alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Radiometer

Eit radiometer er eit måleinstrument som måler strålingsintensitet eller effekten i elektromagnetisk stråling. Dei vert først og fremst nytta for å måle infraraudt lys, til dømes i miljøsatellitter.

Spesielt kjent er Crookes radiometer, ein spindel i ein glassballong som roterer når lys fell på vengjene. Vengjene er reflekterande på den eine sida og svarte på den andre sida. Det vert stundom feilaktig sagt at radiometeret roterer på grunn av strålingstrykk. Det er derimot ikkje rett og spindelen roterer fordi den svarte sida vert varmare enn den andre. I fortynna luft oppstår då eit trykk som driv hjulet rundt, termisk molekylartrykk (Martin Knudsen-effekten). 

Betre er Golay-radiometret, der stråleoppvarming av ein utspent film i ein lita celle fører til endring i krumminga av ein spegl. Forandringa blir påvist ved måling av forandringa i retninga til ein reflektert lysstråle. Andre typar er bolometeret og mikroradiometeret (òg kalla radiomikrometer), som er eit termoelement kombinert med eit særs kjenslevart galvanometer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Radiometer» frå ,  den 3. november 2013.  
 
Radiometer. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/radiometer. 

 
Radiometri
Måling av elektromagnetisk stråling
Rameffekt

Rameffekt er ei trykkstiging føre lekamar som rører seg gjennom atmosfæren. Den maksimalt oppnåelege rameffekten svarar til hastigheitshøgda til lufta relativt til lekamen, òg kalla stagnasjonstrykket. 

For fartar større enn lydhastigheita (overlydsfart) har ein 

der PR er trykkauken til rameffekten, P0 er atmosfæretrykket, M0 er Machtalet til farten, og γ er adiabatkonstanten til lufta. Ved ramjetmotorar og jetmotorar er det viktig å utnytte rameffekten mest mogleg effektivt for kompresjonen av lufta. Ein utformar difor luftinntaket av motoren  tilsvarande.

Kjelder
 Rameffekt. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/rameffekt. 

Væskedynamikk
Luftfartsteknikk
Regelasjon

Regelasjon er eit fenomen der eit stoff som minkar i volum når det smeltar, kan bringast til å smelte ved at det blir utsett for trykk og så størkne igjen når trykket opphevast, utan at det samstundes har vore tilført eller avgitt varme. 

Fenomenet kjennest mellom anna frå is. Når to isblokker blir hardt pressa saman, vil isen på grenseflata smelte, og når trykket opphøyrer, frys isblokkene saman. Freistar ein å skjære ei isblokk over med ein tynn tråd, vil trykket av tråden få isen til å smelte, men etter kvart som ein skjer seg inn, frys vatnet til på baksida av tråden og blokka er framleis heil etter at tråden har skore seg gjennom. Regelasjon er av tyding ved rørsle av isbrear, idet det verkar som om isen får ein viss plastisitet.

Kjelder
 Regelasjon. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/regelasjon. 

Termodynamikk
Glasiologi
SQUID

Ein SQUID (forkorting for engelske superconducting quantum interference device eller «superleiande kvanteinterferensapparat») er eit særs kjenselvart magnetometer nytta til å måle særs svake magnetfelt, basert på superleiande sløyfer med Josephson-samband.

SQUID-apparat er sensitive nok til å måle felt så svake som 5 aT (5×10−18 T) i løpet av eit par dagar med midla målingar. Støynivået deira er så lågt som 3 fT·Hz-½. Til samanlikning produserer ein vanleg kjøleskapsmagnet 0,01 tesla (10−2 T), og somme prosessar i dyr produserer særs svake magnetfelt mellom 10−9 T og 10−6 T. Eit nyleg oppfunne SERF atom-magnetometer er potensielt meir sensitivt og krev ikkje særs låge temperaturar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «SQUID» frå ,  den 3. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Oppfinningar frå USA
Måleinstrument
Superleiing
Magnetometer
Schottky-anomali

Schottky-anomali er eit bidrag til varmekapasiteten for ein fast lekam som kjem av at fyllingsgraden til energinivåa i atoma til lekamen aukar når temperaturen aukar. Effekten er mest synleg ved låge temperaturar, der andre bidrag til varmekapasiteten vanlegvis er små. 

