alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tragedie

Tragedie (gamalgresk, av trag-oideia, 'bukkesong') er nemninga på ein hovudsjanger innanfor teater og film. 

Ein tragedie er ein teatersjanger som stammar frå den greske antikken. Tragedien kan seiest å ha eit tragisk utfall, ser ein tragedien i motsetnad til komedien. Den greske tragedie vert kjenneteikna av ei stram oppbygging og ein tydeleg helt. Den tragiske helten gjennomgår ei utvikling gjennom skodespelet. Som oftast går han eller ho frå lukke til ulukke. Korleis tragedien i antikken burde vere oppbygd vart stadfesta av Aristoteles i verket Poetikken. I seinare tid har tragedien utvikla seg, kjende dramatikarar som Racine, Shakespeare, Ibsen og Sarah Kane byggjer delar av skodespela sine rundt den klassiske tragedie-forma.

Opphav 

Tragedien som teatertype oppstod som ein leik i høgtidinga og festane til ære for guden Dionysos i det gamle Hellas. Dionysosfestane var ofte prega av alkohol og anna rus. Her vart det framført soger om gudar og heltar, og mange av dei handla om menneskeleg overmot eller hybris. I møte med gudane gjekk det oftast gale med menneska, og difor vart utgangen av soga heller tragisk. Desse framsyningane vart laga med ein forteljar og eit kor, og slik meiner forskarane at teateret vart til, då ein skodespelar fekk ein motspelar i tillegg til koret. 

Den første forfattaren av tragediar vi kjenner var Aischylos. Forma vart finslipa av Sofokles og Euripides. Tragedietradisjonen vart vidareført av romerske forfattarar som Terents og Seneca. I nyare tid vert William Shakespeare rekna som den fremste tragedieforfattaren.

Form 

Aristoteles nytta Sofokles sitt verk Kong Ødipus som døme på den mest fullkomne tragedien i verket Poetikken. Han fastsette følgjande reglar for ein god tragedie:

 Einskap i stad, tid og rom.
 Fast forteljarramme og fem aktar.

Dei fem aktene kallast oftast med særskilde namn:

1. Eksposisjon, der handlinga og personane vert presenterte. 2. Stigning, der utviklinga vert openberra og fastsett.
3. Vendepunkt, der helten gjer eit tragisk mistak, bodet ikkje når fram eller anna. 4. Fall, der lagnaden vert uavvendeleg, og 5. Katastrofe, der alt går gale for helten eller heltinna.

Denne ramma var så fast at dei fleste skodespel opp i nyare tid følgde lesten. Dette vart særs synleg i den franske klassisismen. Utover på 1700-talet vart denne forma òg parodiert, mellom andre av Johan Herman Wessel i skodespelet Kjærlighed uden strømper.

Aristoteles la òg vekt på at tragedien hadde eit reinskingsperspektiv, kalla Katharsis. Dette tyder at tilskodarane skulle leva seg inn i det vonde som hende på scena, slik at dei på eit vis vart reinska av krisa til helten. Soleis er det eit samfunnspsykologisk perspektiv ved tragedien som forteljarform.

Den grunnleggjande forma har vore så grei å nytte at mange nyare fjernsynnseriar har ho som fast lest. Ein einskildepisode er stort sett bygd opp over fem aktar på ti minutt kvar, etter same mønster. Komedien følgjer stort sett same lesten, men med motsett slutt.

Teater
Film
Litteratursjangrar
Greske ord og uttrykk
Out Stack

Out Stack, eller Oosta, er ei lita øy på Shetland i Skottland. Ho er den aller nordlegaste av dei britiske øyene, og ligg like nordom Muckle Flugga og 3 km nordom øya Unst. Out Stack høyrer med til naturreservatet Hermaness.

Out Stack har vorte omtala som «the full stop at the end of Britain» ('punktumet på enden av Storbritannia', og er ikkje særleg meir enn eit skjer. Det har aldri budd folk der.

