alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Guro Angell Gimse

Guro Angell Gimse () er ein norsk politikar frå Høgre. I stortingsperioden 2017-2021 er ho vararepresentant nr. 1 for Sør-Trøndelag. Ho møter fast som representant frå 1. oktober 2017 for statsråd Linda C. Hofstad Helleland. 

Gimse har mellom anna politisk erfaring frå Melhus kommune og fylkestinget i Sør-Trøndelag. Ho arbeider som politi.

Kjelder 

Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Vararepresentantar til Stortinget
Lokalpolitikarar i Melhus
Høgrepolitikarar i Sør-Trøndelag
Norske politifolk
Paul Sunde

Paul Tjøstolsen Sunde () var ein norsk arbeidar frå 
Nissedal som representerte Arbeidarpartiet og kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder på Stortinget i tida 1945-53.

Sunde var son til ein småbrukar. 15 år gammal tok han arbeid ved Åmli-Treungenbanen og var så to år sysselsett med anleggsarbeid på Rjukan. I 1913 reiste han til sjøs ei tid. Fram til 1922 arbeidde han jamt på ymse anlegg. Sidan var han i 36 år kommunearbeidar i Arendal, heilt til han døydde i 1958.

Sunde var medlem 1932-34 i bystyret i Arendal og 1937–40 og 1956–58 i formannskapet i byen. Under verdskrigen sat han fengsla 1944-45 i Grini fangeleir. Hausten 1945 vart Sunde vald til stortingsrepresentant frå dei sju kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder, attvald i 1949. Alle stortingssesjonane var han medlem i Militærkomiteen. Då ordninga med eigne valkrinsar for byane vart avvikla før stortingsvalet 1953, nådde han ikkje opp til «sikker» plass under nominasjonen i Aust-Agder fylke.

Kjelder
 

Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Lokalpolitikarar i Arendal
Ap-politikarar i Aust-Agder
Nordmenn frå andre verdskrigen
Folk frå Nissedal
Folk frå Arendal
Per Lund

Per Berg Lund () var ein norsk jurist og embetsmann frå Oslo som var finansminister i to Venstre-regjeringar leidde av Johan Ludwig Mowinckel.

Lund var son til ein oberst. Sjølv vart han cand.jur. frå universitetet i hovudstaden i 1902. Deretter arbeidde han mange år som advokat i Trondheim. Frå 1926 var han borgarmeister i Trondheim til 1933, med unntak for treårsperioden 1928-31. Han var då finansminister i Mowinckel-II-regjeringa, før han 1933-34 hadde same statsrådposten i Mowinckel-III-regjeringa.

I 1934 fekk Lund jobben som direktør for skattevesenet og var formann i Riksskattestyret, posisjonar han hadde fram til 1948.

Kjelder
 Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
 

Norske finansministrar
Statsrådar i Regjeringa Mowinckel II
Statsrådar i Regjeringa Mowinckel III
Venstrestatsrådar
Norske juristar
Folk frå Oslo
Joachim Dahl

Joachim Dahl () var ein norsk stuert, fagforeiningsleiar og politikar frå Bergen som representerte Arbeidarpartiet og Bergen by på Stortinget i tida 1945-53. 

Dahl utdanna seg ved Bergen stuertskole i 1910. Dei neste fire åra var han kokk og stuert i utanriksfart. Frå 1914 til -16 gjorde han teneste i marinen, før det vart nye to år i utanriksfart. Perioden 1918 til 1921 var han styrar av Bergen provianteringsråd. Der etter var han restauratør til 1923. I 1924 vart han tilsett som overkelnar og vikarinspektør på Hotel Rosenkrantz, ei stilling han hadde til 1932.

Sidan var Dahl 1932-33 fastløna tillitsmann i Norsk stuert- og kokkforbund og 1933-54 i Norsk Sjømannsforbund. I store delar av denne perioden var han også formann i Bergens-avdelinga av Norsk Sjømannsforbund. Frå 1954 til 1962 var han styrar ved Sjømennenes Helseheim på Vestlandet.

