alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leizu

Leizu (), også kjend som Xi Lingshi (, Wade-Giles Hsi Ling-shih, 'frua frå Xiling'), er ei legendarisk kinesisk keisarinne som skal ha funne opp silkemaking og er blitt opphøgd til guddom for silke. Leizu var kona til Den gule keisaren, Huang Di, som også var knytt til utviklinga av klede.

I ulike kinesiske tradisjonar er oppfinnaren av silke nemnd med ulike namn, eller berre som «den første silkemakaren». Andre namn for henne er «Cangu-gudinna» (蚕姑圣母, Cángū shèngmǔ; Cángū betyr 'silkeorm') eller Can Nainai ('Silkeorm-mor').

Keisarinna og den gule keisaren

Shiji ('Nedteikninga til historikaren') frå Han-dynastiet fortel at Leizu frå Xiling blei teken som førstekone av Den gule keisaren (Huangdi). Ho oppmuntra til morbærtre-dyrking, dreiv sjølv med silkeorm-hald, og skal ha funne opp vevstolen. I ei soge blir det fortald at Leizu møtte keisaren medan ho mata silkeorma og lærte han om silkemaking. Deretter gifta han seg med henne. I andre versjonar av soga oppdaga keisarinna silke då ein silkeorm fall oppi tekoppen hennar.

Den gule keisaren er også sjølv blitt knytt til oppfinninga av silkeproduksjon; mellom anna i Nordlege Qi (550-581). Keisaren var elles også knytt til innføringa av «siviliserte», lange klede av silke og hamp framfor skinnklede. I andre soger blir Po Yu, ein av keisaren sine tenestemenn, nemnd som opphavsmann til vevstolen.

Historisk utvikling og tilbeding
Den første silkeutvinnaren blei først nemnd som ei kvinne ved namn Leizu, eller frua av Xiling, frå den Nordlege Hsu-tida (557-581). På denne tida ofra også keisarinna til henne som silkeguddom.

Frå Han- til Sung-dynastiet fann det stad ein årleg offisiell offerseremoni til silkegudinna. Denne blei som regel utført av keisarinna. Om våren samla ho og hoffdamene morbærtrelauv og ofra silkeklede og mat til guddommen. Under Sung- og det seinare Ming-dynastiet blei det gjort forsøk på å gjeninnføra seremonien, utan at han slo rot. Dette kan setjast i samanheng med flytting av keisarhovudstaden nordover, vekk frå silkeproduserande område.

Liknande, men mindre seremoniar fann stad blant folket. Silkemakarar kunne til dømes ofra mat og drikke same dag som dei la silkeormegg ut på papir før dvalen deira (etter ei skildring frå ca. 1090). Ei anna ofringstid kunne vera når silkeormane klekka (skildring frå 1741). I folkeleg tradisjon heldt tilbedinga seg ved like i silkeproduserande område fram til 1900-talet. Ei skrift frå 1899 skildrar storstilt tilbeding av henne under nyttårsfeiringa i Sichuan.
Dyrkinga av silkegudinna gjekk likevel tilbake etter Taipingopprøret (1850-1864), som også råka mykje kinesisk silkeindustri.

Anna tilknyting
Silkegudinna er knytt til stjernebildet «dei fire hestane» som er danna av dei fire stjernene β Sco, δ Sco, π Sco og ρ Sco i stjernebiletet Skorpionen. I nokre forståingar er stjernebildet anden hennar.

Andre silkegudinner er blitt knytt til silkeoppfinnaren gjennom tidene. Yuan-Yu og prinsesse Yu er to av desse, San-ku ('tredje tante') og Ta-ku ('store tante'), 'silkeorm-mora' og 'hestehovud-kvinna' er døme på desse.

