alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andreas Vesalius

Andreas Vesalius () var ein flamsk anatom. Gjennom sitt banebrytande hovudverk De humani corporis fabrica (1543) vert han rekna som grunnleggjaren av den moderne anatomien. Han fann fleire feil i dei anatomiske skildringane av menneskekroppen slik ein finn dei hjå Galenos, og gjennom disseksjonar og observasjonar svekka han sistnemnde sin autoritet innanfor anatomien. Trass i dette vekte Vesalius sitt arbeide sterke reaksjonar i samtida, og gav han mange vanskar gjennom livet.

Vesalius ætta frå ein tysk lækjarfamilie med opphav i byen Wesel, og far hans var hoffapotekar åt keisar Charles V. I 1533 reiste han til Universitetet i Paris for å studere medisin. Der vart han undervist av vitskapsmenn som til dømes Quinterus av Andernach og Jacobus Sylvius. Det var i Paris han byrja å fokusere på anatomien, og han studerte særleg skjelett som han fann på gravplassar og avrettingsstader. Han dissekerte heile dyreskrottar, og fekk gjennom dette så stor kunnskap at han dissekerte eit lik offentleg etter førespurnad frå lærarar og medstudentar.

I 1537 reiste han til Venezia, så til Padova der han tok ein doktorgrad i medisin. Her vart han så utnemnd til professor i kirurgi og anatomi. I strid med vanleg praksis dissekerte Vesalius lika på eiga hand, heller enn at ein kirurg dissekerte medan ein lækjar las høgt frå Galenos eller Mondino de Luzzi. Med tida vart han overtydd om at Galenos, som baserte mykje av teoriane sine på dissekering av apekattar, «ikkje bar med seg preg av sanning». Trass kritikken brukte han likevel Galenos sitt arbeid i sitt eige verk, og lange passasjar er reine avskrift av Galenos. I 1543 gav han derfor ut De humani corporis fabrica. Ved hjelp av teikningar utførte av kjende renessansekunstnarar gav han i dette verket ei utførleg skildring av menneskeanatomien ved hjelp av empiri opparbeid gjennom post-mortem dissekering. Trass i motstanden han møtte med sine nyorienterande teoriar, vart han året etter tilsett som hofflækjar hjå keisar Charles V og seinare hjå Philip II av Spania. Vesalius døydde i Hellas i 1564 på veg heim frå pilegrimsferd til Jerusalem.

Kjelder 
 .
 Leopold Senfelder: «Andreas Vesalius» i The Catholic Encyclopedia.

Fotnotar 

Anatomar
Medisinarar
Kirurgar
Folk frå Flandern
Efraín Juárez

Efraín Juárez Valdez () er ein mexicansk tidlegare fotballspelar.

Han spela for Vålerenga Fotball (2019). Han har spela for Real Zaragoza i spansk Primera Division på lån frå Celtic i den skotske eliteserien, og for det mexicanske landslaget. Han vart seriemeister i Mexico med UNAM Pumas i clausura-sesongen i 2009. Han debuterte for A-landslaget 28. juni 2009 i ein kamp mot Guatemala og tok del i å vinna CONCACAF Gold Cup med Mexico i 2009.

Meksikanske fotballspelarar
Celtic-spelarar
Real Zaragoza-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Rustfritt stål

Rustfritt stål er stål som er legert med minst 12% krom. Stålet får då ei hinna av kromoksid som vernar stålet mot korrosjon. Heilt rustfritt vert stålet aldri, i tydinga at det ikkje rustar, men det vert mykje meir motstandsdyktig mot rust.

Stål som vert utsett for store kjemiske påverknader, til dømes fordi det er nær saltvatn, vert gjerne legert med større mengder krom, i tillegg til andre legeringsstoff som nikkel og molybden. Stål som er legert med krom, nikkel og molybden, vert kalla syrefast stål.

