alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
304



Hendingar

Fødde

Døde 
 Sankta Lucia
305

305 (romartal CCCV) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Constantius og Valerius var konsular (eller sjeldnare, 1058 ab urbe condita).

Hendingar 
 1. mai: Keisar Diokletian av Romarriket abdiserte og slo seg til ro ved passaet sitt i Salona (dagens Split) etter ei regjeringstid på oppimot 21 år. Han overtalte medkeisar Maximianus til å gjera det same.
Konstantius I Klorus og Galerius blei erklært nye keisarar (augustus). Flavius Valerius Severus og Maximinus II Daia fekk tittelen cæsar.
Hovudstaden i Vestromarriket blei flytta frå Roma til Milano.

Fødde

Døde
313

313 var eit år på 300-talet.

Hendingar 
 Februar: Dei romerske keisarane Konstantin og Licinius skreiv under på ediktet i Milano som hevda religiøs toleranse i Romarriket. Det gjorde slutt på kristenforfølgingar i Romarriket, og gav kristne tilbake konfiskert eigedom. 
 Oktober: Ved eit laterankonsil blei donatisme erklært som vranglære.

Fødde

Døde 
 Keisar Huai av Jin
336



Hendingar 

 18. januar: Markus blei pave etter Sylvester.

 Militærsigrane til keisar Konstantin første til at mesteparten av Dakia blei gjenerobra av Romarriket.

 Keisar Konstantin kalla presten Arius, som var blitt forvist for vranglære, tilbake til Konstantinopel. Før han blei formelt gjenoppteke i kyrkja døydde Arius plutseleg. Nokre tolka dette som at han var blitt fordømd av Gud, andre at motstandarane hans hadde forgifta han.

 Ein romersk almanakk frå dette året er den eldste nedteikninga av at ein feira fødselen til Jesus (juledag) den 25. desember.

Fødde 
 Murong De, keisar Xianwu av Yan

Døde 
 Arius, egyptisk prest som grunnla arianismen

Kjelder 
 
 Delar av denne artikkelen bygger på «336» frå , den 5. januar 2010.
Gunnar S. Gundersen

Gunnar Sigmund Gundersen, betre kjend som Gunnar S. Gundersen eller berre Gunnar S. () var ein norsk modernistisk biletkunstnar frå Førde. 

Gunnar S. studerte under Aage Storstein på Statens Kunstakademi.

Han hadde ein leiande stilling innanfor den abstrakte kunsten i Noreg.

Bakgrunnsstoff
 Kunst av Gunnar S. Gundersen i Storebrandsamlinga 
 Utdjupande artikkel om Gundersen av Jahn Otto Johansen på snl.no

Norske målarar
Norske grafikarar
Folk frå Førde
341

341 (romartal CCCXLI) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Marcellinus og Probinus var konsular (eller sjeldnare, år 1094 ab urbe condita).

Hendingar 
 Keisar Konstans av Romarriket forbaud heidensk ofring og magiske ritual. 
 Keisar Konstans av Romarriket la ut på eit hærtog mot frankarane som varte til 342.
 Grekaren Wulfila blei utnemnd til biskop og tok til å misjonera blant gotarar i Donaudeltaet.
 Den store Domkyrkja i Antiokia stod ferdig. I samband med innviing blei det halde eit konsil i Antiokia, kjend som  eller innviingskonsilet. Nær eit hunde austlege biskopar var til stade, men biskopen av Roma var ikkje representert. Keisar Konstantius II møtte opp i eigen person. Ved konsilet blei det stilt spørsmål ved om Kristus var guddommeleg.

Fødde 
 Den kinesiske keisaren Ai av Jin

Døde 
 Ge Hong, vidkjend kinesisk lege (kanskje heller i 343)
 Eusebius av Nicomedia, patriark av Konstantinopel
 Tusenvis av kristne blei avretta i Seleucia i Mesopotamia.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «341» frå , den 11. juli 2008.
352



Hendingar 
 17. mai: Valet av pave Liberius

Fødde

Døde 
 12. april: Pave Julius I
Langhus i Ski

Langhus er ein tettbygd stad i Nordre Follo kommune i Akershus i Viken. Staden har om lag 15 000 innbyggjarar og er spreidd ut over eit relativt stort område. Langhus har fleire sentra, som Bøleråsen og Vevelstad (Langhussenteret). To togstasjonar, kyrkje, ungdomsskule, tre barneskular og idrettsanlegg.

