alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Henrik Nordbrandt

Henrik Nordbrandt () er ein dansk forfattar og lyrikar.

Han har største delen av det vaksne livet sitt budd utanfor Danmark, i Tyrkia, Hellas og Spania.

Bibliografi 	
 1966 Digte, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1967 Miniaturer, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1969 Syvsoverne, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1972 Omgivelser, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1974 Opbrud og Ankomster, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1975 Ode til Blæksprutten og andre kærlighedsdigte, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1976 Glas, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1977 Istid, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1977 Guds hus, dikt, (Augustinus) 
 1978 Breve fra en ottoman, essaysamling, (Gyldendal, København) 
 1979 Rosen fra Lesbos, dikt, (Swing) 	
 1979 Spøgelseslege, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1980 Forsvar for vinden under døren, dikt, (Brøndum) 	
 1981 Udvalgte digte, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1982 Armenia, dikt, (Gyldendal, København) 
 1983 Finkelsteins blodige bazar, roman, (Gyldendal, København) 	
 1984 84 digte, dikt, (Gyldendal, København) 	
 1985 Violinbyggernes by, dikt, (Gyldendal, København) 
 1986 Håndens skælven i november, dikt, (Brøndum) 	
 1987 Under mausolæet, dikt, (Gyldendal, København) 
 1988 Nissen flytter med, essaysamling, (Gyldendal, København) 	
 1989 Vandspejlet, dikt, (Gyldendal, København) 
 1990 Tifanfaya, barnebok, (Dansklærerforeningen) 	
 1991 Glemmesteder, dikt, (Brøndum) 	
 1992 Støvets tyngde, dikt, (Gyldendal, København) 
 1993 Den elektriske mus, barnebok, (Gyldendal, København) 
 1994 Damelår og andre specialiteter, tyrkisk kokebok, (Brøndum) 	
 1995 Ormene ved himlens port, dikt, (Gyldendal, København) 
 1996 Ruzname. Dagbog. 4. Marts 1995 - 4. Marts 1996, (Brøndum) 	
 1998 Drømmebroer, dikt, (Gyldendal, København)
på norsk:
2000 Drømmebroer (Cappelen, Oslo) ISBN 82-02-19125-4	
 1999 Egne digte, dikt, (Gyldendal, København) 
 2001 Fralandsvind, dikt, (Gyldendal, København) 
 2002 Døden fra Lübeck, erindringsbok, (Gyldendal, København) 	
 2004 Pjaltefisk, dikt, (Gyldendal, København)

Prisar og utmerkingar 
 1980 Det Danske Akademis Store Pris
 2000 Nordisk råds litteraturpris for diktsamlinga Drømmebroer
 Medlem av Det Danske Akademi frå 2014
 Statens Kunstfonds hædersydelse

Kjelder 

Danske forfattarar
Danske diktarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Personar med verk i den danske kulturkanonen
Det Danske Akademis Store Pris
Statens Kunstfonds hædersydelse
Medlemmar av Det Danske Akademi
Folk frå Frederiksberg
Sameloven

Sameloven, eigentleg Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold, vart vedteken i 1987 i eit forsøk på å gjera god att mykje av den uretten samane hadde opplevd frå det norske samfunnet. 

Loven oppretta Sametinget og set retningslinjer for kva område det skal ta for seg, kven som kan stemma og bli valde inn på tinget, kor ofte vala skal skje og kva valkretsar som gjeld.

Sameloven seier òg at i dei kommunane som har vald å ha norsk og samisk til forvaltingsspråk, har ein kvar rett til å uttala seg og få svar på samisk i tilhøve til offentlege organ, helsetenester, politiet, rettsvesenet og Den norske kyrkja. Samisktalande har òg krav på undervisning på samisk.

Sjå også 

 Samiske område i Noreg

Norske lover
Emne knytte til samar
Peer Hultberg

Peer Hultberg () i Vangede) var ein dansk forfattar, doktor i polsk og psykoanalytikar. Han voks opp i Horsens og Viborg.

Han studerte i København, Skopje, Warszawa, London og Zürich.

