alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
400-talet fvt.

< 400-talet fvt. (f.Kr.) > såg byrjinga av ei stordomstid for gresk kultur, med ei kulturell og politisk stordomstid for Aten og andre greske byar. Utviklinga av klassisk gresk filosofi som la grunnlaget for seinare europeisk tenking.

Persarriket var også mektig, og Hellas blei invadert av riket to gonger under Persarkrigane, men kom ikkje under persisk kongedøme. 

Religionsgrunnleggjaren Gautama Buddha levde truleg i dette hundreåret.

Hendingar 
 Demotisk blei den viktigaste skrifttypen i det gamle Egypt.

 499 f.Kr: Persarkrigane tok til med det joniske opprøret mot Persarriket, starta av Aristagoras, leiaren av Milet.
 490 f.Kr: Darius av Persarriket sende ein hær over Egearhavet mot Aten og Eretria som straff for at dei hadde støtta greske opprørarar i Vesle-Asia i 499 f. Kr. Eretria blei plyndra og brunnen, men Aten blei redda i Slaget ved Marathon. Bodberaren Philippides skal ha sprunge fire mil til Aten med bodskapen «Νενικήκαμεν» (nenikekamen, 'vi vann'), før han fall saman og døydde.
 447 f.Kr: Bygginga av Parthenon i Aten tok til
 447 f.Kr: Atenarane vert drivne ut av Viotía etter slaget ved Koroneia. Det peloponnesiske forbundet og det atenske sjøforbundet inngår ein fredsavtale som skal vara i 30 år.
 447 f.Kr: Akhaios av Eretria framførte det første stykket sitt.
 431 f.Kr: Peloponnesarkrigen tok til.
 412 f.Kr: Alkibiades forhandla fram ein allianse mellom Sparta og Persia men mista støtte i Sparta og gjekk over til persarane.
 412 f.Kr: Atenarane røysta for å bruka dei siste midla sine til å bygga ein ny flåte.
 412 f.Kr: Den ionske byen Klazomenai (latin Clazomenae, moderne tyrkisk Kelisinan) gjorde opprør mot Aten men blei overvunnen.
 412 f.Kr: Euripides skreiv skodespelet Elektra.
 404 f.Kr: Peloponnesarkrigen tok slutt då Aten kapitulerte for Sparta.
 404 f.Kr: Artaxerxes II blei keisar i Persarriket etter faren Darius II
 404 f.Kr: Amyrtaios erklærte seg sjølv konge av Egypt i opprør mot dei persiske herskarane. Dette er rekna som slutten på det tjuesjuande egyptiske dynastiet.

Viktige personar 

 Pythagoras frå Sámos, gresk matematikar (582-496 f.Kr.)
 Gautama Buddha, grunnleggjaren av buddhismen (ca. 563-483 f.Kr.)
 Konfutse, grunnleggjaren av konfusianismen (551-479 f.Kr.)
 Aiskhylos av Aten, gresk skodespelforfattar (525-456 f. Kr.)
 Darius I av Persarriket (regjerte 521-485 f.Kr.)
 Sofokes av Aten, gresk skodespelforfattar (496-406 f.Kr.)
 Perikles av Aten, gresk politikar (ca. 495-429)
 Herodot av Halikarnassos, gresk historikar (rundt 485 f.Kr.)
 Evripides av Aten, gresk skodespelforfattar (ca. 480-406 f.Kr.)
 Sokrates av Aten, gresk filosof (470-399 f.Kr.)
 Aristofanes av Aten, gresk skodespelforfattar (ca. 446-385 f.Kr.)
 Darius II av Persarriket, styrte 423-404 f.Kr.
 Zengzi, student av Konfutse (505-436 f.Kr.)

 
 jf
Segling

Segling er ein sport med lange tradisjonar i kyst og sjøfartsnasjonen Noreg, og det har den vore i uminnelege tider. Som sport kan segling utøvast anten som ein individuell idrett, oftast assosiert med jollesegling, brett og solosegling, eller som ein lagidrett gjerne med kjølbåtar der ein har eit mannskap som arbeider saman mot felles mål. Den største kjølbåtklassen i Noreg i dag er Albin Express med meir enn 100 aktive båter omkring i landet.

