alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gråhai

Gråhai (Galeorhinus galeus) er ein bruskfisk i gråhaifamilien. I Noreg finst han langs kysten opp til Trøndelag. 

Gråhaien kan bli 170 cm lang og vega opptil 40 kg. Han har i dag inga større økonomisk betydning for norske fiskarar.

Haiar
St. Anatolij av Petsjersk

St. Anatolij av Petsjersk er ein helgen i den ortodokse kyrkja. Han var ein eremitt og arbeida på 1100-talet i Kievo-Petsjerskaja Lavra i Kiev og etter hans død vart han her gravlagd i klosteret Blizjnije petsjery.

Anatolij av Petsjersk
St. Mokij og St. Mark

St. Mokij og St. Mark er to helgenar i den ortodokse kyrkja. Dei vart gripne som kristne og sende til domstol av keisar Maximian. Dei nekta å ofre til heidenske gudar og vart derfor drepne ved halshogging på 300-talet.

Ortodokse helgenar
Erkeengel

Erkeengel tyder den øvste engelen eller overengelen.

 
Uttrykket forekjem aldri i fleirtal i Bibelen. I nynorske bibelomsetjingar frå 1921 til 1985 er ordet «yverengelen», seinare «overengelen», bruka. I bibelomsetjinga frå 2005 står det i Judas 9 om «erkeengelen Mikael».

Det finst likevel kristen tradisjon for at vi har fire erkeenglar: Mikael, Gabriel, Rafael og Uriel. I ortodoks kristendom snakkast det nokre gonger om at det er sju, og dei omfattar i tillegg til desse Selafiel, Jegudiel og Barakiel. I islam snakkar ein om fire erkeenglar, i jødedommen om sju.

Andre kristne retningar (som f.eks. Jehovas vitne) meiner at det berre er éin erkeengel, Mikael. Til stød for dette synet nemner dei Matteus 28:18 der Jesus seier: ««Eg har fått all makt i himmelen og på jorda», og trekker den slutninga at erkeengelen Mikael er identisk med Jesus Kristus.

På nettet: 
 Bibelen nettutgåve
 «De syv englene som står for Guds trone» (på www.katolsk.no)

Englar
Serafar

Serafar er ein kategori englar som er omtalt i det sjette kapitlet av Jesajas bok i Bibelen. Det hebraiske ordet serafim (hebraisk: ) er eit substantiv i fleirtal som er avleidd av verbet saraf som tyder «å brenne».

Serafane er i Jesaja 6:2,6 skildra som åndeskapningar med seks venger som har sin plass omkring Guds kongsstol i himmelen. Serafer tyder bokstaveleg 'dei brennande', så dei utstrålar sannsynlegvis eit brennande lys.

I og med at dei utfører si teneste ved Guds kongsstol, er dei i mellomalderens englekult gjevne ein høg plass i den himmelske rangordninga.

Bibelen seier ikkje noko om talet på serafane. I eit syn som er nedskrive i Jesaja står det at serafane ropte «Heilag, heilag, heilag er Herren Sebaot. All jorda er full av hans herlegdom.»

Englar
Ord av hebraisk opphav
Kjerubar

Kjerubar er ein kategori englar som er omtalt i Bibelen. Det hebraiske ordet keruvim (hebraisk ) er eit substantiv i fleirtal med usikker tyding. Det tilsvarande akkadiske ordet tyder 'å velsigne, lovprise/.

Kjerubane er nemnde 92 gonger i Bibelen, første gongen i 1. Mosebok 3:24, der vi får høyre at Gud har sett kjerubar med logande sverd til å vakte inngangen til hagen i Eden, etter at Adam og Eva er blitt forviste.

Kjerubar er englar med høg rang. I eit syn som er nedskrive i Esekiels bok følgjer kjerubar Guds himmelvogn.

Figurar som førestilte kjerubar høyrte med til utstyret som israelittane brukte i si tilbeding. På lokket av paktkista var det to kjerubar av hamra gull. På dei inste teltdukane i tabernaklet og på forhenget til det høgheilage var det brodert bilete av kjerubar. 

