alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skrell

Skrell er eit ytterlag som blir skreld av noko, til dømes skalet på potet eller gulrot. Ordet er avleidd av det å skrelle. Nokre matvarer kan skrellast for hand, medan andre bruker ein reiskapar som knivar eller spesialreiskapar som grønsak- eller potetskrellar.

Frukter med eit tjukt omdanna skal som på mange sitrusfrukter blir kalla hesperidium. Denne frukttypen har eit innerlag (albedo) og eit ytterlag (flavedo) som saman blir kalla skrell. Botanisk er flavedo eksokarpen og albedo mesokarpen til frukta. 

Skrellet til nokre frukttypar, som granateple, har høgt innhald av tannin og andre polyfenoltypar, og kan brukast til å laga fargestoff.

Skrellet til sitrusfrukter er bittert på smak. Det blir som regel ikkje ete rått, men kan brukast i matlaging. Den ytste delen av skalet kan skrapast av og brukast i ei rekkje rettar, som kaker, sorbé og salatar. Eit stort stykke sitrusskrell kan brukast til å garnera ein cocktail som ein twist. Den kvite delen av skrellet kan brukast til å laga sukat, marmelade eller fruktsuppe. Skrellet kan også bli kandisert eller tørka til ei smakstilsetjing, som chenpi.

Skrell kan også brukast som dyrefôr. Det blir elles ofte kasta som organisk avfall.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Peel (fruit)» frå ,  den 4. juli 2019.

Bakgrunnsstoff
Garlic, pineapple, pomegranates - the definitive guide to peeling 11 of the trickiest foods ved theguardian.com

Planteanatomi
Matvarer
Eurofighter Typhoon

Eurofighter Typhoon er et kampfly utvikla av et konsortium av europeiske statar.

Det vert produsert av Eurofighter GmbH, som har hovudsete i Hallbergmoos i Tyskland.

Dei oppminnelege medlemslanda var Tyskland, Italia, Spania, Storbritannia samt Frankrike, men Frankrike trekte seg i 1985 til fordel for det franske prosjektet Avions de Combat Expérimentaux (ACX), som seinare fekk namnet Dassault Rafale.

Flyet vert utvikla av britiske British Aerospace, tyske Daimler-Benz , italienske Aeritalia og spanske CASA.

Det norske forsvaret vurderer Eurofighter Typhoon som ein mogleg etterfølgjar av dei aldrande F-16-flya som skal pensjonerast rundt år 2020.

Innkjøp

Bakgrunnsstoff 
 Eurofighter Typhoon

Jagarfly
Internasjonale samarbeid
Saab JAS-39 Gripen

Saab JAS 39 Gripen er eit fjerde generasjons jagarfly som vert produsert av Svenske Saab Aerosystems. Gripen er eit jagarfly som kan brukast til forsvar-, bombe- og etterretningsoppdrag derav namnet JAS (Jakt, Attack, Spaning). Namnet Gripen er resultatet av ein namnekonkurranse som vart heldt på 1980-talet.

Ulykker 

 1989 havarerte eit prototype i samband med landing på Saabs flyplass i Linkøping. Årsaka var ein feil i det elektroniske styresystemet.

 Den 8. august 1993 havarerte eitt jagarfly midt under ein flyshow i samband med den svenske Vattenfestivalen i Stockholm. Nok eingong var styresystemet årsaka.

 I 1999 havarerte nok eit jagarfly i Vänern. Truleg var årsaka her overkompensasjon i styresystemet.

 Den 1. juni 2005 havarerte enda eit jagarfly i havet utanfor Blekinge. Årsaka var att flyet hamna i ein tilstand som ein berre hadde trudd var mogleg i teorien, der luftstraumen rundt flyvingane ikkje vart påverka av rorutslaga.

Til trass for alle desse ulykkene, er dette totalt sett færre enn kva som har inntruffe med andre liknande jagarfly, som for eksempel amerikanske F-16 Fighting Falcon som blant anna Noreg flyr. Det at TV kamera filma dei to første ulykkene, gjorde at Gripen fekk omfattande oppmerksamheit i media.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Saab 
 Video av Saab Grippen

Svenske jagarfly
Mikojan-Gurevitsj MiG-21

MiG-21 (kyrillisk skrift: МиГ-21) er eit sovjetisk-bygd jagarfly. Det er den nest mest produsert militærflyet etter den andre verdskrigen, berre slått av Lockheed C-130 Hercules.

