alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Austerbygd

Austerbygd (gammalnorsk Eystribygð, islandsk Eystribyggð, også kalla Austerbygda eller Østbygda) var den austlegaste og den største buplassen som vart etablert på Grønland då Eirik Raude tok med seg folk frå Island og busette seg her omkring 985. Dei andre busetjingane, som låg lengre nordvest, heitte Vesterbygd og Midtbygd. Midtbygd vert i nokre samanhengar omtala som ein del av Austerbygd. Busetjinga hadde på det meste omtrent 4 000 innbyggjarar, og det er funne restar etter 200-300 gardar i området. Gardane ligg spreidde langs kysten i dei noverande kommunane Qaqortoq, Narsaq og Nanortalik. Her etablerte Eirik Raude seg på det som heitte Brattahlíð, inst i Eriksfjorden, nær dagens Qassiarsuk. Andre kjende ruinar i dette området er Hvalsey kirke og ruinane etter bispesetet Garðar i Igaliku.

I det 15. hundreåret forsvann dei siste norrøne menneska frå området, og årsaka til forsvinninga er omstridd. Den siste skriftlege kjelda om busetjinga er frå 1408. Historikaren Oscar Albert Johnsen hevdar at Didrik Pining vitja Grønland i 1480-åra, og då eksisterte busetjinga framleis.

Sjå òg 
 Verdsarvområdet Kujataa sidan 2017.
 Eirik Raude si kolonisering av Grønland

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Austerbygd» frå ,  den 23. desember 2022.  

Grønlandsk historie
Vikingtida
Busetnader grunnlagde på 900-talet
Brasil under vinter-OL 2022

Brasil deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.

Den brasilianske troppen bestod av ti idrettsutøvarar: fire bobkøyrarar, tre langrennsløparar, ein alpinist, ein freestylekøyrar og ein skeletonkøyrar. Edson Bindilatti og Jaqueline Mourão var flaggberarar for Brasil under opningsseremonien, medan Manex Silva var flaggberar under avslutningsseremonien.

Alpine greiner

Bobsleigh

* Førar

Freestyle

Langrenn 
Distanserenn

Sprint

Skeleton

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Brasil under vinter-OL 2022» frå , den 18. desember 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
2022 i Brasil
Georgia under vinter-OL 2022

Georgia deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.

Den georgiske troppen bestod av ni idrettsutøvarar: seks kunstløparar, to alpinistar og ein akar. Morisi Kvitelashvili og Nino Tsiklauri var flaggberarar for Georgia under opningsseremonien, medan Luka Berulava var flaggberar under avslutningsseremonien.

Aking

Alpine greiner

Kunstløp

Lag

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Georgia under vinter-OL 2022» frå , den 18. desember 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
2022 i Georgia
Peder Knudsen

Peder Knudsen () var ein norsk organist. Han er kjend for å ha sett melodi til julesongen «Jeg er så glad hver julekveld»/«Eg er så glad kvar julekveld».

Liv
Peder var fødd på husmannsplassen Bakken ved Vågåmo, son til husmann og bygdesongar Knut Olsson Bakken og kona Anne Pedersdotter. Peder gjekk fyrst i skreddarlære før han reiste til Christiania for å utvikle sitt musikalske talent. I hovudstaden vart han teken opp i militærmusikken, der lærte han å spele fleire andre instrument enn fele, som var hans særlege instrument. Mellom anna spelte han under leing av fiolinisten Ole Bull. I Christiania hadde Peder Knudsen også kontakt med kordirigenten Johan Diederich Behrens.

Knudsen flytta så til Holmestrand og arbeidde som songinstruktør. I 1854 flytta han vidare til Kragerø, der han deltok i musikklivet som toneskapar og arrangør. Etter Ålesund by fekk eiga kyrkje i 1858 vart det oppretta organiststilling. Knudsen byrja i stillinga i 1859. Seinare same året sette han melodi til «Jeg er så glad hver julekveld», med tekst av Marie Wexelsen.

Knudsen døydde 44 år gammal og vart gravlagd på kyrkjegarden ved Ålesund kyrkje. Kunnskapen om melodien til den nemnde julesongen gjekk tapt. Det var fyrst etter toneskaparen Per Bolstad kom over originalmanuskriptet i 1920-åra det vart allment kjent at Peder Knudsen var opphavsmann til melodien. Far til Per Bolstad, som òg heitte Per Bolstad, var ein ven av Peder Knudsen og hadde i si tid teke vare på saker og ting etter organisten.

