alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ili

Ili (russisk Или; kinesisk 伊犁河, Yili He) er ei elv nordvest i Kina og søraust i Kasakhstan. 

Ho er 1 439 km lang der 815 km av ho ligg i Kasakhstan. Elva har kjelda si aust i Tian Shan-fjella der elvane Tekes og Kunges renn saman. Ili drenerer nedslagsfeltet mellom Tian Shan og Borohorofjella i nord.

Ho munnar ut i Balkhasjsjøen og dannar her eit omfattande elvedelta med store våtmarksområde med innsjøar, myrer og jungelliknande vegetasjon.

Ili i Kina 
Byen Yining (Kulja) ligg på nordsida av elva, om lag 100 km før ho kryssar grensa. På sørsida, enno nærare grensa, ligg det autonome området Qapqal Xibe, der mange av xibe-folket i Kina held til.

Ili i Kasakhstan 
Området som i Kasakhstan som vert drenert av Ili og sideelvane hennar vert på kasakhisk kalla Zjetysu («Sju elvar») eller på russisk Semiretsjije (med same tydinga).

Vasskraftverket Kaptsjagaj vart bygd frå 1965 til 1980 midt i Ili og Kaptsjagajreservoaret vart danna. Tamgaly ligg 20 km nedanfor med helleristingar. Namnet «Tamgaly» tyder «måla» eller «merka stad» på kasakhisk.

Sideelvar 
 Kasj
 Tsjaryn, kjend for Tsjarynravinen.

Historie 

Ili gav namn til Ilitraktaten i 638, som formaliserte ei inndeling av Det tyrkiske kagnatet (552-638) i Det vestlege og Det austlege tyrkiske kagnatet, og grensa mellom dei to gjekk langs Ili.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Ili River» frå , den 13. januar 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Или, река Семиречинской области

Elvar i Kasakhstan
Elvar i Kina
Xinjiang
Irtysj

Irtysj (russisk Иртыш; kasakhisk: Ertis/Эртiс ; tatarisk: İrteş/Иртеш; kinesisk: Erqisi/额尔齐斯河) er ei elv i Sibir. Ho er den største sideelva til Ob, som ho faktisk er lengre enn med ei lengd på 4 248 km. Namnet tyder «Den kvite elva». Den største sideelva til Irtysj er Tobol. Nedslagsfeltet til Ob og Irtysj er eit av dei største i Asia og utgjer det meste av det vestlege Sibir og Altajfjella.

Frå kjelda som Kara-Irtysj («Svarte Irtysj») i Altajfjella i Mongolia og Xinjiang i Kina, renn Irtysj nordover gjennom Zajsansjøen i Kasakhstan fram til ho munnar ut i Ob nær Khanty-Mansijsk vest i Sibir i Russland. 

Passasjer-, frakte- og tankskip seglar opp og ned det meste av elva mellom april og oktober då ho ikkje er fryst til. Omsk er hovudkvartert til det statseigde Irtysj elverederi, og den største elvehamna i Vest-Sibir. Store vasskraftverk ved Ust-Kamenogorsk og Bakhtarminsk (1959) nyttar Irtysj nær grensa mellom Kasakhstan og Kina. Vatningskanalen Irtysj-Karaganda gjev vatn til den tørre kasakhstanske steppa. 

Elvebreidda var busett av Han-kinesarar, kalmykar og mongolar fram til russarane kom hit seint på 1500-talet. Russarane erobra først heile Irtysj-området tidleg på 1800-talet. 

Dei største byane ved Irtysj er, frå kjelda til munningen: 
 i Kasakhstan: Öskemen/Ust-Kamenogorsk, Semej/Semipalatinsk, Pavlodar.
 i Russland: Omsk, Tara, Tobolsk, Khanty-Mansijsk.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Irtysh River» frå , den 13. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Elvar i Kina
Elvar i Kasakhstan
Elvar i Russland
Elvar i Altaj kraj
Elvar i Khanty-Mansia
Elvar i Omsk oblast
Elvar i Tjumen oblast
Sideelvar til Ob
Parasittoidisme

Parasittoidisme er ein særskild form for parasittisme kor parasitten som regel drep verten sin til slutt. Det kan kort forklarast som at ein parasittoid organisme lever på ein vertsorganisme, og tek til seg næring og ressursar frå næringsopptaket til denne heilt til han døyr.

