alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Meistersongarane frå Nürnberg

Meistersongarane frå Nürnberg (Die Meistersinger von Nürnberg), WWV 96, er eit musikkdrama (eller ein opera) i tre akter, skrive og komponert av Richard Wagner. Han er blant dei lengste operaene som ofte blir framførte, og varer vanlegvis rundt fire og ein halv time. Han vart først framført ved Nationaltheater München, i dag heimen til den bayerske statsoperaen, den 21. juni 1868.

Forteljinga føregår i Nürnberg på midten av 1500-talet. På den tida var Nürnberg ein fri riksstat og eit av sentruma til renessansen i Nord-Europa. Historia dreier seg om Meistersinger-lauget (meistersongarane) i byen, ei foreining av amatørdiktarar og musikarar som primært var handverksmeistrar av forskjellige bransjar. Meistersongarane hadde utvikla ei handverksmessig tilnærming til å laga musikk, med eit intrikat system av reglar for å komponera og framføra songar. Verket hentar mykje av atmosfæren frå skildringa av Nürnberg frå tida og tradisjonane til meistersongarlauget. Ein av hovudpersonane, skomakar-diktaren Hans Sachs, er basert på ein historisk skikkelse, Hans Sachs (1494–1576), den mest berømte av meistersongarane.

Roller

Litteratur 

 Dieter Borchmeyer (1982) Das Theater Richard Wagners. Idee ─ Dichtung ─ Wirkung, Stuttgart (Reclam); Engelsk oversettelse: Drama and the World of Richard Wagner, Princeton (Princeton University Press) 2003, ISBN 978-0-691-11497-2.
 Carl Dahlhaus (1972) Wagners Konzeption des musikalischen Dramas, Regensburg (Bosse), 2. Auflage: München/Kassel (dtv/Bärenreiter) 1990.
 Barry Millington (ed.) (1992). The Wagner Compendium: A Guide to Wagner's Life and Music. Thames and Hudson, London. ISBN 0-02-871359-1
 Nicholas Vaszonyi (ed.) (2002), Wagner's Meistersinger. Performance, History, Representation, Rochester/NY (Univ. of Rochester Press) ISBN 978-158-046168-9.
 John Warrack (1994). Die Meistersinger von Nürnberg. Cambridge Opera Handbooks. Cambridge University Press.
 Olaf Waage (1931) Studier over Richard Wagners Die Meistersinger von Nürnberg (Studier fra Sprog- og Oldtidsforskning, 158.)
 Richard Wagner: Mein Leben tr. Andrew Gray, My Life, New York, 1992 ISBN 0-306-80481-6

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mestersangerne fra Nürnberg» frå ,  den 2. mai 2022.

Bakgrunnsstoff 

 Partitur hos International Music Score Library Project

 Libretto på tysk og engelsk (arkivert nettside)

Operaer frå 1800-talet
Tyskspråklege operaer
Operaer av Richard Wagner
Skipingar i 1868
Rhingullet

Rhingullet (tysk Das Rheingold), WWV 86A, er ein opera med tekst og musikk av Richard Wagner, og inngår som det første av fire musikkdrama som utgjer Wagner sin operasyklus Der Ring des Nibelungen. Han vart framført som ein enkelt opera ved Nationaltheater München 22. september 1869 og hadde den første framsyninga si som ein del av Ring-syklusen i Bayreuth den 13. august 1876.

Som "innleiande aftan" (Vorabend) til syklusen, gir Rhingullet bakgrunnshistoria for hendingane som driv hovuddramaa til syklusen.

Operaen fortel om Alberichs tjuveri av rhingullet etter at han forbante kjærleiken; skapinga hans av den allmektige ringen frå gullet og herredømmet hans over nibelungane; Wotans beslag av gullet og ringen for å betala gjelda si til kjempene som har bygd festninga hans Valhall; Alberich si forbanning over ringen og eigarane dens; Erda si åtvaring til Wotan om å gi opp ringen; den tidlege manifestasjonen av makta til forbanninga etter at Wotan gir ringen til jotnane; og inntoget av gudane i Valhall, i skuggen av den foreståande undergangen deira.

