alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Karl Aleksander av Lorraine

Fyrst Karl Aleksander av Lorraine () var son av Leopold Josef, hertug av Lorraine og Élisabeth Charlotte d'Orléans.
 
Då den eldste bror hans Frans Stefan, hertug av Lorraine, gifta seg med erkehertuginne Maria Teresia, dotter til keisar Karl VI, gjekk Karl Aleksander inn i keisaren si teneste i 1737.

Under den austerrikske arvefølgjekrigen var han ein av dei øvste austerrikske kommandørane, og var mest kjend for nederlaget hans for Fredrik den store i slaget ved Chotusitzi 1742, og slaget i Hohenfriedberg i 1745. Han vart òg slått av Moritz av Sachsen i slaget ved Rocoux i 1746.

7. januar 1744 gifta han seg med den einaste systera til Maria Teresia, erkehertuginne Maria Anna av Austerrike. Paret vart guvernørar av Dei austerrikske Nederlanda. Sjølv om Maria Anna døydde seinare same året, heldt Karl fram som guvernør fram til han døydde i 1780. Han vart særs populær og vart òg stormeister av Den tyske riddarordenen i 1761. 

Under sjuårskrigen kommanderte han den austerrikske hæren i slaget ved Praha, der han igjen vart slått. Han slo seinare ein mindre prøyssisk hær i 1757 i slaget ved Breslau, før han igjen leid nederlag for Fredrik II av Preussen i slaget ved Leuthen.

Etter det siste nederlaget vart Karl erstatta av Leopold Josef av Daun og trekte seg frå militærtenesta.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Prince Charles Alexander of Lorraine» frå , den 14. november 2008. 
 

Huset Lorraine
Stormeistrar i Den tyske riddarordenen
Guvernørar i Dei habsburgske Nederlanda
Austerrikarar i den austerrikske arvefølgjekrigen
Vorte

Vorter (verruca på latin) er ein godarta liten utvekst i huda som vanlegvis vert mellom 1 mm og 1 cm stor. Vorter skuldast ein infeksjon i huda eller i slimhinnene forårsaka av virus. Det finst mange forskjellige virus som kan gje vorter, men dei forskjellige virusa gjev vorter på forskjellige stader på kroppen.

Det er mest vanleg hjå barn i alderen frå 8 til 12 år. Etter at ein har fylt 35 år byrjar vorter å bli sjeldne. Dei fleste vortene forsvinn etter om lag 2 år.

Sjå og 
 Verruca simplex
 Verruca vulgaris
 Kjønnsvorter

Sjukdommar relatert til papillomavirus
Virusinfeksjonar i hud og underhud
Kevin Smith

Kevin Patrick Smith () er ein USA-amerikansk regissør, forfattar og skodespelar frå New Jersey. Han er saman med Scott Mosier, grunnleggjar av View Askew Productions. Filmane hans er kjende for å ha mange fellestrekk, både i karakterar, handlingstrekk, miljø (ofte kalla The View Askewniverse), og kanskje spesielt skodespelarar.

Han byrja utdanninga si på Vancouver Film School, men før endt eksamen vendte han tilbake til heimstaden New Jersey for å lage sin første film Clerks.

Smith er kjent for å vere ein frittalande mann, og ved sidan av filmlaginga held han blant anna forelesningar, skriv artiklar, og har ein podcast, der han fortel om hendingar frå sitt privatliv og frå Hollywood.

Karriere

Arbeid som regissør 
 Clerks
 Mallrats
 Chasing Amy
 Dogma
 Jersey Girl
 Clerks 2
 Zack And Miri Make A Porno
 Cop Out
 Red State

Framtidige filmprosjekt 
 Hit Somebody
 Ranger Danger and the Danger Rangers
 Clerks: Sell Out

Bakgrunnsstoff 
 View Askew Productions
 Smiths blogg
 Kevin Smith på IMDb

USA-amerikanske regissørar
USA-amerikanske forfattarar
USA-amerikanske skodespelarar
Folk frå New Jersey
NGC 5752 og NGC 5754

NGC 5752 og NGC 5754 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 200 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Bjørnepassaren.