Døme på parasittoide organismar er m.a. snyltekvefsar, snyltebiller og taglmarklarver.

Parasittologi
Predasjon
Hella

Hella er ei grend som ligg i Eitorngrendi i Sogndal kommune, på nordsida av Sognefjorden i Vestland.

Hella er ein viktig ferjestad på Rv55 og har to ferjesamband:

 Ferja til Dragsvik kryssar Fjærlandsfjorden (ca 5 min). Her kan ein anten fortsetja på Riksveg 55 vestover langs Sognefjorden eller nordover på Riksveg 13 over Gaularfjellet (vinterstengt).
 Ferja til Vangsnes kryssar Sognefjorden (ca 15 min). Her kan ein anten fortsetja på Riksveg 13 over Vikafjellet eller Riksveg 602 til Fresvik. 

Ferjesambanda har vore i drift sidan 1956, då var vegen mellom Leikanger og Hella ferdig og ein kunne korte ned ferjestrekka mykje. Tidlegare hadde det gått ferje mellom Grinde i Leikanger og Vetlefjorden i Balestrand.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Ferjerute Hella-Draksvik
 Ferjerute Hella-Vangsnes

Busetnader i Sogndal
Ferjestader i Vestland
Bygder i Vestland
Leikanger
81 Terpsichore

81 Terpsichore er ein stor og veldig mørk hovudbelteasteroide. Han har mest sannsynleg ein veldig primitiv og karbonrik samansetning. Asteroiden vart oppdaga av den dyktige kometoppdagaren Ernst Tempel den 30. september 1864, og er namnsett etter Terpsikhore, musen for dans i gresk mytologi.

Kjelder 

Terpsichore
Terpsichore
Terpsichore
Akkerhaugen

Akkerhaugen, eller Akkerhaug, er ei bygd  og tidlegare tettstad i Midt-Telemark kommune i Vestfold og Telemark fylke. Staden er administrasjonssenter for kommunen og ligg ved Norsjø, ved utlaupet til Sauheradelva. Staden har histore som anlaupsstad for båtane på Telemarkskanalen. Sørlandsbanen går gjennom bygda, men Akkerhaugen stasjon er nedlagd og næraste jarnbanestasjon er på Nordagutu.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad om Akkerhaugen

Geografi i Midt-Telemark
Bygder i Vestfold og Telemark
Tidlegare ferjeleie i Noreg
Utgåtte tettstader
Marit Elisebet Totland

Marit Elisebet Høines Totland () er ein norsk Krf-politikar og forfattar frå Skudenes. Ho var ordførar i Bømlo kommune frå 1995 til 1997, då ho fekk ny jobb som statssekretær i Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet i den første Bondevik-regjeringa. Ho var direktør ved Valen sjukehus frå 2001 til 2003, og var medlem av kommunestyret i Kvinnherad frå 2007 til 2015.

I 2004 gav Totland ut boka Blåstrømpe, ein historisk roman frå Skudenes på 1870-talet. Ho har òg skrive lokalhistoriske hefte frå Skudenes, lærebøker i kristendomskunnskap for grunnskulen og undervisningsmateriale for jubileet Kyrkja i Noreg tusen år. I 2014 kom Garborg og Skou - forskjell på folk?, ei bok om Arne Garborg og barndomsvennen Martin Johan Skou, taterguten som var modell for Carolus Magnus i romanen Fred.

I 2016 kom Totland ut med den historiske romanen Alt vel, som er ein frittståande oppfølgjar til Blåstrømpe.

Marit Elisebet Totland er mor til forfattar og journalist Anders Totland.

