alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Helsinkitt

Helsinkitt er ein gangbergart som er jamnkorna og som hovudsakleg består av albitt og grøne, nekforma aggregat av epidot.

I Noreg er namnet òg nytta om ein ven varietet i nordvestlege delar av grimstadgranitten, til dømes ved Steinstjern. Han har blåleg kvarts, lilla eller raud kalifeltspat og mykje grøn epidot.

Det er kalla opp etter Helsingfors (på finsk Helsinki) i Finland.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Helsinkitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/helsinkitt.

Gangbergartar
Helvin

Helvin er eit gult til brunt mineral som mellom anna opptrer i syenitt-pegmatittar (til dømes ved Langesundsfjorden) og på kontaktførekomstar (til dømes i Oslofeltet). Det krystalliserer i det kubiske system og har same krystallstruktur som sodalitt. Krystallforma er vanlegvis eit tetraeder. Kjemisk er det eit mangan-berylliumsilikat med svovel Mn4Be3(SiO4)3S. Dei analoge jarn- og sinksambindingane er danalitt Fe4Be3(SiO4)3S og genthelvin Zn4Be3(SiO4)3S.

Det første leddet kjem av det greske namnet på sola og syner til den gule fargen.

Kjelder
Helvin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/helvin.

Manganmineral
Berylliummineral
Silikatmineral
Svovelmineral
Hemimorfitt

Hemimorfitt eller kiselsinkerts er eit fargelaust eller kvitt mineral med rombisk symmetri. Det finst ofte i oksidasjonssonen i sinkførekomstar. 

I Noreg er det kjent frå ein kontaktførekomst på Grua på Hadeland. Det er kjemisk eit vasshaldig sinksilikat Zn4Si2O7(OH)2·H2O.

Kjelder
Hemimorfitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff

Sorosilikat
Sinkmineral
Ortorombiske mineral
Heneuitt

Heneuitt er eit mineral med samansetjing CaMg5CO3(PO4)3OH. Det vart først skildra av Gunnar Raade i 1986 frå ein serpentin-magnesitt-førekomst på Modum. Det finst saman med althausitt og holtedahlitt.

Det er kalla opp etter Henrich Neumann.

Kjelder
Heneuitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/heneuitt.

Kalsiummineral
Magnesiummineral
Hercynitt

Hercynitt er eit jernhaldig mineral i spinellgruppa. Det er mørk grønt til svart og har den kjemisk formelen FeAl2O4. Nercynitt dannar blandkrystaller med spinell, MgAl2O4 (pleonast eller ceylonitt).

Namnet kjem frå det latinske Silva Hercynia, som er nemninga til romarane på dei skogkledde fjellstrøka nord for Donau. Det noverande Böhmerwald, der mineralet først vart funne, er ein del av dette området.

Kjelder
Hercynitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hercynitt.

Jernmineral
Aluminiummineral
Spinellgruppa
Hessitt

Hessitt er eit sølvtellurid-mineral med formel Ag2Te. Det er kalla opp etter Germain Henri Hess (1802–1850).

Det er påvist i små mengder frå fleire norske malmførekomstar.

Kjelder
Hessitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hessitt.

Bakgrunnsstoff

Sølvmineral
Telluridmineral
Monokline mineral
Heulanditt

Heulanditt er eit kvitt mineral i zeolittgruppa som krystalliserer monoklint. 

I Noreg er det mellom anna kjent frå Oslofeltet og Sulitjelma.

Etter J. H. Heuland (1778–1856), engelsk mineralsamler og -handlar. Heulanditt vart først fråskild stilbitt av August Breithaupt i 1818, og av han kalla «euzeolitt» (som tyder vakker zeolitt). Uavhengig kom H. J. Brooke i 1822 fram til same resultatet og gav det namnet heulanditt etter mineralsamlaren Henry Heuland (1778–1856).

Kjelder
Heulanditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/heulanditt.

Bakgrunnsstoff

Tektosilikat
Natriummineral
Kalsiummineral
Aluminiummineral
Zeolittar
Monokline mineral
Hilairitt

Hilairitt er eit sjeldan silikatmineral med formel Na2ZrSi3O9·3H2O. Det opptrer som ei sein danning i druserom i nefelinsyenitt-pegmatitt frå Lågendalen ved Larvik.

