alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Finn Ravndal

Finn Ravndal () er ein norsk fysikar. 

Han byrja studia sine på linja for teknisk fysikk ved NTH i 1961. I 1966 var han ferdig utdanna sivilingeniør med ei diplomoppgåve innan teoretisk fysikk under leiing av Harald Wergeland. To år seinare mottok han graden dr.ing. med eit arbeid innan teoretisk elementærpartikkelfysikk. Frå 1968  fortsette han vidaregåande studium ved California Institute of Technology der han i 1971 fekk ein Ph.D. grad. Han blei der i tre år til som postdoc og fortsette som forskar ved NORDITA i København frå 1974 til 1976. Då blei han tilsett som professor i teoretisk fysikk ved Universitetet i Oslo der han arbeidde fram til 2012. Ravndal er spesielt kjent for grunnleggjande arbeid innan teoretisk elementærpartikkelfysikk og kvantefeltteori.

Kjelder
 Finn Ravndal. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Finn_ravndal
Tilsettprofil ved UiO

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Teoretiske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Folk frå Nesna
Flavour

Flavour (engelsk for smak, vert sjeldan omsett til norsk i denne samanhengen) er ein eigenskap som skildrar kvarkane som byggjer opp baryon, som proton og nøytron, og meson. 

Flavour kan sjåast på som ei skildring av kva type kvark det er snakk om, sidan dei seks kvarktypane, u, d, s, c, b og t er berarar av kvar sin smak. Dei lettaste kvarktypane u og d er berarar av «isospinn opp» og «isospinn ned» og byggjer opp vanleg stabil materie, det vil sei atomkjernar som består av proton og nøytron. Dei fire andre kvarktypane s, c, b, og t byggjer opp ustabil materie med typiske levetid på 10–6–10–12 sekund for s, c og b. Toppkvarken, t, er så ustabil at han neppe rekkjer å danne baryon eller meson før han desintegrerer.

Kjelder
 flavour – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/flavour/fysikk

Standardmodellen
Kvantekromodynamikk
Kvarkar
Bevaringslover
Sameint teori i fysikk

Sameint teori er eit omgrep som særleg blir brukt i elementærpartikkelfysikk om teoriar, eventuelt hypotetiske, som omfattar tidlegare kjende og etablerte teoriar. Det mest kjende døme er elektromagnetisme. Opphavleg vart elektrisitet og magnetisme sett på som to ulike fenomen. Men etter kvart vart det klårt at det er ein samanheng, til dømes vil det vere eit magnetfelt rundt ein straumførande leiar. I dag blir elektromagnetisme skildra av eit felles sett av likningar, Maxwells likningar.

Ein annan sameint teori er ein sameint feltteori der ein tenkjer seg at alle dei fundamentale kreftene og elmentærpartiklane kan skrivast i form av eit enkelt felt.

Kjelder
 sameint teori. (14.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/sameint_teori

Partikkelfysikk
Gravitasjonsteoriar
Uløyste problem i fysikken
Francis Jean Perrin

Francis Jean Perrin () var ein fransk fysikar og son av nobelprisvinnaren Jean Baptiste Perrin. 

Han var professor ved Sorbonne frå 1935 og gjesteprofessor ved Columbia University i 1941–1943. Frå 1946 til 1972 var han titulærprofessor i kjernefysikk ved Collège de France. Perrin leia etter F. Joliot arbeidet med å utnytte kjerneenergi i Frankrike og var frå 1951 til 1970 høgkommissær for kjerneenergi. Han arbeidde òg aktivt for skipinga av CERN.

Kjelder
 

Franske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Folk tilknytte CERN
Franck–Condon-prinsippet

Franck–Condon-prinsippet er det at verken avstanden mellom atomkjernane i eit molekyl eller farten til kjernane forandrar seg når eit elektron hopper frå ein bane til ein annan. Derav kan ein trekkje sluttingar om spektrumet til molekylet. Prinsippet er kalla opp etter fysikarane Edward Condon (1902–74) og James Franck (1882–1964).

Kjelder
 Franck–Condon-prinsippet. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Franck%E2%80%93Condon-prinsippet

Kvantekjemi
Spektroskopi
Molekylfysikk
Gauge i elementærpartikkelfysikk

Gauge er eit engelsk ord som tyder mål eller juster og vert i elementærpartikkelfysikk nytta i samansetnadane gauge-boson, gauge-teori og gauge-transformasjon.

