alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
William Baffin

William Baffin () var ein engelsk sjøfarar og oppdagar. Ingenting er kjend om hans tidleg liv. Gissingar har gått ut på at han var fødd i London og kom frå små kår. Gradvis skal han ha kome seg fram gjennom flid og iherdig arbeid.

Liv og gjerning
Namnet hans vert nemnd fyrste gongen i 1612, i samband med ein ekspedisjon som var på leit etter ein nordvestpassasje. Ekspedisjonen var under kaptein James Hall si leiing, Baffin fylgde med som sjefslos. Hall vart elles drepen i kamp med lokale innbyggjarar på vestkysten av Grønland. Dei neste to åra var Baffin hyrt til teneste i kvalfangsten ved Spitsbergen, som på det tidspunktet vart kontrollert av Muscovy Company. Fyrste året gjorde han teneste som los om bord på flaggskipet i kvalflåten, Tiger. Andre året var han los om bord på eit av flåten sine to oppdagarskip, Thomasine.

I 1615 byrja han i selskapet, kompaniet som arbeidde med oppdaginga av Nordvestpassasjen. Han assisterte kaptein Robert Bylot som los på det litle skipet Discovery, som på denne ferda undersøkte Hudsonsundet grundig. Presisjonen i Baffins observasjonar av tidevatn og hans astronomiske observasjonar vart stadfesta av Edward Parry, då hans ekspedisjon reiste gjennom dei same farvatna, to hundreår seinare (1821).

Året etter segla Baffin atter som los på Discovery. På turen opp Davissundet oppdaga ekspedisjonen bukta som no er oppkalla etter han. Frå Baffinbukta segla dei inn i dei ulike sunda som strålar ut frå denne, og som han gav namna Lancastersundet, Smithsundet og Jonessundet, til ære for karane som finansierte sjøferda hans. På denne sjøreisa segla han om kring 270 nautiske mil lenger nord enn føregangaren John Davis. Baffin snudde ved om lag 77° 45' nordleg breidd, fyrst 236 år seinare for sjøfararar lenger nord om Nord-Amerika.

Alt håp om å oppdage ei sjørute til India i dei farvatna syntest å vere ute. Over tid skulle det elles verte stilt spørsmål om Baffins oppdagingar. Tvilen om sanningsverdet skulle fyrst verte rydda or vegen med gjenoppdagingane til James Ross i 1818. Baffin gjekk vidare i teneste hos British East India Company, og i 1617-19 føretok han ei sjøreise til Surat i Britisk India. Etter tilbakekomsten vart han påskjøna av selskapet for særleg verdifulle undersøkingar av Raudehavet og Persiabukta, undersøkingar han hadde gjort under sjøreisa.

Tidleg i 1620 segla Baffin atter mot Austen. I det engelsk-persiske overfallet mot Kishm i Persiabukta, ein innleiande manøver til erobringa av Hormuz, vart han såra, og døydde av skadane 23. januar 1622. Ved sidan av verdien av hans geografiske oppdagingar, vert Baffin hugsa for sine nøyaktige, vitskaplege og magnetiske observasjonar, herunder avlesinga av lengdegrader i rom sjø gjennom observasjon av måneavstand.

Både Baffinøya og Baffinbukta er oppkalla etter han.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «William Baffin» frå ,  den 24. november 2009.  
 

Engelske oppdagarar
Folk frå London
Eigensvinging

Ei eigensvinging, ein normalmodus eller ei normalsvinging til eit oscillerande system er eit rørslemønster der alle delar av systemet har ei sinusforma svinging med same frekvens. Frekvensane til normalmodusane i systemet er kjend som naturlege frekvensar eller resonante frekvensar. Ein fysisk lekam, som ein bygning, ei bru eller eit molekyl, har fleire normalmodusar (og samsvarande frekvensar) som er avhengig av struktur og samansetting. 

Eigensvingingane til eit mekanisk system er enkle frekvensløysingar av rørslelikningane; den mest generelle rørsla til eit system er ei superponering av eigensvingingane. Modusane er normale på den måten at dei kan flytte seg sjølvstendig, altså at å utløyse ein modus aldri vil påverke røsla i ein annan modus. I mange system svarar dette til å redusere ei rekkje kopla osillatorar, til ei gruppe dekopla, effektive osillatorar. 