I Rhingullet nyttar Wagner eit kompleks system av leiemotiv, musikalske frasar knytt til personar, idear eller gjenstandar. Leiemotiv-systemet blir vidareført og utvikla i dei tre hovuddelane i Ring-syklusen; Valkyrien, Siegfried og Ragnarok (Götterdämmerung).

Roller

Kjente utdrag 

 Forspelet
 Forvandlingsscene, scene 1-2
 Loges forteljing («Immer ist Undank Loges Lohn!»), scene 2
 Nedstiginga til Nibelheim, scene 3
 Alberichs forbanning («Bin ich nun frei?»), scene 4
 Erdas åtvaring («Weiche, Wotan, weiche»), scene 4
 Donner kallar på torevêret («He da! He da! He do! Zu mir, du Gedüft!»), scene 4
 Wotan si hylling til gudeborgen («Abendlich strahlt die Sonne Auge»), scene 4
 Gudane sitt inntog i Valhall, scene 4

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rhingullet» frå ,  den 2. mai 2022.

Litteratur 

 Dieter Borchmeyer (1982) Das Theater Richard Wagners. Idee ─ Dichtung ─ Wirkung, Stuttgart (Reclam); Engelsk oversettelse: Drama and the World of Richard Wagner, Princeton (Princeton University Press) 2003, ISBN 978-0-691-11497-2.
 Deryck Cooke (1979) I Saw The World End. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-315318-9.
Robert Donington (1963). Wagner's 'Ring' and its Symbols. London: Faber and Faber.
 J.K. Holman (2001). Wagner's Ring: A Listener's Companion & Concordance. Portland, OR: Amadeus Press. ISBN 978-1-57467-070-7
 Barry Millington (1992). "The Music: Operas". In Barry Millington (ed.). The Wagner Compendium. London: Thames and Hudson. ISBN 978-0-50028-274-8.
 Roger Scruton (2016). The Ring of Truth: The Wisdom of Wagner's Ring of the Nibelung. London: Penguin Books. ISBN 978-0-141-98072-0.

Bakgrunnsstoff 

 Partituret til Rhingullet  (tysk og engelsk)

Operaer frå 1800-talet
Tyskspråklege operaer
Operaer av Richard Wagner
Skipingar i 1869
Frisør

Frisør (frå fransk) er eit yrke som går ut på å frisera, klippa, pleia og styla (ordna og setja opp) hår. Ei anna nemning for dette yrket er barber eller barberar, nemningar ein brukte i Noreg til 1934 som yrkestittel for herrefrisørar,
fagpersonar som klipper gutar og menn og barberer og steller skjegg.

Historie 

Faget har opphav i eit eldre handverk, bartskjærfaget. Dette yrkjet omfatta i tillegg til klipp og stell av hår og skjegg fram til 1800-talet også medisinsk behandling som årelating, tannuttrekking, sårbehandling og liknande. På 1900-talet var yrket spesialisert etter kjønn, herrefrisør som klipte gutar og menn,  og damefrisør, og utdanninga var noko ulik.

Utdanning

Noreg 
I Noreg i dag er utdanninga til dette yrket innen utdanningsprogrammet Design og handverk, og består av to år på skule og deretter to år i lære i bedrift. Det fyrste skuleåret er Vg1 design og handverk og det andre skuleåret er Vg2 frisør.

Sjå òg 
 Bartskjær
 Stylist
 Maskør- og parykkmakar
 Frisyre

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Frisør» frå ,  den 2. mai 2022.

Bakgrunnsstoff

 Yrkesbesskildring av frisør ved Utdanning.no
 Søkbar digitalkopi av  Bjørn Svenssons Yrkeslære for frisørar (Universitetsforlaget, 1991)
 Søkbar digitalkopi av  Hans Paul Finsruds Grunnleggende bransjekunnskap for frisører (Frisørbransjens forlag, 1995)
 Søkbar digitalkopi av  Grete Haaland Sunds Grunnleggende hår- og hodebunnspleie for frisører (Frisørbransjens forlag, 1996)

Mesterfag
Handverksyrke
Hårpleie
Cupfinalen i fotball 2021/22/Menn

Cupfinalen for menn 2021/22 var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 115. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom Molde Fotballklubb og Bodø/Glimt og vart avvikla søndag 1. mai 2022 på Ullevaal Stadion i Oslo, kampstart 16.00. Molde FK vart norsk meister etter å ha vunne med 1–0 på straffespark. Det var femte gongen klubben frå Molde vann NM-finalen. 19 657 tilskodarar var til stades på arenaen.

