alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Svabitt

Svabitt er eit mineral i apatittgruppa, Ca5(AsO4)3F. Det er kjent frå Långban i Värmland og Ultevis i Lappland i Sverige. I Noreg er det påvist frå ein granittpegmatitt i Tysfjord.

Det er kalla opp etter den svensken gruveoffiseren A. Svab (1703–1768).

Kjelder
Svabitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/svabitt.

Kalsiummineral
Arsenmineral
Apatittgruppa
Svanbergitt

Svanbergitt er eit fargelaust, gult eller raudleg mineral. Det er eit fosfat og sulfat av strontium og aluminium, SrAl3(PO4)(SO4)(OH)6, med trigonal symmetri. I Sverige er det kjent frå Skåne og Värmland, i Noreg skildra frå ein flyttblokk i Nord-Odal og frå Bolna på Saltfjellet, saman med lasulitt.

Det vart først skildra etter ein førekomst i Varmland i Sverige i 1854 og kalla opp etter den svenske kjemikaren Lars Fredrik Svanberg (1805–1878).

Kjelder
Svanbergitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/svanbergitt.

Bakgrunnsstoff

Fosfatmineral
Sulfatmineral
Strontiummineral
Sveinbergeitt

Sveinbergeitt er eit sjeldant, grønt mineral som høyrer til astrofyllitt-gruppa. Mineralet har den kjemiske samansetjinga Ca(Fe2+6Fe3+ )Ti2(Si4O12)2O2(OH)5(H2O)4. Sveinbergitt finst som mørkegrøne lange og prismeforma krystall, som er opp mot 10 mm lange og 0,05 mm tjukke. 

Mineralet vart første gongen skildra for verda på material frå ein syenittpegmatitt i larvikitt ved Buer på Vesterøya i Sandefjord.

Mineralet er gjeve namn etter mineralsamlaren Svein Arne Berge (1949- ) som først fann mineralet.

Kjelder
Selbekk, Rune S. (24. september 2012). Sveinbergeitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Sveinbergeitt.

Kalsiummineral
Jernmineral
Titanmineral
Svelleleire

Svelleleire er leire som kan absorbere store mengder vatn og samstundes utvidar seg i volum. Dette er tilfelle for leirar som inneheld montmorillonitt. Fjell som fører slepper med slik leire kan by på store problem ved veg- og tunnelarbeid.

Kjelder
Svelleleire. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/svelleleire.

Leire
Sørstjerna

Sørstjerna er ein kjend diamant frå Brasil. Han vart funnen i Bagagemgruvene i 1853. Steinen vog 262 metriske karat i rå tilstand, og 129 karat etter sliping til ein briljant.

Kjelder
Sydstjernen. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Sydstjernen.

Brasilianske diamantar
1853 i Brasil
Sylvanitt

Sylvanitt er eit sølvkvitt, monoklint mineral som er eit tellurid av gull og sølv, (Au,Ag)2Te4. 

Sylvanitt er funnen i Transilvania, der namnet delvis kjem frå. I tillegg finst det mellom anna i USA (Colorado), Canada, Russland og Vest-Australia.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Sølvmineral
Gullmineral
Telluridmineral
Monokline mineral
Sylvin

Sylvin er eit mineral som særleg finst i saltleier og består av kaliumklorid, KCl. Det krystalliserer kubisk, er oftast fargelaust eller kvitt, men kan òg vere blåleg eller raudleg.

Det er eit viktig kaliumgjødsel, og blir òg brukt til framstilling av andre kaliumsambindingar. Det finst særleg ved Stassfurt i Tyskland, i Polen, Canada og USA (New Mexico, Texas).

Namnet kjem frå det latinske Sal digestivus Sylvii, etter F. Sylvius de le Boë (1614–1672), ein hollandsk lækjar og kjemikar.

Kjelder
Sylvin. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/sylvin.

Kaliummineral
Klormineral
Symplektitt

Symplektitt er ein intim samanvoksing av to ulike mineral. Omgrepet er oftast brukt om danningar av sekundær opphav.

