alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Johnny Giles

Michael John Giles, kjend som Johnny Giles, () er ein irsk tidlegare fotballspelar frå Dublin, særleg kjend for sine tolv år som midtbanespelar i Leeds United. Han var ein kreativ spelar, viktig i det offensive spelet til Leeds.

Klubbspel
Giles spelte på Manchester United frå 1959 til sommaren 1963. I sin siste obligatoriske kamp for Manchester-laget var han med å vinne FA-cupen på Wembley stadion i London, der Leicester City måtte tole tap 1-3. Mot £33,000 vart Giles i august 1963 overført til Leeds United, ein klubb som i hans fyrste sesong rykte opp frå 2. divisjon. Det neste tiåret danna han og lagkapteinen Billy Bremner ein av dei beste midtbaneduoane i britisk fotball. Frå 1968 til -74 vann Giles og Leeds to gongar messebycupen, og likeså den engelske ligameisterskapen. Dessutan triumferte Leeds i ligacupen 1968 og FA-cupen 1972. Derimot rauk Leeds på eit sensasjonelt finaletap mot Sunderland FC i FA-cupen 1973. Våren 1975 tok Leeds seg til finalen i europacupen, der laget tapte 0-2 mot Bayern München. Nmnde finalekamp var Giles' siste i Leeds-drakt. Pussig nok skåra han nøyaktig like mange mål for Leeds som Billy Bremner, 115 i alt. I juni 1975 tok Giles jobb som spelande trenar for West Bromwich, ein klubb som året etter rykte opp i 1. divisjon. Deretter hadde han perioden 1977-83 same stilling i Shamrock Rovers i heimlandet.

Landslagsspel og landslagssjef
Giles spelte 59 landskampar frå debuten 1. november 1959, til dess han takka av 22. mai 1979. I debutkampen mot Sverige reduserte han til 1-2 i ein kamp Irland vann 3-2. Han var kaptein på landslaget i 1968, fast kaptein frå 1970. Gjennom 31 kampar leia han laget på bana, eit landslag som aldri kvalifiserte seg til ei større turnering i hans aktive tid. Giles skåra fem mål for Irland, mellom anna då Noreg i 1964 tapte ein vennskapskamp på eiga heimebane med siffera 1-4.

Frå 1973 til 1980 var Giles i tillegg sjef for det irske landslaget.

Merittar
Vinnar av messebycupen: 1968 og 1971 med Leeds United
Engelsk ligameister: 1969 og 1974 med Leeds United
Vinnar av FA-cupen: 1963 med Manchester United og 1972 med Leeds United
Vinnar av ligacupen: 1968 med Leeds United
Tapande europacupfinalist: 1975 med Leeds United

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johnny Giles» frå ,  den 23. februar 2019.  
 
eu-football

Irske fotballspelarar
Leeds-spelarar
Manchester United-spelarar
West Bromwich-spelarar
Parc des Princes

Parc des Princes er ein idrettsarena sørvest i den franske hovudstaden i Paris. Arenaen vart opna 4. juni 1972 og er sidan renovert i samband med VM i fotball 1998 og EM i fotball 2016. Dagens tilskodarkapasitet er 47 929, publikumsrekorden frå 1989 er på 50 370.

Omframt Fotball-VM 1998 og Fotball-EM 2016, har Parc des Princes vore åstad for finalar i europacupen og cupvinnarcupen i fotball, samt UEFA-cupfinalen 1998. Dessutan vart fem av oppgjera i rugby-VM 2001 arrangert her.

Parc des Princes var nasjonalstadion for fotball i Frankrike, inntil nybygde Stade de France tok over i 1998.

Mellom 1897 og 1972 stod to ulike idrettsarenaer i same området, som har fått namnet Parc des Princes (Fyrste-parken) avdi kongeslekta på 1700-talet dreiv jakt i terrenget.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Parc des Princes» frå ,  den 23. februar 2019.  
 

Fotballstadion i Frankrike
Byggverk i Paris
Skipingar i 1972
Thaur

Thaur er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 21 km² og i kring 4 000 ibuarar. Landsbyen Thaur ligg 633 meter over havet, ei 5 kilometer aust om Innsbruck, hovudstaden i forbundslandet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Thaur» frå ,  den 23. februar 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Roxy: Tonight's the Night Live

Roxy: Tonight's the Night Live er eit konsertalbum av den kanadiske musikaren Neil Young. Albumet består av konsertopptak frå Roxy Theatre på Sunset Strip i Los Angeles. Konsertane vart haldne i samband med opninga av klubben. Neil Young og bandet hans, om vart kalla Santa Monica Flyers, spelte to sett kvar kveld frå 20 til 22. september 1973, kort tid etter dei var ferdige med innspelinga av Tonight's the Night.