Effekten er kalla opp etter den tyske fysikaren Walter H. Schottky (1886–1976).

Kjelder
Grøn, Øyvind. (2009, 14. februar). Schottky Anomali. I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/Schottky-anomali. 

Termodynamiske eigenskapar
Salinometer

Eit salinometer er ei flytevekt som vert nytta til å finne tettleiken til saltløysingar. 

Instrumentet kan finne saltinnhaldet i havvatn ved å måle konduktansen og temperaturen til vatnet. Instrumentet vert både nytta i laboratorie og for måling direkte i havet.

Kjelder
 Salinometer. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/salinometer. 

Måleinstrument
Salt
Scintillasjon i fysikk

Scintillasjon er i fysikk ein lysblink som blir send ut når visse krystall og væsker treffest av energirike partiklar. Døme på slike stoff, kalla scintillatorar, er antracen og sinksulfid.

Kjelder
 Scintillasjon: fysikk. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 3. november 2013 frå http://snl.no/scintillasjon/fysikk.

Kondensert fase-fysikk
Spreiing og absorpsjon
Sedimentasjonskonstant

Sedimentasjonskonstant er eit mål for kor fort partiklar vil skiljast ut (sedimentere) frå ei løysing ved sentrifugering (til dømes proteinmolekyl). Sedimentasjonskonstanten er lik farten til partiklane i retning frå rotasjonsaksen, dividert med sentrifugalakselerasjonen. Ein konstant lik 10−13 sekund (= 0,1 ps) kallast 1 svedberg, kalla opp etter Theodor Svedberg.

Kjelder
 Sedimentasjonskonstant. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/sedimentasjonskonstant. 

Separasjonsprosessar
Sedimentasjonslikevekt

Sedimentasjonslikevekt er ein tilstand som oppstår ved at utfellinga av eit stoff blir motverka av den termiske rørsla til molekyla.

Kjelder
Sedimentasjonslikevekt. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/sedimentasjonslikevekt. 

Biokjemiske metodar
Sedimentasjonspotensial

Sedimentasjonspotensial er eit elektrisk potensial som oppstår i ei dielektrisk (ikkje-leiande) væske når det slår seg ned botnfall (sedimentasjon) av ikkje-leiande partiklar. Partiklane blir polarisert ved kontakt med væska og bind elektrisk ladning som dei fører med seg når dei søkk til botns. Med det oppstår eit sterkt elektrisk potensial. Danning av sedimentasjonspotensial blir rekna som eit av dei elektrokinetiske fenomena.

Kjelder
Sedimentasjonspotensial. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/sedimentasjonspotensial. 

Kollodial kjemi
Kondensert fase-fysikk
Mjukt stoff
Ikkje-likevektstermodynamikk
Elektrokjemi
Sekundærlyd

Sekundærlyd er ei form for bølgjer som oppstår i mellom anna superleiande helium. Nemninga er misvisande fordi det ikkje dreier seg om lydbølgjer, men endringar i temperatur og entropi som forplantar seg som bølgjer. Desse bølgjene vart føresagt teoretisk av László Tisza i 1938 og Lev Landau i 1941. V. Peshkov observerte bølgjene i fysiske eksperiment i 1944. 

I studiet av eigenskapane til superleiande stoff, er observasjonar av sekundærlyd viktig.

Kjelder
 Grøn, Øyvind. (2009, 14. februar). Sekundærlyd. I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/sekund%C3%A6rlyd. 

Bølgjer
Kuldeteknikk
Selektiv absorpsjon

Selektiv absorpsjon er ein effekt der elektromagnetisk stråling blir absorbert sterkare av visse delar av spekteret enn resten av spekteret. Når ljos blir reflektert av eller går gjennom stoff med selektiv absorpsjon, vil den spektrale samansetnaden (fargen) av ljoset endre seg, og stoffet får farge.

Kjelder
 Selektiv absorpsjon. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013.

Spreiing og absorpsjon
Sjølvtenning

Sjølvtenning er eit  teknisk uttrykk for tenning av eit stoff utan vesentleg tilførsel av varme eller gneistar utanfrå. 