Legeringar
Carl Ludovico Stabel

Carl Ludovico Stabel () i Oslo var ein norsk jurist. Han var ekspedisjonssjef i Justisdepartementet frå 1956 og høgsterettsdommar frå 1963 til 1982. Han var også medlem av Noreg sin FN-delegasjon fleire gongar. Stabel var formann i Prisrådet 1978-84.

Carl Ludovico Stabel var bror til teiknaren og humoristen Fredrik Stabel (1914-2001) og far til likestillingsombod og høgsterettsdommar Ingse Stabel.

Norske høgsterettsdommarar
Folk frå Oslo
Ordførarar i Ålesund

Ordførarar i Ålesund er ei oversikt over dei som har vore ordførarar i Ålesund kommune.
Samuel Manthey

Samuel William Manthey () var ein norsk offiser, embetsmann og stortingsmann. Han var far til August Christian Manthey.

Manthey var fødd i Glückstadt, faren var prest. Sjølv vart han løytnant i artilleriet i 1793, tok avskjed frå det militære i 1801 som kaptein. Han vart student i 1798 og cand. jur. i 1800. 1802 var han guvernementsekretær i Vestindia, frå 1803 sorenskrivar i Karmsund. 1808-15 var han sorenskrivar i Rakkestad, i 1815 utnemnd til byfut i Larvik og sorenskrivar i Larvik grevskap.

Manthey vart innvald på det overordentlege Stortinget i 1814, som 3. representant for dei 14 okkuperte prestegjelda i Smaalenenes amt. Valet vart godkjent med 59 røyster mot 14. Han var medlem av Lagtinget.

24. april 1815 vart Manthey, saman med kaptein Thorne og sorenskrivar Winsnes, oppnemnd til å granske forsvinninga og det sannsynlege mordet på grosseraren Hans Gude på herregarden Thorsø i Borge i Østfold.

Manthey døydde brått på eit skysskifte i Østfold 13. juli 1815, etter å ha drukke eit glas vatn.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Norske sorenskrivarar
Norske offiserar
Stortingsrepresentantar 1814
Stortingsrepresentantar for Smaalenenes amt
Paul Heltzen

Paul Frederik Michael Heltzen () var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Kongsberg.

Heltzen var fødd på Kongsberg, men voks opp i Trondheim, der faren Christian Ernst Heltzen var berghauptmann. Sjølv vart han cand. jur. i 1801, og så fyrst fullmektig hos sorenskrivar i Finnmark, deretter i Stjørdal og Verdal. År 1805 tilsett i det kongelege generalkommisariatet, 1806 auditør i Holsten. Frå 1810 var han sorenskrivar i Aker, han kjøpte i 1814 eigedommen Øvre Stabekk i Bærum og budde der til 1836.

Hausten 1814 representerte Heltzen Akershus amt på det første overordentlege Stortinget. På ny vald til Stortinget 1827, han var då medlem av Lagtinget og dermed riksretten. Elles var han sekretær i militærkomiteen og medlem av komiteen om bygningvesenet i Kristiania. På det overordentlege Stortinget 1828 var han visesekretær i Lagtinget.

Han flytta i 1836 til Kristiania og døydde der i 1839.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1814
Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar for Akershus
Norske sorenskrivarar
Folk frå Kongsberg
Christen Tidemand

Christen Tidemand () var ein norsk tollinspektør og stortingsmann frå Mandal. Han var far til Adolph Tidemand.

Tidemand var fødd i Mandal, der faren var tollinspektør. Sjølv vart han som ung mann send til København for å studere. Han tok juridisk eksamen ved Københavns Universitet, og var privatsekretær for kronprins Frederik. Då faren døydde i 1805, vart han, berre 26 år gammal, utnemnd til tollinspektør i Mandal. Han nærast arva embetet etter far sin. Denne stillinga hadde han til han døydde.

