alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Auguste Renoir

Pierre-Auguste Renoir, () var ein fransk målar og skulptør. Han vert rekna mellom dei fremste av dei impresjonistiske kunstnarane. Renoir er særleg kjend for sine motiv med unge kvinner, barn, blomar og landskap. Mellom dei aller mest kjende verka er Le Moulin de la Galette, Teaterlosjen og La Grenoullière.

Liv og gjerning 

Renoir var fødd i Limoges, og byrja som porselensmålar. 1862–64 gjekk han på École des Beaux-Arts i Paris. På denne tida trefte han Camille Pissarro, Alfred Sisley og seinare Claude Monet, og måla saman med dei to siste ved La Grenouillere og i Argenteuil. 1867–69 måla han ofte saman med Monet i Paris, dei første impresjonistiske landskapsbileta hans er frå denne tida.

Etter den tysk-franske krigen 1870–71 vart han interessert i Eugène Delacroix sin kunst. Hans interesse for Édouard Manet sine samtidsskildringar kom til uttrykk i fleire bilete, til dømes i Losjen (1874), som vitnar direkte om påverknad frå Manet. Andre sentrale verk frå denne perioden er Le Moulin de la Galette (1876) og Roarane et frukost (1881).

I 1881 drog han til Algerie og så til Italia, der han særleg interesserte seg for Rafael. Ein finn i denne perioden spor etter hans interesse for klassisisme; linja fekk større betydning, konturen større vekt. På vegen heim til Frankrike møtte han Paul Cézanne og måla ved l'Estaque. I denne såkalla «Ingreske» perioden skapte han verk som Les Grandes Baigneuses (1884–87) og i 1885 Etter badet, det siste er i Nasjonalmuseet/Nasjonalgalleriet i Oslo si eige. I slutten av 1880-åra gjekk han atter tilbake til ei meir målerisk form, med ein rikare, ofte raudtona koloritt.

Renoir vart råka av leddgikt og oppheldt seg mykje i Sør-Frankrike; i 1903 slo han seg ned i Cagnes-sur-Mer på Rivieraen og budde der livet ut. Kunsten hans gjekk over i ein ny fase, koloritten vart lysare, konturen meir oppløyst, og motiva endå meir solfylte enn tidlegare. Borna hans og hushjelpa Gabrielle var ofte modellane hans i denne perioden.

Sjukdommen forverra seg, og etter 1912 kunne han ikkje lenger bruke føter og hender. Han heldt likevel fram å måle, med penselen bunden til arma. Frå 1907 arbeidde Renoir også med skulptur og keramikk. Frå rullestolen skapte han i 1916 skulpturen Den sigrande Afrodite og relieffet Dommen over Paris, italienaren Guino stod for modelleringa. Både skulpturen og relieffet  er i samlingane til Nasjonalmuseet/Nasjonalgalleriet i Oslo.

Kjelder 
«Auguste Renoir» i Store Norske Leksikon

Denne artikkelen bygger på «Auguste Renoir» frå , den 25. november 2011.

Bakgrunnsstoff 

Franske målarar
Franske bilethoggarar
Impresjonistiske kunstnarar
Impresjonistiske målarar
Alliansen av små øystatar

Alliansen av små øystatar (engelsk Alliance of Small Island States, forkorta AOSIS) er ei gruppering av land som omfattar små øyar og lågtliggjande kystland. Organisasjonen vart skipa i 1990. Formålet med alliansen er å konsolidere desse små øystatane og interessene til utviklingsland i kampen mot klimaendringa og den globale oppvarminga. AOSIS har 42 medlemsland og observatørar (39 medlemmar og tre med observatøtstatus) frå heile kloden. Dei representerer desse områda og regionane: Karibia, Indiahavet, Middelhavet, Stillehavet og Sørkinahavet. 37 av landa er medlemmar av Dei sameinte nasjonane (SN). Alliansen representerer 28 % av utviklingslanda, 20 % av dei totale medlemslanda til SN og 5 % av folkesetnaden i verda.

Medlemsland

Tidlegare

Observatørar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alliance of Small Island States» frå ,  den 25. november 2011.  
 