NGC 5752 har gjennomgått ein periode med eksplosiv stjernedanning og har ei rik folkesetnad på massive og lyssterke stjernehopar som klumpar seg saman rundt kjernen, der dei er vovne i hop med intrikate støvbanar. 

I motsetnad til NGC 5752 har NGC 5754 ikkje hatt nokre store omveltningar då sisnemnde er mykje større og meir massiv. NGC 5754 viser likevel nokre tidevasstrekk i dei ytre delane av galaksestrukturen, òg i symmetrien til dei indre spiralmønstra.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Vekselverkande galaksar
Bjørnepassaren
NGC-objekt
Blackboard

Blackboard er eit nettbasert elæringssystem, utvikla av Blackboard Inc. 

Det vert nytta av høgskular og universitet for å publisera undervisningsmateriale. Faglærarar og studentar må vera registrerte som brukarar på Blackboardinstallasjonen til institusjonen sin for å logga seg inn på Blackboard. Studiematerialet er organisert i fag og studentane må registrera på kvart enkelt fag dei ynskjer tilgang til. Faglærarar er registrerte som «instruktørar» og har høve til å lasta opp læremateriale til dei faga dei har ansvaret for.

Bakgrunnsstoff 
 Blackboard Inc 
 Døme på innloggingside 

E-læring
Utdanningsutstyr
NGC 6090

NGC 6090, Mrk 0496, VV 626, I Zw 135 eller KPG 486 er eit par av vekselverkande spiralgalaksar med ein overlappande sentralregion som ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Draken. Dei to synlege kjernane til galaksane ligg rundt 10 000 lysår frå kvarandre, noko som tyder på at galaksane er midt i prossesen med å smelta saman. Galaksane har to lengre tidevasshalar. Galaksesystemet har mykje til felles med Antennene både når det gjeld kor langt galaksane har komne i prossesen med å smelta saman, og når det gjeld kva vinkel ein observerer galaksane ifrå jorda med.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Vekselverkande galaksar
Draken
6090
Arp 298

Arp 298, NGC 7469 eller Mrk 1514 er ein del av eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 200 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Pegasus. Paret består av stavspiralgalaksen Arp 298, som òg er ein Seyfert 1-galakse, og den mindre kompanjongen IC 5283. Arp 298 er ei sterk kjelda for infraraud stråling og har gjennomgår eksplosiv stjernedanning rundt kjerneområdet.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Vekselverkande galaksar
Pegasus
298
NGC-objekt
Arp 182

Arp 182, NGC 7674, Mrk 533 eller VV 343a er den største og mest lyssterke av fire galaksar som utgjer Hickson 96. Han ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Pegasus. Han har ein aktiv galaksekjerne og er ein type 2 Seyfert-galakse. Han høyrer til i kategorien av lyssterke infraraude galaksar.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Vekselverkande galaksar
182
Pegasus
NGC-objekt
Arp 55

Arp 55, UGC 4881 eller VV 155, òg kjende som Grashopparen, er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 500 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Gaupa. Galaksane er tenkte å vera midtvegs i samansmeltinga; kjernane til modergalaksane er tydeleg separerte, men galakseskivene overlappar. Ein supernova eksploderte i systemet i 1999, og astronomar trur at eksplosiv stjernedanning kan nett ha starta. Systemet har ein krøllete lys hale med eit høgt tal av stjernehopar.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Vekselverkande galaksar
055
Gaupa
UGC-objekt
Urubamba

Urubamba (spansk Rio Urumamba) er ei elv i Peru. Dette er ei delvis farbar elv som gjev vasstilførsel til Amazonaselva. Ho har kjelde i Khunurana i Andesfjella søraust for Cuzco nær grensa mot Puno-regionen. 