Tidemand var 1. representant for Mandals amt ved det overordentlege Stortinget 1814, der han var medlem av Lagtinget. Bortsett frå denne reisa til hovudstaden og to reiser til København, oppheldt Tidemand seg einast i Mandal, etter han vart tollinspektør i byen. Han døydde i Mandal i 1838.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1814
Stortingsrepresentantar for Vest-Agder
Norske embets- og tenestefolk
Folk frå Mandal
Østen Olsson Ovren

Østen Olsson Ovren () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Gausdal i Oppland.

Han var fødd på garden Ovren i Østre Gausdal, der faren var gardbrukar. I 1802 overtok han farsgarden og dreiv denne sidan. Han var i mange år med i forlikskommisjonen, og var i 1838-39 den fyrste ordføraren i kommunen.

Ovren representerte Christians amt (Oppland) på Stortinget i 1815-16, 1821, 1822 og 1833. I 1815-16 var han medlem av tre komitear, mellom dei om land-, skog- og bergvesen, samt kongetiend i Østerdalen. Også medlem av tre komitear i 1821, om fengselslova og om glasverk. I 1833 var han medlem av Lagtinget og næringskomiteen.

Han døydde på garden sin i 1843.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar 1821-1823
Stortingsrepresentantar 1833-1835
Stortingsrepresentantar for Oppland
Norske gardbrukarar
Folk frå Gausdal
Peder Cappelen

Peder Juel von Cappelen () var ein norsk kjøpmann og stortingsmann. Han var fødd i Skien, der faren mellom anna var skipsreiar og sagbrukseigar. Didrich von Cappelen var bror hans.

Cappelen lærte kjøpmannskap i utlandet og hos far sin i Skien. I 1784 tok han borgarskap på Strømsø i Drammen, godt hjelpen av ein større formue i farsarv. Denne formuen auka  han med stor handel i trelast og annan grossisthandel. Han kjøpte i 1795 Eidsfos Jernverk, 1801 Jarlsberg verk og seinare Kongsberg jarnverk.

I 1808 fekk Cappelen bygt 'Austad gård' i Skoger, etter seiande ved hjelp av svenske krigsfangar, og budde der i mange år. Han tok initiativet til å få bygt den fyrste brua over Drammenselva, ho vart bygd 1812-13. Til universitetet gav han 10000 riksdalar. Under den økonomiske krisa 1817-20 skal Cappelen ha vore den einaste storkjøpmannen i Drammen med solide finansar.

Cappelen var 1. representant frå Drammen til Stortinget 1815-16. Han var medlem av sju komitear, mellom dei om land-, skog- og bergvesen, om utskiping og om kjøpstad i Grimstad.

Cappelen vart tildelt Medaljen for borgardåd. Han døydde på Eidsfoss i 1837.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
Thomle, E. A.: Familien (von) Cappelen i Norge og Danmark, Christiania, 1896

Bakgrunnsstoff 

Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar for Drammen
Norske godseigarar
Norske handelsfolk
Medaljen for borgardåd
Vasaordenen
Folk frå Skien
Johannes Pålsson Bø

Johannes Pålsson Bø () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nord-Fron i Oppland.

Bø var gardbrukar på farsgarden Bø i Nord-Fron. Han vart vald til 1. varamann ved valet til Stortinget 1815-16 for Christians amt, dagens Oppland. Ettersom den valde representanten Anders Lysgaard hadde forfall, møtte Bø heile tingtida. Han var medlem av komiteen om land-, skog- og bergvesen.

