alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Dimensjonslaus storleik

Ein dimensjonslaus storleik (eller meir presist, ein storleik med dimensjonen 1) er i dimensjonsanalyse ein storleik utan fysiske einingar og dermed eit reint tal. Slike tal er typisk definert som produkt eller forhold av storleikar som har einingar på ein slik måte at dei opphevar kvarandre.

Døme 
Eit døme på dette kan vere at ein for kvart tiande eple alltid finn eitt som er rote. Forhold mellom rotne og ikkje rotne (1 / 10) er 0,1 eller 10 %, som er ein dimensjonslaus storleik. Eit anna meir typisk døme frå fysikk er målet på planvinkelen. Vinklar er typisk målt som forholdet mellom to lengder, som vert eit dimensjonslaust tal. 

Dimensjonslauste storleikar vert mykje nytta innan matematikk, fysikk, teknikk og økonomi, men òg i dagleglivet. Når ein måler ein fysisk storleik så måler ein den fysiske storleiken mot ein gjeven dimensjonert standard. Når ein måler lengd med ein linjal, så markerer kvar strek på linjalen standardlengda som vert nytta, som er eit dimensjonslaust tal. Når dette dimensjonslause talet (talet på strekar på linjalen) til einingane som standarden representerer, så syner ein til ein dimensjonell storleik. Ein storleik Q er definert som produktet av det dimensjonslause talet n (strekar på linjalen) og eininga U (standarden):
  

Dimensjonslauste storleik kan òg bere dimensjonslause einingar, som % (=0,01).

Eigenskapar 
 Ein dimensjonslaus storleik har ikkje fysiske einingar knytt til seg. Det er likevel stundom nyttig å bruke dei same einingane i både nemnaren og teljaren, som kg/kg, for å vise storleiken som er målt.
 Eit dimensjonslaust forhold har den same verdien uansett kva måleiningar som vert nytta i utrekninga. Det har same verdi uansett om det vart nytta SI-systemet eller imperialsystemet. Dette gjeld berre for forhold, ikkje for storleikar.

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Dimensionless quantity» frå , den 14. juli 2009.

Bakgrunnsstoff 
 John Baez, "How Many Fundamental Constants Are There?"
 Huba, J. D., 2007, NRL Plasma Formulary: Dimensionless Numbers of Fluid Mechanics.  Naval Research Laboratory. Pp. p. 23 , p. 24  and p. 25 

Fysiske konstantar
Flaggermuspapegøyar

Flaggermuspapegøyar (Loriculus) er ei slekt av 14 små papegøyar frå tropiske område sør i Asia. Dei er ca. 13 cm i lengd, har for det meste grøn fjørdrakt og har kort hale. Fargeteikningar på hovudet er ofte beste hjelpa for å identifisere dei ulike artane. 

Desse papegøyane er unike i fugleverda for evna si til å sove opp ned. 

Flaggermuspapegøyar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
 Blåstrupa flaggermuspapegøye, Loriculus vernalis, Vernal Hanging-Parrot, LC, Sparrman, 1787
 Skarlakskrona flaggermuspapegøye, Loriculus beryllinus, Sri Lanka Hanging-Parrot, LC, Forster, 1781
 Filippinarflaggermuspapegøye, Loriculus philippensis, Philippine Hanging-Parrot, LC, Müller, 1776
 Camiguinflaggermuspapegøye, Loriculus camiguinensis, Camiguin Hanging-Parrot, Tello, Degner, Bates, JM & Willard, 2006
 Blåissa flaggermuspapegøye, Loriculus galgulus, Blue-crowned Hanging-Parrot, LC, Linné, 1758
 Sulawesiflaggermuspapegøye, Loriculus stigmatus, Sulawesi Hanging-Parrot, LC, Müller, 1843
 Eldflaggermuspapegøye, Loriculus sclateri, Sula Hanging-Parrot, LC, Wallace, 1863
 Molukkflaggermuspapegøye, Loriculus amabilis, Moluccan Hanging-Parrot, LC, Wallace, 1862
 Sangiheflaggermuspapegøye, Loriculus catamene, Sangihe Hanging-Parrot, NT, Schlegel, 1873
 Papuaflaggermuspapegøye, Loriculus aurantiifrons, Papuan Hanging-Parrot, LC, Schlegel, 1873
 Gulgumpa flaggermuspapegøye, Loriculus tener, Green-fronted Hanging-Parrot, NT, Sclater, 1877
 Grønflaggermuspapegøye, Loriculus exilis, Pygmy Hanging-Parrot, NT, Schlegel, 1866
 Gulstrupa flaggermuspapegøye, Loriculus pusillus, Yellow-throated Hanging-Parrot, NT, Gray, 1859
 Floresflaggermuspapegøye, Loriculus flosculus, Wallace's Hanging-Parrot, EN, Wallace, 1864

