alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bu

Bu kan visa til fleire slag byggtypar med ulik bruk, til dømes som utsalsstad, lager eller opphaldsrom.

Bu som bygg, rom og eigedom 
Bu med opphav i norrønt búð (bokmål bod) kan vera ei enkel hytte eller eit rom med eit visst føremål. Det kan vera eit mindre vareutsal drive på fast eller kortvarig basis, til dømes krambu, pølsebu eller bu som sel annan snøggmat. Andre buer kan nyttast som kiosk.

Ein annan type bu kan vera opplagsstad for mat eller utstyr, til dømes matbu, rorbu, verktøybu eller vedbu. Slike typar buer treng ikkje vera eigne bygg, men kan vera rom i eit bygg, som kjellarbu. Vidare kan ordet «bu» nyttast om visse større lagerstader, som tollbuer.

Bu med opphavet bú, det å bu ein stad, kan visa til ein bustad eller ein eigedom. Dette har òg ei juridisk tyding i samband med dødsbu, konkursbu, sambu og så bortetter.

Utvikling 

Det blei reist buer på det islandske Alltinget, med veggar av stein og torv og telttak av vadmål. Ein ser for seg liknande lettbygde buer ved norske tingstader og faste marknadsstader i Noreg.

Moderne buer kan vera midlertidige bygg av til dømes tre eller presenning, flyttbare bygg eller køyretøy, eller dei kan vera mindre, faste bygg, gjerne i ein eigen stil som minner om tidlegare buer.

Politiske definisjonar av buer 

Politiske eller statlege definisjonar av kva som er ei bu har ført til kallenamn som «brustadbu» i Noreg, som i 1997 avgrensa storleiken på storkioskar som kunne ha ope utanom vanlege opningstider for daglegvarebutikkar. Vanlege butikkar kunne ikkje vera større enn 100 km² og bensinstasjonar ikkje større enn 150 km². Bua fekk namn etter statsråd Sylvia Brustad.

Sverige har omgrepet «friggebod» etter statsråden Birgit Friggebo, som frå 1979 avskaffa krav om byggeløyve til opptil to frittståande bygg på til saman mindre enn 10 km² på ein eigedom.

Namn 
Bu er brukt som namn og namneledd i norske stadnamn og etternamn, som Bu i Hardanger, Andebu, Fornebu, Selbu og Sparbu.

Namneberarar 
 Kari Bu (f. 1978), norsk journalist og forfattar

Kjelder 
 

 «I dag åpner en lovlig Brustad-bu», VG, 18.04.00
 Søk etter «bu» i Norske Gaardnavne

 Denne artikkelen bygger på «Brustad-bua» frå , den 22. mai 2011. 
 Denne artikkelen bygger på «Friggebod» frå , den 22. mai 2011. 

Handelsstader
Tobokstavsord
Bygningar
Båtstø

Båtstø er ei grend rundt ei naturleg hamn på vestsida av indre Oslofjord. Staden ligg i Røyken i Asker kommune i Viken fylke. Båtstø ligg nord for Åros, sør for Nærsnes. 

Båtstø vart definert av Statistisk sentralbyrå som tettstad fram til 1. januar 2013.

Kjelder 

 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»

Busetnader i Asker
Utgåtte tettstader
Dvergplaneten Eris

Eris (småplanetnemning 136199 Eris, oppdagingsnamn 2003 UB313; symbol: ) er den mest massive av fem dvergplanetar i Solsystemet. Eris er mellom 2400 og 3000 kilometer i diameter og er 27 % meir massiv enn Pluto.

Eris vart først sedd i 2003 av eit Mount Palomar-basert lag leia av astronomen Mike Brown, og sikkert identifisert i 2005. Eris har ein måne, Dysnomia; seinare observasjonar har ikkje vore i stand til å finna fleire. Månen har ein diameter som er kring 1/10 del av diameteren til dvergplaneten. 

I juni 2008 blei Eris klassifisert som ein plutoide, ein kategori av dvergplanetar med større store halvakse enn Neptun.  Bane til planeten er særs langstrekt, og når han er nærast sola, er han nærare enn Pluto. Omløpstida er 560 år. 

Xena var tidlegare det uoffisielle namnet på Eris. Namnet «Xena» er etter ei krigarprinsesse i ein TV-serie. Månen til dvergplaneten fekk opphavleg namnet Gabrielle, som var hjelparen til Xena i TV-serien, men frå 2006 vart det offisielle namnet Dysnomia. Diameteren til Dysnomia er ca. 1/10 av Eris.

Kjelder 
 Xena. (25. mars 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/Xena.

Eris
Eris
Den spreidde skjeva
Himmellekamar oppdaga i 2005
Asker Trekkhundklubb

Asker Trekkhundklubb (ATK) er ein hundekøyringsklubb frå Asker som høyrer inn under Akershus Hundekøyrarkrets. Asker Trekkhundklubb bruker opphavleg Vorstehhundar i tevlingar, men ein kan bruke dei fleste rasar.

Asker trekkhundklubb blei stifta i 1946 av lokale hundekøyrarar i tilknyting til Norsk Trekkhundklubb og Asker Skiklubb. Nokre av stiftarane dreiv med motstandsarbeid under den andre verdskrigen, der dei mellom anna tok imot flyslepp med containerar med våpen og utstyr i Vestmarka. Etter krigen heldt dei fram med ambulansekøyring ved hjelp av trespannsleiar.

Tevlingsstilen ATK satsar hovudsakleg på, er nordisk stil. Det tyder at hunden trekkjer ein pulk og løparen i eit tau. Samstundes går løparen på langrennski (skøyting) bak pulken og hunden. I rekruttgruppa startar ein med snørekøyring. Der dreg hunden køyraren som bruker ski, men dei har eit snøre seg i mellom.

Asker Trekkhundklubb har fått fram løparar nasjonalt og internasjonalt. Klubben eig ei hytte i Vestmarka, som vert kalla Askerhytta.

Medlemskap 
Ved årsskiftet 2006/2007 hadde klubben 216 medlemmer, der heile 41 deltok aktivt i løp i sesongen. Klubben driv eit aktivt barne- og ungdomsarbeid og har treningar og aktivitetar heile året.

Økonomi 
Ein vesentleg del av inntektene til klubben kjem frå drifta av kiosk og parkering på Sjøstrand bad. Dei har i ei årrekkje hatt avtale med eigaren, Asker kommune, om denne ordninga. Takka vere denne avtalen og hjelp frå medlemmer, kan «ATK» arrangere renn og samlingar. Dei har mellom anna arrangert det tradisjonelle «Askerløpet», NM i 2006 og EM/NM i 2007 på Skåbu i Nord-Fron (saman med idrettslaget STEIL).

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Asker Trekkhundklubb 

Idrettslag i Asker
Norske organisasjonar
Hundekøyring
Organisasjonar skipa i 1946
1946 i Noreg
Læresvein

Læresvein er eigentleg ein mannleg elev eller ein lærling. Ordet vert helst brukt om Jesu læresveinar frå Bibelen. Det kan brukast om ein mannleg elev, disippel eller apostel.

Kristendomen
«Læresvein» vert gjerne brukt om Jesu læresveinar, anten dei er kvinner eller menn, men eldre bibelomsetjingar brukar òg ordet 'læresyster' eller 'læremøy'. Ordet «læresvein» kan også brukast i overført tyding om folk som er lojale mot læremeisteren sin slik Jesu læresveinar var.

I den nyaste bibelomsetjinga frå Det Norske Bibelselskap, brukar dei det latinske ordet disippel istaden for det norske ordet læresvein, sidan ordet disippel i dag er best innarbeidd på norsk.

Læresveinar er nemnde både i Det gamle (Jes. 8,19) og Det nye testamentet. 

Dei fyrste læresveinane åt Jesus var i fylgje Johannesevangeliet  Johannes, son åt fiskaren Sebedeus, og Andreas.  Desse to var opphavleg blant døyparen Johannes sine læresveinar.  Same dag slutta Simon, bror til Andreas, seg til dei; det var han Jesus kalla Peter. Dagen etter gjekk dei frå Jordanelva til Galilea.  Då fekk dei fylgje av Filip og Natanael.

Etter dei synoptiske evangelia var Jesu fyrste læresveinar fiskarar ved Genesaretsjøen; fyrst kalla Jesus Simon Peter og Andreas, bror hans, lenger framme fekk han fylgje av brørne Jakob og Johannes og Sebedeus, far deira.

Elleve av dei tolv fyrste læresveinane vart sidan valde ut til apostlar.

Talet på læresveinar auka etterkvart som Jesus forkynte; og det auka endå meir etter den fyrste pinsedagen, då kyrkja vart organisert. Evangeliet etter Lukas 10,1–24 nemner sytti disiplar eller apostlar sende ut i par av Jesus. Desse blir feira som helgenar i austleg kristendom.
Blant dei kvinnelege læresveinane namngjev Apostelgjerningane i 9,36 Tabita (Dorkas), som tok seg av dei fattige.

Kjelder
 Evangeliet etter Johannes, 1,35-50
 Apostelgjerningane 9,36
 Evangeliet etter Matteus, 4,18
 Volrath Vogt / Lauritz Holsvik (1938) Bibelsoge for folkeskulen

Referansar

Kristendom
Soul

Soul (engelsk for 'sjel') er ein musikksjanger som er ei blanding av rhythm & blues og gospel. Soul hadde sitt opphav i USA på slutten av 1950-talet. Rhythm & blues (eit omgrep skapt av Jerry Wexler) er i seg sjølv ei blanding av blues og jazz og oppstod på 1940-talet hos små musikkgrupper, ofte med bruk av saksofon, som bygde på blues-tradisjonen. 

Soul er først og fremst ein unik amerikansk musikksjanger og omgrepsapparatet er derfor amerikansk. Soul har stort sett sitt opphav i tre byar: Memphis, Macon og Muscle Shoals - byar som var regionale utpostar og låg langt bort frå den store plateindustrien. Her kunne artistar, låtskriverar og produsentar få sjansen til å definere si eiga rolle utfrå eigne ressursar.

Soul har vore viktig for utviklinga av funk, disco og hiphop. Moderne soulartistar har ofte element av hiphop med i songane sine.

Kjende soulartistar 
 James Brown
 Ray Charles
 Aretha Franklin
 Otis Redding
 Sam Cooke
 Solomon Burke
 Arthur Conley
 Don Covay
 Ben E. King
 John Legend

Ulike soul-sjangrar 
 Southern soul, stamma frå 1950-talet.
 Memphis soul, avstamning frå 1960-talet i Memphis
 Detroit (Motown) soul, plateselskapet Motown fekk ei rekkje listetoppar med soul-songar på 1960-talet, mellom anna med «You’ve Really Got a Hold on Me».
 Northern soul, stamma frå 1960-talet og Nord-England og North Midlands.
 Neo soul
 Philadelphia soul, stamma frå seint på 1960-talet, Philadelphia
 Psykedelisk soul
 Blue-eyed soul

Referansar 
 Miller, Jim (editor) (1976). The Rolling Stone Illustrated History of Rock & Roll. New York: Rolling Stone Press/Random House. (Chapter on "Soul," by Guralnick, Peter. pp. 194-197.
 Escott, Colin. Liner notes for The Essential James Carr. Razor and Tie Records, 1995.

Musikksjangrar
Soul
Asker Skiklubb

Asker Skiklubber eit idrettslag i Asker kommune som satsar på breddeidrett, inkludert både fotball, friidrett og orienteringsløp.

Skiklubben vart stifta i desember 1889 på initiativ frå skiløparen og skisportpioneren Laurentius Urdahl, som òg var formannen i klubben i åra 1890-93. I 1923 kjøpte klubben sine fyrste areal i Asker sentrum, samstundes som fotball og friidrett blei tekne opp på programmet gjennom innlemminga av Asker Idrettsforening. Etter krigen kjøpte skiklubben eit område der det blei bygd fotballstadion og løpebanar, kalla Føyka. Skiklubben har med dette blitt ein av dei største eigdomseigarane i Asker sentrum.

Skiklubben har gradvis vakse fram til å vere Noregs største idrettslag, med 5 432 medlemmer (31-12-06) og 17 ulike aktivitetar organisert gjennom ulike idrettsgrupper: alpint, bandy, barneidrett, fotball, friidrett, hopp, handball, kajakk, langrenn, orientering og skiorientering, skiskyting, trim, turløp og volleyball. Til saman organiserer Skiklubben 7000 aktivitetar for medlemane. Klubben arrangerer turorinteringsløpet Askeladden saman med Asker Turlag.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden for Asker Skiklubb

Idrettslag i Asker
Idrettslag skipa i 1889
Ostrava

Ostrava (tysk Ostrau, polsk Ostrawa) er den tredje største byen i Tsjekkia og det administrative senteret i regionen Mähren-Schlesien. Han ligg der elvane Ostravice, Oder og Opava renn i hop. Historia og veksten i byen har vore nært knytt til dei store førekomstane av svartkol av høg kvalitet i området rundt byen. Dette har gjeve byen utsjånad som ein industriby og kallenamnet «stålhjartet i republikken» under kommunisttida i Tsjekkoslovakia. Mange tungindustriselskap har i det siste anten vorte stengde eller omforma. 

Byar i Tsjekkia
Langfredagsfjære

Langfredagsfjære er eit etablert omgrep for storfjære. Det er mykje brukt langs Helgelandskysten og i Salten, der det kvart år er storfjære ved påsketider, men og i andre delar av Noreg er uttrykket vanleg.

Storfjæra på langfredagen har fleire årsaker:
 Skilnaden mellom flo og fjære er størst det første døgnet etter fullmåne.  Sidan påskedagen er første søndag etter ein fullmåne, er det ofte fullmåne like før langfredagen.
 Tidevatnet vert styrt av gravitasjonskrefter frå sol og måne.  På vinteren er sola nærast jorda, slik at gravitasjonskreftene frå sola er sterkast på denne tida av året.
 Det er ofte høgt lufttrykk og frålandsvind i månadsskiftet mars/april, slik at vasstanden vert lågare enn tidvasstabellane tilseier.

Bakgrunnsstoff
Tidvasstabell  ved met.no

Tidvatn
Påske
Galleberg

Galleberg er ein importør av sjokolade og sukkervarer. Selskapet, som vart starta av Jørgen Galleberg i 1922, held i dag til i Industriveien på Skedsmokorset.

Selskapet importerer kjende merkevarer frå internasjonale produsentar som Ricola, Cloetta Fazer og Kraft.

Bakgrunnsstoff 
 Selskapet si heimeside

Norske føretak
Skipingar i 1922
Lillestrøm kommune
Næringsliv i Viken
Skedsmokorset

Skedsmokorset er ein tettstad i Lillestrøm kommune i Viken fylke, og har 15 000 innbyggjarar. Staden ligg like ved Europaveg 6 om lag 25 km nord for Oslo og er ein stad med stor bustadbygging.

Busetnader i Lillestrøm
Tettstader i Viken
Ricola

Ricola er eit sveitsisk selskap kjend for å laga halspastillar med urter. Dei lagar også urtete.

Verksemda blei starta i 1930 av Emil Wilhelm Richterich som Confiseriefabrik Richterich & Co. Laufen, etter at han hadde kjøpt eit lite bakeri i Laufen utanfor Basel i Sveits. I 1940 skapte Richterich dei første urtepastillane med 13 urteslag som ingrediens. På 1950-talet blei det også utvikla ein urtete etter at ein hadde oppdaga at ein også kunne løysa opp pastillane i varmt vatn. I 1976 laga selskapet den første mjuke, sukkerfrie urtepastillen i Sveits.

I 2004 hadde Ricola rundt 400 tilsette. Samstundes nytta det tenestene til rundt 200 selskap i nærmiljøet. Selskapet eig også fem urtehagar i Zermatt, Kandersteg, Pontresina og Nenzlingen. Hagane dyrkar urter til produksjonen, men kan også vitjast.

Ricola vert importert til Noreg av Galleberg.

Produkt 
Ricola lager både mjuke og harde pastillar. Dei blir selde i esker og i posar. Ricola-pastillane er kjende for å innehalda 13 urter, som er: Salvie, apotekerkattost, ryllik, legestokkrose, smalkjempe, peparmynte, gjeldkarve, marikåpe, timian, hylleblom, marianøkkelblom, legeveronika og borremynte. Innhaldet kan variera i dei ulike produkta. Mentol er den aktive substansen i produkta.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ricola» frå , den 6. juni 2010. 
 
 Ricola.com

Sveitsiske føretak
Pastillar
Skipingar i 1930
Pastill

Pastillar er små, tablett- eller pilleliknande drops eller dragerte gelèkuler. Dei kan ha ulike smakar, det kan til dømes vere frukt-, lakris-, salmiakk- eller saltpastillar. Fleire pastillar er gode mot sår hals, såkalla halspastillar, andre kan vere med stoff for tann- eller munnhygiene. Pastiller vert selde som godteri i kioskar og daglegvarebutikkar.

Ordet pastill kjem frå det franske pastille og italiensk pastillo som igjen stammar frå det latinske pastillum, det vil seie «pille».

Nokre pastillmerke i Noreg 
 Dent
 Doc
 Lacrol (sukkerfrie)
 Strepsils
 Ifa
 Ekstra (for tennene)
 Ricola

Sjå og 
 Drops
 Godteri
 Tablett

 
Godteri
Munnstell
Helsebot
Tablett

Tablett er den vanlegaste forma eit legemiddel har.
 
Ein tablett er berekna til peroral bruk og inneheld medisin i dosert mengd. Tablettar vert til vanleg laga ved at ein komprimerer ei pulverblanding. Om lag to tredelar av alle reseptar blir gitt som faste doseringsformer, og halvparten av desse er komprimerte tablettar.

Tabletten hadde en forløpar, Terea sigillata, som tyder forsegla jord og som var kjent i gresk medisin. Moderne tablettar er kjende frå 1843.

Bakgrunnsstoff 
 Om tablettillverkning av leg. apot. Bo Ohlson  (svensk)

Lækjemiddel
Kjemiteknikk
Lækjemiddelformer
Metodar for lækjemiddeladministrasjon
Crédit Agricole

Crédit Agricole SA (fransk for 'landbrukskreditt') er det største finanskonsernet i Frankrike, det nest største i Europa og det sjette største i verda målt etter primærkapital (Tier 1) ifølgje bladet The Banker. Konsernet vart grunnlagt 5. november 1894 og har hovudkontor i Paris.

Crédit Agricole sponsa frå 1998 til 2008 eit profesjonelt sykkellag med same namn. Ein av dei mest kjende ryttarane på dette laget var nordmannen Thor Hushovd.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Skipingar i 1894
Franske bankar
Den store brennevinsdagen

Den store brennevinsdagen i Lofoten vart feira 25. mars, på marimesse om våren. 

Denne dagen samla fiskarane seg til ein fest der det vart drukke brennevin — likevel ikkje så mykje at dei ikkje rodde fiske dagen etter. Det var òg andre tradisjonar knytt til dagen, spesielt kjent er «hansinga». Den innebar at førstereisgutten, skårungen, skulle spandere brennevin på dei andre i båtlaget. Første års høvedsmann skulle spandere «høvedsmanns hans», og dei som rodde fiske for siste gongen skulle spandere «stavhans». Når det gjaldt stavhansen, ville det alltid vere noko uklårt - dei fleste meinte nok at dei ville ro fiske eitt år til. Gamlingane som ikkje lenger for på vinterfiske, markerte gjerne brennevinsdagen med ein dram heime.

Festen har tradisjonar langt tilbake i tid, og må ha tilknyting til gammal feiring av vårfrumesse eller marimesse, som var helgedag fram til festdagsreduksjonen i 1770. Lokalt vart mange av dei gamle helgedagane haldne som halvhelgar minst halvtanna hundreår etter 1770. 

Festen kan òg ha hatt samanheng med at det i slutten av mars var lide så langt ut i fisket at fiskarane hadde fått noko pengar mellom hendene. Frå om lag 20. mars var skreien blitt gytemoden og «laus på rogna», slik at ho ikkje lenger var brukande for salting. Fiskarane kunne då selje det dei hadde lagt ned av rogn, og dei fekk for første gong nokre kroner for vinterstrevet. 

Mot slutten av 1800-talet styrkte fråhaldsrørsla stillinga si blant folk, brennevinsforbuket gjekk ned, og markeringa av 25. mars og «Vårfru'mess» som ein brennevinsdag vart meir måtehalden.

Kjelder 
 Peder A. Hansteen: Den store brennevinsdagen 25. mars, Årbok for Helgeland 1984.
 Axel Coldevin (1980). Dønna bygdehistorie

Lofotfisket
Brennevin
Drikkekultur
Månaden mars
Olomouc

Olomouc (tysk Olmütz, polsk Ołomuniec, latin Eburum eller Olomucium) er ein by i Mähren aust i Tsjekkia med om lag 100 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Morava, og er det geistlege sentrumet i Mähren. Fram til 1641 var byen òg hovudstad i Mähren, då han vart erobra av svenskane under Tredveårskrigen, og hovdustaden vart flytta til Brno. Byen vert rekna som ein av dei vakraste i Tsjekkia, og har det nest største historiske sentrumet etter Praha.

Nokre kilometer frå byen ligg kjelda til elva Oder.

Kjende personar frå Olomouc 
 Berthold Oppenheim, rabbinar

Bakgrunnsstoff

Byar i Tsjekkia
Liberec

Liberec (tysk Reichenberg, romani Libertsis) er ein by i Liberec kraj i Böhmen i Tsjekkia ved elva Neisse. Byen ligg heilt nord i landet, nær grensa til både Polen og Tyskland, og er den sjette største byen i Tsjekkia med nesten 100 000 innbyggjarar. 

Liberec har ein tekstil- og maskinindustri m.a. ein av Škoda sine bilfabrikkar og ein teknisk høgskule. I samband med den nazistiske annekteringa av område i Tsjekkoslovakia vart Liberec hovudstad i Sudeten. Etter den andre verdskrigen var slutt vart den tyskspråklege folkesetnaden jaga frå byen. 

Byen var arrangør for Ski-VM 2009.

Byar i Tsjekkia
Hradec Králové

Hradec Králové (tysk Königgrätz) er ein by i Hradec Králové kraj i Böhmen i Tsjekkia ved elva Elbe (Labe på tsjekkisk). Økonomien i byen er basert på næringsmiddelindustri, og fotokjemi og elektronikk industriar. I tillegg vert det produsert musikkinstrument i byen, mest kjend er pianomerket PETROF. Byen har eit universitet, og Karlsuniversitet i Praha har ei medisinsk avdeling her. 

Byen er kjend for Slaget ved Königgrätz den 3. juli 1866, eit slag i den prøyssisk-austerrikske krigen.

Historie 
Hradec Králové er ein av dei eldste busetnadane i Tsjekkia. Byen hadde festning alt i 1062, og katedralen i byen vart bygd i 1303.

Hradec Králové heitte opphavleg berre Hradec (slottet), Králové (dronningas) vart seinare lagt til då byen dronning Elisabeth fekk byen av kong Wenceslaus II.

Byen var sentral under Hussittkrigane, då han var med på opprørarane si side. 

Trettiårskrigen førte til at den protestantiske folkesetnaden vart jaga frå byen etter slaget ved Bílá hora i 1620. I 1639 vart byen omleira av svenskane i åtte månadar.

Under Josef II si regjeringstid vart mange av kyrkjene i byen rive ned for å gjere plass til festningsverk. Desse festningsverka stod heilt til 1884.

Kjende personar frå Hradec Králové 

 Karl Freiherr von Rokitansky (1804 - 1887), austerriksk patolog, politikar og filosof.
 Václav Vladivoj Tomek (1818 - 1905), tsjekkisk historikar
 Zuzana Navarová (1959 - 2004), tsjekkisk songarinne og komponist

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tsjekkia
Ústí nad Labem

Ústí nad Labem (tysk Aussig an der Elbe) er ein by i Ústí nad Labem kraj Tsjekkia. Byen ligg heilt nord i landet, om lag 20 km frå grensa til Tyskland ved E55 mot Dresden. Byen ligg, som namnet nemner, ved elva Elbe (tsjekkisk Labe). Han har nesten 100 000 innbyggjarar, og er den niande største byen i landet.

Ústí ligg i eit fjellområde der elvane Bílina og Elbe (Labe) renn i hop, og er både ein viktig elvehamneby og jarnbaneknutepunkt. Byen er mellom anna fødestad for målaren Anton Raphael Mengs.

Fram til 1945 var majoriteten av folkesetnaden tysktalande. 31. juli 1945 oppstod det ein eksplosjon ved eit nærliggande ammunisjonslager, og den kommunistiske revolusjonsgarden gav utan nærmare undersøking skylda på den tyske folkesetnaden. Mange tysktalande vart då avretta.

Under den tsjekkoslovakiske tida fanst det mykje tungindustri både i og utanfor byen, mellom anna kjemisk industri og ein kunstgjødselfabrikk midt i sentrum. På grunn av utslepp frå desse fabrikkane var byen ein av dei skitnaste i Europa. Skogområda rundt byen vart sterkt skada av forureining.

Ústí nad Labem fekk internasjonal merksemd i 1999 då ein bygde ein kontroversiell mur for å skilje romanifolk og etniske tsjekkarar frå kvarandre. Etter kraftige protestar vart muren riven ned att av dei tsjekkiske styresmaktene.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ústí nad Labem» frå ,  den 24. mars 2007.

Bakgrunnsstoff

Usti nad Labem
Pardubice

Pardubice er ein by i Pardubice kraj i Tsjekkia ved elva Elbe, 104 km aust for Praha. 

Byen vart grunnlagd rundt 1340, men det hadde vore eit kloster her sidan tidleg på 1200-talet.

Pardubice er ein viktig industriby, og her finst mellom anna ein kjemisk fabrikk (som produserer Semtex, eit plastisk eksplosiv), eit oljeraffineri, ein fabrikk for tungt maskineri og elektronisk utstyr. 

Sidan 1874 har det vorte halde eit vidkjend hesteløp her, Velká Pardubická. Det er sagt at dette er det hardaste hesteløpet på kontinentet. 

Pardubice har eit gamalt sentrum med mange restaurantar. Her finn ein eit gamalt tårn og eit nyleg renovert slott. Arnošt av Pardubice, den første erkebiskopen i Praha, vart fødd i Pardubice i 1297.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Pardubice» frå ,  den 24. mars 2007.

Bakgrunnsstoff

Byar i Tsjekkia