Sjå òg  
 justerteori

Kjelder
 gauge. (14.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/gauge

Partikkelfysikk
George Gamow

George Gamow () var ein sovjetisk–amerikansk teoretisk fysikar og kosmolog.

Gamow studerte ved Universitetet i Leningrad og fekk sin doktorgrad i 1928. Han var ei tid på ulike fysikkinstitusjonar i Vest-Europa, særleg i København etter invitasjon frå Niels Bohr i 1931, før han vart kalla tilbake til Sovjetunionen og ei stilling ved Det sovjetiske vitskapsakademiet i Leningrad. Under eit besøk på Solvay-konferansen i Brussel i 1933 hoppa han av til vesten, og flytta til USA i 1934, der han fekk eit professorat ved George Washington University. Frå 1956 arbeidde han som professor ved University of Colorado. 

Gamow jobba først innan kjernefysikk, og utvikla teoriar for alfahenfall og betahenfall. Han deltok òg i Manhattanprosjektet og utviklinga av atomvåpen og utviklinga av ei hydrogenbombe. 

Innan kosmologi via Gamow seg til strukturen til stjernene og evolusjon, og utvikla saman med Ralph Alphen ein teori for den relative førekomsten til grunnstoffa (og presenterte det i Hans Bethes namn, og at han hadde bidrege til teorien, slik at han kunne bli kalla Alpha-Bethe-Gamow-teorien).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «George Gamow» frå ,  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Russiske fysikarar
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
Folk frå Odessa
Kosmologar
Astronomar på 1900-talet
Russiske oppfinnarar
USA-amerikanske oppfinnarar
Russiske astronomar
USA-amerikanske fysikarar
USA-amerikanske kjernefysikarar
Sovjetiske fysikarar
USA-amerikanske biokjemikarar
Sovjetiske avhopparar
USA-amerikanske sakprosaforfattarar
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Fysikarar på 1900-talet
Avhoppar
Akademiet Bergen

Akademiet Bergen er ein privat vidaregåande skule i Bergen. Skulen starta opp i 2004 og har omlag 120 elevar (2016). Skulen er ein del av Akademiet, den største private skulekjeda i Noreg, med skular i Bergen, Drammen, Fredrikstad, Oslo, Kristiansand, Molde, Sandnes, Trondheim og Ålesund.

Plassering
Ved skipinga i 2004 heldt skulen til i Fabrikkgata. Han held så til i Lars Hilles gate 17 i fleire år og blir frå hausten 2017  å finne i Johannes Bruns gate 12.

Opplæringstilbod
Skulen tilbyr følgjande utdanningsprogram og programområde:
Program for påbygging til generell studiekompetanse.
Program for studiespesialisering.
Privatistundervisning.

Påbygg til generell studiekompetanse
Dette utdanningsprogrammet skal gi studentar generell studiekompetanse etter fyrst å ha hatt yrkesfagleg utdanning på Vidaregåande trinn 2. Faga er historie, kroppsøving, naturfag, norsk og matematikk, i tillegg til eitt programfag.

Studiespesialisering
Dette utdanningsprogrammet skal førebu elevane for vidare studier ved universitet og høgskular. Med bestått vitnemål oppnår ein generell studiekompetanse.

I Vidaregåande trinn 1 er utdanningsprogrammet likt ved alle skular (bortsett frå fellesfaga framandspråk og matematikk), og inneheld faga engelsk, framandspråk, geografi, kroppsøving, matematikk, naturfag, norsk og samfunnsfag. Akademiet Drammen tilbyr framandspråka engelsk, fransk, tysk og spansk. Vidaregåande trinn 2 og 3 består av både fellesfag og programfag. På begge trinna vel ein 3 programfag der minst 2 må vere innanfor eit valt programområde: realfag eller språk, samfunnsfag og økonomi. Fellesfaga på det andre trinnet er framandspråk, historie, kroppsøving, matematikk og norsk, og på det tredje trinnet historie, kroppsøving, norsk og religion.

Privatistundervising
Akademiet Privatistskole  tilbyr undervising for privatistar. Undervisinga er på både dagtid og kveldstid, og er skilt frå øvrige opplæringstilbod. Akademiet tilbyr faga biologi, fysikk, engelsk, historie, kjemi, kroppsøving, matematikk, medie- og informasjonskunnskap, naturfag, norsk og samfunnsfag.