Lady Jane Franklin, kona til arktisutforskaren John Franklin reiste til Out Stack i 1850-åra. Det var det nærast ho kunne kome den sakna mannen sin. Det finst ikkje land i ei rett line mellom Out Stack og Nordpolen.

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer på «Out Stack» henta frå Wikipedia på engelsk 18. mai 2007.

Øyar i Shetlandsøyane
Staurar
Nordlegaste punkt
Alfred Paulsen

Alfred Paulsen () var ein norsk romantisk komponist fødd i Oslo. Han var bror av skeiseløparen Axel Paulsen.

Han er kjend for kormusikk. Mellom anna skreiv han «Når fjordene blåner» og «Norge, mitt Norge».

Frå 1888 var han kordirigent i Chicago.

Alfred Paulsen var ridder av St. Olavs Orden. 

Paulsen
St. Olavs Orden
Musikarar frå Oslo
Haroldswick

Haroldswick (omsett til norsk: Haraldsvika) er ein tettstad på øya Unst, som er ein del av den skotske øygruppa Shetland. Tettstaden har fått namnet sitt etter den norske kongen Harald Hårfagre, som kom til denne staden med skipa sine i 875 for å stø det norske kravet på Shetland. 

Haroldswick ligg 96 km nord for Lerwick. Den nordlegaste metodistkyrkja i Storbritannia ligg i Haroldswick.

Bakgrunnsstoff 
 Undiscovered Scotland si side om Haroldswick

Shetlandsøyane
Unst
Byar og landsbyar på Shetland
Napoleon III av Frankrike

Charles Louis Napoléon Bonaparte () var president i Frankrike frå 1848 til 1852, og keisar av Frankrike under namnet Napoleon III frå 1852 til 1870.

Charles Louis Napoléon Bonaparte var fødd i Paris. Han døydde i Chislehurst ved London.

Franske presidentar
Franske keisarar
Folk frå Paris
Elefantordenen
Franske tronpretendentar
Den femte franske republikken

Den femte franske republikken er Frankrike sin femte og noverande republikanske grunnlov, oppretta den 5. oktober 1958. I motsetnad til tidlegare republikkar, var ikkje den femte ein reaksjon eit autoritært regime, men på den fjerde republikken si politiske og militære krise. Den femte republikken erstatta den fjerde republikken, som vart oppfatta som svak og fraksjonsprega, med ei sterkare utøvande makt. 

Bakgrunnen for den fjerde republikken sitt fall var Algerie-krisa og avkoloniseringa. Algerie utgjorde ei særleg stor utfordring, då mange franskmenn hadde slege seg ned der, og desse motsette seg avkolonisering av Algerie. Dei militære i Algerie under leiing av general Massu gjorde et kupp i april 1958 og kravde de Gaulle tilbake til makta. Den 1. juni same år vart de Gaulle innsett som statsminister og gjeven i oppdrag å revidera grunnlova. 

Den femte republikken si grunnlov etablerte eit sterkt presidentembete og eit parlament utgjort av to kammer: eit underhus (Assemblée Nationale) og eit overhus (Sénat). 

Fransk politikk
5. republikk
Skipingar i 1958
Vichy-regimet

Vichy-regimet var styresmakta som styrte delar av Frankrike under andre verdskrigen. Regjeringa under leiing av marskalk Philippe Pétain kontrollerte dei sørlege delane av Frankrike og dei franske koloniane i tida frå 10. juli 1940 til august 1944.

Den 22. juni 1940 signerte Frankrike ei våpenkvileavtale med tyskarane, og områda som ikkje var okkupert av Nazi-Tyskland fekk tilnamnet Vichy-Frankrike (formelt kalla dei seg "État Français" i motsetnad til det tradisjonelle namnet "République Française"). Vichy i departementet Puy-de-Dôme vart vald til hovudstad sidan han låg relativt nær Paris (4,5 time med tog) og hadde den største hotellkapasiteten i landet på den tida. I tillegg hadde byen eit svært moderne telefonsamband, som gjorde det mogeleg å nå heile verda.