Den første prototypen med deltavinge, kalla Ye-4 eller E-4, fløy 14. juni 1956. Flyet kom i produksjon tidleg i 1959. NATOs kodenamn på flyet var Fishbed.

MiG-21 vart brukt under Vietnamkrigen, og var på den tida eit avansert jagarfly. Med sin deltavinge var det den første jagaren Sovjetunionen produserte som var eigna både til luftkamp og avskjering. Flyet er ganske lett, og kan oppnå Mach 2 ved hjelp av etterbrennar. Samanliknbare fly er amerikanske F-104 Starfighter og den franske Mirage III.

Bakgrunnsstoff 

Russiske jagarfly
Mikojan-Gurevitsj MiG-29

Mikoyan MiG-29 (NATO-kallenamn: 'Fulcrum') er eit russisk jagarfly som vart utvikla tidleg på 1970-talet og sett inn i teneste i 1983. Det er framleis i bruk i det russiske luftforsvaret, samt i fleire tidlegare austblokkland. Moldovia selde sine Mig-29 fly til utlandet, blant anna til USA, som seinare skrota dei.

Russiske jagarfly
Lockheed Martin C-130 Hercules

C-130 Hercules er eit transportfly produsert av amerikanske Lockheed Martin. Flyet har 4 turbo-prop-motorar, maks. fart ca. 610 km/t; maks. høgde ca. 40.000 ft og maks. flytid ca. 15 timer. 

Den fyrste C-130 Hercules flaug i 1954. Med ei rekkje vidareutviklingar har det til no vorte bygd meir enn 2200 fly, som er levert til meir enn 60 land, deriblant Noreg. Dette gjer flyet til den lengste, aktive militære produksjonsserien innan luftfartshistoria. Den versjonen som vert produsert no vert kalla C-130J.

Det norske Luftforsvaret opererer ein flåte på seks C-130 E/H fly. Dei høyrer til 335 skvadronen og er stasjonert på Gardermoen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Lockheed Martin C-130 infoside 
  Luftforsvaret sine sider om C-130 

Transportfly
Lockheed Martin
Mikojan-Gurevitsj MiG-31

Mikoyan MiG-31 (NATO-kallenamn: «Foxhound») er eit russiskprodusert jagarfly. Den er ein høghastighetsavskjeringsjager, og vart konstruert for å erstatte den eldre modellen MiG-25.

Utvikling 

På starten av 1970-talet blei det klart at samanlikna med tilsvarande NATO fly, var den sovjetiske avskjeringsjagaren MiG-25 var utdatert. Ein byrja difor utviklinga på ein erstatning, og i september 1975 flaug for fyrste gong prototypen på det som etterkvart vart MiG-31.

MiG-31 vart sett i serieproduksjon i 1979, og vart teken inn i operativ teneste 3 år seinare. Det første biletet av flyet vart tatt av ein norsk pilot over Barentshavet i 1985.

Skildring 

MiG-31 er et tomotors jetfly. Det har ei besetning på to, i tillegg til piloten er det ein våpensystemoffiser i baksetet.

MiG-31 er 22,69 meter lang, og har eit vengespenn på 13,36 meter. Vekta av flyet når det er tomt er 21 820 kg, med våpen veg flyet 41 000 kg.

Flyet har et fart på 1 500 km/t ved havoverflata, og 3 000 km/t ved marsjhøgda. Flyet har ei rekkevidde på 720 km.

MiG-31 er væpna med ein 23 mm kanon, samt fire missil av typen Vympel R-33. I tillegg var det plass til ein av følgjande: To Bisnovat R-40-missil, fire Molniya R-60-missil eller fire Vympel R-77-missil.

Produksjon og teneste i dag 

Ca. 500 MiG-31 vart produsert før Sovjetunionen kollapsa. Av desse er ca. 300 framleis i aktiv teneste i det russiske flyvåpenet, Samt 20 fly som er i Kasakhstan.