Sjølvtenning oppstår særleg i rom der det blir lagra porøst brennbart materiale, som svakt fuktig høy, kolstøv og laust papir eller pussegarn som er fukta med torande oljer og liknande. Langsam oksidasjon i materialet, anten skapt av bakterielle prosessar, som i fuktig høy, eller ved kjemiske reaksjonar, utviklar varme. Inne i materialet, der varmen ikkje så lett slepp unna til omgivnadene, stig temperaturen, og dette aukar så  farten av oksidasjonen og med det varmeutviklinga. Temperaturen kan då kome opp i sjølvtenningstemperaturen for materialet og det tek fyr. 

Sjølvtenningstemperaturen er ikkje ein karakteristisk konstant for eit materiale, men avheng av tilhøve som trykk og blandingsforholdet med oksygen.

Kjelder
Selvantennelse. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/selvantennelse. 

Forbrenning
Skum

Skum er ei konsentrert fordeling av gassfylte bobler i eit flytande eller fast medium. Ein skil mellom kuleskum, der boblene stort sett er fråskilde og har kuleform, og polyederskum, der boblene ligg tettpakka, berre skilt av ei tynn, nesten plan hinne slik at dei får form av polyeder (mangekantar). Som regel reknar ein skum der gassvolumet utgjer mindre enn 74 % av det totale skumvolumet som kuleskum. 

Skum har stor overflate, og denne representerer potensiell energi (overflateenergi), som systemet vil kvitte seg med. Skum i væsker er difor alltid lite og skumdanning blir vanskelegare jo større overflatespenninga er. Middel som reduserer overflatespenninga, t.d. såpe, verkar samstundes skumdannande.

Kjelder

 «Skum» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Henta 2. november 2013.

 
Kolloid
Smelting

Smelting er for eit stoff overgangen frå fast til flytande tilstand. Til dette blir det kravd varme, smeltevarme, og så lenge smeltinga pågår, held stoffet seg på ein bestemd temperatur, smeltepunktet. Til dømes har ei blanding av reint vatn og is eller snø alltid 0 °C ved 1 atm trykk. Ved smelting føregår ei volumendring. Dei fleste stoffa utvidar seg under smelting, medan vann tek mindre plass enn is. 

Det motsette til smelting er frysing eller storkning.

Kjelder
 Smelting. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/smelting. 

Faseovergangar
Materiallære
Solmaskin

Ein solmaskin er eit apparat som omdannar solenergi direkte til mekanisk arbeid eller elektrisk energi.

Kjelder
 Solmaskin. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/solmaskin. 

Solenergi
Sorpsjon

Sorpsjon er eit samleomgrep for absorpsjon og adsorpsjon, som er fysiske og kjemiske prosessar der eit stoff vert hengande fast i eit anna.

Kjelder
 Sorpsjon. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/sorpsjon. 

Fysikalsk kjemi
Spektralserie

Ein spektralserie er ein serie av spektrallinjer der frekvensar eller bølgjelengder står i eit enkelt matematisk tilhøve til kvarandre. Seriane har dels eigne namn: balmerserien, lymanserien og paschenserien. Dels blir dei namngjevne med referanse til eit bestemt elektronskal som K-serie, L-serie, M-serie for eit visst stoff. Kjennskap til spektralseriane utgjorde ein vesentleg del av grunnlaget for atomteorien Niels Bohr.

Kjelder
 Spektralserie. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/spektralserie. 

Emisjonsspektroskopi
Spektrofotometri

Spektrofotometri er ein kjemisk analysemetode basert på måling av absorpsjon eller svekking av monokromatisk, elektromagnetisk stråling som går gjennom ein stoffprøve. Føremålet er å identifisere kjemiske sambindingar og finne konsentrasjonen deira i ulike stoff.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Spektrofotometri» frå ,  den 3. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Spektroskopi
Fotokjemi
Spektrograf

Ein spektrograf er eit spektroskop der spekteret blir registrert fotografisk. Vanlegvis meiner ein med spektrograf ein optisk spektrograf som blir for brukt synleg ljos, og som med små modifikasjonar kan brukast for infraraud og ultrafiolett stråling. Vakuumspektrograf har lyskjelde, gitter og fotografisk plate i lufttomt rom. Han blir brukt for ultrafiolett stråling med bølgjelengd under 200 nm, fordi slik stråling blir absorbert sterkt i luft og dei fleste andre gassarter. For å unngå bruk av linser, som òg absorberer sterkt i dette området, brukast konkavgitter.

