alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Irregulær galakse

Irregulære galaksar er galaksar som ikkje framviser symmetri. Nokre irregulære galaksar er mindre enn spiral- og elliptiske galaksar, inneheld mykje gass og har aktiv stjernedanning. Nokre er klassifiserte som irregulære berre av di dei ikkje passar inn i andre kategoriar av galaksar. Mange irregulære galaksar har ein einsforma rotasjon og ei relativt tynn, gassrik, skiva, nokre gonger med ein stav på tvers (som Den store magellanske sky) og dannar ei vidareføring av Hubble-klassifikasjonen forbi spiraltypane Sc og SBc.

Bakgrunnsstoff 

 Hubble-bilete av irregulære galaksar

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «irregular galaxy» s.206 i Phillip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

 
Galaksetypar etter morfologi
Skorpa i Hol

Skorpa er eit fjell i Hol kommune i Viken fylke. Fjellet har to toppar på respektive 1674 og 1667 meter over havet. Desse toppane er dei 873. og 900. høgaste fjella i Noreg med ein primærfaktor på minst 50 meter.

Sjå òg 
 Høgaste fjell i Noreg

Fjell i Hol
Kvamsøy kyrkje

Kvamsøy kyrkje er ei steinkyrkje frå kring 1280–1300 på den vesle Kvamsøya i Sogndal kommune i Vestland. 

Fyrste gongen kyrkja er nemnd i skriftlege kjelder er i 1349, og ein veit ikkje sikkert når ho vart bygd. 
Dateringa til 1280–1300 byggjer på stilmessige vurderingar. 
I fylgje ei segn vart kyrkja reist etter ei gåve frå engelske sjøfarande som skal ha søkt livd innom øya i eit uvêr. 
Kyrkja var soknekyrkje i Kvamsøy sokn til Sæle kyrkje stod ferdig i 1903. 
No er det berre to faste gudstenester i kyrkja i året, eine i mai og hi til olsok. 
I tillegg kjem gravferder og eventuelt vigsler, dåp og konfirmasjonar. 
Kyrkja er stengd frå oktober til mai fordi ho ikkje har elektrisk oppvarming.

Kyrkja ligg i Balestrand sokn i Sogn prosti. Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg ho i Balestrand prestegjeld.

Sjå òg 
 Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Kvamsøy kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
 «Kvamsøy kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
 Sigurd Muri: Norske kyrkjer. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

Bakgrunnsstoff 
 Om Balestrand kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen

Kyrkjer i Sogndal
Freda bygg i Vestland
Kyrkjer i Sogn prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Norske kyrkjer frå 1200-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kulturminne i Sogndal
Rostov-na-Donu

Rostov-na-Donu (russisk Росто́в-на-Дону́, «Rostov ved Don») er den tiande største byen i Russland og hovudstaden i Rostov oblast og Det sørlege føderale distriktet. Byen ligg ved elva Don, berre 46 km frå Azovhavet. Byen har like over 1 million innbyggjarar.

Historie 
Munningen til Don har vore kommersielt og kulturelt viktig sidan antikken. Her låg ein gresk koloni kalla Tanais, det genuesiske fortet Tana og tyrkiske festninga Azov. 

Rostov-na-Donu vart i røynda grunnlagd i 1749 som eit tollhus bygd ved Temernik (ei sideelv til Don) og like etter vart ei stor festning bygd. Han var kalla opp etter St. Dimitrij av Rostov, ein nyleg heilagkåra biskop frå den nordlege byen Rostov. Etter kvart som Azov gradvis forsvann voks det fram ein ny busetnad rundt festninga, som etter kvart tok over rolla som det største handelssenteret i regionen. I 1756 vart Det russiske handelsselskapet av Konstantinopel sett opp her, og dei oppretta ein busetnad ved Don kalla Kupetsjeskaja Sloboda. I 1796 fekk busetnaden byrettar og fekk namnet Rostov-na-Donu for å skilje han frå den opphavlege, nordlege byen. 

