alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Viborg i Danmark

Sjå òg Viborg 

Viborg er ein by og tidlegare kjøpstad sentralt på Jylland i Danmark. Byen har 38 261 innbyggjarar (2013) og ligg i Viborg kommune i Region Midtjylland. Viborg er administrasjonsstad for kommunen og for Region Midtjylland.

Fram til kommunereforma i 2007 var Viborg administrasjonsstad for kommunen og for tidlegare Viborg amt.

Viborg er ein av dei eldste byane på Jylland og oppstod rundt år 900-1000.

Landstinget i Viborg 
Viborg var frå 1000-talet den viktigaste samlingsstaden på Jylland, i Knut den mektige si regjeringstid. I 1027 vart kong
Hardeknud hylla som konge på Tinget Viborg Landsting. Det skal ha vore den første kongehyllinga i Danmark. Magnus den gode vart hylla i 1042. Fram til midten av 1600-talet var Viborg Landsting med på å utpeika kongane av Danmark. 

Munken Ælnoth skreiv kring 1120: "Der samles hyppigt store skarer fra hele Jylland, dels for at forhandle om de fælles anliggender, dels for at drøfte, hvorvidt lovene er retfærdige eller endnu gyldige, og tillige give dem fasthed. Og hvad der er blevet fastlagt med enigt samtykke af den forsamlede mængde, kan ikke ustraffet sættes ud af kraft i nogen egn af Jylland."

Sjå òg 
 Viborg domkyrkje - bygginga starta i 1130
 Snapstinget i Viborg
 Vestre Landsret - domstol for Jylland
 Viborg Tugthus
 Viborgsøerne
 Viborg Amt (før 1970)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Viborgs Historie, med byleksikon
 Viborgs nettstad

Byar i Region Midtjylland
Viborg kommune
Danskar i Sør-Slesvig

Den danske minoriteten i Sør Slesvig er ei folkegruppe som reknar seg som danskar, og som bur i den nordlege delen av delstaten Schleswig-Holstein i Tyskland. Medlemmene av den danske minoriteten er normalt tyske statsborgarar, sjølv om dei har eit dansk morsmål og sinnelag. Sjølv kallar dei seg danske sydslesvigere.

Språket er dansk (ofte sørslesvigsk dialekt) og sønderjysk. Her er også ein frisisk minoritet som snakkar frisisk. Tysk blir meir og meir vanleg som heimespråk.

Det danske mindretalet omfattar om lag 50 000 menneske som er organisert i eit rikt foreiningsliv. Det er om lag 50 skular, og like mange barnehagar, kyrkjer, bibliotek, fritidsheim, ei dansk avis og eit politisk parti.

Den danske minoriteten skuldast at området mellom Ejderen og dagens grense mellom Danmark-Tyskland var styrt av danske kongar til 1864. Hertugdømet Slesvig var i personalunion med Danmark, i og med at den danske kongen òg var hertug av Slesvig.

Etter den andre slesvigske krigen vart styringa av Slesvig teken over av Preussen. Etter første verdskrig var det ei folkerøysting i 1920. Etter folkerøystinga vart Nord-Slesvig ein del av Danmark.

Bakgrunnsstoff
Sydslesvig.de
Dansk mindretal  (på tysk)

Dansk historie
Tysk historie
Danskar
Minoritetar i Tyskland
Hertugdømet Slesvig

Hertugdømet Slesvig eller Sønderjylland (tysk Herzogtum Schleswig) var eit dansk hertugdøme i grenseområdet mellom Danmark og Tyskland. Hertugdømet omfatta eit område mellom elvene Ejderen i sør og Kongeå og Kolding Å i nord. Den siste jarlen av Sønderjylland, Knud Lavard, tok den tyske hertugtittelen for jarledømet sitt. 

