alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Amt i Noreg

Amt i Noreg er ei opplisting av tidlegare amt i Noreg. Amt var frå 19. februar 1662 eit namn på dei danske og norske forvaltningsområda, og avløyste nemningane len og syssel.

Frå 1. januar 1919 blei amta i Noreg kalla fylke og amtmennene fekk tittelen fylkesmann. 
Hovudamta fall saman geografisk med bispedøma. Eit hovudamt som svara til eit bispedøme i utstrekning blei kalla stift. Mens den kyrkjelege leiinga var lagd til biskopen, blei stiftet leidd av ein verdsleg embetsmann kalla stiftamtmann. Leiaren for administrasjonen av dei andre amta blei kalla amtmann.

Opphavleg amtsinndeling

Den nye inndelinga bestod opphavleg av fire hovudamt og åtte underamt. Dei fire hovudamta var:

Akershus stiftamt
Agdesiden stiftamt
Bergenhus stiftamt
Trondhjems stiftamt

Opphavlege underamt 
Frå 1671 var landet delt inn i dei fire hovudamta eller stiftsamta og det var til saman ni underliggjande amt:

Stiftsamt: Akershus
Amt: Smålenene, Brunla
Stiftsamt: Agdesiden (Kristiansand)
Amt: Bratsberg, Stavanger
Stiftsamt: Bergenhus
Amt: Halsnøy klostergods, Hardanger, Nordlandene
Stiftsamt: Trondheim
Amt: Romsdal, Vardøhus

Amt frå 1730 
I 1730 hadde Noreg følgjande amt:

Vardøhus amt
Nordlands amt
Trondhjems amt
Romsdals amt
Stavanger amt
Lister og Mandals amt
Nedenes amt
Bratsberg amt
Buskerud amt
Smaalenenes amt
Oplandenes amt - Vestopland og Østopland (Hedmark)
Akershus amt

I tillegg var det på denne tida to grevskap som fall utanom den vanlege amtsinndelinga:

Laurvigen grevskap (Larvik)
Jarlsberg grevskap

Finmarkens amt blei danna i 1787. 
Tromsø amt blei danna i 1866.

Amtsinndeling i 1917

 Smaalenenes amt (Østfold fylke) 
 Akershus amt (Akershus fylke) 
 Kristiania amt (Oslo) 
 Hedemarkens amt (Hedmark fylke) 
 Kristians amt (Oppland fylke) 
 Buskeruds amt (Buskerud fylke) 
 Jarlsberg og Larviks amt (Vestfold fylke) 
 Bratsbergs amt (Telemark fylke) 
 Nedenes amt (Aust-Agder fylke) 
 Lister og Mandals amt (Vest-Agder fylke) 
 Stavanger amt (Rogaland fylke) 
 Søndre Bergenhus amt (Hordaland fylke) 
 Bergens amt (Bergen), no del av Hordaland fylke 
 Nordre Bergenhus amt (Sogn og Fjordane fylke) 
 Romsdals amt (Møre og Romsdal fylke) 
 Søndre Trondhjems amt (Sør-Trøndelag fylke) 
 Nordre Trondhjems amt (Nord-Trøndelag fylke) 
 Nordlands amt (Nordland fylke) 
 Tromsø amt (Troms fylke) 
 Finnmarkens amt (Finnmark fylke)

Kjelder 
Norges Civile, Geistlige og judicielle inddeling 1ste oktober 1917. Utgitt av det statistiske centralbyraa. Kristiania, 1917. Nettversjon
Bulk-Richardsontalet

Bulk-Richardsontalet er eit dimensjonslaust tal i meteorologi som er eit mål på forholdet mellom vertikal stabilitet i atmosfæren og vertikalt vindskjer. Det representerer forholdet mellom turbulens danna av oppvarming av jordoverflata og turbulens danna av vertikalt vindskjer. I praksis avgjer talet om konveksjon er fri eller tvungen. Høge verdiar indikerer ustabil og/eller svake vindskjer, medan låge verdiar indikerer svakt ustabil og/eller kraftig vertikalt vindskjer. Hovudsakleg er verdiar mellom 50 og 100 ideelle forhold for å få danna superceller.

