alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Värmlandsvisan

Värmlandsvisa eller Värmlandssongen, «Ack Värmeland, du sköna» er ein svensk fedrelandssong.

Songen har opphav i ein folkemelodi med røter tadisjonell svensk folkesong og ei hollandsk vise (O Nederland let op u saeck) som vallonarane tok med seg til Värmland på 1700-talet. 

Teksten vart først skriven av Anders Fryxell i 1822 til skodespelet Värmlandsflickan. I 1846 skreiv Fredrik August Dahlgren to nye vers til songen, som vart bruka i songspelet Värmlänningarne. I dag er det mest vanleg å synge førsteverset etter Fryxell og dei to neste versa etter Dalgren.

Tekst 

F. A. Dahlgrens versjon, frå songspelet Värmlänningarna (1846).
Første verset er skrive av Anders Fryxell. Her i modernisert rettskriving.

«Ack, Värmeland, du sköna, du härliga land!
Du krona för Svea rikes länder!
Ja, om jag komme mitt i det förlovade land,
till Värmland jag ändå återvänder.
Ja, där vill jag leva, ja, där vill jag dö.
Om en gång ifrån Värmland jag tager mig en mö,
så vet jag att aldrig jag mig ångrar.

I Värmeland är lustigt att leva och bo;
det landet jag prisar så gärna.
Där klappar det hjärtan med heder och tro
så fasta som bergenas kärna.
Och var och en svensk uti Svea rikes land,
som kommer att gästa vid Klarälvens strand,
han finner blott bröder och systrar.

I Värmeland - ja där vill jag bygga och bo,
med enklaste lycka förnöjder.
Dess dalar och skog ge mig tystnadens ro,
och luften är frisk på dess höjder.
Och forsarna sjunga sin ljuvliga sång -
vid den vill jag somna så stilla en gång
och vila i värmländska jorden.»

Bakgrunnsstoff 
 Lydfil 
 Notar PDF
 Siste scena i Värmlenningarne
 Teksten til begge versjonane av songen

Svenske songar
Värmland
Svenskspråklege songar
Jonas Hesselman

Jonas Hesselman () var ein svensk sivilingeniør og konstruktør. Han var bror til språkforskaren Bengt Hesselman. 

I perioden 1899–1916 arbeidde Hesselman for AB Diesels Motorer (seinare Atlas Diesel, no Atlas Copco) i Sickla, der han frå 1901 var sjefskonstruktør. Han arbeidde med å vidareutvikla motoren til Rudolf Diesel og vart internasjonalt kjend som ein autoritet på dieselmotorar. I 1916 starta han for seg sjølv og presenterte i 1925 ein hybrid mellom ein forgassarmotor og ein dieselmotor. Hesselmanmotoren hadde drivstoffinnsprøyting på same vis som ein dieselmotor, men for låg kompresjon til at forbrenninga starta av seg sjølv. Motoren hadde difor tennpluggar som på ein forgassarmotor.

Jonas Hesselman konstruerte òg elektrisk utstyr til bilar og traktorar, noko som la grunnlaget for Hesselman Elhydraulik, som no heiter Haldex. I 1970 utvikla Hesselman Elhydraulik eit hydraulisk løftelem for lastebilar, som framleis har stor utbreiing.

Sjå òg 
 Hesselmanmotor

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Jonas Hesselman» frå ,  den 3. november 2007.  
 

Svenske ingeniørar
Svenske industrigrunnleggjarar
Kibbutz

Kibbutz (hebraisk קיבוץ‎, fleirtal קיבוצים, kibbutzim; bokstaveleg 'samling' eller 'felles') er eit israelsk kollektivt samfunn. Sjølv om andre land har hatt liknande kollektiv, så har få frivillige kollektiv spela ei så viktig rolle som i Israel. Kollektiva er ofte prega av ein sosialistisk ideologi.

