alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jan Myrheim

Jan Myrheim () er ein norsk fysikar, kjent for oppdaginga av anyon.

Han studerte til cand.real. i fysikk ved Universitetet i Oslo (1972) og tok jobb same stad som vitskapleg assistent. Saman med Jon Magne Leinaas gjorde han grunnleggjande funn i faget fraksjonell statistikk, og avdekte at det i tillegg til boson og fermion kunne finnast ein tredje type partikkel (1976). Typen vart seinare stadfesta, og namngjeven anyon av den seinare vinnaren av nobelprisen, Frank Wilczek ved University of California (1982). 

Sidan hadde Myrheim forskaropphald ved CERN i Genève og Niels Bohr Instituttet i København. Etter flytting til Trondheim (1984) har han arbeidt ved NTH (1985–), med opphald ved MR-senteret (1987–90). Med forskarstipend (1990–93) studerte han kvanteteorien for vekselverknad mellom identiske partiklar i ein og to dimensjonar, som er mykje meir rikhaldig enn i tre dimensjonar. Dette gav dr.philos. (1994) og han vart dertil professor (1994).

Utmerkingar
 Norsk Data sin pris innan partikkelfysikk (1982). Utdelt av Norsk Fysisk Selskap.
 Opptatt i Det Norske Videnskapsakademi og Det Kongelige Norske Videnskapers Selskab
 IBM sin fysikkpris (1991), utdelt av Norsk Fysisk Selskap. Dei 20 000 kronene blei delt med Jon Magne Leinaas.
 Nansenmedaljen for fremragende forskning (30 000 kroner) innan naturvitskap (1993).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jan Myrheim» frå ,  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Norske fysikarar
Norske kjernefysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved NTNU
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Folk frå Røyrvik
Folk tilknytte CERN
Janne Rydberg

Janne Rydberg () var ein svensk fysikar.

Han var professor i fysikk i Lund 1901–1919, og utførte grunnleggjande arbeid i spektroskopi. Dei nøyaktige målingane hans av spektrallinjene sine bølgjelengder førte til ordninga av linjene i seriar og medverka vesentleg til utviklinga av atomfysikken. Den grunnleggjande konstanten i spektralteorien for atoma blir kalla etter han rydbergkonstanten.

Kjelder

 «Janne Rydberg» i Store norske leksikon.

Svenske fysikarar
Optiske fysikarar
Folk knytte til Lund universitet
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Frédéric Joliot-Curie

Jean Frédéric Joliot-Curie, fødd Joliot, () var ein fransk atomfysikar og nobelprisvinnar. Han vann Nobelprisen i kjemi i 1935. Joliot-Curie mottok òg ei rekkje andre prisar, blant anna Stalins fredspris i 1951.

Joliot fekk forskarutdanninga si hos den kjende «Madame Curie» – Marie Sklodowska Curie – oppdagaren av radium og dobbel nobelprisvinnar. I 1926 gifta han seg med dottera hennar, Irène Curie. I 1932 oppdaga Joliot og ektefellen hans kunstig radioaktivitet i 1932. Dette var i seg sjølv epokegjerande, men Joliot og medarbeidarane føresåg òg eksistensen av nøytronet (oppdaga av briten Chadwick, Nobelprisvinnar i fysikk 1935), og påviste tilinkjesgjering av materie ved reaksjon mellom ein partikkel og antipartikkelen til denne (som elektron og positron) – og kjedereaksjonar i spaltbart material, spesielt uran.

Grunnlaget for å byggje atomreaktorar var kjent av Joliot alt på 1930-talet, og i 1940 fekk han levert 200 kg tungtvatn frå Norsk Hydro. Dette vart berga over til Storbritannia ved okkupasjonen til tyskarane av Frankrike. Han gjekk inn i det illegale franske kommunistpartiet i 1942.

Etter frigjeringa vart Joliot-Curie leiar for det franske atomenergikommissariatet, men han vart fjerna i 1950 av politiske årsaker. 

Joliot var den første presidenten i Verdsfredsrådet, medlem av Sentralkomiteen i Det franske kommunistpartiet frå 1956, og æresdoktor ved Universitetet i Oslo 1946.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Frédéric Joliot-Curie» frå ,  den 22. februar 2013.

