alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Statskyrkjeordninga i Noreg

Statskyrkjeordninga i Noreg var gjeldande praksis frå reformasjonen til § 2 i grunnlova vart endra ved vedtak i Stortinget 21. mai 2012. 

Ordninga innebar at evangelisk-luthersk kristendom var definert som staten sin offentlege religion. Den norske Kyrkja var statskyrkje her i landet, og administrert som eit statsorgan.

Kjelder 

Religion i Noreg
Statskyrkjer
Heimfall

Heimfall er ein del av dei norske konsesjonslovene, som vart innførte i åra 1909-1917 for å hindre at utanlandsk storkapital fekk kontroll over den norske vasskrafta. 

Heimfall tyder at private eigarar av vasskraftressursar må gi eigarskapen attende til staten etter 60 år utan vederlag. Det vil seie at det ligg ein slags automatisk nasjonaliseringsmekanisme i konsesjonslovene. Eller at private berre kan leige i eit gitt tidsrom, og ikkje eigentleg eige norske vasskraftressursar, det vil seie fallrettar og vasskraftverk.

Heimfallsordninga har sikra nasjonalt offentleg eigarskap over den evigvarande og ekstremt verdifulle naturressursen vasskrafta er. Mesta 90 prosent er i dag offentleg eigd, halvparten av dette av staten og den andre helvta av kommunar og fylke. Fortenesta frå vasskraftproduksjonen er viktige inntekter for mange kommunar og fylke i distriktsnoreg. 

EFTA-domstolen har sommaren 2007 vedteke at heimfallsordninga er i strid med EØS-avtalen, fordi ho i strid med ein grunnregel i EU "diskriminerer" mellom private og kommunale eigarar. Om kommunale vasskraftverk skal omfattast av heimfall til staten, ottast mange at det vil bli eit press for å selje medan marknadsverdien er høg, og at private og utanlandske kapitalinteresser da vil kunne kjøpe seg inn og få kontroll over den vasskrafta som no er kommunal. Dei ottast altså ei storstilt privatisering av denne ressursen. Motstandarane av heimfallsretten meiner at han hindrar effektiv konkurranse og at han gjev dårlege incentiv til investeringar i private kraftverk (f. eks. for å auke kraftproduksjonen), spesielt mot slutten av eigarskapsperioden.

Særleg Senterpartiet, SV og Raudt er sterke forsvararar av heimfallsordninga slik ho er, og vil sikre at det offentlege held fast på eigarskapen over vasskraftressursane i Noreg.

Norsk økonomi
Schweinfurt

Schweinfurt er ein by i Tyskland sørvest i delstaten Bayern med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg ved den høgre breidda av Main i Unterfranken, 27 km nordaust for Würzburg.

Historie 
Bye vart først dokumentert i 792, men så tidleg som i 740 vart ein busetnad kalla Villa Suinfurde nemnd. På 900-talet var Schweinfurt sete for ein markgreve.

På første halvdel av 1200-talet vart Schweinfurt utvida til ein skikkeleg by med bymurar, tårn og byportar. På denne tida vart sjukehuset Nikolaus oppretta, ein fekk prege eigne myntar og arbeidet på kyrkja St. Johannis byrja.

Rundt 1250 vart Schweinfurt totalt øydelagd under ein strid mellom jarlen av Henneberg og fyrstbiskopen av Würzburg. Dei neste åra vart han gjenoppbygd. I 1282 fekk han status som fri by i Det tysk-romerske riket av kong Rudolf I av Habsburg. Sidan den gong har byvåpenet til Schweinfurt vist keisarørna. I 1309 vart byen gjeve til greven av Henneberg, men i 1360-åra vart byen igjen sjølvstendig og vart med i Det schwabisk-frankenske forbundet. I 1397 gav kong Wenzel byen rettar til å nytte elva Main, og i 1436-1437 vart landsbyen Oberndorf ein del av Schweinfurt. Eit par år seinare gjorde innbyggjarane i Schweinfurt opprør mot byrådet, etterfølgd av eit anna opprør i 1513-1514. Denne gongen vart byvedtektene vedtatt. 