Produksjonen av MIG-31 stoppa opp i 1991. Det vert ikkje lengre produsert reservedelar til flyet. Mange skvadroner med MIG-31 er difor ikkje operative, i 1996 var berre 20 % av flya i russisk teneste klar til strid.

Bakgrunnsstoff 

 Data om MiG-31 fra produsenten nettside (engelsk)
 «Federation of American Scientists» om MiG-31 (engelsk, med bildegalleri)

Russiske jagarfly
Maoriar

Maoriar er nemninga på det opphavlege folkeslaget på New Zealand.

Ordsoge 
Ordet māori tyder 'normal' eller 'vanleg' på maori, men i segner eller andre muntlege overleveringar tener det til å skilja dødelege skapningar frå ånder eller guddomar. «Māori» tilsvarar uttrykk i somme andre polynesiske språk, til dømes hawaiispråk, der ordet maoli har om lag den same tydinga. Det er også namnet på menneska og språket på Cookøyane, Cook Islands Māori. Maori-nemninga for newzealandarar som ikkje er maoriar, særleg dei av europeisk avstamming, er pākehā.

Opphavet til māoriane 
New Zealand var eit av dei siste områda på jorda som vart busett. 

Der er ingen sikre prov på at menneske har vore busette på New Zealand tidlegare enn maoriane. Arkeologiske og lingvistiske undersøkingar tyder på at der truleg har vore fleire innvandringsbølgjer frå aust (Polynesia) til New Zealand i tida mellom åra 800 og 1300. Opphavet til maoriane kan derfor ikkje skiljast frå opphavet til dei polynesiske forfedrane deira. Muntlege overleveringar hos maoriane fortel at dei kom frå Hawaiki (eit mytisk land i den tropiske delen av Polynesia) i store, havgåande kanoar. Desse polynesarane, meiner ein, har så vorte til dei māoriske stammene på New Zealand.

New Zealand
Maoriar
Maori
Sky Tower

Sky Tower er eit tårn som står i det sentrale forretningsområdet i Auckland på New Zealand. Det er 328 meter høgt frå bakken til toppen av masta, noko som gjer tårnet til den høgaste frittståande konstruksjonen på den sørlege halvkula. Fundamentet til tårnet går meir enn 15 meter ned i grunnen. Det er det 12. høgaste tårnet på lista til World Federation of Great Towers. Landemerket er ein del av SKYCITY Auckland casino complex, som er eigd og drive av SKYCITY Entertainment Group.

Bruksområde 
Den øvre delen av tårnet består av to roterande restaurantar og ulike observasjonsplattformer. I tillegg til å innehalda opplevingssenter, serveringsstader og utsiktsplattformer er tårnet òg brukt til telekommunikasjon og kringasting av radio og fjernsyn. Der er meir enn 600 000 tilreisande til tårnet kvart år.

Frå tårnet kan ein også gjera linekontrollerte basehopp frå ei observasjonsplattform 192 meter over gata. SkyJump

Konstruksjon 

Tårnet vart opna 31. mars 1997 etter ei byggetid på to og eit halvt år — eit halvt år tidlegare enn planlagt. Til bygginga gjekk det med 15 000 m2 betong, 2 000 tonn forskalingsstål og 660 tonn bygningsstål, inkludert 170 tonn i masta. Hovudkonstruksjonen er eit forsterka betongskaft med ein diameter på 12 meter. Skaftet vert støtta opp av åtte forsterka «betongføter» ved basis. Dei øvre golva er laga av komposittmaterial, stål og betong.