Lydspektrograf er eit elektronisk apparat som ved hjelp av filter analyserer lydbølgjer i tid, frekvens og intensitet. Denne vart utvikla ved Bell Telephone Laboratories i USA, under andre verdskrigen og seinare vidareutvikla gjennom moderne datateknologi. Den kommersielt tilgjengelege utgåva blir kalla sonagraf. Spektrografen gjev eit bilete av dei fysiske eigenskapane til lydbølgja. Dette biletet blir kalla spektrogram (lydspektrogram, sonagram). Slike apparat er av stor tyding i instrumentalfonetikken ved analyse av lydbølgjer i samband med tale.

Kjelder
 Spektrograf. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013.

Spektrografar
Teleskop
Spektrogram

Eit spektrogram eller sonogram er ein visuell representasjon av eit spektrum av frekvensar i ein lyd eller andre signal som varierer med tida eller ein annan variabel. 

Spektrogram vert nytta til å identifsere talte ord fonetisk og til å analysere forskjellige rop og kall frå dyr. Dei vert mykje nytta innan musikk, sonar, radar og talehandsaming, seismologi og anna. 

Instrumentet som vert nytta til å skape spektrogram heiter ein spektragraf.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Spectrogram» frå ,  den 3. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Akustikk
Signalhandsaming
Starkeffekt

Starkeffekt er ei oppsplitting av spektrallinjer frå atom i eit elektrisk felt og vart først påvist i 1913 av Johannes Stark og Antonino Lo Surdo. 

I hydrogenatomet gjer det elektriske feltet at degenerasjonen med omsyn på banespinnet, l, hevast, og ei einskild spektrallinje blir splitta opp i fleire linjer med avstand som aukar proporsjonalt med feltstyrken, såkalla lineær starkeffekt. I andre atom fører det elektriske feltet til ein polarisasjon av atomet, som då kan innstille seg i ulike retningar i tilhøve til feltretninga. Resultatet blir ei oppsplitting som er proporsjonal med kvadratet av feltstyrken, kvadratisk starkeffekt. 

Fenomenet har tyding for studium av dei dielektriske eigenskapane til stoff, elektriske utladingar og astrofysiske fenomen. Starkeffekten vart først oppdaga i det synlege spektrumet og vert difor rekna som ein elektro-optisk effekt. Han blir no studert spesielt i mikrobølgjeområdet der små oppsplittingar kan blir målte særs nøyaktig.

Kjelder
 Starkeffekt. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/starkeffekt. 

Atomfysikk
Kvantefysikk
Fysiske fenomen
Spektroskopi
Stoppeevne

Stoppeevne eller bremsing er eit mål for evna til eit stoff til å bremse ein ioniserande partikkel, til dømes ein alfapartikkel. Stoppeevnen er lik energitapet til partikkelen på eit lite vegstykke, dividert med dette. Stoppeevne dividert med tettleiken til stoffet blir kalla massestoppeevne.

Kjelder
 Stoppeevne. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/stoppeevne. 

Kjernefysikk
Deformasjon

Deformasjon eller deformering er endring i form skapt av ei tilført kraft. Deformasjon kan vere elastisk eller plastisk, eller ein kombinasjon av begge. Ein tilstrekkeleg stor deformasjon fører til brot. For sprø material (t.d. glas) vil dette skje nokså momentant. Ofte vil ein deformasjon vere ein kombinasjon, men slik at den eine typen er så dominerande at ein berre reknar med den dominerande typen.

