alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Talet 251

Representasjon av dette taleti ulike talsystem:
  1111 1011 
binært
 373
oktalt
 251
desimalt
 FB
hexadesimalt
 CCLI
romartal

Talet 251 (to hundre og femtiéin) er det 54. primtalet og det einaste primtalet mellom 241 og 257. Det er òg lik summen av primtala frå 23 til 47, eller frå 79 til 89. (251 = 79 + 83 + 89 = 23 + 29 + 31 + 37 + 41 + 43 + 47)

Ordenstalet som svarar til talet 251, er to hundre og femtiførste (251.).

 *251
Karius og Baktus

Karius og Baktus er ei forteljing av Torbjørn Egner om to små tanntroll som gjer livet surt for ein gut, Jens, fordi dei hakkar og lagar hol i tennene hans. Forteljinga var eit ledd i å forbetre tannhelsa blant barn og unge i etterkrigstida, og gjorde eit varig inntrykk på mange born og unge.

Soga om Karius og Baktus er ein moraliseranede fabel om kva som kan skje om ein ikkje tek vare på tennene sine, men ho skil seg ut ved å vera fortald frå dei ganske likandes skurkane si side.

Forteljinga om Karius og Baktus var først eit høyrespel, men kom ut som illustrert barnebok i 1949. Ivo Caprino gjorde henne seinare om til animasjonsfilm. Ei nynorsk omsetjing av Halldis Moren Vesaas kom i 1978.

Namna på dei to trolla er inspirert av karies og bakterie. Karius har svart hår og Baktus har raudt hår.

Kjelder

Barnebøker
Thorbjørn Egner
Odontologi
Bøker frå 1949
Avisa Metro

Metro er ein internasjonal, politisk uavhengig gratisavis som kjem ut i mange ulike land. Avisa vart grunnlagt i Stockholm i 1995. Hovudkontoret vart flytta til London i 1998. 

Metro blir finansiert med hjelp av annonseinntekter.

Metro i ulike byar 

Byar der Metro kjem ut:

 Canada: Montreal, Toronto 
 Chile: Santiago 
 Danmark: København, Århus
 Finland: Helsingfors, Esbo, Vanda, Lahti, Tammerfors, Åbo
 Frankrike: Bordeaux, Lille, Lyon, Paris, Marseille, Toulouse
 Hellas: Aten
 Italia: Firenze, Milano, Roma
 Kina: Hong Kong
 Nederland: Amsterdam
 Polen: Warsawa
 Spania: A Coruña, Alicante, Barcelona, Madrid, Sevilla , Valencia, Zaragoza
 Sverige: Göteborg, Skåne, Stockholm
 Sør-Korea: Seoul
 Tsjekkia: Praha
 Ungarn: Budapest
 USA: Boston, New York, Philadelphia

Bakgrunnsstoff 
 Metro - Internasjonal heimeside
 Metro-lehti  - Finsk Metro

Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Metro
Skipingar i 1995
Per Oddvar Hildre

Per Oddvar Hildre () er ein norsk kordirigent og korpedagog. Han har grunnlagt kora SKRUK (Sunnmøre Kristelege Ungdomskor) og Det Norske Kammerkor og dirigerer dei begge. Med desse to kora har Hildre gjeve ut 27 musikkalbum, dei fleste på Kirkelig Kulturverksted. Han har hatt oppdrag som redaktør og programleiar i NRK og TV2. Hildre har òg medverka i fleire musikkprosjekt i utlandet, mellom anna på The International Music Festival of Baku i Aserbajdsjan.

Per Oddvar Hildre er òg kjend under kallenamnet «Prots».

Prisar 
 Ole Vig-prisen 1984.
 Det Norske Kammerkor med Hildre som dirigent mottok Spellemannprisen 1986 i open klasse for Vinjesvingen.
 Pris frå State of Louisiana ved guvernør Edvin M. Edwards 1987.
 1. pris for kor på Gøteborg internasjonale Musikkfestival 1988.
 Pris frå State of Lousiana ved guvernør M. J. Foster 1996.
 Pris frå Speaker of the House of Representatives ved Hunt Downer 1996.
 Petter Dass-prisen utdelt av dagsavisa Vårt Land 1998.
 Sunnmørspostens kulturpris 2003.
 Korprisen i 2010.