Kjerubane vert skildra med utsjånad som menneske, med fire andlet og fire venger. Beina deira var rette, føtene likna kalveklover, dei hadde menneskehender, og dei strålte som skinande bronse. Nokre gonger står det at dei hadde andlet som minna om andleta til menneske og dyr. I Esekiels syn har kvar engel fire andlet, det fyrste var eit kjerubandlet, det andre eit menneskeandlet, det tredje eit løveandlet og det fjerde eit ørneandlet.

Bakgrunnsstoff 
 1. Mosebok 3,24 - Bibelen nettutgåve
 «De syv englene som står for Guds trone» (på www.katolsk.no)
Norheimsund kyrkje

Norheimsund kyrkje er ei arbeidskyrkje i Norheimsund i Kvam herad i Vestland fylke. 
Arkitekt for bygget, som er i mur og tre og har kring 700 sitjeplassar, var Peder A. Ristesund. 
Kyrkja vart vigsla 4. juni 1989 av biskop Per Lønning etter at grunnsteinen var nedlagt 26. august 1986 av biskop Thor With. 
Arbeidet med å byggje kyrkja pågjekk med sterk dugnadsinnsats frå bygdefolket frå 1985 til 1992. 
Det var stiftinga Nytt kyrkjebygg i Norheimsund som stod for reisinga av bygget. 
Då kyrkja stod ferdig vart ho overført til Kvam herad, som no står for drifta. 

Norheimsund kyrkje høyrer til Vikøy sokn i Hardanger og Voss prosti. 
Attåt Norheimsund-kyrkja høyrer Vikøy kyrkje frå 1838 til soknet. 
Det hadde ikkje vore kyrkje i Norheimsund før den noverande kyrkja vart bygd, og folk i området sokna då til Vikøy kyrkje. 
Det er ikkje gravplass ved kyrkja i Norheimsund og jordsetjingar skjer på gravplassen ved Vikøy kyrkje.

Altertavla i betong og stein av Audun Storaas viser den oppstadne Kristus omgjeven av englar og bibelske motiv.

Orgel (1993) bygd av Ryde & Berg.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Om Vikøy sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Hordaland» på nettstaden til Arkivverket 
 norske-kirker.net
 

Arbeidskyrkjer
Kyrkjer i Hardanger og Voss prosti
Kyrkjer i Kvam
Norske kyrkjer frå 1992
Fjellsmelle

Fjellsmelle (Siléne acaúlis) er ei fjellplante med lyseraude blomar. 

Ho veks i tette tuer. Tuene vert tettare kompaktare og meir halvkuleforma under ekstremt harde forhold. Blomane har svært korte stilkar. Acaúlis tyder og «utan stengel».

Fjellsmelletuene har mange blomar. Oftast er dei lyseraude, men dei kan og vere kvite. Tuene luktar av honning, og dei vert ofte vitja av insekt som syter for bestøvning. I kvar tue kan det vere ulike blomar. Hoblomane er minst, om lag 1 cm i diameter. Dei har tre spiralvridde arr. Hanblomane er noko større. Ytst i tua finn ein tvekjønna blomar. Frøa ligg i kapsla som vert spreidde med vinden. Blada er smale med stive hår i kanten. 

Fjellsmella har ei djuptgåande pelerot og er vanskeleg å plante om. I rota er det mykje opplagsnæring.
Ho har vorte brukt til mat mellom eskimoar og på Island.
Fjellsmella veks helst på baserik grunn. Ho er ofte å finne på reinroseheier. Ho er nokså vanleg i alle fjellstrøk i Noreg. Og er funna opp til 2210 m.o.h. i Jotunheimen.

Kjelder 
 Pål Hermansen: Våre vakreste fjellplanter. Universitetsforlaget 19??
 Ørjan Nilsson: Nordisk Fjellflora. Oslo 1995
 Johannes Lid: Norsk og svensk flora. Oslo 1974

Nellikfamilien
Arktisk flora
Nanda Devi

Nanda Devi er eit fjell i Himalaya og er med ei høgd på 7 816 moh. det høgaste fjellet i India og det nest høgaste fjell (etter Kantjendjung), og det 23. høgaste fjellet i verda. 