Elastisk deformasjon
Elastisk deformasjon er ein type deformasjon eit material utsetjast for utan å få varig endring av form. Etter at belastninga er fjerna, vil den elastiske deformasjonen reverserast og materialet gå tilbake til den opphavlege forma si (ved rein elastisk deformasjon). Dette er i motsetnad til plastisk deformasjon der materialet får ei varig fasongendring. Mengda elastisk deformasjon som eit material kan utsetjast for, er definert av elastisitetsmodulen. Sjå òg Hookes lov.
Når du strekkjer ein strikk, forandrar den forma så lenge du held han i strekk. Slepp du strikken, går han tilbake til den opphavlege forma si. Dette er då ein elastisk deformasjon.

Plastisk deformasjon
Plastisk deformasjon skjer når eit material strekkjast over flytegrensa (seige materialar). Spenningane blir så store at det oppstår glidingar mellom atomplana slik at deformasjonen blir varig (plastisk). Sjølv om materialen er endra så heng det enno saman på molekylærnivå. Når ein klemmer på leire, forandrar den forma permanent. Det er ein plastisk deformasjon.

Brot
Når eit material belastast over brotgrensa blir spenningane mellom molekyla brote og dei blir dermed varig fråskilde. Vi får eit skilje mellom tidlegare samanhengande flater. Eit brot treng ikkje å tyde at flatene er synleg fråskild, men kan òg observerast som mikroskopiske sprekkdanningar eller riss.

Utmatting
Ein lekam blir utsett for gjentekne (vekslande) laster, som kvar for seg ikkje fører til varig deformasjon. Etter ei mengd lastvekslingar over tid blir det brått ein varig deformasjon. Fenomenet blir kalla utmatting.

Relativ deformasjon vert kalla tøying.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Deformasjon» frå ,  den 3. november 2013.  
 

Kontinuumsmekanikk
Ikkje-newtonske væsker
Tensorar
Rommekanikk
Deformasjon
Proxima Centauri

Proxima Centauri er ei raud dvergstjerne i solsystemet Alfa Centauri, kring 4,24 lysår frå sola i stjernebiletet of Kentauren. Ho vart oppdaga i 1915 av den skotske astronomen Robert Innes. 

Trass i at ho er den stjerna som ligg nærast solsystemet, er ho for lyssvak til at ein kan sjå ho med den nakne auga, og har ein tilsynelatande storleik på 11,05. Ho er ei variabel stjerne av typen flarestjerne, noko som vil seia at ho har tilfeldige større endringar i ljosstyrken.

Avstanden til den nest nærmaste og tredje nærmaste stjerna, som i lag dannar den lyssterke dobbeltstjerna Alfa Centauri, er 0,237 ± 0.011 ly (15 000 ± 700 AU). Proxima Centauri er truleg ein del av eit trippelsystem med Alfa Centauri A og B, men omlaupstida kan vere større enn 500 000 år.

Diameteren til stjerna er kring ein sjuandedel av sola, medan masse er kring ein åttandedel, og den gjennomsnittlege tettleiken er kring 40 gonger så stor som tettleiken til sola. Sjølv om ho er særs lyssvak, er Proxima ei flarestjerne som går gjennom dramatiske aukar i lysstyrken på grunn av magnetisk aktivitet. Magnetfeltet til stjerna vert skapt av konveksjon i stjernelekamen, og flare-aktiviteten skapar like stor røntgenstråling som det sola skapar. Blandinga av brense i kjernen i Proxima Centauri gjennom konveksjon og den relativt låge energiproduksjonen til stjerna, indikerer at ho vil vere ei hovudseriestjerne dei neste fire billionar åra, eller nesten 300 gonger så lang som den noverande alderen til universet.

Ein har ikkje funne lekamar i bane kring Proxima Centauri, og ein har utelukka nærværet av brune dvergar og supermassive planetar. Nøyaktige målingar av radialsnøggleiken har òg utelukka superjord-planetar i den habitable sonen til stjerna. Om ein skal finne mindre lekamar må ein ha betre instrument, som James Webb Space Telescope, som skal takast i bruk i 2018. 

Fordi stjerna ligg så nærme jorda, er det føreslått som destinasjon for ei interstellar reise.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Proxima Centauri» frå ,  den 7. juli 2016.