Kjelder
Symplektitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/symplektitt.

Mineralogi
Petrologi
Metamorf petrologi
Synchysitt-(Ce)

Synchysitt-(Ce) er eit gult til brunt mineral, eit fluorhaldig karbonat av kalsium, cerium og andre lantanoidar, formel CaCe(CO3)2F. Det er nærskyldt med parisitt, som ofte dannar regelmessige samanvoksingar med synchysitt, såkalla polykrystall. Synchysitt vart opphavleg forveksla med parisitt, derav namnet. 

I Noreg er det kjent frå Kongsberg og Fensfeltet, på druserom i drammensgranitt ved Nedre Eiker kyrkje og i syenitt ved Gjerdingselva i Nordmarka, og dessutan i rombeporfyrlava ved Asker.

Kjelder
Synchysitt (Ce). (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/synchysitt-%28Ce%29.

Karbonatmineral
Ceriummineral
Syntetisk edelstein

Syntetiske edelsteinar er kunstig framstilte edelsteinar. Mange har motstykka sine i naturlege mineral og har då dei same kjemiske, fysiske og optiske eigenskapar som desse. Dei viktigaste er: korund (rubin og safir), smaragd, spinell og krysoberyll (alexandritt). Utmerkte edelopal og turkis som er framstelt kunstig, kom på marknaden høvesvis 1974 og 1972, lapis lazuli i 1976. Syntetisk ametyst vil truleg få ei viss tyding, og det er venta at syntetiske diamantar i edelsteinsstorleik vil bli stadig meir utbreidd i handelen.

Rutil og strontiumtitanat (SrTiO3, finst ikkje i naturen) brukast som substitutt for diamant. Eit nytt diamantsubstitutt vart introdusert i 1976: kubisk zirkoniumdioksid, ZrO2(sjå zirkonia ). Av andre syntetiske edelsteinar som ikkje opptrer i naturen har ein yttrium-jarn-granat (YIG) Y3Fe2Fe3O12, yttrium-aluminium-granat (YAG) Y3Al2Al3O12 og gallium-gadolinium-granat (GGG) Gd3Gav2Gav3O12.

Kjelder
Syntetiske edelsteiner. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/syntetiske_edelsteiner.

Edelsteinar
Szaibelyitt

Szaibelyitt eller ascharitt er eit kvitt mineral. Det er oftast fibrig og finst i serpentin-magnesitt-førekomstar på Modum. Det er eit monoklint
magnesiumborat MgBO2(OH).

Det er kalla opp etter S. Szaibely (1777–1855), ein ungarsk gruveinspektør.

Kjelder
Szaibelyitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/szaibelyitt.

Serpentin
Magnesiummineral
Szomolnokitt

Szomolnokitt er eit sulfatmineral, FeSO4·H2O. Det vert danna ved forvitring av pyritt. Det er identifisert frå Eidsvoll gullverk.

Kjelder
Szomolnokitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/szomolnokitt.

Jernmineral
Sulfatmineral
Sølvglans

Sølvglans, tidlegare glaserts, er eit mineral og ein særs viktig sølverts som består av sølvsulfid, Ag2S, med 87 % sølv. Fargen er mørk blygrå med matt metallglans. Sølvglans lèt seg skjære som bly (hardleik 2–2½), tettleiken er kring 7,3 g/cm3. 

Det finst på dei fleste sølvførekomstane i verda, til dømes i Tyskland (Freiberg i Sachsen, Andreasberg i Harz), Kremnica i Slovakia, i USA (Comstock Lode i Nevada, Colorado), i Mexico, Peru og Bolivia. Det finst på Kongsberg saman med gedigent sølv.

Sølvsulfid opptrer i kubisk form frå 179–586 °C, og vart tidlegare kalla argentitt, men denne forma er ustabil og finst ikkje som eige mineral. Under 179 °C er ein monoklin form stabil, akanthitt. Naturleg sølvglans består for ein stor del av paramorfoser av akanthitt etter den kubiske forma.