Kjelder

 Tallak Lindstøl: Stortinget og statsrådet, 1814-1914. B. 1 D. 1 : Biografier A-K, side 155-156, digital utgåve

Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar for Oppland
Norske gardbrukarar
Folk frå Nord-Fron
Manuel Neuer

Manuel Neuer () er ein tysk fotballspelar som har spela som keeper for Bayern München i tysk Bundesliga. Han har òg landskampar for Tyskland. Fram til han gjekk til Bayern München i 2011, spelte han heile karrieren sin for Schalke. Han vart seriemeister med Bayern München i 2013 og 2014, vann den europeiske [[Meisterligaen i 2013 og VM for klubblag same året. I 2007 vart han kåra til beste keeper i Bundesliga og i 2011 til årets spelar i Tyskland. Han var med på å vinna U21-EM med Tyskland i 2009, og vart òg kåra til beste keeper i turneringa. Neuer debuterte for Tyskland sitt A-landslag 2. juni 2009 i ein privatlandskamp mot Dei sameinte arabiske emirata. Då Tyskland sin andrekeeper Robert Enke brått døydde i november same året vart Neuer andreval for det tyske landslaget. I 2010 vart han førstekeeperen til Tyskland under fotball-VM i Sør-Afrika då førstevalet René Adler vart skada før turneringa.

Tyske fotballspelarar
Schalke-spelarar
Bayern München-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-EM 2012
Spelarar i Fotball-VM 2014
Spelarar i Fotball-EM 2016
Spelarar i Fotball-VM 2018
Engebret Olsen Moe

Engebret Olsen Moe () var ein norsk gardbrukar, ordførar i Hole kommune og stortingsrepresentant. Han var far til folkloristen Jørgen Moe.

Moe var fødd og oppvaksen garden Vaker i Norderhov. I 1805 gifta han seg til garden Mo i Hole, overtok seinare garden etter svigerfar sin. Han inntok ei leiarrolle i bygdesamfunnet, vart i seinare år ofte omtala som 'Far Moe'. Han oppretta i krigsåra 1807-14 eit bygdemagasin, var med på den omfattande utskiftinga av Krokskogen, og hadde ei rekke kommunale verv, var også 1848-49 ordførar i Hole.

Moe var stortingsrepresentant frå Buskerud 1815-16, 1830, 1833 og 1839. I 1815-16 var han medlem av tre komitear, ein av dei var militærkomiteen. I 1830 medlem av valkomiteen, justiskomiteen og matrikkellovkomiteen. Både i 1833 og 1839 var han medlem av Lagtinget og justiskomiteen.

Han døydde på Mo i 1849.

Kjelder
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar 1833-1835
Stortingsrepresentantar 1839-1841
Stortingsrepresentantar for Buskerud
Ordførarar i Hole
Norske gardbrukarar
Folk frå Hole
Folk frå Ringerike
Bent Blehr

Bent Blehr () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar og stortingsmann frå Bamble i Telemark.

Blehr var fødd på storgarden Kjellestad ved Stathelle, som han i si tid overtok etter far sin. Han fekk i 1798 borgarbrev i Brevik og dreiv omfattande verksemd som skipsreiar, verfts- og sagbrukseigar, samt trelasthandlar. I 1801 fekk han «kongebrev» med eksklusive rettar til å transportere folk med båt mellom Brevik og Stathelle, til å syrgje for hesteskyss mellom Stathelle og Langesund, og til å halde gjestgjeveri ved Stathelle.

Blehr var i 1818 1. representant for Bratsbergs amt på Stortinget. Han var medlem av elleve komitéar, der i mellom sekretær i komiteen om kapra skip, medlem av komiteen om pakkefart til Jylland, om sagbruksprivilegiar og fleire komitear kring pengestellet.

Blehr budde heile livet på Kjellestad, døydde der i 1828.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Norske kjøpmenn
Norske skipsreiarar
Norske trelasthandlarar
Stortingsrepresentantar 1818-1820
Stortingsrepresentantar for Telemark
Folk frå Bamble
Kristoffer Olsen Uhlen

Kristoffer Olsen Uhlen () var ein norsk gardbrukar, lensmann og stortingsmann frå Modum i Buskerud.

Uhlen var fødd i Snarum sokn i Modum. Han var gardbrukar på farsgarden, og var elles lensmann i Modum.