Hildre, Per Oddvar
Hildre, Per Oddvar
Hildre, Per Oddvar
Departementet Artigas

Artigasdepartmentet er eit departamento i Uruguay. Hovudstaden er Artigas. Nabodepartementa er Salto og Rivera. Departementet har 78 019 innbyggjarar (2004) og dekkjer eit areal på 11 928 km². Artigas har fått kallenamnet «Rincón de la Republica» ('Hjørnet til republikken'). Departementet vart oppretta i 1884.

Viktige byar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Artigasdepartementet» frå ,  den 12. august 2013.

Bakgrunnsstoff 
 

Uruguayansk geografi
Skipingar i 1884
Nes kyrkjeruinar

Nes kyrkjeruinar er restane etter ei mellomalderkyrkje i Nes kommune. Dei står på neset der elvane Glomma og Vorma renn i hop, ved Vormsund. Kyrkjestaden har gjeve namn til kommunen og kyrkja vart vald ut som tusenårsstad for kommunen.

Historie 
Kyrkja på Nes vart bygd over ein tidlegare heidensk offerplass på 1100-talet. Det kan ha stått ei trekyrkje på staden før det rundt år 1100 vart bygd ei steinkyrkje i romansk stil. Frå utgravingane i 1957 veit ein at det opphavleg var ei kyrkje med eit skip i vest, noko smalare kor og ein apsis i aust. Seinare vart dette bygd til langkyrkje i romansk stil ved at koret og apsisen vart rivne. 
Nes kyrkje var hovudkyrkja på denne delen av Romerike og var ei av tre fylkeskyrkjer på Romerike. I 1567, under sjuårskrigen mot Sverige, vart ho stukken i brann. Kyrkja vart bygd opp att og utvida til krosskyrkje i 1697. 

Då lynet slo ned i kyrkja i 1854 brann ho ned att. På grunn av at kyrkja låg slik til at det var fare for at ho kunne rase ut i elva, vart ho ikkje reist igjen, men ny kyrkje vart bygd om lag 1 km lenger nord. Noko av inventaret vart redda og flytta til nye Nes kyrkje. I dag brukar ein kyrkjeruinane til å halda bryllaup, gudstenester og konsertar.

Galleri 
Nes kirkeruin i 2005. 

Nes kirkeruin før restaureringa i 1936.

Kjelder 
 :nb:Nes i Akershus
 kulturnett.no

Bakgrunnsstoff 
 Norges Kirker: «Nes nye kirke» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning
 Om Nes sokn på nettstaden til Den norske kykjra
 

Kyrkjer i Nes
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kulturminne i Nes
Tusenårsstader
Freda bygg i Viken
Kwanzaa

Kwanzaa er ei sju dagars afroamerikansk høgtid som varer frå 26. desember til 1. januar, vanlegast feira i USA. Namnet kjem frå swahiliuttrykket «matunda ya kwanza», ‘dei første fruktene’.

Høgtida blei innstifta av den afroamerikanske nasjonalisten Ron «Maulana» Karenga og  feira for første gong i 1966. Høgtida hadde utspring i den amerikanske borgarettsrørsla i 1960-åra og var meint å skulle gjeva afroamerikanarar eit band til den kulturelle og historiske arva si frå Afrika. Samstundes er høgtida, ifølgje Karenga, basert på felles humanistiske grunnprinsipp.

Afroamerikanarar
desember
Vinterfestar
Kultur

Kultur (frå latin cultura som igjen kjem frå colere, som betyr å dyrke, foredle eller kultivere.) er eit omgrep som generelt viser til mønster av menneskeleg aktivitet og dei symbolske strukturane som gjev slik aktivitet meining. Ulike definisjonar av «kultur» viser til ulik teoretisk forståing, eller kriterium for undersøking, av kultur. Omgrepet er i moderne tid vanskeleg å definere fordi det blir brukt i veldig mange samanhengar på veldig ulike måtar. På byrjinga av 1950-talet samla dei amerikanske antropologane Alfred Kroeber og Clyde Kluckhohn over 100 ulike definisjonar av ordet brukt i engelsk litteratur.

