alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Oskisk

Oskisk er eit utdøytt italisk språk. Det skil seg frå latin i både fonetikk, ordformer og ordtilfang; men ikkje so mykje i syntaks.

Dei eldste innskriftene av språket er frå det 4. hundreåret f.Kr., og dei yngste frå husveggane i Pompeii like før Vesuv hadde utbrot i 79 e.Kr. Språket døydde ut kring 100 e.Kr.

Bakgrunnsstoff
 Oskisk ordliste (engelsk)

Kjelder 
 

Italiske språk
Einskildspråk
Utdøydde språk i Europa
Gordy

Gordy er ein amerikansk familiefilm frå 1995. Han handlar om grisungen Gordy som leiter etter familien sin. Gordy har koma bort frå familien, som er blitt teken til slaktarhuset i Omaha. Filmen kom ut på kino 12. mai 1995. Han blei distribuert av Miramax Family Films.

Medverkande
 Doug Stone som Luke MacAllister
 Kristy Young som Jinnie Sue MacAllister
 Tom Lester som fetter Jake
 Deborah Hobart som Jessica Royce
 Michael Roescher som Hanky Royce
 James Donadio som Gilbert Sipes
 Ted Manson som Henry Royce
 Tom Key som Brinks
 Jon Kohler og Afemo Omilami som Dietz og Krugman

Stemmer
 Justin Garms som Gordy
 Hamilton Camp som far til Gordy
 Jocelyn Blue som mor til Gordy
 Frank Welker som forteljaren
 Tress MacNeille som Wendy
 Earl Boen som Minnesota Red
 Frank Soronow som kua Dorothy
 Billy Bodine som grisunge
 Blaek McIver Ewing som grisunge
 Julianna Harris som grisunge
 Sabrina Weiner som grisunge
 Heather Bahler som grisunge
 Jim Meskimen som Bill Clinton

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Disney-filmar
Eventyrfilmar
Familiefilmar
Filmar frå 1995
Filmar frå USA
Filmkomediar
Oppdikta dyr
Den australske regionen

Den australske regionen er ein biogeografisk region som inkluderer Australia, New Zealand, øya Ny-Guinea og mange av dei små øyane i området, hovudsakleg i den austlege delen av Indonesia. Han er ein av dei åtte biogeografiske sonane kloten vert delt opp i.

Biologisk sett, deler den australske regionen ein felles evolusjonær historie og har biotopar for mange felles unike plantar og dyr. Nokre er vanlege i heile området, medan andre er spesifikke for visse delar, men deler eit felles opphav. Det biologiske skiljet mellom Australasia og Asia er Wallace-linja, som representerer grensa mellom to tektoniske plater. Sulawesi og Lombok ligg austom linja, og Borneo og Bali ligg vest for ho.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Australiska regionen» frå , den 20. januar 2013.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 RedOrbit.com  Australasia Ecozone  henta 20. januar 2013

Australsk
Jevnaker kyrkje

Jevnaker kyrkje er ei verna åttekantkyrkje (kyrkje med åttekanta grunnplan) frå 1834 i Jevnaker kommune på Hadeland i Viken fylke. Ho er bygd i tre og har 400 sitjeplassar. Det opphavlege interiøret er teke godt vare på, mellom anna med preikestolen plassert over altaret i ein kombinasjon som ofte vert kalla preikestolaltar. Truleg har byggmeister S.H.Aspaas og sokneprest (og astronom) Abraham Pihl stått for teikninga og bygginga av kyrkja, men det er òg mogleg at ho kan vere bygd med Vang kyrkje i Hamar som førebilete.

Jevnaker kyrkje står på same plassen som ei steinkyrkje frå mellomalderen stod tidlegare, men som vart for lita på byrjinga av 1800-talet. Kyrkja er soknekyrkje i Jevnaker sokn i Hadeland og Land prosti i Hamar bispedøme.

Prestegarden ligg på den andre sida av E16.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Jevnaker kirke på Kyrkjesøk 
 
 Hadeland Lag of America (har interiørbilete)

Fotnotar

Kyrkjer i Jevnaker
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1830-åra
Kyrkjer i Hadeland og Land prosti
Kulturminne i Jevnaker
1834 i Noreg
Anne Osvaldsdatter Bjørkli

Anne Osvaldsdatter Bjørkli () er ein norsk forfattar. 