Styrke 
Sky Tower er bygd til å tola vindstyrkar over 210 km/t, noko ein reknar med ikkje skal skje oftare enn ein gong kvart tusenår. Ved slike vindstyrkar vil tårnet svaia om lag ein meter ved toppen av betongskaftet. Det er rekna ut at eit jordskjelv med episenter 40 kilometer unna tårnet, og som måler 7,0 på Richters skala, skal ikkje kunna skada det. Likeeins skal tårnet bli ståande om det vert utsett for eit skjelv med styrke 8,0 på Richters skala og med eit episenter berre 20 km unna. Slike skjelv reknar ein heller ikkje med skal inntreffa oftare enn kvart 1000. år.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Sky Tower si offisielle heimeside
 Tekniske data til Sky Tower

Auckland
Tårn på New Zealand
Skanderbeg

Gjergj Kastrioti (), meir kjend som Skanderbeg, var ein albansk nasjonalhelt. Skanderbeg var ein osmansk offiser av albansk fødsel som tok tilbake albansk landområde og kjempa mot den osmanske hæren i to tiår. Han er særleg kjend gjennom verket til renessansehistorikaren Marin Barleti.

Liv 
Gjergj (Georg) Kastrioti var fødd  i Krujë i midtre Albania, der far hans Gjon Kastrioti var fyrste over eit osmansk lydrike. Som liten blei han og tre brør tekne til det osmanske hoffet for å sikra truskap frå herskaren. Gjergj Kastrioti konverterte til islam og fekk militær opplæring i Edirne. Etter å ha leia mange slag for osmanarane fekk han tilnamnet Arnavutlu İskender Bey, 'fyrst Aleksander Albanararen', etter Aleksander den store. Namnet blei seinare albanisert til Skanderbeg. Han blei etterkvart utnemnd til general i den osmanske hæren, og kjempa fleire slag i Europa og Vesle-Asia. Han fekk tittelen vali av sultan Murat II, og leidde til slutt ein kavaleristyrke på 5000 mann.

I 1443 fekk Skanderbeg og fleire andre albanarar høve til å skifta side under eit slag mot ungararane i Niš sør i Serbia. Han drog tilbake til Albania og tok tilbake farsborga i Krujë ved hjelp av eit forfalska brev frå sultanen til guvernøren der. Skanderbeg tok avstand frå islam og erklærte at han ville hemna familien og landet sitt. Han tok i bruk flagg med dobbeltørna, eit gammalt romersk og bysantinsk symbol som ein i dag mellom anna finn på det albanske flagget. Han allierte seg med Gjergj Arianit Komneni og gifta seg med dottera hans, Andronike (fødd Marina Donika Arianiti). I 1444 fekk han samla dei albanske prinsane i Lezhë og grunnla ein liga mot osmanarane. Skanderbeg blei vald til leiar. Dei neste 25 åra førte albanarane ein nokså vellykka geriljakrig mot osmanarane, der dei gjorde nytte av dei albanske fjella til å slå mykje større styrkar. 

I 1461 blei Skanderbeg og den osmanske sultanen einige om ei treårig våpenkvile og deretter, etter ein mislukka osmansk invasjon, ei ny tiårig våpenkvile i 1463. I 1468 kom dei gjenverande albanske fyrstane saman i Lezhë igjen for å organisera ein ny liga og diskutera strategiar. Under møtet blei Skanderbeg sjuk av malaria og døydde. Albania var utarma av krig og leiarlaust. Dei osmanske styrkane erobra Krujë i 1478 og Shkodër i 1479. Dette var slutten på organisert albansk motstand.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Skanderbeg» frå ,  den 10. juli 2009.  
 

Albanske herskarar
Albanske nasjonalsymbol
Nasjonalsymbol
Pākehā

Pākehā er eit uttrykk få New Zealand brukt for å omtala folk som ikkje reknar seg som maoriar, særleg folk med (anglo-)europeisk bakgrunn. Namnet tyder 'utlending' på maori, medan «maori» tyder 'heimleg'. Ordet kom i bruk snart etter at nybyggjarar frå Europa byrja å busetja seg på New Zealand seint på 1700-talet. Omgrepet pākehā māori blei brukt om tidlege innvandrarar som levde blant maoriar. Ordet er også brukt i Waitangitraktaten, New Zealand sitt grunnleggingsdokument frå 1840.

Opphav og bruk av ordet 
Ordsoga til ordet har vore omdiskutert på New Zealand, og har vore oppfatta som nedsetjande. Ei vanleg misoppfattinger at det tyder 'kvit gris', 'lang gris' eller liknande. Andre forklaringar tek ordsoga til ord som pākehakeha, som hjå somme maoristammer kjenneteiknar mytiske «fiskemenn», eller pakepakehā, ein annan type mytiske menneskeliknande skapningar med lys hud og lyst hår. Den enklaste forklaringa er at ordet tyder «utlending».

