Fredrik VI av Danmark-Noreg

Fredrik VI (dansk Frederik VI) () var konge av Danmark frå 1808 til 1839 og av Noreg frå 1808 til 1814. I røynda regjerte han frå 1784.

Liv og gjerning 
Fredrik var son til Christian VII og Caroline Mathilde. Han vart fødd på Christiansborg slott. Far hans var sinnssjuk og mora vart forvist frå hovudstaden då Fredrik var fire år gammal. Guten voks sidan opp under oppsyna av enkedronninga Juliane Marie.

Fredrik vart den røynlege regenten over Danmark frå 1784, då han i samråd med progressive opposisjonelle hoffolk utmanøvrerte Ove Høegh-Guldberg. Etter dette kuppet vart Fredrik i 1784 teke opp i statsrådet. Fram til 1808 var han kronprinsregent. Som fungerande regent iverksette han ymse reformer, med støtte frå A.P. Bernstorff, juristen Christian Colbjørnsen og brørne Christian og Ludvig Reventlow. Mellom anna var bønder i Danmark løyst frå stavnsbandet, og mange vart sjølveigarar. Stavnsbandet vart opphevda den 20. juni 1788. Bøndene vart frie statsborgarar, og kunne i prinsippet reise dit dei ynskte.

Krigsallianse 
I 1804 vart Napoleon Bonaparte keisar av Frankrike, og i dei fylgjande åra erobra han størsteparten av det europeiske fastlandet i Napoleonskrigane. Berre Storbritannia og Russland heldt stand av dei store monarkia. I 1807 allierte Russland seg med Storbritannia. Storbritannia kravde at Danmark skulle gå med alliansen mot Frankrike. Om ikkje så skjedde så måtte dei danske marineskipa verte utleverte til britane. Danmark nekta å godta vilkåra, og den britiske flåten gjekk til åtak på København. Etter tre døgns bombardering kapitulerte byen. Under tvang utleverte ein den danske flåten. Kronprins Fredrik gjekk to månadar seinare inn i eit forbund med Frankrike. Forbundet skulle få mykje å seie for Danmark og for Noreg.

Etter at faren Christian VII døydde i 1808 vart Fredrik VI konge også i namnet. Då Napoleon i 1812 gjekk til åtak på Russland var russarane alliert med Storbritannia. Sverige gjekk også med i alliansen, etter å ha fått løfte om å få Noreg som erstatning for Finland. Russland hadde erobra Finland i 1809. Russland prøvde å få Danmark med i alliansen, men Fredrik sa nei då den russiske tsaren stod fast på at Sverige skulle få Noreg. Danmark under Fredrik VI var det siste kongeriket som var alliert med Napoleon.

For å halde på Noreg, sende kong Fredrik arveprinsen Kristian Fredrik av garde som statthaldar. Ein kort periode i 1814 var Kristian Fredrik konge av Noreg, før Noreg vart pressa til å gå inn i ein personalunion med Sverige.

Konge over Dannmark 
Etter Napoleon leid nederlag og vart fjerna som herskar over Frankrike, vart Danmark under Fredrik VI den 15. januar 1814 tvungen til inngå Kieltraktaten med Storbritannia og Sverige. Ved denne avtalen vart Noreg avstått til Sverige etter 444 års personalunion og seinare ledveldestatus under kongen av Danmark-Noreg.

Konge over Noreg 
Fredrik VI grunnla i 1811 Universitetet i Oslo, under namnet "Det kongelige Frederiks Universitet" (latin: Universitas Regia Fredericianum). Universitetet hadde dette namnet fram til 1936, då det skifta namn til Universitetet i Oslo (Universitas Osloensis).

Familie og død 
Den 31. juli 1790 vart kronprins Fredrik vigd på Gottorp Slott til Marie Sofie Frederikke af Hessen-Kassel, dotter av landgreve Karl av Hessen. Dei fekk åtte born, to døtrer voks opp medan seks av borna døydde i spedabarnsalderen. Frederik var den siste kongen som hadde ei "offisiell" elskarinne; Bente Rafsted.

Fredrik VI døydde den 3. desember 1839 på Amalienborg slott og vart gravlagd i Fredrik V-kapellet i Roskilde Domkyrkje. Han vart etterfylgd av Christian VIII (Kristian Fredrik).

Sjå òg 
 Norske monarkar

Referansar 

Norske regentar
Danske regentar
Elefantordenen
Hosebandsordenen
Huset Oldenburg
Dannebrogordenen
Frimurarar
Kongelege frå København
Gravlagde i Roskilde domkyrkje