Bibliografi 
 2016: Alt vel (Kapabel forlag)
 2014: Garborg og Skou - forskjell på folk?  (Commentum forlag)
 2008: Husker du? (Nauthydlaren forlag)

 2004: Blåstrømpe (Nauthydlaren forlag)
 2001: Med handemakt og hestekraft. Rolf Høines forteller (Nauthydlaren forlag)
 2000: Svunne tider og og forsvunne hus. Rolf Høines forteller (Nauthydlaren forlag)
 2000: Mikkel rev, bamse brakar og Ole M.Totland. (Nauthydlaren forlag, i samarbeid med Ole Jakob Totland)
 1997: Spøk og alvor fra krig til fred. Rolf Høines forteller (Nauthydlaren forlag)
 1995: Pedagogisk materiell til alle landets førskular, barneskular, ungdomsskular og vidaregåande skular i samband med kyrkja sitt 1000-årsjubileum (Moster forlag)
 1991-1994: Kristendomsboka, 1-3, med lærerveiledning og arbeidsbok, saman med Toril Hansen, (Cappelen forlag)
  

Norske forfattarar

Ordførarar i Bømlo
Folk frå Kvinnherad
Folk frå Bømlo
Statssekretærar i Regjeringa Bondevik I
Statssekretærar frå KrF
KrF-ordførarar i Hordaland
Karagije

Karagije er det lågaste punktet i Kasakhstan og ligg om lag 132 meter under havnivå. Dette var òg det lågaste punktet i Sovjetunionen. Staden vert òg kalla Karagije-senkinga.

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Karagiye» frå , den 14. januar 2008. 
 

Kasakhstansk geografi
Oslofjord Convention Center

Oslofjord Convention Center, tidlegare kjent som Brunstad Conference Center, er eit konferansesenter i Melsomvik i Sandefjord kommune i Vestfold og Telemark. Senteret er ått  av Den Kristelige Menighet og drive av organisasjonen Oslofjord.    Brunstad Conference Center blei stifta i februar 2003, og stod ferdig sommaren 2004. Den 1. oktober 2004 hadde senteret offisiell opning og 1. april 2011 vart namnet endra, som ein del av den internasjonale satsinga.  

Konferansesalen på Brunstad Conference Center kan romme 6 800 sittande og 700 ståande, Oslofjord fremstår i dag som eit særegent og unikt konferansesenter med stor kapasitet, avanserte medie- og kommunikasjonsløsninger, og ein miljøvennlig profil. 

Oslofjord kan huse dei største arrangementa og har bla. huset  Arctic Equestrian Games, Noregs største hesteshow.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Den Kristelige Menighets nettsider 
 Brunstad Conference Centers nettsider

Smiths venner
Reiseliv i Vestfold og Telemark
Næringsliv i Sandefjord
Isjim

For byen i sør Russland med same namn, sjå byen Isjim

Isjim (russisk Ишим; kasakhisk Есил, Esil) er ei elv som renn gjennom Kasakhstan og Russland med ei lengd på 2 450 km. Ho spring ut frå det nordvestlege hjørnet av Det kasakhstanske høglandet og er ei av sideelvane til Irtysj frå venstre. Isjim er delvis framkommeleg og renn gjennom Astana, hovudstaden i Kasakhstan. 

Vidare frå Astana renn elva til Atbasar og ved Derzjavinsk renn ho nordover. Seinare renn ho gjennom Esil, som er kalla opp etter elva, samt Petropavl i nord ved grensa til Russland. Ho held fram inn i sørlege område av Russland og renn her gjennom byen Isjim, som òg er kalla opp etter elva. 

I følgje presidenten av Kasakhstan, Nursultan Nazarbajev, vart Astana vald til hovudstad sidan han låg nær elva. Byen er delt inn i to delar. På den høgre sida ligg gamlebyen, medan den nyare bydelen med det nye regjeringskvartalet ligg på venstre sida.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ishim River» frå , den 14. januar 2008.

Elvar i Kasakhstan
Elvar i Russland
Elvar i Tjumen oblast
Elvar i Omsk oblast
Karatal

Karatal (russisk Каратал) er ei elv i Dzjungarisk Alatau i Kasakhstan, nær grensa til Kina. Elva renn hovudsakleg nordvestover og snur nordover i Sarjesik-Atyrau, ein stor sandørken sør for Balkhasjsjøen, som elva etter kvart munnar ut i. Karatal frys til i desember og vert først isfri igjen i mars.

Kjelde 

 Denne artikkelen bygger på «Karatal River» frå , den 14. januar 2008. 
 

