alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Marshall Rosenbluth

Marshall Nicholas Rosenbluth () var ein amerikansk fysikar. 

Frå 1950 til 1957 var han forskar ved Lós Alamos Scientific Laboratory, frå 1956 til 1960 tilknytt General Atomic Corporation og frå 1960 professor ved University of California, San Diego. Rosenbluth hadde ei leiande rolle i arbeidet med utviklinga av hydrogenbomba og gjorde seg seinare merka for undersøkingar innan plasmafysikken, spesielt med omsyn på å utvikle metodar for kontroll av termonukleære reaksjonar.

Kjelder
Marshall Nicholas Rosenbluth. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Marshall_nicholas_rosenbluth

USA-amerikanske kjernefysikarar
Enrico Fermi-prisen
USA-amerikanske jødar
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
National Medal of Science
Fysikarar på 1900-talet
Dig It av Klaus Schulze

Dig It er det 13. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1980 og igjen i 2005 med bonusspor og ein bonus-DVD. Det var den første heildigitale innspelinga til Schulze. 

Schulze nyttar djupe sekvenserar, persistente rytmar, metalliske atmosfærar og science fiction-lydar som dominerer lydbiletet. Albumet kom ut på ei tid då denne typen elektronisk musikk ikkje var så populær. Det var for tungt for new age og for avantgarde for rock and roll.

Bonus-DVDen som følgde 2005-utgåva var eit videoopptak av ein konsert frå 1980 ved Ars Electronica, som tidlegare var gjeve ut som lydspor på The Ultimate Edition (2000).

Innhald

Medverkande
Klaus Schulze – synthesizer, gitar, trommer, klaverinstrument, vokal, lydteknikar, datamaskinar
Fred Severloh – trommer

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dig It (Klaus Schulze album)» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Dig It på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1980
Electronica-album
Trancefer

Trancefer er det 14. albumet av Klaus Schulze. Det kom ut i 1981 og igjen i 2006 med bonusspor. 

Klaus Schulze spelte inn dette albumet i 1981, like før den digitale alderen slo gjennom for fullt. Musikken har ein metallisk tekstur og kalde klangfargar.

Oversyn
Wolfgang Tiepold spelar cello på albumet og Michael Shrieve perkusjon. Sjølv om det var det andre albumet til Schulze spelt inn med digitale instrument, har har ein god del diskant, er det eit døme på Berlinskulen som vart utvikla i 1970-åra. Det andre sporet, «Silent Running», var inspirert av science fiction-filmen Silent Running med Bruce Dern i ei av rollene. 

Trancefer har ein ganske særeigen stil og arrangement. Det skil seg frå det Schulze hadde laga i 1970-åra på den måten at det ikkje er ein komposisjon som nyttar sekvenserar, transponeringar og ei hovudmelodilinje. Trancefer er meir synkopert og hovudfokuset er på dialogen mellom perkusjonane og akkordane Schulze spelar på ein Yamaha CS-80 synthesizer.

Det kom ei førehandsutgjeving av Trancefer, kalla «Trancefer half-speed cut», som bestod av 300 eksemplar med normal fart på 45RPM, og 500 kopar på 33RPM, 'halfspeed'-versjonen. Miksen er forskjellige frå originalalbumet.

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Trancefer» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Trancefer på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1981
Audentity

Audentity er det 15. albumet til Klaus Schulze. Det vart opphavleg gjeve ut i 1983 og igjen i 2005 med ekstra bonusspor. Nyutgjevinga av Audentity er eit av to album der Klaus Schulze har endra rekkefølgja på spora i høve til originalutgjevinga (det andre er Das Wagner Desaster Live).

Oversyn
Som med den førre utgjevinga til Schulze, Trancefer, legg Audentity stor vekt på sekvenserar, men ikkje like kaldt og kjølig. Dette er særleg tydeleg på spora «Cellistica» og «Spielglocken». Andre spor som «Sebastian im Traum» legg mindre vekt på sekvenserar og hintar framover mot den opera-aktige stilen på somme av dei seinare verka til Schulze (som Totentag). «Sebastian im Traum», er kalla opp etter ei diktsamling av Georg Trakl, og eit kort utdrag av denne kan høyrast i Michael Mann-filmen Manhunter frå 1986.

