alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Petra Schersing

Petra Schersing, fødd Müller, () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Aust-Tyskland. Perioden 1986-90 vann ho åtte medaljar i internasjonale meisterskap, fire individuelt på 400 meter og fire i stafettløp.

Aktiv
Müller sprang inn til bronsemedalje på 400 meter under europameisterskapen 1986 i Stuttgart, langt bak suverene Marita Koch og 0,21 sekund attom Olga Vladykina frå Sovjetunionen. Tre dagar seinare tok ho seg av tredje etappen for austtyske gullmannskapet i 4 x 400 meter stafett, dei andre på laget var Kirsten Emmelmann, Sabine Busch og Marita Koch.

Året etter fekk Müller sølv på 400 m ved verdsmeisterskapen i Roma, meir enn halvsekundet bak Olga Bryzjina (eks Vladykina). På den lange stafetten sikra ho seg VM-gull i lag med Dagmar Neubauer og førnemnde Emmelmann og Busch.

Med tida 49,30 sekund presterte Müller livsbeste på 400 meter ved eit stemne i Jena 3. juni 1988. Under dei olympiske sommarleikane tre månader seinare tok ho eitt nytt individuelt sølv på distansen, Bryzjina vart suveren olympisk meister. Dei fire austtyske stafett-verdsmeisterane enda opp med OL-bronse på 4 x 400 m stafett.

I europameisterskapen 1990 i Split henta Petra Schersing, som ho heitte etter giftarmål, si tredje individuelle sølvmedalje på 400 m. Og som ved EM 1987 og OL 1988 hadde ho inkje å stille opp mot vinnaren, landskvinna Grit Breuer slo henne med eit heilt sekund. Saman med Manuela Derr, Annett Hesselbarth og ankerkvinne Grit Breuer sprang Schersing i same meisterskapen Aust-Tyskland inn til fyrsteplass i 4 x 400 m stafett.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1986 i Stuttgart: Bronse på 400 m – 49,88. Gull i 4 x 400 m stafett
VM 1987 i Roma: Sølv på 400 m – 49,94, bakom Olga Bryzjina (49,38). Gull i 4 x 400 m stafett
OL 1988 i Seoul: Sølv på 400 m – 49,45, bakom Olga Bryzjina (48,65). Bronse i 4 x 400 m stafett
EM 1990 i Split: Sølv på 400 m – 50,51, bakom Grit Breuer (49,50). Gull i 4 x 400 m stafett

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Petra Schersing» frå ,  den 29. mai 2021.  

Tyske friidrettsutøvarar
Austtyske idrettsutøvarar
Deltakarar under sommar-OL 1988
Tyske sprintarar
Summasjonsforsterkar

Summasjonsforsterkar er ein forsterkar som summerer spenningane på inngangane. Det kan vera to eller fleire inngangar. Summasjonsforsterkar er som oftast bygd kring ein operasjonsforsterkar og blir nytta som byggeklossar i ei rekkje ulike krinsar.

Summasjonsforsterkar med to inngangar 

Den inverterande inngangen ligg på virtual jord, så  og . På grunn av at inngangsimpedansen til operasjonsforsterkaren er svært stor vil summen av  og , , gå gjennom tilbakakoplingsmotstanden . Utgangsspenninga blir da

 

Minusteiknet syner at forsterkaren er inverterande. Dei to inngangsspenningane kan vektast ulikt ved å velja ulike verdiar på motstandane.

Summasjonsforsterkar med N inngangar 

Ein summasjonsforsterkar kan ha eit vilkårleg tal med inngangar. Analysen fylgjer same mønster som når det er berre to inngangar.  Utgangsspenninga kan uttrykkast

 
Dei N inngangsspenningane kan vektast ulikt ved å velja ulike verdiar på dei N motstandane på inngangane, noko som kan utnyttast til dømes i samband med krinsar som nyttar totalssystemet.

Subtraktor 
Om ein ynskjer å subtrahera spenninga(ne) på ein eller fleire av inngangane frå dei andre kan ein invertera spenninga(ne) før dei går til summasjonsforsterkaren, ved hjelp av  inverterande forsterkarar.