Laga
Molde-mannskapet bestod av: Jakob Karlstrøm, Benjamin Tidemann Hansen, Martin Bjørnbakk, Birk Risa, Martin Linnes, Sivert Mannsverk, Emil Breivik, Kristoffer Haugen, Eirik Ulland Andersen, Magnus Eikrem (kaptein), Ola Brynhildsen. Markus Kaasa kom inn i det 34. minutt i staden for skadde Andersen. Eit lite kvarter før full tid gjekk Eikrem og Haugen ut, inn kom Magnus Grødem og Erling Knudtzon. Fem minutt seinare bytta Rafik Zeknini plass med Brynhildsen.

For Bodø/Glimt stilte: Nikita Haikin, Alfons Samsted, Brede Moe, Marius Høibråten, Brice Wembangomo, Hugo Vetlesen, Elias Hagen, Ulrik Saltnes (kaptein), Runar Espejord, Amahl Pellegrino. I pausen måtte Espejord og Hagen vike plass for Viktor Boniface og Gaute Vetti. Vel 10 minutt før full tid kom Sondre Fet, Gabriel Komsson og Sondre Sørli på bana, ut gjekk   Pellegrino, Vetlesen og Wembangomo.

Kjelder
altomfotball.no

NM i fotball
Idrettstilskipingar i Oslo
Sport i Noreg i 2022
Magnus Eikrem

Magnus Wolff Eikrem () er ein norsk fotballspelar frå Molde som har spelt for Molde Fotballklubb i periodane 2011-13 og sidan 2018. Han er midtbanespelar, kjent som ein framifrå playmaker.

Karriere

Klubbspel
Eikrem var med i junioravdelinga til Manchester United, men kom aldri på fyrselaget. Frå 2011 til juni 2013 var Molde-spelar, deretter eit halvår i SC Heerenveen. Etter eitt års mislukka opphald i Cardiff City, skreiv han i januar 2015 kontrakt med Malmö FF. Her var han med om å vinne Allsvenskan i 2016 og i 2017. 25. juli 2018 var han tilbake i Molde FK. Her var han ein sentral spelar då laget i 2019 lukkast vinne den norske fotballserien. 1. mai 2022 kunne han som kaptein lyfte kongepokalen etter Molde slo Bodø/Glimt med 1-0 i cupfinalen.

Landslagsspel
I tida frå 15. januar til 31. august 2016 deltok Eikrem i 17 av Noregs landskampar, utan å kome på skåringslista.

Merittar
Svensk seriemeister: 2016 og 2017 for Malmö FF
Norsk seriemeister: 2019 for Molde FK
Norsk cupmeister: 2021/22 for Molde FK

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Magnus Wolff Eikrem» frå ,  den 2. mai 2022.  
eu-football

Molde-spelarar
Malmö-spelarar
NM i bryting 1973

Noregsmeisterskapen i bryting 1973 vart avvikla helga 31. mars og 1. april 1973 i Turnhallen i Oslo.

Kongepokalen vart tildelt Harald Barlie frå Sportsklubben 09 i 82-kiloklassa.

48 kg

52 kg

57 kg

62 kg

68 kg

74 kg

82 kg

90 kg

100 kg

Over 100 kg

Kjelder
’’Brytespeilet’’. 1980

Noregsmeisterskap i 1973
Idrettstilskipingar i Oslo
Sport i Noreg i 1973
Noregsmeisterskap i bryting
Komse

Komse er ei tradisjonell samisk vogge som kan berast på ryggen eller hengast opp.

