alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fortun kyrkje

Fortun kyrkje står i bygda Fortun i Luster kommune i Vestland og er ei langkyrkje i tre frå 1879. 
Arkitekt for kyrkja var Erik Pedersen Rusten. 

Ho er soknekyrkje i Fortun sokn i Indre Sogn prosti.

Kyrkja erstatta ei stavkyrkje som var frå 1160–1180. 
Stavkyrkja vart tilbode Fortidsminneforeninga, men dei hadde ikkje råd, og Fortun stavkyrkje vart riven i 1882. Mykje av vyrket frå kyrkja vart seld til konsul Gade som fekk det frakta til Bergen og brukt i Fantoft stavkyrkje, som han fekk sett opp i Fana. 
Denne stavkyrkja gjekk tapt i ein påtend brann i 1992. 
Like etter vart det sett opp ei ny stavkyrkje på Fantoft, men så godt som alle dei gamle delane frå Fortun stavkyrkje var gått tapt, og det einaste som er att av henne på Fantoft er ein ynkskjestein og ein kross som står på alteret. 

Altertavla frå 1630-åra som hadde stått i stavkyrkja tok dei vare på på Fortun og ho heng på ein sidevegg i koret i Fortun kyrkje. 
Tavla var frå starten ei katekismetavle, men bibelversa vart overmåla med bilete av Kristus og Moses i 1692. 
I Fortun kyrkje er det òg to kyrkjeklokker frå 1200-talet, medan eit relikvieskrin frå 1220–1250 er på Bergen Museum.

Sjå òg 
 Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Fortun kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
 «Fortun kyrkje» hjå NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
 Om Fortun kyrkje på nettstaden til Luster kommune 
 Sigurd Muri: Norske kyrkjer. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

Bakgrunnsstoff 
 Om Fortun kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Eldre fotografi av Fortun kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 Kart frå 1979 som viser kyrkjerstader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen

 

Kyrkjer i Luster
Kyrkjer i Sogn prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Norske kyrkjer frå 1870-åra
Kulturminne i Luster
1879 i Noreg
Klaus

Klaus og Claus er opphavleg tyske kortformer av mannsnamnet Nicolaus, ei latinsk form av det greske namnet Nikolaos, som er danna av nike, 'siger', og laós, 'folk'. Namnet er òg brukt som slektsnamn. Det er også kjend som namnet til den amerikanske julenissen, Santa Claus, som har røter frå Den heilage Nicolaus. 

Klaus har namnedag i Noreg den 23. november. Andre skrivemåtar av Klaus er Clavs, Claes, Klas og Klávus.

Bruk

Det er 878 menn som heiter Klaus og 518 som heiter Claus i Noreg (SSB, 2008). I Tyskland var Klaus og Claus populære namn på gutar fødd ca 1920–1970.

Kjende namneberarar
Claus Sluter (ca 1345 – ca 1405), nederlandsk bilethoggar
Claus Frimann (1746-1829), norsk diktar
Claus Bendeke (1765-1828), Eidsvollsmann
Claus Pavels (1769-1822), norsk prest
Claus Daae (1806-1896), norsk stortingsmann
Claus Jervell (1812-1867), norsk stortingsmann
Claus Pavels Riis (1826–1886), norsk forfattar
Klaus Egge (1906-1979), norsk komponist
Claus von Stauffenberg (1907-1944), nazistisk offiser
Klaus Rifbjerg (f. 1931), dansk forfattar, kritikar og forlagsmann
Claus Krag (f. 1943), norsk historieprofessor
Klaus Nomi (1944–1983), tysk kontratenor
Klaus Hagerup (f. 1946), norsk forfattar, skodespelar og regissør
Klaus Ostwald (f. 1958), tysk skihoppar
Claus Lundekvam (f. 1973), norsk fotballspelar
Klaus Løkholm Bergli (f. 1976), norsk skodespelar
Klaus Høiland (f. 1948), norsk biologiprofessor
Claus Wiese (f. 1960), norsk programleiar
Claus Beck-Nielsen (f. 1963), dansk forfattar
Klaus Badelt (f. 1967), tysk filmmusikkomponist

Klaus som etternamn
Václav Klaus (f. 1941), tsjekkisk økonom og politikar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Klaus» frå ,  den 23. november 2008.