Nanda Devi er eit heilag fjell for hinduane, som ser på det som ei vernande gudinne for Uttarakhand i Himalaya. Fjellet og området kring (Nanda Devi Nasjonalpark) blei erklært som verdsarv-område av UNESCO i 1988.

Toppen blei første gong nådd i 1936 av Noel Odell og Bill Tilman. Det var da den høgaste toppen i verda nådd av menneske, og denne rekorden blei ståande fram til Annapurna I (8091 moh.) i Nepal blei førsteklatra i 1950.

Bakgrunnsstoff 
 Peakware
 UNESCO
 Nanda Devi Campaign  lokal webside

Fjell i Himalaya
Fjell i India
Verdsarv i India
Hindugudar
Andikýthira

Andikýthira (gresk Αντικύθηρα) eller Antikythera er ei øy i Dei joniske øyane i Hellas. Øya var tidlegare eigen kommune, men frå 2011 er ho ein del av Kýthira kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Øya ligg 38 km søraust for Kýthira og har eit areal på om lag 20 km². Ho er forma som ein rombe og er 10,5 km frå nordvest til søraust og 3,4 km frå nordaust til sørvest. Ho er kjend for oppdaginga av Andikýthiramekanismen, som i 1902 vart funne i Andikýthiravraket.

Hovudbusetnaden og hamna heiter Potamós (34 innbyggjarar i 2011). Dei andre landsbyane på øya er Kharkhalianá (19) og Galanianá (15).

Andikýthira vert sporadisk vitja av ferjer som går mellom Pireus og Kíssamos på Kreta.

Mellom 300-talet fvt. og 1. hundreåret fvt. vart øya nytta som base for ei gruppe sicilianske sjørøvarar før dei vart utrydda av Pompeius. Ein kan framleis sjå festninga deira på ein klippe nordaust på øya.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 http://www.antikythera.8m.com

Kjelde 

Andikythira
Andikythira
Andikythira
Andípaxi

Andípaxi (gresk Αντιπαξοί) eller Andipaxos er ei øy i Hellas og Dei joniske øyane.

Andípaxi høyrer til kommunen Paxí i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane. Øya er berre 5 km² og ligg om lag 3 km sør for Paxí. Ho har 20 innbyggjarar (2011).

Andípaxi er stort sett dekt av vinrankar og har svært flotte strender og ei hamn kalla Agriapidiá.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguide for Paxí og Andípaxi

Kjelde 

Andipaxi
Andipaxi
Arkoúdi

Arkoúdi (gresk Αρκούδι) er ei øy i Dei joniske øyane i Hellas. Ho vert styrt av kommunen Itháki og ligg nord for denne øya og sør for Levkáda. Fram til omorganiseringa seint på 1900-talet var ho ein del av prefekturet Levkáda. Øya er ikkje busett.

Dei næraste øyane er Levkáda i nord, Meganísi i nordaust, Itháki i søraust og Kefaloniá i sør.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Arkoúdi på GTP sine reisesider

Kjelde 

Arkoudi
Betalingssystem

Eit betalingssystem er ei løysing for overføring av pengar mellom to partar direkte frå konto til konto, for eksempel ved bruk av giroar. Ordet blir i aukande grad nytta om system for betaling over Internett. Spesielt gjelder dette for betaling på nettbutikkar, men også når det gjeld kjøp og sal av varer mellom privatpersonar på nettauksjonar og liknande tenester.

Eit betalingssystem for bruk over Internett krev stor grad av tryggleik, og følgjande må takast omsyn til:
 Både kjøper og seljar må vere sikre på at motparten er den han/ho utgjer seg for å vere.
 Data som vert sendt mellom dei to partane må kunne sikrast å vere korrekte, og må ikkje kunne ha blitt endra under sending frå den eine parten til den andre.
 Informasjon om kjøper og seljar og om transaksjonen må ikkje komme på hende på uvedkommande.