Bakgrunnsstoff 

Franske kjemikarar
Franske fysikarar
Franske politikarar
Franske aktivistar
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i kjemi
Stalins fredspris
Folk frå Paris
Medlemmar av Den franske motstandsrørsla
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det polske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Kommandørar i Æreslegionen
Bård Jørgen Elden

Bård Jørgen Elden () frå Namdalseid er ein norsk, tidlegare kombinertrennar og seinare -trenar. Under VM 1989 var han med på det norske laget som vann gull i lagkonkurransen. Han vann ein siger i verdscupen i kombinert i 1989 og vart noregsmeister i 1992. Elden hadde sin styrke i langrennsløypa og hadde oftast beste langrennstid. Han representerte Namdalseid IL

Han er bror til skirennaren Trond Einar Elden.

Karriere
Elden debuterte i verdscupen i mars 1987 i Kavgolovo og vart nummer elleve. Året etter vart han som best nummer åtte i eit verdscuprenn. 21. januar 1989 vann han sitt fyrste og einaste verdscuprenn i Breitenwang, på plassane bak fylgde Stanislaw Ustupski frå Polen og Klaus Sulzenbacher frå Austerrike. Ein månad etter var det klart for ski-VM i Lahti, der bror hans tok ein klar siger i den individuelle tevlinga. Endå større var sigersmarginen for begge brørne Elden og Trond Arne Bredesen då dei tre sigra i lagtevlinga.
 
Bård Jørgen Elden heldt frå å tevle i kombinert, men var berre sjeldan i stand til å utfordre dei aller beste i kampen om pallplassane. Sjølv om han var den beste langrennsløparen av kombinertløparane hadde han som oftast for mykje tid å ta att etter hoppinga i bakken. Dermed fekk han knappast høve til å representere Noreg i dei internasjonale meisterskapane. Eit unnatak var ski-VM 1993 i Falun der han vart nummer åtte i den individuelle øvinga, men sidan Noreg hadde tre utøvarar høgre oppe på resultatlista fekk han ikkje plass på tremannslaget som deltok i lagtevlinga.

Trenar
Frå 1998 var Elden hopptrenar og åra 2003-06 sjef for det USA-amerikanske kombinertlandslaget. Han var trenar for Johnny Spillane då denne vart verdsmeister i 2003. Våren 2006 overtok han som sjef for det norske kombinertlandslaget. Perioden 2009-12 var han landslagstrenar for Austerrike, eit landslag som noterte seg for mange triumfar i dei gjeldande åra.

Besteplasseringar i internasjonale renn og meisterskap
1988: Nr 8 i Seefeld
1989: Vinnar i Breitenwang. Gullmedalje i lag i ski-VM i Lahti 
1990: Nr 5 i Kavgolovo
1991: To gongar nr 9
1991/92: Nr 3 i Strbske Pleso
1993: Nr 8 i ski-VM i Falun. Nr 6 i Schonach
1994: Nr 5 i Vuokatti
1995: Nr 5 i Sapporo
1995/96: Nr 2 i Steamboat Springs
1996/97: Nr 6 i Steamboat Springs

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 1989: Sølvmedalje på Geilo
Ski-NM 1990: Nr 5 på Gjøvik
Ski-NM 1991: Nr 5 i Misvær
Ski-NM 1992: Gullmedalje i Trondheim
Ski-NM 1993: Bronsemedalje på Lillehammer
Ski-NM 1994: Bronsemedalje i Vegårshei
Ski-NM 1995: Nr 6 i Oslo
Ski-NM 1997: Nr 5 i Mo i Rana

Bakgrunnsstoff
Bård Jørgen Elden i fis-ski.com
Bård Jørgen Elden i olympedia.org

Norske kombinertløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 1992
Folk frå Namdalseid
John Archibald Wheeler

John Archibald Wheeler () var ein amerikansk forskar og vitskapsmann. Fagfelta hans var kvantemekanikk og kvantefysikk.

Wheeler vart tildelt sin doktorgrad frå Johns Hopkins University i 1933. Avhandlinga hans, utført under oppsyn av professor og rettleier Karl Herzfeld, handla om teorien om spreiing og absorpsjon av helium. Wheeler starta den akademiske karrieren sin ved University of North Carolina ved Chapel Hill i 1935 og i 1938 vart han tildelt ei stilling ved Princeton University, der han vart verande fram til 1976. Wheeler vart utnemnd til direktør for Senter for teoretisk fysikk ved University of Texas frå 1976 til 1986, då han pensjonerte seg frå akademisk arbeid.