Sjå òg 
 Obukhovlengda
 Richardsontal

Grenselagsmeteorologi
Dimensjonslause tal
Tåkeboge

Ein tåkeboge liknar ein regnboge, men sidan vassdropane i tåke er svært små, mindre enn 0,05 mm, har tåkebogen berre ein kvitfarge, og manglar fargane ein ser i regnbogar. 

Vassdropane er så små at den kvantemekaniske bølgjelengda til lys vert viktig og fargane vert smurt utover. Dette er eit anna optisk fenomen enn måneboge der fargane eksisterer, men er så svake at månebogen sjeldan er synleg.

Bilete 
 Bilete av tåkebogar 
 Bilete av tåkeboge

Optiske fenomen i atmosfæren
Optiske fenomen i atmosfæren
Something Corporate

Something Corporate er eit rockeband frå Orange County i California. Medan gruppa kategoriserer musikken sin som Piano Rock, har dei blitt tildelt sjangeren pop punk.

Discografi 
 Ready...Break (2000)
 Leaving Trough The Window (2002)
 North (2003)
Kari Aalvik Grimsbø

Kari Aalvik Grimsbø () er ein norsk handballspelar oppvaksen i Skaun. Målvakta har i tida 2006-16 vunne åtte gullmedaljar, ein sølvmedalje og to bronsemedaljar i ulike europameisterskap, verdsmeisterskap og olympiske sommarleikar med det norske handballandslaget.

Den første landslagskampen sin spelte Aalvik i september 2005. I november 2006 vart ho teke ut til senior-EM i Sverige. Ho har òg vore med i junior-EM og -VM.

Før ho kom til Byåsen spelte ho for Skaun (tidlegare kalla Børsa/Skaun), Buvik og Orkdal.

Merittar
EM 2006: Gullmedalje etter 27–24 mot Russland
 VM 2007: Sølvmedalje etter 24–29 mot Russland
OL 2008 i Beijing: Gull etter norsk siger 34-27 mot Russland
EM 2008: Gullmedalje etter 34–21 mot Spania
 VM 2009:  Bronsemedalje etter 26–21 mot Spania
EM 2010: Gullmedalje etter 25–20 mot Sverige
 VM 2011: Gullmedalje etter 32–24 mot Frankrike
OL 2012: Gullmedalje etter 26–23 over Montenegro
OL 2012 i London: Gull etter norsk siger 26-23 over Montenegro
 VM 2015: Gullmedalje etter 31–23 mot Nederland
OL 2016: Bronsemedalje etter 36–26 mot Nederland
EM 2016: Gullmedalje etter 30–29 mot Nederland
 VM 2017: Sølvmedalje etter 21–23 mot Frankrike

Bakgrunnsstoff 
Om Aalvik Grimsbø på handball.no
Kari uttatt i EM-troppen, frå Avisa Sør-Trøndelag

Norske handballspelarar
Verdsmeistrar i handball
Europameistrar i handball
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under sommar-OL 2008
Norske deltakarar under sommar-OL 2008
Handballspelarar under sommar-OL 2008
Medaljevinnarar under sommar-OL 2012
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Handballspelarar under sommar-OL 2012
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2016
Handballspelarar under sommar-OL 2016
Spelarar i Handball-VM 2009 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 2010 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 2011 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 2015 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 2014 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 2016 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 2017 for kvinner
Folk frå Skaun
Tamanghasset

Tamanghasset (arabisk ولاية تمنراست ) eller Tamanrasset, òg kalla Tamenghest (på tamazightisk) er ein by med 76 000 innbyggarar i Sør-Algerie. Tamanghasset er hovudstaden i provinsen Wilaya de Tamanrasset. Byen ligg 1400 meter over havet i fjellkjeda Hoggar, på 22° 47' nordleg breiddegrad og 5° 31' austleg lengdegrad. 

