alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fritz Moen

Fritz Yngvar Moen (), fødd i Sarpsborg og avliden i Oslo, er kjend for å ha vorte dømd av norsk domstol for to drap som han skulle ha gjort i 1970-åra, men som han seinare vart frikjend for etter at saka vart teke opp på nytt. Etter at ein annan hadde vedgått å ha gjort drapa, er det ikkje tvil om at Moen vart uskuldig dømd. Til saman vart Moen dømd til 21 år i fengsel og inntil 10 år med sikring (dåtidas regler for det som no heiter forvaring) for dei to drapa. Han sat 18 år og 6 månader i fengsel, og måtte dessutan stette sikringsvilkåra resten av levetida. Saka har gått inn i rettssoga under nemninga Moensaka, og vert halde fram som eit særs alvorleg døme på såkalla justismord.

Moen var fødd døv, og var særs dårleg til å uttrykkje seg forståeleg, men vart rekna for å ha normal intelligens og evne til å hugse godt. Han var lam i høgre armen og sterkt skada i ansiktet  etter ei ulukke med moped i 1966. Våren 1978 vart han dømd for å ha teke livet av Torunn Finstad, og hausten 1981 for å ha drepe Sigrid Heggheim. Då den siste domen vart sagt, uttalte forsvarsadvokaten hans, Olav Hestenes, i rettssalen: «For første gang i skranken tillater jeg meg å si at det er begått justismord.»

Etter at privatetterforskar Tore Sandberg hadde engasjert seg sterkt i saka på slutten av 1990-talet, vart saka teke opp att, og Moen vart frikjend for det eine drapet i 2004, og for det andre i 2006. I desember 2005 hadde ein 67 år gamal mann vedgått på dødsleiet å ha gjort båe drapa.

Bakgrunnsstoff

NOU 2007: 7 Fritz Moen og norsk strafferettspleie
Tore Sandberg. 2007. Overgrepet : justismordene på Fritz Moen. Oslo: Damm ISBN9788202285302

Folk frå Sarpsborg
Informasjonskapsel

Ein informasjonskapsel (dessutan kjend som cookie) er ei lita datamengd som ein nettlesar tek imot frå ei nettside som brukaren vitjar, og som vert lagra på dataeininga til brukaren. I tillegg kan det lagrast ei datamengd hjå nettstaden.

Ein informasjonskapsel kan til dømes innehelda brukarinformasjon som passord og brukarnamn i kryptert form, og gjer at dette ikkje trengst registrerast på nytt. Informasjonskapslar vert òg nytta av salsnettstader til å føreslå nye produkt til brukaren, sidan dei kan samla inn informasjon om kva brukaren har gjort på nettstaden tidlegare.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Internett
VM i skiskyting 2000

Verdsmeisterskapen i skiskyting 2000, den 35. i rekka, vart avvikla i Oslo i Noreg i dagane frå 19. til 27. februar 2000, med unnatak for 4 x 10 km stafett for menn, ei tevling som siste arrangementsdagen i Holmenkollen vart avbroten grunna tjukk skodde. Tevlinga vart sidan arrangert under verdscuprenna i Lahti den 11. mars 2000.

Meisterskapen omfatta 10 tevlingar, likt delt mellom kvinner og menn. Tyskland tok flest medaljar med sine sju (1-3-3), framfor Russland med seks (2-4-0), medan Noreg vann flest tevlingar med sine tre sigrar. Norske Liv Grete Skjelbreid var den einaste utøvaren som vann to gullmedaljar.

Menn

10 km sprint 

Dato: 19. februar 2000

12,5 km jaktstart 

Dato: 20. februar 2000

15 km fellesstart 

Dato: 26. februar 2000

20 km 

Dato: 23. februar 2000

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 11. mars 2000 i Lahti

Kvinner

7,5 km sprint 

Dato: 19. februar 2000

10 km jaktstart 

Dato: 20. februar 2000

12,5 km fellesstart 

Dato: 26. februar 2000

15 km 

Dato: 22. februar 2000

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 25. februar 2000

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 2000» frå ,  den 2. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 2000
Sport i Noreg i 2000
2000 i Finland
Idrettstilskipingar i Oslo
Idrettstilskipingar i Finland
Martina Halinárová

Martina Jašicová (), ei tid gift Martina Schwarzbacherová, seinare Martina Halinárová, er ein slovakisk tidlegare skiskyttar frå Dolný Kubín i Nord-Slovakia.