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hanging parrot» frå , den 14. juli 2009.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Alderton, David (2003). The ultimate encyclopedia of caged and aviary birds. London, England: Hermes House. pp. 214. ISBN 1-84309-164-X
 Buckley, Francine G (1966). Behaviour of the Blue-crowned Hanging Parrot Loriculus galgulus with comparative notes on the Vernal Hanging Parrot L. vernalis. Ibis 110 (2): 145 - 164

Parakittar
Fuglar i den orientalske regionen
Svalestarar

 
Svalestarar (Artamidae) er ein familie av 11 små sporvefuglar i ei felles slekt, Artamus. Dette er fuglar med mjuk fjørdrakt i litt uklåre farger som finst i Australia og dei næraste øyane. Storleiken er omtrent som ein star, og svalestarar er rekna som enkle å observere og identifisere. I flukt minner dei om store svaler med stive venger. Som hos svaler er dietten til svalestarar mest flygande insekt. Dei er raske flygarar og er mellom dei få sporvefuglane som kan glideflyge. 

Med unntak av éin art som er standfugl, har svalestarar nomadisk levesett og flyttar seg dit det er best forhold for å beite insekt. Dei kviler i store flokkar.

Artsliste 
Slekta Artamus
 Oskesvalestar, Artamus fuscus
 Fijisvalestar, Artamus mentalis
 Kvitryggsvalestar, Artamus monachus
 Fjellsvalestar, Artamus maximus
 Kvitbuksvalestar, Artamus leucorynchus
 Bismarcksvalestar, Artamus insignis
 Maskesvalestar, Artamus personatus
 Kvitbrynsvalestar, Artamus superciliosus
 Gråsvalestar, Artamus cinereus
 Sotsvalestar, Artamus cyanopterus
 Dvergsvalestar, Artamus minor

Kjelder 
 ''Denne artikkelen bygger på «Woodswallow» frå , den 14. juli 2009 
 
 Syvertsen, P. O., Ree, V., Hansen, O. B., Syvertsen, Ø., Bergan, M., Kvam, H., Viker, M. & Axelsen, T. 2008. Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler. Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 22.5.2008)

Bakgrunnsstoff 
 Videoar av svalestarar hos Internet Bird Collection

 
Sporvefuglar
Fuglar i den australske regionen
Fuglar i den orientalske regionen
Fugleslekter
Uglesvaler

 
Uglesvaler (Aegotheles) er ei biologisk slekt av små nattaktive fuglar med slektskap til natteramnar og froskemunnar. Slekta er monotypisk i uglesvalefamilien Aegothelidae som òg er monotypisk i sin orden Aegotheliformes. Dei fleste uglesvaler lever på Ny-Guinea, men nokre artar finst òg i Australia, Molukkane og Ny-Caledonia. 

Uglesvaler er insektetarar som jaktar mest i lufta, men nokre gonger på bakken. Fjørdrakta er mjuk i kamuflerande farger i brunt med lysare nyansar. Dei har ganske små, svake føter, men større og sterkare enn hos froskemunnar og natteramnar. Nebbet er lite, men opnar seg usedvanleg breitt, og er omgjeve av framståande bustar. Vengene er korte, med 10 primære svingfjører og ca. 11 sekundære svingfjører; halen lang og avrunda.

Artsliste 
Uglesvaler i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:

Orden Aegotheliformes
Familie Aegothelidae
Slekt Aegotheles
 Storuglesvale, Aegotheles insignis, Feline Owlet-nightjar, Salvadori, 1876, (LC)
 Prikkuglesvale, Aegotheles tatei, Starry Owlet-nightjar, Rand, 1941, (DD)
 Molukkuglesvale, Aegotheles crinifrons, Moluccan Owlet-nightjar, (Bonaparte, 1850), (LC)
 Vatreuglesvale, Aegotheles wallacii, Wallace's Owlet-nightjar, Gray, GR, 1859, (LC)
 Berguglesvale, Aegotheles albertisi, Mountain Owlet-nightjar, Sclater, PL, 1874, (LC)
 Sotuglesvale, Aegotheles savesi, New Caledonian Owlet-nightjar, Layard, EL & Layard, ELC, 1881, (CR)
 Nettuglesvale, Aegotheles bennettii, Barred Owlet-nightjar, Salvadori & D'Albertis, 1875, (LC)
 Arfakuglesvale, Aegotheles affinis, Vogelkop Owlet-nightjar, Salvadori, 1876, (DD)
 Australuglesvale, Aegotheles cristatus, Australian Owlet-nightjar, (Shaw, 1790), (LC)

