alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tyngdebølgje

Tyngdebølgjer er i væskedynamikk ei bølgje i ei væske eller i grenseflata mellom to medium (t.d. atmosfæren og havet) der tyngdekraft eller oppdrift er den gjenopprettande krafta.

Når ein væskepakke blir forskyvd på ei grenseflate eller internt i område med forskjellig tettleik, vil tyngdekrafta trekke pakken tilbake til likevekt, noko som fører til ei svinging om likvektspunktet. Tyngdebølgjer mellom luft-sjø grenseflata blir kalla overflate tyngdebølgjer eller overflatebølgjer, medan interne tyngdebølgjer vert kalla interne bølgjer. 
Havbølgjer eller tsunamiar er døme på tyngdebølgjer.

Atmosfærisk dynamikk 

Sidan ei væske er eit kontinuerleg medium vil ei forstyrring forflytte seg i væska. I jordatmosfæren blir momentum flytta frå troposfæren til mesosfæren ved hjelp av tyngdebølgjer. Tyngdebølgjer oppstår i troposfæren i samband med frontsystem eller når luft strøymer over fjell. I starten vil bølgjene forplante seg gjennom atmosfæren utan at den midla farten blir endra. Men når bølgjene kjem opp i tynnare luft i høgda aukar amplituden deira og ikkje-lineære effektar får bølgjene til å bryte, noko som overfører momentum til den midla luftstraumen. Denne prosessen spelar ei viktig rolle for dei dynamiske prosessane i midlare område av atmosfæren.

Referansar 
 Dr. Steven Koch, Hugh D. Cobb, III and Neil A. Stuart, «Notes on Gravity Waves - Operational Forecasting and Detection of Gravity Waves Weather and Forecasting». NOAA, Eastern Region Site Server.
 Gill, A. E., «Gravity wave». Atmosphere Ocean Dynamics, Academic Press, 1982.

Bakgrunnsstoff 
 Galleri av bølgjeskyer over Iowa.

Væskedynamikk
Atmosfærisk dynamikk
Bølgjer
Randi

Randi er eit norsk kvinnenamn som oppstod på 1400-talet, som ei kortform av Ragnfrid. Dette namnet er sett saman av dei norrøne namnedelane Ragn-, som tyder 'gud' eller 'råd', og -frid, 'vakker' eller 'elskeleg'.

Randi har namnedag den 12. februar.

Kjende namneberarar 
 Randi Blehr (1851–1928), norsk forkjempar for fred, kvinnesak og målsak
 Randi Flesland (f. 1955), norsk næringslivskvinne
 Randi Hansen (f. 1958), norsk songar
 Randi Hobøl (f. 1957), norsk kunstnar
 Randi Karlstrøm (f. 1960), norsk politikar
 Randi Kolstad (1925–1999), norsk skodespelar
 Randi Monsen (1910–1997), norsk kunstnar
 Randi Stene (f. 1963), norsk songar

Bakgrunnsstoff

Sjå òg 
 Randy

Kjelder 
 Spørjekassa om namn  ved uio.no

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Enzym

Enzym er enkle eller samansette protein som fortnar kjemiske prosessar, særleg i levande vesen, utan sjølv å bli påverka. Enzym speler ei avgjerande rolle i livsprosessane. Nesten alle celleprosessane treng enzym for å kunna gå føre seg i det omfanget som trengst.

Namnet enzym tyder eigentleg «i gjær», men blir i dag brukt om biologiske katalysatorar i alle slags organismar. 

Ofte kan ein lavmolekylær del, koenzymet, skiljast frå ein proteindel, apoenzymet, og desse utgjer saman i laus sambinding det aktive enzymet. Ein skil mellom tre hovudgrupper av enzym:

 Spaltande, som spaltar under medverknad av vatn og fosforsyre. 
 Transporterande, som overfører oksygen, hydrogen eller elektron 
 Isomerasar, som omdannar ein isomer til ein annan.