I Noreg tilbyr BBS og EDB Business Partner tenester for trygge betalingssystem.

Økonomi
Debetkort

Eit debetkort er eit betalingskort der avrekninga skjer fortløpande mot saldo på innehavar sin konto. I Noreg er BankAxept-bankkort (som står for 90 % av alle transaksjoner) og Visa-kort dei mest utbreidde debetkorta. Visa-korta kjem som eit tillegg til BankAxept på mange norske debetkort. Dermed blir Visa-delen av kortet i hovudsak berre nytta når ein ikkje nyttar norske betalingsterminalar som all hovudsak er knytte til BBS' BankAxept-løsning. Enkelte Visa-kort kan også fungere som kredittkort.

Referansar 

Økonomi
Kredittkort

Kredittkort er eit plastkort som nyttast i staden for kontante pengar ved kjøp av varer eller tenester. Selskapet som har gjeve ut kortet står ansvarleg for oppgjeret med brukarstaden, mens brukaren i sin tur gjer opp med kortselskapet. 
Storleiken på korta fylgjer ISO/IEC 7810-standarden som ID-1. Denne er definert som 85.60 × 53.98 mm.

Kredittkort i omløp 
I Noreg finst 2,4 millionar kredittkort i omløp. 1,9 millionar er VISA eller Mastercard som vert gjeve ut av selskapet Teller AS. Diners Club har ca 200 000 kort i omløp, American Express om lag 90 000. 10 % av Visa-korta i Noreg er kredittkort, mens 90 % er debetkort.

American Express og VISA i Noreg 
American Express var det første kredittkortet i Noreg. Det blei introdusert på marknaden på byrjinga av 70-talet. VISA blei lansert i Noreg i 1977. VISA Norge AS opererte på lisens frå det USA-amerikanske selskapet. Etter nokre år var det over 500 000 VISA debet- og kredittkort i omløp. Styret i Visa Norge meinte då at marknaden var metta. I dag er det over 4,5 millionar VISA-kort på den norske marknaden. Dei fleste er debetkort som er gjevne ut av norske bankar.

Bakgrunnsstoff 
 Teller/VISA in historie i Noreg 
 Forbrukarrådet om kredittkort

Referansar 

Bankverksemd
Giro

Giro (frå latin gyrus, 'krets, omløp' eller 'overføring') er ein måte å overføre eit pengebeløp mellom bankkonti til to personar, for eksempel når ein skal betale ei rekning.

På giroen fyller ein ut sitt eige kontonummer og mottakaren sitt, og beløpet som skal betalast. Så sender ein giroen til banken, som tar seg av å overføre pengane. Andre giroformar er brevgiro, telegiro, nettgiro og avtalegiro. Tidlegare hadde posten sitt eige postgiro.

Giroar har vore nytta i Egypt sidan det 1. hundreåret. I moderne tid var Austerrike først ute med postgiro i 1883. Sveits innførte giro i 1906, Tyskland i 1909, Belgia i 1913, Nederland og Frankrike i 1918. Noreg fekk først postgiro i 1943.

Betaling
Bankverksemd
Debet og kredit

Debet og kredit er rekneskapstekniske nemningar som har motsette tydingar og som kjem frå latin. Debet kjem frå debere, som tyder å skylde. Latin debitum tyder gjeld. Kredit kjem frå latin credere, som tyder å tru.

Debet vert nytta når ein konto på eigendelssida (aktiva) aukar. For eksempel når ein konto vert tilskrive pengar. Ein debetpost vil alltid ha sin motpost i ein post som går til kredit. I resultatrekneskapen er ein debetpost ein kostnad sidan kostnader reduserer resultatet, som igjen reduserer eigenkapitalen som er ein kreditpost.

Kredit vert nytta når passiva i balansen aukar, dvs. auke av eigenkapital eller gjeld. Tilsvarande nyttast nemninga når ein post på eigendelssida (aktiva) vert redusert t.d. når pengar vert bokført ut av ein eigendelskonto. Kreditposten vil alltid ha sin motpost til debet. I resultatrekneskapen er kreditpostar inntekter sidan inntektene er med på å auke eigenkapitalen som ligg til kredit i balansen.