Ettermæle
I samband med Ålesund sitt 100-årsjubileum i april 1948 vart eit minnesmerke reist ved Ålesund kyrkje. Det viser Peder Knudsen sitt portrett i relieff og var utført av Ambrosia Tønnesen.

Kjelder
Bjørn Iversen: «Den glade julesongen» i Sunnmørsposten 24. desember 1998.

Denne artikkelen bygger på «Peder Knudsen» frå ,  den 24. desember 2022.  

Norske komponistar
Folk frå Vågå
Folk frå Ålesund
Langvassbukt kyrkje

Langvassbukt kyrkje er ei langkyrkje i Langvassbukta i Kvæfjord kommune i Troms og Finnmark fylke. 

Kyrkja vart tidlegare titulert som kapell, men fekk status som kyrkje frå 13. august 2020.

Altartavla har eit bilete av den unge, sigrande Kristus og vart måla av Kalla Skrøvseth i 1963.

Det er ikkje kyrkjegard attmed kyrkja. Næraste gravplassen er Flesnes gravplass, nokre kilometer mot nordaust.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Kyrkjer i Kvæfjord
1981 i Noreg
E Street Band

E Street Band er eit amerikansk rockeband som vart danna i New Jersey i 1972. Bandet er mest kjent for å vere hovudbandet til rockestjerna Bruce Springsteen, og har spelt med han på dei fleste av hans turnear og album. Det har hatt mange hitsinglar, inkludert «Born to Run», «Thunder Road» og «Dancing in the Dark». Bandet har hatt ein stor tilhengjarbase over heile verda, og er fortsatt aktive i dag.

Bandet har gjennom åra hatt mange faste medlemmer, men dei mest kjende er trommeslagaren Max Weinberg, gitaristen Steven Van Zandt og koristane Patti Scialfa og Clarence Clemons. Bandet har også hatt mange tilfeldige medlemmer og gjestemusikarar gjennom åra, inkludert Roy Bittan, Garry Tallent, Danny Federici og Nils Lofgren.

E Street Band har gitt ut ei rekke album og spelt på hundrevis av konsertar verda over. Dei har også vunne mange prisar for musikken sin, inkludert ein Grammy for beste rockealbum for «The River» i 1981.

Bandet har vore kjend for sin energiske og livlege konsertar, der Springsteen og medlemmane gjerne legg ned ein god innsats på scena. Dei har også vore kjende for å spela lange konsertar, med Springsteen som gjerne spelar over tre timar på ein kveld.

Kjelder

USA-amerikanske rockegrupper
Grammy-vinnarar
Musikkgrupper skipa i 1972
Apetor

Tor Eckhoff (), òg kjend som Apetor, var ein norsk youtubar kjend for sine videoar der han utførte farlege aktivitetar på frosne vatn med han drakk vodka. Han døydde i 2021 etter han fall gjennom isen ved ein innsjø vest for Kongsberg med han filma ein video.

Karriere
Eckhoff laga YouTube-profilen sin i oktober 2006. Han fekk sitt gjennombrot med videoen «On thin sea ice 2» i 2011, som fekk over 1 million visingar i laupet av ei uke. I videoane hans drikk han vodka, står på skøyter, og styp gjennom isen.

Ulykka
26. november 2021 fall Eckhoff gjennom isen ved Jakobs dam vest for Kongsberg med han spelte inn ein video til sin YouTube-kanal. Etter eit vitne høyrde han ropa etter hjelp, drog dykkarar han opp og gjennomførte livreddande innsats. Han vart floge med luftambulanse til Ullevål sjukehus i Oslo, der han døydde 27. november. Identiteten hans var ikkje kjend før ei pressemelding fra søraust politidistrikt 28. november. Familien hans var informert om kunngjeringa. I pressemeldinga kunngjorde dei at Eckhoff var aleine da han gjekk gjennom isen, og at det ikkje var nokon straffbare forhold som hadde skjedd. Politi på staden fortalde at det var skore hol i isen, som dei antok var for å bade i. 1,2 millionar personar var abonnert til Eckhoff sin kanal da han døydde. Gravferda til Eckhoff vart heldt 7. desember ved Orelund kapell. Han vart gravlagd ved Ekeberg gravlund.