Det er vanleg å nytte eit fjør-masse-system for å syne ein deformbar struktur. Når eit slikt system svingar med desse naturlege frekvensane, vil alle mssane flytte seg med same frekvens. Fasane til massane er dei same, slik at dei alle passerer både likevektspunktet (nullpunktet) og den maksimale amplituden samstundes. Den praktiske sida ved dette kan kome til syne for bygningar under jordskjelv. Om eit jordskjelv fører til at eit system svingar nær dei naturlege frekvensane, kan ein få ei maksimal forskyving av ein etasje i forhold til ein annan etasje, avhengig av modusen. Bygningar kan sjølvsagt berre tole ein viss grad av forskyving før han rasar saman. Ein kan køyre modellar av bygningar for å finne eigensvinginga deira for slik å sjekke om utforminga er trygg eller ikkje. 

Eigensvingingar vert nytta i bølgjeteori, optikk, kvantemekanikk og molekylar dynamikk.

Sjå òg 
Spesifikke former:
Langsgåande modus
Transvers modus
 Innan fysikk:
 Bølgjer
 Optikk
 Harmonisk svinging
 Vibrasjonsspektroskopi
 Kvantemekanikk
 Schrödingerlikninga
 Bølgjefunksjon
 Harmonisk serie
 Seismologi
 Jordskjelvvern
 Modusform
 Romakustikk
 Matematisk verktøy:
 Lineær algebra
 Normalvektor
 Differensiallikning
 Fourieranalyse
 Sturm-Liouville-teori
 Grenseverdiproblem

Bakgrunnsstoff 
 Javasimulering av kopla oscillatorar.
 Bilete av ein kaffikopp som som vibrer med normalsvinging

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Normal mode» frå ,  den 24. november 2009.  
 

Ordinære differensiallikningar
Klassisk mekanikk
Kvantemekanikk
Spektroskopi
Vatningsveit

Ei vatningsveit er eit gamalt transportsystem for å leia vatn til dyrka mark, beståande av ei hovudvassåre og kanalar som kunne opnast og stengast for å leia vatn dit ein ynskte. Før vatningsanlegg med trykkvatn overtok, var nedbørsfattige område, som Indre Sogn, avhengig av vatningsveiter til kunstig vatning. Dei eldste veitene har røter heilt tilbake til 1200-talet.

Sjå òg 
 Akvedukt
 Vass-Per
 Bordvassvegen i Lom

Fotnotar 

Vatningsanlegg
Norsk landbrukshistorie
The All-American Rejects

The All-American Rejects er ei USA-amerikansk alternativ rocke-gruppe frå Stillwater i Oklahoma.

Tyson Ritter (vokal/ bass) og Nick Wheeler (gitar) skipa gruppa i 2001, og gav ut EP-en Same Girl, New Songs sommaren same året. Mike Kennerty (gitar) og Chris Gaylor (trommer) vart med i gruppa året etter. I 2003 gav gruppa ut det sjølvtitla debutalbumet sitt, The All-American Rejects med singelen «Swing, Swing». Det andre albumet frå gruppa, Move Along, vart gjeve ut i 2005 og utgjorde dei tre singlane «Dirty Little Secret», «It Ends Tonight», og «Move Along». Det tredje albumet, When the World Comes Down kom i 2008 med singelen «Gives You Hell».

Diskografi 
 2001 Same Girl, New Songs (EP)
 2003 The All-American Rejects
 2005 Move Along
 2008 When the World Comes Down

Bakgrunnsstoff 
 
 

All-American Rejects
All-American Rejects
All-American Rejects
Kaesong

Kaesŏng (eller Gaeseong) er den femte største byen i Nord-Korea. Han ligg i den nordkoreanske regionen Nord-Hwanghae. 

