alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hjeltefjorden

Hjeltefjorden er ein 46 km lang fjord i kommunane Askøy og Øygarden i Vestland og ei viktig seglingslei inn til Bergen. Han strekkjer seg frå Fedjeosen sør for Fedje i nord til Byfjorden i sør. I vest er fjorden avgrensa av Øygarden i nord og Fjell kommune i sør på Sotra. I aust er fjorden avgrensa av mellom anna Radøy, Holsnøy, Herdla og Askøy. 

Namnet Hjeltefjorden har samanheng med det gamle norske namnet på Shetland, Hjaltland. Sjøvegen til Hjaltland gjekk gjennom Hjeltefjorden. 

Fjorden har innløp i nord mellom holmane og øyane rett nord for Hellesøy i Øygarden i vest og holmane lengst nord i Radøy i aust. Frå her går fjorden generelt søraustover. Litt over 10 km inn i fjorden ligg Stureterminalen ved Stura på Alvøyna. Her går fleire røyrleidningar frå oljefelt i Nordsjøen, mellom anna frå Osebergfeltet.

Tvers over fjorden frå Stureterminalen ligg innløpet til Mangerfjorden på nordsida av Holsnøy. Han går inn til Manger og held fram søraustover som Radfjorden. Berre nokre kilometer lenger sør ligg Herdla i Askøy kommune på austsida. På nordsida av Herdla og søraustover går Herdlefjorden. 

Hjeltefjorden held fram søraustover og på vestsida går mange sund mellom øyane i Øygarden frå Hjeltefjorden og vestover til utsida av kysten. Kvernhusosen og Hattesundet ligg mellom Seløyna i nord og Alvøyna. Tjeldsøsundet, Nordra Straumsundet og Søra Straumsundet ligg mellom Alvøyna og Ona, Heliosen og Osundet ligg mellom Ona og Blomøyna, Ulvsundet mellom Blomøyna og Rongøyna, Rongesundet mellom Rongøyna og Toftøyna, Svelgen mellom Toftøyna og Misje og Solsviksundet mellom Misje og Sotra. 

På austsida, langs Askøy, går fleire djupe vågar austover frå Hjeltefjorden. Av desse finn ein Kjerrgardsosen ved Kjerrgarden, Davangsvågen inn mot Davanger, Hauglandsosen inn til Haugland. Sør for Hauglandsosen deler Hjeltefjorden ligg Litlesotra der Hjeltefjorden endar. Fleire sund går vidare sørover på vestsida av øya, medan Hjeltefjorden møter Byfjorden på austsida av øya.

Fjordar i Vestland
Geografi i Øygarden
Sotra
Geografi i Askøy
Øygarden kommune

Øygarden er ein øykommune utanfor Bergen i Vestland fylke. Øygarden er ein kystkommune med ca. 4500 innbyggjarar. Kommunen vart oppretta i 1964 av gamle Hjelme kommune og delar av Herdla herad. Den 1. januar 2020 slo Fjell, Sund og Øygarden kommunar seg saman, og heldt på namnet Øygarden. Om lag 450 øyar, holmar og skjer utgjer kommunen.
 
Dei største, bebudde øyane er, frå sør til nord: Toftøy, Rongøy, Blomøy, Oøy (Oen), Alvøy og Hellesøy.

På ei av desse øyane, Oøy, også kalla One ligg Kollsnes og bygdene Oen og Breivik.

Historie
Saman med Askøy toppar Øygarden statistikken over dei raskast veksande kommunane i Hordaland.  Innbyggjartalet auka med 2,6 prosent i 2005.

Kultur

Kystmuseet i Øygarden og Nordsjøfartmuseet i Tælavåg i Sund gjev saman ut tidskriftet Havstrilen.

Idrett
Øygarden Fotballklubb spelar fotball i 1. divisjon, OBOS-ligaen (2020).