Ei komse er laga av ein uthola trestamme som er trau- eller båtforma og breiare øvst enn nedst. Denne er trekt med barka reinskinn og utstyrt med ein fastståande kalesje av barka skinn som er spent over bøygde trespiler ved hovudenden. Frå forkanten på kalesjen går det sterke, vovne band og snorer ned til fotenden som tar av for støyt under bering og reiser. I komsa ligg barnet, som er reiva med klutar og fine skinn av reinkalv, hare eller lam. Det innsvøypte barnet kviler på eit underlag av kvitmose eller lange, mjuke reinhår frå njávvi, altså frå halsen  på reinsdyret, og på tørka knusk frå morkna bjørk. Barnet kan derfor også vera ute i sterk kulde. Ei komse med barn kan fraktast i pulk eller kløyv, hengast opp på ei grein eller frå taket i ein tradisjonell samisk bustad eller stillast på ende ned i snøen medan den som passar ungen gjer arbeidet sitt.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Komse» frå ,  den 2. mai 2022.  

Samisk kultur
Barnestell
Transportmiddel
Liggemøblar
Samiske ord og uttrykk
Fortid

Fortid er ein tidsperiode som har funne stad, i motsetnad til notid, nett no, og framtida, som kjem til å skje.

Menneske kan ha minne om fortida, og kan koma henne i hug gjennom assosiasjonar, å minnast, draumar og flashback. Dei har registrert henne gjennom munnlege overleveringar og nedskrifter sidan oldtida, og teke henne for seg gjennom historiefaget.
Vitnesbyrd frå fortida blir også studert i fag som arkeologi, arkeoastronomi, samanliknande lingvistikk, geologi (historisk geologi), paleontologi, paleobotanikk, paleoetnobotanikk, paleogeografi, paleoklimatologi og kosmologi.

Grammatisk nytter ein ulike teknikkar for å markera fortid, som verbaspektet tempus. På norsk kan ein bruka perfektum og preteritum for å visa til fortidshendingar.
Kinesisk nyttar derimot ikkje verbaspekt, men tidsord som «i går», «i fjor» eller «for tre timar» sidan for å markera fortid.

Sjå òg

Fornminne
Minnesmerke
Nostalgi

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Fortid» frå ,  den 3. mai 2022.  
 

Tid
Angelit

Angelit, tidlegare kalla Angelin tytöt (Aŋŋel nieiddat), er ei finsk samisk folkemusikkgruppe skipa av systrene Ursula og Tuuni Länsman i 1989. Historia til gruppa kan likevel førast tilbake til 1982, då Eino Ukkonen, finsklæraren til Ursula og Tuuni Länsman, tok dei og nokre klassekameratar med for å synga på ein samisk festival i Utsjoki. I 1987 gav gruppa ut sin fyrste ikkje-kommersielle kassett som var spelt inn saman med Mari Boine.

I 1989 omkom eit av medlemmen frå gruppa i ei bilulukke, og gruppa blei oppløyst. Ursula og Tuuni skipa saman med Ulla Pirttijärvi ei gruppe dei kalla Angelin tytöt, 'jenter frå  Angeli', etter landsbyen Angeli i Enare nord i Finland der dei voks opp. Ulla syng på det fyrste albumet deira, Dolla, og har hatt sin eigen musikkarriere etter å ha gått ut av gruppa.

Gruppa endra namn til Angelit i 1997 på grunn av problem med mange ulike omsetjingar av «Angelin tytöt».

Medlemmer 

 Tuuni Länsman (vokal)
 Ursula Länsman (vokal)
 Alfred Häkkinen (byrja i 1994; gitar og trommer)
 Samuli Kosminen (byrja i 1999; perkusjon)
 Mamba Assefa (byrja i 1999; perkusjon)
 Kimmo Kajasto (byrja i 1999; keyboard, programmering, atmosfære)

Tidlegare medlemmer 

 Ulla Pirttijärvi (vokal)
 Jonne Järvelä (frå Korpiklaani)

Utgjevingar

Album 
Som Angelin tytöt:

 Dolla ('Eld', 1992)
 Giitu ('Takk''', 1993)
 Skeaikit ('Latter', 1995)
 The Voice of the North (1997) - samling av dei tre tidlegare albuma

Som Angelit:

 Mánnu ('Månen', 1999)
 Reasons (2003)

 Samarbeid 
Alle bortsett frå Final Fantasy-samarbeidet blei laga saman med gruppa Waltari.

