alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Solørbanen

Solørbanen går frå Kongsvinger til Elverum. Banen var ferdig 4. desember 1910. Strekninga Kongsvinger–Flisa vart opna i 1893. Sidan persontrafikken på banen vart lagt ned på starten av 1990-talet går det no berre godstog, for det meste med tømmer og flis. Banen er 94 km lang og ikkje er elektrifisert. 
Ved Haslemoen finn ein landets nest lengste rette strekning med jernbanespor.

Historikk
Trondheimstoget over Røros har blitt kjørt på Solørbanen; dagtoget gjekk her i periodane 1943–1946 og 1986–1989. I tida 1986–1991 gjekk òg natttoget her.

Etter damplokomotiva vart borte, vart NSB type 86 nytta i persontrafikken.

Viktige stoppestader var Kirkenær, Flisa og Braskereidfoss.

Tømmerterminalar
Solørbanen har to operative tømmerterminalar. Den eine ligg på Vestmo like sør for Elverum og den andre ligg på Braskereidfoss. Tidlegare var det ein terminal på Brandval.

Framtidsplanar
Solørbanen er viktig for transport av tømmer til Sverige. I Nasjonal transportplan 2018-2029 er banen foreslått elektrifisert. Det er òg planlagt tilsving til Kongsvingerbanen ved Kongsvinger og tilsving til Rørosbanen ved Elverum. Begge desse er foreslått for å kunne ha gjennomgåande tog. Planleggingsprosessen for tilsvinget ved Elverum vart starta i 2019.

Linjekart

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Solørbanen» frå ,  den 7. april 2013.

Bakgrunnsstoff
 Bane Nor si side om Solørbanen
 Stasjonsdatabasen - Solørbanen
 Nebysamlingene om Flisa–Elverum 
 Nebysamlingene om Kongsvinger–Flisa 

Jarnbanestrekningar i Noreg berre nytta av godstog
Jarnbanestrekningar i Innlandet
Jarnbanestrekningar opna i 1910
1910 i Noreg
Norske jarnbanar
3. serierunde i Tippeligaen 2013

3. serierunde i Tippeligaen 2013 starta med ein kamp fredag 5. april, då Odd møtte Vålerenga klokka 18.00. Runden heldt fram laurdag 6. april med to kampar og vart avslutta med fire kampar på søndag 7. april, då mellom anna  slo  på bortebane med 4-0.

Fakta

Kjelder
 fotball.no

2
Hanna från Arlöv

«Hanna från Arlöv» er ein proggsong frå 1974 av den svenske gruppa Nationalteatern frå albumet Livet är en fest, skriven av Ulf Dageby og sugnen av Maria Grahn.

Songen handlar om ei ung jente som har sommarjobb på eit vaskeri, og som er songen si forteljarstemme. På vaskeriet treffer ho «Hanna från Arlöv», ein kollega som vert skildra som ei «kärring», «tant på femti år» og «kommunist». Hanna, som mellom anna er opprørd over vaskerisjefens «profit», organiserer i songen ein ulovleg streik i protest mot att dei ikkje har noko vifte på vaskeriet sjølv om det er svært heitt («fyrtio grader varmt») der. Streiken fører til at vaskeriet får ei vifte, om enn ei lita og ynkeleg ei, men protesten i seg sjølv imponerer den unge jenta som fortel at «jag lärde mej att fajtas».

Songen har fleire gonger vorte brukt som symbol i svensk politisk retorikk.
Den norske gruppa Amtmandens døtre spelte inn ein norskspråkleg versjon av songen med tittelen «Anna fra Kløfta» i 1975.

Bakgrunn
Songteksten var inspirert av eit intervju med den då 51-årige vaskeriarbeidaren Hanna i KFML(r)-avisa Proletären i byrjinga av valkampen føre Riksdagsvalet i 1973, der ho blant anna klaga over at det var uuthaldeleg heitt på vaskeriet ho arbeidde på i Arlöv utanfor Malmö.