Sjå òg 
 Katalysator

 
Biomolekyl
Katalyse
Stoffskiftet
Prosesskjemikal
Romanen Jonas

Jonas er ein roman skriven av Jens Bjørneboe som vart gjeven ut i 1955, på Aschehoug forlag. På den tida boka vart skriven, var Bjørneboe i starten av trettiåra og arbeidde på Steinerskolen i Oslo. Jonas er delt opp i to delar kalla «I Villniset» og «Under Hjulet». Boka har 12 kapittel, fem i første del og sju i andre del. Mot slutten kjem eit eige kapittel med overskrifta «Jungmannens Historie».

Handling 

Boka handlar om den vesle guten Jonas som veks opp på 50-talet, og vanskane han møter når han skal byrje på skulen. Jonas kan nemleg ikkje lese. I byrjinga av første klasse er det sjølvsagt normalt, men tida går og Jonas kan framleis ikkje lese eit ord i 2. klasse. Lærarinna meiner han berre treng litt press, noko som fører til at Jonas blir utsett for mobbing og plaging frå både lærar og medelevar. Etter nesten to år på denne måten, blir foreldra kalla inn til møte og fortalt at sonen deira held resten av klassen tilbake og øydelegg for dei. Dei blir pressa til å overføre Jonas til hjelpeskulen, kalla «Iddioten» av barna. Jonas har det vanskeleg på skulen, men nektar likevel å bli overført til skulen for psykisk utviklingshemma der leiinga meiner han høyrer heime. Han klamrar seg til senga, blir sjuk, og rømer snart heimanfrå.

Når han dukkar opp att er det gøymd i livbåten på eit skip utanfor Bergen. Mannskapet tar seg av han, og spesielt jungmannen, ein tidlegare lærar, blir knytt til han. Han overtalar Jonas til å reise tilbake til foreldra i Oslo. I mellomtida har onkelen til Jonas fått høyre om ein spesiell skule i byen frå nokon kundar. Der skal dei visstnok ha andre metodar, og sjølv om skulen manglar pengar og eigentleg ikkje har plass til fleire elevar, får Jonas byrje i 2.klasse der. Bjørneboe gir ikkje skulen noko namn, men den har svært store likskapar med Steinerskolen. Her er spelar undervisninga på kreativitet og fantasi, og Jonas kan delta på lik linje med alle andre. Han får i tillegg ekstratimar saman med andre elevar med lese- og skrivevanskar, der dei lærer alfabetet ved å høyre historier og teikne kvar bokstav. Og etter kvart betrar tilværet seg for Jonas.

Norske romanar
Jens Bjørneboe
Bøker frå 1955
Utdanning i kulturen
Bernouilli-prinsippet

Bernouilli sitt prinsipp slår fast at når gjennomstrøyminga av eit medium aukar, vil trykket minka, altså at ei luft- eller væskemasse rører seg, vil trykket verta mindre enn om mediet står i ro. Dette er ei forenkling av Bernouillis likning, som slår fast at summen av energi i ei gjeven masse vil vera konstant. Prinsippet er kalla opp etter den sveitsiske vitskapsmannen Daniel Bernouilli

Prinsippet er mest kjend som det som får fly til å letta. På grunn av utforminga på vengene, har lufta ein lengre veg å gå på oversida enn på undersida. Dette fører til høgare fart på lufta oppå venga i høve til lufta under. Då vert trykket mindre over venga, og venga får oppdrift.

Prinsippet vert òg brukt i måling av gjennomstrøyming. Røyret vert strupa (slik at gjennomstrøyminga vert lågare framføre strupinga enn bak) ved hjelp av ei måleblende, som er ei innsnevring i røyret. Då oppstår det eit trykkfall, som ein kan måla ved å samanlikna trykket før og etter måleblenda. Ut frå dette kan ein rekna ut kor stor gjennomstrøyminga er. Eit liknande måleprinsipp er måling med venturi-røyr.

Bruk innanfor kardiologi 
Omvendt kan ein nytta ei fartsmåling over ei forsnevring til å rekna seg fram til trykkgradienten over forsnevringa. Dette er vanleg t.d. innan kardiologi kor ein med ekkokardiografi kan måla farten på blodstraumen og rekna seg fram til trykkskilnader.