Dahl var medlem av Bergen bystyre i periodane 1934-40 og 1945-46. Hausten 1945 vart han vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå bykrinsen Bergen, attvald i 1949. Alle sesjonane på Stortinget hadde han plass i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, nestformann 1950-53.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Folk frå Bergen
Gmünd i Kärnten

Gmünd er ein kommune i distriktet Spittal an der Drau i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 31,6 km² og i kring 2 600 ibuarar. Småbyen Gmünd med 1500 ibuarar ligg 749 meter over havet, ved foten av Ankogel-massivet.

Marknadsstaden Gmünd voks fram ved ei borg i mellomalderen, og fekk byrettar så tidleg som i 1346.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gmünd in Kärnten» frå ,  den 17. oktober 2017.  
 

Kommunar i Kärnten
Obervellach

Obervellach er ein kommune i distriktet Spittal an der Drau i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 104,4 km² og 2 269 ibuarar i 2017. Landsbyen Obervellach med 688 fastbuande i 2015 ligg 686 meter over havet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Obervellach» frå ,  den 17. oktober 2017.  
 

Kommunar i Kärnten
Sjarlatan

Sjarlatan er eit nedsetjande uttrykk om ein svindlar, juksemakar eller skrythals.
Ein sjarlatan søkjer å lura andre gjennom å gje seg sjølv, sitt arbeid, sin eigedom og så vidare høgare verdi enn dei eigenleg har. 

Etymologar meiner å kunna spora ordet tilbake til eit italiensk startpunkt. Det vert då hevda å vera ein samandraging av italiensk ciarlare, å «skravla»; eller frå cerretano, det vil seia ein person frå Cerreto, ein landsby i området Umbria som var kjent for sine bløffmakarar.

Ordet kjem til norsk frå fransk charlatan, som vart brukt om seljarar av medisinar som gjerne kunne kunngjera nærværet sitt med musikk og eit lite friluftsunderhaldningsopptrinn. Den mest kjende av dei parisiske sjarlatanane var Tabarin (eigenleg  Anthoine Girard, ca. 1584–1633), som sette opp scenen sin på Place Dauphine der i byen i 1618, og viste commedia dell'arte-inspirerte sketsjar og farsar, som i si tid inspirerte Molière. Ordet kan òg sporast til spansk; charlatán, ein uvitug ordrik pratmakar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sjarlatan» frå ,  den 17. oktober 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Eric Humbertclaude: Récréations de Hultazob Paris: L'Harmattan 2010, ISBN 978-2-296-12546-9 (sur Melech August Hultazob, médecin-charlatan des Lumières Allemandes assassiné ein 1743)

Franske ord og uttrykk
Skjellsord
Svindel
Ljøsurfossen

Ljøsurfossen, òg kalla Ljosurdfossen, ligg ved Geirangerfjorden i Stranda kommune i Møre og Romsdal, i elva som kjem frå Ljøsurdalsvatnet. Ved foten av fossen ligg øydegarden Ljøsura og på den andre sida av fjorden er Brudesløret og øydegarden Megardsplassen.

Sjå òg 
 Fossar i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Ljosurfossen European waterfalls.

Fossar i Møre og Romsdal
Geografi i Stranda
Cerreto di Spoleto

Cerreto di Spoleto er ein landsby og kommune i provinsen Perugia i landsdelen Umbria i Italia. Det skal bu noko over 1000 innbyggjarar her. Det er hevda at uttrykket «sjarlatan» kjem herifrå, fordi mange folk frå denne landsbyen var kjende for å skryta på seg rikdom og opplevingar.