Elvar i Kasakhstan
Bestand

Ein bestand eller ein populasjon er ei av dei viktigaste einingane innanfor økologien. Ein kan definera omgrepet som ei gruppe individ av same biologiske art innanfor nokolunde det same geografiske området. Bestandane vert kjenneteikna av at det er meir genflyt og større grad av samhandling innanfor dei ulike bestandane enn mellom dei. I naturen er det likevel vanskeleg, ofte umogleg, å setja klare, distinkte grenser for dei ulike populasjonane.

Kunnskap om korleis ulike bestandar utviklar seg og påverkar kvarandre høyrer til kjerneverksemda til biologisk forsking.

Skogbestand
I skogbruket brukast eit bestand om ei nokolunde einsarta skogteig som er stor nok til å verte handsama som ei driftseining. Eit bestand bør vere einsarta med tanke på bonitet og hogstklasse, ofte òg med tanke på alder, tettleik, treslagssamansetjing og driftstilhøve. I bestandsskogbruket er to dekar rekna som minimumsstorleik for eit bestand; bestand på eit titals dekar er det vanlegaste. 

ØkologiSkogbruk

en:Population biology
Syr-Darja

Syr-Darja (kasakhisk Сырдария, Syrdarija; tadsjikisk Сирдарёm, Sirdarjom; usbekisk Sirdaryo;
farsi سيردريا, Syrdarja eller Sirdarjo) er ei elv i Sentral-Asia, stundom kalla Jaxartes frå det gamle greske namnet ὁ Ιαξάρτης.

Geografi 
Elva startar der dei to elvane Naryn og Kara-Darja renn saman i Tian Shan-fjella (i antikken Imeonfjella) Namangan i Ferganadalen aust i Usbekistan. Ho renn så 2 212 km, først inn i Tadsjikistan og så inn i vestlege og nordvestlege område av Usbekistan og det sørlege Kasakhstan til restane av Aralsjøen. Området mellom Syr-Darja og den parallelle elva Amu-Darja i sør, vert kalla Transoksania.

Nedslagsfeltet til Syr-Darja er på over 800 000 km², men i dette tørre området er det berre eit 200 000 km² stort område som gjev vatn til elva. Syr-Darja gjev vatn til dei rikaste bomullsområda i heile Sentral-Asia, i tillegg til byane Kokand, Khujand, Kyzylorda og Turkestan.

Namn 
Det greske namnet kjem frå gamalfarsi, Yakhsha Arta («Store perleklar»), ein referanse til fargen på vatnet til elva. I islamske kjelder frå mellomalderen vert elva kalla Sayhoun (سيحون), etter ei av fire elvar i paradis. Elva markerte den nordlegaste grensa til Aleksander den store sine erobringar og greske historikarar hevdar at han her grunnla byen Aleksandria Eskhate i 329 f.Kr.. Byen heiter i dag Khujand. I røynda hadde han berre gjeve eit nytt namn til byen Kyropolis som vart grunnlagd av kong Kyros den store av Persia, meir enn to hundreår tidlegare.

Økologisk katastrofe 
Eit omfattande nettverk av kanalar vart bygd på 1700-talet av den usbekiske khanaten av Kokand i heile området som elva renn gjennom . Desse vatningskanalane vart kraftig utbygd i sovjetperioden for å gje vatn til bomullsmarkene. Dette gjekk særs hardt ut over dei økologiske forholda i området og elva tørka opp lenge før ho nådde Aralsjøen. Som følgje av dette har Aralsjøen krympa inn til ein fjerdedel av storleiken han ein gong hadde. Med millionar av menneske som i dag bur i nær bomullsmarkene og livnærer seg av denne industrien er det vanskeleg å sjå korleis situasjonen kan rettast opp att.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Syr Darya» frå , og «Syr-Darja» frå  den 14. januar 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Store sovjetiske leksikon
 Britannica.com
 

Elvar i Tadsjikistan
Elvar i Usbekistan
Elvar i Kasakhstan
Næringskjede

Ei næringskjede er ei skjematisk framstilling av ruta energien og dei ulike næringsstoffa går i eit økosystem. Ho tek som regel til mellom fotosyntetiserande organismar som plantar, som samlar opp store mengder organisk karbon og ymse næringsstoff i vevet sitt. Vidare går ho gjennom planteetarar, som igjen vert etne av kjøt-etarar. Daudt materiale vert brote ned til uorganisk karbon og næringsstoff att av detrivorar eller nedbrytarar.