Under fransk okkupasjon av Algerie, frå 1830 til 1962, var Tamanghasset ein garnisonsby. Tamanghasset, som er den største Tuareg-byen, er eit populært turistmål og i åra før borgarkrigen i Algerie var Tamanghasset eit populært reisemål for dei som ynskte ein eksotisk ferie. Det er godt utval av overnattings- og serveringsplassar og kvar ettermiddag er det marknad. Rundt byen er det store ørkenområde og Hoggarfjella ligg i nærleiken, som er restar etter utdøydde vulkanar med høgder på litt under 3000 meter. Byen har òg ein forskningsstasjon.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete frå Tamanghasset
 Satellittbilete av Tamanrasset, maps.google.com.
 Aéroport de Tamanrasset.
 Algérie :Tamanrasset - le mythe des touaregs reste vivant !

Kjelder 

Byar i Algerie
Milton Friedman

Milton Friedman () var ein amerikansk økonom fødd i New York. I 1976 fekk han Nobelprisen i økonomi for bidraga sine innan forbruksanalyse, valutahistorie og -teori, samt for å demonstrere kompleksiteten i stabiliseringspolitikk. 

Friedman var kjent for å vere ein sterk tilhengar av ein fri marknadsøkonomi. Han arbeidde det meste av karrieren sin ved University of Chicago.

Bakgrunnsstoff 
 

Økonomar frå USA
Nobelprisvinnarar frå USA
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i økonomi
Folk frå New York City
Verket

Verket er ein plass på Hurumlandet i Asker kommune, rett vest for Klokkarstua. Han er ein endemorene frå ein isbre, som gjer Drammensfjorden berre om lag 200 meter brei på denne staden. Mesteparten av tangen er sand- og grustak, men namnet Verket blir òg bruka om busettinga der. Verket med sine 122 innbyggjarar blir rekna som ein del av tettstaden Svelvik på Vestfoldsida av fjorden. Det er ferje frå Verket til Svelvik.

Bakgrunnsstoff 
 Svelviksand A/S

Geografi i Asker
Drammensfjorden
Baron

Baron (norr. barrún, gjennom gfr. frå ghty. baro, 'fri mann, krigar' eller frå mellomalderlatin, avleidd frå vir, 'mann') er den lågaste høgadelege tittelen. Kvinner som har tittelen eller er gift med ein baron blir titulerte baronesse.

I 1277 vart dei to høgaste gradane i kongshirda, lendmann og skutilsvein, erstatta av dei felleseuropeiske titlane baron og riddar. Samstundes fekk baronane og riddarane ekstra privilegie, og retten til å bli tiltalt som herre (herra). Tittelen baron har blitt brukt på ulike måtar mellom anna i Noreg og Tyskland har sonar og yngre søsken til ein greve fått denne tittelen. Adelstittelen blei innført i Danmark-Noreg i 1671, då med rang under greve.

Tittelen har ofte same bruk som friherre. Rangen både baronar og friherrar har, blir kalla friherreleg stand. Det finst ei rangkrone for friherre/baron, men utforminga varierer i ulike land og tidsperiodar.

I korrekt skriftleg omtale blir tittelen plassert på dansk, norsk og tysk mellom for- og slektsnamnet, utan komma (Fornamn baron Slektsnamn). På svensk blir tittelen oftare plassert framfor namnet (baron Fornamn Slektsnamn).

Nokre kjende baronar 

 Baron von Münchhausen (eigentleg Hieronymus Freiherr von M.), tysk balladediktar
 Charles de Secondat, Baron de Montesquieu, fransk tenkar
 Pierre de Coubertin, grunnleggaren av dei moderne olympiske leikane)
 Friedrich de la Motte Fouqué (Baron Fouqué), tysk diktar
 Baron Philippe de Rothschild, vinmakar
 «Den raude baronen» Roter Baron (eigentleg Manfred Freiherr von Richthofen)
 Baron Karl von Thienen Adlerflycht, tysk diplomat

Nordmenn 
 Audun Hugleikson Hestakorn, norsk stormann i mellomalderen
 Baron Bjarne Erlingsson, baron av bjarkøyslekta

Kjelder 

 Baron på bokmålswikipediaen: http://no.wikipedia.org/wiki/Baron
 Baron på tysk wikipedia: http://de.wikipedia.org/wiki/Baron
 Nynorskordboka