 Final Fantasy V Dear Friends (1993)
 So Fine! (1994)
 So Fine 2000 (2000)
 Channel Nordica (2000)

KjelderDenne artikkelen bygger på «Angelit» frå ,  den 3. mai 2022.''

Bakgrunnsstoff 

 Angelin Tytöt - "Giddat" (1990)

Musikkgrupper skipa i 1989
Samiske musikkgrupper
Finske musikkgrupper
Äʹvv skoltesamisk museum

Äʹvv skoltesamisk museum (Äʹvv Saa'mi mu'zei) er eit museum for den skoltesamiske kulturen; det ligg ved E6 i Neiden i Sør-Varanger kommune og opna for publikum i juni 2017.

Den faste utstillinga til museet, Skoltelandet, er fordelt på tre rom: Folket, Landet og Verden. Dei tre delane viser samfunna og tradisjonane til skoltesamane; livsforma og landskapsbruket deira, og skoltesamane i møte med storsamfunnet. I Neiden finst òg andre skoltesamiske kulturminne: det vesle, ortodokse Sankt Georgs kapell og det verna landskapet Skoltebyen.

Arbeidet med å ferdigstilla museet tok lang tid. Grunnsteinen blei lagt ned i 2007, og museet stod ferdig i 2009 Ei rekke feil ved bygget førte til utsetjingar med opninga. Museet heitte i planfasen Østsamisk museum, men skifta namn til Äʹvv Skoltesamisk museum før opninga i 2017. «Äʹvv» er skoltesamisk og betyr 'gjenspeglinga av sola på vatn eller snø'.

Museet deltar i bååstedeprosjektet for tilbakeføring av samiske gjenstandar frå Norsk Folkemuseum og Kulturhistorisk museum til samiske museum. Det blei tilbakeført ei rekke gjenstandar i april 2017.

Museet er ein del av Tana og Varanger Museumssiida, saman med tre andre museum i Aust-Finnmark.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Äʹvv skoltesamisk museum» frå ,  den 3. mai 2022.

Bakgrunnsstoff

Kultur i Sør-Varanger
Skipingar i 2017
Atelier

Atelier (uttalt atelié eller atlié, frå fransk for fransk ‘verkstad’) er arbeidsrommet, studioet eller verkstaden til ein biletkunstnar, fotograf eller ein annan kreativ utøvar. Nemninga blir òg brukt om arbeidslokale for kunstindustri og enkelte typar skredderi og finare systover. Tilgang på naturleg lys er ofte viktig i eit godt atelier.

Ateliers libres var uformelle akademi som utvikla seg på 1800-talet; der det blei skaffa modellar, men ikkje gitt noka undervisning. Desse var ettertrakta av avantgarde-kunstnarar. Charles Gleyre sitt atelier blei brukt som møtestad for unge Monet, Renoir og Sisley, og det finst ei levande skildring av den uformelle omgangsforma i George du Maurier sin roman Trilby (1894).

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Atelier» frå ,  den 3. mai 2022.

Bakgrunnsstoff

Franske ord og uttrykk
Målarkunst
Rom
NM i padling 1973

Noregsmeisterskapen i padling 1973 gjekk føre seg på Jonsvatnet i Trondheim 11. og 12.  august.

Karar

K1 500 meter

K1 1000 meter

K1 10000 meter

Kvinner

K1 500 meter

K1 5000 m

Kjelder
Sportsboken 73. Dreyer Stavanger. 1973

Noregsmeisterskap i padling
Noregsmeisterskap i 1973
Idrettstilskipingar i Trøndelag
Idrett i Trondheim
Musselin

Musselin (frå arabisk mausili, 'frå Mosul') er eit svært tynt vove bomullstekstil som blei frakta til Europa frå byen Mosul i dagens Irak på 1600-talet. Stoffet blei særleg populært som kjolestoff i Frankrike på 1700-talet og byrjinga av 1800-talet. Det har seinare særleg blitt brukt til kjolar og gardin.