Det er no vanleg å definere kultur etter tre ulike retningar:

 Det kvalitative, verdiorienterte eller humanistiske kulturomgrepet
 Det har som føresetnad at det finst ein kulturell verdimålestokk. Historisk har kulturomgrepet gjennomgått ei endring frå ei konkret tyding knytt til vekst i naturen i overført meining til å kjenneteikne det alminnelege åndelege utviklingsnivået i samfunnet som heilskap. 
 Det samfunnsvitskapelige, kulturrelative eller skildrande kulturomgrepet
 idéar, normer og verdiar i ulike samfunn, må forståast på premissa åt desse samfunna, ikkje ut frå nokon utanforståande kvalitativ målestokk. Ein idealistisk samfunnsvitskapelig fagtradisjon vil bruke denne definisjonen:
 Kultur er det fellesskap av idéar, verdiar og normer som eit samfunn, det vil seie ei gruppe menneske, har og som dei freistar å føre vidare til den kommande generasjon. 
 Ein materialistisk kulturhistorisk fagtradisjon vil bruke definisjonen: 
 Med kultur forstår vi dels dei materielle omgjevnadane som menneska har bygd opp kring seg, dels den åndelege arva i form av verbale tradisjonar, trusførestillingar, idéar, kunne, normer med meir, som dei tileigna seg gjennom læring og tilpassing.
 Det utvida eller kulturpolitiske kulturomgrepet 
 Det nye kulturpolitiske kulturomgrepet har blant anna sin bakgrunn i ei samfunnsvitskapelig basert sannkjenning av at den tradisjonelle kulturen først og fremst er kulturen for ein sosial elite. Men etter kvart slo det synet igjennom at ein moderne, demokratisk kulturpolitikk burde famne vidare. Det burde omfatte kulturlivet til folk flest «som det blir devd».

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kultur» frå ,  den 28. november 2005.

Bakgrunnsstoff 
 What is Culture? 
 European Culture Portal
 Kulturmeldingen
 Kulturnett.no

Litteratur 
 Berggreen, Brit, Da Kulturen kom til Norge, Oslo 1989 ISBN 82-03-16153-7
 Geertz, Clifford, The Interpretation of Cultures, London 1973 ISBN 0-00-686260-8
 Klausen, Arne Martin, Kultur, mønster og kaos, Oslo 1992 ISBN 82-05-20744-5

 
Antropologi
Storfugl

Storfugl (Tetrao urogallus) er største arten av skogshøns. Storfuglen vert ogso kalla for tiur (hann) og røy (ho).

Kjenneteikn 
Tiuren er betydeleg større enn røya. Ein vaksen tiur veg om lag 4–4,5 kg og vert om lag 86cm lang, medan ei vaksen røy vert 2–2,5 kg og 61 cm lang. I sjeldne tilfelle kan tiuren verte over 5 kg.  Ungfuglar har vekt på 1,5–4,0 kg. Tiuren og røya kan vanskeleg forvekslast. Tiurens gråsvarte rygg, grønglinsande bryst og svarte halefjør er karakteristiske. Røya er spraglete og har soleis ein meir typisk vernefarge.

Forplanting 

Forplantinga vert innleidd med tiurleiken, som er i slutten av april og byrjinga av mai. Storfuglen er polygam og tiuren har ingen kontakt med røya etter paringingstida. Røya legg 5-10 egg på bakken i eit enkelt utført reir 2-3 dagar etter paring på spelplassen. Egglegging skjer med ca 1 egg/døgn. Egga vert klekte etter 25-29 dagar med ruging etter at det siste egget er lagt. Når egga har klekt, er kyllingane brune og tilnærma like gamle, begge kjønna. Når det nærmar seg siste halvdel av september og utover blir tiurungane svarte eller "fullfjøra" som ein sier.

Forvekslingsart 
Storfugl kan vanskeleg forvekslast med andre artar. Røya er betydeleg større enn orrhøne, men er lik i fjørdrakta. Røya sin hale skil seg likevel tydeleg med sin avrunda form, mot orrhøna sin splitta hale.