 
Adelstitlar
Al-Ghazi

Al-Ghazi Tractors Limited (AGTL) er ein pakistansk traktorprodusent. Føretaket ligg i Dera Ghazi Khan og vart stifta i 1983, som eit fellesføretak mellom Pakistan Tractor Corporation og Fiat Trattori. Traktorane som vert produserte er eldre Fiat-Traktor, i effektklassen 65 - 85 hk. I 1992 kjøpe det pakistanske føretaket Al Futtaim Group aksjeane til Pakistan Tractor Corporation. I 1991 tok det dubaiske føretaket Al-Futtaim Group over aksjemajoriteten i føretaket og flytta hovudkontoret til Karachi.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Al-Ghazi Tractors

Traktorprodusentar
Pakistansk næringsliv
Skipingar i 1983
Tofte i Hurum

Tofte er ein tettstad ved Oslofjorden, lengst sør i Asker, Viken. Tofte voks opp rundt celluloseproduksjon. Verksemda starta i 1899 som Tofte Cellulosefabrikk, og er i dag svensk-eigd under namnet Södra Cell Tofte og produserer papirmasse. På staden ligg òg Hurum fabrikker som lagar returpapir. Den verksemda starta òg som «sulfatmassefabrikk», i 1906.

På Tofte bur det .

Bakgrunnsstoff 
 Hurum fabrikker
 Södra Cell Tofte 

Busetnader i Asker
Tettstader i Viken
Dataterminal

Ein dataterminal er ein elektronisk eller elektromekanisk maskinvare som vert brukt til å mate inn og presentere data til og frå ein stormaskin eller eit databehandlingssystem. Terminalar vart mykje brukt i 70- og 80-åra som erstatning for dei gamle holkortmaskinane.

Ordet terminal blir òg brukt om ein terminalemulator, dvs. eit program som lar deg tasta inn kommandoar til maskinen.

I/O-einingar
Bjarne Erlingsson

Bjarne Erlingsson () var ein norsk baron som var eigar av Bjarkøygodset og ætting etter svigersonen til Tore Hund. Han var ein del av formyndarskapet etter at Magnus Lagabøter avleid.

Bjarne Erlingssøn fekk kontroll over Giskegodset i tillegg til Bjarkøygodset i 1302 gjennom giftarmål med Margreta Nikolasdatter. På denne måten vart han den rikaste mannen i landet. Erlingsson vart lyst i bann av kyrkja saman med Andres Plytt i 1280 eller 1281 fordi han kalla tilbake biskopen sitt myntbrev og minska tienden frå Hålogaland og på Brurberget erklærte Våganboka ugyldig og sa at kongen ikkje ville ha fleire lovbøker i landet enn ei, og at berre kristenretten frå erkebiskop Sigurds og kong Håkons dagar skulle gjelde..

Bjarne Erlingsson var ein del av riksrådet både under Eirik II Magnusson og Håkon V Magnusson, og han deltok ofte i ambassadar til England og Skottland.

Bjarne Erlingsson brukte griffen som merket sitt.

Kjelder 
 Salmonsens konversasjonsleksikon 
 ''Regesta Norvegica 

Folk frå norrøn tid
Fellesføretak

Fellesføretak er ei juridisk eining stifta av to partnarar og som vert drive i fellesskap. Dei to partane skyt inn om lag like mykje midlar, deler kostnadar og forteneste likt mellom seg og kontrollerer føretaket saman. Eit Fellesføretak kan verta stifta for eit einskid prosjekt eller for langsiktig samarbeid. Eit Fellesføretak skil seg frå ein strategisk allianse, som ofte ikkje bygger på likskap mellom partane. 

På fransk vert fellesføretak kalla entreprise commune og på engelsk joint venture eller joint undertaking.

Døme 
 Al-Ghazi mellom det pakistanske føretaket Pakistan Tractor Corporation og det italienske føretaket Fiat trattori. 
 RosUkrEnergo mellom det russiske føretaket Gazprom og dei ukainske myndigheitene .
 Sincor mellom det norske føretaket Statoil og franske føretaket Total-FinElf 
 Sony Ericsson mellom det japanske føretaket Sony og det svenske føretaket Ericsson.

Referansar 

Næringsliv

pl:Joint venture#Przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego w Polsce
Terminal

Ordet terminal har fleire tydingar, truleg kjem alle frå det latinske terminus: grensestein, utgang, ende:

 Dataterminal
 Terminalemulator
 Transportterminal
 Oljeterminal
 Sjukehusspråk for døyande
Le Canard enchaîné

Le Canard enchaîné er ei fransk satirisk avis, stifta i 1915. Avisa driv kritisk journalistikk og publiser ofte kritiske artiklar om politikk og økonomi. Lekkasjar frå den franske regjeringa vert ofte omtala. Avisa har ei sterk satirisk vinkling på dei fleste artiklane og bodskapen vert i stor grad formidla gjennom karikaturteikningar. Avisa kjem ut ein gong i veka, på onsdagar, og har eit opplag på 446 000. På grunn av den satiriske framstillinga er det naudsynt med god kjennskap til både fransk språk, samfunn og politikk for å få noko særleg utbytte av le Canard enchaîné.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Le Canard enchaîné

Franske aviser
Satiriske aviser
Skipingar i 1915
Søvesten

Søvesten er ei lokalavis for Hemne og Aure, eigd av Søvesten Media AS. Avisa vart stifta i 1994, kjem ut ein gong i veka og har eit opplag på om lag 2000.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Søvesten

Norske lokalaviser
Norske aviser etter namn
Aviser i Trøndelag
Aviser i Møre og Romsdal
Skipingar i 1994
Hemne kommune
Aure kommune
Le Monde

Le Monde er ei fransk dagsavis, stifta av Hubert Beuve-Méry i 1944. Avisa har eit opplag på 360 610 (2005). Le Monde er ikkje ei utprega nyheitsavis, men er kjend for å prenta lange og djuptgåande artiklar , og journalistane oppgjev ofte skriftlege kjelder for å dokumentera påstandar som vert framsette. Le Monde har mange framandspråklege medarbeidarar og avisa vert rekna for å vera «godt informert».

Opplag 
Opplaget til Le Monde ligg i overkant av .

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Le Monde

Sjå òg 
 Le Monde diplomatique

Franske aviser
Skipingar i 1944
Mjosundet Båt og Hydraulikk AS

Mjosundet Båt og Hydraulikk AS, tidlegare Mjosundet Båtbyggeri A/L, er eit skipsverft i Mjosundet på Ertvågsøya. Føretaket vart stifta i 1926 av Klaus Ås, og dreiv i mange år med bygging av små trebåtar. Seinare vart det bygd større båtar og i dag er produksjonen konsentrert om aluminiumsbåtar og hydraulisk dekksutstyr. Andre produkt er sidepropellar og frekvensstyrte rulledempingstankar. Føretaket leverer ein stor del av produksjonen til fiskeflåten, men har òg levert til sjøforsvaret. Dei 9 mineryddingsfartøya som vart bygd ved Kværner Mandal, til dømes, er utstyrte med hydraulisk dekksutstyr frå Mjosundet Båt og Hydraulikk.

I byrjinga av 1950-talet utvikla Ås ein ny nate-metode for å binda saman spanta på trebåtar. Etter å ha demonstrert metoden for Det norske Veritas var metoden godkjend. Ås tok patent på metoden, som etter kvart vart utbreidd over heile Noreg.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Mjosundet Båt og Hydraulikk AS

Skipsverft i Møre og Romsdal
Næringsliv i Aure
Ertvågsøya
Skipingar i 1926
Kalsiumkarbonat

Kalsiumkarbonat (CaCO3) er eit salt samansett av kalsiumionet og karbonationet. Det er eit kvitt, fast stoff. 

Kalsiumkarbonat finst naturleg i fleire mineral. Eggeskal inneheld mykje av sambindinga. 

Sambindinga reagerer med karbondioksid i vassløysning og dannar ei løysning av kalsiumhydrogenkarbonat.

Kalsiumkarbonat har e-nummer 170.

Bakgrunnsstoff 

Karbonat
Karbonat
Fosfatbindarar
Kalkstein
Hjelpestoff
Antacida
D. Stormyr Maskin AS

D. Stormyr Maskin AS er eit entreprenørfirma i Aure kommune. Føretaket vart stifta i 1967 og har sidan 1991 vore eit aksjeselskap. Føretaket arbeider med vegbygging, masseflyttning, graving, boring og sprengingsarbeid over hele landet. Typiske oppdrag er Kjøllefjord Vindpark og delar av Imarsundprosjektet.