I 1996 fann avisa Sydsvenskan fram til røyndas Hanna, som heitte Hanna Löv, og intervjua henne. I intervjuet kom det fram at Hanna var svært stolt over å ha vore inspirasjonskjelde til songen, men at det var ikkje var så mykje av det i songen som stemde overeins med hennar liv. Hanna Löv gjekk bort i 2005.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hanna från Arlöv» frå ,  den 5. april 2013.  
  som oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1974
Svenske songar
Progressive rockesongar
Neu! av Neu!

Neu! er debutalbumet til krautrockbandet Neu!.

Det vart spelt inn i desember 1971 ved Windrose-Dumont-Time Studios i Hamburg i Tyskland, og miksa ved Star-Musik Studio i Hamburg. Det kom ut i 1972 på Brain Records. I 2001 vart albumet gjeve ut på CD på Grönland Records med lisens til Astralwerks i USA. Dette var den første innspelinga til Rother & Dinger etter at dei slutta i Kraftwerk i 1971. Dei heldt fram å arbeide med Conny Plank, som hadde produsert innspelingane til Kraftwerk.

Historie 
Etter å ha slutta i Kraftwerk, gjekk Rother og Dinger raskt i gang med innspelinga til det som skulle bli Neu!. Bandet vart døypt «Neu!» av Dinger (Rother hadde vore i mot namnet og føretrekte eit meir «organisk» namn) og skapte ein pop-art-aktig logo med namnet i store bokstava: NEU! 

Paret arbeidde i Star Studios i Hamburg med krautrockprodusenten Konrad «Conny» Plank, som Dinger hadde gjort med Kraftwerk. Dinger skildra Conny som ein «meklar» mellom dei ofte ulike musikalske retningane dei to bandmedlemmane tok. Bandet reserverte studioet fire dagar seint i 1971, og dei første to dagane var lite produktive, fram til Dinger tok med seg kotoen sin, og ein særs handsama versjon av instrumentet kan høyrast på «Negativland», den første av seks spor til albumet som vart spelt inn. 

Det var under desse innspelingane at Dinger første gong spelte den kjende «motorik-rytmen». To av songane på albumet, «Hallogallo» og «Negativland», vert framført med denne Motorik-rytmen. Motorik er ein gjentakande trommerytme i 4/4-takt og berre få avbrot, kanskje mest tydeleg på «Hallogallo». Dinger hevdar han aldri kalla rytmen motorik sjølv, og føretrekte heller «lange gerade» («lang rettstrekning») eller «endlose gerade» («endelaus rettstrekning»). Han endra seinare «namnet» på rytmen til «Apache-rytme».

Mottaking 

Neu! selde bra for å vere eit undergrunnsalbum då det kom ut, og i følgje Dinger selde det kring 30 000 eksemplar.

Innhald

Medverkande 
Bandmedlemmar
 Michael Rother – gitar, bassgitar
 Klaus Dinger – koto, trommer, gitar

Andre medverkande
 Konrad «Conny» Plank – produsent, lydteknikar

Kjelder 

Debutalbum frå 1972
Neu!-album
Album produserte av Conny Plank
Neu! 2

Neu! 2 er det andre studioalbumet til krautrockbandet Neu!. Det vart seplt inn i januar 1973 ved Windrose-Dumont-Time Studios i Hamburg i Tyskland, miksa i februar 1973 i same studio og gjeve ut seinare i 1973 på Brain Records.  Det vart offisielt gjeve ut på CD første gong på Astralwerks i mai 2001. Piratkopiar fanst på CD i 1990-åra.

Oversyn 
Dette albumet fokuserte vidare på den klassiske krautrock-stilen til Neu! med den 11 minuttar lange «Für immer» som eit særleg godt døme stilen deira, med ein tilsynelatande endelaus framoverdriven rytme spelt av Dinger (den såkala motorik-rytmen) og den lagvise gitaren til Rother med flytainde linjer og eintonige harmoniske strukturar. 

Side to av plata var særs uventa på den tida. Neu! hadde rett og slett gått tom for pengar og hadde ikkje råd til å spele inn nok songar for albumet. Side to består derfor utelukkande av forskjellige manipulerte versjonar av singelen «Neuschnee/Super», spelt av på forskjellig snøggleik eller ved at dei øydela kassettbandet. Kritikarane på denne tida avskreiv dette som eit billig triks. Sjølv om eksperimentet i røynda var naudsynt og eit desperat trekk, så høvde det godt inn i pop art-estetikken til Neu! Dinger har sidan sagt at side to av dette albumet er eit tidleg døme på remixing.