Martina Schwarzbacherová tok sølvmedaljen i 10 km jaktstart under VM i skiskyting 1999 i finske Kontiolahti. Ho gjekk seg då opp frå sjuandeplassen etter sprintrennet, einast den suverene vinnaren, Olena Zubrilova som representerte Ukraina, makta å halde seg framom henne.

Den slovakiske utøvaren var aktiv internasjonalt frå 1993 til 2011. Ho vann eitt renn i verdscupen i skiskyting; 15 km normalprogram i Lahti vinteren 1995. Sidan fekk ho tre pallplassar i verdscupen i 1999-sesongen. Etter 2003 klarde ho ikkje lenger å hevde seg mot verdseliten.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Martina Halinárová» frå ,  den 2. februar 2016.

Bakgrunnsstoff 
 

Slovakiske skiskyttarar
Slovakiske deltakarar under vinter-OL 1994
Skiskyttarar under vinter-OL 1994
Slovakiske deltakarar under vinter-OL 1998
Skiskyttarar under vinter-OL 1998
Slovakiske deltakarar under vinter-OL 2002
Skiskyttarar under vinter-OL 2002
Slovakiske deltakarar under vinter-OL 2006
Skiskyttarar under vinter-OL 2006
Slovakiske deltakarar under vinter-OL 2010
Skiskyttarar under vinter-OL 2010
History av Elouiz

«History» (Historie) er ein singel av Elouiz, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Jeanette Olsen, Michael Jay og André Lindahl.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«History» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Christina Cornelia Elouise Pethrus Lauritzen, under namnet Elouiz, vil framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Singlar frå 2016
Elouiz-songar
Songar skrivne av Jeanette Olsen
Songar skrivne av Michael Jay
Songar skrivne av André Lindahl
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Feel Da Rush

«Feel Da Rush», opphavleg «Happy Rush», er ein singel av Freddy Kalas som vart gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Fredrik Auke, Simen Auke, Mikkel Christiansen, Trond Opsahl og Christoffer Huse.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«Happy Rush» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Fredrik Auke, under namnet Freddy Kalas, vil framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentleggjort på NRK.no. 20. januar vart det kjend at «Happy Rush» var plagiat av Freddy Kalas sin eigen song frå 2011, «Cannabus». Songen vart diskvalifisert, men Freddy Kalas fekk likevel delteke i tevlinga trass i regelbrotet. 21. januar vart det kjend at Freddy Kalas hadde skrive om refrenget, og at den ny versjonen hadde fått tittelen «Feel Da Rush». 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Singlar frå 2016
Freddy Kalas-songar
Songar skrivne av Fredrik Auke
Songar skrivne av Simen Auke
Songar skrivne av Mikkel Christiansen
Songar skrivne av Trond Opsahl
Songar skrivne av Christoffer Huse
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Laika av The Hungry Hearts feat. Lisa Dillan

«Laika» er ein singel av The Hungry Hearts feat. Lisa Dillan, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Tonje Gjevjon.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«Laika» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Tonje Gjevjon, Line Halvorsen, Mona Krager, Ellen Frøysaa, Edith Roth Gjevjon, Olga Niktina og Henriette Høyskel frå gruppa The Hungry Hearts og Lisa Dillan, under namnet The Hungry Hearts feat. Lisa Dillan, vil framføre songen, på engelsk og tysk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Singlar frå 2016
The Hungry Hearts-songar
Lisa Dillan-songar
Songar skrivne av Tonje Gjevjon
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Tyskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Fleirspråklege Melodi Grand Prix-songar
Anna Lee

«Anna Lee» er ein singel av Suite 16, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av David Bjoerk, Andreas Moe, David Eriksen og Alexander Austheim.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«Anna Lee» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Alexandru Gros Grindvoll, Andreas Haukland, Kevin Knutsen, Vemund Rosendal og Thomas Alexander Strandskogen, under namnet Suite 16, vil framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Singlar frå 2016
Suite 16-songar
Songar skrivne av David Bjoerk
Songar skrivne av Andreas Moe
Songar skrivne av David Eriksen
Songar skrivne av Alexander Austheim
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Afterglow

«Afterglow» er ein singel av Laila Samuels, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Laila Samuelsen, The Beatgees og Jan Weigel.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«Afterglow» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Laila Samuelsen, under namnet Laila Samuels, vil framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Singlar frå 2016
Laila Samuels-songar
Songar skrivne av Laila Samuelsen
Songar skrivne av The Beatgees
Songar skrivne av Jan Weigel
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Stand Up av Makeda

