alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eider

Eider er den lengste elva i Schleswig-Holstein i Tyskland. Elva har utspring nær Bordesholm og renn gjennom dei sørvestlege områda av Kiel langs kysten av Austersjøen, men ho held fram vestover og munnar ut i Nordsjøen i staden for. Dei midtre delane av Eider vart nytta som ein del av Kielkanalen.

Tidleg i mellomalderen var Eider grensa mellom saksarane og Danmark, som Adam av Bremen rapporterte i 1076. I fleire hundreår var elva grensa mellom Danmark og Det tysk-romerske riket I dag er ho grensa mellom Slesvig og Holstein.

Eider renn gjennom byane Bordesholm, Kiel, Rendsburg, Friedrichstadt og Tönning. Nær Tönning munnar ho ut i Nordsjøen. Elvemunningen har gjørmete strender og brakkvatn. På tvers av elvemunningen går det ein stormflodbarriere, som kan lukkast.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Eider River» frå ,  den 13. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 

Elvar i Tyskland
Schleswig-Holstein
Treene

Treene (dansk Trenen) er ei elv i Schleswig-Holstein i Tyskland og ei av sideelvane til Eider frå høgre med ei lengd på 73 km. Elva har utspring nord i Angeln søraust for Flensburg og renn hovudsakleg sørvestover og munnar ut i Eider nær Friedrichstadt.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Treene» frå ,  den 13. juni 2007.  
 

Elvar i Tyskland
Schleswig-Holstein
Det nordeuropeiske låglandet

Det nordeuropeiske låglandet er eit geomorfologisk område i Europa. Det består av låge sletter mellom Det sentraleuropeiske høglandet i sør og Nordsjøen og Austersjøen i nord. Høgda på låglandet er mellom 0 og 200 meter. Det meste av området vert nytta til jordbruk, men ein finn òg myrområde, lyngheier og innsjøar. På kysten av Nordsjøen finn ein myrland og Vadehavet, eit stort tidvassområde. 

Politisk er Det nordeuropeiske låglandet delt mellom Belgia, Nederland, Tyskland, Danmark og Polen. Store elvar er, frå vest til aust, Rhinen, Ems, Weser, Elbe, Oder og Vistula.

Historisk, og særleg i mellomalderen, vart den vestlege delen av området kalla Nederlanda.

Det nordeuropeiske låglandet er forbunde til Den austeuropeiske sletta, som inneheld dei store slettene i Russland, og som grensar til Uralfjella i aust. I lag dannar dei Den europeiske sletta.

Tyskland 

Den tyske delen av Det nordeuropeiske låglandet vert kalla Den nordtyske sletta. Mykje av Den nordtyske sletta er ikkje høgare enn 100 meter over havet. Ved kysten av Nordsjøen er sletta svært flat og består stort sett av myrområde og gjørmete strender. Utanfor kysten ligg Dei austfrisiske og Dei nordfrisiske øyane, som vert rekna som ei fortsetjing av Den nordtyske sletta som vart skild frå fastlandet etter flaumar i mellomalderen. 

Langs kysten av Austersjøen møter sletta bratte kalksteinsklipper som vart danna under istidene. Sletta er dekt av sand langs kysten, medan dei indre områda har myr- og heilandskap. Utanfor kysten nær Stralsund ligg Rügen, som er den største øya i Tyskland. 

Delstatane Schleswig-Holstein, Hamburg, Bremen, Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg, Berlin, mykje av Niedersachsen og Sachsen-Anhalt, og delar av Sachsen og Nordrhein-Westfalen ligg i dette området. 

Under den kalde krigen vart Den nordtyske sletta rekna som ei mogeleg invasjonsrute for Warszawapakta inn i Vest-Tyskland. Ei anna sannsynleg rute kunne ha vore gjennom Fuldagjelet mellom Kassel og Würzburg.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Northern European Lowlands» frå ,  den 14. juni 2007.  
 

Europeisk geografi
Sletter i Europa
Vogelsberg

Vogelsberg er ei gruppe låge fjell sentralt i Tyskland, om lag midt i Hessen. Dei oppstod som følgje av vulkansk aktivitet og er skild frå Rhönfjella av elva Fulda og dalen hennar. 

