alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tungtvatn

Tungtvatn eller tungvatn er vatn  der dei to hydrogenatoma (H) i molekylet er tungt hydrogen , såkalla deuterium (D). Tungtvatn blir òg kalla deuteriumoksid .

Eigenskapar 
Tungtvatn har liknande kjemiske eigenskapar som naturleg vatn, men er noko mindre reaktivt. Tabellen til høgre samanliknar nokre eigenskapar for tungtvatn og naturleg vatn.

Tungtvatn er ikkje giftig i små mengder, men ved inntak av større mengder kan stoffskiftet sakka ned av di vatn inngår i dei fleste biokjemiske reaksjonar, og tungtvatn altså er mindre reaktivt.

Førekomst og framstilling 
Om lag 1/6000 av molekyla i naturleg vatn er tungtvatn, og tungtvatn kan framstillast ved destillasjon eller elektrolyse av naturleg vatn. For framstilling av tungtvatn i industriell skala er det mest økonomisk å kombinera desse metodane med andre kjemiske prosessar som t.d. ammoniakk/hydrogenutbyting eller hydrogensulfid/vassutbyting.

Bruk 
Tungtvatn blir brukt som kjølevatn i atomreaktorar fordi det inneheld fleire nøytron enn naturleg vatn og bremsar ned nøytron frå kjernereaksjonane i brennstoffet utan å absorbera dei, slik at desse nøytrona lettare kan delta i nye kjernereaksjonar.

Tungtvatn har null magnetisk moment sjølv om det blir plassert i eit sterkt magnetfelt og forstyrrar ikkje analyse av nukleærmagnetresonans (NMR) i kjemiske stoff, og kan difor brukast som løysemiddel under slik analyse.

Sjå òg 
 Vemork
 Tungtvassaksjonen

Vatn
Kjølevæsker
Nøytronmoderatorar
Kontinuant

Ein kontinuant er ein språklyd som blir danna med ei ufullstendig lukking av munnhola. Antonymet til kontinuant er lukkelyd.

Lingvistikk
CD

Bokstavane C og D kan stå for:
 Compact Disc (engelsk for kompaktplate)
 Canadian Forces Decoration
 CD Romartal 600
 Centrum-Demokraterne, eit politisk parti i Danmark
 České Dráhy (Tsjekkiske jarnbaner)
 Chalmers Datorförening, ein dataklubb på Chalmers tekniska högskola
 Christian Dior staten Kongo, ifølge den internasjonale standarden ISO 3166-1
 ein LPMud-drivar det kjemiske symbolet (Cd) for grunnstoffet kadmium candela (cd) – SI-eininga for lysstyrke
 .cd, det internasjonale toppnivådomenet til Kongo
 ein shell-kommando (cd) i UNIX og eit alias for kommandoen chdir''' i DOS
Fergus

Fergus (irsk Fearghus) er eit populært irsk og skotsk gælisk førenamn og mannsnamn.  Namnet tyder noko nær «mannestyrke».

Folk med namnet Fergus 
Fergus Fortamail, høgkonge av Irland på 300-talet fvt
Fergus Dubdétach, høgkonge av Irland på 200-talet 
Fergus, son av Eochaid Mugmedon, halvbror av Niall of the Nine Hostages (400-talet)
Fergus I av Dalriada, konge av Skottland på 600-talet
Fergus II av Dalriada, konge av Skottland på 700-talet
Fergus av Galloway, konge av Galloway på 1100-talet
Fergus Hume, (1859 - 1932), engelsk forfattar
Fergus Ewing, (f. 1957), skotsk politikar

Stader med namnet Fergus
Fleire stader har Fergus i namnet:

Fergus, i Ontario, Canada
Fergus County i Montana
Fergus Falls i Minnesota
Fergus Falls Township i Minnesota
Elva Fergus i Irland
Newmarket-on-Fergus, ein landsby i Irland
St Fergus i Aberdeenshire, ein landsby i Skottland vest for Peterhead
St Fergus gassterminal, ein terminal ved landsbyen St Fergus for mottak av naturgass frå mellom anna Friggfeltet

Irske namn
Skotske namn
Mannsnamn
Pengő

Pengő var tidlegare valutaen i Ungarn og vart brukt mellom 21. januar 1927 og 31. juli 1946, då han vart erstatta av forint etter ein periode med hyperinflasjon. Ein pengő var 100 fillér.