Tettstaden har i alle hovudsak vakse fram etter 1980, og veks framleis. Langhus var tidlegare eige tettstad, men har vakse inn i tettstaden Oslo.

Tettstaden har vore omtala som «de endeløse gangveiers hjemsted», og er heimstaden til black metal-gruppa Mayhem.

Kjelder 

Busetnader i Nordre Follo
Tettstader i Viken
Midtausten

Midtausten er regionen mellom Middelhavet og Persiabukta. Land i det vestlege Asia og det nordlege Afrika som grensar til den regionen, vert òg ofte rekna med.

Eurosentrisme 
Mange har kritisert namnet Midtausten av di ein kan oppfatta det som eurosentrisk. Regionen ligg i aust frå ein vesteuropeisk ståstad, men for ein indar ligg han i vest. For ein russar ligg han i sør. Førestavinga midt- har også ført til ein del forvirring, av di før første verdskrigen, nytta ein ofte uttrykket Det nære austen om Balkan og Det osmanske riket, medan Midtausten viste til Persia, Afghanistan og nokre gonger Sentral-Asia, Turkestan og Kaukasus. Til skilnad frå Det fjerne austen som viste til landa i Aust-Asia som Kina, Japan, Korea, Hongkong, Taiwan osv. Etter at Det ottomanske imperiet fell i 1918, slutta ein å nytta uttrykket Det nære austen, medan Midtausten i større grad vart nytta om dei nye statane i Den arabiske verda.

Sjå òg 
 Klima i Midtausten
 Midtausten-konflikten

Asia
Tunisia

Tunisia er ein arabisk republikk i Nord-Afrika. Landet grensar til Algerie i vest og Libya i aust. Det var fransk protektorat frå 1881 til 1956.

Geografi
Tunisia kan grovt sett delast i fire naturgeografiske soner; det fjellrike området i nord, det store steppeplatået i dei sentrale delane av landet, og lenger sør, område med avløpsfrie sumpar og saltsjøar. Enno lenger mot sør strekkjer landet seg inn i ørkenen Sahara.

Den nordlege delen er dominert av Atlasfjella som blir delt i Tell-Atlas og Saharaatlas av den fruktbare Medjerdadalen, som er det rikaste jordbruksdistriktet i landet. Tell-Atlas ligg lengst i nord, og er bygd opp av krystallinske massiv, med kalk- og sandsteinstoppar som står steilt i vêret. Saharaatlas er eit framhald av Høge-Atlas i Marokko, og er i heilskapen sin bygd opp av kalk- og sandstein. Det høgaste punktet ligg i Jebel Chambi (1544 meter over havet), nær grensa mot Algerie. Kystlandet i aust er eit bakkeland av kalkbergarter frå jura og krit. Halvøya Cap Bon stikk ut i Middelhavet mot nordaust. Herfrå er det berre 140 km over til Sicilia i Italia.

Dei sentrale delane av landet består av eit steppeplatå, som er høgast i vest, med ei gjennomsnittshøgd over 500 moh. Den austlege delen ligg mellom 180–500 meter over havet. Sør for steppeplatået ligg eit område som går tvers gjennom landet og blir karakterisert av avløpsfrie sumpar og saltsjøer (chott), og omfattar mellom anna saltsjøen Chott al-Djerid.

Den sørlegaste delen av Tunisia ligg i ørkenen Sahara, som består delvis av sandørken og delvis av steinørken. I Sahara ligg ein del oasar basert på kunstige vasskjelder. 

I Gabèsbukta eller Vesle Syrte, ligg øyane Djerba og Kerkenna. Den lengste elva er Medjerda, som kjem frå Algerie og munnar ut i Middelhavet nord for Tunis. Ho er 450 km lang.