Det er kalla opp etter lokaliteten Mont St. Hilaire i Quebec i Canada.

Kjelder
Hilairitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hilairitt.

Natriummineral
Zirkoniummineral
Silikatmineral
Hingganitt

Hingganitt er eit sjeldan berylliummineral nærskyldt med gadolinitt. I Noreg er hingganitt-(Y) påvist frå syenittpegmatitt i Tveidalen ved Larvik og hingganitt-(Yb) er kjent frå granittpegmatitt i Sørfold i Nordland. 

Det er kalla opp etter fjellmassivet Hinggan i Indre Mongolia

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Hingganitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hingganitt 

Berylliummineral
Hiortdahlitt

Hiortdahlitt er eit sjeldan, gult til brunt mineral, skildra av W.C. Brøgger i 1888 frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden. Mineralet krystalliserer triklint. Kjemisk er det eit kalsium-natrium-zirkonium-silikat (Ca,Na)3ZrSi2O7(F,O,OH)2. Det er identisk med guarinitt som vart skildra i 1857. Undersøkingar (1985) har vist at det finst til særs nært nærskylde former av hiortdahlitt, kalla hiortdahlitt I og II.

Det er kalla opp etter Th. Hiortdahl og -itt.

Kjelder
Hiortdahlitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hiortdahlitt.

Kalsiummineral
Natriummineral
Zirkoniummineral
Silikatmineral
Hisingeritt

Hisingeritt er eit brunt til svart mineral, eit vasshaldig jernsilikat som vanlegvis er røntgenamorft. Den kjemisk formelen er Fe2Si2O5(OH)4·2H2O. Det opptrer mellom anna som omvandlingsprodukt av olivin.

Det vart først skildra i 1828 etter ein førekomst i Riddarhyttan i Västmanland i Sverige. Det vart namngjeve etter Wilhelm Hisinger (1766–1852), ein svensk kjemikar.

Kjelder
Hisingeritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hisingeritt.

Jernmineral
Fylosilikat
Hochelagaitt

Hochelagaitt er eit sjeldan niobhaldig mineral. Mineralet vart påvist i 1991 frå syenitt-pegmatitt ved Vardeåsen i Larvik. Den kjemiske formelen er (Ca,Na)Nb4O11·8H2O.

Det er kalla opp etter Hochelaga, det opphavlege namnet på Montreal.

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Hochelagaitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hochelagaitt.

Niobmineral
Kalsiummineral
Natriummineral
Hoelitt

Hoelitt er eit organisk mineral med formel C14H8O2. Det er danna i samband med brann i eit kol-lag på Spitsbergen, saman med svovel og mineralet salmiakk. 

Mineralet vart oppdaga i 1922 ved Pyramiden på Spitsbergen og kalla opp etter den norske geologen Adolf Hoel (1879–1964).

Sjå òg 
 antrakinon

Kjelder
Hoelitt. (2009, 26. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hoelitt.

Bakgrunnsstoff

Organiske mineral
Hollanditt

Hollanditt er eit grått til svart, metallisk mineral, består av barium-mangan-oksid Ba1–2(Mn4+,Mn2+)8O16·xH2O. Det har ein open struktur med kanalar der det sit varierande mengder barium og vatn. 

I Noreg er det kjent frå ein førekomst i Hurdal i Akershus.

Det er kalla opp etter den britiske geologen T. H. Holland (1868–1947).

Kjelder
Hollanditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hollanditt.

Bariummineral
Manganmineral
Holtedahlitt

Holtedahlitt er eit mineral frå ein magnesitt-serpentinførekomst på Modum i Buskerud, først skildra i 1978. Det finst saman med apatitt og althausitt, og liknar av utsjånad mykje på apatitt. Det er kjemisk eit magnesiumfosfat med hydroksyl og noko karbonat og fluor, Mg2(PO4,CO3OH)(OH,F).

Mineralet er kalla opp etter O. Holtedahl.

Kjelder
Holtedahlitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/holtedahlitt.

Magnesiummineral
Fosfatmineral
Karbonatmineral
Fluorsambindingar
Homilitt

Homilitt er eit sjeldan mineral med svart farge, først skildra frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden i 1876. Det er kjemisk eit borhaldig kalsium-jarn-silikat, Ca2FeB2Si2O10. Det krystalliserer monoklint, og er strukturelt nærskyldt med datolitt og gadolinitt.