Kjelder

Silke
Kinesiske gudar
Kinesisk mytologi
Ola Johannesson Vik

Ola Johannesson Vik () var ein norsk lærar og bladutgjevar frå Viksdalen i Sunnfjord kommune i Sogn og Fjordane.  I 1879 busette han seg i Dalen krins i Bremanger, og i
1890 kjøpte han prenteverk og gav ut på eige forlag fleire mindre bøker/hefter og blada "Forteljaren" (1891-92) og "Livet" (1893).  Vik var også engasjert i fråhaldsrørsla, kristent arbeid og målreising.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om Ola Johannesson Vik i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane 
 
 

Forfattarar frå Gaular
Forfattarar frå Bremanger
Norske sakprosaforfattarar
Målfolk
Jacques Rousseau

Jacques Rousseau () er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar frå Basse-Terre på Guadeloupe. Han vart europameister i lengdehopp i 1978.

Aktiv
Rousseau kvalfiserte seg til finalen under friidretts-EM 1971 i Helsingfors med eit hopp på 7,82 m. I finalen enda han på ellevteplass med moderate 7,56 m. Under Sommar-OL 1972 i München hoppa han 7,65 meter og vart nummer ti. Same plassering fekk han ved europameisterskapen 1974 i Roma.

I 1973-sesongen var Rousseau nær ved å slette den franske lengderekorden på 8,16 m, men landa tre cm for tidleg. Våren 1975 sigra Rousseau med 7,94 meter i EM innandørs i Katowice. Året etter forsvarte han i München meistertittelen med eit hopp på 7,90 meter. Den 26. juni 1976 gjorde han sitt livs lengste hopp og sette landsrekord  med 8,26 meter då han vart fransk meister i Lille. 

Rousseau reiste til Sommar-OL 1976 i Montreal som ein klar medaljekandidat. I lengde-finalen stoppa han på 8,00 meter og vart nummer fire, to centimeter bakom bronsevinnaren, austtyske Frank Wartenberg.

Etter å ha kava med å kvalifisere seg til lengdefinalen ved europameisterskapen i Praha i 1978, slo Rousseau til med 8,18 meter i finalen, ny meisterskaprekord og gullmedalje med ein margin på seks centimeter til Nenad Stekic som representerte Jugoslavia.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1971 i Helsingfors: Nr 11 – 7,56 m
OL 1972 i München: Nr 10 – 7,65 m
EM 1974 i Roma: Nr 10 – 7,58 m
OL 1976 i Montreal: Nr 4 – 8,00 m
EM 1978 i Praha: Gullmedalje – 8,18 m, framom Nenad Stekic (8,12 m)

Franske lengdehopparar
Europameistrar i friidrett
Franske deltakarar under sommar-OL 1972
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1972
Franske deltakarar under sommar-OL 1976
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1976
Folk frå Guadeloupe
Gliacelle

Gliaceller, i samling kalla gliavev eller nevroglia, er celler i nervesystemet som har ulike oppgåver. Dei blei lenge oppfatta som støttevev med hovudsakleg ein strukturell funksjon, noko som har gjeve dei namnet glia, etter det greske ordet for 'lim'. Gliaceller er gjennomgåande små celler, og er til stades i store tal gjennom heile nervesystemet. Det finst fleire ulike typar av cellene.

Astrogliaceller

Astrogliaceller er stjerneforma celler med fleire, lange utløparar. Utløparane har ofte intime kontaktar med både nerveceller og blodkapillarar i hjernen. Under den tidlege utviklinga av nervesystemet strekker gliautløparar seg frå det sentrale holrommet i nevralrøret og ut til overflaten. Desse «radiale» gliafibrane verker som ein slags vegvisarar for nydanna nerveceller på vandring til dei endelege stadene dei skal vera. I det mogne nervesystemet er det eit intimt samspel mellom astrogliaceller og nervecellene. Dei kan ta del i ernæringa og vedlikehaldet av nervecellene ved å skilja ut eit slag lokale hormoner (trofiske eller nærande substansar). Gliautløparar omsluttar enkelte særskilde synaptiske område i hjernen, tilsynelatande som ein slags isolasjon frå nabostrukturene, og desse bidrar også til fjerning av utskild transmittersubstans i synapsane.

