alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sioux-catawbanske språk

Sioux-catawbanske språk eller makro-siouxspråk er ein grunnleggjande språkfamilie i Nord-Amerika. Språka i denne familien kjem hovudsakleg frå Great Plains-området med nokre språk lenger austfrå. Språkfamilien er delt inn i ein vestleg del, siouxspråk, og ein austleg del, catawbanske språk, som alle er utdøydde i dag.

Bakgrunnsstoff
 Siouan languages mailing list archive 

Bibliografi

 Parks, Douglas R.; & Rankin, Robert L. (2001). The Siouan languages. In R. J. DeMallie (Ed.), Handbook of North American Indians: Plains (Vol. 13, Part 1, pp. 94–114). W. C. Sturtevant (Gen. Ed.). Washington, D.C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-050400-7.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Siouan languages» frå ,  den 3. februar 2013.  
 

Innfødde amerikanske språk
Språk i Canada
Språk i USA
 
Språkfamiliar

br:Yezhoù siouek
cs:Siuské jazyky
nl:Siouan-Catawbantalen
Gao

Gao er ein by i Mali som ligg ved Nigerelva, 300 km sør for Timbuktu. Han hadde i 1998 eit innbyggjartal på 54 900.

Gao er eit viktig handelssenter, særskilt for kveg og huder. Byen er ein av dei eldste handelsstadene i Vest-Afrika, og vart grunnlagd på 600-talet.

Gao var hovudstad i Songhairiket mellom 1010 og 1591.

Kjelder 
 

Byar i Mali
Red Rain

«Red Rain» er opningssporet på So av Peter Gabriel frå 1986. I USA nådde songen tredjeplassen på Billboard si Mainstream Rock-liste. Stewart Copeland frå The Police spelte hi-hat for den regnliknande bakgrunnslyden, medan Jerry Marotta spelte trommer på resten.

Gabriel hadde fleire inspirasjonskjelder då han skreiv songen. Teksten kjem frå ein tilbakevendande draum Gabriel hadde om at han symde i eit basseng fylt med raudvin. I ein annan versjon av draumen fall flasker forma som menneske utfor eit stup, og då dei trefte bakken knuste dei og ei raud væske kom til syne, og det byrja å regne raudt. 

Tidlegare i solokarrieren sin hadde Gabriel ein ide for ein film kalla Mozo. I filmen skulle landsbybuarane straffast for syndene sine med blodregn. «Red Rain» skulle vere temasongen. Ideen vart etter kvart skrinlagd, men Mozo er nemnd i songen «On the Air» frå Peter Gabriel (II). «Down the Dolce Vita», «Here Comes the Flood», «Exposure» og «Big Blue Ball» refererer òg til soga i Mozo.

Utgjevingar 

So (1986)
Shaking the Tree (1990)
Secret World Live (konsetopptak, 1994)
Hit (2003)
Live Blood (2012)

Innhald 
 «Red Rain»
 «In Your Eyes» (special mix) [berre på 12"]
 «Gaga»

Gaga er instrumentalsporet av songen I Go Swimming som berre finst på plata «Plays Live».

Sporliste (Amerikansk 12" singel (20749-0)) 
 «Red Rain» - 5:35
 «GA-GA (I go swimming instrumental)» - 4:31
 «Walk Through The Fire» - 3:31

I populærkulturen 
 Red Rain vart nytta i TV-serien Miami Vice i oktober 1986.

 I ein episode av CSI: NY («Dead Inside»), referer Sam, systera til detektiven Flack, til songen.