Namnet kjem av gresk 'å finnast saman med', fordi mineralet typisk opptrer saman med melinofan.

Kjelder
Homilitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/homilitt.

Kalsiummineral
Jernmineral
Magnesiummineral
Boratmineral
Nesosilikat
Mellitt

Mellitt eller honningstein er eit gulaktig mineral som finst i brunkol-leier. Den kjemiske samansetjinga er Al2[C6(COO)6]·16H2O, det vil sei
aluminiumsaltet av mellittsyre.

Det vart oppdaga først i 1789 ved Artern i Thüringen i Tyskland og er sidan funne i Russland, Austerrike, Tsjekkia og Ungarn. Det vart kalla opp etter det greske ordet μέλ˘ι, melis for honning, etter fargen til mineralet.

Kjelder
Honningstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/honningstein.

Kjelder

Aluminiummineral
Organiske mineral
Tetragonale mineral
Hornblende

Hornblende er eit mineral med mørk grøn til svart farge. Det er det vanlegaste mineralet i amfibolgruppa. Det er utbreidd i metamorfe og magmatiske bergartar (til dømes amfibolitt og hornblenditt). Den kjemiske samansetjing varierer; i nyare nomenklatur er dei inndelt i ferrohornblende og magnesiohornblende.

Kjelder
Hornblende. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hornblende.

Inosilikat
Kalsiummineral
Jernmineral
Magnesiummineral
Aluminiummineral
Monokline mineral
Hope-diamanten

Hope-diamanten er ein 45½ karats safirblå diamant, og ein del av ein 112 karats stein  som vart ført til Europa frå India og kjøpt av Ludvig XIV av Frankrike i 1668. Han vart slipt i 1673 til ein 67 karats stein, som forsvann i 1792 under den franske revolusjonen då dei franske kronjuvelane vart stolne. Ein trur at Hope-diamanten er diamanten til den
franske kongen i omslipt utsjånad. Han har sidan 1958 tilhøyrt Smithsonian Institution i Washington D.C.

Han er kalla opp etter londonbankieren H.P. Hope.

Kjelder
Hope-diamanten. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Hope-diamanten.

Bakgrunnsstoff

Indiske diamantar
Diamant
Smithsonian Institution
Klorargyritt

Klorargyritt eller hornsølv er eit gråleg, voksaktig mineral som består av sølvklorid, AgCl (klorargyritt, cerargyritt), ofte med eit mindre innhald av sølvbromid, AgBr (bromargyritt, bromyritt). Det krystalliserer kubisk og finst som eit sekundært produkt i ei rekkje sølvførekomstar. Det skal òg vere funne på Kongsberg i eldre tid.

Kjelder
Hornsølv. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/C-EN%til HORN3%B8lv.

Bakgrunnsstoff

Halidmineral
Sølvmineral
Alkymistiske stoff
Kubiske mineral
Hundholmenitt-(Y)

Hundholmenitt-(Y) er eit mineral med den kjemiske samansetjinga (Y,REE,Ca,Na)15(Al,Fe3+)CaxAs1-x03+(Si,As5+)Si6B3(O,F)48(x = 0.78). Mineralet finst som brune aggregat og krystall på opptil 1 mm ved Hundholmen i Tysfjord i Nordland. Det er òg påvist i granittpegmatittane i Stetind og Lagmannsvik i Nordland. 

Mineralet er isostrukturell med okanoganitt-(Y) og vicanitt-(Ce).

Det er kalla opp etter Hundholmen i Tysfjord.

Kjelder
Selbekk, Rune S.. (2009, 17. mai). Hundholmenitt-(Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hundholmenitt-%28Y%29.

Yttriummineral
Kalsiummineral
Natriummineral
Aluminiummineral
Jernmineral
Hyasint i geologi

Hyasint er eit mineral som er ein klår oransje eller raud til brunleg varietet av mineralet zirkon. Det vert nytta som edelstein og blir vaska ut av elvegrus i Thailand og Sri Lanka. Namnet blir òg brukt om edel granat (hessonitt).

Kjelder
Hyasint: geologi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hyasint%2Fgeologi.

