alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hæstad kyrkje

For Hestad kapell i Gaular, sjå Hestad kapell

Hæstad kyrkje, tidlegare ofte skrive Hæstad kapell, er ei kyrkje på Hæstad i Dønna sokn, innvigd 11. september 1913. Kyrkja vart tillaten oppført som eit kapell i Nordvik sokn etter kgl.res. 10.3.1911. Det skulle haldast 6 gudstenester årleg i kapellet. Kyrkja er ei langkyrkje bygd i tre. Ho skal ha plass til 220 menneske. Altertavla er måla av Even Ulving og viser Jesus og den samaritanske kvinna. 

Hæstad kyrkje er ei av fleire kyrkjer i Dønna. Det er gudsteneste i denne kyrkja i jula og nokre søndagar i sommarhalvåret.

Litteratur 
 Årbok for Helgeland 1973, «Hæstad kapell» av Peder A. Skorpen

Bakgrunnsstoff 
 Hestad kyrkje Kyrkjesøk
 
 

Kyrkjer i Dønna
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1913
Kulturminne i Dønna
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Dønnes kyrkje

Dønnes kyrkje er ei steinkyrkje på Dønnes i Dønna sokn, innvigd like før 1200. 
Ho vart ombygd i 1866 og delvis restaurert på 1970-talet. 

Dønnes kyrkje har eit gravkapell med 22 balsamerte lik. Dette var godseigarfamilien Coldevin sin familiegravstad fram til midten av 1800-talet.

Dønnes kyrkje er ei av fleire kyrkjer i Dønna. Det er gudsteneste i denne kyrkja om lag annankvar søndag. I ein uhøgtidleg NRK-konkurranse vart ho desember 2006 kåra til den vakraste kyrkja i Nord-Noreg.

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 
 Kyrkjesøk
 
 Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
 Dønna kyrkjelyd om Dønnes kyrkje
 Elin Åsbakk Lind: Norges største mausoleum: Åpnet kistene som modighetsprøve; NRK.no, 5.3.2019
 Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Dønna
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Freda bygg i Nordland
Kulturminne i Dønna
Valkyrkjer i 1814
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Nordvik kyrkje

Nordvik kyrkje er ei kyrkje i Nordvika litt nord for Solfjellsjøen i Dønna sokn, innvigd 18. juni 1871. Kyrkja er ei langkyrkje bygd i tre. Ho skal ha plass til 350 menneske. Altertavla vart skoren i tre av Andreas Nilsskog i 1916 og viser påskemorgonen og Jesu forklåring på berget. 

Nordvik kyrkje er ei av fleire kyrkjer i Dønna. Det er gudsteneste i denne kyrkja ein til to gongar i månaden.

Nordvik sokn høyrde frå gammalt (1589) til Herøy sokn, under Alstahaug prestegjeld. Ved kgl. res. 11.12.1861 vart Herøy sokn utskilt frå Alstahaug som eige soknekall frå 1.5.1862. Kgl.res. 22.5.1869 tillet å byggje ei hjelpekyrkje for norddelen av Herøy prestegjeld på garden Nordvik. Hæstad kapell vart oppført etter kgl.res. 10.3.1911. 
Ved kgl.res. 17.11.1916 vart Nordvik (gnr 21-53 og 56-59) skilt ut frå Herøy sokn som eige sokn. Nordvik sokn vart ved kgl.res. 18.5.1962 utskilt frå Herøy og Dønnes sokn frå Nesna for å bli slått saman til eit nytt Dønna prestegjeld.

Bakgrunnsstoff 
 Nordvik kyrkje frå Kyrkjesøk
 
 

Kyrkjer i Dønna
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1870-åra
Kulturminne i Dønna
Niels Stockfleth Darre Eckhoff
1871 i Noreg
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
The Pale

The Pale, irsk An Pháil, eller the English Pale (irsk An Pháil Shasanach), viser til ein del av Irland som var direkte styrt av England i seinmellomalderen. Området var ein region med radius på omtrent 20 engelske mil rundt Dublin, og det var her engelsk først fekk fotfeste i Irland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «The Pale» frå , den 2. august 2010. 
 

Irland
Irsk språk
Diagenese

Diagenese er summen av alle fysiske, kjemiske og biologiske endringar, unnteke forvitring og metamorfose, eit sediment går gjennom etter avsetjing. 

Sand vil i denne prosessen gå over til sandstein, leire til leirskifer og kalkslam til kalkstein. Prosessane føregår ved samanpressing, omkrystallisering og sementering av korna med nydanna mineral. 