Han debuterte som forfattar i 1966 med romanen Mytologisk landskab med Daphnes forvandling. Sentralt i forfattarskapet står for utan romanen Præludier frå 1990 (om Chopin) dei fortetta historiene i verka Requiem og Byen og Verden. Det litterære gjennombrotet kom med Requiem i 1985. 

Bøkene hans er omsette til norsk, svensk, tysk, fransk og italiensk. Hultberg har omsett skodespel frå fransk, tysk, engelsk og polsk til dansk.

Bibliografi 
 1966 Mytologisk landskab med Daphnes forvandling,roman (Arena forlag)
 1968 Desmond!, roman (Arena forlag)
 1985 Requiem, roman (Gyldendal forlag)
 på norsk:
 1991 Preludier omsett av Knut Ofstad (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1988 Slagne veje : fortællinger, noveller (Gyldendal forlag)
 1989 Præludier, roman (Gyldendal forlag)
 1991 Fjernt fra Viborg, noveller (Nørhaven forlag)
 1992 Byen og Verden, roman (Lindhardt og Ringhof forlag)
 på norsk:
 1993 Byen og verden : roman i hundre tekster omsett av Svein Jarvoll (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1995 Kronologi : prosa 1964-1994, noveller (Lindhardt og Ringhof forlag)
 1998 De skrøbelige, skodespel (Lindhardt og Ringhof forlag) 
 2000 Fædra & Kunstgreb, skodespel (Lindhardt og Ringhof forlag)
 2001 Vennebogen & Koglerier, skodespel (Lindhardt og Ringhof forlag)
 2004 Tre skuespil, skodespel (Lindhardt og Ringhof forlag)

Prisar og utmerkingar 
 1986 Otto Benzon-Prisen 
 1992 Den danske kritikarprisen
 1993 Nordisk Råds litteraturpris for romanen Byen og verden
 1997 Irmgard Heilmann prisen 
 2001 Dansk-tysk Selskabs pris 
 2001 Hubert-Fichte-prisen
 2004 Det Danske Akademis Store Pris

Bakgrunnsstoff
Peer Hultberg hos litteratursiden.dk 

Danske romanforfattarar
Danske dramatikarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Det Danske Akademis Store Pris
Statens Kunstfonds hædersydelse
Elevar ved Københavns Universitet
Tilsette ved Københavns Universitet
Folk frå Gentofte
Ouidah

Ouidah er ein by på atlanterhavskysten av Benin. 

Byen heitte opphavleg Ajuda. Portugisarane kom til byen i 1580, og han voks snart som følgje av slavehandel. Både portugisarar, engelskmenn, franskmenn og danskar bygde fort i byen for å verna om slaveinteressene sine. São João Batista, det portugisiske fortet, høyrde til Portugal heilt fram til 1960. Det huser nå eit museum.

I Ouidah kan ein også sjå kunstgalleriet Maison du Brésil, eit voodootempel, ei kyrkje frå tidleg 1900-tal og den heilage skogen Kpasse, som inneheld fleire bronsestatuar.

Route des Esclaves, slaveruta, var den vegen slavane tidlegare blei frakta til stranden og inneheld i dag talrike statuar og monument til minne om dette.

Kjende folk frå Ouidah 
 Angélique Kidjo (f. 1960), musikar
 Oscar Olou (f.1987), fotballspelar

Byar i Benin
Gnu

Gnu er ei slekt av store klauvdyr med vitskapleg namn Connochaetes. Dei har ein kort, tjukk hals og smalt hovud. Begge kjønn har horn som snor seg innover, men kua har mindre horn enn oksen. 
Dei kan ha ei skulderhøgd på 1,15-1,4 meter, og veg mellom 150 og 250 kg. Dyra kan bli over tjue år gamle.

Gnuane lever i store flokkar med mange kyr og ein hann (typisk ein hann til 150 hoer). 
Dei held til på savannen og i opne skogar i det sørlege Afrika, særleg Serengeti. Dei kan springa opptil 50 km om dagen.

Artar av gnu 
 Kvithalegnu (Connochaetes gnou)
 Stripegnu (Connochaetes taurinus)

Bakgrunnsstoff 

 Gnu ved Vår vidunderlige verden (vulkaner.no)

Kvegdyr
Mainz

Mainz er ein by i Tyskland i delstaten Rheinland-Pfalz med om lag 200 000 innbyggjarar. Byen ligg ved Rhinen der ho møter elva Main. Mainz har universitet, bispedømmesete og fleire fjernsyns- og kringkastingsorganisasjonar. Dei største nabobyane er Wiesbaden, Darmstadt og Frankfurt am Main.