Bakgrunnsstoff

kortnamn
mannsnamn
førenamn av tysk opphav
førenamn av gresk opphav
førenamn av latinsk opphav
namn knytte til kristendom

sv:Klaus (namn)
de:Klaus (Vorname)
nl:Klaas
nds:Klaas
Gammastråling

Gammastråling er den mest kortbølgja og soleis den mest energirike elektromagnetiske strålinga. Gammastråling kan bli sendt ut under kjernereaksjonar, slik som radioaktivitet eller elektron-positron-annihilering, men òg under astrofysiske prosessar, slik som gammaglimt, der enorme mengder gammastråling blir frigjeven. Gammastråling har frekvensar over 1010 Hz, energiar over 100 keV og bølgjelengder kortare enn 10 pikometer.

Det elektromagnetiske spekteret
Stråling
Radioaktivitet
Kjernefysikk
Menen

Menen (fransk Menin) er ein kommune i Vest-Flandern i Belgia. Kommunen består av sjølve byen Menen og byane Lauwe og Rekkem. Byen ligg ved grensa til Frankrike og har om lag 32 000 innbyggjarar. 

Menen har gjeve namn til Menenporten i Ieper, som er eit monument for dei som mista livet i den første verdskrigen. Porten har dette namnet fordi vegen han dekkjer går til Menen.

Historie 
Menen si plassering nær den franske grensa førte til mange omleiringar gjennom historia til byen. Det har vore så mange som 22 omleiringar mellom 1579 og 1830. Byen var då òg ein del av Frankrike mellom 1668 og 1713. Vauban gjorde Menen til ei modellfestning i 1679-1689. Byen vart omleira og erobra av hertugen av Marlborough sin allierte hær i august 1706.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Menen» frå , den 23. november 2008. 
 

Kommunar i Belgia
Nes kyrkje i Sogn

Nes kyrkje står på Nes ved Lustrafjorden i Luster kommune i Vestland og er ei langkyrkje i tre frå 1836. Ho vart sett opp etter typeteiking laga av Hans Ditlev Franciscus Linstow. 
I 1909 vart kyrkja mykje ombygd, og fekk mellom anna nytt tårn, våpenhus og sakresti. Då fekk ho òg ny altertavle måla av Isak Refsnæs.

Dagens kyrkje erstatta ei stavkyrkje frå 1300-talet som då vart riven. Preikestolen, døypefonten og tre kyrkjeklokker i dagens kyrkje er frå stavkyrkja. I Bergen Museum er to alterfrontalar og eit krusefiks frå stavkyrkja, og ein meiner at døypefonten i Dale kyrkje òg har stått i Nes stavkyrkje tidlegare.

Nes kyrkje er soknekyrkje i Nes sokn i Sogn prosti.

Sjå òg 
 Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Nes kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
 «Nes kyrkje» hjå NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon  (på Allunne.no)

Bakgrunnsstoff 
 Om Nes kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Eldre fotografi av Nes kyrkje på nettstaden til Nasjonalbibliotektet
 
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 
 

Kyrkjer i Luster
Kyrkjer i Sogn prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Bygningar teikna av Hans Linstow
Norske kyrkjer frå 1836
Kulturminne i Luster
Klement

Klement og Clement er mannsnamn. Andre former er Klemet, Clemens. Klement har norsk namnedag den 23. november. Namnet er og nytta som etternamn.

Namnet kjem frå det latinske ordet clemens som tyder 'mild', og er nemnd i Bibelen. Fleire pavar og helgenar har heitt Klemens.

Kjende namneberarar 
 Clément Janequin (1485-1558), fransk renessansekomponist
 Clement Richard Attlee (1883-1967), statsminister i Storbritannia
 Clement Clarke Moore (1779-1863, USA-amerikansk diktar, skreiv A Visit from St. Nicholas
 Clement Freud (born 1924), politikar, forfattar, barnebarn av Sigmund Freud
 Clément Rodier (1829-1904), fransk misjonær og fruktdyrkar som klementin er kalla opp etter
 Clement Endresen (f. 1949), norsk høgsterettsdommar
 Clemente Rodríguez (f. 1981), argentinsk fotballspelar

Som etternamn 
 Jacobus Clemens Non Papa, flamsk renessansekomponist
 Jean III Clément (d. 1262), fransk adelsmann
 Edmond Clément (1867-1928), fransk tenor
 Jean-Baptiste Clément (1836-1903), fransk aktivist
 Frank G. Clement (1920-1969), guvernør i Tennessee

Stader 
 Byen Clément i Fransk Guiana
 Saint Clement på Jersey
 St Clement i Cornwall

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Klement» frå , den 23. november 2008. 
 