Referansar

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad
Ungt Entreprenørskap - Akademiet gründercamp 2011
Hordaland fylkeskommune - Videregåande skular i Hordaland fylkeskommune 
Bergens Tidende, 4. november 2011 - Laget musikkvideo for Coldplay
Utdanningsdirektoratet si heimeside

Vidaregåande skular i Bergen
Bergenhus
Bergen
Skipingar i 2004
Vidaregåande skular i Vestland
Norges Råfisklag

Norges Råfisklag er eit salssamvirke som arbeider for stabile prisar innan førstehandsomsettinga av fisk. Det er eigd av fiskarane gjennom fylkeslaga i Norges Fiskarlag, Norsk Sjømannsforbund, Fiskebåtredernes Forbund og Norges Kystfiskarlag. Råfisklaget har hovudkontor i Fiskernes Hus ved torget i Tromsø sentrum, og har regionkontor i Svolvær og Kristiansund.

Historie 
Fram til 1930-talet var ferskfiskomsettinga prega av tilbod og etterspørsel. Handelen foregjekk mykje på kjøparen sine vilkår. Pris til fiskar var svingande, og ofte låg. Det var i Finnmark at problema var størst. Fleire, mellom anna fiskeriinspektør og fiskeridirektør, såg at noko måtte gjerast.  Det vart nedsett komitear, både av Norges Fiskarlag, Råfiskkomiteen og Handelsdepartementet, Lønnsomhetskomiteen, som fiskeria sorterte under på 1930-talet. Den endelege innstillinga frå  Lønnsomhetskomiteen i februar 1937, vart etter kvart grunnlag for Råfisklova.

Før ei lov kunne kome på plass, vart det gjort freistnad på minsteprissamarbeid mellom fiskar og kjøpar. Det lukkast ikkje. Mange tilreisande oppkjøparar heldt fram med å presse prisane ned. 1. juni 1938 vedtok Stortinget «Midlertidig lov om omsetning av råfisk». Norges Råfisklag vart konstituert i november same året, og vart gitt vern av lova 6. januar 1939. Råfisklaget skulle dekke kysten frå Sogn og Fjordane til Finnmark. Eggafiskernes Salslag var skipa i 1932. Det gjorde at Sunnmøre og Romsdal alt hadde ein salsorganisasjon, og denne kyststrekningen vart ikkje med i Råfisklaget. Etter det har Råfisklaget dekt kysten frå og med Nordmøre, og til og med Finnmark.

Like etter krigen vart Sunnmøre og Romsdal Fiskesalslag, og Sogn og Fjordane Fiskesalslag skipa. Dei fekk vern etter Råfisklova.

Kjelder

Pål Christensen og Abraham Hallenstvedt: I kamp om havets verdier. Norges Fiskarlags historie. Norges Fiskarlag 2005
Denne artikkelen bygger på «Norges Råfisklag» frå ,  den 22. februar 2013.

Bakgrunnsstoff

Skipingar i 1938
Norske fiskeriorganisasjonar
Tryg

Tryg A/S, tidlegare TrygVesta, er eit nordisk skadeforsikringsselskap. Selskapet er ein filial av det danske selskapet Tryg forsikring A/S som er eigd av Tryg A/S som er notert på C20-lista ved Nasdaq OMX København (tidl. Københavns fondsbørs). Tryg i Noreg er ei vidareføring av Vesta forsikring som hadde hovudkontor i Bergen.

Tryg har om lag 1500 tilsette i Noreg, over halvparten av desse i Fyllingsdalen i Bergen. Konsernsjef for Tryg er danske Morten Hübbe medan Truls Holm-Olsen er landssjef for Noreg.

Tryg er det tredje største skadeforsikringsselskapet i Noreg med ein marknadsandel på 17,1 prosent ved utgangen av 2010.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside

Skipingar i 1728
Forsikring
Danske føretak
Gluon

Gluon er den kraftberande partikkelen i teorien om fargekraft, kjent som kvantkromodynamikken. Gluona knyt saman kvarkar til hadron, som proton, nøytron og pi-meson. Gluon er elektrisk nøytralt, har spinn lik 1 og det er masselaust.

I kvantkromodynamikken vekselverkar kvarkar ved å sende ut og absorbere gluon. All sterk verkselverknad skjer mellom partiklar med ein type lading som blir kalla fargeladning, som skildra av den ikkje-abelske gruppa SU(3). Det finst åtte ulike ladningstilstandar for eit gluon.