Innvandring frå sør gjennom mellomalderen fortrengte etter kvart dansk som hovudspråk i Sør-Slesvig, og nedertysk vart meir nytta. Mange kongar av Danmark var samstundes hertug av Slesvig. Såleis var hertugdømet i personalunion med Danmark. Hertugdømet Slesvig høyrde inn under Jyske Lov (seinare formulert på tysk) til innføringa av Preussische Landesgesetz i 1866. Etter den andre slesvigske krigen i 1864 vart styringa av Slesvig teken over av Preussen. Danmark måtte avstå Holstein, Lauenburg og heile hertugdømet Slesvig, slik at den dansk-tyske grensa gjekk ved Kongeå. Etter første verdskrigen var det ei folkerøysting i 1920. Etter folkerøystinga vart Nord-Slesvig ein del av Danmark, medan Sør-Slesvig vart ein del av Schleswig-Holstein i Tyskland.

Hovudbyen i hertugdømet heiter òg Schleswig (Slesvig).

Sjå òg 
 Danskar i Sør-Slesvig

Dansk historie
Historiske område i Tyskland
Nedleggingar i 1920
Tura

Tura (russisk Тура) er ei busetjing i Russland, sentralt i Sibir. Tura var hovudstaden i Evenkia, som var eit autonomt område fram til 2007. Folketalet er 5535 (2010). Staden har ikkje bystatus, men vert kalla "busetjing av urban type".

Fotnotar 

Tettstader i Russland
Evenkia
Regjeringa Jagland

Regjeringa Jagland var den norske regjeringa som sat frå 25. oktober 1996 til 17. oktober 1997.

Regjeringa Jagland var ei mindretalsregjering utgått frå Arbeidarpartiet som hadde 67 av dei 165 representantane på Stortinget. Thorbjørn Jagland fekk i oppgåve å skipa regjering då forgjengaren Gro Harlem Brundtland, òg frå Arbeidarpartiet, gjekk av. Regjeringa sat fram til Stortingsvalet 1997. Før dette valet sa Jagland at han ville gå av dersom Arbeidarpartiet fekk lågare oppslutning enn ved Stortingsvalet 1993, då dei fekk 36,9 % av stemmene. Arbeidarpartiet fekk 35,0 % oppslutning, og regjeringa Jagland gjekk dermed av.

Regjeringa var ei regjering med statsrådar berre frå Arbeidarpartiet.

Statsminister 
 Thorbjørn Jagland 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Utanriksminister
 Bjørn Tore Godal 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Statsråd i:

Utanriksdepartementet Sjef for bistandssaker
 Kari Nordheim-Larsen 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Finans- og tolldepartementet
 Jens Stoltenberg 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Forsvarsdepartementet
 Jørgen Kosmo 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Fiskeridepartementet
 Karl Eirik Schjøtt-Pedersen 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Sosial- og helsedepartementet
 Unnateke helsesaker: Hill-Marta Solberg 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997
 Helsesaker: Gudmund Hernes 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Samferdsledepartementet
 Sissel Rønbeck 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Kommunal- og Arbeidsdepartementet
 Kjell Opseth 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Nærings- og energidepartementet
 Grete Faremo 25. oktober 1996 - 18. desember 1996
 Ranveig Frøiland 18. desember 1996 - 31. desember 1996
 Næringssaker: Grete Knudsen 25. oktober 1996 - 31. desember 1996

Nærings- og handelsdepartementet
 Grete Knudsen 1. januar 1997 - 17. oktober 1997

Olje- og energidepartementet
 Ranveig Frøiland 1. januar 1997 - 17. oktober 1997

Justis- og politidepartementet
 Anne Holt 25. oktober 1996 - 4. februar 1997 (permisjon frå 10. januar 1997)
 Jørgen Kosmo (konstituert) 10. januar 1997 - 4. februar 1997
 Gerd Liv Valla 4. februar 1997 - 17. oktober 1997

Barne- og familiedepartementet
 Sylvia Brustad 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Administrasjonsdepartementet
 Sylvia Brustad 25. oktober 1996 - 15. november 1996
 Terje Rød-Larsen 15. november 1996 - 29. november 1996
 Bendik Rugaas 29. november 1996 - 31. desember 1996

Planleggingssekretariatet
 Terje Rød-Larsen 25. oktober 1996 - 29. november 1996
 Bendik Rugaas 29. november 1996 - 31. desember 1996