Bakgrunn 
Etter at Frankrike saman med Storbritannia erklærte krig mot Tyskland og deretter leid store nederlag, var landet i ein vanskeleg politisk og militært situasjon.
I hovudsak fanst to politiske standpunkt – dei som ynskte våpenkvile og dei som ynskte å halda fram kampen, mellom anna ved å henta ressursar frå Algerie og dei andre koloniane.

Forkjemparane for våpenkvile, mellom anna general Maxime Weygand, marskalk Henri Philippe Pétain i tillegg til politikarane Pierre Laval og François Darlan, hadde størst oppslutnad.

Regeringssjefen Paul Reynaud valde å gå av den 16. juni 1940, og Frankrike sin president Albert Lebrun utpeika Philippe Pétain som etterfølgaren hans. Pétain var ein av Frankrike sine mest feira krigsheltar frå første verdskrigen. Dagen etter erklærte Pétain at Frankrike skulle innstilla krigshandlingane. Nasjonalforsamlinga flytta frå Paris til Vichy, som låg i den ikkje-okkuperte sona, og som kunne innlosjera eit stort tal personar.

General Charles de Gaulle flykta til London, der han vart sentral i motstandskampen. Allereie den 18. juni 1940 tala de Gaulle i BBC sine franskspråklege sendingar, og stilte seg i spissen for det han kalla eit fritt Frankrike (France Libre). Han oppmoda landsmennene sine til å halda fram med kampen: «Uansett kva som skjer, må ikkje elden til den franske motstandskampen sløkkja».

Våpenkvile 

Den 22. juni 1940 skreiv den franske delegasjonen under på avtala om våpenkvile, men dei måtte gå med på harde vilkår. Avtalen innebar at kring 3/5 av Frankrike skulle vera under tysk militær okkupasjon så lenge den pågåande krigen varte.

Fransk historie
Vichy
Andre verdskrigen
Skipingar i 1940
Nedleggingar i 1944
Ole Olsen (1850-1927)

Ole Olsen () var ein norsk romantisk komponist. Han var og den fyrste dirigenten til Frimuraranes orkester i Noreg.

Biografi

Oppvekst i Hammerfest 
Far til Ole Olsen var organist i Hammerfest. Ole var ein musikalsk gut, og som 6-7 åring var han vikar for faren.

På denne tida fanst det ikkje aviser. Difor gjekk ein politibetjent rundt i byen og las opp kunngjeringar og auksjonsplakatar. Ole fekk jobb som trommeslager. Når folk høyrde tromminga visste dei at det ville komme ei kunngjering.

Studiar 
Frå 1870 til 1874 studerte han ved musikkonservatoriet i Leipzig. Her komponerte han ein symfoni i G-dur og byrja på operaen Stig Hvide.

Komponist i Oslo 
Han flytta så til Christiania (Oslo) der han arbeide som komponist, dirigent og musikklærar. I åra 1877-80 vikarierte han i «Musikkforeningen» medan dirigenten Johan Svendsen var i utlandet. I 1879 gifta han seg med Marie, dotter til pianofabrikanten Karl Hals.

I 1884 vart han dirigent for «annen brigades musikkorps» i Oslo, og var 1899-1919 armémusikkinspektør med majors rang. Han var også aktiv i Kunstnerforeningen. 

I 1912 vann Olsen Petter Dass-medaljen. I 1920 vart det reist ein bauta med byste av han i Hammerfest. Han står på Ole Olsens plass i dag.

Musikk 
Mest kjend er «Solefaldsang» frå operaen Svein Uræd til tekst av Nordahl Rolfsen. Han skreiv også operaen Lajla.

Olsen skreiv sjølv teksten til fleire av operaene sine. Ei skriftsamling, kalla Digte, vart gitt ut etter at han var død. Han er også kjend for 11 klaverstykker, stykke for klaver i nasjonalromantisk stil. Olsen skreiv også ein suite for klaver og strykarar som er basert på desse stykka.