Sidan eit gluon sjølv har fargeladning tyder det at dei kan vekselverke med kvarandre. Dette fører til fenomen som asymptotisk fridom og fargeinnslutning.

Gluonet vart første gongen påvist i 1979 ved eit eksperiment i den tyske akseleratoren PETRA i Hamburg. Eksperimentet var ein såkalla tre-jet-hending, der ein kollisjon av eit elektron og eit positron skapte ein kvark, ein antikvark og eit gluon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gluon» frå ,  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
Fysikknett 
CERN  
 

 
Boson
Gauge-boson
Kvantekromodynamikk
Grunntilstand

Grunntilstand er innan kvantemekanikken den lågaste energitilstand eit system kan ha. Tilstandar med høgare energi, eksiterte tilstandar, går ved utsending av stråling i form av partiklar eller foton (lyskvant) over i grunntilstanden.

Kjelder
 grunntilstand. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/grunntilstand

Kvantemekanikk
Harald Wergeland

Harald Wergeland () var ein norsk teoretisk fysikar. 

Etter examen artium på Eidsvoll blei han kjemiingeniør frå NTH i 1936, og dr. philos. frå Universitetet i Oslo 1942, visiterande hos Werner Heisenberg i Leipzig 1937-39 og under Egil Hylleraas i Oslo 1939-45. Han var professor i teoretisk fysikk ved NTH frå 1946 og blei i 1947 med i
Atomutvalet leia av Svein Rosseland. Han stilte seg tvilande til om landet
trong Haldenreaktoren i 1955 og var pådrivar for Det Nordiske Institutt for Teoretisk Atomfysikk (NORDITA) som blei oppretta i København i 1957.
Etter aldersgrensa gjekk han i 1979 over til seniorstipendium i Forskningsrådet. 

Wergeland forska på eksperimentell kjernefysikk, saman med Johan Peter Holtsmark og Roald Tangen, fysikalsk kjemi, kosmisk stråling, mangepartikkelproblem som kondensasjon av gassar til væsker, helium ved låge temperaturar, og spreiingsproblem i akustikk og i kvantemekanikk. 

Forresten grunnla han den norske greina av Pugwash-rørsla saman med Sven J. Cyvin og Tormod Førland, begge professorar i fysikalsk kjemi ved NTH. Wergeland var òg ein av leiarane i Aksjon mot Atomkraft. Wergeland var oldebarn på farfarsida av offiseren Harald Nicolai Storm Wergeland (1814-93). Han var far til Ebba Wergeland (f. 1946) og Nicolai Wergeland som begge er legar.

Verv og utmerkingar
Det Norske Videnskaps-Akademi innvalt 1943
Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab med frå 1946 (preses 1959–65)
Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning 1951
St. Olavs Orden riddar i 1. klasse 1960
Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab fra 1964
International Union of Pure and Applied Physics, visepresident ein periode
Gunnerusmedaljen 1970

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Harald Wergeland» frå ,  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved NTH
Norske sivilingeniørar
Norske kjernefysikarar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Folk frå Ringerike
St. Olavs Orden
Fysikarar på 1900-talet
Folk tilknytte CERN
Helisitet

Helisitet er i kvantefysikk ei nemning på ein eigenspinnet til ein partikkel i tilhøve til rørsleretninga. Til dømes vil eit høgredreiande foton svare til helisitet framover og eit venstredreiande foton svare til helisitet bakover.

Kjelder
 helisitet. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/helisitet

Partikkelfysikk
Kvantefeltteori
Hendrik Anthony Kramers

Hendrik Anthony «Hans» Kramers () var ein nederlandsk fysikar. Den 25. oktober 1920 gifta han seg med Anna Petersen som han fekk tre døtrer og ein son saman med.

Kramers fullførte den vidaregåande opplæringa si i Rotterdam i 1912, og studerte deretter matematikk og fysikk ved universitetet i Leiden, der han fekk ein mastergrad i 1916. Kramers ynskte å innhente røynsler frå utlandet i løpet av doktorgradsarbeidet sitt, men det første valet hans av rettleier, Max Born i Göttingen, var ikkje tilgjengeleg på grunn av første verdskrigen. Difor reiste han til København med skip og Kramers gjorde mesteparten av doktorgradsarbeidet sitt der, men han fekk den formelle doktorgraden sin i Leiden, den 8. mai 1919.