Medan fleire newzealandarar kallar seg sjølv «pakeha», finst det også mange som nektar å bruka det. Ordet er i utstrekt bruk i den største dagsavisa i landet, New Zealand Herald. Men då folketeljingsskjemaet i 1996 brukte kategorien «NZ European or Pakeha», førte dette til motstand frå fleire hald, og ein gjekk seinare tilbake til kategorien «New Zealand European».

Kjelder 

Ord frå maori
Newzealandsk kultur
Newzealendarar
Eksonym for folkegrupper
Polyfoni

Polyfoni (frå gresk «fleirklang») er ein type musikalsk satsteknikk, der det finst fleire stemmer, og alle stemmene er likeverdige. Polyfone musikkstykke er svært horisontale, og enkeltstemmene søkjer etter sjølvstende på ein slik måte at dei på same tida gjerne har ulike rytmar og melodiske rørsler. 

Polyfonisk musikk hadde høgdepunktet sitt i renessansen og barokken, men er òg gjenoppliva i samtidsmusikken. Ei kjend musikalsk form som byggjer på polyfoni, er fugen.

Musikalsk tekstur
Harmoni
Debora

Debora eller Deborah (hebraisk דְּבוֹרָה, 'bie') er eit kvinnenamn med bibelsk opphav. Den bibelske profeten Debora, omtala i Dommarane, er den best kjende namneberaren, og har gjort sitt til at namnet er utbreidd blant både jødar og kristne.

Andre former 
Ein vanleg jødisk skrivemåte for namnet er Dvora. Kortformene Deb, Debra og Debbie har oppstått i engelskspråklege land og er mykje brukte der.

Kjende namneberarar 
 Deborah Kerr (1921-2007), skotsk filmskodespelar
 Deborah Harry (f. 1945), USA-amerikansk songar og skodespelar
 Debra Winger (f. 1955), USA-amerikansk skodespelar
 Deborah Kara Unger (f. 1966), kanadisk filmskodespelar
 Deborah Cox (f. 1974), kanadisk musikar

Sjå òg 
 Asteroiden 541 Deborah

Kvinnenamn
Førenamn av hebraisk opphav
Namn knytte til dyr
Geir Gråbein Nordby

Geir Ove Nordby () med tilnamnet «Gråbein» er ein norsk journalist og vokalist i det nynorske metalbandet Staal. Han tok artistnamnet Gråbein i 2005, og etter å bli utfordra av ein fan på heimesida rammsund.com, fekk han også lagt til namnet i Folkeregisteret. Det komplette namnet hans er no Geir Ove Gråbein Nordby.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjonsside  på NRK Urørt

Nordby, Geir
Norske journalistar
Humphry Davy

Sir Humphry Davy () var ein kjemikar og fysikar frå Storbritannia. Han var fødd i Penzance i Cornwall. Davy er rekna som oppdagaren av grunnstoffa natrium, kalium, kalsium, magnesium og strontium, som han isolerte ved bruk av elektrisitet.

I 1799 eksperimenterte Davy med dinitrogenoksid (lystgass), og fann at gassen fekk han til å le. Han gav gassen kallenamnet laughing gas, og skreiv at det var mogleg han kunne brukast til anestesi under smertefulle operasjonar.

I 1815 konstruerte Davy ein tryggleikslampe til bruk i gruvegangar. Denne besto av ein open flamme omgjeven av eit finmaska koparnett som leia bort varme, slik at blandinga av gruvegass og luft ikkje blei tilstrekkeleg oppvarma til å danna eksplosjonar. Davy utvikla også ein tidleg bogelampe, den fyrste praktiske elektriske lampen.

Prisar og utmerkingar 

 1827 – Royal Medal
 1805 – Copleymedaljen

Kjelder

Britiske fysikarar
Britiske kjemikarar
Peer Gynt

Peer Gynt eit dramatisk dikt av Henrik Ibsen, skrive i 1867 og med premiere på Nationaltheatret i Kristiania den 24. februar 1876, då tonesett av Edvard Grieg. I 1947 skreiv Harald Sæverud ny musikk til diktet.

