alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Alessandro Andrei

Alessandro Andrei () er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Firenze. Han vart olympisk meister i kulestøyt i 1984 og vann VM-sølv i same øvinga i 1987.

Aktiv
I sin fyrste store finale i europameisterskapen 1982 vart Andrei tiandemann med 19,28 meter. Året etter vart han nummer sju ved verdsmeisterskapen i Helsingfors med 20,07 meter.

Andrei vart olympisk meister i kulestøyt under OL 1984 i Los Angeles. Han vann tevlinga med 21,26 m, framom Michael Carter og Dave Laut, begge frå USA. Ved europameisterskapen 1986 enda Andrei med 20,73 meter på fjerdeplass, ein centimeter bakom bronsemedaljøren Udo Beyer frå Aust-Tyskland, gullmedaljen gjekk til sveitsaren Werner Günthör på 22,22 meter.

Høgdepunktet for Andrei kom den 12. august 1987. Før den dagen hadde Andrei flytta den italienske rekorden i kulestøyt heile 16 gongar, sist til 22,17 meter. Verdsrekorden til Udo Beyer lydde på 22,64 meter. Ved stemnet i Viareggio presterte Andrei si suverent beste serie gjennom sine mange år som aktiv. Han starta med 22,19 m og heldt fram med 22,37 - 22,72 - 22,84 - 22,91 – 22,74 m. Dermed forbetra han den italienske rekorden i kvart av sine fem fyrste støyt, samstundes som han sette verdsrekord i sitt tredje forsøk og forbetra den både i sitt fjerde og i sitt femte forsøk for dagen. Andrei støytte aldri sidan over 22 meter. To-og-ei-halv veke etterpå var det klart for verdsmeisterskap i Roma. Her vann Werner Günthör med 22,23 meter, medan Andrei tok sølvmedaljen med 21,88 meter.

Til Sommar-OL 1988 i Seoul møtte Andrei som tittelforsvarar, men ikkje som verdsrekordhaldar, då Ulf Timmermann den 22. mai 1988 vart fyrste kulestøytar over 23 m, med sine 23,06 meter. Nettopp Timmermann vann OL-gull, framom Randy Barnes frå USA og Werner Günthör. Med 20,36 meter enda Andrei på sjuandeplassen. Seinare vart han nummer 11 både i VM 1991 og OL 1992.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1982 i Aten: Nr 10 – 19,28 m
VM 1983 i Helsingfors: Nr 7 – 20,07 m
OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 21,26 m, framom Mike Carter (21,09 m)
EM 1986 i Stuttgart: Nr 4 – 20,73 m
VM 1987 i Roma: Sølvmedalje – 21,88 m, bakom Werner Günthör (22,23 m)
OL 1988 i Seoul: Nr 7 – 20,36 m
VM 1991 i Tokyo: Nr 11 – 18,73 m
OL 1992 i Barcelona: Nr 11 – 19,62 m
VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (18,74 m -nr 18)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alessandro Andrei» frå ,  den 3. oktober 2014.  

Italienske friidrettsutøvarar
Kulestøytarar
Deltakarar under sommar-OL 1984
Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1992
Olympiske meistrar for Italia
Epifysen

Epifysen eller konglekjertelen (latin glandula pinealis) er ein endokrin kjertel om lag så stor som ei halv ert. Han sit som ein utvekst over mellomhjernen. Kjertelen veg 0,1-0,2 gram og produserer hormonet melatonin som er viktig for døgnrytmen til kroppen og, hos mange dyr, for sesongmessige endringar som fargen på fjør og pels, reproduksjon, vinterdvale og migrasjon. 

Det var lenge ukjent og omstridt kva funksjon denne kjertelen hadde. Filosofen René Descartes meinte at han var staden for interaksjonen mellom sjel og kropp, mellom det psykiske og det fysiske, sidan ein då trudde at mennesket var det einaste dyret med konglekjertel og sidan det på Descartes' tid var ei allment godteken sanning at berre mennesket har sjel. Vidare gjekk ein ut i frå at sjela ikkje kunne delast, og konglekjertelen var ein av dei få strukturane ein fann i hjernen som ikkje eksisterte i par.