Norges Seilforbund vart stifta 1. februar 1970 under eit konstituerande seglting i Oslo Militære Samfunn. Seglsporten vart likevel utført i lang tid før stiftinga av forbundet, og det finst nedteikningar som viser at dei fyrste seglregattaene i Noreg fann stad heilt attende til 1850-åra. Dei fyrste seglforeiningane vart stifta på 1860-talet. Kongelig Norsk Seilforening fungerte som landsforbund til Norges Seilforbund vart stifta. Kong Harald, då kronprins, var den fyrste formannen i forbundets og 37 seglforeiningar var tilslutta forbundet i 1970. 

Jollesegling er den aktiviteten som trekkjer til seg flest ungdomar. Dei byrjar med Optimistjolle dei fyrste åra (fram til dei vert 15), og deretter Zoom8, Europajolle, Laser eller Laser Radial dersom ein ynskjer å segle einmannsjolle, 29-ar dersom ein ynskjer å prøve seg i tomannsjolle. I desse klassane vert det segla noregscupar. Dette er regattaer som vert segla overalt i Noreg (ulike stader kvar gong) og som samanlagt tel som uttak til internasjonale mesterskap som VM, EM eller JNoM (Junior Nordisk Mesterskap).

Norges Seilforbund er tilslutta Norges Idrettsforbund og Norges Olympiske Komité, Skandinavisk Seilforbund, European Sailing Federation (Eurosaf), International Foundation for Disabled Sailing (IFDS) og International Sailing Federation (ISAF). Segltinget er den øvste myndigheita til forbundet og det vert arrangert annakvart år. Der vert det valt styre og komitéar for ein toårsperiode. Seglforbundet har tilslutta i overkant av 100 seglforeiningar, 14 særkrinsar og om lag 30 klasseklubbar. Til saman har seglforbundet om lag 23 000 medlemmer. Administrasjonen har sine kontor i Idrettens Hus på Ullevål Stadion og har fire fast tilsette personar i tillegg til to landslagstrenarar.

Omgrep nytta innan segling
 Duke: å fange inn eit segl og legge duken fint på rå eller bom.

Båttypar 
Eintypeklassar (alle seglar lik båt) som vert segla i Noreg (alfabetisk rekkjefylgje):
 Albin Express www.expressklubben.com
 Andunge
 BB11
 Drake
 E-jolle www.europajolle.no
 First Class 8 www.cfcn.no 
 Færdersnekke
 Grimstadjolle
 H-båt
 Hobie Cat
 Knarr
 Kragerøterne
 Laser www.lasernytt.com 
 Laser Radial
 Melges 24 www.melges.no
 Optimist www.optimistjolle.no
 Princess
 Snipe www.snipe.org www.snipe.no  
 Soling
 X99
 Yngling
 Zoom8 www.zoom8.no
 11-meter www.11mod.info 
 12.5 kvm
 2.4mR
 49'ar

Sjå òg
Regatta (seglingskonkurranse)
Kvinnheradguiden.no

Kvinnheradguiden.no var ein nyhendeportal for Kvinnherad. Portalen vart starta i 1996, då to kvinnheringar bygde opp ei liste med oversikt over e-postadresser til kvinnheringar. Etter nokre år fekk portalen domenenamnet Kvinnheradguiden.no og innhaldet utvida seg til å omhandle nyhende, kultur, tradisjon og historie frå Kvinnherad kommune. Sidan vart det òg eit biletarkiv med bilete frå kommunen tekne av brukarane.

No (mars 2010) er www.kvinnheradguiden.no parkert, og det eksisterer ikkje lenger noka heimeside for denne adressa.

Nettaviser
Tjuknehøvel

Ein tjuknehøvel er ein maskin som vert nytta for å høvla material (tre) ned til ynskt tjukn. Maskinen er svært vanleg i trevareindustrien.

Slik fungerer ein tjuknehøvel 

Tjuknehøvelen fungerer slik at du matar materiala inn i den eine enden, deretter vert dei høvla inni maskinen, før dei kjem ut på den andre sida.

Tjukneinnstillinga 

Maskinen kan stillast inn på ulike tjukner ved å heva eller senka bordet som materiala vert mata inn på. Sjølve utføringa av dette kan variera frå maskin til maskin, men dimensjonen kan lesast av på ein skala. Vel å merka lyt ein ikkje høvla bort meir enn 2-3 millimeter om gongen. Skal ein høvla ned meir lyt ein heller senda materiala gjennom maskinen fleire gonger.