Innhald

Medverkande 
Bandmedlemmar
 Michael Rother – gitar, bassgitar, klaverinstrument, zither, perkusjon, elektronikk, bandopptakar
 Klaus Dinger – shamisen (japansk banjo), 11-strengsgitar, trommer, perkusjon, Farfisa elektrisk piano, vokal, elektronikk, bandopptakar

Andre medverkande
 Konrad «Conny» Plank – produsent, lydteknikar
 Hans Lampe – lydteknikar

Kjelder 

Musikkalbum frå 1973
Neu!-album
Album produserte av Conny Plank
Motorik

Motorik er eit omgrep skapt av musikkjournalistar for å skildre ein 4/4-rytme som krautrockband som Neu! og Kraftwerk nytta. Ordet «Motorik» tyder motorikk på tysk, men opphavet i denne tydinga kan syne til det engelske «motoric» eller motorisk, eller ein kombinasjon av «motor» og det tyske «Musik». 

Namnet kjem truleg frå den repeterande, men likevel framoverretta rytmekjensla, som har vorte samanlikna med det å køyre på ein motorveg. Motorik-rytmen vert til dømes nytta i ein del av Kraftwerk-stykket «Autobahn», ein song som hylla akkurat dette. The Velvet Underground vert ofte nemnd som ei inspirasjonskjelde for krautrocken og trommestilen til Moe Tucker har ofte vorte skildra som motorik-aktig.

Motorik-rytmen går i 4/4-takt i eit moderat tempo. Mønsteret vert repetert i kvar takt gjennom heile songen og ofte vert ein splash- eller ein crash-cymbal slått på i byrjinga av eit vers eller refreng. 

Det grunnleggande mønsteret er:

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Motorik» frå ,  den 6. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Krautrock
Tyske musikkstilar
Rytme
Neu! '75

Neu! '75 er det tredje studioalbumet til krautrockbandet Neu!.

Det vart spelt inn og miksa i studioet til Conny Plank mellom desember 1974 og januar 1975. Det vart gjeve ut i 1975 av Brain Records, og offisielt gjeve ut på CD i mai 2001 av Astralwerks i USA og Grönland Records i Europa.

Oversyn
Dette var det første albumet til Neu! etter nokre års pause. I mellomtida hadde Michael Rother arbeidd med Cluster i krautrock-gruppa Harmonia.

Samstundes hadde Klaus Dinger gått i ein meir aggressiv rockeretning, medan Rother spelte meir ambient musikk. På grunn av dette gjorde dei eit kompromiss, der side ein vart spelt inn i gammal Neu!-stil, som ein duett med Dinger på trommer. På side to byta Dinger til gitar og solovokal, og hadde med seg broen Thomas og Hans Lampe som begge spelte trommer samstundes. 

Reultatet vart i røynda eit delt album, med ein noko melodisk første halvdel og ei dristig, ukonvensjonell andreside. På begge sidene vart det nytta klaverinstrument og fase-effektar. Rockesongen til Dinger, «Hero» , var ein inspirasjon for mange musikarar på denne tida, som John Lydon frå  Sex Pistols. Denne songen har sidan vorte rekna som proto-punk. David Bowie syner til albumet på hans "Heroes". Bandet Negativland (kalla opp etter ein song på det første albumet) kalla plateselskapet sitt opp etter songen «Seeland».

Innhald

Medverkande 
Bandmedlemmar
 Michael Rother – gitar, klaverinstrument, vokal
 Klaus Dinger – trommer (side 1), gitar (side 2), vokal (side 2)
 Thomas Dinger – trommer (side 2)
 Hans Lampe – trommer (side 2)

Andre medverkande
 Konrad «Conny» Plank – produsent, lydteknikar

Kjelder 

Musikkalbum frå 1975
Neu!-album
Album produserte av Conny Plank
Hans Torgersen Vestby

Hans Torgersen Vestby () var ein norsk gardbrukar frå Vestby i Strømmen, kjent for i 1895 å ha konstruert og bygd den fyrste norskproduserte bilen. Dette kan ha vore det fyrste køyretøyet med stempelmotorar med innvendig forbrenning konstruert i Norden. 

