alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Spiralen

Spiralen er ein 1 650 meter lang vegtunnel som slynger seg seks og ein halv gang i jamn stigning som ein heliks inne i Bragernesåsen i Drammen. Vegen er kommunal bomveg, open for køyring mot ei avgift.

Den nedre tunnelopninga ligg attom Drammen sjukehus, 50 meter over havet, og den øvre ligg på Spiraltoppen (Nedre skanse, tidlegare kalla Breidablikk), 213 meter over havet. Namna Spiralen og Spiraltoppen (namnet på både staden og på vegen mellom øvre tunnelopning og parkeringsplassen) vart fastsett i 1986. På Sprialtoppen er det restaurant og eit vidt utsyn over byen, Drammenselva, Drammensfjorden, med fjella i Kongsberg og Numedal i det fjerne. Stiar og turvegar går innover i skogsområdet Drammensmarka. Drammens Museum har sitt friluftsmuseum 300 meter innanfor Spiraltoppen. Her er det 21 gamle tømmerhus som skal illustrere farne tiders gardsdrift og bygningstradisjonar i Buskerud. 

Tunnelen er ni meter brei, kvar slyng har ein radius på 35 meter, og høgda i tunnelen, som opphavleg var 3,1 meter, er seinare auka, slik at moderne turistbussar kan køyre opp. Stigninga er 1:10.

Den nedre tunnelopninga ligg i eit tidlegare steinbrot som heilt frå byrjinga på 1900-talet hadde vore nytta til å skaffe stein til gatene i byen. Sjølve tunnelen vart òg bygd som eit steinbrot for å skaffe stein til utbygging av dei to gatene Rosenkrantzgata og Bjørnstjerne Bjørnsons gate på 1950-talet. Ingeniør Eivind Olsen lanserte då ideen om å hente steinen frå ein slik tunnel, som både ville verte ein attraksjon for byen og eit langt mindre skjemmande inngrep i naturen enn eit ope steinbrot. Arbeidet med tunnelen vart sett i gang i 1953 etter at 70 000 kubikkmeter med stein allereie var sprengd ut i steintaket. Tunnelen vart opna av kong Olav V i 1961, som var året for byen Drammens 150-årsjubileum. Eivind Olsen er heidra med ein plakett med teksten «Spiralens far - byingeniør i Drammen 1957-66» som er sett opp i nærleiken av utsynspunktet på Spiraltoppen.

Kjelder
 Borgen, Per Otto. 1995. Drammen byleksikon, side 227 ISBN 82-91649-00-6

Bakgrunnsstoff 

Vegar i Drammen
Tunnelar i Viken
Tunnelar opna i 1960-åra
1961 i Noreg
Bomvegar i Noreg
Myelinprotein null

Myelinprotein null (P0) er eit immunoglobulin-transmembranprotein som finst i det perifere nervesystemet i landlevande ryggradsdyr, der det utgjer over 50 % av proteina i myelin. Det verkar som eit adhesjonsmolekyl som held membranytene i myelinet tett saman.

Hjå haiar og skater og ekte beinfiskar finst P0 både i det perifere nervesystemet og i sentralnervesystemet.

Kjelder 

Humane protein
Histioteuthis

Histioteuthis er ei slekt av mesopelagiske blekksprutar der det venstre auga er mykje større enn det høgre. Det venstre auga kan ha ein diameter på over det dobbelte av det høgre. Det større venstre auga er gjerne vendt oppover medan det mindre høgre auga er vendt nedover. Det er tenkt at det større auga kan sjå silhuettar av objekt over blekkspruten mot det veike sollyset, og at det mindre auga ser bioluminescente punktkjelder under han.

Kjelder 
 

Blekksprutar
Europacupen i fotball 1987

Europacupen i fotball 1987 var ei fotballturnering der vinnarane av 30 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar FC Steaua București. Turneringa var den 32. i rekka. I finalen 27. mai 1987 i Wien vann FC Porto 2-1 over Bayern München. Det var tredje gongen eit lag frå Portugal vann Europacupen i fotball, tidlegare vann Benfica i 1961 og 1962.