Bakgrunnen til kibbutzrørsla 
Den andre bølgja av innvandring til det dåverande Palestina bestod til skilnad frå den første ikkje av strengt religiøse jødar, men av austeuropeiske jødar som i byrjinga av 1900-talet flykta frå pogromar. Ein del av det noverande Israel var på denne tida øydemark. Dei nye immigrantane valde å organisere kollektive jordbruk, kibbutzar, for å dyrke opp jorda. I takt med at talet på jødar i området auka, blei talet på kibbutzar òg større. Etter staten Israel var oppretta i 1948 fekk kibbutzane ei viktig rolle i forsvaret av staten Israel, sidan dei ofte låg i grenselandet mot dei arabiske områda eller nabolanda.

Livet på ein kibbutz 
Livet på ein kibbutz er prega av sosialistiske ideal, med like løner for alle. Dei driv mest med jordbruk, men etter kvart har fleire av dei starta ulike fabrikkar og satsar på turisme. Det kollektive livet har òg endra seg noko, særleg dette med felles ansvar for alle barn. I moderne kibbutzar er det gjerne kjernefamiliar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kibbutz» frå ,  den 3. november 2007.

Bakgrunnsstoff

 
Israelsk kultur
Jødisk historie
Sosialisme
Sionisme
Busetnader i Israel
Landbruk i Israel
Hebraiske ord og uttrykk
Ingebrigt Davik

Ingebrigt Davik () var ein norsk forfattar, kringkastingsmann og barneunderhaldar. Han er mest kjend for historiene frå «Taremareby», ein serie med forteljingar og viser han debuterte med i NRK radios Barnetimen for dei minste i 1959.

Bakgrunn og arbeid 
Ingebrigt Davik var frå øya Fjørtofta i Haram kommune på Sunnmøre. Han utdanna seg som lærar på Hamar. Han gjekk på Teaterskulen og Musikkonservatoriet i Oslo. Han byrja i radio i 1959 med forteljingane frå Taremareby, eit eventyrleg undervannssamfunn av skalldyr, fisk og vekster. Oppfølgjaren om Rokke-Gina kom i 1962. Seinare laga han barnetimar om det underlege i Lissomskogen og om måkefamilien i Kekkek og Kjia på Kjaholmen. Mykje av stoffet, spesielt om Taremareby og Rokke-Gina, blei også brukt i barneprogram på fjernsynet.

Ingebrigt Davik utga fleire barnebøker, både med historiene frå opplesningsseriene og visesamlingar med eigne og andre sine viser. Han omsette også fleire radiodramatiseringar av barnebøker til nynorsk.

Kulturhuset i Haram kommune, som ligg i Brattvåg, fekk namnet Ingebrigt Davik-huset da det blei opna 25. mars 2006.

Ingebrigt Davik arbeidde og som lærar, først og fremst på Tonsenhagen skole i Oslo.

Bøker 
 1960: Det hende i Taremareby. Forteljing og viser frå barnetimen - illustrert av Unni Lise Jonsmoen, utgitt på Noregs Boklag, gjenutgitt i 1979 med illustrasjonar av Anna Tystad Aronsen, utgitt på dansk som Det skete i Tange-Lange-land i 1967
 1962: Rokke-Gina. Forteljing og viser frå barnetimen og fjernsynet - illustrert av Tove Bertet, Noregs Boklag
 1964: Vind i mitt segl. Viser frå radio og fjernsyn - illustrert av Unni-Lise Jonsmoen, Det Norske Samlaget
 1967: Muffe og jula - llustrert av Ulf Aas, Samlaget
 1971: Wangthai-barna - illustrert av Tonje Strøm Aas
 1981: Sommaren med dyra på Brattåsen - utgåver både på nynorsk og bokmål
 1983: Syng og leik i solskin og sølevêr
 1985: Dagbok utan slutt. Eit lite skodespel til ettertanke - skodespel om mobbing, både på nynorsk og bokmål
 1988: Den lange reisa til Betlehem