 

Fleire kjelder siterer ein artikkel i Aftenposten den 24/10-1895, der det stod at bilen vart driven av ein petroleumsmotor og at han i tillegg til føraren hadde plass til fire passasjerar. Passasjerane sat i ein kupé, medan føraren sat framom kupéen. Ordet bil fanst ikkje på denne tida og Vestby kalla køyretøyet eit landeveislokomotiv. Farten vart oppgjeven til 2 mil per time (20 km/t).

Kjelder 

Tidlegare norske bilprodusentar
Folk frå Skedsmo
Paul Irgens

Paul Henningsen Irgens () var ein norsk mekanikar, oppfinnar og instrumentmakar. Han var fødd på ein gard i i Os i Østerdalen. Irgens er kjend for at han så tidleg som i 1880 konstruerte og bygde ein forgassarmotor som han monterte i ein båt og for at han same året konstruerte ein automobil med forgassarmotor. I følgje P. Greetland hadde ikkje Irgens råd til å bygga bilen før på slutten av 1890-talet. Derimot gjorde han ferdig motoren monterte han i ein båt i 1880. Han nytta sjølv denne båten i fleire år.

Automobil 
I 1895 flytta Irgens til Bergen, der han heldt fram med å konstruera sjølvkjørande vogner. Saman med slektningen sin, Jacob Irgens, konstruerte han ein bil med ein liggande einsylindra motor. Bilen hadde kraftoverføring med trinnlaus utveksling, ved at svinghjulet på motoren hadde kontant med ei forskyvbar friksjonsskive. Det finst eit bilete av Irgens i ein open bil utanfor vognfabrikken til Jakob Irgens frå 1898, men det er uklart om dette er bilen han konstruerte.

Omnibuss 
I 1899 bygde han ein dampdriven «motoromnibuss» med framhjulsdrift. At Irgens nytta dampmaskin hang saman med at det forgassarmotorane på denne tida ikkje var kraftige nok til å driva eit så stort køyretøy. At vogna hadde framhjulsdrift tyder på at Irgens var ein framsynt mann. I fylgje ein reportasje i Bergens tidende den 28/9-1899 hadde bussen plass til 20 passasjerar, 16-18 av desse var sitteplassar. Farten var rundt 15 km/t og under ein prøvetur i Bergen gjekk bussen opp Musébakken i Bergen, som har ei stigning på 1/7, med 14 passasjerar ombord. Spilldamp vart ført rundt i bussen for å varma han opp om vinteren. Dette må difor ha vore ein av dei fyrste cupévarmar. Bussen vart seld til Trondhjems omnibusselskab, men planane om å setta han i trafikk møtte mange byråkratiske hindringar og det er ikkje kjent at han vart sett i regulær rutetrafikk.

Kjelder 

Tidlegare norske bilprodusentar
Folk frå Os
Norske oppfinnarar
Rødenes

Rødenes er ei bygd og ein tidlegare kommune i Østfold i Viken. Bygda Rødenes høyrer til Marker kommune og ligg på begge sider av Rødenessjøen, eit vatn i Haldenvassdraget, tettast er busetnaden på austsida av vatnet. Heradet dekte ei flatevidd på 208 km², med 1 395 ibuarar i 1950.

Rødenes er ei skogbygd med låge åsar, den høgste er Lysingvasshøgda på 306 moh. Tre fjerdedelar av landarealet er skogkledd. Her er mange myrar og om lag 130 småvatn. Berggrunnen er grunnfjellsgneis, jorda består mest av mager og sandblanda leire. 

Folketalet i Rødenes var 1 378 i 1900, gjekk ned til 1 257 i 1920 for så å stige til ein topp i 1950. Då Rødenes og Øymark i 1964 vart til den nye kommunen Marker, hadde Rødenes 1 314 ibuarar. I 1950 var 971 av ibuarane sysselsett i jord- og skogbruk, 402 personar i andre yrke. 

