alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brimin Kipruto

Brimin Kiprop Kipruto () er ein kenyansk hinderløpar frå Keiyo-distriktet i det vestlege Kenya. Han vann VM-gull på 3000 meter hinder i 2007, og OL-gull i same øvinga året etter. 23. juli 2011 sette Kipruto personleg rekord i hinder med 7.53,64, eitt hundredels sekund bakom verdsrekorden.

Aktiv
Under OL 2004 deltok Kipruto på 3000 meter hinder og tok sølvmedaljen. Året etter fekk han bronsemedaljen i same øvinga då friidretts-VM 2005 fann stad i Helsinki.

Kipruto sprang seg så inn til gullmedalje i 3000 meter hinder under VM i friidrett 2007 i Osaka. Eitt år seinare viste han atter sine spesielle eigenskapar som hinderløpar ved å vinne hinder-gullet i Sommar-OL 2008 i Beijing. Ved Samveldeleikane 2010 kom han tredejplass.

I juli 2011 var Kipruto nær ved å forbetre verdsrekorden på 3000 m hinder då han vann eit stemne i Monaco på tida 7.53,64. Ein månad seinare fekk han sølvmedaljen på hinder under VM i friidrett 2011 i Daegu.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 2004 i Aten: Sølvmedalje - 8.06,1, bakom Ezekiel Kemboi (8.05,8)
VM i 2005 i Helsinki: Bronsemedalje - 8.15,3, bakom Ezekiel Kemboi (8.14,9)
VM 2007 i Osaka: Gullmedalje - 8.13,8, framom Ezekiel Kemboi (8.16,9)
OL 2008 i Beijing: Gullmedalje - 8.10.3, framom Mahiedine Mekhissi-Benabbad (8.10,4)
VM 2009 i Berlin: Nr 7 - 8.12,6
VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje 8.16,05 - bakom Ezekiel Kemboi (8.14,8) og framom Mahiedine Mekhissi-Benabbad (8.16,09)
OL 2012 i London: Nr 5 - 8.23,0
VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje - 8.12,5
OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 6 - 8.18,7

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Brimin Kipruto» frå ,  den 20. august 2015.  

Kenyanske mellomdistanseløparar
Kenyanske langdistanseløparar
Kenyanske hinderløparar
Verdsmeistrar i friidrett
Olympiske meistrar for Kenya
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Kenya
Medaljevinnarar under sommar-OL 2004
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Medaljevinnarar under sommar-OL 2008
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Bjurakan astrofysiske observatorium

Bjurakan astrofysiske observatorium eller Bjurakan-observatoriet er eit stort observatorium i fjellsida av Aragats nær byen Jerevan i Armenia.

Det vart grunnlagt i 1946 av Viktor Ambartsumjan og var eit av dei viktigaste sentera for astronomi i Sovjetunionen. Observatoriet har oppdata spesielle stjernehopar - stjernesamanslutningar (1947), meir enn 1000 flarestjerner, dusinvis supernovaer, hundrevis av Herbig-Haro-objekt og stjernetåker, hundrevis av galaksar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Byurakan Observatory» frå ,  den 20. august 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad 

Astronomiske observatorium i Armenia
Blasar

Ein blasar er ein særs kompakt kvasar som ein trur har eit supermassivt svart hòl i sentrum av ein aktiv, svær elliptisk galakse. Blasarar er av dei mest energirike fenomena i universet og er eit viktig tema innan ekstragalaktisk astronomi.

Blasarar er medlemmar av ei større gruppe aktive galaksar som har aktive galaksekjerner (AGN). Eit fåtal sjeldne objekt kan vere «mellombalsarar» som verkar å ha eigenskapar som er ei blanding av både optisk kraftige variable (OVV) kvasarar og BL Lac-objekt. Namnet «blasar» vart opphavleg gjeve i 1978 av astronomen Edward Spiegel som ei nemning for ein kombinasjon av desse to klassane. 

Blasarar stråler ut ein relativistisk jet som peikar i ei generell retning mot jorda. Banen til jetten samsvarar med siktelinja vår, og er opphav til den raske variabiliteten og dei kompakte eigenskapane til begge blasartypane. Mange blasarar har tilsynelatande superluminale trekk (raskare enn lysfarten) dei første få parseca av jetten, truleg på grunn av relativistiske sjokkfrontar.

Det generelt aksepterte oppfatninga er at OVV-kvasarar i røynda er kraftige radiogalaksar medan BL Lac-objekt er svake radiogalaksar. I begge tilfelle er galaksen med desse kjernene  enorme elliptiske galaksar.

Sjå òg

Astrofysikk
Kvasar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Blazar» frå ,  den 20. august 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 AAVSO High Energy Network 
 Bilete av Hires blasar

Himmellekamar
 
Aktive galaksar
Bode-lova

Bode-lova eller Titius-Bode-lova er ein empirisk regel for avstanden til planetane frå sola. Ho vart stilt opp av Johann Daniel Titius i 1766 og gjort kjent av Johann Elert Bode gjennom den særs utbreidde boka hans Anleitung zur Kenntnis des gestirnten Himmels (1772). Middelavstanden frå sola (med avstanden til jorda som eining) er gjeven ved 0,4+0,3·2n, når ein for planetane, i aukande avstand frå sola gjev n-verdiene −∞, 0, 1, 2,...; n = 3 svarer til ein planet mellom Mars og Jupiter (asteroidane). Regelen gjeld ikkje for Neptun og Pluto. Då han vart oppstilt, var ikkje asteroidane, Uranus, Neptun og Pluto enno oppdaga.

Kjelder
Bodes Lov. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/Bodes_lov.

Oppdagingar av Johann Elert Bode
Tidlegare vitskaplege teoriar
Planetar
Astronomiske hypotesar
Bolometrisk korreksjon

Bolometrisk korreksjon er i astronomi skilnaden mellom bolometrisk og visuell storleiksorden.

Matematisk kan dette uttrykkast som: 

Under følgjer ein del av ein tabell frå Kaler (p. 263) med den bolometriske korreksjonen for ei rekkj stjerner. 

Den bolometriske korreksjonen er stor for både tidlege typar (varme) stjerner og for seine typar (kjølige) stjerner.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bolometric correction» frå ,  den 20. august 2015.

Bakgrunnsstoff
http://www.peripatus.gen.nz/Astronomy/SteMag.html  - med tabell over bolometriske korreksjonar
http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1996ApJ...469..355F/0000360.000.html - med detaljerte tabellar for bolometrisk korreksjon 

Observasjonsastronomi
Breidde i astronomi

Breidde i astronomi syner til forskjellige vinkelavstandar etter kvar ein plasserer sentrum. 

Geosentrisk og heliosentrisk ekliptikkbreidde  er vinkelavstanden til ein himmellekam frå ekliptikken, rekna positiv (0°–90°) mot nordpolen til ekliptikken og negativ mot sørpolen. Observatøren kan tenke seg å vere i høvesvis sentrum av jorda eller sentrum av sola. 

Galaktisk breidde er vinkelavstanden til ein himmellekam frå galaktisk ekvator, rekna positiv (0°–90°) mot den galaktiske nordpolen og negativ mot sørpolen.

Kjelder
Bredde: astronomi. (2011, 5. oktober). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/bredde%2Fastronomi.

Himmelkoordinatsystem
Bruno Bürgel

Bruno Hans Bürgel () var ein tysk, autodidakt astronom. 

Han var opphavleg skomakar og boktrykkar. Han skreiv populærastronomiske bøker som delvis vart verdssuksessar, Aus fernen Welten (1910) og ei rekkje andre for vaksne og barn. Sjølvbiografien hans, Vom Arbeiter zum Astronomen, kom ut i 1919 og på ny 1927.

Utgjevingar 

 Himmelskunde. Bibliothek des allgemeinen und praktischen Wissens, Berlin 1907
 Der Komet Halley. Berlin 1910
 Aus fernen Welten – Eine volkstümliche Himmelskunde. Berlin 1910
 Vom Arbeiter zum Astronomen – Die Lebensgeschichte eines Arbeiters. Berlin 1919
 Die seltsamen Geschichten des Doktor Ulebuhle – Ein Jugend- und Volksbuch. Berlin 1920
 Doktor Ulebuhles Abenteuerbuch – Erzählungen für Jugend und Volk. Berlin 1928
 Der Stern von Afrika – Ein Roman aus dem Jahr 3000. Berlin 1921
 Gespenster – Ein spiritistischer Roman. Berlin 1921
 Menschen untereinander – Ein Führer auf der Pilgerreise des Lebens. Berlin 1922
 Die Zeit ohne Seele – Ethik im Alltag. Leipzig 1922
 Du und das Weltall. Berlin 1923
 Im Garten Gottes - Wandertage und Plauderstunden eines Naturfreundes. Berlin 1924
 Weltall und Weltgefühl. Berlin 1925
 Die Weltanschauung des modernen Menschen. Berlin 1932, seinare gjeve ut som: Das Weltbild des modernen Menschen
 Die kleinen Freuden – Ein besinnliches Buch vom Glück im Alltag. Berlin 1934
 Sterne über den Gassen – Roman. Berlin 1936
 Das Weltbild des modernen Menschen - Das All, Die Erde, Der Mensch, Der Sinn des Lebens. Berlin 1937
 Hundert Tage Sonnenschein – Ein Buch vom Sonntag und Alltag des Lebens. Berlin 1940
 Vom täglichen Ärger – Ein Lesebuch für Zornige, Eilige, Huschelpeter und lachende Philosophen. Leipzig 1941
 Saat und Ernte – Betrachtungen über Leben und Tod. Berlin 1942, spätere Auflagen unter dem Titel: Anfang und Ende – Das Buch vom Leben und vom Tode. Aufbau-Verlag Berlin 1947
 Der Weg der Menschheit. Halle 1946
 Der Mensch und die Sterne. Berlin 1946
 Die Fackelträger. Berlin 1947
 Pilgerreise durch das liebe Leben. Berlin 1948

Kjelder
Bruno Bürgel. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/Bruno_B%C3%BCrgel.

Bakgrunnsstoff 

Astronomar på 1900-talet
Tyske astronomar
Tyske sakprosaforfattarar
Folk frå Berlin
Bullialdus

Bullialdus er eit ringfjell på vestsida av Mare Nubium. I nord og nordvest ligg krateret Lubiniezky som har vore lavafyllt. Sørvest for Bullialdus ligg det vesle krateret König.

Krateret ligg relativt isolert og har ein høg ytre kant. Dei indre veggane er i terrassar og inneheld fleire teikn på jordras. I midten av krateret er det danna fleire toppar og høgder som er opp til ein kilometer høge. Ein kam går frå toppane og søraustover til den indre veggen. Botnen av krateret er generelt ujamnt med mange småhøgder.

Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Bullialdus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bullialdus (crater)» frå ,  den 20. august 2015. 
 oppgav desse kjeldene: 
 S. Tompkins et al., "Distribution and geologic history of materials excavated by the lunar crater Bullialdus", Twenty-Fourth Lunar and Planetary Science Conference, Part 3, 1993.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ringfjell på månen
Burckhardt

Burckhardt er eit ringfjell nordaust på månen. Det ligg mellom kratera Geminus like mot nord og Cleomedes i sør.

Burckhardt ligg på tvers av to noko mindre krater, og dannar eit trippelt krater. Burckhardt E ligg under den sørvestlege delen av Burckhardt, medan Burckhardt F ligg under den nordvestlege delen. Kanten av Burckhardt er hovudsakleg sirkelforma, men noko ujamn. Det sentrale området av kraterbotnen består av ei lita høgd.

Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Burckhardt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Burckhardt (crater)» frå ,  den 20. august 2015. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ringfjell på månen
Bureau des Longitudes

Bureau des Longitudes er det astronomiske reknesenteret i Frankrike som mellom anna har ansvaret for utgjevinga av den store astronomiske årboka Connaissance des Temps. I 1985 vart den internasjonale tidstenesta flytta over frå Greenwich-observatoriet til Bureau des Longitudes.

Institusjonen vart grunnlagd den 25. juni 1795. På 1800-talet hadde institusjonen ansvaret for å synkronisere klokker verda over

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad (fransk)

Geografiske organisasjonar
Astronomiorganisasjonar
1795 i Frankrike
Skipingar i 1795
Astronomi i Frankrike
Maskinkode

Maskinkode eller maskinspråk er språket som ei datamaskin sjølv kan skjøna, og er sekvensar av nullar og einarar. Det er vanskeleg for det jamne mennesket å tolka maskinkode, noko som var inspirasjon til utviklinga av programmeringsspråk.

Kjelder 
 

Programmeringsspråk
Burst

Burst er eit strålingsutbrot frå ein himmellekam. Omgrepet vert særleg nytta i samband med radiostråling frå sola og røntgenstråling frå ei røntgenkjelde.

Kjelder
Burst. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/burst.

Stjernefenomen
Stjerneastronomi
Skåp

Skåp eller skap er anten eit avlukke med dør på eller i veggar i eit hus, eller ein frittståande møbel som kan lukkast med dør. Meininga med skåp er å take vare på gjenstandar, tøy, klede og anna, eller noko av husets tekniske innstallasjonar, ved å lukke dei inne på eit vis som verner dei mot ytre påverknader, støv og anna. Skåp som er utforma som ein møbel, har òg den funksjonen å vere ein prynad i rommet det står i.

Døme på skåp er garderobeskåp for tøy og klede, kjøkenskåp for kjøkenutstyr, gryter, panner og anna, kjøleskåp for å halde matvarer kalde, sikringsskåp for sikringar og andre innretningar som har med det elektriske opplegget i huset å gjere.

Uttrykk som har med skåp å gjere
Uttrykket «å kome ut av (or) skåpet» vil seie at eit menneske står ope fram med sine meiningar, eigenskapar eller seksuelle legning som han eller ho før har løynt av skam over dette, eller av andre årsaker eller omstende som har gjort det pinefullt å gjere greie for det.
Uttrykket «Å ha skjelett (beingrinder) i skåpet» tyder at eit menneske har løyndomar som vil vere til skade for han eller ho om dei vart kjende.

Kjelder 

Lagringsmøblar
Ord frå norrønt
Bygningsdetaljar
Camille Flammarion

Nicolas Camille Flammarion () var ein fransk astronom og forfattar.  

Han var tilsett ved observatoriet i Paris 1858, ved Bureau des Longitudes frå 1862. I 1883 bygde han eit privatobservatorium i Juvisy-sur-Orge, der han utførte observasjonar av månen og planetane, særskilt Mars. 20 år gammal skreiv han den første av fleire populære bøker om astronomi som vart omsett og lest over heile verda. Mest kjend er: Cosmogonie universelle; La pluralité des mondes habités (1862), L'Astronomie populaire (1880; siste franske utgåve kom i 1960, siste engelske utgåve i 1964), La planète Mars et ses conditions d'habitation (1893). 

I 1889 grunnla han Société Astronomique de France.

Kjelder
Camille Flammarion. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015.
Denne artikkelen bygger på «Camille Flammarion» frå ,  den 20. august 2015.

Bakgrunnsstoff

 
 Atlas cèleste, Paris 1877 da www.atlascoelestis.com

Folk frå Haute-Marne
Astronomar på 1800-talet
Astronomar på 1900-talet
Franske astronomar
Parapsykologar
Franske forfattarar
Olga Vasdeki

Olga Anastasia Vasdeki () er ein gresk tidlegare tresteghoppar, frå Vólos, som vart europameister i øvinga i 1998 og tok VM-bronse i same året etter. Mellom 1993 og 1998 forbetra Vasdeki den greske rekorden i tresteg elleve gongar, frå 13,37 m til 14,64 m.

Aktiv
Vasdeki fekk sitt internasjonale gjennombrot i 1996. Under sommarleikane 1996 i Atlanta vart ho nummer fem med 14,44 m. Med 14,62 m enda ho på fjerdeplassen under VM i friidrett 1997, fem centimeter bakom bronsevinnaren, ukrainske Olena Hovorova.

Ved europameisterskapen 1998 i Budapest gjorde Vasdeki det lengste hoppet i kvalifiseringa, 14,59 m. I finalen landa ho som lengst på 14,55 m, likevel nok til å vinne tevlinga hårfint framom tsjekkiske Šárka Kašpárková med 14,53 m og bulgarske Teresa Marinova med 14,50 m. Vasdeki avslutta sesongen med å vinne verdscuptevlinga i Johannesburg med 14,64 m, framom russiske Tatjana Lebedeva som vart målt til 14,36 m.

Med 14,67 meter presterte Vasdeki i juli 1999 sitt livs lengste tresteghopp. Under verdsmeisterskapen 1999 i Sevilla i august hoppa Vasdeki og Yamilé Aldama nøyaktig like langt i sin bestehopp, 14,61 m. Vasdeki måtte nøye seg med bronsemedaljen då Aldama hadde betre nestbesthopp, Vasdeki si landskvinne Paraskevi Tsiamita vann tevlinga med 14,88 m.

Vasdeki kom på sjuandeplass i dei olympiske sommarleikane i Sydney, der ho måtte nøye seg med 14,15 m. Ho vart så nummer tolv under verdsmeisterskapen 2003 i og enda som tolvte kvinne då Sommar-OL 2004 vart avvikla i Aten.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1996 i Atlanta: Nr 5 – 14,44 m
VM 1997 i Aten: Nr 4 – 14,62 m
EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 14,55 m, framom Šárka Kašpárková (14,53 m)
VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 14,61 m, bakom Yamilé Aldama (14,61 m)
OL 2000 i Sydney: Nr 7 – 14,15 m
VM i 2003 i Paris: Nr 12 – 14,08 m
OL 2004 i Aten: Nr 11 – 14,34 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Olga Vasdeki» frå ,  den 20. august 2015.  
 

Greske friidrettsutøvarar
Tresteghopparar
Deltakarar under sommar-OL 1996
Deltakarar under sommar-OL 2000
Deltakarar under sommar-OL 2004
Süreyya Ayhan

Süreyya Ayhan Kop () er ein tyrkisk tidlegare mellomdistanseløpar, frå Korgun i Çankırı-provinsen, som vart europameister på 1500 meter under EM 2002 og tok sølvmedaljen på same distansen under VM 2003. Med tida 3,55,3 var ho ei tid europeisk rekordhaldar på 1500 meter.

Aktiv
Ayhan deltok i dei olympiske leikane i Sydney hausten 2000, der ho nådde semifinalen på 1500 meter. To år seinare, under EM i friidrett 2002 i München overraska Ayhan stort ved å vinne 1500 meter to hundredels sekund framom favoritten, spurtsterke Gabriela Szabo. Endå meir imponerande vart det at Ayhan leia løpet frå start til mål. Det var den aller fyrste gullmedaljen vunnen av ei tyrkisk utøvar i eit europameisterskap. Ho vart kåra til Europas beste kvinnelige friidrettsutøvar for 2002.

I 2003 sikra Ayhan seg sølvmedaljen under VM i friidrett i Paris, før ho den 5. september sprang inn til 3.55,3 og ny europarekord under eit stemne i Brussel.

Doping
Straks føre Sommar-OL 2004 i Aten braut Ayhan prosedyrane under ein dopingtest og vart difor stengd ute frå å tevle i to år. I november 2007 vart ho utestengd på livstid etter ein positiv dopingtest på anabole steroidar.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 2000 i Sydney: Utslått i semifinalane (4.09,4 =nr 17)
VM 2001 i Edmonton: Nr 8 – 4.08,1
EM 2002 i München: Gullmedalje – 3.58,79, framom Gabriela Szabo (3,58,81)
VM i 2003 i Paris: Sølvmedalje – 3.59,0, bakom Tatjana Tomesjova (3.58,5)

Ayhan er tyrkisk rekordhaldar på 800 meter med 2.00,64 og på 1500 meter med 3.55,3.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Süreyya Ayhan» frå ,  den 20. august 2015.  
 

Tyrkiske friidrettsutøvarar
Mellomdistanseløparar
Deltakarar under sommar-OL 2000
Dawn Harper

Dawn Harper () er ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå East Saint Louis i delstaten Illinois som speisaliserte seg i 100 meter hekk. Ho vann OL-gull på korthekken i 2008, samt VM-bronse i 2011 og OL-sølv i 2012.

Aktiv
Harper overraska og tok gullmedaljen i 100 meter hekk under Sommar-OL 2008 på ny personleg rekord, 12,54 sekundar. Tre år seinare fekk ho notert 12,47 sekundar då ho kom på bronseplassen under verdsmeisterskapen i Daegu i 2011. Under dei olympiske leikane i London i 2012 var ho svært nær ved å forsvare OL-tittelen ved å prestere sitt livs snøggaste korthekkløp på 12,37 sekundar, men største favoritten i tevlinga, Sally Pearson, forbetra den olympiske rekorden til 12,35 og fekk gullmedaljen med heim til Australia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dawn Harper» frå ,  den 20. august 2015.  
 

Friidrettsutøvarar frå USA
Hekkeløparar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Deltakarar under sommar-OL 2008
Deltakarar under sommar-OL 2012
Rekkjehus

Rekkjehus er einebustadshus, småhus, bygd saman med fleire andre liknande hus til ei husrekkje, slik at husa støyter saman med kvarandre. I somme høve er husa i rekkja skilde frå kvarandre med ein open eller lukka garasje, og slike rekkjehus vert ofte kalla kjedehus.

Føremonene ved rekkjehusa er at alle har eit areal på framsida og baksida som kan nyttast til hage eller anna, samstundes som ein får tett, konsentrert utbygging som sparar areal og gjev føremoner når det gjeld kostnader til å leggje inn vatn og avløp og byggje veg.

Bustader
Hustypar
Sirius

Sirius er den mest lyssterke stjerna på nattehimmelen. Med ein synleg tilsynelatande storleik på −1,46, lyser ho nesten dobbelt så kraftig som Canopus, den nest mest lyssterke stjerna. Namnet «Sirius» kjem frå gammalgresk: Σείριος Seirios («gloande» eller «brennande»). Stjerna har Bayernemninga Alfa Canis Majoris (α CMa). Det som det nakne auga oppfattar som ei enkel stjerne er i røynda ei dobbeltstjerne, som består av ei kvit hovudseriestjerne med spektralklasse A1V, kalla Sirius A, og ein kvit dverg med spektralklasse DA2, kalla Sirius B. Avstanden mellom Sirius A og B varierer mellom 8,2 og 31,5 AU.

Sirius verkar lys både på grunn av den faktiske luminositeten og nærleiken til jorda. Med ein avstand på 2,6 parsec (8,6 lysår), som astrometrisatelliten Hipparcos målte, er Sirius-systemet ein av dei mest nærliggande naboane til jorda. For alle observatørar som er sør for 73 grader nord, er ho den mest nærliggande stjerna (etter sola) ein kan sjå med det nakne auga. Sirius flyttar seg sakte nærmare solsystemet, og lysstyrken vil auke noko dei neste 60 000 åra. Etter den tid vil avstanden auke igjen, men ho vil vere den mest lyssterke stjerna på nattehimmelen til jorda dei neste 210 000 åra.

Sirius A er nesten dobbelt så massiv som sola og har ein absolutt tilsynelatande storleiksklasse på 1,42. Ho er 25 gonger meir lyssterk enn sola men har langt lågare luminositet enn andre lyssterke stjerner som Canopus eller Rigel. Systemet er mellom 200 og 300 millionar år gammalt. Systemet bestod opphavleg av to lyssterke, blå stjerner. Den meir massive av desse, Sirius B, forbrende ressursane sine og vart ei raud kjempe, før ho kasta av seg dei ytre laga og kollapsa til den noverande tilstanden som ein kvit dverg for kring 120 million år sidan.

Sirius vert òg på folkemunne kalla «Hundestjerna», etter plasseringa i stjernebiletet Den store hunden. Den heliakiske oppgangen til Sirius markerte den årlege flaumen i Nilen i Det gamle Egypt og «hundedagane» om sommaren for grekarane i antikken, medan ho for polynesarane markerte vinter og var ei viktig stjerne for navigering kring Stillehavet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sirius» frå ,  den 20. august 2015.

Bakgrunnsstoff 
 Røntgenbilete av Sirius

Canis Majoris, Alpha
Dobbeltstjerner
Den store hunden
Canis Majoris, 09
048915
032349
2491
0244
Mytologiske hundar
Kvite dvergar
Hovudseriestjerner klasse A
 
Stjerner med eigennamn
Himmellekamar kjende sidan antikken
Helgeland Folkehøgskole

Helgeland Folkehøgskole, tidlegare Sandvik folkehøgskole, er ein kristeleg folkehøgskole som ligg i Vefsn kommune i Nordland fylke. Skolen har plass til 80 elevar i året og har Pinsemenighetene i Norge someigar.

Om sommaren fungerer skolen som vandrarheim og gjestegard, då under namnet Mosjøen vandrerhjem Sandvik.

Linjefag ved skolen i 2015: 
 Bibel & Friluft
 ES-team
 Mat og Smak
 På hesteryggen
 Sportsfiske & Friluftsliv
 Vedlikehold & Vaktmester

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Folkehøgskular i Nordland
Kristne skular i Noreg
Skipingar i 1974
Vefsn kommune
Peder Morset folkehøgskole

Peder Morset folkehøgskole er ein frilyndt folkehøgskole som ligg i Selbu kommune i Trøndelag fylke.

Skolen tar imot 68 elevar i året og er eigd av Peder Morset stiftelse, der rådet har representantar frå Sør-Trøndelag fylkeskommune, Selbu kommune og Norsk forbund for Utviklingshemmede. Skolen har 40 elevplassar som er reserverte for elevar med lett utviklingshemming.

Peder Morset folkehøgskole vart oppretta i 1976 for å gi eit skoletilbod til menneske med ulike utviklingshemmingar, som utgjer to tredeler av elevmassen til skolen. I 1977 vart nybygde lokale tekne i bruk. I 2011 stod nye internat ferdige med enkeltrom med bad på alle rom.

Linjefag ved skolen i 2015: 
 Arbeid i praksis
 Digitale media
 Event, ledelse og relasjonskompetanse
 Flexi
 Hestesport
 Jakt og fiske
 Kunst og design
 Multisport og friluftsliv

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Folkehøgskular i Trøndelag
Selbu kommune
Skipingar i 1976
Juritzen Forlag

Juritzen Forlag AS er eit bokforlag i Oslo som vart skipa i februar 2006 av Arve Juritzen. Forlaget  gjev ut norsk skjønnlitteratur, biografiar, kriminalromanar, barnebøker, faktabøker og omsett skjønnlitteratur, mellom anna bøkene til den cubansk - USA-amerikanske skjønnlitterære forfattaren Cecilia Samartin i norsk omsetjing: Senor Peregrino (2006), Drømmehjerte (2008) og Salvadorena (2009). Forlaget har òg gjeve ut som bok det upubliserte manuskriptet Universismen av Vidkun Quisling (1887-1945) i redigert utgåve ved Arve Juritzen og Anne-Kristin Strøm.

Bakgrunnsstoff
Internettsidene til Juritzen forlag AS

Norske forlag