Introduksjonen av pengően 
Etter den fyrste verdskrigen var den austerrike-ungarske krona utsett for ein kraftig inflasjon. I Ungarn vart ein ny valuta introdusert, pengően, i byrjinga svara 3 800 pengő til 1 kilo gull og 1 pengő svara til 12 500 austerrikske kroner.

Slutten for pengően 
Pengően tapte verdi etter andre verdskrig då han opplevde den høgste hyperinflasjonen som nokon sinne har hendt. Ingenting kunne stoppe hyperinflasjonen. 

Den største setelen som vart innført var ein 1021 pengő, dei vart trykt, men var aldri i bruk (sjå bilete). Den største setelen som var i bruk var ein 1020 pengő (sjå bilete).    

Den ungarske økonomien kunne berre stabiliserast gjennom å innføre ein ny valuta. 1. august 1946 vart forinten innført til ein pris av 4·1029 pengő.

Tidlegare valuta
Ungarn
Mykoplasma

Mykoplasma (Mycoplasma) er ei slekt av små bakteriar som manglar cellevegg. Dei vert rekna for å vera dei miste organismane som har evne til sjølvstendig vekst og utvikling. Dei finst frittlevande i jord eller dei kan leva parasittisk på dyr og planter. Dei kan føra til alvorlege sjukdommar hos folk og dyr. Mycoplasma pneumoniae kan gje ein langvarig luftvegsinfeksjon, ofte med lungebetennelse. Infeksjonen kan behandlast med visse typar antibiotika, som til dømes Erythromycin.

Bakgrunnsstoff 
 Internasjonal organisasjon for mykoplasmologi 

Bakterieslekter
Verdas nasjonalflagg

Dette er ei liste over alle verdas nasjonalflagg.

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

Z
Nord-Kypros

Nord-Kypros (tyrkisk: Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti) er ein republikk nord på øya Kypros. Området omfattar meir enn ein tredel av øya. Republikken er ikkje offisielt anerkjend av andre enn Tyrkia. Republikken Nord-Kypros ynskjer eit føderalt system i eit samla Kypros eller å verta anerkjend av dei sameinte nasjonane.

Staten vert òg omtala som Den tyrkiske republikken Nord-Kypros eller KKTC.

Nord-Kypros er sterkt avhengig av stønad frå Tyrkia.

Historie
Staten vart oppretta som resultat av striden mellom gresk-kypriotane og tyrkisk-kypriotane. Den nordlege delen av Kypros vart invadert av Tyrkia i 1974. I 1975 vart Nord-Kypros gjeve namnet «tyrkisk føderal stat Nord-Kypros». I 1983 vart området utropa som sjølvstendig stat og namnet endra til Den tyrkiske republikken Nord-Kypros.

Administrativ inndeling
Nord-Kypros er delt inn i seks distrikt:
 Lefkoşa
 Gazimağusa
 Girne
 Güzelyurt
 Lefke
 İskele
Distrikta er igjen delte inn i 12 underdistrikt med i alt 28 kommunar.

Referansar 

Kypros
Omstridde område i Europa
Ikkje-anerkjende statar
Île-de-France

Île-de-France er ein av regionane i Frankrike og har Paris som største og best kjende by. Området inneheld  storbyområdet av hovudstaden Paris, og den folkerikaste i Frankrike med fleire innbyggjarar enn til dømes Belgia og Sverige.

Historie 
Regionen blei forma av kongedømet som oppstod rundt kapetingarkongane på 900-talet. I det samla franske kongeriket blei han ein provins som markerte den økonomiske interessesona til parisiske kjøpmenn. Grensene endra seg stadig, og blei først fastlagde etter den franske revolusjonen. Den gamle provinsen var større enn dagens region, særleg strekte han seg lengre mot sør og aust. 