Utbreiing 
Storfuglen finst i bar- og blandingsskog over heile landet. Han er likevel ikkje so vanleg på Vestlandet som i resten av landet. Bær og bærlyng er viktigaste føde i barmarkssessongen, medan han i vinterhalvåret beiter på furuknoppar. Tiuren er spesielt ynda som jaktobjekt og det vert drive med trofejakt på tiur i Noreg.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Skogshøns
Fuglar i Noreg
Kosmos

Kosmos er eit gresk ord (κόσμος), som betyr verdsalt eller univers. Eigentleg tyder ordet «orden». Det var fordi
ein såg at stjernehimmelen og jorda var ordna etter
eit system, kor ein observerte at stjernene flytta seg heilt jamt og regelmessig over himmelkvelvinga. Likeins såg ein sola og månen som stod opp og gjekk
ned etter helt regelmessige tider, slik at rørsla deira
vart bruka som grunnlag for tidsrekninga og kalenderen.

For grekarane var det motsette av kosmos, kaos, som tydde
«uorden». Kosmos og kaos blei då sett på som dei to store
prinsipp og motsetningar i verdsordninga. Kaos skulle då
i følgje mytologien ha vore det første element i tilværet.
Men så greip gudane inn og ordna mørke og uorden i
kaoset, og slik oppstod kosmos, eller verdsordenen, som
eit velordna system skapt av gudane.

Kjelder 
 Omsett frå Wikipedia-artikkel på bokmål

Mytologi
Kosmologi
Jerpe

Jerpe (Bonasa bonasia) er blant dei minste fuglane av skogshøns. Han er ein standfugl som held til i skogar i Europa.

Kjenneteikn 

Kjønna er temmeleg jamstore. Vaksne fuglar veg 400 gram og har ei lengd på 35 cm. Fjørdrakta er grå- og brunspralga med eit karakteristisk svart band ytst på halefjøra. Vengene er ganske stutte, og det er derfor vanleg at dei lagar mykje støy når dei fer opp.

Læte 
Jerpa har ein plystrande, rytmisk og høgfrekvent sang.

Forplanting 
Jerpa er utprega monogam. Pardanninga skjer allereie om hausten. Hannen og hoa lokkar kvarandre med kvislande og kvitrande læter. I mai månad legg hoa 7-12 egg i ei djup grop innmed ein stubbe eller tre. Egga er brungule med brune flekkar og strekar. Rugetida er på 24–25 døgn. Hannen held seg innan same revir heile sommaren, men vender først attende til hoa når ungane har vakse litt. Ut på hausten vert så familien splitta framfor ein ny sesong.

Forvekslingsart 
Jerpa kan vanskeleg forvekslast med anna fugl. Ei orrhøna kan i hastig oppflukt minne om jerpe og omvendt, men forskjell i storleik og åtferd gjer at slik forveksling sjeldan skjer.

Åtferd 
Jerpekulla vert oppsplitta allereie tidleg på hausten. Etter det opptrer dei helst parvis og held seg gjerne innanfor same området heile vinteren. Når jerpa lettar, flyr ho sjeldan langt, set seg helst inn i eit tre i nærleiken før ho flyttar seg vidare.

Utbreiing og habitat 
Som leveområde føretrekk jerpa fuktige stader med blandingsskog med mykje kjerr og gjerne også gran, dette finn ho i små bekkedrag og senkingar i terrenget. Jerpa er eit ynda jaktobjekt, både på grunn av det fine kjøttet og fordi ho er lett å ta.

Jerpa er vidt utbreidd med i alt 12 underartar frå nordvestlege Europa, tversover nordlege Eurasia til Okhotskhavet i aust, inkluderer òg øyane Sakhalin og Hokkaido. Ho har fråvære frå Danmark og Island. I Noreg er ho knytt til utbreiinga av granskog, og finst på Austlandet nordover gjennom Trøndelag til Nordland sør for Saltfjellet.