Internasjonale organisasjonar
Skipingar i 1990
Sunday at the Village Vanguard

Sunday at the Village Vanguard og Waltz for Debby er to album med live-opptak frå jazzklubben Village Vanguard i New York den 25. juni 1961 med musikarane i Bill Evans Trio: Bill Evans (p), Scott LaFaro (b) og Paul Motian (tr).

Etter å ha delteke med Miles Davis på albumet Kind of Blue i mars og april 1959, var Bill Evans av den meining at det var trioforma som var best eigna til å uttrykke dei kreative ideane hans, så frå midten av året leita han etter dei rette partnarane på bass og slagverk. Evans fann dei i den unge bassisten Scott LaFaro og trommisen Paul Motian, som han var blitt kjent med nokre år før i Jerry Wald sin sekstett.

Etter litt startvanskar – LaFaro prøvde ut ein gitarliknande sound – spelte trioen inn Portrait in Jazz i oktober 1959. Utover året 1960 auka den musikalske forståinga dei imellom, frå dette året berre dokumentert gjennom bootleg-opptak frå jazzklubben Birdland. I februar 1961 spelte dei inn Explorations på Riverside Records med Orrin Keepnews som produsent. Dette var så å seie førebuing til dei opptaka som fire og ein halv månad seinare blei høgdepunktet for trioen.

Konserten i Village Vanguard 
Liveopptaka i Village Vanguard skjedde live over fem økter under avslutninga på eit to vekers engasjement i klubben, og er den siste innspelinga Bill Evans gjorde med LaFaro og Motian. La Faro døydde i ei trafikkulukke ti dagar etter opptaket og Motian slutta fordi han tykte Evans var blitt for kommersiell.

Evans og produsenten Orrin Keepnews valde ut spora på Sunday at the Village Vanguard for å få fram LaFaro sitt meistarlege bass-spel. Albumet opnar med «Gloria's Step» og sluttar med «Jade Visions» – begge er skrivne av LaFaro, og på alle dei andre spora spelar han soli. Dette albumet vert rekna som eit av dei aller beste liveopptaka innan jazzmusikken.

Albumet Waltz for Debby (1961) inneheld anna innspelt materiale frå same dag. Også dette albumet blir rekna som eit av dei beste Bill Evans spelte inn. Seinare blei det gitt ut ein tredje LP, Bill Evans - More From the Vanguard med resten av opptaka. All musikken som trioen spelte inn 25. juni kom i 2005 ut samla som The Complete Village Vanguard Recordings, 1961.

Det veldige inntrykk som opptaka gjorde på datida sitt jazzpublikum kom av det intuitive samspelet som dei tre musikarane fekk til på dette stadiet av samarbeidet deira. Scott LaFaro utvikla seg enormt både teknisk og musikalsk dei to åra samarbeidet med Evans varde. Da han omkom i ei ulukke 6. juli 1961, blei Evans så skaka at han trekte seg tilbake frå jazzscena i fleire månader og først let seg overtale til ei ny plateinnspeling i oktober same år.

Referansar 

Jazzalbum
Livealbum
Bill Evans-album
Musikkalbum frå 1961
Fokklav

Fokklav eller vanleg fokklav er ein lavart med skorpeforma thallus (skorpelav). Thallus er ganske tjukt, som regel med ruglete og delvis oppsprekt overflate. Lavet er grågrønt eller litt gulaktig. Fruktlekamane er raude eller brunraude med lys kant. Arten veks gjerne på sure bergartar på vindblesne rabbar til fjells, men finst også i låglandet. Han er vanleg over heile Noreg.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fokklavlav» frå ,  den 25. november 2011.  
Denne artikkelen bygger på «Ophioparma ventosa» frå ,  den 25. november 2011.  
 oppgav desse kjeldene:
 Holien, Håkon/Tønsberg, Tor: Norsk lavflora, Trondheim 2006, ISBN 82-519-1978-9 ISBN 978-82-519-1978-4
 Wirth, Volkmar: Die Flechten Baden-Württembergs, Stuttgart 1995, ISBN 3-8001-3325-3

Lav
Sopp i Noreg
Amy

Amy (uttalt /eimi/) er eit kvinnenamn, ei engelsk-amerikansk form av det franske namnet Aimée, som tyder 'elska, kjær' – jamfør latin amata, 'elska'.