Byen tok til seg reformasjonen i 1542. Schweinfurt vart igjen øydelagd under markgrevekrigen i 1554. Åra fram til 1615 vart nytta til gjenoppbygging. 

Schweinfurt vart med i Protestantunionen i 1609. Under trettiårskrigen vart han okkupert av Gustav Adolf, som reiste festningsverk her som framleis eksisterer. 

Schweinfurt opplevde store tap under napoleonskrigane i 1796-1801.

Schweinfurt var ein fri keisarby fram til 1802 då han vart ein del av Kongedømet Bayern. I 1810 vart byen overlatt til Storhertugdømet Würzburg, men kom tilbake til Bayern fire år seinare. Det første jernbaneknutepunktet opna i 1852. Dei neste åra vart Schweinfurt den leiande produsenten av kulelager i verda. Dette fekk alvorlege konsekvensar for byen under den andre verdskrigen, då dei produserte kulelager til stridsvogner og fly. Av den årsak utførte dei allierte fleire kraftige bombeåtak på byen frå 1943 til 1945. Byen vart derimot raskt bygd opp att etter krigen.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Byar i Tyskland
Byar i Bayern
Surville Cliffs

Surville Cliffs er det nordlegaste punktet på hovudøyene på New Zealand. Klippene ligg ved North Cape på Nordøya, 30 km aust for Cape Reinga, og tre km lenger nord. Tidlegare har klippene stundom vorte kalla Kerr Point, men det verkelege Kerr Point ligg eit kort stykke unna ved den vestlege enden av North Cape.

Den første europeiske oppdginga av klippene vart gjort av den franske handelsmannen og navigatøren Jean-François-Marie de Surville i desember 1769, då han segla skipet sitt, «St Jean Baptiste», til New Zealand for å finna ein trygg ankringsstad der han kunne ta hand om sjuke mannskap.

Klippene utgjer 1,2 km² med vulkanske bergarter. Dei dannar eit unikt miljø som er viktig for fleire trua og utsette plantar som er endemiske for området.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Surville Cliffs» frå ,  den 1. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Luftfoto av Surville Cliffs - DavidWallPhoto.com photo
 Planteliv og miljøtrugsmål i regionen Northland (pdf) 

Newzealandsk geografi
North Cape på New Zealand

North Cape på New Zealand er eit nes som ligg heilt nord på halvøya North Auckland Peninsula på Nordøya. Neset er den nordaustlege spissen til halvøya Aupouri Peninsula og ligg 30 km aust for Cape Reinga. Namnet er stundom bruka berre på dette yttarste neset, som på språket til māoriane ber namnet Otou, og som har utsikt mot øya Murimotu Island. Namnet kan også peika på eit vidare landområde som strekkjer seg om lag fem km vestetter frå Murimotu Island mot Kerr Point (Ngatuatata), og omfattar Surville Cliffs. Dette større North Cape, og særleg Surville Cliffs, er det nordlegaste området på hovudøyene på New Zealand, og ligg om lag tre km lenger nord enn Cape Reinga. Denne omtalen dekkjer dette vidare North Cape.

North Cape var ein gong ei øy danna av ein undersjøisk vulkan. Sand som havstraumane la frå seg, danna etter kvart ei landtunge, no kjend som Waikuku Flat, som batt denne øya saman med resten av Aupouri Peninsula. Landområdet og landtunga dannar no til saman halvøya North Cape Peninsula.

Miljøvern 
Ein stor del av North Cape ligg i eit verna område, the North Cape Scientific Reserve. Føremålet med verneområdet er å ta vare på den unike floraen og faunaen på staden. Noko av denne er endemisk i eit lite område på Surville Cliffs. Eit elektrisk gjerde vart sett opp i 2000 for å danna ei «innlandsøy» som skal halda ulike skadedyr, t.d. pungrevar (revekusu), (lat. Trichosurus vulpecula) (på New Zealand kalla possum)) og halvville hestar borte frå staden. Området er stengt for publikum og administrert av miljøverndepartementet på New Zealand, (New Zealand Department of Conservation, DoC).