Uhlen var 1. representant frå Buskerud til Stortinget i 1815-16. Han var medlem av fem komitear; om land-, skog- og bergvesen, om sagbruk for utskiping, om bergverkslova og Kongsberg sølvverk og om bondestandens næringsfridom.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar for Buskerud
Norske gardbrukarar
Folk frå Modum
Jon Larsson Smedseng

Jon Larsson Smedseng () var ein norsk gardbrukar, båtbyggjar og stortingsmann frå Vefsn i Nordland.

Jon Larsson var fødd på Herringbotnet i Vefsn, faren var gardbrukar. Han vart sjølv gardbrukar på den nærliggjande garden Brekken på Litl-Smedsenget i Vefsn. I bygda gjekk han under namnet «Brekk-Jo». Attåt landbruket var han fiskar og båtbyggjar.

På Stortinget 1815-16 var Smedseng 4. representant frå Nordlands amt. Han var medlem av tre komitear, mellom anna av komiteen om kjøpstad i Bodø, og om land-, skog- og bergvesen. Smedseng var den første gardbrukaren frå Nord-Noreg som vart vald inn på Stortinget. Han døydde på Brekken i 1831, han og andrekona vart ført til grava samstundes.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Norske gardbrukarar
Norske båtbyggjarar
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar for Nordland
Folk frå Vefsn
Kalkulus

Kalkulus er ei grein innanfor matematikken som tek for seg ideen om grenser. Denne greina blir brukt til å analysere og undersøkje endring av verdiar av matematiske funksjonar. Kalkulus er generelt sett delt inn i to område: integrasjon og derivasjon. Derivasjon blir nytta til å finne eit stigningstal til ein funksjon. Dette er å derivere. Integrasjon er å gjere den motsette operasjonen, anti-derivasjon, og blir brukt til å finne areal, volum og til å løyse differensiallikningar. Kalkulus er grunnlaget for matematisk analyse.

Derivasjon

Derivasjon er eit område innanføre kalkulus der ein finn det momentante stigningstalet ved eit vilkårleg vald punkt i ein funksjon. Likninga blir definert som tangenten til punktet. Dersom ein dobbeltderiverer, altså å derivere to gonger, finn ein eit uttrykk som kan brukast til å finne vendepunkt.

Integrasjon

Integrasjon blir delt inn i to definisjonar. Eit ubestemt integral blir definert som metoden å anti-derivere. Bestemte integral blir definerte som arealet under grafen til ein funksjon mellom punkta  og  på x-aksen.

Kjelder
The Penguin Dictionary of Mathematics, 3. utgåve, ISBN 978-0141010779
Sigma R2 matematikk, Gyldendal Forlag, ISBN 978-82-05-38002-8

Differensialrekning
Absalon Olsson Vereide

Absalon Olsson Vereide () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Gloppen i Nordfjord.

Vereide var gardbrukar på farsgarden på Vereide i Gloppen. Han vart vald til 2. varamann for Nordre Bergenhus amt til Stortinget 1818. Her møtte han frå 13. april 1818 og ut sesjonen, i staden for Christian Magnus Falsen. Han var medlem av sju komitear, mellom dei om embetsbustader på landsbygda, handelspass på landsbygda og om hittegods. Ved neste stortingsval vart han vald til 3. representant for same valkrinsen. Han møtte i 1821, var då medlem av tre komitear, ein av dei var komiteen om odelslova. Grunna sjukdom møtte han ikkje på omframstortinget 1822.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 

Norske gardbrukarar
Stortingsrepresentantar 1821-1823
Stortingsrepresentantar for Sogn og Fjordane
Folk frå Gloppen
Ola Olsson Heimsæter

Ola Olsson Heimsæter () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Hyen i Gloppen.

