alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Svend Matthiesen

Svend Matthiesen () var ein norsk lærar, kyrkjesongar, gardbrukar, bankkasserar og Venstre-politikar frå Grong.

Foreldra hans var gardbrukarar på Medjå i Grong. Sjølv gjekk han seminaret i Klæbu og tok eksamen der i 1849. Frå 1850 var han lærar og kyrkjesongar i heimbygda Grong. Han gifta seg i 1853 til garden Grong og dreiv denne til 1897, då eldste sonen overtok. Perioden 1862-67 var han styreformann i Grong sparebank, deretter kasserar i sparebanken i over 40 år.

Matthiesen var medlem av heradsstyret i Grong 1860-1907, ordførar 1872-80 og 1892-1907. Vidare var han valmann 1865-1903, forlikskommissær 1867-97 og medlem av amtsutvalet i ti år. I 1896 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om lakselova.

Perioden 1871-82 var Matthiesen heile tida på frå 2. til 4. varamannsplass til Stortinget. Han vart ved stortingsvalet i 1900 vald til 4. representant for Nordre Trondhjems amt. På Stortinget 1900-03 var han medlem av Lagtinget og jarnbanekomiteen.

Han blei tildelt Borgardådmedaljen i sølv og Kroningsmedaljen 1906.

Kjelde

Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1901-1903
Folk frå Grong
Kaplanturbin

Kaplanturbin er ein fullturbin med vertikal aksel som blir brukt ved låge fallhøgder (6 til 60 m). Vanlegvis har kaplanturbinar fire til åtte variable løpehjulsskovlar. Han verkar best med store vassmengder og lita fallhøgde, og er derfor mest brukt i elveenergi. Turbinen blei først laga av austerrikaren Viktor Kaplan i 1912 og ferdigstilt i 1922.  

turbinar
Vassenergi
Apostelen Andreas

Apostelen Andreas (ca. år 1-ca. år 60), av gresk Ανδρέας, 'manndom', var ein av Jesu læresveinar og ein av dei tolv opphavlege apostlane i den kristne kyrkja. Minnedagen hans vert feira 30. november.

Andreas sitt liv 
Andreas Bar-Jona (Jonasson) vart fødd i Betsaida ved Genesaretsjøen. Han budde i lag med broren Simon, som Jesus gav namnet Peter, i Kapernaum ved Genesaretsjøen. Begge brørne var fiskarar. Andreas var truande jøde, blant læresveinane til døyparen Johannes, og det var Johannes som oppfordra Andreas til å følgje Jesus. I følgje Johannesevangeliet var Andreas den første som vart kalla til apostel.

Andreas er nemnd fleire gonger i evangelia og ein gong i Apostelgjerningane. 

Det finst ikkje sikre opplysningar om kor Andreas virka som apostel, men han er nemnd i mange legender. Truleg misjonerte han rundt Svartehavet før han slo seg ned i Hellas og forkynte evangeliet der som biskop av Patras, hovudstaden i distriktet Akaia. 
Under keisar Nero, rundt år 60, vart Andreas arrestert av statthalderen Aegeas. Den 30. november år 60 eller 62 vart Andreas martyrdrepen i Patras. I følgje ein legende frå 900-talet vart han drepen ved å bli bunden på ein krysstilt kross (Crux decussata, Andreaskrossen). Etter legenden preika han for folket frå denne krossen i to til tre dagar før han døydde.

Den legendariske Andreas 

Det apokryfe skriftet «Andreas' gjerningar» vert tilskrive Leucius Charinus, og er truleg forfatta på 200-talet. . J.R. Hartley, som utgav dei i 1924, meinte at dei var frå rundt år 260.

Hieronymus skriv at relikviane etter Andreas vart ført i triumftog frå Patras til Konstantinopel og bisett i Apostelkyrkja der. Dette skjedde etter eit dekret frå keisar Konstantius II (337-61). Andreas vart sidan vernehelgen for Konstantinopel. 

Etter skotsk tradisjon vart relikviane i Patras vakta av den greske munken Regulus (Rule). Ein engel synte seg for Regulus og bad han ta med store delar av relikviane etter Andreas til ein ukjend stad langt oppe i nordvest. Rugulus reiste dit engelen førte han, opp til kysten av Fife i Skottland, der han bygde ei kyrkje for relikviane. Rugulus vart den første biskopen der og i tretti år forkynte han for skottane. Det er bakgrunnen for at Andreas er vernehelgen for Skottland. Skottland har ein andreaskross i nasjonalflagget. Relikviane i St Andrews vart øydelagde under reformasjonen.