Debet og kredit er ikkje direkte intuitivt. For eksempel er inntekt koda som kredit. Ein butikk vil samle saman ein dags fakturaer og kreditere eit beløp som inntekt i resultatrekneskapen. Kundens bankkonto vil samstundes halde ein debetbalanse som representerer den ubetalte fakturaen. Prinsippet om dobbel bokføring har ein kjerne av debet og kredit.

Her er eit eksempel for betaling av ei rekning:

Telefonselskapet som leverer tenesta og som krev pengane skriv den same transaksjonen (frå deira side) slik:

Det kan også vere forvirrande at debet uformelt vert referert til som ei betaling som i Debetkort eller Betalingskort og at kreditt er ei lånegrense eller eit beløp som er innvilga av eit finansselskap som ei kredittgrense. I desse tilfelle er bruken av Kredit og debet ei anna enn den strengt rekneskapstekniske.

På ei kontoutskrift frå banken framstår ofte debet som ei reduksjon av balansen og kredit aukar han. Dette kjem av at det er banken som gjev ut kontoutskrifta og det er frå banken sitt synspunkt at dette vert skrive.

Bakgrunnsstoff 
 Debits and Credits Explanation with Examples.

Rekneskap
Hyperinflasjon

Hyperinflasjon er eit omgrep innan økonomien som vert nytta når inflasjonen er «heilt ute av kontroll», dvs. når prisane aukar kraftig i takt med at valutaen mistar sin verdi. Det finst ingen presis definisjon på hyperinflasjon, og ein enkel definisjon går ut på ein årleg inflasjon på 50 % eller meir. Dei fleste økonomar definerer likevel hyperinflasjon som «ein inflasjonssyklus utan noko form for tendens til å stabilisere seg».

Hyperinflasjon kan tvinge fram ei revaluering av valutaen i landet, noko som var tilfellet med Tyrkia i 2005. Eit anna kjent eksempel er Tyskland i 1930-åra.

Økonomiske katastrofar
Finansielle kriser
inflasjon
Revaluering

Revaluering er, om det er ei oppskriving av valutaen i eit land,det motsette av devaluering. Revaluering kan også dreie seg om å veksle over frå ein gammal pengeeining til ein ny, for å forenkle prisfastsettinga og omrekning i forhold til andre valutaer. På grunn av høg inflasjon over lang tid (hyperinflasjon) bestemte Tyrkia seg for å revaluere sin valuta 1. januar 2005.

Økonomi
Newsweek

Newsweek er eit amerikansk nyheitsmagasin som kjem ut kvar veke. Det er det nest største vekebladet i USA etter Time og føre U.S. News & World Report. Magasinet blei grunnlagd 17. februar 1933 under namnet News‑Week. Det blei kjøpt opp av mediekonsernet The Washington Post Company i 1961.

Newsweek blir gitt ut i New York og distribuert over heile USA. Det kjem også ut i eigne versjonar på japansk, koreansk, polsk, russisk, spansk og arabisk, i tillegg til i ei engelskspråkleg internasjonal utgåve.

I 2003 hadde magasinet eit opplag på 4 millionar, inkludert 3,1 millionar i USA.

Bakgrunnsstoff 
 Newsweek
 The Washington Post Company

Nyheitsmedia
USA-amerikanske tidsskrift
Skipingar i 1933
Norsk Folkemusikk- og Danselag

Norsk Folkemusikk- og Danselag (NFD) er ein tidlegare norsk organisasjon med føremål om å ta vare på og fremje norsk folkemusikk og -dans og å sikra utøvarane sine økonomiske, sosiale og kunstnariske interesser.

Historie
NFD vart skipa i 1987. Bakgrunnen for skipinga var usemje med leiinga i Landslaget for spelemenn om kva lei norsk folkemusikk var meint å ta. Initiativtakarar til NFD var mellom anna Hallgrim Berg og Hallvard Kaasa. 

For å styrkje det internasjonale samarbeidet innan feltet er laget medlem av Nordisk Folkemusikkomite og European Network of Traditional Music and Dance. 