Då han døydde hadde Wheeler ei stilling ved Princeton University som professor emeritus. I motsetnad til einskilde andre lærde, hadde Wheeler høg prioritet på undervising av unge studentar. Sjølv etter at han vart ein kjend fysikar, fortsette Wheeler å undervise førsteårsstudentar i fysikk, og han uttalte at sinnet til dei unge var det viktigaste. Saman med mange andre leiande fysikarar, under andre verdskrigen, avbraut Wheeler sin akademiske karriere for å kunne delta i utviklinga av den første atombomba som ein del av Manhattanprosjektet.

Hovudsakleg var Wheeler tilsett i produksjonen av plutonium til bruk i atombomber. Nokre år seinare gjekk Wheeler med på å jobbe med utviklinga av ein meir kraftig hydrogenbombe. Etter å ha avslutta sitt atombombe-prosjekt returnerte Wheeler til Princeton University for å fortsetje den akademiske karrieren sin. I april 2009 hamna Wheeler i fokus for det månadlege tidsskriftet Physics Today som vart publisert av American Institute of Physics. Artiklane deira inneheldt refleksjonar skrivne av ulike framståande fysikarar, fleire av dei hadde Wheeler fungert som fysikk-rådgjevar for.

Bakgrunnsstoff
Princeton University obituary
Wheeler obituary + NY Times article
Obituary, Daily Telegraph, 15 April 2008.
Obituary, The Times, 15 April 2008.
Obituary, The Guardian, 16 April 2008.
John Wheeler
Science Show – 13-09-2003 Profile of John Wheeler
Law Without Law
Wheeler's Classic Delayed Choice Experiment
Annotated bibliography for John Wheeler from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
Princeton Physics News Volume 2, Issue 1 Winter 2006, (sjå s. 5) 
 Oral History interview transcript with John Archibald Wheeler 5 April 1967, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives 
 Oral History interview transcript with John Archibald Wheeler 6 December 1993, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives
Cosmic Search Vol. 1 No. 4, FORUM: John A. Wheeler
 John Wheeler telling his life story at Web of Stories

USA-amerikanske fysikarar
Professorar ved Princeton
Wolfprisen i fysikk
Folk frå Jacksonville
Fysikarar på 1900-talet
USA-amerikanske kjemikarar
Medlemmar av Royal Society
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
National Medal of Science
Partikkelfysikarar
Teoretiske fysikarar
Niels Bohr-medaljen
John Stewart Bell

John Stewart Bell () var ein irsk fysikar. 

Han tok doktorgraden i 1956. Bell var forskar ved CERN frå 1960 til han døydde. Frå 1955 til 1984 publiserte han omkring 80 forskingsartiklar innanfor høgenergifysikk og kvantefeltteori. Det mest kjende arbeidet hans vart publisert i 1966. Her utleidde han eit resultat som no blir omtalt som Bell-teoremet. Bell mottok ei rekkje prisar og vart medlem av Royal Society i London i 1972.

Kjelder
 

Irske fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Medlemmar av Royal Society
Partikkelfysikarar
Folk frå Belfast
Nordirske fysikarar
Kvantefysikarar
Folk tilknytte CERN
Jon Magne Leinaas

Jon Magne Leinaas () er ein av dei leiande fysikarane i Noreg innan kvantefysikk og er kjend for oppdaginga av anyon saman med Jan Myrheim (1976).

Han har cand.real. (1970) og dr.philos. (1980) i fysikk frå Universitetet i Oslo der han sidan 1988 har vore professor.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jon Magne Leinaas» frå ,  den 22. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff  

Norske fysikarar
Norske kjernefysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Kjell Johannes Mork

Kjell Johannes Mork () er ein norsk fysikar. Han er kjend for det teoretiske arbeidet innan elementærpartikkelfysikk, statistiske prosessar, diffusjon og transportteori. 

Han tok utdanning som sivilingeniør ved NTH i 1958 og vart dr.techn. i 1964. Han har vore professor ved NTNU sidan 1986.

Kjelder
 Kjell Johannes Mork. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Kjell_johannes_mork

Norske fysikarar
Professorar ved NTNU
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Norske kjernefysikarar
Kjernemagneton

Kjernemagneton er ei eining for magnetisk moment av ein atomkjerne. 

e er den elektriske elementærladningen
ħ er redusert Planckkonstant,
mp er kvilemassen til protonet
c er lysfarten

Verdien til 1 kjernemagneton er kring 
μN =

Kjelder
kjernemagneton. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kjernemagneton

Magnetisme
El Aaiún

El Aaiún (arabisk , translitterert al-ˁūyūn, 'Kjeldene', også skrive Aaiún, Aiún, Al-Aaiún, Laâyoune og Layonn) er ein by i Vest-Sahara grunnlagt av Spania i 1928. Sidan 1976 har byen vore administrert av Marokko, som reknar Vest-Sahara som del av sitt territorium. El Aaiún høyrer til den marokkanske regionen Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, som ligg i både Marokko og Vest-Sahara. Polisario, som gjer krav på Vest-Sahara som Den saharawiske arabiske demokratiske republikken, reknar El Aaiún som  hovudstad i landet, medan de facto hovudstad er Bir Lehlou.