Øvre delen vert kalla Vilcanota. I inkaene sin heilage dal, mellom Pisaq og Ollantaytambo, vert ho også kalla Wilcamayu (heilag elv). Ho flyt nord-nordvest i ca. 725 kilometer før ho dannar Ucayali saman med elva Tambo, forlenginga av Apurímac.

John Walter Gregory, ein britisk geolog, drunka i elva den 2. juni 1932 på ein geologisk ekspedisjon i Andes.

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Urubamba River» frå ,  den 19. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Elvar i Peru
Sideelvar til Amazonaselva
Cusco-regionen
Puno-regionen
Ucayali-regionen
Novokuznetsk

Novokuznetsk (russisk Новокузне́цк) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 560 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 3000 km aust for Moskva.

Han vart grunnlagd av kosakkar som ein utpost ved elva Tom og vart opphavleg kalla Kuznetsk (russisk Кузне́цк). Det var her Fjodor Dostojevskij gifta seg første gong med Maria Isajeva i 1857. Josef Stalin si raske industrialisering av Sovjetunionen forvandla den døsige byen til eit stort senter for kolgruvedrift i 1930-åra. I 1931–1932 vart namnet på byen endra til Novokuznetsk og i 1932–1961 hadde han namnet Stalinsk (russisk Ста́линск) etter Stalin.

19. mars 2007 oppstod ein massiv metaneksplosjon i Uljanovskaja-gruva ved Novokuznetsk, og over 100 arbeidarar mista livet. Gruva var det største kolgruva i Kemorovo oblast, og ligg i eit oljerikt område sør i sentrale område av Russland kjend som Kuzbass.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete Novokuznetsk 
 Reiseguide
 Attraksjonar i Novokuznetsk

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Novokuznetsk» frå , den 15. november 2008. 

Busetnader grunnlagde i 1618
Dverggalakse

Dverggalaksar er galaksar som er mykje mindre og naturleg mindre lyssterke enn t.d. spiral- og elliptiske galaksar. Ein vanleg definisjon er at ein dverggalakse har ein absolutt storleiksklasse svakare enn -18. Etter dette kriteriet er Dei magellanske skyene ikkje dverggalaksar, medan alle dei andre medlemmane av Den lokale gruppa er det. Dverggalaksar er vanlegvis sfæriske eller irregulære i forma, og er ofte å finna i grupper rundt meir lyssterke galaksar.

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «dwarf galaxy» i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

Bakgrunnsstoff 

 Hubble-bilete av dverggalaksar

 
Galaksetypar etter morfologi
Rjazan

Rjazan (russisk Ряза́нь) er ein by i og administrativt senter for Rjazan oblast i Russland. Byen ligg ved elva Oka, rundt 196 km søraust for Moskva. Han har like over 510 000 innbyggjarar (2007).

Historie 

Byen blei grunnlagd i 1095 som Perejaslavl-Rjazanskij, 55 km søraust for den noverande byen. Han blei flytt til den noverande staden sin etter å ha blitt øydelagd av tartarane i 1237.

Han var først bygd i tre, men gradvis erstatta av stein. Den eldste bevarte delen av kremlet i byen er frå 1400-talet. 

Byen vert nemnd i historiske dokument i 1301, som Pereslavl-Rjazanskij. På den tida var han ein del av Fyrstedømet Rjazan, som var sjølvstendig frå 1129. Den første herskaren av Rjazan var Jaroslav Svjatoslavitsj, fyrste av Tsjernigov. 

Rjazan-området, som ligg i overgangen mellom skog- og steppesonene, var utsett for mange invasjonar frå sør: khazarar, petsjenegar og kiptsjakar. Hovudstaden i fyrstedømet var den første russiske byen som møtte mongolane til Batu Khan. 21. desember 1237 vart han øydelagd og klarte aldri å vinne tilbake den tidlegare posisjonen sin. Denne staden er no kjend som Staraja Rjazan (Gamle Rjazan) og ligg rundt 50 km frå dagens Rjazan (då kalla Pereslavl-Rjazanskij).