Kjelder

Youtubarar frå Noreg
Den lange mesoamerikanske kalenderen

Den lange mesoamerikanske kalenderen er ein ikkje-repeterande vigesimal og base-18 kalender som vart nytta av fleire kulturar i Mesoamerika i førkolumbisk tid, mellom anna toltekarane, aztekarane og mayaene. Ein går ut frå at han oppstod blant olmekarane. Ved å nytta eit modifisert vigesimalsystem tel kalenderen talet på dagar som er gått sidan den mytologiske skapingsdagen som svarer til 11. august 3114 f.Kr. i den proleptiske gregorianske kalenderen. Kalenderen var mykje brukt på monument.

Bakgrunnsstoff 
 Dagens dato i høve langdateringa (miles)

Kalendrar
Mesoamerika
Reindalen kyrkje

Reindalen kyrkje er ei langkyrkje frå 1983 i Tranøy kommune i Troms fylke.

Byggverket er i tre og har om lag 100 sitjeplassar. Kyrkja fekk ny altartavle i 2018, laga av Svein Arild Berntsen. Berntsen har òg dekorert preikestolen og partiet over inngangen til kyrkja.

Kyrkjegarden ved kapellet vart teken i bruk i 1971.

Kjelder

Fotnotar

Litteraturliste

Bakgrunnsstoff 
 Senja kyrkjelege fellesråd: Kirkene i Tranøy menighet
 Kyrkja si Facebook-side

Kyrkjer i Troms
Norske kyrkjer frå 1983
Kyrkjer i Senja prosti
Røyne kyrkje

Røyne kyrkje (eller Røine kyrkje) på Vingrom skal ha stått litt nord for noverande Røine gård. Tunet låg der inntil på 1700-talet. Området vart planert rundt 1970, og det finst ikkje synlege restar etter kyrkja i dag. Kyrkja er omtala i eit skinnbrev frå 1407, og det går fram av skinnbrev frå 1344 og 1411 at Rise var prestegard..

Dagfinn Skre, som har skrive om området sin kyrkjearkeologi, meiner at den beskjedne størrelsen på gardane i området tyder på at kyrkja har vore oppført som fellesprosjekt snarare enn som høgendekirke på den største garden. Utsjånaden til kyrkja synest å vere ukjend.

Det er reist eit minnealtar nær den gamle kyrkjestaden, der det iblant vert halde friluftsgudstenester.

Kjelder 
 

Denne artikkelen bygger på «Røyne kirke (Lillehammer)» frå ,  den 26. desember 2022.

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Tidlegare kyrkjer i Noreg
Kyrkjer i Lillehammer
Kulturminne i Lillehammer
Biri stavkyrkje

Biri stavkirke vart truleg oppført på andre halvdelen av 1100-talet. Stavkyrkja stod, som dagens kyrkje, på Sigstad eller Biri prestegard (gnr. 26 = 132). Like etter reformasjonen skal ho ha vore ei stavkyrkje med heva midtparti og lågare sideskip og med eit treskipa, smalare, rektangulært kor. Kyrkja skal ha hatt svalgangar rundt om, og ein trur at ho hadde ein takryttar. Omkring 1660 fekk kyrkja «twende nye winger aff bindingswerck», noko som vanlegvis er å forstå som tverrarmar. Stavkyrkja vart avløyst av dagens kyrkje i 1777.

Gjenstandar frå stavkyrkja 
Biri-madonnaen, ein treskulptur frå 1200-talet, befinn seg i mellomalderutstillinga i Historisk museum i Oslo, og det er laga ein kopi til dagens Biri kyrkje.

Lars Borg skar altartavle for kyrkja omkring 1703. Av denne er berre delar bevarte. Eit panel med et relieff av krossfestinga befinn seg i Norsk Folkemuseum, og eit panel med eit nattverdstablå er brukt opp at i altartavla i Nykirke kyrkje i Snertingdal. Eit par akantusvengjar frå tavla er i dagens Biri kyrkje, medan eit par evangelistfigurar som ein trur stammar frå tavla, er i Nykirke.

Ein døypefont som ein trur stammar frå stavkyrkja, er eigd av Mjøsmuseet.