Kjelder
Sølvglans: mineral. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/s%C3%B8lvglans%2Fmineral.

Sølvmineral
Sulfidmineral
Sørkedalitt

Sørkedalitt er ein grovkorna djupbergart frå Oslofeltet. Det finst i eit lite område i Sørkedalen. Det systematiske namnet er dioritt.

Kjelder
Sørkedalitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/s%C3%B8rkedalitt.

Djupbergartar
Polen i Junior Eurovision Song Contest

Polen debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2003 i København i Danmark med songen «Coś mnie nosi», framført på polsk av Katarzyna Żurawik. Bidraga vart vald gjennom den nasjonale finalen Junior Eurosong. Landet deltok berre i 2003 og 2004. Fyrste gongen kom dei på siste plass med 3 poeng, og andre gongen kom dei på delt sisteplass med Latvia.

I 2016, etter å ha vore vekke frå tevlinga i tolv år, vendte Polen attende til Junior Eurovision Song Contest. Dei valde å gjennomføre ei nasjonal uttaking, og Olivia Wieczorek vart vald til å representere landet, med songen «Nie zapomnij».

Polen har vunnet Junior Eurovision Song Contest to gongar. I 2018, vann Polen tevlinga for fyrste gong med songen «Anyone I Want to Be», framført av Roksana Węgiel. I 2019, vart Polen det fyrste landet i Junior Eurovision Song Contest til å vinne to år på rad og til å vinne på heimebane, då Viki Gabor vann tevlinga med songen «Superhero».

Bidrag i Junior Eurovision Song Contest

Røystehistorikk

Galleri

Junior Eurovision Song Contest i Polen

Sjå òg
 Polen i Eurovision Song Contest

Fotnotar

Kjelder
 Polen i Junior Eurovision Song Contest

''Denne artikkelen bygger på «Polen i Junior Eurovision Song Contest» frå .
 

Land i Junior Eurovision Song Contest
Gustav Tschermak

Gustav Tschermak von Seysenegg () var ein austerriksk mineralog.

Frå 1868 til 1906 var han professor i Wien. Han leverte mange viktige vitskaplege arbeid. Han påviste mellom anna at eigenskapane til mineralgrupper kan forklarast ut frå teorien om at dei er isomorfe blandingsrekkjer. Verket hans Lehrbuch der Mineralogie kom i mange opplag.

Kjelder
Gustav Tschermak Von Seysenegg. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Folk frå Litovel
Austerrikske mineralogar
Austerriksk adel
Elevar ved Universitetet i Wien
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Vadehavet nasjonalpark

Vadehavet nasjonalpark er ein dansk nasjonalpark stifta  17. januar 2008 og innvia 16. oktober 2010 som den tredje nasjonalparken i landet.  

Nasjonalparken omfattar den danske delen av Vadehavet frå Ho Bugt til den tyske grensa, og er samansett av øyene Fanø, Mandø og Rømø, samt Skallingen, Varde Ådal og fleire av dei inndika marskareala Tjæreborgmarsken, Ribemarsken, Margrethekogen og De ydre diger i Tøndermarsken. Parken dekkjer eit område på kring  km2. 

Vadehavet har mykje å seia internasjonalt som rasteplass for millionar av trekkfuglar, og ein reknar med at meir enn 10 millionar individ passerer Vadehavet to gonger kvart år. Vadehavet er òg  viktig for ynglefuglar, fisk og havpattedyr, og er levestad for meir enn 500 artar av plantar og dyr, fleire av desse finst ikkje andre plassar i verda.

Den danske delen av Vadehavet vart teke med på lista over verdsarv av UNESCO i 2014.

Kjelder 

Nasjonalparkar i Danmark
Vadehavet
Verneområde oppretta i 2008
Verdsarv i Danmark
Portugal i Junior Eurovision Song Contest

Portugal debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2006 i Bucureşti i Romania, med songen «Deixa-me sentir», framført på portugisisk av Pedro Madeira. Landet har delteke to gongar; i 2006 og i 2007. Bidraga vart valde gjennom den nasjonale finalen Festival da Canção Junior, arrangert av den portugisiske kringkastaren Rádio e Televisão de Portugal.

I 2017 returnerte Portugal til Junior Eurovision Song Contest, etter å ha sist delteke i 2007. Bidraget vart valt gjennom den nasjonale finalen Júniores de Portugal, som vart arrangert av den portugisiske kringkastaren Rádio e Televisão de Portugal. Mariana Venâncio vann den nasjonale finalen med låta «Youtuber».

Bidraga i Junior Eurovision Song Contest

Røystehistorikk

Galleri

Sjå òg
 Portugal i Eurovision Song Contest

Kjelder

 Portugal i Junior Eurovision Song Contest

Denne artikkelen bygger på «Portugal in the Junior Eurovision Song Contest» frå ,  den 6. august 2014.  

Land i Junior Eurovision Song Contest
Ebola-virussjukdom

Ebola er ein sjukdom valda av Ebola-viruset. Han vart fyrst oppdaga i Den demokratiske republikken Kongo i 1976. Tidlege symptom inkluderer feber, sterk veikskap, muskelsmerter og sår hals. Seinare symptom er spye og diare. I nokre fall fører sjukdomen til både indre og ytre blødingar.

Kjelder 
 Why Ebola is so dangerous - BBC

 
Hemoragiske febrar
Dyresjukdommar
Dyrevirologi
Biologiske våpen
Tropesjukdommar
Virussjukdommar
Danmark i Junior Eurovision Song Contest

Danmark debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2003 i København, Danmark, med songen «Arabiens drøm», framført på dansk av songeren Anne Gadegaard. Danmark har delteke tre gonger; i 2003, 2004 og 2005, og alle gongane har dei komme blant dei fem beste.  Bidraga vart valde gjennom den nasjonale finalen MGP, som vart arrangert av den danske kringkastaren Danmarks Radio.

Bidraga i Junior Eurovision Song Contest

Røystgjeving

Vertskap

Sjå òg
 Danmark i Eurovision Song Contest

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Denmark in the Junior Eurovision Song Contest» frå ,  den 8. juli 2014.  
 

Land i Junior Eurovision Song Contest
Jelling kyrkje

Jelling kyrkje står i Jelling på Jylland i Danmark og er ein del av Jellingmonumenta som  vart teken opp på UNESCO si verdsarvsliste over verdsarven i Danmark i 1994. Kyrkja er av kalkstein kor dei eldste delane er frå 1100-talet. Tårnet og våpenhuset er tilføydd seinare.
På staden har det tidlegare vore tre kyrkjer av tre.

Kjelder 

Kyrkjer i Danmark
Verdsarv i Danmark
Vejle kommune
Båhus festning

Båhus festning, som på svensk heiter Bohus fästning, (norrønt Bágahús etter Bagaholmen som festninga ligg på), er ei festning, no i ruinar, som ligg på ein 40 meter høg skrent attmed Nordre älv ved byen Kungälv i Sverige. Festninga er opphavleg frå mellomalderen, då Båhuslen var norsk land, og fungerte då som ei norsk grensefestning. Men festninga vart svensk i 1658 i samsvar med at Båhuslen vart overteke av Sverige ved fredsavtala i Roskilde. Festninga har gjeve namn til lenet Båhuslen, som seinare vart til det svenske landskapet Bohuslän.

Den fyrste festninga på staden vart bygd i 1308 av den norske kongen Håkon 5. Magnusson som ein motvekt til festninga på Ragnhildsholm i Nordre älv attmed den norske mellomalderbyen Konghelle, som den svenske hertugen Erik Magnusson av Södermanland hadde fått kontroll over. Til å byrje med var festninga bygd i tre, men vart med tida kraftig forsterka ved at stein vart teke i bruk som byggemateriale, og kom til å verte eit av dei sterkaste festningsverka i Norden. Ettersom festninga hadde kontrollen over grensealva Göta älv, vart ho ei av dei viktigaste i Noreg i si tid.