Framdrift 

Materiala vert førte gjennom maskinen med framdriftsvalsar. Over materiala syter innmatingsvalsen og utmatingsvalsen for å få materiala inn og ut av maskina, medan undervalsane i sjølve bordet syter for at friksjonen vert minst mogleg.

Stabilitet 

For at materiala ikkje skal klapra eller vibrera, er tjuknehøvelen utstyrt med to trykkføter. Ein framfor kuttaren og ein bakfor. Dei står tett inntil kuttarhovudet, og fungerer dimed òg som sponskjermar.

Skjeringa 

Sjølve høvlinga er det kuttaren som står for. Kuttaren er rund, og kan ha 2-4 stål. Høvlinga skjer ved at kuttarhovudet roterer, og dimed vert trevirket høvla når ståla tek nedi materialet.

Snikkarreiskapar
Jo Strømgren

Jo Strømgren () i Trondheim) er ein norsk dansar og koreograf frå Trondheim.

Strømgren studerte ved Statens Balletthøgskole og vart uteksaminert i 1993. Strømgren var tilknytt ensemblet Carte Blanche 1996/97, og danna Jo Strømgren Kompani i 1998 med Agnes Kroepelien. Kompaniet har sidan turnert i over 35 land verda over. Strømgren er koreograf og kunstnarisk leiar for kompaniet.

Utvalde produksjonar 

 A Dance Tribute to the Art of Football
 Maskuline mysterier
 Bindingsverk
 10 år etter
 Et guttehjem
 Gorri-gorri
 The Arrival
 There
 The Pianist
 Welcome to the Faroe Islands
 Tok Pisin
 The Department
 The Hospital
 The Convent

 Verka Bindingsverk og 10 år etter gjorde Strømgren fortent til Heddaprisen i open klasse i 1999. I 2001 fekk kompaniet til Strømgren også Heddaprisen i klassen Beste oppsetning for There.

Kjelder 
 Store Norske Leksikon -- Jo Strømgren
 Jo Strømgren Kompani
 Store Norske Leksikon om Strømgren.

Strømgren, Jo
Strømgren, Jo
Folk frå Trondheim
Vinnarar av Heddaprisen
Norske ballettdansarar
Eurovision Song Contest 2005

Eurovision Song Contest 2005 vart helde i Kiev i Ukraina 21. mai 2005. 
Dette var den 50. gongen det vart arrangert Eurovision Song Contest. Finalen dette året vart vunnen av den svenskfødde grekaren Helena Paparizou med songen «My Number One». Det innebar at Eurovision Song Contest 2006 skulle haldast i Hellas. Noreg vart representert med Wig Wam som framførte songen «In My Dreams».

Bidraga

Semifinalen 
I semifinalen deltok 25 land: Dei ti dårlegaste plasserte landa frå finalen i 2004 og dei tolv landa som ikkje kvalifiserte seg frå semifinalen i 2004. I tillegg deltok debutantlanda Bulgaria og Moldova samt Ungarn som kom tilbake etter sju års fråvær.

Finalen 
I finalen deltok 24 land: «deI fire store» (Frankrike, Storbritannia, Spania og Tyskland), dei ti beste landa frå semifinalen og dei ti beste landene frå finalen i 2004.

Sjå òg 
 Junior Eurovision Song Contest 2005

Referansar

Kjeldar 

Musikk i 2005
Eurovision Song Contest etter år
2005 i Ukraina
Musikk i Kiev
Eurovision Song Contest 2004

Eurovision Song Contest 2004 vart halde i Istanbul i Tyrkia 15. mai 2004. 
Dette var den 49. gongen det vart arrangert Eurovision Song Contest. Finalen dette året vart vunne av ukrainske Ruslana Lizjitsjko med songen «Wild Dances». Det innebar at Eurovision Song Contest 2005 skulle haldast i Ukraina. Noreg vart representert med Knut Anders Sørum som framførte songen «High», og kom på siste plass.

Bidraga

Semifinale  
Semifinalen vart arrangert onsdag 12. mai 2004. Dei ti beste songane kvalifiserte seg til finalen laurdag 15. mai 2004. Land markert med rosa, kvalifiserte seg til finalen.