Seinare tids forsking har påvist at konglekjertelen eksisterer hos dei fleste kverveldyr. Hos bruøgle og niauge dannar han eit pinealauge.

Denne delen av hjernen kan verte stimulert under inntak av psykoaktive stoff, til dømes DMT.

Det endokrine systemet
Kjertlar
Hovud og hals
Tatjana Tomasjova

Tatjana Ivanovna Tomasjova () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Perm som tevla på mellom- og langdistansar. Ho vart verdsmeister på 1500 m både i 2003 og 2005, samt europameister på same distansen i 2006. I 2004 vann ho OL-sølv på 1500 m.

Aktiv
Tomasjova deltok på 5000 meter både under Sommar-OL 2000 i Sydney og friidretts-VM året etter. Ho vart nummer 13 i Sydney og nummer 10 i Edmonton i 2001.

Ved europameisterskapen 2002 i München deltok Tomasjova på 1500 meter og tok bronsen på tida 4.01,28, over to sekundar bak dei to andre medaljevinnarane. I 2003 vann ho gullmedaljen på 1500 m i VM i friidrett 2003 med 3.58,5 etter å ha slått førre års europameister, tyrkiske Süreyya Ayhan, med eit halvt sekund. Under Sommar-OL 2004 i Aten fekk ho sølvmedaljen på 1500 m, britiske Kelly Holmes vann på 3.57,9, Tomasjova hadde 3.58,1.

I 2005 forsvarte Tomasjova VM-tittelen på 1500 m ved meisterskapen i Helsingfors. Med vinnartida 4.00,3 var ho i mål over sekundet føre sølvmedaljøren, landskvinna Olga Jegorova. Tomasjova hadde hardast konkurranse frå ei landskvinne også då ho i 2006 vann EM-gullet på 1500 m. I Göteborg sette ho meisterskapsrekord med 3.56,9, Julija Tsjisjenko fekk notert 3.57,6.

Doping
I 2008 vart Tomasjova og seks andre russiske friidrettsutøvarar utestngde frå idretteen i to år, då dei hadde prøvde å manipulere dopongprøver.
 
Tomasjova deltok på 1500 meter under sommarleikane 2012 i London. Ho vart nummer fire, 16 hundredels sekund bakom bronsevinnaren.

Merknadar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tatjana Iwanowna Tomaschowa» frå ,  den 3. oktober 2014.  
 

Russiske friidrettsutøvarar
Folk frå Perm
Russiske mellomdistanseløparar
Russiske langdistanseløparar
Olympiske meistrar for Russland
Deltakarar under sommar-OL 2000
Deltakarar under sommar-OL 2004
Deltakarar under sommar-OL 2012
Bris i anatomi

Briset (latin thymus) er ein kjertel som finst hos mange dyr, også hos mennesket. 

Briset er det andre primære lymfoide organet i kroppen. Det er sett saman av epitelvev (cellevev) og er plassert i halsregionen, like bak brystbeinet (sternum). På same måte som beinmergen, har det funksjonen sin knytt til utviklinga av forsvarsceller, men berre éin bestemt variant. Frå beinmergen vert umogne førelauparceller, progenitorceller, såkalla thymocyttar, frakta til briset for å verte vidareutvikla til ein høgt spesialisert celletype, kanskje den aller viktigaste i heile immunapparatet, nemleg T-lymfocyttane.

