Sully Prudhomme

Sully Prudhomme (eigentleg René François Armand Prudhomme  () var ein fransk forfattar som i 1901 vann Nobelprisen i litteratur ved den første tildelinga i historia. Svenska akademien gav han prisen «spesielt med tanke på dei poetiske verka hans, som vitnar om idealisme, kunstnarleg perfeksjon og ein sjeldan kombinasjon av både hjarta og intellekt.»

Liv 
Prudhomme voks opp i Paris i ein borgarleg katolsk familie. Han bestod først inntaksprøva til naturvitskapelege fag ved Lycée Bonaparte (baccalauréat scientifique) og deretter til språk- og litteraturstudiet (baccalauréat de lettres). Etter å ha arbeidd som ingeniør i det som då var eit oppstartfirma, Schneider Electric, som  i blant blir kalla «det franske Krupp», gav han opp tanken på å bli ingeniør og studerte jus i staden. Etterpå arbeidde han ei kort tid som advokat i Paris.

I midten av 20-åra bestemde han seg for å leve av ei ganske god arva formue og eigna seg heilt og fullt til litteratur og filosofi. Han debuterte i 1865 med diktsamlinga Stances et Poèmes, og fekk straks eit godt ry i litteraturkretsar.

I sin første periode skreiv han kunstferdig utarbeidde dikt med sentimentalt og romantisk innhald i den heller kjølige stilen til Les parnassiens. Dikta pla han gje ut i tidsskrift og frå tid til anna samle i bokform.

Han deltok i den fransk-prøyssiske krigen 1870-1871, men fekk store helseproblem av det, noko han bearbeidde i Impressions de la guerre (1872) og La France (1874). Han endra no stil til «poésie personnelle», det vil seie dikt som med ein formal eleganse sameina vakre bilete, vakre tankar og vakre kjensler på ein tiltalande måte som lesarane på hans tid fann like mykje glede i som dei sjarmerande filosofiske essaya som han skreiv om ei mengd ulike tema, og produserte i stort antal. Det mest kjende diktet hans er Le Vase brisé (1865).
 
I 1881 fekk han den anerkjenninga som litterat å bli tatt opp i Académie française. Han blei òg anerkjend som ein moralsk autoritet ved å bli oppteken som Chevalier de la Légion d’honneur (riddar av Æreslegionen).

Kritikk 
Prudhomme har gått inn i litteraturhistoria som den første nobelprisvinnaren i litteratur, men sjølv i Frankrike er han i dag ein praktisk tala gløymd forfattar.

August Strindberg skreiv i ein artikkel som inngår i Samlade skrifter at Prudhomme var ein uverdig Nobelprisvinnar og knapt kunne kallast diktar. I følgje Strindberg fekk Prudhomme prisen av di han var medlem av Académie française og at målet med tildelinga var å få Svenska akademien ut av gløymska.

Bibliografi

Poesi
Stances et poèmes, 1865.
Les épreuves, 1866.
Les solitudes: poésies, A. Lemerre (Paris), 1869.
Les destins, 1872.
La France, 1874.
Les vaines tendresses, 1875.
Le zénith (dikt), presentert i journalen Revue des deux mondes, 1876.
La justice (dikt), 1878.
Poésie, 1865-88, A. Lemerre, 1883-88.
Le prisme, poésies diverses, A. Lemerre (Paris), 1886.
Le bonheur (dikt), 1888.
Épaves, A. Lemerre, 1908.

Prosa
Œuvres de Sully Prudhomme (poesi og prosa), 8 bind, A. Lemerre, 1883-1908.
Que sais-je? (filosofisk skrift), 1896.
Testament poétique (essays), 1901.
La vraie religion selon Pascal (essays), 1905.
Journal intime: lettres-pensée (dagbok), A. Lemerre, 1922.

Referansar

Kjelde 
 Artikkel i Gert Pinkernell sin Namen, Titel und Daten der französischen Literatur

Bakgrunnsstoff 
 Sully Prudhomme på engelsk Wikiquote
 Sully Prudhomme på tysk Wikiquote
 Sully Prudhomme på fransk Wikiquote
 Sully Prudhomme på fransk Wikisource
 
 Verk av Prudhomme på openlibrary.org
 Nobelpristildelinga i 1901 på nobelprize.org
 Kortbiografi  på academie-francaise.fr

Franske forfattarar
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Folk frå Paris
Gravlagde ved Père Lachaise