I kunsten blir Andreas vanlegvis framstilt som ein eldre mann, vanlegvis med ei bok. Opphavleg vart martyriet framstil på ein vanleg kross, men frå 900-talet ser vi oftare at framstillingar av Andreaskrossen. Andre helgenattributt er eit fiskegarn eller ein fisk.

Kjelder 
 Andreas på katolsk.no

Referansar 

Kristne apostlar
Helgenar
Vernehelgen

Vernehelgen eller verjehelgen (bokmål skytshelgen) er ein helgen som på ein særskild måte skal verne om ein by, eit landområde, ei yrkesgruppe, ei folkegruppe, om andre område eller mot visse vanskar. Vernehelgenar har spesielt ein posisjon innanfor katolsk kristendom.

Vernehelgenar tilknytt Noreg er mellom anna Heilag-Olav, som er vernehelgen for heile landet og for Trondheim,  St. Hallvard vernehelgen for Oslo og St. Svithun for Stavanger. Heilage Henrik er vernehelgen for Finland, heilage Birgitta vernehelgen for Sverige og heilage Knut for Danmark.  Heilage Ansgar er vernehelgen for Skandinavia. 

Ei opplisting av vernehelgenar vil elles måtte ha hundrevis av namn. Til dømes er heilage Arnold av Arnoldsweiler vernehelgen for organistar og musikarar, heilage Adam av Fermo er vernehelgen for epileptikarar. Frans av Assisi er vernehelgen for ei rekkje område: Italia, Assisi, bispedømmet Basel, for fransiskanarane, dei fattige, sosialarbeid, miljøvern og økologar, kjøpmenn, skreddarar, vevearar, tøyhandlarar, linhandlarar, tapethandlarar, skipbrotne og straffangar; for lamme og blinde; mot hovudsmertar og pest; for dyrevernorganisasjonar og dyr. Heilage Martin av Vertou er vernehelgen for dei ulykkeleg gifte.  

Saksgangen for utnemning av ein offisiell vernehelgen er langvarig. Forslag frå truande treng støtte frå biskopar, og sidan hentar ein inn synspunkt frå Vatikanet, blant andre Helligkåringskongregasjonen. Til slutt er det Gudstenestekongregasjonen som gir si innstilling til paven. På medieområdet finst det foreløpig vernehelgenar for radioen (erkeengelen Gabriel), for fjernsynet (heilage Klara av Assisi) og for pressen (heilage Frans av Sales). Internettbrukarar må enno greie seg utan vernehelgen.

Kjelder

Katolsk.no
Katolsk.no om saksgangen for vernehelgenar
«Skytshelgen» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Fri artikkel henta 4. juni 2015.

Kristendom
Helgenar
Turn! Turn! Turn!

«Turn! Turn! Turn! (to Everything There Is a Season)», ofte forkorta til «Turn! Turn! Turn!» er ein song som er henta frå Forkynnaren i Bibelen (med unntak av den siste linja) og sett til musikk av Pete Seeger i 1959. Seeger venta til 1962 før han spelte inn si eiga utgåve av songen, og gav han ut på The Bitter and the Sweet på Columbia Records.  45% av alle honorara for songen er donerte til Israeli Committee Against House Demolitions, fordi som Seeger sa: «(i tillegg til musikken) skreiv eg seks ord». Songen vart ein internasjonal hit seint i 1965 då han vart spelt inn av The Byrds. Deira utgåve nådde førsteplassen i USA og 26. plass i Storbritannia.

Teksten og tittelen
Teksten er henta nesten ordrett frå Forkynnaren, slik ein finn han i Kong Jakob-bibelen frå 1611, sjølv om ordrekkefølgja er endra for songen. Forkynnaren vert tradisjonelt tilskriven kong Salomon. 

Den bibelske teksten fastslår at det er ein tid og stad for alt: latter og sorg, læking og drap, krig og fred osv. Linjene er opne for mangfaldige tolkingar, men i songen får dei som regel tydinga om ei bøn om verdsfred, med vekt på den siste linja: «a time for peace, I swear it's not too late.» Denne linja og tittelen «Turn! Turn! Turn!» er dei einaste som Seeger skreiv sjølv.