Fjella oppstod for om lag 19 millionar år sidan og er Tyskland sin einaste skjoldvulkan, og den største basaltformasjonen i Sentral-Europa. 

Dei største toppane i Vogelsberg er Taufstein, 773 m, og Hoherodskopf, 763 m, begge i den lukka nasjonalparken Hoher Vogelsberg naturreservat.

I dei siste åra har gaupe kome tilbake til området.

Bakgrunnsstoff 
 Eurasisk gaupe i Vogelsberg

Kjelde 

Vulkanar i Tyskland
Hessen
Fjellkjeder i Tyskland
Utdøydde vulkanar
Mittelgebirge
Det europeiske vasskiljet

Det europeiske vasskiljet er ei linje som deler nedslagsfelta til dei store elvane i Tyskland; Rhinen, som har sitt utspring i Alpane og som munnar ut i Nordsjøen via Nederland, og Donau, som har sitt utspring i Schwarzwald og som munnar ut i Svartehavet.

Det europeiske vasskiljet er ikkje eit klart definert skilje. Sidan Rhinen ligg lågare i terrenget enn Donau fører underjordiske elvar ein del vatn frå Donau sitt nedslagsfelt til Rhinen. Sidan desse underjordiske elvane eroderer bort kalksteinen dei renn gjennom reknar ein med at dei øvre delane av Donau ein dag vil forsvinne og verte ein del av Rhinen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «European Watershed» frå ,  den 14. juni 2007.  
 

Tysk geografi
Europeiske
Vasskilje
Byen Bremen

Bremen (offisielt namn: Stadtgemeinde Bremen) er ein hansaby nordvest i Tyskland. Han er ein hamneby ved elva Weser, om lag 60 km sør for munningen hennar i Nordsjøen. Bremen er ein av to byar i delstaten Bremen, som har det offisielle namnet Freie Hansestadt Bremen, som referer til Hansaen. Byen har eit folketal på om lag 550 000 innbyggjarar. Storbyområdet (Bremen-Oldenburg) har om lag 2,4 millionar innbyggjarar.

Historie 

På 700-talet avanserte troppane til Karl den store fram til Weser for å kristne stammene som var busett her. Den svenske vikingen Rurik, som hadde fått land i Friesland, plyndra byen i 859, og som følgje av dette og andre ugjerningar vart han utvist av Ludvig II. Bremen, som kan ha vore ein eldre busetnad, vart eit bispedøme på denne tida. Eit dokument hevda at byen vart grunnlagd i 788, men det viste seg at dette berre var ein forfalsking, så det nøyaktige årstalet er ukjend. Dei følgjande hundreåra var biskopane i Bremen drivkrafta bak kristninga av Skandinavia. 

På 1100-talet vart makta til erkebiskopane utfordra av Henrik Løve. Hertugen vann fram og vart herskar i byen. Desse hendingane førte til eit borgarleg styre av byen, medan kyrkja mista makta si. Bremen vart ein kjøpstad, og skipa frå byen dominerte den sørlege delen av Nordsjøen. Denne dominansen enda då Hansaen vart oppretta, opphavleg ein handelsallianse i Austersjøen, som vart utvida til Nordsjøen. Tidleg på 1300-talet gjekk sjørøvarskip frå Bremen til åtak på handelsskipa til Hansaen. For å unngå open krig reiste rådmenn frå Bremen til det hanseatiske styret i Lübeck og vart einige om å verte medlemmar av handelsorganisasjonen (1358). 

Bremen vart verande eit motvillig medlem av Hansaen. Byen kravde støtte i krigane mot høvdingane i Friesland, som styrte området rundt munningen av Weser, men var sjølv sjeldan med i felttog i Austersjøen. I 1425 eskalerte konflikten då innbyggjarane brende hanseatiske dokument på markedsplassen. Bremen vart for ei tid kasta ut av organisasjonen i 1427. Konsekvensane følgde raskt etter, og dette makttapet førte snart til at nabostatane gjorde krav på område i Bremen (t.d. Oldenburg) , og byen mista store område. 

Tyskland si første menneskeskapte hamn vart bygd i Vegesack i 1620. 

6. mars 1901 vart det utført eit drapsforsøk på Vilhelm II av Tyskland i Bremen.