I tillegg omfattar diagenese alle andre prosessar som går føre seg i sedimenta eller sedimentære bergartar ved låg temperatur (under 200 °C), mellom anna omdanning av organisk materiale til kol, olje og gass.

Kjelder  	

Sedimentologi
Geologiske prosessar
Haymarket Riot

Haymarket Riot var ei hending som skjedde i Chicago i mai 1886, da streikande arbeidarar demonstrerte for 8 timars arbeidsdag på Haymarket-torget. To hundre politimenn gjekk til åtak på dei for å oppløyse demonstrasjonen, da nokon med eitt kasta ei bombe frå ei sidegate. I det kaoset som følgde byrja politiet og somme av arbeidarane å skyte på kvarandre. Da røyken letta, hadde sju politimenn og tre gonger så mange arbeidarar vorte dødeleg såra. 

Åtte anarkistar og streikeleiarar vart gripne, tiltala og dømde for å ha medverka til at ei bombe vart kasta mot politiet. Fire av dei dømde vart hengde. Ein femte gjorde sjølvmord i fengselet. 

Da prosessen nokre år seinare vart teken opp att, vart det klart at det var skjedd justismord - bokstavleg tala - for det fanst ikkje klare prov for at dei hadde gjort brotsverket dei vart dømde og hengde for. Tre overlevande dømde, vart sleppte fri frå fengselet i 1893. Dei som alt var avretta vart martyrar for arbeidarrørsla.

Til minne om Haymarket-anarkistane vart Første mai teken som internasjonal demonstrasjonsdag for arbeidarrørsla.

Kjelder
 I hovudsak svensk wikipedia, art. med same namnet.

USA-amerikansk historie
Arbeidarhistorie
Konfliktar i 1886
Chicago
1886 i USA
August Spies

August Vincent Theodor Spies () var sjefs-redaktør og utgivar av den sosialistiske avisa Arbeiter-Zeitung og talsperson for den amerikanske arbeidarrørsla i Chicago.

Spies vart fødd i Landecker Amt i Hessen, men emigrerte til Chicago i 1871. Rundt 1876 byrja han å interessere seg for arbeidarrørsla, og i 1877 vart han medlem i det sosialistiske arbeidarpartiet i Nord-Amerika. I 1880 vart han så utgivar og forretningsførar for avisa Arbeiter-Zeitung på staden, og var frå 1884 til 1886 òg sjefsredaktør der. Han vart talsperson for den radikale fløya i arbeidarrørsla. 

I november 1887 vart han avretta ved eit justismord etter å ha vorte dømd for eit bombeåtak mot politiet under Haymarket Riot 4. mai 1886. Dette skjedde da politiet gjekk til åtak på streikande og demonstrerande arbeidarar som slåst for 8 timarsdagen. Tre andre vart òg urettmessig hengde for dette, mens éin gjorde sjølvmord i fengselet, og atter tre vart sleppte fri i 1893, da guvernøren annullerte dommen mot dei.

Kjelder 
Den tyskspråklege wikipediaen, art. med same namnet.

Litteratur 
 Dyer D. Lum: August Spies, in: Twentieth Century, 3. September 1891
 Heinrich Nuhn: August Spies. Ein hessischer Sozialrevolutionär, Verlag Jenior & Pressler, Kassel 1992, ISBN 3-928172-11-5

Bakgrunnsstoff 
 
 Litteratur i online-katalogen til Staatsbibliothek zu Berlin
 Handskriven sjølvbiografi 
 Biografi
 Biografi og meir 
 Spies og Haymarket-protesten
 Chicago Arbeiter-Zeitung 
 Chicago Arbeiter-Zeitung (fransk)

Anarkistar
Avretta anarkistar
Tyske redaktørar
Tysk-amerikanarar
USA-amerikanske redaktørar
Folk avretta ved henging
Andranik Margarjan

Andranik Margarjan () var ein armensk politikar. Han var statsminister i Armenia frå 12. mai 2000 til han døydde. Margarjan var medlem av Armenias republikanske parti (Hayastani Hanrapetakan Kusaktsutyun).