Byen var tidlegare hovudstad i det koreanske riket under Goryeo. Byen ligg nær Kaesong industriregion, og delar av byen vart frådelt til denne industriregionen i 2002. Industriregionen er eit samarbeid med sørkoreanske styresmakter, og verksemder derifrå har etablert seg med produksjon i en eigen industripark i regionen. Delar av arbeidskrafta som vert nytta kjem frå byen Kaesong.

I Kaesong finst det mellom anna restar etter Manwoldaepalasset. Då Yi Songgye styrta Koryo-dynastiet i 1392 og etablerte Joseon-dynastiet, flytta han samtidig hovudstaden frå Kaesong til Hanyang (i dag Seoul). Kaesong heldt fram som ein del av provinsen Gyeonggi fram til Koreakrigen (1950–1953). I 1951 kom byen under kontroll av Nord-Korea og området rundt byen vart omorganisert til «Kaesongregionen» (Kaesŏng Chigu; 개성 지구; 開城 地區). I 1955 vart byen ein direktestyrt by (Kaesŏng Chikhalsi; 개성 직할시; 開城 直轄市). I 2002 vart Kaesong industriregion delt frå byen. I 2003 vart resten av byen lagt til regionen Nord-Hwanghae.

Byen ligg nær den demilitariserte sona som deler dei to koreanske statane. Frå slutten av den andre verdskrigen og fram til Koreakrigen var slutt, låg Kaesong sør for den 38. breiddegraden som var den fyrste delelinja mellom dei to koreanske statane etter den andre verdskrigen. Avhengig av korleis ein ser på det, er Kaesong den einaste byen av ein viss storleik som framleis er okkupert eller frigjort av Nord-Korea.

Medan byen var tidleg hovudstad i Korea, vart byen gjeven namnet Songdo. Byen er senter for ginsengproduksjonen og lettindustrien i landet.

Av utdanningsinstitusjonar finn ein Koryo Songgyungwan-universitetet, Kommunist-universitetet og ein kunstskule i byen. Kaesong historiske museum har ei rekkje gjenstandar og relikviar frå koreansk historie, inkludert Chomsongdae, Manwolpaviljongen, Kaesong Namporten, Anhwatempelet, grava til kong Wanggon og kong Kongmin.

Byar i Nord-Korea
Tidlegare hovudstader
Thorbjørn Lie-Jørgensen

Thorbjørn Henry Lie-Jørgensen () var ein norsk målar og brukskunstnar (gullsmed).

Liv og gjerning 
Lie-Jørgensen var fødd i Svelvik i Vestfold, der far hans var seglmakar. Lie-Jørgensen vart utdanna ved Statens kunstakademi og Statens handverks- og kunstindustriskule. Frå 1939 var han lærer på den sistnemnde institusjonen.

Som nyutdanna gullsmed arbeidde Lie-Jørgensen for firmaet David-Andersen i Oslo i fleire tiår. Han laga altarsølv til kyrkjer både i Heddal, og kyrkjene Ris og Røa. Då Oslo kommune utlyste tevling til sølvutstyr i Oslo rådhus vann Lie-Jørgensen.

Biletkunstnaren Lie-Jørgensen måla fargesterke landskapsbilete, ofte med motiv frå Sørlandet. Måleria hans fekk mest merksemd på 1940-talet. Han laga også mange akvarellar.

Lie-Jørgensen døydde i Oslo.

Verk (måleri) 
 Vår (1942)
 Sjøbuer og båter (1946)
 Fjelldalsøya (1947)
 Havet (1950)
 Andersenholmen (1959)

Kjelder 
 
 

Norske målarar
Folk frå Svelvik
The All-American Rejects av The All-American Rejects

The All-American Rejects er debutalbumet til musikkgruppa med same namn. Det vart utgjeve første gong av Doghouse Records i oktober 2002. Utgåva som vart gjeve ut i Storbritannia inneheld eit bonusspor, «The Cigarette Song».

Spor

Referansar 

All-American Rejects
Nildalen

Nildalen er ein elvedal danna av Nilen. Han strekker seg gjennom Øvre Egypt frå Sudan til Kairo, der dalen sluttar og Nildeltaet tek til. Elva renn stort sett på austsida av dalen.

