alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Semmering

Semmering er ein kommune (Gemeinde) i Neunkirchen i det austerrikske forbundslandet Niederösterreich. Kommunen har ei flatevidd på 8,72 km² og 544 ibuarar (2018), landsbyen Semmering ligg 950 meter over havet.

Semmering er ein kjend vintersportsstad, og har vore vert for konkurransar i den alpine verdscupen fleire gongar. Då den berømte Semmeringbana vart fullført i 1854, frakta ho mange turistar frå Wien dit. Landsbyen har no meir enn 100 000 overnattingar kvart år.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete frå Semmering og informasjon på engelsk 

Kommunar i Niederösterreich
Kolbein

Kolbein  er eit norsk mannsnamn sett saman av kol og bein, og kan slik visa til ein som har (kol)svarte føter.

Kolbein har namnedag den 9. juni.

Namneberarar 
 Kolbein Sterke, som knuste gudebiletet til Dale-Gudbrand i soga åt Olav den Heilage
 Kolbeinn Tumason, islandsk poet
 Kolbein Lauring (1914-1987), norsk motstandsmann
 Kolbein Falkeid (f. 1933), norsk diktar

I stadnamn 

 Kolbeinstveit i Suldal
 Kolbeinsvarden, det høgaste punktet på Askøy
 Kolbeinsey, ei islandsk øy som vil forsvinna i havet om få år
 Kolbeinsvatnet i Skjåk og Stranda kommunar

Kjelder 

Mannsnamn
Norske førenamn
Kolbjørn

Kolbjøn  er eit nordisk mannsnamn sett saman av kol, som kan visa til svartfarge, og bjørn. Kolbjørn har namnedag den 9. juni.

Namnet var vanleg i Noreg i mellomalderen. Det blei særleg brukt på Austlandet etter reformasjonen.

Namneberarar 
 Kolbjørn Varmann (1904-1980), norsk prest, politikar og skulemann
 Kolbjørn Stordrange (1924-2004), norsk stortingspolitikar
 Kolbjørn Hauge (1926-2007), norsk forfattar
 Kolbjørn Brekstad (f. 1932), norsk forfattar
 Kolbjørn Almlid (f. 1945), norsk politikar (Sp)
 Kolbjørn Ekker (f. 1960), norsk fotballspelar

Kjelder 

Mannsnamn
Nordiske førenamn
Hedalen stavkyrkje

Hedalen stavkyrkje står i Hedalen i Sør-Aurdal kommune i Innlandet, og er ei stavkyrkje frå 1160-åra.  Kyrkja er no ei krosskyrkje, men var frå starten langkyrkje. Dei lafta krossarmane vart påbygde i 1699, og skipet i mellomalderkyrkja utgjer sidan den vestre krossarmen. På slutten av 1700-talt fekk kyrkja ny altartavla, sett saman av eit krusifiks og eit skåp frå mellomalderen. Altartavla er overmåla og skjuler opphavet. Krusifikset er frå omkring 1250. Madonnaskåpet blir tradisjonelt datert til siste halvdel av 1200-talet.

Kyrkja er soknekyrkje i Hedalen kyrkjesokn i Valdres prosti.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Jørgen Jensenius: «Hedalen stavkirke» på nettstaden stavkirke.org 
 Om Hedalen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Oppland» på nettstaden til Arkivverket 
 
 

Kyrkjer i Sør-Aurdal
Freda bygg i Innlandet
Krosskyrkjer i Noreg
Kyrkjer i Valdres prosti
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Kulturminne i Sør-Aurdal
Ingolf

Ingolf er eit mannsnamn av norrønt opphvav, sett saman av gudenamnet Ing (Yngve) og ulfr, 'ulv'. Det norrøne namnet var Ingolfr eller Ingulfr, og namnet kan også skrivast Ingolv, Ingulf og Ingulv. Ingo er ei nordtysk kortform, medan Ingi er ei tysk kortform som kan brukast som kallenamn.

Ingolf har namnedag den 10. juni.