Mykje av Waikuku Flat ligg i eit anna DoC-reservat, Mokaikai Scenic Reserve, som strekkjer seg sør til hamna Parengarenga Harbour. Dette reservatet er ope for publikum, men tilgangen over land går gjennom eit område eigd av māoristammar som må gje løyve til å passera. Ei anna stripe med māoriland ligg mellom Mokaikaireservatet og North Capereservatet. Denne stripa omfattar den sørlege delen av North Cape og nordgrensa til Waikuku Flat. Ho strekkjer seg frå Kerr Point og nordenden av Tom Bowling Bay på nordkysten og over til Tokatoka Point på vestkysten.

Bakgrunnsstoff og lenkje ut 
 Planteliv og miljøtrugsmål i regionen Northland (pdf)

Nes på New Zealand
Kaipara Harbour

Kaipara Harbour er ei naturleg hamn som er danna av eit innløp frå Tasmanhavet nær byrjinga av halvøya North Auckland Peninsula på vestsida av Nordøya på New Zealand.

Denne hamna er ei av dei største av dette slaget i verda. Det er ei svært grunn og brei hamn som dekkjer eit areal på 530 km2, og ho har meir enn 3200 km strandlinje. Ho strekkjer seg vel 60 kilometer frå nord til sør, og har om lag midt på eit fire km breitt innløp frå Tasmanhavet. Elva Wairoa River renn ut i den nordre enden av hamna. Fleire større armar strekkjer seg innover i halvøya nordaust i hamna, ein av dei endar nær byen Maungaturoto, berre ti km frå Stillehavskysten.

Sjølv om Kaipara offisielt vert kalla ei hamn, vert ho sjeldan nytta av skipsfarten, på grunn av farefulle tidvasstraumar og grunnar i innløpet. Derfor ligg det ingen større busetnader i strandområda her, men det ligg mange mindre langs kystlinja.

Administrativt ligg den sørlege delen av hamna i regionen Auckland, medan den nordlege ligg i Northland.

Kjelder

 Dokument om våtmarksomådet  (PDF)
 Informasjon om tidevassprosjekt i Kaipara

Bakgrunnsstoff  
 Pdf-dokument om våtmarksomådet 
 Informasjon om tidevassprosjekt i Kaipara

Hamner på New Zealand
Northland
Regionen Auckland
Spirits Bay

Spirits Bay er ei havbukt som ligg heilt nord på halvøya Aupouri Peninsula på nordspissen av Nordøya på New Zealand i regionen Northland.

I den vestre enden av bukta ligg Cape Reinga, som er staden der — ifølgje māoriske mytologiske legender — sjelene til dei døde forlet landet på reisa si til tilværet etter døden.

Bukta er tolv km brei, og er ei av to bukter (den andre er Tom Bowling Bay) i den korte kystlinja som markerer nordspissen til Nordøya.

Bukter på New Zealand
Tiragan

Tiragan er ei parsisk høgtid for regnguden Tisjtrya, kalla Tir på middelpersisk og moderne farsi. Høgtida fell på den trettande dagen av den fjerde månaden (som også har namnet tir), noko som ifølge fasli-kalenderen svarer til den 1. juli i den gregorianske kalenderen.

Bakgrunnsstoff 
 Tirgan Celebration (Jashne Tirgan) på bloggen Iran Zamin

Parsiske høgtider
Aglapsvik

Aglapsvik er ei lita bygd ved Malangen lengst nord på Lenvikhalvøya i Troms og Finnmark. Staden ligg i Senja kommune, 35 km nordom Finnsnes, og har fått namnet sitt etter fjellet Aglapen. Bygda ligg ved Fylkesveg 263. Aglapsvik har postadresse 9300 Finnsnes og ligg i Kårvik skulekrins. Aglapsvik har daglege bussavgangar til Finnsnes. Tennskjær, som ligg 4 km lenger nordaust har dessutan snøggbåtsamband med Tromsø 5 dagar i veka.