Heimsæter voks opp på garden Røyrvik i det vestlege dalføret i Hyen. I yngre år var han militær underoffiser, og deltok i krigshandlingar. Seinare tok han over farsgarden og dreiv denne. Han tok initiativ til å få bygt veg frå Hope i Hyen til bygdene i dalføret Vestre Hyen. Vegen opna i 1860, over tjue år etter han døydde.

Heimsæter var 3. representant for Nordre Bergenhus amt på Stortinget 1824, og på ny i 1830. Han vart vald til ein tredje periode 1836-38, døydde i Kristiania under stortingsopphaldet, juni 1836. På alle tingsamlingane var han medlem av militærkomiteen.

Kjelde 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 
 NRK Fylkesleksikon om Hjelmsæter
 

Stortingsrepresentantar 1824-1826
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar 1836-1838
Stortingsrepresentantar for Sogn og Fjordane
Norske gardbrukarar
Folk frå Gloppen
Frederik Løvenskiold

Frederik Michael Frantz Wilhelm Løvenskiold () var ein norsk godseigar, jarnverkseigar, stortingsmann og postmeister, fødd i Porsgrunn. Severin Løvenskiold var bror hans.

Løvenskiold var fødd i Porsgrunn, faren var godseigar. Sjølv vart han sjøkadett i 1800, knapt 10 år gammal. 1808-14 var han sekondløytnant i sjøetaten, deltok i strid i 1814. Frå 1814 var han eigar av herregarden Rafnes i Bamble, og året etter av Bolvik jarnverk.

Løvenskiold var stortingsrepresentant frå Bratsbergs amt både i 1827, 1828 og 1830. I 1827 var han medlem av militærkomiteen, komiteen om berg- og skogvesen og sekretær i komiteen om borgarvæpninga. På omframstortinget 1828 var han sekretær i komiteen om vernepliktslova, medan han i 1830 var medlem av militærkomiteen og komiteen om kjøpstadskatten.

1832-62 var Løvenskiold postmeister i Christiania. Han døydde i hovudstaden i 1869.

Kjelder 
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
Bokmålswikipedia
 

Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar for Telemark
Norske godseigarar
Postfolk
Folk frå Porsgrunn
Anita Ihle Steen

Anita Ihle Steen ()  er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Ho blei ordførar i Ringsaker kommune i 2007 etter Thor Lillehovde.

Ordførarar i Ringsaker
Ap-ordførarar i Hedmark
Rasmus R. Aarflot

Rasmus Rasmusson Aarflot () var ein gardbrukar, sparebankkasserar og stortingsmann frå Ekset i Volda på Sunnmøre. Han var son av Rasmus S. Aarflot, og yngre bror av Mauritz Aarflot .

Aarflot arbeidde i unge år som typograf på familietrykkeriet Aarflot Prenteverk. Frå 1852 var han gardbrukar på Rotset i Volda. Aarflot kom med i heradstyret frå 1856, ordførar i to periodar, 1858-1859 og 1886-1887. 1854-77 var han den fyrste kasseraren i Volda & Ørsta Sparebank.

Aarflot var 1. varamann til Stortinget perioden 1862-64 for Romsdals amt. Sesjonen 1862-63 møtte han frå 22.10.1862 i staden for Jørgen Olafsen, medlem av justiskomite nr 2. Åra 1871-73 var han 5. representant frå valkrinsen, medlem av personalkomiteen. Ved ei rekke valting vart han kåra til 1.-3.-varamannsplass. Fyrste varamannsplass hadde han for 1865-67, 1868-70 og 1880-82.

Aarflot var medlem av hamnearbeidskommisjonen av 1877, og av væreigarkommisjonen av 1884.