Ho debuterte med barneboka Ei jente for mye? i 1991, og har sidan skrive fleire barnebøker, ei ungdomsbok og ei diktsamling. Ho har også vore redaktør for Årbok for Malangen og Balsfjord i over femten år.

I 2012 fekk Bjørkli Blixprisen for barneboka Huskereisa frå 2009.

Bøker 
 1991 – Ei jente for mye? – Barnebok. Aschehoug (bokmål, dialekt i replikkar)
 1995 – Ka no, Dokketrine? – Barnebok. Eide (nynorsk)
 1998 – Med blåbærsaft på leppene – Barnebok. Eide (nynorsk)
 1998 – Mantel – Diktsamling. Orkana (nynorsk)
 2002 – Romund Olsen og godstolen – Barnebok. Illustrert av Kristian Finborud. Eide (nynorsk)
 2004 – Når begeret er fullt – Ungdomsbok. Omslagsdesign av Kjersti Hjelmeland Brakstad. Eide (bokmål)
 2009 – Huskereisa – Barnebok. Illustrert av Sissel Horndal, Margbok (nynorsk)
 2014 – Herr Finkel–Barnebok. Illustrert av Anna Fiske. Margbok (bokmål)
2018 - Mens elva sover, omsetjng av Easterine Kires roman When the River Sleeps. Orkana (bokmål)

Andre utgjevingar 
Anne Osvalsdatter Bjørkli har også publisert dikt og noveller i fleire antologiar. 

Bjørkli teiknar også, og ho har to gonger stilt ut tusjteikningar i Fjæragalleriet i Malangen, som Kine Hellebust driv.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bloggen til Anne Osvaldsdatter Bjørkli 
 Bøker av Anne Osvaldsdatter Bjørkli digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket

Norske skjønnlitterære debutantar i 1991
Norske barnebokforfattarar
Norske ungdomsbokforfattarar
Norske lyrikarar
Nynorskforfattarar
Vinnarar av Blixprisen
Nynorsk i Nord-Noreg
Bokmålsforfattarar
Forfattarar frå Troms
Folk frå Balsfjord
Åmot kyrkje i Nord-Torpa

Åmot kyrkje i Nord-Torpa er ei verna åttekantkyrkje (kyrkje med åttekanta grunnplan) frå 1823 i Nordre Land kommune i Innlandet, i Torpa sokn i Hadeland og Land prosti i Hamar bispedøme. Kyrkja er bygd i tre, har galleri i to høgder og til saman 700 sitjeplassar (Rasmussen oppgir 800 . Preikestolen er plassert over altaret i ein kombinasjon som ofte vert kalla preikestolaltar. Truleg har sokneprest (og astronom) Abraham Pihl stått for teikninga av kyrkja, men det kan òg vere at ho er bygd med Vang kyrkje i Hamar som førebilete.

Ifølge Alm blei Gamle Hunn kyrkje (1821), Jevnaker kyrkje (1834) og Åmot kyrkje (1823) utforma etter mønster av Vang kyrkje ved Hamar. Byggmester Svend Aspås frå Røros laga truleg modellen som blei send i ein sekk til Torpa då Åmot kyrkje skulle byggast. Alm reknar med at samme modell blei brukt for Hunn og Jevnaker.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 
 Nordre Land kommune 
 Tormod Grønland: Lunde kirke 225 år
 

Kyrkjer i Nordre Land
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1823
Kyrkjer i Hadeland og Land prosti
Kulturminne i Nordre Land
Sara Skjoldnes

Sara Skjoldnes er ein norsk modell, tidlegare noregsmeister i nanbudo og vinnar av Frøken Norge. 

Ho er saman med den britiske songaren Ben Adams.

Melodi Grand Prix 2013
16. januar 2013 annonserte Norsk rikskringkasting (NRK) at Skjoldnes var ein av låtskrivarane i den fyrste semifinalen i Melodi Grand Prix 2013. Saman med Ben Adams og Julie Bergan skreiv ho songen «Give A Little Something Back». Bergan framførte songen i tevlinga, men gjekk ikkje vidare til finalen.