Etter revolusjonen blei provinsen delt inn i tre departement: Seine, Seine-et-Oise og Seine-et-Marne. I 1945 blei desse tre samla igjen, og gjennom seinare politisk og administrativ desentralisering fekk Île-de-France igjen identitet og makt som minna om den gamle provinsen.

I 1965 auka talet på departement frå tre til dagens åtte. Omstruktureringa va det den energiske parisregionleiaren Paul Delouvrier som stod for. Bakgrunnen var den store makta prefekten av departementet Seine hadde; ho kunne måla seg med den til den franske statsministeren.

Bakgrunnsstoff 

 Île-de-France-regionen sin nettstad

Regionar i Frankrike
Erythromycin

Erythromycin er eit makrolid antibiotikum som kan brukast i staden for penicillin.

Erythromycin har eit antimikrobielt spekter som liknar det for penicillin eller er litt vidare enn dette. Difor kan det nyttast av menneske som er allergiske for penicillin. Ved luftvegsinfeksjonar verkar det mot fleire typar bakteriar enn penicillin, og det verkar også mot atypiske mikroorganismar som mycoplasma og klamydia. Det vert også brukt mot kjønnssjukdomane syfilis og gonorré.

Opphav
Erythromycin vert laga av ein stamme actinomyces, Saccaropolyspora erythraea. Desse kjem opphavleg frå Iloiloprovinsen på Filipinane.

Stoffet blei isolert av legemiddelselskapet Eli Lilly i 1949 og lansert i 1952 under namnet Ilosone.

Verkemåte
Antibiotikumet held bakteriar frå å veksa ved å hindra proteinsyntesen deira. Det bind seg til ribosomeininga 50S og hindrar dermed peptiddanninga.

Bieffektar
Reaksjonar som kvalme, oppkast, magevondt og diaré er ganske vanlege biverknader av stoffet, og det blir derfor sjeldan brukt i første omgang om ikkje andre tilhøve talar for det.

lækjemiddel
antibiotika
Actinomyces

Actinomyces (frå gr. «aktis» - stråle og «mykēs» - sopp) er ei slekt gram-positive bakteriar i familien Actinomycetaceae. Dei ulike artene kan valda infeksjonar  (actinomykose) både hjå menneske (Actinomyces israelii) og dyr (Actinomyces bovis hjå storfe). 

Gram-positive bakteriar
CERN

Den europeiske organisasjonen for kjernefysisk forsking (fransk: Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire) eller CERN er verdas største forskingssenter for partikkelfysikk. Senteret ligg på grensa mellom Sveits og Frankrike, størstedelen ligg i byen Meyrin på den sveitsiske sida av landegrensa. Den internasjonale flyplassen ved Genève ligg tre km aust for Meyrin.

CERN er ein internasjonal forskingsorganisasjon, ikkje eit sveitsisk institutt. Hovudbygningen til CERN er laga av for det meste kvit murstein.

Historie 
Avtalen om å etablere CERN vart skriven under 29 september 1954 av 12 land. I dag (2008) er det 20 medlemsland. 

Det opphavlege namnet var Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire, forkorta CERN. 1954 bytte ein namn til Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire, men heldt på den gamle forkortinga.

Verksemd 
CERN er det leiande aboratoriet i verda for høgenergifysikk og verdas største laboratorium for forsking på partikkelfysikk. 

CERN har bygt ei rekkje stadig større akseleratorar fram gjennom åra. Fleire av dei er framleis i drift, medan andre er lagde ned.
CERN har utvikla verdas største partikkelakselerator, Large Hadron Collider (LHC), og eksperiment med denne partikkelakeratoren starta i september 2008. Der studerer ein dei minste delane i materien for blant anna å freiste å forstå korleis universet vart skapt og kva for grunnleggjande krefter som styrer verda.

Personale 
CERN har kring 2 600 heiltidstilsette. Om lag 8 000 forskarar og ingeniørar (som representerer 500 universitet og 80 nasjonalitetar), arbeider med eksperiment som vert gjennomførte ved CERN.