Fleire næringskjeder kan setjast saman til næringsnett. Desse viser fleire ulike måtar energien kan gå i eitt og same økosystem, og er meir generelle enn næringskjeder.

Biomassen i eit system er så godt som alltid størst nedst i næringskjeda. Teiknar me biomasse inn i næringskjedene våre, får me ein pyramideforma figur som speglar kjensgjerninga at om lag 90 % av energien går tapt i form av varme og metabolisme mellom dei ulike ledda i han.

Døme 
Figuren til høgre syner ei av fleire moglege næringskjeder i ei svensk innsjø. På botnen finn me planteplankton (ikkje vist på teikninga), som fikserar uorganisk karbon frå lufta og vatnet ved hjelp av solenergi. Amfipodekrepsdyret marflo (Gammarus sp) et planktonet og vinn ut energi frå det. Desse små planktondyra vert etne av karpefisken laue, som sjølv vert eten av åbor som igjen vert eten av gjedde. På toppen av næringskjeda finn me ei fiskeørn.

For å gjera denne figuren om til eit næringsnett heller enn berre ei næringskjede må me først og fremst teikna inn fleire pilar. Gjedda kan eta både åbor og laue, og fiskeørna er gjerne like nøgd når ho får ein stor åbor som når ho får gjedde.

Ordsoge 
Charles Elton var ein av dei første til å nytta næringskjede og næringsnett-omgrepa i økologisk samanheng. I 1923 publiserte han saman med Victor Summerhayes det eldste kjende næringsnettet, som viste samhandlingar mellom dyr, plantar og bakteriar på Bjørnøya. I økologilæreboka hans frå 1927 viste han òg korleis næringskjeder sjeldan famnar meir enn fire eller fem trofiske nivå og korleis dette heng i hop med energitap.

Kjelder 
 Krebs, Charles J (2001): Ecology - The Experimental Analysis of Distribution and Abundance Cummington, San Fransisco

Økologi

ca:Xarxa tròfica
he:מארג מזון
ht:Rezo alimantè
Trofisk nivå

Eit trofisk nivå er plasseringa ein organisme har i ei næringskjede, målt i tal. Primærprodusentane, eller dei grøne fotosyntetiserande organismane ligg på nivå 1, medan dei ulike konsumentane vert tildelt tal etter kor mange ledd dei er frå planta som fotosyntetiserar.

Kjelder

Økologi
Talas

Talas er ei elv som renn gjennom Kirgisistan og Kasakhstan. Ho oppstår der elvane Karakol og Utsjkosja renn saman. Begge desse kjem frå Kirgisryggen og Talas-Alatau. Ho renn gjennom byen Taraz i Zjambyl-regionen i Kasakhstan og forsvinn før ho når Ajdynsjøen. 

Under slaget ved Talas i 751 slo ein hærstyrke av arabarar, kirgisarar og nepalarar hæren til Tang-dynastiet frå Kina og hindra dei i å utvide områda sine vidare vestover. Samstundes klarte dei å få tak i den kinesiske løyndomen om korleis ein laga papir.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Talas River» frå , den 14. januar 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://www.talaschu.org/
 

Elvar i Kasakhstan
Elvar i Kirgisistan
82 Alkmene

82 Alkmene er ein hovudbelteasteroide. Alkmene vart oppdaga av R. Luther den 27. november 1864 og namnsett etter Alkmene, mora til Herakles i gresk mytologi. Ein satellitt har blitt føreslege basert på lyskurvedata.

Kjelder 

Alkmene
Alkmene
Alkmene
Tobol

Tobol (kasakhisk Тобыл, Tobyl; russisk Тобол, Tobol) er ei elv i Kasakhstan og Kurgan og Tjumen oblast i Russland. Ho renn frå Uralfjella og munnar ut i Irtysj som ei av sideelvane frå venstre. Tobol er 1 591 km lang og har eit nedslagsfelt på 426 000 km². Dei nedre delane av elva frys til seint i oktober eller november og tinar opp att i april eller tidleg i mai. Tobol er farbar frå elvemunningen og 437 km oppover.