Referansar 

Analog signalhandsaming
Analog elektronikk
NM i orientering 1990

Noregsmeisterskapen i orientering 1990 vart avvikla dagane frå 13. til 16. september i Selbu i Nord-Trøndelag. Menn og kvinner tevla i normaldistanse, kortdistanse og stafett.

Menn

Normal

Kortdistanse

Stafett

Kvinner

Normal

Kortdistanse

Stafett

Kjelder
Sportsboken 90-91. Sportsboken As/VG. 1990.

Noregsmeisterskap i 1990
Idrettstilskipingar i Trøndelag
Noregsmeisterskap i orientering
Selbu kommune
Idrettsforeningen Sturla

Idrettsforeningen Sturla er eit idrettslag heimehøyrande i Drammen. Laget vart skipa 6. november 1923. IF Sturla deltek i friidrett, orientering og skisport.

Langdistanseløparen Per Halle og diskoskastaren Ola Stunes Isene har vore Sturlas fremste utøvarar i friidrett. Hinderløparen Ståle Engen, diskoskastaren Jorunn Tangen Hole og mellomdistanseløparen Tor Hansen hevda seg i toppen av noregseiten i respektive øvingar. Idrettslaget har elles særleg utmerkt seg i orinteringsløypene. Øyvind Thon vart verdsmeister i 1979 og 1981, saman med broren Harald Thon, Sigurd Dæhli og Egil Iversen syrgde han for ei rad NM-gull til laget i tida 1979-87.

Fram til 1992 deltok Sturla i handball. Handballgruppa braut då ut or laget og danna saman handballgruppa i Reistad Idrettslag det nye laget Drammen Håndballklubb.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «IF Sturla» frå ,  den 29. mai 2021.  
 

Idrettslag i Drammen
Derivator

Derivator er ein komponent som deriverer ei elektrisk spenning. Dei er som oftast bygd rundt ein operasjonsforsterkar.

Analyse i tidsplanet 

Kondensatoren blokkerer likestraum, så inngangsstraumen  fører til at kondensatoren får ei ladning

 
der  er spenninga over kondensatoren.
Utgangsspenninga kan uttrykkast

 
Men etter som

 
kan straumen uttrykkast
 

 
og utgangsspenninga kan uttrykkast
 

 
Krinsen finn den deriverte (stigningskoeffisienten) til inngangsspenninga . Tidskonstanten  bestemmer kor følsam derivatoren er.

Frekvensrespons 

Derivasjon i tidsplanet tilsvarar multiplikasjon med  i s-planet, så transferfunksjonen til derivatoren blir

 
der  er Laplace-operatoren. Parameteren  er kompleks frekvens, der  er demping,  og  er frekvens, i rad/s.
 
For å finna frekvensresponsen set vi , slik at . Vi plottar så talverdien 

med logarithmisk frekvensakse og med talverdien i dB. Frekvensresponsen til derivatoren aukar med 20 dB/dek. Derivatoren blokkerer likespenning.

Modifikasjon for å redusera høgfrekvent støy 
At frekvensresponsen til derivatoren aukar med 20 dB/dek fører til at eventuell høgfrekvent støy blir forsterka. I mange samanhengar er dette problematisk og ein ynskjer å avgrensa responsen i høgfrekvensområdet. Det gjer ein ved å setta inn ein seriemotstand  på inngangen. Ein får då eit HP-respons.

Bruk 
Derivatorar ei elektroniske byggeklossar som inngår i mange ulike krinsar, som til dømes kurvegeneratorar, detektorar i form av enkle matsja filter nytta i samband med telekommunikasjon, osb.

Referansar

Sjå òg 
Integrator

Matematiske reiskapar
Analog elektronikk
Analog signalhandsaming
Naturgjødsel

Naturgjødsel er organiske stoff ein kan spreia på dyrkingsjord for å tilføra næring. Han kan stamma frå plantestoff, møkk frå dyr eller menneske, eller kompost.

Så godt som all naturgjødsel kjem i dag frå husdyr, som storfe, sauer, geit, griser og høner. Gjødsla inneheld stoff som er danna i tarmane til dyra gjennom stoffskiftet. Møkka frå dyra bør vanlegvis gå gjennom kompostering før ho kan brukast som gjødsel. Naturgjødsel tilfører planetene næringsstoff, reduserer nitrogentap, forbetrar mikrobiologien i jorda, osb. Ein kan også ha naturgjødsel frå guano,  tang og tare, halm og slam.