Noko av det viktigaste som skjer med thymocyttane under opphaldet i briset, er at dei vert utstyrte med reseptorar for antigen; kvar thymocytt med sin eigen reseptortype. I utgangspunktet vert reseptorane danna slik at heile thymocyttpopulasjonen samla sett vert i stand til å kjenne att alle tenkjelege strukturar, inklusive kroppens eigne. Denne løysinga inneber at organismen i neste omgang må kvitte seg med dei thymocyttane som kan tenkjast å kjenne att og reagere med kroppens eigne molekyl. Samstundes føregår det ei spesiell utveljing av dei thymocyttane som er i stand til å identifisere og reagere på framande strukturar på ein bestemt måte. Me seier gjerne at det føregår både positive og negative seleksjonsprosessar i briset. Om lag 95 % av thymocyttane som vert danna i beinmergen, vert drepne i briset. Dersom T-celler utan absolutt strengaste tryggingsklarering klarte å lure seg gjennom briset, kunne dette føre til skadelege immunreaksjonar mot kroppens eige vev, slik ein kan sjå ved såkalla autoimmune sjukdommar. 

Briset er fyrst og fremst organet for utvikling av T-lymfocyttar, men det gjennomgår også ein eigen utviklingsprosess. Det er størst og mest aktiv i åra fram til puberteten og minkar deretter med alderen. Mykje tyder på at nedsett aktivitet i briset heng saman med generelt nedsette immunfunksjonar med aukande alder. 

Dersom briset vert skada tidleg i livet, kan viktige funksjonar i immunsystemet verte påverka. Hos mennesket kan dette mellom anna resultere i nedsett evne til å nedkjempe virus og infeksjonar frå sopp.

Organ
Immunsystemet
Det endokrine systemet
Binyre

Binyrene (latin Glandula suprarenalis) er eit par av endokrine (indresekretoriske) kjertlar hos pattedyr, som er lokalisert ved sida av nyrene.

Anatomi 
Binyrene er lokalisert bilateralt i retroperitoneum ovanfor og litt medialt til nyrene. Hos mennesket er den høgre binyra trekantforma, medan venstre binyra er halvmåneforma. Kvar binyre er sett saman av to delar: den ytre binyrebarken (medula) og den ​​indre binyremergen (cortex). Dei to delane har forskjellig opphav, funksjon og oppbygging, og derfor er det naturleg å sjå på binyrene som to forskjellige endokrine organ.

Fysiologi 
I motsetning til den direkte handlinga til binyrebarken, er binyremergen regulert av nevroendokrine hormon utskilt frå hypofysen som er under kontroll av hypothalamus, så vel som av Renin-angiotensin-aldosteron-systemet som er svært viktig i blodtrykksreguleringa og for salt- og vassreguleringa i kroppen.

Binyrene skil ut ei rekkje ulike hormon som vert metabolisert av enzym anten i binyrene eller i andre delar av kroppen. Binyrebarkcellene produserer meir enn 30 forskjellige hormon, til dømes glukokortikoid, mineralokortikoid, kortisol, aldosteron og androgen. Binyremergcellene produserer adrenalin og noradrenalin.

Aldosteron og mineralkortikoid: Aldosteron fører til auka reabsorpsjon av natrium og auka utskiljing av både kalium og hydrogenion.
Kortisol og glukokortikoid: Kortisol er det viktigaste glukokortikoidet under normale forhold og mobiliserer feitt, protein og karbohydrat, men det aukar ikkje i forhold til svolt. I tillegg aukar kortisol aktiviteten av andre hormon inkludert glukagon og katekolamin. 
Adrenalin og noradrenalin: Binyrene er ansvarleg for det meste av sirkulerande adrenalin i kroppen, men bere ei lita mengd av sirkulereande noradrenalin. Desse stoffa er laga i binyremerga. Adrenalin og noradrenalin har innvirkning på hjartefrekvens og utviding av blodårer.