Don er ei stor transportåre, som knyter sørvestlege delar av Russland til regionar lenger nord, og Rostov-na-Donu er ei viktig elvehamn for både passasjer- og godstrafikk. Med ei så bra geografisk plassering voks byen raskt. Som den mest industrialiserte byen i Sør-Russland kjempa Den kvite arméen og bolsjevikane om byen under den russiske borgarkrigen. I 1928 vart byen provinshovudstad etter at styresmaktene flytta frå den gamle kosakkiske hovudstaden Novotsjerkassk til Rostov, som òg voks saman med den armenske Nor Nakhijevan (i dag bydelane Nakhijevan, Proletarskij).

Under Sovjetunionen øydela bolsjevikane dei to største landemerka i Rostov, St. Aleksander Nevskij-katedralen (1908) og St. Georgij-katedralen i Nakitsjevan (1783-1807). Mykje av byen vart lagt i ruinar av tyske styrkar som okkuperte han to gonger, i 1941 og 1942. I dag er det største landemerket i sentrum den enorme kyrkja Jomfrufødselen (1860-87), teikna av Konstantin Thon. 

Rostov-na-Donu har opplevd stor økonomisk vekst dei siste åra ettersom den nasjonale økonomien har betra seg. Mange selskap har hovudkvarter i byen, som i dag er eit senter for industri og teknologi.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Rostov-on-Don» frå ,  den 9. november 2008.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader grunnlagde i 1749
Byar i Rostov oblast
Skoltesamar

Skoltesamar, berre skoltar eller austsamar er ein samisk minoritet busett i grensetraktene mellom Russland, Finland og Noreg (Neiden). Dei fleste skoltesamane er busett i og omkring tettstadane Sevettijärvi, Keväjärvi, Nellim i Inari kommune i Finland og i Neiden i Sør-Varanger kommune i Noreg. Skoltane vert rekna som urinnbyggjarar på Kolahalvøya og høyrer til den austlege gruppa med samar, sett ut frå språket (skoltesamisk/austsamisk) og tradisjonane deira. Det finst om lag 700 skoltesamar, der omkring 400 kan snakke skoltesamisk.

Skoltesamane er hovudsakleg russisk-ortodokse, og har St. Georgs kapell i Neiden som ein viktig kultplass. Den heilage Trifon skal ha omvend dei til kristendommen på 1500-talet.

Bakgrunnsstoff 
 Skoltesamar på siida.fi 

Skoltesamar
Jurij Gagarin

Jurij Aleksejevitsj Gagarin russisk Ю́рий Алексе́евич Гага́рин (), var verdas fyrste romfarar og den fyrste som reiste rundt jordkloden i verdsrommet. Han var helt av Sovjetunionen og mottakar av mange hedersmedaljar. 

Sovjetiske romfararar
Ufa

Ufa (russisk skrift Уфа́; basjkirsk Өфө, Öfö; tatarisk Уфа, Ufa; tsjuvasjisk Ӗпхӳ, Ephü) er hovudstaden i republikken Basjkortostan og den ellevte største byen i Russland med like over 1 million innbyggjarar. 

Ufa er eit av industrisentra i dei vestlege Uralfjella og ligg der elvane Belaja og Ufa renn saman. Av industriar i byen finst produksjon av elektrisk utstyr og gruveutstyr, oljeraffineri, petrokjemikalar, syntetisk gummi og prosessert mat. Ufa lufthamn har samband til fleire byar i Russland, og til Armenia, Aserbajdsjan, Tyskland, Tyrkia og Usbekistan. Det ligg òg ein mindre flyplass, Ufa Maksimovka lufthamn, nordaust for byen. 

Av utdanningsinstitusjonar finn ein mellom anna Basjkir statsuniversitet.

Historie 
Byen voks opp rundt ei festning bygd etter ordre frå Ivan IV i 1574 og hadde opphavleg namn etter åsen festninga stod på, Tura-Tau. Byen vart etter kvart kalla «Ufa», som tyder 'liten' på tyrkisk, av dei lokale innbyggjarane og namnet vart verande. I 1802 vart Ufa hovudstaden i Basjkira. 

I 1918 var Ufa residens for den provisoriske allrussiske regjeringa. 