Medlemslanda betaler om lag 1 076 millionar sveitsarfrank til CERN kvart år.

Bakgrunnsstoff 
 CERN
 Recruitment and training opportunities at CERN

 
Internasjonale forskingssenter
Europeiske organisasjonar
Skipingar i 1952
Partikkelfysikkanlegg
Fysiske institutt
Forskingsinstitutt i Sveits
Vitskap og teknologi i Europa
Kjernefysiske organisasjonar
Bjørn Arve Brusdal

Bjørn Brusdal () er ein biletkunstnar fødd i Ålesund busett på øya Giske i Giske kommune utanfor Ålesund. 

Brusdal arbeider hovudsakleg med oljemåleri, akvarell og grafikk. Arbeida med olje og akvarell er ofte prega av hav- og kystlandskap, medan grafikken er kjenneteikna av meir fantastiske figurar og abstrakte hendingar. 

Brusdal har utdanninga si frå Fachhochschule Münster (1968–1972), Statens Kunstakademi (1972–1976) og Akademie der bildenden Künste i Beograd (1974–1975).

Bakgrunnsstoff 
 kunstnarprofil hjå kulturnett.no

Brusdal, Bjørn
Norske grafikarar
Brusdal, Bjørn
Arkitekt

Ein arkitekt høyrer til ei fagretning som praktiserer arkitektur (kunsten og vitskapen om bygningskonstruksjon). I praksis tyder det at ein arkitekt prosjekterer eit bygg, inkludert utreiing, behovsanalysar, og frå skissering til prosjektering av det ferdige bygget.

Med seg har han interiørarkitektar, og utomhus - landskapsarkitektar/hagearkitektar, og konsulentar i ulike fag innan byggkonstruksjon, elektrisk svak- og sterkstraum, vatn, varme og sanitær (vvs).

Den verna tittelen er sivilarkitekt, som ein får ved å gjennomgå godkjent utdanning i Oslo, Trondheim eller Bergen.

Sivilarkitektane sin faglege organisasjon er Norske arkitekters landsforbund (NAL), arbeidsgjevarorganisasjonen er Arkitektbedriftene, medan arbeidstakarorganisasjonen er AFAG.

 
Yrke
Arkitektur
Hesje

Ei hesje eller hes er eit stativ for tørking av høy eller korn. 
«Å hesja» tyder å leggje gras på hesje. Hesja har loddrette hesjestaurar med hesjestreng (ståltråd) eller vassrette stenger mellom. 

Når hesja skal setjast opp brukar ein eit jarnspett til å lage hol i jorda så staurane skal stå stødig. Avstanden mellom kvar staur er ofte om lag to meter. Den første tida ein brukte hesjar til høytørking strekte ein tynne trestenger mellom staurane. Dei vart festa med vidjer . Det vart òg nytta tjøretaug.

Etter at det kom rimeleg ståltråd, hesjastreng, i handelen vart det gått over til det. Hesjastrengen har antan vorte festa med spikar/kjeng eller stramma i eit stikk rundt stauren.

Konstruksjonen av hesja varierer etter terreng og vèrslag der høyet skal turkast. Er det våtsamt klima kan ein ikkje ha så mykje gras i hesja som om veret er tørrare. Der ein risikerer ein del vind må hesja sikrast sidevegen, med skoler, også kalla skorder eller skore. Einer vert ofte nytta som emne til hesjestaur. Hesjestauren vert lagra frå år til år. Ofte i eigne hus, eller på faste stader på låven.

Hesjestreng er tråd laga av ei mjuk jarnlegering, oftast ein utgløda, galvanisert ståltråd. Han har god motstand mot brekking og mot korrosjon. Hesjestreng vart produsert for bruk i hesjer, men på grunn av strengen er bøyeleg har han ofte fått mange alternative bruksmåtar til dømes til provisoriske reparasjonar. At noko er reparert med hesjestreng har ofte vore assosiert til slett arbeid eller hastverksarbeid. 