Planleggings- og samordningsdepartementet
 Bendik Rugaas 1. januar 1997 - 17. oktober 1997

Landbruksdepartementet
 Dag Terje Andersen 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Miljøverndepartementet
 Thorbjørn Berntsen 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet
 Reidar Sandal 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Kulturdepartementet
 Turid Birkeland 25. oktober 1996 - 17. oktober 1997

Kjelder 
Thorbjørn Jagland si regjering hos Regjeringen.no, vitja 19. november 2009

Sjå også 
 Norske regjeringar

 
Jagland
Sinclairspelet

Sinclairspelet er eit historisk spel om skottehæren som kom til Klungnes i Romsdal i 1612. Manus er skrive av forfattaren Erling Pedersen og handlar om den dramatiske ferda som enda så tragisk ved Kringen ved Otta i Gudbrandsdalen. Spelet har både profesjonelle skodespelarar og amatørar. Det er vist på Klungnes i Rauma kommune tidleg i august kvart år. I 2005 vart spelet vist på utescene ved Tunstugu i Lesja.

Rauma kommune
Lesja kommune
Historiske spel
Norske sogespel
Schleswig

{{geoboks|
|bilete=Schleswig Gottorf18.jpg|
|symbol=Wappen Schleswig.svg
|kart=Schleswig-map.png
|karttekst=Schleswig i Tyskland
|region= Schleswig-Holstein
| distrikt=Schleswig-Flensburg
|areal=2430
|folketal=24 237
|folketal dato=(31. desember 2004)|folketettleik=997
|postnummer=24837
|nettstad=www.schleswig.de
|kart2=Schleswig_in_SL.PNG
|karttekst2=Schleswig i Schleswig-Flensburg
}}

Schleswig (dansk Slesvig, latin Sliaswig, nedertysk Sleswig'') er hovudby i landkrinsen Kreis Schleswig-Flensburg (Slesvig-Flensborg) nord i Schleswig-Holstein ved fjorden Schlei (Slien). Fjordnamnet inngår i bynamnet, som kjem av dansk og tyder 'vika ved Slien'.

Geografi

Klima

Historie
Byen voks fram på nordsida av fjorden etter at vikinghandelsplassen Hedeby vart oppløyst kring 1050. Byen mista allereie i tidleg i mellomalderen statusen som handelsby til Lübeck. Trass i dette hadde byen høg politisk og religiøs status, som hovudby i regionen Slesvig. Fleire gonger vart det bygd ut forsvarsverk med borg og bymur, seinast med Gottorp Slot, som samstundes var sete for hertugane av hertugdømet Slesvig (Herzogtum Schleswig). Domkyrkja i byen, Schleswiger Dom (Sankt Petri kirke), vart bygd i i tida frå 1100-talet til 1400-talet. 

Domkyrkja har frå slutten av 1800-talet hatt det høgaste kyrkjetårnet nord i Tyskland. I og ved kyrkja er det ymse gravmonument og minne om dansk-tysk samband. Kong Niels av Danmark skal vera gravlagd i kyrkja. Det finst eit dansk mindretal i Schleswig, og i byen finst det ymse lag der danskar samlar seg.

Etter den andre slesvigske krigen i 1864 vart styringa av Slesvig teke over av Preussen. Danmark måtte avstå Holstein, Lauenburg og heile hertugdømet Slesvig, slik at den dansk-tyske grensa gjekk ved Kongeå. Etter første verdskrig var det ei folkerøysting i 1920. Etter folkerøystinga vart Nord-Slesvig ein del av Danmark, medan Sør-Slesvig med byen Schleswig vart ein del av Schleswig-Holstein i Tyskland.