Fotnotar

Norske modellar
Frøken Norge-deltakarar
Frøken Norge-vinnarar
Melodi Grand Prix 2013-låtskrivarar
Roa–Hønefosslinja

Roa-Hønefosslinja eller Roa-Hønefossbanen vart frå 6. januar 2008 namnet på den jernbanestrekninga mellom Hønefoss stasjon i Ringerike kommune og Roa stasjon i Lunner kommune som vart opna i 1909. Opphavleg var denne jarnbanelinja ein del av Bergensbanen, som soleis var knytt til Gjøvikbanen på Roa stasjon, slik at Bergenstoga kunne køyre på Gjøvikbanen inn og ut av Oslo. Men frå 1989 vart det til at persontoga på Bergensbanen ordinært skulle gå på Randsfjordbanen  over Hokksund og Drammen mellom Hønefoss og Oslo i staden. Roa-Hønefossbanen er difor no hovudsakleg ein bane berre for godstoga mellom Oslo og Bergen, men gjer òg si nytte som ei reserveløysing for persontoga.

Linjekart

Bakgrunnsstoff
Jernbaneverket.no  – Standardheving for viktig godsbane (fra 20.05.2009)
Roa-Hønefosslinjen i Norsk Jernbaneklubbs stasjonsdatabase

Jarnbanestrekningar i Viken
Samferdsle i Ringerike
Samferdsle i Jevnaker
Samferdsle i Lunner
1909 i Noreg
Jarnbanestrekningar opna i 1909
Byggverk i Ringerike
Byggverk i Jevnaker
Byggverk i Lunner
Rune Gjeldnes

Rune Gjeldnes () er ein norsk marinejeger og polfarar.

Gjeldnes er utdanna marinejeger ved Marinejegerkommandoen i Ramsund. Saman med Torry Larsen, ein kollega i MJK, , kryssa han Grønland på tvers — frå vest til aust — i 1994. Det var overraskande lett, meinte Gjeldnes, og rekna ekspedisjonen som ein treningstur. Å kryssa Grønland på langs vart difor eit nytt mål.

Då Gjeldnes og Larsen kryssa Grønland på langs ville dei at det skulle vera så likt ein marinejegaroperasjon som råd; både bruk av luft, hav og land. Utruleg nok fekk dei lov til å verta transportert med eit av MJK sine spesialbygde Herculesfly. Etter klargjering med Grønland, hoppa Gjeldnes og Larsen ut med fallskjerm i 1996. I den augneblinken gjekk operasjonen frå å vera ein militær operasjon over til ein sivil ekspedisjon. Dei nådde havet i sør, etter å ha gått eit par timar, og padla med kajakk til det sørlegaste punket, Kapp Farvel. Herifrå starta dei å gå på ski nordover, med tung sekk og pulk. Mat og energibruk var viktig på turen; Gjeldnes og Larsen sendte inn prøvane sine til  Forsvaret for vidare forsking. Gjeldnes forbrann om lag 9000 kcal dagleg, medan Larsen brukte 12000 kcal. Dei klarte derimot ikkje å få i seg meir enn 6000 kcal kvar dag; og Gjeldnes gjekk ned 2 kilo under ekspedisjonen.

I 2000 kryssa han i 2000 polhavet frå Severnaja Zemlja i Russland via Nordpolen fram til Cape Discovery i Canada saman med Torry Larsen. 

Han vart den fyrste som har kryssa båe polane utan assistanse, og står òg registrert med den lengste skituren i verda på 4804 km etter at han kryssa Antarktis åleine i 2005/2006.

Ekspedisjonar

Kjelder 
Foredrag med Rune Gjeldnes, Setermoen leir, Bardu, 27. mai 2014
Denne artikkelen bygger på «Rune Gjeldnes» frå ,  den 20. januar 2013.

Bakgrunnsstoff
Heimeside for ekspedisjonane
Sjøforsvaret følgjer Rune Gjeldnes
The Longest March 

Norske polfararar
Folk frå Surnadal
Norske antarktisfararar
Norske arktisfararar
Antarktiske polfararar
Arktiske polfararar
Força de um Desejo

Força de um Desejo er ein brasiliansk telenovela (såpeopera) skapt av Gilberto Braga. Serien vart produsert av fjernsynsnettverket Rede Globo, og kvar episode varer i om lag 45 minutt. Første sending fann stad 10. mai 1999.

Liste over skodespelarar
 Malu Mader - Ester Delamare de Sampaio
 Fábio Assunção - Iganzio Silveira Sobral
 Cláudia Abreu - Olívia Xavier
 Nathália Timberg - Donna Idalina silveira
 Lavínia Vlasak - Alice Ventura
 Reginaldo Faria - Barone Enrico Sobral
 Paulo Betti - Filippo Ventura
 Denise Del Vecchio - Donna Bárbara Ventura
 Marcelo Serrado - Dr. Mariano Xavier
 Isabel Fillardis - Luzia
 Selton Mello - Abelardo Silveira Sobral
 Cláudio Corrêa e Castro - Leopoldo
 Louise Cardoso - Guiomar
 Júlia Feldens - Giuliana Xavier
 Ana Carbatti - Zulmira
 Nelson Dantas - Dr. Xavier
 André Barros - Traiano
 Daniel Dantas - Bartolomeo
 José Lewgoy - Consigliere Felício Cantuária
 Antônio Grassi - Vittorio
 Alexandre Moreno - Cristóbal
 Chica Xavier - Rosália
 Rosita Thomaz Lopes - Fabíola
 Chico Diaz - Clemente
 Helena Fernandes - Clara
 Marco Ricca - Conte Pedro Afonso
 Otávio Augusto - Dr. Eurico Navarro
 Nill Marcondes - Zelito
 Élida Muniz - Marta
 Ranieri Gonzalez - Reinaldo
 Jayme Periard - Padre Osvaldo

Bakgrunnsstoff
Offisiell side  (Portugisisk)

Fjernsynsseriar frå 1990-åra
Såpeseriar
Brasilianske fjernsynsseriar
Brev

Brev (norrønt bréf, frå latin breve [scriptum], 'kort [skrift]') er ei skriftleg melding, som regel send eller gjeven frå ein person til ein annan. Brev blir ofte send som post i ein konvolutt. Brev kan også vera verkemiddel eller fleire sjangrar i litteraturen, eller juridisk bindande dokument.

Sjå òg
Kjærleiksbrev, friarbrev, valentinarbrev
Kjedebrev, trugselbrev, sjølvmordsbrev
Gjeldsbrev, pantebrev
Borgarbrev
Svennebrev, fagbrev, meisterbrev
Avlatsbrev, hyrdebrev, fribrev
Kondolansebrev, takkebrev
Rimbrev, bindebrev
Ilbrev, ekspressbrev 
Telegram
E-post (e-brev), SMS

Bakgrunnsstoff
brev i Store Norske Leksikon

Kjelder

 
Litteratur
Post
Kommunikasjon
Dokument
Protevs

Protevs (gresk Πρωτεύς) er ein tidleg havgud i gresk mytologi. Han kunne føreseia framtida. 

Ifølgje Odysseen av Homer budde Protevs på Faros utanfor Egypt og vakta selane til Amfitrite. På heimvegen frå Troja tvinga Menelaos han til å fortelja om framtida, men Protevs prøvde lenge å unngå dette ved å ta ulike skikkelsar (løve, slange, vatn osb.). Dette har gjeve opphav til ord som «protevsaktig», engelsk protean, om noko som er vanskeleg å få tak på.

Kjelder 

Greske gudar
Havgudar
Proteus

Proteus er ei slekt av gramnegative bakteria som høyrer til tarmbakteriane, Enterobacteriaceae. Dei kan opptre som forråtningsbakteriar i kjøt og anna proteinhaldig materiale, og kan også fremkalla sjukdom, særleg ved infeksjonar i urinvegane.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Bakterieslekter
Mendel-basen

Mendel er ein tsjekkisk forskingsstasjon i Antarktis. Stasjonen ligg  på James Ross Island ved nordspissen av Antarktishalvøya og er operert av Masaryk-universitetet. Han opna i februar 2006 og vert berre nytta i sommarsesongen. Ved stasjonen vert det gjennomført forsking innan biologi, geologi og klimatologi.

Stasjonen er oppkalla etter botanikaren Gregor Mendel.

Bakgrunnsstoff 
 Polarforsking ved Mazaryk-universitetet

Tsjekkia
Polarforsking
Jorunn Aanderaa

Jorunn Aanderaa () er ein norsk forfattar.

Ho har studert litteratur og arbeidd som lærar og i bokhandel og forlag.
Aanderaa debuterte med diktsamlinga Hansen på jorden i 1966. Boka har undertittelen Et symfonisk dikt og inneheld grafisk oppstilt poesi og collage-prega dikt. I 1967 kom Tidssignalet og i 1969 Til. Sidan kom det ikkje noko ny utgjeving før i 2012, då Rat-a-tat-tat! kom ut på Flamme Forlag med etterord skrive av Eldrid Lunden.

Bøker 
 1966 – Hansen på jorden : Et symfonisk dikt
 1967 – Tidssignalet : Miniroman
 1969 – Til : En samling tekster
 2012 – Rat-a-tat-tat! : Nye og gamle dikt

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Jorunn Aadenraa digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket

Forfattarar frå Nord-Trøndelag
Folk frå Steinkjer
Bokmålsforfattarar
Norske lyrikarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1966
Brunskulderlo

Brunskulderlo (Elseyornis melanops) er ein vadefugl knytt til ferskvatn, og ei lita lo som gjer ut for si eiga biologiske slekt Elseyornis. Tidlegare var arten endemisk til Australia, frå slutten av 1950-talet har han òg spreidd seg over New Zealand.

Skildring 

Brunskulderloa er ei relativt lita lo, ca. 17 centimeter med kroppssvekt på 33 gram, berre ca. 55 % av kroppsvekta til ei sandlo, til samanlikning.

Denne arten har namn på norsk etter den kastanjebrune skulderflekken, elles er oversida spraglete lysebrun, og undersida er kvit med svart, V-forma brystband. Panna og augestripa er svart, augebrynet kvitt og krona er lysebrunt som ryggen. Nebbet er raudt bortsett frå tuppen som er svart. Beina er grårosa. Begge kjønn har same fjørdrakta, og ho er uforandra året rundt, men ungfuglar manglar dei iaugefallande trekka som brystband, svart panne og skulderflekk. Eit karaktertrekk for arten er treig, rykkete flyging der dei ropar 'pitt', i flukt er oversida av ytste delar av vengen og halen svarte.

Ein kan finne brunskulderloa over det meste av Australia inklusive Tasmania der det finst vatn, dei held seg rundt ferskvassdammar, plassar med søle, sumpar eller ved innsjøar, enten aleine eller i småflokkar. På Nordøya finst denne arten spreidd ved elver, innsjøar i estuar i nord mot Bay of Plenty og i søraust. Dei få, ca. 300 individa på Sørøya lever på austsida av øya. Brunskulderloer er i ei viss grad standfuglar som passar eit territorium året rundt, men mange kan danne flokkar om vinteren for beiting.

Hekketida er vår og sommar frå august til februar. Hekkeplassar ligg ofte ved elveleier. Reira enkle, grunne senkingar, fôra med tørr vegetasjon. Kullet er vanlegvis på 3, nokre gonger 2 egg. Klekkinga skjer etter ein 22-26 dagar, begge foreldra rugar.

Dietten består av både virvellause dyr, krepsdyr, insekt og meitemark.

Arten har status som livskraftig, og bestanden er estimert til ca. 15 500 individ i Australia (2007), og 1700 på New Zealand, av desse 1400 på Nordøya. er trudd å vere aukande.

Kjelder 

 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005 
 BirdLife International (2013) Species factsheet: Elseyornis melanops . Henta frå http://www.birdlife.org den 21. januar 2013.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Lofamilien
Fuglar i den australske regionen
Testimonium Flavianum

Testimonium Flavianum er det kalla, det provet (latin: testimonium) som den antikke jødiske historikaren Flavius Josephus la fram om Jesus frå Nasaret. Ein peikar då på tre avsnitt frå "Antiquitates Judaicae" som vart publisert om lag 93 e.Kr, der Jesus er nemnt, og soleis syner at Josefus hadde kjennskap til den fyrste urkristendomen.

Desse tekststadene speler ei stor rolle i kristendomshistoria med det dei går inn i den historiske Jesus-forskinga og spelar ei viktig rolle som tidlege ikkje-kristne kjelder om Jesus. Dimed reknar ein Josephus til dei kjeldene som stadfestar den historiske Jesus. 

Nokre forskarar stiller seg likevel tvilande til om alle desse skriftstadene er sanne. Medan den andre nemninga hjå Josefus mest vert rekna som sann, er historikarar delte i synet på om den første nemninga kan reknast som ekte. Dei færraste trur ho er heilt falsk, men at innhaldet har vorte "pynta" på av seinare avskrivarar.
 
«På denne tida stod Jesus fram, ein vismann - om det no går å kalle han ein mann. For han var ein som gjorde undergjerningar, ein lærar for dei som tek sanninga til seg, og mange knytte seg til han, ikkje berre jødar og folk med gresk opphav. Han var Messias. Då Pilatus - på bakgrunn av klagemål frå leiarane våre - dømde han til krossen, då heldt folket som hadde følgt han likevel fram med å elske han. For han synte seg levande for dei tredje dagen, nett som dei guddomlege profetane hadde sagt - liksom tusen andre merkelege ting om han. Til i dag er denne "kristne" stamma framleis levande og ikkje utdøydd.»

Original:
«Γίνεται δὲ κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον Ἰησοῦς σοφὸς ἀνήρ, εἴγε ἄνδρα αὐτὸν λέγειν χρή: ἦν γὰρ παραδόξων ἔργων ποιητής, διδάσκαλος ἀνθρώπων τῶν ἡδονῇ τἀληθῆ δεχομένων, καὶ πολλοὺς μὲν Ἰουδαίους, πολλοὺς δὲ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐπηγάγετο: ὁ χριστὸς οὗτος ἦν. καὶ αὐτὸν ἐνδείξει τῶν πρώτων ἀνδρῶν παρ᾽ ἡμῖν σταυρῷ ἐπιτετιμηκότος Πιλάτου οὐκ ἐπαύσαντο οἱ τὸ πρῶτον ἀγαπήσαντες: ἐφάνη γὰρ αὐτοῖς τρίτην ἔχων ἡμέραν πάλιν ζῶν τῶν θείων προφητῶν ταῦτά τε καὶ ἄλλα μυρία περὶ αὐτοῦ θαυμάσια εἰρηκότων. εἰς ἔτι τε νῦν τῶν Χριστιανῶν ἀπὸ τοῦδε ὠνομασμένον οὐκ ἐπέλιπε τὸ φῦλον»

Denne teksten finst i eit handskrift frå 1000-talet. Josefus var likevel ikkje kristen. Ein trur difor at tekst-utsnitta med feit markering er seinare tolkingar som kristne avskrivarar har lagde til eller endra.

Kristendom
Historiske dokument
Guden Bor

Bor (norrønt Búrr eller Borr) er ein skapning i norrøn mytologi som er son av Bure, mannen som blei slikka ut av ein stein av urkua Audhumbla. Han er far til gudane Odin, Ve og Vilje. Mor deira er Bestla, dotter av Boltorn. 

Bor si rolle i mytologien er uklar. Han fungerte truleg som eit nødvendig mellomledd i slektslista til Odin, og det finst ingen indikasjon på at han blei tilbeden i norrøn religion.

Bor i norrøn litteratur
Bor er nemnd éin gong i Gylfaginning i Den yngre Edda av Snorre Sturlason:

I skaldedikting og Den eldre Edda blir Odin av og til nemnd som Bors son som ein fast kenning, men det blir ikkje gjeve nokon vidare informasjon om Bor. Han blir også nemnt som far til Odin i Voluspå, vers 4, under namnet Bur:

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bor (gud)» frå ,  den 21. januar 2013.  
 

Skapningar i norrøn mytologi
Ve og Vilje

Ve og Vilje (norrønt Vé og Vile) er to æser i norrøn mytologi som er brørne til Odin. Alle tre er søner av Bor, sonen til den første mannskapningen Bure, og jotunkvinna Bestla. Ve er yngst, Vilje er den mellomste og  Odin er eldst.

Ifølgje Den yngre Edda er Ve og Vilje er med på å ta livet av Yme og skapa verda av han. Dei skapar også dei første menneskja, Ask og Embla, saman med Odin. Vilje gjev trestokkane dei er laga av rørsle og forstand, medan Ve gjev dei form, tale, syn og høyrsle. I eddakvadet Voluspå er det derimot Odin, Høne og Lodur som skapar Ask og Embla. Det er mogleg at Ve er synonymt med Honr, Høn eller Høne, medan Vilje kanskje er det med Lodur, Loke og Mundilfore.

Vilje og Ve styrte riket når Odin var vekke. I Ynglingesoga i Heimskringla av Snorre blir de tfortald at ein gong Odin var borte så lenge at æsene ikkje trudde han skulle koma attende, blei dei begge gifte med kona hans Frigg og delte arven etter han mellom seg.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ymir» frå ,  den 21. januar 2013.  
 
Denne artikkelen bygger på «Vilje og Ve» frå ,  den 21. januar 2013.  
 

Æser
Skapingsgudar
Mytologiske sysken
Sjølvbiografi

Autobiografi eller sjølvbiografi er ei livsskildring forfatta av den skildringa handlar om. 

Ein slik tekst kan byggja på minnet til forfattaren, meir enn ein biografi skriven av ein annan, som gjerne byggjer på ulike kjelder som dokument og intervju. Sjølvbiografien kan vera ein måte å kasta lys over eit liv slik det eigentleg var ifølgje den som levde det, og kan gje stor innsikt i livet og samtida til den han handlar om. Han kan ta opp tema som forfattarane er opptekne av, som andeleg eller ideologisk utvikling), samfunnsproblem eller opplevingar dei meiner har offentleg interesse, som politikk, musikkliv og så bortetter.

Slike tekstar må likevel også lesast kritisk, med blikk på om forfattaren utelet noko, prøver å framstilla seg sjølv i eit best mogleg lys eller rettferdiggjera seg.

Fleire romanar gjev seg ut for å vera sjølvbiografiar. Nokre gonger kan det vera vanskeleg å skilja ein sjølvbiografisk roman frå ein rein sjølvbiografi.

Historie
Confessiones ('Vedkjenningar') av den heilage Augustin frå 397 er ofte rekna som den eldste sjølvbiografien. Ein kan likevel også gå lengre tilbake til Anabasis av Xenofon (401 f.Kr.), eller rekna gravinnskrifta til keisar Augustus av Romarriket, Res Gestae Divi Augusti (år 14) som ein sjølvbiografi.

Døme på sjølvbiografiar 
Memorias  av Leonor López de Córdoba (1400-talet)
Booke of Margery Kempe (1400-talet)
Baburnama av stormogul Babur (1500-talet)
Confessions av Rousseau (1782, fullført 1769)
The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano Gustavus Vassa, the African, Written by Himself av Olaudah Equiano (1789)
Aus meinem Leben. Dichtung und Wahrheit (1811–1833) og Italienische Reise av Johann Wolfgang von Goethe (1816–17)
Hasselnødder av Henrik Wergeland (1845)
Mit Livs Eventyr av H.C. Andersen (1855) 
Story of My Life av George Sand (1855)
Incidents in the Life of a Slave Girl av Harriet Jacobs (1861)
My Early Life: 1874-1904 av Winston Churchill (1930)
An Autobiography av Jawaharlal Nehru (1936)
Se questo è un uomo av Primo Levi (1947)
Lady Sings the Blues av Billie Holliday (1956)
I Know Why the Caged Bird Sings av Maya Angelou (1969)
Wild Swans: Three Daughters of China (norsk Ville svaner) av Jung Chang (1992)
A Long Walk to Freedom av Nelson Mandela (1994)
Angela's Ashes (norsk Engelen på det sjuende trinn, 1996), ’Tis (norsk Ja så menn, 1999) og Teacher Man (2005) av Frank McCourt 
Boy: Tales of Childhood (1984), Going Solo (1986), More About Boy (2008) av Roald Dahl
Life av Keith Richards (2010)

Sjå òg 
 Dagbok
 Nøkkelroman

Bakgrunnsstoff
selvbiografi i Den Store Danske

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «List of autobiographies» frå , og «Självbiografi» frå  den 22. januar 2013.  

Litteratursjangrar
Chittagong

Chittagong (bengali  চট্টগ্রাম, Chôţţogram) er den nest største byen i Bangladesh, og den største hamnebyen. Han ligg søraust i landet ved munningen av Karnaphuli i Bengalbukta. 
Byen har rundt 3,4 millionar innbyggjarar (2001).

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Byar i Bangladesh