Hesjing erstatta flathøy (tørking på marka) på slutten av 1800-talet og var den vanlegaste måten å berga graset på fram til siloslåtten tok over på 1950/1960-talet. Hesjing gjekk då meir og meir ut av bruk og i dag finst det berre nokre få som hesjar.

I norsk politikk er hesjestaur kjend gjennom eit sitat frå Per Borten. Då han skulle skildra korleis det var å vera statsminister i samlingsregjeringa Bortenregjeringa, sa han «Det har vore som å bera staur». 

Sitatet spelar på at når ein skal bera ei bør med hesjestaur eller gjerdestaur, så har børa lett for å sprika og falla frå kvarandre.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad  om Utladalen, informasjonsside om fôrsanking i utmarka

Sjå òg 
 Slåttonn
 Flathøy
 Surfôr

Jordbruk
Fôr
Innhausting
Moai

Moai er namnet på steinstatuane på Påskeøya. Dei fleste statuane er hogde ut i eit stykke, men nokre har lause steinpukauar på hovudet. Det finst meir enn 600 kjende moai, fordelt over heile øya. Ved Rano Raraku, der dei fleste moai vart hogde ut av klippa, finst det nesten 400 meir eller mindre ferdige statuar. Steinbrotet verkar som det stoppa brått, ettersom det finst fleire halvferdige statuar igjen i klippa. Alle utstilte moai har seinare vorte velta av dei innfødde øybuarane.

Sjølv om statuane oftast kallast før «hovuda» så har mange av moaiane skuldrer, armar og kroppar. Statuane har med tida sokke ned i jord og berre hovuda stikk opp. Meininga med statuane er ikkje kjend og det finst mange teoriar om deira eksistens.

Den vanlegaste teorien er at statuane vart hogde ut av ein polynesisk folkesetnad på øyane, for 1000 år sidan eller endå tidlegare. Dei vert sagt å representere døde forfedrar eller viktige personar, som merke på gravene deira. Kanskje dei i staden avbildar personar som var viktige når statuen vart reist, eller statuar over personar i familien til den som reiste statuen. Uansett måtte dei ha vore vanskelege å framstille; ikkje berre er arbeidet med å hogge ut kvar statue noko som tok fleire åt, men statuane måtte dessutan slepast tvers over øya frå staden den vart laga til staden den skulle stå på. Korleis statuane vart flytta er ikkje kjent, men sannsynlegvis vart sledar av tre eller kanskje også rullar. 

Gamle øylegender fortel om ein klanhøvding på jakt etter ein ny heim. Plassen han vart buande på vert i dag kalla Påskeøya. Når han døydde vart øya delt opp mellom sønene hans. Når ein høvding for ein av desse klanane døydde vart ein moai plassert på høvdingen si grav. Øybuarane trudde att statuen skulle halde igjen høvdingen sin «mana» (overnaturlege krefter). Gjennom at manaen vart halden igjen på øya trudde øybuarane at gode tider kom, regn skulle kome og grødene skulle vekse. Denne legenda kan ha blitt forvrengt frå den opphavlege ettersom den har funnest så lenge. Ting kan ha vorte funne opp for å piffe opp og gjere den meir interessant.

Megalittiske monument
Tikikulturen
Påskeøya
Arkeologiske funn i Chile
Steinkunst i Oseania
Monolittar
Kolossale statuar
Monument og minnesmerke av stein
Gallis

Gallis (utt. gælis med trykk på fyrste staving og tjukk l) er namnet på ein gard (med fleire bruk) i Kodal sokn i tidlegare Andebu kommune i Vestfold. 

Gardsnamnet blei for fyrste gong registrert i Raudeboka med stavinga Galiza. Opphavet er mest sannsynleg etter ein oppsittar som har vore på pilegrimsferd til Santiago de Compostela der apostelen Jakob er gravlagt. Dette området i Spania heiter Galicia. Da han kom heim gav han dette namnet til garden sin. Det einaste tilsvarande gardsnamnet i Noreg er Jaksland (Jakobs land) i Røyken i Buskerud.