I Slaget ved Kulikovo i 1380, som er ei viktig hending i russisk historie, kjempa storfyrste Oleg av Rjazan og hans menn som allierte til Mamaj, ein tartarhøvding under Den gylne horden, mot dei russiske armeane under kommando av storfyrsten av Vladimir, Dmitrij Donskoj.

På slutten av 1200-talet flytta Rjazanfyrstane hovudstaden sin til Pereslavl, som er kjend som Rjazan frå 1500-talet av (men offisielt først frå 1778). Fyrstedømet vart endeleg lagt under storfyrstedømet Moskva i 1521.

Økonomi og næringsliv 

Rjazan er eit viktig industrisenter og står for 60 % av bruttoproduksjonen i oblasten. Den viktigaste industrigreina er maskinbygging, men annan tungindustri, eit oljeraffineri og jordbruksretta industri er representert. 

Rjazan er stasjoneringsby for den russiske fallskjermjegerskulen. Den strategiske bombeflybasen Djagilevo ligg like vest for byen og den nå nedlagde Aleksandrovo flybase ligg i søraust, i likskap med den vesle Rjazan Turlatovo lufthamn.

Byen har ei elvehamn ved Oka og er eit knutepunkt for jernbanelinjer i distriktet.

Administrativ inndeling 
Byen Rjazan er delt inn i fire administrative distrikt: Moskovskij, Oktjabrskij, Sovetskij og Zjeleznodorozjnij.

Attraksjonar i Rjazan 
 Rjazans kreml
 Pavlov-museet
 Arkitektonisk museum
 Kunstmuseum
 Dramateater
 Pjanijparken

Kjende personar frå Rjazan 
 Ivan Pavlov, medisinar, fysiolog, nobelprisvinnar.
 Konstantin Tsiolkovskij, rakettforskar.
 Sergej Jesenin, dikter.
 Andrej Markov, matematikar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Rjazan» frå , den 15. november 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad for Rjazan (russisk)
 Rjazan si historie (russisk)
 Rjazan-portal (russisk)
 Foto frå Rjazan 
 Uspenskij-katedralen 
 Reiseinfo for Rjazan (pdf-fil)
Fyrstedømet Rjazan

Fyrstedømet Rjazan oppstod i 1078, då det vart skild ut frå fyrstedømet Tsjernigov. I 1521 vart fyrstedømet ein del av storfyrstedømet Moskva. Den første herskaren av Rjazan var visstnok Jaroslav Sviatoslavitsj, fyrste av Tsjernigov (ein by i Kiev-riket), sineare fyrste av Murom-Rjazan.

I 1097 vart fyrstedømet sjølvstendig (storfyrstedøme). I desember 1237 vart Rjazan rasert av monglane til Batu Khan og den gamle hovudstaden vart øydelagd. I 1301 tok fyrst Daniel av Moskva Rjazan på grunn av forræderiet til bojarane og sette fyrst Konstantin i fengsel. I 1305 gav son til Daniel, fyrst Jurij av Moskva ordre om å drepe han. Dei neste to etterkomarane til Konstantin vart drepne av Den gylne horden. I 1380 tok fyrst Oleg Ivanovitsj, som ein alliert av Mamai, del i slaget ved Kulikovo.

Meste av tida medan det eksisterte var fyrstedømet Rjazan i konflikt med fyrstedømet Pronsk, før sistnemnde vart annektert av Rjazan i 1483 under regjeringstida til Anna av Rjazan.

I 1520 vart storfyrste Vasilij III av Russland tatt til fange og sett i fengsel i Moskva, og vart den siste storfyrsten av Rjazan på grunn av forholdet til krim-khanen Mehmed I Giray. I 1521 flykta fyrst Ivan Ivanovitsj til storfyrstedømet Litauen, og etter dette vart Rjazan innlemma i storfyrstedømet Moskva.

