alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lodalsulukkene

Lodalsulykkene var to fatale rasulykker frå Ramnefjellet til Lovatnet i Lodalen i Loen i Stryn kommune i 1905 og 1936. Ved begge rasa var det flodbølga frå Lovatnet som gjorde dei største skadane.
 Rasulukka i 1905: 15. januar, 62 menneske omkom
 Rasulukka i 1936: 13. september, 74 menneske omkom
Norske katastrofar og store ulukker

Norske katastrofar og store ulukker er ei liste der hendingar med tap av menneskeliv med minst 15 personar.

 Sjukdom og epidemiar på det som idag er norsk territorium.
 Ulukker på norsk territorium, inklusive Svalbard.
 Ulukker i samband med oljeleiting og/eller tilbringarteneste på norsk sokkel (hovudsakleg Nordsjøen).
 Ulukker/forlis skjedd innanfor norsk territorialfarvatn, uansett om nordmenn er direkte berørte.
 Ulukker/forlis på norske skip uavhengig av kvar i verda forlis har hendt.
 Flyulukker der eit større tal nordmenn døydde (normalt minst 15).

Liste over norske katastrofar

Andre katastrofar i utlandet der norske liv har gått tapt 

 Halifax-eksplosjonen, 6. desember 1917: ca. 2 000 omkom, derav tre nordmenn.
 «Titanic»-forliset, 14. april 1912: 1502 omkomne, derav 21 norske.
 «Estonia»-ulykken, Østersjøen, kantring, 28. september 1994: 852 omkomne, derav seks norske.
 Linate-ulykken, Italia, flyulykke, 8. oktober 2001: 118 omkomne, derav tre norske.
 Jordskjelvet i Indiahavet, 26. desember 2004 tok livet av ca. 350 000 menneske. 84 nordmenn omkom; 18. juli 2005 blei den siste omkomne, norske statsborgeren identifisert.
 Air France-ulykken i Atlanterhavet, flyulykke, 1. juni 2009: 228 omkomne, derav tre norske og ein britisk-norsk 11-åring.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Norske katastrofer og store ulykker» frå ,  den 24. september 2017.
NM i friidrett 1991

Noregsmeisterskapen i friidrett 1991, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Fana stadion i Fana dagane 2.-4. august 1991 og vart arrangert av Bergen-Hordaland Friidrettskrins.

Steinar Hoen vart tildelt kongepokal for sitt høgdehopp på 2,29 meter, medan Trine Hattestad fekk kongepokal for eit spjutkast som målte heile 71,44 meter.

Menn

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

5 000 m

10 000 m

110 m hekk

400 m hekk

3 000 m hinder

Høgdehopp

Stavhopp

Lengdehopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Diskoskast

Sleggjekast

Spjutkast

Kvinner

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

3 000 m

5 000 m

100 m hekk

400 m hekk

Høgdehopp

Lengdehopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Diskoskast

Spjutkast

Kjelder
Sportsboken 91-92. Sportsboken As/VG. 1991.

Noregsmeisterskap i friidrett
Noregsmeisterskap i 1991
Sport i 1991
Idrett i Bergen
Iqbal Bano

Iqbal Bano () var ein pakistansk songar. Ho var kjend for framføringar av klassisk hindustanimusikk, ghazalar, persisk og urdudikting, og filmmusikk.

Bakgrunn
Iqbal Bano blei fødd i Delhi i dåverande Britisk India. 
Mykje av barndommen sin hadde ho i Rohtak, ikkje langt unna Delhi.

Ho var ein elev av Ustad Chand Khan ved Delhi gharana. Han var ein ekspert på klassisk indisk musikk og meir populære songformer som ghazal, thumri og dadra. 
Ustad Chaand Khan henviste henne til All India Radio i Delhi, og ho song på radioen.