Andre utgåver

Tidlege viseutgåver
Songen vart først gjeven ut av visegruppa The Limeliters på albumet deira Folk Matinee i 1962, då med tittelen «To Everything There Is a Season». The Limeliters gav ut si utgåve fleire månader før Seeger si eiga utgåve kom ut. Ein av medlemmene i The Limeliter var Jim McGuinn (òg kjend som Roger McGuinn), som seinare arbeidde med visesongaren Judy Collins. For henne omarrangerte han songen for albumet Judy Collins 3 i 1963.  Collins si utgåve vart kalla «Turn! Turn! Turn! (To Everything There Is a Season)», den same tittelen som bandet til McGuinn, The Byrds, seinare nytta når dei spelte songen i 1965.

The Byrds-utgåva
«Turn! Turn! Turn!» var den tredje singelen av The Byrds og kom ut 1. oktober 1965 på Columbia Records. Songen kom òg ut på albumet Turn! Turn! Turn!, som kom 6. desember same året. The Byrds-utgåva er den mest suksessrike versjonen av songen, og singelen nådde førsteplassen i USA og 26. plass i Storbritannia.. Teksten til The Byrds-utgåva er den eldste teksten som nokon gong har hamna på førsteplassen i USA.  

Nesten tre tiår etter songen kom ut, hadde han ei viktig rolle i filmen Forrest Gump frå 1994.

Andre sine utgåver
Songen er òg spelt av ei rekkje andre artistar: 

 The Seekers på Georgy Girl frå 1966
 Mary Hopkin som B-side til «Those Were The Days» frå 1968.
 Nina Simone på To Love Somebody frå 1969.
 Dolly Parton på The Great Pretender frå 1985.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Turn! Turn! Turn!» frå ,  den 17. oktober 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1962
Singlar frå 1965
The Byrds-songar
Dolly Parton-songar
Nina Simone-songar
Antikrigssongar
Songar produserte av Terry Melcher
Musikk basert på Bibelen
Songar skrivne av Pete Seeger
Songar på toppen av Billboard-lista
Columbia Records-singlar
Judy Collins-songar
Jan & Dean-songar
Set You Free This Time

«Set You Free This Time» er ein song av det amerikanske folkerockbandet The Byrds, skreiven av bandmedlemmet Gene Clark. Han kom ut på albumet Turn! Turn! Turn! i desember 1965. I følgje Clark vart songen skriven i løpet av eit par timar då dei var på turne i Storbritannia i 1965, ein kveld etter dei hadde vore i lag med Paul McCartney på klubben Scotch of St James i London. Clark syng solovokal og spelar akustisk gitar og munnspel på songen. «Set You Free This Time» omhandlar eit samlivsbrot og vendingane i vokalen til Clark og den ordrike teksten tyder på at han var inspirert av Bob Dylan. Songen har òg ei vag countryrockkjensle. Akkordprogresjonen er derimot utypisk for ein countrysong. 

Singelen kom ut den 10. januar 1966. Den selde derimot dårleg og nådde berre 79. plass på den amerikanske singellista. Som følgje av dette byrja Columbia Records i Amerika å reklamere for B-sida i staden for, «It Won't Be Wrong», og singelen klatra etter kvart til 63. plass. Etter ei melding i NME der dei sa at B-sida var betre enn «Set You Free This Time», så gjekk CBS Records så langt at dei gav ut singelen på ny med «It Won't Be Wrong» som A-sida. Dette forvirra dei britiske radio-DJane som ikkje visste kva song dei skulle spele. Dette kan ha medverka til at singelen ikkje nådde singellista i Storbritannia. I samband med den britiske utgjevinga filma BBC ein kort promofilm frå The Byrds. Dagen då dei skulle filma skjedde det ein fysisk krangel mellom manageren Jim Dickson og rytmegitaristen David Crosby og sjølv om det vart filma noko, vart ikkje klippet sendt.

Songen vart framført av bandet på enkelte amerikanske TV-show i 1966, men etter at Clark forlet bandet i mars 1966, slutta dei å spele han på konsertar. Clark spelte ofte songen på sine solokonsertar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Set You Free This Time» frå ,  den 17. oktober 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 The Byrds mimar til «Set You Free This Time» på Shivaree i 1966.
 Teksten og gitarakkordane til songen på geneclark.com

Songar frå 1965
Singlar frå 1966
The Byrds-songar
Songar skrivne av Gene Clark
Songar produserte av Terry Melcher
It Won't Be Wrong

«It Won't Be Wrong» er ein song av det amerikanske folkrock bandet The Byrds, som finst på det andre albumet deira, Turn! Turn! Turn! frå 1965. Han vart skriven i 1964 av bandmedlem Jim McGuinn og venen hans Harvey Gerst. Songen vart opphavleg gjevne ut med den alternative tittelen «Don't Be Long» på B-sida til ein singel The Byrds gav ut på Elektra Records i oktober 1964 under namnet The Beefeaters. Då songen vart spelt inn på ny i september 1965, hadde dei endra tittelen til «It Won't Be Wrong».