Finlandsjerpe 
Arten har òg vore registrert i Øvre Pasvik, populasjonen der er av underarten Bonasa bonasia griseonota som er utbreidd i Nord-Sverige, Finland og inn i nordlege Russland. Denne underarten er lysare enn nominatforma og er kalla finlandsjerpe.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Järpe» frå , den 16. januar 2022
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Skogshøns
Fuglar i Noreg
Stjertand

Stjertand (Anas acuta) er ei grasand som er utbreidd i den palearktiske regionen. Ho lever vanlegvis som trekkfugl, men nokre populasjonar på den sørlege halvkula trekk ikkje.

Utbreiing 
Stjertanda er utbreidd i dei fleste landa i Europa og Nord-Amerika. Ho er eit sjeldan syn i Noreg og finst spreidd over heile landet. Det er ikkje lov å jakta på arten, og i 2015 blei arten oppgradert frå nær truga til sårbar (VU) på den norske raudlista for artar.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Andefamilien
Fuglar i Noreg
Fuglar i den palearktiske regionen
Brunnakke

Brunnakke (Mareca penelope‎, tidlegare Anas penelope) er blant grasendene våre og vert ofte kalla pipand.

Kjenneteikn 

Ein vaksen brunnakke vert 0,4-1,1 kg og om lag 46 cm. Hovudet er brunt og nebbet kort. Ho har bratt panne, som gjer at hovudet vert rundt. Båe kjønn har grønt vengespegl. På framdelen av vingen har hannen eit kvitt felt, dette er meir flekkete hjå hoa. Under flukt støter anda ut ein fløytande lyd som har gjeve henne namnet pipand.

Forvekslingsart 
Sjå stokkand.

Utbreiing 
Brunnakka er mest vanleg langs kysten. Ho er på linje med stokkanda lite knytt til ein særskild biotop, so ho er ogso i innlandet.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Andefamilien
Fuglar i Noreg
Svartbak

Svartbak (Larus marinus) er ein fugl frå måsefamilien. Han vert ogso kalla for havmåse; i Nord-Noreg vert han gjerne kalla stormåse, eit namn som òg kan omfatte gråmåsen. Arten er jaktbar.

Skildring 
Svartbaken er den største av måsane med si lengd på 70 cm og vekt på om lag 1,5 kg. Både hann- og hofuglen er svært like. Dei vaksne fuglane har gråsvart/svart overside, medan resten av kroppen er kvit. Ungfugl har ein meir brunspetta fjørdrakt. 

Viktige fluktkjenneteikn er dei kvite vengespissande. I flukt virker dei svarte vengene breiare og ikkje så spisse.

I vinterdrakt har hovud og hals brune strekflekker. Ungfuglane kan likne på gråmåsa, men den kvite undersida er mindre flekkete hjå svartbaken. Den brunspraglete oversida er meir kontrastrik.

Forvekslingsart 
Fuglen liknar mykje på sildemåse, men er mykje større, medan beina er gråaktige og kjøttfarga, ikkje gule. Ungfuglar er vanskelege å sjå forskjell på.

Hekking 

Svartbaken rugar langs det meste av norskekysten. Han rugar i spreidde par eller i koloniar, som regel på små eller store holmar, og har nokså stort reir av strå, tang og mose. Svartbaken legg 3–4 egg i april til mai. Egga er mykje større enn eit vanleg måseegg. Dei er lys gråbrune med svakt grønaktig skjær og med mørkebrune og gråfiolette flekkar. 

Ungane er flygedyktige 45–50 dagar gamle, men dei forlet reiret rett etter dei kjem ut av egget. Han er vaksen etter fire år. Stemma er mørk og grov.

Levevis 
Svartbaken er ofte på tokt der han tek både egg og fugleungar.
Dei et og mindre sjødyr, smågnagarar, åtsel og avfall. Mange overvintrar, andre reiser i august til vest-Europa.

Som vaksen har ikkje fuglen noko særleg til fiendar, men ungane kan takast av både rev og rovfugl.

Ein finn han ofte ilag med flokkar av storskarv. Han et ein del av det skarven gulpar opp.