Historie 
Tobol var ein av fire viktige elvar i Det sibirske khanatet. I 1428 vart khanen drepen i eit slag mot styrkane til Abu'l-Khayr Khan.

Byar ved Tobol 
Tobolsk
Lisakovsk
Rudni
Kostanaj
Kurgan
Jalutorovsk

Størst sideelvar 
 Uj
 Iset
 Tura
 Tavda
 Ubagan

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Tobol River» frå ,  den 14. januar 2008.

Fotnotar 

Elvar i Russland
Elvar i Kasakhstan
Elvar i Kurgan oblast
Elvar i Tjumen oblast
Turgaj

Turgaj (russisk Тургай) er ei elv i Kasakhstan med ei lengd på 825 km og eit nedslagsfelt på 157 000 km². Ho har utspringet sitt der elvane Zjaldama og Kara-Turgaj renn saman og renn så gjennom Turgajdalen. Turgaj forsvinn i slukhol ved Sjalkartenits. 

Middelvassføringa til Turgaj er 9 m³/s. Ho frys til i byrjinga av november og isen ligg til april.

Kjelde

Denne artikkelen bygger på «Turgai River» frå ,  den 14. januar 2008.  
 

Elvar i Kasakhstan
Uralelva

Ural (russisk Урал, kasakhisk: Жайық, Zjajyk eller Jayıq), kalla Jaik før 1775, er ei elv som renn gjennom Russland og Kasakhstan. Ho spring ut frå dei sørlege Uralfjella og endar opp i Kaspihavet etter ei lengd på 2 428 km. Grensa mellom Europa og Asia vert ofte rekna for å gå langs elva. 

Elva renn frå austsida av Uralfjella og sørover gjennom Magnitogorsk, og rundt sørenden av Uralfjella, gjennom Orsk der ho snur vestover i 300 km. Ho kjem så til Orenburg der ho mottar Sakmara. Frå Orenburg held ho fram vestover og inn i Kasakhstan. Ved Oral snur ho sørover igjen og svingar seg gjennom ei vid, flat slette før ho munnar ut i Kaspihavet ved Atyrau.

Av sideelvar finn ein: 
 Tsjagan
 Irtek
 Utva
 Ilek
 Bolsaja Tsjobda
 Kindela
 Sakmara
 Salmys
 Or
 Suunduk

Elvar i Russland
Elvar i Kasakhstan
Elvar i Basjkortostan
Elvar i Tsjeljabinsk oblast
Elvar i Orenburg oblast
AB Aerotransport

AB Aerotransport (ABA) var eit statleg svensk flyselskap som i dag er ein del av Scandinavian Airlines System (SAS).

Selskapet vart danna i 1924 under namnet Aktiebolaget Aerotransport. I 1948 vart ABA slege saman med SILA. SILA var den svenske delen av SAS, som den gongen berre var eit samarbeidsorgan mellom dei skandinaviske flyselskapa DDL, DNL og SILA. I 1950 overtok SAS flytrafikken. ABA vart då berre eit eigarselskap, som fram til 1996 eigde 3/7 av SAS. I 1996 opphøyrde ABA som eige selskap.

Svenske føretak
Skipingar i 1924
Svenske flyselskap
Sary su

Sary su (òg kalla Sary-Sû og Sarsa) er ei elv sentralt i Kasakhstan. Ho spring ut frå Atasu og renn stort sett vestover til Kzyl-Dzjar der ho snur sørvestover forbi Birlestik og Zjanabas, og så meir rett sørover der ho endar opp i ei rekkje små innsjøar kalla Ozera Segiz eller Segizsjøane. Desse er ofte uttørka. Tidlegare var ho ei sideelv til Syr-Darja, noko ho kanskje framleis er via undergrunnselvar. Vatnet forsvinn derimot frå overflata meir enn 100 km frå Syr-Darja. Namnet Sary su tyder «gult vatn» på tatarsk.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Sary su River» frå , den 14. januar 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Allen, W. E. D. (1956) "The Sources for G. Delisle's «Carte des Pays Voisins de la Mer Caspiene» of 1723" Imago Mundi 13: s. 137-150
 

Elvar i Kasakhstan
Abakaliki

Abakaliki er ein by sør-aust i Nigeria. Byen har om lag 128 000 innbyggjarar og er hovudstad i delstaten Ebonyi.