Klima 
Austkysten av Tunisia har eit middelhavsklima med varme og solrike somrar, og milde og våtare vintrar. Av og til kan lågtrykk i Middelhavet føre til kaldt og regnfullt vêr på vinterstid. Tunis har ein normal årsnedbør på 422 mm, medan Gafsa som ligg i dei indre områda berre har 152 mm. Fjellområda og sentrale område av Tunisia kan ha ganske så varieret vêr. Vinteren kan vere kald, og dei høgaste toppane kan få snø, medan sommaren er varm med temperaturar over 40 °C over store område, og i somme tilfelle opp mot 50 °C. Når dei varme luftmassane frå Sahara møter dei kjøligare luftmassane frå Europa på våren kan det oppstå små lågtrykk over ørkenen, som kan gje vind og regnbyer. Ofte kan derimot regnet fordampe før det når bakken (virga) og alt ein får er ein sandstorm.

Kjelder
 Tunisia: geologi og landformer. (28. april 2011). I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Tunisia%2Fgeologi_og_landformer. 

 
AU-land
Fredrik I

Fredrik I (dansk: Frederik, tysk: Friedrich) var tittelen på fleire kongar og adelsmenn:

Keisarar 
 Fredrik I av det tysk romerske riket - Fredrik Barbarossa

Kongar 
 Fredrik I av Danmark-Noreg (1471-1533), dansk-norsk konge frå 1523
 Fredrik I av Sverige, Fredrik av Hessen (1676-1751), konge av Sverige frå 1720

 Fredrik I av Böhmen, vinterkongen (1596–1632), konge av Böhmen 1619-1620. Sjå Fredrik V av Pfalz
 Fredrik I av Preussen (1657-1713), konge av Preussen frå 1701, som Fredrik III kurfyrste av Brandenburg frå 1688

Adelsmenn 
 Fredrik I av Schwaben (f. rundt 1050, d. 1105), hertug av Schwaben frå 1079
 Fredrik I av Sachsen, Fredrik den stridbare (1370-1428), kurfyrste av Sachsen frå 1423
 Fredrik I av Brandenburg (1371-1440), kurfyrste av Brandenburg frå 1417
Maria Gripe

Maria Gripe () var ein svensk forfattar, fødd som Maria Walter i Vaxholm, og oppvaksen i Örebro. Ho skreiv berre barne- og ungdomsbøker. I 1946 gifta ho seg med kunstnaren Harald Gripe, som har illustrert dei fleste av bøkene hennar. Dei har ei dotter, Camilla Gripe, og også ho er forfattar.

Mange av bøkene til Maria Gripe - særleg dei seinare verka - inneheld overnaturlege, eller mystiske element, t.d. boka Tordivelen flyg i skyminga.

Ho skreiv 36 bøker som har vorte omsette til 29 språk, mellom anna mange til norsk. I Noreg er ho kanskje aller mest kjend for Tordivelen flyg i skyminga som vart innspelt som høyrespel av NRK Radioteatret og send i Barnetimen, og for bøkene om Agnes Cecilia.

Forfattarskapet hennar har vorte løna med mange prisar, mellom anna Nils Holgersson-plaketten (1963), Astrid Lindgren-priset 1972, H.C. Andersen-medaljen (1974), Doblougprisen 1979 og Litteris et artibus-medaljen (2003).

Fleire av bøkene hennar har vorte filmatiserte.

Bibliografi (i utval) 

Bøker av Maria Gripe

 1954 I vår lilla stad
 1962 Hugo och Josefin
 1964 Glasblåsarns barn
 1971 Julias hus och nattpappan
 1972 Elvis Karlsson 
 1978 Tordyveln flyger i skymningen
 1981 Agnes Cecilia - en sällsam historia
 1982 Skuggan över stenbänken
 1991 Tre trappor upp med hiss 

Bøker om Maria Gripe

 Carina Lidström (1994): Sökande, Spegling, metamorfos. Tre vägar genom Maria Gripes Skuggserie.
 Ying Toijer Nilsson (2000): Skuggornas förtrogna - om Maria Gripe
 Hild Haaheim (2001): Forfatterskapslesilng i skolen - om Maria Gripe

Bakgrunnsstoff 
 Författarcentrum - Maria Gripe 

Gripe, Maria
Vinnarar av Doblougprisen
Hans Dahl

Hans Dahl () var ein norsk kunstmålar. Han er kjend for å ha måla nyromantiske «glansbilete», ofte med bunadskledde jenter i vestlandske fjordlandskap. 