Utbreiing 
Svartbaken held til langs kysten av Nord-Atlanteren, og hekker frå austkysten av Nord-Amerika over Grønland og Island til dei europeiske kystane frå det nordlege Frankrike i sør til omkring Murmansk i nordaust. Han finst langs heile norskekysten og noko meir sjeldan ved ferskvatn i innlandet. Vanlegast er han frå Vestlandet og nordover. Han har den mest maritime tilknytinga av dei norske måseartane.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Måsefamilien
Fuglar i Noreg
Sildemåse

Sildemåse (Larus fuscus) er ein fugl i måsefamilien.

Kjenneteikn 
Dei vaksne fuglane har gråsvart/svart overside, medan resten av kroppen er kvit. Beina er gulfarga og med symjeføter. Dei har store spisse venger og flyt lett. Kjønna er like. Ungfugl har ei meir brunspetta fjørdrakt. Fuglen kallast gulføtting i deler av Nord-Noreg.

Sildemåsen kan likna på svartbak, men er vesentleg mindre.

Utbreiing 
Sildemåsen er langs heile kysten med hovudvekt i Sør-Noreg.

Sildemåken er i all hovudsak knytt til kyststrøk, og hekkar ofte på holmar og skjer langt ute i havgapet. Under hekkesesongen finn ein han som regel i koloniar. Det er også funne reir nokon få gonger i innlandet. Majoriteten av den norske bestanden finst i Sør-Noreg. Om lag 25 000 par hekkar i Noreg.

Sildemåsen er ein trekkfugl, og svært få individ er i Noreg om vinteren. Dei fleste dreg til Sørvest-Europa og Marokko, og tildels innover mot Middelhavet og Svartehavet. Dei trekkjer ut av landet frå august til oktober, og kjem tilbake frå vinterkvartera i mars-april.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Måsefamilien
Fuglar i Noreg
Shell

Shell er eit varemerke for oljeselskapet Royal Dutch Shell. Logoen til selskapet er eit stilisert havskjel.
Logoen vert nytta på til dømes bensinstasjonar. Shell driv ymse typar petroleumsverksemd, og er representert i dei fleste landa i verda.

Varemerke
Henri Becquerel

Antoine Henri Becquerel () var ein fransk fysikar, nobelprisvinnar og ein av oppdagarane av radioaktiviteten.

Becquerel var fødd i Paris i ein familie med stolte tradisjonar innan naturvitskap. Både far og farfar hans var fysikarar som underviste ved det naturhistoriske museet i Paris. Seinare skulle også sonen hans fortsetja på same feltet.

Han studerte naturvitskap ved École Polytechnique frå 1872, og i 1874 tok han fatt på ingeniørstudiet ved Ponts et Chaussées, bruer og vegar. I 1877 var han ferdig utdanna, men føretrekte å fortsetta som forskar innan fysikk.

Becquerel hadde gifta seg med Lucie Jamin, dotter til fysikklærar ved École Polytechnique, i 1874. Dei fekk sonen Jean i 1878.

Av dei fleire felta han var innom kom optikken først, der han frå 1875 la vekt på polarisering. Deretter gjekk han over til å forska på det infraraude spekteret til metalliske gassar, og vidare absorpsjon av lys i krystallar. Det var innan dette feltet han skreiv doktoravhandlinga si. Året etter, i 1889 blei Becquerel innvald i det franske vitskapsakademiet, der far og farfar hans hadde sete før han.

Becquerel blei utnemnd til sjefingeniør ved Ponts et Chaussées i 1894.
I 1896 oppdaga han radioaktivitet ved eit tilfelle mens han studerte fosforescens i uranmineral. Då han skulle utføra eit eksperiment med fotografiske plater som hadde lege saman med desse minerala såg han at dei allereie var blitt eksponerte. Noko i materialet sende ut lys utan sjølv å ha blitt utsett for lys. I 1903 fekk han Nobelprisen i fysikk for dette funnet, delt med med Marie og Pierre Curie.

Fysikaren døydde i relativt ung alder i 1908 – berre 55 år gammal – men fekk SI-eininga becquerel (Bq) kalla opp etter seg, i tillegg til at det i dag finst krater både på Månen og Mars som ber namnet hans. Sonen Jean Becquerel tok opp arven etter forfedrane og etterfylgde han i stolen på det franske vitskapsakademiet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Henri Becquerel» frå , og «Henri Becquerel» frå  den 11. desember 2005. 
 