Kjelder 
 Anders Bugge: Biri kirke på Sigstad 1. Stavkirken, i Biri-Snertingdal bygdebok, band 2, s. 35ff.
 Jan Brendalsmo: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Oppland fylke (Riksantikvaren, 2015/2016), s. 14

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Tapte stavkyrkjer
Tidlegare kyrkjer i Noreg
Kulturminne i Gjøvik
Mismi

Mismi er ein 5597 meter høg fjelltopp av vulkansk opphav i Chila-fjellkjeda i Andesfjella i Peru. I 1996 kom det framlegg om ein isbre på Mismi som den fjernaste kjelda til Amazonaselva; dette vart stadfesta i 2001 og igjen i 2007. Men påstanden har seinare vorte utfordra med tre andre stader i Peru som mogleg fjernaste kjelde til Amazonas, avhengig av definisjonen av «kjelde». Vatn frå Mismi renn inn i mindre elver som renn ut i Apurímac-elva. Apurímac er ei sideelv til Ucayali som seinare sluttar seg til Marañón sørvest for byen Iquitos for å danne sjølve Amazonas.

Mismi ligg omtrent 160 km vest for Titicaca-sjøen og 700 km søraust for den peruanske hovudstaden, Lima, i Arequipa-regionen. Det er eit av dei høgaste punkta ved Colca-dalen. Det er fleire isbrear på toppen.

Ein ekspedisjon finansiert av National Geographic Society i 2001 oppdaga at Qarwasanta-elva som renn inn i Apurímac-elva har opphavet sitt i dei nordlege skråningane av fjellet. Brasilianske forskarar stadfesta i 2007 at fødevatnet til Apurímac-elva er ei kjelde til Amazonas-elva og peika på Mismi som den mest sannsynlege fjernaste kjelda til Amazonas, noko som gjer Amazonas til eit lengre vassdrag enn Nilen.

Kjelder 
Referansar 

Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «Mismi» frå , den 26. desember 2022

Bakgrunnsstoff 

Arequipa-regionen
Fjell i Peru
Ski-NM 2007

Noregsmeisterskapen på ski 2007 i nordiske greiner vart avvikla vinteren 2007 og hausten same året i Meråker, Nybygda, Molde og på Lillehammer. Meisterskapsprogrammet vart avvikla over tre bolkar: 18. til 22. januar i Meråker, sundag 31. mars i Nybbygda og i Molde. Hopprennet i stor bakke vart utsett og fyrst avvikla på plastunderlag på Lillehammer den 14. oktober.

Langrenn menn

15 km fristil

Dato: 18. januar
Stad: Meråker

30 km fellesstart

Dato: 20. januar
Stad: Meråker

50 km fellesstart

Dato: 31. mars
Stad: Nybygda

3 x 10 km stafett

Dato: 22. januar
Stad: Meråker

Sprint

Dato: 19. januar
Stad: Meråker

Langrenn kvinner

10 km fristil

Dato: 18. januar
Stad: Meråker

15 km fellesstart

Dato: 20. januar
Stad: Meråker

30 km fellesstart

Dato: 31. mars
Stad: Nybygda

3 x 5 km stafett 

Dato: 22. januar
Stad: Meråker

Sprint klassisk stil

Dato: 19. januar
Stad: Meråker

Kombinert

Dato: 30. mars
Stad: Bardu

Kombinert sprint

Dato: 31. mars
Stad: Bardu

Hopprenn

Normalbakke 

Dato: 31. mars
Stad: Molde

Storbakke 

Dato: 14. oktober 2007
Stad: Lillehammer

Kjelder

Noregsmeisterskap i 2007
Noregsmeisterskap på ski
Skeiselandskampen Sovjetunionen–Noreg 1961

Skeiselandskampen Sovjetunionen–Noreg 1961 fann stad i Kirov i dåverande Sovjetunionen onsdag 1. og torsdag 2. mars 1961. Sovjetunionen vann landskampen med 248,5 poeng mot Noregs 170,5 poeng. Landa stilte med åtte utøvarar kvar som gjekk alle distansane, unnateke 10 000 meter der sju mann frå landa var med. Noregs mannskap bestod av Reidar Bettum, Knut Johannesen, Edmond Lundsten, Fred Anton Maier, Torstein Seiersten, Svein Erik Sogge, Magne Thomassen og Odd Wilhelmsen.