Eit omfattande ombyggings- og utvidingsarbeid vart sett i gang i 1584 for å gjere Båhus festning til ei moderne festning for si tid, med murar utstyrt med forsvarstårn (kurtinar med bastionar). I 1676-1679, altså etter at festninga hadde vorte svensk, fekk ho store skader under krigshandlingane mellom Sverige og Danmark-Noreg i den såkalla Gyldenløvefeiden, men vart deretter reparert og forsterka ved mellom anna at det opphavleg firkanta tårnet Fars Hatt vart bygd om til eit meir solid og sterkare væpna rundt tårn.

Festninga vart lagd ned i 1789, og folk i området fekk då løyve til fritt å take stein frå bygningane og festningsverka som byggjemateriale til eige bruk. Men under dei romantiske strøymingane på byrjinga av 1800-talet, då ruinar og bygningsleivningar fekk eige verde i seg sjølv, vart det interesse for å take vare på det som framleis var att av festninga, og ved kongeleg vedtak i 1838 vart ruinane verna mot ytterlegare øydeleggingar. I åra 1898 til 1904 vart det gjort store utgravings- og konserveringsarbeid på festninga.

Sjå òg
Konghelle
Bohuslän
Kungälv

Bakgrunnsstoff
Soga om Båhus festning på internettsida til Riksantikvarieämbetet - Bebyggelseregistret

Festningar i Noreg
Festningar i Sverige
Kulturminne i Sverige
Taaffeitt

Taaffeitt er eit særs sjeldan mineral. Det er kalla opp etter oppdagaren Richard Taaffe (1898–1967) som skildra mineralet i form av ein fasettert edelstein som truleg stammar frå Sri Lanka i november 1945. Slik sett er han den einaste edelsteinen som først er identifisert frå ein fasettert stein. Dei første stykka av edelsteinen, før Taaffe studerte han, var blitt mistolka som spinell. 

Fargen er raudleg og hardleiken stor (8). Han er òg kjent som skarnmineral frå Kina, her med grøn farge, og dessutan frå Australia og Russland. Taaffeitt er eit beryllium-magnesium-aluminiumoksid, BeMgAl4O8.

Kjelder
Taaffeitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/taaffeitt.

Edelsteinar
Magnesiummineral
Aluminiummineral
Berylliummineral
Tadzhikitt-(Ce)

Tadzhikitt-(Ce) er eit brunt, plateforma mineral. Det er kjemisk sett eit borosilikat vesentleg av kalsium, cerium og titan, Ca3(Ce,Y)2(Di,Al,Fe)B4Si4O22. Det finst i nefelinsyenittpegmatittar ved Langesundsfjorden.

Det har namn etter etter Tadsjikistan og -itt.

Kjelder
Tadzhikitt (Ce). (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tadzhikitt-%28Ce%29.

Borosilikat
Kalsiummineral
Ceriummineral
Titanmineral
Talk

Talk er eit kvitt eller svakt grønaktig mineral, eit hydroksylhaldig magnesiumsilikat med sjiktgitterstruktur. Det kjennest feitt og er svært bløytt (kan ripast med naglen). Talk vert danna ved omvandling av magnesiumrike bergartar, og utgjer hovudbestanddelen i kleberstein (steatitt) og talkskifer. Det finst dels som flaka massar, dels kompakt. Mineralet krystalliserer monoklint.

Talk har ei rekkje industrielle bruksområde, til dømes som smøremiddel, fyllstoff i papir, plast og gummi, i fargeindustrien og som talkum til kosmetiske føremål. 

Den totale årsproduksjonen i Noreg er i underkant av 150 000 tonn. Norwegian Talc A/S har brot ved Altermark nær Mo i Rana og ved Framfjord ved Sognefjorden. Andre førekomstar finst ved Otta, Kvam og Ålesund. Altermark Talk vart oppretta i 1932 og vart nedlagt i 2010.