Folk frå Øygarden
Johannes Kleppevik (1947–2001), trubadur
Andreas Takvam, volleyballspelar
Anita Apelthun Sæle (f. 1951), stortingsrepresentant (KrF) for Hordaland 1993-2005
Lars Arne Nilsen (f. 1964), fotballtrenar for Brann
Ove Trellevik (f. 1965), stortingspolitikar for Høgre
Alexander Dale Oen (1985–2012), verdsmeister i svømming
Jakob Glesnes, fotballspelar
Preben Fjell, youtuber
Susanne Glesnes, sandvolleyballspelar
Tim-Robin Lihaug, boksar
Trine Eilertsen, sjefredaktør i Bergens Tidende 2008-12, politisk redaktør i Aftenposten frå 2014

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Øygarden. Store norske leksikon
 Øygarden kommune
 Kystmuseet i Øygarden 
 Vestnytt, lokalavis for Fjell, Sund og Øygarden

Litteratur 
Sjursen, Jahn Alfred: Ættebok for Nordre Øygarden''', Bergen 1983.
Sjursen, Jahn Alfred: Ættebok for Herdlevær, Breivik, Oen, Rosnæs, Dalsnæs, Blom, Sæle, Bergen 1981.
Sjursen, Jahn Alfred: Ættebok for Ulvsøy, Rong, Torsvik, Toftevåg, Toft, Vik, Bergen 1981.
Sjursen, Jahn Alfred: Ættebok for Blomvaag,'' Bergen 1980.

 
Tidlegare kommunar i Hordaland
Kommunar i Vestland
Norske kommunar skipa i 1964
Sotra

Sotra er ei øy vest for Bergen i Øygarden kommune i Vestland. Ho er 246 km² stor og har om lag  30 500 innbyggjarar. På folkemunne femner ofte nemninga Sotra også om øyane Bildøyna og Litlesotra. I nord grensar Sotra til øyane Turøyna og Misje. 

Tidlegare høyrde den nordlege delen av øya til Fjell kommune, medan den sørlege halvdelen av øya høyrde til Sund kommune. I samband med kommunereforma vart Fjell slegen saman med kommunane Sund og Øygarden til nye Øygarden kommune i 2020 og heile øya ligg no i ein kommune. 

Ei dansk omskriving – Sartor – har tidlegare vore i bruk. Dette namnet vert i dag berre brukt av enkelte firma på Sotra (Sartor Storsenter, Sartor Maskin AS og Sartor Skytterlag).

Liatårnet er det høgaste fjellet på Sotra med ei høgd på 341 meter over havet. Eit anna fjell er Gardafjellet.

Sotra Sportsklubb sitt herrelag spelar i 2. divisjon avdeling 2 (2020).

Sjå òg 

 Fjell festning

Referansar
Fjell kommune

Fjell kommune er ein tilegare norsk kommune i Hordaland fylke. Øykommunen låg utanfor Bergen i Vestland fylke, og omfatta fleire øyar. Mellom desse kan nemnast Alvøy, Bildøy, Bjorøy, Litlesotra, Misje, Turøy i tillegg til nordre del av Sotra. Sørparten av Sotra høyrer til Sund kommune. Nabokommuna i nord er Øygarden. Over Hjeltefjorden i nordaust låg Askøy som eigen kommune. 1. januar 2020 vart Fjell slegen saman med Sund og Øygarden kommunar til nye Øygarden kommune. 

Fjell kommune var ein kommune i vekst. Etter at Sotrabrua stod ferdig i 1971 vaks innbyggjartalet frå under 7000 til godt over 20.000 på 2000-talet. Administrasjonen heldt til på Straume på Litlesotra like ved kjøpesenteret Sartor Senter.