Det er eit relativt nybyggd grendehus i Aglapsvik. Like ved er det eit populært friluftsområde med den flotte sandstranda i Sørvika.

Kjelder 

 <small>Denne artikkelen byggjer på «Aglapsvik» henta frå Wikipedia på bokmål 2. juli 2007.

Bygder i Troms og Finnmark
Busetnader i Senja
Fylkesveg 812

Sjå òg fylkesveg 812 (fleirtyding)
Fylkesveg 812 (Fv812) går mellom Medby i Saltdal kommune og Tuv i Bodø kommune. Vegen er 68,9 km lang.

Vegen tar av frå E6 ved Medby og går først vestover, så nordover til Misvær, vidare nordover til Skjerstadfjorden og deretter vestover til Tuv der han møter fylkesveg 17. Strekninga over fjellet frå Medby kalles ofte for «Dugnadsvegen».

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Tuv
 Det høgaste punktet på vegen (245 moh.)
 Kvikstadheia (vert stengd ved dårleg vêr)
 frå Kvikstad til Ljønesgradden (4,6 km)
  (476 m)
Arm frå Sand til Støvset (1,2 km)
 Støvset bru (420 m)
 frå Støvset via Skjerstad til Breivik (12,9 km)
  (160 m)
 frå Misvær til Espenes (4,8 km)
 Sandvika

 Medby

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Nordland
Vegar i Saltdal
Vegar i Bodø
Fylkesveg 813

Sjå òg fylkesveg 813 (fleirtyding)
Fylkesveg 813 (Fv813) går mellom Sandvika i Bodø kommune (tidlegare Skjerstad) og Tverrvika i Beiarn kommune. Veglengda er 31,9 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Sandvika

  (478 m) (høyde 4,20 m nordover / 4,00 m sørover)
 frå Storjorda til  Trones (11,0 km)
 Storjordbrua (ca. 95 m)
 frå Strandmoen til Trones og Leiråmo (31,6 km)
 Selforsbrua (ca. 75 m)
 frå Kvæl til Eiterjorda (0,2 km)
Moldjord
 Moldjordbrua (ca. 110 m)
 Arstadbrua (ca. 60 m)
Endepunkt Tverrvika

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Nordland
Vegar i Bodø
Vegar i Beiarn
Fylkesveg 815

Sjå òg fylkesveg 815 (fleirtyding)
Fylkesveg 815 (Fv815) går mellom Leknes og Smorten i Vestvågøy kommune. Veglengda er 38,1 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Leknes
 frå Fygle til Skogset (12,7 km)
 Skogset
 frå Storfjorden til Stamsund (7,7 km)
 Karijorda
 Smorten (ved Sundklakkstraumen bru)

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Nordland
Vegar i Vestvågøy
Fylkesveg 816

Sjå òg fylkesveg 816 (fleirtyding)
Fylkesveg 816 (Fv816) går mellom Rørvika og Henningsvær i Vågan kommune. Veglengda er 7,7 km.

Bruene til Henningsvær vart opna i 1983, og avløyste ferjesambandet mellom Festvåg og Henningsvær, som vart sett i drift i 1959.

Vegen går inn i Nasjonal turistveg Lofoten som ein av fleire sideveger til europaveg 10.Informasjon frå Statens vegvesen

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt 

 Rørvika
 Engøysundet bru (194 m)
 Henningsvær bru (257 m)
Endepunkt Henningsvær

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Nordland
Nasjonale turistvegar
Vegar i Vågan
Fylkesveg 817

Sjå òg fylkesveg 817 (fleirtyding)
Fylkesveg 817 (Fv817) går mellom Karijorda og Stamsund i Vestvågøy kommune. Veglengda er 6,9 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Karijorda
 frå Stamsund til  Storfjorden (7,7 km)
Endepunkt Stamsund
→  Hurtigruta, biler kan takast med.