Referansar

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Perugia
Landsbyar i Perugia
Opphav til eponym
Vater

Vater eller vaterpass er eit måleinstrument som blir brukt til å kontrollera om flater, linjer eller gjenstandar er nøyaktig vassrette eller loddrette.  Vater blir særleg brukt ved arbeid som bygging, snekring og dekorering.
Namnet vaterpass kjem frå lågtysk/nederlandsk av water, 'vatn' og eldre nederlandsk pas, 'tilstand')

Eit vater har to eller fleire kammer, libellar, som inneheld væske og ei gassboble. 
Dei er gjennomsiktige eller har vindauge slik at ein kan sjå bobla. Rette linjer eller linjalar gjer at ein sjå om bobla ligg midt inne i væska, og om ho er det er det ein måler anten er heilt vassrett (i vater) eller heilt loddrett (i lodd). Det finst også vater med libellar som  viser 45º vinkel.
Nokre har dreibare libellar med gradskala.

Eit vater kan kontrollerast ved at ein vender det 180° og sjekker om libellen gjev same resultat som før. Er det avvik, kan ein ofte justera verktøyet ved hjelp av fjørbelasta stillskruer på libellane.

Sjå òg
Loddsnor

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vaterpass» frå ,  den 17. oktober 2017.  
 

Verktøy
Måleinstrument
Nederlandske ord og uttrykk
Odd-Rune Midtvik

Odd-Rune Midtvik () er ein norsk sjømann frå Måløy i Vågsøy kommune. Han er utdanna navigatør.

Bibliografi

Bøker

Kjelder
 

Forfattarar frå Vågsøy
Norske sakprosaforfattarar
Oselvarverkstaden

Oselvarverkstaden er ei stifting som Os kommune sør for Bergen, Hordaland fylkeskommune og Os båtbyggjarlag står bak. Føremålet er å ta vare på handverkskunnskapen, og både kommunen og fylkeskommunen yter tilskot til drifta, slik at verkstaden kan bruka mykje tid på kunnskapsoverføring og tileigning.

Oselvarverkstaden, som ligg på Osøyro attmed Oselvo, har namn etter båttypen oselvar, og kom i drift i 1997. Då vart dei to siste båtbyggjarane som levde av å byggja oselvarar tilsette, saman med to yngre, fagutdanna trebåtbyggjarar som ikkje hadde bygd oselvarar før. Dei unge skulle læra oselvartradisjonen av dei gamle. Seks lærlingar har tatt fagprøven sin på verkstaden, tre av dei er i dag fast tilsette som båtbyggjarar. Desse båtbyggjarane kan steg for steg følgja det «faglege slektstreet» sitt tilbake til Lars og Jørgen Tøsdal. Oselvarverkstaden tek såleis vare på ein 250 år gammal dokumentert, samanhengjande båtbyggjartradisjon i Os.

Bakgrunnsstoff
Internettsida til Oselvarverkstaden

Båtbygging
Os kommune i Hordaland
Norske stiftingar
Skipingar i 1997
Tommie Smith

Tommie C. Smith () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Clarksville i Texas som vart olympisk meister på 200 meter i 1968.

Smith sette verdsrekord på 200 m med 20,0 sekundar i Sacramento den 11. juni 1966. Seks dagar seinare vart han nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 220 yards, ein tittel han forsvarte året etter. Den 20. mai 1967 forbetra han verdsrekorden på 440 yards til 44,8 sekundar under eit stemne i San Jose, noko som vart stipulert til 44,5 på 400 m, også det tilsvarande verdsrekord. Same sesongen vart han USA-meister (AAU) på same distansen, og han vann 200 m under universiaden i Tokyo.

Under dei olympiske sommarleikane 1968 i Mexico-byen vann Smith finalen 200-meteren med verdsrekordtida 19,83 sekundar. På sigerspallen, under avspelinga av nasjonalsongen, stod både han og landsmannen, bronsevinnar John Carlos, i svarte lestar og utan sko, og gjorde Black Power-helsinga. Begge utøvarane vart kasta ut av den USA-amerikanske OL-troppa og utvist frå leikane. Denne motstands-markeringa vert rekna som ein viktig milepåle i den USA-amerikanske borgarrettsrørsla.

I 1969 spelte Smith nokre månader på amro-fotballaget Cincinnati Bengals.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1968 i Mexico by: Gullmedalje på 200 m - 19,83, framom Peter Norman (20,06)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tommie Smith» frå ,  den 18. oktober 2017.  