Kramers var tilsett som førsteamanuensis ved Universitetet i København fram til han forlét Danmark i 1926 og returnerte til Nederland. Han byrja som professor i teoretisk fysikk ved Universitetet i Utrecht, der han blant anna var professor for Tjalling Koopmans. Frå 1931 og fram til han døydde heldt han ei stilling ved Delft University of Technology. Kramers var ein av grunnleggjarane av Mathematisch Centrum i Amsterdam. Han vart tildelt Lorentzmedaljen i 1947.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hendrik A. Kramers» frå ,  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:
 J.M. Romein,  Hendrik Anthony Kramers, i: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 1951–1953, s. 83–91.

Bakgrunnsstoff

Nederlandske fysikarar
Folk frå Rotterdam
Fysikarar på 1900-talet
HERA

Hadron Elektron Ring Anlage eller HERA er det største akseleratorkomplekset ved DESY i Hamburg i Tyskland. HERA vart operativ i 1932 og er den første og einaste lagringsringen der to typar partiklar kolliderer med kvarandre: proton og elektron eller desse sine antipartiklar. Anlegget består av to akseleratorringar som er 6,3 kilometer lange i omkrins. Den eine ringen akselererer elektron opp til 27,5 GeV, medan den andre akselererer proton opp i 920 GeV i motsett retning. Det er fire stader der strålane kryssar kvarandre og gjev kollisjonar. 

HERA blei stengd 30. juni 2007.

Kjelder
 

Byggverk i Hamburg
Partikkelfysikkanlegg
Utdanning i Hamburg
Skipingar i 1932
Nedleggingar i 2007
Herwig Franz Schopper

Herwig Franz Schopper () er ein tysk fysikar. 

Han var professor i fysikk ved Universitetet i Mainz frå 1957 til 1960, og professor og direktør for kjernefysikklaboratoriet ved Universitetet i Karlsruhe frå  1961 til 1973. Sidan 1973 har han vore professor ved Universitetet i Hamburg og leiar for elektronsynkrontronlaboratoriet DESY i Hamburg 1973–1980. I perioden 1981-1988 var han generaldirektør for CERN. Schopper er kjent for bidraga sine til elementærpartikkelfysikken, spesielt for bygginga av store akseleratorar med sikte på å nå nye energiområder. Han leia avdelinga for partikkelfysikk ved CERN 1970–1973, då dei første lagringsringane vart konstruerte. Den same metoden er utnytta i andre prosjekt han har leia i Hamburg og ved CERN.

Kjelder

 Herwig Franz Schopper i Store norske leksikon.

Tyske fysikarar
Folk tilknytte CERN
Eksperimentelle fysikarar
Partikkelfysikarar
Tyske kjernefysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Medlemmar av Det ungarske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det europeiske akademiet for vitskap og kunst
Holteori

Holteori er ein modell brukt for å forklare antipartikkelen til elektronet, positronet, i relativistisk kvantemekanikk. Holteorien vert skildra av Diracs likning. Diracs likning har to sett av løysingar, ei med positiv energi som blir tolka som fysiske fermionar, til dømes elektron, og ei med negativ energi.

Kjelder
 hullteori. (14.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/hullteori

Kvanteelektrodynamikk
Antimaterie
Hyperfinstruktur

Hyperfinstruktur er ei samling av spektrallinjer som ligg særs nær kvarandre og som skuldast vekselverknad mellom det magnetiske feltet frå eit av elektrona til atomet og magnetfelta til kjernen. Når atomspektrum blir undersøkt med spektrometer med høg oppløysing, viser hyperfinstrukturen seg som ei oppsplitting av dei einskilde spektrallinjene. Hyperfinstrukturen kan òg undersøkjast ved elektronspinnresonansmetoden. Studiar av hyperfinstrukturen gjev opplysningar om spinnet til kjernen (rotasjonstilstand) og om ladningsfordelinga i kjernen.

Kjelder
hyperfinstruktur. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/hyperfinstruktur

Kvantefysikk
Atomfysikk
Hyperladning

Hyperladning er ein storleik som blir brukt i elementærpartikkelfysikken for å karakterisere sterkt vekselverkande partiklar som tilhøyrer same ladningsmultiplett, det vil sei ei gruppe av partiklar som har praktisk talt same masse, og der alle andre eigenskapar bortsedd frå ladningen er like. Hyperladningen er gjeven som det dobbelte av den midlarane ladning til partiklane i ein ladningsmultiplett. Som oftast vert han skrive med kvantetalet Y. 