Europacupen 1987 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt, stod det framleis likt vart det ekstraomgangar og til sist straffespark-tevling. Turneringa tok til 17. september 1986. Etter to ordinære cuprundar i september-november vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars-april 1987.

Vinnarlaget frå Porto slo i turneringa ut høvesvis Rabat Ajax frå Malta, Vitkovice frå Ostrava i Tsjekkoslovakia, Brøndby IF frå København og Dynamo Kiev. Finalist Bayern München vann mot PSV Eindhoven, Austria Wien, RSC Anderlecht og Real Madrid.

Finalen
57 500 tilskodarar såg finalen på Praterstadion i Wien 27. mai 1987. Bayern tok leiinga i det 25. minutt ved Ludwig Kögl. To skåringar i det 77. og 80. minutt snudde kampen og sikra siger 2-1 til Porto. Rabah Madjer utlikna og innbytar Juary Filho vart matchvinnar.

Vinnarlaget FC Porto bestod av: Józef Młynarczyk, João Domingos Pinto (kaptein), Eduardo Luís, Celso Dias, Augusto Inácio, Quim, António Sousa, António André, Jaime Magalhães, Rabah Madjer og Paulo Futre. Juary Filho spelte heile andre omgang i staden for Quim, og  António Frasco tok plassen til Inácio i det 65. minutt.

Bayern München sitt mannskap var: Jean-Marie Pfaff, Helmut Winklhofer, Norbert Nachtweih, Norbert Eder, Hans Pflügler, Hansi Flick, Lothar Matthäus (kaptein),  Andreas Brehme, Michael Rummenigge, Dieter Hoeneß og Ludwig Kögl. Lars Lunde kom inn på bana straks etter Porto tok leiinga, ut gjekk Flick.

Alexis Ponnet frå Belgia var kampdommar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Europapokal der Landesmeister 1986/87» frå ,  den 15. juni 2017.  
 

Fotball i 1987
Sport i 1987
Europacupen i fotball
Horst-Dieter Höttges

Horst-Dieter Höttges () er ein tysk tidlegare fotballspelar frå Mönchengladbach som spelte VM-finalen 1966 og EM-finalen 1972, to kampar som enda med høvesvis vesttysk tap i 1966 og siger i 1972. Han var elles med i troppene til VM 1970 og 1974.

Klubbspel
Höttges spelte 1963/64-sesongen på Borussia Mönchengladbach i ein regional serie. Frå 1964 til 1978 var han høgreback i Werder Bremen. I Höttges fyrste sesong på Werder lukkast klubben vinne sitt aller fyrste ligagull. Tre år seinare vart Werder nummer to i Bundesliga. Til saman spelte Höttges 420 bundesligakampar og skåra 55 mål.

Landslagsspel
Höttges debuterte på det vesttyske landslaget i mars 1965. Han spelte sin 18. landskamp då Vest-Tyskland tapte VM-finalen 1966 2-4 mot arrangørlandet England. Den 21. mai 1969 i Essen la han på til 10-0 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Kypros, hans einaste landslagsmål. Under VM 1970 i Mexico deltok han i dei fire fyrste kampane til Vest-Tyskland, men ikkje den høgdramatiske semifinalen mot Italia. To år seinare var han på plass då Vest-Tyskland vann fotball-EM 1972 med overbevisande 3-0 mot Sovjetunionen i finalen. Då VM i fotball 1974 fann stad i heimlandet fekk han eit innhopp i kampen mellom Vest-Tyskland og Aust-Tyskland, eit oppgjer som enda med austtysk siger 1-0. Det var 66. og siste gongen Höttges var aktiv i den vesttyske landslagsdrakta.

Merittar
 Verdsmeister: 1974 med Vest-Tyskland
 Europameister: 1972 med Vest-Tyskland
 VM-sølv: 1966 med Vest-Tyskland
 VM-bronse: 1970 med Vest-Tyskland
 Vesttysk seriemeister: 1965 med Werder Bremen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Horst-Dieter Höttges» frå ,  den 15. juni 2017.  
 