Sprintarar frå USA
Folk frå Clarksville
Rolf Stranger

Rolf Hanssen Stranger () var ein norsk forretningsmann og Høgre-politikar frå Oslo. Han var ordførar i Oslo i til saman åtte år og sat like lenge på Stortinget.

Stranger var son til grosserar Amund Hanssen i hovudstaden. Han  tok artium ved St. Hanshaugen skole og vart cand.jur. frå Universitet i Oslo. I 1914 fekk han stilling i familiefirmaet Hanssen & Bergh A/ S, eit firma han dreiv frå 1917 til 1953.

Stranger var medlem av Oslo bystyre frå 1926 til 1967. Han var ordførar i fire bolkar; fyrst 1940-41 til han vart avsett av okkupasjonsmakta, i 1945 etter krigen var over, deretter i fireårsperioden 1956-59 og dei to åra 1962-63. Under 2. verdskrigen sat han fengsla på Bredtveit i Oslo i tida november 1943 til mai 1944.

Hausten 1945 vart Stranger vald til stortingsrepresentant frå Oslo og attvald 1949. På Stortinget var han nestformann i Finans- og tollkomiteen til 28. juni 1952, sidan var han medlem i Kommunalkomiteen.

Kjelder 
 

Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Oslo
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Høgreordførarar i Oslo
Norske bedriftsleiarar
Norske juristar
St. Olavs Orden
St. Hallvard-medaljen
Æreslegionen
Dannebrogordenen
Vasaordenen
Finlands løves orden
Folk frå Oslo
NM i skiskyting 1973

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1973, den 15. i rekka, vart avvikla i helga 17.-18. februar 1973 på Steinkjer,  med to øvingar på programmet. Meisterskapen gjekk samstundes med noregsmeisterskapen for juniorar.

20 km

Dato: 17. februar 1973

4 x 7,5 km stafett

Dato: 18. februar 1973

Kjelder
Sportsboken 73. Dreyer Stavanger. 1973

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1973
Skiskyting
Idrett i Steinkjer
Idrettstilskipingar i Trøndelag
NM i skiskyting 1974

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1974, den 16. i rekka, fann stad på Vingrom i Lillehammer kommune i dagane 15. - 17. mars 1974. For fyrste gong stod 10 kilometer med to skytingar og eventuelle strafferunder på NM-programmet, som dermed omfatta av tre tevlingar.

20 km

Dato: 15. mars 1974

10 km

Dato: 16. mars 1974

4 x 7,5 km stafett

Dato: 17. mars 1974

Kjelder
Sportsboken 74. Dreyerbok - Stavanger.
Arbeiderbladet 18. mars 1974

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1974
Skiskyting
Idrett i Lillehammer
Idrettstilskipingar i Innlandet
Hærens befalsskole

Hærens befalsskole (HBS) er ei utdanningsavdeling som utdannar underoffiserar, underlagt Krigsskolen. Skulen tilbyr fleire ulike faglinjer fordelt på ulike kompani: operativ linje ved kompani A, gjennomgåande linje ved kompani B og dei resterande utdanningane ved kompani C. Alle utdanningane, utanom gjennomgåande linje, er toårig der ein først gjennomfører ei grunnleggjande befalsutdanning på eitt år, før ein fullfører pliktåret som sersjant ved ei passande avdeling. Skulen blei underlagt Krigsskolen 1. august 2013.

Soldatane ved avdelinga bruker Hærens fjellgrå standardberet.

Historie 
Hærens befalsskole er ei samanslåing av nedlagde befalsskular. Tidlegare hadde Hæren befalsskular for ulike våpenartar. Etter den andre verdskrigen, hausten 1946, vart befalsskulen for infanteriet reetablert ved Vatneleiren i Sandnes. Det året vart om lag 140 elevar teke opp.

Organisering 

Hærens befalsskole er organisert som ein infanteribataljon med eigen stab, og er delt inn i tre kompani forlagt ved ulike leirar:

Bataljonsstab 
Rena leir husar bataljonsstaben som leiar og administerer skulen. Oberstløytnant Atle Molde er sjef for Hærens befalsskole.

Kompani Alfa 
 Kp. A er eit infanterikompani som har ansvaret for operativ linje ved HBS. Kompaniet utdannar operativt befal til bataljonane i Hæren. Befalselevane gjennomgår 8 måneders infanteriutdanning i Rena leir, før ein fagperiode tek til. Under fagperioden kan befalsskoleelevane fordjupa seg innan kavaleri, artilleri, sanitet, ingeniør, samband eller tren. Nokre av linjene er på Sessvollmoen leir og Jørstadmoen leir. Kompaniet består av om lag 140 soldatar.

Kompani Bravo 
 Krigsskolens gjennomgåande linje held til på Rena. Kompaniet består av to tropper: ein tropp med befalskuleelevar og ein med kadettar. Befalskuleelevar ved Kp. B er soldatar som har vore verva i ei avdeling over to år; desse kan gjennomføra denne linja for å bli sersjant. Kadettane i kompaniet gjennomfører grunnleggjande befalsutdanning på Rena, før dei vert overført til Krigsskolen på Linderud for å starta på den treårige offisersutdanninga.

Kompani Charlie 
 Ved Sessvollmoen leir ligg det største kompaniet med om lag 200 befalskoleelevar. Kp. C utdannar befal til alle avdelingane til Hæren, også Forsvarets logistikkorganisasjon (FLO). Dei driv utdanning innan mekanikk, forvaltning, teknisk materiellforsyning og ammunisjonsforvaltning. Utdanninga vekslar mellom både infanteriteneste og fagspesifikk utdanning med to vekers periode. Kompaniet har desse linjene: 
Teknisk;
Administrasjon, ledelse og forvaltning;
Operativ ammunisjonsforsyning og sprengning

Kjelder 

Den norske hæren
Anna Netrebko

Anna Netrebko () er ein russisk-austerriksk opera-sopran.

Netrebko studerte song ved Rimskij-Korsakov-konservatoriet i St. Petersburg. Ho fekk undervising av  Valerij Gergiev, leiaren ved Mariinskij-teatret, og debuterte ved teateret i 1994 som Susanna i Le nozze di Figaro av Mozart. Deretter hadde ho fleire viktige roller ved Kirovoperaen, som Amina i La sonnambula, Pamina i Die Zauberflöte, Rosina i Il Barbiere di Siviglia og Lucia i Lucia di Lammermoor.

I 1995 gjesta Kirovoperaen San Francisco-operaen, der Netrebko song Ludmilla i Ruslan og Ludmilla av Glinka. Førestillinga fekk svært gode kritikkar, og Netrebko blei verdskjend på kort tid. I 2002 debuterte ho ved Metropolitan Opera som Natasja i Krig og Fred av Prokofjev.

Netrebko blei austerriksk statsborgar i 2006.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Anna Netrebko» frå ,  den 30. september 2021.

Bakgrunnsstoff 

Russiske sopranar
Austerrikske sopranar
Folk frå Krasnodar
Navigasjonssystemet Galileo

Galileo er eit system for satellittnavigasjon etablert av Den europeiske unionen (EU) og Den europeiske romfartsorganisasjonen. Systemet er meint som et alternativ til det militære og USA-kontrollerte systemet GPS og det russiske GLONASS. Navigasjonssystemet vart tilgjengeleg for sivil bruk frå desember 2016 og var da basert på 18 satellittar. Eit system med 30 satellittar skal vere ferdig utbygd i 2020.

Satellittnavigasjon
Beidou

Beidou 1 (kinesisk 北斗一号) er eit kinesisk satellitnavigationssystem. Namnet Beidou (北斗) kjem av det kinesiske namnet på stjernebiletet Store bjørn.

Beidou 2 går under namnet Compass.