Av kjende innbyggjarar frå Ufa finn ein mellom anna dansaren Rudolf Nurejev, ishockeyspelarane Andrej Ziuzin, Alexander Semak og Igor Kravtsjuk, rockesongarane Zemfira og Juri Sjevtsjuk, som er frontmann i DDT, og økonomen Elvira Nabiullina, som vart sentralbanksjef i Russland i 2013.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad  
 Ufa på kart over Russland (russisk)

Busetnader grunnlagde i 1574
Supermassivt svart hòl

Supermassive svarte hòl er svarte hòl som ein trur ligg i kjernane til galaksar og kvasarar og som ein trur har massar på mellom 1  og 1  solmassar (det supermassive svarte hòlet OJ 287 har ein masse på 1,8  solmassar). Supermassive svarte hòl er millionar til milliardar av gonger meir massive enn stellare svarte hòl som er resultatet av tunge stjerner som har kollapsa under tyngdekrafta. 

Det er ikkje kjend korleis supermassive svarte hòl blir danna, men det finst sterke prov for eksistensen deira i form av gass som i høg fart krinsar rundt kjernane til radiogalaksar. Gravitasjonspotensialet som trengst for å binda desse gasskyene i bane svarer til mellom 1  og 1  solmassar innanfor eit veldig lite område. Massetettleiken dette vil føra til er so stor at det supermassive objektet ville kollapsa til eit svart hòl på ein augneblink om det ikkje allereie var eit. Indirekte prov kjem òg frå kvasarar der ei større mengd energi blir produsert innanfor eit volum som svarer til solsystemet. Den einaste mekanismen som er effektiv nok til føremålet er konvertering av gravitasjonsenergi til lys gjennomført av eit supermassivt svart hòl.

Det finst òg sterke prov for at det eksisterer eit supermassvit svart hòl kalla Sagittarius A* i sentrum av Mjølkevegen. Stjerner krinsar rundt sentrumet til Mjølkevegen med snøggleikar opp mot 5000 km/s, noko som krev eit objekt med ein masse på fleire millionar solmassar liggjande der.

Sjå òg 

 svart hòl
 aktiv galaksekjerne

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «supermassive black holes» s. 394 i Phillip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002. Andre kjelder er oppgjevne under:

 
Svarte hòl
Galaksar

tr:Kara delik#Dev kara delikler
Nynorsk boklista

Nynorsk boklista er ei oversikt over tekster prenta på nynorsk og dialekt mellom 1646 og 1935. Dei to første banda vart laga av Anton Aure. Det første gav han ut på eige forlag i 1916. Heile tittelen var: Nynorsk boklista, skrifter i bokform på norsk - bygdemål og landsmål - 1646-1915. Andre bandet gav han ut i 1921. Det dekte tida 1916-1921. Han var og i gang med det tredje bandet då han døydde. Det vart gjort ferdig av Olav Dalgard i 1926. Det fjerde og siste bandet vart laga av Arne Gallis i 1942.

Kjelder 
 Idar Stegane: Anton Aure - den nynorsk bibliografen. Romsdal Sogelag årsskrift 1984.
 Sigmund Skard:Norsk boksamling grunnlagd av Anton Aure. Nordisk tidskrift för bok- och biblioteksväsen / 1928
 Norsk Allkunnebok. Fonna Forlag. 1948

Nynorsk
Tordis

Tordis og Thordis er norrøne kvinnenamn sett saman av det gudenamnet Tor (Þórr) og -dis (dís), ei gudinnenemning i åsatru.

Tordis har norsk namnedag den 9. november.

Bruk 
Namnet var utbreidd i norrøn tid, men var mindre utbreidd seinare. Ved slutten av 1800-talet blei det teke meir i bruk att. Det blei særleg mykje brukt på 1920- og 1930-talet, då rundt 0,5 % av jenter fekk namnet. I 2008 var det 2 726 kvinner som hadde Tordis og 369 som hadde Thordis som første førenamnet i Noreg.