Innhald

Disk 1

Disk 2

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Audentity» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Audentity på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1983
Electronica-album
Dziekuje Poland Live '83

Dziekuje Poland Live '83 er det 16. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1983 og igjen i 2006 med ekstra bonusspor. «Katowice» og «Warsaw» er i røynda konsertversjonar av «Spielglocken» og «Cellistica» frå Audentity. «Lodz» er i røynda ein konsertversjon av «Ludwig II von Bayern» frå X. «Dzien dobry!» er ein alternativ versjon av «Katowice».

Innhald

Disk 1

Disk 2

Medverkande
Klaus Schulze – synthesizer, gitar, klaverinstrument, vokal, Moog synthesizer, Fairlight
Rainer Bloss – synthesizer, klaverinstrument, datamaskinar

Bakgrunnsstoff
 Dziekuje Poland Live '83 på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Konsertalbum frå 1983
Angst av Klaus Schulze

Angst er det 17. albumet av Klaus Schulze. Det kom ut i 1984 og vart gjeve ut på ny i 2005 med bonusspor. 

Musikken vart spelt inn for den austerrikske filmen med same namn frå 1984. «Freeze» vart òg nytta i filmen Manhunter frå 1986.

Innhald

Bakgrunnsstoff
 Angst på den offisielle nettsida til Klaus Schulze

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Angst av Klaus Schulze» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Klaus Schulze-album
Filmmusikkalbum frå 1984
Electronica-album
Inter*Face

Inter*Face er det 18. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1985 og vart gjeve ut på ny i 2006 med bonusspor. Dei to bonusspor var tidlegare gjevne ut på Jubilee Edition (1997), som seinare var med i 50-disk-boksen The Ultimate Edition (2000).

Innhald

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Inter*Face på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1985
Dreams av Klaus Schulze

Dreams er det 19. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1986 og igjen i 2005 med ekstra bonusspor. Bonusspora vart første gong gjevne ut i 2004 i Hambühren som den avgrensa promo-CDen Ion.

Allmusic omtalar tittelsporet som at det opnar med ein symfoni av gatestøy før Schulze målar eit bilete av naken, trykkande isolasjon.

Innhald

Medverkande 
Klaus Schulze – synthesizer, gitar, klaverinstrument, vokal, engineer, digital mastering, miksing, elektroniske instrument
Harald Asmussen – bass
Andreas Grosser – synthesizer, piano
Nunu Isa – gitar
Ulli Schober – perkusjon
Ian Wilkinson – vokal

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dreams av Klaus Schulze» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Dreams på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1986
En=Trance

En=Trance er det 20. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1988 og igjen i 2005 med ekstra bonusspor. 

Albumet består av rytmesekvensar frå Berlinskulen, men sekvenserane er utvida og lange og rytmane dominerer ikkje. Schulze nyttar djupe atomsfærar, symfoniske synthar og eksperimentelle sci-fi-lydar til å skape eit transeskapande lydlandskap. Dei lange sekvensane har atmosfæriske teksturar og dei symfoniske synthane er mjuke og direkte.

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «En=Trance» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 En=Trance på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1988
Kristen Kvello

Kristen Kvello () var ein norsk langrennsløpar, trenar og idrettsleiar. Han vart norsk meister på 50 km i 1957. Kvello var fødd i Nesna og oppvaksen i Selbu. Som aktiv skiløpar representerte han Mebondens Idrettslag og seinare BUL Oslo.

Karriere

Langrennsløpar
Kvello vart norsk meister på 3 x 10 km stafett i 1952 og 1953, der han representerte Sør-Trøndelag skikrins. Individuelt vart han i 1953 nummer 10 på 18 km. Han utdanna seg ved Statens gymnastikkskole i 1954 og arbeidde dei neste fire åra som  idrettsoffiser. I 1956 kom han på ein delt sjuandeplass på femmila i Holmenkollen, nærare elleve minuttar bakom den suverene vinnaren, Arvo Viitanen frå Finland.

Langrennsløparen Kvello nådde toppen i 1957-sesongen. Fyrst tok han bronsemedaljen på 30 km under ski-N i Mo i Rana, før han seinare i sesongen vart han norsk meister på 50 km. Femmila vart då avvikla på Rena, der Kvello gjekk i mål på sluttida 3.28.31 og slo dermed Magnar Ingebrigtsli med 13 sekundar. Kvello deltok for Noreg på 50 km i VM 1958 i Lahti, men braut løpet.