Ein nyttar då i prinsippet denne likninga: 
kor  er trykkskilnaden over forsnevringa (skilnaden i trykk før og etter),  er tettleiken på blod (1,06 x 103 kg/m3), V2 farten etter forsnevringa, V1 farten før forsnevringa, integral-leddet gjev den lokale akselerasjonen og R er ein konstant for motstanden gitt denne væska og denne opninga.

For praktisk bruk blir likninga forenkla. Den siste delen kan fjernast av di den viskøse motstanden i hjartet er liten. Integral-leddet med akselerasjonen er berre viktig for å sjå på tidsforseinkinga mellom auke i fart og fall i trykk. Er ein ute etter kor stort trykkfallet er og ikkje når i hjartesykelen det skjer kan dette leddet fjernast. Er farten før holet, V1, mindre enn eller lik ein blir òg V12 liten. Til dømes er kvadratet av 0,8 lik 0,64. Ein kan difor ta vekk V1, samtidig endrar me då nemninga for V2 til V. Ettersom  for blod er om lag 8 kan me forenkla likninga til .

Dersom ein til dømes måler ein fart på 4,3 m/s gjennom aortaklaffen ut av venstre hjartekammer, kan ein rekna ut at trykket i venstre hjartekammer i systolen er 4x4,32 = 74 mmHg høgare enn i armen.

Denne bruken av Bernouillis prinsipp blei først demonstrert av nordmennene Jarle Holen, Liv Hatle og Bjørn Angelsen på 1970-talet.

Kjelder 
 Hatle, L. og B. Angelsen: Doppler ultrasound in cardiology. Physical priciples and clinical applications, Philadelphia, 1982. Første omfattande framstilling av emnet, med grunnleggande drøftingar.
 Otto, CM.: Textbook of clinical echocardiography. Philadelphia, 2000.

Væskedynamikk
Venturi-effekten

Venturi-effekten byggjer på Bernoulli-prinsippet, og dreiar seg om dette prinsippet brukt til å måla gjennomstrøyming i eit røyr. Ved å strupa ein bit av røyret, oppnår ein endringar i trykk og gjennomstrøyming, som gjer at ein kan finna ut kor stor gjennomstrøyminga er, ved å måla trykkdifferansen med ein differansetrykkmålar. Omgrepet er kalla opp etter den italienske fysikaren Giovanni Battista Venturi.

Sjå òg 
 Måleblende

Kjelde 
 Venturi-effekten på engelsk wikipedia

Væskedynamikk
Gjennomstrøyming

Gjennomstrøyming (engelsk flow) er eit mål på kor mykje av eit medium som strøymer gjennom eit røyr per tidseining. Målet vert oftast oppgjeve i kubikkmeter per sekund (m3/s). Måleinstrument for å måla gjennomstrøyming med kallar ein flowmeter.

Væskedynamikk
Hydraulikk
Varg veum

Sjå òg den oppdikta personen Varg Veum

Varg veum eller varg i veum (norr. vargr í véum) er eit norrønt uttrykk som direkte omsett tyder ulv i tempel eller ulv i heilagdomane. Det vart brukt om personar som vart lyst fredlause etter å ha gjort eit brotsverk på ein heilag stad eller på ein rettsstad.

Uttrykk
Ord frå norrønt
Forvising
Gjennomstrøymingsmålar

Ein gjennomstrøymingsmålar (engelsk: flowmeter) er eit instrument for å måla gjennomstrøyming med. Det er ikkje lett å måla gjennomstrøyminga direkte, så ofte vert det brukt andre typar måleinstrument, som gjev ein verdi som gjennomstrøyminga kan reknast ut frå.