I Abakaliki starta Kirkens Nødhjelp det første langsiktige u-hjelpsprosjektet sitt.

Kjelder 
 Britannica Online Encyclopedia

Fotnotar 

Byar i Nigeria
Magdalena Abakanowicz

Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska () var ein polsk bilethoggar og fiberkunstnar, ein av dei leiande i Europa innan tekstilkunst. Ho har laga enorme tekstilskulpturar som har gjort henne verdskjend.

Ho var professor ved Kunstakademiet i Poznań i Polen frå 1965 til 1990 og var vitjande professor ved University of California, Los Angeles i 1984.

Kjelder 

 Britannica Online Encyclopedia
 Magdalena Abakanowicz

Polske kunstnarar
Tekstilkunst
Grunge

Grunge-rock er ein musikksjanger som først og fremst blir sett i samband med ei rørsle frå Seattle på 1990-talet. Sjangeren blir også kalla Seattle-rock.

Stilen skulle i utgangspunktet vere ei vidareføring av heavy metal (sjå Alice in Chains), men etterkvart som musikkstilen til dei forskjellige grungebanda (sjå nedanfor) utvikla seg så forskjellig, vart sjangeren berre ei fellesnemning på «musikk frå Seattle». Felles for denne musikken var tunge, djupe toner med mørk stil og ofte angstfylte tekstar om sosial framandgjering, apati og eit ønske om fridom.

Mange reknar Neil Young som «gudfaren» til grungebanda. Han inspirerte både Pearl Jam, Nirvana og Sonic Youth.

Band som Pearl Jam, Alice in Chains, Nirvana, Puddle of Mudd og Soundgarden førte fram rørsla som ofte gav seg ut for å vere venstreorienterte og samfunnskritiske. Musikken tok også med seg «grungemoten», oftast lause klede, som til dømes flanellskjorter og dongeribukser og liknande.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Grunge rock» frå , den 14. januar 2008.
Abakus

Abakus er også eit anna namn for kuleramme.

Abakus er innan arkitekturen den øvre, plateforma delen av kapitélet på ei søyla i ein gresk søyleorden. Vassrette bjelkar kan kvila oppå abakusen.

Klassisk arkitektur
Gus Van Sant

Gus Van Sant () er ein amerikanske regissør, fotograf, musikar og forfattar. Han bur i Portland i Oregon.

Han byrja karrieren med å regissere ulike fjernsynsreklamar. Han er homofil, og filmane hans handlar ofte om homoseksualitet og andre minoritetsgrupper utan å alltid setje dei i eit positivt lys.

Filmografien hans som manusforfattar og regissør omfattar ein adapsjon av Tom Robbins sin roman Even Cowgirls Get the Blues, som har eit mangfaldig skodespelarutval (Keanu Reeves, Roseanne Barr, Uma Thurman og cameoer av forfattaren William S. Burroughs og skodespelaren Heather Graham med fleire); og I drift mot Idaho, som også hadde Reeves på rollelista, pluss den no avlidne River Phoenix (Van Sant planla også å regissere ein biografifilm om kunstnaren Andy Warhol med Phoenix i hovudrolla, men kansellerte prosjektet da Phoenix døydde). Han er kanskje mest kjend for å ha regissert Good Will Hunting.

Gus Van Sant vann Gullpalmen under Cannes filmfestival i 2003 for filmen Elephant, som er inspirert av Columbine-massakren.

Som skodespelar har Van Sant opptredd som cameo i Kevin Smiths komediefilm Jay and Silent Bob Strike Back, der han spelte seg sjølv. I filmen teljar han pengar han har fått i inntekt frå Good Will Hunting-filmen.

Han har skrive filmmanus til dei fleste filmane han har regissert. Han har også skrive bøkene Pink og 108 Portraits, kor den siste inneheld fotografi som han har tatt.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gus Van Sant» frå , den 14. januar 2008. 

USA-amerikanske regissørar