 «Klemens» i Store Norske Leksikon

Mannsnamn
Førenamn av latinsk opphav
Namn knytte til eigenskapar
Namn knytte til kristendommen
Den transmongolske jernbanen

Den transmongolske jernbane bind saman den transsibirske jernbanen frå Ulan-Ude i Russland med Jining i Kina, via Ulan Bator i Mongolia. Linja blei bygd mellom 1949 og 1961. Ho er stort sett enkeltspora i Mongolia og dobbeltspora i Kina. Sporvidda i Russland og Mongolia er 1520 mm, medan han er 1435 mm i Kina.

Andre viktige stoppestader i Mongolia er Sükhbaatar, Darkhan, Choir, Sainshand og Zamyn-Üüd, medan kinesiske Erenhot er grensestopp der ein endrar sporvidde. Viktige bilinjer går til Erdenet og Baganuur.

Historie 
Utbygginga av jernbanen i Mongolia tok til seint. Ein tok til å bygga den transmongolske linja i 1947, nådde Ulan Bator i 1950 og den kinesiske grensa i 1955. Før dette hadde dei einaste jernbanelinjene vore korte godslinjer.

Operasjon 

Det mongolske jernbaneselskapet Mongolyn Tömör Zam frakter 80 % av alt gods og 30 % av alle reisande i Mongolia. Dei fleste toga har to lokomotiv for å minska sjansen for forseinkingar i det store, sparsamt folkesette landet.

Mongolske og russiske tog bruker sporvidda 1520 mm, medan Kina bruker normalspor med breidda 1435 mm. Kvar gong toga kryssar grensa må dei derfor bytta hjul. Kvar vogn blir løfta og boggiane endra. Dette, saman med toll- og passkontroll, gjer at grensepasseringa kan ta fleire timar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Trans-Mongolian Railway» frå , den 23. november 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad (mongolsk)

Samferdsle i Mongolia
Jarnbane i Asia
Aino

Aino er eit finsk kvinnenamn, og tidlegare mannsnamn, danna av ordet ainoa, 'einaste'. Aina er ein variant av namnet. Aino har svensk namnedag den 13. juni.

Namnet er brukt i det finske eposet Kalevala, der Aino er den vakre systera til Joukahainen som druknar seg for ikkje å måtte gifta seg med den gamle Väinämöinen. 

Under den finske nasjonalromantiske perioden sist på 1800-talet var namnet mykje brukt. Nokre av dei første som fekk det var Aino Järnefelt (gift Sibelius), fødd i 1871, og Aino Krohn (seinare Aino Kallas), fødd i 1878. Etter ein topp i 1917, då over 1200 jenter fekk namnet Aino, sokk bruken utover 1900-talet. Mot slutten av 1990-åra voks han igjen, og i 2006 var Aino blitt jentenamnet som var mest gjeve i landet.

Bruk 
Namnet er mykje brukt i Finland, der 2 % av kvinner heiter Aino (2008). Det er også ein del brukt i Estland (0,8 % i 2004). I Noreg var det 156 kvinner som heitte Aino i 2008.

Kjende namneberarar 
 Aino Ackté (1876-1944), finsk sopran
 Aino Kallas (1878–1956), finsk-estisk forfattar
 Aino Aalto (1894–1949), finsk arkitekt og formgjevar
 Aino Hivand (f. 1947), samisk biletkunstnar
 Aino Kannisto (f. 1973), finsk fotokunstnar
 Aino-Kaisa Saarinen (f. 1979), finsk langrennsløpar
 Aino Jensen, dansk-norsk glasskunstnar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Aino» frå , den 25. november 2008.

Fotnotar 

Kvinnenamn
Finske førenamn
Namn knytte til mytologi
Darjeeling Himalayan Railway

Darjeeling Himalayan Railway er ein 80 km lang, smalspora (610mm) jarnbane som forbind Darjeeling i Vest-Bengal til omverda. Andre endestasjonen er Siliguri. Darjeeling Himalayan Railway i distriktet Darjeeling blei ført opp på UNESCO si liste over verdsarv i 1999. Jarnbana, som blei opna i 1881, blir driven av Indian Railway. Den blei bygd av britane mellom 1879 og 1881 og blir sett på som det første og enno det mest storslagne eksempelet på jarnbanar i veldig høgtliggande område.

Jarnbana er framleis stort sett dampdreven. Linja har ei høgdeforskjell fra 100 moh ved Siliguri til 2200 moh ved Darjeeling.