Hovudpersonen og fleire figurar i stykket er baserte på norske sogefigurar. Ibsen henta inspirasjon frå vennen Paul Botten-Hansens forteljingar, eigne erfaringar frå stipendreisa i 1862 og sist, men ikkje minst Peter Chr. Asbjørnsens Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn. Stykket har mange fantastiske element, og skil seg dermed frå dei seinare realistiske skodespela Ibsen skreiv. 

Ei av hindringane hovudpersonen Peer møter på, er Bøygen.

Stykket blei skrive i Roma, på Ischia og i Sorrento og kom ut den 14. november 1867 i København. Førsteutgåva blei trykt i eit opplag på 1 250, men etter 14 dagar måtte ein trykkje 2 000 eksemplar til. Dette store salet bygde først og fremst på suksessen til det tidlegare skodespelet Brand. 

Peer Gynt var det siste skodespelet Ibsen skreiv på rim. Det er skrive som eit lesedrama, og var i første omgang ikkje meint å skulle framførast på scenen. Ibsen gav det sjølv undertittelen et dramatisk dikt, og dei fem aktene blir kalla 'handlingar'.

Bakgrunnsstoff 
 Peer Gynt på Prosjekt Runeberg

 Innledning til Peer Gynt, , Henrik Ibsens Skrifter, UiO.

Skodespel av Henrik Ibsen
Peer Gynt
Erik Mykland

Erik Mykland () er ein norsk fotballspelar. Mykland spelar for IK Start. 

Mykland, òg kjend under kallenamnet «Myggen», var ein hardtarbeidande og teknisk god midtbanespelar. Han byrja karrieren heime i Risør, var deretter ein kort periode innom juniorlaget åt Bryne, før han gjekk til Start i 1989 og fekk debuten sin i  toppserien. Mykland fekk ei rekkje U-landskampar, og debuterte på A-landslaget i ein privatlandskamp mot Tunisia i november 1990. Til saman spela han 78 A-landskampar og skåra to landslagsmål. Han representerte Noreg i VM-sluttspela i 1994 og 1998, og i EM-sluttspelet i 2000. På landslaget vart han spesielt kjend for overblikket sitt og dei forløysande pasningane. 

I tillegg til Start, har Mykland spela for ei rekkje klubbar i utlandet. Det fyrste utanlandsopphaldet hans var kring årsskiftet i 1995, då han vart leigd ut til den nederlandske klubben FC Utrecht. Dette opphaldet vart ingen suksess, og han returnerte til Start etter nokre månader. Hausten 1996 vart han seld til austerrikske FC Linz, der han hadde større suksess – og etter berre éin sesong i Austerrike vart han seld vidare til den greske storklubben Panathinaikos. Etter tre sesongar i Hellas, drog Mykland til tyske TSV 1860 München og deretter til danske FC København. I FC København vann Mykland sitt fyrste og einaste seriemesterskap i 2003.

Mykland vert rekna for å vera ein av Noregs beste fotballspelarar gjennom tidene, men han var òg ein nokså kontroversiell spelar. Han vart skulda for å vera eit dårleg føredøme av di han røykte og fleire gonger skapa avisoverskrifter i samband med nattklubbvitjingar. Utsegna hans om at han ikkje rekna seg sjølv som ein toppidrettsutøvar skapa òg ordskifte.

Mykland la i utgangspunktet opp som fylgje av ein kneskade sumaren 2004, men gjorde comeback for Idrettsklubben Start hausten 2008.

Karriere som spelar

* Berre seriekampar.

Norske fotballspelarar
Start-spelarar
Panathinaikos-spelarar
1860 München-spelarar
FC København-spelarar
Folk frå Risør
Norske landslagsspelarar i fotball
Spelarar i Fotball-VM 1994
Spelarar i Fotball-VM 1998
Spelarar i Fotball-EM 2000
Giovanni Boccaccio

Giovanni Boccaccio () var ein diktar, forfattar og vidgjeten humanist i Firenze. I dag er han mest kjend for diktverket Decamerone (på norsk kjend som Dekameronen) som vart utgjeven på norsk fyrste gong i 1934 i ei umstjing av Henrik Rytter. Det er ei bok med 100 fortellinger med erotisk tilsnitt.