Rødenes vart herja i fleire av krigane med Sverige, særleg i 1716. Fram til 1901 femna Rødenes også om Rømskog.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IX. Bandet. 1960

Geografi i Marker
Bygder i Viken
Tidlegare kommunar i Østfold
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Romedal kyrkje

Romedal kyrkje er ei langkyrkje frå 1887 i Stange kommune i Innlandet. Kyrkja ligg i Hamar domprosti, som er underordna Hamar bispedømme. Kyrkja vart vigsla 23. november 1887 av biskop Arnoldus Hille. Bygningen har 440 sitjeplassar.

Bakgrunnsstoff
 Arne Bretten m.fl., Romedal kirke 100 år, 1987.
 
 
 Romedal kyrkjelyd

Kyrkjer i Stange
Kyrkjer i Hamar domprosti
Kulturminne i Stange
Norske kyrkjer frå 1887
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Rogne

Rogne er ei bygd på austsida av Volbufjorden i Øystre Slidre kommune i Innlandet. I 1950 hadde det 222,4  km² store kyrkjesoknet Rogne 1 248 ibuarar. Rogne kyrkje er frå 1857.

Aust for Rogne ligg Valdres Skiferbrot, eit brot som har vore i drift i over 250 år. Eit minnesmerke over skiferarbeidarane i bygda, forma av bilethoggaren Gunnar Rørhus, er reist i Rogne. Riksveg 51 går gjennom Rogne.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IX. Bandet. 1960

Bygder i Innlandet
Geografi i Øystre Slidre
Ryfoss

Ryfoss er ei bygd i Vang kommune i Innlandet fylke. Ho er 34 kilometer nordvest for Fagernes i Valdres. Høre stavkyrkje ligg to kilometer nord for bygdesenteret i Ryfoss.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IX. Bandet. 1960

Bygder i Innlandet
Geografi i Vang
Reinli

Reinli er ei bygd i Sør-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Bygda, som ligg 85 kilometer vest for Gjøvik, hadde 551 ibuarar i 1951. Inst i bygda ligg krinsen Stavedalen, som tidvis vert omtala som ei eiga bygd. Stavedalen og områda ved Søndre og Nordre Fjellstølen er i dag mykje utbygde hytteområde.

Næringslivet omfattar jord- og skogbruk, trevarefabrikk, matbutikk, overnatting og hytteleige på Nordre Fjellstølen i turistsesongen.

Reinli har direkte vegsamband gjennom Europaveg 16 og Bagn og gjennom Fylkesveg 220 nordover langs vestsida av Begna gjennom Liagrenda til Sundvoll.

Reinli stavkyrkje ligg i bygda.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IX. Bandet. 1959

Bygder i Innlandet
Geografi i Sør-Aurdal
Neu! 4

Neu! 4 er det fjerde og siste studioalbumet til det tyske krautrockbandet Neu!. Det vart revidert og gjeve ut på nytt som Neu '86 i 2010.

Innspeling 
Det vart spelt inn og miksa mellom oktober 1985 og april 1986 ved Grundfunk Studio i Düsseldorf i Tyskland, ved Dinerland-Lilienthal Studio i Düsseldorf og Michael Rother Studio i Forst. Dette var første gongen Michael Rother og Klaus Dinger gjekk i studio lag sidan 1975. Innspelinga vart derimot ikkje gjort ferdig og det planlagde albumet vart lagt på hylla.

Utgjeving 
I 1990-åra vart dei tre første Neu!-albuma tilgjengeleg som piratkopierte CDar på Germanofon Records. Musikken på desse ulovleg produserte platene var henta frå vinyl-utgåver av albuma, men selskapet klarte å få platene i stort sal. I følgje Micahel Rother gav Dinger ut Neu! 4 «i eit desperat forsøk» seint i 1995 for å stoppe dei piratkopierte platene. Rother var i mot at Neu! 4 skulle kome ut. Det kom ut på japanske Captain Trip Records, utan at Rother visste om det. Dette skapte stor splid mellom dei tidlegare to bandkollegaene.

Neu! '86 
Tidleg i 2010 annonserte Rother at han hadde kome til semje med arvingen til Dinger (Dinger døydde i 2008), Miki Yui, om å remastra albumet og gje det ut på ny som Neu! '86.

Det nye albumet har fleire av dei same songane som den første utgjevinga, men nokre få nye eller remixa spor. Kritikarar har sagt at den nye versjonen verkar overprodusert.

Innhald

Neu! 4 (1995)

Neu! '86 (2010)

Medverkande 
Bandmedlemmar
 Michael Rother – Fairlight, synthesizer, gitar, bass, stemme, programmering
 Klaus Dinger – stemme, gitar, OB8, miks, trommer, perkusjon, programmering

Andre medverkande
 Gigi – trommer på «Fly Dutch II» and «Good Life"
 Konrad – bass på «Fly Dutch II» and «Good Life"
 Jochen – stemme på «La Bomba"
 Brigit – stemme på «La Bomba"
 Michael Grund – lydteknikar

Kjelder 

Musikkalbum frå 1995
Neu!-album
Popol Vuh

Popol Vuh eller Popol Wuj (moderne k’iche’ []) er ei samling av mytologiske forteljingar og kongelege stamtavler frå det mayiske postklassiske quichériket Q'umarkaj, som låg i høglandet til det noverande Guatemala. Verket inneheld mellom anna den mayiske skapingssoga, gudesoger og forteljinga om dei to tvillingheltane Hunahpu og Xbalanqué. Opphavet og historia til quichéfolket og kongerekkja deira fram til 1550 er òg med. Namnet «Popol Vuh» kan omsetjast som 'boka åt rådet', 'boka åt felleskapet' eller meir bokstaveleg 'boka åt folket'.

Popol Vuh er eit viktig dokument til førkolumbisk mayamytologi og kultur. Teksten blei opphavleg skriven ned på k’iche’ med spanske (latinske) bokstavar mellom 1554 og 1558. Denne boka blei funnen først på 1700-talet av soknepresten Francisco Ximénez (eller Jiménez), som både kopierte den opphavlege teksten og omsette han til spansk. K’iche’teksten hans gjekk tapt, men den spanske blei teken vare på.

Norske utgåver 
 Popol vuh. Omsett av Christian Rugstad; innleiande essay av John Ødemark. Bokklubbene, 2003. LXX, 165 s. (Verdens hellige skrifter; 20). Omsett etter ei engelsk utgåve. ISBN 82-525-5187-4

Bakgrunnsstoff
 Faksimile av det eldste kjente manuskriptet på quiché og spansk  hjå Ohio State University Libraries.
 Engelsk omsetjing av Popul Vuh hos Metareligion
 Den opphavlege teksten på k'iche' omsett til engelsk linje for linje av Allen J. Christenson

Kjelder 

«Popol Vuh» (2011). Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica

Denne artikkelen bygger på «Popol Vuh» frå ,  den 6. april 2013.  
 
Mayalitteratur
Guatemalansk kultur
Religiøse tekstar
Førkolumbisk kultur
Rossland

Rossland er ei bygd og ein tettstad på øya Holsnøy i Alver kommune i Vestland.  Riksveg 564 er ferdsleåra til resten av øya og med fastlandet. Til Bergen er det 32 kilometer sjøveg i sørvestleg retning. Rossland skule er ein kombinert barne- og ungdomsskule.

Fram til 1964 høyrde Rossland til den tidlegare kommunen Herdla. Postadressa er 5917 Rossland.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IX. Bandet. 1960

Busetnader i Alver
Bygder i Vestland
Hen stasjon

Hen stasjon er ein nedlagd jernbanestasjon på Randsfjordbanen ved Hen på Ringerike i Viken. Stasjonen vart oppført etter teikningar av Georg Andreas Bull med namnet Heen. Det var ein jernbanestasjon for ekspedering av tog, reisande og gods då Randsfjordbanen mellom Drammen og Randsfjorden stod ferdig i 1868. I 1894 fekk namnet stavemåten Hen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hen stasjon» frå ,  den 18. mai 2013.

