alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hadsund

Hadsund () er ein by i Jylland i Danmark. Byen har  innbyggjarar per 2018, i tillegg kjem Hadsund Syd med 482 innbyggjarar. Han ligg for det meste på nordsida av Mariagerfjorden. Byen ligg i Mariagerfjord kommune og tilhøyrer Region Nordjylland. Fram til 2007 var han administrasjonssenter i den dåverande Hadsund kommune. I dag er Hadsund den nest største byen i Mariagerfjord kommune etter Hobro. 

To store selskap har hovudkvartera sine i Hadsund, Trip Trap og Nilfisk ALTO. 

Forfattaren Hans Kirk (1898-1962) vart fødd i Hadsund.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Byar i Region Nordjylland
Mariagerfjord kommune
Phallus Dei

Phallus Dei er debutalbumet til det tyske bandet Amon Düül II. Den latinske tittelen tyder «Guds penis».

Albumet kom til då kollektivet Amon Düül i München delte seg. Musikken på albumet består av lag på lag med gitarar, abstrakt perkusjon og messe-liknande song. Det vert ofte omtalt (i lag med Can-albumet Monster Movie) som det første krautrock-albumet.

Det vart først gjeve ut på CD i 1988 av Mantra, der songane var lista i feil rekkefølgje på omslaget, men rett på sjølve plata. Det vart gjeve ut på ny i 2001 og vart med ny digital lyd på Eroc, og med to bonusspor: «Freak Out Requiem (Parts I-IV)» og «Cymbals in the End», begge spelt inn på same tid som det originale albumet.

I 2006 gav det tyske selskapet Revisited Records ut albumet med to andre bonusspor, «TouchMaPhal» (10:17) og «I Want The Sun to Shine» (10:32), men desse to vart spelte inn 15 år etter albumet først kom ut.

Innhald

Medverkande
 Shrat – bongo, vokal, fiolin
 Peter Leopold – Trommer
 Holger Trülzsch – Tyrkiske trommer
 Dieter Serfas – trommer, elektrisk cymbalar
 John Weinzierl – gitar, 12-strengsgitar, bass
 Falk Rogner – Orgel
 Christian Borchard – vibrafon
 Chris Karrer – fiolin, gitar, 12-strengsgitar, sopransaksofon, vokal
 Renate Knaup – vokal, tamburin
 Dave Anderson – bass på «Luzifers Ghilom»

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Phallus Dei» frå ,  den 10. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Debutalbum frå 1969
Amon Düül II-album
Tyskspråklege album
Peder Sæther

Peder Sæther også kjend som Peder Sather () var ein norskfødd amerikansk bankmann. Sæthers foreldre var bonden Peder Larsen og Mari Kristoffsdatter, begge døde før guten var elleve år. Sæther arbeidde først som fiskar og gjekk også i banklære i Christiania før han utvandra til New York i oktober 1832. Han var i teneste hos Drexel & Co i Philadelphia før han saman med Edward W. Church flytta til San Francisco og skipa banken «Sather and Church». Sather and Church vart seinare integrert i Bank of California. Sæther vart ein velståande mann og var mellom grunnleggjarane av College of California, som seinare vart University of California, Berkeley.

Kjelder

Utvandring frå Noreg 
Norsk-amerikanarar
Folk frå Sør-Odal
Yeti av Amon Düül II

Yeti er eit dobbeltalbum frå 1970 av det tyske krautrockbandet Amon Düül II. Det kom ut på Liberty Records. Albumet vart produsert av Olaf Kübler og Amon Düül II med Willy Schmidt som lydteknikar. Det inneheld både korte songar og lengre, improviserte stykke. Det britiske magasinet The Wire skildrar Yeti som «ein av hjørnesteinane i karrieren til både Amon Düül og heile krautrock-miljøet»,  medan Allmusic skriv «det første meisterverket deira, og eit av dei definerande krautrockalbuma».

Den første plata inneheld komponerte songar, og opnar med det lange stykket «Soap Shop Rock». Den andre plata består av lange, improviserte stykke.