Verkliste 
 Il filocolo (ca 1336-38)
 Il filostrato (ca 1335)
 Teseida (ca 1339-41)
 Commedia delle Ninfe fiorentine (1341-42)
 L'amorosa visione (1342)
 Elegia di Madonna Fiammetta eller Fiammetta amorosa (1343-44)
 Decamerone (Dekameronen) (1348-53)

Giovanni Boccaccio
Mellomalderforfattarar
Døde av ødem
Christianssands Mek. Værksted

Christianssands Mek. Værksted var skipsverft og mekanisk verkstad i Kristiansand.

Skip frå Christianssands Mek. Værksted 

 DS Tinn (Bygg nr. 138, 1911)
 DS «Oster» (1908)
 MS «Hindholmen» (Bygg nr. 157, 1916)

Bakgrunnsstoff 
 Arkiv etter Kristiansand Mekaniske Verksted på Arkivportalen.

Næringsliv i Kristiansand
Tidlegare norske skipsverft
Sjøfart i Agder
Frolendingen

Frolendingen er ei avis utgjeve i Froland kommune. Ho kjem ut ein gong i veka og dekker bygdene Froland og Mykland. Avisa starta opp i 2005.

Opplagstal

Bakgrunnsstoff 
 Frolendingen på nett

Kjelder 

Aviser i Agder
Norske aviser etter namn
Norske lokalaviser
Froland kommune
Skipingar i 2005
Abraham de Moivre

Abraham de Moivre () var ein fransk matematikar kjend for de Moivres formel og arbeid i normaldistribusjon og sannsynsrekning.

Han emigrerte til London etter opphevinga av det nantiske ediktet. Han vart medlem av Royal Society i 1697, og kort før han døydde òg av Det franske vitskapsakademiet. Moivre var ein nær ven av Isaac Newton og Edmond Halley. Han skreiv Doctrine of Chances i 1718, som er eit pionérverk i sannsynsrekning. Han oppdaga den normale sannsynskurva som ofte feilaktig vert tilskriven Johann Carl Friedrich Gauss («Gausskurva»). Gjennom verket Annuities of Lives (1724) vert Moivre rekna som ein av grunnleggjarane av aktuarmatematikken.

Formelen 
De Moivres formel i læra om komplekse tal er følgjande viktige identitet for potensane av eit komplekst tal

 

Franske matematikarar
Folk frå departementet Marne
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Matematikarar på 1600-talet
Matematikarar på 1700-talet
Stenose

Ein stenose (eigentleg stenosis, frå gresk stenos 'smal, trong' og –osis, 'tilstand') er ein unormalt smal eller trong del av ei blodåre, eit holorgan eller ein annan struktur. Koarktasjon har same tyding, men blir oftast bruka om koarktasjon av livpulsåra. Eit anna, mindre vanleg ord med same tyding er striktur, bruka til dømes om øsofagusstriktur og urinrøyrsstruktur.

Kjelder 

 Audun Øyri: Medisinsk ordbok. Oslo, 1988.

Patologi
Medisinsk terminologi
Helen Keller

Helen Adams Keller (engelsk kortskrift: ⠠⠓⠑⠇⠢⠀⠠⠅⠑⠇⠇⠻; American Braille: ⠤⠓⠂⠇⠂⠬⠀⠤⠗⠂⠇⠇⠂⠉; engelsk og norsk fullskrift: ⠠⠓⠑⠇⠑⠝⠀⠠⠅⠑⠇⠇⠑⠗; norsk kortskrift: ⠠⠓⠑⠇⠣⠀⠠⠅⠑⠇⠇⠱; ) var ein dauvblind amerikansk forfattar og sosialist. Ho vart fødd i Tuscumbia i Alabama i USA.

Keller, Helen
Keller, Helen
Keller, Helen
Keller, Helen
Folk frå Alabama