Edelsteinar
Zirkoniummineral
Hydrocerussitt

Hydrocerussitt er eit mineral med formel Pb3(CO3)2(OH)2. Det vert danna ved forvitring av blyhaldige ertsmineral. 

Det er eit sjeldant mineral i nefelinsyenitt-pegmatitt i Tveidalen ved Larvik og frå Konnerudkollen ved Drammen.

Kjelder
Hydrocerussitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrocerussitt.

Blymineral
Hydrofan

Hydrofan er ein varietet av opal. I tørr tilstand er han ugjennomsiktig med perlemorglans. Det kan oppta vatn og blir då gjennomsiktig.

Kjelder
Hydrofan. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrofan.

Edelsteinar
Glas i naturen
Hydrat
Kvartsvariantar
Hydromagnesitt

Hydromagnesitt er eit kvitt, monoklint mineral som kjemisk er eit vasshaldig magnesiumkarbonat Mg5(CO3)4(OH)2· 4H2O. 

Det vart først skildra i 1836 etter ein førekomst i Hoboken i Hudson County i New Jersey.

I Noreg er det mellom anna kjent frå serpentinførekomstar på Modum i Buskerud.

Sjå òg
 dypingitt

Kjelder
Hydromagnesitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydromagnesitt.

Bakgrunnsstoff

Magnesiummineral
Karbonatmineral
Grottemineral
Monokline mineral
Hydrosinkitt

Hydrosinkitt er eit nokså sjeldant mineral som opptrer som kvite belegg eller massar i forvitringssonen over sinkførekomstar. Samansetjinga er Zn5(CO3)2(OH)6. 

Det vart først skildra i 1853 etter ein førekomst i Bad Bleiberg i Kärnten i Austerrike og kalla opp etter det kjemiske innhaldet.

Det er kjent frå fleire norske førekomstar, til dømes Konnerudkollen ved Drammen.

Kjelder
Hydrosinkitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrosinkitt.

Bakgrunnsstoff

Karbonatmineral
Sinkmineral
Monokline mineral
Hydrotalkitt og manasseitt

Hydrotalkitt og manasseitt er to mineral med same kjemiske samansetjing, Mg6Al2CO3(OH)16· 4H2O. Minerala er kvite til blålege, voksaktige med bladig utvikling, og har liten hardleik. Dei har høvesvis trigonal og heksagonal krystallsymmetri og er døme på til polytype former.

Begge finst i serpentinførekomstar i Modum i Buskerud.

Kjelder
Hydrotalkitt og Manasseitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrotalkitt_og_manasseitt.

Magnesiummineral
Aluminiummineral
Karbonatmineral
Hyperitt

Hyperitt er ein magmatisk bergart (djupbergart). Han er ein gabbro som inneheld augitt og hypersthen, eventuelt noko olivin. 

I Noreg har ein kalla hyperitt frå Flisa og andre stader for «svart granitt», som er eit meir veleigna handelsnamn.

Kjelder
Hyperitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hyperitt.

Djupbergartar
Hypersthen

Hypersthen er eit grønsvart til svartbrunt mineral i pyroksengruppa. Det krystalliserer rombisk. Den kjemiske samansetjinga ligg mellom enstatitt Mg2Si2O6, og ferrosilitt Fe2Si2O6. Hypersthen finst mellom anna i gabbroar (norittar), charnockittar og granulittiske bergartar.

Sjå òg
 bronzitt, som har eit lågare jerninnhald.

Kjelder
Hypersthen. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hypersthen.

Magnesiummineral
Jernmineral
Inosilikat
Ortorombiske mineral
Högbomitt

Högbomitt er eit sjeldant, svart mineral. Kjemisk sett er det eit magnesium-jarn-aluminium-titan-oksid (Mg, Fe)2(Al,Di)5O10. 

I Noreg er det funne i jernmalm på Vestlandet og i gabbro i Bergensfeltet.

Det er kalla opp etter  A. G. Högbom, 1857–1940, ein svensk geolog.

Kjelder
Högbomitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/h%C3%B6gbomitt.

Magnesiummineral
Jernmineral
Aluminiummineral
Titanmineral
Oksydmineral
Høgtuvaitt

Høgtuvaitt er eit svart mineral som er eit berylliumhalding silikat med særs komplisert samansetjing. Det er nærskyldt ænigmatitt. 