Tyske fotballspelarar
Werder Bremen-spelarar
Borussia Mönchengladbach-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1966
Spelarar i Fotball-VM 1970
Spelarar i Fotball-EM 1972
Spelarar i Fotball-VM 1974
Jean Tigana

Jean Amadou Tigana () er ein fransk tidlegare fotballspelar, fødd i Bamako i Mali og oppvaksen i Marseille. Han vart europameister med Frankrike i 1984 og vann seks nasjonale meisterskap med Girondins Bordeaux.

Klubbspel
Tigana fekk proffkontrakt med SC Toulon i 1975 og spelte på laget i tre år. Der etter vart det også tre år i Olympique Lyon, før han i 1981 vart overført til Girondins Bordeaux. Tigana kom til å spele Girondins si midtbane i åtte år og var med på å vinne tre ligagull og to cup-pokalar. I 1989 gjekk han vidare til Olympique Marseille. Etter to sesongar på laget frå heimbyen la han opp våren 1991.

Landslagsspel
Tigana var fransk landslagsspelar frå 1980 til -87 og spelte i alt 52 landskampar. Han deltok i fotball-VM 1982 og i EM 1984 på heimebane. Her var han med på laget som vann EM-finalen med 2-0 over Spania. To år seinare var han med i alle sju kampane Frankrike spelte under VM 1986 i Mexico, der han i kampen mot Ungarn skåra sitt einaste landslagsmål. Meisterskapen enda med bronse til Frankrike. Både då og tidlegare var Tigana på landslaget ein av spelarane i gruppa som franskmennene kalla «det magiske kvadratet». Michel Platini, Luis Fernández og Alain Giresse var dei andre i le Carré Magique.

Merittar
Europameister: 1984 med Frankrike
VM-bronse: 1986 med Frankrike
Fransk seriemeister: 1984, 1985 og 1987 med Girondins Bordeaux 
Fransk cupmeister:  1986 og 1987 med Girondins Bordeaux

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jean Tigana» frå ,  den 15. juni 2017.  
 

Franske fotballspelarar
Maliske fotballspelarar
Franskmenn av malisk opphav
Bordeaux-spelarar
Lyon-spelarar
Marseille-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-EM 1984
Spelarar i Fotball-VM 1986
Mikal Laberg

Mikal Schjelderup Pedersen Laberg () var ein norsk fiskar og stortingsmann frå Gratangen. Han møtte periodevis på Stortinget åra 1925 og -27, frå 1931 hadde han fast tingsete for Troms og Høgre til 1945.

Laberg var son til ein fiskar og var sjølv fiskar frå 14-årsalderen. Sidan 1911 dreiv han som notbas i sildefiskeria på strekninga Jæren til grensa mot Finland i nord.

Åra 1925-30 var Laberg varaordførar i Gratangen. Elles hadde han til ulike tider mange kommunale verv, så som viseformann i forliksrådet, medlem i verjerådet, helserådet og skogutvalet. I lengre tid var han formann i forstandarskapet til Gratangen Sparebank.

Laberg var fyrste varamann til Stortinget 1925-27 og møtte dei fire fyrste vekene av 1925-sesjonen i staden for den valde representanten, noko han også gjorde i 1927-sesjonen frå 21. april. Valperiodane 1931 -33, 1934.-36 og 1937-45 var han derimot fast representant frå valkrinsen Troms og for partiet Høgre. Han var medlem 1931-33 i Helsekomiteen og deretter i Sjøfarts- og fiskerikomiteen frå 1934 til -45. Utanom stortingsvervet var han medlem i Råfiskkomiteen av 1937.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Folk frå Gratangen
Oligodendrocytt

Oligodendrocyttar er dei gliasellene som myeliniserer aksona til nervesellene i sentralnervesystemet. Kvar myeliniserande oligodendrocytt kan ha frå 1 til 40 utstikkarar som myeliniserer akson, og kvar oligodendrocytt kan myelinisera fleire ulike akson.

Oligodendrocyttar finst hjå alle ryggradsdyr utanom kjevelause fiskar.

Sjukdomen multippel sklerose involverer tap av oligodendrocyttar.

Kjelder 

Gliaceller
Mathias Kjørboe

Mathias Bille Kjørboe () var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann frå Moss.

Kjørboe var son til ein jurist. Han vart student frå katedralskulen i Kristiansand i 1810 og vart cand.jur. i 1815 i København. Der etter arbeidde han på sorenskrivarkontoret til faren i Østre Robygdelaget til han i 1817 vart underrettsprokurator i Kristiansand. 1821-23 var han konstituert sorenskrivar i Vestre Robygdelaget. Frå 1829 var han assessor i stiftsoverretten i Kristiansand, til han i 1843 fekk jobben som sorenskrivar i Lyngdal. Til sist var han frå 1852 stiftamtmann i Kristiansand og amtmann i Lister og Mandal.

Kjørboe møtte på Stortinget 1827, Omframtstortinget 1828 og Stortinget 1830 som representant frå Kristiansand. Han var i 1827 visesekretær i Stortinget, sekretær i Gasje- og pensjonskomiteen og i Redaksjonskomiteen. Også i 1828 var han visesekretær i Stortinget og elles sekretær i Odelstinget og medlem i komiteen om løyvingar til ministerkassa. I 1830 var han sekretær i Stortinget og Desisjonskomiteen, dessutan medlem i Justiskomiteen og Valkomiteen. Også i 1839 var han sekretær i Stortinget og medlem i Valkomiteen, og vidare formann i Veglovkomiteen og medlem i Protokollkomiteen.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar 1839-1841
Folk frå Moss
90. stridsvogndivisjon

90. stridsvogndivisjon (russisk 90-я гвардейская танковая Витебско-Новгородская дважды Краснознамённая дивизия) er ei militær eining direkte underlagd Sentrale militærdistrikt i byen Tsjebarkul. Divisjonen er bygd opp frå den nedlagde 7. stridsvognbrigade på same staden.

Referansar

Stridsvogndivisjonar i Russland
Sitra

Sitra (arabisk سترة eller سِتْرَة, òg: As Sitra, Jazīrat Sitrah og Jazīrat as Sitra) er ei øy i Sentralguvernementet i Bahrain, like aust for Bahrainøya i Persiabukta. Ho ligg sør for Manama og Nabih Saleh. Vestkysten av øya dannar eine sida av Tublibukta.

Dei fleste av innbyggjarane på øya bur i sju historiske landsbyar: Wadyan, Al Kharijiya, Marquban, Al Garrya, Mahazza, Sufala og Abul Aish. Det finst fleire fråflytta byar i Sitra, og den viktigaste av desse er Halat Um al-Baidh. Innbyggjarane på Sitra er stort sett bahrainske sjiamuslimar, med ein større sørasiatisk minoritet. 

Den sunniarabiske folkesetnaden på Sitra (inkludert Al Buainain-stamma som budde i den no folketomme landsbyen Salba, vest på Sitra) forsvann tidleg i 1920-åra då dei fleste av dei døydde av kopper eller flytta attende til heimlandet sitt..

Masjid al-Mughira ibn Shu'ba, den siste attverande sunni-moskeen på øya, vart nedlagd i 2011 etter at han vart vandalisert av sjiademonstrantar.

Geografi og økonomi
Øya brukte å vere dekt av daddelpalmelundar og gardar, som fekk vatn frå fleire ferskvasskjelder. Hovudnæringa på øya var basert på jordbruk og fiske. Mangrover brukte å dekkje vestkysten, men desse har nesten heilt forsvunne på grunn av utbygging. 

Nordsida av øya er utbygd til eit industriområde. Oljelagra til Bapco ligg sør på øya. Sitra er òg endestasjonen til den 42 km lange naturgassrøyrleidninga Dhahran-Sitra, som går til Dahran i Saudi-Arabia.