Kjende namneberar 
 Tordis Maurstad (1901–1997), norsk skodespelar
 Tordis Ørjasæter (f. 1927), norsk forfattar og litteraturvitar

Annan bruk 
 Tordisfeltet er namnet på eit oljefelt mellom Snorrefeltet og Gullfaksfeltet i Nordsjøen.

Kjelder 
 «Tordis» i Caplex og Store Norske Leksikon

Norrøne førenamn
Førenamn av norrønt opphav
Kvinnenamn
Namn knytte til gudar
Saratov

Saratov (russisk Сара́тов) er ein stor by sør i Russland. Han er administrativt senter i Saratov oblast og har ei stor hamn ved Volga. Byen har om lag 840 000 innbyggjarar. Dei fleste innbyggjarane er etniske russarar, men her bur òg mange tatarar, ukrainarar, jødar og etniske tyskarar.

Historie 
Gelonus, ein segnomsust skytisk by og den nordlegaste greske kolonien, kan ha vore på same stad som dagens Saratov. Gelonus er nemnd i bok 6 i Sogene til Herodotus og vart i følgje han brend ned i 512 f.Kr. av keisar Darius I av Persia. Ein meir sikker føregjengar til Saratov var Ukek.

Under tsar Fjordor Ivanovitsj vart det bygd fleire busetjingar for å styrke landegrensa. Sommaren 1586 vart festninga Samara grunnlagd. I 1589 vart festninga Tsaritsyn (seinare Stalingrad og i dag Volgograd) bygd i regionen der Volga og Don renn nær kvarandre. Saratov vart bygd i 1590 midt mellom Samara og Tsaritsyn etter ønske av grev Grigorij Zasekin. Bygningane vart reist i tre i dei øvre delane av Volga, eit år før sjølve eit år før grunnlegginga av den eigentlege byen. Om våren vart bygningane teke frå kvarandre, kvar tømmerstokk vart merka og heile byen vart levert til den noverande staden. Ein slik metode gjorde at ein kunne byggje ein heil by i løpet av berre nokre veker. 

Saratov vart ei viktig elvehamn på 1800-talet og utvikla seg industrielt etter at han fekk jernbane til Moskva i 1870. 

Frå sovjettida og fram til 1991 var Saratov ein lukka by som var stengd for alle utlendingar. Dette kom av at det var ein militær flyfabrikk ved staden. Han var heimstaden til det første mennesket i verdsrommet, Jurij Gagarin.

Tysk samfunn 
Saratov var òg heimwstad for volga-tyskarar. Fram til 1941 var Pokrovsk, i dag Engels, like over Volga for Saratov, hovudstad i ein eigen tysk republikk. Volga-tyskarane talde 800 000 på byrjinga av 1900-talet. 

Då den andre verdskrigen braut ut vart alle tyskarane flytta i eksil til Sibir og Kasakhstan, og få kom nokon gong tilbake til regionen. Frå starten av 1980-talet flytta mange tilbake til Tyskland. Den romersk-katolske St. Klementy-kyrkja er eit minne om den tyske fortida til Saratov, sjølv om ho i 1960-åra vart omgjort til ein kinosal.

Bakgrunnsstoff 
 Saratov
 Saratov.ru
 Gamle bilete av Saratov  

Byar ved Volga
Busetnader grunnlagde i 1590
Lukka byar
Voronezj

Voronezj (russisk Воро́неж) er ein stor by sørvest i Russland, ikkje langt frå grensa til Ukraina. Han ligg ved Vornezjelva, 20 km frå munningen hennar i Don. Voronezj er det administrative senteret i Voronezj oblast og eit viktig trafikknutepunkt for jernbanen med linjer til Moskva, Rostov-na-Donu og Kiev. Han har om lag 840 000 innbyggjarar.

Historie 
Voronezjelva vart først nemnd i Hypatiuskrønika i 1177. Byen vart grunnlagd 1585–1586 av tsar Fjodor I som ei festning for vern av den russiske landegrensa frå raid frå krim- og nogaj-tatarar. Det har derimot vore busetnader her sidan steinalderen. 