Plateomslag
Plateomslaget vart teikna av organisten i bandet, Falk Rogner, og er ein collage av mannen med ljåen (tysk: Der Sensenmann) laga av eit bilete av Wolfgang Krischke. Krischke, hadde arbeidd med bandet som lydmann, men døydde av hypotermi medan han var påverka av LSD. Rogner sa: «Då han døydde syns eg det biletet ville vere den perfekte måten å minne han på.»

Innhald

2001-utgåva på Repertoire Records (REP 4919) inneheld alle songane over på ein enkel CD, i tillegg til to bonusspor som opphavleg var A- og B-sida på ein singel frå 1970.:

 "Rattlesnakeplumcake" - 3:18
 "Between the Eyes" - 2:27

Medverkande
Renate Knaup - vokal, tamburin
John Weinzierl - gitar, 12-strengsgitar, vokal
Chris Karrer - fiolin, gitar, 12-strengsgitar, vokal
Falk Rogner - orgel
Dave Anderson - bass
Peter Leopold - trommer
Christian "Shrat" Thierfeld - bongos, vokal

Gjester på «Sandoz in the Rain»:

Rainer Bauer (frå Amon Düül I) - gitar, vokal
Ulrich Leopold (frå Amon Düül I) - bass
Thomas Keyserling (spelte òg med Tangerine Dream) - fløyte

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yeti (album)» frå ,  den 10. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1970
Amon Düül II-album
Tyskspråklege album
Tanz der Lemminge

Tanz der Lemminge er eit dobbeltalbum av tyske Amon Düül II frå 1971.

Musikalsk er det lagt vekt på lange arrangement, men musikken er noko meir dempa og akustisk enn på dei førre albuma. Dei lange stykka er delt opp i forskjellige satsar, men med titlar som «Dehypnotized Toothpaste» og «Overheated Tiara». Sjølv om titlane kan indikere noko anna, er musikken likevel seriøs. Dei første tre stykka tar opp kvar si side på den originale vinylutgjevinga. 

I Q & Mojo Classic Special Edition Pink Floyd & The Story of Prog Rock, kom albumet på 36. plass på lista deira over «40 Cosmic Rock Albums».

Medverkande
Chris Karrer - gitarar, fiolin, vokal «Pull Down Your Mask» og «Telephonecomplex»
John Weinzierl - gitarar, piano, vokal «Paralyzed Paradise»
Falk Rogner - orgel, elektronikk
Lothar Meid - bassgitarar, vokal «A Short Stop at the Transylvanian Brain-Surgery» og «Riding on a Cloud»
Peter Leopold - trommer & perkusjon, piano
Renate Knaup-Krötenschwanz - vokal «Riding on a Cloud»

med:
Jimmy Jackson - orgel, kor-orgel, piano
Al Gromer - sitar
Rolf Zacher - vokal «H.G. Wells' Take Off»

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tanz der Lemminge» frå ,  den 10. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1971
Amon Düül II-album
United Artists Records-album
Carnival in Babylon

Carnival in Babylon er eit studioalbum frå 1972 av det tyske rockebandet Amon Düül II. Det vart spelt inn i Bavaria Studio (lydteknikar Peter Kramper) og miksa i Studio 70 (av Jürgen Koppers). Det vart produsert av Olaf Kübler og Amon Düül II. 

Oppfølgjaren til Tanz der Lemminge var langt mindre eksperimentelt enn tidlegare innspelingar av bandet. Dei lange, episke musikkstykka er korta kraftig ned her, og i staden fokuserte dei på gitarbaserte songar med vokal.

Innhald

Medverkande
 
 John Weinzierl - gitarar, vokal
 Chris Karrer - gitarar, fiolin, sopransaksofon, vokal
 Lothar Meid - bass, vokal
 Renate Knaup-Krötenschwanz - vokal
 Danny Fichelscher - trommer, congatrommer
 Peter Leopold - trommer, tamburin
 Karl-Heinz Hausmann - klaverinstrument

gjesteartistar:
 Joy Alaska - korvokal
 F.U. Rogner - orgel
 Olaf Kübler - sopran sax, door

Kjelder

Musikkalbum frå 1972
Amon Düül II-album
United Artists Records-album
Wolf City

Wolf City er det femte studioalbumet til det tyske krautrockbandet Amon Düül II. Det kom ut i 1972. 