Naturgjødsel blir spreidd som gjødsel på åker og eng. Naturgjødsel som er blanda med strø som til dømes halm blir etter måten fast og tørr, og blir spreidd med opne naturgjødselspreiarar. Der møkk og land blir sampla opp i ein møkkakjellar blir konsistensen blautare, noko som krev bruk av ein møkkaspreiar med tett tank. For svært tyntflytande møkk, og spesielt gylle, blir det nytta tankspreiarar.

Referansar 

 

Gjødsel
Curruca

Curruca er ei biologisk slekt av «songarar» med artar som er utbreidde i Europa, Afrika og Asia. Alle artane her var tidlegare plasserte i slekta Sylvia. 

Curruca i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.1, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: 

 Hauksongar, Curruca nisoria, Barred Warbler, (Bechstein, 1792), (LC)
 Skifersongar, Curruca layardi, Layard's Warbler, (Hartlaub, 1862), (LC)
 Bandsongar, Curruca boehmi, Banded Parisoma, (Reichenow, 1882), (LC)
 Rustgumpsongar, Curruca subcoerulea, Chestnut-vented Warbler, (Vieillot, 1817), (LC)
 Ørkenmøllar, Curruca minula, Desert Whitethroat, (Hume, 1873), (LC)
 Møllar, Curruca curruca, Lesser Whitethroat, (Linnaeus, 1758), (LC)
 Mørkryggmøllar, Curruca althaea, Hume's Whitethroat, (Hume, 1878), (LC)
 Sørgjesongar, Curruca lugens, Brown Parisoma, (Rüppell, 1840), (LC)
 Jemensongar, Curruca buryi, Yemen Warbler, (Ogilvie-Grant, 1913), (NT)
 Raudehavssongar, Curruca leucomelaena, Arabian Warbler, Hemprich & Ehrenberg, 1833, (LC)
 Punersongar, Curruca hortensis, Western Orphean Warbler, (Gmelin, JF, 1789), (LC)
 Meistersongar, Curruca crassirostris, Eastern Orphean Warbler, (Cretzschmar, 1830), (LC)
 Saharasongar, Curruca deserti, African Desert Warbler, (Loche, 1858), (LC)
 Ørkensongar, Curruca nana, Asian Desert Warbler, Hemprich & Ehrenberg, 1833, (LC)
 Atlassongar, Curruca deserticola, Tristram's Warbler, (Tristram, 1859), (LC)
 Steppesongar, Curruca mystacea, Menetries's Warbler, (Ménétries, 1832), (LC)
 Svartstrupesongar, Curruca ruppeli, Rüppell's Warbler, (Temminck, 1823), (LC)
 Kyprossongar, Curruca melanothorax, Cyprus Warbler, (Tristram, 1872), (LC)
 Svarthovudsongar, Curruca melanocephala, Sardinian Warbler, (Gmelin, JF, 1789), (LC)
 Raudbrystsongar, Curruca iberiae, Western Subalpine Warbler, (Svensson, 2013)
 Maquissongar, Curruca subalpina, Moltoni's Warbler, (Temminck, 1820), (LC)
 Raudsmekkesongar, Curruca cantillans, Eastern Subalpine Warbler, (Pallas, 1764), (LC)
 Tornsongar, Curruca communis, Common Whitethroat, (Latham, 1787), (LC)
 Maskesongar, Curruca conspicillata, Spectacled Warbler, (Temminck, 1820), (LC)
 Sardiniasongar, Curruca sarda, Marmora's Warbler, (Temminck, 1820), (LC)
 Vinsongar, Curruca undata, Dartford Warbler, (Boddaert, 1783), (NT)
 Balearsongar, Curruca balearica, Balearic Warbler, (von Jordans, 1913), (LC)

Kjelder 

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Songarfamilien
Fugleslekter
Beinta í Jákupsstovu

Beinta í Jákupsstovu () er ein færøysk statsvitar. Ho er professor i samfunnsvitskap ved Høgskulen i Molde og professor II ved Fróðskaparsetur Føroya i Tórshavn.

Ho gjekk gymnaset i Tórshavn og studerte deretter sosiologi ved Københavns Universitet og geografi ved Universitetet i Bergen. Ho har graden cand.polit. i offentleg administrasjon og organisasjonskunnskap frå Universitetet i Bergen frå 1982 og dr.polit. frå same universitet frå 2003. Ho har budd det meste av det vaksne livet sitt i Noreg.

Etter ein del år innan undervising og administrasjon vart Jákupsstovu tilsett som høgskulelektor (seinare førsteamanuensis) i statsvitskap ved Høgskulen i Molde i 1995. Ho fekk opprykk til professor i 2018.

Beinta í Jákupsstovu har publisert ei rekkje vitskaplege arbeid om norske og færøyske tilhøve.

Ho er dotter av fagforeiningsmannen Jákup í Jákupsstovu og Edith Lamhauge.  Marinbiologen og den tidlegare direktøren ved havforskingsinstituttet på Færøyane, Hjalti í Jákupsstovu, er bror hennar. Ho er mor til sosiolingvisten Edit Bugge.

Bibliografi  
(utval)
Kunnskap og makt. Færøysk helsepolitikk gjennom 150 år. Fróðskapur (Faroe University Press) 2006. 
Erfaringer fra kvindelisterne i færøsk politikk. Saman med Bjørg Jacobsen. Í NIKKmagasin nr 1-2006. 
Et kjønnsperspektiv på færøysk helse- og sosialpolitisk utvikling, i A.Mortensen (red.): Fólkaleikur. Fróðskaparfelagið 2005. 
Changes in the Faroese Welfare System, í Westman, Liisa (red.): Women leave, men remain – Issues of Welfare, Gender and Labour market. North Karelia Polytechnic, Joensuu 2005 
Kvinner ingen adgang? Rekruttering av kvinner til bystyret i Tórshavn 1972-1992. Norsk Statsvitenskapelig Tidsskrift 1/96. 
Heimestyreordninga og sosialpolitikk på Færøyane. Hovedfagsoppgåve i offentlig administrasjon og organisasjonskunnskap, Universitetet i Bergen, 1982.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Beinta í Jákupsstovu» frå ,  den 30. mai 2021.

Bakgrunnsstoff 

Færøyske forfattarar
Færøyske akademikarar
Norske statsvitarar
Høgskolen i Molde
Navlesvin

Navlesvin (Tayassuidae), òg kalla pekarie eller javeline, er ein familie av klauvdyr (Artiodactyla) som høyrer heime i Amerika.

Skildring 
Linjene som førte fram til navlesvin (Tayassuidae) og andre svin (Suidae) skilde truleg lag under sein eocen, altså for cirka 37,2–33,9 millionar år sidan.

Navlesvin liknar på dyra i svinefamilien, men skil seg også frå desse på fleire område. Navlesvina har blant anna kortare hale, med maksimalt sju virvlar. Artene har òg kortare lemmar og kortare hjørnetenner. Resten av hjørnetennene går også rett nedover i munnen. Navlesvin har elles ein kjertel bakarst på ryggen som dei kan senda ut eit sterkt luktande sekret frå som dei bruker til å markera. Denne opninga minner om ein navle, og dette har gjeve dei namnet navlesvin. Navlesvin har ein trekamra mage som er meir kompleks enn svinemagen.

Artar 
Familien omfattar tre kjende arter i to slekter. I Brasil er det likevel nokså nyleg oppdaga eit navlesvin som kunne tenkjast å vera ei fjerde art. På norsk fekk det namnet kjempepekari, fordi det var større enn dei andre artene. Arten blei først oppdaga i januar 2000, men opplysninga blei halden tilbake av omsyn til vidare undersøkingar. Dyret skil seg frå dei andre tre artane gjennom både å vera større (ca. 130 cm lang og omkring 40 kg tung) og gjennom å mangla det karakteristiske «halsbandet». I seinare tid har andre argumentert for at kjempepekarien berre er ein lokal variant av halsbandpekarien (Pecari tajacu). Dette har blant anna spesialistane ved IUCN gått ut frå.

Forsking med mitokondrielt DNA støttar teorien om tre slekter; Tayassu, Chacoan og Pecari. Tilhøvet mellom slektene er likevel framleis uavklart og treng meir forsking. Pecari tajacu blei tidlegare rekna til slekta Tayassu, men er altså omklassifisert.

 Tayassu
 Kvitleppa pekari (Tayassu pecari), òg kjend som bisamsvin, bisamnavlesvin, moskussvin og kvitskjegga pekari
 Pecari
 Halsbandpekari (Pecari tajacu), òg kjend som halsbandnavlesvin og skunksvin
 Kjempepekari (Pecari maximus), kan vera eit synonym for Pecari tajacu
 Chacoan 
 Chacopekari (Catagonus wagneri), òg kjend som wagnernavlesvin

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Navlesvin» frå ,  den 30. mai 2021.

Bakgrunnsstoff

Pattedyr i Nord-Amerika
Pattedyr i Sør-Amerika
NM i orientering 1990/langdistanse

Noregsmeisterskapen i orientering 1990 i langdistanse vart avvikla 9 og 10. juni i Kristiansand og Iveland i Vest-Agder. Tevlingane vart opplagt med kort løype om laurdagen og langløype om søndagen.

Menn

Kvinner

Kjelder
Sportsboken 90-91. Sportsboken As/VG. 1990.

Noregsmeisterskap i 1990
Idrettstilskipingar i Agder
Noregsmeisterskap i orientering
Idrett i Kristiansand
Iveland kommune
Diftongering

Diftongering er eit lingvistisk fenomen for vokallydar der monoftongar går over til diftongar. På norsk finn ein dette i ein del vestnorske dialektar der norrøne lange vokalar har blitt diftongerte, som i heus (hus), soul (sol), baot (båt), pao (på) og dao (då).

Sjå òg
Monoftongering

Kjelder

Vokalar
Lydendringar
Turn under Sommar-OL 1976

Turnøvingane under Sommar-OL 1976 i Montreal vart avvikla i tida 18. til 23. juli. Øvingane omfatta 14 tevlingar, 8 for menn og 6 for kvinner. 90 menn og 86 kvinner deltok i mangekampane.

Menn

Mangekamp

Bøylehest

Frittståande

Hopp

Ringar

Skranke

Svingstang

Lagkamp

Kvinner

Mangekamp

Bom

Frittståande

Hopp

Skranke

Lagkamp

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gymnastics at the 1976 Summer Olympics» frå ,  den 31. mai 2021.  
 

Turn
Sommar-OL 1976
Canada
Sport i 1976
Sigling under Sommar-OL 1960

Sigletevlingane under Sommar-OL 1960 vart avvikla i Napolibukta i tida 29. august til 7. september. 290 deltakarar, av dei ei kvinne, frå 46 land tevla i fem ulike båtklassar.

Finnjolle

Flying Dutchman

Star

Drake

5,5 meter

Kjelder
P.Chr. Andersen: Olympiaboken Squaw Valley Roma. Dreyers Forlag, 1961.

Sommar-OL 1960
Tuve

Tuve eller tue (av norrønt þúfa) er ein rund liten topp på marka som kan vera danna av jord, plantar eller plantedelar.

Danning av tuver
Visse urteaktige plantar har ei vekstform som dannar tuver. Dette gjeld til dømes ymse typar gras, halvgras og kveke. Nokre naturlandskap er prega av tuvedannande gras, som myr- og våtmarksområde over heile verda, kjølige, våte graslandskap på den sørlege halvkula og tundralandskap i nord. 
Alpin vegetasjon dannar ofte tuver, ei vernande form som kan verna dei mot kulde og vind. I myrer er tuver forhøga, tørrare delar av landskapet prega av særskilde plantar, som lyng. Bærtuver blir danna ved at vekstar som blåbærlyng, tyttebærlyng o.l. veks til ei tuve. I kulturlandskap finn ein ofte grastuver på gamal eng eller i kulturbeite.

Tuver kan også vera laga av plantedelar, til dømes kan uttrykket brukast om ei såte av høy. Ein del insekt lagar tuver, som maur og termittar. Maur kan til dømes laga tuver av barnåler i skog og utmark, medan nokre typar maur (jordmaur) byggjer låge tuver av laus jord på grasmark.

Tuver i kulturen
Eit norsk ordtøke seier at «lita tuve kan velte stort lass», det vil seia at ei lita hindring kan ha ein stor verknad.

Ein finn også tuver i faste uttrykk som «å sitje trygt på tuva si» om nokon som sjølv er i ein trygg situasjon medan andre har problem, eller «å sitja på kvar si tuve» om folk eller grupper som avsondrar seg frå kvarandre og ikkje samarbeider.

Tuver kan også visa til gravstader. Ei særskild form av urnegrav der den gravlagde urna er dekka av ein låg haug blir kalla «tuvegrav», og er særleg utbreid i Jylland. Omgrepet er blitt brukt litterært om å vera død og gravlagd, som i Olaf Liljekrans av Henrik Ibsen:

Ak! At jeg laa under grønnen Tue,
Stedet til evig Hvile!

Det kan også brukast om noko som er forsvunne, som av norsk-amerikanaren Simon Johnson om barndomsheimen, som han skildra som «en knapt merkbar tue i en hveteåker».

Galleri

Referansar 

Plantar
Gras
Bær
Ord frå norrønt
Peder Lunde

Peder Lunde () er ein norsk forretningsmann og tidlegare seglar frå Oslo. Han er gift med Aud Hvammen.

Lunde var skipper på den norske båten som vann Flying Dutchmann-klassa under dei olympiske sommarleikane 1960 i Roma, med seg i båten hadde han Bjørn Bergvall. I Sommar-OL 1968 i Mexico-byen tok han sølv i Star-klassa. Sidan vart han nummer 6 i Tempest-klassa ved Sommar-OL 1972 i München og nummer 16 i Soling-klassa ved Sommar-OL 1976 i Montréal.

Lunde vart i 1960 tildelt Fearnleys olympiske ærespris.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Peder Lunde» frå ,  den 1. juni 2021.  
 

Norske seglarar
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Obed Hussey

Obed Hussey () var ein amerikansk oppfinnar. Han er kjend for at han utvikla ein sjølvavleggar, og knivbjelken som framleis er i bruk. Knivbjelken var utvikla for å brukast på sjølvavleggarar, men synte seg å fungera bra både for korn og gras. Midt på 1800-talet var Hussey ein av dei argaste konkurrentane til McCormick.

Referansar 

 

USA-amerikanske oppfinnarar
Oppfinnarar på 1800-talet
Westeråsmaskiner

Westeråsmaskiner var eit svensk føretak, grunnlagt i 1898 i Morgongåva. Fram til 1908 heite føretaket Westerås Lantbruksmaskiner. Dei produserte slåmaskiner, såmaskiner og skurtreskjarar under merkenamna «Aktiv» og «Aros». Skurtreskjarproduksjonen tok til i 1948. Seinare tok dei til å produsera snøsktterar. Føretaket vart nedlagt i 1988.

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer til dels på Westeråsmaskiner» frå , den 1. juni 2021

Tidlegare svenske føretak
Tidlegare jordbruksreiskapprodusentar
Føretak skipa i 1898
Xun-fløyte

Xun (埙; pinyin xūn) er ei kinesisk fløyte laga av leire eller keramikk. Ho er eit av dei eldste kinesiske musikkinstrumenta. Fløyta blir laga i mange storleikar, og er forma som eit egg. Ho har eit blåsehull og åtte gjennomgåande mindre fingerhol. 

Det  koreanske motstykket heiter hun (hangul: 훈; hanja: 塤).  I Japan blir same type instrument kalla tsuchibue (hiragana: つちぶえ ; kanji: 土笛), som tyder «jordfløyte».

I dei tidlege kinesiske nasjonale tilbliingsogene er det Fuxi som tilverkar den første xunen. Fløyta var litt ulik frå stad til stad i Kina, men synest å ha funne ei standardisert form under Shang-dynastiet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Xun (fløyte)» frå ,  den 1. juni 2021.  
 
Leirfløyter
Kinesisk musikk
Juan de Juni

Juan de Juni (fransk Jean de Joigny; ca. 1507–1577) var ein  fransk–spansk bilethoggar under renessansen som også verka som målar og arkitekt.

Juan de Juni var fødd i Joigny nord i Frankrike, men byrja å arbeida i Italia, der han fyrst blei tilsett. I 1533 flytta han til León og Medina de Rioseco før han drog vidare til Valladolid i 1540. Han var best kjend for religiøse skulpturar som uttrykte stor kjensle.

Verk

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Juan de Juni» frå ,  den 1. juni 2021.  
 

Døde i 1577
Fødde i 1500-åra
Franske bilethoggarar
Spanske bilethoggarar
Kunstnarar frå 1500-talet
Renessansekunstnarar
Joigny

Joigny er ein kommune i departementet Yonne i Bourgogne-Franche-Comté sentralt i Nord-Frankrike.

Han ligg ved breidda av elva Yonne. I 2018 hadde han 9 479 innbyggjarar.

Folk frå Joigny 

 Yom Tov av Joigny eller Yom Tov av York (d. 1190), rabbinar og diktar som døydde under jødeforfølgingar i York
 Juan de Juni eller Jean de Joigny (ca. 1507–1577), bilethoggar som hovudsakleg verka i Spania
 Edme Joachim Bourdois de La Motte (1754 –1835), lege, livlegen til Napoleon sin son Napoleon II
 François de Saint-Just (1896-1989), politikar
 Marcel Aymé (1902–1967), forfattar
 Anne Plantagenet (f. 1972), forfattar

Vennskapsbyar 

 Mayen i Tyskland, sidan 1964
 Godalming i Storbritannia, sidan 1985
 Hanover i USA, sidan 1993
 Joigny-sur-Meuse i Frankrike, sidan 2004
 Amelia i Umbria i Italia, sidan 2005

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Joigny» frå ,  den 1. juni 2021.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Yonne
Peter Hjalmar Finnestad

Peter Hjalmar Finnestad () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Rakkestad i Østfold. Han var mangeårig ordførar i Rakkestad og stortingsmann 1919-21 frå einmannskrinsen Tune, vald for partiet Venstre.

Finnestad tok eksamen ved jordbruksskolen på Kalnes i 1903. Han tok over garden Finnestad Nordre i 1915 og dreiv denne til høg alder.

I 1908 vart Finnestad vald inn i heradsstyret i Rakkestad, og var kommunemann samanhengande fram til andre verdskrigen. Då Degernes i 1917 vart skild ut som eige herad, vart Finnestad vald til ordførar i Rakkestad herad. Valperioden 1919-21 representerte han einmannskrinsen Tune på Stortinget, der han var medlem i Justiskomiteen.

Ved kommunevalet hausten 1928 fekk Venstre einast tre representantar i Rakkestad, så Finnestad mista ordførarvervet. Ved seinare kommuneval stilte han på felleslister. Frå 1935 til -37 var han atter ordførar, deretter varaordførar til 1941.

Under Tysklands okkupasjon av Noreg melde Finnestad seg inn i Nasjonal Samling i oktober 1940, «for å hjelpe til med å sikre den kommunale forvaltning i bygden å forsøke å få norsk styre ellers i det lengste». Okkupasjonstida hadde han ulike verv både i og utanfor kommunen. Siste tida før kapitulasjonen i mai 1945 var han ordførar i Rakkestad.

Kjelder
Stortingsbiografi

Norske gardbrukarar
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar for Smaalenenes amt
Ordførarar i Rakkestad
Venstreordførarar i Østfold
NS-ordførarar i Østfold
Folk frå Rakkestad
Une Bastholm

Une Aina Bastholm () er ein norsk statsvitar og politikar, fødd i Trondheim, som frå 2020 er partileiar i Miljøpartiet De Grønne. Ho vart vald til stortingsrepresentant frå Oslo i 2017.

Bastholm var frå 2016 til 2020 den eine av MDG sine to talspersonar. I 2017 var ho partiet sin fyrstekandidat i Oslo ved stortingsvalet, og fekk den einaste tingplassen MDG sikra seg ved valet. På Stortinget var ho medlem i fleire ulike komitear. 25. april 2020 vart ho vald til den fyrste partileiaren for MDG. 17. august 2022 annonserte ho at ho kom til å gå av som partileiar 22. august 2022.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Une Aina Bastholm» frå ,  den 2. juni 2021.

Bakgrunnsstoff 
 

Stortingsrepresentantar for Oslo
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar frå MDG
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Folk frå Trondheim