Teksten er ei forholdsvis enkel bøn om at ein kjæraste må bite på den romantiske flørtinga til songaren. Musikalsk peikar gitarriffet etter kvart vers framover mot raga-eksperimenteringa som ein finn i dei seinare songane til bandet, som «Eight Miles High» og «Why», som begge vart spelt inn om lag tre månader etter «It Won't Be Wrong».

Songen vart etter kvart vald ut som B-side for singelen «Set You Free This Time» i januar 1966. Singelen selde derimot dårleg, og Columbia Records byrja å reklamere for B-sida i staden, slik at «It Won't Be Wrong» klartra til 63. plass på den amerikanske singellista. Noko liknande skjedde i Storbritannia der plateselskapet etter ein positiv omtale av B-sida, gav ut heile singelen på ny med «It Won't Be Wrong» som A-side. Dette medførte derimot til forvirring i radiokanalane om kva song dei skulle spele, og dette kan ha vore medverkande til at singelen ikkje gjekk inn på listene i Storbritannia.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «It Won't Be Wrong» frå ,  den 17. oktober 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1965
Singlar frå 1966
The Byrds-songar
Songar skrivne av Roger McGuinn
Songar produserte av Terry Melcher
The Flamin' Groovies-songar
Apostelen Filip

Apostelen Filip var fiskar frå Betsaida i Galilea, og truleg ein av læresveinane til Døyparen Johannes da Jesus kalla han til seg. Johannesevangeliet fortel at det skjedde dagen etter at Peter og Andreas var kalla. Filip og Andreas var dei einaste av apostlene som hadde greske namn, og da nokre grekarar ville sjå Jesus, var det Filip dei tok kontakt med. 

Kor det vart av Filip etter at apostlane var samla den første pinsa, er usikkert, tradisjonen er vag. I nokre tradisjonar vert han forveksla med ein diakon ved namn Filip, som levde og døydde i Hierapolis og hadde fleire jomfruelege døtrer med profetiske gåver. 

Etter katolsk tradisjon skal Filip ha misjonert i Sørvest-Asia og Skythia i det som no er Sør-Russland. Sidan skal han ha forkynt evangeliet i Frygia. Etter legenda vart han krossfest i år 81 under keisar Domitian. Relikvia etter Filip skal ha vorte førte til Konstantinopel og Roma, og skal elles finnast i kyrkjer i m.a. Troyes, Köln, Praha, Andechs, Paris og Toulouse. 

Den heilage Filip vert i kunsten framstilt med latinsk kross eller ein T-forma Antoniuskross, som eit teikn på martyriet hans. Han kan også bli avbilda med ein lang kross; den kan vise til eit våpen som han i følgje ei legende om at han dreiv bort ei drake med. FPå bilete er Filip gjerne avbilda som svært ung.

Kjelder 
 Filip på katolsk.no

Referansar 

Kristne apostlar
Helgenar
Relikvie

Relikvie, frå latin reliquiae, restar, er leivningar av liket til ein helgen eller ein annan heilag person, eller ein del av ting som på ein eller annan måte har vore nær knytt til ein heilag person.

Sjå òg
Relikvarium

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Helgenar
 
Religiøst utstyr
Latinske ord og uttrykk
Mjødurt

Mjødurt er ei urt i rosefamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia. 
Planta vert kring 8 dm høg og har store stengelblad høgt opp. Blad med store finnar, små mellomfinnar og stor endefinne. Små blomstrar med sterk lukt. Fem gulkvite kronblad. Snaue småfrukter, to millimeter lange. Blømer kring juni månad på fuktige og sumpige stader, vanleg gjennom heile Noreg. Funnen opp til 1350 m på Hardangervidda.

Kjelder 
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Denne artikkelen bygger på «Älggräs» frå ,  den 17. oktober 2010.  
 