Fyrstar av Rjazan
 1097–1129 Jaroslav Sviatoslavitsj
 1129–1143 Sviatoslav Jaroslavitsj (d. 1145)
 1143–1145 Rostislav Jaroslavitsj (d. 1155)
 1145–1178 Gleb Rostislavitsj (d. 1178)
 1178–1207 Roman Glebovitsj (d. ca. 1210)
 1213–1217 Roman Igorevitsj (d. 1217)
 1217–1235 Ingvar Igorevitsj (d. 1235)
 1235–1237 Jurij Igorevitsj (d. 1237)
 1237–1252 Ingvar Ingvarevitsj (d. 1252)
 1252–1258 Oleg Ingvarevitsj den raude (1230–1258)
 1258–1270 Roman Olegovitsj (d. 1270), helgenen
 1270–1294 Fjodor Romanovitsj (d. 1294)
 1294–1299 Jaroslav Romanovitsj (d. 1299)
 1299–1301 Konstantin Romanovitsj (d. 1305)
 1301–1308 Vasilij Konstantinovitsj (d. 1308)
 1308–1327 Ivan Jaroslavitsj (d. 1327)
 1327–1342 Ivan Ivanovitsj Korotopol (d. 1343)
 1342–1344 Jaroslav Aleksandrovitsj (d. 1344)
 1344–1350 Vasilij Aleksandrovitsj (d. 1350)
 1350–1402 Oleg Ivanovitsj (d. 1402)
 1402–1427 Fjodor Olegovitsj (d. 1427)
 1427–1456 Ivan Fjodorovitsj (d. 1456)
 1456–1483 Vasilij Ivanovitsj Tretnoj (d. 1483)
 1483–1500 Ivan Vasilievitsj (d. 1500)
 1500–1521 Ivan Ivanovitsj (1496–1534)

Bakgrunnsstoff
 Fyrstedømet Rjzan (russisk)
 Kart over fyrstedømet
 Fyrstane av Rjazan

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ryazan Principality» frå ,  den 15. november 2008.  
 

Skipingar i 1129
Rjazan oblast
Russisk historie
Rjazan
Rjazan
Nedleggingar i 1521
Penza

Penza (russisk Пе́нза) er ein by i Russland og er det administrative senteret i Penza oblast. Byen ligg ved elva Sura, 625 km søraust for Moskva. I 2007 hadde byen om lag 510 000 innbyggjarar.

Historie 
Penza vart grunnlagd i 1663 som ein grensepost på det som då landegrensa til Russland mot søraust. Byen er kalla opp etter elva han opphavleg låg ved. Sidan byen opphavleg låg i eit grenseland vart dei fleste husa bygd av tre og byen utvikla seg utan noko overliggjande plan. På 1700-talet vart Penza eit viktig handelssenter.

I 1774 vart Penza tatt av opprørshæren til Jemeljan Pugatsjov, etter at borgarar i byen slapp kosakkane inn i byen. Dei første husa i stein starta å dukke opp etter 1801 og i 1809 hadde Penza fått over 13 000 innbyggjarar.

Under den russiske borgarkrigen starta dei tsjekkoslovakiske legionane eit anti-bolsjevikisk opprør i Penza. Under sovjetperioden utvikla byen seg som eit regionalt industrielt senter.

I dag 
I dag vert Penza rekna som eit regional senter for høgare utdanning. Byen har seks universitet, 13 høgskular og 77 offentlege skular. Penza er òg vertsby for tre teater, fire museum og tre kunstgalleri.

Topografisk sett skil Penza seg kraftig frå dei omliggande byene, med sitt bølgjande bakkelandskap og omkringliggande skogar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Penza» frå , den 15. november 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad  
 Penza Online

Busetnader grunnlagde i 1663
Edmund

Edmund er ei moderne form av det gamal-engelske mannsnamnet Eadmund, som har sitt opphav i ead, «rikdom, lykke» og mund, «vern».

Edmond er ei fransk form av namnet.