Finale 

Finalen vart arrangert laurdag 15. mai 2004. 24 land deltok i finalen: «dei fire store» (Frankrike, Storbritannia, Spania og Tyskland), dei ti beste landa frå semifinalen og dei ti beste landa frå finalen i 2003. Under er resultatet fra finalen:

Sjå òg 
 Junior Eurovision Song Contest 2004

Referansar

Kjelder 

Musikk i 2004
Eurovision Song Contest etter år
Ale Möller

Ale Möller () er ein svensk musikar, komponist og multiinstrumentalist. 

Ale Möller spelar mellom anna fløyte, sekkepipe, trekkspel samt fleire ulike strengeinstrument først og fremst mandola, og bouzouki. Han byrja som jazztrompetist, men har seinare fokusert utelukkande på folkemusikk, og er i dag ein av Sverige og Norden sine mest kjente og allsidige folkemusikarar.

Möller lærte å spele bouzouki i Hellas, der han i spelte i Neo Minore sitt orkester i tre år, som ofte vart dirigert av den kjende komponisten Mikis Theodorakis. Etter at han drog heim til Sverige for å konsentrere seg fullt og heilt om svensk folkemusikk heldt han fram med å bruke bouzoukien, og utvikla ein eigen spelestil og ein tilnærmingsmåte for å akkompagnere den tradisjonelt feledominerte spelemannsmusikken. Han har i dei seinaste åra gått over til å bruke ein spesialtilpassa variant av strengeinstrumentet mandola, utvikla i samarbeid med instrumentmakaren Christer Ådin. 

Möller har mange musikalske prosjekt, blant anna trioen Frifot, der han samarbeider med songaren Lena Willemark og felespelaren Per Gudmundson. Han har gitt ut fleire plater på plateselskapet ECM, med prosjektet Nordan. Det nyaste prosjektet hans, Ale Möller Band gav ut plata Bodjal i 2004. Möller har òg jobba mykje med norsk folkemusikk, og samarbeider med hardingfelespelaren Gunnar Stubseid frå Setesdal. Saman gav dei ut plata Reisaren i 1997.

Svenske folkemusikarar
Svenske mandolaspelarar
Multiinstrumentalistar
Demokratiske Sosialistar

Demokratiske Sosialistar var eit tidlegare politisk parti i Noreg. Det vart danna i 1973. Det fulle namnet var Demokratiske Sosialistar AIK. AIK stod for «Arbeiderbevegelsens informasjonskomité mot norsk medlemskap i EF», som bestod av medlemmer i Det norske Arbeidarpartiet som var mot norsk medlemskap i det som no heiter EU, den Europeiske Unionen. Fleirtalet i AIK braut ut av Arbeidarpartiet i 1972, under striden framfor den første folkeavstemminga om norsk EU-medlemskap. 

Demokratiske Sosialistar AIK deltok i stortingsvalet i 1973 som ein del av Sosialistisk Valforbund, saman med SF, NKP og uavhengige sosialistar. DS AIK tok så del i prosessen for å omgjera valforbundet til eitt politisk parti, som da det vart skipa i 1975 fekk namnet Sosialistisk Venstreparti. DS AIK vart oppløyst i 1976, til liks med SF, som avtala i samlingsprosessen. Fleirtalet i NKP ville likevel ikkje vera med, og dette partiet heldt fram som eige parti utanfor SV. 

Demokratiske Sosialistar AIK spela ei viktig rolle i samlingsprosessen som førte fram til skipinga av valforbundet og partiet SV. Utan at desse nei-folka frå DNA hadde brote ut og deltatt i prosessen, ville truleg verken valforbundet eller eit samla venstresosialistisk parti vorte ein realitet, for motsetningane mellom SF og NKP var for store til at eit tosidig samarbeid hadde komme på tale.

Da DS AIK vart danna, vart stortingsrepresentant Berit Ås vald til leiar. Ho vart med det den første kvinnelege partileiaren i norsk historie. Ho vart òg den første leiaren i det samla SV.