Norske føretak
Næringsliv i Aure
Skipingar i 1967
Statoil Tjeldbergodden

Statoil Tjeldbergodden er Statoil sitt mottaksanlegg for naturgass frå Heidrunfeltet.

Anlegget har om lag 120 tilsette ved:
 Gassmottaksanlegg 
 Metanolfabrikk
 Luftgassfabrikk 
 LNG-fabrikk

Bakgrunnsstoff 
 Statoil Tjeldbergodden  

Tjeldbergodden
Næringsliv i Aure
Skipingar i 1997
Mållaget Heimhug

Heimhug var mållaget ved Tromsø Seminarium.  

Heimhug blei skipa av Olav Eide (Nordfjord), Nils Hyllestad (Sogn) og Johan Rydningen (Målselv) den 17. april i 1898.

Historie

1898-1935 
Mållaget Heimhug vart skipa ved lærarskolen i Tromsø i 1898, som eit av dei aller første studentmållaga. Dei gav mellom anna ut bladet Lauvsprett. Laget var svært aktivt og gav ut eit eige 25-årsskrift i 1923.

Skipinga av laget skapte strid, med motstand frå bondestudentane, men mindre motbør mellom bystudentane. Styrar Just Qvigstad var positiv innstilt til det nye mållaget. Isak Saba var student ved Seminariet då, og skreiv i bladet Lauvsprett, om at målreisinga var sentral i arbeidet med å få eit sjølvstendig Noreg.

Etter lovene skulle laget ha møte annakvar søndag, noko dei også hadde dei første tiåra. Som følgje av striden kring sidemålsstilen i 1907 vart Lauvsprett frå og med det året gjeve ut som trykt avis, fram til 1914, då ho gjekk inn som trykt avis, men heldt fram som handskrive avis.

Det var menn som var foredragshaldarar dei første tiåra, men dei hadde også føredragstitlar som Kvinna og samfunnet, Om damekulturen Kvinna og målet? Kva skal ein sjå på når ein vel seg ein make? Um truloving. Jentene var også med som medlemmer. Andre tema for møta var pedagogiske og religiøse emne, og også meir allmenne tema som Sedar og skikker hjå Sudan-negrane, skal vi gjere noko for å hindre fråfluttinga frå bygdene våre?

Heimhug var ein viktig kulturpolitisk institusjon, ikkje berre på lærarskolen, men i heile Tromsø.

Heimhug kjende seg langt frå resten av målrørsla, reint geografisk, men kompenserte for dette med å sende festtelegram sørover, og på den måten helse andre delar av målrørsla.

Tromsø lærarskole låg nede i 1929-30, men i åra 1930-35 var Heimhug igjen i verksemd. I 1935 var det berre ein klasse ved lærarskolen, og året etter ingen. Det kom ikkje liv att i Heimhug etter 1935.

Oppattskipingar 1946-1958 og 1978-1980 
I 1946 vart Heimhug skipa opp att, og laget var i verksemd til 1958.

Hausten 1978 vart Heimhug på nytt skipa opp att, men det ser ut til at laget berre var i verksemd eit par år. Medlemmane gjekk etter kvart inn i Tromsø Målungdom og Studentmållaget i Tromsø.

Kjelder 

 Lockertsen, Roger 1984: Målreising i Nord-Noreg 1898-1940 : organisering av målstriden og striden for skolemålet. (289 s.). Hovudoppgåve - Universitetet i Tromsø.
 Bull, Tove og Kjellaug Jetne 1982: Nordnorsk. Oslo: Det norske samlaget.
 Mållaget Heimhug, Troms lærarskule. Festskrift utgjeve av laget til 25 årshøgtida. Skriftstyrar: Arthur Brox. Troms, Nordlys Prenteverk, 1923.