Bruk 
Namnet Amy har tradisjonelt vore mykje brukt i USA, særleg ved midten av 1900-talet. Det hadde ein topp i 1975, då oppimot 2,1 % av nyfødde jenter fekk namnet. Det har også vore populært i fleire andre land, og var i 2011 det 14. mest brukte namnet i Irland og Skottland og det 27. mest brukte i Nederland.

Bruken av namnet i Noreg 
Namnet kom i bruk i Noreg på 1800-talet, registrert brukt på ein treåring i Vestre Aker i folketeljinga for 1865. 

 I folketeljinga frå 1900 var 23 personar listeført med namnet Amy.
 I 2011 hadde 326 norske kvinner Amy til første fornamn.

Kjende namneberarar 
 Amy Lowell (1874–1925), USA-amerikansk forfattar
 Amy Johnson (1903–1941), engelsk flygar
 Amii Stewart (f. 1956), USA-amerikansk songar
 Amy Thomson (f. 1958), USA-amerikansk forfattar
 Amy Grant (f. 1960), USA-amerikansk artist
 Amy Brenneman (f. 1964), USA-amerikansk skodespelar
 Amy Adams (f. 1974), USA-amerikansk songar og skodespelar
 Amy Acker (f. 1976), USA-amerikansk skodespelar
 Amy Lee (f. 1981), USA-amerikansk songar, kjend frå Evanescence
 Amy Winehouse (1983-2011), britisk artist
 Amy Kuney (f. 1985), USA-amerikansk musikar
 Amy Macdonald (f. 1987), skotsk songar og låtskrivar
 Amy Diamond (f. 1992), svensk songar

Sjå òg 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Kjelder 

 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991 ISBN 2-521-3604-4

Kvinnenamn
Førenamn av engelsk opphav
Namn knytte til kjærleik
Agnes Kittelsen

Agnes Elisabet Hilden Kittelsen () er ein norsk skodespelar frå Vågsbygd i Kristiansand.

Karriere 

Agnes Kittelsen er utdanna ved Statens teaterhøgskole, der ho vart uteksaminert i 2003. Som ein del av utdanninga deltok ho i ei moderne oppsetjing av Aladdin som amatørskodespelar i 2002.

Ho debuterte på fjernsyn i 2004 i NRK-serien Skolen, og spelte same året i kortfilmen Bagasje. Året etter hadde ho ei birolle i Brødrene Dal og mysteriet om Karl XIIs gamasjer. Hausten 2005 spelte ho ved Den Nationale Scene hovudrolla i Alice i Eventyrland.

Langfilmdebuten til Kittelsen kom med filmen Max Manus i 2008, der ho spelte Tikken Manus, kona til hovudpersonen. For denne rolla vann Kittelsen Amandaprisen for 2009 i klassen «beste kvinnelege birolle».

Etter dette spelte Kittelsen i fjernsynsserien Honningfellen (2009), før ho i 2010 fekk hovudrolla i den norske komedien Sykt lykkelig, med regi av Anne Sewitsky. Ho hadde også ei rolle i fjernsynsserien Dag.

Kittelsen har også hatt rolla som Unn den fagre Herøyspelet i mange år.

Privatliv 
Kittelsen har ein son med den tidlegare sambuaren sin, skodespelaren Endre Hellestveit.

Sidan 2013 har ho vore saman med den svenske musikaren Lars Winnerbäck. Paret gifta seg i Stockholm 30. april 2016. I mars 2019 fekk dei ei dotter.