Kjende personar med namnet
Personane i lista er ordna kronologisk etter fødselsår.
 Edmund I av England (921–946), konge av England frå 939 til sin død
 Edmund II av England (ca. 989–1016), konge av England frå 1016 til sin død
 Edmund Spenser (1552–1599), engelsk diktar
 Edmund Halley (1656-1742), engelsk astronom som gav namn til Halleys komet
 Edmund Burke (1729–1797), britisk politikar
 Edmund Husserl (1859–1938), tysk-tsjekkisk filosof
 Edmund Hillary (1919–2008), newzealandsk fjellklatrar som var den første til å stige Mount Everest
 Edmund Harris Utne (f. 1942), eigar av Hotel Ullensvang
 Edmund Edvardsen (f. 1943), norsk forfattar
 Edmund Austigard (f. 1964), norsk forfattar
 Edmund Asbøll, norsk pasientskade-advokat

Annan bruk av namnet
 SS Edmund Fitzgerald, amerikansk frakteskip

Mannsnamn
Edgar

Edgar er eit mannsnamn med opphav i det gamal-engelske namnet Eadgar, danna av ead, «rikdom, lykke», og gar, «sverd». Játgeirr var ei norrøn form av namnet.

Kjende personar med namnet 
Personane i lista er ordna kronologisk etter fødselsår.
 Edgar Allan Poe (1809–1849), amerikansk poet og forfattar
 Edgar Rice Burroughs (1875–1950), amerikansk forfattar
 Edgard Varèse (1883 - 1965), fransk-amerikansk komponist
 Edgar B. Schieldrop (1891–1965), norsk ingeniør og professor i anvendt matematikk
 J. Edgar Hoover (1895–1972), amerikansk, direktør for FBI frå 1924 til 1972
 Per Edgar Kokkvold (f. 1946), norsk journalist og redaktør
 Edgar Savisaar (f. 1950), estisk politikar
 Edgar M. Marthinsen (f. 1954), norsk professor i sosialt arbeid
 Edgar Álvarez (f. 1980), honduransk fotballspelar

Mannsnamn
Tjumen

Tjumen (russisk Тюме́нь) er ein by i Russland og administrativt senter for Tjumen oblast. Byen ligg ved elva Tura, på Det vestsibirske låglandet, rundt 2000 km aust for Moskva. 
Han hadde i 2007 550 000 innbyggjarar.

Historie 
Tjumen var den første russiske byen i Sibir, grunnlagd i 1586 av Fjodor I av Russland på staden der tatarbyen Tsjimgi-Tura låg. Tjumenområdet av Sibir-khanatet vart annektert til Russland av kosakken Jermak Timofejevitsj i 1585 og året etter vart byen Tjumen grunnlagt som eit russisk fort. Til å byrje med utgjorde streltsarar og kosakkar brorparten av folkesetnaden i Tjumen.

På 1600- og 1700-talet vart Tjumen eit viktig handelssenter og ein viktig by for produksjon av lêrvarer og handverk. I 1763 budde rundt 7000 menneske i Tjumen. I 1836 vart den første dampbåten i Sibir bygd i Tjumen og i 1885 vart byen knytt til den transsibirske jernbanen.

Under den russiske borgarkrigen vart Tjumen først kontrollert av admiral Aleksander Koltsjak og hans sibirske kvite arme, men i januar 1918 vart byen teke av den raude armeen.

På 1930-talet vart Tjumen ein av dei store sibirske industribyane i Sovjetunionen. Av produkta som vart laga i byen var dampbåtar, frakteskip, møblar, pelsverk og lêrklede. 

Under den andre verdskrigen vart den balsamerte kroppen til Lenin flytta frå Moskva til eit skjult gravkammer i det som no er jordbruksinstituttet i Tjumen. Mange fabrikkar vart òg flytt frå den europeiske delen av Sovjetunionen til Tjumen. Mange slags militærutstyr vart produsert i byen. 14. august 1944 vart byen hovudstad i det vidstrakte Tjumen oblast. 

I 1948 vart det oppdaga olje i Tjumenområdet og på 1960- og 1970-talet vart oljeindustrien ein sentral del av økonomien til byen.