Andranik Margarjan vart medlem av Det nasjonale einskapspartiet i 1968. Dette partiet var forbode i Sovjetunionen. Margarjan gjekk inn for eit uavhengig, demokratisk Armenia. Han vart arrestert i 1974 og dømd til to års fengsel for å spreia upatriotiske idear og aktivitetar. Då Armenia vart sjølvstendig vart Margarjan med i Armenias republikanske parti i 1992. Han var formann i partiet frå 1993. President Robert Kotsjarjan utnemnde han til statsminister 12. mai 2000.

Margarjan døydde brått av hjarteinfarkt 25. mars 2007. Han var gift og hadde tre born.

Armenske statsministrar
Gustav Landauer

Gustav Landauer () var ein anarkistisk tenkjar, revolusjonær aktivist og forfattar som var verksam i Tyskland.

Landauer gjekk inn for Pierre Joseph Proudhon sin anarkisme med mutualistisk (gjensidig) økonomi og var dermed kritisk mot Karl Marx og marxismen.

Den anarkistiske visjonen basérer seg på sosial individualisme, med organisering i naturlege grupper, og dessutan på individa sin grad av medvit, slik at sosialismen ikkje kan bli verkeleg utan individuell læring, meinte Landauer. 

Gustav Landauer deltok i den korte rådsrepublikken i München, der han vart drepen av høgreorienterte frikorps-styrkar, etter å ha vorte fengsla, trass i sine idéar om ikkje-vald.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gustav Landauer» frå , den 30. desember 2006. 
 

Myrda anarkistar
Tyske sosialistar
Tyske jødar
Tyske anarkistar
Foras na Gaeilge

Foras na Gaeilge er det normerande organet for det irske språket. Det vart oppretta 2. desember 1999 med ansvar for å fremje bruken av heile språket på heile Irland, og tok då over oppgåvene til dei tidlegare statlege organa Bord na Gaeilge, An Gúm og An Coiste Téarmaíochta. 

Foras utgjer halvparten av The North/South Language Body, som vart oppretta som eit samarbeidsorgan i samband med Belfastavtalen. Den andre delen er Tha Boord o Ulster-Scotch, som fremjar bruken av ulsterskotsk. 

Organet har ei rådgjevande rolle for bruken av irsk gælisk i både offentleg og privat sektor i Republikken Irland, der språket har offisiell status, og i Nord-Irland der irsk er eit regionalt språk.

Irske organisasjonar
Nordirske organisasjonar
Keltiske språk
Språkorganisasjonar
Skipingar i 1999
Artur Rasizadə

Artur Tahir oğlu Rasizadə () er ein aserbajdsjansk politikar. Han var statsminister frå 20. juli 1996 til 4. august 2003 under president Heydər Əliyev. Han gjekk av for å gjera plass for presidenten sin son, İlham Əliyev, som vart utpekt til statsminister i forkant av presidentvalet i oktober 2003. Etter at İlham Əliyev hadde vunne presidentvalet utnemnde han på nytt Artur Rasizadə som statsminister, frå 4. november 2003. Han var statsminister fram til 2018.

Aserbajdsjanske statsministrar
Nye Aserbajdsjanske Parti-politikarar
Aserbajdsjanske diplomatar
Aserbajdsjanske ingeniørar
Aserbajdsjanske akademikarar
Aserbajdsjanarar frå 1900-talet
Aserbajdsjanarar frå 2000-talet
Langfredagsavtala

Langfredagsavtala (også kalla Belfastavtala, enkelte gonger Stormontavtala) var ei prinsippavtale om fredsprosessen i Nord-Irland mellom den britiske og den irske regjeringa. Ho blei signert 10. april 1998, og blei støtta av dei fleste politiske partia i Nord-Irland. Avtalen blei stadfesta gjennom skilde folkeavrøystingar i Nord-Irland og Republikken Irland i mai 1998.

Hovudpunkt 

Dei viktigaste punkta som blei slegne fast i avtala er:

 Den konstitusjonelle framtida til Nord-Irland skal avgjerast av fleirtalet av borgarane.
 Alle politiske parti i Nord-Irland skal forplikte seg til å nytte «utelukkande fredelege og demokratiske midlar».
 Nord-Irlandsforsamlinga skal opprettast, med lovgjevande makt.
 Ei regjering skal bli oppretta i Nord-Irland, med maktdeling mellom dei viktigaste partia fordelt etter D'Hondts metode.
 Felles ministerråd og organ for iverksetting av vedtak mellom Nord-Irland og Republikken skal bli oppretta.
 Eit britisk-irsk råd med representantar for regjeringane i Republikken, Nord-Irland, Storbritannia, Skottland, Wales, Man og Kanaløyene skal bli oppretta for å drøfte saker som gjeld alle partar.
 Frigjeving av alle paramilitære fangar som høyrer til organisasjonar som har erklært og etterlev våpenkvile, innan to år.
 Øydelegging av våpna til dei paramilitære organisasjonane, innan to år.
 Endring av Republikken Irlands grunnlov, §§2 og 3, slik at det grunnlovsfesta territorielle kravet blir fjerna.
 Nye lovar om politivesen, menneskerettar og jamstilling av folkegrupper i Nord-Irland.