Byen har eit folketal på  (2012 est.), og er den største byen i Vest-Sahara. Byen er eit veksande økonomisk senter i det Marokko reknar som sine sørprovinsar. Innbyggjarane er ei blanding av marokkanarar frå nord, saharawiar frå sørleg marokkansk Sahara og innfødde vestsahararar (som utgjer ein femtedel av befolkninga).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Laayoune» frå ,  den 23. februar 2013.

Bakgrunnsstoff

Hovudstader i Afrika
Vest-Sahara
Skipingar i 1928
Geir Ove Bredesen

Geir Ove Bredesen () er ein norsk skodespelar og dragartist. Bredesen byrja karrieren som artist i 1985, og har arbeidd med både radio, danseband, teater, revyar, TV, musikalar og drag. 

Sidan midten av 90-talet har han i hovudsak arbeidd som dragartist, og er mest kjend som dragfiguren «Lady go Marmelade», og som  medlem av draggruppa DeLicious.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske skodespelarar
Dragshow
Folk frå Oslo
Hargeisa

Hargeisa (somali Hargeysa, arabisk , 'Vesle Harar') er hovudstad og den største byen i Somaliland, ein ikkje-anerkjend stat nord i Somalia. I Somalia er han den nest største byen.
Ifølgje somaliske styresmakter ligg Hargeysa i Woqooyi Galbeed-regionen, medan han i somalilandsk praksis er hovudstad for Hargeisa-regionen. Ein reknar med at byen har noko over 600 000 innbyggjarar. 

Hargeisa var kolonihovudstad i Britisk Somaliland frå 1941 til 26. juni 1960, og deretter hovudstad for den sjølvstendige Somaliland-staten fram til 1. juli same året, då området blei del av Somalia.

Byen blei lagt i ruinar av den somaliske diktatoren Mohammed Siad Barre og svigersonen Mohamed Said Hirsi (Morgan), også kalla «Slaktaren frå Hargeisa». Sidan 1991 har byen blitt gjenoppbygd. 

Hargeisa har ein internasjonal flyplass med flysamband til mellom anna Addis Abeba, Djibouti og Dubai. Innan byen og mellom Hargeisa og andre byar er buss eit utbreidd transportmiddel.

Byen har fleire universitet og høgskular, mellom anna Universitetet i Hargeisa og Edna Adan universitetssjukehus.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hargeisa» frå ,  den 23. februar 2013.  
  

Hovudstader i Afrika
Byar i Somalia
Somaliland
DeLicious

DeLicious, tidlegare The Pink Lady´s, vart oppretta i 2004 og bestod dei første åra av dragartistane Ronny Wilhelm og Geir Ove Bredesen. Frå 2010 vart gruppa utvida med Steffen Rasmussen. Gruppa har sidan etableringa turnert fleire gonger, og har hatt førestillingar i bl.a. Oslo, Bergen, Kristiansand, Drammen, Stavanger, Ålesund.

Gruppa har blitt kjend for eit profesjonelt show beståande av tradisjonelt dragshow blanda med livesang og komikk. 

I 2012 endra gruppa namnet frå The Pink Lady´s til DeLicious. Ronny gjekk ut av gruppa i 2014, og gruppa består i dag av Geir Ove og Steffen. 

Skipingar i 2004
Dragshow
Eldar Rønning

Eldar Rønning () er ein norsk langrennsløpar som representerer Skogn idrettslag i Levanger. Han vann VM-sølv på 15 km i 2011 og VM-bronse i sprintøvinga i 2007, dessutan vart han verdsmeister i stafett for Noreg både i 2007, 2009 og 2011. Rønning vart noregsmeister på 15 km i 2011. I tida 2005 til 2012 har han vunne sju renn i verdscupen i langrenn.