Økonomi og næringsliv 
Tjumen er i dag eit viktig senter for olje og gassindustrien i Russland. Levestandarden til Tjumens innbyggjarar er med unntak av Moskva den høgaste i landet. Selskap som Gazprom, LUKoil og Yukos har basert store delar av sine aktivitetar i Tjumen.

Elles er dei viktigaste industriane skips- og maskinbygging, i tillegg til produksjon av kjøttprodukt og kjemisk industri. Tjumen ligg ved hovudstrekninga på den transsibirske jernbanen og har ei elvehamn og ein internasjonal lufthamn, der flyselskapet UTair har hovudkvarteret sitt .

Geografi og klima 
Bysenteret består av ein kombinasjon av nyare bygningar og sjarmerande gamle tømmerhus. Lengre ut består byen av ei blanding av slitne bustadblokker frå sovjettida, nyare høghus og gamle tømmerbygningar.

Tjumen har kontinentalt klima, med varme somrar og kalde vintrar. Om vinteren bygger dei lokale innbyggjarane fleire isparkar med skulpturar av snø og is og leikeområde for barna.

Kjende personar frå Tjumen 
 Irving Berlin, amerikansk komponist av russisk opphav.
 Galina Kukleva, skiskyttar og olympisk meister.
 Albina Akhatova, skiskyttar.

Bakgrunnsstoff 
 Tjumen by
 Informasjonsportal for Tjumen

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tjumen» frå ,  den 15. november 2008.  
 

Busetnader grunnlagde i 1586
It's learning

it’s learning er ei digital læringsplattform som er utvikla av eit norsk selskap med same namn. Systemet har over 750 000  brukarar i heile Skandinavia. Mange norske skular og etatar nyttar systemet, både universitet som NTNU, ungdomsskular og vidaregåande skular gjennom fylket.

For å kunne nytte systemet må ein skule eller ein etat ha registrert ein som brukar. Med tildelt brukarnamn og passord får ein då tilgang til skulen/etaten sitt område på it’s learning.

Plattforma har brukarar i Skandinavia, Nederland, Storbritannia, Spania, Tyskland og Tyrkia.

Referansar 

E-læring
Utdanningsutstyr
Skipingar i 1999
Norsk Salmehistorie

Norsk Salmehistorie er oppslagsverk utgjeve i 1879 og 1880, forfatta av sokneprest J.N. Skaar. I verket vert historia til dei 634 salmane i Landstads kirkesalmebog drøfta over ca. 1350 sider. Vidare er det bruka om lag 45 sider på å gje ein kortfatta biografi over dei 21 norske salmediktarane som har skrive salmar i salmeboka. 

I Norsk Salmehistorie finn vi for kvar salme fyrst salmen i originaltekst, i den eldste kjende forma. Eit unntak for denne regelen har Skaar gjort når han veit kva for versjon omsetjaren har nytta, då har han trykt denne teksten, med opplysningar om avvik frå opphavleg originaltekst. For mange av salmane finn vi opplysningar om bakgrunnen til salmen, og i nokre høve ein kort omtale av salmediktaren. 

Vidare er det nemnt kva for salmebøker salmen er med i, og kva for redaksjonelle endringar som er gjort i salmetekstane i dei ulike salmebøkene. Norsk Salmehistorie har òg opplysningar om dei brukte melodiane. 

Forordet til Norsk Salmehistorie er trykt fremst i andre bandet, og datert Gjerpen prestegard St. Hans Dag 1880.

Ved å knyte dette hymnologiske verket til Landstads Kirkesalmebog, var Skaar med å favorisere denne salmeboka i kappløpet med Hauges Salmebok, som han sjølv hadde vore medarbeidar til. Norsk Salmehistorie var det fyrste salmehistoriske verket som vart skrive i Noreg, og det har vore eit verdfullt kjeldeskrift for alle seinare norske salmehistorikarar.

Kjelder: 
 J.N. Skaar: Norsk Salmehistorie b. I og II, F. Beyers forlag, Bergen 1879-80
 Kristen sang og musikk Runa forlag 1962

Salmar
Norske oppslagsverk