Lokalavis for Fjell, Sund og Øygarden er Vestnytt.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for Fjell kommune frå 1920:

a Dette talet omfattar ikkje øyane Turøy og Misje, som var del av gamle Herdla kommune fram til 1964. Desse øyane hadde då 404 innbyggjarar.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Fjell kommune

 
Tidlegare kommunar i Hordaland
Midhordland
Sotra
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 2020
Bokn kommune

Bokn kommune ligg i Rogaland fylke i regionen Haugalandet og grensar i sør til Kvitsøy og Stavanger kommune, i nord  og aust til Tysvær og i vest til Karmøy. Kommunen vert utgjort av tre øyar der det bur folk, og i tillegg 123 småøyar og holmar. På øya Vestre Bokn bur det mest folk, og nokre mindre på øyane Austre Bokn og Ognøy.

Kommunesenteret er Føresvik.

Samfunn 

I Bokn har næringslivet tidligare bestått hovudsakleg av jordbruk og fiske. Dei står framleis sterkt, men nå er det også to store bedrifter,  HighComp som lagar komposittprodukt og Grieg seafood som har oppdrettsanlegg og smoltproduksjon i tillegg til mange mindre bedrifter. 

Bokn har eige bibliotek og matvarebutikk. Kommunen har éin skule, Bokn skule, som er både barne- og ungdomsskule med om lag 100 elevar. Tilknytt skulen finn ein òg Bokn barnehage.

Geografi 
Bokn har brusamband mot resten av Haugalandet og nord-Rogaland og ferjesamband mot sør over Boknafjorden. Sambandet er ein del av Europaveg 39, ein del av hovudvegen mellom Bergen og Stavanger. 

Høgaste punkt er Boknafjellet 294  moh på Vestre Bokn. Fjelltoppen har vore lett å kjenna att og orientera seg etter på sjøen. Namnet Bokn skal tyda seglingsmerke.

Kommuneblom og -våpen 
Kommuneblomen til Bokn er kusymra, som lokalt gjerne blir kalla kusom. Blomen vart kåra i ei avstemming.

Kommunevåpenet vert skildra som «Varde i sølv på blå botn». Blåfargen symboliserer at kommunen er ein øykommune med hav kring. Sølvfargen symboliserer rikdomane i havet. Varden symboliserer øyane slik ein kan sjå dei på litt avstand.

Kjente folk frå Bokn 
Daniel Danielson Grønnestad
Asbjørn Kloster
Lars Elisæus Vatnaland

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Bokn Bygdablad
 Bokn kommune

Kommunar i Rogaland
 
Haugalandet
Gjesdal kommune

Gjesdal er ein kommune i Rogaland fylke. Gjesdal er rekna å vera ein del av Høg-Jæren. Kommunen grensar i nordvest mot Sandnes, i nord mot Forsand, i aust mot Sirdal, i sør mot Bjerkreim, og i vest mot Time.

Gjesdal kommune er ei fjell- og innlandsbygd som ligg i overgangen mellom Jæren og Dalane, om lag 30 km søraust for Stavanger. Arealfordeling: jordbruk: 6 %, produktiv skog: 5 %, ferskvatn: 8 %, anna areal: 81 %. Kommunesenteret Ålgård ligg ved E39, 15 km frå Sandnes. Om lag 75 % av innbyggjarane i kommunen bur på Ålgård.

Lokalavisa for Gjesdal er Gjesdalbuen. «Gjesdalbu» er ei nemning på ein som kjem frå Gjesdal kommune. Gjesdalbuen Finn E. Kydland vart i 2004 tildelt Nobelprisen i økonomi.
Kydland voks opp på Søyland, medan mora seinare flytte til kommunesenteret Ålgård. 

Den største fossen i Rogaland, Månafossen, finst her, inst i Frafjord.

Folk frå Gjesdal
Håvard Rugland (f. 1984), også kjend som «», utøvar av amerikansk fotball

Bakgrunnsstoff 
Gjesdal kommune

Kommunar i Rogaland
Landbruk

Landbruk er eit omgrep som omfattar næringane jordbruk, hagebruk og skogbruk og omfattar ei rekkje næringsgreiner der dyrking av jord er grunnleggjande for produksjonen. Agrikultur er eit omgrep på fleire språk for det same. Det har latinsk opphav, og tyder «jorddyrking». 

Landbruk er i all hovudsak å produsera mat, fôr, næring og fiber ved å dyrka visse planter. I tillegg gjeld det oppdrett av husdyr. Hagebruk, skogbruk og meieribruk er greiner av landbruk. 

Ein person som driv landbruk kan verta kalla «landbrukar», medan «jordbrukar» eller «bonde» viser til ein som driv jordbruk. Ved mindre driftseiningar blir den som driv garden gjerne kalla «småbrukar». Ein person som driv skogbruk vert kalla skogbrukar. I Noreg har mange gardsbruk òg skog og det er vanleg å driva jordbruk om sumaren og skogbruk om vinteren. Slike bruk vert kalla kombinertbruk og drifta kombinertdrift. Ved kysten har det vore vanleg å kombinera jordbruk og fiske. Ein person som driv med ein slik kombinasjon vert ofte kalla fiskebonde.

Klassifisering 
Landbruk kan klassifiserast på ulike måtar. Om ein klassifiserer etter det som vert produsert kan ein nytta fyljande klassifisering:

Landbruk (jordbruk, hagebruk og skogbruk)
Jordbruk
Åkerbruk
Korndyrking
Frøproduksjon
Potetdyrking
Fôrvekstdyrking
Grønsakdyrking
Husdyrhald 
Grasdyrking
Mjølkeproduksjon
Kjøttproduksjon
Hestehald
Eggproduksjon
Pelsdyroppdrett
Hagebruk
 Fruktdyrking
 Bærdyrking
 Soppdyrking
 Krydderdyrking
 Blomedyrking
Skogbruk 
Tømmer
Ved
Juletre
Torv
 Sanking
Fjellbruk
 Reinsdrift
 Sanking

Bakgrunnsstoff 
 Standard for næringsgruppering (SN2002) 

Primærnæringar
 
Daglegliv
Landskap

Landskap er eit avgrensa geografisk område. Ein kan bruka omgrepet i to hovudtydingar, ei naturgeografisk og ei kulturgeografisk/kulturhistorisk. Ofte kan eit landskap vera knytt til ein viss naturtype, geografisk form, planteliv og liknande.

Eit landskap treng ikkje nødvendigvis å falla saman med moderne administrative grenser eller landegrenser, og dei nøyaktige grensene for eit landskap kan vera omtrentlege. 

Ordet «landskap» kjem truleg frå lågtysk lantschop, jamfør norrønt landskapr, 'tilhøve i eit land, landsdel') Ordet hadde ei anna tyding i gammalnorsk der landskapr vart nytta synonymt med våre ord landsdel og region. Denne tydinga har ein framleis i svensk. Ein kan nytta ordet i samanhengar som kulturlandskap, fjordlandskap , bylandskap eller månelandskap. Det kan bli nytta om innreiinga av større rom innomhus som i kontorlandskap og skulelandskap. Landskap kan òg bli nytta i overført tyding som i «politisk landskap». 

I naturgeografisk forstand omfattar eit landskap synlege trekk i eit landområde, i første rekke sjølve landformene, som fjell, bakkar og skråningar, sletter og vassvegar som elver, innsjøar og hav. I landskapet inngår også levande element som vegetasjonsdekket og menneskeskapte element: Arealbruk, bygningar og andre menneskeskapte strukturar. Vekslande element som lys og vêrforhold er viktige i eit kvart landskap. Eit måleri med eit omfattande utsyn av eit stykke natur, som fjell, fjord, tre og lignende, blir kalla eit landskapsmåleri.

I kulturgeografisk forstand er eit landskap eit geografisk område, ofte ein landsdel eller provins, som dannar ein einskap geografisk, historisk og/eller kulturelt gjennom naturlege grenser, fellestrekk og kulturell identitet, og eventuelt også gjennom eldre administrative inndelingar.

Sjå òg

Landskapsmåleri
Landskap i Sverige
Landskap i Finland
Historiske landskap i Finland

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Landskap» frå ,  den 6. februar 2021.  
 
 
geografi
Venceslaus Ulricus Hammershaimb

Venceslaus Ulricus Hammershaimb (), òg kjend som V. U. Hammershaimb eller Venzel Hammershaimb, var ein færøysk prest og filolog. Hammershaimb vert rekna som grunnleggjar av det noverande færøyske skriftspråket. Slik kan han liknast med Ivar Aasen. 

Hammershaimb er av tysk ætt på farssida, men voks opp på Færøyane og kjende seg som færøying. Han vart utdanna som teolog i København der han vart kjend med den danske presten og filosofen Grundtvig, men busette seg på Færøyane i 1855, der han var prest på Streymoy. Heile tida interesserta han seg for, og studerte, dei ulike dialektane av morsmålet sitt, færøysk. Han vart prost på Færøyane i 1867, og var på Lagtinget i tre periodar. Han budde med kona i Danmark frå 1878 til han døydde i København i 1909.

Lingvistisk arbeid 
I 1846 gav Hammershaimb ut ei bok om færøisk ortographie eller rettskriving. Denne boka har vore gjeldande for færøysk språkføring opp til vår tid. Skriftspråket la han sterkt opp til det norrøne utgangspunktet. Til slutt vart det eit kompromiss, som er akseptabelt for alle dei færøyske dialektane. I tillegg ligg ikkje skriftspråket alt for fjernt frå gamle tekstar, og andre nordiske språk.

Verk 

 1852: Færøske Kvæder, København; 2. utgåve, Færøyane 1969
 1891: Færøsk Anthologi I. Tekst samt historisk og grammatisk Indledning, København; 2. utgåve, Tórshavn 1969

Bakgrunnsstoff 

 Hammershaimb.dk (Dansk side, en slektning av Hammershaimb)

Litteratur 
 Gerson - H. Hansen: Dansk Biografisk Lexikon, Bd. IV, Gyldendalske Boghandels Forlag, København 1892 , Artikkel om Hammershaimb: http://runeberg.org/dbl/6/0550.html
 W.B. Lockwood: An Introduction to Modern Faroese, Føroya Skúlabókagrunnur, Tórshavn 1977 (Einleitung), 4. Auflage 2002 
 Eyðun Andreassen: Faroese Ballads and the Faroese Ballad Dance. A Bibliography: http://www.setur.fo/pdf/20020909152806.pdf 

Færøysk språk
Færøyske forfattarar
Færøyske språkforskarar
Filologar
1632

1632 (romartal MDCXXXII) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 29. august: John Locke, engelsk tenkjar
 18. oktober: Luca Giordano, italiensk målar
 30. oktober: Christopher Wren, engelsk arkitekt
 24. november: Baruch Spinoza, nederlandsk filosof
 28. november: Jean-Baptiste Lully, italiensk-fransk toneskapar

Døde 

 6. november: Kong Gustav II Adolf av Sverige
1677



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 20. oktober: Stanisław Leszczyński, polsk konge

Døde 

 21. februar: Baruch Spinoza, nederlandsk-jødisk rasjonalistisk filosof.
 11. juni: Daniel Buskovius, svensk prest
Spinoza

Spinoza er eit portugisisk og sefardisk slektsnamn. Namnet, som òg finst i forma Espinoza, kjem frå byen Espinosa som ligg nær Burgos i Spania.

Kjende namneberarar 
 Baruch Spinoza, nederlandsk-jødisk rasjonalistisk filosof.

Sefardiske slektsnamn
Portugisiske slektsnamn
1612

1612 (romartal MDCXII) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 26. august: Slaget ved Kringen i Gudbrandsdalen

Fødde

Døde 

 29. mars: Anna Kathrine av Brandenburg, dansk-norsk dronning
 8. juli: Hans Leo Hassler, tysk toneskapar
 12. august: Giovanni Gabrieli, italiensk komponist
1613

1613 (romartal MDCXIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 7. april: Gerard Dou, nederlandsk målar
 16. juni: John Cleveland, engelsk diktar

Døde 

 8. september: Carlo Gesualdo, italiensk komponist
 6. desember: Anton Praetorius, tysk teolog
1614

1614 (romartal MDCXIV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet 
 Den svensk-russiske krigen braut ut
 Tirana blei grunnlagd av Sulejman Pasha
 Øya Jan Mayen fekk sitt noverande namn.
 Sverige og Nederlanda gjekk saman i eit forsvarsforbund
 Tokugawa Ieyasu gjekk til åtak på Osaka borg etter at Toyotomi Hideyori hadde prøvd å forsterka det.
 Grunnlegginga av universitetet i Groningen.
 John Neper gav ut den første logaritmetabellen
 I Frankrike skjedde det siste møtet i stenderforsmalinga før 1789.

Noreg

Fødde

Døde 

 7. april: El Greco, gresk-spansk kunstnar
 21. august: Elizabeth Báthory, ungarsk seriemordar
 15. oktober: Peder Claussøn Friis, norsk prest og historikar
1615

1615 (romartal MDCXV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 20. juni: Salvator Rosa, italiensk målar

Døde
1616

1616 (romartal MDCXVI) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 21. januar: Erik Pontoppidan den eldre, dansk biskop

Døde 

 22. april: Miguel de Cervantes Saavedra, spansk forfattar
 23. april: William Shakespeare, engelsk forfattar
 Inca Garcilaso de la Vega, peruansk forfattar
 22. desember: Jacob Le Maire, nederlandsk oppdagar
1617

1617 (romartal MDCXVII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1618

1618 (romartal MDCXVIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 1. januar: Bartolomé Murillo, spansk målar
 14. september: Peter Lely, nederlandsk-engelsk målar

Døde 

 10. desember: Giulio Caccini, italiensk toneskapar
1619

1619 (romartal MDCXIX) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet 
 Ferdinand II blei vald til keisar av det tysk-romerske riket.
 England etablerte sin første handelspost i India.

Noreg 
 Kong Christian IV sende Jens Munk på ein ekspedisjon for å finna Nordvestpassasjen til India. I staden gjenoppdaga Munk Hudsonbukta i Canada.

Fødde 

 24. februar: Charles Le Brun, frank målar og kunstteoretikar
 6. mars: Cyrano de Bergerac, fransk soldat og diktar
 6. august: Barbara Strozzi, italiensk songar og komponist.
 29. august: Jean-Baptiste Colbert, mektig fransk finansminister
 28. desember: Antoine Furetière, fransk forfattar

Døde 

 7. januar: Nicholas Hilliard, engelsk målar
 19. februar: Lucilio Vanini, italiensk filosof
 20. mars: Keisar Mathias av det tysk-romerske riket
 14. oktober: Samuel Daniel, engelsk diktar
 13. november: Ludovico Carracci, italiensk målar
1620

1620 (romartal MDCXX) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 16. februar: Fredrik Vilhelm I av Brandenburg, tysk fyrste
 20. oktober: Aelbert Cuyp, nederlandsk målar

Døde 

 1. mars: Thomas Campion, engelsk toneskapar
1621

1621 (romartal MDCXXI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 31. mars: Andrew Marvell, engelsk diktar og politikar
 1. april: Guru Teg Bahadur, den niande sikh-guruen.

Døde 

 15. februar: Michael Praetorius, tysk toneskapar
 16. oktober: Jan Pieterszoon Sweelinck, nederlandsk toneskapar
1622

1622 (romartal MDCXXII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 15. januar: Molière, fransk forfattar
 27. februar: Carel Fabritius, nederlandsk målar
 8. november: Kong Karl X av Sverige
 26. desember: Curt Adelaer, dansk-norsk sjøkrigar

Døde 

 23. januar: William Baffin, engelsk oppdagar
1623

1623 (romartal MDCXXIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 19. juni: Blaise Pascal fransk matematikar, fysikar og filosof
 16. juli: Bengt Gabrielsson Oxenstierna, svensk embetsmann

Døde 

 4. juli: William Byrd, engelsk toneskapar
 30. november: Thomas Weelkes, engelsk toneskapar
1624

1624 (romartal MDCXXIV) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Kongsberg vart grunnlagt.

Fødde

Døde
1625

1625 (romartal MDCXXV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 24. september: Johan de Witt, nederlandsk politikar

Døde 

 13. januar: Jan Brueghel, nederlandsk målar
 27. mars: Kong Jakob VI av Skottland og I av England
 1. juni: Honoré d'Urfé, fransk forfattar
 5. juni: Orlando Gibbons, engelsk toneskapar
 16. november: Sofonisba Anguissola, italiensk målar
 Willem Schouten, nederlandsk oppdagar
1678



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 4. mars: Antonio Vivaldi
 26. juli: Josef I av Det tysk-romerske riket
 26. september: Peter Lacy, irsk-russisk hærførar

Døde 

 12. juni: Erik Pontoppidan den eldre, dansk biskop
 18. oktober: Jacob Jordaens, flamsk målar
1679



Hendingar

Utlandet 
 Den fyrste kjende motorvogna i soga var ein dampbil laga av Ferdinand Verbiest, medan han budde i Kina. Vogna var om lag 60 cm lang og vart driven av ein primitiv dampturbin.

Noreg 
 Gyldenløvefeiden enda saman med den skånske krigen.
 Røros vart brunnen ned av svenske militærtroppar.

Fødde 

 27. januar: Jean-François de Troy, fransk målar
 16. oktober: Jan Dismas Zelenka, bøhmisk toneskapar

Døde 

 Januar/februar: Jan Steen, nederlandsk målar
 4. desember: Thomas Hobbes, engelsk filosof

 
Artiklar utan brødtekst
1680



Hendingar

Utlandet 
 oktober: Canal du Midi var ferdig.

Noreg

Fødde 

 1. januar: Baladji Visjvanath, indisk fyrste

Døde 

 12. september: Per Brahe, svensk guvernør
 28. oktober: Giovanni Lorenzo Bernini, italiensk arkitekt
1681



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 24. mars: Georg Philipp Telemann, tysk toneskapar
 august: Vitus Bering, dansk-russisk oppdagar

Døde
1682



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 

 18. mai: Keisar Sjahu av Marathariket
 13. september: Thomas von Westen, norsk prest

Døde 

 25. februar: Alessandro Stradella, italiensk toneskapar
 14. mars: Jacob van Ruisdael, nederlandsk målar
 3. april: Bartolomé Murillo, spansk målar
 23. november: Claude Lorrain, fransk målar
1683



Hendingar

Utlandet 
 6. juni: Ashmolean Museum opna i Oxford som verdas første universitetsmuseum.
 12. september: Den andre ottomanske beleiringa av Wien blei slått tilbake av den polske kongen Jan III Sobieski, ein viktig siger for det kristne Europa som markerte byrjinga på nedgangen til det osmanske riket.
 Taiwan blei erobra og ein del av Kina.
 Villsvin blei uttrydda av jakt i Storbritannia

Noreg 
 13. mars blei det forbode for danske prestar å ta pengar for å døypa eller via nokon.
 Den eldre edda blei oppdaga på Island

Fødde 

 14. januar: Gottfried Silbermann, tysk orgelbyggjar
 5. juli: Peder Colbjørnsen, norsk forretningsmann og hærførar
 10. november: Kong Georg II av Storbritannia
 19. desember: Kong Filip V av Spania

Døde