Som døme på hyperladning kan nemnast at p-mesona med ladning +1, 0 og -1 får Y = 0, nukleona med ladning 1 (protonet) og 0 (nøytronet) har midlarar ladning ½ og Y = 1. Sterkt vekselverkande partiklar, hadronar, er sett saman av kvarkar. Både u- og d-kvarkane har hyperladning 1/3, medan s-kvarken har hyperladning –2/3.

Kjelder
hyperladning. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/hyperladning

Partikkelfysikk
Kjernefysikk
Kvarkar
Standardmodellen
Elektrosvak teori
Hyperon

Hyperon er ein partikkel med ein annan hyperladning enn nukleona, det vil sei protonet og nøytronet. Hyperona er ein type baryon og er som desse sett saman av tre kvarkar. Det som er særskild for hyperona er at dei består av minst ein særkvark. Dei er særs ustabile og har ei levetid av storleiksorden 10–10 sekund. Til dømes vil dei lettast hyperona (S+, S0, S–, ?) med berre éin særkvark desintegrere til eit nukleon og eit pi-meson. Eit hyperon kan bindast til ein kjerne ved at han tek plassen til eit nukleon. Slike kjernar blir kalla hyperkjernar.

Kjelder
hyperon. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/hyperon

Baryon
Eksotisk stoff
Irradians

Irradians eller innstrålingstettleik er eit omgrep som blir brukt om styrken på elektromagnetisk stråling på ei overflate. Irradians blir målt i W/m² (watt per kvadratmeter). Irradians har symbolet E i internasjonal nomenklatur, sidan omgrepet først vart definert på fransk – Éclairement. Irradians kan òg uttrykkjast i kvanteeininga; vanlegvis brukar ein då målte m-2s-1 (målte foton per kvadratmeter per sekund) som eining.

Viss ei lyskjelde sender ut lys i alle retningar og det ikkje føregår absorpsjon, vil irradiansen minke med kvadratet av avstanden frå kjelda, sidan det arealet som lyset spreiast over aukar med kvadratet av avstanden.

Tekniske detaljar
Irradiansen til monokromatisk lys i eit stoff er gjeve av det elektriske feltet av 
 

der E er den komplekse amplituden til det elektriske feltet til bølgja, n er brytingsindeksen til stoffet,  er lysfarten i vakuum, og ϵ0 er permittiviteten i vakuum.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Irradiance» frå , og «Irradians» frå  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Fysiske storleikar
Radiometri
Isospinn

Isospinn, òg kalla isotopisk eller isobarisk spinn, er eit kvantetal knytt til sterk verkselverknad, som brukast i kjernefysikk og elementærpartikkelfysikk for å klassifisere atomkjernar eller hadroniske partiklar som baryon og meson.

Isospinn har ikkje same einingar som vinkelmoment og er ikkje ein type spinn. Det er ein dimensjonslaus storleik og namnet kjem av at dei matematiske strukturane som vert nytta til å skildre storleiken er særs lik dei som er nytta for å skildre spinn. 

Isospinn er ein av smakane, flavour, nytta til å skildre hadron.

Kjelder
 isospinn. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/isospinn
Denne artikkelen bygger på «Isospin» frå ,  den 22. februar 2013.  
 

Baryon
Hadron
Kjernefysikk
Partikkelfysikk
Kvarkar
Intersecting Storage Rings

Intersecting Storage Rings (fortkorta ISR) var den første hadronkollisjonsmaskinen for proton som vart bygd, ved CERN i 1971, under leiing av nordmannen Kjell Johnsen. Maskinen var i drift fram til 1984 og hadde ei maksimal masseenergi på 62 GeV.

Kjelder
 ISR – Intersecting Storage Rings. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ISR/Intersecting_storage_rings

Partikkelfysikkanlegg
Partikkeleksperiment
CERN
Initial State Radiation

Initial State Radiation (forkorta ISR) er stråling i form av éit eller fleire gammakvant frå innkommande ladde partiklar like før dei kolliderer. I akseleratorbaserte eksperiment vil slike gammakvant ofte fortsetje uobservert langs strålerøyret og gje opphav til ein tilsynelatande energi-ubalanse.

Kjelder
 ISR – Initial State Radiation. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ISR/Initial_state_radiation

Partikkelfysikk