Lokomotiv 

Alle damplokomotiv som er i bruk på jarnbana er av klasse 'B'. Lokomotiva er bygd mellom 1889 og 1925. Av totalt 34 lokomotiv som er bygd, var det i 2005 berre 12 igjen i drift.

To diesellokomotiv er i bruk, Nr.604 & 605. Dei er begge to av klasse NDM6. Begge er i utgangspunktet bygd for Matheran Hill Railway.

Bakgrunnsstoff
 Darjeeling Himalayan Railway Society

Jarnbane i India
Verdsarv i India
Vest-Bengal
Skipingar i 1881
Leikanger kyrkje i Sogn

Leikanger kyrkje står på Leikanger på Systrond i Sogndal kommune i Vestland og er ei langkyrkje i stein frå kring 1250. 

Kyrkja har vore endra mykje opp gjennom århundra, i 1872 vart ho vigsla på nytt etter ei stor omvøling.
På 1930-talet vart mykje av dette gjord om att, og i 1936 stod interiøret fram att mykje som det hadde vore på 1600-talet. Det kvitemåla tårnet vart teke ned i 1955 og nytt tårn som var bygd etter eldre teikningar vart bygt istaden.

Kyrkja er soknekyrkja og einaste kyrkja i Leikanger sokn i Sogn prosti.

Sjå òg 
 Prestar i Leikanger
 Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Leikanger kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
 «Leikanger kyrkje» hjå NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
 Sigurd Muri: Norske kyrkjer. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

Bakgrunnsstoff 
 
 Anne Marta Hoff: «Leikanger kyrkje» i Norges kirker, Norsk institutt for kulturminneforskning
 Om Leikanger kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
 Om Leikanger sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Eldre fotografi av Leikanger kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 Hermund Kleppa (2014) Grunnlovsjubileum – 1814 i Leikanger prestegjeld. Kulturhistorisk leksikon, Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
 
 

Kyrkjer i Sogndal
Freda bygg i Vestland
Kyrkjer i Sogn prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Leikanger
Norske kyrkjer frå 1200-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kulturminne i Sogndal
Valkyrkjer i 1814
Ieper

Ieper (fransk Ypres, tysk Ypern) er ein kommune i den belgiske provinsen Vest-Flandern. Under den første verdskrigen var staden åstad for tre store slag. Under det første slaget ved Ypres (31. oktober til 22. november 1914) gjenerobra britiske styrkar byen frå tyskarane. Under det andre slaget om Ypres (22. april til 25. mai 1915) nytta tyske styrkar giftgass for første gong på vestfronten og dei erobra nokre viktige åsar rundt byen. Under det tredje slaget om Ypres (31. juli til 6. november 1917) gjenerobra britiske, kanadiske og ANZAC-styrkar åsane og lei store tap, dette slaget vert òg kalla slaget ved Passchendaele.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ieper» frå , den 23. november 2008. 
 

Kommunar i Belgia
Borgar

Ein borgar (frå lågtysk 'bymann'; av borg) er ein person med borgarskap i ein by.

Borgarskap i Noreg 
Frå siste delen av mellomalderen til ut på 1800-talet kunne ein mann ved å løyse borgarbrev få borgarrettar eller borgarskap i ein by og slik verte delaktig i dei privilegia byen hadde til handel m.v.

Borgarane hadde einerett til å drive borgarleg næringsverksemd i byen. Slike borgarlege yrke kunne mellom anna vere
 handelsmann
 skipper
 handverksmeister med lærlingar og sveinar

Borgarane hadde samstundes plikter overfor bysamfunnet. Det galdt skatteplikt og plikt til å ta på seg offentlege verv. Byane kunne stille krav til minsteformue.

Ein mann kunne berre vere borgar i ein by.

I Noreg hadde hansaen kontroll med handelen i seinmellomalderen. Frå siste delen av mellomalderen voks det fram eit lokalt norsk borgarskap. I Oslo og Tønsberg fekk borgarane einerett på handelen frå 1538. I Bergenskjedde det noko seinare; frå 1559 vart det oppretta ein borgarbok, slik at dei tyske handverkarane og kjøpmennene måtte velje mellom å underordne seg norsk lov eller flytte frå byen. 

Frå 1830-åra vart privilegia til byborgarane utfordra av økonomisk og demokratisk liberalisme. Nye lover gjorde stadig fleire uavhengige av borgarskap, og byborgarane mista ut over 1800-talet privilegia sine.