Kjelder 
 Høgskulen i Volda 
 Notar av Ole Olsen

Referansar 

Olsen
Folk frå Hammerfest
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Brioude

Brioude (oksitansk Briude) er ein by og kommune sør i sentrale delar av Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Haute-Loire i Auvergne-Rhône-Alpes. Kommunen har om lag 7 000 innbyggjarar, og ligg ved breidda av elva Allier, ei av sideelvane til Loire.

Historie 
Martyrane Julien og Ferréol døydde i Briuode på 300-talet og vart vernehelgenar for byen. Keisar Avitus, som døydde i 456, vart gravlagd ved heilagdomen til Julien. 

Brioude vart omleira og erobra av gotarar i 532, seinare burgundarar, sarcenarar i 732 og til slutt normannarar. Som karolingisk by vart Brioude forholdsvis viktig. Vilhelm I av Aquitaine prega mynta her, og då Louis V av Frankrike gifta seg med Adelaide av Anjou der i 980 vart dei krona som konge og dronning av Aquitaine. Adelaide var mykje yngre enn kongen og flykta til Arles i 982. Festdagen for St. Julien vart så populær på 1000-talet at ein måtte byggje herberge for å ta seg av dei sjuke og trengande.  I 1181 måtte vikomten av Polignac, som hadde plyndra byen to år tidlegare, gjere ein offentleg unnskulding føre kyrkja, og oppretta ei gruppe på 25 riddarar som skulle forsvare leivningane av St. Julien. På 1300-talet var byen hovudkvarter for Bérenger, herre av Castelnau, som leia ein bande av militære eventyrarar som så herja rundt i Frankrike. Riddarane av St. Julian hadde tittelen grevar av Brioude, og lenge motsette dei seg dei borgarlege fridomane til innbyggjarane.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Haute-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Yssingeaux

Yssingeaux (oksitansk Sinjau) er ein by og kommune sør i sentrale delar av Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haute-Loire i Auvergne-Rhône-Alpes. Kommunen har litt over 6 000 innbyggjarar, og ligg nordvest for Le Puy-en-Velay.

Haute-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Hans Skramstad

Hans Skramstad () var ein norsk pianist og komponist oppvaksen på garden Skramstad i dagens Østre Toten kommune.

Klaverkomposisjonar 
 Variations brilliants over «Stusle sundagskvelden»

Bakgrunnsstoff 

NBL-artikkel om Skramstad, skriven av Nils Grinde.

Skramstad
Skramstad
Folk frå Østre Toten
Hautes-Pyrénées

Hautes-Pyrénées (oksitansk Nauts Pirenèus / Hauts Pirenèus) er eit departementet sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées.

Historie 
Departementet var tidlegare ein del av Bigorre, eit grevskap som til tider var sjølvstendig, men seinare ein del av den franske provinsen Gascogne. Store delar av området vart halde av engelskmennene etter traktaten i Brétigny i 1360. På 1500-talet var det ein del av hugenottområdet til monarkane av Navarre, som Henrik IV førte til Frankrike.

Geografi 
Hautes-Pyrénées er eit fjellkledd jordbrukslandskap med landsbyar, gardar, sletter, seterjorder og svingande fjellvegar. Departementet ligg på grensa til Spania, og grenser òg til dei franske departementa Haute-Garonne, Gers og Pyrénées-Atlantiques. Hautes-Pyrénées ligg sentrert rundt fjellet Mont Perdu.

Lourdes 

Ein av dei mest vidkjende byane i departementet er Lourdes. Heilagdomen Vår frue av Lourdes har utvikla seg til ein stor turistattrasksjon. I dag har Lourdes om lag 17 000 innbyggjarar, men tar imot 5 millionar pilegrimar og turistar kvart år. Lourdes har nest flest hotell i Frankrike etter Paris, om lag 270 stykk.