Dalen er rundt 1200 km lang og mellom 5 og 15 km brei, men er smalare i sørenden, og er berre rundt 3 km brei sør for 25° grader nord. Aswan-dammen har skapt verdas største kunstige innsjø i dalen, Nassersjøen.

Det var i Nildalen at sivilisasjonen kjend som Det gamle Egypt utvikla seg for rundt fem tusen år sidan. Elva gav grøde slik at ein kunne utvikla jordbruk og matoverskot. I dalen blei det bygd mange gravminne, som pyramidar og gravkammer, som ein kan sjå i dag.

Kjelder 
 

Nilen
Egyptisk geografi
Nintendo DS Lite

Nintendo DS Lite er ein spelkonsoll frå Nintendo, fyrst utgjeven i 2006. Han vart annonsert 26. januar 2006. Konsollen vart utgjeve først i Japan 2. mars 2006, og kom til Nord-Amerika og Europa juni same året.

DS Lite har klårare og lysare skjermar, der ein kan justere lysstyrken på dei mellom fire nivå. Skalet på maskina er no blankt på utsida, og matt inni. Lysindikatorane som synar om eininga er slått på eller blir lada er flytta opp til øvre høgre hjørne, som gjer lysa synlege både når maskina er opna og lukka att. Styrekrossen og A-, B-, X- og Y-knappane er blitt omforma for å stå nærare i stil med dei på Wii og Game Boy Micro. Av/på knappen er flytta frå øver venstre hjørne på innsida til høgrekanten på utsida av eininga. Peikepennen er gjort større, og blir putta inn i eit hol på høgrekanten av konsollen.

Game Boy Advance-utgangen på maskina er blitt mindre, noko som gjer at GBA-spelekassettar står ut av maskina med om lag 1 cm. Med kvar DS Lite følgjer det med eit støvdeksel som ein kan ha i GBA-utgangen om han ikkje blir brukt.

Kjelder

Nintendo DS
Ørkenspreiing

Forørkning eller ørkenspreiing er ei forringing av jorda i tørre eller halvtørre strøk som fører til danning eller utviding av ørken. Prosessen kan skuldast ulike typar menneskeleg aktivitet, overbeiting eller klimaendringar, og fører til at planteliv forsvinn og jorda held mindre fukt.

Årsaker 
Vanlege grunnar til ørkenspreiing, som høvesvis kan verka saman eller vera følgjer av kvarandre, er overfolking av menneske, husdyr eller andre dyr, fjerning av plantar (til dømes avskoging), overtapping av grunnvatn, overdyrking av jorda, erosjon og auka saltinnhald i jorda. Samstundes kan varmare og tørrare klima, menneskeskapt eller naturleg, og vind som gjev sandflukt gjennom sandstormar og vandrande sanddyner, verka inn.

Følgjer 
Ved forørkning vil livsgrunnlaget til ei rekkje organismar forsvinna, og ein får mindre biologisk mangfald. Menneske kan oppleva fattigdom og svolt, og blir ofte miljøflyktningar.

Tiltak 

Ein har prøvd å kjempa mot ørkenspreiing på fleire måtar. Ofte prøver ein å stoppa symptom på ørkenspreiing, til dømes ved å stoppa sandflukt med gjerde, utan å gjera noko med underliggande årsaker, som skadeleg jordbruk, uforsvarleg hogst og dyrehald.

Ein kan prøva a binda jord, fukt og frø gjennom å spreia eit stoff som petroleum over utsette område, eller gjennom nyplanting av tre eller andre plantar. Ein kan også prøva å gjera jorda meir næringsrik gjennom å tilføra biokol. Nyttevekstar som belgfrukter kan binda nitrogen frå lufta og gjera jorda meir fruktbar. Vekstar som i tillegg til å verna jorda også kan nyttast av menneske, som gummi arabikum laga av sevja i akasietre, kan gje alternativ til øydeleggjande levesett. Bruk av solomnar i staden for bål ein må hogga ved til, kan også vera ein måte å minska menneskeskapt forørkning på. Slike tiltak er som regel dyre, og ørkenspreiing er særleg knytt til fattige område der ein ikkje kan utføra mange av dei.