Rolleliste 

 2004: Skolen (fjernsynsserie)
 2004: Bagasje (kortfilm)
 2005: Alice i Eventyrland (teater)
 2005: Brødrene Dal og mysteriet om Karl XIIs gamasjer (miniserie)
 2006: Road Movie (kortfilm)
 2007: Kaldt produkt (teater)
 2008: Max Manus (film)
 2009: Honningfellen (fjernsynsserie)
 2010: Sykt lykkelig (film)
 2010: Neglect (kortfilm)
 2010: Dag (fjernsynsserie)
 2012: Halvbroren (fjernsynsserie)
 2012: Kon-Tiki (film)
 2014: Herøyspelet (teater)

Kjelder 

Denne artikkelen byggjer på «Agnes Kittelsen» frå ,  den 25. november 2011.

Bakgrunnsstoff 

 Profil på Filmweb.no
 Profil på Filmfront.no
 Profil på TV 2 Underholdning 
 Profil på imdb.com

Folk frå Kristiansand
Norske skodespelarar
Vinnarar av Amandaprisen
Statens Teaterhøgskole

Statens Teaterhøgskole er ein norsk statleg utdanningsinstitusjon innan teater som sidan 1996 har vore innlemma i Kunsthøgskolen i Oslo (KHiO). Teaterhøgskolen er no ein av tre norske institusjonar som tilbyr skodespelarutdanning på høgskolenivå, men har framleis nasjonalt eineansvar for utdanning av sceneinstruktørar.

Teaterhøgskolen vart skipa under namnet Statens Teaterskole i Oslo i 1953, etter stortingsvedtak året før, med integrert treårig skodespelarutdanning. Han fekk høgskolestatus i 1982, og eiga instruktørlinje i 1983. 

Teaterhøgskolen er i dag fireårig med tredje året som praksisår ved teatra. Det årlege elevopptaket er på 10–12 elevar, etter samråd om talet med Norsk Skuespillerforbund og Norsk Teaterlederforening. Elevene vert valde ut av en sakkyndig komité etter prøvar. Skulen underviser m.a. i plastikk, stemmebruk og fekting, song og dans, norsk, teaterhistorie, litteraturhistorie og dramaturgi. Høgskulen held dessutan særkurs i radio, fjernsyn og film.

Kjelder 

 , henta inn 25. november 2011.
 Bokmålswikipedia om Statens Teaterhøgskole, henta inn 25. november 2011.

Bakgrunnsstoff 
Kunsthøgskolen i Oslo

Kunsthøgskolen i Oslo
Utdanning i Oslo
Skipingar i 1953
Tidlegare høgskular i Noreg
Teaterutdanning
Johnny Bravo

Johnny Bravo er ein USA-amerikansk animert TV-serie, skapt av Van Partible i 1997. Den er i vist på TV-kanalen Boomerang, og var tidlegare å sjå på Cartoon Network. Serien går føre seg i den amerikanske byen Aron City (ein referanse til mellomnamnet til Elvis Presley), og handlar om kjøtberget Johnny Bravo som er veldig oppteken av vakre damer. Episodane handlar ofte om at han prøver å vinne gunsten til ei dame som han har fått i kikerten, men vert som regel dumpa til slutt.

Bakgrunnsstoff

Cartoon Network
Fjernsynsseriar frå 1990-åra
Fjernsynsseriar frå 2000-åra
USA-amerikanske fjernsynsseriar
Aslaug Holm

Aslaug Holm () er ein norsk dokumentarfilmskapar frå Smøla på Nordmøre.

Karriere 

Aslaug Holm har vore tilknytt dokumentarfilmselskapet Fenris Film sidan oppstarten i 1992. Ektemannen hennar, Tore Buvarp, arbeider også med film, og dei to har samarbeidd med filmproduksjonar.

Aslaug Holm var fotograf og klippar på filmen Heftig og begeistret (2001), filmen om kormiljøet i Berlevåg i Finnmark. Ho er også kjend for dokumentaren Oljeberget, som skildrar Jens Stoltenberg og det norske samfunnet som verdas rikaste land. I 2008 produserte ho To brødre, ein dokumentarfilm om oppveksten til hennar eigne søner på sju og ti år.