Sjå òg 
 Danskar i Sør-Slesvig

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad for byen Schleswig
 Historikk om byen Schleswig 
 Schleswig szene, om hendingar og kultur i Scleswig-området
 Hiort Lorenzen-Skolen, dansk skule i Schleswig

Byar i Schleswig-Holstein
Byar i Tyskland
Slesvig

Slesvig (tysk Schleswig) eller Sønderjylland er ei dansk nemning på området mellom elvane Ejderen (tysk Eider) i sør og Kongeå i nord i grenseområdet mellom Tyskland og Danmark. Området Slesvig kan i Danmark òg verta kalla Sønderjylland. Området utgjorde fram til 1864 hertugdømet Slesvig, der byen Slesvig (tysk Schleswig) var hovudstad. I 1864 vart området lagt inn under Preussen, og frå 1871 Tyskland. I 1920 vart det avgjort ved ei folkerøysting at Nordslesvig (tysk Nordschleswig) skulle verta del av Danmark, medan Sør-Slesvig (dansk Sydslesvig, tysk Südschleswig), skulle vera del av Tyskland. Sør-Slesvig vart ein del av den tyske delstaten Schleswig-Holstein (dansk Slesvig-Holsten).

Kjelder

Dansk historie
Historiske område i Tyskland
Seikantunnelen

Seikantunnelen (青函トンネル, Seikan Tonneru eller 青函隧道, Seikan Zuidō) i Japan er verdas nest lengste jarnbane-tunnel. Han er 53,85 km lang, og var lengst i verda fram til Gotthard-Basetunnelen i Sveits på 57 km opna i 2016. Seikantunnelen går under Tsugaru-stredet, og bind dei japanske øyene Honshu og Hokkaido saman. 23,35 km av tunnelen går under havet. Det djupaste punktet i tunnelen er 240 meter under havoverflata. Jarnbana i tunnelen er den nest djupast liggande jarnbana i verda.

Historie og bygging 
Ein tyfon senka i 1954 fem ferjer i Tsugaru-stredet, og 1430 menneske omkom. Ulukkene førte til krav om eit sikrare samband over stredet, og den japanske regjeringa utreidde planar for ei ferjefritt samband. Det blei meint at ei bru ville bli for usikker i det breie, vêrharde stretet, og det vart bestemt at ein skulle byggje ein jarnbanetunnel mellom øyane.

Det vulkanske fjellet under Tsugaru-stredet var for ustabilt til at tunnelboremaskiner kunne brukast under bygginga av tunnelen, så det meste av tunnelen måtte sprengast med dynamitt. Prøveboring starta i 1964, og sjølve tunnelkonstruksjonen byrja i 1971. Gjennomslaget i tunnelen var i 1983, og tunnelen vart opna for trafikk 13. mars 1988.

Under bygginga av tunnelen i 1976 trefte tunnelbyggjarane eit område med dårleg fjell, og vatn strøymde inn i tunnelen. Det tok over to månader før tunnelbyggarane fekk kontroll over vasstraumen. Heldigvis omkom ingen då dette hende. Til saman 66 menneske omkom i andre ulukker under bygginga av tunnelen.

Tunnelen i dag 
Kvart av dei to jarnbanespora i tunnelen er bygde med plass til tre skjener, slik at både normalspor og smalspor kan brukast. For augeblikket brukar berre smalspora tog tunnelen, men det finst langsiktige planar om også å leggje normalspor i tunnelen og knytte tunnelen saman med shinkansen-nettverket. Dette vil likevel neppe skje før etter 2015. Enkelte «offisielle» kjelder påstår at det allereie ligg normalspora skjenegang i tunnelen, men dette er ikkje rett.

Inne i tunnelen ligg det to stasjonar (Yoshioka-Kaitei stasjon og Tappi-Kaitei stasjon). Begge stasjonane har museum som omhandlar historia til tunnelen og korleis den fungerer.

Det går persontog gjennom Seikantunnelen fleire gongar dagleg, men persontrafikken gjennom tunnelen er likevel relativt liten. Dette kjem av at det er både raskare og billegare å reise mellom Honshu og Hokkaido med fly enn med tog. I dag går det betydeleg fleire godstog enn persontog gjennom tunnelen.