På 1600-talet voks Voronezj til ein mellomstor by, særleg etter at tsar Peter den store bygde eit skipsverft i byen, der Azovflotiljen vart bygd for Azovfelttoga i 1695 og 1696. Denne flåten, som truleg var den første som vart bygd i Russland, inkluderte det første russiske linjeskipet, «Goto Predestinatsia». 

Som følgje av skipsverftet vart Voronezj ei kort stund den største byen i Sør-Russland og det økonomiske senteret i ein stor og frodig region. I 1711 vart han det administrative senteret i Azov oblast, som vart ein del av Vornezj gubernija. 

På 1800-talet var Voronezj senteret for Den sentrale svartjordregionen. Fabrikkindustri (møller, talgsmelting, smørmaking, såpe, lêr og anna) og handel av brø, kveg, talg og hår utvikla seg i byen. Voronezj fekk jernbanesamband med Rostov-na-Don i 1868 og Moskva i 1871. 

Under den andre verdskrigen vart Voronezj åstad for nokre av dei hardaste kampane mellom russiske og tyske troppar. Han vart nytta som utgangsposisjon for det tyske åtaket på Stalingrad og var eit viktig kryssingspunkt over Don.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader grunnlagde i 1586
Diser

Diser (norrønt dís, fleirtal dísir) er ei nemning brukt om ulike gudinner i norrøn mytologi. Disene opptrer gjerne i fleirtal, og er ofte knytte til skjebne og vern. Gruppa omfattar mange lågare guddommar, som norner og valkyrjer, men «dis» kan også brukast om mektigare skikkelsar som gudinna Frøya.

Namn 
«Diser» kan ofte vera valkyrjer, men omgrepet er også brukt om fylgjer og norner i norrøne tekstar. Ordet dis er i slekt med fleire germanske ord som tyder '[høgtståande] kvinne', som gammalhøgtysk itis, gammalsaksisk idis og angelsaksisk ides. Det er gjort fleire framlegg om at det var den opphavlege nemninga for valkyrjer, eit ord som eigentleg er ein kenning (med tydinga 'veljarar av drepne'). 

Nemninga «dis» er også brukt om einskildsvesen, som Frøya, som blei kalla «Vanadis» ('vaneherskarinna').
Ein finn att endinga -dis i mange nordiske kvinnenamn, som Frøydis, Tordis og Vigdis. Disene har også sett spor etter seg i stadnamn, som Disen, fleire stader i Noreg, og svenske gardar som Disarås i Vara kommun i Västergötland, Disevid i Ödeshögs kommun Östergötland, den heilage Disakällan og ganggrava Disarör i Falköping i Västergötland.

Dyrking 

Disene kunne vera både venlege og fiendtlege mot menneskja. Dei vart dyrka ved dísablót, som er skildra i fleire sagaer. Den best kjende dyrkinga var distinget i Uppsala, som blei halde i byrjinga av februar, ein tradisjon ein har vidareført til vår tid som ein distingsmarknad. I Noreg og på Island verka dei oftare som vernevesen for æsene, men kunne også opptre ved fødslar og i strid.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Diser» frå , og «Diser» frå  den 9. november 2008. 
 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Dís» frå , den 9. november 2008. 
 
 Dis i Nordisk Familjebok

Noter 

Norrøne gudar
Budeie

Budeie er ei tradisjonell yrkesnemning for ei kvinne som har ansvaret for fjøsstellet på ein gard eller seter.

Arbeidsområde 
Budeia på garden var som regel bondekona sjølv, men kunne også vera eit anna kvinneleg familiemedlem eller ei tenestejente. Arbeidet hennar kunne vera å fora og stella storfe og småfe, og å mjølka og omarbeidde mjølka til fløyte, smør og ost. Ei seterbudeie styrte drifta av ei seter åleine.

Ei god budeie måtte også kunne lokka, det vil seia synga for å samla husdyra. Fleire komponistar er blitt inspirerte av denne særeigne songforma, mellom anna Edvard Grieg, som særleg brukte songane til Gjendine Slålien i verka sine.

