alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Torsken kyrkje

Torsken kyrkje er ei krosskyrkje frå 1784 i Senja kommune på Senja. Kyrkja er i tømmer og har 100 sitjeplassar. I kyrkja finn ein fleire gamle klenodium, mellom anna eit krusifiks som truleg er laga i Lübeck i 1550-åra, og ein av Noregs eldste messehaklar.

Det har truleg stått kyrkje på Torsken sidan første halvdel av 1400-talet, men det er sikre bevis for kyrkje der frå 1589. Utover 1600- og 1700-talet var det tunge økonomiske tider for fiskarane i området, og vedlikehaldet av kyrkja lei som fylgje av dette. I 1770-åra vart det difor vedteke å byggje ei ny kyrkje. Mellom 1781 og 1784 tok ein difor ned den gamle kyrkja og sette henne opp att eit stykke unna. I prosessen vart øydelagde delar bytta ut.

I 1866 vart kyrkja bygd om. Dei gamle, lukka kyrkjebenkane vart bytta ut, og to votivskip og ein døypefont vart selde. Truleg vart kyrkja samstundes måla både innvendig og utvendig. Dette vart forsøkt reversert i 1967, då ein måla kyrkja raud utvendig og henta fram tømmerveggane på innsida. Det vart òg sette opp lukka benkar inne i kyrkja.

Inventar

Messehaklar 
I Torsken kyrkje finn ein ein av dei eldste messehaklane som er bevart i Noreg. Messehakelen er truleg frå rundt 1500 og stammar frå Braunschweig i Tyskland. Han er laga av grønt brokadestoff med fôr av strie. Motivet er klårt førreformatorisk, då det syner den kjende helgengruppa Anna sjølv tredje, altså Jesus, Jomfru Maria og Anna, mora til Maria. Denne gruppa står ved foten av krossen der Jesus heng. Messehakelen er i dårleg stand.

I tillegg har kyrkja ein messehakel i rød plysj som vart gjeven til kyrkja av sokneprest Urdahl i 1762.

Madonnafigur 
Madonnafiguren i kyrkja er ikkje opphaveleg men ein kopi som vart laga P.C. Omtvedt i 1977 etter ein original frå tidleg 1400-tal. Originalen var per 1984 i Oldsaksamlinga ved Universitetet i Oslo og er laga av eik. Madonnafiguren syner Maria med Jesus, der Jesus held ei bok på fanget. Ved føtene til Maria sitt Josef, og ein ser òg ein okse og eit esel.

Krusifiks 
På altaret er eit krusifiks frå 1500-talet. Krusifikset er mest truleg lagd i Lübeck. Krusifikset vart funne på kyrkjeloftet av biskop Eivind Berggrav då han var på bispevisitas i 1930-åra. Kor lenge det hadde lege der, er uklårt, men det stod ikkje oppført i ei inventarliste frå 1870. Krusifikset har plass for ein relikvie, og det vart òg funne ein relikvie på krusifikset. Dette var ein beinsplint som låg i ein blå tøypose.  
Då krusifikset vart funne, mangla det ein arm, men det har seinare vorte restaurert og står no over altaret i kyrkja.

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Torsken kirke» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 Berg kommune: Torsken kirke 
 Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
 
 Torsken kirke – kirke ved storhavet  (Nordnorge.com)
 Senja kyrkjelege fellesråd

Fotnotar 

Kyrkjer i Senja prosti
Kyrkjer i Senja
Kulturminne i Senja
Torsken
Norske kyrkjer frå 1780-åra
Tømmervik kyrkje

Tømmervik kyrkje (tidlegare Sørreisa kyrkje) er ei kirke frå 1992 i Sørreisa kommune i Troms fylke.

Byggverket er i stål og tre og har 300 sitjeplassar. Kyrkja er konstruert i ein kvadratisk form.

Kyrkja har orgel frå Ryde & Berg Orgelbyggeri.

Det er kyrkjegard eit par kilometer frå kyrkja.