Produksjonar i utval 

 1995: Bak din rygg (regi)
 2001: Heftig og begeistret (klipp, regi og foto)
 2005: Alt for Norge (regi)
 2006: Oljeberget (regi)
 2008: To brødre (regi)

Heider 

 2001: Filmforbundets Fagpris for arbeidet med Heftig og begeistret.
 2006: Den internasjonale filmkritikarprisen - FIPRESCI for dokumentaren Oljeberget.
 2007: Aslaug Holm vann Gullklapperen under utdelinga av Amandaprisen.

Kjelder 

 Fenris Film om Aslaug Holm 
 Bokmålswikipedia om Aslaug Holm, henta inn 25. november 2011
 Aslaug Holm på Imdb.com

Bakgrunnsstoff 

 Dagbladet, 02.01.06: Jens og jeg

Folk frå Smøla
Norske filmregissørar
Vinnarar av Amandaprisen
Norske filmfotografar
Den sentralasiatiske unionen

Den sentralasiatiske unionen vart føreslått av den kasakhstanske presidenten Nursultan Nazarbayev 26. april 2007, for å skape ein økonomisk og politisk union, slik som Den europeiske unionen (EU), mellom fem av dei tidlegare sovjetiske sentralasiatiske republikkane Kasakhstan, Kirgisistan, Tadsjikistan, Turkmenistan og Usbekistan. 

Sjølv om den føreslåtte unionen har støtte frå presidentane i Kasakhstan, Kirgisistan og Tadsjikistan, vart han regelrett avvist av den usbekistanske presidenten Islam Karimov.

Potensielle medlemsland

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Central Asian Union» frå ,  den 25. november 2011.  
 

Sentral-Asia
Asiatiske organisasjonar
Indreproduktrom

Eit indreproduktrom er eit vektorrom der det er definert eit indreprodukt. For det vanlege tilfellet med to- eller tredimensjonale rom gjeld den vanlege definisjonen av indreprodukt. For eit generelt vektorrom vert det sagt at ei avbilding <a,b>, som til kvart par (a,b) av element i rommet tilordnar eitt tal, å vere eit indreprodukt dersom følgjande kriterium er oppfylt:

1) <a,b> = <b,a> – (den konjugerte av <b,a>)

2) <α·a,b> = α·<a,b> for alle skalarar (tal) α

3) <a + b,c> = <a,c> + <b,c> (indreproduktet er ei assosiativ avbilding)

4) <a,a> > 0 for alle a ≠ 0

Kjelder
indreproduktrom. (2011-11-26) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/indreproduktrom

Normerte rom
Bilineære former
Saksofonisten Bill Evans

Bill Evans () er ein amerikansk jazz- og pop-saksofonist.

Evans fekk pianoundervisning av faren og lærte seg å spele klarinett frå elleve-årsalderen. Han studerte ved North Texas State University og William Paterson College i New Jersey, der han fekk undervisning av David Liebman i New York og jamma med Thad Jones, Liebman, Joanne Brackeen og Art Blakey. På starten av 1980-åra spelte han med Mark Egan og Danny Gottlieb i Elements.

Han spelar til vanleg tenor- og sopransaksofon og blei kjend da han var ein av Miles Davis sine musikarar i tida 1980 til 1984. Evans har blant andre spelt med Randy Brecker, John Scofield, Les McCann, Lee Ritenour, Vinnie Colaiuta, Herbie Hancock, David Sanborn, Ron Carter, Mick Jagger, Victor Bailey, Dennis Chambers, Dino Betti van der Noot og Victor Wooten. Frå 1981 spelte han ofte med gruppa til Gil Evans og frå 1984 var han med i John McLaughlin sitt nyoppretta Mahavishnu Orchestra.