Kjelder 

Precise orbit determination of Beidou Satellites with precise positioning 
Website Beidou
Beidou sur le site de l'ESA
Étude de marché (dont utilisation du système Beidou (mars 2015)
Beidou (Big Dipper) - GlobalSecurity.org

Satellittnavigasjon
Jamming

Jamming (frå engelsk) er tilsikta utsending av radiosignal for å avbryte eller hindre mottaking av signal frå ein annan stasjon. 

Teknisk sett vert jamming gjort med ein støysendar, som er ei eining for å senda ut støy for å forstyrra eller blokkera radiosamband. Alt etter kva den skal jamma kan den vera «dum» og berre senda kvit støy som overdøyver signalet eller den kan vera «smart» og senda signal som er eigna for å forstyrra heilt bestemt utstyr. Typisk bruk er støysendarar retta mot radar, radio og sonar. Tidlegare var målgruppa militæret, men med ei stadig aukande mengd sivil radioommunikasjon er det vorte attraktivt for kriminelle å bruka støysendarar for å hindra varsling av lyssky aktivitet. 
Samstundes brukar politiet støysendarar for å hindra kriminelle i å kommunisera og for å fremtvinga identifisering. Dette kan vera så spesifikt at dei kan slå ut eit bestemt lite geografisk område. Anna kjend bruk er at signal frå GPS kan jammast slik at ein GPS-mottakar ikkje vil kunna motta signalet, eller vil motta fordreia signal, slik at den ikkje vil visa korrekte data. Eit aktuelt område der det kan vere høveleg med jamming, er òg mot droner. Desse dronene kan tidvis hindre bruk av flyplassar på grunn av fare for kollisjon under landing og letting av flya.

Bruk av mobiljammarar i Noreg 
I Noreg er det debatt om politiet skal få høve til å bruka mobiljammerar under aksjonar. Det er reist spørsmål om nytte og ansvar om anna legitim bruk av mobilar vert hindra. Eit døme er om politiet i ein pågåande aksjon blokkerar mobilnettet og ein person innanfor aktivt område får eit hjerteattak og døyr fordi ingen klarer å oppnå kontakt med redningspersonell. I ein aksjon kan eit område på 13 kvartal blokkerast for mobilkommunikasjon i samsvar med publisert material, noko som i Oslo tilsvarer eit område frå Karl Johans endepunkt ved Oslo Sentralstasjon og til Oslo domkyrkje. I tillegg vil område med fritt innsyn til støysendaren påverkast slik som område i Gamlebyen og oppover i Ekebergåsen. Kraftigare utstyr er kjent som blokkerer all kommunikasjon i ein avstand av 8 kilometer eller meir frå støysendaren, til dømes TRJ-89.
Det er i utgangspunktet ulovleg å nytte jammarar i Noreg.

Sjå òg 
 Elektronisk krigføring
 Støysendar
 Kulturell jamming

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Jamming» frå ,  den 19. oktober 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Aftenposten: Politiet vil slå ut mobilnettet
 R. Pleikys, D. Vildžiūnas. Empire of Noise (video).
 NPT.no sin definisjon av en Jammer.

Elektronisk krigføring
Spionasje
Engelske ord og uttrykk
Ørnulf Tofte

Ørnulf Tofte () var ein norsk politiembetsmann og  kontraetterretningssjef i Politiets tryggingsteneste, fødd i Oslo. Tofte byrja i det norske politiet i 1940 og var med på å bygge opp Politiets overvakingsteneste (POT), der han var frå 1948 til 1987. Under den kalde krigen vart han etterkvart politiinspektør og sjef for kontraetterretningstenesta. Det var først og fremst arbeidet med å avdekkje dei sovjetiske etterretningsorganisasjonane KGB og GRU sine ulovlege verksemder på norsk jord, og å verna norske statsinstitusjonar, nøkkelpersonar og nasjonale interesser mot eksterne truslar, som var Toftes hovudarbeidsområde.