Tidlegare norske politiske parti
Sosialistiske parti
Arbeidarrørsla
Norsk arbeidarhistorie
Politiske parti skipa i 1973
Nedleggingar i 1976
Ånon Egeland

Ånon (Odd) Egeland () i Oslo) er ein norsk musikar og pedagog, cand.mag. ved Universitetet i Oslo. Han er mest kjend som spelemann på hardingfele, munnharpe og fløyte (mellom anna beinfløyte, sjøfløyte, dobbel seljefløyte). Han er særleg kjend for si omfattande kunnskap om folkemusikken i Agder, og har lært av spelemenn som Andres K. Rysstad, Sigurd Fjeldstad, Trygve Eftestøl og Salve Austenå. Fleire av slåttane han har lært og ført vidare har gått inn i repertoaret til yngre spelemenn, og han har ein særleg høg status i det svenske folkemusikkmiljøet.

Han har fleire plateutgjevingar, konsertar og studioinnspelingar bak seg, og vann Spellemannprisen i 1977.
I ein kvartett med Svein Westad, Rune Martinsen og Hallgrim Berg turnerte han med verket
Partita for fire munnharper av Arne Nordheim (2004).

Egeland var sentral i etableringa av folkemusikklinja på folkehøgskolen i Fagernes, der han også underviste (1988-96). Han er i dag høgskolelektor ved Høgskolen i Telemark, institutt for folkekultur på Rauland i Vinje.

Utgjevingar 
 I heitaste slåtten, med Per Midtstigen, Grappa Musikkforlag LP 1977; Heilo/Grappa CD HCD7071 1999
 Norske strøk, med Per Midtstigen, Grappa Musikkforlag, HK7014, 1982
 For borgere og bønder, med Hans Olav Gorset, Polygram NKFCD 50025-2, 1989
 Höök, med Magnus Gustavsson, Mikael Marin, Susanne Rosenberg and Mads Olovsson. Drone DROCD007, 1995
 Folk Music from Norway, m.fl. Grappa Musikkforlag HCD 7078, 1993
 Musikk fra Christopher Hammers tid, med Lars Klevstrand, Knut Johannesen, L. Solberg o.a. Utgjeven med boka «Christopher Hammer Norsk Kogebog 1793», Hroar Dege Landbruksforlaget, 1994
 Segner Syng, med Ragnhild Furholt, Grappa Musikkforlag HCD 7128, 1997
 Norsk Folkemusikk 2 (Agder), Grappa Musikkforlag GRCD4062, 1997
 Skjemt og sjanti, med Frode Nyvold, Grappa Musikkforlag HCD 7137, 1998
 Ånon, Grappa Musikkforlag HCD 7136, 1999; NorthSide (USA) NSD6037, 1999
 Slåtter på Vandring, m.fl. Musikk til «reisande spelemenn», dobbel-CD, 2002

Utmerkingar 
 Spellemannprisen 1977 nominasjon i 1982 og 1990

Egeland, Ånon
Egeland, Ånon
Egeland, Ånon
Vinnarar av Spellemannprisen
Opus Dei

Prelaturet av Den Heilage Krossen og Opus Dei, best kjent som Opus Dei (latin, Gud sitt arbeid), er ein romersk-katolsk organisasjon som vart grunnlagt 2. oktober 1928 av Josemaría Escrivá, ein spansk prest som vart kanonisert i 2002 av pave Johannes Paul II.

Opus Dei har omkring 85 000 medlemmer i 60 land, med hovudkontor i Roma. Organisasjonen vart gjort til eit personalprelatur av pave Johannes Paul II i 1982.

Medlemsstokken til Opus Dei kan delast i to hovudgrupper, dei såkalla «numeraries» som utgjer 20 prosent og lever i om lag 1700 senter. Desse sentera er kjønnssegregerte og livet her minner mykje om livet i eit kloster, bortsett frå at dei som bur der har vanlege jobbar ute i samfunnet på dagtid, og gjev store delar av løna sin til organisasjonen. Den andre store gruppa «supernumeraries» som utgjer 70 prosent av medlemmene lever «vanlege familieliv», men set av minst to timar om dagen til religiøse studium og arbeid.