500 meter 

Dato: 1. mars

5000 m 

Dato: 1. mars

1500 m 

Dato: 2. mars

10 000 m 

Dato: 2. mars

Kjelder
Arbeiderbladet 2. mars 1961
Arbeiderbladet 3. mars 1961

Sport i 1961
Idrettstilskipingar i Sovjetunionen
Lengdeløp på skeiser
We Three Kings

«We Three Kings», opphavleg kalla «Three Kings of Orient» og også kjend som «We Three Kings of Orient Are» og «The Quest of the Magi», er ein amerikansk julesong skriven av John Henry Hopkins Jr. i 1857. På tida då han skreiv songen var Hopkins prest ved Christ Episcopal Church i Williamsport i Pennsylvania, og skreiv songen for eit julespel i New York. Dette var den fyrste julesongen skriven i USA som blei vidt utbreidd.

Bakgrunn 
Då han skreiv «We Three Kings» i 1857 var John Henry Hopkins Jr. prest (rector) ved Christ Episcopal Church i Williamsport i Pennsylvania. Opphavleg hadde han vore journalist i New York, og studert til å bli advokat, men han valde å gå inn i prestestanden etter å ha gått ut frå University of Vermont. Hopkins blei student ved General Theological Seminary i New York, og blei utnmend til diakon etter å ha gått ut derfrå i 1850. Han blei den fyrste musikklæraren ved seminaret fem år seinare, og sat i stillinga til 1857, i tillegg til prestegjerninga si.

Det siste året sitt som lærar ved seminaret skreiv Hopkins «We Three Kings» for ei juleførestilling som skulle haldast der. Til skilnad frå samtidige julesongar blei både tekst og melodi skrive av Hopkins. Den opphavlege tittelen var «Three Kings of Orient», og han blei sungen innan familie- og vennesirkelen hans. Songen var mykje omtykt blant dei, og Hopkins bestemte seg difor for å gje han ut i 1863 i boka si Carols, Hymns, and Songs. Dette var den fyrste julesongen frå USA til å få utbreidd popularitet, og den fyrste til å bli teken med i Christmas Carols Old and New, ei «prestisjefull» og «innverknadsrik» julesongsamling gjeven ut i Storbritannia. I 1916 blei songen teken med i salmeboka til Episcopal Church; utgåva frå dette året var den fyrste som hadde ein eigen del for julesongar. «We Three Kings» blei også teken med i Oxford Book of Carols frå 1928, som lovprisa songen som «one of the most successful of modern composed carols».

John Henry Hopkins Jr. komponerte songen slik at tre mannstemmer kunne synga kvar sitt vers solo som kvar av dei tre kongane i juesoga. Det fyrste og det siste verset blir sunge av alle tre som lovsongvers, medan versa mellom dei blir sungne av kvar konge som fortel kva gåver han har med seg. Omkvedet lovpriser venleiken til Betlehemsstjerna.

Tekst 
[som trykt i Hopkins, Carols, Hymns, and Songs, 1. utg., 1863]

Melodi

Innspelingar 
Songen er blitt spelt inn av ulike artistar og grupper innan jazz, rock og reggae:

 Percy Faith på Hallelujah! (1958)
 Ramsey Lewis (1964)
 Joan Baez på Noël (1966)
 The Beach Boys  på The Beach Boys' Christmas Album (1964)
 Nitty Gritty Dirt Band på The Christmas Album (1997)
 Blondie (2009)
 Rod Stewart og Mary J. Blige på Merry Christmas, Baby (2012)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «We Three Kings» frå ,  den 26. desember 2022.

Bakgrunnsstoff 

 
 "We Three Kings of Orient Are", images of early editions of the carol and historical information, hymnsandcarolsofchristmas.com
 Sheet music, Cantorion.org

USA-amerikanske julesongar
Julesalmar
Songar frå 1850-åra
In the Bleak Midwinter

«In the Bleak Midwinter» er eit dikt av den engelske diktaren Christina Rossetti som ofte blir framført som ein julesong. Diktet blei gjeve ut under tittelen «A Christmas Carol» i januarutgåva av Scribner's Monthly frå 1872, og blei fyrst gjeve ut i bokform i Goblin Market, The Prince's Progress and Other Poems (Macmillan, 1875).

I 1906 komponerte Gustav Holst ein melodi til Rossetti sitt verk, med tittelen «Cranham», til The English Hymnal som er blitt brukt over heile verda. Ei anthem-setting av Harold Darke frå 1909 er også mykje framført av kor, og blei vald til den beste jule-carolen i ei avstemming frå nokre av dei leiande kordirigentane og -ekspertane i verda i 2008.