Pr. september 2005 var det 69 personar i Noreg med etternamnet Gallis.

Kjelder 
 www.pilegrim.no 
 Andebu bygdebok, red. av dr. philos. Arne Gallis
 Andebu: en vestfoldbygds historie i 1600-aarene, «Lat os inkje forfederne gløyma», av Lorens Berg ISBN 82-993731-0-7
 www.ssb.no (namnesøk)

Andebu
Geografi i Sandefjord
Slektsnamn
Norske slektsnamn
Norske gardsnamn
Gardar i Vestfold og Telemark
Strinda

Strinda er ein tidlegare kommune i Sør-Trøndelag fylke. I 1964 vart Strinda ein del av Trondheim kommune.

Strinda omfatta opphavleg områda frå grensa til Byneset ved Flakk austover til Ranheim ved grensa til Malvik. I sør hadde kommunen grense mot Leinstrand ved Granåsen, og heile Jonsvatnet låg i Strinda. Trondheim kommune utgjorde på den tid berre sjølve byhalvøya. Gjennom fleire utvidingar vart store område lagt til Trondheim, noko som førte til at grensa vart gåande på kryss og tvers gjennom bustadområda. Strinda likna på mange måtar Aker kommune rundt Oslo som også var eit stort herad som omslutta ein by.

Andre nettstader
Strinda historielag
WikiStrinda er Strinda historielags oppslagsverk.

tidlegare kommunar i Sør-Trøndelag
Historie i Trondheim
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Fennougristikk

Fennougristikk er vitskapsgreina som utforskar finsk-ugriske, eller meir generelt, uralske språk. Fennougristikken står rimelegvis sterkast i Finland og Ungarn, men også Estland, Tyskland og Russland er viktige.

Publikasjonskanalar 

Sentrale tidsskrift innanfor finskugrisk forsking er Finnisch-ugrische Forschungen, Linguistica Uralica og Finnisch-Ugrische Mitteilungen. Det viktigaste vitskaplege selskapet for fennougristikk er Société del la Finno-Ougrienne (Suomalais-Ugrilainen Seura), som har sekretariat i Helsingfors.

Fennougristikken si historie 

Det er mogleg å hevde at fennougristikken vart grunnlagt med János Sajnovics si Demonstratio. Idioma Ungarorum et Lapponum idem esse frå 1770, der han viste det langt frå trivielle faktum at samisk og ungarsk er slektspråk. 

På same måten som utforskinga av indoeuropeiske språk var fennougristikken på 1800-talet sterkt historisk orientert, og junggrammatikken stod sterkt. Vilhelm Thomsens påvising av korleis urgermanske lånord har halde seg uforandra i finsk hadde stor innverknad på E.N.Setälä og andre fennougristar i Finland. 

I Noreg har fennougristikken konsentrert seg om utforskinga av samisk. Av norske språkforskarar har m.a. Knut Bergsland drege andre uralske språk inn i forskinga si, m.a. med ein artikkel om objektkonjugasjonen i mordvinsk.

Fennougristikkens faghistorie

Bakgrunnsstoff
Johanna Laakso. «Frequently Asked Questions about Finno-Ugrian Languages»

Litteratur 
 Hovdhaugen, Even et al. 2000: The History of linguistics in the Nordic countries. Helsinki: Societas Scientiarum Fennica
 Korhonen, Mikko 1986: Finno-Ugrian language studies in Finland 1828-1918. The History of learning and science in Finland 1828-1918 ; 11. Helsinki, 1986.
 Stipa, Günter Johannes und Ruppel, Klaas Ph. 1990: Finnisch-ugrische Sprachforschung: von der Renaissance bis zum Neupositivismus. Suomalais-ugrilaisen Seuran Toimituksia 206.

fennougristikk
Uralistikk
Israel Ruong

Israel Ruong () var ein samisk språkforskar og professor i samisk språk og kultur ved Uppsala universitet.

