alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kalmar

Kalmar er ein by i Kalmar län i Småland i Sverige. Kalmar er administrasjonsstad for länet Kalmar län og for Kalmar kommun og i 2005 hadde den 35 170 innbyggjarar. På Kalmar slott vart i 1397 Kalmarunionen vedteken, unionen samla heile Norden under ei dronning. Byen var strategisk viktig. Kalmar er saman med Mariestad den einaste byen i Sverige som har domkyrkje, men ingen biskop.

Venskapsbyar 
  Árborg
  Arendal
  Entebbe
  Gdańsk
  Kaliningrad
  Panevezys
  Nyslott
  Silkeborg
  Wilmington
  Wismar
  Samsun

Sjå òg 
 Omleiringa av Kalmar i 1611
 Kalmar FF

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kalmar» frå , den 3. juli 2012. 
 

Kalmar kommun
Byar i Sverige
Hamnebyar ved Austersjøen
Tettstader i Kalmar län
Stader frå norrøn tid
Bergslagen

Bergslagen er eit område i midtre delar av Sverige. Namnet Bergslagen kjem av bergslag, som i Sverige er ei nemning på eit område der det vert drive gruvedrift og industri knytt til dette. 
Området har vorte definert på ulike måtar. Bergslagen omfattar nordlege og vestlege delar av Västmanland landskap irekna nordlege delar av Örebro län som inngår i Västmanlands landskap, søraustlege Värmland og sørlege delar av Dalarna. Ein meir vid definisjon av Bergslagen omfattar i tillegg delar av Närke, Östergötland, Uppland og Gästrikland. Bergslagen er særmerkt og vert prega mykje av gruvedrift og metallindustri.

Bakgrunnsstoff 
 Ekomuseum Bergslagen  - Offisiell nettstad
 Långban og mineralane der

Svensk geografi
Albertville

Albertville er ein by og kommune søraust i Frankrike i Dei franske Alpane og departementet Savoie. Byen er mest kjend som vertsby for vinter-OL 1992.

Geografi 
Albertville ligg ved elva Arly, like før ho munnar ut i elva Isère. Byen ligg i ei høgd mellom 345 og 2 037 meter. 

Nærliggande fjell er: Belle Etoile, Dent de Conse, Négresse, Roche Pourrie, Mirantin, Pointe de la Grande Journée og Chaîne du Grand Arc.

Av nærliggande fjellkjeder finn ein Bauges, Beaufortain og byrjinga av Vanoise.

History 
Albertville vart grunnlagd i 1836 av den sardiske kongen Karl Albert. Han består òg av mellomalderbyen Conflans, som har bygningar tilbake til 1300-talet. Sidan den gong har Albertville utført handel mellom Frankrike, Italia og Sveits, i tillegg til industriar som papirfabrikk og vasskraftverk. 

Vinter-OL 1992 vart halde i Savoie-regionen, med Albertville som vertsby. Nokre av sportsarenaene har seinare vorte omforma til anna bruk. Enkelte sportsanlegg er framleis i bruk, som skøytebanen
teikna av arkitekten Jacques Kalisz. Sjølve byen er derimot meir ein industriby enn ein turistby.

Sjå òg 
 Vinter-OL 1992

Bakgrunnsstoff 

 Turisme i Albertville 

Savoie
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Albi

Albi er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Tarn, og ligg ved elva Tarn 80 km nordaust for Toulouse. Innbyggjarane vert kalla Albigeois eller Albigeoises(s). Byen har i dag i underkant av 50 000 innbyggjarar.

Historie 

Dei første busetnadane i området er frå bronsealderen.

Etter at romarane erobra Gallia i 51 fvt. var byen kalla Civitas Albigensium, området til Albigeois. Arkeologiske utgravingar har ikkje funne spor etter romerske bygningar, noko som tyder på at Albi var ein liten romersk busetnad. 

I 1040 vart Albi utvida med brua Pont Vieux (Den gamle brua). Nye bustadar vart bygd og byen voks. På grunn av handel voks byen seg rik på denne tida, og kravde òg inn skattar for å nytte brua. 