Sitra-vegfyllinga knyter nordsida av øya til Nabih Saleh og Umm al Hussam (Manama) på Bahrainøya. Ei lita bru i sørvest går òg frå Sitra til Bahrainøya, nær landsbyane Ma'ameer og Eker.

Historie

I 1782 oppstod det ein strid mellom lokale innbyggjarar og fleire personar frå Al Khalifa som kom frå Zubara for å kjøpe forsyningar. Det oppstod kampar som førte til at folk på begge sider vart drepne.

Sitra kommune

Sitra var namnet på ein kommune i Bahrain før dei vart omorganiserte som guvernement. Sitra kommune bestod av øya Sitra og tre landsbyar nær øya på hovudøya Bahrain: Ma'ameer, Eker og Nuwaidrat.

Sitra kommune dekte eit område som omfatta heile petroleumsproduksjonen til Bahrain. Det er òg eit eksportsenter for oljefelta nordaust i Saudi-Arabia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sitra» frå ,  den 15. juni 2017. 
 oppgav desse kjeldene:
	

Busetnader i Bahrain
Øyar i Bahrain
Tidlegare kommunar i Bahrain
Umm an Nasan

Umm an Nasan (arabisk ام النعسان) er den fjerde største øya i Bahrain, etter Bahrainøya, Hawar og Muharraq. Ho er privateigd av kong Hamad bin Isa Al Khalifa, og er avgrensa for vanlege folk. Ho er knytt til Bahrainøya via King Fahd Causeway. Det er lite utvikling på øya anna enn dei to palassa til kongen og somme hagar. Ei lita stamme hjorteantilope er sett ut på øya. 

Umm an Nasan ligg i Bahrainbukta i Persiabukta vest for Bahrainøya, og aust for den saudiarabiske kystbyen Khobar.

Sjå òg
 Umm as Sabaan
 Jiddaøya

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Umm an Nasan» frå ,  den 15. juni 2017. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Artikkel om øya, Abbas al Murshid
 

Øyar i Bahrain
Guvernement i Bahrain

Det er fire guvernement i Bahrain. Desse er Hovudstadsguvernementet, Nordguvernementet, Sørguvernementet og Muharraq. Det var tidlegare fem guvernement fram til september 2014, då Sentralguvernementet vart avskaffa.

Historie

Den første kommunen i Bahrain var Manama kommune som vart grunnlagd i juli 1919. Kommunestyret vart valt kvart år og bestod av åtte medlemmar. Kommunen skal ha vore den første som vart grunnlagd i Den arabiske verda. Kommunen hadde ansvar for å rydde vegar og leige ut bygningar til leigebuarar og butikkar. I 1929 byrja kommunen òg med vegbygging og opna marknader og slakteri. I 1958 byrja kommunen vassreinsingsprosjekt. I 1960 hadde Bahrain fire kommunar: Manama, Hidd, Al Muharraq og Riffa.  I løpet av dei neste 30 åra vart dei fire kommunane delte inn i tolv kommunar etter kvart som busetnader som Hamad by og Isa by voks. Desse kommunane vart administrerte frå Manama under eit sentralt kommunestyre, der kongen peikte ut medlemmane.
Fram til 22. september 2014 var Bahrain delt inn i fem guvernement. Desse var:

Dei første kommunevala i Bahrain etter sjøvlstendet i 1971 var i 2002. Det siste var i 2014.

Bakgrunnsstoff 
 Inndelingar av Bahrain

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Governorates of Bahrain» frå ,  den 15. juni 2017. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Undernasjonale område i Bahrain
Bahrain 1
Bahrain
Bahrain
Guillain-Barré-syndrom

Guillain-Barré-syndrom (GBS) er ein autoimmun sjukdom i det perifere nervesystemet der pasienten gradvis vert veikare og får mindre eller fråverande strekkrefleks. Sjukdomen har fleire variantar, og den mest vanlege forma av sjukdomen inkluderer demyelinisering og byrjar gjerne med stadig veikare bein. Kring 3 prosent av pasientar med Guillain-Barré-syndrom døyr.