Tidlegare kyrkje 

Den førre kyrkja brann i 1987. Det var ei åttekanta kyrkje frå 1844. Arkitekt var Christian H. Grosch. Truleg vart dei same teikningane nytta som for Dverberg kyrkje, som vart oppført like før. Den nye kyrkja står på same tomta, og kyrkesalen speglar omrisset av åttekantkyrkja.

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Tømmervik kirke» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 A3 Arkitektkontor
  (Gjeld den tidlegare krykja)
 Sørreisa kyrkjelyd

Fotnotar 

Kyrkjer i Senja prosti
Kyrkjer i Sørreisa
Norske kyrkjer frå 1992
Kyrkjebrannar i Noreg
Vangsvik kapell

Vangsvik kapell eller Vangsvik kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1975 i Vangsvik i Senja kommune i Troms og Finnmark.

Byggverket er i betong og har 150 sitjeplassar i kyrkjesalen. Dette kan utvidast til med kyrkjelydssalen til 250.

Kjelder 
 Fotnotar 

 
Denne artikkelen bygger på «Vangsvik kapell» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Senja kyrkjelege fellesråd

Kyrkjer i Senja
Kyrkjer i Senja prosti
Norske kyrkjer frå 1975
Arbeidskyrkjer
Lyse kapell

Lyse kapell er eit kapell i Lysebotn i Sandnes kommune i Rogaland. Kapellet vart bygd i 1961 og har plass til 150 personar. Kapell er oppført i tre. Det vart innvigd av biskop Fridtjov Birkeli 28. mai 1961.

Kapellet vart teikna av Gustav Helland og Endre Årreberg. Dei la vekt på naturforholda i Lysebotn. Dette gav kapellet høge og spisse gavlar som skulle stå som fjell i terrenget.

Kapellet har våpenhus, skip og kor. På fondveggen er ein enkel trekross. Veggar og tak er kledde med trepanel. Skipet er møblert med jærstolar. Tårnet er bygd ved sida av kapellet, men eit mellombygg bind det saman med hovudbygget. I kjelleran er det matsal, kjøken og garderobe.

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Lyse kapell» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 Kyrkja i Strand og Forsand
 
 

Kyrkjer i Sandnes prosti
Kyrkjer i Sandnes
Kulturminne i Sandnes
Norske kyrkjer frå 1961
Frøyland og Orstad kyrkje

Frøyland og Orstad kyrkje ligg i tettstaden Orstad i Klepp kommune, nær grensa til Time kommune, og tettstaden Kvernaland, i Rogaland. Kyrkja vart innvigd 14. desember 2008 og har plass til 630 menneske. Kyrkja er den første i Den norske kyrkja som har ein kyrkjelyd som strekk seg over to kommunar, og den første kyrkja i Den norske kyrkja med dåpsbasseng. Kyrkja er bygd i ei svak amfiform, noko som gjer oversikten bra frå hele kyrkjesalen.

Vinteren 2006 starta gravinga for det nye kyrkjebygget, og bygginga tok to år. Utgiftene til bygginga av kyrkja vart delte likt mellom Klepp og Time kommunar: Kvar av dei betalte 21 millionar. I tillegg vart det samla inn om lag 10 millionar kroner, og det vart lagt ned dugnadsarbeid for om lag same summen. Til saman kom kyrkja på 62,5 millionar kroner.

Kunst
Altartavla er laga av Per Odd Aarrestad. I våpenhuset er det kunst av Tor Lindrupsen. Eit kapell er dekorert av Reidun Rugland.

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Frøyland og Orstad kirke» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Frøyland og Orstad kirke på Kyrkjesøk

Kyrkjer i Klepp
Kyrkjer i Jæren prosti
Norske kyrkjer frå 2008
Grødem kyrkje

Grødem kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 2000 i Randaberg kommune i Rogaland.

Kyrkja har vifteplan og 447 sitjeplassar.

Kjelder 
 Kyrkjesøk

Bakgrunnsstoff 
 Grødem kyrkjelyd

Fotnotar 

Kyrkjer i Randaberg
Kyrkjer i Tungenes prosti
Norske kyrkjer frå 2000
Nærbø kyrkje

Nærbø kyrkje eller Nærbø nye kyrkje stod ferdig 2005, og ligg på Nærbø i Hå kommune i Rogaland.

Bygget er teikna av Gunnar Fossen og er ei arbeidskyrkje, med rom for aktivitetar og med ein barnehage i kjellaretasjen.

Kunstnaren Gunnar Torvund, som sjølv er frå Nærbø, har utsmykka kyrkja.

Sjå òg 
 Nærbø gamle kyrkje

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Nærbø kirke» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 Nærbø kyrkjelyd

Kyrkjer i Hå
Kyrkjer i Jæren prosti
Norske kyrkjer frå 2005
Vardeneset kyrkje

Vardeneset kyrkje er ei kyrkje frå 2000 i Stavanger kommune i Rogaland fylke.

Kyrkja vart teikna av sivilarkitekt Steinar Skartveit, sjefsarkitekt i Bygg-, bustads- og eigedomsavdelinga i Stavanger kommune. Første spadestikket vart teke 14. november 1998 og grunnsteinen var lagt ned 12. juni 1999. Kyrkja vart innvigd av biskop Ernst O. Baasland 2. januar 2000.

Kyrkja har eit bruttoareal på 1 350 m². Ytterveggane er murt med Leca-blokkar som er pussa og måla kvite. Innvendig er kyrkja òg for det meste kvitmåla med furupanel i taket i kyrkjesalen og kyrkjetorget. Flisene i kyrkja er mørkegrå, som ein kontrast til dei kvite veggane.

Altarteppet i Vardeneset kyrkje er laga av Else Marie Jakobsen. Motivet er påskebodskapen «Frå mørkre til ljos». Ei ljosstråle treff den vevde kristusskikkelsen. Sola kring hovudet glitrar og ber bud om at mørkret må vike. Altarteppet har tre dimensjonar: Tre figurative motiv syner Maria og Jesusbarnet, Kristus på krossen og den oppstandne Kristus. Bunnmotivet er kyrkjeåret, den fyrste fiolette stripa står for advent, byrjinga av kyrkjeåret. Den tredje dimensjon er tornekransen som skrår over og ut av teppet og går over i oppstoda.

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Vardeneset kirke» frå ,  den 12. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Vardeneset kirke på Kyrkjesøk
 Vardeneset kyrkjelyd

Kyrkjer i Stavanger
Kyrkjer i Ytre Stavanger prosti
Norske kyrkjer frå 2000
Gråkinnskogtrast

Gråkinnskogtrast (Catharus minimus) er ein fugl i trastefamilien som hekkar i Nord-Amerika og i austlegaste Sibir. Han er ein langdistansetrekkfugl med overvintring i nordlege Sør-Amerika.

Skildring 

Gråkinnskogtrast er ein liten trast, ca. 17–18,5 centimeter i kroppslengd, og kroppsvekt på 26–50 gram. Dette er mindre enn minste trastearten i Noreg, raudvengtrast. Eit kjenneteikn for arten og andre i slekta er ei iaugefallande teikning av lengdeband på undervengen i kvitt og mørkt, berre synleg i flukt. Fargene i fjørdrakta på ein fugl som sit er omtrent som ein måltrast, olivenbrun overside, nesten kvit underside med mørke markeringar som blir lysare bakover sidene.

Gråkinnskogtrasten er ein amerikansk trasteart som hekkar i Alaska, austover i eit breitt belte over nordlege Canada til og med Newfoundland, dessutan på vestsida av Beringsundet i austlegast Sibir aust for Kolymaelva. Overvintring skjer i nordlegaste Sør-Amerika aust for Andes. Sørgrensa er nordlegaste Bolivia. Nokon fuglar kan overvintre i delar av Dei store Antillane.

Hekking skjer i skogshabitat på taiga med underskog og på tundra med krattskog. Om vinteren føretrekk dei skogshabitat, helst under 1500 moh.

Føda er mange typar leddyr som maur, biller, bier, årevenger, larver og anna, dessutan blautdyr og noko frukt.

Arten er særs talrik, estimert til ca. 12 millionar individ. Han er klassifisert som globalt livskraftig.

Spontant i Noreg
Eit individ av arten er registrert på Ona i Sandøy kommune, Møre og Romsdal i oktober 2009, ein annan på Utsira i Rogaland i oktober 1973. Det er meir enn 90 andre registreringar i Europa, dei fleste i Storbritannia og med ein topp i oktober månad.

Kjelder  
Collar, N. & Christie, D.A. (2019).  Gray-cheeked Thrush (Catharus minimus) I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 12. september 2019
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Trastefamilien
Amerikanske sporvefuglar i Noreg
Frøblad

Frøblad eller kimblad er dei første blada danna på ein frøplante etter at han har spira frå eit frø. Frøplantar dannar eit eller to frøblad når dei spirer. Dette har gjeve opphav til inndelinga i einfrøblada og tofrøblada plantar.

Frøblad kan vera kortlivde, og berre vara i nokre dagar etter spiring, eller ha lengre levtid på over eit år. Dei inneheld, eller har tilgang til, opplagsnæring frå frøet. Når denne næringa er brukt opp kan frøbladabli grøne og byrja fotosyntese, eller svinna vekk etterkvart som dei første vanlege bladatek over næringsproduksjonen for spira.

Danning
Frøblada blir danna før planten har forlate frøet og er ein del av fosterutviklinga til planten. Hjå dei enfrøblada plantane er frøbladet linjenerva og likner blada til vaksne plantar av same art. Hjå tofrøblada plantar er frøblada enklare og gjerne avrunda i fasongen, og likner ofte ikkje dei seinare blada i det heile. 

Hjå nakenfrøingar som bartre er det frå to til 24 frøblad som sit som ein krans rundt stilken. Desse er nåleforma som dei vaksne barnålene, og er ofte ikkje omtalte som frøblad.

Epigal og hypogal spiring
Hja dei fleste frøplantane vil stengelen gro ut av frøet medan frøblada framleis blir danna, slik at frøskalet sit fast på spira heilt til frøblada er ferdig danna. Denne forma for spiring blir kalla epigeal spiring, og er vanleg hjå rasktveksande plantar med mange frø, slik som karse. Hjå planter med større og færre frø, særleg der spirene er utsette for frost eller beiting, vil frøet byrja å sende ut ein spirespiss så snart rota er etablert, slik at spirespissen, men ikkje sjølve frøet, gror opp av bakken. Denne forma for utvikling blir kalla hypogeal spiring. Denne forma for spiring er også vanleg frå mange nøtter, der frøblada først og fremst er fungerer som opplagsnæring.

Galleri

referanser

Denne artikkelen bygger på «Frøblad» frå  og «Cotyledon» frå , den 13. september 2019.  
 
Plantemorfologi
Planteanatomi
Planteformeiring
Lauv
UEFA-cupfinalen i fotball 2004

Finalen i UEFA-cupen fotball 2004 fann stad på Ullevi i Göteborg 19. mai 2004 framfor 39 000 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom spanske Valencia CF og franske Olympique Marseille. Valencia sikra seg UEFA-pokalen med siger 2-0.

Kampen

Olympique Marseille vart redusert til 10 mann då målvakta Fabien Barthez vart utvist straks før pause, etter å ha laga straffespark, ei straffe Vicente Rodríguez nytta til gje Valencia leiinga. I det 58. minutt auka lagkameraten Mista Ferrer til 2-0 for Valencia. Sidan kontrollerte laget frå Valencia inn til siger.

Pierluigi Collina frå Italia dømde kampen.

Laga
Valencia sitt vinnarlag bestod av Santiago Cañizares, Curro Torres, Roberto Ayala, Carlos Marchena, Amedeo Carboni, Francisco Rufete, David Albelda (kaptein), Rubén Baraja, Vicente Rodríguez, Mista Ferrer, Miguel Ángel Angulo og innbytarane Pablo Aimar, Mohamed Sissoko, Mauricio Pellegrino.

Olympique Marseille stilte med Fabien Barthez, Habib Beye, Abdoulaye Méïté, Demetrius Ferreira, Manuel dos Santos, Mathieu Flamini, Brahim Hemdani (kaptein), Sylvain N'Diaye, Camel Meriem, Didier Drogba, Steve Marlet, Jérémy Gavanon, Laurent Batlles, Fabio Celestini.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «2004 UEFA Cup Final» frå ,  den 13. september 2019.  
 

Fotball i 2004
UEFA-cupfinalen i fotball
Dieter Fromm

Dieter Fromm () er ein tysk tidlegare mellomdistanseløpar frå Bad Langensalza i Thüringen som representerte Aust-Tyskland. Han vart europameister på 800 meter i 1969 og nummer to på same distansen i EM 1971.

Aktiv
Fromm stega inn i verdseliten på 800 meter då han 14. juli 1968 vann distansen under landskampen Sovjetunionen – Polen – Aust-Tyskland i Leningrad, tida 1.46,1 var den tredje beste i verda i OL-sesongen føre sommarleikane i Mexico-byen. Etter å ha vorte sjettemann i Sommar-OL 1968, sprang han i Friidretts-EM 1969 inn til gullmedalje på personbeste 1.45,9.

I 1970-sesongen fekk Fromm notert 1.47,0 i sitt beste 800-meterløp. Under europameisterskapen 1971 i Helsinki viste han atter evna til å ta ut sitt beste i dei største tevlingane. Sluttida 1.46,0 var årsbeste og sikra han sølvmedaljen, tidelen bakom Jevgenij Arzjanov frå Sovjetunionen. 

Den 14. juni 1972 sletta Fromm den austtyske 800-rekorden til Manfred Matuschewski. Ved eit stemne i Aust-Berlin vart han klokka inn på 1.45,4, ei tid han sjølv tangerte i landskampen mot Frankrike nokre veker seinare. I september kvalifiserte han seg til OL-finalen i München, i finalen gav han opp og vart sist i feltet. To år seinare vart nummer sju og nest sist i EM-finalen i Roma.

Sommaren 1976 kvalifiserte Fromm seg til Sommar-OL 1976 på 1500 meter, etter eit løp på 3.39,9. To veker før sommarleikane tok til i Montreal, fekk han skadd ei akhilles-sinje då ein annan løpar trakka på foten hans. Han la deretter opp.

Fromm var austtysk meister på 800 meter i 1968, 1971, 1972 og 1975. I 1968 var han dobbelmeister med di han han også sigra på 1500 meter.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1968 i Mexico-byen: Nr 6 – 1.46,2. Utslått i 4 x 400 m stafett (3.07,0=nr 12)
EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 1.45,9, framom Jozef Plachý (1.46,2)
EM 1971 i Helsinki: Sølvmedalje – 1.46,0, bakom Jevgenij Arzjanov (1.45,9)
OL 1972 i München: Nr 8 – 1.48,0
EM 1974 i Roma: Nr 7 – 1.46,29

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dieter Fromm» frå ,  den 13. september 2019.  
 

Tyske friidrettsutøvarar
Mellomdistanseløparar
Europameistrar i friidrett
Mosfilm

Mosfilm (russisk skrift Мосфильм) er eit russisk filmselskap.

Mosfilm blei oppretta i 1920 då to private selskap blei nasjonaliserte. Det er rekna som det største og eldste filmselskapet i Russland og Europa som enno er verksamt. Det fekk sitt noverande namn i 1935. Selskapet var involvert i dei fleste store filmane frå Sovjetunionen og produserte omkring 2500 filmar i mange sjangrar fram til 1991 — til dømes montasjefilm og kunstfilmar som dei av Sergei Eisenstein og Andrej Tarkovskij, og dessutan kommunistiske westernfilmar og større internasjonale samproduksjonar.

Etter at Sovjetunionn fall heldt selskapet fram som ei halvprivat verksemd. Mosfilm driv i dag blant anna utleige av filmutstyr, kostyme, rekvisittar og lokale. Studioområdet er òg blitt eit anlegg for populære sightseeingturar som «Russlands Hollywood».

Frå 1947 var Vera Mukhina sin monumetale stålstatue «Arbeid og kolkosarbeiderske», opphavleg frå 1935 og utført i sosialistisk realisme, logo og vignettbilete for Mosfilm.

Filmar i utval 

 1925: Panserkrysseren Potemkin (Броненосец Потëмкин), dramatisert dokumentar, regi Sergej Eisenstein
 1934: Hele verden ler (Весёлые ребята), Sovjetunionens første musikalkomedie
 1935: Aerograd (Аэроград), science fiction-film, regi Aleksandr Dovsjenko
 1938: Volga-Volga (Волга-Волга), musikalsk komedie
 1938: Aleksandr Nevskij (Александр Невский), historisk drama, regi Eisenstein
 1941: De møttes i Moskva (Свинарка и пастух), musikal
 1946: Ivan den grusomme (Иван Грозный), historisk drama, regi Eisenstein
 1957: Og tranene flyr (Летят журавли), krigsfilm, regi Mikhail Kalatozov
 1959: Historien om en soldat (Баллада о солдате), krigsfilm, regi Grigorij Tsjukhraj
 1961: De flammende år (Повесть пламенных лет), regi: Julia Solntseva
 1964: Soy Cuba (Я – Куба)
 1968: Krig og fred (Война и Мир)
 1969: Brødrene Karamasov (Братья Карамазовы)
 1973: Tidsmaskinen (ван Васильевич меняет профессию), regi: Leonid Gajdaj
 1975: Afonja (Афоня)
 1975: Dersu Uzala (Дерсу Узала/Dersu Uzala), regi Akira Kurosawa
 1976: Med Grimm og Gru (Мама), regi Elisabeta Bostan
 1977: Mimino  (имино)
 1979: Moskva tror ikke på tårer (Москва слезам не верит)
 1979: Stalker (Сталкер), regi Andrej Tarkovskij
 1983: Nostalgia (Ностальгия), regi Andrej Tarkovskij
 2002: Zvezda (Звезда)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mosfilm» frå ,  den 13. september 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Nettpresentasjon av Mosfilm (på engelsk)

Filmstudio
Skipingar i 1920
Russiske føretak
Sovjetiske føretak
Nordre Bjørnsund bedehuskapell

Nordre Bjørnsund bedehuskapell er ei langkyrkje i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal.

Eit bedehus vart oppført i 1907, og i 1951 vart bygget vigsla som kapell. Bedehuskapellet er eigd og drive av ei stifting.

Kjelder

Fotnoatar 

Kyrkjer i Hustadvika
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Norske kyrkjer frå 1907
Norske kyrkjer frå 1951
Brunkinnskogtrast

Brunkinnskogtrast (Catharus ustulatus)  er ein fugl i trastefamilien som hekkar i Nord-Amerika. Han er ein langdistansetrekkfugl med overvintring i Mellom-Amerika og i Sør-Amerika. 

Brunkinnskogtrast er mykje lik gråkinnskogtrast i storleik og utsjånad, og har i stor grad overlappande utbreiing.

Skildring 

Brunkinnskogtrast er ein liten trast, ca. 16–20 centimeter i kroppslengd, og kroppsvekt på 25–37 gram. Fargene i fjørdrakta er mykje som ein måltrast i Europa, olivenbrun overside, nesten kvit underside med mørke markeringar som blir lysare bakover sidene. I motsetnad til måltrasten har skogtrastane breie lengdestriper på undervengen i kvitt og mørkt, der måltrasten er einsfarga rustgul. Brunkinnskogtrast kan skiljast frå gråkinnskogtrast med litt tydelegare augering og meir markert teikna kinnparti.

Brunkinnskogtrast er ein amerikansk trasteart som hekkar i Alaska, austover i eit breitt belte over nordlege Canada til og med Newfoundland. Dessutan i dei nordaustlegaste statar av USA og i vestlege statar, og sørover langst stillehavskysten til sørlegste California. Overvintring skjer i Mellom-Amerika frå sørlege Mexico, og i vestlege Sør-Amerika langs og på begge sider av Andes sør til nordvestre Argentina.

Hekking skjer i skogshabitat hovudsakleg i barskog, men òg i blanda lauvskog. Om vinteren kan dei òg leve i meir opne område, vanlegvis under ca. 2000 moh. 

Føda er mange typar leddyr og frukt, og dei beitar i tre lågt over bakken. Om vinteren kan dei beite på frukt i flokkar, somme tider i fleirartsflokkar.

Spontant i Noreg
Det er samla fem observasjonar av  brunkinnskogtrast i Noreg, alle om hausten. Den siste registreringa er frå Utsira i Rogaland i oktober 2019. Ca. 75 andre registreringar er gjort i Europa, dei fleste i Storbritannia og dei fleste av desse i oktober månad.

Taksonomi
Artstaksonet som det er skildra her er  per EBird/Clements Checklist v2019, og det inkluderer seks underartar:
C. u. ustulatus, C. u. phillipsi, C. u. oedicus, C. u. incanus, C. u. appalachiensis, og C. u. swainsoni. Dei tre sistnemnde underartane er skilt ut som enda eit artstakson Swainson's Thrush (Catharus swainsoni) Tschudi, 1845, hos andre autoritetar, slik som hos HBW Alive og IUCN.

Kjelder  
 del Hoyo, J., Collar, N. & Marks, J.S. (2019)   Swainson's Thrush (Catharus swainsoni) I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 14. september 2019
 Collar, N., Christie, D.A. & Marks, J.S. (2019)   Russet-backed Thrush (Catharus ustulatus) I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 14. september 2019
Referansar

Bakgrunnsstoff 

trastefamilien amerikanske sporvefuglar i Noreg
Kvitkronesporv

Kvitkronesporv (Zonotrichia leucophrys) er ein fugl i amerikasporvfamilien, Passerellidae, med utbreiing avgrensa til Nord-Amerika. Karakteristisk for arten er kvit krone og svarte og kvite striper på hovudet.

Det vitskaplege namnet er frå gamalgresk. Slektsnavnet Zonotrichia kjem av 'sone', «band» og 'thrix', 'trikos', «hår», og artsnamnet leucophrys er frå 'leukos', «kvitt» og 'ophrus', «augebryn».

Skildring 
Denne arten er ein mellomstor medlem av amerikasporvfamilien, 14-17 centimeter i kroppslengd. Vaksne fuglar har ei karakterisktisk kvit krone frå nebb til bakhovud, omkrinsa av svarte striper, eit kvitt felt mellom denne og ei svart augestripe som går mot nakken. Hovud, nakke, strupe og hals under augestripa er grått, undersida grå med svake brunraudestreker på sidene. Oversida er brunstripa, halen lang. Vengene er brune med smale kvite vengeband. Nebbet deira er rosa eller gult. Dei liknar på kvitstrupesporv, men har ikkje kvitt strupeområde og ikkje kraftig gult område mellom nebb og auge.

Han hekkar i område på taiga og tundra med krattskog i dei nordlegaste delane av kontinentet, i Rocky Mountains og langs stillehavskysten. Medan sørlege bestandar i Rocky Mountains og kysten stort sett er standfuglar, er hekkepopulasjonane i den nordlege delen av utbreiingsområdet trekkfuglar og kan sjåast som overvintrande eller på trekk gjennom det meste av Nord-Amerika sørover til det sentrale Mexico.

Det er for tida fem anerkjente underartar av kvitkronesporv med varierande hekkeutbreiing og trekkvegar. Underarten i California er standfugl. 

Desse fuglane beitar på bakken eller i låg vegetasjon, men tar nokre gongar på vengene for å fange flygande insekt. Dei et hovudsakleg frø, andre plantedelar og insekt. Under trekket beitar dei ofte i flokkar.

Kvitkronesporvar hekkar enten lågt i buskar eller på bakken under buskar og legg tre til sju, typisk fem brun til raudflekka bleike eller grønnblå egg.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Spontant i Noreg
Eit individ av arten er registrert på Ona i Sandøy kommune, Møre og Romsdal	i oktober 2009, ein annan i Askvoll i Sogn og fjordane i mai 2019. Dei er òg sjeldne streiffuglar til Grønland, Island, Irland, Storbritannia og andre land i Vest-Europa.

Kjelder  

Denne artikkelen bygger på «White-crowned sparrow» frå ,  den 14. september 2019.  

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Cornell Lab of Ornithology White-crowned Sparrow Henta 14. september 2019

amerikasporvfamilien amerikanske sporvefuglar i Noreg