Målemetodar 
Det finst ulike måleprinsipp og typar av flowmeter:
 Måling av gjennomstrøyming i røyr
 Måling ved hjelp av Bernoulli-prinsippet:
 Måleblender brukar struping for å måla gjennomstrøyminga. Ein får då eit trykkfall som vert større når gjennomstrøyminga aukar. Måleblenda er ei plata som vert montert inni røyret.
 Venturi-røyr er ei innsnevring i røyret, måleprinsippet er det same som for måleblenda.
 Pitotrøyr
 Måling basert på kjent volum:
 Ovalhjulsmålaren har to ovale tannhjul som verkar som ei omvendt pumpa. Ved å telja omdreiingane på det eine tannhjulet kan ein finna gjennomstrøyminga
 Stempeldoseringspumper
 Måling av fart:
 Turbinmålaren måler farten på mediet gjennom ein turbin.
 Anemometer vert brukte til å måla gjennomstrøyming av gassar. Eit varmeelement vert sett inn i røyret. Anten vert straumstyrken halden konstant, og temperaturen målt, eller temperaturen vert halden konstant og straumen målt. Lågare temperatur eller høgare straum indikerer auka gjennomstrøyming.
 Andre måleprinsipp:
 Rotameter er eit loddrett, konisk røyr med ein flytar inni. Mediet går oppover i røyret, og flytaren får meir oppdrift når gjennomstrøyminga er større.
 Ein induktiv gjennomstrøymingsmålar vert berre brukt på væsker. Målaren induserer ei spenning gjennom mediet på tvers av røyret. Denne spenninga vert større når farten på mediet aukar.
 Vortex gjennomstrøymingsmålar er basert på Karman sin vortex-teori. Denne målaren lagar ein kvervel. Frekvensen til kvervelen er proporsjonal med gjennomstrøyminga.
 Massestrøymingsmålaren måler gjennomstrøyminga ved hjelp av corioliskrafta.
 Ein ultralydmålar er ein gjennomstrøymingsmålar basert på ultralyd, denne nyttar dopplereffekten.
 Måling av gjennomstrøyming i opne renner:
 Venturikanalen går ut på det same prinsippet som venturi-røyret.

Strøymingsvakt 
Ei strøymingsvakt (flow switch) er eit instrument som gjev eit signal når gjennomstrøyminga går over eller under fastsette grenser. 

Eit enkelt prinsipp for ei strøymingsvakt er ei plata som står i eit strøymande medium. Når mediet treffer plata, vil det verka ei kraft på plata. Denne krafta vert motverka av ei fjør. Når krafta frå straumen vert større enn krafta til fjøra, vil plata flytta seg, og ein brytar vert aktivert.

Ein måleomformar eller eit flowmeter kan ha strøymingsvakta integrert elektronisk.

Kjelder 
 Bjørnar Larsen. Industriell måleteknikk for automatikarfaget. Noreg 1996: Vett & Viten AS. ISBN 82-412-0223-7

Måleteknikk
Væskedynamikk
Aud Schønemann

Aud Schønemann, eigentleg Aud Pande-Rolfsen, () var ein populær norsk skodespelar. 

Foreldra hennar var skodespelarane August Schønemann (1891–1925) og Dagmar Kristensen (1901–1987). Ho var gift med no avlidne Jan Pande-Rolfsen. 

Schønemann debuterte tidleg i norsk sceneliv, men er mest kjend for rollene som Valborg i filmane om Olsenbanden og som «Modern» til Fleksnes. I seinare år spelte ho mellom anna i Fredrikssons fabrikk, saman med mellom andre Elsa Lystad og Anne Marie Ottersen. 

Schønemann vann Amandaprisen sin heiderspris i 1997.  Ein statue av Schønemann i ei av sine roller, laga av skulptøren Nina Sundbye, står framfor hovudinngangen til Oslo Nye Teater, avduka av ordføraren i Oslo, Fabian Stang, 21. oktober 2010.

Filmografi 

 1999 –	Olsenbandens siste stikk – Valborg
 1998 –	Nr. 13 – Fru Skau
 1994 –	Fredrikssons fabrikk – The Movie - Margit
 1984 –	...men Olsenbanden var ikke død! – Valborg
 1982 –	Olsenbandens aller siste kupp – Valborg
 1981 – Olsenbanden gir seg aldri! – Valborg
 1979 – Olsenbanden og Dynamitt-Harry mot nye høyder – Valborg
 1979 –	Olsenbanden + Data Harry sprenger verdensbanken – Valborg
 1978 –	Olsenbanden & Dynamitt-Harry på sporet – Valborg
 1976 –	Olsenbanden for full musikk – Valborg
 1976 –	Bør Børson II – Sorenskriverfruen
 1975 –	Olsenbandens siste bedrifter – Valborg
 1975 –	Olsenbanden møter Kongen & Knekten – Valborg
 1974 –	Den siste Fleksnes – Modern
 1973 –	Olsenbanden og Dynamitt-Harry går amokkkkkk – Valborg
 1972 –	Fleksnes Fataliteter – Modern
 1972 –	Olsenbanden tar gull – Valborg
 1971 –	Norske byggeklosser – Bankopplysningsdame
 1970 –	Olsenbanden og Dynamitt-Harry – Valborg
 1970 –	Skulle det dukke opp flere lik er det bare å ringe... – Lilly Hansen
 1969 –	Olsenbanden – Valborg
 1966 –	Hurra for Andersens – Hildur Sofie f. Evensen
 1963 –	Elskere
 1961 –	Sønner av Norge – Drabantbyborger