Det vart første gongen skildra i 1994 frå ein gneisbergart frå Høgtuva-området i Rana i Nordland. Det kan kanskje få tyding som berylliumråstoff, saman med andre berylliummineral i området, som fenakitt. Det er kalla opp etter lokaliteten Høgtuva og -itt.

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Høgtuvaitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/h%C3%B8gtuvaitt.

Berylliummineral
Silikatmineral
René Just Haüy

René Just Haüy () var ein fransk mineralog. Han var opphavleg prest. 

Han oppdaga lovmessigheita i geometrien til krystall, og grunnla på den måten geometrisk krystallografi. Han gav ut Théorie sur la structure des cristaux (1784), Traité de minéralogie (5 bd. 1801) og Traité de cristallographie (2 bd. 1822). Haüy vart fengsla i 1792 under den franske revolusjonen, men vart lauslaten kort tid etter. Han vart i 1802, under Napoleon, utnemnd til professor i mineralogi i Paris.

Kjelder

René Just Haüy. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff
Alfred Lacroix, « La vie et l'œuvre de l'abbé Haüy », Bulletin de la Société française de Minéralogie, vol. 67 « La célébration du deuxième centenaire de la naissance de l'abbé Haüy », nos 1-6,‎ 1944, p. 15-226. (DOI DOI 10.3406/bulmi.1944.4560) (på fransk).
200-årsjubileet for hans død: hauy2022.free.fr (i høve Det internasjonale mineralogiåret 2022 organisert i samarbeid med UNESCO).
François Farges; Johan Kjellman, Bicentenaire de la disparition de René-Just Haüy... Le Règne Minéral 165, pp. 7-4 2 (på fransk).

Folk frå Oise
Gravlagde ved Père Lachaise
Medlemmar av Royal Society
Franske mineralogar
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege hollandske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Elevar ved Universitetet i Paris
Hochalmspitze

Hochalmspitze er eit 3 360 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Fjelltoppen, som er den høgste i Ankogel-massivet, reiser seg aust for landsbyen Mallnitz.

Andreas Pucher, Josef Moritz og  Jakob Haman vart dei fyrste menneska på Hochalmspitze då dei kleiv til topps den 30. august 1855.

På 1970-talet var det planar om å byggje skianlegg på ein av breane på Hochalmspitze. For å stogge desse planane kjøpte Oesterreichischer Alpenverein i 1988 7,5 kvadratkilometer grunn kring fjellet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hochalmspitze» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Kärnten
Großelendkopf

Großelendkopf er eit 3 317 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Kärnten i Austerrike, det nest høgste i Ankogel-massivet etter 3 360 moh. høge Hochalmspitze. Mellom dei to toppane er det 400 meter i luftlinje.

Paul Grohmann vart i 1859 truleg fyrstemann på toppen av Großelendkopf.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Großelendkopf» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Kärnten
Vesuvian

Vesuvian eller idokras er eit mineral som finst på kontakt- og skarnførekomstar, krystalliserer tetragonalt og er oftast brunt, gult eller grønt. Klare varietetar kan brukast som smykkesteinar (hardleik 6–7). Vene krystall kjennest frå fleire lokalitetar i Oslofeltet, særleg Hamrefjell i Eiker og Myrseter ved Drammen. Spesielt store krystall er funne i Eg ved Kristiansand, elles finst vesuvian ei rekkje stader i Noreg. Den sjeldne varieteten cyprin, som er blå og noko koparhaldig, er originalskildra frå Noreg (Sauland i Telemark). Mineralet er eit hydroksylhaldig silikat av kalsium, magnesium, jarn og aluminium, med formel Ca10(Mg,Fe)2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4.

Det vart først oppdaga i blokker eller like ved lavaer på Vesuv.

Kjelder
Vesuvian. (12. mars 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/vesuvian.

Bakgrunnsstoff

Kalsiummineral
Magnesiummineral
Aluminiummineral
Sorosilikat
Edelsteinar
Tetragonale mineral
Ankogel

Ankogel er eit 3 252 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Salzburg i Austerrike. Fjellet reiser seg i nærleiken av Bad Gastein. Tidlegare nådde Ankogel ei høgde på 3 263 moh, men natta mellom 6. og 7. januar 1932 rausa fjelltoppen ut. 