Etter den andre verdskrigen vart Bremen ein del av den amerikanske okkupasjonssonen, sidan USA ville ha ein hamneby i sonen sin. Dette gjorde at Bremen ikkje vart ein del av den nye delstaten Niedersachsen som vart oppretta i den britiske sonen, og dermed vart Bremen ein sjølvstendig delstat i det nye Vest-Tyskland.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell turistside
 Panoramabilete av Bremen
 Fotografi frå Bremen 
 Bilete av Bremen

Kjelde 

Byar i Bremen
Byar i Tyskland
Delstatshovudstader i Tyskland
Hansaen
Hamnebyar i Tyskland
Orlando i Florida

Orlando er ein by i Orange County i Florida i USA, og administrasjonssenteret i Orange County. Byen er kjend for turistattraksjonane som ligg i området, som Walt Disney World (som ligg i Lake Buena Vista utanfor bygrensa), SeaWorld og Universal Orlando Resort. 

Mange turistar reiser til Orlando for å besøke fornøyelsesparken Disney World. Byen er den 24. største byen i heile USA, og den 6. største blant dei sørlege byane. I 2016 hadde byen rundt 240 000 innbyggjarar.

Historie 
Før den europeiske busetnaden byrja i 1536 var Orlando-området folkesett av semiolefolk. Det er få arkeologiske stadar i dette området i dag, bortsett frå ruinane av Fort Gatlin langs kysten av dagens Lake Gatlin sør for sentrum av Orlando. Byen vart grunnlagd i 1856 og har utvikla seg sidan han fekk togsamband i 1880 til eit senter for landbruksvarer (spesielt sitrusfrukter). Sidan andre verdskrigen har han hatt stor pågang av blant anna elektronikkselskap relatert til flyindustrien, men har vorte særleg påverka av turisme etter opninga av Walt Disney World 40 km utanfor sentrum i 1971.

Attraksjonar 
Orlando er òg kjend som fornøyelsesparkens hovudstad, og i 2014 var det over 62 millionar turistar som vitja fornøyelsesparkane her. 

Byen er òg ein av dei travlaste amerikanske byane for konferansar og kongressar; Orange County Convention Center er han nest største konferanseanlegg i USA

Seinare har Orlando opna opp for mange andre store fornøyelsesparkar. Dei har òg opna mange hotell, kjøpesenter, golfbanar osb. Dette gjer sørlege Orlando til eit stort turistområde. I tillegg ligg både Disney-MGM Studios  og Universal Studios i Florida her, begge opna i 1990.

Universal Studio Florida 
Universal Studio Florida er ein fornøyelsespark som ligg i Orlando. Fornøyelsesparken opna 7. juni 1990, og temaet til parken er underhaldningsindustrien, spesielt filmar og TV.

Walt Disney World 
Walt Disney World Resort er eit underhaldningskompleks på Bay Lake og Lake Buena Vista i nærleiken av Orlando som vart opna 1. oktober 1971. Walt Disney World er den mest besøkte feriestaden i verda med 52 millionar gjester årleg.

Idrett 
Orlando er heimstaden til to kjende lag: Orlando Magic, som spelar i det Nasjonale Basketball Assosiasjonen (NBA), og Orlando City SC som spelar i den amerikanske fotballserien Major League Soccer (MLS). 

Orlando har også to mindre kjende idrettslag - Orlando Solar Bears ECHL, som er eit ishockeylag, og kvinnefotballaget Orlando Anarchy. Ishockeylaget deltok i internasjonale Hockey League.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Orlando, Florida» frå ,  den 16. januar 2017.  

Byar i Florida
Bochum

Bochum er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 375 000 innbyggjarar. Han ligg i Ruhr-området mellom byane Essen og Dortmund.

Bochum har sitt eige bryggeri, Moritz Fiege, som produserer pils.

Historie 
Sjølv om Bochum vart grunnlagd på 1300-talet var byen lite viktig fram til 1800-talet då kolbryting og stålindustri oppstod i Ruhr-området, og heile regionen byrja å vekse. Folketalet i Bochum vart tidobla mellom 1850 og 1890.

Under den andre verdskrigen vart byen utsett frå kraftige bombeåtak frå britiske og amerikanske bombefly. Nesten heile sentrum av byen vart øydelagd og tusenvis av innbyggjarar mista livet. 