Bakgrunnsstoff 
 
 Turisme og kultur i Hautes-Pyrenees
 Offisiell nettside 
 Prefekturet si nettside

 
Franske departement
Argelès-Gazost

Argelès-Gazost er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Hautes-Pyrénées i regionen Midi-Pyrénées. Kommunen har litt over 3 000 innbyggjarar.

Bakgrunnsstoff 

Hautes-Pyrénées
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Bagnères-de-Bigorre

Bagnères-de-Bigorre er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Hautes-Pyrénées i regionen Midi-Pyrénées. Kommunen har om lag 8 000 innbyggjarar, og ligg ved elva Adour.

Hautes-Pyrénées
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Komedie

Komedie er nemninga på eit dramatisk stykke som hovudsakleg er morosamt. Det har vore rekna som ein av dei to viktigaste hovudsjangrane innan teaterkunst, med tragedien som den andre. Ordet komedie kjem frå dei greske orda komos som tyder gilde og ode som tyder song.

Opphav 

Forskarane er noko i villreide når det gjeld opphavet til komedien. Den klassiske komedien vart utvikla i det gamle Hellas, og er knytt til Dionysosfestane. Komedien var meint å vera morosam, og stilte ofte ut folks lyter og mistak. Den fremste komedieforfattaren i Hellas var Aristofanes.

Frå Hellas og vidare til Roma skil komedietradisjonen seg i to hovudgreiner. Den eine legg vekt på ordspel og grov humor, gjerne knytt til avføring og seksuelle drifter. Aristofanes utvikla denne greina til ei kunstform. 
Den andre greina var meir situasjonsbasert, og tufta moroa på forveksling, rollebyte og forvirring. Ein av dei mest kjende forfattarane innanfor denne komedietypen var romaren Plautus. Etterkvart kunne komediantane nytte båe typar i eit skodespel, og nokre gonger vart komiske roller skrivne inn i tragisk-historiske skodespel. Dette syner seg ofte hjå William Shakespeare, som snikra i hop mange velkjende komediar av Plautus-typen.

Form 

Forma i komedien er oftast knytt til dei same lestene som tragedien, med fem aktar, vendepunkt og løysing. Men i komedien er regelen oftast at skodespelet endar med bryllaup, og i forvekslingskomedien kjem det ofte inn ein fråverande tredjeperson som løyser konflikten og ryddar opp. 

Komedien kan ofte vera sosialkritisk, og set mange gonger vante verdiar på hovudet. 

Teater
Film
Fjernsynsprogram
Litteratursjangrar
Nièvre

Nièvre er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Bourgogne og er kalla opp etter elva Nièvre.

Historie 
Nièvre er ein av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av den tidlegare provinsen Nivernais.

Geografi 
Nièvre er ein del av regionen Bourgogne, men var tidlegare ikkje ein del av provinsen Burgund. Departementet grensar til departementa Yonne, Côte-d'Or, Saône-et-Loire, Allier, Cher og Loiret.

Vin 
Nièvre er velkjend for kvitvinen Pouilly Fumé, som vert produsert her. Vingardane er spreidd rundt landsbyar som Pouilly-Sur-Loire, som er opphav til namnet, Tracy sur Loire, Boisgibault og Saint Andelain. Dei einaste druene som er tillatne i Pouilly-Fumé AC er Sauvignon Blanc, som gjev vin som er generelt skarp og noko grasgrøn.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside 
 Offisiell turistside

 
Franske departement
Dagda

Dagda (, 'Dagdaen') er ein viktig gud i Tuatha Dé Danann i irsk mytologi, og er framstilt som ein farsfigur, konge og druide. Han er knytt til grøde, jordbruk, mannlegheit og styrke, i tillegg til magi, druideskap og visdom. 

Nokre seier han er ein stammegud eller jordgud. Han er òg kjend som Eochaid Ollathair (Eochaid Allfaderen). I somme kjelder er han son av Ethlinn, noko som gjer han til eit aspekt av Lugh Lamhfada. Dagda er far til kjærleiksguden Óengus, med elvegudinna Boann, som bur i elva Boyne. 

Dagda eig ei fortrolla gryte som kunne fø ein hær av menn utan at ho vart tom, og ei fortrolla harpe med tre strenger, ein som kalla fram klage, ein som kalla fram glede, og ein som kalla fram svevn. Dei tre strengene er òg knytt til årstidene vår, sommar og vinter. Dagda er soleis gud for skaldekunst. Han ber på ei ovende diger klubbe, som kunne drepa ti mann med eit slag. Han eig to grisar, som er slik at den eine veks medan den andre vert mindre. Han rår for hagar med eple som aldri tek slutt.

Kona til Dagda heiter Breg. Han er far til Bodb Dearg, Cermait, Midir, Aine, Dana og Brigit. Han er bror eller far til Ogma, runemeisteren. Dagda er soleis stamfar til dei fleste keltiske gudane.

Samstundes som Dagda er æra som druidegud og sit inne med mykje visdom og gamal kunne, er han stundom framstilt på humoristisk vis. Då fomorane skulle gje han mat, helte dei graut og mjølk ned eit hol i jorda, og han åt vellinga med ei svær skei, som var så stor at eit menneskepar kunne liggje jamsides oppi. Då det var tomt for mat, heldt han fram med å eta sjølve jorda. Han vart skildra som halvnaken, med ein stutt kilt som berre sovidt dekte over bakstussen hans, og med eit mannleg lem som sopa i marka. 

Dagda er øvste leiaren for Tuatha Dé Danann, folket til gudinna Dana. Han er òg kalla Dagda Mór, store Dagda. På engelsk set ein oftast bunden artikkel framfor namnet: The Dagda (Dagdaen). 

Den keltiske innleiinga på vinteren, 2. november, festen samhain, er heilga Dagda og krigsgudinna Morrigan. Det vart sagt dei møttest i eit rituelt samleie i skilet mellom haust og vinter. Dette har opphav i planlegginga i forkant av slaget ved Magh Tuireadh.

I England finst ein kalkteikning i Cerne Abbas av ein stor mann med klubbe på aksla. Nokre reknar med at denne avbildinga er knytt til ei framstilling av Dagda.

Kjelder

Keltisk mytologi
Jordbruksgudar
Fruktbarheitsgudar
Kunnskapsguder
Tuatha Dé Danann
Morgoth

Morgoth er den vonde herskaren i Mordor i J.R.R. Tolkiens legendarium. Han hadde først namnet Melkor (Alvisk: han som stig opp i velde), og var ein av ainuane, som er ein slags gudar.

Melkor var den av ainuane med dei største gåvene, fortel Valaquenta. Melkor byrja som ei rastlaus og søkande ånd, som ville skape nytt av eigne tankar, fortel legendariet. Han var esla store gåver og stor innsikt, men vart høgferdig.

Men av di Eru var den einaste med sann skaparkraft, vart han misunneleg og ville rå for verda åleine. Då dette vart neitta han, gjekk han over i hat og svik for å få det som han ville, og sette seg opp mot dei andre maktene. Han svarar i mange høve til djevelen i den kristne mytologien. Namnet Morgoth fekk han etter at han stal silmarillane og drap Dei to trea i Valinor. Morgoth fekk stor makt i Midgard, men mot slutten av første heimsæva vart han likevel overvunnen og kasta ut av verda. Den fremste av tenarane hans var Sauron. Sauron tok over herredømet over det vonde etter Morgoth sitt fall.

Det meste som finst om Morgoth er å finne i Silmarillion, og mellom ugjerningane hans kan ein ramse opp desse:

 Han avla orkane (på grunnlag av alvar han fanga inn før dei skjøna skilnaden på godt og vondt). 
 Han stal silmarillane og sytte for at heile noldo-folket reiste frå Valinor for å kjempe mot han, noko som førte til undergang for dei. 
 Han avla drakane.
 Han sytte for mistru mellom alvar og menneske.
 Han var og ansvarleg for avlinga av troll, Balrogar og andre meinvette.
 Han var ansvarleg for mistru til, og redsle for, mørker og daude (og slik sett og ansvarleg for syndefallet). 
 Han har og mykje av skulda for det Tolkien kalla "Vansirde Arda".

J.R.R. Tolkien

de:Figuren in Tolkiens Welt#Melkor
Amazonas i Brasil

Amazonas er største delstaten i Brasil, og ligg i nordre del av landet. Hovudstaden er Manaus. Nabodelstatar er (frå nord med klokka): Roraima, Pará, Mato Grosso, Rondônia og Acre. Delstaten grensar òg til Loreto-regionen i Peru, departementet Amazonas i Colombia, samt delstaten Amazonas i Venezuela.

Andre byar:
 Barcelos

Geografi 
Amazonas er skogkledd, ligg i tropisk regnskog, og delstaten dekkjer store delar av regnskogen i Amazonas. Delstaten har namn etter Amazonaselva.

I denne delstaten finn ein òg det høgste fjellet i Brasil. Toppen av Pico da Neblina er på 2994 moh. og ligg i grenseområdet mot Venezuela.

Regnskogen i Amazonas vert normalt delt inn i tre kategoriar:
 igapos - permanent land under vatn, røtene til vegetasjonen ligg alltid under vatn.
 varzeas - høgare enn igapos, landet vert sett under vatn i flaumperiodar
 lågplatå - høgste nivå, vert aldri sett under vatn.

Økonomi 
Økonomien i Amazonas var tidlegare basert på eksport av gummi. I dag er økonomien meir variert og inkluderer blant anna jordbruksprodukt kor ein dyrkar cassava og appelsinar. Delstatshovudstaden Manaus er eit vektig produksjonssenter i Brasil, ei rekkje nasjonale og utanlandske føretak har fabrikkar i byen.

Bakgrunnsstoff 
 Brasils ambassade i London, «Fall in Amazon deforestation rates» 

Delstatar i Brasil
Bolívar i Venezuela

Estado Bolívar er den største av dei 23 delstatane (estados) i Venezuela. 
Hovudstaden er Ciudad Bolívar. Delstaten dekkjer eit areal på 238 000 km², det svarar til 26 % av det totale areal av landet. I 2007 hadde han om lag 1 535 000 innbyggjarar.

Mot nord er staten Bolívar avgrensa av Orinocofloda, landet på nordsida av floda er statane Apure, Guárico, Anzoátegui, Monagas og Delta Amacuro. Mot aust har Bolívar grense mot Guyana. Mot sør ligg staten Amazonas og forbundsrepublikken Brasil og mot vest ligg statane Apure og Amazonas.

Interessante stader 
 Canaima nasjonalpark
 Angelfossen
 Fjellet Roraima
 La Gran Sabana 
 Sarisariñama
 Kavanayen
 Santa Elena de Uairen

Politisk inndeling 
Liste over kommunar (spansk municipios) i Bolívar:

Delstatar i Venezuela
Strängnäs

Strängnäs er ein by i Sverige. Byen ligg i det svenske landskapet Södermanland, 60 km vest for Stockholm. Byen er administrasjonsstad for kommunen Strängnäs kommun og for Strängnäs stift. Byen har 12 856 innbyggjarar i 2011. 

Byen ligg ved innsjøen Mälaren mellom Södertälje og Eskilstuna. Strängnäs er ein handels-, industri- og garnisonsby med låg trehusbusetnad.

Strängnäs var tidleg tingstad og marknadsplass. Byen har hatt bispesete frå 1100-talet, og domkyrkja vart innvigd i 1291, og utvida og ombygd på 1400-talet. I den tidlegare bisperesidensen «Roggeborgen» (no bibliotek) frå 1480-åra vart Gustav Vasa krona i 1523.

Strängnäs kommun
tettstader i Södermanlands län
Byar i Sverige