Guillain-Barré-syndrom kan oppstå etter kirurgi, vaksinering og infeksjon. Mellom anna er det prov for at infeksjon med bakterien Campylobacter jejuni kan valda syndromet.

Kjelder 
 

Autoimmune sjukdommar
Sjukdommar i det perifere nervesystemet
Glaskutling

Glaskutling (Aphia minuta) er ein gjennomskinleg art i kutlingfamilien som vert 4 til 5 cm lang. Hannen har større finnar, hovud og tenner enn hoa. Arten er ein pelagisk stimfisk som lever på grunt vatn der han et dyreplankton. Han gyt i juni–august. Levetida er eitt år.

Glaskutling finst langs kysten av Sør-Noreg, og elles i Svartehavet, Middelhavet og i Aust-Atlanterhavet frå Marokko til Noreg.

Kjelder 

Kutlingfamilien
Europacupen i fotball 1988

Europacupen i fotball 1988 var ei fotballturnering der vinnarane av 31 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar FC Porto. Turneringa var den 33. i rekka. I finalen 25. mai 1988 i Stuttgart vann PSV Eindhoven pokalen etter straffesparktevling mot Benfica frå Lisboa. PSV vart då den tredje klubben frå Nederland som vann Europacupen i fotball. 

Europacupen 1988 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt, stod det framleis likt vart det ekstraomgangar og til sist straffespark-tevling. Turneringa tok til 16. september 1987. Etter to ordinære cuprundar i september-november vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars og april 1988.

Vinnarlaget PSV slo i turneringa ut høvesvis Galatasaray frå Istanbul, Rapid Wien, Girodins Bordeaux og Real Madrid, begge dei sistnemnde vart slått ut på bortemålsregelen. Finalist Benfica vann mot Partizani Tirana, Aarhus GF, RSC Anderlecht og FC Steaua București.

Finalen
64 000 tilskodarar såg finalen på Neckarstadion i Stuttgart 25. mai 1988. Ein mållaus kamp vart avgjort med straffeskyting. Etter at alle dei oppsette ti eksekutørane skåra, sette innbytar Anton Janssen inn PSV sitt sjette rake straffemål. Så då PSV-målvakt Hans van Breukelen stoppa den neste Benfica-straffa, var det klart for PSV-feiring. 

Vinnarlaget PSV stilte med: Hans van Breukelen, Eric Gerets (kaptein), Ivan Nielsen, Ronald Koeman, Jan Heintze, Gerald Vanenburg, Berry van Aerle, Søren Lerby, Edward Linskens, Wim Kieft og Hans Gillhaus. Anton Janssen spelte 2. ekstraomgang i staden for Gillhaus.

Benfica mønstra: Silvino Louro, António Veloso, Dito, Carlos Mozer, Álvaro Magalhães, Chiquinho Carlos, Elzo Coelho, Shéu (kaptein), António Pacheco, Mats Magnusson og Rui Águas. Wando tok plassen til Águas i det 57. minutt og Radouane Hajry bytta med Magnusson i det 111. minutt.

Luigi Agnolin frå Italia dømde oppgjeret.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Europapokal der Landesmeister 1987/88» frå ,  den 16. juni 2017.  
 
Europacupen i fotball 
Fotball i 1988
Sport i 1988
Lungefiskar

Lungefiskar (Dipnoi) er ein underklasse av kjøtfinnefiskar som har lunger i tillegg til gjeller. Dei få artane i gruppa som lever i dag er særs spesialiserte. Lungefiskane er avhengige av atmosfærisk oksygen i tillegg til oksygenopptaket gjennom gjellene. Dei har òg visse trekk i hovudskallen som skil dei frå andre fiskar, og ein symmetrisk skjelettbygnad i halen.

Fossile lungefiskar er kjende frå devon og hadde då ei vid utbreiing på jorda. I denne perioden fanst ei rad til dels klart ulike typar lungefiskar, men sams for alle var dei lange og kvastforma para finnane. Desse lungefiskane hadde òg utvikla kraftige og flate knusetenner som sat på ganen, og kranietaket var dekt av eit høvesvis stort tal småe knoklar. Lungefiskane var talrike i devon, men i karbon og perm var dei gått sterkt attende i talet på artar og vart samstundes meir og meir like lungefiskane som lever i dag.