Mellom 1960 og 1980 vart alla gruvene stengd og andre industriar, som bilindustri, tok over. I 1965 vart Ruhr Universitet opna, det første universitetet i Ruhr-området og det første som vart oppretta i Tyskland etter krigen. Etter ein omfattande samfunnsreformasjon i 1975 vart Wattenscheid, ein tidlegare sjølvstendig by, ein del av storbyområdet til Bochum. Innbyggjarane i Wattenscheid protesterte til ingen nytte.

Attraksjonar 
To slott frå mellomalderen overlevde krigane på nordbreidda av elva Ruhr. Meir kjend er det tyske gruvemuseet, musikalen Starlight Express (som hadde premiere i 1988) og det nostalgiske togmuset i bydelen Dahlhausen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bochum» frå ,  den 15. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Hansaen
Hungersnauda i Bengal i 1943

Under hungersnauda i Bengal i 1943 døydde truleg fleire millionar menneske. Bengal var del av britisk styrte India, og omfattar noverande Bangladesh og indiske Vestbengal.
 
Dei britiske styresmaktene frykta eit japansk åtak, og innførte åtgjerder for å lagre mat til britiske soldatar. I tillegg vart det gjennomført ein brend-jord-politikk i Chittagong-regionen. Store mengder ris vart òg eksporterte til Midtausten for å fø britiske styrkar der, og likeins til Ceylon, som var hovudkvarter for dei britiske styrkane i området. Verknadene av ein syklon vart forverra av mateksporten.
 
Den prisvinnande økonomen Amartya Sen meiner at det ikkje var nokon generell avlingssvikt i Bengal i 1943 og at hungersnauda var skapt av styresmaktene sin politikk. Det vart ikkje sett i verk særlege tiltak mot massedøden. Den britiske regjeringa syntest vere likesæl til det som skjedde. Churchill si rolle i dette er omdiskutert.
 
Men mateksporten heldt fram, det vart ikkje innført overskotsmat frå andre stader i britisk India, det vart ikkje konfiskert frå lagra til spekulantane og det var ikkje noka omfordeling til fordel for dei som svalt.

Hungersnauda i Bengal i 1943 kan sjåast i samanheng med tidlegare svoltkatastrofar i britisk India. Medan britane styrte India var det om lag 25 store hungersnauder i landet, og det er anslått at opptil 30 til 40 millionar indarar døydde i desse. Etter at India vart sjølvstendig i 1947 har det ikkje vore slike hungersnauder i landet.

Det har vorte hevda at sjølv om avlinga i 1943 var relativt låg, var ho ikkje utanom det normale spekteret, og like låge avlingar hadde tidlegare ikkje i seg sjølve ført til hungersnaud. Andre faktorar enn berre avlingssvikt kan såleis hevdast å vere årsaker til katastrofen.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Bengal famine of 1943» frå , den 15. juni 2007. 
 

Britisk India
Asia under andre verdskrigen
Hungersnauder
Hendingar i 1943
Wuppertal

Wuppertal er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 360 000 innbyggjarar. Han ligg sør for Ruhr-området ved elva Wupper.

Byen er eit stort industrisenter med industriar som tekstil, metallurgi, kjemikaliar, medisin, elektronikk, gummi, køyretøy og kopieringsutstyr. Ein av dei mest kjende smertestillande midla, Aspirin, vart funne opp i Wuppertal av Bayer Health Care AG.

Historie 
Byen vart grunnlagd i 1929 då ein slo saman Barmen, Elberfeld, Vohwinkel, Ronsdorf, Kronenberg, Langerfeld og Beyenburg. Namnet var opphavleg Barmen-Elberfeld, og etter 1930 Wuppertal («Wupperdalen»). 

Byen er bygd opp i rette linjer på grunn av dei bratte åssidene langs elva Wupper. Dette er uvanleg for byar i Tyskland. Dei dominerande bysentruma Elberfeld (det historiske handelssenteret) og Barmen (meir industrielt) har danna eit felles område sidan 1850. I dei påfølgjande tiåra vart dei den dominerande industrielle samlinga nordvest i Tyskland. Før 1800-talet gjekk mot slutten tok derimot Köln, Düsseldorf og Ruhr-området over denne rolla, og desse hadde meir gunstig topografi.