Mainz utgjer eitt av dei fem store bysentera i Rheinland-Pfalz.

Folketalet passerte i byrjinga av 1900-talet 100 000 innbyggjarar og Mainz fekk dermed status som storby. Folketalet i 2002 var på 183 822 (ytterlegare 18 619 har hovudbustad andre stader, men eiger ein bustad i Mainz).

Mainz ligg 25 minutt med S-Bahn frå Frankfurt internasjonale flyplass.

Historie 

Mainz er meir enn 2 000 år gamal. 13 f.Kr. vart det bygd ei romersk festning på staden.

I Mainz vart boktrykkarkunsten utvikla av pionerar som Johann Gutenberg, Johann Fust og Peter Schöffer (svigerson av Fust). Den første boka som vart trykt med mekansikedelar vart trykt her. Denne boka vert kalla «Gutenbergs bibel», og i dag finst det tre perfekt bevarte eksemplar av boka. Ein i London, ein i Parisog ein i Washington D.C.. Teknikken som boktrykkarane i Mainz nytta bygde på den kinesiske boktrykkarkunsten, og sjølv papiret som vart nytta var sannsynlegvis ei kinesisk oppfinning.

Bydelar 
Byen er delt inn i 15 bydelar: Altstadt, Neustadt, Mombach, Gonsenheim, Hartenberg-Münchfeld, Oberstadt, Bretzenheim, Finthen, Drais, Lerchenberg, Marienborn, Hechtsheim, Ebersheim, Weisenau og Laubenheim.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Byar i Rheinland-Pfalz
Byar i Tyskland
Delstatshovudstader i Tyskland
Hamnebyar i Tyskland
Bab

I sjiaislam var ein bab (frå arabisk باب bāb, ‘port’), ein av fire menneske som frå 874 til 941 var meklarar mellom folket og den siste imamen. Det arabiske fleirtalet av bab er abwāb (ابواب), og er ofte brukt for å snakka om dei i hop.

På 800-talet levde imamane under Abbasid-kalifane, som sette seg sterkt imot sjiamuslimane. For å vera trygge slutta dei 10. og 11. imamane å treffa tilhengjarane sine. I staden brukte dei ein talsmann som heitte Uthman al-Amri.

Den 11. imamen, Hassan al-Askari, døydde i 874. Barnet til Hassan, Abu'l-Qasim Muḥammad eller Muhammad al-Mahdi som då var fire år gammal, forsvann då far hans døydde. Sjiamuslimar trur han gøymde seg for å verta trygg. Dei trur at han gjekk attanfor «porten av formørking», og sette Uthman al-Amri som meklar mellom han og folket. Uthman blei kalla ein bab, for det var ved han at imamen sitt lys skein på jorda.

Etter at Uthman døydde blei sonen hans den neste baben. Det var i alt fire menneske som vart babar. Den siste av dei heitte Abu'l Hassan Ali. Han døydde i 941. Før han døydde blei han spurd kven som skulle verta bab etter han, men han berre sa «Gud har sitt føremål, og det skal han fullføra.» Tida med babane slutta med det, og det har ikkje vore nokon bab i sjiaislam sidan.

Bab i bahá'í-trua og bayánismen 
Sjå òg: Ali Muhammad Shirazi

Ordet 'bab' har også ei spesiell tyding i bahá'í-trua og bayanisme, der det er ein tittel for grunnleggjaren deira, Ali Muhammad Shirazi.

Ali Muhammad tok tittelen Báb i 1844 då han forkynte misjonen sin. Han meinte at han hadde to rangar, den første som ein manifestasjon av Gud som tala med Gud si røyst, og den andre som eit levande menneske. Han var difor Gud sin port, som var komen for å bli den nye vegen som folket kunne nå Gud gjennom. Denne meininga var svært ulik den tradisjonelle tydinga av ordet, og blir ofte misforstått av mange som trur at han hevda at han var ein ny meklar.