Bruk 

Namnet er kjend i Norden og Tyskland. I Noreg var namnet særleg brukt først på 1900-talet, med ein topp i 1910-åra, då over 0,30 % av nyfødde gutar kunne få namnet. I 2009 var det 736 norske menn som heitte Ingolf, 75 som heitte Ingolv, 70 som heitte Ingulf og 14 som heitte Ingulv.

Namneberarar 
 Ingolf Arnarsson, norrøn busetjar på Island
 Ingolf Schjøtt (1851-1922), norsk songar
 Ingolf Elster Christensen (1872-1943), norsk offiser, embetsmann og politikar 
 Ingolf Danielsen (1876-1961), norsk arkitekt
 Ingolf Findregaard Schanche (1877-1954), norsk skodespelar
 Ingolf Hysing Olsen (1883-1961), norsk skipsreiar
 Ingolf Rød (1889–1963), norsk seglar
 Ingolf Davidsen (1893–1946), norsk gymnast
 Ingolf Rogde (1911-1978), norsk skodespelar
 Ingolf Dahl (1912–1970), tysk-amerikansk komponist
 Ingolf Vislie (f. 1930), norsk jurist
 Ingolf av Danmark (f. 1940), dansk prins 
 Ingolf Markussen (1943 - 2011), ordførar i Sortland
 Ingolf Mork (f. 1947), norsk skihoppar
 Ingolf Håkon Teigene (1949-2007), norsk journalist 
 Ingolf Wiegert (f. 1957), (aust-)tysk handballspelar

Kjelder 
 

Mannsnamn
Norrøne førenamn
Bjørge

Bjørge er eit mannsnamn danna som ei kortform av namn som byrjar med den norrøne namnedelen Bjørg- eller Berg-, som tyder 'berging, hjelp'. 
Bjørge har namnedag den 11. juni.

Børge, Børre, Berge og Birger er nærskylde namn.

Namneberarar 
 Bjørge Lillelien (1927-1987), norsk journalist
 Bjørge Stensbøl (f. 1947), norsk idrettsleiar.

Mannsnamn
Kortnamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til vern
Berge

Berge kan vera:

 eit mannsnamn med same opphav og tyding som Børge

 Stadnamn 
 Berge på Fedje, matrikkelgard på Fedje i Vestland fylke
 Berge i Hyllestad, matrikkelgard i Hyllestad i Sogn og Fjordane
 Berge i Høyanger, grend i Høyanger i Vestland fylke

Norske stadnamn
Norske førenamn
Solrikse

Solrikse, Eurypyga helias, er ein fugl med habitat i tropiske regionar i Amerika, og den einaste medlemmen av den biologiske familien Eurypygidae. 

 
Solriksa finn ein normalt nær elvar og bekker i skogsvegetasjon i lågland opp til 900 moh. Ho jaktar fisk og andre små virveldyr på liknande måte som hegrar gjer. Fuglen har generelt avdempa farger med fine lineære mønstre i svart, grått og brunt. Men flygefjøra har sterkare farga mønstre, når vengene er spreidd ut syner dei lyse augeflekkar i raudt, gult og svart. Denne drakta viser dei for å imponere andre solrikser eller dei mimar ein stor predator for å verne seg sjølv og avkommet mot potensielle trugsmål. 

I likskap med få andre artar har solrikser dun. 

Dei byggjer opne reir i tre, og legg to egg med skjolda markingar. Ungane er godt utvikla ved klekking, men held seg i reiret i fleire veker. 

Solriksa var tidlegare vanlegvis plassert i den biologiske orden Gruiformes, tranefuglar, men dette var vurdert som førebels. I enkelte aspekt av morfologien ligg solriksa nær hegrar, men dette synast å vere resultat av konvergerande evolusjon på grunn av likskap i levemåte. 

Ein annan gåtefull fugleart er kagu. Kagu er òg monotypisk i sin familie, og var mellombels plassert i Gruiformes. Nyleg er det samla prov for at kagu og solrikse faktisk er systerartar, utan noko til felles med tranefuglar eller andre fugleordenar. Dei to artane er no einaste artar i orden Eurypygiformes .