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Nordland
Vegar i Vestvågøy
Fylkesveg 818

Fylkesveg 818 (Fv818) går mellom Storeid og Ballstadodden i Vestvågøy kommune. Veglengda er 8,5 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Storeid
 frå Gravdal til  Storeid (7,8 km)
 frå Skotnessjøen til Ballstad sentrum (1,5 km)
Endepunkt Ballstadodden

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Nordland
Vegar i Vestvågøy
Isabella av Danmark

Prinsesse Isabella av Danmark () er dotter av kronprins Frederik av Danmark og kronprinsesse Mary av Danmark. 

Prinsessa vart fødd på Rigshospitalet i København.
Det fulle namnet hennar, Isabella Henrietta Ingrid Margrethe, vart ålment kjend ved dåpen i Fredensborg slottskirke den 1. juli 2007. Ho er oppkalla etter mormor si, Henrietta Clark Donaldson, mor til farmor si, dronning Ingrid av Danmark, og farmora Margrethe II av Danmark. 

Prinsessa er nummer tre i arvefylgja til den danske trona, etter far sin og den eldre broren Christian. 

Danske prinsesser
Kongelege frå København
Grevinner av Monpezat
Kristian av Danmark

Kristian av Danmark (dansk Christian) kan visa til ei rad danske kongar. Prins Christian av Danmark, fødd i 2005, vil verta kong Christian XI om han tek over trona etter far sin, kronprins Frederik av Danmark.

Sjå òg 
 Danske regentar
 Norske regentar
Dan Thomassen

Dan Vesterby Thomassen () er ein dansk fotballspelar som spelar for AGF Århus. Han er forsvarspelar og har tidlegare spela for AGF, Padova og FC København. Han blei seld frå Vålerenga til AGF sommaren 2008.

Han var fast midtforsvarsspelar i FC København fram til klubben henta Michael Gravgaard frå Viborg FF i 2005. Han spela deretter for FC København fram til 2007.

Danske fotballspelarar
Padova-spelarar
FC København-spelarar
Vålerenga-spelarar
AGF-spelarar
Folk frå Aarhus
Mahmoud Abbas

Mahmoud Abbas (arab. محمود عباس) (fødd 26. mars 1935) i Safad, Palestina, også kjend som Abu Mazen (ابو مازن), er ein leiande palestinsk politikar og akademikar. Han var også med på å stifte Fatah, den største fraksjonen i PLO.

Familien flykta til Syria under krigen i 1947–1948. Han studerte juss ved Universitet i Damaskus, og har doktorgrad i historie frå Moskva. 

Abbas signerte Oslo-avtalen på vegner av PLO. Han leidde PLO si forhandlingsavdeling frå 1994 til 2003 og var den første palestinske statsministeren for dei palestinske sjølvstyresmaktene. Abbas har vore leiar for den palestinske organisasjonen PLO sidan Yassir Arafat døydde 11. november 2004.

Han blei vald som president for dei palestinske sjølvstyresmaktene ved presidentvalet i Palestina i 2005.

Namnet Abu Mazen er ein heiderstittel som uttrykkjer vørdnad i det palestinske samfunnet og viser til rolla hans som far til Mazen, eldste son hans. Det er vanleg for arabiske menn å ha slike namn.

Kjelde 
 Artikkelen «Mahmoud Abbas» på Wikipedia på bokmål og riksmål.

Abbas, Mahmoud
Abbas, Mahmoud
Abbas, Mahmoud
Oslo-avtalen

Oslo-avtalen frå august 1993 representerte eit gjennombrot i forhandlingane mellom palestinarane og Israel. Avtalen var viktig fordi PLO og Israel da anerkjende kvarandre som forhandlingspartnerar og innleidde ein prosess mot ein endeleg fredsavtale.

Noreg, under Arbeidarparti-regjeringa og utanriksminister Johan Jørgen Holst hausta stor heider for utarbeidinga av Oslo-avtalen. Der stormaktene feila med Madrid-konferansen og forhandlingar i Washington, lykkast tilsynelatande det utradisjonelle norske initiativet.