Hans Dahl var fødd i Granvin i Hardanger. Frå 1873 til 1888 utdanna han seg og arbeidde i Düsseldorf som målar. Etter det budde han i Berlin før han flytta heim til Noreg og busette seg i Balestrand i Balestrand kommune der han hadde hatt sommarbustad sidan 1893. Kunstnaren døydde i Balestrand i 1937. Han var far til kunstmålaren Hans Andreas Dahl.

Kunsten til Hans Dahl har aldri vore særleg omtykt mellom kunstkritikarane, verken i samtida eller seinare. Han hadde likevel ingen vanskar med å få seld bileta sine medan han levde, og i nyare tid har bileta hans vorte populære på auksjonsmarknaden, der dei har vorte selde for opp til fleire 100 000 kroner stykket.

Kjelder 
 Gunnar Urtegaard: «Kunstmålar Hans Dahl» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv

Bakgrunnsstoff 

Norske målarar
Folk frå Granvin
Dei amerikanske Jomfruøyane

Dei amerikanske Jomfruøyane er ei øygruppe i det karibiske havet. Øygruppa er eit territorium undergjeve USA.

Geografi 
Øygruppa inneheld fire hovudøyar; Saint Thomas, Saint John, Saint Croix og Water Island, og fleire titals mindre øyar. Dei amerikanske Jomfruøyane er ein del av ei større øygruppe som blir kalla Jomfruøyane. Den andre delen er dei britiske Jomfruøyane. Aust for dei amerikanske jomfruøyane ligg Puerto Rico.

Historie 

Jomfruøyane var opphavleg busette av guanajatabeyar, karibar og arawakar. Dei blei oppdaga av Christopher Columbus på den andre Amerikareisa hans, i 1493, og namngjevne etter den heilage Ursula og dei mange tusen jomfruane i følgjet hennar.

I løpet av dei neste tre hundre åra hadde ulike europeiske makter herredøme over øyar i øygruppa, mellom anna Spania, England, Nederland, Frankrike, Danmark og Maltesarordenen.

Det danske vestindiakompaniet slo seg til på St. Thomas i 1672 og på St. John i 1694. Det kjøpte Saint Croix av Frankrike i 1733. Øyane blei koloniar underlagde den danske krona i 1754. Området blei kalla Dansk Vestindia frå 1691.

Økonomien på øyane var basert på slaveproduksjon av sukkerrøyr. Slaveriet blei oppheva av guvernør Peter von Scholten den 3. juli 1848.

I 1917 kjøpte USA den strategisk plasserte øygruppa frå Danmark for 25 millionar dollar. USA ville sikre seg mot at ho fall i tyske hender. 

Den siste større amerikanske jomfruøya, Water Island, blei først kjøpt av det danske vestindiakompaniet i 1905. USA kjøpte så øya i 1944, men ho blei først innlemma i jomfruøyterritoriet i 1996.

Samfunn

Styresett
Dei amerikanske Jomfruøyane har status som eit organisert, oversjøisk uinnlemma territorium i USA.  Dei er eit sjølvstyrt representativt demokrati der guvernøren har den utøvande makta. Senatet har den lovgjevande makta. Det har femten senatorar som blir valde annakvart år. Sidan 1970 har innbyggjarane vald guvernør kvart fjerde år.

Samferdsle
Dei amerikanske Jomfruøyane har venstrekøyring.

Økonomi 
Turisme er den viktigaste næringa ved sidan av jordbruk og industri.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «American Virgin Islands» frå ,  den 12. juli 2020.  
 
 Om Water Island frå vinow.com

Bakgrunnsstoff 
 https://snl.no/De_amerikanske_Jomfru%C3%B8yer
 http://www.gov.vi/ 
 http://www.senate.gov.vi/ 
 http://www.usvi.org/ 

Usjølvstendige område
Øygrupper i Det karibiske havet
USA
Jomfruøyane

Jomfruøyane er ei øygruppe i det karibiske havet som i dag er delt i to territorium; dei amerikanske Jomfruøyane og dei britiske Jomfruøyane.