Langrennstrenar
Sommaren 1958 la Kvello opp som aktiv skiløpar for å verte rikstrenar i langrenn. Han vart då første rikstrenaren sidan Arne Rustadstuen i sesongen 1939/40, og den første på heilårsbasis. Norske langrennsløparar hadde etter verdsmeisterskapen berre ein fjerdeplass på 4x10 km stafett å vise til, og det vart samla inn pengar for å satse på langrennssporten. Kvello starta trenarkarrieren med å reise rundt for å få innblikk i treningsprinsipp, han besøkte Finland og Sovjetunionen. Kvello hadde ein lun veremåte og la vekt på trivsel og godt humør på landslaget. I Kvellos tid som landslagstrenar vann norske utøvarar medaljar i alle dei tre internasjonale meisterskapane, OL 1960, VM 1962 og OL 1964. Kvello avslutta trenarjobben i 1964, og vart etterfylgd som rikstrenar av Oddmund Jensen.

Frå 1977 til 1981 var Kvello redaktør for Norges Skiforbund sitt blad Skiidrett. Perioden  1977-82 var han medlem av langrennskomiteen i det internasjonale skiforbundet, FIS. Kvello var speaker på mange idrettsarrangement, mellom anna under VM 1982 i Holmenkollen der dottera Berit Aunli tok tre gull.

Bibliografi
Kvello, Kristen: Ski, stjerner og ungdom. 1965
Kvello, Kristen: Skiskole med Oddvar Brå & Ivar Formo. 1978

Litteratur
Gotaas, Thor: Først i løypa: Historien om langrenn i Norge. 2010

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kristen Kvello» frå ,  den 12. april 2013.  
 
Sportsrevy, aktuelle årgangar

Norske langrennsløparar
Norske idrettsleiarar
Folk frå Selbu
Leif Haugen

Leif Haugen () var ein norsk langrennsløpar, som vart noregsmeister på tremila i 1948. Han var både fødd og døydde på Lillehammer, og representerte Mesnalien Skilag og seinare Lillehammer Skiklub.

Aktiv
Haugen deltok på alle tre distansane under NM på ski 1946, der han vart nummer seks, sju og ni på 18 km, 30 km og 50 km. Seinare i sesongen kom han på tredjeplassen på femmila i Holmenkollen, eit slags noregsmeisterskap det og, sidan det var berre nordmenn som stilte til start. Arve Ulseth, som vann rennet, slo Haugen med fem-og-eit-halvt minutt.

I 1947 hadde Haugen framgang i langrennsløypa og fekk bronsemedaljen på 30 km og kom på femteplass på 50 km. På femmila i Holmenkollen vart han nummer fire. Under på NM på ski i 1948 gjekk han på 30-kilometeren sitt livs løp i løypene heime på Lillehammer. Med tida 1.42.48 slo han andremann, Olav I. Hagen, med 1 minutt og 44 sekund. Han deltok for Noreg under vinter-OL 1948 i St. Moritz på 50 km. Etter 40 km passerte han på åttande beste tid, men braut få km seinare.

Haugen deltok i 1950 i sine siste NM-renn og vart nummer fire på 18 km og åtte på 30 km.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
1946: Nr 6 på 18 km
1947: Bronsemedalje på 30 km
1948: Gullmedalje på 30 km på Lillehammer
1950: Nr 4 på 18 km

Kjelder
 P.Chr. Andersen:Den nye olympiaboken. 1957

Norske langrennsløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Folk frå Lillehammer
Miditerranean Pads

Miditerranean Pads er det 21. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut første gongen i 1990 og igjen i 2005. Det var den første av to nyutgjevingar av Schulze som ikkje kom med bonusspor (den andre er Dosburg Online), men det første sporet er forlenga med to minuttar. 

Albumet inneheld tre spor, der «Decent Changes» lengste er på over 31 minuttar med eit frodig musikalsk landskap. På «Miditerranean Pads» er det nytta piano og ei sopransongarinne som hovudinstrument. Tempoet er òg langt langsamare.

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Miditerranean Pads» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Miditerranean Pads på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Musikkalbum frå 1990
The Dresden Performance

The Dresden Performance er det 21. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1990 og er det første av sju album frå tidleg i 1990-åra som ikkje er gjeve ut på nytt sidan. Sjølv om albumet vert markndasført som eit konsertalbum, er spor 3 til 5 i røynda studioopptak. 