Som føregjengaren Carnival in Babylon, består Wolf City av meir vanlege songar enn dei tidlegare albuma til bandet, med kortare songar med meir vanleg songstruktur. Dette kom truleg av at bandet hadde vorte meir populært, både i heimlandet og i Storbritannia. Trass i denne endringar kan ein framleis høyre musikalske eksperiment på albumet, på songar som «Jail-House Frog» og «Deutsch Nepal».

Ei nyutgjeving av albumet, på Gamma, inneheld tre bonusspor: «What You Gonna Do», «Las Vegas» og «Mueller's Frau-Jam».

Innhald

Medverkande

Amon Düül II
John Weinzierl – elektrisk gitar
Lothar Meid – bass, synthesizer, vokal
Chris Karrer – gitar, sopran saksofon, fiolin
D. Secundus Fichelscher – trommer, gitar, vokal
Falk-Ulrich Rogner – orgel, clafioline, synthesizer
Renate Knaup-Krötenschwanz – vokal

Gjestar
Jimmy Jackson – kororgel, piano
Olaf Kübler – sopransaksofon, vokal
Peter Leopold – synthesizer, pauke, vokal
Al Sri Al Gromer – sitar
Pandit Shankar Lal – tablas
Liz van Neienhoff – tambura
Paul Heyda – fiolin
Rolf Zacher – vokal

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wolf City» frå ,  den 10. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Amon Düül II-album
Musikkalbum frå 1972
Vive La Trance

Vive La Trance er det sjuande studioalbumet til det tyske krautrockbandet Amon Düül II, som kom ut i 1973. Det var produsert av Olaf Kübler i lag med Amon Düül II og vart innspelt og miksa i Bavaria Studios med ytterlegare miksing i Union Studio i München. 

Songen «Mozambique» er tileigna den politiske revolusjonære Monika Ertl.

Innhald

Medverkande
 John Weinzierl - elektrisk gitar, akustisk gitar, bassgitar, vokal og tekst
 Chris Karrer - elektrisk gitar, 12-strengsgitar, fiolin, saksofon, mellotron, maracas, vokal og tekst
 Peter Leopold - trommer/perkusjon, flygel, tekstar
 Renate Krötenschwanz Knaup - vokal, kor
 Falk U. Rogner - orgel, VCS 3, harmonium, tekstar
 Robby Heibl - elektrisk gitar, 12-strengsgitar, bassgitar, cello, fiolin, kor, gurke, vokal/lyrics   

Gjesteartistar:
 Peter Kramper - flygel
 Lothar Meid - kor, knipsing
 Keith Forsey - perkusjon, kor, knipsing

Musikkalbum frå 1973
Amon Düül II-album
United Artists Records-album
Hijack av Amon Düül II

Hijack er eit studioalbum frå 1974 av det tyske krautrockgruppa Amon Düül II. Det kom ut på Atlantic Records.

Det er brei semje hos både fans og kritikarar at albumet er ufokusert, særs polert og psykedelisk progrock som ikkje går noko stad.

Innhald

Medverkande
 Chris Balder - strykarar
 Thor Baldursson - klaverinstrument
 Wild Willy Barrett  - klaverinstrument, vokal
 Bob Chatwin - trompet
 Lee Harper - trompet
 Hermann Jalowitzki - perkusjon
 Bobby Jones - saksofon
 Chris Karrer - gitar, saksofon, vokal
 Renate Knaup - vokal
 Olaf Kübler - produsent, saksofon
 Rudy Nagora - saksofon
 Ludwig Popp - horn
 Falk U. Rogner - bass

Kjelder

Amon Düül II-album
Musikkalbum frå 1974
René Cassin

René Samuel Cassin () var ein fransk jurist, diplomat og politikar som vart tildelt Nobels fredspris i 1968 for arbeidet sitt for menneskerettane, og fekk same året òg Dei sameinte nasjonanes pris for menneskerettar, ei utmerking som vart skipa i 1968. Han var fødd i  Bayonne og døydde i Paris.