Bakgrunnsstoff 

Nedlagde jarnbanestasjonar i Viken
Samferdsle i Ringerike
Byggverk i Ringerike
Jarnbanestasjonar opna i 1868
Jarnbanestasjonar nedlagde i 1989
Jarnbanestasjonar på Randsfjordbanen
Bygningar teikna av Georg Andreas Bull
Normalspor

Normalspor definerer ein avstand, sporvidda, mellom dei to skjenestrengane på eit jarnbanespor, T-banespor eller trikkespor på 1435 millimeter, tilsvarande 4' 8 1/2". Spor med større sporvidd enn dette blir kalla breispor, medan spor med mindre sporvidd blir kalla smalspor. Tidlegare nytta ein i Noreg omgrepet bredspor òg om det som i dag blir kalla normalspor, fordi smalspora jernbanar lenge var det normale her i landet.

Normalspor er den mest brukte sporvidda i verda, spesielt i Nord-Amerika og Europa, med unnatak av Spania, Portugal, Irland, Finland og landa i det tidlegare Sovjetunionen.

Bakgrunn
Opphavet til denne standard sporvidda kjem frå George Stephenson då han bygde banen Stockton & Darlington Railway i England i 1825. Då brukte han ei breidde på 4' 8" fordi han var kjent med denne breidda frå gruvebanen «Willington Way» nær Newcastle. Seinare bygde Stephenson verdas første jernbane mellom Liverpool og Manchester, men då utvida han breidda med ein halv tomme, truleg for å gi litt meir spelerom for hjulflensane.

Kjelder
snl.no: Sporvidde

Sjå òg 
Kombinert spor

Jarnbane
Treskjenespor

Jernbane med kombinert sporvidd eller treskjenespor er jernbanespor som gjer det mogleg for tog med ulike sporvidder å køyre på det same sporet, slik at ein slepp å legge separate spor for kvar sporvidd ved sidan av kvarandre. Dermed er slike spor både plass- og økonomivenlege. Den vanlegaste typen av jernbanespor med fleire sporvidder er treskjenespor, der dei to ytre skjenene gir breiare sporvidd medan ei av dei ytre skjenene og den indre skjena gir ei smalare sporvidd. Dermed er ein av de tre skjenene den same for all trafikk. (Denne ordninga må ikkje forvekslast med ei elektrisk tredjeskjene (straumskjene).)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «3-skinnespor» frå ,  den 13. mai 2013.  
  

Jarnbane
Molde domkyrkje

Molde domkyrkje er ei kyrkje i Molde, som vart innvigd i 1957 og har sidan 1983 vore domkyrkje for Møre bispedømme. Bygget er ei toskipa langkyrkje i mur (armert betong). Kyrkerommet er 65 meter langt, 25 meter høgt og har 900 sittjeplassar. Det 50 meter høge tårnet er frittståande med urverk og klokkespel. Altertavla er laga av Stinius Fredriksen.

Molde domkyrkje er døme på kyrkjebygg frå gjenreisinga etter andre verdskrigen då arktitekuren var knytt til den tradisjonelle langkyrkjeforma, men med nye materialar som armert betong. Bodø domkyrkje er eit anna døme.

Historie

Dette er det fjerde kyrkjebygget på denne staden i Molde, litt lenger sør enn dei tidlegare bygga. Til 1900 fungerte grunnen rundt kyrkja som gravplass for byen. Den første kyrkja var ei tømra krosskyrkje reist i 1661–62. Ho vart riven og ei ny sett opp i om lag same stil i 1841–42. 17. mai 1885 brann kyrkja ned, kanskje på grunn av eit skot med saluttkanon. Ei ny langkyrkje i tre var ferdig i 1887, men brann då Molde vart utsett for kraftig tysk bombing under andre verdskrigen. Berre altertavla, Axel Enders «Oppstandelsen», og ein trekross vart redda. Altertavla står i dag ved nordveggen i den nye kyrkja.

Dagens kyrkjebygg vart utforma av Finn Bryn etter ein arkitektkonkurranse, og bygginga tok til åtte år etter frigjeringa. Grunnsteinen vart lagt ned 18. juni 1953 og 8. desember 1957 vart den nye kyrkja innvigd.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Kyrkjer i Molde
Kyrkjer i Molde Domprosti
Kulturminne i Molde
Domkyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1957
Langkyrkjer i Møre bispedømme