Konsertopptaka er frå 5. august 1989 i Dresden i det som då framleis var Aust-Tyskland. Schulze vart invitert til å spele her og førebudde i tillegg til dei to lange spora han framførte live, fleire studiopptak som òg finst på dette albumet.

Innhald

Disk 1

Disk 2

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «The Dresden Performance» frå ,  den 12. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 The Dresden Performance på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
 

Klaus Schulze-album
Konsertalbum frå 1990
Erling Bjørn

Erling Bjørn () var ein norsk langrennsløpar frå Alvdal. Han vart noregsmeister på femmila i 1956 og vann i alt fire NM-medaljar i tida 1955-59, alle på 50-kilometeren.

Aktiv
Bjørn gjekk i 1955 inn til sølvmedalje på femmila, slått av Martin Stokken med over tre minuttar, sjølv hadde Bjørn over ni minuttar betre tid enn tredjemann. Året etter, i sin beste sesong, vart han norsk meister på femmila. Han gjekk mål på tida 3.22.13 og var over tre-og-eit-halvt minutt føre sølvmannen Sverre Stensheim. Bjørn gjekk også sitt beste løp i Holmenkollen i same OL-sesongen, og vart nummer tre, vel eitt minutt bakom Hallgeir Brenden på andreplass, men over seks minutt bakom vinnaren Arvo Viitanen frå Finland. Sidan vann Bjørn ein bronsemedalje på NM-femmila i 1957, nøyaktig minuttet bak vinnaren Kristen Kvello. I 1959 avslutta Bjørn si tid som aktiv på nasjonalt toppnivå med eit NM-sølv på 50 km, i kring to-og-eit-halvt minutt bak noregsmeisteren Oddmund Jensen.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 1954: Nr 5 på 30 km på Kongsvinger
Ski-NM 1955: Sølvmedalje på 50 km i Trysil
Ski-NM 1956: Gullmedalje på 50 km på Raufoss
Ski-NM 1957: Bronsemedalje på 50 km på Rena
Ski-NM 1958: Nr 7 på 30 km i Oslo
Ski-NM 1959: Sølvmedalje på 50 km i Porsgrunn

Besteplasseringar i Holmenkollrenna
1954: Nr 7 på 50 km i Holmenkollen
1955: Nr 9 på 50 km i Holmenkollen
1956: Nr 3 på 50 km i Holmenkollen
1959: Nr 8 på 50 km i Holmenkollen

Kjelder
P.Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. 1957
Sportsrevy, aktuelle årgangar

Norske langrennsløparar
Folk frå Alvdal
Morten Eilifsen

Morten Eilifsen () er ein norsk, tidlegare langrennsløpar som representerte Henning Skilag. Han vart dobbelt noregsmeister i langrenn i 2008, med gull på 15 km og 30 km.

Aktiv
Eilifsen debuterte i mars 2006 i verdscupen i langrenn og vart nummer 52 på femmila i Holmenkollen. Den neste verdscupdeltakinga fann stad på Beitostølen 24. nobember 2007, der han gjekk 15 km fristil. Han kom på niandeplass og tok dermed sine første verdscuppoeng. Dette vart hans beste individuelle verdscupplassering. Seinare i sesongen var han med på å vinne ein verdscupstafett i Falun, han gjekk tredjeetappen for Noregs andrelag som etter spurten sigra føre Noregs fyrstelag og Tsjekkia.

Under NM på ski 2008 overraska han og vart noregsmeister både på 15 kilometer og 30 km, og vann Kongepokalen. På tremila slo han sølvvinnaren Martin Sundby med 12 sekundar og bronsemannen Petter Northug med 33 sekundar. To dagar seinare brukte han 33.45,7 på 15 km, Ronny Hafsås på sølvplass fekk sluttida 33.49,3. Petter Northug fekk ein nytt NM-bronse etter å ha kome i mål på tida 34.08,9.

Eilifsen la opp som langrennsløpar på toppnivå i 2012.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
2007: Nr 10 på 15 km i Meråker
2008: Gullmedalje både på 15 km og 30 km i Trondheim
2009: Nr 6 på 15 km på Gjøvik
2010: Nr 4 på 15 km i Stokke
2011: Bronsemedalje på 50 km i Tromsø

Bakgrunnsstoff 

Norske langrennsløparar
Anneliese Rothenberger

Anneliese Rothenberger () var ein verdskjend tysk sopran, operasongarinne og skodespelarinne. I løpet av karrieren sin vart ho særleg kjend for si tolking av musikken til Mozart og Richard Strauss. Mellom anna tolka ho rolla Susanna i Figaros bryllup av Mozart og for Lulu av Alban Berg. Ho innehadde ei rekkje utmerkingar og prisar.