Plateinnspelingar 
 1960: Det hende i Taremareby - utgitt på plateselskapet Philips
 1962: Ingebrigt Davik forteller og synger om Kekk-Kekk og Kjia på Kjaholmen/Rokke-Gina og andre viser - Norsk Grammofonkompani
 1963: Rokke-Gina - Norsk Grammofonkompani
 1965: I Lissomskogen - Philips
 1971: Det hendte i Taremare by/I Lissomskogen- Fontana
 1972: Kom skal vi synge - med Åse Thoresen, Karusell (plateselskap)
 1974: Kjære, kom og dans med meg - med Åse Thoresen, Karusell
 1980: I solskinn og sølevær - Philips 
 1998: Hit eit steg - samleplate, Milligram (plateselskap)

Bakgrunnsstoff 
 Biografi i Norsk pop- og rockleksikon fra 2005
 NRK om Ingebrigt Davik

Norske barnebokforfattarar
Nynorskforfattarar
Norske songarar
Folk frå Haram
Oppreisten i Warszawa-ghettoen i 1943

Oppreisten i Warszawa-ghettoen i 1943 skjedde mellom 19. april og 16. mai 1943.

Dei jødiske innbyggjarane i ghettoen hadde bestemt seg for å gjere opprør mot dei nazi-tyske okkupasjonsstyrkane da dei innsåg kor tyskarane førte dei deporterte jødane og kva som skjedde med dei. 

Sommaren 1942 byrja tyskarane å deportere jødar frå ghettoen, først og fremst til utryddingsleiren Treblinka.

Etter dei store deportasjonane skipa fleire politiske organisasjonar ein felles kamporganisasjon som dei kalla ŻOB (Żydowska Organizacja Bojowa, Den jødiske kamporganisasjonen), som vart leidd av Mordechai Anielewicz, og bestod av 220-500 personar. 250-450 personar til var organiserte i ŻZW (Żydowski Związek Walki, Det jødiske kampforbundet). Medlemene av desse gruppene hadde ingen illusjonar om kva tyskarane hadde for planar, og dei ville kjempe til døden. Våpna til ZOB var for det meste pistolar og heimelaga bomber og molotovcocktails. ZZW var noko betre væpna på grunn av betre kontaktar med polakkar utanom ghettoen. 

Den 19. april 1943 skulle SS innleie likvideringa av ghettoen. Dette kjende innbyggjarane til, og kampgruppene hadde førebudd væpna motstand gjennom innsmugling av våpen og tillaging av eigne handgranatar. 

SS gjekk til åtak med artilleri. Likevel greidde partisanane å halde stand i mesta ein månad. 

Dei jødane som ikkje hadde falle i kampen eller gjort sjølvmord, vart skotne eller sende til utryddingsleirane.

Romanar om Ghettoopprøret 
 Leon Uris, Mila 18

Kjelde 
Svensk wikipedia.

Bakgrunnsstoff 
 

Polsk historie
Jødisk historie
Andre verdskrigen
Warszawa
Hendingar i 1943
Isola di Sant'Andrea

Isola di Sant'Andrea er ei lita, ubebodd øy nær Gallipoli i Italia i Det joniske havet. Øya er opp til 3 meter over havet og dekker 0,5 kvadratkilometer. Eit fyrtårn vart reist på øya i 1866.

Bakgrunnsstoff 
Isola di Sant'Andrea på google.maps

Sant'Andrea
Dei toskanske øyane

Dei toskanske øyane er ei øygruppe mellom Liguriahavet og Tyrrenhavet, vest for Toscana i Italia.

Øygruppa inneheld øyane Elba (den største øya i øygruppa), Pianosa, Capraia, Montecristo, Giglio, Gorgona og Giannutri. Alle er ein del av Dei toskanske øyane nasjonalpark. 

Sidan øyane ligg nær fleire storbyar er dei ein populær turistdestinasjon. Historie og literatur gjer at mange menneske kjenner til øyane Elba og Montecristo.

Bakgrunnsstoff 
 Dei toskanske øyane nasjonalpark

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tuscan Archipelago» frå ,  den 4. november 2007.  
 

Toskanske øyane
Capraia

Capraia, i antikken Capraria, er ei øy og ein kommune i Italia og ein del av Dei toskanske øyane, utanfor nordvestkysten i provinsen Livorno. Ho ligg 62 km frå byen Livorno og 32 km nordvest for øya Elba. Ho ligg noko nærmare (30 km) den franske øya Korsika. Ho har vulkansk opphav og har eit areal på 19 km². Det høgaste punktet ligg 466 moh. I 2005 hadde kommunen Capraia Isola 366 innbyggjarar.

Øya produserer vin og har eit fiskeri for ansjos. Ho vart ein del av Genova i 1527 og det vart bygd mange festningsverk. I 1796 vart ho okkupert ei kort stund av Horatio Nelson. Delar av øya var tidlegare okkupert av ein straffekoloni for jordbruk, men vart lagt ned i 1986. Det meste av øya vart ein del av nasjonalpark. Om lag 40 km mot nord ligg øya Gorgona som òg er kjend for ansjosfiske.

Demografisk utvikling

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Capraia» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Turistinformasjon

Øyar i Italia
Byar i Toscana
Liv Hege Refsdal

Liv Hege Refsdal () er ein norsk forfattar, fødd i Larvik. Ho er lærar ved Frøystvedt skule. Refsdal har hatt fleire noveller på trykk i vekeblad tidlegare. Ho bur i Byskogen.

Bøker 
 Mikkel og Ekornia (barnebok - Publica forlag - 2007)
 Mikkel og låveskrinet (barnebok - Publica forlag - 2007)
 Mikkel og Auroras hemmelighet (barnebok - Publica forlag - 2008. Alle bøkene er illustrerte av lærarkollega og akvarellkunstnar Synøve Birkeland Svendsen (fødd 1954) frå Tjodalyng.
 Mikkel og Aurora hjelper naturen(barnebok - Publica forlag - 2011) Illustratør: Maud Jane Høvik
 Oki,donki! Har du hørt på maken, Foffa, han tar saken! (lydbok - 2011)

Norske forfattarar
Folk frå Larvik
Norske barnebokforfattarar
Elba

Elba (latin Ilva) er ei øy i Dei toskanske øyane i Italia, 20 km frå kystbyen Piombino. Ho er den største øya i øygruppa og den tredje største øya i Italia etter Sicilia og Sardinia. Elba og dei andre øyane (Gorgona, Capraia, Pianosa, Montecristo, Giglio og Giannutri) i øygruppa er verna som ein del av Dei toskanske øyane nasjonalpark. Den franske øya Korsika ligg om lag 50 km mot vest. 

Øya er delt i åtte kommunar: Portoferraio, Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina og Rio nell'Elba. 

Øya har eit areal på 224 km² og ei kystlinje på 148 km. Det høgaste fjellet er Monte Capanne på 1 018 meter. Øya har om lag 30 000 innbyggjarar.

Historie 

Elba var godt kjend i antikken for jernførekomstane. Gruver vart oppretta av etruskarar og etter år 480 f.Kr. av romarane. Grekarane kalla ho Aethalia (flamme) etter flammane frå smelteomnane som vart nytta til metallproduksjonen. 

Etter at Romarriket fall leid øya under plyndringstokta til barbarar og sarasenarar. Tidleg på 1000-talet vart Elba ein del av Republikken Pisa. Då Pisa i 1398 vart seld til Visconti i Milano vart øya overtatt av Appiani, herrar av Piombino, som hadde ho i over to hundre år. I 1546 vart delar av øya gjevne til Cosimo I de' Medici, som bygde festningsverk i Portoferraio, og gav han namnet Cosmopoli, medan resten av øya i 1577 gjekk tilbake til Appiani. I 1603 erobra Filipp II av Spania Porto Azzurro og bygde to festningar der. I 1802 kom øya inn under Frankrike og økonomien betra seg. 

Etter Fontainebleau-traktaten vart den franske keisaren Napoleon Bonaparte send i eksil til Elba etter han vart tvungen til å abdisere i 1814 og kom til Portoferraio den 3. mai det året. Han fekk lov å halde på den personlege garden sin på seks hundre mann. Sjølv om han formelt hadde suvernitet over Elba, haldt den britiske marinen vakt over øya. I løpet av desse månadane, delvis for å få tida til å gå og delvis ut av omtanke for folket, gjorde han ei rekkje økonomiske og samfunnsmessige reformer for å heve livskvaliteten på Elba. Napoleon var på Elba i 300 dagar før han rømde og returnerte til Frankrike 26. februar for Dei hundre dagane. Etter tapet hans ved Waterloo vart han så send i eksil igjen, denne gongen til den aude og isolerte øya St. Helena i Søratlanteren. Det er hovudsakleg på grunn av Napoleon at Elba er verdskjend. 

Etter Wienerkongressen vart øya gjeven til Storhertugdømet Toscana. I 1860 vart øya ein del av det sameinte Italia. 

Franske troppar gjekk i land på Elba 17. juni 1944 og sette øya fri frå tyskarane. Feilinformasjon og kraftig forsvar gjorde at kampane vart hardare enn forventa. 

I seinare tid har øya vorte kjend for vinen sin og er i dag kjend som eit turistmål.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Elba» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Geologi på Elba 
 Om slaget under den andre verdskrigen
 Napoleon og Elba

Øyar i Italia
Toscana
Hirsch Glik

Hirsch Glik () var ein jiddischspråkleg diktar.

Glik var fødd i Vilnius i daverande Polen. Alt tidleg i ungdomstida skreiv han dikt. Etter at Hitler-Tyskland gjekk til åtak på Sovjetunionen, vart Glik arrestert av tyskarane og ført til konsentrasjonsleiren Waisse Wake og sidan til ghettoen i Vilnius. Der slutta han seg til partisanrørsla, og tok i 1942 del i ein oppstand i ghettoen. Han skreiv òg heile tida dikt og songtekstar, mellom dei den namngjetne partisansongen på jiddisch «Zóg nit kein mól», og «Shtil, di nakht iz oysgeshternt», som òg handlar om jødiske partisanar.

Glik skal ha vorte teken til fange av tyskarane i 1943 og ført til ein konsentrasjonsleir i Estland. Han skal så ha greidd å rømme frå leiren og ut i skogane i 1944, men skal så ha falle kort tid seinare i kamp mot tyske styrkar.

Litteratur 

 Lutz van Dijk: Der Partisan. Med eit etterord av Esther Bejarano «Poesie als Waffe»? Førsteutgåva frå Alibaba Verlag, Frankfurt/M 1991: C. Bertelsmann Jugendbuchverlag, nytt opplag utgitt i München 2002. ISBN 3-570-30049-8

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hirsch Glik» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Songar av Hirsch Glik ved ulrich-greve.eu

Litauiske jødar
Askenasar
Holocaust
Jødiske diktarar
Jiddisch-språklege diktarar
Folk frå Vilnius
Jødiske partisanar
Vilna-ghettoen
Giannutri

Giannutri er ei lita øy i Tyrrenhavet utanfor kysten av Toscana i Italia og er den sørlegaste av Dei toskanske øyane. 

Av turistattraksjonar på øya finn ein Villa Domizia, ein gamal romersk villa ved sjøen.

Galleri

Kjelder 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Giannutri» frå ,  den 4. november 2007.  
 

Øyar i Italia
Toscana
Giglio

Giglio er ei øy og ein kommune i Italia og ein del av Dei toskanske øyane, utanfor nordvestkysten i provinsen Grosseo.

Geografi 
Mellom øya og fastlandet ligg eit 16 km breitt sund. Øya er fjellkledd og det høgaste punktet er Poggio della Pagan med ei høgd på 496 moh. Øya er dekt av middelhavsvegetasjon med store furuskogar og fleire vingardar som produserer den kjende vinen Ansonaco. Kysten er 27 km lang, og består av klipper og fleire stemmningsvekkande bukter: Arenella, Cannelle, Caldane og Campese, den største bukta med ein liten landsby med same namn.

Historie 
Øya er truleg 4,5-5 millionar år gamal og har vore busett sidan jernalderen. Seinare vart ho truleg ein militær skanse for etruskarane. Under romartida var ho ein viktig base i Tyrrenhavet, til dømes nemnd av Julius Cæsar i De Bello Gallico og av diktaren Rutilius Claudius Namatianus.

I 805 vart ho donert av Karl den store til klosteret Tre Fontane i Roma og kom seinare inn under familiane Aldobrandeschi, Pannocchieschi, Caetani og Orsini og kommunen Perugia. I 1241 øydela den sicilianske flåten til keisar Fredrik II den genuesiske flåten. Frå 1264 kom Giglio inn under Reublikken Pisa og frå her gjekk ho seinare til Medici-familien. Ho vart råka av fleire åtak frå sarasenarane, som først gav seg i 1799. 

I tillegg til historia har øya alltid vore kjend for gruvene sine. Mange søyler og byggverk i Roma vart bygd med granitt frå Gigilo.

Transport 
Isola del Giglio har samband til Toscana mellom Porto Santo Stefano og Orbetello Scalo.

Kjelder 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Giglio» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Turistinformasjon

Øyar i Italia
Gorgona

Gorgona er ei av Dei toskanske øyane på nordvestkysten av Italia. Ho er berre ein av fem øyar i verda der ein finn korsikansk finke. Øya er kjend for ansjosfiske. 

I følgje segna redda munkar frå Gorgona leivningane av Julia av Korsika før dei vart flytta til fastlandet på 700-talet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Gorgona» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Gorgona på vacanzeinversilia.com

Øyar i Italia
Montecristo

Montecristo er ei lita øy i Dei toskanske øyane i Italia. Ho er om lag 4,3 km på det lengste og ligg halvvegs mellom Korsika og det italienske fastlandet, sør for Elba og vest for Giglio. Øya er truleg mest kjend som ein oppdikta stad i romanen Greven av Monte Cristo av Alexandre Dumas den eldre, men sjølve øya samsvarar ikkje stort med skildringa i romanen. 

Monte Cristo tyder 'Kristusfjellet' på italiensk, og enkelte meiner at dette var årsaka til at Dumas valde ho for boka si. 

Øya er avsidesliggande og dei italienske styresmaktene gjorde ho ein del av eit naturreservat og ein jaktpark. Det er ingen bygningar på øya, men det står ruinar av eit kloster frå 1200-talet, som vart øydelagd av sjørøvarar i 1553.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Montecristo» frå , den 4. november 2007. 
 

Øyar i Italia
Anton Mikal Bjørnaali

Anton Mikal Bjørnaali () var ein norsk målmann og stortingsmann. 

Bjørnaali verka som lærar i Vefsn og Mosjøen då han i 1900 vart vald inn på Stortinget som ein av Venstre sine representantar frå Nordland. Bjørnaali møtte på Stortinget i tre periodar, til 1909. Med sterk tilknyting til målrørsla og ungdomslagsrørsla høyrde han til den nasjonalradikale fløya i Venstre. I 1905 høyrde han til det vesle mindretalet som røysta mot å godkjenne Karlstadforliket. 

Bjørnaali var fyrste formann i Vefsn Mållag (1899).

Frå 1910 budde han i Langesund og seinare Lillehammer, som lensmann, banksjef og skattefut.

Kjelder 
 Kjell Jacobsen «Helgeland 1905 - Enighet og splittelse» i Årbok for Helgeland 2005

Målfolk
Stortingsrepresentantar 1901-1903
Stortingsrepresentantar 1904-1906
Stortingsrepresentantar 1907-1909
Folk frå Vefsn
Pianosa

Pianosa er ei lita øy i Dei toskanske øyane i Italia med eit areal på 10 km². Namnet kjem frå det italienske ordet «pianura» (slette) fordi det høgaste punktet berre er 22 meter over havet. I antikken vart ho kalla Planasia.

Pianosa har ikkje permanent busetnad, men er kjend i Italia for det særs sikre fengselet som ligg her, der spesielt farlege mafiamedlemmer sit fanga. I historia er ho kjend for staden der Augustus forviste barnebarnet og eks-arvingen Postumus Agrippa i år 6 eller 7 e.Kr. Postumus var her fram til han vart avretta om lag då Augustus døydde i år 14. 

Av administrative årsaker er Pianosa ein del av Elba kommune. På klåre dagar kan ein sjå Elba som ei mørk, blå stripe over lysare blått hav. 

I romanen Catch-22 av Joseph Heller har ein amerikansk bombeskvadron base på øya under den andre verdskrigen. Øya er derimot større i romanen for å ha plass til ein rullebane og har òg ein liten landsby, motsetnad til den verkelege øya.

Det finst òg ei anna, mindre øy kalla Pianosa utanfor den italienske Adriatarhavskysten nord for Monte Gargano.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Pianosa» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Turistinformasjon

Øyar i Italia
Toscana
Steinseidet

Steinseidet er eit eid mellom Kolavåg og Hanøy på Askøy i Vestland. Hovudnæringa var før steinutvinning/steinbrot. Alle dei mura kaiområda i Bergen by er bygd opp frå dette området, samt ei rekke bruer og kaier i Bergen og omland.

Geografi i Askøy
Tremiti

Tremiti er ei øygruppe i Adriahavet nord for Garganohalvøya. Ho består av ein kommune i provinsen Foggia og dannar delar av Gargano nasjonalpark (Parco nazionale del Gargano). Øyane har ei historie med mange jordskjelv og kjeldeordet tremolanti, som tyder skjelving. 

Øyane vart nytta til internering av politiske fangar under Benito Mussolini sitt fascistregime. To tusen år tidlegare hadde keisar Augustus nytta øya til det same då han sende barnebarnet sitt Julia den yngre i eksil på ein av desse øyane (då kalla Trimerus).

Øya er i dag ein viktig turistdestinasjon på grunn av det klåre vatnet rundt dei.

Øyar 
 San Domino er den øya som er mest utvikla for turisme i øygruppa og har den einaste sandstranda. 
 San Nicola er øya der flest innbyggjarar bur. Det ligg eit kloster på øya der ein munken Nicolò vart gravlagd. Ei segn fortel at kvar gong nokon prøver å flytte leivningane hans frå øya, så vil det oppstå ein kraftig storm som gjer det umogeleg å ferdast på havet. 
 Capraia (eller Capperaia) er ei aude øy og dannar i dag ein del nasjonalparken. 
 Cretaccio er ei øy av leire og derfor ikkje busett. 
 Pianosa er ei lita øy som ikkje er busett. Ho er opp til 15 meter høg og i grov sjø slår stundom bølgjene over ho.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tremiti» frå ,  den 4. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Tremiti på vieste.it 
 isoletremitionline.it
 Dyreliv på Tremiti

Øyar i Italia
Japansk kjempesalamander

Japansk kjempesalamander (vitskapleg namn Andrias japonicus) er ein salamander som høyrer heime i Japan og er mellom dei største salamandrane i verda. Han kan bli opptil 1,3 meter og vege opp til 25 kg. Sjølv om dei har dårleg syn, gjer det seine stoffskiftet og mangelen på naturlege konkurrentar i dei kalde vatna dei held til at dei kan leve så lenge som 80 år.

Salamandrar