Ali Muhammad prøvde å gjera meininga si klar gradvis. Han tok titlane qaim og mahdi, som var dei tradisjonelle titlane den siste imamen skulle få når han kom tilbake, i 1848. I 1849, etter at han hadde openberra den heilage boka si, Bayan, og lausrive seg heilt frå islam, tok han tittelen noqṭah (‘punktet’). Alle titlane hadde den same tydinga og viste kva slags misjon han sa han var gjeven.

I bahá'í-trua i dag er «Báb» brukt som hovudtittelen til Ali Muhammad, og dei andre titlane han tok vert så godt som aldri nytta. I bayanismen derimot er Ali Muhammad kjend med den siste tittelen han tok, noqṭah eller noqṭey-e-ūlā (‘det opphavlege punktet’), som bayaniar seier viser best kva rangen og misjonen hans var.

Islam
Bahai
Filosofi

Filosofi (kjærleik til visdom, frå gresk philos og sophia) er det kritiske studiet av dei mest fundamentale spørsmåla menneskeslekta har vore i stand til å stille, til dømes innan tru, eksistens, etikk og moral. Logikk handlar om å konstruere gyldige argument, og spelar ei sentral rolle i filosofisk diskusjon.

Avgrensing av disiplinen 
Sidan Aristoteles har filosofien vore oppdelt i praktisk og teoretisk filosofi. Målet til dei praktiske vitskapane er handling, mens målet til dei teoretiske vitskapane er viten. Sidan renessansen er også disiplinen filosofihistorie komen til. Den teoretiske filosofien blir ofte inndelt i erkjennelsesteori, metafysikk og vitskapsfilosofi. Den praktiske filosofien blir ofte inndelt i etikk, metaetikk, politisk filosofi og estetikk. Men også til dømes pedagogisk filosofi kan reknast til desse. Filosofi grensar mot andre fagområde som til dømes lingvistikk, psykologi og pedagogikk.

Historie

Gresk filosofi 
Vestleg filosofi reknar opphavet sitt til det klassiske Hellas med naturfilosofane Thales frå Milet; etter han følgjer Anaksimander, Heraklit, Parmenides og Demokrit saman med andre førsokratiske tenkjarar.

Heretter følgde Sokrates, som vendte filosofien vekk frå naturen og mot mennesket. Den mest berømte eleven til Sokrates var idealisten Platon og eleven hans igjen var Aristoteles, som forsvarte empirien mot idealismen. Dei tre blir oftast rekna som vestens første store filosofar.

Seinantikken og mellomalderen 
I seinantikken var særleg nyplatonismen populær, med Plotin som første hovudrepresentant. Den nyplatonske tradisjonen vart særleg vidareført i kristendommen, mens dei jødiske og muslimske filosofane hovudsakleg vidareutvikla den aristoteliske tradisjonen i kombinasjon med sterk vekt på empiri og rasjonalisme. Særleg viktige namn her er den muslimske filosofen Ibn Rushd, den persisk-muslimske filosofen al-Farabi og den jødiske filosofen Moses Maimonides.

Den tidlege modernismen 
I kjølvatnet av renessansen og den vitskaplege revolusjonen kom dei to filosofiske retningane rasjonalisme, forfekta av mellom anna René Descartes, Gottfried Wilhelm Leibniz og Baruch de Spinoza, og empirisme, forfekta av blant anna John Locke og David Hume. Desse la hovudvekt på fornufta og erfaringa. Immanuel Kant lagde en syntese av desse to retningane, ved å leggje vekt på aktiv bearbeiding av sanseinntrykka.

1900-talet 
Filosofien på 1900-talet var dominert av filosofar som Ludwig Wittgenstein, Gottlob Frege, Bertrand Russell, Martin Heidegger, Edmund Husserl, Donald Davidson, John Langshaw Austin, Kurt Gödel og Michel Foucault.
Ein av dei mest kjende norske filosofane frå denne tida er Arne Næss.