13. mars 2002 vedtok FN sitt sikkerheitsråd ein resolusjon som slo fast prinsippet om ei to-stats-løysing. For første gong erklærte ein amerikansk president at dette er målet – eit mål det såkalla "vegkartet for fred" også slår fast.

Dette får den israelske høgresida til å bruke skjellsordet «Oslo-forbrytarane» om menneska bak avtalen. Også mellom palestinarane er mange imot avtalen. 

Tiltaka som ligg i avtalen er fleire gonger blitt utsette.

Kjelde 
 Wikipedia på bokmål

Midtausten
Palestina
Israel
Hegemoni

Eit hegemoni er eit herredøme. Særleg blir omgrepet hegemoni bruka om former for herredøme som ikkje berre eller først og fremst baserer seg på open vald, men der dei herskande klarer å oppnå dei styrte si godtaking av herredømet deira. Dette kan skje gjennom ideologisk påverknad frå til dømes kyrkje, skule og media. Hegemoniet er såleis meir skjult enn det opne diktaturet. 

Den italienske marxistiske tenkjaren Antonio Gramsci skreiv i sine Fengselsdagbøker mykje om hegemoniproblematikken, og fann at arbeidarrørsla i vestlege land måtte utvikle ein annan strategi enn bolsjevikane hadde bruka i Russland, der dei hadde teke makta ved eit kupp. 

Biletet Gramsci bruka på stoda i Vesten var «stillingskrigen», der dei som ønskjer eit sosialistisk samfunn må byggje ei anti-hegemonisk blokk som gradvis er i stand til å utfordre det ideologiske herreveldet borgarskapet si makt kviler på. Før dette hegemoniet er avslørt og avløyst, kan ikkje noka sosialistisk maktovertaking bli vellykka og varig, i følgje Gramsci.

Politisk filosofi
Marxistisk teori
Styresett
Omskjering

Mannleg omskjering eller circumcisjon er nemninga på kirurgisk fjerning av forhuda på penis. Kvinneleg omskjering, eller kjønnslemlesting, er eit inngrep av ein heilt annan art og konsekvens enn den mannlege. 

Omskjeringa har svært gamle tradisjonar. Ho finst på egyptiske bilete frå 2300-talet fvt. I dag er om lag 15 % av mennene i verda omskorne. 
 
Det finst i hovudsak tre ulike sortar grunnar til å utføre dette inngrepet: religiøse/kulturelle, medisinske eller estetiske. 

I jødedomen og islam er omskjering av gutar sjølvsagd, og blir sedd som likeverdig med dåpen hjå dei kristne. Omskjeringa er såleis identitetsskapande for jødar og muslimar. 

I USA er det òg tradisjon å omskjere gutebarn, no grunngitt med hygieniske grunnar. 

Forhuda kan òg fjernast av medisinske grunnar, men da er det vanleg at ein først prøver å løyse problemet med trong forhud (og medfølgjande problem) med å snitte opp forhuda, eller fjerne berre delar av henne. 

Dei siste åra har ein del menn også fått fjerna forhuda av reint estetiske grunnar — men dette er enno ein liten del av dei omskorne mennene. 

Mannleg omskjering er omdiskutert, men ikkje allment fordømd til liks med den kvinnelege. Det meste av ordskiftet gjeld difor under kva vilkår inngrepet skjer, kven som lovleg kan utføre det, og kven som skal betale for det.

Kjelder 
 Svensk Wikipedia.

Bakgrunnsstoff 

Kjønnsorgan
Seksualitet
Religiøse ritar
Overgangsritar
Kirurgiske inngrep
Kjønnslemlesting

Kjønnslemlesting, også kalla kvinneleg omskjering, er eit inngrep som inneber borttaking av heile eller delar av dei ytre kvinnelege kjønnsorgana, det vil seie klitoris, ytre og eventuelt indre skamlepper. Inngrepet blir utført på jenter i delar av Afrika (sjå kart) og Asia (hovudsakleg i Jemen) som eit overgangsrituale, og blir blant gruppene som utfører dei sedd på som ein føresetnad for at jenta skal kunne bli gift. Kjønnslemlesting er ulovleg i Noreg.