Sjå òg
 talkose

Kjelder
Talk. (19. august 2013). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/talk.

Bakgrunnsstoff
mineral.galleries.com

Fylosilikat
Magnesiummineral
Kosmetiske kjemikal
Hjelpestoff
Leirmineral
Monokline mineral
Taffelstein

Taffelstein er ein slipeform for edelsteinar, avleidd av ei oktaederform der dei to pyramidespissane er avslipt like mykje. Forma er ofte modifisert av fasettar langs kantane. Denne slipemåten blir brukt for smaragdar og andre farga steinar. Tidlegare vart han òg brukt for diamant, som har oktaedret som vanleg krystallform. Taffelsteinar er gjerne slipt særs tynne, såkalla tynnsteinar.

Sjå òg
 Tjukkstein

Kjelder
Taffelsten. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/taffelsten.

Edelsteinar
Tantalitt

Tantalitt er eit samleomgrep på ein blandingsserie mellom minerala tantalitt-(Fe) (tidlegare ferrotantalitt), tantalitt-(Mn) (tidlegare manganotantalitt) og Tantalitt-(Mg) (tidlegare magnesiotantalitt). Tantalitt er ein del av columbitt-(tantalitt-)euxenitt-gruppa, som skil seg frå columbitt ved å innehalde områdande tantal i staden for niob: (Fe,Mn)(Ta,Nb)2O6. Det finst på granittpegmatitter, men er mindre utbreidd enn columbitt.

Tantalitt-(Fe) er i Noreg kjent frå Iveland, Evje og Dillingøy ved Moss.

Tantalitt-(Mn) er i Noreg påvist frå Drag i Tysfjord, Tennvatnet i Sørfold, Iveland og Råde i Østfold.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Webmineral Tantalitt-(Fe)
 Webmineral Tantalitt-(Mn)

Tantalmineral
Niobmineral
Manganmineral
Oksydmineral
Tefroitt

Tefroitt er eit manganhaldig mineral i olivingruppa, Mn2SiO4. I Noreg er det kjent frå ein manganførekomst i Botnedal i Telemark.

Kjelder
Tefroitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tefroitt.

Manganmineral
Teineitt

Teineitt er eit blått mineral, eit kopartelluritt, CuTeO3· 2H2O. Det er funne som eit sjeldant mineral saman med gull i Oppdal.

Det er kalla opp etter Teinegruva på Hokkaido i Japan.

Kjelder
Teineitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/teineitt.

Koparmineral
Tellurmineral
Tellurisk jern

Tellurisk jarn eller terrestrisk jarn er eit metallisk jarn danna på jorda. Fordi jarn normalt blir lett oksidert, er tellurisk jarn særs sjeldan og blir berre danna under heilt spesielle tilhøve, som når jernrike lavaer treng gjennom kollag. Det er kjent mellom anna frå Disko på Grønland. Det skilst frå meteorisk jarn ved mikrostrukturen.

Kjelder
Tellurisk jern. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tellurisk_jern.

Metall
Legeringar
Native element
Kubiske mineral
Tellurobismutitt

Tellurobismutitt eller tellurvismut er eit ertsmineral av vismut og tellur med samansetjing Bi2Te3. 

Mineralet vart fyrst rapportert av Esmark i 1815 som eit tellurmineral og typelokaliteten er Moberggruva eller Mosnapgruva ved Fjellgardane i Fyresdal. Mineralet vart seinare undersøkt av Berzelius og beskive tellurobismutitt. Eit oversyn over mineral frå Moberggruva (Moisesberg) finn ein i Norsk Bergverkmuseum sin rapport: Bjørn Ivar Berg; Moisesberg i Fyresdal 1541-1549

Mineralet er funne i mindre mengder i fleire norske førekomstar. https://snl.no/tellurobismutitt

Kjelder
Tellurobismutitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Vismutmineral
Telluridmineral
Tetradymittgruppa
Tengeritt-(Y)

Tengeritt-(Y) er eit kvitt mineral som vert danna som forvitringsprodukt på ulike lantanoidehaldige mineral, særleg gadolinitt, kainositt og thalenitt. Det er eit vasshaldig karbonat av yttrium-jordartar, Y2(CO3)3· 2–3H2O. Tengeritt-liknande danningar kan bestå av fleire nærskylde mineralfasar, til dømes lokkaitt og kimuraitt, som er kjent frå Tangen ved Kragerø. 