Bakgrunnsstoff 
 Aomori Prefecture Government si side om Seikantunnelen og forlenging av Shinkansen til Hokkaido 
 PBS om Seikantunnelen
 Japan Railway & Transport Review - Bridges and tunnels linking the Japanese Archipelago  (pdf-fil)

Jarnbanetunnelar i Japan
Alveolar

Alveolare lydar, som regel lamino-velare lydar er språklydar som er uttalt ved at tungebladet (lamina) blir heva opp mot tannryggen (alveoli), enten slik at luftstraumen stoppar heilt opp (til ein alveolar lukkelyd, eller ved at han nesten stoppar (alveolar frikativ). Lufta kan også sleppe ut gjennom nasen, då har vi ein alveolar nasal. Alveoli er kanskje den mest utnytta artikulasjonsstaden i menneskeleg språk, sannsynlegvis fordi det er der tunga tar borti ganen når ho er i kvilestilling. Alveolare fonem i dei fleste former av norsk er / t d n s /, dvs. stemt og ustemt alveolar lukkelyd, og alveolar nasal og alveolar frikativ.

artikulasjonsstader
konsonantar
Schleswig-Holstein

Schleswig-Holstein (dansk og norsk: Slesvig-Holsten, nedertysk Sleswig-Holsteen) er den nordlegaste tyske delstaten. Historisk omfatta Schleswig-Holstein òg Sønderjyllands amt (Nord-Slesvig). Dei tidlegare hertugdøma Slesvig og Holsten var lenge i personalunion med Danmark og Noreg, og er historisk og kulturelt nært knytt til dei skandinaviske landa. Ein minoritet har dansk som førstespråk. Statsminister er Peter Harry Carstensen (CDU), som er leiar for ei CDU-SPD-koalisjonsregjering.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad for regjeringa

 
Tyske delstatar
Reinheitsgebot

Reinheitsgebot er ein lov om ølbrygging med røter i tysk mellomalder, formulert i Bayern i 1516. Loven seier at ein ikkje skal laga øl av anna enn vatn, malt og humle. Det var underforstått at ein kunne tilsetje gjærkultur - reint praktisk vart det gjort ved henta kultur frå øl som alt stod til brygging.  

Reinheitsgebot vart skriven og signert av Vilhelm IV av Bayern i Ingolstadt og er den eldste matlova som framleis er i bruk. 

I ei norsk lov av 28. juni 1912 om tilverking, innføring og skattlegging av øl heitte det i § 2 at øl for sal ikkje (utan samtykke frå departementet) kunne innehalde andre stoff en vatn, malt, humle og gjær. Noreg måtte oppgje reinheitslova i 1994, etter at Europadomstolen hadde sagt at lova var til hinder for fri handel.  

Tysk øl
Lover
Brygging
Bayern
Reichskommissar für die besetzten norwegischen Gebiete

Reichskommissar für die besetzten norwegischen Gebiete var ein tyskspråkleg tittel som Josef Terboven hadde medan han var øvste sivile leiar for den tyske okkupasjonen av Noreg under andre verdskrig. Tittelen kan omsetjast til Rikskommissær for dei hærsette norske områda. 
Terboven hadde berre Adolf Hitler over seg, og hadde tilnærma diktatorisk mynde. Terboven bygde opp eit administrasjonskontor, som vart omtala som Reichskommissariat Norwegen eller berre som Reichskommissariat. 
Reichskommissariatet utgav bladet Forordningstidend for de besatte norske områder. I bladet vart det kunngjort ymse vedtak og føresegner som vart vedteke av makthavarane i tida frå april 1940 til 1945. Propagandakontoret Hauptabteilung Volksaufklärung und Propaganda (HAV u. Prop.) stod for utgjeving av ymse propagandamateriell.

Bakgrunnsstoff 
 Reichskommissariat Bildarchiv - biletarkiv i Riksarkivet 
 Riksarkivet: Reichskommissariat 1940-1945

Noreg under andre verdskrigen
Det tredje riket
Lokalavisa Dølen

For Aasmund Olavsson Vinjes Vikebladet Dølen, sjå Dølen.

Dølen er ei lokalavis som kjem ut i Nord-Fron i Innlandet.

Opplagstal

Kjelder 

Norske lokalaviser
Norske aviser etter namn
Dølen
Dølen
Skipingar i 1997
Saarland

Saarland er ein delstat i Tyskland. Hovudstaden er Saarbrücken. Saarland grensar til Frankrike i sør, Luxembourg i vest og Rheinland-Pfalz i nord og aust. Han er oppkalla etter elva Saar, som er ein del av Mosel og renn gjennom delstaten frå sør til sørvest. Dei fleste innbyggjarane lever omkring hovudstaden Saarbrücken ved den franske grensa.

Saarland
Tyske delstatar
Distrikt i Noreg

I Noreg finst det landområde som er meir eller mindre fast avgrensa ut frå historiske tilhøve, so som gamle folkeland, men som ikkje treng, men kan svare til administrative regionar i dag. Desse vart kalla landskap på gammalnorsk, men i moderne norsk er ikkje denne tydinga lenger i bruk. I Sverige og Finland er den gamle tydinga av landskap framleis i bruk. I dag blir desse områda omtalt som distrikt, region og område litt om kvarandre.

I storleik er distrikta mellom fylkane og kommunane.

Kjelder

Norsk geografi
 
Lister
Landskap i Sverige

Svenske landskap bygger på eldre politiske inndelingar, men som administrasjonsområde er dei erstatta av lena. I dag er den einaste offisielle funksjonen deira at hertugtitlar innan det svenske kongehuset vert knytt til dei. Til dømes har prinsesse Madeleine tittelen hertuginne av Hälsingland, og hertuginne av Gästrikland.

Mange landskap kan sporast tilbake til førhistorisk tid. I mellomalderen var mange av dei sjølvstendige politiske einingar med eigne lovar. Innbyggjarane har også i dag ofte ein geografisk og kulturell identitet knytt til landskapet.

Dei svenske landskapa

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Svensk Wikipedia

 
Lister
Lappi

Sjå òg Lapin lääni
Lappi er ein kommune i Västra Finlands län i Finland. Bronsealdergravrøysene i Sammallahdenmäki i kommunen er teke med på UNESCO si liste over verdsarv.

Kommunar i Finland
Fut

Fut (bokmål fogd) var historisk nemninga på ein embetsmann med myndigheit som politi og oppkrevjar av skatt og bøter i eit landdistrikt. I dag blir ordet nytta om nokre offentlege tenestmenn som har til arbeid å driva inn pengar, til dømes skattefut.

Futen kunne vera ein frykta og mislikt makthavar, noko ein ser i folkeeventyr som «Fanden og futen».

Ordsoge
Bokmålsordet fogd og nynorskordet fut har same opphavet. Fogd kjem gjennom dansk foged og mellomlågtysk voget frå latin (ad)vocatus, '(til)kalla (som juridisk rådgjevar [ordett; tilsnakker])'. Ordet fut med målføreforma faut kjem frå dei norrøne formene foguti, fogutr, fugutr, fouti eller fuviti, som òg er lån frå mellomlågtysk.

Sjå òg 
 Futedømme (bm. fogderi)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fogd» frå ,  den 31. desember 2005.  
 

Embetstitlar
 *
Ord av latinsk opphav
Ord frå lågtysk
Ytre Sogn Avis

Sjå òg distriktet Ytre Sogn

Ytre Sogn er ei avis som vert utgjeven av Avisforetaket Ytre Sogn i Høyanger i Vestland fylke og, som namnet viser til, har folk som bur i Ytre Sogn som målgruppe. Avisa kom ut første gong i 1997. Ytre Sogn kjem ut to gonger i veka, på tysdagar og fredagar.

Opplagstal

Bakgrunnsstoff 
http://www.ytresogn.no/

Kjelder 
:nb:Ytre Sogn
http://www.ytresogn.no/

Ytre Sogn
Norske lokalaviser
Norske aviser etter namn
Høyanger kommune
Skipingar i 1997
Stamveg

Stamvegar er hovudvegar innanfor eit distrikt eller mellom distrikt. Dei er skilta med kvite tal på grøn bakgrunn. Alle europaveger er stamvegar, og i tillegg er fleire riksvegar heilt eller delvis klassifiserte som dette av samferdselsdepartementet etter godkjenning i Stortinget. 