Franske fysikarar
Nobelprisen i fysikk
Franske nobelprisvinnarar
Folk frå Paris
Eksperimentelle fysikarar
Radioaktivitet
Franske kjernefysikarar
Medlemmar av Royal Society
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Hettemåse

Hettemåse, Chroicocephalus ridibundus, (tidlegare Larus ridibundus) er i frå måsefamilien. Hettemåsen vert ogso kalla for lattermåse.


Kjenneteikn 
Dei vaksne fuglane har grå overside, medan resten av kroppen er kvit. Beina er raude og med symjeføter. Nebbet er ogso raud og saman med den kvite stripa i framkant av vengja, er det karakteristisk for hettemåsen. Dei har store spisse venger og flyt lett. Kjønna er like. Ungfugl har ein meir brunspetta fjørdrakt. Hettemåsen er 36 cm lang og har vekt på om lag 0,3 kg. I sommardrakta har hettemåsen si karakteristiske svarte hette.

Utbreiing 
Hettemåsen har ein aukande bestand i Nord-Noreg og eksisterer no i kyststrøk heilt nord til Varangerfjorden. Hovuddelen er likevel i Sør-Noreg rundt Oslofjorden, der bestanden i tida 1987-2007 har gått ned og mange koloniar har forsvunne. Bestanden har også gått ned i Danmark, Sverige, Finland, Polen, Tyskland og Nederland. Medan hettemåsen er rekna som livskraftig på verdsbasis, er han rekna som sterkt truga i norsk samanheng.

Hettemåsen hekkar i koloniar ved vatn (både fersk- og saltvatn).

Galleri

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Måsefamilien
Fuglar i Noreg
Jan Kåre Aurdal

Jan Kåre Aurdal () er ein norsk KrF-politikar. Han var ordførar i Sykkylven kommune frå 1999-2011. Han har òg vore fylkesleiar for Krf i Møre og Romsdal.

Aurdal, Jan Kåre
Ordførarar i Sykkylven
KrF-ordførarar i Møre og Romsdal
Gråmåse

Gråmåse eller blåmåse (Larus argentatus) er ein fugl i måsefamilien. Ein finn gråmåsen i Nord-Europa inludert Noreg, og i Vest-Europa, i kyststrøka frå Portugal  til Kaninhalvøya i nordvestlege Russland.

Kjenneteikn 
Dei vaksne fuglane har gråblå overside, medan resten av kroppen er kvit. Ungfugl er meir brunfarga. Beina er kjøttfarga og med symjeføter. Dei har store spisse venger og flyt lett. Kjønna er like. Gråmåsen er i vaksen alder opptil 56 cm og veg om lag 1,1 kg.

Global utbreiing 
Arten eller artskomplekset har ei sirkumpolar utbreiing og hekkar i eit belte mellom 30 og 70 grader nord. Arten slik som definert av American Ornithologists' Union og andre, vert delt inn i tre grupper med ei rekke underartar i kvar gruppe. Argentatus-gruppa med tre underartar finst i Europa nord for Frankrike og i Amerika. Cachinnans-gruppa med seks underartar finst i Europa sør for Frankrike og i Middelhavet. Armenicus-gruppa med ein underart hekker i austre Tyrkia og vestre Iran. Nominatunderarten hekkar i Skandinavia austover til Kvitsjøen. 

International Ornithologists' Union, Birdlife International og den norske tilsluttinga av Birdlife International ser på desse som tre artstakson, slik at arten gråmåse, Larus argentatus, med to underartar er avgrensa til Nord- og Vest-Europa.

Utbreiing i Noreg 
Gråmåsen finst langs heile norskekysten. Bestanden var i 2014 estimert til 144 000 individ. I 2021 blei arten oppgradert til kategorien sårbar på den norske raudlista for artar.

Han hekkar fyrst og fremst langs kysten, men også ved Mjøsa og enkelte innlandsvatn i Finnmark.

Kjelder 
 Norsk fugleatlas, 1994.

Bakgrunnsstoff 

Fuglar i Noreg
Måsefamilien