Kjelder 
 ''Denne artikkelen bygger på «Owlet-nightjar» frå , den 14. juli 2009 
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar av uglesvaler hos Internet Bird Collection

 
Natteramnar
Fuglar i den australske regionen
Fugleslekter
Şalom

Şalom (hebraisk שלום, 'fred') er ei tyrkisk jødisk vekeavis på tyrkisk og ladino. Avisa vart etablert 29. oktober 1947 av den tyrkisk-jødiske journalisten Avram Leyon og er Tyrkias eldste vekeavis. Avisa har eit opplag på 5 000 (2005). Avisa kan lesast på internett både på tyrkisk og på ladino. Şalom kjem ut i Istanbul kvar onsdag. Redaktør er Yakup Barokas.

Bakgrunnsstoff 

 Şalom (tyrkisk)
 Şalom (ladino)

Tyrkiske aviser
Jødespansk språk
Skipingar i 1947
Oddrun

Oddrun er eit opphavleg norrønt kvinnenamn. Det er sett saman av odd, 'spyd, spiss' og rún, 'løynd'. Oddrun har norsk namnedag den 15. juli.

Namnet er kjend frå diktet «Oddrúnargrátr» frå Codex Regius/Konungsbók, der Oddrún sørgjer over Gunnarr. Diktet kan vera frå 1000-talet.

Namneberarar 
 Oddrunn Pettersen (1937-2002), norsk ordførar og stortingspolitikar
 Oddrun Hokland (f. 1942), norsk friidrettsutøvar

Kvinnenamn
Norrøne førenamn
Namn knytte til eigenskapar
Tifinagh

Tifinagh (Neo-Tifinagh: , uttala: tifinar) er eit alfabet nytta for somme tamazightisk språk, i fyrste rekkje tuareg. Tifinagh var opphavleg eit abjadalfabet (konsonantalfabet). 

Etter som tida har gått har tifinagh vorte modifisert og det finst i dag fleire variantar.

Unicode 
Frå og med Unicode versjon 4.10 er tifinagh innkludert U+2D30 à U+2D7F. Unicode innkluderer berre 55 bokstavar, som vist i Tabell 1, sjølv det finst mange fleire. Tabell 3 samanliknar tifinaghglyphane med latine og arabiske translittereringar og Tabell 4 syner moglege ligaturar. Tabell 2 gjev eit oversyn over fargekodane nytta i Tabell 3 og 4.

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «:fr:Tifinagh» frå , den 14. juli 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Chaker, S., Langue et littérature berbères, clio.fr (vitja 17/7-2009)
 Ridouane Ziri, R., Tifinagh : l'alphabet berbère de A à Z  (vitja 17/7-2009)
 Berber & Tifinagh, Ancien scripts.com (vitja 17/7-2009)
 Libyco-berber incriptions online database  (vitja 17/7-2009)

Tamazightiske språk
Alfabet
Bertel O. Steen

Bertel O. Steen er eit norsk konsern som vart grunnlagd i 1901 av Bertel Otto Steen, med agentur for jern/metall, Gillette barberblad og Colt handvåpen. 

Føretaket formidla bilar for første gong i 1907. Tre bilar av merket Cadillac som ein amerikansk forretningskontakt hadde sendt. To år etter kom bilsalget inn i organiserte former, da firmaet byrja som agentur for Humber, Fiat, Stöwer og Nagant. 

Bertel O. Steen-konsernet er i dag eit av dei største service- og handelsselskapa i Noreg, og importerer bilmerka Mercedes-Benz, Peugeot, Smart og Kia. Steen er Noregs eldste bilimportør som framleis driv med import av bilar.

Bilhistorie 

 1907 3 bilar av merket Cadillac seld gjennom eige agentur.
 1907 Starta import av Mercedes-Benz lastebilar
 1930 Starta import av Peugeot
 1934 Starta import av Wanderer
 1972 Tok over all import av Mercedes-Benz
 1980 Starta import av Daihatsu
 1995 Starta import av Kia
 2003 Kjøpte importverksemda for Chrysler, Jeep og Dodge frå Møller US Import AS
 2003 Starta import av Smart bilar

Bakgrunnsstoff
 

Norske bilimportørar
Skipingar i 1901
Romfart

Romfart er reising i verdsrommet. Ein skil mellom bemanna og ubemanna romfart.