Medverkande
Jerry Marotta – trommer
Chris Hughes – Linn programmering
Stewart Copeland – hi-hat
Tony Levin – bassgitar
David Rhodes – gitar, korvokal
Daniel Lanois – gitar
Peter Gabriel – vokal, piano, CMI, Prophet-5
Kevin Killen – miksing

Andre versjonar 
 For konsertopptaket på Secret World spelar Manu Katché trommer.
 Gabriel fekk med seg Michael Stipe og Natalie Merchant på ein konsertversjon av songen under VH1 Honors i 1996.
 The John Tesh Project med Eric Marienthal på saksofon spelte songen på albumet Sax All Night i 1997.
 Songen vart spelt inn av Ill Niño på The Under Cover Sessions.
 Han vart spelt inn av det progressive metal-bandet Queensrÿche i 2007 på Take Cover.
 Coheed and Cambria framførte songen på Bonnaroo og Mountain Jam i 2009.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Red Rain (song)» frå ,  den 3. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1986
Singlar frå 1987
Peter Gabriel-songar
Songar produserte av Chris Hughes
Songar produserte av Daniel Lanois
Songar skrivne av Peter Gabriel
Palett

Palett er ei plate som ein kunstmålar brukar til å blande og uttynne fargar. 
Ein klassisk palett er ei flat, tynn plate, ofte oval på form, med hol for tommelfingeren slik at kunstnaren får fingrane ledige til å samstundes halda penslane som er i bruk. Han er laga av lakkert treverk eller kryssfinér. 

Ordet stammar frå det latinske ordet pala som m.a. tydar spadeblad og skulderblad. Paletten er kjent fra renessansen. Ein byrja å bruke paletten på 1400-talet.

Galleri

Referansar

Måleutstyr
Lyssiv

Lyssiv (Juncus effusus) er ein type siv som i gammal tid blei brukt som veike i oljelampar og lys. Sivet blir også brukt til fletting av matter, sivsko og liknande.

Lyssiv blir opptil ein meter høgt. Det vekst i tette tuer i fuktig jord. Stråa er glatte og lysegrøne med kvit marg inni. Blomane er lysebrune og sit øvst, men har eit langt, grønt akselblad som gjer at det ser ut som om blomen sit på sida.

Kjelder 
Referansar

Siv ved miljolare.no
Lyse-Siv  ved balslev.jensen.homepage.dk
Den virtuella floran

Bakgrunnsstoff
 

Lyssiv ved Urtekildens planteleksikon

Siv
Nyttevekstar
Medisinplantar
Viltveksande plantar i Noreg
In Your Eyes av Peter Gabriel

«In Your Eyes» er ein song av den britiske musikaren Peter Gabriel frå albumet So frå 1986. Med seg har han Youssou N'Dour som syng på wolof i refrenget. Songen nådde toppen av Billboard Mainstream Rock Tracks i USA og 26. plass på Billboard Hot 100 i november 1986. Songen vart ikkje gjeven ut som singel i Storbritannia. 

Songen vart spela som siste song på Secret World-turneen og er den siste songen på konsertalbumet Secret World Live frå 1994 med ein 11 minuttar lang versjon. 

I 2005, etter 19 år, hadde songen seld til gullplate i USA.

Traileren for filmen Benny & Joon frå 1993 nytta denne songen. Songen vart nytta i ein episode av Cold Case og i filmen The Rocker frå 2008. 
Samplingar frå songen er å høyre på Girl Talk-albumet «All Day».

Songen vart nytta to gonger i Cameron Crowe-filmen Say Anything... frå 1989, og i traileren til filmen. I ein kjend scene frå filmen held Lloyd Dobler ein kassettspelar over hovudet medan han  spelar denne songen utanfor soveromsvindauget til ekskjærasten Diane Court i eit forsøk på å vinne ho attende. Etter filmen gjekk singelen inn på lista i USA att. Scenen har vorte parodiert i fleire komishow sidan, mellom anna i American Dad og South Park.

Medverkande
Manu Katché – trommer, snakkande tromme, perkusjon
Jerry Marotta – ekstra trommer
Larry Klein – bass
Tony Levin – bass
David Rhodes – gitarar, korvokal
Peter Gabriel – solo- og korvokal, CMI, piano, synthesizer
Richard Tee – piano
Youssou N'Dour – gjestevokal
Michael Been – korvokal
Jim Kerr – korvokal
Ronnie Bright – bassvokal
Kevin Killen – miksing

Salslister

Andre versjonar 
Andre artistar som har spelt songen er Neal Morse, SR-71, Darren Hayes, Jeffrey Gaines, Nichole Nordeman, Aaron Lewis, Lori McKenna, Paco Estrada, Sara Bareilles, Nancy Wilson, Mouth of the Architect, Renée Fleming og Quietdrive.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «In Your Eyes (Peter Gabriel song)» frå ,  den 3. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Songar frå 1986
Singlar frå 1986
Peter Gabriel-songar
Songar skrivne av Peter Gabriel
Songar på toppen av Billboard Mainstream Rock-lista
Songar produserte av Daniel Lanois
Songar produserte av Bill Laswell
Rockeballadar
Geffen Records-singlar
Petter Tande

Petter Laukslett Tande ( i Trondheim) er ein norsk tidlegare kombinertrennar som representerte Byåsen IL. Han var med på det norske laget som vart verdsmeistrar i lagtevlinga under VM 2005 i Oberstdorf. Både under VM 2007 i Sapporo og VM 2009 i Liberec vann han bronse i lagtevlinga. Han vart nummer to i verdscupen i kombinert i 2008-sesongen, og vann mellom desember 2005 og mars 2008 seks renn i verdscupen.

Aktiv
Tande debuterte i verdscupen i kombinert i 2002, og fekk sin fyrste pallplass i Trondheim i desember 2003. Heilt til topps i eit verdscuprenn kom han fyrste gongen 17. desember 2005, då han i Ramsau i Austerrike vann eit renn med massestart.

Under Ski-VM i 2005 i Oberstdorf gjekk Tande fyrsteetappen i langrennet for Noreg i lagtevlinga, og saman med Håvard Klemetsen, Magnus Moan og Kristian Hammer gjekk han Noreg inntil VM-gull. I dei individuelle tevlingane vart Tande nummer sju og ni. Året etter, under vinter-OL 2006 i Torino, tapte Tande kampen om bronsemedaljen i den fyrste kombinertøvinga med 0,1 sekunds margin mot landsmannen Moan.

Saman med Klemetsen, Espen Rian og Moan fekk Tande bronsemedaljar i lagtevlinga i ski-VM 2007 i Sapporo. Tande og Moan var med då det to år seinare på ny vart bronsemedalje for Noreg i verdsmeirsterskapen i Liberec, nye på laget var Mikko Kokslien og Jan Schmid.

Frå 6. januar til 9. mars 2008 deltok Tande i fire renn i verdscupen og vann alle. Sesongen samla kom han på andreplass i verdscupen, berre slått av Ronny Ackermann frå Tyskland.

Under vinter-OL 2010 i Vancouver vart Tande beste nordmann i halvprogrammet med ein sjetteplass. Vinteren 2011 gjekk han lei og la opp som kombinertrennar før sesongen var over.

Besteplasseringar i internasjonale renn
2002: Nr 29 i Trondheim - sprint
2003: Nr 4 i Lahti - sprint
2004: Nr 2 i Sapporo - sprint
2005: Nr 4 i Trondheim og Ruhpolding (begge sprint) og i Lahti (normal)
2006: Vinnar i Ramsau (massestart) og i Holmenkollen
2006/07: Nr 5 i Ramsau
2008: Vinnar i Schonach, Liberec, Lahti og Holmenkollen
2009: Nr 2 i Vikersund
2009/10: Nr 2 på Lillehammer

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
2006: Gull på Kongsberg
2008: Gull i Trondheim
2009: Gull i fellesstart på Gjøvik
2010: Sølv i Stokke

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Petter Tande» frå ,  den 3. februar 2013.  

Norske kombinertløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 2006
Norske deltakarar under vinter-OL 2010
Folk frå Trondheim
Svein L. Vold

Svein L. Vold () var museumsstyrar ved De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum frå 1944 til 1981,  og vart i tillegg den første fylkeskonservatoren i Sogn og Fjordane i 1966.

Vold var fødd i Vik i Sogn. Han kom til Amla som assistent for Gert Falch Heiberg i 1937, og vart leiar av museet då Heiberg døydde i 1944. Svein Vold hadde ikkje formell utdanning utover Examen artium, som han tok på Voss landsgymnas i 1935, men skaffa seg omfattande kunnskapar om historie og folkeliv i Sogn, og om museumsdrift. Hans største bragd som museumsstyrar var å stå for flyttinga av De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum frå den opphavlege lokaliteten i Amla til Vestreim på Kaupangerskogen og gjera det til eit moderne museum. Det fysiske arbeidet med flyttnga tok til på 1970-talet. Eit stort friluftsmuseum vart opparbeidd, ei rekke antikvariske bygningar vart flytta, og i 1980 kunne museet flytta inn i stor, moderne utstillingsbygning.
Som fylkeskonservator spelte Vold ei sentral rolle i etableringa av Kystmuseet i Sogn og Fjordane (i Florø) og i arbeidet med å verna det gamle klyngetunet på Otternes i Aurland.

Han fekk Kongens fortenstmedalje i gull i 1988.

Kjelder
Avdem, Anna Jorunn, Engesæter, Aage, Vold Lars Asle: LEVD LIV. Ei soge om sogningane og museet deira. Skald forlag 2009.
Engesæter, Aage: Minne og refleksjonar frå eit museumsliv. I Årbok for Sogn,nr 41, 1995.

Norske museumsfolk
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Vik
Folk frå Sogndal
Djenné

Djenné er ein by i det midtre av Mali. Han ligg på ei øy i sideelva Bani, om lag 350 km søraust for Timbuktu. Han skal ha rundt 10 000 innbyggjarar.

Djenné har ein særmerkt moské bygd i 1906-1907 av leire. Saman med gamlebyen med nær 2000 leirhus som er tekne vare på, står moskéen på lista til UNESCO over natur- og kulturarv i verda.

Staden har hatt busetnad sidan 250 f.Kr. Sjølve byen vart grunnlagd i 765 og var ein viktig marknad for slavar og gull og eit sentrum for islamittisk lærdom. Byen vart hærteken av Sunni Ali og lagd under Songhairiket i 1473.

Kjelder 
 

Byar i Mali
Historielaget for Sogn

Historielaget for Sogn var ein organisasjon, oppretta 30. mai 1909. Ved skipinga gav privatsamlaren Gert Falch Heiberg ein antikvarisk bygning, meir enn 3000 museumsgjenstandar og ein runestein til laget, og gav lovnad om fri grunn til eit museum på sin gard i Amla i Sogndal til eit folkemuseum for Sogn. De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum vart grunnlagt saman med Historielaget for Sogn.  

Eit hovudføremål med Hisorielaget var å stå som eigar av folkemuseet. I tillegg skulle laget  gi ut eit tidsskrift (Tidsskrift utgjeve av Historielaget for Sogn, frå og med 1982 med namnet Årbok for Sogn) og elles driva granskingar i Sogn si soge.

I praksis vart Historielaget eigarorganisasjon for museet, utan særleg annan sjølvstendig aktivitet. Gert Falch Heiberg vart vald til formann i laget i 1909, og hadde dette vervet, samstundes som han styrte museet, fram til han døydde i 1944. Etter kvart som det offentlege tok meir ansvar for finansiering av av museet og også stilte krav om sterk offentleg representasjon i styringa av museet miste Historielaget for Sogn meir og meir sin funksjon som eigarorganisasjon. Då Norsk Reiselivsmuseum vart konsolidert med De Heibegske Samlinger 1. januar 2007, vart museet omdanna til ei stifting, og Historielaget for Sogn la seg sjølv ned. De Heibergske Samlinger har halde fram med å gi ut tidsskriftet Årbok for Sogn.

Referansar
 Avdem, Anna Jorunn, Engesæter, Aage, Vold Lars Asle: LEVD LIV. Ei soge om sogningane og museet deira. Skald forlag 2009.
 Engesæter, Aage: «Minne og refleksjonar frå eit museumsliv». I Årbok for Sogn, nr, 41, 1995.
 Lidal, Per: «Lokalhistorisk arbeid i eldre tid». I "Historielaget for Sogn 50 år 1901 - 1959. Leikanger 1959

Sogelag
Historie i Sogndal
Kultur i Sogndal
Sogn
Skipingar i 1909
Nedleggingar i 2007
Filipino

Filipino (tidlegare pilipino) er offisielt språk på Filippinane saman med engelsk. Filipino er eit austronesisk språk som hovudsakleg byggjer på tagalog. Lingvistisk er det ein standardisert versjon av tagalog, men de jure er filipino eit separat språk.

Historie

Den første filippinske nasjonalforsamlinga oppretta 13. november 1937 ein komité med sju medlemmer som representerte dei ulike regionane i landet. Denne hadde som oppgåve å finna fram til eit nasjonalspråk. Komiteen valde å basera dette på det dominerande språket i landet, tagalog. 30. desember 1937 proklamerte president Manuel L. Quezon at tagalog skulle vera det nasjonale språket eller wikang pambansâ på Filippinene. Dette blei gjort offentleg då Filippinene fekk sjølvstende att frå USA 4. juli 1946. 

I 1961 fekk språket namnet «pilipino», som seinare blei endra til «filipino» i 1987. I den filippinske grunnloven av 1987 blei språket anerkjend som nasjonalspråk og definert som offentleg språk saman med engelsk.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Filippinsk» frå ,  den 4. februar 2013.  
 

Malayopolynesiske språk
Språk på Filippinane
Einskildspråk
Big Time av Peter Gabriel

«Big Time» er ein song av Peter Gabriel frå albumet hans So frå 1986. Det var den andre singelen hans som nådde Topp 10 på Billboard Hot 100 i USA med ein åttandeplass.

B-sida til singelen er «Curtains», i tillegg til «Don't Give Up». Curtains vart nytta fleire rå seinare i fleire nyinnspelte versjonar for videospelet Myst IV: Revelation av Ubisoft frå 2004.

Musikkvideo
Gabriel, som hadde stor suksess med hitten «Sledgehammer», laga ein ny video i same stil som videoen til «Sledgehammer» ved hjelp av animasjonar. Videoen vart regissert av Steven Johnson.

Innhald
7" UK
 Big Time (7" edit)
 Curtains

12" UK
 Big Time (extended version)
 Big Time (7" edit)
 Curtains

Cassette single UK
 Big Time (extended version)
 Curtains
 No Self Control (live version)
 Across the river

CD-single UK
 Big Time (extended version)
 Curtains
 No Self Control
 Across the river
 Big Time (7" edit)

7" USA
 Big Time
 We do what we're told

12" USA
 Big Time (dance mix)
 In Your Eyes (special mix)
 We do what we're told

Remixar 
I tillegg til dei to mikane ein finn på forskjellige versjonar av singelen, har Big Time vorte offisielt miksa på ny av Electrokingdom.

Salslister

Vekeslister

Årslister

Anna
«Big Time» vart nytta i filmen Norbit med Eddie Murphy.
«Big Time» vart nytta i filmen Big.
«Big Time» er med i videospelet Imagine Fashion Party for Wii.
«Big Time» vart nytta i filmen Space Balls
«Big Time» vart nytta i starten av filmen Inside Job frå 2010. 
«Big Time» vart nytta i ein reklame for NBA i 2012.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Big Time (Peter Gabriel song)» frå ,  den 4. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Songar frå 1986
Singlar frå 1987
Dance-rock-songar
Funk rock-songar
Geffen Records-singlar
Peter Gabriel-songar
Songar produserte av Daniel Lanois
Songar skrivne av Peter Gabriel
Virgin Records-singlar
Musikkvideoar regisserte av Stephen R. Johnson
Adelén

Adelén Rusillo Steen (), betre kjend som Adelén, er ein norsk songar. Ho har spansk mor og norsk far.

Melodi Grand Prix 2013
Adelén vart vald ut av Norsk rikskringkasting (NRK) til å delta i Melodi Grand Prix 2013. Kvart bidrag måtte delta i éin av dei tre semifinalane for å kvalifisere seg til finalen. Ho vart vald ut til å delta i den tredje semifinalen 2. februar 2013 i Larvik i Noreg. 30. januar 2013 vart songen «Bombo» offentleggjort i fjernsynsprogrammet MGP Direkte. Songen er skriven av Ina Wroldsen og Quiz & Larossi.

Semifinale 3
Bidraget starta som nummer to, etter Gothminister med «Utopia» og før Lucky Lips med «Sweet and Heavy». Adelén vann og gjekk vidare til finalen.

Finalen
Bidraget starta som nummer tre, etter Fjellfolk med «Ulvetuva» og før Gromth og Emil Solli-Tangen med «Alone».

Diskografi

Singlar
 2013: Bombo
 2013: Baila conmigo
 2014: Always On My Mind
 2014:  Olé

Bakgrunnsstoff
 

Norske songarar
Melodi Grand Prix 2013-deltakarar
Deltakarar i OGAE Second Chance Contest
Vinnarar av OGAE Second Chance Contest
Norske Skal vi danse-deltakarar
Folk frå Horten
Atle Næss

Atle Næss () er ein norsk forfattar og tidlegare lærar, fødd i Mysen og oppvaksen i Askim. Han har gitt ut ei rad verk innanfor ulike sjangrar, flest romanar og sakprosabøker.

Næss er utdanna cand.philol. med fagkrinsen engelsk, språkvitskap og norsk. Fram til 1987 arbeidde han som lærar i vidaregåande skule og sidan ved lærarhøgskule.

Næss debuterte som forfattar med romanen Gun i 1975 og gav ut fem romanar før han kom med ein ungdomsroman i 1987. Året etter var hans fyrste barnebok i handelen. I 1991 kom hans fyrste sakprosabok, ti år seinare vart han tildelt Brageprisen for sakprosaverket Da jorden stod stille. Galileo Galilei og hans tid.

Bibliografi

Romanar
 Gun, 1975
 April, 1977
 830 S, 1981
 Opp fra det absolutte nullpunkt, 1985
 Sensommer, 1987
 Korsfareren, kriminalroman 1988
 Kraften som beveger, 1990.
 Østre linje, 1994
 Den tvilende Thomas, 1997
 Innersvinger, 2002
 Sensommer, 2006
 Roten av minus en, 2006
 Din nestes eiendom, 2009
 Teltmakeren, 2012

Ungdomsromanar
 Grei kamerat, Hans, 1987
 Gå på lufta, Hans!, 1989

Barnebøker
 På vulkanferie, 1988
 Islandsboka, 1992
 Finlandsboka, 1994

Sakprosa
 Skøytebyen. Fra Mjøs-is til OL-hall, 1991
 Askim-Firenze t/r, 1992 (essaysamling)
 Ibsens Italia, 1997
 Fossekraft og lange linjer. Hafslund ASA 1898-1998, 1998
 Italienske bilder, 1999
 Da jorden stod stille. Galileo Galilei og hans tid, 2001
 Munch, 2004
 Et hav av språk (medforforfattar), 2007
 Nidarosdomen. En biografi om Norges nasjonalmonument og menneskene som bygde det, 2011. ISBN 9788205410909

Prisar
Gyldendals legat 1990
Gullboka (utdelt Det Kvindelige Læseselskap) 1995
Brageprisen, klasse faglitteratur 2001, for Da jorden stod stille – Galileo Galilei og hans tid

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Atle Næss digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
 Utgjevingar av Atle Næss i BIBSYS
 Atle Næss i NRK Forfatter
 Atle Næss hos Gyldendal

Norske romanforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Vinnarar av Brageprisen
Folk frå Eidsberg
Harald Grytten

Harald Grytten () er ein norsk forfattar og tidlegare lærar frå Ålesund. Han er særleg kjend for sine entusiastiske omvisingar og omtalar av fødebyen Ålesund, og sine mange historieverk vedkomande byen og bysamfunnet.

Liv og gjerning
Grytten er mellom ann utdanna ved Universitetet i Bergen, der han i 1973 vart cand. philol. i norsk med hovudoppgåva Ei gransking av talemålet på Midøy. Grytten hadde tidlegare vore lærar i Midsund, og var seinare lærar ved vidaregåande skule i Ålesund. Frå 1973 til 1993 var han styrar for Aalesunds Museum, eit yrke som dei fyrste åra var ei deltidsstilling.

Frå 1980 byrja Grytten å gje ut rikt illustrete byhistoriske verk frå ulike delar av byen Ålesund og om folket der. Gjennom posisjonen som museumsmann arbeidde han for å bevare det opphavlege bygningsmiljøet i Ålesund. Han spela såleis ei viktig rolle for at ålesundarane gjenoppdaga jugendstilen og byrja sette pris på byggeskikken som kom til å prege bysentrum etter gjenreisinga etter bybrannen i 1904.

Grytten er særleg kjend som foredragshaldar og talar. Gjennom sine byvandringar og ståande på ein liten trekrakk formidla han i fleire tiår byhistoria med glød og humor. I 2004 fekk Grytten Kommunikasjonsprisen i Møre og Romsdal for sin uvanleg tydelege og konsekvente kommunikasjon gjennom bruk av enkle verkemidlar.

Den 9. april 2010 vart det kjent at kongen hadde utnemnt Harald Grytten til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans betydningsfulle innsats for norsk kulturarv.» Samstundes vart opplyst at avgjerda om ordenstildeling la særleg vekt på innsatsen hans innan by- og lokalhistorie.

Bibliografi (eit utval)
 Byvandring I: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund (1980)
 Byvandring II: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund (1981) 
 Byvandring III: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund (1982)
 Byvandring IV: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund (1983)
 Byvandring V: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund (1984)
 I kjærlig erindring – Aarflot i Ålesund gjennom 125 år (1985)
 Tro og tjeneste. Menighetspleien i Ålesund 100 år: 1888-1988 (1988)
 Kvær sin smak! Gullkorn fra Ålesund og deromkring (1998)
 Ålesund og ålesundere i sol og regn – sett fra krakken min (1990)
 Kongelig byvandring (1991)
 Søskenbarna og andre lykkelige tilstander i Ålesund (1993)
 Til fots i Ålesund. En rusletur i den gamle og nye by ved Ålesundet (1994)
 Byleksikon (1997)
 Hjemsted og by. Ålesund 1948-1998 (1998)
 Viltre gutt – byen som brente (2002)
 Fugl Føniks. Ålesund opp av asken (2004)
 Ein ungdom på hundre. Ungdomslaget Ivar Aasen 1905-2005 (2005)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Harald Grytten» frå ,  den 4. februar 2013.  

Norske sakprosaforfattarar
Norske historikarar
St. Olavs Orden
Folk frå Ålesund
Vaffelhjarte

Vaffelhjarte er tittelen på ei barnebok av Maria Parr frå 2005 og ein tv-serie bygd på boka. Tv-serien blei send på NRK for første gong den 14. oktober 2011.

Vaffelhjarte-serien føregår i ei bygd på Sunnmøre. Hovudpersonane er naboungane Trille og Lena.

Bakgrunnsstoff
 

Fjernsynsseriar frå 2010-åra
Norske fjernsynsseriar
Bøker frå 2005