Sjå også 
 Filosofar

Bakgrunnsstoff

 Wikisource
Arkeologi

Arkeologi er studiet av menneskeleg aktivitet, det vil seie korleis dei levde, kva dei levde av, og eventuelt kvar dei kom frå eller drog til, hovudsakleg gjennom studiet av dei materielle leivningane som finst etter dei på og i jorda. Systematiske arkeologiske utgravingar er ei viktig metode for å skaffe fram dette materialet. Men moderne teknikk har òg stilt andre metodar til rådvelde for arkeologien, som til dømes fotografering frå fly og bruk av såkalla georadar, eit apparat som kan avteikne konstruksjonar som ligg under jordoverflata.
 
Arkeologi er den viktigaste måten å finne ut meir om tidleg menneskeleg historie på frå så gamal tid at det ikkje finst skriftlege kjelder å halde seg til, såkalla førhistorisk tid, før ein tok til å skrive. Arkeologiske metodar kan også brukast til å gje kunnskap om livet i  historisk tid, og fylle ut hòl og stadfeste eller avkrefte påstandar i skriftlege kjelder frå slike tider, som dei mange arkeologiske utgravingane av leivningar frå mellomalderen gjev gode døme på.

Sjå au 
 Arkeologisk kultur

 Nokre arkeologiske disiplinar:
 Arkeologisk teori 
 Egyptologi
 Historisk arkeologi
 Historisk osteologi
 Klassisk arkeologi
 Marinarkeologi

 Dateringsetodar:
 Karbondatering/radiologisk datering (av organisk materiale)
 Pollendatering
 Termoluminesens
 Typologi
 Årringsdatering/dendrokronologi

 Lovar:
 Kulturminneloven, lov nr. 50/1978

 Funntypar:
 Avfall etter busetnad
 Bautasteinar
 Byggverk frå eldre tider
 Gravminne, gravfelt og gravhaugar
 Leivningar etter menneske, til dømes myrlik, mumiar, lik og beinrestar i gravhaugar, på gravfelt
 Myrfunn
 Reiskap av stein, knokkel, gevir og avfall frå produksjon av reiskap
 Ruinar
 Stolpehol og andre spor under jordoverflata etter byggverk og konstruksjonar
 Trekol og innretningar etter eldstadar
 Trekolhaldige lag i jorda, pollen (korn av blomsterstøv) etter særskilde planter og andre spor som tyder på menneskeleg aktivtet

 Arkeologiske museum i Noreg
 Arkeologisk museum i Stavanger
 Bergen Museum
 Bryggens museum i Bergen
 Kulturhistorisk museum i Oslo
 Tromsø Museum
 Vitenskapsmuseet i Trondheim

Bakgrunnsstoff 

 Nettstaden Arkeologen, Bergen Museum, Universitetet i Bergen. 
 arkeologiforum.no  - Arkeologisk nettforum

Arkeologi
Vitskapar
Gåte

Ei gåte  (norrønt gáta, har samanheng med 'å gjetta') er eit spørsmål med eit svar som er ukjent eller vanskeleg å finna. Gåter kan vera djupe filosofiske spørsmål, mysterium ein prøver å finna ut av i vitskapen, eller ei form for underhalding.

Gåtar har spelt ei rolle i mytologien, til dømes måtte Odyssevs svara på ei gåte då han møtte ein sfinks, og Odin lurte mange fiendar ved å stille dei lure gåter. 

Ein finn gåter i litteraturen, til dømes som ein svært viktig del i Hobbiten av J.R.R. Tolkien.

Det finst gåter frå norrøn tid og nyare gåter på rim frå både norsk folkedikting og frå britiske litteratar.

Nyare gåter kan vera forma som vitsar. Svaret på desse er ikkje logisk, men er overraskande, absurd, eller lagar eit ordspel.

Sjå òg
Paradoks
Rebus

Kjelder

Litteratursjangrar
Folkedikting
Hjernetrim
Gissespel
Ord frå norrønt
Pia Tafdrup

Pia Tafdrup () i København) er ein dansk forfattar. Ho er utdanna cand. mag. frå Københavns Universitet.

Ho debuterte som forfattar i 1981 med diktsamlinga Når der går hul på en engel.