Plantar i Noreg
Rosefamilien
5D (Fifth Dimension)

«5D (Fifth Dimension)» er ein song av det amerikanske rockebandet The Byrds, skriven av bandmedlemmet Jim McGuinn. Han vart gjeven ut på singel 13. juni 1966 og nådde 44. plass på den amerikanske singellista, men kom ikkje ein gong inn på den britiske. Songen vart òg gjeven ut som opningsspor på det tredje albumet deira, Fifth Dimension, som kom ut 18. juli 1966. «5D (Fifth Dimension)» kom ut etter den viktige singelen «Eight Miles High» single og tok den psykedeliske eksperimenteringa deira eit steg vidare.

I følgje McGuinn var teksten eit forsøk på forklare relativitetsteorien til Einstein og var direkte inspirert av boka 1-2-3-4, More, More, More, More av Don Landis.  Den abstrakte songteksten vart av mange tilhengjarar tolka som ei LSD-tripp, noko McGuinn nekta på det sterkaste. På grunn av desse skuldingane vart songen bannlyst frå somme radiostasjonar i USA.

Innspelinga av songen vart gjort 24. og 25. mai 1966 med Allen Stanton som produsent. På songen finn ein Bach-aktig orgel og elektrisk piano, spelt av Van Dyke Parks. «5D (Fifth Dimension)» var ein av favorittane til The Byrds-bassisten Chris Hillman, som skildra han som «ein av dei flottaste songane McGuinn nokon gong har skrive.»

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «5D (Fifth Dimension)» frå ,  den 17. oktober 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1966
Songar frå 1966
The Byrds-songar
Psykedeliske rockesongar
Songar skrivne av Roger McGuinn
Columbia Records-singlar
The Flamin' Groovies-songar
Apostelen Jakob den yngre

Jakob den yngre eller Jakob Alfeusson var ein av Jesu læresveinar og ein av dei tolv utvalde apostlane.  Han vert kalla Jakobus Minor eller  Jakob den yngre fordi han vart kalla til apostel seinare enn Jakob den eldre, slik det m.a. er omtalt i Matteusevangeliet.

Det nye testamentet nemner personar ved namnet Jakob fleire gonger. Det må dreie seg om minst to ulike personar, truleg minst tre og kanskje så mange som åtte. 

Jakob den yngre vart lenge rekna for å vere identisk med Jakob, Jesu bror, forfattaren av Jakobs brev i Det nye testamentet. I dag er det vanlegare å gå ut ifrå at det dreier seg om to ulike personar – ein Jakob, son av Alfeus, som var ein av dei tolv læresveinane, og ein Jakob, Jesu bror, som skreiv Jakobs brev og som hadde ein leiande posisjon i den eldste kyrkja.

Jakob den yngre er rekna som forfattar av nokre apokryfe skrifter, mellom andre Jakobs evangelium.

Jakob vart høgtida saman med Filip ved gaukmesse den 1. mai. I Den katolske kyrkja er minnedagen sidan 1969 lagd til 3. mai.

I kunsten vert Jakob den yngre framstilt som biskop av Jerusalem med ei bok eller skriftrulle som apostelsymbol. Den fremste helgenattributten hans er ei valkarklubbe, som han etter tradisjonen vart ihelslegen med.  I desse framstillingane ser det ut til at Jakob den yngre og Jakob, Jesu bror, er rekna for å vere éin og same person.

Kjelder

Jakob den yngre på Katolsk.no

Referansar

Kristne apostlar
Idealisme

Idealisme er fleire ulike lærer som trur på eller søkjer etter ideal, noko perfekt, som anten kan vera førebilde for røyndommen eller brukast til å forbetra verda. Ein finn ulike former for idealisme innan filosofi, kunst og samfunnsliv. I daglegtalen blir «idealisme» og «idealist» mest brukt om moralsk idealisme.

Former for idealisme 
Innan filosofi finst fire hovudformer for idealisme:

 Metafysisk idealisme, ein motsats til materialisme. Hevder at abstrakte tilhøve er til uavhengig av ting som kan sansast, og er meir verkelege enn dei.

 Sannkjenningsteoretisk idealisme, ein motsats til realisme. Hevder at røyndommen er avhengig av måten me oppfattar ting på. Han kan ikkje skiljast frå medvit og sannkjenning.

 Estetisk idealisme, ein motsats til formalisme. Venleik er til gjennom at det uttrykker ein (platonsk) idé i noko materielt.

 Moralsk idealisme, som seier at handling bør ha høgare grunnlag enn egoistiske eller sanselege motiv.

Representantar for idealisme 
Blant dei gamle greske filosofane er Platon best kjend som ein idealist som hevda at det fanst ei idéverd som var meir verkeleg enn den bleike etterlikninga me lever i. Anaxagoras med sitt omgrep «nous» om ein uavhengig hug som ordna verda er eit anna døme på antikk idealisme.

Kjelder 
 
 
 Denne artikkelen bygger på «Idealism» frå ,  den 17. oktober 2010.  
 

Filosofi
Kunst
Jakob den rettferdige

Jakob den rettferdige eller Jakob av Jerusalem er rekna som den første biskopen av Jerusalem og forfattaren av Jakobs brev i Det nye testamentet, og er omtalt som Jesu bror. Han er i eldre kristen tradisjon halden for å vere identisk med apostelen Jakob den yngre, men sannsynlegvis var dette to ulike personar. 

Merkedagen hans var tidlegare feira ved gaukmesse 1. mai, som for Jakob den yngre. I dag feirar Den katolske kyrkja merkedagen hans den 25. oktober.

Den heilage Jakob, «Herrens bror» er omtalt mange gonger i Det nye testamentet saman med Josef, Simon og Judas og nokre systrer. Han kan ha vore son til Josef og slik Jesu bror eller halvbror, men nemninga «bror» kunne òg bli bruka om ein fetter eller andre mannlege slektningar. Jakob ser ut til å ha vore leiar for den første kyrkja i Jerusalem. 

Jakob leid martyrdøden i Jerusalem i år 62 (eller 60 eller 64). Biskop Jakob skal ha blitt steina og slegen til døde etter å ha blitt dømd av Sanhedrin (det høge rådet).

Kjelder 
 Katolsk.no: «Den hellige Jakob den Rettferdige, «Herrens Bror»»

Det nye testamentet
Helgenar
Krohg

Krohg er eit norsk slektsnamn. Andre stavemåtar av namnet er Krog og Krogh.

 Christian Krohg (1777–1828), norsk jurist, embetsmann og stortingsmann
 Christian Krohg (1852–1925), norsk målar, forfattar og journalist
 Hilmar Meincke Krohg (1776-1851), norsk amtman
 Oda Krohg (1860-1935), norsk kunstnar
 Otto Theodor Krohg (1811-1889), norsk prest og forfattar
 Per Krohg (1889-1965), norsk kunstnar
 Sossen Finne Anker Krohg (f. 1923), norsk skodespelar

Norske slektsnamn
Det brasilianske instituttet for geografi og statistikk

Det brasilianske instituttet for geografi og statistikk (portugisisk Instituto Brasileiro dei Geografia e Estatística), vanlegvis kjent med akronymet IBGE (etter det portugisiske namnet) er eit offentleg institutt sett opp av den føderale administrasjonen i Brasil. Instituttet vart oppretta i 1934 som Det nasjonale instituttet for statistikk (Instituto Nacional dei Estatística). Det var først i 1938 at dei fekk det noverande namnet. 

IBGE har oppgåver knytt til naturgeografi, sosialgeografi, demografi og økonomi som òg inneber å gjennomføre folketeljingar og dessutan å samanstille all denne informasjonen. IBGE forsyner deretter dei føderale statsmaktene, delstatane og kommunane med denne informasjonen. Informasjonen går òg til andre institusjonar og til publikum generelt.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside 
 Offisiell heimeside, engelsk versjon 
 IBGE, tilgang til resultat og ein stor del undersøkingar

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «» frå , den 18. oktober 2010. 
 

Brasil
Nasjonale statistikkbyrå
Bydel

Ein bydel er ein del av ein by. Ein kan skilje mellem administrative bydelar og funksjonelle bydelar. Dei fleste storbyer har fleire funsjonelle bydelar og ein grad av lokal administrasjon for nokre av bydelane.

Administrative bydelar 
Bydelar kan ha offisiell status og ei lokal forvalting, kanskje også eit byråd eller bydelsråd. Eksempelvis er København  administrativt delt i 18 kommunar, og den folkerikaste av desse (Københavns kommune) er dessutan inndelt i 10 bydelar, kvar med sitt eige lokalutval. Paris er delt opp i 20 arrondissement som har kvar sitt lokale bystyre og borgarmeister. I Noreg er det berre  Oslo, Bergen, Trondheim og Stavanger som vert delt inn i administrativebydelar.

Funksjonelle bydelar 
Både store og små byar vil i byplanlegginga dele landområdet inn i ulike bydelar, sjølv om det ikkje er utbygd nokon administrasjon for kvar av bydelane. Ofte vil desse bydelane ha ulik funksjon - som parkområde, bustadområde eller industriområde.

Referansar

Byar