Ordet «borgar» i vår tid 
I nyare tid har ordet borgar blitt bruka om personar som høyrer til dei velståande samfunnsklassene. Ordet vert òg bruka som ein nemning for alle menneske som høyrer til ei ein stat eller i eit lokalsamfunn. Ordet borgarleg har slik ei vidare tyding enn det som gjeld borgarskapet.

Kjelder 
 oVe – Bergen byarkiv 
 Borgar i nynorskordboka
 Geir Atle Hersland og Hilde Sandvik: «Eit rike tar form» i Norsk historie 1300-1625, Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5545-6

Samfunnsklassar
Ord frå lågtysk
Louis François de Bourbon-Conti

Louis François I de Bourbon () var fyrste av Conti frå 1727 til han døydde, og arva trona etter faren Louis Armand II. Mor hans var Louise-Élisabeth de Bourbon-Condé, barnebarnet til Ludvig XIV. Som medlem av det regjerande huset Bourbon var han Prince du Sang.

I 1731 gifta han seg med syskenbarnet Louise Diane d'Orléans, den yngste dottera til Philippe II, Duc d'Orléans, Régent av Frankrike medan kong Ludvig XV var for ung. Ho døydde i barselseng i 1736. 

Louis François gjekk inn i militæret og då den austerrikske arvefølgjekrigen braut ut i 1741 slo han seg saman med Duc de Belle-Isle til Böhmen. Tenestene hans der førte til at han fekk kommandere hæren i Italia, der han utmerkte seg med å forsere passet i Villafranca og vinne slaget ved Coni i 1744. 

I 1745 vart han sendt for å stanse austerrikarane i Tyskland. I 1746 vart han overført til Nederland der stridar med Maréchal de Saxe førte til at han gav opp militærkarrieren i 1747.

Kandidat for den polske trona 

Same året tilbaud ein fraksjon frå den polske adelen Conti trona av Polen, sidan det var venta at kong August III snart ville døy. Conti fekk personleg støtte hos Ludvig XV av Frankrike for dette kandidaturet. Ministrane til kongen sette i staden inn huset Sachsen på trona i Polen, sidan Ludvig XV si svigerdotter, Marie-Josèphe av Sachsen, var dotter av sjuke August. Som følgje av denne konflikten starta Ludvig XV hemmeleg kommunikasjon med ambassadørane sine ved enkelte utanlandske hoff som var direkte motstridande til dei offisielle meldingane som vart sendt til dei same ambassadørane av ministrane hans. Systemet med kurerar som kongen nytta til å leve desse hemmelege meldingane utvikla seg seinare til eit spionnettverk kjend som Secret du Roi.

Sjølv om Conti ikkje fekk den polske trona hadde han eit godt forhold til kongen fram til 1755, då innverknaden hans vart øydelagd av intrigane til kongen si elskarinne, Madame de Pompadour. Forholdet til Ludvig XV vart så pass dårleg at då sjuårskrigen braut ut i 1756 fekk ikkje Conti kommandere hæren ved Rhinen. Conti starta då å arbeide mot det kongelege styret. 

I 1771 tok Conti leiinga i striden mot kanslar Maupeou. Han støtta parlamenta mot regjeringa og var særleg fiendtleg mot Turgot. Sidan han hadde desse handlingane vart han mistenkt for å stå bak eit opprør som fann stad i Dijon i 1775.

Han vart etterfølgd av sonen, Louis François Joseph (1734-1814), som var den siste personen som bar Conti-tittelen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Louis François I de Bourbon, prince de Conti» frå , den 23. november 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Huset Bourbon-Conti
Fyrstar av Conti
Franskmenn i den austerrikske arvefølgjekrigen
Sylfest

Sylfest og Sølfest er norsk mannsnamn. Sylfest har namnedag den 31. desember i Noreg. 

Namna er former av det latinske namnet Silvester, som tyder 'frå skogen'. Dei har vore mest nytta i Oppland og på Vestlandet.

Bruken av namnet i Noreg 
I folketeljinga i 1801 vart vel 110 personar manntalsførte med namnet, i ulike skrivemåtar, som Søl(v)fæst, Syl(v)fest eller Silfest. I folketeljinga i 1900 vart knapt 200 manntalsførte med namnet. 
  
I 2008 var det berre 32 som hadde «Sylfest» til første fornamn, og berre 8 heitte «Sølfest». Samstundes var det 4 som hadde namnet i den latinske forma «Silvester» og 28 med den engelske namneforma «Sylvester».