Bibliografi 
 1981 Når der går hul på en engel, diktsamling (Borgen forlag) 
 1982 Intetfang, dikt (Borgen forlag) 
 1983 Den inderste zone, dikt (Borgen forlag)
 1985 Springflod,dikt (Borgen forlag)
 1986 Hvid feber, dikt (Borgen forlag) 
 1988 Døden i bjergene, skodespel (Teaterforlaget DRAMA) 
 1988 Sekundernes bro, dikt (Borgen forlag) 
 1991 Over vandet går jeg, skisse til ein poetikk (Borgen forlag) 
 1992 Jorden er blå, skodespel (Teaterforlaget DRAMA) 
 1992 Krystalskoven, dikt (Borgen forlag) 
 1994 Territorialsang, dikt (Borgen forlag) 
 1998 Dronningeporten, dikt (Gyldendal forlag)
 1999 Tusindfødt, dikt (Gyldendal forlag)
 1999 Digte 1981-83, dikt (Gyldendal forlag)
 2000 Digte 1984-88, dikt (Gyldendal forlag)
 2001 Digte 1989-98, dikt (Gyldendal forlag)
 2002 Hvalerne i Paris, dikt (Gyldendal forlag)
 2004 Hengivelsen, roman (Gyldendal forlag)

Prisar og utmerkingar 
 1995 Weekend-avisens litteraturpris
 1996 Emil Aarestrup Medaljen
 1997 Dansk Litteraturpris for Kvinner aa Ragna Sidéns Fond
 1999 Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga Dronningporten
 2001 Riddar av Dannebrogordenen

Bakgrunnsstoff 
Offisiell nettside hjå Gyldendal forlag 

Danske forfattarar
Medlemmar av Det Danske Akademi
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Dannebrogordenen
Statens Kunstfonds hædersydelse
Folk frå København
Folkegruppe

Ei folkegruppe er ei stor eller lita gruppe menneske som har noko til felles, som språk, kultur, historie, avstamming eller religion. Dei kan sjå på seg sjølve som ei folkegruppe eller bli sett på som ei av andre.

Ulike folkegrupper kan leva med strenge skilje mellom seg, som i det indiske kastesystemet, eller dei kan blanda seg med kvarandre, som i Latin-Amerika. Det er også slik at små grupper kan bli gruppert som ei stor, som med aboriginarane i Australia, eller at ei større gruppe bryt seg opp i fleire små, som med jugoslavane etter Tito.

Ein har kalla folkegrupper ved ulike namn gjennom tidene. Då ein byrja å fokusera på folkegrupper på 1800-talet var nasjon populært, på 1800- og første halvdel av 1900-talet var rase mykje brukt. Omgrepet rase er blitt svært negativt lada, ettersom det vart brukt til å forsvara eit utal overgrep. I dag bruker ein gjerne ordet etnisitet om folkegrupper.

Døme på folkegrupper 
 Nordmenn
 Skandinavar
 Romanifolk
 Jødar
 Samar
 Tamilar
 Parsarar
Tua Forsström

Tua Birgitta Forsström () er ein finlandssvensk lyrikar.

I tillegg til lyrikk har ho skrive revyar, radioteater, kammerspel, kabarétar og tekstar for eit oratorium og ei kantate. Ho vert rekna for å vera ein av dei viktigaste svenskspråklege lyrikarane i sin generasjon. Ho debuterte som forfattar med En dikt om kärlek och annat i 1972.

Bibliografi 
 1972 – En dikt om kärlek och annat
 1974 – Där anteckningarna slutar
 1976 – Egentligen är vi mycket lyckliga
 1979 – Tallört
 1983 – September 
 1987 – Snöleopard
 1990 – Marianergraven
 1992 – Parkerna
 1997 – Efter att ha tillbringat en natt bland hästar
 2003 – Jag studerade en gång vid en underbar fakultet, dikt i samling
 2004 – Där en mild vind från väster blåser
 2006 – Sånger

Prisar og utmerkingar 
 1988 – Edith Södergran-priset
 1991 – Pro Finlandia–medaljen 
 1992 – Svenska Akademiens Finlandspris
 1992 – Göteborgs-Postens lyrikpris
 1993 – Gerard Bonniers lyrikpris
 1998 – Tollanderska priset
 1998 – Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga Efter att ha tillbringat en natt bland hästar
 2003 – Bellmanpriset frå Svenska Akademien
 2007 – Aniara-priset 
 2007 – De Nios stora pris

Finske forfattarar
Finlandssvenske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Svenskspråklege forfattarar
Henry Purcell

Henry Purcell () var ein engelsk komponist, organist og songar. Han komponerte barokkmusikk som med si særeigne blanding av italiensk og fransk musikk med element av eldre engelsk musikk skapte ein eigenarta stil som kom til å bli rekna som typisk engelsk barokkmusikk.