Bakgrunnsstoff

 Wikisky Bilete av Proxima Centauri
Proxima Centauri på Constellation Guide  

Alfa Centauri
Kentauren
Flarestjerner
Hovudseriestjerner klasse M
Stjerner med eigennamn
070890
0551
Objekt mindre enn 10 lysår frå jorda
Flarestjerne

Flarestjerner er stjerner, i hovudsak raude dvergstjerner, som på tilfeldig vis flarar opp gjennom større endringar i ljosstyrken. Den fyrste kjende flarestjerna var UV Ceti. Stjerna som ligg nærast solsystemet, Proxima Centauri, er endå eit døme på ei flarestjerne.

Bakgrunnsstoff 
 UV Ceti and the flare stars - frå American Association of Variable Star Observers ved Dr. Matthew Templeton

 
Stjernetypar
Teknisk varmelære

Teknisk varmelære er å bruke den teoretiske varmelæra eller termodynamikken i teknikken, til dømes i varmekraft- og kuldeprosessar, industriell varmeteknikk, varmeovergangar og liknande.

Kjelder
 Teknisk varmelære. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/teknisk_varmel%C3%A6reie. 

Termodynamikk
Termisk likevekt

Termisk likevekt eller temperaturlikevekt er tilstanden i eit system når alle delar av systemet har same temperatur.

Kjelder
Termisk likevekt. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/termisk_likevekt. 

Temperatur
Varmeoverføring
Termodynamikk
Termoanalyse

Termoanalyse er ei grein av materiallæra der ein studerer korleis eigenskapane til materiala endrar seg med temperaturen. 

Resultata blir gjerne framstelt i termogram, der den målte eigenskapen plottast som funksjon av temperaturen.

Kjelder
Grøn, Øyvind. (2009, 15. februar). Termoanalyse. I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/termoanalyse. 

Materiallære
Termodiffusjon

Termodiffusjon er ei delvis fråskiljing av isotopar (atom av same grunnstoff, men med ulik masse) i eit fluid (væske eller gass) på grunn av temperaturskilnader i fluidet. Metoden blir nytta for å opprike eit stoff på den lettare eller tyngre av to isotopar som er til stades i stoffet. 

I Clusius' termodiffusjonsrøyr, som blir nytta for gassar, går ein varmetråd langs aksen av eit langt røyr, medan røyrveggen blir halde avkjølt. Når gass blir ført langsamt gjennom røyret, vil den lette isotopen diffundere mot aksen, den tunga mot røyrveggen. Ved å samle opp gassen som strøymer ut nær aksen, for seg og la denne gjennomløype same prosess ei rekkje gonger, kan ein etter kvart oppnå betydeleg oppriking. Metoden er energikrevjande og fell for kostbar for til dømes oppriking av uran i industriell målestokk, men blir brukt fordi metoden er enkel for å skape små mengder av spesielle isotopar for vitskapleg nytte.

Kjelder
 Termodiffusjon. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/termodiffusjon. 

Ikkje-likevektstermodynamikk
Termodynamisk potensial

Termodynamiske potensiale er storleikar som blir brukt for å karakterisere energitilstanden til eit termodynamisk system. 

Ein brukar fire termodynamiske potensiale: 
 termodynamisk energi, U (òg kalla indre energi)
 entalpi, H = U + p·V
 Helmholtz fri energi, F = U − T·S (òg kalla Helmholtz-funksjonen)
 Gibbs fri energi, G = H − T·S (òg kalla Gibbs' funksjon). 

Her er p trykk, V volum, T termodynamisk temperatur og S er entropi til systemet som ein ser på.

Sjå òg 
 termodynamikk

Kjelder
 Termodynamiske potensiale. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/termodynamiske_potensialer. 

Termodynamikk
Potensial
Fundamentalteorem
Termodynamiske likningar
Termograf

Ein termograf er eit instrument som registrerer temperatur eller temperaturendring i ein lekam og visualiserer det. Termografar kan byggast opp etter ulike prinsipp, men alle er baserte på registrering av infraraud stråling. 

Eit registrerande termometer der temperaturen blir teikna som kurve på papir drive fram av eit urverk, vert òg kalla ein termograf. Papiret som temperaturen blir registrert på, kallast eit termogram.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 15. februar). Termograf: fysikk. I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/termograf/fysikk. 
 Termogram: kurve. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013 frå http://snl.no/termogram/kurve. 

Termometer