Han døydde i Kristiania (Oslo) nyårsdag i 1888.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1862-1864
Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar for Møre og Romsdal
Ordførarar i Volda
Norske gardbrukarar
Folk frå Volda
Laud

Laud, frå latin laudabilis, «rosverdig», er ein tidlegare karakter ved norske universitet. I det vanlegaste talbaserte karaktersystemet blei laud ved dei fleste fakulteta gitt for resultat frå 1,6 til 2,5. Den som fekk eit resultat frå 1,0 (ein blank) til 1,5 fekk karakteren laudabilis prae ceteris, «rosverdig framfor dei andre», og blei kalla preseterist. Ståkarakterar dårlegare enn laud blei kalla haud, haud illaudabilis, «ikkje urosverdig», 2,6-3,2 og non, non contemnendus, «ikkje å forakte, 3,3-4,0. Immaturus, «umodent», dårlegare enn 4,0, var stryk.

Nokre studium hadde andre karakterskalaer, til dømes jus og sosialøkonomi. Der var laud frå 2,00 til 2,75 og haud 2,80 til 3,15, og stryk 3,20 til 3,30.

Sjå også 
 Summa cum laude

Utdanning
Latinske ord og uttrykk
Summa cum laude

Summa cum laude er eit latinsk uttrykk for den høgaste utmerkinga i samband med avslutting av høgare utdanningar, og blir ofte brukt på engelske og amerikanske universitet.

Somme latinske uttrykk blir brukt til å gje til kjenne kvalitet og nivå på eit gjennomført studium. På universiteta blir typisk følgjande tre uttrykk brukte, her nemnde i stigande orden:

 cum laude - «med ros»
 magna cum laude - «med stor ros»
 summa cum laude - «med største ros»

Omgrepa har same rot som dei som blei brukt som karakterar i Danmark-Noreg i perioden 1788-1805.

Sjå også 
Laud

Utdanning
Latinske ord og uttrykk
Haud

Haud, latin haud illaudabilis, «ikkje urosverdig», er ein tidlegare karakter ved norske universitet. Ved dei fleste fakulteta blei karakteren gitt for resultat mellom 2,6 og 3,2 i det dåverande talbaserte karaktersystemet. Resultat betre enn haud blei kalla laud og resultat dårlegare enn haud blei kalla non.

Utdanning
Latinske ord og uttrykk
Karakteren non

Non, eigenleg non contemnendus, latin, «ikkje å forakte», er ein tidlegare karakter ved norske universitet. Karakteren blei gitt for resultat mellom 3,3 og 4,0 i det dåverande talbaserte karaktersystemet. Resultat dårlegare enn non var stryk, immaturus. Karakteren over non var haud.

Utdanning
Latinske ord og uttrykk
Immaturus

Immaturus, frå latin, «umodent», er ein tidlegare strykkarakter ved norske universitet. Den blei gitt for resultat dårlegare enn 4,0 i det dåverande talbaserte karaktersystemet. Det blei ikkje sett nokon talkarakter for strykresultat.

Sjå også 
 Studentteateret Immaturus

Utdanning
Latinske ord og uttrykk
Iver Aastebøl

Iver Johansen Aastebøl () var leiar i Raud Ungdom i perioden 2010-2012. Han tok over vervet etter Mari Eifring. Aastebøl vart medlem av sentralstyret i Raud Ungdom i 2006, og var då miljøpolitisk ansvarleg i organisasjonen.

Raudt-politikarar
Politikarar frå Oslo
Norske ungdomspolitikarar
Assessor

Assessor vart i eldre rett nytta som tittel for ein juridisk embetsmann som var medlem av ein kollegial domstol. 

I Danmark-Noreg vart emninga først brukt om dommarane i overhoffretten og høgsterett. Frå 1797 vart  tittelen assessor også brukt om dommarane i stiftoverretten, og i det sjølvstendige Noreg frå 1814 om dommarane i høgsterett. Assessortittelen vart i 1927 avløyst av nemninga dommar.

Kjelder 
Egil Gulbrandsen: Juridisk leksikon, Kunnskapsforlaget, Oslo, 1984, ISBN 82-573-0241-4
Assessor i Historisk leksikon

Embetstitlar
Rettshistorie