Livssoge 
Purcell blei fødd i Westminster. Onkelen hans fekk han inn i koret i det kongelege kapellet (Chapel Royal), der han lærte å synga og skriva musikk. Det eldste verket hans me kjenner til er eit ode til kongen sin fødselsdag frå 1670.

Han var organist ved Westminster Abbey frå 1679 til 1682, og deretter ved Chapel Royal. I 1683 blei han hoffkomponist.

I 1676 laga han musikk til stykka Aurenge-Zebe av John Dryden, og Epsom Wells og The Libertine. Året etter sette han musikk til tragedien Abdelazar av Aphra Behn, og i 1678 komponerte han musikk for ein nylaga versjon av eit Shakespeare-stykke.

Purcell skreiv ein einaste opera, Dido og Aeneas (1689). Dette er den barokke operaen som er blitt framført mest i nyare tid. Han skreiv også fleire anthem og andre komposisjonar til kyrkjebruk. Han skreiv også odar og hyllingsmusikk til kongelege høve, songar for solostemmer, kammermusikk og musikk for cembalo og orgel. Purcell hadde mellom anna ansvaret for musikken i gravferda til Karl II etter hans død.

I 1695 skreiv Funeral Music for Queen Mary til gravferda for dronning Maria II. Året etter døydde han sjølv, berre nokre og tretti år gammal. Gravferdsmusikken blei framført for hans eiga gravferd i Westminster Abbey.

Purcell etterlét seg ei enkje og tre barn. Kona gav ut ei rekke av verka hans posthumt.

Kjelder

Barokkomponistar
Engelske komponistar
Operakomponistar
Engelske organistar
Musikarar frå London
Teater

Teater er ei kunstform der ein eller fleire skodespelarar opptrer, gjerne sminka og utkledde, for eller saman med eit publikum. Som oftast er ei framsyning nøye fastlagt og innøvd, men skodespelarane kan au improvisere.

Røter 

Den best kjende forma for teater er truleg den der tilskodarane i ein sal ser inn på ein scene der eit dramatikarskrive skodespel blir framført gjennom handling og dialog. 

Denne forma har utvikla seg frå gresk teater, som blei framført i amfiteater. Denne mykje elska kunstforma stamma opphavleg frå rituelle framføringar av myter gjennom musikk, ord og handling, ei form for teater ein kan finna i dei fleste kulturar.

Grekarane delte teateret inn i tre sjangrar, komedie, satyrspel og tragedie. Denne læra prega europeisk teaterkunst i lang tid framover, og dei som skreiv skodespel prøvde gjerne å skriva det ein eller det andre.

Utvikling 

Teater er blitt brukt til underhalding og samfunnskritikk. I vår tid er likevel det reine teateret blitt mindre viktig. Det finst mange nye konkurrentar, både for publikum og dei som ønskjer å ytra seg, til dømes
film, fjernsyn og andre media.

Greiner 

Teateret har ei rekke greiner, frå miming der ein ordlaus skodespelar opptrer for tilskodarane, gjerne utan eller med minimalistisk scenografi, til opera og musikalar som kan vera eit fyrverkeri av musikk, dans, scenografi, lys og tekst.

Former og tradisjonar 
 Commedia dell'Arte
 No-drama
 Opera
 Operette
 Teatersport
 Terukuttu

Teater 
 Nationaltheatret 
 Det Norske Teatret

Sjå au 
 Aktør
 Ballett
 Dramatikar
 Dramaturg
 Improkunst
 Musikal
 Orkestergrav
 Skodespelar
 Stuntmann
 Laiv

Utøvarar som har sett spor
 Antonin Artaud
 Eugenio Barba
 Bertolt Brecht
 Peter Brook
 Etienne Decroux
 Dario Fo
 Jerzy Grotowski
 Keith Johnstone
 Ingemar Lindh
 Konstantin Stanislavskij

Litteratursjangrar
Underhaldning