Fram til 1800-talet var fjøsstell eit reint kvinneyrke i Noreg, og dei fleste steder haldt dette fram til byrjinga av 1900-talet. Det mannlege motstykket til budei oppstod frå rundt 1815 i form av sveiseren. Etter kvart førte automatisering av landbruket, som mjølkemaskinar, meieri og automatisk fôring, til mindre tarv for budeier i samband med dyrehald.

Syn på budeia 

I store delar av det indre Austlandet var det vanleg at budeia hadde soveplass i fjøset. Eilert Sundt skreiv mykje om dette i avhandlinga Sædeligheds-Tilstanden i Norge, og starta ein kampanje for å få slutt på skikken. 

Omgrepet «budeie» er i nyare tid brukt om ei sjølvstendig kvinne, til dømes i samband med kåringa av «årets budeie».

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Budeie» frå , den 9. november 2008. 
 

 
Norsk landbrukshistorie
Jordbruksyrke
Næringsmiddelyrke
Historiske yrke
Husdyrhald
Mjølkeproduksjon
Norsk bygdekultur
Østrogen

Østrogen er ei gruppe steroide hormon som fungerer som det primære kvinnelege kjønnshormonet. Dei vert i hovudsak produsert i eggstokkane og i morkaka. Nokre østrogen vert produsert i mindre mengder i levera, binyrene og i brysta.

Dei tre vanlegaste naturleg førekomstane av østrogen er østradiol, østriol og østron. Desse vert produsert i kroppen ved at androgen vert omdanna ved hjelp av enzym. Østradiol vert produsert frå testosteron og østron frå androstendion. Østron er svakare enn østradiol og finst i større mengder enn østradiol hos kvinner etter overgangsalderen.
Østrogen finst naturleg både hos kvinner og menn, men i langt større mengder hos kvinner. Østrogena fører til utvikling av kvinnelege sekundære kjønnskarakteristika som til dømes bryst. Dei styrer òg menstruasjonssyklusen.

Østrogen i legemiddel 
Sidan østrogen styrer menstruasjonssyklusen, inneheld dei fleste p-piller modifisert østrogen. Det er lite tenleg å nytte naturlege østrogen i tablettform, då biotilgjengelegheita er dårleg og halveringstida særs kort. 

Alle tilgjengelege østrogenpreparat (mellom anna p-piller) som er tilgjengelege i Noreg, inneheld syntetisk etinyløstradiol eller esterar av østradiol (østradiolvalerat eller østradiolhemihydrat).

Bakgrunnsstoff 

 
Gonadotropin
Kjønnshormon
Hormon i hypotalamus-hypofyse-gonade-aksen
Hormon i eggstokkane
Menneskelege hormon
Det kvinnelege forplantingssystemet
Antineoplastiske hormonmiddel
Østre Gausdal

Østre Gausdal er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Oppland fylke, frå 1837 del av Gausdal formannskapsdistrikt.

I 1879 vart Gausdal delt i Østre og Vestre Gausdal kommune. Østre Gausdal hadde ved delinga 1 879 innbyggjarar.

1. januar 1962 vart Østre og Vestre Gausdal kommune igjen slått saman til Gausdal kommune. Østre Gausdal hadde ved samanslåinga 3 942 innbyggjarar.

Tidlegare kommunar i Oppland
Historie i Gausdal
Norske kommunar skipa i 1879
Norske kommunar nedlagde i 1962
Høgemoen

Springaren Høgemoen, og kalla Kongsbergen, er nytta i Numedal, Hallingdal og Valdres. Namnet Høgemoen er kjend i Telemark. Slåtten er heller knapp i forma, og er truleg gamal. Slåtten er spela både på oppstilt og nedstilt bass. 

Slåtten har vore nytta av Gudbrand Skjellerud, og kan ha opphavet sitt i nedre Hallingdal eller Krødsherad.