Merksemd 
I 1996 tok SN sin konvensjon for kjemping mot ørkenspreiing til å verka. Organisasjonen erklærte 2006 som internasjonalt år for ørkenområde og forørkning for å setja fokus på konvensjonen.

Sjå og 
 Dust Bowl
 Forørkning i Afrika
 Green Belt Movement

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Desertification» frå ,  den 24. november 2009.

Bakgrunnsstoff 
 «Håp for tørre områder» ved Utviklingsfondet
 Global Deserts Outlook  ved UNEP

Global oppvarming
Miljø
Økologi
Framtidsproblem
War Resisters' International

War Resisters' International (WRI) er ein internasjonal pasisfistorganisasjon, skipa i Storbritannia i 1923. Det grunnleggjande synet til organisasjonen er at krig er eit brotsverk mot menneskeslekta.

Fredsorganisasjonar
Internasjonale organisasjonar
Skipingar i 1923
Hough-funksjon

Hough-funksjonar er eigenfunksjonane til tidvasslikningane til Laplace som styrer væskerørsle på ein roterande sfære. Slik sett vert dei nytta i geofysikk og meteorologi der dei dannar ein del av løysinga for bølgjer i atmosfæren og havet. 

Kvar hough-modus er ein funksjon av breiddegrad og kan uttrykkast som ein uendeleg sum av tilknytte legendre-polynom; funksjonar som er ortogonale over sfæren i det kontinuerlege tilfellet. Dermed kan ein òg sjå på dei som generelle fourierrekkjer der basisfunksjonen er eigensvingingar i ein atmosfære som er i ro.

Sjå òg
Sekundær sirkulasjon
Legendrepolynom
Primitive likningar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hough function» frå ,  den 25. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 

Atmosfærisk dynamikk
Fysisk oseanografi
Væskemekanikk
Spesialfunksjonar
Sonal og meridional

Sonal og meridional er to uttrykk for å skildre retningar på ein klode. Sonal tyder «langs ein breiddegradssirkel» eller «i aust-vest-retninga», medan meridional tyder «langs ein meridian» eller «i nord-sør-retninga». 

Desse uttrykka er ofte nytta i meteorologi og geofysikk for å skildre globale fenomen, som «meridional luftstraum» eller «sonal temperatur». 

For vektorfelt (som vindsnøggleik) er den sonale komponenten (eller x-koordinaten) skrive som u, medan den meridionale komponenten (eller y-koordinaten) vert skrive som v. 

Uttrykke meridional, stundom forkorta til «Mer.», vart nytta i historisk astronomi for å vise sørleg retning på ein klode, i lag med septentrional («Sep.») for nordleg, oriental («Ori.») for austleg og oksidental («Occ.») for vestleg.

Sjå òg
 Meridional straum
 Sonal straum
 Sonal og poloidal
 Meridion

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zonal and meridional» frå ,  den 25. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Orientering
Smokie

Smokie er eit britisk rockeband som var populært på 1970-talet i Europa, spesielt i Tyskland. Den største hiten deira var Living Next Door to Alice frå 1976.

Oppstarten (1965–1974) 
Bandet vart starta opp i 1965 under namnet Essence av Chris Norman (vokal/gitar), Terry Uttley (bass/bakgrunnsvokal), Ron Kelly (trommer) og Alan Silson (gitar/bakgrunnsvokal, og av og til hovudvokal). Bandet hadde fleire namnebyte: i 1968 skifte dei namn til The Elizabethans i 1968, og i 1970 til Kindness.

I 1968, slutta Ron Kelly i bandet, og vart erstatta av Pete Spencer, ein trommeslagar som hadde spelt for fleire mindre band før dette.

Chris Norman (1975–1986) 
I 1974 skifte gruppa namn til Smokey, og dei to fyrste albuma deira (Changing All the Time og Pass It Around frå 1975) brukar dette namnet. I 1976 bestemte gruppa seg for å endra skrivemåten til Smokie, for å unngå forveksling med songaren Smokey Robinson.