Bakgrunnsstoff 
 Faktaark hos birdlife.org 
 Solrikse videoar  hos Internet Bird Collection

Kjelder

Fotnotar 

Solrikser og kaguar
Bygdebok

Ei bygdebok er ei bok eller eit bokverk som omtalar den historiske utviklinga til eit bygdelag, som regel utgjeve av eller i samarbeid med ein eller fleire kommunar. I Noreg er det sidan midten av nittenhundretalet gjeve ut slike lokalhistoriske bøker for store delar av landet. Dei vert gjerne delte i to grupper:

 Allmenn bygde- og kulturhistorie 

 Gards- og slektshistorie, med oversyn over innbyggjarar i arkivhistorisk tid (frå 15-/1600-talet) – vanlegvis ordna etter bustad (matrikkelgard). Det er vanleg å gje opplysningar om fødselsår, vigselsår og dødsår, kortfatta opplysningar om einskildpersonar og når dei har kjøpt eller bygsla eigendomen. Om matrikkelgardane vert tyding av namn, alder og driftsformer drøfta.

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliliserte bygdebøker på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Lokalhistorie
Slektsforsking
Landbrukshistorie
Ķemeri

Ķemeri var frå 1928 til 1959 ein by i Latvia. Byen er no ein del av Jūrmala. 

Tidleg på 1800-talet vart her funne ei mineralvatnkjelde og her vart etablert kurbad og sanatorium.  

Det går ei jarnbaneline gjennom Ķemeri. Det er om lag 44 km frå Riga til Ķemeri.

Latvia

fi:Ķemeri
Berte Kanutte Aarflot

Berte Kanutte Aarflot () var ein norsk salmediktar frå Ørsta på Sunnmøre.

Berte Kanutte (eller Canutte) var fødd på farsgarden Årflot. Ho flytta med familien til Ekset i Volda då ho var fire år gammal, etter faren Sivert Aarflot vart lensmann og busette seg der. Berte Kanutte flytta attende til farsgarden då ho gifta seg i 1816 og budde der sidan, i arbeid som gardbrukarkone. 

Tidleg i 1820-åra kom Aarflot med i den haugianske rørsla og heimen hennar vart då ein samlingsstad for haugianarane i bygda. Ho hadde då i 1820 fått trykt nokre salmar i samlinga En gudelskende Siels oppbyggelige Sange, prenta på broren Rasmus S. Aarflot sitt trykkeri på Ekset. Den neste tekstsamlinga, Troens frugt indeholdende nogle aandelige Sange i tvende Dele kom ni år etter den første, (1829). I hennar seinare år kom dei to samlingane Sjælens morgen og aftenoffer (1846), og Sjælens aandelige høitidsglede. Den siste samlinga vart trykt og utgitt i Bergen i 1853. Samlingane kom i fleire opplag, og Aarflot vart lesen over heile Noreg og var ein av dei mest kjende salmediktarane i si samtid.

Eit av bygga til Høgskulen i Volda har namnet «Berte Kanutte-huset» etter henne, andre bygg ved høgskulen har namn etter Hans Strøm og Ivar Aasen. I 1978 vart det sett opp eit minnesmerke over Aarflot ved bedehuset i Ørsta.

Verk 
 En gudelskende Siels opbyggelige Sange, 1820
 Troens Frugt. En Samling af aandelige Sange; i tvende Dele, 1830
 Troens Frugt. En Samling af religiøse Opmuntrings og Opbyggelses-Breve, 1844
 Sjælens Morgen- og Aftenoffer. Bønner, Sukke og Sange paa hver Dag i Ugen tilligemed Sange paa de fire Aarets Tider, 1846
 Sjælens aandelige Høitidsglæde, indeholdende Bønner og Sange paa de i Aaret indfaldende Høitidsdage, 1853
 Leilighedssange, 1853
 Religiøse Breve til Opmuntring og Opbyggelse samt Bestyrkelse i Tro, Haab og Kjærlighed, 1853
 Smuler til Næring for Livet i Gud. En Samling af Skrifter, 1856–62
 Berte Kanutte Siversdatter Aarflots Selvbiografi, indeholdende Optegnelser om hendes aandelige Livsudvikling, tilligemed Sognepræst Wraamanns Tale ved hendes Grav samt nogle Mindesange, 1860
 Før ikke udgivne Breve og Sange, utg. ved B. Støylen og H. G. Heggtveit, som del 3 i Berte Kanutte Aarflot. To Livsskildringer, 1893

Kjelder 
 Bernt Støylen: Birte Kanutte Aarflot og hennar samtid.
 Artikkel om Berte Aarflot i NBL, skriven av Jostein Fet.