Somme av hovudpunkta blei vagt formulert, slik at alle grupper kunne godta avtala. Dette har ført til at det har vore vanskeleg å få gjennomført nokre av punkta, særskilt avvæpninga av paramilitære grupper. Dette skulle vore gjort innan mai 2000, men pr. desember 2006 er prosessen ikkje fullført, men mengder av våpen er øydelagt. Det har vore ein enorm nedgang i valdelege hendingar knytte til konflikten.

Folkeavrøystingar 

I mai 1998 blei det halde separate folkeavrøystingar i Nord-Irland og Republikken Irland, for å stadfeste avtala. «Ja»-sida vann ein klår siger i begge avrøystingane, men i Nord-Irland røysta heile 29 % «nei». Dette var for det meste unionistar som var motstandarar av at det, i deira auge, blei gjeve etter for krav frå nasjonalistar og republikanarar. Ut frå meningsmålingar ser det likevel ut til at eit lite fleirtal av unionistane røysta «ja». 

I Republikken blei folkeavrøystinga utført som ein avrøysting om ei grunnlovsendring, det 19. tillegg til Grunnlova. Dette tillegget var både ei godkjenning av Langfredagsavtala, og bortfall av det territorielle kravet på Nord-Irland i Grunnlovens §§ 2 og 3. Det var også arrangert folkeavrøysting om Amsterdamavtala same dag.

Resultata av og oppmøtet i folkeavstemmingane var:

Nord-Irlands historie
Republikken Irlands historie
Storbritannias historie
Juraføderasjonen

Juraføderasjonen var den viktigaste anarkistiske seksjonen av den Første Internasjonalen, basert i stor grad blant klokkemakarar i Jura-fjella i Sveits. Juraføderasjonen og andre anarkistiske seksjonar vart utestengde frå internasjonalen etter kongressen i Haag i 1872.

Anarkistar i Juraføderasjonen spela ei stor rolle med å gjere Pjotr Kropotkin til anarkist. I memoarane sine skriv Kropotkin: «Dei egalitære tilhøva eg fann i Jura-fjella, dei sjølvstendige tankane og uttrykka eg såg utvikle seg mellom arbeidarane der, og deira grenselause kjærleik til saka, tiltala meg sterkt; og da eg fór frå fjella, etter å ha vore ei veke hos klokkemakarane, var synet mitt på sosialismen klart. Eg var anarkist.»

Anarkisme
Sosialisme
Arbeidarhistorie
Den russiske nihilistrørsla

Nihilistrørsla var ei kulturell rørsle i Russland på 1860-talet som stilte spørsmålsteikn ved alle former for gitte idéar og sosiale normer. Ordet kjem frå latin nihil, som tyder ingenting. 

Nihilistane gjekk inn for full og heil fridom for alle individ og sjokkerte det russiske etablissementet. Idéane deira hadde politisk verknad, da dei gjekk imot underordning og kravde demokratiske reformer. 

Nihilistane vart fordømde som «agitatorar» og etter drapet på tsar Aleksander II vart dei i Vest-Europa kjende for å bruke vald som reiskap for politisk endring.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Nihilist movement» frå ,  den 30. desember 2006.  
 

Russisk historie
Anarkisme
Sosialdarwinisme

Sosialdarwinismen er ei filosofisk/ideologisk retning, grunnlagd av Herbert Spencer (jfr. tesen Survival of the fittest) som meiner at han tillempar Charles Darwin si naturvitskaplege utviklingslære til samfunnet. 

Darwin sjølv tok avstand frå sosialdarwinismen, og biologar ser sosialdarwinisme som ei forvrenging av evolusjonsteorien. 

Grunnprinsippet i sosialdarwinismen er at utviklinga av arten/nasjonen si utvikling skjer gjennom utslaging av svake individ, der berre dei sterkaste overlever og fører sine gen vidare til komande slektsledd. Derfor er dei motstandarar av sosialpolitisk innsats for dei svake og utslåtte. Fattigdomen har ifølgje sosialdarwinismen ein funksjon å fylle; han reinsar samfunnet frå svake individ og hindrar desse i å føre sine dårlege gen vidare.