Norske skodespelarar
St. Hallvard-medaljen
Vinnarar av Amandaprisen
Folk frå Oslo
Prosesskontroll

Prosesskontroll er ein underkategori av kybernetikk/reguleringsteknikk. Omgrepet prosesskontroll vert ofte nytta om regulering/kontroll innan kjemisk og petrokjemisk industri, men òg innan relatert industri som til dømes treforedlingsindustri.

Sjå òg 
Kybernetikk
Reguleringsteknikk 

Reguleringsteknikk
Automatisering
Prosessteknikk
Skjold leir

Skjold leir er ein militærleir i Øverbygd i Målselv kommune i Troms og Finnmark, der ein finn 2. bataljon og Ingeniørbataljonen. Mauken skytefelt høyrer til under Skjold leir.

Forsvaret i Troms
Norske militærleirar
Byggverk i Målselv
Prosessinstrumentering

Prosessinstrumentering er instrumentering innan prosessindustrien og femnar om utvikling, prosjektering, montering, testing og igangkøyring av instrumenteringsutstyr i industrielle anlegg. Utvikling og prosjektering vert utført av ingeniørar, medan montering og drift vert utført av instrumentteknikarar, automatikkmekanikarar, instrumentrøyrleggjarar og liknande.

Instrumentering i prosessanlegg 

Instrumenta kan vera måleinstrument, -element, -omformarar og grensebrytarar (limit switch), ulike typar pådragsorgan og andre instrument som skal styra desse. Dei kan verta kopla opp med instrumentrøyr som fører ulike målemedium eller instrumentluft, og instrument-kablar.

Reguleringsventil 
Ein reguleringsventil er eit pådragsorgan for å regulera gjennomstrøyming direkte, eller andre storleikar som t.d. trykk, temperatur eller nivå indirekte gjennom gjennomstrøyminga. Ventilen kan ha ein målar for å gje attendemelding til regulatoren om posisjonen. Denne målaren skal ha instrumentkabel. Ventilen har òg ein ventilstillar (positioner) som skal ha tilførsel av styrestraum og kabel eller instrumentrøyr for tilførsel av energi til å stilla ventilen med. Oppkoplinga mellom ein pneumatisk eller ein elektropneumatisk ventilstillar og aktuatoren på ein reguleringsventil, skjer med instrumentrøyr.

Oppkopling 
 Instrumentluft har eit trykk på mellom 5 og 10 barG, og vert brukt til å driva pådragsorgan. Instrumentluft er nesten det same som arbeidsluft, men har større krav til reinsemd. Instrumentrøyr er vanlegvis tynnvegga røyr av plast eller rustfritt stål som vert brukte til å føra fram instrumentluft. Dei vert som oftast skrudde saman med koplingar, ikkje sveiste.

 Instrumentkabel: Dei fleste instrument brukar svært lite straum og spenning, det vanlegaste er 24 volt likespenning. Likevel har dei avanserte kablar. Kablane har ein støyskjerm, som vert kopla til jord i den eine enden, og fangar opp elektromagnetisk støy frå utsida for å hindra denne strålinga i å påverka grannsemda i måle- og styresignal. Tidlegare var spenningar under 50 volt ein eigen klasse, no er dei tekne inn i definisjonen lågspenning.

Signal 
Instrument brukar ulike typar signal til å kommunisera med einannan. Tidlegare brukte ein ofte trykk som signalgjevar mellom måleomformarar, regulatorar og pådragsorgan. Då hadde ein luft med eit variabelt trykk som låg mellom 0,2 og 1 bar. Spenning 1-5 volt har òg vorte brukt. I dag er straum nærast einerådande som signalgjevar. Styrestraumen varierer mellom 4 og 20 milliampere. Måleinstrument som brukar denne standarden, er oftast HART-kompatible, det vil seia at dei samsvarar med ein standard som gjer dei lette å kalibrera og kontrollera. Det finst òg andre standardar som vert brukte.

Sjå òg 
 Instrumentering
 Reguleringsteknikk
 Kybernetikk

Reguleringsteknikk
Automatisering

ar:أجهزة
bn:ইন্সট্রুমেন্টেশন
ca:Instrumentació (enginyeria)
en:Instrumentation
es:Instrumentación electrónica
fa:مهندسی ابزار دقیق
fr:Instrumentation (science)
hi:मापयंत्रण
id:Elektronika dan instrumentasi
it:Strumentazione di controllo
pt:Instrumentação
ru:Приборостроение
simple:Instrumentation
fi:Mittaustekniikka
Klorat

Klorat er eit ion ClO3−. Her er klor i oksidasjonstilstand +5

Klorat vert òg nytta som fellesnamn på sambindingar som inneheld denne gruppa.

Bakgrunnsstoff 

 
Oksoanion
Kloroksid
Venstresosialistisk gruppe i Nordisk Råd

Den venstresosialistiske grøne gruppa i Nordisk Råd består av dei nordiske venstresidepartia SV, Vänsterpartiet (Sverige), Socialistisk Folkeparti og Enhedslisten (Danmark), Inuit Ataqatigiit (Grønland), Venstrepartiet dei grøne (Island), Venstreforbundet (Finland) og Tjódveldisflokkurin (Færøyane). 

Rolf Reikvam frå SV vart hausten 2006 vald som gruppeleiar for den venstre-grøne gruppa i Nordisk Råd. Han vil som gruppeleiar prioritere arbeidet med kultur, utdanning og forsking, uttalar han til SV sin nettstad, der det òg heiter at Reikvam "no får ei aktiv rolle i partigruppene sitt arbeid for ein fellesnordisk innsats for utvikling av den nordiske velferdsmodellen"  .

Sosialisme
Norden
Måleblende

Ei måleblenda (flow orifice) er eit måleelement for måling av gjennomstrøyming ved hjelp av Bernoulli-prinsippet. Måleblenda er ei plata med eit hòl i. Når mediet strøymer gjennom måleblenda, oppstår det eit trykkfall. Storleiken på trykkfallet er avhengig av gjennomstrøyminga. Trykkfallet vert målt med ein differansetrykkmålar, som då vert del av eit flowmeter.

Gjennomstrøyminga er ikkje proporsjonal med trykkfallet over måleblenda, men med kvadratrota av trykkfallet. For å rekna trykkskilnaden om til eit tal for gjennomstrøyming, trengst det eit rotutrekk. Rotuttrekket er vanlegvis lagt inn i måleomformaren eller i regulatoren. Dersom det er indikator på måleomformaren, må det vera rotuttrekk i han, om ikkje indikatoren er analog med ulineær skala.

Matematisk utleiing 
Det totale trykket i eit strøymingsrøyr er sett i hop av to komponentar. Fyrst kjem det statiske trykket som er sjølvstendig frå strøymingsrata og gjeve som:

.

der Po er det ytre trykket, ρ er tettleiken åt mediet, g er tyngdeakselerasjonen og h er høgdi som mediet har over nivået der Pstat vert rekna ut.

Det andre tilskotet til totaltrykket er det dynamiske trykket, som berre er ein funksjon av strøymingsrørslemengdi og dimed av strøymingsrata. Dette er gjeve som:

.

der v er strøymingsfarten.

Energikonserveringi for strøyming i røyr er gjeve ved Bernoulli-likningi:

Ptot = Pstat + Pdyn = konstant.

som gjev trykkbalansen i måleblenda:

.

der P1, ro1 og P2, ro2 er uttrykk for ytre trykk og tettleik på kvar si sida av måleblenda.

Går ein ut frå at væska er ikkje-kompressibel, slik at ro1 = ro2 = ro, og at strøymingi er horisontal, slik at h1 = h2 =0, kan ein setja opp:

P1 - P2 = (1/2)*(v2^2-v1^2)

Sidan væska er ikkje-kompressibel, må volumstrøymingi før og etter måleblenda vera den same:

 q = A1*v1 = A2*v2

der A1, v1 og A2, v2 er strøymingsareal og strøymingsfart like etter måleblenda. Innsett i likninga for energikonservering gjev dette

P1 - P2 = (1/2)*ro*v1^2*((A1/A2)^2 - 1)

og sidan q = A1*v1 gjev dette

q = (A2 / sqrt(1 - (A2/A1)^2) )* sqrt(2*(P1-P2)/ro)

der strøymingsrata vert ein funksjon av trykkfallet i blenda.

Måleteknikk
Tjóðveldisflokkurin

Tjódveldisflokkurin er det republikanske sjølvstendepartiet på Færøyane. Partiet ligg til venstre for sentrum i det politiske landskapet, og strir for færøyisk sjølvstende frå Danmark. Det vart skipa i 1948 som reaksjon på at Færøyane ikkje vart utropa som sjølvstendig stat etter at ei avrøysting om saka viste fleirtal for det i 1946. Partileiar har etter 1998 vore Høgni Hoydal. Partiet høyrer til Venstresosialistisk gruppe i Nordisk Råd. 

Kjelde: Engelsk wikipedia

På verdveven: Heimesidene til Tjódveldisflokkurin

Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Færøyske politiske parti
Skipingar i 1948
Polarkvervel

Polarkvervelen er ein vedvarande, storskala syklon som ein finn nær polane i den midtre og øvre troposfæren og i stratosfæren. Kvervelen er kraftigast på vinterhalvkula når temperaturgradienten er størst, og blir liten eller kan forsvinne om sommaren. Polarkvervelen over Antarktis er meir tydeleg og vedvarande enn den over Arktis. Dette kjem av at fordelinga av landmassar på høge breiddegrader på nordlege halvkule fører til rossbybølgjer som medverker til å bryte ned kvervelen. På sørlege halvkule er kvervelen meir eller mindre uforstyrra. Kvervelen over Arktis er òg meir langstrakt og har to senter, eitt om lag over Baffin Island i Canada og det andre over det nordaustlege Sibir. 

Kjemiske prosessar i den antarktiske polarkvervelen har ført til kraftig nedbryting av ozon. Salpetersyre i perlemorskyer reagerer med KFK-gassar og dannar klor, som er ein katalysator for fotokjemisk nedbryting av ozon. Klormengda bygger seg opp om vinteren, og ozonnedbrytinga blir dermed størst når sollyset kjem tilbake om våren (september/oktober). Desse skyene kan berre dannast i temperaturar rundt -80 °C, så sidan Arktis er varmare, er det ikkje ozonhol her. 

Andre planetar og månar i solsystemet er òg kjend for å ha polarkvervlar, inkludert Venus, Mars, Jupiter og Saturnmånen Titan.

Atmosfærisk dynamikk
Virvlar
Syklonar
Overbuljongterningpakkmesterassistent

Overbuljongterningpakkmesterassistent er ei langspelplate utgjeven av Øystein Sunde i 1986. Opningssporet på plata har same namnet. Jonas Fjeld Band stod for mykje av kompet på plata.

Innhald 
 «Overbuljongterningpakkmesterassistent»
 «Den aller største gjedda noen noensinne hadde sett»
 «Gåsemor»
 «Nattoget»
 «En liten beta blues»
 «Da er rådyra gode»
 «Kaptein Snutebil»
 «Asfaltsjømann»
 «Hummerteiner og krabbefelt»
 «Ikke no' spesielt sted å dra»
 «Sjåfør (skynd deg hjem før det snør)»
 «Nå har'u fått meg»

Bakgrunnsstoff 
 Om plata hjå Spinner
 «Øystein Sunde» i MICLEX/Norsk rock- og popleksikon

Musikkalbum frå 1986
Øystein Sunde-album
Norske musikkalbum