Under den andre verdskrigen vart om lag 40 % av byen øydelagd av dei allierte sine bombetokt, i lag med mange av dei andre industrisentra på denne tida. Ein stor del av dei historiske minnesmerka fekk derimot stå urørt, som Ölberg-området, ein av dei største arbeidarklassebydelane i Tyskland, og den såkalla Briller Viertel, den største bydelen i Tyskland med spissborgarboligar. 

Etter frigjeringa frå naziregimet vart Wuppertal ein del av den britiske okkupasjonssonen og så ein del av delstaten Nordrhein-Westfalen i Vest-Tyskland.

Folk frå Wuppertal
Friedrich Engels, politisk tenkjar (Barmen)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Wuppertal» frå ,  den 15. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Bielefeld

Bielefeld er ein by i Tyskland nordaust i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 325 000 innbyggjarar. Han ligg i regionen Detmold på både aust- og vestsida av Teutoburger Wald. 

Namnet «Bielefeld» kjem frå det gamle namnet bileveld, som tyder «åslendt slette». Byen ligg mellom dei to åsryggane som utgjer den sørlege og nordlege delen av Teutoburger Wald. Sentrum ligg på austsida, medan delar av den moderne byen har spreidd seg til motsett side og på åskammane.

Historie 
Bielefeld vart grunnlagd i 1214 av grev Hermann II von Ravensberg for å vakte gjennomgangen av Teutoburger Wald. Det store slottet Sparrenburg vart bygd sentralt i byen og vart aldri erobra gjennom heile mellomalderen. Slottet forfall utover på 1700- og 1800-talet og vart restaurert i 1879, men har no ein litt anna utsjånad enn det hadde i mellomalderen.

På 1400-talet var Bielefeld eit av dei minste medlemmane i Hansaen. Seinare utvikla handelen med lin seg og byen vart kjend som «linbyen».

Industri 
I dag består industrien mellom anna næringsmiddelindustri, tilverking av hushaldningsutstyr, informasjonsteknologi og ulik tungindustri. Bielefeld har òg dei to største protestantiske sosiale institusjonane (Diakonie) i Europa, von Bodelschwingsche Anstalten Bethel og Evangelisches Johanneswerk.

Utdanning 
Bielefeld har hatt universitet sidan 1969. Av dei første professorane var den kjende tyske sosiologen Niklas Luhmann. Andre høgare utdanningsinstitusjonar i Bielefeld er det teologiske seminaret Bethel (Kirchliche Hochschule Bethel) og Fachhochschule som er internasjonalt kjend for si utdanning innan fotografi og design. Andre kulturinstitusjonar er kunstmuseet (Kunsthalle) og Rudolf Oetker-konsertsal (Rudolf-Oetker-Halle).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bielefeld» frå , og «Bielefeld» frå  den 15. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Webkamera frå Jahnplatz i Bielefeld 
 Konspirasjonsteori: Bielefeld eksisterer ikkje
 Bilete

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Hansaen
Mannheim

Mannheim er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg. Han har 295 000 innbyggjarar og er den tredje største byen i delstaten etter hovudstaden Stuttgart og Karlsruhe.

Mannheim ligg der elvane Rhinen og Neckar renn i saman, i det nordvestlege hjørnet av Baden-Württemberg. På andre sida av Rhinen ligg byen Ludwigshafen i Rheinland-Pfalz. Grensa til Hessen går nord for byen. Mannheim er den største byen i Rhinen-Neckar-området, eit storbyområde med 2,4 millionar menneske. 

Mannheim er ein unik tysk by fordi sentrumsområdet er bygd som eit rutenett, som mange nordamerikanske byar. Hovudvegen gjennom rutenettet går fram til ein enorm plass frå 1700-talet. Det tidlegare setet til kurfyrstane av Pfalz husar i dag Universitetet i Mannheim. 

Mannheim sitt bysymbol er Wasserturm (vasstårn), som ligg aust i sentrum av byen.

Historie 
Mannheim vart først nemnd i skrivne kjelder frå 766, «Kodeks Laureshamensis» frå klosteret Lorsch, der han er lista som Mannenheim, heimstad til Manno. Han var ein landsby fram til Fredrik IV av Pfalz starta bygginga av festninga Friedrichsburg og bykjernen i rutenett. 

Byen vart øydelagd under trettiårskrigen i 1622 av Johan t'Serclaes av Tilly sine troppar, og av franskmennene i 1689 i niårskrigen om arveretten til Pfalz. 

Byen vart bygd opp att i 1720, og hovudstaden i Pfalz vart flytta frå Heidelberg til Mannheim. Det var då Karl III Filip av Pfalz byrja på Mannheimpalasset og Jesuitenkirche. Dei stod ferdig i 1760. På 1700-talet var Mannheim heimstad for den såkalla Mannheimskulen for klassiske komponistar. Han hadde rykte på seg for å ha eit av dei beste hofforkestra i Europa leidd av Carlo Grua.

Under den andre verdskrigen vart Mannheim kraftig råka av amerikanske og britiske bombefly. Byen vart okkupert av den amerikanske hæren 29. mars 1945, og det amerikanske militæret har sidan den gong hatt militære installasjonar her. 

I 2007 feira byen 400-årsjubileum, sjølv om det var i 1606 at Fredrik IV la grunnlaget for festninga i Mannheim.

Inventions Made in Mannheim

Bakgrunnsstoff 

 Parkar i Mannheim
 Bertha Benz Memorial Route

Kjelde 

Byar i Tyskland
Byar i Baden-Württemberg
Byar ved Rhinen
Karlsruhe

Karlsruhe er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg nær grensa til Frankrike med om lag 296 000 innbyggjarar. Byen ligg ved Rhinen.

Geografi 

Byen ligg i ei høgd på mellom 100 meter (på vestbreidda av Rhinen) og 322 m (nær TV-tårnet). Sentrum av byen ligg akkurat på 49º00'00''N, noko som er markert av ein stein og ei måla linje i Stadtgarten (byparken).

Historie 

Byen har fått sitt namn frå markgreve Karl Vilhelm av Baden-Durlach, som grunnla byen i 1715, etter ein krangel med innbyggjarane i sin tidlegare hovudstad, Durlach. Grunnlegginga av byen er knytt til bygginga av palasset. Karlsruhe var hovudstad i Baden-Durlach fram til 1771, og så hovudstad i Baden fram til 1945. Ständehaus vart bygd i 1822 og var den første parlamentsbygningen i ein tysk stat. Etter den demokratiske revolusjonen vart ei republikansk regjering vald her. 

Byen vart planlagt med tårnet på slottet (Schloss) i sentrum og 32 gater som går ut frå sentrum som spiler på eit hjul, eller som spilene i ei fjærvifte, slik at kallenamnet på Karlsruhe i Tyskland er Fächerstadt, «viftebyen». Nesten alle desse gatene finst framleis. 

Sentrum av byen var den eldste delen av byen og ligg sør for slottet i ein del som utgjer ni av gatene. Den sentrale delen av slottet går frå aust til vest, og det er to fløyar på slottet som kvar går 45° ut frå sentrum, slik at dei peikar mot søraust og sørvest og går parallelt til gatene som definerer sentrum av byen. 

Markedsplassen ligg ved gata som går sørover frå slottet til Ettlingen. På marknadsplassen ligg rådhuset (Rathaus) i vest, den evangeliske kyrkja (Evangelische Stadtkirche) i aust, og grava til markgreve Karl Vilhelm ligg i ein pyramide i sentrum. Arkitekten Friedrich Weinbrenner teikna mange av dei viktigaste bygningane. Dette er årsaka til at Karlsruhe berre er ein av tre store tyske byar der ein framleis kan finne bygningar i neoklassisk stil. Mykje av sentrum, inkludert slottet, vart lagd i grus av bombetokta til dei allierte under den andre verdskrigen, men vart raskt bygd opp att etter krigen. 

Dei nordlege områda av slottet var og er framleis ein park og ein skog. Aust for slottet vart det opphavleg hagar og meir skog, og noko av dette er her framleis, men Universitetet, Wildparkstadion og bustadområde har vorte bygd her i seinare tid. Vest for slottet er det stort sett bustadområde.

Bakgrunnsstoff 

 Kart over Karlsruhe 
 Webkamera frå sentrum
 Webkamera frå Turmberg

Kjelder 

Byar i Tyskland
Byar i Baden-Württemberg