Oligodendrogliaceller

Desse utløparane etablerer intim kontakt med nervecelleaksonar. Dei omhyller aksonane med mange lag lamellar som dannar isolerande mansjettar av «myelin» langs aksonane. Myelinet består hovudsakleg av feittstoff frå overflatemembranen til  oligogliacellene, og dette er opphavet til den kvite fargen på den kvite substansen i sentralnervesystemet. Den periodiske isolasjonen av dei myeliniserte aksonane aukar i stor grad effektiviteten av signalleiinga i desse aksonane. Mens oligodendroglia er ansvarleg for myeliniseringa av nervefibrar i hjernen og ryggmargen, blir aksonar i dei perifere nervane myelinisert av såkalla Schwannceller som stammar frå nevrallista. 

Myelinet og myeliniseringsprosessene kan skadast ved ulike typar av skader og sjukdommar i nervesystemet. Slik demyelinisering hindra impulsleiinga i dei affiserte nervebanane (til dømes ved multippel sklerose).

Mikrogliaceller

Mikrogliaceller verker som  renovasjons- og immunceller i nervesystemet. Dei kan røra seg i nervevevet, og blir aktiverte og samlar seg i område ramma av skader eller sjukdommar. Dei kan fagocytera («eta») og derved fjerna celler som er øydelagde eller skadde.

Kjelder

«Gliaceller» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Fri artikkel henta 23. april 2015.

Nervesystemet
Lendevirvel

Bukvirvlar, lendevirvlar eller lumbalvirvlar (latin vertebra lumbalis, pluralis vertebrae lumbales  L1-L5) er ryggvirvlar i den nedre delen av ryggsøyla. Menneske har fem bukvirvlar som sit mellom brystkassa og bekkenet. 
Dei er den einaste skjelettdelen i midtdelen av kroppen, og bidreg til å halda oppe kroppen og tillèt rørsle.
Den nedste bukvirvelen kan danna eit forbeina samband med krossbeinet (sakralisasjon).

Kjelder

Walberg, Fred. «Bukvirvler».  (14. februar 2009). I Store norske leksikon.

Denne artikkelen bygger på «Lumbar vertebrae» frå ,  den 23. april 2015.  
 

Knoklar i ryggsøyla
Den forlenga mergen

Den forlenga mergen (latin medulla oblongata) er ei fortsetjing av ryggmergen som høyrer til hjernestammen. Han er ein del av sentralnervesystemet. Den forlenga mergen omfattar livsviktige nervesenter som senteret for andedrett og refleksar.

Kjelder

«Forlengede marg» (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Fri artikkel henta 23. april 2015.
Jansen, Jan. «Forlengede marg» (13. februar 2009). I Store medisinske leksikon.

Nevroanatomi
Sentralnervesystemet
Ryggmergen
Hjernen
Hjernestamme

Hjernestammen er ein del av hjernen som stikk ned under storhjernen og bind han saman med ryggmergen. Han finst hjå menneske og mange virveldyr, og blir som regel rekna med å omfatta den forlenga mergen (medulla oblongata eller myelencephalon), hjernebrua (pons) og midthjernen (mesencephalon).

Hjernestammen regulerer funksjonar som ikkje er viljestyrte, som anding, blodtrykk, søvn og hjarterytme. Han utgjer den viktigaste kommunikasjonsvegen mellom storhjernen, veslehjernen, ryggmergen og det perifere nervesystemet.

Sjå òg
Syndrom som skuldast hjernestammeslag

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Brainstem» frå ,  den 23. april 2015.
Appen STATUS

STATUS er ein norskutvikla proprietær fleirplattforms direktemeldingsapplikasjon for smarttelefonar med internettilgang, som skal gjera det enkelt å kommunisera med dine næraste venar.  I tillegg til å dela sin status kan brukarane av applikasjonen senda kvarandre tekstmeldingar, bilete, videoar og plasseringa si ved hjelp av integrerte kartfunksjonar. 

Appen er gratis å bruka.

Team Status AS blei grunnlagt i Noreg i 2015 av Richard Forsland  og Idar Vollvik

Bakgrunnsstoff 

 www.statusapp.com

Internett

Nettsamfunn
Heinola

Heinola er ein kommune og ein by i landskapet Päijänne-Tavastland i Finland. Kommunen dekker eit areal på 839,3 km² og hadde knapt 20 000 innbyggarar i 2014. Byen Heinola ligg 35 km nordaust for Lahtis.

Heinola var ein landsby då svenskekongen Gustav III i 1776 bestemte at staden skulle vere  administrativt sentrum i regionen. Jamsides voks staden sin posisjon som handelssentrum for kringliggjande regionar. 

Då Finland hamna under russisk styre i år 1809 den regionale administrasjonen flytta austover. Heinola vart tildelt byprivilegiar i 1839.

Etter andre verdskrigen voks framom alt treforedlingsindustrien i Heinola. Frå 1970-talet minka indsustrien si økonomiske rolle, medan handels- og tenestesektoren auka i omfang.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Heinola» frå ,  den 23. april 2015.  
 

Kommunar i Päijänne-Tavastland
Byar i Finland
Ylöjärvi

Ylöjärvi er ein by og ein kommune i landskapet Birkaland i Finland. Kommunen har 32 000 innbyggarar og dekker eit areal på 1324,1 km², av dette er 208,6 km² vatn. Byen Ylijärvi ligg ved største innsjøen, Näsijärvi.

Byen ligg 14 kilometer vest for Tammerfors, Finlands tredje største by. Nærleiken til Tammerfors gjer at folketalet i Ylöjärvi har vakse snøgt dei seinaste åra. Ylöjärvi er ein finskspråkleg kommune.

Ylöjärvi og Kongsvinger er vennskapsbyar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ylöjärvi» frå ,  den 23. april 2015.  
 

Byar i Finland
Kommunar i Birkaland
Sastamala

Birkaland, vest i Finland. Kommunen har i kring 25 000 innbyggarar og dekker eit areal på 1387,6 km², av dette er 96,1 km² vatn.

Kommunen, som er reint finskspråkleg, vart danna i 2009 gjennom samanslåinga av Vammala, Mouhijärvi og Äetsä.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sastamala» frå ,  den 23. april 2015.  

Byar i Finland
Kommunar i Birkaland
Skipingar i 2009
Sentral mønstergenerator

Sentrale mønstergeneratorar (CPG-ar) er nervenettverk som regulerer rytmiske mønster i kroppen utan sensorisk stimulering. Dei blir danna av nerveceller i ryggmergen, og kan regulera rytmiske rørsler gjennom sin eigen aktivitet, utan hjelp frå hjernen. Rørsle, pust og svelging er døme på handlingar som kan regulerast av CPG-ar. Ein finn sentrale mønstergeneratorar i alle virveldyr og virvellause dyr, men med ulike eigenskapar hjå ulike artar.

Kjelder

Tom Tørhaug, «Ryggmargens nevroanatomi, kliniske begrep.»  (PDF-presentasjon)
«Pedalenes paradoks», forskning.no

Denne artikkelen bygger på «Central pattern generator» frå ,  den 24. april 2015.  
 

Ryggmergen
Nevroanatomi
Santamartaparakitt

Santamartaparakitt (Pyrrhura viridicata) er ein sterkt truga parakitt og han er endemisk til Sierra Nevada de Santa Marta, Colombia.

Skildring 
Santamartaparakitten er ein 25 centimeter lang grøn parakitt. Han har eit breitt, ujamnt streka raudleg  band tvers over buken, raud flekk i panna rett over nebbet, raudbrune øyredekkfjører, raudbrun underside av halen, kvit augering, raud til oransje fjører på skuldrene og primærdekkfjørene, og primærfjørene er i blått. Habitatet for santamartaparakitten ligg både i fuktig, høgtliggande skog og i meir opne område mellom 1800 og 2800 moh. Føda er blomar og frø. Det er elles berre lite tilgjengeleg informasjon om denne arten.

Det finst anslagsvis mellom 5 og 10 000 individ og populasjonen er minkande, for tida truga av framande treslag som blir planta ut innanfor utbreiingsområdet for arten.

Kjelder 
 Collar, N. & Boesman, P. (2014). Santa Marta Parakeet (Pyrrhura viridicata) In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 25. april 2015 
BirdLife International (2015) Species factsheet: Pyrrhura viridicata. Henta frå http://www.birdlife.org den 25. april 2015
Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Bilete av santamartaparakitten på Flickr.com Foto: Flickr-brukar jaceballos

parakittar
Fuglar endemiske til Sierra Nevada de Santa Marta
Rustgrimeparakitt

Rustgrimeparakitt (Bolborhynchus ferrugineifrons) er ein sårbar parakitt og han er endemisk til Colombia med utbreiing i høgtliggande, sentrale Andes, frå Cauca-departementet i sør, nord gjennom Tolima til Caldas.

Skildring 
Rustgrimeparakitten er ein liten, tjukkfallen, mørkegrøn parakitt på om lag 18-19 centimeter i kroppslengd. Rundt nebbet er han raudbrun, undersida noko lysare grøn, og primærfjørene er i blått. 

Denne parakitten lever i krattskog og  lågvoksen elfinskog i grenesområde mellom jordbruksland og páramo-stepper i høgder mellom 3200 til 4000 moh., nokre gonger heilt ned til 2800 moh. Her lever han helst av grasfrø og blomar.

Populasjonen er estimert til mellom to og fire tusen vaksne individ, og er trudd å vere minkande. Trugsmåla er utviding av jordbruksareal i lågaste delane om utbreiingsområdet og vedsanking i dei høgste. IUCN har klassifisert arten som sårbar, VU.

Kjelder 
 Collar, N. & de Juana, E. (1997). Rufous-fronted Parakeet (Bolborhynchus ferrugineifrons) In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 25. april 2015 
BirdLife International (2015) Species factsheet: Bolborhynchus ferrugineifrons. Henta frå http://www.birdlife.org den 25. april 2015
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av rustgrimeparakitten på Flickr.com Foto: Maria Teresa Jaramillo

parakittar Fuglar endemiske til Colombia
Roberto Frinolli

Roberto Frinolli () er ein italiensk friidrettsutøvar frå Roma som vart europmeister på 400 meter hekk i 1966.

Aktiv
Frinolli spesialiserte seg etter kvart som langhekkløpar. Han vart italiensk meister på 400 m hekk i åra 1963-66 og 1968-69. I 1963 vann han same distansen under universiaden i Porto Alegre. To år seinare forsvarte han meistertittelen då universiaden vart avvikla i Budapest, der han i tillegg sprang for Italia sitt vinnarlag på 4 x 400 m stafett.

Den 20. september 1964 vann Frinolli langhekken under landskampen Italia-Noreg-Sverige på Olympiastadion i heimbyen med tida 49,6 sekundar. Han vart dermed den andre europearen under 50 sekundar på 400 m hekk og den einaste i OL-sesongen 1964; toaren i landskamptevlinga, Salvatore Morale, vart i 1962 fyrstemann. Under sommarleikane 1964 i Tokyo enda Frinolli på sjetteplassen på 400 m hekk.

Frinolli vann gullmedaljen på 400 m hekk under EM i friidrett 1966 i Budapest, med god margin til toaren, vesttyske Gerd Lossdörfer. Også under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen nådde han i finalen. Etter sitt livs snøggaste langhekkløp i semifinalen med tida 49,14, opna han for hardt i finaleløpet og enda som åttande og sistemann.

Med eit årsbeste på 50,2 sekundar fekk Frinolli delta i Sommar-OL 1972 i München. Tida i forsøket, 51,69, var langt frå tilstrekkeleg til å gå vidare.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Roberto Frinolli» frå ,  den 25. april 2015.  
 

Italienske hekkeløparar
Europameistrar i friidrett
Italienske deltakarar under sommar-OL 1964
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1964
Italienske deltakarar under sommar-OL 1968
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1968
Italienske deltakarar under sommar-OL 1972
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1972
Dover i Delaware

Dover er delstathovudstad i Delaware i USA, og den nest største byen i delstaten. Han ligg i Kent County.

Byen blei grunnlagd i 1683 og har vore delstatshovedstad sidan 1777. Han blei grunnlagd av William Penn og er kalla opp etter den engelske byen Dover.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dover (Delaware)» frå , og «Dover, Delaware» frå  den 25. april 2015.  
 

Byar i Delaware
Delstatshovudstader i USA
Skipingar i 1683
Armando Filiput

Armando Filiput () var ein italiensk friidrettsutøvar, fødd og død i Ronchi dei Legionari i provinsen Gorizia. Han vart europameister på 400 meter hekk i 1950.

Aktiv
Filiput vart italiensk meister på langhekken i 1946 og perioden 1949-54. Han deltok i sin fyrste internasjonale meisterskap i Brussel i 1950, der han vann EM-gullet på 400 m hekk og fekk ein sølvmedalje med Italia sitt mannskap på 4 x 400 mstafett. På langhekken sette han italiensk rekord med 51,9 sekundar.

Under sommarleikane 1952 i Helsingfors vart Filiput sjette og sistemann i finalen på 400 m hekk, medan han i friidretts-EM 1954 i Bern vart utslått i semfinalane.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1950 i Brussel: Gullmedalje – 51,9, framom Jurij Litujev (52,4) 
OL 1952 i Helsingfors: Nr 6 – 54,4
EM 1954 i Bern: Utslått i semifinalane (52,3 – nr 8)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Armando Filiput» frå ,  den 25. april 2015.  
 

Italienske friidrettsutøvarar
Italienske hekkeløparar
Europameistrar i friidrett
Italienske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
Eddy Ottoz

Eddy Ottoz () er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Mandelieu-la-Napoule i Alpes-Maritimes i Frankrike. Han vart europameister på 110 meter hekk i 1966 og 1969, i 1968 tok han OL-bronse i same øvinga.

Aktiv
Ottoz sette italiensk rekord med 13,8 sekundar då han vart nummer fire i OL-finalen på 110 m hekk under sommarleikane 1964 i Tokyo. To år seinare var han stor favoritt på korthekken då EM i friidrett 1966 fann stad i Budapest, og innfridde med å vinne på tida 13,7, tre tidels sekund føre dei andre medaljevinnarane.

I tynnlufta i Mexico-byen sette alle dei beste hekkeløparane nye personlege rekordar då OL-finalen 1968 vart avvikla. Willie Davenport frå USA vann løpet og vart på elektroniske ur klokka inn til 13,33, Eddy Ottoz tok bronsemedaljen på den italienske rekordtida 13,46, offisielt 13,4.

Ottoz forsvarte EM-tittelen på korthekken under friidretts-EM 1969 i Aten. Vinnartida 13,5 var ny meisterskapsrekord. Han la deretter opp.

Sonen Laurent Ottoz var også hekkeløpar, og forbetra i 1994 den 26 år gamle landsrekorden til faren frå 13,46 til 13,42 sekundar.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1964 i Tokyo: Nr 4 – 13,8 
EM 1966 i Budapest: Gullmedalje – 13,7, framom Hinrich John (14,0)
OL 1968 i Mexico-byen: Bronsemedalje – 13,46
EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 13,5, framom Dave Hemery (13,7)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eddy Ottoz» frå ,  den 25. april 2015.  
 

Italienske hekkeløparar
Europameistrar i friidrett
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Italia
Italienske deltakarar under sommar-OL 1964
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1964
Medaljevinnarar under sommar-OL 1968
Italienske deltakarar under sommar-OL 1968
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1968
Francesco Arese

Francesco Arese () er ein italiensk tidlegare mellom- og langdistanseløpar frå Centallo i provinsen Cuneo. Han vann gullmedaljen på 1500 meter under EM i friidrett 1971 i Helsingfors.

Aktiv
Arese deltok i friidretts-EM 1966 i Budapest, der han vart utslått i forsøksløpa både på 800 m og 1500 meter. I 1968 sette han italiensk rekord på 1500 meter med tida 3.39,0. Same hausten, under dei olympiske leikane i Mexico by, rauk han på same distansen ut i semfinalane. 

I 1969 forbetra Arese den nasjonale 1500 meter-rekorden til sterke 3.37,6. Han slo seg fram til finalen på distansen under EM i friidrett 1969 i Aten, der han enda opp på åttandeplassen.

Den 1. juli 1971 var det klart for det som skulle verte «årets förnämsta 1500-meterslopp». USA-amerikanaren Marty Liquori vann på tida 3.36,0, med Arese på andreplass og tida 3.36,3, italiensk rekord i mange år framover. Under europameisterskapen i Helsingfors seks veker seinare, slo Arese polske Henryk Szordyskowski i spurten og sikra seg sin største internasjonale triumf.

Arese vart under sommarleikane 1972 i München slegen ut or 1500 m i semfinalane. Straks etter leikane forbetra han den italienske rekorden på 800 m til 1.46,6 under eit stemne i Rieti.

Kjelder

 
 
Denne artikkelen bygger på «Francesco Arese» frå ,  den 25. april 2015.  
 

Italienske mellomdistanseløparar
Europameistrar i friidrett
Italienske deltakarar under sommar-OL 1968
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1968
Italienske deltakarar under sommar-OL 1972
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1972
Vinranke

Vinranke eller vin (Vitis) er ei slekt i vinrankefamilien.  Ho omfattar mellom anna arten ekte vinranke (Vitus vinifera). Arten er ei gamal kulturvekst. Frukta av  av vinranken er eitt av dei viktigaste landbruksprodukta til middelhavslanda, og er blitt brukt til å laga vin sidan antikken. Drueplanten likar seg best i jordsmon med mykje kalk og stein. Druer kan vera grøne, blå eller lilla.

Nokre artar 
 Vitis vinifera, den europeiske vindrua. 
 Vitis labrusca, nordamerikansk bord- og druesaft, av og til nytta til vin. Vert dyrka aust i USA. 
 Vitis riparia, frå Nord-Amerika, vert dyrka i austlege delar av USA. 
 Vitis rotundifolia, vert nytta til gelé og av og til vin. Vert dyrka i det sørlege USA og ved Mexicogolfen. 
 Vitis aestivalis, sommarvin, sorten 'Norton' vert nytta til vin, vert dyrka i det austlege USA. 
 Vitis vulpina, vert dyrka i det austlege USA
 Vitis californica er viktig for den kaliforniske vinindustrien fordi den er motstandsdyktig mot vinlus og toler klimaet. 

Nytteplantar
Vinrankefamilien
Deportivo Cali

Asociación Deportivo Cali er ein colombiansk fotballklubb. Heimebana Estadio Deportivo Cali ligg i byen Palmira.

Bakgrunnsstoff 
 DeportivoCali.co - klubben sin offisielle nettstad

Deportivo Cali
Colombia
Skipingar i 1912