Kvinneleg omskjering kan ikkje samanliknast med mannleg omskjering. Mannleg omskjering har liksom den kvinnelege ofte ein rituell funksjon, men blir òg ofte utført av medisinske grunnar. Mannleg omskjering inneber ikkje noko handikap eller nedsett seksuell evne, noko som oftast er tilfellet med kvinneleg omskjering.

Den norske regjeringa har i 2007 kome med ei rekkje tiltak mot påstått kvinneleg omskjering blant somme innvandrarar i Noreg.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 I hovudsak svensk wikipedia.

Kjønnsorgan
Seksualitet
Overgangsritar
Kirurgiske inngrep
Kvinnehelse
Antillane

Antillane er eit fellesnamn for dei karibiske øyane med unntak av Bahamas. 

Ein skil mellom Dei store Antillane og Dei små Antillane. Dei store Antillane ligg i nordvest og inkluderer øyane Cuba, Jamaica, Hispaniola (med Haiti og Den dominikanske republikken) og Puerto Rico. Dei små Antillane omfattar resten av øyane i dette arkipelet frå Dei amerikanske Jomfruøyane til Aruba i sørvest.

Frå Puerto Rico til Martinique blir dei kalla Leeward Islands, frå Martinique til Trinidad, Windward Islands.

Antillane er toppen av ei vulkansk fjellkjede, eit framhald av fjella i Sør-Amerika.

Dei store Antillane 
 Cuba
 Hispaniola
 Jamaica
 Puerto Rico

Dei små Antillane 
 Anguilla
 Antigua og Barbuda
 Aruba
 Barbados
 Bonaire
 Dei britiske jomfruøyane
 Curaçao
 Dominica
 Grenada
 Guadeloupe
 Martinique
 Montserrat
 Dei nederlandske Antillane
 Redonda
 Saba
 Saint-Barthélemy
 Saint Kitts og Nevis
 Saint Lucia
 St. Martin
 Saint Vincent og Grenadinene
 Sint Eustatius
 Trinidad og Tobago
 Dei amerikanske jomfruøyane
 St. Croix
 St. John
 St. Thomas

 
Karibia
Overgangsrite

Ein overgangsrite er ein seremoni som markerer overgangen frå eit stadium i livet til eit anna, gjerne i samband med sosial eller seksuell status. Ein utfører typisk slike ritar i samband med fødsel, pubertet, status som vaksen, giftarmål, overgangsalder, tilbaketrekking frå samfunnslivet og død. 

Nokre døme på overgangsritar er omskjering, dåp, konfirmasjon, russefeiring og gravferd.

Bakgrunnsstoff 

 
Kultur
Antropologi
Aserbajdsjansk manat

Manat (Am - Azərbaycan manatı) er namnet på valutaen som blir bruka i Aserbajdsjan. Valutakoden er AZN. 1 manat tilsvarer 100 qəpik.

Valutaen blei innført 1. januar 2006 og erstatta den tidlegare manaten som blei innført 15. august 1992, og i si tid erstatta den russiske rubelen. Ein første manat eksisterte i åra 1919–1923. Kursen var 1 AZN = 5000 manat ved det seinaste skiftet.

Bakgrunnsstoff 
 Aserbajdsjansk manat - Pengesetlar (engelsk / tysk / fransk)

Valuta
Manat
Senegalelva

Senegalelva er ei elv i Vest-Afrika. Ho dannar grensa mellom Senegal og Mauritania, i tillegg renn ho gjennom Mali og Guinea.

Elva har to store demningar, Manantalidemningen i Mali og Maka-Diamademningen på grensa mellom Senegal og Mauritania, like ved Atlanterhavet.

Elvar i Afrika
Guinea
Mali
Mauritania
Senegal