«Sylfest» i kulturen 

Språk- og mediamannen Sylfest Lomheim er truleg den best kjende namneberaren i Noreg. Han har fortald i eit intevju at han skal ha fått jobb i NRK på grunn av det uvanlege namnet.

«Sylfest Strutle» var namnet på ein av Harald Heide-Steen jr. sine figurar, ein «strutlenorsk»-talande nynorskparodi.

Kjende namneberarar 
 Sølfest Hansson Urdahl (1819–1878), norsk bonde, handelsmann og stortingspolitikar
 Sylfest Lomheim (f. 1945), norsk språkvitar og mediemann
 Sylfest Glimsdal (f. 1966), norsk skiskyttar

Sylvester:
 Sylvester Sivertson (1809-1847), norsk diktar
 Sylvester Stallone, (f. 1946) USA-amerikansk skodespelar

Kjelder 

 Folketeljingar i Digitalarkivet
 «Farvel, herr språkdirektør». NRK.no/Språkteigen søndag 25. juli
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Mannsnamn
Førenamn av latinsk opphav
Norske førenamn
Édouard Detaille

Jean Baptiste Édouard Detaille () var ein fransk målar. Detaille måla detaljert og nøyaktig akademisk kunst, og er særleg kjend for sine militærmåleri som skildra enkeltsoldatar, slag og militærhistorie.

Édouard Detaille blei lærling av Jean-Louis-Ernest Meissonier i 1865 og debuterte på salongen i Paris i 1867. Han var med i den franske hæren under den fransk-prøyssiske krigen 1870-71, og fekk med dette ein ny motivkrets. Saman med Alphonse de Neuville måla han to panoramabilete med motiv frå krigen.

Etter ein ekspedisjon til Tunisia måla Detaille slag derfrå, og eit opphald i Russland førte til ei rekke slag-skildringar for tsar Aleksander III.

Detaille gav ut kunstbøker, mellom anna L'Armée Française (1885-1889), som skildra uniformer brukte i hæren.

Galleri

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Édouard Detaille» frå , og «Édouard Detaille» frå  den 23. november 2008.

Bakgrunnsstoff 

Franske målarar
Akademiske målarar
Militærkunst
Chandra-teleskopet

Chandra (engelsk: Chandra X-ray Observatory) er eit røntgenteleskop og det tredje teleskopet i NASA sitt Great Observatories-program. Det blei plassert i bane rundt jorda med romferja Columbia 23. juli 1999. Før oppskytinga var teleskopet kjend som AXAF, kort for Advanced X-ray Astrophysics Facility. Det var på tida det blei bygt det mest sofistikerte røntgenteleskopet med ein oppløysning åtte gonger betre og med ei evne til å kunna avsløra røntgenkjelder 20 gonger svakare enn kva som helst anna teleskop.

Chandra har fire vitskaplege instrument: eit biletspektrometer, eit høgoppløysningskamera og høg- og lågenergi-spektrometer.

Teleskopet er namnsett etter den indisk-amerikanske fysikaren Subrahmanyan Chandrasekhar.

Bakgrunnsstoff 

 Heimesida
 Heimesida hjå NASA

Kjelder 

Romobservatorium
Røntgenteleskop
Akademisk kunst

Akademisk kunst er nemninga om ein kunststil som blei nytta innan måleri og skulptur på 1700- og 1800-talet som hadde opphav i europeiske akademi og universitet. Nemninga gjeld særleg verka til kunstnarar som var påverka av tankane ved franske Académie des beaux-arts, slik dei blei utvikla under den nyklassisistiske og romantiske perioden. 

Karakteristisk for den akademiske kunsten er ein utprega perfeksjonistisk stil, framstillinga av historiske eller mytologiske motiv og det at at kunstnaren formidler ein moralsk bodskap.

«Akademisk kunst» kan også få ei vidare tyding, der omgrepet omfattar stilar eller haldningar som er rådande ved akademi eller universitet til ei kvar tid. I ein slik samanheng vil ei kvar nyskapande retning som blir godteken i akademiske og institusjonelle miljø bli sett på som «akademisk».

Akademiske kunstnarar 
 Lawrence Alma-Tadema
 William Bouguereau
 Alexandre Cabanel
 Édouard Detaille
 Jules Joseph Lefebvre
 Jean-Louis-Ernest Meissonier
 Franz Xaver Winterhalter

Sjå og 
 Prerafaelittane

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Akademisk kunst» frå , den 23. november 2008. 
 

Kunsthistorie