Diskografi (utval) 
 Bill Evans – Living in the Crest of a Wave (1984, Electra/Musician) (Debutalbum)
 Bill Evans – The Alternative Man (1986, Blue Note)
 Bill Evans – Summertime (1989, Jazz City)
 Bill Evans – Let the Juice Loose – Live at the Tokyo Blue Note Vol 1 (1990, Jazz City)
 Bill Evans – The Gambler – Live at the Tokyo Blue Note Vol 2 (1991, Jazz City)
 Bill Evans – Petite Blond (1992, Lipstick Records)
 Evans, Bailey, Chambers, Forman, Loeb – Petite Blonde (1992, Lipstick Records)
 Bill Evans – Push (1993, Lipstick Records)
 Bill Evans & Push – Live in Europe (1995, Lipstick Records)
 Bill Evans – Escape (1996, ESC Records)
 Bill Evans – Starfish & the Moon (1997, Escapade)
 Bill Evans – Touch (1998, ESC/EFA)
 Bill Evans – Soul Insider (2000, ESC/EFA) 
 Bill Evans – Big Fun (2003, ESC Records)
 Bill Evans – Soulgrass (2005, BHM Zyx)
 Bill Evans, Randy Brecker − Soulbop Band – Live (2005, BHM/Zyx)
 Bill Evans – The Other Side of Something (2007, intuition)
 Bill Evans – Vans Joint (2009, BHM/Zyx)

Kjelde 
Denne artikkelen er ei omsetting av «Bill Evans» frå , den 26. november 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Bill Evans si offisielle heimeside
 Bill Evans på canalstreet.no

USA-amerikanske jazzsaksofonistar
Folk frå Illinois
Den søramerikanske unionen

Den søramerikanske unionen (nederlandsk Unie van Zuid-Amerikaanse Naties, forkorta UZAN, portugisisk União de Nações Sul-Americanas, forkorta UNASUL, spansk Unión de Naciones Suramericanas, forkorta UNASUR, engelsk Union of South American Nations) er eit frihandelsområde, bygd etter modell av Den europeiske unionen (EU), som dekkjer heile Sør-Amerika med unntak av Fransk Guyana, Falklandsøyane og Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane. 23. mai 2008 vart traktaten som skipa Den søramerikanske unionen signert. Han trådte i kraft 11. mars 2011.

Medlemsland

Observatørar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «De søramerikanske lands union» frå ,  den 26. november 2011.  
 

Sør-Amerika
Johan Jørgen Krohn

Sjå òg offiseren Johan Jørgen Krohn

Johan Jørgen Krohn () var ein norsk boktrykkar, redaktør og avisgründer. Krohn deltok i det tidlege strevet for å skape ei fri presse i Noreg i tida etter 1814. Han dreiv mellom anna tidskrifta Statsborgeren og Granskeren i Christiania, før han stifta Ringeriges Ugeblad (no Ringerikes blad) på Hønefoss.  

Johan Jørgen Krohn var fødd på garden Dale i Norddal på Sunnmøre. Foreldra var klokkar Iver Høeg Krohn og Mette Marie (fødd Schjelderup). Namnet hadde han etter oldefaren som innvandra frå Altona (ved Hamburg) til Bergen omkring 1726. Gift med Lovise Fredrikke Lilloe (1810-1891). Han voks til dels opp på Ringerike hos onkelen med same namn. Onkelen var offiser, vegmeister og forvaltar for Peder Ankers store skogeigedommar og tømmerverksemd. Berre 15 år gamal byrja den unge Johan Jørgen i lære hos boktrykkar Jacob Lehmann i Christiania. Lehmann hadde på denne tida einerett på trykking av den ferske Grunnlova.

Allereie i 1827 etablerte Johan Jørgen eige boktrykkeri i Akersgata 30 der eit av hans første oppdrag var ’Ah!’ Farce av Henrik Wergeland. Hausten same året gav Krohn ut første nummer av Christianias Aftenblad med Henrik Anker Bjerregaard og H.L. Bernhoft som redaktørar, avisa vart nedlagt etter eitt år. I desember same år kom vekebladet Den norsk Huusven redigert av Mauritz Hansen, også dette bladet vart lagt ned etter kort tid. I 1831 byrja Krohn å trykke det opposisjonelle tidsskriftet Statsborgeren. Et Tidende for Norges Vel, grunnlagt og redigert av Peder Soelvold. Henrik Wergeland skildrar møtet med boktrykkar Krohn slik 
«Jeg sad just og morede mig med at blæse Tobaksrøg ind i et Dødningehoved saaledes at den siden langsomt trak ut av Aabningerne, da det bankede ængstligt på Døren. Ind treen en Bogtrykker, bleg med sorte Næsevinger og Fortvivlelse i de slappe Træk. Det var Forelæggeren av Bondeoppositionsbladet Statsborgeren, en Slags Alligator, som i sex Dage laae skjult i sit Slam, men gabede baade hørligt og synligt den syvende, slugende da et halv Dusin Embedsmænds god Navn og Rygte i sig. Fanden var i den Tid meget mindre frygtet i Norge end Statsborgeren.».