Bemanna romfart er romferder der menneska er mannskap om bord eit romfartøy. Slike mannskap kallar ein gjerne for romfararar. Den sovjetrussike kosmonauten Jurij Aleksejevitsj Gagarin
vert rekna som det første mennesket i rommet.

Ubemanna romfart er romferder der ein sender opp romsondar eller andre kunstige satellittar utan behov for menneske om bord. I staden er det elektronikken om bord som styrer. Ved hjelp av radiosamband kan ein ta imot data frå romfarkosten samtidig som ein kan gje nye kommandoar til datamaskiner om bord.

For at ei ferd skal kunne kallast ei romferd, har FAI definert ei grense på 100 km over jorda si overflate. USA nyttar òg ei grense på 50 miles.

For å koma opp i rommet nyttar ein bererakettar. Døme på slike rakettar er den russiske Sojuz og den amerikanske Saturn V.

Former romfart 
Ein kan skilje mellom ulike former romfart:
 ballistiske baner der sonden eller fartøyet etter oppskytinga fell tilbake til Jorda, utan at den går i krinsløp
 krinsløp der ein satellitt vert sendt i bane rundt Jorda eller et anna himmellekam
 interplanetarisk reise der romsonden reiser mellom himmellekamane i solsystemet
 interstellarisk reise der romsonden reiser mellom stjernene.
 intergalaktisk reise der romsonden reiser mellom galaksane.

 
Transport
Reise
Søle

Søle er ei flytande blanding av vatn med jord og/eller leire. Gjørme kan visa til ei mindre flytande form for søle. 

Søle kan oppstå når det regner, gjerne i form av sølepyttar, små dammar med sølevatn. Ordet «søle» er avleidd frå å søle. Søle kan brukast til leik, som å laga sølekaker eller ha sølekrig, medan gjørmebryting kan vera ei form for underhalding. Ho blir også brukt til å kjøla seg ned av fleire dyr, som elefant og gris. Nokre former kan brukast til hudbehandling av menneske.

Sjå òg 
 Dy, innsjøsediment
 Mudder, finkorna søle

Kjelder 
 «» i Nynorskordboka

Bakgrunnsstoff 

Jord
Vassformer
Fox-språket

Fox-språket eller meskwaki er eit algonkinsk språk som blir tala av om lag 250 medlemer av fox-sac-folket (også kalla meskwaki, meskwahki og meshkwahkiaki 'raudjordsfolket'), ei etnisk gruppe på om lag 750. Fox-språket blir rekna som ein dialekt av fox-sac-kickapoo. Mange bur i Meskwaki Settlement i Tama County i Iowa og i Sac and Fox Reservation i det sentrale Oklahoma.

Fonologi 
Fox-språket har fire korte og fire lange vokalar og ni konsonantar.

Dei fire vokal-fonema kan vere både korte og lange:

Konsonantar 
Språket har elleve konsonant-fonem:

Alle konsonant-symbola har same verdi som i IPA, bortsett frå c š y, som representerer høvesvis [ʧ ʃ j].

Mellom ein vokal og ein vokal eller halvvokal kan p t c k s š vere stemde, slik at dei er uttala [b d ʤ g z ʒ], medan dei elles er ustemde (og alltid usapirerte), det vil seie [p t ʧ k s ʃ]. 

Fox har desse konsonantgruppene: hp ht hc hk hm hn sk. I tillegg kan dei fleste einskildkonsonantane og konsonantgruppene fylgjast av halvvokalane w y. Alternativt kan hp ht hc hk analyserast som preaspirerte motsvar til p t c k, det vil seie som ʰp ʰt ʰc ʰk.

Fotnotar 

 Meskwaki ved ethnologue.com

Bakgrunnsstoff 
 Sac and Fox Nation 
 Meskwaki ved ethnologue.com

Algonkinske språk
Einskildspråk
Kubbestol

Kubbestol er ein stol laga i eitt stykke av ein grov tømmerstokk. Kubbestolar er ofte forseggjorde og somme gongar rosemåla.

I utforming kan kubbestolen minna om ein tønnestol.

Stolar
Husflid
Treting
Fédération Aéronautique Internationale

Fédération Aéronautique Internationale (Det internasjonale aeronautiske forbundet, avstytta FAI) er eit verdsfemnande forbund som organiserer nasjonale luftsportforbund. Forbundet var skipa i Paris i Frankrike 14. oktober 1905, men har frå 1999 hatt tilhald i Lausanne i Sveits. Det er ein ikkje-statleg internasjonal organisasjon utan kommersielle føremål.