Historie 
Jomfruøyane var opphavleg busette av guanajatabeyar, karibar og arawakar. Dei blei oppdaga av Christopher Columbus på den andre Amerikareisa hans, i 1493, og kalla Santa Ursula y las Once Mil Virgines  etter den heilage Ursula og jomfrufølgjet hennar. Namnet blei forkorta til Las Virgines.

I løpet av dei neste tre hundre åra hadde ulike europeiske makter herredøme over øyar i øygruppa, mellom anna Spania, England, Nederland, Frankrike, Danmark og Maltesarordenen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Virgin Islands» frå ,  den 28. oktober 2005.

Bakgrunnsstoff

Øygrupper i Det karibiske havet
Meretz-Yachad

Meretz-Yachad (hebraisk skrift מרצ-יחד‎, tyder 'Vitalitet - Saman'), før kjent som Meretz og så som Yachad, er eit venstreorientert sosialdemokratisk parti i Israel. Meretz-Yachad må ikkje forvekslast med Avoda, «Det israelske arbeidarpartiet». 

Yachad blei danna i desember 2003 ved samlinga av venstrepartia Meretz og Shahar.

Shahar blei danna av den tidlegare arbeidarpartimedlemmen Yossi Beilin i juni 2002 og hadde som mål å sameine dei i Israel som går inn for fred og sosial rettferd, og å skipe eit klart alternativ til den høgreorienterte regjeringa.

Meretz blei danna i 1992 ved ei samanslåing av tre venstreparti - Ratz, Shinui og det tradisjonsrike venstresosialistiske partiet Mapam. 

Yachad hadde om lag 22 000 medlemmer i 2005, og Yossi Beilin vart leiar i partiet. Partiet vart same året omdøypt til Meretz-Yachad, fordi namnet Meretz var meir kjent i folket. Ved valet i 2006 droppa dei likevel Yachad, og stilte som berre Meretz att. Ved leiarvalet i mars 2008 vann Haim Oron avstemminga blant medlemmene. Den 22. desember 2008 gjekk Meretz saman med Hatnua HaHadasha («Den nye rørsla») i eit listesamarbeid framføre vala i 2009. 

Meretz har òg avdelingar i mellom anna USA og Storbritannia.

Bakgrunnsstoff 
 
 Nettstaden til den britiske avdelinga av Meretz

Israelske politiske parti
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 2003
Terrier

Terrierar er ei gruppe hundar med ei rekkje morfologiske fellestrekk. Dei fleste rasane er populære familiehundar, men dei var opphavleg avla fram som jakt- og kamphundar, og var særleg brukte i kampen mot skadedyr, som rotter. Ettersom fleire av dyra dei jakta på bur under jorda, er terrierar er flinke til å grava, og namnet deira kjem frå det latinske ordet terra som tyder jord.

Terrierar er særs energiske og livlege hundar og har til tider eit hissig temperament. Dei varierer mykje i storleik og er ofte dominante overfor andre hundar.

Terrierrasar 

 Airedaleterrier 
 Amerikansk staffordshireterrier 
 Australskterrier 
 Bedlingtonterrier 
 Borderterrier 
 Bullterrier 
 Cairnterrier 
 Cheskyterrier 
 Dandie dinmontterrier 
 Glatthåra foxterrier 
 Glen of imaalterrier
 Irsk soft-coated wheatenterrier
 Irsk terrier 
 Kerry blueterrier 
 Lakelandterrier 
 Manchesterterrier 
 Miniatyrbullterrier 
 Norfolkterrier 
 Norwichterrier 
 Parson russellterrier 
 Ruhåra foxterrier
 Sealyhamterrier 
 Skotskterrier 
 Skyeterrier 
 Staffordshire bullterrier
 Tysk jaktterrier
 Welshterrier
 West highland whiteterrier
 Yorkshireterrier

Bakgrunnsstoff 

 
Hundar
Karri

Karri er ei vestleg nemning for fleire asiatiske sausar og krydderblandingar brukt til å laga dei.
På norsk viser namnet særleg til ei krydderblanding sett saman av spisskum, koriander, gurkemeie, chilipulver og bukkehornkløver (fenugreek), eller ein saus laga med slikt krydder. 
Denne karrien er kjenneteikna av ein gulaktig farge på grunn av gurkemeien, og ei særskilt lukt som særleg kjem frå koriander og spisskummen. Karrismaken passar til ei rekkje former for kjøt, fisk og grønsaker.