Referansar 

Noregs Mållag
Skipingar i 1898
Nordnorske mållag
Tromsø kommune
Tustna Kveitefarm ASA

Tustna Kveitefarm ASA held til på Fætten industriområde på Feta i Golma ved Tømmervågen på Tustna i Aure kommune. Føretaket vart stifta i 1998 og driv oppdrett av kveite.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Tustna Kveitefarm ASA

Norske næringsmiddelføretak
Næringsliv i Aure
Skipingar i 1998
Lauvsprett

Lauvsprett var lagsavisa til mållaget Heimhug i Tromsø. Bladet var, som vanleg var for lagsaviser i den tida, ei handskrive lagsavis, som vart lese høgt på lagsmøta. I perioden 1907-1914 kom Lauvsprett ut som trykt avis, på grunn av diskusjonane kring innføringa av sidemålsstilen.
Olivenolje

Olivenolje er ei vegetabilsk matolje som vert vunne ut av oliven. 
Olja er som oftast lys gul av farge, men kan også ha eit grønskjær på grunn av klorofyllinnhald. 
Ho er ei ikkje-tørrande olje som hovudsakleg inneheld glyserolester av oljesyre, olein (80–85 %), i tillegg til palmitin-, arachidin- og linolsyre. 

Olja vert laga ved å knusa oliven til ein pasta av olivenkjøt og kjernar. 
Denne vert lagt på matter, som vert pressa før olivenolja vert ekstrahert (skild frå vatnet) i ein sentrifuge. 

Den beste kvaliteten av olivenolje blir laga gjennom kaldpressing av oliven. Denne olja er kjend som «jomfruolje», «vierge» eller extra virgin. Olja må ikkje vera varmebehandla, innehalda mindre enn 1 % syre, og farge, smak og aroma må vera av beste sort. 
Ein kan vinna ut meir olje, men av dårlegare kvalitet, gjennom sterkare utpressing og ved ekstraksjon.

Den beste olivenolja er blant dei dyraste planteoljene og blir brukt som næringsmiddel (til dømes som matolje, hermetikkolje og salatolje) og i medisinen. Olje av dårlegare kvalitet kan mellom anna brukast til å laga såpe.

Olivenoljer bør oppbevarast ved 14-18 grader, utan tilgang til lys, lukt og fukt.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Matoljer
Planteoljer
Alversund

Alversund er ein tettstad i Alver kommune ved utløpet av Alverstraumen i Nordhordland. På staden er det kyrkje, barne- og ungdomsskule.

Alversund kommune 1885-1964 
Alversund var eigen heradskommune frå 1885 til han vart innlemma i Lindås kommune 1964. Størstedelen låg på fastlandet på Lindåshalvøya og ein mindre del på Radøy. Fram til 1923 omfatta kommunen òg austre brorparten av Holsnøy i noværande Meland kommune.

I 1884 vart det vedteke at Alversund skulle verta eigen heradskommune med sokna Alversund og Meland frå Hammer og Seim sokn frå Hosanger. Den nye kommunen hadde då eit folketal på 2793. I 1903 vart seks bruk, nemleg Sætre nordre, Sæterstølen nordre, Sæterstølen søndre nr. 4 og 42 , Fureneset og Leirdal lagt frå Strusshamn sokn og Askøy prestegjeld til Mæland sokn i Alversund prestegjeld, med 32 innbygjarar.

I 1923 vart Meland sokn med 1716 innbygjarar skilt ut som eigen heradskommune, medan dei gjennværande sokna Alversund og Seim hadde 1771 innbygjarar. I 1964 vart Alversund slått saman med Lindås kommune, saman med Hamre og Hosanger kommunar sine område nord for Osterfjorden, Titland krins av Sæbø kommune på Radøy og gardane Nipo, Dyrkolbotn og Eitrdalen i Modalen kommune. Alversund kommune hadde då eit folketal på 2099.

Før kommunesamanslåinga i 1964 grensa Alversund kommune i nord og aust til Lindås kommune, i sør til Meland kommune og vest til
Sæbø kommune på Radøy.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Alversund kommune frå 1923 til 1964:

Folk frå Alversund
 Johan Litleskare

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 Kulturnett Hordaland om Alverstraumen
 Arkivkatalog for Alversund kommune 

Tidlegare kommunar i Hordaland
Busetnader i Alver
Norske kommunar skipa i 1885
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Alver