Opus Dei er vorte skulda for å vere organisert som ein frimurarlosje, og å ha til hensikt å skaffe den katolske kyrkja den makt den hadde i mellomalderen. Desse skuldingane har mange gonger vorte tilbakeviste av kurien i Vatikanet. Særleg i Belgia, Frankrike og Tyskland har medlemmene mange høge posisjonar. Opus Dei har tidlegare uttrykt ønske om å etablere seg i Noreg, men fekk avslag av dei norske katolske biskopane i 1984 og av presterådet i Oslo katolske bispedømme i 2003. Den nye biskopen, Bernt Ivar Eidsvig, er derimot meir positiv til Opus Dei. Janne Haaland Matlary tilrår òg at Opus Dei får etablere seg i Noreg.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell norsk vevside
 The Ways of Opus Dei - artikkel frå TIME.
 ODAN Opus Dei Awareness Network - støttenettverk for Opus Dei-avhopparar (engelsk)

Katolisisme
Religiøse organisasjonar
Konspirasjonsteoriar
InnoTown

InnoTown er ein konferanse for næringslivet som årleg finn stad i Ålesund. Konferansen fokuserer på innovasjon, idéskaping, strategi og design. Blant tidlegare foredragshaldarar på InnoTown-konferansen er fotografen Oliviero Toscani, Torgrim Eggen, Einar Johan Hareide, Brita Møystad Engseth, Edward deBono, verdas første sivile astronaut, Michael Melvill, og leiarar frå verksemder som Swatch, Nokia og Volvo.

InnoTown er eit privat selskap, grunnlagd i 1998/1999 av Dag Lausund og Cecilie With. Anita Osnes slutta seg til selskapet i 2005. Selskapet samarbeider med Innovasjon Norge om å arrangere den årlege konferansen.

Bakgrunnsstoff 
 InnoTown

Norsk næringsliv
Norske føretak
Skipingar i 1999
Einar Johan Hareide

Einar Johan Hareide () frå Hareid på Sunnmøre er ein norsk tidlegare sjefsdesignar for Saab Automobile AB, Sverige, og designer for Mercedes Benz AG i Tyskland. Han stifta Hareide Designmill i januar 2000. Med fleire års erfaring frå bilindustrien, starta Einar Hareide opp eit firma innan industridesign i Noreg. Mellom anna har han vore med på utviklinga av ein serie med brytarar og stikkontaktar for Elko.

Industridesign
Folk frå Hareid
Kristian Ottosen

Kristian Ottosen () var ein norsk sakprosaforfattar, motstandsmann og byråkrat.

Han vart fødd i Solund i Sogn og Fjordane, men flytta som ung til Bergen. Han tok examen artium (1940). Han kom etter kvart med i Theta-gruppen, som var ei motstandsgruppe i Noreg under den andre verdskrigen. I 1942 vart han arrestert. Han sat i ymse konsentrasjonsleirar. Han sat som Nacht und Nebel-fange i konsentrasjonsleirane Sachsenhausen, Natzweiler-Struthof, Dachau, Ottobrunn, Vaihingen og Neuengamme.

Etter krigen studerte han i Bergen, og vart leiar for Studentsamskipnaden i Bergen. Frå 1950 til 1979 var han leiar for Studentsamskipnaden i Oslo som i 1991 etablerte Kristian Ottosen-prisen. Han var sentral i «Ottosen-komiteen» som stod bak utgreiinga om for etablering av distriktshøgskulane (1969). Ottosen var òg pådrivar for etableringa av Statens lånekasse for utdanning. Han sat som styreleiar i NRK 1972-1979 og Nationaltheatret 1981-1989.

Boka Natt og tåke : historien om Natzweiler-fangene frå 1989 vart kåra til femte beste sakprosa-utgjeving etter andre verdskrigen i Noreg i emnet krigshistorie i radio-programmet Faktasjekken på NRK P2 15.juli 2017. Røystinga var eit samarbeid mellom Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening og NRK.

Utmerkingar 
 I 1994 vart han utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.
 Arthur Holmeslands pris for sakprosa i 1996
 Som pensjonist skreiv han ei rad grundige dokumentasjonar om norske krigsfangar og fangeleirane. For dette mottok han prisen «Fritt Ords honnør» (2004). 
 Studentsamskipnadens servicebygg ved Universitetet i Oslo, Kristian Ottosens hus, er oppkalla etter han.

Bibliografi

Bøker

Tekstar om Kristian Ottosen

Bakgrunnsstoff
 Radioprogrammet Faktasjekken 15.juli 2017 i NRK P2 : kåring av beste sakprosa-bok i emnet krigshistorie utgitt etter andre verdskrigen. 
 Om Kristian Ottosen i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Hvite busser
 
 

Ottosen, Kristian
Ottosen, Kristian
Ottosen, Kristian
Ottosen, Kristian
Ottosen, Kristian
Mottakarar av Fritt Ords honnør
Forfattarar frå Solund
Norske sakprosaforfattarar
Vinnarar av Arthur Holmeslands pris for sakprosa
Svein Blindheim

Svein Lavik Blindheim () på Voss, var ein norsk motstandsmann og offiser. Under andre verdskrig arbeidde han med motstand mot tysk okkupasjon av Noreg. I 1945 fekk han fleire medaljar for innsatsen sin, og vart major. Han er ein av dei høgast dekorerte krigsoffiserane i Noreg. Etter krigen arbeidde han med ymse etterretningsverksemd. Etter kvart vart han kritisk til denne verksemda. I 1978 vart han dømd til fengselsstraff for å ha fortald om norsk verksemd i Finland, knytt til spionasje mot Sovjetunionen. Etter kvart som den kalde krigen utvikla seg, byrja han ope å kritisera NATO og norsk atompolitikk. Blindheim slutta som offiser i det norske forsvaret, og utdanna seg til historikar og lektor. 
Sommaren 2006 vart Blindheim igjen aktuell i samband med at NRK synte ein dokumentarfilm om han. Dokumentarfilmen fekk tittelen Krigshelt i utakt.

Innsats under andre verdskrigen 
Etter det tyske overfallet 9. april 1940 tok han snøgt del i kampane. Med 100 mann, av desse fall 21, kjempa dei mot den tyske overmakta.
Etter kapitulasjonen i 1940 reiste han til Sverige. Frå Sverige kom han seg sommaren 1941 vidare til Skottland via Odessa, Baku, Persia og India.  I Skottland vart han med i britane sitt Norwegian Independant Company no. 1, etter krigen og kalla Kompani Linge. Den 16. april 1943 hoppa han ut i fallskjerm nord for Drammen. Etter dette arbeidde han med å organisera Milorg i Stor-Oslo. 17. november same året vart han arrestert av tyskarane, men greidde å skyta seg ut av situasjonen og kom seg over til Sverige.

Verkliste 
 1981: Offiser i krig og fred, Oslo Det Norske Samlaget ISBN 82-521-2040-7
 1977: Nordmenn under Hitlers fane : dei norske frontkjemparane, Oslo Noregs boklag ISBN 82-522-0362-0
 2006: "Den lange reisen - et oppgjør med krigen", Oslo Pax forlag

Bakgrunnsstoff
 "Et oppgjør med vår krigshistorie", kronikk i Dagbladet 3. juni 2006
 Krigshelt i utakt  omtale i Dag og Tid
 Krigshelt i utakt. Fra krigshelt til opposisjonell på http://www.nrk.no
 Overvaka for meiningane  http://www.bt.no

Sjå òg 
 Noreg under den andre verdskrigen

Blindheim, Svein
Blindheim, Svein
Blindheim, Svein
Medlemmar av Kompani Linge
Magnus Matningsdal

Magnus Matningsdal () i Hå kommune er ein norsk jurist og domar i Norsk Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar den 11. august 1997.

Matningsdal vart uteksaminert cand.jur. frå Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Bergen hausten 1976, vart lic.jur. i 1982 og dr.jur. i 1986. Før han vart tilsett i Høgsterett 11. august 1997 var han mellom anna professor ved Universitetet i Bergen, heradsrettsdomar ved Jæren sorenskrivarembete og førstelagmann i Gulating lagmannsrett. Ved fakultetet i Bergen har han hatt fleire verv, og har drive med undervising innan strafferett og straffeprosess. Han har òg forfatta fleire bøker om rettsvitskaplege emne, i hovudsak innan strafferett og straffeprosess.

Kjelder 
Magnus Matningsdal hos domstol.no, vitja 14. juni 2010

Bakgrunnsstoff 
 	
 Injuria: Uteksaminert: Magnus Matningsdal

Norske høgsterettsdommarar
Norske juristar
Folk frå Hå
Norske jusprofessorar
Professorar ved Universitetet i Bergen