Langt tidlegare er stoffet kjent frå Bengal, der det kanskje opphavleg blei laga. I Periplus Maris Erythraei frå det første hundreåret e.Kr. er musselin nemnt som ei eksportvare frå Bengal, og i det åttande hundreåret skryt den arabiske handelsmannen Sulaiman i Salsilatu-t Tawarikh av eit svært tynt bomullsstoff frå Bengal som han ikkje har sett maken til andre stader.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Musselin» frå ,  den 3. mai 2022.

Bakgrunnsstoff

Tekstilar
Cupfinalen i fotball 2016/Menn

Cupfinalen for menn 2016 var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 110. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom tittelforsvarar Rosenborg Ballklub frå Trondheim og nivå 2-laget Kongsvinger Idrettslag, og vart avvikla søndag 20. november 2016 på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 26 912 tilskodarar. Rosenborg vann kongepokalen for ellevte gong, etter siger 4–0 over laget frå Kongsvinger.

Kampen
Pål André Helland gav Rosenborg leiinga på eit frispark frå 25 meter i det 12. minutt. Fem minutt ut i andre omgang skalla Tore Reginiussen eit hjørnespark i mål. I det 63. og 65. minutt la Helland på 3– og 4–0. Begge gongane finta han seg fri kringom hjørnet av 16-meterstreken, fyrste gongen sette han ballen i det nærast kiper-hjørnet, andre målet kom i det lengste hjørnet.

Tore Hansen frå Feda var hovuddommar.

Laga
Rosenborg BK mønstra fylgjande mannskap: André Hansen, Jonas Svensson,  Tore Reginiussen, Holmar Eyjolfsson, Jørgen Skjelvik, Mike Jensen (kaptein), Anders Konradsen, Fredrik Midtsjø, Pål André Helland, Christian Gytkjær, Mushaga Bakenga. I det 70. minutt vart Bakenga bytta ut Elbasan Rashani, medan Matthías Vilhjálmsson og Alexander Gersbach fekk vere med på festen dei siste 10-12 minutta. Midtsjø og Helland steig då av.

Kongsvinger mønstra Otto Fredrikson, Fredrik Pålerud, Adrian Ovlien, Kirill Suslov, Jørgen Richardsen, Martin Ellingsen, Harald Holter, Ørjan Røyrane, Helio Pinto, Adem Güven og Antonio Nieves Martin. Midtvegs i andre omgang kom Mame Niang, Johan Vennberg og Espen Nystuen på bana, ut gjekk Güven, Holter og Suslov.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cupfinalen i fotball 2016/Menn» frå ,  den 3. mai 2022.  
 

NM i fotball
Sport i Noreg i 2016
Idrettstilskipingar i Oslo
Pål André Helland

Pål André Helland () er ein norsk fotballspelar frå Kyrksæterøra som sidan 2021 er aktiv for Lillestrøm Sportsklubb. Han er kantspelar, best kjend for sine sesongar som Rosenborg-spelar. Perioden juni 2015-oktober 2016 deltok han i 6 av Noregs landskampar.

Kjelder

eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Heim
Fredrik Midtsjø

Fredrik Midtsjø () er ein norsk fotballspelar frå Stjørdal som sidan 2017 gjer teneste i den nederlandske fotball klubben AZ Alkmaar. Han er midtbanespelar, deltok 2016-21 i 11 av Noregs landskampar.

Kjelder

eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Stjørdal
Anders Konradsen

Anders Ågnes Konradsen () er ein norsk fotballspelar frå Innstranda i Bodø kommune. Han spelte for Bodø/Glimt i tida 2007-10, og er frå 2022 tilbake i Glimt-troppa. Konradsen, som er midtbanespelar, er særleg kjend for sine sju sesongar som Rosenborg-spelar. Perioden november 2012 til juni 2015 deltok han i 8 av Noregs landskampar, skåra eitt mål.