Stamvegar har generelt høgare vegstandard enn andre riksvegar, sjølv om dei kan ha mindre trafikk. Den minste vegbreidden på ein stamveg utanfor tettbygd strøk er ifølge vegnormalen   8,5 meter. Stamvegar har eigne budsjettmiddel, og vegforkjemparar ønskjer derfor gjerne at «deira» veg skal bli klassifisert som stamveg slik at han kan få betre finansiering og standard.

Kriterium for stamvegar 
For å bli kalla stamveg må vegen passa til minst eitt av desse punkta:
 Europaveg.
 Hovedtransportrute til og frå utlandet, fortrinnsvis tilknytt eit stamvegnett i nabolandet.
 Gjennomgåande rute med stor tyding for transport mellom landsdelar.

Historikk 
Stamvegnettet har utvikla seg gradvis frå 1984. Seinare er nettet blitt utvida fleire gonger, mellom anna ved at alle europavegane blei tekne opp som som stamvegar.

 
 

fi:Valtatie
Russarar

Russarar (russisk русские, russkije), er ei aust-slavisk folkegruppe med russisk som morsmål. Dei bur hovudsakleg i Russland og nabolanda. Medan det òg er vanleg å kalla alle innbyggjarane i Russland russarar, er det berre 80 % av dei som er etniske russarar. På russisk skil ein mellom russkije, som er etniske russarar og rossijane som er borgarar av Russland.

Det finst om lag 137 millionar russarar i verda og dei er dermed den største folkegruppa i Europa og blant dei største i verda. Ved folketeljinga i Russland i 2002 oppgav 115 868 000 menneske å vera av russisk nasjonalitet. Dette utgjorde 79,8 % av folkesetnaden i Russland. Russarar var den største folkegruppa i Sovjetunionen og utgjer etter oppløysinga av denne store minoritetar i mange av dei tidlegare sovjetrepublikkane. Russarar utgjer 29 % av befolkninga i Latvia, 27 % i Kasakhstan, 25,7 % i Estland, 17,3 % i Ukraina og 11,4 % i Kviterussland.
Om lag 3 millionar bur ikkje i Russland eller nabolanda, men spreidd over heile verda, særleg til Nord-Amerika.

Dei fleste russarar er sterkt eller noko knytte til den ortodokse kyrkja, særleg den russisk-ortodokse.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Russians» frå ,  den 31. desember 2005.

Bakgrunnsstoff

 
Folkegrupper i Russland
Slaviske folkegrupper
Birkaland

Birkaland (finsk Pirkanmaa) er eit finsk landskap. Det grensar til Satakunta, Egentliga Tavastland, Päijänne-Tavastland, Södra Österbotten og Mellersta Finland.

I Birkaland er det 22 kommunar, av dei har 12 bystatus. Admnistrasjonssenteret i Birkaland er Tammerfors. Birkalands förbund fungerer som organ for utviklinga av landskapet og har m.a. med planar for landskapet å gjere.

Kjelder 
 «Pirkanmaa» på Finsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff 
 Pirkanmaa

Birkaland
Landskap i Finland
Mellersta Finland

Mellersta Finland (finsk Keski-Suomi) høyrer til Västra Finlands län. Mellersta Finlands län, som har same område som dagens landskap, eksisterte i åra 1956-1997. Landskapets og det gamle lenets administrative senter er Jyväskylä. Mellersta Finland er ikkje midt i Finland, som namnet seier, men midt i det sørlege Finland.

I Mellersta Finland har det frå gamalt av vorte snakka ein midtfinsk dialekt, men han er no meir eller mindre borte, og dei fleste i Mellersta Finland snakkar no standardspråket.

Kommunar 

Her kjem ei liste over Mellersta Finland sine kommunar. Byar er sette med halvfeite typar.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.finnica.fi/keski-suomi/ finnica - Keski-Suomi
 http://www.keskisuomi.fi/
 http://www.avoinmuseo.fi/  Keski-Suomen museot verkossa

Landskap i Finland
Mellersta Finland