Variantgruppa 

Slåtten har hovedgruppa under nr 488 i Hardingfeleverket. Ein variant har nr 235, og ein har nr 570. Springar nr 205 er og skyldt gruppa. Til saman er det då trykt opp åtte former av slåten. Den mest nytta forma frå Valdres, etter Ola Reishagen, er diverre utelate frå verket. Gudbrand Skjellerud er kjelda til to av formene i lista under. Dei to formene frå Telemark er truleg henta frå Numedal.

 nr 205: Springar frå Hallingdal, etter Engebret Ødegård, Flå . Nedskrift Truls Ørpen 1939 (Ø 320). Ødegård hadde slåtten etter far sin, spelemannen Knut Ødegård. Slåtten er nærskyldt variant 488b, og går på nedstilt bass. Slåtten er svært gamalvoren i tonaliteten.

 nr 235: Numedalsspringar, etter Leiv Åsane, Flesberg . Nedskrift Eivind Groven 1959 etter opptak i NRK (G 1107).

 488a: Springar, etter Andres Haugan, Lyngdal i Numedal . Nedskrift Arne Bjørndal 1937 (B 95). Haugen hadde slåtten etter faren, Ola Haugan. Forma er etter Gudbrand Skjellerud. 

 488b: Springar, etter Johan Kleven, Krødsherad . Nedskrift Truls Ørpen 1925 (Ø 141). Kleven hadde slåtten frå faren, Gamle-Kleven. Nedstilt bass.

 488c: Tjednbalen, etter Wilhelm Sorteberg, Krødsherad . Nedskrift Truls Ørpen 1915, (Ø 6). Sorteberg hadde slåtten etter Gudbrand Skjellerud. Namnet er knytt til garden Kinneberg i Gol. Ein spelemann dei kalla Fisen var frå denne garden, og spela denne slåtten. Slåtteforma er kalla Kongsbergen i Hol.

 488d: Høgemoen, etter Rikard Gøytil, Rauland . Nedskrift Eivind Groven 1933 (G 1223).

 488e: Springar etter Slåttedølen, Etter Gregar Nordbø, Bø i Telemark . Nordbøkatalogen 149. Eivind Groven skreiv ut slåtten for Hardingfele. 

 nr 570: Kongsbergen, etter Olav Vestenfor, Hol i Hallingdal. Nedskrift Sven Nyhus 1978.
.

Norske slåttar
Austmarkmus

Austmarkmus, vitskapleg namn Microtus levis, er den einaste smågnagaren med fast bestand på Svalbard. Musa er innført med hjelp av menneske, truleg på sovjetiske skip mellom 1920 og 1960 som frakta høy til sovjetiske busetjingar ved Isfjorden. I dag har ho etablert ein bestand med kjerneområde ved Fuglefjella ved Isfjorden. 

Austmarkmus er i nær slekt med markmus og fjellrotte, som lever på det norske fastlandet. Det næraste naturlege området med austmarkmus ligg 20 grader lenger sør enn Svalbard. Austmarkmus grev vanlegvis store gangsystem i bakken (som markmus og fjellrotte), men dette er ikkje mogeleg på Svalbard på grunn av tele store delar av året, så her lever ho stort sett i steinurer.

Kjelde

Denne artikkelen bygger på «Austmarkmus» frå ,  den 9. november 2008.  

hamsterfamilien
Pattedyr i Noreg
Østlendingen

Østlendingen er ei avis som kjem ut på Elverum i Innlandet.

Ho er lokalavis for Østerdalen, Solør, Glåmdalen, samt Trysil og Engerdal. Østlendingen vert gjeve ut som morgonavis seks dagar i veka. Avisa kom med sitt første nummer 5. januar 1901. Østlendingen er i dag eigd av Edda Media, som igjen er ein del av Mecom-konsernet.

Avisa er tradisjonelt ei Senterpartiavis. Konstituert redaktør er Trond Ivan Hagen, Morten Stenberg er redaktør. Avisa konkurrerer i dag med Hamar Arbeiderblad om å dekke dei sentrale og nordlege delane av fylket. I den sørlege delen av fylket har Glåmdalen størst opplag.

Bakgrunnsstoff 
 Østlendingen

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Østlendingen» frå , den 9. november 2008.

Fotnotar 

Norske lokalaviser
Norske aviser etter namn
Aviser i Innlandet
Kultur i Elverum
Skipingar i 1901
Edda Media