Tofte spelte ei viktig rolle i etterforskinga av alle de tre store spionsakene i Noreg under den kalde krigen, dvs. i etterforskninga av Asbjørn Sunde, Gunvor Galtung Haavik og Arne Treholt. Av desse vart Asbjørn Sunde og Arne Treholt dømde, medan Haavik døydde i fengselet før saka kom opp i retten, og det var Tofte som pågreip alle tre. Han er omtalt som «Noregs fremste spionjeger» under den kalde krigen. Tofte har fortalt om erfaringane sine  som spionjeger under den kalde krigen i boka Spaneren (1987). Han fekk i 1987 Kongens fortenestemedalje i gull.

Overvakingspolitiet under leiing av Asbjørn Bryhn hadde frå 1960-åra jakta på ein ukjend russisk spion, som endeleg vart avslørt som Gunvor Galtung Haavik og arrestert i 1977. Før arrestasjonen av Haavik hadde politiet i september 1965 arrestert Vilhelm Evang sin sekretær Ingeborg Lygren; Bryn ynskte tiltale mot Lygren, men statsadvokat Lauritz Dorenfeldt innstilte på henlegging mot bevisets stilling. Lygren vart lauslaten i desember samme år. Arrestasjonen av Lygren vekte oppsikt og avslutta karrierane til både Asbjørn Bryhn og Vilhelm Evang. Tofte, som deltok i saken som etterforskar, kalla seinar saken «en ulykke». Ifølgje Tofte førte saken til at politiet ikkje sette i gang noka «offensiv etterforskning» for å avsløre «sjefen for et departement», ein annan mistenkt og uidentifisert spion. Overvakingspolitiet erkjente at arrestasjonen av Lygren var ein stor tabbe.

Referansar

Norsk etterretning
Kongens fortenestmedalje i gull
Norske politifolk
Folk frå Oslo
Jürgen Grabowski

Jürgen Grabowski () var ein tysk fotballspelar, fødd og død i Wiesbaden, som vart verdsmeister med Vest-Tyskland i 1974 og spelte på Eintracht Frankfurt i tida 1965-80. Han var ein allsidig angrepsspelar som oftast tok plass på høgrevengen.

Klubbspel
Grabowski spelte på den lokale klubben FV Biebrich 1902 frå 1962. Frå 1965 hadde han i femten år kontrakt med Eintracht Frankfurt. Med Eintracht vann han den vesttyske DFB-pokalen i 1974 og 1975. I 1980 bidrog han til at Eintracht Frankfurt vann UEFA-cupen 1980, men var ikkje med i korkje finalane. Tidlegare i sesongen vart han nemleg skadd av ei takling frå Lothar Matthäus og ved sesongslutt valde Grabowski å leggje opp. Han spelte 441 kampar og skåra 109 mål for Eintracht.

Landslagsspel
Grabowski debuterte Vest-Tysklands landslag i mai 1966. Han fekk plass i VM-troppa, men kom ikkje på bana i England. Åra 1967-69 stod han utanfor landslaget og det vart fyrst våren 1970 han etablerte seg på laget. Han vann bronse med Vest-Tyskland under Fotball-VM 1970 i Mexico og vart europameister 1972. Under verdsmeisterskapen på heimebane i 1974 deltok han i alle kampane og skåra sitt femte og siste landslagsmål i kvartfinalen mot Sverige. Grabowski spelte sin 44. og siste landskamp på 30-årsdagen, ein kamp som enda med at han og lagkameratane stod att som verdsmeistrar etter finaletriumf 2-1 over Nederland på olympiastadion i München.

Merittar
Verdsmeister: 1974 med Vest-Tyskland
Europameister: 1972 med Vest-Tyskland
VM-bronse: 1970 med Vest-Tyskland
Vinnar av UEFA-cupen: 1980 med Eintracht Frankfurt
Vesttysk cupmeister: 1974 og 1975 med Eintracht Frankfurt

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jürgen Grabowski» frå ,  den 19. oktober 2017.  
 

Tyske fotballspelarar
Eintracht Frankfurt-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1966
Spelarar i Fotball-VM 1970
Spelarar i Fotball-EM 1972
Spelarar i Fotball-VM 1974