I Pakistan
Som syttenåring, i 1952, blei ho gift inn i ein landeigarfamilie i Pakistan, og flytta til Multan. Ektemannen lova at han aldri ville hindra henne frå å opptre, men i staden oppmuntra og støtta henne. Ho blei ei stjerne på 1950-talet, og song fleire songar til urdufilmar som blei klassikarar. Ho framførte songar for kjende pakistanske filmar som Gumnaam (1954), Qatil (1955), Inteqaam (1955), Sarfarosh (1956), Ishq-e-Laila (1957) og Nagin (1959). Ho debuterte med ein offentleg konsert ved Lahore Arts Council i 1957.
Ho hadde også klassiske framføringar på Radio Pakistan.

Ektemannen hennar døydde på 1970-talet, og ho flytta frå Multan til Lahore. Ho var populær i Iran og Afghanistan for framføringa si av persisk lyrikk, og blei ofte invitert til den afghanske kulturtilstellinga Jashn-e-Kabul.
Kongen av Afghanistan sette stor pris på framføringane hennar, og gav henne ein gong ein gyllen vase som takk.
I 1974 blei ho tildelt Pride of Performance av dei pakistanske styresmaktene for sine bidrag til klassisk musikk.

Bano var særleg kjend for si tolking av lyrikken til Faiz Ahmed Faiz. Under styret til militærdiktatoren Zia ul-Haq på 1980-talet blei ho kjend for å framføra songar av han, sjølv om dei var forbodne av styresmaktene på grunn av det nære sambandet hans til den styrta Zulfiqar Ali Bhutto, og Faiz sjølv sat i fengsel. I 1985 framførte Bano det kjende diktet hans «Hum Dekhenge» ('Me skal sjå [dagen som var lova]') for eit entusiastisk publikum på fleire tusen i Lahore. 
Som svar blei ho utestengd frå fjernsyn og alle konsertar med offentleg støtte, men ho mista ikkje populariteten.

Iqbal Bano døydde i Lahore i Pakistan den 21. april 2009, etter kort tids sjukdom. Ho var 74 år.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Iqbal Bano» frå ,  den 24. september 2017.

Bakgrunnsstoff
 BBC sin nekrolog om Bano
 Offisiell Facebook-fanside
 Nekrolog i The Independent av Ken Hunt

Folk frå Delhi
Folk frå Lahore
Pakistanske songarar
Ghazalsongarar
Hindustanisongarar
Forlis

Forlis (avleidd frå lågtysk og/eller nederlandsk verlieren, verlust, 'tap') er eit sjøfartsuttrykk som viser til det totale tapet av eit skip.

Forlis kan henda på grunn av vind, straum, bølgjer eller uventa grunnar og skjer, gjerne under omstende der mannskapet ikkje heilt har kontroll med styring eller framdrift. Omgrepet vert òg brukt om fatale ulukker som skuldast at skip har gått på ei sjømine.

Uttrykket havari vert ofte brukt om det same, men som regel meir gradert og uten at utfallet alltid er like katastrofalt. Havari er også ei nemning  på enkelte større eller mindre uhell og ulukker i veg-, jernbane- og lufttrafikk. Ordet har òg ei spesifikk juridisk tyding.

Nokre av dei større og best kjende forlisa i historia er Titanic-forliset i 1912 og Estoniaforliset i 1994.

Årsaker 
Blant dei faktorane som kan føra til forlis er:
 Dårleg utforming eller feil i utstyr.
 Ustabilitet grunna dårleg skipsdesign, feilaktig lagra skipslast, last som endrar posisjon, eller at skipet er overlasta.
 Feil i navigeringa eller andre menneskelige feil, som fører til kollisjon med andre skip, skjær, isberg eller liknande.
 Dårleg vêr, storm til havs, vind og mektige bølgjer.
 Krig, sjørøveri, mytteri, eller sabotasje, inkludert kanonar, torpedoar, sjøminer, bomber og liknande.
 Brann om bord.
 Bevisst senking av skipet; bore i senk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Forlis» frå ,  den 24. september 2017.  
 