Ordet «karri» kjem av tamilsk kari og tyder ganske enkelt 'grønsakrett', ofte forklart som 'saus'.

Gurkemeie er ein viktig ingrediens i karri, og har tradisjonelt vore brukt i asiatisk medisin. Laboratorieforsøk har vist at eit stoff i gurkemeie, kurkumin, kan motverka betennelsar og kreft. Det er likevel ikkje stadfesta at det å eta karrimat eller gurkemeie i seg sjølv er helsebringande.

Historie 

Omgrepet «curry» kom til Storbritannia frå India på 1700-talet. Nye asiatiske krydder gjorde det mogleg å laga mat som britar var blitt kjende med i Britisk India. Den første kjende karrioppskrifta er «Currey the India way» i Hannah Glasse si kokebok The Art of Cookery made Plain and Easy frå 1747. Oppskrifta på denne tjukke sausen var nokså enkelt smakssett med malen koriander, smør, lauk og salt. I den oppdaterte utgåva frå 1774 inneheldt oppskrifta finmalen gurkemeie, ingefær og pepar.

Curry blei ein populær britisk matrett som mellom anna blei brukt til restemat. Frå 1780-åra blei det selt ferdigblanda karripulver, og i 1810 blei den første karristova i England, Hindoostanee Coffee House, opna i London av bengalaren Sake Dean Mahomed. Fleire britiske kokebøker frå 1800-talet hadde karrioppskrifter, mellom anna den populære Mrs Beeton, som gav ei oppskrift på karripulver (med koriander, gurkemeie, kanel, kajennepepar, sennepsfrø, ingefær, allehande og bukkehornkløver), men meinte at å kjøpa ferdigblanda pulver kunne vera både betre og meir økonomisk.

Etter viktoritida var karriretter ei tid mindre vanlege heimelaga mat, men blei populære att i mellomkrigstida saman med annan eksotisk mat. Frå slutten av 1940-talet opna ei rekkje indiske restaurantar i Storbritannia som serverte britisktilpassa indisk mat. Desse blir gjerne kalla curry houses. På 1990-talet blei det også opna ei rekkje søraustasiatiske restaurantar, hovudsakleg med thailandsk mat, i Storbritannia, med mange karriretter. I 1997 blei curry utropt til den britiske favorittretten i ei meiningsmåling.

Annan bruk 
Karripulver er òg vanleg i retter som ikkje nødvendigvis blir kalla karri, til dømes til fiskebollar i kvit saus, currywurst, mulligatawny soup eller coronation chicken.

Sjå òg 
 7-karri

Kjelder

Litteraturliste

Bakgrunnsstoff 

 «Lag ditt eget karripulver» ved bloggen Gjør hverdagen til en fest
 «Slik lager du din egen karri» ved framtiden.no

Krydder
Indisk mat
Britisk mat
Ord frå tamil
Nelliktre

Nelliktre (Syzygium aromaticum, Eugenia caryophyllata o.a.) er eit opptil 12–15 meter høgt eviggrønt tre av myrtefamilien som opphavleg stammar frå Indonesia. Dei umogne blomsterknoppane frå nelliktreet blir tørka og bruka som krydder. Krydderet er kjent under fleire namn, som t.d. kryddnellik, kryddenellik, kryddernellik, nellikspikar eller rett og slett nellik.

Om ordet nellik 
Sjølve ordet nellik er eit lån frå tysk Nelke, som i sin tur er ei samandraging av (Gewúrz-)Negelken, ‘(krydder-)negl’. På nederlandsk er dette sambandet òg tydeleg, med namnet kruidnagel, eller ‘kryddernegl’. Den engelske nemninga «clove» er lånt frå fransk clou, ‘negl’. Det er uvisst, men relativt sannsynleg, at den hebraiske kryddernemninga צִפּוֹרֶן [ṣippōren] med opphavleg tyding ‘negl’ eller ‘klo’ som er bruka om eit av kryddera i tempelrøykjelsen, står for kryddnellik. Rashi hevda derimot at ṣippōren var ei urterot som er «slett og gjennomsiktig som ein fingernegl».