Sjukdommar  
 Binyresvulstar kan resultere i over- eller underproduksjon av visse hormon i binyrene. 
 Hyperaldosteronisme: binyrene produserer for mykje aldosteron. 
 Feokromocytom: binyrene skil ut store mengder katekolaminar. 
  Endogen Cushings syndrom: binyrene produserer for mykje kortisol. 
 Binyreinsuffisiens: ei gruppe sjukdommar med underproduksjon av kortisol eller aldosteron. Problemet kan kome frå binyrene sjølve eller frå hypofysen.
 Addisons sjukdom er ei sjeldan liding der binyrene ikkje produserer nok glukokortikoid (hovudsakleg kortisol). Dette kan vere forårsaka av ein autoimmun reaksjon ved visse infeksjonar eller av nokre andre sjeldne årsaker. 
 Medfødd adrenal hyperplasi er genetiske defektar av enzym involvert i kortisolproduksjonen og kan påverke kjønnskarakteristikkar hos individet. 
 Waterhouse-Friderichsens syndrom er binyresvikt på grunn av blødningar i binyrene, forårsaka av alvårleg bakteriell infeksjon. 
 Isolert hypoaldosteronisme kan i sjeldne tilfelle oppstå på grunn av manglande syntese av aldosteron 
 Manglande binyrer: sjeldan medfødd tilstand

Det endokrine systemet
Buken
Stefan Löfven

Kjell Stefan Löfven () er ein svensk politikar og tidlegare partileiar for Socialdemokraterna. Han var statsminister i Sverige frå 3. oktober 2014 til 4. november 2021. Han tok over statsministerposten etter Fredrik Reinfeldt frå Moderata Samlingspartiet. Löfven leia ei regjering som bestod av 18 statsrådar frå Socialdemokraterna og 6 frå Miljöpartiet.

Stefan Löfven vaks opp i ein adoptivfamilie i Sollefteå kommun i Norrland. Han vart send dit ti månader gammal av di mor hans ikkje hadde råd til å oppdra begge borna sine. Löfven er den fyrste svenske statsministeren i moderne tid som ikkje har erfaring frå Riksdagen. Han er utdanna sveisar, og arbeidde som dette i ei forsvarsbedrift i Örnsköldsvik 1979-1995. I 1981 vart han tillitsvald for fyrste gong. Frå 1995 vart han tilknytt Svensk LO som tillitsvald i Metallindustriarbetareförbundet, blei nestleiar i 2001 og forbundsleiar frå 2005-2012.

Han vart vald til partileiar i Socialdemokraterna i 2012 etter at Håkan Juholt trekte seg etter mykje kritikk.

Kjelder 

, skrive av Garvik, Olav og Askheim, Svein. Fri artikkel, vitja 03.10.14.

Fotnotar

Svenske politikarar
Svenske statsministrar
Dai Greene

David Greene, kjend som Dai Greene, () er ein britisk friidrettsutøvar frå Lianelli som tevlar for Storbritannia og Wales. Han vart europameister på 400 meter hekk i 2010 og verdsmeister i same øvinga i 2011.

Aktiv
Greene deltok i EM i friidrett 2006. Han fekk tida 50,66 i forsøket på langhekken og nådde dermed ikkje finalen. Sesongen etter sette han personleg rekord med tida 49,58.

I 2009-sesongen fekk Greene sitt store gjennombrot. Han fekk sølv i 4x400 m stafett under VM i Berlin og sette ny personleg rekord i semifinalen på langhekken med 48,27. Finalen vart jamn, med berre 0,6 sekundar mellom andremann Javier Culson frå Puerto Rico, og Dai Greene på sjuandeplass.

Den 31. juli 2010 vann Greene gullmedaljen på 400 m hekk ved europameisterskapen i Barcelona, med ein annan walisar, Rhys Williams, på sølvplassen. To og ein halv månad seinare sprang Greene inn til siger på langhekken også under samveldeleikane i Delhi.

Greenes største triumf kom den 1. september 2011 ved verdsmeisterskapen i Daegu i Sør-Korea. Her vann han gullmedaljen på tida 48,26, sølvmedaljør Javier Culson fekk 48,44. Den 6. juli 2012 sette Greene personleg rekord med 47,82 då han vart nummer to i eit DL-stemne i Paris, slått av Culson. Under dei olympiske leikane i London ein månad seinare kjempa dei same to om bronsemedaljen, også her drog Culson det lengste strået med 48,10 sekundar, Greene fekk notert 48,24. Félix Sánchez frå den Den dominikanske republikken vann OL-gullet på tida 47,63.

Etter olympiaden var Greene meir eller mindre skadeplaga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2009 i Berlin: Nr 7 på 400 m hekk - 48,68. Sølvmedalje 4x400 m stafett
EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje på 400 m hekk – 48,12, framom Rhys Williams (48,96)
VM 2011 i Daegu: Gullmedalje på 400 m hekk – 48,26, framom Javier Culson (48,44)
OL 2012 i London: Nr 4 på 400 m hekk – 48,24
VM 2013 i Moskva: Utslått i semifinalane på 400 m hekk (49,25 =nr 12)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dai Greene» frå ,  den 3. oktober 2014.  
 

Britiske friidrettsutøvarar
Britiske hekkeløparar
Deltakarar under sommar-OL 2012
Kebaragrotta

Kebaragrotta (hebraisk  מערת כבארה Me'arat Kebbara, arabisk مغارة الكبارة Mugharat al-Kabara) er ei kalksteinsgrotte i Israel i Wadi Kebara, 60 - 65 meter over vestskrenten av Karmelberget i Ramat Hanadiv reservatet i Zichron Yaakov. Grotta var busett mellom 60 000 - 48 000 år sidan og er kjend for funn av hominidar under ei utgraving leia av professor Ofer Bar-Yosef.

Dorothy Garrod og Francis Turville-Petre undersøkte grotta tidleg i 1930-åra, men den klårt viktigaste oppdaginga i Kebaragrotta vart gjort i 1982 då det mest komplette neandertalar-skjelettet til då i verda vart funnen. Det fekk kallenamnet «Moshe» og er datert til kring 60 000 år sidan. Skjelettet bestod av ein stor del av torso (ryggsøyle, ribbein og bekken). Kraniet og det meste av dei nedre lemmene mangla. Tungebeinet var òg bevart, og det var første gongen eit slikt neandartalarbein var funnen.

Kebarakulturen er kalla opp etter denne staden.

Sjå òg 
 Ramat HaNadiv

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kebara Cave» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Ramat Hanadiv  - the Rothschild Memorial public gardens at Ramat HaNadiv preserve the Kebara Cave withiir boundaries for visitors
Kebara Cave at About.com

Grotter i Israel
Førhistoriske stader i Israel
Neandertalarstader
Pa'argrotta

Pa'argrotta , (hebraisk מערת פער) er ei karstisk slukhol i Øvre Galilea i Israel. Grotta ligg mellom Adirparken )(ein del av Meronfjella), og Sasa kibbutz. Slukholet fører vatn frå Pa'arelva til underjorda.

Naturreservat
Grotta er eit 14 dekar stort naturreservat, erklært i 1967, med same namn. I reservatet finne in palestinaeik (Quercus calliprinos) og Quercus infectoria-eik, hagtorntre, steinnype og krokusliljer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pa'ar Cave» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 Photos from the Reserve

Grotter i Israel
Naturreservat i Israel
Kalksteinsgrotter
Geografi i Nord-distriktet i Israel
Qesemgrotta

Qesemgrotta er ei grotte 12 km aust for Tel Aviv i Israel som var busett i eldre steinalder og tidlege menneske frå før 382 000 til kring 200 000 år sidan.

Grotta vart senter i ein kontroversiell episode då aviser i desember 2010 rapporterte at israelske og spanske arkeologar hadde funne dei tidlegaste spora av det moderne menneske, men det viste seg at journalistane hadde attgjeve den vitskaplege rapporten unøyaktig og det stod ingen stader i rapportane at det var snakk funn av homo sapiens.

Skildring

Grotta ligg i kalkstein i vestsida av fjella i Israel mellom Samariaåsane og Den israelske kystsletta. Ho ligg 90 meter over havet.

Avleiringane på staden er 7,5 meter djupe og delt inn i to lag. Det øvre er 4,5 meter tjukt og det nedre 3 meter. I avsetjingane har ein funne steinreiskap og dyrerestar frå [[Acheuléen-
Yabrud-komplekset]]. Dette er ein periode som kjem etter Acheuléen, men før Moustérienkulturen. Det er ikkje funne spor frå Moustérienkulturen i grotta.

Grotta vart funnen i oktober 2000 då bygging av ein veg øydela taket av grotta. Dette førte til to redningsutgravingar i 2001. I dag er staden verna, tildekt og det vert framleis undersøkt.

Nokre av dei første funna av kontrollert eld er funnen i grotta med ein 300 000 år gammal eldplass sentralt i grotta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Qesem Cave» frå ,  den 3. oktober 2014.

Sjå òg
 Arkeologiske funn i Israel
 Zuttiyehgrotta

Bakgrunnsstoff
 Qesem Cave Project home page
Qesem Cave Project publications

Arkeologiske funn i Israel
Grotter i Israel
Førhistoriske stader i Israel
Eldre steinalder
Paleoantropologiske stader
Geografi i Det sentrale distriktet i Israel
Tabungrotta

Tabungrotta er ei grotte i Nahal Me'arot naturreservat i Israel ved Karmelberget. Grotta var busett i periodar i eldre steinalder (500 000 til kring 40 000 år sidan). I løpe tav denne perioden samla det seg avleiringar av sand og leire opp til 25 meter i grotta. Utgravingar indikerer at ho er ein av dei mest langvarige menneskelege busetjingane i Levanten.

Dei tidlegase og nedste avleiringane i grotta inneheld store mengder sjøsand. Dette og spor av pollen indikerer eit relativt varmare klima på den tida. Dei smeltane isbreane som dekte det meste av jorda fekk havnivået til å stige og kysten av Middelhavet til å trekkje seg inn over land. Kystsletta var smalare enn ho er i dag, og var dekt med savannevegetasjon. Dei som budde i grotta nytta handøkser av flint eller kalkstein ti å drepe dyr (gasellar, flodhestar, nashorn og ville kyr som levde på kystsletta) og til å grave opp planterøter. Etter kvart som reiskapane betra seg over tid, vart handøksene mindre og betre forma og skraper laga av tykke flak av flint, var truleg nytta til å skrape mat av bein og handsame dyreskinn. 

Dei øvre nivåa av Tabungrotta bestor hovusakleg av leire og silt, og indikerer eit kaldare, meir fuktig klima. Materiala funnen i denne delen av grotta er frå Moustérienkulturen (kring 200 000 - 45 000 år sidan). Små flintreiskap av tynne flak dominerer desse nivåa.

Det er funne leivningane av ei neandertalarkvinne i Tabungrotta, datert til kring 120 000 år sidan. Det er eit av dei eldste menneskeskjeletta som er funne i Israel.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tabun Cave» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Bilete av skalle frå Tabun 1

Arkeologiske funn i Israel
Tidlegare busetnader i Israel
Førhistoriske stader i Israel
Neandertalarstader
Grotter i Israel
Verdsarv i Israel
Neot HaKikar-katastrofen

Neot HaKikar-katastrofen (hebraisk אסון נאות הכיכר) skjedde den 30. desember 1970 og var fram til Karmelberget-skogbrannen i 2010 den verste naturkatastrofen i israelsk historie. Kraftig regn førte til at ein overhengande klippe raste ned i messa til ein base for Det israelske forsvaret. 19 soldatar og ein sivil vart drepen og ti soldatar skadde.

Klippa var 12 meter høg og trefte kjøkenet i basen. Kort tid etter raste meir av klippa ned og trefte messa der soldatane åt lunch.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Neot HaKikar disaster» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Naturkatastrofar i Israel
1970 i Israel
Naturkatastrofar i 1970
Ashdodsanddynene

Ashdod Nitzanim sanddynepark er eit sanddynesystem som ligg nær byen Ashdod på Den israelske kystsletta nær Middelhavet. Han ligg sør for Tel Aviv og representerer landsakpet som dagens Israel vart bygd på av pionerane under dei forskjellige Aliyah og etter opprettinga av staten Israel i 1948. 

Fram til nokre tiår sidan dominerte sanddyner kysten av Israel med eit areal på 462 kvadratkilometer sør for Tel Aviv. Over dei siste tiåra har byar, industriområde og kraftverk bygd der sanddynene låg, og dynelandskapet har gradvis forsvunne. Dei siste restane av desse kystsanddynene ligg no mellom Ashdod og Ashkelon. Dynene dannar eit eige økologisk system av vitskapleg verdi og dette siste området er derfor teke vare på i form av eit naturreservat. 

Parken strekkjer seg over 11 kvadratkilometer mellom Middelhavet i vest og jordbruksområda i aust, og mellom byen Ashdod i nord og Avtach-elva i sør.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ashdod Sand Dune» frå ,  den 3. oktober 2014.  
 

Sanddyner i Israel
Sanddyne
Nasjonalparkar i Israel
Verneområde i Det sentrale distriktet i Israel
Givat HaEm

Giv'at Ha'Em (hebraisk גבעת האם) er ein ås kalla opp etter Henrietta Szold, kjend som mor til Unge Aliyah. Åsen ligg i Øvre Galilea nord i Israel, 196 meter over havet, 1 km aust for hovudveg 918 og 2 km nord for Kfar Szold.

Historie

Israelske soldatar bygde ein grensepost på Giv'at Ha'Em etter sjølvstendekrigen. Han låg tvers ovanfor syriske stillingar i fjellsida av Golanhøgdene. Israelske soldatar på åsen utveksla ofte eld med dei syriske soldatane som bomba bøndene Huladalen. Givat HaEm var òg åstad for kampar under seksdagarskrigen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Givat HaEm» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Geografi i Nord-distriktet i Israel
Åsar i Israel
Makhtesh Gadol

HaMakhtesh HaGadol (hebraisk הַמַּכְתֵּשׁ הַגָּדוֹל, tyder 'det store krateret') er ein makhtesh, ein geologisk erosjonslandform i Negevørkenen i Israel. Han er 10 km lang og 5 km brei.

Ein makhtesh har bratte veggar med hard stein kring ein djup, lukka dal. Dette er ein av fem makhteshim i Israel og ein av berre sju i verda. HaMakhtesh HaGadol er den nest største av desse, og er den einaste som vert drenert av ei elv, Nahal Hatira. Makatesh Gadol vart oppdaga og namngjeven før Makhtesh Ramon som er den største makhtesh i Israel.

HaMakhtesh HaGadol ligg nær Yeruham, den første utviklingsbyen i Israel.

Sjå òg
Makhtesh
Makhtesh Ramon
Makhtesh Katan

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «HaMakhtesh HaGadol» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Israelsk geografi
Naturreservat i Israel
Verneområde i Det sørlege distriktet i Israel
Makhtesh Katan

Makhtesh Katan (hebraisk הַמַּכְתֵּשׁ הַקָּטָן, HaMakhtesh HaKatan, tyder 'det vesle krateret') er ein makhtesh, ei geologisk erosjonslandform, i Negevørkenen i Israel. Han er ein av fem makhteshar i Israel, og sju i verda, og er den tredje største i Israel med ei lengd på 7 km og ei breidde på 5 km. Makhtesh Katan vart kartlagd i 1942 av jødiske forskarar.

Sjå òg
Makhtesh Ramon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «HaMakhtesh HaKatan» frå ,  den 3. oktober 2014.  
 

Israelsk geografi
Geografi i Det sørlege distriktet i Israel
Verneområde i Det sørlege distriktet i Israel