René Samuel Cassin var med på å skrive Verdsfråsegna om menneskerettane, som vart vedteken av Dei sameinte nasjonane på si tredje generalforsamling 10. desember 1948 i Paris. Han var òg president i Den europeiske menneskerettsdomstolen frå  1965 til 1968 etter å ha vore visepresident frå 1959 til 1965. Under den andre verdskrigen var han med i La France libre, ein motstandsorganisasjon som general de Gaulle skipa i London etter sin appell over engelsk kortbølgeradio (BBC) 18. juni 1940 om å gjere motstand mot Nazi-Tyskland.

I Frankrike skipa René Samuel Cassin i 1947 Institut français des sciences administratives, som har til føremål å definere rettar og pliktar for den offentleg administrasjonen i Frankrike og fremje systemet internasjonalt, og i 1948 skipa han Institut libre d'étude des relations internationales, ein institusjon i Paris som undervisar på universitetsnivå i tema som har med internasjonale relasjonar og internasjonal handel å gjere.

Ei mengd skular og fleire andre ymse institusjonar i både Frankrike og i utlandet har fått namn etter René Samuel Cassin, soleis òg den franske skulen i Oslo, Lycée français René Cassin.

Bakgrunnsstoff 

Jødiske nobelprisvinnarar
Franske nobelprisvinnarar
Franske politikarar
Franske diplomatar
Folk frå Bayonne
Vinnarar av Nobels fredspris
Ruth Winsnes Ravndal

Ruth Winsnes Ravndal () var ein norsk musikkpedagog og forfattar av fagbøkene Førskolebarn og musikk, (1974) Musikalske uttrykk i småskolens hverdag (1986) og songboka Blomstre min sang (1980). Ho var førsteamanuensis i musikk hjå  Dronning Mauds Minne i Trondheim. Ho leia skoleradioprogram i NRK i ei årrekkje på 70-talet. Ho heldt kurs og foredrag i heile landet, og mellom anna i Tyskland, Finland og på Island. Prosjektleiar for Grieg i barnehagen i 1993. Ho var òg konsertpianist, og m.a. solist med Symfoniorkesteret ved Høgskulen i Volda. Førestilling om Mozart for Rikskonsertane på 1970-talet i lag med Norunn Illevold Giske.

Norske musikkpedagogar
Norske sakprosaforfattarar
NRK-tilsette
Norske pianistar
Ash Ra Tempel

Ash Ra Tempel er eit tysk krautrockband frå 1970-åra som òg spela såkalla kosmisk rock eller space rock.

Historie
Gruppa vart starta av gitaristen Manuel Göttsching, klaverspelaren og trommeslagaren Klaus Schulze og bassisten Hartmut Enke i 1971.  All tre hadde tidlegare spela i den kortvarige gruppa Eruption som Conrad Schnitzler starta. Før det hadde Schnitzler og Schulze arbeidd i lag i Tangerine Dream.

Eit kortvarig psojekt Manuel Göttsching hadde i 1970 heitte Steeple Chase Blues Band, og med her var òg Hartmut Enke, Wolfgang Müller og Volker Zibell.

Ash Ra Tempel gav ut debutplata si i juni 1971. Denne utgjevinga vert av kritikarane rekna for å vere ein klassikar innan sjangeren. Schulze slutta i bandet ei stund for å ta seg av solokarrieren sin etter at debutplata kom ut. Schwingungen (1972), Seven Up (med Timothy Leary) (1972) og Join Inn (1973) vert alle rekna som dei sentrale verka til bandet. Det meir pop-orienterte albumet Starring Rosi frå 1973 fekk dette namnet fordi Rosi Mueller var vokalist.