Kjelder

eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Bodø
Samtidsmuseet for nordlige folk

Samtidsmuseet for nordlege folk (nordsamisk Davvi álbmogiid dálážiid musea) er eit museum i Manndalen i Gáivuotna/Kåfjord kommune. Det blei offisielt opna 21. juli 2011 av kulturminister Anniken Huitfeldt. Museet heldt ope frå mars 2011 med kunstutstillinga Gierdu. Samtidsmuseet for nordlege folk held til på Senter for nordlege folk i Kåfjord . Museet dokumenterer og kommuniserer dei kulturelle uttrykka til nordlege folk og regional samisk kultur og historie. Uttrykka til nordlege folk blir kommuniserte i form av mellombelse kunst og tema-utstillingar, medan regional samisk kultur og historie blir kommunisert i ei basisutstilling (fast utstilling). Lisa Vangen skreiv med Marit Reiersen som fagleg rådgivar grunnboka til den faste utstillinga som opna samtidig med opninga av museet 21. juli 2011. Utstillinga blei sett saman av kurator Irina Haugane, som seinare blei avdelingsleiar for museet. 

Samtidsmuseet for nordlege folk er ei underavdeling av Senter for nordlege folk. Senteret blir drive med mellom anna driftstilskot frå Sametinget og Troms fylkeskommune. Det husar òg Riddu Riđđu-festivalen, Samisk språksenter, Samisk bibliotekteneste og lokalkontor for NRK Sameradio, Sametinget og Nord-Troms museum. Henrik Olsen (tidlegare produsent for Riddu Riđđu) har permisjon  Avdelingsleiar for Samtidsmuseet er Kjellaug Isaksen. Museet har ein internasjonal profil og opererer med tre namn: Samtidsmuseet for nordlige folk, Davvi álbmogiid dálážiid musea (nordsamisk) og Museum for Northern Peoples (engelsk). 

Museet er med i Samisk museumsnettverk og Samisk museumslag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Samtidsmuseet for nordlige folk» frå ,  den 3. mai 2022.

Bakgrunnsstoff 

 
 nordligefolk.no

Samisk kunst
Samtidskunst
Byggverk i Kåfjord
Museum i Troms og Finnmark
Kunstmuseum i Noreg
20°E
69°N
Newbrough

Newbrough er ein landsby i Northumberland i England, ved nordbreidda av elva South Tyne rundt  nordvest for Hexham.

Historie 

Newbrough er staden for nokre av dei mange romerske festningane langs den opphavlege nordlege grensa til den romerske Stanegate-vegen som blei bygd i år 71. Kyrkja i Newbrough, St Peter's Church, er bygd på staden til ein av festningane.

Newbrough var i eldre tid del av Manor of Thornton. Eit bustadtårn (tower house) kjent som Thornton Tower blei rapportert på staden, men blei sagt å vera i forfall i 1541. Bygningen er no heilt i ruinar, men er verna med Grade II.

Newbrough Hall er eit herskapshus frå tidleg 1800-tal. Det er verna som Grade II*.

Newbrough Town Hall er rekna som ein av dei flottaste i Tynedale. Rådhuset stod ferdig i 1878, og blei omvølt i 1998.

Women's Institute-bygningen, tidlegare Mechanics Institute, blei bygd i 1854 og er verna som Grade II. I 1948 blei han gjeven til Newbrough Women's Institute (WI), som var blitt skipa i 1923. I 2000 gav WI bygningen til Town Hall. Foreininga har no møte i Town Hall, noko ho også gjorde før 1948.

Ei mile nord for landsbyen ligg ein bekk kalla Meggie's Dene. Dette skal vera staden ei heks på 1500-talet kalla Old Meg blei gravlagd.

Landsbyen har ein barneskule, Newbrough CE First School, Han er tilknytt Church of England.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Newbrough» frå ,  den 3. mai 2022.

Bakgrunnsstoff

 Village website (Fourstones & Newbrough)

Landsbyar i Northumberland
Bakkant

Bakkant eller bakkantinne var ein person i antikken som deltok på feiringa av den romerske guden Bacchus eller den tilsvarande greske guden Dionysos, eit såkalla bakkanal.

Orda er seinare blitt brukte om festande, utsvevande folk.

Kjelder

Romersk religion