Ankogel var den aller fyrste bredekte fjelltoppen i Alpane som vart bestige, samstundes var det også ein av dei aller fyrste toppane over 3 000 meter over havet som hadde besøk av menneske. Allereie i 1762 kleiv bonden Patschg frå Böckstein til topps på Ankogel. Seksti år seinare, den 17. oktober kom den fyrste turisten; Peter Karl Thurwieser, saman med jegeren Chr. Ries.

Frå Mallnitz i Kärnten går gondolbana Ankogelbahn opp til 2 636 meter over havet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ankogel» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Kärnten
Delstaten Salzburg
Petzeck

Petzeck er eit 3 283 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Kärnten i Austerrike, Fjelltoppen er den høgste i Schober-massivet. Ein tur til topps går utan vanskar, dersom tilhøva er gode. 

Petzeck fekk tidleg besøk av gemsejegerar. Den fyrste dokumenterte toppturen vart gjort i 1844 av Franz Graf og kapellanen i Sagritz, saman med ein tredjeperson frå Mörtschach.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Petzeck» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Roter Knopf

Roter Knopf er eit 3 281 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Tirol i Austerrike, den nest høgste fjelltoppen i Schober-massivet.

Tre menn; J. Pöschl, K. Gorgasser og P. Groder, klatra til topps på Rote Knopf i 1872, og vart dei fyrste menneska på toppen. Roter Kopf byr på storfelt utsikt mot Großglockner i nord.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Roter Knopf» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Hochschober

Hochschober er eit 3 240 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Fjelltoppen har gitt namn til Schober-massivet, endå det ikkje er det høgste fjellet.

Den 18. august 1852 klatra Franz Keil og fjellføraren Paul Oblasser til topps, saman med fleire andre (no ukjende).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hochschober» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Hocharn

Hocharn er eit 3 254 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Salzburg i Austerrike. Fjellet er det høgste i Goldberg-massivet, og ligg i kring tre kilometer nordvest for det meir kjende, men lågare fjellet Hoher Sonnblick. Med si store høgde er Hocharn eit framifrå utsiktspunkt. 

Hocharn vart vitja av menneske allereie i den tida det vart grave etter gull i fjellområdet, frå mellomalderen til tidleg i 1800-åra.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hocharn» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Große Muntanitz

Große Muntanitz er eit 3 232 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Fjelltoppen, som er den høgste i det såkalla Granatspitz-massivet, ligg i luftlinje om lag ni kilometer nordvest for landsbyen Kals.

Arthur von Schmid og fjellføraren Thomas Groder nådde toppen, som dei fyrste menneska, den 2. september 1871. 

Den merka normalruta frå fjellhuset Sudetendeutschen Hütte er under snøfrie og turre tilhøve rimeleg grei å gange.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Große Muntanitz» frå ,  den 30. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Tirol
Eldopal

Eldopal er ein varietet av smykkesteinen opal. Han er gjennomsiktig eller gjennomskineleg og med oransje farge. Han finst særleg i Mexico og andre stader på den vestlege halvkula.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Ildopal. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ildopal.

Edelsteinar
Illitt

Illitt eller hydroglimmer er eit forvitringsprodukt av glimmermineral. 

Det er vanleg i norske leirer.

Illitt vart først skildra etter ein førekomst i Maquoketa-skifer i Calhoun County i Illinois i USA i 1937.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Leirmineral
Kaliummineral
Aluminiummineral
Aluminosilikat
Magnesiummineral
Glimmergruppa
Ilmenorutil

Ilmenorutil er ein svart, metallisk variant av mineralet rutil som finst på einskilde granittpegmatittar i strøket Risør–Arendal og Iveland–Evje. Òg kjent frå ein smaragdførekomst ved Byrud ved Minnesund. Den kjemiske samansetjinga svarar til eit niob- og jernhaldig rutil (Ti,Nb,Fe)3O6.

Det er kalla opp etter Ilmenfjella i Russland og rutil.

Kjelder
Ilmenorutil. (2012, 8. november). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ilmenorutil.

Titanmineral
Niobmineral
Jernmineral