Israel Ruong vart fødd i Arjeplog, og hadde pitesamisk som morsmål. Han tok lærarutdanning i Luleå, og doktorerte på avhandlinga Lappische Verbalableitung argestellt auf Grundlage des Pitelappischen i 1943. Ruong vart professor i 1963.

Ruong arbeidde med ulike sider av samisk språk, særleg med morfologi. Han publiserte også fleire lærebøker, mellom anna Min sámegiella, som set saman lærebokleg pedagogisk progresjon med systematisk grammatikk til eit heile.

Ruong var også oppteken av praktisk arbeid med språket, han var mellom anna ein av mennene bak Bergsland-Ruong-rettskrivinga frå 1948.

Bibliografi
 Formlära (1957)
 Niilas ja su sii'da (1965) 
 Dovdagat ja bargot (1967)
 Min sámegiella (1970)

Pitesamisk språk
Samiske språkforskarar
Konrad Nielsen

Konrad Hartvig Isak Rosenvinge Nielsen () var ein norsk språkforskar frå noverande Sømna kommune, professor i finsk-ugrisk språkforsking. Han tok embetseksamen i teologi i 1896, men studerte også samisk i løpet av studietida. Seinare studerte han samisk i Tromsø og Helsingfors.

Forsking
I Helsingfors studerte Nielsen fennougristikk under E.N.Setälä, og han skreiv avhandlinga si i 1911 om kvantitet i Polmak-samisk. I prøveforelesinga til disputasen argumenterte han mot den historiske innfallsvinkelen til fennougristikken, og for ei prioritering av utforskinga av det levande språket.

Dette kravet gjennomførte han med å skrive og gje ut storverket Lappisk ordbok 1932-1938, ordboka som den dag i dag er grunnlaget for all nordsamisk leksikografi. Ordboka vart gjeve ut i samarbeid med Hans Henriksen frå Tana, og redigert av Nielsen og Asbjørn Nesheim. Ordboka dekkjer dialektane i Polmak, Karasjok og Kautokeino. Det fjerde bandet av ordboka er ei systematisk oppstilling av det samiske ordforrådet etter semantiske kriterium, og dermed også ei presis skildring av den samiske kulturen, slik han kjem til uttrykk i språket.

Nielsen-ortografien 

Den første ordboka si (Lappisches Wörterbuch nach den Dialekten von Polmak, Karasjok und Kautokeino. Heft I), frå 1913, gav Nielsen ut med det finsk-ugriske fonetiske alfabetet, etter mønster av dei andre ordbøkene i same serie (Lexica Societatis Fenno-Ugricae). Nielsen fullførte ikkje dette ordboksprosjektet, i staden starta han på nytt, med nytt språk (omsett til norsk og engelsk heller enn til tysk), og med ein ny ortografi, den såkalla Nielsen-ortografien.

Bibliografi

 Die quantitätsverhältnisse im Polmaklappischen. Mémoires de la Socité Finno-ougrienne XX. Helsingfors 1902. XV + 312 s.
 Lappalaisia murteita tutkimassa. Matkakertomus Suomen ja Norjan Lapista (1904)
 Sproglige Bidrag til Belysning av Renskjøtselens Ælde hos Lapperne (1910)
 Die wissenschaftliche bedeutung des lappischen. Finnisch-ugrische forschungen XIII s. 186-206. (1913)
 Til undersøkelsen av lappiske stedsnavn (1920)
 Spørsmaalet om den lappiske torvgammes oprindelse (1906)
 
 
 
 
 
 Lærebok i lappisk (1926-1929)
 Vårt polarfolk (1930)

Litteratur

Kjelde 

 Fødsels- og dødsdato er henta frå NBL-artikkel om Nielsen, skriven av Joar Hoel larsen.

sjå også 

 Nordsamisk ortografi, for ei tekstprøve av Nielsen-ortografien, samanlikna med andre ortografiar
 Samisk språkforsking i Noreg, for ei vurdering av Nielsen sitt arbeid i ein vidare kontekst.

Folk frå Sømna
Nielsen, Konrad
Nielsen, Konrad