 Referansar

Litteratur 
 Blumenberg, Hans (1997): Shipwreck with Spectator: Paradigm of a Metaphor for Existence, Cambridge, Massachusetts: MIT Press

Bakgrunnsstoff 
 NOAA Wrecks and Obstructions Database , database over skipsforlis

Skipsterminologi
Sjøulukker
Forlis
Torgeir Berge

Torgeir Andreas Berge ()  var ein norsk gardbrukar og politikar frå Fusa i Hordaland. Han representerte Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1950 til 1961.

Berge var son til ein gardbrukar. Frå 1913 til -16 arbeidde han i industrien og på anlegg. Etter å ha vorte agronom frå Stend jordbruksskule i 1918, var han mellom anna i arbeid på gardar i Kvam og i Fana. Frå 1921 til 1926 forpakta han prestegarden i Arna. Der etter var han styrar ved Sandar kommunale gardsbruk til 1950.

Berge var medlem i Sandar heradsstyre frå 1945 til 1955. Ved stortingsvalet hausten 1949 vart han vald til å representere Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget. Sidan vart han attvald i dei neste to stortingsvala. Han var medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen 1950-57 og i Landbrukskomiteen 1958-61.

Berge var formann i Sandefjord og Sandar mållag 1936-46 og styreformann i Sandar kommunale mølle 1945-49. Seinare var han styreformann 1957-69 i Direktoratet for Statens skogar.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Folk frå Fusa
Folk frå Sandefjord
Den norsk-russiske grensa

Den norsk-russiske grensa er riksgrensa mellom Noreg og Russland. Ho strekkjer seg 196 kilometer frå Treriksrøysa i Pasvikdalen, der Finland, Noreg og Russland møtest, til Grense Jakobselv. To tredelar av grensa går langs elvar og vassdrag, i hovudsak Pasvikelva og Jakobselva. Grenselanda Noreg og Russland har om lag 230 operative soldater kvar langs grensa. 396 grensemerke merkjer grensa. Av desse er det tre som markerar grensa utover i Barentshavet.

På norsk side blir grenseavtalen følgd opp med grenseovervaking (Garnisonen i Sør-Varanger), grensekontroll (Østfinnmark politidistrikt) og Grensekommissariatet for den norsk-russiske grense. Dei held tilsyn med avtaleverket og har jamleg kontakt med russarane. Det er berre ein grensekontroll, og den er i Storskog.

Russland hadde 14 grensestasjoner langs grensa frem til 2006. I 2007 vart 7 av desse lagt ned. Myndigheitene i Noreg og Russland held seg til grensekonvensjonen av 1826. Den skal mellom anna sikre at begge har tilgang til grensevassdraga heile vegen.

I 2016 sette norske myndigheiter opp eit 200 meter langt ståltrådgjerde langs grensa ved Storskog.

I 2016 vart det gjort ein avtale om at den russiske grensekontrollen ikkje tillét folk å krysse grensa hvis dei ikkje hadde rett visum til Noreg. Dette tyder at dei ikkje kan søke om asyl fordi dei aldri når Noreg. I tvilstilfelle har det norske grensepolitiet lov til å sjå pass medan eigaren må vente ved den russiske stasjonen.

Grenseoppgangar 

Grensa mellom Noreg og Russland vart gått opp og justert i 1826 og 1846. I 1847 vart det inngått avtale om grenseoppgangar kvart 25. år, og det vart gjennomført slike i 1871 og 1896. Etter fyrste verdskrigen var det Finland og ikkje Russland som grensa til Noreg, og det vart gjennomført ein grenseoppgang mellom Noreg og Finland i 1925. Etter at Sovjetunionen vart norsk granne, vart det gjennomført ein grenseoppgang i 1947. I 1949 blei det underteikna ein overeinskomst om forskjellige forhold ved grensa, inkludert byggjing av vasskraftverk i Pasvikelva. I 2009 blei det avtalt mellom Noreg og Russland å føreta ein ny grenseoppgang. Òg den delen av grensa som går over land vart gått over og mælt på ny. Grenseoppgangen vart avslutta med ei markering i 2013.

Den nye grensa trong ikkje å få anerkjenning av andre land enn Noreg og Russland. Utenriksdepartementet kom likevel med presiseringa at oppdraget er å «kontrollere at grensen går der vi har avtalt at den skal gå».

Sjå òg 
 Svenskegrensa
 Finskegrensa
 Novgorod-traktaten (1326)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Den norsk-russiske grense» frå ,  den 25. september 2017.  
 

Russland
Noreg
Norsk utanrikspolitikk
Betina Riegelhuth

Betina Riegelhuth () er ein norsk handballspelar frå Ski i Akershus. Ho vart europameister i 2014 og verdsmeister i 2015. Linn-Kristin Riegelhuth er hennar eldre syster.

Riegelhuth spelte på oslolaga Njård IL 2003-06 og Bækkelaget SK 2006-08. Frå hausten 2008 har ho spelt på Hamar-laget Storhamar i norsk eliteserie, med unnatak for sesongen 2015/16, då ho var med å vinne denne dansk toppserien i handball for kvinner med Esbjerg. 

Riegelhuth fekk ein einsleg landskamp sommaren 2010, landskamp nummer to kom våren 2013. Ho meisterskapsdebuterte i Handball-EM 2014, der ho skåra to mål i finalen og vann EM-gull. Eitt år seinare vann ho VM-gull, ein meisterskap ho fekk heller lite speletid. Ho skåra sitt 52. landslagsmål då ho 20. mars 2016 spelte sin 53. og siste landskamp.

Merittar
EM 2014: Gullmedalje etter 28-25 mot Spania
VM 2015: Gullmedalje etter 31-23 mot Nederland
Dansk seriemeister: 2015 med Esbjerg

Kjelder
handball.no

Norske handballspelarar
Folk frå Ski
Verdsmeistrar i handball
Europameistrar i handball
Kjersti Beck

Kjersti Beck () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Østre Toten som vart europameister i handball i 2004.

Beck var målvakt i både Viken HK, Toten HK og trondheimslaget Sjetne IL. Frå 1998 til 2006 var ho sisteskanse på topplaget Byåsen IL. Hausten 2006 var ho ei kort tid i spanske Sagunto, men då klubben kom i økonomiske vanskar vende ho heimover til Gjøvik & Vardal vinteren 2008. Våren 2013 rykte laget frå Oppland ned frå eliteserien og ho slutta med handball.

Beck debuterte på det norske landslaget 22. oktober 2004 mot Frankrike. Få veker seinare kom høgdepunktet då ho viste klassespel som målvakt då Noreg vann Handball-EM 2004 i Ungarn. Landslagstida hennar tok slutt 3. mars 2007 mot nettopp Ungarn, Becks 42. landskamp.

Merittar
EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
 VM 2005: Nr 9 med Noreg

Kjelder
handball.no

Norske handballspelarar
Folk frå Østre Toten
Europameistrar i handball
Universitetets aula

Universitetets aula, eller berre Aulaen, er ein festsal i Domus Media, midtbygningen, ved det opphavlege Universitetet i Oslo på Karl Johans gate i sentrum av Oslo. Aulaen er ei eiga fløy som stikk ut frå Domus Media midt på baksida av bygningen, men med inngang frå den mektige trappa som går opp attom søylerekka på framsida av Domus Media, slik at Aulaen har tilkomst frå Universitetsplassen.

Universitetsbygningane vart tekne i bruk i 1851, medan Aulaen vart bygd til hundreårsjubileumet til universitetet i 1911. Aulaen vart utforma utan vindauge, med overljos frå glastak, og med store innvendige veggflater som var meint for å verte utsmykka. Etter diskusjonar og strid vart salen utstyrt med monumentale måleri av Edvard Munch, måla med oljefargar på lerret festa til desse veggflatene.