Norske salmediktarar
Folk frå Ørsta
Kvinnelege forfattarar frå 1800-talet
Sivert Aarflot
Heretaunga Plains

Heretaunga Plains er eit slettelandskap i den austlege delen av Nordøya på New Zealand. 

Slettene er danna av avsetjingar frå elvene Tutaekuri, Ngaruroro og Tukituki River før dei renn ut i Stillehavet i sørenden av Hawke Bay. Dei strekker seg innover i landet mot sørvest, og omfattar eit område på om lag 1000 km². Byane Napier, Hastings og Havelock North ligg på slettene som strekkjer seg nesten til Waipukurau.

Det grøderike jordsmonnet, og det varme og tørre vêrlaget i området gjer slettene til ein framifrå stad for vindyrking, grønsak- og hagebruk, og den sørlege delen av Hawke's Bay-regionen er eit av dei beste områda for vindyrking på New Zealand.

 Denne artikkelen bygger på «Hertaunga Plains» frå , den 9. juni 2009. 
 

Hawke's Bay
Haltdalen nye stavkyrkje

Haltdalen nye stavkyrkje står i Haltdalen i Holtålen kommune i Trøndelag fylke og er ei einskipa langkyrkje frå 2004. 

Ho er ein kopi av Haltdalen stavkyrkje frå siste halvdelen av 1100-talet. Kyrkja er eigd av stiftinga Haltdalen stavkirke og Gammelgården.

Gamlekyrkja vart riven og flytt til museum i Trondheim etter at Haltdalen kyrkje stod ferdig i 1881. 
Originalen står no på Trøndelag Folkemuseum på Sverresborg i Trondheim.
Haltdalen Historielag bad i 1986 om at Haltdalen stavkyrkje skulle flyttast attende til Haltdalen, men Trøndelag Folkemusem sette seg mot. 
Fylkeskonservator Jonas Gill Haanshuus foreslo i staden at det skulle byggjast ein kopi av stavkyrkja i Haltdalen, og i 1997 la han fram teikningar til ei slik kyrkje. 
På teikningane var det teke med svalgangar slik den gamle kyrkja opphavleg hadde. 
Stiftinga Haltdalen stavkirke og Gammelgården vart skipa med det mål å verkeleggjere planane. 
Vyrke til bygget vart henta i statsalmenningane i Haltdalen. 
Som i mellomalderen var det malmfuru som vart vald ut, og dei eldste trea som vart tekne ut var over 300 år gamle. 
Verksemda Ålen Laft bygde kyrkja og Arne Bergan leidde arbeidet. 
Det vart lagd vinn på at bygginga skulle skje likast råd slik gamlekyrkja var bygd; reiskapar og teknikkar skulle vere som dei hadde vore på 1100-talet. 

Kyrkja vart vigsla av Nidaros-bispen 29. august 2004.

Også stavkyrkja som vart gjeven i gåve frå Noreg til Island ved det islandske tusenårsjubileet for kristninga i 2000 er ein kopi av Haltdalen stavkyrkje. 
Ho står på Heimaey på Island.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Haltdalen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket

Kyrkjer i Holtålen
Kyrkjer i Gauldal prosti
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Nye stavkyrkjer
Norske kyrkjer frå 2004
Haltdalen kyrkje

For mellomalderstavkyrkja med liknande namn, sjå Haltdalen stavkyrkje
 For den nye stavkyrkja med liknande namn, sjå Haltdalen nye stavkyrkje

Haltdalen kyrkje står i Haltdalen i Holtålen kommune i Trøndelag fylke og er ei langkyrkje frå 1881. Kyrkja er bygd i tre. Arkitektar for kyrkja var Jacob Digre og Gustav Olsen. Inventaret er frå byggeåret eller seinare.

Kyrkja erstatta Haltdalen stavkyrkje frå kring 1170 som soknekyrkje. Stavkyrkja var riven og flytt til Trondheim der ho i dag står på Trøndelag Folkemuseum. 

Ved kyrkja står det sidan 2004 ein kopi av den gamle stavkyrkja, kalla Haltdalen nye stavkyrkje.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Haltdalen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket
 Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Holtålen
Kyrkjer i Gauldal prosti
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 1880-åra
Kulturminne i Holtålen
1881 i Noreg
Ålen kyrkje

Ålen kyrkje står i Ålen i Holtålen kommune i Trøndelag fylke og er ei langkyrkje frå 1881. 

Ho er bygd i tre i nygotisk stil.
Arkitekt for kyrkja var Jacob Digre.
Kyrkja er orientert aust-vest med koret i aust og har hovudinngang gjennom tårnfoten i vest. 
Nord og nordvest for kyrkja er det gravplass.

Kyrkja ligg på nordsida av Fylkesveg 30.

Ålen kyrkje er soknekyrkje i Ålen kyrkjesokn i Gauldal prosti i Den norske kyrkja.

Inventar

Altertavle 
Altertavla er måla av Carl Fridtjof Smith. Ho er frå innviingsåret og er ein kopi etter Rubens. Motivet er krossfestinga.

Preikestol 
Preikestolen er laga av arkitekten for kyrkja, Jacob Digre, og er i tre.

Døypefont 
Døypefonten er frå 1650 og er i messing. Kyrkja har to døypefontbekken frå 1789. Dei er også i messing.

Kyrkjeklokker 
Det er to kyrkjeklokker i kyrkja. Den eldste er frå 1736, den andre er frå 1907. Klokka frå 1907 er laga ved Bakklandets støperi og har innskrifta «Land, land høre Herrens ord».

Tidlegare kyrkjer i Ålen 

Den noverande kyrkja erstatta ei stavkyrkje frå mellomalderen. Delar av stavkyrkja vart nytta då nabokyrkja Haltdalen stavkyrkje skulle setjast oppatt på museum i Trondheim på slutten av 1880-åra. Vestportalen, dørbladet og vestveggen i Haltdalen stavkyrkje stammar frå Ålen stavkyrkje.
Portalen har halvsøyler og vassliljekapitél.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Ålen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket
 Eldre fotografi av Ålen kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Holtålen
Kyrkjer i Gauldal prosti
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 1880-åra
Kulturminne i Holtålen
1881 i Noreg
Kongebøkene

Kongebøkene (hebraisk: Sefer Melachim, ספר מלכים) er del av den jødiske Tanakh og den kristne Bibelen sitt gamle testamente. Bøkene var opphavleg skrivne på hebraisk som ein tekst, men i den kristne tradisjonen har dei vorte delt i første og andre Kongebok. Desse er ellevte og tolvte bok i Bibelen i den forma han har i dag. Oppdelinga oppstod ved omsetjinga av den hebraiske teksten til gresk i Septuaginta. Der vart denne boka og den hebraiske samuelsbokenboka (Sefer Melachim, ספר מלכים ) saman organisert som fire "kongedømebøker", noko som vart vidareført i Vulgata som 1.-4. kongebok. Frå King James version vart Vulgata si første og andre kongebok kjend som første og andre Samuelsbok, medan Vulgata si tredje og fjerde kongebok vart første og andre kongebok.

Bakgrunnsstoff 
 Fyrste Kongebok på bibelen.no
 Andre Kongebok på bibelen.no
 מלכים א Melachim Aleph - Kings A (Første Kongebok på hebraisk-engelsk frå Mechon-Mamre.org)
 מלכים ב Melachim Bet - Kings B (Andre Kongebok på hebraisk-engelsk frå Mechon-Mamre.org) 

Det gamle testamentet
Kolbrandstad stavkyrkje

Kolbrandstad stavkyrkje står på Kolbrandstad i Hølonda i Melhus kommune i Trøndelag fylke, og er ei stavkyrkje frå 2000. Kyrkja er bygd som ein kopi av Haltdalen stavkyrkje som står på Trøndelag Folkemuseum på Sverresborg i Trondheim. Ho vart bygd på dugnad og er eigd av Kolbrandstad stavkyrkjelag. 

Haltdalstavkyrkja stod opphavleg i Haltdalen i Holtålen kommune, og er frå siste halvdel av 1100-talet. 
Kolbrandstad stavkyrkje står på den gamle kyrkjestaden på Kolbrandstad, der det var kyrkje frå mellomalderen fram til midten av 1600-talet. 
Ved kyrkja er det ein freda kyrkjegard frå mellomalderen. 

Bygget er vigsla til bruk for Den norske kyrkja og det vert halde to gudstenester i henne årleg. Det plar verte halde påskemesse i kyrkja kvar påskeafta og i august vert det halde ottesong i samband med starten på pilegrimsvandringa til Skaun kyrkje. 
Det vert også halde gjennomsnittleg to bryllaup i henne i året. 
I tillegg arrangerer Den katolske kyrkja i Noreg vesper i kyrkja fyrste sundagen i september.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Hølonda kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket
 Bilete av kyrkja på nettstaden holanda.no

Kyrkjer i Gauldal prosti
Kyrkjer i Melhus
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 2000
Nye stavkyrkjer
Vokalar i ulike skriftsystem

Vokalar i ulike skriftsystem<br\>
Det varierer ein god del mellom ulike skriftsystem korleis vokalar blir attgjevne.

Semittiske alfabet 

På både hebraisk og arabisk var det lenge vanleg å utelata vokalane, ettersom ein alltid kunne vita korleis orda skulle uttalast likevel. Etter som det munnlege språket utvikla seg vart det vanskelegare å vita kva som var den rette vokalen, og ein byrja derfor å markera vokalen med ulike teikn over eller under konsonanten.

Gamle alfabet i Midtausten

Det hebraiske alfabetet

Det arabiske alfabetet

Det arameiske alfabetet

Tifinagh

Europeiske alfabet

Det greske alfabetet

Det etruskiske alfabetet

Det latinske alfabetet 
Dei mest typiske vokalane i det latinske alfabetet er A, E, I, O og U. Y er ein vokal i mange språk, til dømes norsk, men vert brukt som ein j-lyd i andre. W vert òg brukt for ein runda vokallyd i mange språk. Æ/Ä, Ø/Ö og Å vert særleg brukte i skandinaviske språk for å uttrykkja særlege lydar der, medan andre språk bruker andre vokalar eller vokalkombinasjonar for å uttrykkja desse lydane. Norsk Å-lyd vert til dømes skrive med O i dei fleste romanske språka og med AU eller EAU på fransk.

Det kyrilliske alfabetet

Runene

Indisk skrift 
I dei ulike indiske alfabeta er vokalane òg sett på sidelinja i høve til konsonantane. Dei kan skrivast over eller under konsonanten, eller smelta saman med han til ein kombinasjonsbokstav.

Skriftsystem i Søraust-Asia

Burmesisk skrift

Thai-skrift

Etiopisk skrift

Koreansk skrift

Mongolsk og mandsjuisk skrift

Mongolsk skrift

Mandsjuisk skrift

Stavingsskrift

Japansk hiragana og katakana

Nordamerikansk stavingsskrift

Cree

Cherokee

Lingvistikk
Tungerygg

Tungeryggen eller dorsum er den fonetiske nemninga på den delen av oversida av tunga som ligg mellom tungebladet (eller lamina) og tungerota (eller radix) - jamfør teikninga til venstre, der tungeryggen ligg ved tala 14 og 15. Ein skil til dels mellom ein bakre del av tungeryggen, posterodorsum (ved talet 14) og ein fremre del, praedorsum (ved talet 15), og til dels ein del mellom desse to, mediodorsum.

I norsk nyttar ein tungeryggen mellom anna under artikulasjonen av fonema /k/, /g/, /ŋ/ og /ç/. Tungeryggen spelar òg ei viktig rolle i beskrivinga av vokalar, jamfør vokalfirkanten.

Fonetikk
Taleorgan
Ladestad

Ladestad (bm. ladested) er ei eldre nemning for byar med avgrensa privilegium samanlikna med kjøpstadene. I norsk lovgjeving var det viktigaste praktiske skiljet at ladestadene valde stortingsrepresentantar i lag med dei omkringliggjande landkommunane (herada, medan kjøpstadene valde stortingsrepresentantar for seg. Dette skiljet vart oppheva ved grunnlovsendring i 1952.

Historisk var omgrepet ladestad bruka frå 1500-talet om  hamner eller strender der kjøpstadborgarar dreiv regelmessig eksport av trelast. Etter formannskapslovene av 1837 fekk ladestadene høve til å opprette kommunestyre (bystyre), og omgrepet vart etter kvart nytta om byar som stort sett hadde same handelsrettar som kjøpstadene, men som likevel hadde lågare status og prestisje enn ein kjøpstad. I tillegg til kretsinndelinga ved stortingsval låg skilnaden i at ladestadene hadde færre offentlege tenester enn kjøpstadene, og dermed lågare administrasjonsutgifter. 

Mot slutten av 1950-åra var det 20 ladestader med eige kommunestyre i Noreg.

Kjelder
Torgrim Barding: By i Norsk Allkunnebok (1950)
Historisk Leksikon: Ladested
Steinkjerleksikonet – Ladested

Administrative område
Handelsstader
Byar
24-timarsløpet i Le Mans

24-timarsløpet i Le Mans er eit motorsportløp som vert halde årleg i byen Le Mans i Frankrike, heilt sidan 1923. Løpet vert organisert av Automobile Club de l'Ouest og varar i 24 timar i strekk. Ein konkurrerer i 4 klassar: Le Mans Prototypes 1 og 2, som er særbygde sportsvognprototypar og 2 GT-klassar for produksjonsbaserte sportsbilar.

Den mestvinnande føraren i 24-timarsløpet er dansken Tom Kristensen, som har vunne løpet 8 gongar.

Bana 
Løpet er særleg kjend av di størstedelen av den ca 13 km lange bana til dagleg er offentleg veg. 

Mest kjend er "Hunaudieres" langstrekket på baksida av bana – ofte omtalt som "Mulsanne-raka" (Mulsanne-strait") – ettersom dette er vegen mellom Le Mans by og landsbyen Mulsanne. Fartsrekorden på Hunaudieres er på over 400 km/t. I dag går det noko saktare på denne langsida som har fått to sjikaner som skal senke farten.

Le Mans på film 
24-timarsløpet i Le Mans har vore «hovudpersonen» i filmar to gonger: 

I 1971 kom filmen Le Mans som vart laga av Steve McQueen. Filmen har lite handling utanom bilkøyringa, men den er til gjengjeld spektakulær. Filmen vart laga delvis under løpet i 1970, og delvis under løpet året etter.

I 2003 kom Michel Valliant, ei filmatisering av teikneserien med same namn. I Noreg gjekk filmen rett på DVD. Filminga er gjort under løpet i 2002, der produsentane fekk lov til å filme om dei utvida pitlane. Frå 2002 er det difor 50 plassar i løpet og ikkje berre 48 som tidlegare. Dessutan måtte sjåførane som skulle vere med å filme under løpet, kvalifisere seg på vanleg måte. Bilane som vert køyrd av hovudpersonane er Courage C60 (Valliant), og Panoz LM (Leader).

Vinnarar

Merknadar

Bakgrunnsstoff 
 24 Heures du Mans, offisiell nettstad 

24-timarsløp
Sarthe
24-timarsløpet i Le Mans
Motorsport i Frankrike
Skipingar i 1923
Portorož

Portorož (Portorose på italiensk) er ein badeby i Slovenia, med ei 7 kilometer lang strand. Portorož høyrer til Piran kommune, og hadde 2 849 innbyggarar i slutten av 2007, på eit areal på 3,0 kvadratkilometer. Portorož ligg 127 kilometer frå Ljubljana, og nær statsgrensa til Italia og Kroatia.

Fotnotar 

Byar i Slovenia