Kjelder 

Kjøtfinnefiskar
Paraskevi Patoulidou

Paraskevi «Voula» Patoulidou () er ein gresk tidlegare friidrettsutøvar frå Flórina i det nordlege Hellas. Ho vart olympisk meister i 100 meter hekk i 1992.

Aktiv
Både under friidretts-EM 1990 og VM 1991 tok Patoulidou seg til semfinalane på 100 meter, så vel som på 100 m hekk. Før dei olympiske sommarleikane 1992 i Barcelona hadde ho ein personleg rekord på 12,96 sekundar på 100 m hekk, øvinga ho konsentrerte seg om under leikane. Ho sette der personleg rekord med 12,88 då ho vart nummer tre i den andre semifinalen. I finaleløpet leia favoritten Gail Devers frå USA klart til ho snubla i siste hekken og fall over målstreken. Med eit perfekt gjennomført løp tok Patoulidou seg opp til andreplassen mellom nest siste og siste hekkepassering. Inn til mål heldt ho unna mot LaVonna Martin og Jordanka Donkova, dei to andre medaljevinnarane, og vann gullmedaljen på tida 12,64. 

Etter OL-triumfen lukkast Patoulidou aldri å markere seg i internasjonale tevlingar, ho konkurrerte då oftast i lengdehopp og på 100 m.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
 OL 1988 i Seoul: Utslått i forsøka på 100 m (11,85 =nr 41)
 EM 1990 i Split: Utslått i semifinalane på 100 m hekk (13,07 =nr 11) og 100 m (=nr 13)
 VM 1991 i Tokyo:  Utslått i semifinalane på 100 (11,51 =nr 14) og i kvartfinalane på 100 m hekk (13,41)
 OL 1992 i Barcelona: Gull i 100 m hekk – 12,64, framom LaVonna Martin (12,69)
 VM 1995 i Göteborg: Utan resultat i lengdehopp
 OL 1996 i Atlanta: Nr 10 i lengdehopp – 6,37 m
 VM 1997 i Aten: Utslått i lengdehopp (5,90 m =nr 36)
 VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa i 4 x 400 m stafett
 OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøka på 100 m (11,65 =nr 46)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Voula Patoulidou» frå ,  den 16. juni 2017.  

Greske friidrettsutøvarar
Hekkeløparar
Sprintarar
Lengdehopparar
Olympiske meistrar for Hellas
Susanna Lomheim Solem

Susanna Lomheim Solem () er frå Luster i Sogn og Fjordane. Ho har høgare postutdanning og har studert lokalhistorie, fransk og administrasjon og leiing. Solem har arbeidd i ulike avdelingar i Posten, både i Oslo, Trondheim og Sogndal.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Luster bibliotek
 Årbok for Sogn, nr. 63, 2017, s. 7

Forfattarar frå Luster
Norske sakprosaforfattarar
Bikirar

Bikirar (Polypteridae) er ein gamal familie beinfiskar som skil seg seg ut ved skjelettbygnaden til brystfinnane og ved at ryggfinnen eigentleg er frå 5 til 18 små flaggliknande småfinnar. Dei har ei toflika symjeblære som har reell lungefunksjon, mellom anna i turketida då bikirane ligg i dvale nedgravd i mudderet. Kroppen er dekt av tjukke og rombeforma ganoidskjel.

Bikirane femnar om minst 10 artar som alle lever i ferskvatn i Afrika, og som alle er rovfiskar. Den største arten, Polypterus bichir, vert over 1 meter og finst i Den demokratiske republikken Kongo, Senegal og i øvre nilområdet. Bikirane vart tidlegare rekna for å vera skylde kvastfinnefiskane, men dette er ikkje rett sidan bikirane har ei særs gamal og sjølvstendig utviklingsline mellom strålefinnefiskane.

Kjelder 

Strålefinnefiskar