Sosialdarwinismen er ein fundamental del av den nazistiske og fascistiske ideologien.

Sjå òg rasisme.

Kjelde: Svensk wikipedia, art. Socialdarwinism.

Etikk
Filosofi
Samfunnet
Rulleskeiser

Rulleskeiser har ei utforming som liknar  skeiser, men i staden for eit blad til å gå på is med, er det festa hjul under dei. 

Rulleskeiser finst i tre hovudformer. Den eine er quad skates, som har fire hjul på kvar skøyte, to og to parvis. Desse kan stå rett opp og ned i seg sjølv. Den andre typen er inline skates, som har fire eller fleire hjul under i ei rekkje. Desse er meir tilpassa same gangmåte og teknikkar som isskeiser, og den tredje er aggressive inline, med små hjul og stiv og solid sko som vert nytta i rampe eller til å trikse med.

Dei siste åra har det komme ein ny variant som ligg mellom vanleg inline og aggressive når det gjeld hjulstorleik og stivleik. Denne varianten går under namnet «FreeSkates» og er populær blant dei som vil ha ei skeise som er solid for å tole hopp og triks og samtidig lett å manøvrere. «FreeSkates» høver godt for inline hockey, rollersoccer og freestyle skating.

Bruk av rulleskeiser er ei form for hjulsport, akkurat som bruk av skateboard.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rulleskøyter» frå ,  den 5. desember 2008.  
 

Idrettsutstyr
rulleskeiser

no:Rulleskøyter
de:Rollschuh
fr:Patin à roulettes
Skotsk

Skotsk (Scots) eller låglandsskotsk (Lallans) er eit språk som blir tala i Skottland og av ein liten minoritet i Ulster, dei fleste av dei i Nord-Irland men òg i grenseområda i Republikken Irland. Språket blir kalla «låglandsskotsk» for å skilje det frå skotsk gælisk som blir tala i høglandet, men det blir også kalla berre «skotsk» og for ulsterskotsk i Irland. Det er ikkje fagleg semje over om ein skal rekna skotsk som eit språk eller ein dialekt.

Historie
Skotsk stammar frå den northumbriske forma for mellomengelsk, som inngår i samlenamnet angliske språk. Det er sterkt påverka av gælisk, men også av nederlandsk og lågsaksisk gjennom handel og innvandring frå nederlanda. Dialektkontakt mellom skotsk og engelsk førte også til dei noverande skotske dialektane av engelsk (også kjent som skotsk-engelsk) som blir akseptert som godt språk i Skottland i dag.

Litteratur
Dei eldste verka på skotsk er John Barbour sitt epos Brus frå 1300-talet, Wyntoun sitt Cronykil og Blind Harry sitt The Wallace frå 1400-talet. Frå 1400-talet av blei det skapt mykje litteratur kring det kongelege hoffet i Edinburgh og ved University of St Andrews av forfattarar som Robert Henryson, William Dunbar, Gavin Douglas og David Lyndsay. The Complaynt of Scotland var eit tidleg trykt verk på skotsk. Eneados er ei mellomskotsk omsetjing av Æneiden fullført av Gavin Douglas i 1513.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Scots language» frå ,  den 23. januar 2020.  
 

Engelsk språk
Vestgermanske språk
Skottland
Språk i Storbritannia
Språk i Republikken Irland
Einskildspråk
Connie Francis

Connie Francis () er ein USA-amerikansk songar frå Newark i New Jersey. Francis hadde fleire internasjonale hittar i 1950- og 1960-åra. Blant dei best kjende er «Who's Sorry Now?», «Lipstick on Your Collar», «Somewhere My Love» og «Stupid Cupid». Ho toppa hitlistene fleire gonger, som med «Everybody's Somebody's Fool».

Francis heitte opphavleg Concetta Rosemarie Franconero. Ho kom frå ein italiensk-amerikansk familie og voks opp i bydelen Italian Down Neck, eller Ironbound, i Newark i New Jersey, etter å ha levd dei første åra av livet i Brooklyn.

Ho byrja tidleg å opptre offentleg. Som tiåring var ho med i det amerikanska fjernsynsprogrammet Startime, der unga talent fekk sjansen til å visa seg fram. Ho opptredde først med trekkspel, men gjekk snart over til å berre synga. Det var her ho fekk det kortare artistnamnet Connie Francis.