Musikken deira vert karakterisert som kosmisk eller atmosfærisk. Dei tidlege albuma deira var meir psykedeliske og hadde alle eitt langt spor per side: ein meir kraftfull og dramatisk, og den andre meir atmosfærisk. Sidan tysk språk ikkje var særleg populært i rockemusikken på den tida, valde dei å ikkje ha tekstar på songane sine.

Den originale besetninga kom saman att for ein konsert i Köln den 28. februar 1973.

Seinare, etter å ha spelt inn filmmusikken til Le Berceau de Cristal (1975; kom ut i 1993) endra Ash Ra Tempel namn til Ashra, og vart samstundes meir melodisk og synthesizerbasert. I 2000 kom bandet saman att med Manuel Gottsching og Klaus Schulze. Paret hadde tidlegare arbeidd i lag på Schulze-albumet In Blue.

Innverknad
Ash Ra Tempel har hatt relativ stor innverknad på seinare space rock- og krautrock-band. Dei psykedeliske banda Acid Mothers Temple og Hash Jar Tempo har namn som referer til Ash Ra Tempel.

Diskografi

Studioalbum
Ash Ra Tempel (1971)
Schwingungen (1972)
Seven Up (1972, with Timothy Leary)
Join Inn (1973)
Starring Rosi (1973)
Le Berceau de Cristal (soundtrack) (1975)
New Age of Earth (1976) (av Ashra)
Blackouts (1977) (av Ashra)
Correlations (1979) (av Ashra)
Belle Alliance (1980) (av Ashra)
Walkin' the Desert (1989) (av Ashra)
Tropical Heat (1991) (av Ashra)
Friendship (2000, med Klaus Schulze)

Konsertalbum
Gin Rosé: at the Royal Festival Hall (2000)

Samlealbum
The Best of the Private Tapes 2xCD (1998) (demo-innspelingar)
Schwingungen/ Seven Up (1998) (To i ein)
Join Inn/ Starring Rosi (1998) (To i ein)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ash Ra Tempel» frå ,  den 10. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad
Unsung: Ash Ra Tempel
Myspace
The Making Of Seven Up  

Krautrock-grupper
Tyske elektroniske musikkgrupper
Musikkgrupper skipa i 1970
Space rock-grupper
Heimafrå

Heimafrå er eit album laga av Ingebjørg Bratland og Odd Nordstoga, utgjeve 1. mars 2013. Songane på plata er laga med inspirasjon frå folkemusikktradisjonen i Vinje i Telemark.

Innhald

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad for albumet

Musikkalbum frå 2013
Norske musikkalbum
Klassisk feltteori

Klassisk feltteori er ein fysisk teori som skildrar korleis eit eller fleire fysiske felt vekselverkar med stoff. Ordet klassisk vert nytta for å skilje teorien frå kvantefeltteori nytta i kvantemekanikk. 

Eit fysisk felt kan ein tenkje seg som eit felt der ein har ein fysiske storleik i kvart punkt i rom og tid. I vêrvarsling er til dømes vindstyrken ein dag over eit område skildra ved å gje ein vektor til kvart punkt i rommet. Kvar vektor representerer retninga lufta går i det punktet. Utover dagen vil retningane til vektorane endra seg ettersom vinden endrar retning. Frå eit matematisk synspunkt er klassiske felt skildra av delar av fiberbuntar (kovariant klassisk feltteori). Omgrepet 'klassisk feltteori' vert ofte nytta om fysiske teoriar som skildrar elektromagnetisme og gravitasjon, to av fundamentalkreftene i naturne. 

Det vart skildra fysiske felt før relativitetsteorien, då feltteorien måtte endrast. Klassisk feltteori vert derfor vanlegvis kategorisert som anten ikkje-relativistisk eller relativistisk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Classical field theory» frå ,  den 10. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Teoretisk fysikk
Lagrangsk mekanikk
Klaus Fuchs

Klaus Emil Julius Fuchs () var ein tysk-fødd britisk fysikar og atom-spion som i 1950 vart dømd for å levere informasjon frå den britiske og amerikanske atombombeforskinga til Sovjetunionen under og like etter andre verdskrigen. Fuchs var ein ekstremt kompetent forskar. Ved Los Alamos National Laboratory var Fuchs ansvarleg for mange viktige teoretiske utrekningar knytte til det første fisjonsvåpenet, og seinare òg for dei tidlege modellane av hydrogenbomba, det første fusjonsvåpenet.

Biografi
Fuchs gjekk både på universitetet i Leipzig og universitetet i Kiel, og medan han gjekk i Kiel vart han aktiv innan politikken. Som ung vart Fuchs medlem av det sosialdemokratiske partiet i Tyskland, og i 1932, kommunistpartiet i Tyskland. I 1933, etter eit valdsamt møte med dei nyleg innsette nazistane, flykta han til Frankrike og fekk då høvet til å bruke familiære samband til å flykte til Bristol i England. Han tok doktorgraden sin i fysikk ved University of Bristol i 1937, studerte under Nevill Mott, og tok ein DSc ved University of Edinburgh medan han studerte under Max Born. Oppgåva hans om kvantemekanikk, publisert i Proceedings of the Royal Society i 1936, bidrog til at han fekk ei pedagogisk stilling ved universitetet i Edinburgh året etter. I 1940 vart han internert, men vart snart frigjeven. 

I 1946 vart han leiar for den teoretiske avdelinga ved Harwell Atomic Establishment i England, ei stilling han hadde til han i 1950 vart arrestert, skulda for å ha overlate hemmelege opplysningar om kjernefysisk forsking til Sovjetunionen. Han vart dømd til 14 års fengsel, men vart 1959 frigjeven og gjeven løyve til å reise ut av England. Han reiste då til Aust-Tyskland, der han vart avdelingsleiar ved Sentralinstituttet for kjernefysikk i Dresden og frå 1963 professor i teoretisk fysikk ved den tekniske høgskulen der.

Klaus Fuchs er gravlagd på Zentralfriedhof Friedrichsfelde (Pergolenweg) i Berlin.

Kjelder
Klaus Emil Julius Fuchs. I Store norske leksikon. 
Delar av denne artikkelen bygger på «Klaus Fuchs» frå ,  den 10. april 2013.

Bakgrunnsstoff 

Folk frå Storhertugdømet Hessen
Tyske fysikarar
SPD-politikarar
Britiske fysikarar
Britiske kjernefysikarar
Britiske spionar for Sovjetunionen
Tyske spionar for Sovjetunionen
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
Det sovjetiske kjernevåpenprogrammet
Mario Strikers Charged Football

Mario Strikers Charged Football er eit fotballspel til Nintendo Wii. Spelet kom ut 25. mai 2007 og er det første online-spelet til Wii utanfor Japan. Det kom ut i Europa før resten av verda. Opptil fire spelarar kan spele samstundes og via Internett kan ein delta i mellom anna cupar og turneringer. På same måte som andre sportsspel med Mario i hovudrolla, skil spelet seg mykje frå ein vanleg fotballsimulator. Det finst få reglar for korleis ein skal spele det, med masse skitne triks og spesialvåpen.

Bakgrunnsstoff 
Nintendo.no om spelet 
Offisiell spelside (Engelsk)

Dataspel frå 2007
Wii-spel
Nintendo Wi-Fi-spel
Kaon

Kaon, òg kalla K-meson, er ein elementærpartikkel i familien meson. Det er kring 3,5 gonger tyngre enn p-mesonet og kring halvparten så tungt som protonet. 

Det finst tre ulike kaon: 
K+ er positivt ladd og består av ein oppkvark og ein antisærkvark
K- er negativt ladd og består av ein særkvark og ein antioppkvark
K0 er nøytral, og har to motsette ladningar som slår kvarandre ut, og består av ein nedkvark og ein antisærkvark.

Kaona vart observert for første gong av Cecil Frank Powell i 1947.

Fakta

Kaonet har eit spinn på 0, og er den lettaste av særmesona, dvs eit meson der ein av kvarkane som det består av er ein særkvark.