«Stand Up» er ein singel av Makeda, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Danne Attlerud, Michael Clauss og Thomas Thörnholm.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«Stand Up» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Makeda Dyhre, under namnet Makeda, vil framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Singlar frå 2016
Makeda-songar
Songar skrivne av Danne Attlerud
Songar skrivne av Michael Clauss
Songar skrivne av Thomas Thörnholm
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Anyway av Pegasus

«Anyway» er ein song av Pegasus, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Tommy Nilsen og Ronny Nilsen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 2016	
«Anyway» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Tommy Nilsen, Ronny Nilsen, Arne Kolsrud Overen og Sjur Andreas Lundstein, under namnet Pegasus, vil framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Into the Fire

«Into the Fire» er ein song av Stage Dolls, gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Torstein Flakne, Anne Judith Wik, Mark Spiro og Hallgeir Rustan.

«Into the Fire» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Tommy Nilsen, Ronny Nilsen, Arne Kolsrud Overen og Sjur Andreas Lundstein, under namnet Stage Dolls, ville framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentliggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Stage Dolls-songar
Songar skrivne av Torstein Flakne
Songar skrivne av Anne Judith Wik
Songar skrivne av Mark Spiro
Songar skrivne av Hallgeir Rustan
Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Traces

«Traces» er ein song av Stine Hole Ulla som vart gjeven ut 2. februar 2016. Songen er skriven av Stine Hole Ulla, Trude Kristin Klæbo og Ingrid Skretting.

«Traces» vart presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2016, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, på ein pressekonferanse hjå Norsk rikskringkasting 19. januar 2016. På pressekonferansen vart det òg kjend at Stine Hole Ulla ville framføre songen, på engelsk. Samstundes vart 15 sekundar av songen offentleggjort på NRK.no. 2. februar 2016 vart songen gjeven ut i full lengd.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 2016-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Deoksyribose

Deoksyribose er eit monosakkarid og ein aldose med fem karbonatom. Det er med i strukturen til DNA.

Kjelder 
 

Karbohydrat
Aragonesisk

Aragonesisk eit romansk språk som vert talt i Aragón-regionen i det nordlege Spania. Språket er nærskyldt med spansk, og er likestilt med spansk som offisielt språk i regionen sin. Språket har utvikla seg frå mellomalderes navarro-aragonesisk. I dag er det mellom 10 000 og 30 000 menneske snakkar språket i dalføra i Pyreneane i Aragón i Spania, hovudsakleg i comarca (regionane) Somontano dei Barbastro, Jacetania, Alto Gállego, Sobrarbe, og Ribagorza.

Medan det uformelt er det kjent som fabla («tale»), er aragonisk òg vanlegvis referert til ved namna til dei talrike lokale dialektane som har oppstått frå fragmenteringen som språket har gjennomgått i løpet i århundra.

Historie 
Aragonesisk har opphavet sitt i tidleg mellomalder som eit av dei fleste latinske dialektane som utvikla seg i Pyreneene på toppen av ein sterk baskisk underlag. Det opphavlege kongedømmet Aragón (som utgjorde fylka Aragón, Sobrarbe og Ribagorza) var progressivt utvida frå fjellkjedene i nord og sørover, pressa dei muslimske maurarane sørover i den frigjeringsprosessen som vert kalla for Reconquista og utvida samstundes området for aragonesisk språk.

Den dynastiske samskipnaden av dei katalanske landområda og kongedømmet Aragón, som utgjorde den aragonesiske krone på 1100-talet, førte ikkje til at språkformene i dei to områda blanda seg. Katalansk heldt fram å bli snakka i aust, og navarro-aragonesisk i vest, sjølv om det var uklåre grenseskilje språka i mellom. Den aragonesiske reconquista i sør slutta i kongedømmet Murcia som vart gjeve av Jakob I av Aragonia til kongedømmet Castilla som medgift for ein aragonesisk prinsesse.

Den viktigaste forkjemparen for det aragonesiske språket er utan tvil Johan Ferrandez d'Heredia, grunnleggjar og stormeister av hospitallerordenen av Sankt Johannes av Jerusalem basert på Rhodos. Han skreiv ein omfattande katalog over aragonesiske bøker og fekk dessutan omsett fleire verk frå gresk til aragonesiske, dei første i mellomalderens Europa.

Spreiinga av katalansk, og den katalanske opphavet til Trastámara-dynastiet og ein sterk likskap mellom katalansk og aragonesisk, førte til ytterlegare nedgang. Ein av dei viktige hendingane i historia til språket var då ein konge av katalansk opphav vart utpeikt på 1400-talet: Ferdinand I av Aragonia.

Den tosidige unionen av kronene Aragón og Castilla og innskrenkinga av sjølvstyre frå 1500-talet og framover tydde at aragonesiske, sjølv om det enno vart snakka, var avgrensa til landbruksområde og til kverdagslivet.

I løpet av styret til Francisco Franco på 1900-talet og spreiinga av obligatorisk barneskule, vart aragonesiske oppfatta som berre ein dialekt av spansk, og vart difor sett ned på og skuleelevar vart straffa for å snakka det. Med innføringa av lovmessig demokrati i 1978 kom det òg litterære tekster på aragonesisk og det vart drive studium på og om språket.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aragonesisk» frå ,  den 3. fberuar 2016.  
 

Einskildspråk
Romanske språk
Språk i Spania
Lappekodisillen

Lappekodisillen (eigentleg «Første Codicil og Tillæg Til Grendse-Tractaten imellem Kongerigerne Noreg og Sverrig Lapperne betræffende»), eller «Samanes Magna Charta» som avtala òg har vorte kalla, er namnet på eit tillegg til grensetraktaten av 21. september (jul.)/2. oktober 1751 (greg.) mellom Sverige (som den gongen inkluderte Finland) og Noreg, som på den tida var synonymt med Danmark-Noreg.

Lappekodisillen vart til som følgje av dei behova grensedraginga mellom Noreg og Sverige i 1751 reiste for å avklara rettssituasjonen for samane som budde i området. Han handla om retten samane hadde til å driva med reindrift på kryss av dei nye grensene. Årsaka var situasjonen som oppstod etter at Sverige tapte den store nordiske krigen. Samane, i det som no vert kalla Nordkalotten, er eit urfolk, med ei historie som går langt bak den tida då dei noverande statane vart danna og fekk sina noverande grenser.

Det samiske området vart i løpet av 1700-talet stykka opp mellom dei nordiske statane og Russland. Området frå Börgefjell og nordover var inntil 1751 delvis grenselaust land som ikkje var fullt ut underkasta jurisdiksjonen til nokon stat. I 1751 utvida Noreg (som den gongen var ein del av Danmark) og Sverige (som Finland den gongen tilhøyrde) statsgrensene sine til område som hadde vore utanfor nokon av desse land sine fulle territoriale jurisdiksjon, og dei etablerte dermed suverenitet over områda, samstundes som grensene mellom Noreg og Sverige vart fastlagt der. Særleg gjaldt dette det som no vert kalla som indre Finnmark, med tilgrensande område.

Sjå òg 
 Grensetraktaten av 1751

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lappekodisillen» frå ,  den 3. februar 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Lappekodisillen (Lovdata)
 Fra sikring av samenes rettigheter til samisk ulykke – Lappekodisillen 1751-1859 (Pedersen/UiT) 
 Utvalg fra grensearkiv ca. 1750 i Riksarkivet

 Litteratur 
 Pedersen, Steinar (2006) Lappekodisillen i nord 1751–1859 : fra grenseavtale og sikring av samenes rettigheter til grensesperring og samisk ulykke. Avhandling (dr. philos.) - Universitetet i Tromsø. ISBN 82-91636-23-0

Internasjonale avtalar
Norsk historie
Reindrift
Xenoturbella

Xenoturbella er ei biologisk slekt av havlevande tosidig symmetriske dyr som kan minna om ormar. Den fyrste arten i slekta vart oppdaga i 1915, men ho vart fyrst skildra vitskapleg i 1949. To artar er kjende frå vestkysten av Sverige, og i 2016 vart fire nye artar oppdaga i Stillehavet.

Observerte artar i Stillehavet er rosa eller lilla på let og avlange i forma, og vart difor kalla for «lilla sokkar» av forskarane som fann dei. Per februar 2016 er det ikkje kjend korleis artar i Xenoturbella et.

Taksonomi 
Artar kjende frå Sverige:
 Xenoturbella bocki
 Xenoturbella westbladi

Artar kjende frå Stillehavet:
 Xenoturbella monstrosa
 Xenoturbella hollandorum
 Xenoturbella profunda
 Xenoturbella churro

Kjelder 

 
 

Dyr
Ekfrase

Ekfrase (or gresk  ἔκ-φρασις ek, «ut» og phrasein, «tale») er eit retorisk omgrep for ein detaljert og visuell skildring av ein stad, ein person eller ein gjenstand, eventuelt også eit hendingsforløp eller ein tidssituasjon. Meir spesielt blir nemninga nytta om ei detaljert skildring av eit kunstverk eller ein kunstgjenstand i ein litterær tekst, og då ofte eit verk frå biletkunsten.

Antikke lærarar i retorikk gav studentane sine opplæring i descriptio eller ekfrase, som var ei øving i å skildre noko detaljert og visuelt for på den måten å gjere det synleg for eit publikum. Evna til å gjere dette blei høgt verdsett, og nokre valde å skildre ein allereie eksisterande gjenstand i form av eit kunstverk. Det er truleg difor ekfrase etter kvart også kom til å tyde tekstar skrivne som respons på ein kunstgjenstand. 

Eit klassisk døme på bruk av  ekfrase i antikken er skildringa av korleis guden Hefaistos smir Akhilles sitt skjold i 18. song av Illiaden. Skildringane av kunstferdige sverd og klede i den norrøne diktekunsten kan også reknast som tidlege døme på ekfrase. Ekfrasen fekk ei blømingstid i romantikken, då forfattarar som Gotthold Ephraim Lessing, med sitt skilje mellom romkunst (biletkunst) og tidskunst (diktekunst), skapa fornya interesse for litterære skildringar av kunstgjenstandar. I denne samanhengen kan ein også nemne Johan Ludvig Heiberg, som gjev poesien forrang over biletkunsten i Om Malerkunsten i dens Forhold til de andre skjønne Kunster (1838).

I moderne litteratur er John Keats sitt dikt Ode on a Grecian Urn eit kjent døme på ein ekfrase. I den norske bokheimen kan ein mellom anna nemne Andreas Munch sitt dikt Brudefærden, som er ei skildring av måleriet Brudeferd i Hardanger av Tidemand og Gude. Vidare kan ein også nemne Wergelands Jan van Huysums Blomsterstykke (1840) og Til eit Astrup-bilete (1961) av Olav H. Hauge. I nyare norsk dikting er Meditasjonar over Georges de la Tour (1990) av Paal-Helge Haugen og Uten film i kameraet (2010) av Hanne Bramness to døme på diktsamlingar som inneheld ekfrasar.

Retorikk
Lyrikk
Greske ord og uttrykk

Kjelder 
Ekfrase. (1990). I Eide, T. Retorisk leksikon (s. 42). Oslo: Universitetsforlaget. ISBN 820-02-11-05-3
Ekfrase. (2015, 9. desember). I Ridderstrøm, H. Bibliotekarstudentens nettleksikon om litteratur og medier. Henta frå http://edu.hioa.no/helgerid/litteraturogmedieleksikon/ekfrase.pdf (PDF).

Fotnotar
Maltsukker

Maltsukker eller maltose er eit disakkarid. Det vert danna frå to glukosemolekyl. Det finst mellom anna i vørteren i ølbryggeria og i dravet i brennevinsbryggeria, og er der viktig av di det vert omdanna til etanol og karbondioksid ved gjæring.

Kjelder 

Karbohydrat
VM i skiskyting 1999

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1999, den 34. meisterskapen i rekka, kom i gang 12. februar 1990 i finske Kontiolahti, sju dagar etter fastsett arrangementsplan, og varde i fyrste omgang til 14. februar. Vedvarande streng kulde med temperaturar ned mot -25°C gjorde at opningsrenna vart utsett dag etter dag i ei veke, så dei fire tevlingane ein ikkje fekk gjennomført i Kontiolahti i februar, vart avvikla i samband med verdscupen i skiskyting i Oslo den 11. og 13. mars 1999. 

Fellesstart for menn og for kvinner stod på VM-programmet for aller fyrste gong. Lagtevlingane var derimot fjerna frå øvingsprogrammet, og er sidan heilt forsvunne som konkurranseform.

Kontiolahti

Menn

10 km sprint

12,5 km jaktstart

4 x 7,5 km stafett

Kvinner

7,5 km sprint

10 km jaktstart

4 x 7,5 km stafett

Oslo

Menn

15 km fellesstart

20 km

Kvinner

12,5 km fellesstart

15 km

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1999» frå ,  den 4. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1999
Sport i Noreg i 1999
1999 i Finland
Idrettstilskipingar i Oslo
Idrettstilskipingar i Finland
Glykogen

Glykogen er eit polysakkarid og ein homopolymer av glukose med ein greina struktur. Det finst i dei fleste veva i dyreorgansimar, men det finst mest av det i musklar og lever, der dei er ein karbohydratreserve. Gjennom muskelarbeid vert glykogen enzymatisk brote ned til pyrodruesyre og mjølkesyre.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Polysakkarid