Connie Francis gav ut sin første singel i 1955, men fekk ikkje stor suksess før i 1957 med «Who's Sorry Now?».
Francis spelte inn plater på tretten språk i løpet av karrieren: Engelsk, fransk, gresk, italiensk (og dialekten napolitansk), hawaiisk, hebraisk, japansk, jiddisch, latin, nederlandsk, portugisisk, svensk og tysk. Under ein live-konsert i Braşov i Romania i mars 1970 sang ho også på rumensk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Connie Francis» frå , og «Connie Francis» frå  den 17. november 2016.  

USA-amerikanske songarar
Folk frå Newark
Turbulens

Turbulens er eit samleomgrep innom først og fremst straumningsmekanikk (som aerodynamikk og hydrodynamikk), for dei strøymingane som  skjer ved forholdsvis høg fart, store friksjonskrefter og låg viskositet. Ein annan måte å seie det på, er at turbulens kan skje ved høge reynoldstal. Det finst ingen eksakt definisjon av turbulens.

Ei strøyming som ikkje er turbulent vert kalla laminær strøyming.

Turbulente straumar er tilfeldige på det sett at det ikkje går an å forutsjå kva for ein fart straumen vil ha på ein gjeven stad på eit gjeve tidspunkt. Derimot kan det beskrivast statistisk. Det er også ikkje-lineært, då små uroingar kan føre med seg store endringar av strøymingane. Jo høgare reynoldstalet er, jo meir var er straumen for uroingar og jo større er sjansen for at straumen vert turbulent. Turbulens fører òg med seg ein auka diffusjon, då turbulens kjenneteiknast av raskt varierande strøymingar i forskjellige retningar.

Ved turbulens vert det danna relativt store virvlar som etterpå dannar fleire mindre virvlar, som i sin tur etter kvart vert løyste opp gjennom at rørsleenergien vert til varme. Tendensen at storskala-variasjonar etterpå omdannast til småskala-variasjonar gjeld òg for andre skalarar.

Ofte er det fordelar med å maksimere eller minimere turbulensen. Ved kjemiske prosessar som til dømes forbrenning i ein bilmotor, er det ein fordel med mykje turbulens, då dette fordeler gassane betre og gjev ei reinare forbrenning.

Turbulens i atmosfæren
Atmosfærisk turbulens kan vere viktig for både luftfart og for spreiing av luftforureining. 

I sterk vind vil ein få dynamisk turbulens nær bakken når lufta passerer hindringar og kupert terreng. Dynamisk turbulens vil ein òg få i vindskjer, særleg i utkanten av det sterke vindfeltet. Jetstraumane er døme på dette der ein kan få klårluftsturbulens. 

Ustabil luft, som ein kan få når varme frå jordoverflata fører til konveksjon, fører til termisk turbulens. Den vertikale luftrørsla kan verte særs kraftig i samband med cumulonimbusskyer, gjerne opp mot 20-30 m/s. Dette er kraftig nok vind til å kaste fly opp og ned og i somme, ekstreme tilfelle føre til at dei kjem ut av kontroll. Det er derimot mogeleg å oppdage område med kraftig turbulens med instrument ombord på flya, slik at dei kan fly utanom.

Kjelder

Væskedynamikk
Luftfartsfarar
Atmosfærisk dynamikk
Atmosfærisk termodynamikk
Aerodynamikk
Kaosteori
Transportfenomen
Louise Michel

Louise Michel () var ein fransk anarkist, lærarinne og aktiv som ambulansekvinne under Pariskommunen 1871.

Da ho vart arrestert etter kommunen fall, vart ho deportert til kolonien Ny-Caledonia, der ho var frå 1873-1880. Medan ho var der, dreiv ho agitasjon blant urfolket mot kolonimakta.

Tilbake i Paris heldt ho fram si politiske gjerning. Ved eit høve leidde ho ein demonstrasjon mot fattigdomen og til Pariskommunen sitt minne. Dei trong ei fane av noko slag, og Louise tok da av seg den svarte silkeunderkjolen sin og festa han på eit kosteskaft. På det viset skal anarkismen ha fått den svarte fana si.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Louise Michel» frå , den 31. desember 2006.

Bakgrunnsstoff 

 Albert Jensen: Louise Michel (Den Röda Jungfrun). A H Förlag, Sthlm 1915.

Franske anarkistar
Pariskommunen