I 1208 slo paven og den franske kongen seg saman for å kjempe mot katarane, som hadde utvikla si eiga utgåva av kristendomen (noko som var kjettersk for det dominerande katolske samfunnet). Undertrykkinga var alvorleg og mange vart brend på stake gjennom heile regionen. Området som til då hadde vore så godt som sjølvstendig vart no redusert til ein stat, slik at det kunne verte annektert av den franske krona. 
 
Etter krosstoget mot katarane var ferdig gjorde biskop Bernard de Castanet på 1200-talet ferdig arbeidet på Palais de la Berbie, eit biskoppalass som såg ut som ei festning, og gav ordre om å byggje ei imponerande domkyrkje, som fekk namnet Sainte-Cécile, i 1282.

Frå 1450 til 1560 gjorde byen seg igjen rik på handel, hovudsaleg på grunn av dyrking av «Isatis Tinctoria», vanlegvis kalla vaid, ei plante som vart nytta til å blåfarge ullgarn og ulltøy med. Dei flotte husa frå renessansen viser dei store rikdomane kjøpmenna førte til byen.

Musée Toulouse-Lautrec 
I Albi finst Musée Toulouse-Lautrec, som er det viktigaste museet for verka av den vidgjetne kunstmålaren Henri de Toulouse-Lautrec. Museet har tilhald i den gamle bustaden til biskopane i Albi, Palais de la Berbie.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Albi» frå ,  den 11. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Turistkontoret i Albi 
 Reiseguide for Albi
 Bilete og historie om Albi 
 Attraksjonar i Albi

Tarn
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Angoulême

Angoulême er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Charente.

Geograpfi 
Angoulême ligg 134 km nordaust for Bordeaux langs jernbanen mellom Bordeaux og Poitier.

Sjølve byen ligg på ei høgd, med elva Charente nord for seg, og elva Anguienne i sør og vest. Dei viktigare forstadane ligg mot aust.

Historie 

Angoulême (Iculisma eller Ecolisna, seinare Angoulesme) vart erobra av Clovis frå vestgotarane i 507, og plyndra av normannarane på 800-talet.

I 1360 vart han gjeve til engelskmenna etter Freden i Brétigny, men dei vart drive bort i 1373 av troppane til Karl V, som gav byen mange privilegium. Byen leid stort under hugenottkrigen, særleg i 1568 då han vart erobra av protestantar under Gaspard de Coligny.

Grevskapet Angoulême går tilbake til 800-talet, og den viktigaste av dei tidlege grevane var William Taillefer. Etterkomarane hans hadde denne tittelen til slutten av 1100-talet. Tittelen vart teke frå dei av Rikard Løvehjarta, og gjekk vidare til Kong Johan av England då han gifta seg med Isabel, dottera til grev Adhémar. I 1220 gifta ho seg med Hugo X, som gav det til Lusignan-familien, grevar av Marche. Då Hugo XIII døydde i 1302 gjekk eigedomane hans til krona. I 1394 gjekk grevskapet over til huset Orleans. Eit medlem av huset, Frans I vart konge av Frankrike i 1515, og heva graden til hertugdøme for mora Louise av Savoy. Hertugdømet, som høyrte til krona, vart så halde av Karl av Valois, son av Karl IX. Den siste hertugen var Louis-Antoine, den eldste sonen til Karl X, som døydde i 1844.

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguide for Angoulême
 Bilete av domkyrkja 

Charente
Byar i Nouvelle-Aquitaine
Frode Kippe

Frode Kippe () er ein norsk fotballspelar. Han spelar vanlegvis i midtforsvaret, og spelar i dag for Lillestrøm. 

Norske fotballspelarar
Idrettsutøvarar frå Oslo
Norske landslagsspelarar i fotball
Anders Rambekk

Anders Rambekk () er ein norsk tidlegare fotballspelar og seinare politikar frå Porsgrunn. Han vart cupmeister med Odd Grenland i 2000 og Lillestrøm Sportsklubb i 2007.