NFD er initiativtakar til Norsk Folkemusikkatalog, ein internettbasert utøvarkatalog som er eit samarbeidsprosjekt mellom NFD og Landslaget for Spelemenn (LfS). NFD samarbeider også med LfS om utvikling av Den norske Folkemusikkscena. NFD er initiativtakar til etablering av Riksscene for nasjonal og internasjonal folkemusikk, joik og folkedans, ein ny nasjonal institusjon for sektoren.   

NFD er rettshavarorganisasjon i GRAMO sin utøvarsektor, og har avtale om samarbeid med MFO (Musikernes fellesorganisasjon). Laget samarbeider med 6 andre organisasjonar om tiltakspakka SAMSTEMT, for å styrke folkemusikken og dansen sin plass i kulturpolitikken. 

NFD blei evaluert av Georg Arnestad på oppdrag frå Norsk kulturråd i 2005. Kulturforskar Georg Arnestad gav i evalueringa NFD stor ære for å ha gitt folkemusikk ein tydelegare plass på den kulturpolitiske dagsorden, og for å vere den organisasjonen som sterkast har bidratt til utvikling av viktige fellestiltak innan feltet.

På landsmøtet i 2009 vedtok NFD at det skulle slåast ihop med Landslaget for spelemenn til ein ny fellesorganisasjon, FolkOrg.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
Nettstad for Norsk Folkemusikk- og Danselag

Norske musikkorganisasjonar
Tidlegare norske organisasjonar
Norsk folkemusikk
Norsk folkedans
Skipingar i 1987
Nedleggingar i 2009
Raymond Johansen

Raymond Johansen () er ein norsk politikar, fødd i Oslo, og partisekretær for Arbeidarpartiet. Før han på landsmøtet i Arbeidarpartiet 21. april 2009 vart vald til ny partisekretær etter Martin Kolberg, arbeidde han som statssekretær i Utanriksdepartementet. Han hadde også same funksjon i regjeringa Stoltenberg I, frå våren 2000 til oktober 2001. Etter valnederlaget til Arbeidarpartiet ved stortingsvalet i 2001 leidde Johansen det interne utvalet som studerte valnederlaget og føreslo tiltak for å gjenreise tilliten til partiet. Han var i mellomtida generalsekretær i Flyktninghjelpen 2002–2005.

Johansen var tidlegare medlem av Sosialistisk Venstreparti (SV), og har mellom anna vore leiar i Sosialistisk Ungdom frå 1986 til 1988, dvs. mellom leiarperiodane til Kristin Halvorsen og Paul Chaffey og i Oslo SV i perioden 1990–91. Før han vart politikar, var han både røyrleggjarlærling, lastebilsjåfør og pleieassistent. Johansen er utdanna røyrleggjar, og var med som fagmann i hjelpearbeidet til Røde Kors etter jordskjelvet i Armenia i 1989.

Johansen var ein av tre SV-byrådar i det samarbeidsbyrådet som Rune Gerhardsen leidde i Oslo frå 30. september 1992 til 25. oktober 1995, og var då byråd for miljø og samferdsle. Under folkeavstemminga om EU i 1994 markerte byrådane Raymond Johansen og Terje Kalheim seg som EU-tilhengjarar. Etter kommune- og fylkestingsvalet i 1995, melde dei begge overgang til Arbeidarpartiet.

Som statssekretær arbeidde Johansen med internasjonale (ikkje-europeiske) spørsmål, ikkje minst med fredsarbeidet i Palestina, Sudan, Eritrea, og Afrika elles. Frå 1996 til 2000 var Johansen avdelingsdirektør i NORAD. Fredsarbeid og utviklingsspørsmål er dei fremste interessefelta til Johansen i utanrikspolitikken, og i eigenskapen som statssekretær overlappa ansvarsområdet hans delvis fagfeltet til miljø- og utviklingsminister Erik Solheim.

Fotball 
Johansen og heile familien hans er Vålerenga-supporterar. I slutten av juli 2007 tok Raymond Johansen over som leiar for elitestyret i Vålerenga Fotball etter Espen Musæus.