Dyrking og handel 
Kryddernellik oppstod på Molukkane, og dyrkinga føregjekk lenge berre i øygruppa. Nellikhandel føregjekk på 2000-talet f.Kr., med funn frå om lag 1720 f.Kr. i Syria. Krydderet var også tidleg kjend i Kina. Under koloniseringstida tok først portugisarane og seinare nederlendarane kontroll over den innbringande handelen. Rundt 1800 blei planten innført til Mauritius og Zanzibar. Opphavslandet Indonesia er framleis viktig som nellikdyrkar, men Madagaskar er blitt eit like viktig opphavsland. Ein produserer òg nellik i India og Tanzania (på Pemba og Zanzibar) og på Sri Lanka.

Bruk 

Nellikspiker er tørka blomeknoppar frå nelliktreet. Dei kan brukast heile eller malne i matlaging, men gjev ein sterk smak og bør brukast med måte. Krydderet blir brukt over heile verda, men har ulike bruksområde. I Europa blir det helst brukt i ost, som norsk nøkkelost, og i baking, til dømes av nokre typar peparkaker, men finst også i særskilde middagsrettar. I indisk matlaging er nellik utbreidd, som ein del av krydderblandinga garam masala, retten biryani og i indisk te. I kinesisk matlaging er nellik med i femkrydderblandinga.

I Indonesia blir nellik brukt i sigarettar, såkalla kretek. I kinesisk og japansk tradisjon blir krydderet brukt til røykjelse. Nellikessens blir også brukt til å laga parfyme. Ein europeisk tradisjon er nellikappelsin, som ein lager ved å stikka nellik inn i ei appelsin.

Nellik blir brukt som urtemedisin, mellom anna mot munnplager og tannverk

Anna

Latinske namn 
Nelliktreet går under mange ulike latinske namn:
 Eugenia caryophyllata
 Eugenia caryophyllus
 Eugenia aromatica
 Caryophyllus aromaticus
 Jambosa caryophyllus
 Myrtus caryophyllatus
 Syzygium aromaticum (stundom skrive Sizygium aromaticum eller Syzigium aromaticum)

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Clove» frå , den 14. juli 2010. 
 
 Gernot Katzer, Cloves (Syzygium aromaticum [L. Merr. et Perry)]

Bakgrunnsstoff 
 «KRYDDERNELLIK» frå rolv.no

Tre
Krydder
Myrtefamilien
Morfologi i biologi

I biologien er morfologi eit omgrep som gjeld korleis ein organisme er bygd opp, og faget som studerer denne oppbygginga. Morfologi er ein viktig føresetnad for mange andre biologiske disiplinar, til dømes evolusjonsbiologi og fysiologi.

Faget er ein del av både botanikken, mikrobiologien, mykologien og zoologien), og kan vidare delast inn i fleire spesialfelt:
 karyologi (studiet av talet og forma på kromosoma)
 cytologi (cellebiologi),
 histologi (studiet av vevstypane)
 osteologi (studiet av skjelettet)
 organologi (studiet av den indre oppbygginga av kroppen og organa)
 eidonomi (studiet av den ytre oppbygginga av kroppen)
Omgrepet anatomi blir brukt om dei fem første av desse greinene, det vil seie alle bortsett frå eidonomi.

Biologi
Nellikslekta

Nellik (Dianthus) er ei slekt blomar i nellikfamilien. Plantane er staudar med motsette, vaksdekte blad. Blomane sit på enden av bladberande stenglar, og mange har sterk lukt, som kan minna om lukta til kryddernellik. Fleire nelliksortar veks i Noreg.

Nellikblomane har alle fem kronblad som ofte har frynsete kantar. Blomane kan ha ulike fargar, men ulike styrkar av rosa er vanleg. 

Nellikfamilien
Butikkblomar
Hageplantar