Alan Barton (1986–1995) 
Alan Barton tok over då Chris Norman slutta i 1986. Også Pete Spencer slutta i Smokie same året, og starta med låtskriving for andre band. Diverre, i 1995, då bandet skulle til flyplassen i Düsseldorf i Tyskland, krasja bandbussen til Smokie, og Terry Uttley, Alan Barton og Alan Silson vart skadde, Alan Barton verst, slik at han døydde etter 5 dagar på sjukehuset.

No (1996–) 
Etter at Barton hadde døydd på ein slik brå og trist måte, tok Mike Craft i 1995 over. Albumet The World and Elsewhere frå 1996, var det siste albumet der Alan Silson medverka, før han slutta i 1996. No spelar Smokie mest i Noreg, og då oftast i Bodø. Terry Uttley er einaste gjenverande originalmedlem.

Diskografi 
MERK: Samlealbum skal ikkje vere inkludert her

 Pass it Around (1975)
 Med Chris Norman
 Changing All the Time (1975)
 Med Chris Norman 
 Midnight Cafe (1976)
 Med Chris Norman
 Smokie (1977)
 Med Chris Norman
 Bright Lights & Back Alleys (1977)
 Med Chris Norman
 Live: The Concert (1978)
 Med Chris Norman
 The Montreaux Album (1978)
 Med Chris Norman
 The Other Side of the Road (1979)
 Med Chris Norman
 Strangers in Paradise (1981
 Med Chris Norman
 Midnight Delight (1982)
 Med Chris Norman
 All Fired Up (1988)
 Med Alan Barton
 Boulevard of Broken Dreams (1989)
 Med Alan Barton
 Whose Are These Boots (1990)
 Med Alan Barton
 Chasing Shadows (1992)
 Med Alan Barton
 Burnin' Ambition (1993)
 Med Alan Barton
 Greatest Hits Live (1993)
 Med Alan Barton
 Celebration (1994)
 Med Alan Barton
 The World & Elsewhere (1995)
 Med Mike Craft (Siste album der Alan Silson medverkar på gitar, før han blir erstatta året etter med Mick McConnell)
 Light a Candle (The Christmas Album) (1996)
 Med Mike Craft
 Wild Horses (The Christmas album) (1998)
 Med Mike Craft
 Uncovered (2000)
 Med Mike Craft
 Uncovered Too (2001)
 Med Mike Craft
 On the Wire (2004)
 Med Mike Craft
 From the Heart (2006)
 Med Mike Craft
 Eclipse (2008)
 Med Mike Craft

Kjelde 
 «Smokie» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 26. november 2009.

Smokie
Britiske musikkgrupper
Allsang på grensen
Musikkgrupper skipa i 1965
Jelena Polenova

Jelena Dmitrijevna Polenova () var ein russisk målar og designar. Ho var ei yngre syster av målaren Vasilij Polenov.

Liv og gjerning 
Polenova studerte ved ein måleriskule i heimbyen St. Petersburg frå 1859 til 1869. Denne skulen var open også for kvinner og vart driven av 'Selskapet til framhjelp for kunsten'. Pavel Tsjistjakov var læraren hennar, frå 1864 fekk ho også Ivan Kramskoj til lærar. 1869-70 studerte ho i Charles Chaplin sitt atelier i Paris.

Seinare la ho ut på reiser til Tyskland og Italia (1875), og ho utdanna seg vidare innan kunsten under eit opphald i Paris (1879). Medan den russisk-tyrkiske krigen stod på i 1877-78 arbeidde ho på eit militærhospital i Kiev.

I 1870-åra arbeidde Polenova hovudsakleg med vassfargar. Landskapsmåleria i vassfargar vart fyrste gongen vist offentleg i 1882, ved ei utstilling i St. Petersburg og Moskva. Dei vart der godt mottekne og rosa av kritikaren Vladimir Stasov.

Tidleg på 1890-talet flytta Polenova til Moskva, der ho kom i tett kontakt med familien Savva Mamontov. Ho byrja spele ei framståande rolle i aktivitetane omkring Abramtsevokolonien, ei konservativ slavofil kunstretning i Russland mot slutten av 19. hundreåret. I 1885 organiserte Polenova og Jelizaveta Mamontova ein snikkar- og treskjeringsverkstad på Abramtsevo.

Polenova tok del i utviklinga av ein nasjonal versjon av art noveau innanfor Abramtsevokolonien. Med sine illustrasjonar av russiske eventyr og slavisk mytologi vart ho ein føregangar i den romantiske varianten av jugendstil/art noveau. Temaene og motiva i kunsten hennar frå denne tida er mykje like Ivan Bilibin sine, og delvis Viktor Vasnjetsov sine.

Jelena Polenoa døydde i 1898 i Moskva, av seinfylgjer etter ho skadde hovudet under ei ulukke to år i førevegen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jelena Dmitrijewna Polenowa» frå , den 25. november 2009. 

Russiske målarar
Målarar frå 1800-talet
Flenjatunnelen

Flenjatunnelen er ein tunnel på Europaveg 16 i Aurland kommune i Sogn og Fjordane. Tunnelen går gjennom Flenjaeggi mellom Flåm og Langhuso i Undredalen. Tunnelen er 5053 meter lang, og vart opna i 1985. Då han vart opna gav Flenjatunnelen vegutløysing for Undredal. Seinare kom også Gudvangatunnelen til Gudvangen.

Flenjatunnelen vart ein del av Riksveg 601 mellom Flåm og Undredal då han opna. Gudvangatunnelen vart opna i 1991, og Riksveg 50 vart forlengd via Flenjatunnelen til Gudvangen. Då Lærdalstunnelen mellom Lærdal og Aurland vart opna i 2000, vart vegen mellom Aurlandsvangen og Gudvangen ein del av Europaveg 16.

Sjå òg 
 Gudvangatunnelen
 Brekke bru
 Lærdalstunnelen
 Vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 The World's Longest Tunnel Page

Europaveg 16
Tunnelar i Vestland
Samferdsle i Aurland
Konditorfarge

Konditorfarge eller næringsmiddelfarge er fargestoff som kan etast, og som dermed kan brukast til å farga matvarer. Ein farger mat både ved kommersiell produksjon (t.d. av brus) og ved laging av mat heime (t.d. marsipanprodukt). 

Konditorfarge kan brukast til å gjera mat og drikke meir appetittvekkande, anten ved å gjera dei meir iaugefallande, som dekorerte kaker eller farga godteri, eller ved å gje dei ein forventa «naturleg» farge, som raudfarga tomatketsjup eller rosafarga laks.

Historisk har ein brukt ulike fargar framstilt frå naturen til å farga mat med, til dømes safran, gurkemeie, karmin, paprika og karamell. Desse fargane tilfører gjerne også lukt og smak. I industrialisert matproduksjon er det vanlegare å bruka syntetisk framstilte stoff som berre gjev farge. Begge typar fargestoff blir regulerte når dei skal brukast i mat. I Europa får godkjende fargestoff E-nummer frå 100 til 199.

Konditorfarge kan også brukast til kunstuttrykk der ein vil unngå skadelege fargestoff, til dømes ved kroppsmåling eller som teaterblod.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Food coloring» frå ,  den 25. november 2009.  
 

Fargestoff
Mat
Olav Norheim

Olav Norheim () er ein norsk teksforfattar, journalist og redaktør . Han har arbeidd som journalist i Oslo og på Gjøvik. Han var styrar av Norsk Barneblad 1083-91. Han var tekstforfattar til Smørbukk 1985-86. Han stod bak utgjevinga av Tuss og Troll i 1987. 

I 1997 vann han Nynorsk barnelitteraturpris med Mikael Holmberg for Bilde i berg (Samlaget).

Olav Norheim har vore med i oppbygginga av Norsk Tegneseriesamling på Maihaugen og arbeidd i Noregs Ungdomslag.

Kjelder 
 Haakon W. Isachen: Ingen jul uten Juleheftene Egmont serieforlag 2004

Folk frå Lillehammer
Norske journalistar
Norske teikneserieskaparar
Vinnarar av Nynorsk barnelitteraturpris