Aktiv
Rønning slo gjennom i 2005, då han kom på pallen i tre verdscuprenn i sprint, mellom desse ein siger i Reit im Winkl. Samanlagt vart han nummer to i kampen om sprintpokalen i verdscupen, berre slått av landsmannen Tor Arne Hetland. Han representerte Noreg i sprintøvinga under VM i Oberstdorf, der han enda på ellevteplassen.

Han innleia 2006/07-sesongen med siger i opningsrennet i verdscupen, sprintrennet i Düsseldorf. Dagen etter og på same staden kom Rønning på andreplass i sprintstafetten, saman med Øystein Pettersen. I november 2006 vann han sitt fyrste eigentlege langrenn i verdscupen; 15 km i  klassisk stil i finske Kuusamo. Under verdsmeisterskapen i Sapporo i 2007 spurta Rønning inn til bronsemedalje på sprinten, og gjekk opningsetappen for det norske gullaget på 4x10 km stafett. Samanlagt kom han på tredjeplassen i verdscupen i 2007-sesongen. I 2008-sesongen vann Rønning ein verdscupsiger; sprinttevlinga i Otepää. Han kom på sjuandeplass i verdscupen i sprint og på 13. plass totalt i verdscupen.

Rønning forlet det norske sprintlandslaget ved sesongslutt våren 2008. Han satsa i staden på reint langrenn. I Ski-VM 2009 i tsjekkiske Liberec opna han for det norske stafettlaget på 4x10 km, og saman med Odd-Bjørn Hjelmeset, Tore Ruud Hofstad og Petter Northug forsvara han VM-tittelen for Noreg, som vann føre Tyskland.

I 2011 gjekk Rønning inn til sin fyrste verdscupsiger på tre år då han vann 15 km i klassisk stil i Otepää. Under noregsmeisterskapen på ski i 2011 vart Rønning noregsmeister då han vann 15 km framom Martin Sundby og Thomas Alsgaard. I verdsmeisterskapen på ski i Holmenkollen tok Rønning sølvmedaljen på 15 km. Han var i mål 13,3 sekunder etter den finske gullvinnaren Matti Heikkinen. Rønning tok så gull på stafetten etter å ha gått ein sterk andreetappe, der han tok inn 22 sekundar på Sveriges løpar på etappen, Johan Olsson.

Rønning spurta i mars 2012 inn til siger på femmila i Holmenkollen.

Verdscupsigrar

Bakgrunnsstoff
 
 

Norske langrennsløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 2006
Norske deltakarar under vinter-OL 2010
Folk frå Levanger
Norske deltakarar under vinter-OL 2014
Martin Sundby

Martin Johnsrud Sundby () er ein norsk langrennsløpar frå Oslo som i 2011 og 2017 vart verdsmeister med Noregs lag i 4 x 10 km stafett, såleis òg olympisk meister i same øvinga så vel som i lagøvinga under Vinter-OL 2018. Han tok sølvmedaljen på 30 km i ski-VM 2013 og fekk bronsemedaljar på 15 km i verdsmeisterskapen på ski i 2011, samt på 30 km under Vinter-OL 2014. I 2010 fekk han OL-sølv med Noreg, også det i stafetten over 4 x 10 km. Sundby, som er medlem av Røa Idrettslag, har i åra 2011-14 vunne fem NM-gull.

Aktiv
Sundby debuterte i verdscupen i 2005 men utmerka seg ikkje før han i slutten av november 2007, saman med Jens Arne Svartedal, Tore Ruud Hofstad og Tor Arne Hetland gjekk det norske andrelaget inn til siger i verdscupstafetten på Beitostølen.

Den 30. november 2008 tok Sundby sin fyrste verdscupsiger, då han vann ein seig 15 km i klassisk stil i Kuusamo i Finland, framom Lukáš Bauer og Sami Jauhojärvi.

I 2010 deltok Sundby i vinter-OL i Vancouver i tre øvingar. Han lukkast ikkje å hevde seg i dei individuelle renna, 18. plass på 30 km var hans beste prestasjon. På 4x10 kilometer stafett gjekk han opningsetappen for Noregs lag som tok sølv.

Sundby kom på femteplass på 30 km duathlon i Ski-VM 2011 i heimbyen Oslo. Han tok deretter tredjeplassen og bronsemedaljen på 15 km to dagar seinare. Sundby gjekk atter fyrste etappen for Noreg på stafetten over 4x10 km. Han tapte 22 sekundar til Russland og Sverige, men vart verdsmeister då Petter Northug avgjorde stafetten for Noreg.

I ski-VM 2013 i Val di Fiemme tok Sundby leiinga på 30 km duathlon vel halvvegs ut i løpet. Trass i at han vart henta inn ikring fem kilometer seinare, makta han å vere med i innspurten. der han måtte sjå seg slått av vinnaren, Dario Cologna, med 1,8 sekund. Hans landsmann Sjur Røthe fekk bronsen.

Sesongen 2013/14 vann Sunndby ein såkalla «minitour» i Finland, før han ved nyårstid sigra i «Tour de ski» framom landsmannen Chris Jespersen. Under vinter-OL i Sotsji i februar 2014 gjekk Sundby inn til bronsemedalje på opningsdistansen 30 km fellesstart.

Verdscupsigrar

Bakgrunnsstoff

Norske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Noregsmeistrar i langrenn
Kongepokalvinnarar i skiidrett
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Norske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Norske deltakarar under vinter-OL 2014
Langrennsløparar under vinter-OL 2014
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Norske deltakarar under vinter-OL 2018
Langrennsløparar under vinter-OL 2018
Folk frå Oslo
Ulekjørkja

Ulekjørka (Ule-kyrkja), også kjent som Bagn stavkyrkje, var ei stavkyrkje med heva midtrom (mastestavkyrkje) som stod i bygda Østre Bagn i Sør-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Ho er ei av dei mange hundre tapte stavkyrkjene her i landet. Restar av ein portal er tekne vare på, og er no på Nationalmuseet i København.

I eit diplom frå 1375 blir «Bagns kirkiu sookn a Waldræs» omtala. Elles er lite kjent om kyrkja utover nokre sporadiske skriftlege kjelder. Det er heller ikkje kjent når kyrkja vart riven. Ifølgje Bagn kirkes historie (1968) var det truleg rundt 1700, men eit kapell som kan ha vore denne kyrkja blir omtala så seint som i 1796.

Kyrkjestaden
Delar av kyrkjegardsmuren skal ha eksistert rundt 1840, men det vart pløyd i området rundt 1860, og det finst ingen synlege rester etter tufta i dag. Det er satt opp ein minnestein og ein enkel trekross på staden, og det går ein merkt sti inn til området frå fylkesveg 219.

Kjelder

 

Tapte stavkyrkjer
Kulturminne i Sør-Aurdal
Kyrkjer i Sør-Aurdal
Tidlegare kyrkjer i Noreg
Ekte padder

Ekte padder eller paddefamilien (Bufonidae) er ein biologisk familie av amfibium. Han omfattar rundt 335 kjende artar fordelt på 25 slekter. Dei fleste paddene har brei kropp, korte bakbeim og vortete, ru hud med giftige kjertlar. Dei kan ha ei lengd på 1,5 cm til over 24 cm.

Ekte padder finst i Afrika, Amerika og Eurasia. Dei fleste lever i varme område. I Noreg finst éin paddeart, nordpadde.

Slekter

Kjelder

«padder» i Store norske leksikon. Henta 9. februar 2013.
Denne artikkelen bygger på «Ekte padder» frå ,  den 23. februar 2013.

Bakgrunnsstoff

  «Ekte padder (Familien Bufonidae)», i Jordens dyreliv. 5: Fisker, padder og krypdyr, 1965, s. 193–195. Bok i fulltekst ved Nasjonalbiblioteket (berre tilgjengeleg frå norsk IP-addresse)

Amfibium
Johan Christopher Haar Daae

Johan Christopher Haar Daae () var ein norsk prest, son av magister Ludvig Daae. Tok teologisk eksamen i 1781. Arbeidde for den geografiske landmåling i Jylland i fire år, vart i 1785 kapellan i Lindås hjå faren. Han var kapellan i Førde (1788-1798) og i Innvik (1798-1804). Daae var sokneprest i Norddal (1804-1820), deretter i Veøy i Romsdal der han tok over etter Jens Stub.

Han var gift med Susanne Grythen (1760-1828). Sonen Ludvig (1792-1879) var offiser og kjøpte garden Solnør i Skodje, han var far til embetsmann og politikar Ludvig Daae. Sonen Anders (1802-1866) var sokneprest i Kvernes og prost for Nordmøre. Dottera Sara Margrethe (6. april 1806 - 10. mai 1841) var gift med Hans Conrad Thoresen og mor til Suzannah Ibsen.

I hans tid som sokneprest i Norddal vart det halde val til Riksforsamlinga på Eidsvoll, og han vart sjøl utpeikt som ein av to representantar til amtets valmannsmøte våren 1814.

Kjelder

Norske prestar
Folk frå Lindås