alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Justervesenet

Justervesenet er ein statleg etat, underlagd Nærings- og fiskeridepartementet, med ansvar for nasjonale normalar for måleiningar og dessutan for kontroll av målereiskapar som blir brukt ved økonomiske oppgjer med meir. Justervesenet representerer Noreg i dei internasjonale traktatane Meterkonvensjonen og International Organization of Legal Metrology, OIML.

Soge 
Justervesenet si historie i Noreg kan førast tilbake til Kristian V si forordning av 1683 om einsarta mål og vekt i Danmark-Noreg. Eit eige norsk Justervesen vart etablert ved Kgl. res. av 6. juli 1832. Namnet Justervesenet kjem frå justering i tydinga måleteknisk kontroll.

Kontroll og handheving av lovane til kongen og vedtekter innan området mål og vekt var viktig alt i høgmellomalderen. Dette var gjalkaren si oppgåve, men han arbeidde berre innan byen, ikkje for heile kongedømet.

Løyve om måleiningar, måling og normaltid av 26. januar 2007 spesifiserer krav til lovregulert kontroll og dette er ansvaret og pliktene til Justervesenet.

Avdelingar 
Justervesenet har fem distriktskontor på følgjande stader: Kjeller, Stavanger, Bergen, Trondheim og Tromsø. Kvart av desse har ansvar for måleteknisk kontroll i distriktet sitt. Hovudverksemda ligg på Kjeller utanfor Oslo. På Kjeller har Justervesenet meir enn 30 individuelle laboratorium som er spesielt konstruert og utrusta for dei nøyaktigaste målingane innan områda sine.

Oppgåver 
Nasjonalt laboratorium sørgjer for sporbarheit (definere standardar) til dei nasjonale normalane ved kalibrering av instrument for næringslivet. Dessutan blir det utført måleteknisk forsking, rådgiving og opplæring. Dei skal realisere og vedlikehalde dei nasjonale normalane for einingar i SI-systemet. Den nasjonale normalen for grunneininga kilogram er oppbevart hos Justervesenet og blir regelmessig samanlikna med det internasjonale kilogrammet (prototypen), som er oppbevart i det internasjonale instituttet Bureau International des Poids et Mesures (BIPM) utanfor Paris. Andre grunneiningar er definert ut frå fundamentale fysiske konstantar og blir realisert ved eksperiment. Justervesenet har, saman med tilsvarande institusjonar i andre land, signert Meterkonvensjonen sin avtale om gjensidig respekt for kalibreringar (Mutual Recognition Arrangement, MRA). Denne er grunnleggjande for internasjonal tillit til måleresultata til landa.

Noreg ved Justervesenet er òg med på å vedlikehalde og sikre nøysemda i den legale tida til verda, universaltida (Universal coordinated time, UTC), med fleire atomur.

Som del av lovregulert måling gjer Justervesenet kontroll av målereiskap, typegodkjenning, utarbeider forskrifter for nye målereiskapar og dessutan har ansvar for den norske ordninga for e-merking av ferdigpakka varer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Justervesenet» frå ,  den 19. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
Justervesenet

Norske statsetatar
Metrologi
Skipingar i 1832
Houens fonds diplom
Täby kommun

Täby (Täby kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er  63 335. Administrasjonssenteret i kommunen er Täby.

Tettstader

Bakgrunnsstoff 
  www.taby.se

 
Kommunar i Stockholms län
Hx-diagrammet

Hx-diagrammet er eit diagram for utrekningar som omhandlar fuktig luft. Det gjev samanhengen mellom entalpien i den fuktige lufta (kJ  per kg tørr luft), og fuktinnhaldet i lufta h (kg per kg tørr luft) og lufttemperaturen t (°C). 

Før overgangen til SI-målesystemet vart entalpien gjeven som bokstaven x og vart målt i kcal per kg tørr luft. Diagrammet vart derfor stundom òg kalla ix-diagrammet.

Kjelder
ix-diagrammet. (2012-02-19) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/ix-diagrammet

Termodynamikk
Entalpi
Jens M. Johansson

Jens M. Johansson () er ein norsk forfattar og journalist busett i Oslo. 

Johansson er utdanna frå Norsk journalisthøgskole og har studert idéhistorie og litteraturvitskap. Han har arbeidd som journalist i Klassekampen og Dagens Næringsliv.

Han debuterte som forfattar i 2002 med novellesamlinga Bisettelsen har funnet sted.

Bøker 
 2002 – Bisettelsen har funnet sted – Novellesamling
 2004 – Trøst – Roman
 2005 – Drømmen om England – Sakprosa, skriven i lag med Lars Backe Madsen
 2007 – En liten historie om lengsel – Roman
 2008 – Den forsvunne diamanten : historien om fotballens mørke side – Sakprosa, skriven i lag med Lars Backe Madsen 
 2010 – Den andre – Roman
 2012 – Døde fedre – Sakprosa
 2013 – Bryllup og begravelser – Roman

Prisar og utmerkingar 
 2000 Arne Hestenes' journalistpris  
 2004 Tidenprisen
 2005 Den store journalistprisen

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Søk på Jens M. Johansson i BIBSYS

Bokmålsforfattarar
Folk frå Oslo
Folk frå Stockholm
Forfattarar frå Oslo
Norske journalistar
Journalistar i Klassekampen
Norske novelleforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2002
Anointed

Anointed er ei USA-amerikansk, kristen R&B-gruppe frå Columbus i Ohio. Gruppa består i dag av syskena Steve og Da'dra Crawford.

Anointed blei danna i 1988, då medlemene framleis gjekk på High school. Debutplata Spiritual Love Affair kom ut i 1993. Andrealbumet The Call kom i 1995, og gav gruppa kommersiell suksess. Anointed vann 3 Dove Awards, ein Stellar Award og vart nominert til ein Grammy for dette albumet.

Gruppa har til i dag gjeve ut seks studioalbum og ei samleplate. Dei har vunne til saman 7 Dove Awards, 2 Stellar Awards og vore nominert til Grammy-prisen 3 gonger.

Diskografi 

 1993: Spiritual Love Affair
 1995: The Call
 1996: Under the Influence
 1999: Anointed
 2001: If We Pray
 2003: The Best of Anointed (Samleplate)
 2005: Now Is the Time

Kjelde 

Denne artikkelen byggjer på «Anointed» frå , den 19. februar 2012. 
 

Musikkgrupper skipa i 1988
Kristne musikkgrupper
USA-amerikanske popgrupper
Kapillarkraft

Kapillarkraft er ei kraft som verkar på grenseflata mellom to ikkje-blandelege væsker eller mellom ei væske og ein gass, og skuldast overflatespenning.  Kapillareffekter og kapillaritet er samlenamn på effektar som kjem av kapillarkrefter.

Kapillarkrefter er viktige for all væskerørsle i tynne røyr, òg kalla hårrøyr eller kapillarrøyr. Namnet kapillar kjem frå latin capillus og tyder hår. Dei tynnaste blodårene vert kalla kapillarar.

Dersom eit tynt røyr vert sett vertikalt ned i eit væskebad, så vil kapillarkrefter gjere at væskenivået inne i røyret avvik frå nivået utanfor røyret. Nivået inne i røyret kan vere høgare eller lågare enn utanfor, avhengig av fukteigenskapane til væska. Dess tynnare røyret er, dess større er høgdeskilnaden, og dette er skildra av Juvins regel.

Kapillarkrefter kan spele ei viktig rolle i danninga av forma til ein væskeoverflate, til dømes forma til ein drope.

Kapillaritet er òg viktige for i porøse materialar: Kapillarkrefter er til dømes årsak til at papirhandkledet trekkjer til seg vatn og at ein veike i eit ljos trekkjer opp stearin. Tynnsjiktkromatografi utnyttar kapillarkrefter i eit porøst material til å kunne analysere innhaldet i ulike stoff.

Bondtalet
I væskemekanikk er Bondtalet eit dimensjonslaust mål for tilhøvet mellom tyngdekrefter og kapillarkrefter. Bondtalet B er definert ved

I formelen er 
 = tettleik eller tettleiksdifferanse
g = tyngdeakselerasjon
L = karakteristisk lengde for kapillarkreftene, til dømes radius i hårrøyret
 = overflatespenning

Ein kan òg definere den karakteristiske kapillarlengda:

,

og Bondtalet kan då skrivast

Kapillartrykk 
Kapillartrykk er ein trykkskilnad over grenseflata mellom to væsker.  Trykkskilnaden balanserer kapillarkreftene på væskeoverflata, og denne balansen er berre mogeleg dersom væskeflata er krumma. Forholdet mellom krumminga til væskeoverflata, kapillartrykk og overflatespenning er skildra ved Young-Laplace-likninga:

Her er 

 = kapillartrykk
 = overflatespenning
R = karakteristisk krummingsradius for væskeoverflata
 = fuktvinkel

Juvins regel
Når eit hårrøyr vert plassert vertikalt i eit væskebad er høgdedifferansen h mellom grenseflaten inne i røyret og utanfor gjeven ved Juvins regel:

Her er

 = overflatespenning
θ = fuktvinkel 
 = væsketettleik
g = tyngdeakselerasjon
r = radiusen til røyret

For eit glasrøyr, vatn og luft ved havnivå kan ein bruke dei følgjande karakteristiske verdiane:

 = 0,0728 J/m² ved 20 °C
θ = 20° (0,35 radianar)
ρ = 1000 kg/m³
g = 9,8 m/s²

Høgdeskilnaden kan då uttrykkast som

.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kapillarkrefter» frå ,  den 19. februar 2012.  
 

Væskedynamikk
Hydrologi
Gyrotron

Ein gyrotron eller syklotronresonansmaser er ein slags mikrobølgjegenerator som kan sende ut energi med særs stor effekt. Dei vert mellom anna nytta i somme fusjoneksperiment for å oppnå tilstrekkeleg høg nok temperatur til at fusjonsprosessen kjem i gang.

Kjelder
gyrotron. (2012-02-19) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/gyrotron

Bakgrunnsstoff
 Gyrotron 
 The Gyrotron: A High Frequency Microwave Amplifier av A. Kupiszezwki.

Mikrobølgjeteknologi
Optiske instrument
Terahertzteknologi
Sovjetiske oppfinningar
Vakuumrøyr
Amy Grant

Amy Lee Grant () er ein USA-amerikansk artist. Ho er best kjend for å ha produsert mykje kristen pop og gospelmusikk.

Biografi 

Amy Grant vart fødd i Augusta i delstaten Georgia, men flytte til Nashville i Tennessee i barndommen.
Ho gav ut sitt debutalbum i 1977 på Word Records; det fekk tittelen Amy Grant. Oppfylgjaralbumet My Father's Eyes kom allereie året etter. På sleppefesten til andrealbumet møtte ho musikaren Gary Chapman som ho innleidde eit musikalsk samarbeid med og seinare gifte seg med.
Amy Grant heldt fram som ein produktiv artist også i løpet av 1980-åra. Ho fekk sin fyrste Grammy-pris i 1982.

Amy Grant har så langt gjeve ut 17 studioalbum, blant dei fleire joleplater. Fram til i dag har ho vunne 6 Grammy-prisar, fått talrike andre prisar og nominasjonar og selt over 30 millionar plater på verdsbasis.
Amy Grant har tre born med Gary Chapman, men dei to er i dag skilde. Ho er no gift med musikaren Vince Gill.

Diskografi 

1977:  Amy Grant
1979:  My Father's Eyes
1980:  Never Alone
1982:  Age to Age
1983:  A Christmas Album
1984:  Straight Ahead
1985:  Unguarded
1988:  Lead Me On
1991:  Heart in Motion
1992:  Home for Christmas
1994:  House of Love
1997:  Behind the Eyes
1999:  A Christmas to Remember
2002:  Legacy...Hymns and Faith
2003:  Simple Things
2005:  Rock of Ages...Hymns and Faith
2010:  Somewhere Down the Road

Kjelder 

Denne artikkelen byggjer på «Amy Grant» frå , den 19. februar 2012. 
 

Grammy-vinnarar
Folk frå Georgia
Folk frå Tennessee
Gospelartistar
USA-amerikanske popmusikarar
USA-amerikanske songarar
Danderyds kommun

Danderyd (Danderyds kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er 31 171. Administrasjonssenteret i kommunen er Djursholm.

Tettstader 
Danderyd kommune har tre tettstader.
Innbyggjartalet i tabellen er per 31. desember 2005.

 *Den delen av Stockholm som ligg i Danderyd kommune. 
 ** Den delen av Täby som ligg i Danderyd kommune. Täby ligg òg i Täby kommune og Sollentuna kommune.

Bakgrunnsstoff 
 www.danderyd.se

 
Kommunar i Stockholms län
Col de la Colombière

Col de la Colombière er ein fjellovergang med ei høgd på 1 613 moh i Dei franske Alpane, Département Haute-Savoie. Vegen knyter saman Arve-dalen ved Cluses med Borne-dalen ved Le-Grand-Bornand. Derfrå går ein veg over ein liten rygg til Annecy eller over Col des Aravis til Arly-dalen. Vegen er ikkje viktig trafikalt, då det i begge tetningar går kortare og betre utbygde vegar gjennom dalane.

På nordsida ligg landsbyen Le Reposoir som er kjend for den spesielle osten reblochon som ofte blir brukt i den lokale ostefonduen.

Sykkelsport 

Col de la Colombière har stått på Tour de France-programmet i 20 gonger, seinast i 2010. Trass den beskjedne høgda er passet vanskeleg å sykle opp nordsida frå Scionzier. Over den 16,3 km lange klatringa stig vegen 1 108 m, dvs eit snitt på 6.8 %. Rett før toppen er stigninga 10.2 %. Frå Le Grand-Bornand er distansen 11,7 km og stig 690 høgdemeter, dvs med eit snitt på 5.9%.

 1960 : Fernando Manzaneque
 1968 : Barry Hoban
 1975 : Vicente López-Carril
 1978 : René Bittinger
 1980 : Ludo Loos
 1982 : Jean-René Bernaudeau
 1983 : Jacques Michaud
 1984 : Jérôme Simon
 1985 : Luis Herrera
 1987 : Eduardo Chozas
 1990 : Thierry Claveyrolat
 1991 : Thierry Claveyrolat
 1994 : Piotr Ugrumov
 1997 : Richard Virenque
 2000 : Marco Pantani
 2002 : Mario Aerts
 2006 : Floyd Landis
 2007 : Linus Gerdemann
 2009 : Fränk Schleck
 2010 : Christophe Moreau

Litteratur 
 Roadbook Tour de France, Kristian Bauer, Bruckmann Verlag 2006
 Peter Leisl, Die legendären Anstiege der Tour de France, Covadonga 2004
 Serge Laget, Cols mythiques du Tour de France, L’Equipe 2005

Bakgrunnsstoff 
Høgdeprofil nordsida 
Høgdeprofil sørsida 

Fjellovergangar i Alpane
Fjellovergangar i Frankrike
Tour de France
Rhône-Alpes
Fyllfaktor

Ein fyllfaktor er forholdstal som vert nytta i ulike samanhengar. 

For eit stoff som er porøst eller i pulverform, er fyllfaktoren forholdet mellom den delen av totalvolumet som er utfylt og totalvolumet. Det kan òg vere eit tal som oppgjev forholdet mellom materialmengda i ei overflate og den teoretiske mengda materiale for det same laget.

Plastteknologi
Innan plastteknologi er fyllfaktoren lik forholdet mellom volumet av pressmassen og volumet av den ferdigstøypte lekamen.

Teleteknikk

Innan teleteknikk er fyllfaktoren lik forholdet mellom tverrsnittet til ei gruppe isolerte leiarar og det arealet som denne gruppa tar opp i kabelen.

Kjelder
fyllfaktor. (2012-02-19) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/fyllfaktor

Plastteknologi
Kabel
Stockholms kommun

Stockholm (Stockholms kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er  837 031. Administrasjonssenteret i kommunen er Stockholm. 

Kommunen er den største av dei 290 kommunane i landet ut frå folketal, men er ein av dei mindre i flatevidd, noko som gjer han til den tettast folkesette. Han er òg den mest folkerike kommunen i Norden. 

Sjølv om han offisielt er ein kommune, nyttar kommunerådet (kommunfullmäktige) namnet «Stockholms stad» (Stockholm by) så ofte dei kan. 

Ordføraren er (i 2018) Karin Wanngård.

Bakgrunnsstoff 
  www.stockholm.se

Stockholm
Kommunar i Stockholms län
Eötvös

Eötvös er ei måleining nytta i geofysikk for å syne skilnaden i tyngdeakselerasjon mellom to punkt i ein gjeven horisontal avstand. Eininga har symbolet E. 1 E = 10–9 m/s2 per horisontal meter. 

Eininga er kalla opp etter den ungarske fysikaren Roland Eötvös.

Kjelder
eötvös. (2012-02-19) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/eötvös

Måleiningar
Ingeborg Arvola

Ingeborg Arvola () er ein norsk forfattar. 

Ho debuterte i 1999 med romanen Korallhuset, og har sidan skrive ei rekkje romanar, novellesamlingar og barne- og ungdomsbøker. I 2009 skreiv ho høyrespelet Kometkameratene for NRK. For barneboka Ingen dager uten regn frå 2008 fekk ho Havmannprisen.

Arvola er oppvaksen i Pasvikdalen og i Tromsø.

Bøker 
 1999 – Korallhuset – Roman
 2000 – Blod, snørr og tårer – Barnebok
 2000 – Livet i et skillpaddeskall og andre historier – Historier
 2003 – Straffe – Roman
 2004 – Forsiktig Glass – Roman
 2006 – Monsterrytter – Novellesamling
 2007 – 40 postkort – Prosa
 2008 – Ingen dager uten regn – Barnebok
 2009 – Kometkameratene og månesmilet – Barnebok
 2011 – Grisehjerter – Roman
 2012 – Carla, min Carla – Ungdomsbok
 2013 – Over alle hindre – Barnebok
 2014 – Inghill + Carla = sant – ungdomsroman 
 2015 –  Ryktet – ungdomsroman
 2015 –  Neiden 1970 – roman
 2018 –  Vilkår for liv – roman
 2019 –  Buffy By er talentfull – ungdomsroman
 2019 –  Plutselige varmegrader – novellesamling
 2020 –  Buffy By er inspirert – ungdomsroman
 2020 – Vodka, vann og glasnost – scenetekster
 2021 – Buffy By er eventyrlysten – ungdomsroman

Dramatikk 
 2007 – Bare et steinkast – Teatermanus
 2009 – Kometkameratene – Høyrespel

Prisar og utmerkingar 
 2004 – Cappelenprisen
 2007 – Ordknappen for 40 postkort
 2008 – Havmannprisen for Ingen dager uten regn

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Ingeborg Arvola hjå Nasjonalbiblioteket
 Utgjevingar av Ingeborg Arvola i BIBSYS

Norske dramatikarar
Folk frå Nordkapp
Folk frå Sør-Varanger
Folk frå Tromsø
Forfattarar frå Troms
Forfattarar frå Finnmark
Norske barnebokforfattarar
Norske novelleforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske ungdomsbokforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1999
Södertälje kommun

Södertälje (Södertälje kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er  85 780. Administrasjonssenteret i kommunen er Södertälje.

Tettstader 
Södertälje kommune har ti tettstader.
Innbyggjartalet i tabellen er per 31. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 
  www.sodertalje.se

 
Kommunar i Stockholms län
Nacka kommun

Nacka (Nacka kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er  88 995. Administrasjonssenteret i kommunen er Nacka.

Tettstader 
Nacka kommune har åtte tettstader.
Innbyggjartalet i tabellen er per 31. desember 2005.

 *Den delen  av Stockholm som ligg i Nacka kommune.

Bakgrunnsstoff 
  www.nacka.se

 
Kommunar i Stockholms län
Col de Vars

Col de Vars er eit  høgt fjellpass i Dei franske Alpane på grensa mellom Département Hautes-Alpes og Alpes-de-Haute-Provence. Det knyter saman Ubaye-dalen med Queyras-dalen og byen Embrun over fjellet Parpaillon og er opent for trafikk frå mai til oktober.

Den asfalterte vegen D902 går frå Saint-Paul-sur-Ubaye () i søraust over passet til Var i Hautes-Alpes () og vidare til Guillestre () i nordvest. Col de Vars er ein del av den franske høgfjellsruta Route des Grandes Alpes.

Tour de France har framt til og med 2006  hatt Col de Vars på programmet 33 gonger.

Bakgrunnsstoff 
Vegvisar for syklistar (fransk)

Referansar 

Fjellovergangar i Alpane
Fjellovergangar i Frankrike
Tour de France
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Dyppeteljar

Ein dyppeteljar er eit apparat, vanlegvis ein geigerteljar, som vert dyppa i ei væske for å måle radioaktiviteten i væska.

Kjelder

Partikkeldetektorar
Teljeverk
Hårek den hardbalne

Hårek den hardbalne (engelsk originaltittel Hägar the Horrible) er ei teikneserie skapt av den amerikanske teiknaren Dik Browne (1918-1989) i 1973. Hårek er ei avisserie med både dagsstriper og søndagssider og er eigd og distribuert av King Features Syndicate. Sidan 1988 har son til Brown, Chris Browne, teikna Hårek. I Noreg er det Gard Espeland som omset serien til nynorsk for Bulls Pressetjeneste.

Hårek er ein viking frå mellomalderen som konstant dreg på plyndretokt til England. Heime har han kona Gyda, borna Frode og Møyfrid pluss hunden Fenris og anda Kvakk. Med seg på tokt har han kompisen Kark, som har ei jerntrakt på hovudet og er dum som eit brød. Det er også andre personar som er med, blant anna Seidmannen (ein druideliknande lege), ein drakedrepar i rustning, mannskapet til Hårek og eigaren av eit slott i England.

Teikneserien er full av humor, både den enkle med illustrerte vitsar, ordspel og merkelege situasjonar, og den litt meir djupe som meiningane til Gyda og sånt som tar litt tid å forstå.

USA-amerikanske teikneseriar
De syv samuraier

De syv samuraier (opphavleg tittel
七人の侍, Shichinin no Samurai) er ein japansk eventyrdrama- og actionfilm frå 1954 regissert av Akira Kurosawa. Hovudpersonane er spelt av Toshiro Mifune og Takashi Shimura.

Filminstituttet skildrar den som «en av filmhistoriens mest storslagne actioneventyr» og som eit «svært velformulert menneskelig drama».

Filmen vart nominert til to Oscar (beste kostyme og beste dekorasjon) og tre BAFTA-prisar.

Kjelder

Referansar

Japanske filmar
Filmar frå 1954
Hundredweight

Hundredweight er ei britisk måleining for masse og er lik 112 pund eller 50,802 kg. Symbolet for hundredweight er cwt (for centum + weight). I USA og Canada er 1 cwt (short cwt) lik 100 pund eller 43,359 kg, medan dette i Storbritannia vert kalla cental.

Kjelder

Måleiningar for masse
Britisk standard
Engelske ord og uttrykk
Kristian Klausen

Kristian Klausen () er ein norsk forfattar. 

Han debuterte i 2008 med novellesamlinga Måltidet i Emmaus, og har sidan skrive romantriologien Globus (2009), Akilles (2011) og Mitt liv var et hett bibliotek (2013). For Akilles fekk han Ypsilonprisen av Drammensbiblioteket.

Bøker 
 2008 – Måltidet i Emmaus – Novellesamling
 2009 – Globus – Roman
 2011 – Akilles – Roman
 2013 – Mitt liv var et hett bibliotek – Roman

Prisar og utmerkingar 
 2011 – Ypsilonprisen for Akilles

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Kristian Klausen i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Folk frå Drammen
Forfattarar frå Buskerud
Norske novelleforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2008
Adolf Fonahn

Adolf Mauritz Fonahn () var ein norsk medisinalhistorikar, orientalist og numismatikar frå Hedrum i Vestfold.

Fonahn vart utdanna cand. med. i 1899. I 1909 vart han universitetsstipendiat i medisinalhistorie, frå 1917 var han dosent. To år seinare vart han styrar for Myntsamlinga ved Universitetet i Oslo. År 1926 vart han konservator ved den asiatiske avdelinga ved Etnografisk Museum, Universitetet i Oslo.

Alt i studieåra tok Fonahn til å granske medisinalhistorie, jamsides fagstudiet. Han lærte seg gammalegyptisk og arabisk språk, og gjorde mange studieferder utanlands. Fonahn gav ut fleire viktige verk, til dømes Zur Quellenkunde der persischen Medizin i 1910. Særleg kjent vart seksbandverket Quaderni d'anantomia som kom i åra 1911-16. Dette verket om Leonardo da Vinci gav han ut saman med Halfdan Hopstock og Ove Vangensteen. Der makta dei tyde teksta på orgiginalteikningane, ei tekst skriven med «spegelskrift».

Kjelder
Norsk Allkunnebok, IV. bandet, 1953

Norske historikarar
Norske legar
Statsstipendiatar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Folk frå Larvik
Thorbjørn Frølich

Thorbjørn Justus Steger Frølich () var ein norsk prest, politikar og forfattar, fødd i Christiania. Forretningsmannen Fritz H. Frølich var far hans, medan Henrik og Georg Frølich var to eldre brør.

Frølich vart student frå Nissens skole i Kristiania i 1868 og cand. theol. i 1873. År 1875 vart han styrar ved den private jenteskulen på Lillehammer, der han også heldt kortare kurs for vaksne kvinner. Frå 1881 til -92 var han sokneprest i Masfjorden, dei neste ni åra hadde han same embetet i Ådalen i Buskerud. Medan han var i Masfjorden var han ordførar 1884-89, der han var ein føregangsmann både i hagebruk, jordbruk og for opplysingsarbeidet. Elles var han forlikskommissær 1885-87 og valmann 1882-88. Både på valtinget i 1882 og i 1885 kom han på varamannsplass til Stortinget, som ihuga venstremann.

Frå 1901 var Frølich forfattar og dreiv ulike vitskaplege studiar. I 1905 var han formann i den republikanske setralkomiteen og i Norges Fredsforening. Frå 1908 hadde han statsstipend, noko som mellom anna resulterte i fembandsverket F. H. Frølich og hans samtid (1912-39). Andre lokalhistoriske verk handla om Lillehammer og om Masfjorden.

Verk 
 Norsk grammatik. 1904
 Læseregler. 1904
 Havebog for hvert Hjem. 1904
 Lillehammer, særlig i 1870-aarene : en skitse. 1905
 Det Norske jernbanevesens grundleggelse gjennem anlegget af Eidsvoldbanen ("norsk hovedjernbane") I: "Statsøkonomisk tidsskrift" for 1912
 F.H. Frølich og hans samtid : Næringslivets reisning i Norge i midten av det nittende aarhundrede : Dens forutsætning og resultat : Norsk næringsliv gjennem 100 aar. 6 bind, i alt 1.600 sider. 1912-1939 (Digitalt: bind 1, bind 2, bind 3, bind 3:1 Norges hovedstad)
 Lillehammer : 1827-1918 : et Henblik. 1917
 Fjon eller Masfjorden i Hordaland fylke. 1924
 Frølichiana: sogneprest Thorbjørn Frølichs trykte og utrykte skrifter. 1927 (bibliografi)
 En indvandring : utsyn. 1927. (Tilleggsheftet Begrænset oversikt utgitt 1929)

Kjelder
Norsk Allkunnebok, IV. bandet, 1953
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske prestar
Norske sakprosaforfattarar
Statsstipendiatar
Ordførarar i Masfjorden