K+ har ein masse på 494 Mev/c2 og ei levetid på 10-8 . 1,2 sekund.
K- har ein  masse på 494 Mev/c2 og ei levetid på 10-8 . 1,2 sekund.
K0 har ein masse på 498 Mev/c2 og ei levetid frå 10-10 sekunr til 10-8 . 5 sekund.

Kaon desintegrerer til pion (π-meson).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kaon» frå ,  den 10. april 2013.  
 

Meson
Korpuskel

Korpuskel var ei nemning Isaac Newton nytta på dei partiklane han meinte var berarar av lys. J.J. Thomson innførte nemninga korpuskel på partiklane i katodestrålane. Då det viste seg at desse partiklane var identiske med ladningsberarane i negative ion, som ein hadde vald å kalle elektron, gjekk ein etter kvart bort frå nemninga korpuskel.

Kjelder
 korpuskel. I Store norske leksikon.

Partikkelfysikk
Korpuskelstråle

Korpuskelstråle eller korpuskularstråle er stråling av materielle elementærpartiklar, som elektron, proton, alfapartiklar, nøytron, meson og andre elementærpartiklar. Nemninga er danna som eit motstykke til bølgjestrålar og kan førast tilbake til strida omkring korpuskularteorien til Isaac Newton og bølgjeteorien til Christiaan Huygens for lyset.

Ifølgje kvantefysikken og i samsvar med eksperimentelle resultat har all stråling både bølgje- og partikkelnatur. Som korpuskulstrålar reknast no strålar av partiklar der kvilemassen er ulik null. Slike partiklar rører seg alltid med fart mindre enn lysfarten, og dei kan eventuelt bringast til ro, medan partiklar med kvilemasse null (foton) alltid rører seg med lysfarten.

Kjelder
 korpuskelstråler. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/korpuskelstr%C3%A5ler

Elektromagnetisk stråling
Korrespondanseprinsippet

Bohrs korrespondanseprinsipp er eit av postulata til Niels Bohr der det blir kravd samsvar eller korrespondanse mellom den klassiske fysikken og kvantefysikken på ein slik måte at ein ved store kvantetal får same resultat ved begge teoriar. Korrespondanseprinsippet vart, særleg i eldre kvantefysikk, brukt for å kontrollere dei resultata denne førte til. 

Prinsippet vart postulert av Bohr i 1920, men han hadde brukt det så tidleg som i 1913 for atommodellen hans.  

Omgrepet vert òg nytta meir generelt for ideen om at ein ny teori må kunne reprodusere resultata frå eldre etablerte teoriar i dei områda der den eldre teorien verkar.

Sjå òg
 kvantefysikk

Kjelder
 korrespondanseprinsippet. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/korrespondanseprinsippet

Kvantemekanikk
Relativitet
Vitskapsfilosofi
Teoretisk fysikk
Prinsipp
Metateori
Niels Bohr
Kvant

Eit kvant (frå latin quantus) er i fysikken brukt som nemning på ein storleik som finst i ei bestemd udeleleg mengd. Verknadskvantet, òg kalla Planckkonstanten og som regel med nemninga h, er den minste mengda av verknad, det vil sei av produktet energi gonger tid. Planckkonstanten er ein naturkonstant av fundamental tyding i moderne fysikk. 

Max Planck introduserte i 1900 ein formel som forklarte at lys alltid vert sendt ut i kvant. Strålingskvantet eller fotonet (gammakvant, lyskvant) er den minste mengda elektromagnetisk stråling som kan sendast ut med ein bestemd frekvens. Strålingskvantet fører med seg ei energimengd, energikvantet, som er lik verknadskvantet h multiplisert med frekvensen ν, og ei spinnmengd, elementærkvantet for spinn, som er lik verknadskvantet h dividert med 2p og som har nemninga ℏ (lesast h-strek). 

Det elektriske elementærkvantet, elementærladninga, er den minste elektriske ladninga ein kjenner, som regel skrive som e. Protonet har ladning e og elektronet -e.

Sjå òg 
 Kvantemekanikk
 Kvantesprang

Kjelder
 kvant. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kvant

Kvantemekanikk