Biografi 

I barndommen døydde broren hennar i ei ulukke og faren hennar av hjartesjukdom. Anneliese fekk songundervisning av Erika Müller i krigsåra 1942-1944. I 1943 i byteateret i Koblenz fekk ho for fyrste gong syngja på scenen framfor eit publikum. Grunna krigen vart teateret sperra i 1944, og Anneliese jobba ein periode på fabrikk før ho måtte evakuera til Thüringen seinhaustes 1944. Hausten 1945 vart ho engasjert som songarinne igjen og framførte sin fyrste songkveld i Hamburg med stykke av Mozart. I 1947 hadde ho sin fyrste konsert i Hamburg og vart tilsett ved statsoperaen i byen.

I 1951 debuterte ho som filmskodespelar, noko ho heldt fram med opp gjennom 1950- og 1960-åra. Ho song ved operaen i Hamburg frå 1949-1956, og vart tilsett ved operaen i Wien i 1958. Frå og med 1954 opptredde ho kvart år under Festspela i Salzburg. Same året gifte ho seg med journalisten Gerd W. Dieberitz.   I 1960 debuterte ho for fyrste gong på Metropolitan Opera i New York,  og opptredde heile 48 gonger der frå då av og til 1965. Anneliese Rothenberger fekk ein ny karriere i 1970-åra då ho vart programleiar for fjernsyn for fyrste gong. Seriane ho leidde, var m.a. Anneliese Rothenberger Gibt Sich die Ehre og Traumland Operette. Ho song på operascenen fram til 1983, og heldt sin siste konsert i 1989. Etter at ektemannen Dieberitz døydde i 1999, slo ho seg ned ved Bodensjøen i Sveits og budde der dei siste åra av livet sitt.

Fotnotar 

Tyske operasongarar
Folk frå Mannheim
Tyske programleiarar
Tyske skodespelarar
Thorleif Vangen

Thorleif Birger Vangen () var ein norsk langrennsløpar frå Vinger i Hedmark. Åra 1946-48 vann han fire gullmedaljar i norske meisterskap på ski. Han representerte IL i BUL i Oslo. Vangen døydde i Eidskog.

Aktiv
Vangen vann den fyrste norske meisterskapen etter andre verdskrigen då han tok gullmedaljen på 30 km i Drammen, med tida 2.00.43 hadde han vel to minuttar betre tid enn sølvmannen Erik Resell. Seinare på vinteren vann han NM-femmila i Alvdal, med god margin til Trygve Evensen og Arve Ulseth på dei neste medalje plassane. På 18 km under NM og på femmila i Holmenkollen var rollene omsnudd, Ulseth vann begge desse tevlingane, medan Vangen fekk ein NM-bronse og vart nummer to i Holmenkollen.

I 1947 forsvara Vangen NM-tittelen på tremila, etter sekundstrid med Erling Evensen; sluttid 1.49.49 mot 1.49.58. På femmila gjekk han inn til sølvmedalje, under tunge forhold kom han i mål etter 3 timar, 49 minuttar og 9 sekundar, vel seks minuttar bak noregsmeisteren Hallvard Eggset.

Vangen vart noregsmeister for fjerde og siste gong under NM på ski 1948 på Lillehammer. Han sigra på 18 km med tida 1.02.02 og slo nestemann Kristian Bjørn med 47 sekundar. På 30 km fekk han bronsemedaljen, men var godt over tre minuttar bak Leif Haugen som tok gullet. Han deltok for Noreg under Vinter-OL 1948 i St. Moritz på 50 km, men braut løpet. I Holmenkollen vart han den sesongen nummer elleve på 18 km, og var tredje beste nordmann.

I sin siste sesong, 1950, tok Vangen NM-sølv på femmila, vel fire minuttar bakom Harald Maartmann.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
1946: Gullmedalje på 30 km og 50 km og bronsemedalje på 18 km
1947: Gullmedalje på 30 km i Tistedalen og sølvmedalje på 50 km på Gjøvik
1948: Gullmedalje på 18 km og bronsemedalje på 30 km på Lillehammer
1949: Nr 4 på 50 km på Hamar
1950: Sølvmedalje på 50 km

Norske langrennsløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Folk frå Kongsvinger
Urtehagen på Knatten

Urtehagen på Knatten er ei bok skriven av Annemarta Borgen og utgjeven av Gyldendal Norsk Forlag i 1973. Boka har undertittelen -en bok om urter, mat og meget annet og inneheld i tillegg til oppskrifter og dyrkingrettleiingar mykje kulturhistorie sett frå staden Knatten på Asmaløy i Hvaler kommune lengst sør i Østfold, der Annemarta Borgen og forfattarmannen Johan Borgen budde med huslyden frå sist på 1960-talet og framover.

Urtehagen på Knatten var debutboka til Annemarta Borgen. Ho skreiv seinare mellom anna Rosehagen på Knatten (1982), Fisk fra kjøkkenet på Knatten (1983) og Deg (1981).

Boka har kome i mange opplag og utgåver og er også omsett til dansk.

Innhald 
Boka er deld i to hovudbolkar, ein om innanlandske ville krydderurter, og ein om utanlandske krydderurter.

Innanlandske ville krydderurter 
 Brennenesle
 Einer
 Groblad
 Karve
 Kvanne
 Løvetann
 Malurt
 Oregano
 Rose
 Ryllik
 Salat
 Timian

Utanlandske krydderurter 
 Anis
 Basilikum
 Borago
 Calendula
 Dill
 Estragon
 Isop
 Kjørvel
 Løpstikke
 Persille
 Rosmarin
 Salvie
 Sar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Urtehagen på Knatten digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket

Bøker frå 1973
Hvaler kommune
Marvin Leonard Goldberger

Marvin Leonard Goldberger () er ein amerikansk fysikar

Han var professor ved University of Chicago 1950-1957, professor i teoretisk fysikk ved Princeton University frå 1957 til 1978 og frå 1978 til 1987 ved California Institute of Technology. Frå 1987 til 1991 var han direktør ved Institute for Advanced Study, og frå 1991 var han professor ved University of California, L.A. 

Goldberger var knytt til Manhattan-prosjektet under andre verdskrigen og arbeidde med utviklinga av kjernereaktorar i samband med dette. Mellom anna gjorde han grunnleggjande studiar av nøytrondiffraksjon. I 1948 starta han å arbeide med elementærpartikkelfysikk under Enrico Fermi. Goldberger var den første som nytta Monte Carlo-metoden som eit statistisk grunnlag for å klårleggje reaksjonane til ein partikkel i ein kjerne. I samarbeid med Murray Gell-Mann målbar han i 1952 ein teori for kollisjonsprosessar mellom elementærpartiklar og har sidan levert vesentlege bidrag til forståinga av naturen til elementærpartiklane. Han har òg utført viktige teoretiske arbeid i samband med spreiing av røntgenar- og elektronstrålar mot komplekse molekyl.

Kjelder

USA-amerikanske fysikarar
USA-amerikanske jødar
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Fysikarar på 1900-talet
Matrisemekanikk

Matrisemekanikk er ei matematisk formulering av kvantemekanikken der fysikalske storleikar blir skildra ved hjelp av matematiske matriser. Teorien for matrisemekanikk vart først utvikla av Werner Heisenberg, Max Born og Pascual Jordan omkring 1925 og viste seg å vere eit likeverdig alternativ til Schrödingers bølgejmekanikk.

Sjå òg
kvantefysikk

Kjelder
matrisemekanikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/matrisemekanikk

Kvantemekanikk
Mesisk atom

Mesisk atom er eit atom som inneheld eit meson i staden for eit av elektrona. Det kan produserast kunstig, og sender ut røntgenstrålar under danninga.

Kjelder
 mesisk atom. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/mesisk_atom

Eksotiske atom
Kvantekromodynamikk
Nintendo 64DD

Nintendo 64DD (DD står for Disk Drive) er eit utvidingssystem for Nintendo 64. Det blei kalla Dynamic Drive i byrjinga av utviklinga av maskinen. Nintendo 64DD vart eit kommersielt nederlag, og vart aldri marknadsført utanfor Japan. Mange dataspel var planlagt for lansering til systemet, mellom anna The Legend of Zelda: Ocarina of Time (som Zelda 64) og Paper Mario (som Super Mario RPG 2).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nintendo 64DD» frå ,  den 13. april 2013.  
 

Nintendo