Kjelder 
 Janne Haaland Matlary: «Johansen, Raymond» i Hvem er hvem? (Aschehoug, 2008)
 «Raymond Johansen» – biografi hjå Utanriksdepartementet

Fotnotar 

Byrådar i Oslo
Ap-politikarar i Oslo
SV-politikarar i Oslo
Statssekretærar i Regjeringa Stoltenberg I
Statssekretærar i Regjeringa Stoltenberg II
Statssekretærar frå Ap
Sekretærar i Arbeidarpartiet
Norske idrettsleiarar
Politikarar frå Oslo
Leiarar i Sosialistisk Ungdom
Rütli

Rütli (ty. Rütli, fr. og it. Grütli) er ei fjelleng i den sveitsiske kantonen Uri der legenda fortel at den såkalla Rütlieiden vart svor. Enga blir såleis rekna som fødestaden for den eldste sveitsiske konføderasjonen mellom Uri, Schwyz og Unterwalden (Obwalden og Nidwalden). Rütli ligg nær Urnersjøen, ei av sidearmane til Vierwaldstättersjøen. 

Truskapseiden vart svor i tidleg august 1291, og den sveitsiske nasjonaldagen er lagt til 1. august til minne om denne hendinga. Kvart år er det ei markering av nasjonaldagen på Rütli med tale av ein av forbundsrådsmedlemene. I 2005 hadde ein problem med at nynazistar forstyrra markeringa og talane, og sidan 2006 har ein derfor måtta registrere seg og ha gyldig billett for å oververa seremonien.

Sidan 1991 er Rütli òg startpunktet for vandrevegen «Weg der Schweiz», som vart bygd i samband med feiringa av Sveits sitt 700-årsjubileum.

Rütli er i dag offentleg eigd. 

Sveitsisk geografi
Geografi i Uri
Ekhinádes

Ekhinádes (gresk Εχινάδες) er ei øygruppe som høyrer til Dei joniske øyane, utanfor kysten av Etoloakarnanía i Hellas. Administrativt høyrer øygruppa dels til kommunen og periferieininga Itháki, dels til kommunen Sámi i periferieininga Kefaloniá.

I den nordlege delen av gruppa finn vi mellom anna øyane Drakonéra, Prováti, Pondikós og Petalás, medan Oxía er størst av dei sørlege. Mange av øyane i øygruppa er privateigde.

Fleire tidlegare øyar i øygruppa har vorte ein del av fastlandet på grunn av avleira slam frå elva Akhelóos. Den antikke geografen Herodotus skreiv at halvparten av øyane allereie hadde vorte ein del av fastlandet på hans tid, og Thukydides forventa at det same ville skje med resten etter kvart, sidan dei låg så nær kvarandre. Dette skjedde derimot aldri på grunn av at sjøen vert djupare nær desse øyane. 

Ekhinádes vert nemnd av Homer, som i Iliaden fortel at Meges, son av Fyleus leia 40 skip til Troja frå Dulikhiom og dei heilage øyane Echinae, som låg ovanfor Elis (Ilía). I Odysseen vert Dulikhiom (som kan vere ei av øyane i Ekhinádes) nemnd i lag med Same (Kefaloniá), Zákynthos og Itháki. I nyare tid meiner derimot forskarar at øya Tafos er den same som Meganísi aust for Levkáda, som er ganske langt nordvest for Ekhinádes.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ekhinades» frå , den 1. august 2007. 
  oppgav desse kjeldene: 
 William Smith, Dictionary of Greek and Roman Geography (1857).
 Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World, (ISBN 0-691-03169-X), p. 54.
 

Ekhinades
Átokos

Átokos (gresk Άτοκος) er ei øy i Dei joniske øyane i Hellas. Ho og ligg nordaust for Itháki og er ein del av Itháki kommune.

Dei næraste øyane er Itháki i sørvest, Arkoúdi i nordvest, og Kálamos og Kastós i nordaust.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Átokos på GTP sine reisesider

Kjelde 

Atokos