Wergeland tok seinare over som redaktør til tidsskriftet og skreiv så seint som i mars 1837 (bladet gjekk inn same året) ut følgjande garanti til Krohn «Jeg indestaaer Hr. Krohn for at han ikke skal mangle Manuskript til Statsborgeren».

I 1839 gjekk Krohn i kompaniskap med boktrykkar Christian Schibsted og flytta trykkeriet til Dronningensgate 10. Saman med Schibsted gav Krohn ut nok eit kontroversielt tidsskrift: Granskeren vart redigert av Wergelands ven, politikaren og professoren Ludvig Kristensen Daa. Kompaniskapet med Schibsted vart oppløyst i 1843 og Krohn sat att med vel 500 spesidaler etter at gjelda til Schibsted var oppgjort. Johan Jørgen Krohn flytta til Ringerike der han opna bokhandel og trykkeri på Hønefoss. Allereie 17. januar 1845 kom første nummer av Ringeriges Ugeblad ut, no Ringerikes Blad. Sonen Johan Fredrik Krohn tok over avisa då Johan Jørgen Krohn døydde.

Referansar 

Folk frå Norddal
Folk frå Ringerike
Norske redaktørar
Norske forleggjarar
Norske boktrykkarar
Andrzej Kiwala

Andrzej Kiwala () er ein opphavleg polsk filmteknikar med svært lang fartstid, både innan polsk og norsk filmproduksjon.  

Andrzej Kiwala er fødd i Łódź.  I Polen arbeidde han som laboratoriesjef innan filmproduksjon i 22 år. Han vart deretter headhunta til Noreg, der han arbeidde for Nordisk Film i Nydalen i Oslo. 

Kiwala er i fylgje seg sjølv blant dei beste i Noreg på sitt arbeidsfelt.  Han har særleg jobba innan fargelegging og lyssetjing. For arbeidet sitt vann han Gullklapperen under utdelinga av Amandaprisen 2010. 
Fra 2011 arbeider i Nasjonalbiblioteket i Mo i Rana.

Fotnotar 

Norske filmteknikarar
Polakkar
Vinnarar av Amandaprisen
André Øvredal

André Øvredal () er ein norsk filmregissør og manusforfattar.

Karriere 

André Øvredal utdanna seg innan film (Bachelor of Arts) ved Brooks Institute of Photography i California frå 1996. Her regisserte han thrilleren Future Murder, som kom ut i 2000. Sidan 1998 regisserte han over 100 reklamefilmar før han lanserte langfilmen Trolljegeren i 2010. Filmen hadde eit budsjett på nesten 20 millionar kroner, og hadde m.a. Otto Jespersen og Robert Stoltenberg i hovudrollene. Øvredal var både regissør og manusforfattar på filmen, og filmen vart også send i utlandet.

I 2010 vann Trolljegeren Folkets Amanda under utdelinga av Amandaprisen. 

André Øvredal er no aktuell med den nye kortfilmen Tunnelen, basert på ei science-fiction-novelle av Alice Glaser. Filmen finn stad i ei framtidig verd prega av sterk overfolking.

Filmografi 

 1996: Future Murder (film, regi, manus, produsent)
 2001: Ikingut (film, regi av dei norske stemmene)
 2001: 3AM Eternal (kortfilm, produsent)
 2010: Trolljegeren (film, regi og manus)
 2011: Tunnelen (kortfilm, regi)

Kjelder 

Denne artikkelen byggjer på «André Øvredal» frå ,  den 26. november 2011.

Fotnote 

Norske filmregissørar
Norske manusforfattarar