Det er kalla opp etter C. Tenger, ein svensk kjemikar.

Det er funne fleire stader i Noreg.

Sjå òg  
 kamphaugitt-(Y)

Kjelder
Tengeritt (Y). (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tengeritt-%28Y%29.

Lantanidmineral
Yttriummineral
Tennantitt

Tennantitt eller arsenfahlerts er eit kismineral av kopar, arsen og svovel. 

Mineralet vart først skildra etter ein førekomst i Cornwall i England i 1819 og kalla opp etter den engelske kjemikaren Smithson Tennant (1761-1815).

Det finst i koboltfeltet på Modum, i Bleikvassli, Grongfeltet og Raipas kopargruve i Alta.

Sjå òg 
 fahlerts

Kjelder
Tennantitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tennantitt.

Koparmineral
Svovelsaltmineral
Kubiske mineral
Tenoritt

Tenoritt er eit svart mineral som består av kopar(II)-oksid, CuO. Det finst i oksidasjonssonen i koparførekomstar og som sublimasjonsprodukt i vulkanske område. 

Tenoritt fekk namn i 1841 etter den italienske botanikaren Michele Tenore (1780-1861).

I Noreg er det påvist frå Lom og Årdal.

Kjelder
Tenoritt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tenoritt.

Koparmineral
Oksydmineral
Monokline mineral
Tetradymitt

Tetradymitt er eit sjeldan kismineral frå ertsførekomstar i Telemark og frå Bømlo gullfelt. Det har kjemisk formel Bi2Te2S. Det er òg kjent frå kontaktførekomstar i
Oslofeltet.

Typelokaliteten er Zupkov (i Stredoslovenský kraj i Slovakia der vart rapportert i 1831. Det vart først funne i 1815 i Telemark i Noreg.

Kjelder
Tetradymitt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff

Vismutmineral
Telluridmineral
Sulfidmineral
Tetradymittgruppa
Tetragonale mineral
Tetraedritt

Tetraedritt eller antimonfahlerts er eit kismineral av kopar, antimon og svovel med noko sølv. 

Det vart først skildra i 1845 etter ein førekomst i Freiberg i Sachsen i Tyskland.

Det finst i Noreg sparsamt på fleire ertsførekomstar, mellom anna Kongsberg, Eidsvoll, Kviteseid i Telemark, Arendal og Sulitjelma, men i største mengder i Melandsfeltet på Hitra og Svenningdalen på Helgeland.

Sjå òg  
 fahlerts

Kjelder
Tetraedritt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/tetraedritt.

Bakgrunnsstoff

Koparmineral
Jernmineral
Svovelsaltmineral
Antimonmineral
Kubiske mineral
Thalenitt-(Y)

Thalenitt-(Y) er eit mineral som består av yttriumsilikat, Y3Si3O10(OH), og krystalliserer monoklint. Det finst på granittpegmatittar, mellom anna som
kjøttraude krystall frå Hundholmen i Tysfjord. Det er truleg at dei massive, metamikte «thalenittane» frå lokalitetar i Sør-Noreg i røyndomen er mineralet keiviitt-(Y).

Det er kalla opp etter den svensken fysikaren T. R. Thalén (1827–1905).

Sjå òg
 yttrialitt-(Y)

Kjelder
Thalenitt (Y). (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/thalenitt-%28Y%29.

Yttriummineral
Monokline mineral
Silikatmineral