Svein Ellingsen har gjendikta songen til bokmål, som «Midt i hårdest vinter». Denne står som nummer  55 i Norsk salmebok 2013.

Tekst 
 

A Christmas Carol (1872)

In the bleak mid-winter
Frosty wind made moan
Earth stood hard as iron,
Water like a stone;
Snow had fallen, snow on snow,
Snow on snow,
In the bleak mid-winter
Long ago.

Our God, heaven cannot hold Him
Nor earth sustain,
Heaven and earth shall flee away
When He comes to reign:
In the bleak mid-winter
A stable-place sufficed
The Lord God Almighty —
Jesus Christ.

Enough for Him, whom cherubim
Worship night and day,
A breastful of milk
And a mangerful of hay;
Enough for Him, whom Angels
Fall down before,
The ox and ass and camel
Which adore.

Angels and Archangels
May have gathered there,
Cherubim and seraphim
Thronged the air;
But only His Mother
In her maiden bliss
Worshipped the Beloved
With a kiss.

What can I give Him,
Poor as I am? —
If I were a Shepherd
I would bring a lamb;
If I were a Wise Man
I would do my part, —
Yet what I can I give Him, —
Give my heart.

Melodiar

Melodi av Holst

Melodi av Darke

Innspelingar
The Moody Blues på December frå 2003
Annie Lennox på A Christmas Cornucopia frå 2010
Joss Stone på Merry Christmas, Love frå 2022

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «In the Bleak Midwinter» frå ,  den 26. desember 2022.

Bakgrunnsstoff 
  (free).
 .

Songar baserte på dikt
Songar frå 1870-åra
Julesalmar
Hellas under vinter-OL 2022

Hellas deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.

Den greske troppen bestod av fem idrettsutøvarar: to alpinistar og tre langrennsløparar. Apóstolos Angelís og María Ntánou var flaggberarar for Hellas under opningsseremonien, medan Ioánnis Antoníou var flaggberar under avslutningsseremonien.

Alpine greiner

Langrenn
Distanse

Sprint

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Hellas under vinter-OL 2022» frå , den 18. desember 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
2022 i Hellas
Kilden teater- og konserthus

Kilden Teater- og Konserthus for Sørlandet er eit teater- og konserthus på Odderøya i Kristiansand.

Organisasjonen 
Kilden teater og konserthus for Sørlandet er organisert ved at fire institusjonar er fusjonerte inn i verksemda: Kristiansand Symfoniorkester, Kilden Teater, Kilden Opera og Kilden Kultur. Kilden består av eit fullt symfoniorkester, eit regionteater, ein regionopera og kommunal kulturhusdrift, og kompetansesenter for medskapande kunst, Kilden Dialog. Kilden er eit av dei største husa i landet for scenekunst og musikk.

Huset blei bygd og er eigd av selskapet «Kilden Teater og Konserthus for Sørlandet IKS», med Kristiansand kommune (60 %), Agder fylkeskommune (37 %) og Grimstad kommune (3 %) som eigarar. Selskapet blei skipa i 2003, og namnet fastsett i 2006.

Bygget 

Arbeidet på bygget byrja i 2007, og kronprinsesse Mette-Marit la ned grunnsteinen i 2009. Opninga fann stad 6. januar 2012. Arkitekt var finske ALA Architects i samarbeid med SMS arkitekter frå Kristiansand, og AF-gruppa var hovudentreprenør. Bygget har eit bruttoareal på 16 000 kvadratmeter og eit volum på 128 000 kubikkmeter. Ved bygget låg museumsskipet DS «Hestmanden» fortøytt i ein periode etter at skipet kom ut av dokk i 2011. Kong Harald vitja skipet og møtte fleire krigsseglarar hausten 2011.

Salar 
Bygget har fire salar:
 Konsertsalen med 1 185 sitteplassar
 Teater & operasalen med 708 sitteplassar, orkestergrav med plass til 70 musikarar
 Multisalen med 234 sitteplassar eller 400 ståplassar
 Intimsalen med 150 sitteplassar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kilden teater- og konserthus» frå ,  den 26. desember 2022.

Bakgrunnsstoff

Skipingar i 2012
Teater i Noreg
Kultur i Kristiansand
Byggverk i Kristiansand
7°E
58°N