Arkitektar for Universitetets aula var Harald Bødtker og Holger Sinding-Larsen. Arkitekt for Domus Media hadde vore Christian H. Grosch, som hadde fått assistanse av den namngjetne tyske arkitekten Karl Friedrich Schinkel. 

Universitetes aula var hovudarenaen for symfonikonsertar og andre konsertar i Oslo før Konserthuset vart bygd, og er framleis ofte nytta som konsertlokale på grunn av god akustikk, høveleg storleik og sentral plassering.

Bakgrunnsstoff
Universitetet i Oslo: Om Munchs måleri i Aulaen
Universitetet i Oslo: Om Aulaen

Universitetet i Oslo
Strauman kyrkje

Strauman kyrkje, tidlegare Sydal skolekapell, er ei langkyrkje frå 1984 i Vågan kommune i Nordland fylke. Gymsalen på skolen er utvida med eit korområde til kyrkje.

Kyrkja har 125 sitjeplassar.

Det finst ein gravplass nokre hundre meter lengre nordaust.

Kjelder 
 Vågan kyrkjelege fellesråd
 

Kyrkjer i Vågan
Kyrkjer i Lofoten prosti
Norske kyrkjer frå 1984
Stugudal kapell

Stugudal kapell er ei lafta langkyrkje  i Tydal kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja har 106 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Stjørdal prosti
Kyrkjer i Tydal
Norske kyrkjer frå 1957
Kulturminne i Tydal
Trekyrkjer
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Selbustrand kyrkje

Selbustrand kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1901 i Selbu kommune i Trøndelag fylke. Ho har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Fotnotar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk – Selbustrand kirke
 
 
 Selbu kyrkjelyd

Kyrkjer i Stjørdal prosti
Kyrkjer i Selbu
Norske kyrkjer frå 1901
Kulturminne i Selbu
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Catrine Telle

Catrine Telle () er ein norsk regissør og teatersjef.

Ho tok artium i 1972 på dramalinja ved Hartvig Nissen Skole i Oslo, med Maja Lise Rønneberg Rygg som lærer i drama, norsk og teaterhistorie. Saman med tidlegare medelevar skipa ho i 1975 Perleporten Teatergruppe, som blei kjend for venstreradikalt politisk teater. I 1976 var ho med på å skipa den lesbiske kunstnargruppa Sfinxa, som mellom anna skreiv Lesbiafonisk nintett saman.

Telle tok regiutdanning i Danmark og blei regissør ved Den Nationale Scene i 1986. Eit av hennar første regioppdrag var uroppsetjinga av I Satans vald av Norvald Tveit, om religiøs fanatisme. Seinare på 1980-talet regisserte ho stykke som Love me tender av Ragnar Hovland og Edel har fest av Per Knutsen.

Ho har samarbeidd med Ivar Tindberg om å skriva Ibsens barn , som blei sett oppp på Trøndelag Teater i 1992, og Postkort fra Lillebjørn, som blei ein publikumssuksess på Oslo Nye Teater i 2012. 

Frå 1994 til 2000 var ho fast tilsett som instruktør på Nationaltheatret. Av viktige oppsetninger kan ein nemna Beslutningen  av Claire Luckham, Erasmus Montanus av Ludvig Holberg, Stor og smått av Botho Strauss, Stor stue for ingenting .no  som var jubileumsforestilling då teateret feira 100 årsjubileum. 

Sommaren 2000 tok Catrine Telle over som sjef på Trøndelag Teater etter Ola B. Johannessen, ei stilling ho hadde til januar 2005. 
Ho blei så tilsett ved Riksteatret. 1. januar 2010 overtok ho stillinga som teatersjef ved Oslo Nye Teater etter Svein Sturla Hungnes.

Catrine Telle har også regissert filmane Ballen i øyet (2000) og TV-filmen Beslutningen (1994).

Prisar og utmerkingar
Teatrets Venners priser 2004 (Teatrets Venners Ærespris)
Trondheim kommunes Kulturpris 2004
Heddaprisen 2004. Årets forestilling for Purpur og gull

Kjelder 

Norske filmregissørar
Norske teaterregissørar
Norske teatersjefar
Eolitt

Eolitt (eller eolit, av gresk for 'morgeoraude' og 'stein') er eit grovt, reiskapsliknande brotstykke av flint frå istids- og tertiærtidsavleiringar. Innan arkeologi blei eolittar tidlegare oppfatta som bevisst laga reiskapar, og sett som bevis på tilstadeveret til menneske. I dag blir dei oppfatta som geologiske fenomen, danna ved at ei flintblokk blei knust mellom andre steinar i flaumar eller i moreneavleiringar framfor isbrear.

Kjelder

Arkeologi
Flint
Ting av stein
Tydal kyrkje

Tydal kyrkje er ei kyrkje frå 1696 i Tydal kommune i Trøndelag fylke. 

Kyrkja var opphavleg y-forma. Ho vart så utvida i 1782 og ombygd til langkyrkje i 1830-åra. Ho vart omfattande vølt i 1847 og deretter måla. Før denne overmålinga hadde kyrkja veggmåleri med bibelske motiv. Desse vart restaurerte i 1912. Kyrkja vart òg omfattande vølt i 1969–71. I 1995–96 vart kortaket restaurert og konservert.

Kyrkja har 270 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Fotnotar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk – Tydal kirke
 

Kyrkjer i Stjørdal prosti
Kyrkjer i Tydal
Norske kyrkjer frå 1690-åra
Kulturminne i Tydal
Trekyrkjer
Storfosna kyrkje

Storfosna kyrkje er ei langkyrkje frå 1913 på øya Storfosna i Ørland kommune i Trøndelag fylke.

Byggverket er i tre og har 150 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Yrjar heimbygdslag
 Kyrkjesøk – Storfosna kirke
 
 Ørland kyrkjelyd

Kyrkjer i Ørland
Kulturminne i Ørland
Kyrkjer i Fosen prosti
Norske kyrkjer frå 1910-åra
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
1913 i Noreg
Universitetsplassen i Oslo

Universitetsplassen er plassen framfor dei tre universitetsbygningane som Universitetet i Oslo har i Karl Johans gate 47 i sentrum av Oslo. Alle tre bygningane har front og hovudinngang mot plassen.

Skildring
Plassen er i heile lengda knytt til fortauet langsetter Karl Johans gate, og ligg i eit svakt, jamt fall frå gata inn mot bygningen Domus Media. Langsetter denne bygningen vert plassen avslutta med trappesteg opp mot ein låg platting. Denne plattingen med trappestega held fram framfor kvar av bygningane på tverrsidene av plassen, der plattingen gradvis vert redusert i høgda ettersom plassen stig mot gata, og ender i nivå med fortauet langsetter gata.

Heile plassen er dekt av ei brulegging av norsk gatestein av granitt og gabbro i fargane lys grått, raudt og svart, som er lagt i eit sirkelmønster. Den lyse grå steinen er iddefjordsgranitt, den raude er drammensgranitt og den svarte er  solørgabbro. Plattingen er bygd av den raude drammensgranitten.

Denne noverande utforminga av plassen vart gjort i 1931, og då vart òg statuen av A.M. Schweigaard sett opp på plattingen framfor Domus Media på ein ny sokkel til venstre for hovudinngangen. Statuen av P.A. Munch vart sett opp til høgre for hovudinngangen eit par år seinare. Statuen av Schweigaard vart laga av skulptøren Julius Middelthun og reist midt på Universitetsplassen i 1883, medan statuen av Munch vart laga av skulptøren Stinius Fredriksen, og reist på sin noverande plass i 1933.

Bruk
Dei nye studentane ved Universitet i Oslo samlar seg på plassen i september året dei byrjar, og vert tekne i mot av rektor, som held ei tale for dei frå plattinga framfor søylerekka i Domus Media. Elles vert plassen nytta til ulike arrangement gjennom året. Heilt frå 1919 har det dessutan vore tradisjon for å setje opp eit stort grantre på plassen kvart år som byens joletre, med ljos som vart tende fyrste sundagen i advent. Det er òg lang tradisjon for at Den norske studentersangforening, som er det offisielle mannskoret ved Universitetet i Oslo, held ein friluftskonsert framfor Domus Media, «på Aulatrappa», på nasjonaldagen 17. mai.

Universitetsplassen i tidlegare tider
Før plassen  fikk si noverande utforming i 1931, hadde han heilt frå 1883 vore horisontal. Statuen av A.M. Scwheigaard stod opphavleg på sokkel midt på plassen. På båe sidene av statuen, og på store delar av plassen elles, var det grasplen og planter, og resten av plassen hadde truleg grusdekke.

På toppen av gavlen på Domus Media stod det i si tid ein stor figur av ein engel, som var mykje kontroversiell, og som seinare vart teken ned.

Freding
Universitetsplassen er freda av Riksantikvaren.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff

Soga om Universitetsplassen
Universitetsplassen i Riksantikvarens kulturminnesøk
Den norske studentersangforening: 17.-maikonserten på Universitetsplassen

Torg i Oslo
Universitetet i Oslo
Ørland kyrkje

Ørland kyrkje er ei langkyrkje frå 1342 i Ørland kommune i Trøndelag fylke. Byggverket er i stein og har 330 sitjeplassar. Kyrkja brann i 1854 så berre murane stod att. Ho vart gjenreist og teken i bruk att i 1856.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Yrjar heimbygdslag
 Kyrkjesøk – Ørland kirke
 
 Ørland kyrkjelyd – Ørland kirke

Kyrkjer i Ørland
Kulturminne i Ørland
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Religiøse bygningar frå 1300-talet
Bygningar frå 1300-talet
Novgorod-traktaten (1326)

Novgorod-traktaten var ein traktat mellom Noreg og Republikken Novgorod vedteke den 3. juni 1326 i Novgorod. Avtalen markerte avsluttinga på tiår med norsk-novgorodske tvistar om grensa i Finnmark. Vilkåra var ei våpenkvile i 10 år. Få år tidlegare hadde Republikken Novgorod slutta ein fredstraktat med Sverige, Nöteborg-traktaten.

Traktaten fastsette ikkje grensa i eigenleg forstand, men fastsette snarare kva for samar som skulle betala skatt til Noreg eller Novgorod, og det vart danna ei slags buffersone mellom landa. Traktaten vart verande i kraft heilt fram til 1800-talet og vart aldri oppsagt av nokre av partane. Traktaten førte samane inn i ein situasjon der dei måtte betala skatt til alle omgjevande statar samstundes, mellom desse til svensk-finske birkarlar (handelsmenn).

Sjå òg 
 Finneskatten

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Novgorod-traktaten (1326)» frå ,  den 25. september 2017.

Litteratur 
 S. N. Valk (red.): Gramoty Velikogo Novgoroda i Pskova (Moscow og Leningrad: AN SSSR, 1949), s. 69-79: Traktaten på latin og russisk

Fredsavtalar
Norske avtalar
Russiske avtalar
Republikken Novgorod
Rissa kyrkje

Rissa kyrkje er ei langkyrkje frå 1888 i Indre Fosen kommune i Trøndelag fylke.

Byggverket er i stein og har 650 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk – Rissa kirke
 
 Rissa kyrkjelyd

Kyrkjer i Indre Fosen
Kulturminne i Indre Fosen
Kyrkjer i Fosen prosti
Norske kyrkjer frå 1880-åra
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme