alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Loch Kishorn

Loch Kishorn (skotsk-gælisk Loch Ciseorn) er ein fjord (sea loch) nordvest i Highland i Skottland. Loch Kishorn skil halvøya Applecross frå Lochcarron-området. Fjorden er kring 1,5 kilometer vid, og 4 km lang. Ut mot havet er det nokre øyar, den største av desse er Kishorn Island.

Tre små busetnader ligg langs den sørlege sida av fjorden. Samla vert desse kalla Kishorn. 
Sør for Kishorn ligg to små fjell: An Sgurr og Bad a'Chreamha.

Kishorn-verftet 
Verftet Kishorn Yard vart nytta til å byggja oljeplattformar ved Loch Kishorn. Verftet vart eigd av ingeniørfirmaet Howard Doris, og vart nytta frå 1975 til 1987. Loch Kishorn er veldig djup, og ein kunne laga ein byggjedokk for plattformer av betong. Oljeplattforma Ninian Central vart bygd fram mot 1978, på den tida det største flyttbare byggverket nokonsinne.

The Kishorn Commandos 
Gordon Menzies i folkemusikkgruppa Gaberlunzie skreiv ein song kalla «The Kishorn Commandos», refrenget er slik:

We're the Kishorn Commandos way up in Wester RossWe've never had a gaffer, we've never had a boss
But we'll build the biggest oil-rig you've ever come acrossRemember we're the Kishorn Commandos''

Bakgrunnsstoff 
 Kishorn www.undiscoveredscotland.co.uk
 www.lochkishorn.co.uk 

Fjordar i Skottland
Geografi i Highland
Hilde Gjermundshaug Pedersen

Hilde Gjermundshaug Pedersen (), er ein norsk tidlegre langrennsløpar og skiorienterar, medlem i Nybygda IL. Ho vann to gullmedaljar i 4 x 5 km stafett for Noreg og fleire individuelle sølv- og bronsemedaljar i verdsmeisterskap og olympiske leikar.

Langrenn og skiorientering
Gjermundshaug debuterte i verdscupen i langrenn 3. mars 1984. Etter nokre års satsing på langrenn trappa ho ned, og konkurrerte i fleire år berre i skiorientering, der ho tok 7 individuelle NM-gull i løpet av åra 1994-98, og vart vinnar av verdscupen i 1997.

Langrenn
I langrenn gjorde Gjermundshaug Pedersen comeback i verdscupen i 1997. Ho gjekk på det norske stafettlaget som tok sølv under Lahti-VM i 2001. 

I VM 2003 i Val di Fiemme vann Gjermundshaug Pedersen dei første individuelle VM-medaljane sine i langrenn. Det vart bronse både i sprinten og på den klassiske 10-kilometeren. I tillegg gjekk ho for det norske laget som tok bronsemedaljane på stafetten.

Under VM 2005 i Oberstdorf tok ho sin tredje VM-medalje på stafetten, denne gongen gull.

I estiske Otepää vann ho 10 km klassisk 7. januar 2006, og tok dermed sin aller første verdscupsiger i ein alder av 41 år. Under Ski-NM 2006 på Kongsberg tok Pedersen, saman med døtrene Eli og Ida, eit historisk NM-gull i stafett for Nybygda IL. Same år tok ho òg bronsemedaljen på 10 km klassisk i Torino.

Ymse
I 2002 vart Hilde Gjermundshaug Pedersen tildelt Egebergs ærespris for prestasjonane i skiorientering og langrenn.

Bakgrunnsstoff 
 Resultatoversikt hos FIS 

Pedersen, Hilde Gjermundshaug
Folk frå Ringsaker
Vinnarar av Egebergs Ærespris
Linda Grubben

Linda Grubben () er ein tidlegare norsk skiskyttar på elitenivå. Grubben la opp etter verdsmeisterskapen i Anterselva i 2007, der ho vann ein gull-, ein sølv- og ein bronsemedalje.

Bakgrunn 
Linda Grubben, opphavleg Tjørhom, vart fødd i Stavanger og voks opp på Tjørhom i Sirdal kommune. Tjørhom gjekk på Sinnes skule i 9 år, og sykla ofte til skulen. Slik la ho grunnlag for ei idrettskarriere. Ho byrja med skiskyting då ho var kring 12 år gamal, etter å ha drive med langrenn i fleire år. 

Etter grunnskulen flytta ho 3 mil til kommunesenteret Tonstad, for å gå på skigymnaset Sirdal VGS. Det var her ho møtte læraren Roger Grubben, som ho seinare vart sambuar og gifta seg med. Som elev ved Sirdal VGS fekk ho ei god utvikling i sporet, og ikkje minst på standplass der hennar styrke låg. Ho tok eit fjerde år ved skulen for å kunna konsentrera seg meir om skiskyting, og samstundes få gode karakterar. Seinare vann ho gull i junior-VM på stafett, saman med mellom anna Gro-Marit Istad Kristiansen. 

Tjørhom har vore på det norske elitelaget frå 2000. Samstundes som ho har satsa på skiskytinga har ho utdanna seg som førskulelærar, ved høgskolen i Sør-Trøndelag. Ekteparet Grubben er busett i Sirdal.

Merittliste 

Berre topp 3-plasseringar er tekne med.
Både stafettresultat og individuelle resultat vert medrekna.

Olympiske leikar
 1 sølv (2002)

VM i skiskyting
 2 gull (2004, 2007)
 2 sølv (2006, 2007)
 2 bronse (2005, 2007)

Junior-VM i skiskyting
 1 gull (1997)
 3 sølv (Eit i 1998 og to i 1999)
 1 bronse (1999)

Verdscupen i skiskyting, enkeltrenn
 12 sigrar
 7 andreplassar
 14 tredjeplassar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Noregsmeistrar i skiskyting
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Norske deltakarar under vinter-OL 2002
Skiskyttarar under vinter-OL 2002
Norske deltakarar under vinter-OL 2006
Skiskyttarar under vinter-OL 2006
Deltakarar under VM i skiskyting 2000
Deltakarar under VM i skiskyting 2001
Deltakarar under VM i skiskyting 2002
Deltakarar under VM i skiskyting 2004
Deltakarar under VM i skiskyting 2005
Deltakarar under VM i skiskyting 2006
Deltakarar under VM i skiskyting 2007
Folk frå Sirdal
Pau

Pau er ein by sørvest i Frankrike. Byen er administrasjonsstad (préfecture) for det departementet Pyrénées-Atlantiques i regionen Nouvelle-Aquitaine. I Pau vart kongane Henrik IV av Frankrike og Karl Johan av Sverige og Noreg fødd.

Université de Pau et des Pays de l'Adour (grunnlagd i 1972) ligg i byen og gjer at studentar utgjer ein god del av folketalet i byen, som er rundt 80 000.

Geografi 
Pau var hovudstad i den tidlegare franske provinsen Béarn. Staden, som ligg på ei høgd over dalen til elva Gave de Pau, der det låg ein vadestad, kontrollerte ein lett veg inn i Pyreneane, som vart brukt for å frakte sauer til seterbeite i fjella.

Historie 
Det var bygd festningsverk på staden på 1000-talet. Pau tyder «palisade» på oksitansk, og var sete for vicomtane i Béarn. Pau vart derfor hovudstad i Béarn i 1464. Tidleg på 1500-talet vart Château de Pau omgjort til bustad av grev Gaston Fébus av Foix, og vart residens for kongane av Navarre, som òg var grevar av Béarn. Derfor vart Henrik IV av Frankrike (1553–1610) fødd her, sjølv om mor hans, den respektable Jeanne d'Albret, måtte reise gjennom heile Frankrike slik at son hennar kunne verte fødd i Pau. Leppene til barnet vart fukta med den lokale vinen og gnidd med kvitlauk like etter han var fødd. Kong Karl Johan av Sverige og Noreg vart òg fødd på slottet, i 1763. Det vert i dag rekna som eit fransk historisk monument og inneheld ei flott samling av veggteppe.

Då Henrik IV drog bort frå Pau for å bli konge av Frankrike sa han at han gav ikkje Béarn til Frankrike, han gav Frankrike til Béarn.

Engelskmennene oppdaga sjarmen til Pau og klima i byen før franskmennene sjølv gjorde det, og etterlét sitt preg på byen. Delvis var dette fordi Wellington etterlét ein garrison ved Pau på veg til Spania. Dei ferierande britane kom her før jernbanen, og oppretta den vakre promenaden Boulevard des Pyrenées, den første fulle golfbanen med 18 hol i Europa (oppretta i 1856-1860 og framleis i bruk), ein bane for tennissporten jeu de paume (verkeleg tennis), som seinare utvikla seg til trinquet.

Napoleon III pussa opp slottet, medan Pau la til gater av Belle Époque -arkitektur, før moten flytta seg til Biarritz. Pau er framleis eit stort senter for vintersport og riding, og er mellom anna åstad for eit vidkjend terrengritt for hest.

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguide for Pau og området rundt 
 Vitje Pau
 Pau-online.com  

Byar i Nouvelle-Aquitaine
Pyrénées-Atlantiques
Apollo 17

Apollo 17 var den ellevte bemanna romferda i Apollo-programmet og det siste Apollo-fartøyet som landa på månen. Apollo 17 vart skoten opp frå Cape Kennedy, Florida, den 6. desember 1972 med ein Saturn V rakett. Apollo 17 bestod av månelandingsfartøyet «Challenger» og kommandoseksjonen «America». Romferda varte i 12 døgn og 17 timar.

«Challenger» landa i eit område på månen kalla Taurus-Littow. Mannskapet kartla topografien til månen med laserbasert høgdemålar, undersøkte grunnen med ekkolodd og undersøkte korleis månen reagerte på gravitasjonen frå Jorda. Det vart og tatt geologiske målingar og  steinprøver vart brakt tilbake til jorda. Analysar av steinane gav opplysningar om alderen til månen.

Mannskap
Eugene Cernan, kommandør
Ronald E. Evans, (pilot, kommandoseksjonen)
Harrison Schmitt, (pilot, månelandingsfartøyet)

Eugene Cernan er den personen som sist har sett sin fot på månens overflate. 

Apollo-programmet
Romutforsking i 1972
Dalasau

Dalasau er ein norsk kryssingssau som blei rekna som den mest utbreidde sauerasen i Noreg fram til nemninga Norsk Kvit Sau blei innført i 2000/2001.

Historie 
Dalarasen blei ala fram i Hordaland rundt 1925 gjennom kryssing av spælsau og ulike engelske rasar (truleg sutherland, leicester og sjeviot).

Skildring 
Dalasau er ein storvokst og grovbygd sauetype som typisk veg 80-90 kilo (søyer). 
Sauen er kvit med kritkvite dekkhår på bein og hovud, men svart nase og klauvar. 
Han har store, svakt hengande øyre.

Sauen produserer mykje ull av middels kvalitet og har god kjøtfylde.

Utbreiing 
I 2006 var 6 % av dei registrerte søyene i Sauekontrollen dalasau, men ein del av dei registrerte dyra høyrer nok eigentleg til rasen Norsk Kvit Sau.

Før dette blei heile 43 % av dyra tilslutta Sauekontrollen rekna som dalasau.

Kjelder 
 Bokmålswikipedia
 http://www.eldars.it/lagdomsgard/far/dalasau.htm 
 «Sauerasene i Norge»  ved nsg.no

Sauerasar
Norske husdyr
Rygja

Rygja er ein sauerase danna i Rogaland ved kryssing av den lokale sauetypen med engelske rasar (sutherland, leicester og sjeviot). Dette er ein velbygd sau, og ulla er nesten heilt fri for marghår.

Usjånad 
Rygjasauen er mindre enn dalasauen og heller ikkje like grovbygd. Han har svart nase og klauver, blankt og glansfullt hårlag på hovud og føter. Han kan ha svarte flekker i hårlaget i fjeset og på føtene. Rygjasauen har bra kjøttfylde, og ulla er kjend for å vrre glansfull og nærast margfri.

Historie 
Rygjasauen er avla fram i Rogaland av den den gamle sauen i området og importerte britiske rasar som leicester, sutherland, southdown og merino som var spreidde som avlsdyr på 1700- og 1800-talet.

Rogaland landhusholdningsselskap presenterte lokale sauetypar av rygjatype på ei utstilling i 1907. Gjennom målretta arbeidd leidd av fylkesagronom L. H. Kvadsheim og statskonsulent Teig vart det lagd vekt på å utvikle ein sau med god mjølkeevne, og som var høveleg stor med tanke på utnytting av fjellbeitet i området. I 1924 vart sauen godkjend som eigen rase under namnet rygjasau. 

Norsk genressurssenter har per 2010 oversikt over om lag 1100 vinterfôra sauer fordelt på 30 besetningar. Rasen er ikkje direkte truga, men sidan ein ikkje har full oversikt over kor reinrasa dei registrerte individa er, er situasjonen for rasen noko usikker.

Kjelder 
 Skog og landskap: Rygjasau 

Sauerasar
Norske husdyr
Sjeviot

Sjeviot er ein sauerase som vart importert til Noreg frå Skottland mot slutten av 1800-talet. Han har vore viktig for utviklinga av dala-, rygja- og steigarsauen. 

Dette er ein velbygd sau med gode slakteeigenskapar. Han er middels stor; vêren blir rundt 80 kg, medan ei søye typisk veg 40 kg. Ein bruker både kjøt og ull frå sauen.

Historie 

Namnet sjeviot kjem frå ei gruppe åsar i grensetraktene mellom England og Skottland, Cheviot Hills. Rasen er fortsatt vanleg i dette området, men har spreidd seg til resten av Storbritannia såvel som resten av verda.

Historiske referansar til ein sauetype som kan vera sjeviot kjem frå så langt tilbake som 1300-talet, men i løpet av åra er rasen blitt forbetra og kryssa med andre typar, slik at dagens sjeviot er ganske ulik den som fanst då.

Sauen blei spreidd på 1800-talet ettersom ein meinte ulla hans passa særleg godt til å laga det sterke tweed-tøyet.

Sauerasar
Britiske husdyr
Svartfjes

Svartfjes er ein sauerase som stammar fra fjellstrøka i Skottland. Han vert rekna som den mest hardføre rasen i
Storbritannia, og er den mest utbreidde.
Svartfjes er kjenneteikna av svarte fjest (som kan ha kvit teikning) og svarte føter med kvit kropp. Begge kjønn har horn.  

Rasen har heller kort hale. Kroppen er kort men kraftig. Beina er korte, men sterke. Både vêrar og søyer har horn. Ulla består hovudsakleg av dekkhår og er lang og grov.

Svartfjes blir hovudsakleg brukt til å produsera sauekjøt.
Ulla frå sauen blir ofte brukt til å fylla madrassar, til teppe og møbelstoff. Finare ull kan brukast til klede, til dømes Harris-tweed.
 
Det var ei viss satsing på denne sauerasen på Vestlandet sidan midt på 1800-talet. 
Johan Schumann innførte ti lam av rasen frå Skottland i 1859.
I dag er det lita interesse for svartfjessauen i Noreg.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Norsk sau og geit 

Sauerasar
Britiske husdyr
Norsk pelssau

Norsk pelssau er resultatet av ein krysning mellom norsk blå og grå spælsau og den svenske gotlandssauen.

Sauerasar
Norske husdyr
Porjus

Porjus (samisk staving: Bårjås) er ein tettstad nord i Sverige. Staden ligg i Jokkmokks kommun i Lappland i Norrbottens län. Tettstaden voks fram på byrjinga av 1900-talet i samband med bygging av eit vasskraftverk på staden. I dag er kraftverket i Porjus energiselskapet Vattenfall sitt tredje største vasskraftverk med ei normal årsproduksjon på 1 233 GWh. 

Slik som mange andre kraftverksamfunn, skulle tettstaden etter planen avviklast etter at utbygginga var ferdig. Trass i dette heldt busetnaden seg oppe, og på det meste var det 3 000 innbyggjarar. I dag er tettstaden den minste av Jokkmokks kommun sine tre tettstader. Elva Lule älv renn gjennom Porjus, vegen Riksväg 45 og jarnvegen Inlandsbanan går via tettstaden.

Bakgrunnsstoff 
 Porjus.se, nettstad om Porjus av Porjus By- och Intresseförening.
 Jokkomokks turistbyrå om Porjus 
 Porjus 1910 - banbrytande kraftstation i vildmarken  www.vattenfall.se
 Porjus  www.inlandsbanan.se
 Porjus Norrsken By

Jokkmokks kommun
Jokkmokks kommun
Tettstader i Norrbottens län
Smalehovud

Smalehovud eller smalahove (dialektalt òg sau(d)ehau(d) eller skjelte) er hovud av lam eller sau som er nytta som mat. 

Dette er mat som har lang tradisjon på Vestlandet, der ein har måtta utnytta all mat på dyra. Hovuda vert vanlegvis svidde for å få vekk ulla. Deretter vert hovuda kløyvde og hjernen reinska vekk før ein saltar og ofte røykjer i røykhus. Tradisjonar frå Voss måtte ha hovuda røykte, men i Sogn heldt det å salta hovuda. Når ein skal servera smalehovud, vert dei fyrst vatna ut i eit døger og so kokt i om lag tre timar. 

I nyare tid vert smalehovud sett på som festmat og vert servert på restaurantar. Det er særleg feittlaget kring øyro og rundt augo og tunga som vert rekna som delikatesser på eit smalehovud. På Voss vert det skipa meisterskap i smalehovudeting.

I mange sefardiske (iberisk-jødiske) og mizraḥiske (arabisk-jødiske) familiar serverer ein smalehovud som ein av hovudrettene på rosj hasjaná. Smalehovudet, som helst skal vera av vêr, symboliserer ynsket om å vera initiativrik («å vera hovud heller enn hale»), og det viser dessutan språkleg sett til uttrykket rosj hasjaná, som ordrett omsett tyder ‘hovudet åt året’.

Vestlandet
Saueretter
Norsk mat
Jødisk mat
FAO

Food and Agriculture Organization (FAO), SN-organisasjonen for mat og landbruk, har kamp mot svolt som hovudarbeid. Han skal òg samla og dela kunnskap om korleis ein kan forbetra og modernisera landbruk, skogbruk og fiske, særleg i u-land.

Historie 

FAO blei grunnlagd i 1945 i Hot Springs i Virginia. Han har som motto fiat panis, latin for 'det vere brød'. I 2009 hadde han 191 medlemsland.

José Graziano da Silva frå Brasil har vore direktørgeneral i FAO sidan 2012. Før han har organisasjonen vore leia av:

 John Boyd Orr (Storbritannia), oktober 1945-april 1948
 Norris E. Dodd (USA), april 1948-desember 1953
 Philip V. Cardon (USA.), januar 1954-april 1956
 Herbert Broadley (Storbritannia, fungerande) april 1956-november 1956
 Binay Ranjan Sen (India), november 1956-desember 1967
 Addeke Hendrik Boerma (Nederland), januar 1968-desember 1975
 Edouard Saouma (Libanon), januar 1976-desember 1993
 Jacques Diouf (Senegal), januar 1994-desember 2011
 José Graziano da Silva (Brasil), januar 2012

Arbeid 

Organisasjonen har særleg prøvd å utvikla områda der 70 % av dei fattige og svoltne i verda bur. For å få til dette har han fire strategiar:

 Gjera informasjon tilgjengeleg
 Fordela ekspertise rundt målsetjingar
 Skapa ein møtestad for nasjonane
 Bringa kunnskap ut til folket

FAO sin underorganisasjon for Berekraftig Utvikling (SD) gir råd til regjeringar om integrert regulering, planlegging og styring var naturresursar. Den koordinerer korleis organisasjonane set i gang Rio-toppmøte sin Agenda 21 og dei globale miljøkonvensjonane om biologisk mangfald, klimaendringar og ørkendanning frå 1992. 

SD koordinerer og det tverrfaglege programmet for økologisk dyrking, den fremjar landbruket sitt omsyn til økosystem, og også beredyktige energistrategiar og -teknologiar. Den hjelpe og utviklingslanda med å bruke fjernovervaking, agrommeterorlogi og geografiske informasjonssystem, slik at dei kan styre naturressursane og overvake tilstanden til avlingane.

Bakgrunnsstoff 
 FAO
 FAO Norden
 FAO Norden på Facebook

Dei sameinte nasjonane
Internasjonale organisasjonar
Svolt
Skipingar i 1945
Navle

Navlen (umbilicus) er eit gropforma arr etter navlestrengen på buken hos alle placentale pattedyr. 

Ordet 'navle' blir nytta nedsettande som synonym for «midtpunkt».

Ordet blir òg nytta som verb i tydinga skjere over navlestrengen.

Buken
Høgtid

Høgtid (norr. hátíð, frå lågtysk hochtit 'kyrkjeleg fest, bryllaup') viser til ei større feiring. Høgtider er større festdagar som kan ha eit religiøs eller anna kulturelt grunnlag. Høgtider blir ofte markerte med religiøse seremoniar, særskild mat og drikke, festar og underhaldning, og deltakarar opplever ofte ei eiga oppløfta stemning som ein kallar «høgtidsstemning».

Dei finn ofte stad årleg, gjerne i samband med korleis året går. Feiringar av nyår, midsommar, midvinter og andre hendingar knytt til årstider eller astronomiske hendingar er vanlege. Det er også minnedagar for ulike viktige hendingar, som dei kristne jul, påske og pinse, jødiske pesah og sjabu‘ót og dei muslimske id ul-fitr og id ul-adha.

Sjå òg 
 Ferie
 Festival
 Heilagdag
 Merkedag
 Offisiell flaggdag

 Ulike høgtider:
 Buddhistiske høgtider
 Hinduhøgtider
 Jødiske høgtider
 Kristne høgtider
 Muslimske høgtider

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 
Religion og livssyn
Ord frå lågtysk
Dorothy Tennant

Dorothy Tennant () var ein britisk nyklassisistisk målar frå viktoriatida. 

Tennant var fødd ved Russel Square i London som den andre dottera til politikaren Charles Tennant og sosietetskvinna Gertrude Barbara Rich Collier. Ho  studerte målarkunst under Edward Poynter ved Slade School of Fine Art i London og Jean-Jacques Henner i Paris.

I tillegg til å laga måleri skreiv og illustrerte Tennant fleire bøker, mellom anna London Street Arabs frå 1890.

I 1890 gifta ho seg med Afrika-oppdagaren Henry Morton Stanley, og då han blei adla ni år seinare fekk ho tittelen Lady Stanley. Dei to adopterte ein son, Denzil. Etter at ektemannen døydde i 1904 redigerte og illustrerte ho sjølvbiografien hans, er blitt skulda for å ha teke vekk alt snakk om kvinner i livet hans før henne.

Dorothy gifta seg opp att i 1907 med Henry Curtis (d. 1944), ein kirurg, patolog og forfattar.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dorothy Tennant» frå ,  den 16. februar 2017.

Bakgrunnsstoff 

Engelske målarar
Kvinnelege målarar
Nyklassisistiske målarar
Britiske målarar
Målarar frå 1800-talet
Målarar frå 1900-talet
Loch Ness

Loch Ness (skotsk gælisk Loch Nis) er ein stor og djup innsjø (loch) i det skotske høglandet, kring 37 km sørvest for Inverness. Loch Ness er mest kjend for ein sjøorm som skal halda til der, populært kalla «Nessie» etter namnet på sjøen. Mange hevdar å ha sett eit stort monster symjande i innsjøen, men det er ikkje prova at eit slikt vesen verkeleg finst. Det har vore organisert fleire store leiteaksjonar etter monsteret, men ingen har lukkast i å finna det. Frå ulike stader kring Loch Ness går det båtar, slik at turistar får høve til å sjå etter ormen.

Geografi 
Loch Ness er ein av fleire skotske sjøar som blei skorne ut av brear under tidlegare istider. I flatevidd er han den andre største sjøen i Storbritannia, etter Loch Lomond, og den største sjøen i den geologiske forkastinga Great Glen. I vassmasse har Loch Ness meir vatn enn alle innsjøar i England og Wales til saman. I tillegg til å vera ein stor og djup loch har Ness særs dårleg sikt på grunn av mykje torv i jordsmonnet rundt.

Sørvest i sjøen, nær Fort Augustus, ligg øya Cherry, ein crannog (menneskeskapt øy) frå jernalderen.

På breidda av Loch Ness ligg ruinane av Urquhart Castle. I landsbyen Drumnadrochit ligg eit utstillingssenter om sjøormen i Loch Ness.

Bruk av sjøen 

Sjøen utgjer ein del av Den kaledonske kanalen. Han blir også brukt som lågare reservoar for vasskraftutbygginga Foyers, eitt av dei første av sitt slag i Storbritannia.

Bakgrunnsstoff 

 Nessie og Loch Ness www.nessie.co.uk
 Tony Harmsworth's Loch Ness Information Site
 Loch Ness Guide
 Loch Ness photos
 Google Map on Loch ness
 Loch Ness & Nessie links

Innsjøar i Highland
Inverness
Innsjøar med kryptidmytar
Inverness

Inverness er administrasjonsbyen i regionen Highland i Skottland, òg kalla hovudstaden i Dei skotske høglanda. Han har kring 55 000 innbyggjarar.

Historie 
Inverness er og ein av dei byane som kan vise til ei historie som strekkjer seg tilbake til vikingtida.

I nærleiken av Inverness finn ein Culloden Moor, som er den siste slagmarka i skotsk historie, der Bonnie Prince Charlie kjempa i slaget ved Culloden for kongemakta i Skottland, den 16. april 1746.

Kvart år blir det arrangert høglandsleikar i Inverness, som har tradisjonar fleire hundre år tilbake; dei tidlegaste publikasjonane som er funne, stammar frå 1600-talet. Segner fortel om leikar som vart arrangert på breidda av elva Ness, som skil byen i to, og kjem frå Loch Ness.

Det er og ei bru som knyter saman byen, og i eldre tider var denne laga av tre. I dag står det ein steinbru, og historia fortel at for fleire hundreår sidan vart brua jamleg øydelagt av ein klan som pressa byen for løysepengar for å la dei byggje ho opp att.

Ved museet i Inverness kan ein sjå mange av gjenstandane som vart nytta under slaget på Culloden Moor. Ein finn og bilete, og eit hårlokk som skal stamme frå Prince Charles Edward Stuart, òg kjent som Bonnie Prince Charlie.

 
På ei høgd i Inverness finn ein Inverness Castle, ei borg som vart bygd første gongen på 1600-talet, men sprengt av ein engelsk offiser. Historia fortel at mannen døydde, men hunden hans vart kasta over på andre sida av Ness, og mista berre halen. I dag fungerer borga som rettsbygning.

Føre borga finn ein og ein statue av Flora McDonald som hjelpte Bonnie Prince Charlie å flykte frå Skottland.

I byen Inverness kan ein òg finne eit særs gammalt kjøpesenter, Victorian Market, som er bygd på 1600-talet, og som vart øydelagt av brann i midten av 1800, og bygt opp att 10 år seinare.

Bygningane i byen har og ei historie som strekkjer seg rundt 300 år tilbake, og i 2004-2005 jobba ein aktivt for å verne dei gamle bygningane, og fleire restaureringsprosjekt pågår.

Transport 
Caledoniakanalen som knyter saman aust- og vestkysten av Skottland går ut i Moray Firth ved Inverness. Det er togsamband nord, aust og sørover frå byen. Inverness lufthamn har regelmessige samband med fleire stader i Storbritannia.

Sport 
Inverness er heimstaden for fotballklubbane Inverness Caledonian Thistle og Clachnacuddin.

Folk frå Inverness
Màiri Mhòr (1821–1898), gæliskspråkleg forfattar frå Skye
Josephine Tey (f. 1896), forfattar
Ali Smith (f. 1962), forfattar
Yvette Cooper (f. 1969), politikar og parlamentsmedlem
Laura Muir (f. 1993), mellomdistanseløpar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Inverness» frå ,  den 2. november 2011.

Bakgrunnsstoff 

 Scotland Vacations Holidays and Travel Guide  - turistomtale av Inverness

Byar og landsbyar i Highland
Hamnebyar i Skottland
Byar ved Nordsjøen