Idrett
Rambekk spelte på Urædd fram til 1997. Etter ein sesong i IK Skeid, debuterte han for Odd i eliteserien i 1999. Året etter var han med å vinne cupfinalen med laget frå Skien. Då kontrakten med Odd gjekk ut i 2004, skifta han beite og spelte perioden 2005-07 på Lillestrøm SK. Han var innbytar då laget tapte NM-finalen 2005, men var med då Lillestrøm vann 2007-finalen. Før 2008-sesongen gjekk han tilbake til Odd Grenland. Hausten 2010 la han opp.

I tida frå 1. juni 2006 til 7. februar 2007 deltok Rambekk i sju landskampar for Noreg.

Politikk
Anders Rambekk er sidan hausten 2015 medlem av bystyret i Porsgrunn, der han representerer Kristeleg Folkeparti.

Kjelder

http://eu-football.info/_player.php?id=25286

Norske fotballspelarar
Folk frå Porsgrunn
Odd Grenland-spelarar
Lillestrøm-spelarar
Skeid-spelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Rob Friend

Rob Friend () er ein kanadisk angrepsspelar i fotball, som i 2010/11-sesongen spelte for TSV 1860 München i tysk 2. Bundesliga. Han har tidlegare spela for Moss og Molde FK, og universitetsfotball i Canada. I 2008/09-sesongen var han Borussia Mönchengladbach sin toppskårar i Bundesliga med 7 seriemål.

Canadiske fotballspelarar
Moss-spelarar
Molde-spelarar
Heerenveen-spelarar
Heracles Almelo-spelarar
Borussia Mönchengladbach-spelarar
Hertha Berlin-spelarar
Eintracht Frankfurt-spelarar
1860 München-spelarar
Petter Rudi

Petter Norman Rudi () er ein norsk tidlegare midtbanespelar i fotball. Han er fødd i Kristiansund. I åra 1995-2006 hadde Rudi 46 landskampar, og skåra 3 mål på desse. Rudi har mellom anna spelt for Molde FK, Perugia Calcio i Italia, Sheffield Wednesday i England og klubbane Sporting Lokeren og Germinal Beerschot i Belgia. I 1995 vart han kåra til Årets spelar i Noreg.

Kjelder 

Norske fotballspelarar
Folk frå Kristiansund
Molde-spelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Aurillac

Aurillac (Orlhac på oksitansk) er ein by og kommune i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Cantal i regionen Auvergne-Rhône-Alpes. Innbyggjarane her vert kalla Aurillacois.

Geografi 

Aurillac ligg ved elva Jordanne. Aurillac vert ofte rekna som ein av dei kaldaste byane i Frankrike, men dette stemmer ikkje sidan han rett og slett berre er den høgstliggande byen som vanlegvis vert vist på vêrvarsel på TV.

Økomoni 
Aurillac er den historiske hovudstaden til paraplyen, og byen produserer i dag meir enn halvparten av paraplyane i Frankrike.

Bakgrunnsstoff 

Cantal
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Bastia

Bastia er ein by og kommune nord på Korsika i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Haute-Corse og har om lag 40 000 innbyggjarar. Bastia er òg ei viktig hamn på Korsika og er vidkjend for vinen sin.

Geografi 

Byen ligg nordaust på Korsika ved byrjinga av Cap Corse. Bastia er den største hamna og handelssentrum på øya. Den årlege middeltemperaturen er om lag 15,3 °C og det er vanlegvis fem dagar med frost i året. Bastia har ofte kraftig vind og har ein normal årsnedbør på meir enn 700 mm, men har òg meir enn 340 dagar med sol på eit år.

Historie 

Før genuesarane okkuperte Korsika var Cardo ein stor by. Rundt byen var det små landsbyar der fiskarar frå Cardo budde. Den litle hamna vart kalla Porto Cardo, som tyder «hamna i Cardo».

Genuesarane ville ha ei verna hamn frå havstormane og under guvernør Leonello Lomellini i 1380, byrja dei å konstruere ein bastiglia, ein tilfluktstad eller festning.

Etter kvart hadde bastigliaen (Bastia) meir framgang og vart viktigare enn Cardo.

Bastia var hovudstad av Korsika fram til 1791.

Bakgrunnsstoff 

Haute-Corse
Byar i Frankrike
Byar på Korsika
Brive-la-Gaillarde

Brive-la-Gaillarde (oksitansk: Briva la Galharda) er ein by og kommune i Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Corrèze og har om lag 50 000 innbyggjarar.

Historie 

Sjølv om det har vore busetnadar her sida 1. århundret byrja byen først å vekse på 400-talet rundt ei kyrkje tileigna Saint-Martin-l'Espagnol. På 1100-talet vart det bygd murar rundt byen og under Hundreårskrigen vart enno ein mur bygd. Desse festningane finst ikkje lenger og er erstatta av boulevardar. 

Kommunen hadde namnet Brive fram til 1919, då han fekk det nye namnet Brive-la-Gaillarde. Ordet «Gaillarde», som vert nytta i fransk, står sannsynlegvis for mot eller styrke i bynamnet, men kan òg referere til dei gamle bymurane.

Bakgrunnsstoff 

Corrèze
Byar i Nouvelle-Aquitaine
Valladolid

Valladolid er ein historisk by og kommune nord i det sentrale Spania ved elva Pisuerga og i vinområdet Ribera del Duero. Han er provinshovudstad i provinsen Valladolid og regionshovudstad i den autonome regionen Castilla y León.

Etymologi 

Namnet har ein tilsynelatande likskap med «BaladulWalid» (på arabisk بلد الوليد) som tyder Byen til Walid, som var namnet på byen dei hundreåra muslimane styrte her. Walid var truleg ein av dei største kalifane i Ummayad-dynastiet i Damaskus, men det finst ikkje noko god årsak til at maurarane skulle gje ein liten landsby i ytterkanten av riket deira eit så stort namn. Eit anna forslag for opphavet til namnet er det latinske Vallis («dal») og det keltiske Tolitum («stad der vatn møtes»). Eit anna forslag er Valla, som kjem av vallis, de (spansk preposisjon) og Olid (som tyder «oliven»), slik at tydinga vert «Olivendalen».

Eit populært kallenamn på byen er Pucela, men opphavet til dette er ikkje klart.

Historie 

Valladolid vart erobra frå maurarane på 900-talet og var ein liten landsby som vart utbetra av grev Pedro Ansúrez på 1000-talet. I 1469 gifta dronning Isabella av Castilla seg med kong Ferdinand av Aragon i byen og på 1400-talet var han residens for kongane av Castilla og hovudstad i Spania fram til 1561, då Filip II, som var fødd her, flytta hovudstaden til Madrid. Kristoffer Columbus døydde i Valladolid i 1506 i eit hus som no er eit museum tileigna han. Byen vart hovudstad i kongedømet igjen mellom 1601 og 1606 under regjeringstida til Filip III. Det var i denne perioden då Cervantes gav ut den første utgåva si av Don Quixote i 1604. 

Byen har i dag fleire arkitektoniske bevis på den tidlegare stordomstida. Nokre monument, som den uferdige katedralen, Santa Maria la Antigua-kyrkja, Plaza Mayor (Hovudplassen)(malen for hovudplassen i Madrid og og dei framtidige hovudplassane i den kastiljansktalande verda), Nasjonalskulpturmuseet, ved sidan av St. Paulus-kyrkja, som inneheld den største samlinga av polykrome treskulpturar i Spania, og det juridiske fakultetet til Universitetet Valladolid. Fasaden på dette fakultetet er eit av få gjenverande laga av Narciso Tomei, den same kunstnaren som gjorde Toledo-katedralen. Vitskapsmuseet ligg ved elva Pisuerga. Det einaste gjenverande huset til Miguel de Cervantes ligg òg i Valladolid. Sjølv om ho ikkje er ferdig, vart Valladolid-katedralen teikna av Juan de Herrera, ein arkitekt frå El Escorial.

Valladolid er eit økonomisk senter i den autonome regionen og har ein viktig bilindustri (IVECO, FASA-Renault, Michelin). Det ligg ein flyplass nær Villanubla, med samband til London-Stansted, Paris, Brussel-Charleroi, Milano, Lisboa, Barcelona og Vigo.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Valladolid» frå , den 24. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Ayuntamiento de Valladolid
 Turisme i provinsen Valladolid
 Universitetet i Valladolid
 Marknaden i Valladolid
 Offentleg transport
 Ein fotoblog frå Valladolid

Byar i Castilla y León
Busetnader grunnlagde på 1000-talet
Skipingar i 1072
Cahors

Cahors (oksitansk: Caors) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er préfecture i departementet Lot. Byen ligg dramatisk til med elva Lot på tre sider, kjend som presqu'île eller nesten øy. I dag er han kanskje mest kjend som senteret for den vidkjende «svarte» vinen AOC, som har vorte laga og produsert frå Bordeaux sidan mellomalderen, lenge før regionen utvikla sin eigen vinindustri.

Historie 
Cahors har hatt ei rik historie sidan keltisk tid, sjølv om det har gått nedover økonomisk sidan mellomalderen og han mista universitetet sitt på 1700-talet. I dag er byen ein populær turistby, der turistar kjem frå oppleve mellomalderstrøket og den unike brua Valentré frå 1300-talet. 

Cahors var ein framståande by i mellomalderen og var involvert i Hundreårskrigen og Hugenottkrigen. Han var òg berykta på den tida for å ha bankmenn som tok renter på låna sine. I følgje kyrkja vart dette rekna som ei synd (åger), og på grunn av dette vart Cahors synonymt med synd og vart nemnd i Dante sitt Inferno i lag med Sodoma som ein ond stad.

Pave John XXII, fødd Jacques Duèze eller d'Euse, vart fødd i Cahors i 1249 som son av ein skomakar.

Bakgrunnsstoff 

 Vin frå Cahors
 Produsent av fin vin frå Cahors
 Informasjon og bilete av domkyrkja i Cahors
 Attraksjonar av Cahors

Lot
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Internettsjargong

Internettsjargong er ei eiga form for slang som har vakse fram i takt med at bruken av Internett som kommunikasjonsmiddel har auka. Sjargongen særmerker seg ved at han er skriven, men likevel svært talemålsprega. Mange slanguttrykk er forkortingar, og kan vera svært vanskelege å skjøna for utanforståande. 

Sjargongen har mellom anna røter i militær kommunikasjon og datateknologi. Han bygger særleg på chatting der ønsket om å uttrykka seg raskt og spontant mellom anna har ført til ein sterk bruk av forkortingar, villa feilstavingar og bruk av berre små eller til tider store bokstavar.

Internettsjargong har mange fellestrekk med SMS-språk, men dei to overlappar kvarandre ikkje heilt.

Nokre vanlege ord 
 Emotikon: Frå engelsk emotions, 'kjensler' og icons, 'biletesymbol'. Utvikla frå smileteiknet ;-) 

 Blogg (eng. blog) er ei forkorting av weblog, altså ein logg eller dagbok ført på ei internettside.

 lol : laugh(ing) out loud, 'ler høgt' (eller 'ler og ler')
 omg : oh my god, 'herregud'
 pls/plz : please, 'ver så snill'
 wtf : what the fuck?, 'kva i helvete?'
 pwnd/owned : «eigd» (å ha tapt noko totalt eller dumma seg ut.)

Sjå òg 
 Kudos
 Leet

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Forkortingar med tyding

Internett
 
Sjargong
Châtellerault

Châtellerault er ein by og kommune i Frankrike med om lag 35 000 innbyggjarar. Byen ligg i departementet Vienne, der han er sous-préfecture, i regionen Nouvelle-Aquitaine, og nord for Poitou i Touraine. 

Elva Clain renn i hop med Vienne nær Châtellerault i Cenon-sur-Vienne.

Historie 
Châtellerault var ein viktig tilfluktsad i dei nordlege myrene i Poitou, og vart grunnlagd av Greven av Poitiers for å sikre grensene sine tidleg på 900-talet. Greven sin lokale representant, Vicomte de Châtellerault, vart oppretta som ein stilling som gjekk i arv rundt tida til Airaud, som sannsynlegvis var i slekt med grevane av Auvergne og hertugane av Aquitane. Arvingane hans var vicomtar fram til midten av 1000-talet. 

Dotter av Aymeric I, Ænor av Châtellerault (om lag 1103 - om lag 1130), som budde i tårnet hans, «dangereuse de Châtellerault», gifta seg med son hans Vilhelm X av Aquitaine, og var mor til Eleanora av Aquitaine. 

Tittelen Vicomte de Châtellerault gjekk vidare i tur til tre store franske adelsfamiliar: La Rochefoucauld, Lusignan og frå 1200-talet og fram til den franske revolusjonen til familien Harcourt.

Kjende knyttet til Châtellerault 
 Clément Janequin (1485-1558), komponist
 Jean-Pierre Thiollet (1956-), forfattar

Bakgrunnsstoff 
 Nettsida til turistkontoret
 Turisme i Chatellerault 
 Kort historie om manufacture de Chatellerault
 Luftfoto av Châtellerault

Vienne
Byar i Nouvelle-Aquitaine
Muhammad al-Mahdi

Muhammad al-Mahdī (eller Muhammad ibn Hasan ibn Ali eller Qasim Muhammed eller den skjulte imamen er i fylgje Tolverretninga i Shia den tovlte imamen og Mahdi (messias). Han vert innanfor denne religiøse retninga rekna som den store frelsaren. Dei truande meiner at Muhammad var fødd i 868 og har vore skjult av Gud sidan 873 for seinare å stå opp att for å fullbyrde misjonen sin. Når han står opp att skal det oppstå ein fullkommen islamsk stat med fred og velstand til endetid. Før Mahdi står opp att vil det vere ei stor krise i verda der alle leiande doktriner og ideologiar vil falle saman og store leiarar i verda vi forsøke å løyse problema, men dei vil feile. Dei truande trur då at det vil verte klart at det er ingen som kan skape rettferd i verda utanom Gud sitt sendebod, Mahdi.

Framkalling av Mahdi 
Nokre mindre grupper innan Tolverretninga meiner at det er mogeleg ved dei rette handlingane, å framprovosere gjenoppståinga av Mahdi. Enkelte påstår at den iranske presidenten Mahmoud Ahmadinejad trur på dette og at dette kan forklare taler i SN, truslane mot Israel og det kjernefysiske programmet i Iran. Teorien er at han ynskjer å starta ein verdsomspennande atomkrig for å bane veg for Mahdi og den store verdsrettferda. 

Magasinet New Yorker har hevda at dei amerikanske styresmaktene trur på dette og difor planlegg å angripe Iran med atomvåpen for å stoppe Ahmadinejad.

Bakgrunnsstoff 
 Aftenposten om Mahmoud Ahmadinejad
 Telegraph skriv: Mr Ahmadinejad appears to believe that these events are close at hand and that ordinary mortals can influence the divine timetable.
 CNN skriv: options U.S. military officials have been asked to examine is the use of nuclear weapons against underground facilities for Iran's controversial nuclear program..
 Kitab al-Irshad, Muhammad b. Muhammad b. Nu'man (al-Shaikh al-Mufid), 4th A.H./10 A.D.
 Review of 'Kitab al-Irshad' by Al-Mufid , by Dr. I. K. A. Howard
 The Book of Occultation  (Kitab Al-Ghaibah), Volume 51 of BIHARUL ANWAR, Muhammad Baqir al-Majlisi, 11-12(?) A.H./17-18(?) A.D.
 List of sites about Imam Mahdi  
 Guide to the 12 Imams - Inc. Imam Muhammad al-Mahdi  (www.shiacode.com)
 Information and Biography of Imam Mohammed Al Mahdi
 The Awaited Saviour by Ayatullah Muhammad Baqir al-Sadr & Ayatullah Murtadha Mutahhari
 A Discussion concerning the Mahdi, by Ayatullah Muhammad Baqir al-Sadr
 Imam Mahdi's Biography
 The Period of Confusion and Perplexity After the Death of Imam al-Askari 
 - Iran prepares people for 'messiah miracles'

Islam
Chinon

Chinon er ein liten by og kommune i Frankrike. Han ligg i Vallée de la Vienne ved breidda til elva Vienne, like før ho munnar ut i Loire, og høyrer til departementet Indre-et-Loire, der han er sous-préfecture (underprefektur), i regionen Centre

På ei høgd over byen ruvar ruinane etter ei gamal borg frå mellomalderen. Under forfølgjinga av hugenottane på 1500-talet vart borga i stor grad øydelagd, og ho vart delvis rivd ned under den franske revolusjonen. 

I 1429 var borga åstad for eit møte mellom Jeanne d'Arc og Karl VII av Frankrike. Borga er i dag delvis renovert og ein stor turistattraksjon. I dei seinare år er byen òg kjend for vinen som vert produsert her, og som vert rekna for ein av dei beste i Frankrike.

Bakgrunnsstoff 
 Chinon på culture.gouv.fr

Byar i Frankrike
Indre-et-Loire
Byar i Centre
Vichy

Vichy (oksitansk: Vichèi) er ein by og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Allier i Auvergne-Rhône-Alpes, og er kjend som ein kurstad og ferieby. Byen har om lag 25 000 innbyggjarar, som vert kalla vichyssois. Vichy var de facto hovudstad av Vichy-Frankrike under Nazi-Tyskland sin okkupasjon av Frankrike under den andre verdskrigen frå 1940 til 1944.

Geografi 
Vichy ligg ved breidda av elva Allier. Kjelda til Allier ligg i dei nærliggande fjella Massif Central, som berre ligg nokre kilometer lenger sør, nær regionshovudstaden Clermont-Ferrand. Kraftig snøfall i Massif Central gjer ofte at vegane ikkje er framkommelege, men Vichy ligg lågt nok (250 moh) til at klimaet er meir kontinentalt. 

Sjølv om tidlegare vulkansk aktivitet i Massif Central er meir synleg i byar som Le Puy-en-Velay, er det den vulkanske aktiviteten som er opphav til dei mange varmekjeldene i Vichy.

Historie 
Romarane grunnla ei busetnad her i år 52 fvt., og kjende til dei varme kjeldene som dei var ivrig til å utnytte. Det er derimot først på 200-talet at namnet Vipiacus dukkar opp i nedskrivne kjelder. Dette namnet endra seg med tida til Vichiacus, Vichiet eller Vichier og til slutt Vichy. 

På 1300-talet vart byen ein del av Huset Bourbon, og i 1410 vart det grunnlagd eit kloster her med tolv munkar. I 1527 vart Huset Bourbon ein del av det franske kongedømet. Mot slutten av 1500-talet fekk dei varme kjeldene rykte på seg for å ha mirakuløse krefter som kunne lækje visse sjukdommar, og byen trekte til seg mange adelsfolk og rike klassar. 

Marie de Rabutin-Chantal, marquise de Sévigné, var pasient her i 1676-1677, som ho skreiv nokre vidkjende brev om. Vatnet i Vichy skal visstnok ha lækt ei lamming ho hadde i hendene sine, noko som gjorde at ho kunne skrive dei vidkjende breva. Stadig fleire pasientar kom til Vichy, og anlegget rundt dei varme kjeldene vart fleire gonger utvida. 

22. juni 1940 signerte Frankrike ein våpenkvileavtale med tyskarane, og områda som ikkje var okkupert av Tyskland fekk namnet Vichy-Frankrike (État Français i motsetnad til det tradisjonelle namnet République Française). Vichy vart vald til hovudstad sidan han låg relativt nær Paris (4,5 time med tog) og hadde den største hotellkapasiteten i landet på den tida. I tillegg hadde byen eit svært moderne telefonsamband, som gjorde det mogeleg å nå heile verda.

Bakgrunnsstoff 

Allier
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes