alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Atlético Madrid

Club Atlético de Madrid er ein spansk fotballklubb som spelar i Primera División. Heimebana til klubben er er Vicente Calderón, nær elva Manzanares i Madrid. Klubben er den tredje beste i Spania gjennom tidene, berre slått av Real Madrid og FC Barcelona. Atlético de Madrid har ni ligatitlar, ni spanske cuptitlar, ein europeisk cupvinnarcup-tittel frå 1962, og ein tapt Europacupfinale (Mot Bayern München i 1974). Atlético, som er klubbens det vanlege kallenamnet på klubben i Spania, er historisk sett arbeidarklassen sitt lag i Madrid og byderbya mot Real Madrid er alltid dramatiske.

Spelarstall 
6. august 2020

Bakgrunnsstoff 
 Atlético de Madrid si offisielle vevside

Spanske fotballag
Madrid
Fotballag skipa i 1903
Nordbygdi

Nordbygdi er ein dal og ein bygd som ligg heilt vest i Seljord kommune. Nordbygdi ligg mellom Hattefjel og Seljordsheia.

Bygder i Vestfold og Telemark
Geografi i Seljord
Oligarki

Oligarki (frå gresk ὀλιγαρχία oligarkhía «fåmannsvelde», av ὀλίγος olígos «få» og αρχία arkhía «styre») er eit styresett der den politiske makta er samla hjå ei lista gruppe, såkalla oligarker. Makta ligg til vanleg hjå den mektigaste, utifrå rikdom, familierelasjonar, militær styrke, politisk påverknad eller liknande.

Eit oligarki er ofte styrt av nokre få mektige familiar der borna vert oppseda til å arva makta. I motsetnad til aristokrati (”styrt av dei beste”) treng ikkje makta i eit oligarki å verta styrt offentleg - oligarkane kan like gjerne stå bak trona og trekkja i trådane. Mange europeiske kongedøme byrja som oligarki, der familiane med makta avgjorde kven som skulle innsetjast som kongar, biskopar og liknande.

Eit vanleg moderne døme på oligarki er når eit land vert styrt av ein militærjunta.

Russisk oligark tyder ein russisk forretningsmann som slo seg opp då Boris Jeltsin var president på 1990-talet.

Styresett
Greske ord og uttrykk
Politisk kultur
Politisk filosofi
Steve Jobs

Steven Paul Jobs () var ein amerikansk dataentreprenør og oppfinnar. Han var administrerande direktør for Apple Computer og administrerande direktør/styreleiar for Pixar Animation Studios.

Jobs er mest kjend for å ha grunnlagt (saman med Steve Wozniak) Apple Computer. Han er òg rekna som ein av dei store pionerane innan dataindustrien, og var den fyrste til å sjå det kommersielle potensialet i det grafiske brukargrensesnittet og musa, noko som førte til at Apple Computer hadde stor suksess med datamaskina Apple Macintosh.

Tidleg liv 
Jobs vart adoptert av Paul og Clara Jobs etter fødselen, og voks opp i California. Den biologiske systera hans er forfattaren Mona Simpson. Etter å ha droppa ut av Reed College i Portland, Oregon reiste han attende til California i 1974, der han møtte Steve Wozniak. Saman byrja dei å arbeida hjå Atari.

Apple 
I 1976, då Jobs var 21 og Wozniak var 26 skipa dei Apple Computer i garasjen til familien Jobs. Det fyrste produktet deira var den personlege datamaskina Apple I. I 1977 lanserte Apple oppfølgjaren, Apple II. Det vart ein stor suksess og gjorde Apple til ein viktig aktør i den veksande databransjen. I 1980 vart Apple børsnotert, og både Jobs og Wozniak vart mangemillionærar.

I 1983 henta Apple inn John Sculley til å ta over som leiar etter Jobs. Sculley, som kom frå Pepsi-Cola, kom frå starten godt overeins med Jobs, men i 1985 slutta ein maktkamp mellom dei to med at Jobs forlet selskapet. I mellomtida, i 1984, hadde Apple introdusert den støre suksessen sin, den personlege datamaskina Macintosh.

Etter å ha forlate Apple drog Jobs på ein lang ferie til Italia, før han skipa dataselskapet NeXT Computer. I 1996 vart NeXt kjøpt opp av Apple, og i 1997 vart Jobs leiar for Apple att, etter at den administrerande direktøren, Gil Amelio, hadde fått sparken av styret.

Pixar 
I 1986 kjøpte Jobs data-animasjons-avdelinga i Lucasfilm for ti millionar dollar og han førte vidare under namnet Pixar. Då Pixar vart børsnotert etter suksessfilmen Toy Story, vart Jobs dollarmilliardær.

Privatliv 
Jobs gifte seg med Laurene Powell 18. mars 1991, og dei har tre born saman. Han har òg ei dotter frå eit tidlegare forhold.

31. juli 2004 vart Jobs operert for kreft. Han døydde 5. oktober 2011 etter ein lang kamp mot ein sjeldan kreftsjukdom, samt andre helseproblem. Han blei 56 år gamal. Kort tid etter at det vart kjend at han var død, strøymte mange til nærmaste Apple-butikk for å leggja ned blomar eller minnast Apple-pionéren på andre måtar.

Fotnote 

USA-amerikanske forretningsfolk
Datapionerar
Apple
Folk frå California
Fylkesmagasinet

Fylkesmagasinet er ei gratis reklamefinansiert avis/magasin som kjem ut i heile Sogn og Fjordane. Ho vart trykt første gongen i 2001 av Media Bergen, A til Å reklamebyrå, Ole Jonny Klopstad og Tore Fossen. I dag vert avisa gjeven ut av Inform Media AS som har hovudkontor i Førde. Fylkesmagasinet kjem ut kvar 14. dag.

Frå oppstarten vart avisa fort ein populær marknadsføringskanal, av di ho vert send gratis rett i postkassa til alle husstandar innanfor dekningsområdet, i tillegg til at annonseprisane vart lagt lågare enn det som er vanleg i lokalavisene i området.

Bakgrunnsstoff 

Inform Media AS  ved Inform.as

Aviser i Vestland
Norske aviser etter namn
Skipingar i 2001
Katowice

Katowice (tysk Kattowitz, tsjekkisk Katovice) er ein industriby i Schlesien i Polen, om lag 70 km. nordvest for Kraków. Han har om lag 320 000 innbyggjarar. Byen ligg sør i Polen ved elvane Kłodnica og Rawa. Katowice ligg i Det schlesiske høglandet, om lag 50 km frå Dei schlesiske Beskidane (ein del av Karpatane) og om lag 100 km frå Sudetane. 

Katowice har vore hovudstad i Schlesiske voivodskap sidan 1999. Tidlegare var han hovudstad i Katowice-voivodskapet og før det igjen i Det autonome schlesiske voivodskapet. Katowice er den største byen i det øvre schlesiske indistruområdet og det sentrale Øvre Schlesiske Storbyområde, som inneheld 3,5 millionar innbyggjarar.

Historie 
Den dåverande preussiske byen fekk byrettar i 1865, og høyrde til landkrinsen Beuthen i regjeringsdistriktet Oppeln. I 1873 vart den sete for den nye landkretsen Kattowitz og vart i 1899 ein eigen bykrins. Sjølv om fleirtalet i byen (85 %) røysta for å framleis vere tysk ved folkerøystinga 21. mars 1921 vart byen innlemma i Polen. Den vart igjen innlemma i Tyskland i 1939 og på nytt innlemma i Polen i 1945. Mesteparten av den tyske folkesetnaden vart då brutalt fordrive. Mellom 1953 og 1956 vart byen kalla Stalinogród («Stalinbyen»).

Byen har etter Opole (Oppeln) den største tyske minoriteten i dagens Polen.

Personar 
 Willy Fritsch (f. 1901), tysk skodespelar
 Georg Thomalla (f. 1915), tysk skodespelar
 Hanna Schygulla (f. 1943), tysk skodespelar
 Henryk M. Broder (f. 1946), polsk journalist
 Dariusz Wosz (f. 1969), polsk fotballspelar
 Maria Goeppert-Mayer, tysk fysikar og nobelprisvinnar

Byar i Polen
Schlesiske voivodskap
Krut

Krut er eit lågeksplosivt eksplosiv som blir bruka som drivstoff i skytevåpen. Det finst to typar; svartkrut og røykfritt krut.

Svartkrut
Svartkrut vart mest truleg funne opp i Kina, der det først blei brukt i fyrverkeri, på 800-talet. Derifrå spreidde kunnskapen seg vestover med silkevegen. Men det er vanskeleg å stadfeste nøyaktig og kor det vart funne opp.

Krut består av trekol, svovel og salpeter. I antikken var ein godt kjend med eigenskapane til svovel og trekol. I Europa vart likevel eigenskapane til salpeter først dokumentert av Robert Bacon og Albertus Magnus på 1200-talet. Omkring 1248 skildrar Bacon ein indirekte formel på svartkrut i boka si «De Secretis Operibus Artis et Naturae». Vidare gjev han oppskrifta for å laga kinaputtar i boka «Opus Majus» frå 1268. Albertus Magnus skildrar, i ei bok han skreiv før han døydde i 1280, ei oppskrift på ein kruttype for å laga «flygende flammar» (rakettar og fyrverkeri).

I Europa er det likevel munken Berthold Schwarz i Freiburg som blir rekna som opphavsmannen til krutet slik vi kjenner det. I europeisk samanheng starta ein å bruke krut i våpen frå omkring år 1310, og det var det einaste praktiske sprengstoffet fram til slutten på 1800-talet. I dag blir det mest bruka til fyrverkeri.

I byrjinga var ikkje krutet blanda optimalt, og salpeteret var ikkje reint, men på 1600-talet nådde ein tett på notidas optimale blandingsforhold: 75% salpeter, 10% svovel og 15% trekol.

Røykfritt krut
På slutten av 1800-talet tok røykfritt krut over som drivstoff i skytevåpen.  Det vart opphavleg framstilt ved å dyppe bomull i ei blanding av konsentrert svovelsyre og konsentrert salpetersyre.  I dag blir det bruka nitrocellulose, nitroglyserol eller blandinger av dette.

Sjå òg
Krutsamansverjinga, eng. Gunpowder Plot, planen om å sprenga det britiske parlamentet med krut

Bakgrunnsstoff

Eksplosiv
Skytevåpen
Granulære stoff
Deplasement

Deplasement (frå fransk déplacer som tyder flytte) er eit mål for massen av det væskevolumet som ein lekam trengjer bort når det flyt i ei væske. Omgrepet vert nytta som eit av fleire mål for skipstonnasje og etter Arkimedes sitt prinsipp svarar det til totalvekta av skip med last. Måleeiningane som vert nytta er metriske tonn eller engelske tonn (long tons). Når deplasement vert gjeve som daudvekt meiner ein lastevekt eller deplasement minus vekta av sjølve skipet.

Sjå òg 
 Oppdrift

Skipsterminologi
Måleiningar for masse
Gasskammer

Gasskammer er ein avrettingsmetode der den dømde vert stengd inne i eit gasstett rom og giftig gass sleppt inn inn kammeret. 

Fem statar i USA (Wyoming, California, Maryland, Missouri, og Arizona) har tillate avretting i gasskammer, men i alle desse statane kan den dømde òg velja giftsprøyte. 

I konsentrasjonsleirane under andre verdskrigen vart store gasskammer for mange menneske på ein gong nytta for å utrydda jødar (og sigøynarar) (Holocaust).

Avrettingsmetodar
Giftsprøyte

Giftsprøyte er ein avrettingsmetode der ein dødeleg dose gift vert injisert i blodet på den dømde. Giftsprøyta har gradvis teke over over andre avrettingsmetodar med argumentet om at ho er «meir human». Dette har vorte omdiskutert dei siste åra.

Giftsprøyte er den vanlegaste avrettingsmetoden i USA. Ho er òg nytta i Folkerepublikken Kina, og har vore nytta på Filippinene, i Guatemala og i Thailand.

Avrettingsmetodar
Gift
Elektrisk stol

Den elektrisk stolen er ein avrettingsmetode der den dømde vert spent fast til ein stol og får festa ein elektrode til hovudet og ein til beinet. Han vert så gjeven (minst) to elektriske støytar, fyrst eitt på om lag 2000 volt for å verta medvitslaus, så eitt på kring 8 ampere. Det siste varmar kroppen opp til 59 °C og øydelegg dei indre organa.

Den fyrste avrettinga i den elektriske stolen vart gjort 6. august 1890. Han var vanleg i USA på 1900-talet, men var i 2004 berre tillaten i fem delstatar Alabama, Florida, Nebraska, South Carolina, Tennessee og Virginia. Den elektriske stolen har òg vore brukt på Filippinane.

Avrettingsmetodar
Koppar

Koppar, poke eller småpoke (variola) er ein svært smittsam og farleg virussjukdom hos menneske. Ein reknar at mellom 20 og 60 % av dei som vert smitta døyr av sjukdomen. Mange overlevande vert blinde på eitt eller begge augo grunna infeksjonar i hornhinnene. Inkubasjonstida er på 8–15 dagar. Første teikn på smitte er feber, så utslett som endrar seg gradvis til veskefylte blemmer (koppar). Mest alle får tydelege arr på huda etter at sjukdomen er lækt.

Ein trur at koppar tok livet av mellom 300 og 500 millionar menneske i det 20. hundreåret. Så seint som i 1967 rekna Verdas helseorganisasjon at 15 millionar menneske vart smitta, og to millionar døydde. 
Etter ein vaksinasjonskampanje med godt utfall, vart det siste utbrotet av sjukdommen registert i 1977 i Somalia, og sjukdommen vart erklært utrydda av Verdas helseorganisasjon i 1979. Koppeviruset vert lagra hos styresmakter i Sambandsstatane og Russland.

Kjelder 
 Wikipedia-artikkelen «kopper» på bokmål

Bakgrunnsstoff 

Koppar
Chordopoxvirinae
Poxviridae
Utrydda infeksjonssjukdommar
Virusinfeksjonar i hud og underhud
Steve Wozniak

Stephen «Woz» Wozniak () er ein amerikansk ingeniør og i dei siste åra òg filantrop med polske foreldre. Oppfinningane hans er rekna for å vera ein føresetnad for utviklinga av den personlege datamaskina på 1970-talet. Wozniak skipa Apple Computer saman med Steve Jobs i 1976, og utvikla datamaskinene Apple I og Apple II midt på 1970-talet.

Wozniak, Steve
Wozniak, Steve
Folk frå California
Frøylandsvatnet i Sandnes

Sjå òg Frøylandsvatnet på Jæren.

Frøylandsvatnet er eit vatn som ligg i Sandnes kommune i Rogaland, i Hommersåk, sør for tettstaden Riska. 

Frå Frøylandsvatnet renn Frøylandsbekken vidare til det kunstige tjernet Stemmen, der vatnet blir leidd ut i Hommersåkvågen i Riskafjorden.

Bakgrunnsstoff 
 Kart fra iNatur

Innsjøar i Sandnes
Sintra

Sintra (IPA []) er ein by og kommune i Lisboa-regionen i Portugal. Han er kjend for den romantiske arkitekturen sin, og er eit turistmål og sett på verdsarvlista av UNESCO.

Bakgrunnsstoff 

 Sintra Tourist Guide

Byar i Portugal
Kommunar i Portugal
Verdsarv i Portugal
Lisboa-regionen
John Travolta

John Joseph Travolta () er ein USA-amerikansk skodespelar fødd i Englewood i New Jersey.

Han vart først kjend som Vinnie Barbarino i TV-serien Welcome Back, Kotter på 1970-talet, men slo først skikkeleg gjennom med hovudrolla i filmen Saturday Night Fever. Etter dette medverka han i fleire mislukka filmar, før han fekk sitt andre gjennombrot med filmen Pulp Fiction, som gav han ein Oscar-nominasjon.

Filmografi 
 1976 - Carrie
 1977 - Saturday Night Fever
 1978 - Grease
 1980 - Urban Cowboy
 1989 - Se, han snakker! 1994 - Pulp Fiction 1995 - Get Shorty 1997 - Face/Off 1998 - A Civil Action 1999 - Generalens datter 2004 - Ladder 49 2005 - Be Cool''

Kjelder 
 John Travolta på bokmål.

Bakgrunnsstoff 
 Travolta på IMDB

Folk frå New Jersey
USA-amerikanske skodespelarar
Hollywood Walk of Fame
Juno-vinnarar
Johannes H. Berg jr.

Johannes Henrik Berg jr. () var ein norsk science fiction- og fantasy-fandom-entusiast, foreningsgrunnleggjar, kongressorganisator, fanzine-forfattar og tolkienomsetjar.

Han var spesielt ein hjørnestein for norsk science fiction- og fantasy-fandom frå 1970-talet, med science fiction-foreininga Aniara i Oslo, og fram til han døydde av leverkreft i 2004. Han var svært aktiv i nordisk fandom-miljø. Han organiserte og deltok på SF/F-arrangement over ein periode på meir enn 25 år. Berg var au ein høgt verdsett grunnleggjar og medlem av tolkienforeninga i Noreg, Arthedain, og han omsette boka Trær og blader (originaltittel Leaf by Niggle) av Tolkien til bokmål. Han fungerte au som konsulent for tekstinga av Ringanes Herre-filmane.

I tillegg til interessa for science fiction og fantasy var han ein sentral skikkelse i rolle- og brettspelforeininga Ares i Oslo. Som omsetjar av grunnsettet til Dungeons & Dragons til norsk var han viktig for starten på rollespel i Noreg.

Til dagleg arbeidde han på Norsk Teknisk Museum med undervising og omvising. Han arbeidde òg med ei hovudoppgåve i historie, om historia til det norske flagget.

Utgjevingar eller medverknad 
 Det norske flagget av 1821 Artikkel i Øystein Sørensen (red.): Jakten på det norske: Perspektiver på utviklingen av en norsk nasjonal identitet på 1800-tallet. Oslo, 1998, Ad Notam Gyldendal, ISBN 82-417-0952-8
 J.R.R. Tolkien : et forfatterportrett, Oslo 1995. 
 Medredaktør: Kaleidoskop : utvalgte science fiction noveller. Oslo : Bok og magasinforlaget : Bokklubben Nova, 1991. ISBN 82-90387-26-1
 Redaktør: Nye stjerner : science fiction antologi, Oslo : Bok og magasinforlaget, 1988. ISBN 82-90387-16-4
 Redaktør og omsetjar: Jordboere : science fiction antologi Oslo : Bok og magasinforlaget : Bokklubben Nova, 1985. ISBN 82-90387-11-3

Bakgrunnsstoff 
 Johannes H. Berg (1956-2004) (The Plokta News Network)
 Minneside  (fandom.no)

Berg, Johannes H., Jr.
Eiffeltårnet

Eiffeltårnet (fransk La Tour Eiffel) er det mest kjende landemerket i Paris, og er internasjonalt kjent som eit symbol for Frankrike. Eiffeltårnet er kalla opp etter konstruktøren, ingeniøren Gustave Eiffel. Tårnet står i 7. arrondissement og er ein kjend turistdestinasjon, med over 5,5 millionar besøkande kvart år. Den 28. november 2002 hadde tårnet hatt 200 000 000 (200 millionar) gjester.

Bakgrunn 

Eiffeltårnet blei bygd mellom 1887 og 1889, og stod ferdig til Verdsutstillinga i 1889 som ei hyllest til hundreårsdagen for den franske revolusjonen. 300 stålarbeidarar sette saman 18 038 stykke av stål ved bruk av 2,5 millionar boltar. I alt blei det bruka ca. 7 000 tonn stål. Høgaste utsving i sterk vind er tolv centimeter, mens tårnet utvidar seg maksimalt 15 centimeter i sterk varme. Dei fire fundamenta er gravne 9–14 meter ned i jorda og har kvar ei flate på 26 kvadratmeter. Tårnet har 1 665 trappetrinn til toppen og kosta i 1889 7,8 millionar franske franc å bygge.
Med bakgrunn i den generelle sikkerheitstilstanden for den tida, er det oppsiktsvekkjande at berre éin arbeidar døydde under konstruksjonen.

Tårnet blei møtt med ein del motstand frå offentlegheita, da ein mente at tårnet ville vera ein torn i auget. I dag er tårnet kjent som eit av dei vakraste stykka arkitektur i verda.

Den 31. mars 1889 kunne ingeniør Eiffel heise Trikoloren (det franske flagget) på toppen. Den fyrste besøkande var den daverande prinsen av Wales (seinare Edvard VII av Storbritannia), som klatra opp i tårnet 10. juni 1889.

Eiffeltårnet hadde opphavleg berre løyve til å stå i 20 år, men da tårnet viste seg å vere verdifullt for telekommunikasjon, blei det ståande. Den 12. januar 1908 blei den fyrste langdistanseradiomeldinga send frå tårnet. 

Tårnet har au blitt selt til ein mann ved eit bondefangarknep av Victor Lustig.

I dag 
Tårnet er 300 meter høgt, utan å medrekne fjernsynsantenna på toppen som har ei høgde på 20 meter. Vedlikehaldet av tårnet inkluderer 50 tonn mørk brun måling kvart sjuande år.
I 2000 blei det installert blinklys og ein rekke projektørar. Desse lysa har etter kvart blitt del av det nattlege Paris. Projektørane har blitt eit fyr i nattehimmelen til Paris. Tårnet har au ei rekke praktiske formål, da det husar radio- og fjernsynsantenner, ein meteorologisk stasjon og er eit luftfyr. I fyrste og andre etasje er det restaurantar og på toppen ein snackbar. Når det er fint vêr og god sikt kan ein sjå opptil 67 km utover Paris.

Tårnet har årleg 5,8 millionar besøkande. Den 28. november 2002 hadde 200 millionar besøkt tårnet.

Reproduksjonar 
Det finst fleire etterlikningar av tårnet:
 Tokyo i Japan kalla for Tokyo-tårnet (13 meter høgare enn originalen, skala 1,04:1) 
 Blackpool i England, kalla Blackpool-tårnet
 Shenzhen i Kina (skala 1:3) 
 Las Vegas i USA (skala 1:2) 
 Praha i Tsjekkia (skala 1:5)

Transport 
Eiffeltårnet er av naturlege grunnar lett synleg i Paris. Det ligg i nærleiken av metrostasjonane Trocadéro (9) og Bir-Hakeim (6). Det ligg også ved RER-stasjonen Champs-de-Mars - Tour-Eiffel (C).

Galleri

Bakgrunnsstoff 

Byggverk i Paris
Tårn i Frankrike
Skipingar i 1889
Karen Blixen

Karen Christence Blixen (fødd Karen Christence Dinesen () var ein dansk forfattar. Ho vart fødd i Rungstedlund i Danmark, og døydde same staden. Ho nytta pseudonyma Isak Dinesen og Pierre Andrezel. Ho var dotter av forfattaren kaptein Wilhelm Dinesen.

I 1914 blei Karen Dinesen gift med syskenbarnet sitt, friherre og baron Bror Frederik von Blixen-Finecke.

Ho var frå 1914 til 1931 busett i Aust-Afrika, der ho eigde og dreiv ein kaffiplantasje i Kenya.

Ho skreiv både på dansk og engelsk. 

Filmen Out of Africa frå 1985 byggjer på boka Min afrikanske farm.

Asteroida 3318 Blixen er oppkalla etter henne.

Verkliste 
 Eneboeren (1907)
 Tilskueren (1909)
 Syv fantastiske Fortællinger (1935)
 Min afrikanske farm (1937) (engelsk Out of Africa)
 Vintereventyr (1942)
 Gengældelsens veje (1944)
 Babettes gjestebud (1950)
 Daguerreotypier (1951)
 Sidste fortællinger (1957)
 Skæbneanekdoter (1958)
 Skygger på græsset (posthumt 1960)
 Ehrengard (posthumt 1963)
 Efterladte fortællinger (posthumt 1975)
 Breve fra Afrika (2 bd. posthumt 1978)
 Karen Blixen i Danmark: Breve 1931-1962 (posthumt 1996)

Bakgrunnsstoff 
 Karen Blixen Museum , Danmark
 Karen Blixen – Isak Dinesen nettstad
 Isak Dinesen/Karen Blixen kort biografi
 Karen Blixen Museum , Kenya

Danske forfattarar
Medlemmar av Det Danske Akademi
Vinnarar av Holberg-medaljen
Personar med verk i den danske kulturkanonen
Folk frå Hørsholm
Gunnar Torvund

Gunnar Torvund () var ein norsk skulptør og biletkunstnar. Han voks opp i Hå kommune på Jæren og utdanna seg ved kunstakademiet i København og Statens kunstakademi i Oslo. 

Formspråket hans var mykje inspirert av afrikansk og egyptisk kunst, veldig stilisert. Han henta mykje symbolikk frå religionen. Eit av temå hans vr reise/livsferd, og mange av arbeida hans har eit veldig lyrisk drag. Ikkje so underleg at han samarbeidde med lyrikarar som Paal-Helge Haugen og bror sin Helge Torvund. Men meir kjend er han kanskje for utskmykkingar han har laga til kyrkjebygg. Her må nemnast kapellet på Nordkapp, altertavla i Eidsvåg kyrkje utanfor Bergen, eit arbeid som skapte mykje kontrovers i 1982, og Mortensrud kyrkje. Han har også vorte kjend for det han kalla hustavler: Figurar med eit kanskje religøst tilsnitt og som ikkje er tenkte i kyrkjerom. Ofte er det treplater med eit hovud, ei maske eller eit relieff midt i. Dei har eit meditativt preg. Materiala hans har vore til dels utradisjonelle. Ein kan finna bladgull, elfenbein, finer, fjør, lêr, rav, pleksiglas i tillegg til dei meir vanlege som stein og tre.

Torvund mottok fleire stipend, mellom anna Statens arbeidsstipen 1977 til 1980, og garantiinntekt frå 1999. I desember 2007 mottok han Ingeborg og Per Palle Storms ærespris (saman med bilethoggaren Nina Sundbye).

Bakgrunnsstoff 
 kulturnett.no: Gunnar Torvund 
 kkv.no: kunsten i Mortensrud kirke 
 Stavanger Aftenblad: utstillingsomtale 
 kik.no: cv og verkprøver 
 norges-bank.no: Skulpturen Spelet på banktaket 
 kunstsamlingen.uio.no: kapellet på Blindern 

Norske kunstnarar
Folk frå Hå