Innhald

Medverkande
Neil Young – vokal, gitar, piano, munnspel
Ben Keith – pedalsteelgitar, vokal, slidegitar
Nils Lofgren – piano, vokal, gitar
Billy Talbot – bass
Ralph Molina – trommer, vokal

Teknisk
David Briggs, Neil Young – produsent
Gene Eichelberger, Denny Purcell – lydteknikarar
Tim Mulligan – front of house, monitor
John Talbot, Carl Countryman – utstyr
John Nowland – miksing (Redwood Digital)
Jeff Pinn – assisterande lydteknikar
Chris Bellman – mastering (Bernie Grundman Mastering)
John Hanlon – post-produksjon, mastering

Salslister

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Roxy: Tonight's the Night Live» frå ,  den 23. februar 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 2018
Konsertalbum av Neil Young
Album produserte av David Briggs
Reprise Records-album
Album produserte av Neil Young
Album spelte inn i Roxy Theatre
Cartoon Network

Cartoon Network (forkorta CN) er ein amerikansk TV-kanal eigd av Turner Broadcasting System, eit dotterselskap av WarnerMedia under AT&T.

Kanalen vart lansert i USA 1. oktober 1992 og sender hovudsakleg animerte TV-program, for det meste barneprogram, som spenner frå action til komedie.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Fjernsynskanalar frå USA
Skipingar i 1992
Havila Kystruten

Havila Kystruten AS er eit norsk reiarlag stifta i 2017 som frå 1. januar 2021 skal drifta 4 av 11 skip i Hurtigruta, kystruta Bergen - Kirkenes.

Reiarlaget er eigd av Havila Holding AS i Fosnavåg. Administrerande direktør er Arild Ove Myrvoll.

Skip 
Reiarlaget har fire skip under bygging, alle med lengd på 122,7 meter og breidd på 22 meter. Lastekapasitet vert ni bilar og 190 pallar, der 40 av pallane kan fraktast med kjøling eller frysing. Skipa får eit mannskap på 76, ein lugarkapasitet til 468 passasjerar, og i tillegg plass til 172 dagreisande.

Lugarane vert på mellom 16 og 210 kvadratmeter. Skipa vil mellom anna ha fasilitetar som badstove, boblebad, treningsfasilitetar og fleksible serviceområde med matservering.

Fartøya kjem til å ha ein «servicefart» på 14-15 knop og maksfart på 18,2 knop.

Dei fire skipa vil få namna «Havila Capella», «Havila Castor», «Havila Polaris» og «Havila Pollux», og vert bygde ved to verft, høvesvis i Tyrkia og Spania.

Tekniske løysningar 
Skipa er designa av Havyard og har nemninga Havyard 923. Hovudmotorane skal gå på flytande naturgass og vert levert av Rolls-Royce.

Dei to Havyard-selskapa Norwegian Electric Systems og Norwegian Control Systems skal levere såkalla hybridpakkar, som inkluderer det som vert verdas største batteripakkar på passasjerskip. Med desse kan skipa segle fire timar kun på batteri. Reiarlaget får støtte av mellom anna Enova til sine energitiltak.

Referansar 

Norske reiarlag
Hurtigrutereiarlag
Skipingar i 2017
Pendleton Ward

Pendleton Ward () er ein amerikansk animatør, manusforfattar og stemmeskodespelar som arbeider for Cartoon Network Studios og Frederator Studios. Han har skapt TV-serien Adventure Time, som gjekk frå 2010 til 2018, og internettserien Bravest Warriors som har gått sidan 2012.

Ward er uteksaminert ved CalArts Animation Program. Han voks opp i San Antonio i Texas, og bur i dag i Los Angeles.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske animatørar
USA-amerikanske stemmeskodespelarar
Jeremy Shada

Jaden Jeremy Shada () er ein amerikansk skodespelar, stemmeskodespelar og songar. Han er mest kjend for arbeidet sitt som stemmen til «Finn the Human» frå TV-serien Adventure Time.

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske stemmeskodespelarar
John DiMaggio

John DiMaggio () er ein amerikansk stemmeskodespelar og komikar. Han har mellom anna gitt stemme til roboten Bender i Futurama, Jake the Dog i Adventure Time, Dr. Drakken i Kim Possible og Marcus Fenix i dataspela frå Gears of War-serien.

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske stemmeskodespelarar
Tom Kenny

Thomas James Kenny () er ein amerikansk stemmeskodespelar. Han er kjent for å gje stemme til svampen SpongBob i TV-serien SpongeBob SquarePants. Han har også gitt stemme til Heffer Wolfe i Rocko's Modern Life; Ice King i Adventure Time; forteljaren og borgarmeisteren i The Powerpuff Girls, Carl Chryniszzswics i Johnny Bravo og draken Spyro frå dataspela i Spyro the Dragon-serien.

Kenny har også opptredd i komediespela The Edge og Mr. Show. Han har vunne ein Daytime Emmy Award og to Annie Awards for stemmeskodespelet som SpongeBob SquarePants og Ice King.

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske stemmeskodespelarar
Olivia Olson

Olivia Rose Olson () er ei amerikansk skodespelarinne og songarinne. Ho er mest kjend for stemmerollene som Vanessa Doofenshmirtz i Phineas and Ferb og Marceline the Vampire Queen i Adventure Time. Ho har også spelt som karakteren Joanna i 2003-filmen Love Actually og den korte 2017-oppfølgjaren Red Nose Day Actually.

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske stemmeskodespelarar
Hynden Walch

Heidi Hynden Walch () er ein amerikansk skodespelar, songar og forfattar. Ho er mest kjend som stemmeskodespelar for Princess Bubblegum i Adventure Time, Starfire i Teen Titans og Viridi i dataspelet Kid Icarus: Uprising.

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske stemmeskodespelarar
Folk frå Iowa
Niki Yang

Niki Hyun Yang () er ein sørkoreansk animatør og stemmeskodespelar. Etter å ha vorte uteksaminert frå Hongik University og deretter CalArts, arbeidde ho med biletmanusa til Family Guy før ho flytte til Frederator Studios. Ho er mest kjend som stemmeskodespelar for karakterane BMO og Lady Rainicorn i Adventure Time.

Bakgrunnsstoff 
 

Sørkoreanske animatørar
Sørkoreanske stemmeskodespelarar
Olav Lien

Olav Lien () er mest kjend for å ha vore presseleiar i Telemark under andre verdskrigen, og som formann i arbeidsutvalet i Bygdefolkets Krisehjelp. Han var utdanna lærar og sakførar og har vore omtala som både dyktig og talefør. I 1957, etter mange år i retten for landssvik, døydde han av tuberkulose.

Liv 
Lien var fødd i Seljord i Telemark i 1896. Han tok fatt på skulebenken og gjekk ut frå Tromsø Offentlige Lærerskole i 1924. Året etter flytte han og kona Signe Opsund, som han hadde gifta seg med i 1920, til Kviteseid i Telemark. Det var her han vart buande ut livet. I 1928 hadde han lese seg opp på eiga hand og tok juridisk embetseksamen. Som nyutdanna jurist starta han sakførarkontor i Kviteseid. Som sakførar stod han gjerne på sida til dei svake eller fattige bøndene og småfolk. Ofte tok han heller ikkje særleg betalt for arbeidet. Det var tale om "mirakeladvokaten" i telemarksdalane, når folk snakka om Olav Lien. Den fyrste politiske tilknytinga han fekk var med Venstre, dengongen eit sterkt bygde- og bondeparti. Venstre fekk han derimot nok av i 1928 på grunn av partipolitikken. To år seinare melde han seg inn i Arbeidarpartiet. Krisa i landbruket og på bygdene hadde då nådd nye høgder.

Kjelder
Tangen, Morten (2018) Bønder mellom arbeid og kapital (http://hdl.handle.net/11250/2503328)

Folk frå Seljord

Nordmenn frå andre verdskrigen
Nemanja Matić

Nemanja Matić () er ein serbisk fotballspelar som sidan 2017 er aktiv i den engelske klubben Manchester United. Tidlegare har midtbanespelaren vorte seriemeister i Portugal med Benfica og i England med Chelsea FC. Pr 1.1.2019 har Matić delteke i 46 landskampar for Serbia.

Klubbspel
Matić spelte fram til 2007 for heimlege Kolubara på lågare nivå i serbisk seriefotball. Etter to år med det slovakiske laget VSS Košice, vart han i 2009 overført til engelske Chelsea FC mot £1,5 millionar. Han lukkast ikkje spele seg inn på Chelsea-laget, og var 2010/11-sesongen aktiv for Vitesse i Nederland. Sommaren 2011 fekk han kontrakt med Benfica i Portugal, der han i 2013 vart kåra til årets spelar i toppserien og sesongen etter vart seriemeister. Midtvegs i den sistnemnde sesongen, i januar 2014, vart han på ny overført til Chelsea, ved det høvet mot £21 millionar. Med framifrå duellstyrke og jamnt høge prestasjonar, nett som i Benfica, bidrog Matić mykje til at Chelsea tok heim ligapokalen våren 2015. Like viktig var han ikkje då London-klubben i 2017 på ny vann Premier League. Frå sommaren 2017 har Matić vore Manchester United-spelar. Han deltok då hans nye klubb tapte FA-cupfinalen 2018, mot hans gamle klubb Chelsea FC.

Landslagsspel
Matić landslagsdebuterte i desember 2008, men det var fyrste fem år seinare han for alvor slo seg inn på Serbias lag. Han spelte alle tre VM-kampane til Serbia under Fotball-VM 2018 i Russland. Ved inngangen til 2019 har han fått bokført 2 landslagsmål på 46 kampar.

Merittar
Slovakisk cupmeister:2009 med VSS Košice 
Portugisisk ligameister: 2014 med Benfica
Engelsk ligameister: 2015 og 2017 med Chelsea FC

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nemanja Matić» frå ,  den 24. februar 2019.  
 
eu-football

Serbiske fotballspelarar
Chelsea-spelarar
Manchester United-spelarar
Benfica-spelarar
Bitte litle julaftan

Bitte litle julaftan eller dagen før vesle julaftan (også skrive bittelitle julaftan) er eit omgrep ein av og til nyttar om den 22. desember, dagen før vesle julaftan, 23. desember.

I Noreg er bitte litle julaftan er den dagen i året ein handlar mest. I forsikringsbransjen blir dagen også kalla «den store bulkedagen», ettersom det skjer særskild mange kollisjonar denne dagen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bitte lille julaften» frå ,  den 24. februar 2019.  
 
Norske ord og uttrykk
Advent
Desember
Ulf Guttormsen

Ulf Guttormsen () er ein norsk politikar frå Trondheim. Han representerte Sør-Trøndelag og Arbeidarpartiet på stortinget i tida 1989-97. Han var vararepresentant i perioden 1977–1981.

Guttormsen utdanna seg ved yrkesskule og tekniske skular, både i heimbyen og eitt år i Stavanger. Han var læregut 1958-61 og mekanikar 1961-65 ved Ørens mekaniske verksted i Trondheim. Frå 1968 til -74 var han så reparatør hos Siemens A/S si avdeling i Trondheim.

Den lange perioden 1974-2000 arbeidde Guttormsen som fagforeiningsleiar. Fyrst var han i fire år distriktssekretær ved LO-kontoret, dei neste ti åra tente han Norsk Jern- og Metallarbeiderforbund i tilsvarande stilling. Frå 1988 til 2000 var han regionssekretær Fellesforbundet.

Guttormsen representerte Arbeidarpartiet i Sør-Trøndelag fylkesting frå 1984 til 1991, siste fireårsbolken med plass i fylkesutvalet. Gjennom stortingsvalet 1989 kom Guttormsen inn på Stortinget, der han vart verande i åtte år, etter attval i 1993. Han var 1989-93 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen og 1993-97 medlem i Næringskomiteen. Den siste fireårsbolken var han også sekretær i Odelstinget.

Kjelder
Stortinsgbiografi

Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Folk frå Trondheim
Damask

Damask er fint mønstra stoff av silke, ull, bomull eller lin. Damask er som regel einsfarga vev, der mønsteret kjem fram ved matte og blanke flater. Dersom stoffet blir snudd vil mønsteret koma fram motsett. Damask har derfor inga eigenleg fram- eller bakside. Opphavleg viste omgrepet til praktstoff frå Damaskus. Ein bruker ofte stoffet til dukar, og til liv på bunad.

Damaskteknikken krev at ein set opp vevstolen på ein spesiell måte. Ofte blir det brukt ein eigen damaskvevstol. Det er måten ein vekslar mellom innslagstrådane og renningstrådane som gjev stoffet det særprega mønsteret.

Franskmannen Joseph Marie Jacquard fann på 1700-talet opp ein vevstol som var betre eigna til damaskvev. Vevstolen har fått namnet jacquard-vevstol etter han, og på fransk og engelsk blir damask kalla for jacquard. I dag kan ein framstilla damask rimeleg på data-drivne jacquardvevstolar.

Litteratur 

 Kirsten Røvig Håberg: Tekstilhistorie, Tell forlag, 2000.
Denne artikkelen bygger på «Damask» frå ,  den 24. februar 2019.  
 

Damaskus
Vovne stoff
Ingeborg Lyche

Ingeborg Bertha Lyche, fødd Aas, () var ein norsk embetsmann, fødd i Østre Toten. Ho var ei tid gift med Karl Lyche.

Lyche vart cand.mag. i 1935 og arbeidde 1937-43 som lærar ved Norsk Korrespondanseskole  (NKS), samt 1937-39 timelærar ved Oslo Katedralskole. Siste to åra av 2. verdskrigen heldt ho til i Sverige og sidan England. Frå 1945 til -50 var ho avdelingssjef ved NKS. I 1950 fekk ho stilling som byråsjef i Kyrkje- og undervisningsdepartementet; leiar av Kontoret for kunst og kulturarbeid. Lyche hadde mange styreverv, til dømes styreformann i Statens Filmsentral.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Norske embets- og tenestefolk
Folk frå Østre Toten
Damaskusstål

Damaskusstål (damascenarstål) er nemningar på to ulike tilarbeidingsprosessar og stållegeringar for bruk i sverd, knivar og andre blankvåpen.

Det opphavlege damaskusstålet som vart framstilt og omsett i Austen blei brukt i vidgjetne damaskussverd som blei smidde i området rundt Damaskus i noverande Syria i perioden frå 500-talet til 1700-talet. Desse sverda var legendariske på grunn av styrken og skarpleiken sin. Historiske tekster seier at eit fallande tynt silkestykke ville delast av egga og at sverdet kunne bøyast 90 gradar utan å brekka eller bli verande skeivt.
Difor kunne sverda splitta andre sverd og til og med stein utan å bli øydelagde eller sløve. Sjølv om desse legendene er overdrivne var sverda klart overlegne samtidige blankvåpen frå andre område som til dømes blei brukte av krossfararane. Damaskussverd har ei karakteristisk mønstra overflate som liknar krusinger på vatn.

Damaskusstål eller damaskert stål er òg brukt som nemning på mønstersmidd knivstål (engelsk pattern welded), som er ein vanleg metode for framstilling av stålemne til knivar og sverd. Denne framstillingsmåten har vore brukt frå romertida, og b;eo vanleg i mellomalderen. Her legg ein vekselvis hardt (karbonrikt) og blautt stål saman i ein pakke og smisveisar dei saman. Pakken blir bretta og smidt ut i fleire omgangar slik at det ferdige emnet inneheld titals tynne lag med vekselvis blautt og hardt stål som gjev skarpleik og fleksibilitet. Spesielt når sverdet eller kniven blir syrebehandla trer det fram eit overflatemønster som kan minna om det eigentlege damaskusstålet, og på grunn av legendene blei dette marknadsført med same nemning. Desse to prosessane er likevel ikkje nærskylde. Mønstersmidd stål var vanleg i gode sverd frå europeisk mellomalder, norrøne vikingsverd, og katanaer (japanske samuraisverd). Det bir framleis brukt for fine blankvåpen. Overflata på mønstersmidd stål blir ofte bølgjeaktig meir enn krusete som på det eigentlege damaskusstålet, men her finst det òg gode etterligninger.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Damaskusstål» frå ,  den 24. februar 2019.  
 
Legeringar
Blankvåpen
Damaskus
Sjasminslekta

Sjasminslekta  (Jasminum) er ei planteslekt i oljetrefamilien som omfattar rundt 200 artar. Namnet på slekta kjem via fransk jasmin og arabisk yas(a)min frå persisk yasmin.

Plantane i slekta er oppretta eller klatrande buskar eller tre, og kan vera lauvfellande eller eviggrøne. Stengelen er glatt, kanta eller fura. Blada er motsette eller spreidde, eller ein sjeldan gong kransstilte; av form er dei enkle, trekopla eller finna. Blomane er kvite eller gule og har ofte ei sterk, behageleg duft. Krona er trakt- eller klokkeforma med 4–16 flikar. Alle artane har to pollenberarar. Frukta er eit bær.

Slekta er utbreidd i Afrika, Asia, Australia og på stillehavsøyene. Ein art, Jasminum fruticans, veks i store delar av middelhavsområdet. Fleire andre artar, mellom anna den asiatiske Jasminum officinale, er naturalisert i middelhavslanda. Jasminum odoratissimum finnes på Kanariøyene og Madeira.

Fylogenetiske studium har vist at sjasminartane med gule blomar og spreidde blad utgjer ei eiga gruppe som utgjer ei systergruppe til både dei andre Jasminum-artene og til slekta Menodora, som er utbreidd i Amerika og Sør-Afrika. Ein artikkel frå 2014 føreslo å flytta desse 15 artane til ei ny slekt, Chrysojasminum. 

Ein dyrkar sjasmin både som hage- og husplante på grunn av dei duftande blomane. Sjasminolje blir hovudsakleg laga av storsjasmin (J. grandiflorum), og blir brukt til parfyme og som smakstilsetjing i te. Den vanlegaste stoveplanten er Jasminum polyanthum. I Noreg er klimaet stort sett for kaldt til at sjasmin kan brukast utandørs, men vintersjasmin (J. nudiflorum) blir planta i dei mildaste delane av landet. Slekta må ikkje forvekslast med skjærsmin (Philadelphus), som er utbreidde og temmeleg hardføre hagebuskar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sjasmin» frå ,  den 24. februar 2019.  
 

Oljetrefamilien
Planteslekter
Arabiske ord og uttrykk
Franske ord og uttrykk
Ord av persisk opphav
Oberperfuss

Oberperfuss er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 15,3 km² og 3 000 ibuarar. Landsbyen Oberperfuss ligg i Inndalen, halvtannan kilometer sørom elva Inn, 812 meter over havet.

Oberperfuss har postnummer 6173.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oberperfuss» frå ,  den 24. februar 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Isfahan

Isfahan eller Eşfahān (historisk òg stava Ispahan, mellompersisk Spahān, persisk skrift اصفهان), er den tredje største byen i Iran, etter Teheran og Mashhad.
Han ligg omtrent  sør for Teheran og er administrasjonssenteret i Isfahan-provinsen. Folkesetnaden i 2000 var .

Isfahan er ein av dei eldste byane i Persia. Han er omtalt av Ptolemaios under namnet Aspadana, eit anna eldre namn var Djaiy. Isfahan verker å ha vore ein viktig by i den muslimske tida fram til han blei øydelagd av Timur Lenk i 1387. Byen voks att då Abbas I gjorde byen til persisk residensby.

Isfahan ligg ved breidda av Zayandeh Rud. Langs sørbreidden av elva ligg forstaden Djulfa, som er kalla opp etter den tidlegare armenske byen Djulfa. Innbyggjarane i denne byen blei deporterte til Isfahan  av Abbas den store i 1605. Mange armenske kyrkjer pregar området. Byen hadde tidlegare sidan sassanidekongen Yazdegerd I si tid ein viktig jødisk koloni, som sidan siste halvdel av 1900-talet er heilt forsvunnen.

Isfahan ligg langs karavanevegen Teheran-Isfahan-Shiraz-Bushehr-Bender Abbas. Han var eit viktig handelssenter og ein av dei mektigaste byane til det persiske riket frå 1600-talet og fram til 1722. Byen blei erobra i 1722 av afghanfyrsten Mahmud Ghilzai. Han blei gjenerobra i 1729 av Nadir Shah, men vann aldri tilbake den tidlegare stillinga si. I staden vaks Teheran  fram som hovudstaden i landet.

Isfahan ligg cirka 340 km sør for Teheran. Byen er kjend for sin store moské (fram til 1979 kjent som Masjed-e Shah, deretter Masjed-e Emam, begge namna blir brukt på folkemunne). Der finst òg eit anlegg for anriking av uran.

I 1979 blei Meidan Emam i Isfahan sett på UNESCO si verdsarvliste.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Isfahan» frå ,  den 24. februar 2019.  
 

Islamsk arkitektur
Byar i Iran
Verdsarv i Iran
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar
Parapet

Parapet er i arkitekturen ein barriere som er eit framhald av veggen på kanten av eit tak, ein terasse eller liknande. Ordet kjem via fransk parapet frå italiensk parapetto, etter parare «verne» og petto «bryst». Den tyske tydinga brüstung har same tyding.

Parapetar var opphavleg brukt for å verne bygningar frå militære åtak, men er i dag hovudsakleg nytta som gjerde og for å hindre spreiing av brann.

Kjelder 
 

Bygningsdetaljar
Franske ord og uttrykk
Italienske ord og uttrykk