Fédération Aéronautique Internationale fungerer som det internasjonale organet som definerer standardar innanfor luft- og romfart, held styr på luft-/romfartsrelaterte rekordar, og organiserer og koordinerer aktivitetar på dei felta som har med luftfart og romfart å gjere. Forbundet har mellom anna definert at verdsrommet byrjar ved 100 kilometers høgde. Over denne høgda er det ikkje lenger mogleg å ha aerodynamisk kontroll over eit luftfartøy. Luftmotstanden er dessutan så liten at ein kan gjennomføre minst ei mindre mengd krinsløp rundt jorda, utan motorframdrift. Denne definisjonen er tufta på Theodore von Kármán sin analyse av aerodyamiske forhold. Personar som har vore høgare oppe enn 100 kilometer, over den såkalla kármánlinja, kan kalle seg sjølve romfararar.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Internasjonale organisasjonar
Luftfart
Romfartsorganisasjonar
Skipingar i 1905
FAI

FAI kan stå for:
 Fédération Aéronautique Internationale
 Federacion Anarquista Iberica

Trebokstavsforkortingar
Storsjön

Storsjön (IPA: /ˈstuːˌʂœn/ ) er ein innsjø i Jämtlands län med eit areal på 464 km². Han er ein del av Indalsälva-systemet og er den femte største innsjøen og den fjerde største regulerte innsjøen i Sverige. Innsjøen ligg i kommunane Östersund, Berg, Krokom og Åre. På austsida ligg byen Östersund. Frösön er den største øya i Storsjön.

Färjerederiet Trafikverket (eigd av Trafikverket) driv to gratis ferjeruter på Storsjön, ei mellom Norderön og Håkansta og ei mellom Isön og Norderön. Om vinteren vert det brøyta veg på isen som erstatning for ferjene.

Storsjön er drikkevasskjelde til Östersund. I november 2010 vart tusenvis av menneske i Östersund råka av magesjuke med diaré. Det viste seg å skuldast Cryptosporidium som hadde kome med drikkevatnet frå Storsjön.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Storsjön» frå , den 14. juni 2012. 
  oppgav desse kjeldene: 
 

Innsjøar i Jämtland
Innsjøar med kryptidmytar
Boeing Rotorcraft Systems

Boeing Rotorcraft Systems (tidlegare Boeing Helicopters og Boeing Vertol) er eit amerikansk føretak som produserer helikopter. BRS er ein del av Boeing Integrated Defense Systems som produserer forskjelige forsvars- og romfartsprodukt. Fabrikken ligg i Ridley Township, Delaware County, Pennsylvania

Historie 
Boeing Helicopters vart oppretta som Boeing Vertol då Vertol Aircraft Corporation vart kjøpt opp av Boeing i 1960. Vertol var ei forkorting for Vertical takeoff and landing. I 1987 skifta føretaket namn til Boeing Helicopters i 1987 og fekk det noverande namnet noko seinare.

Bakgrunnsstoff 
 Boeing IDS Rotorcraft Systems division, offisiell nettstad

Boeing
Helikopterprodusentar
Skipingar i 1960
Haldor Midthus

Haldor Midthus () var ein lærar frå Lysekloster i Os. Han er mest kjend for å ha grunnlagt den norske esperantorørsla.

Lærarar
Kneippbrød

Kneippbrød er brød av sammale kveitemjøl og andre kornslag. Det er oppkalla etter den tyske presten og lækjaren Sebastian Kneipp (1821–1897), som elles var kjend for sin «vasskur» (kneippkuren). Kneippbrødet kom til Noreg etter at forlagsbokhaldar Søren Mittet, fekk med seg brødoppskrifta etter eit kuropphald i Bayern. Baker Hansen i Oslo fekk i 1895 lisens frå dr. Kneipp til å baka og selja brødet. Namnet vart raskt kopiert av andre bakeri. Kneippbrød var òg eit av dei sentrale elementa i oslofrukosten, opphavet til den norske matpakkekulturen, som vart servert til alle skuleborn i Oslo-området frå 1935. Dr. Kneipps originale oppskrift inneheld meir grovt mjøl enn det som vert nytta i dagens kneippbrød.

I dag et nordmenn mest brød i Europa og kneippbrødet er det desidert mest bakte brødet. Det vert selt over 60 millionar ferske kneippbrød i Noreg, noko som tilsvarar at kvar nordmann et meir enn eitt kneippbrød i månaden. 

Namnet kneippbrød er mest kjend i dei skandinaviske landa, men i dei senare åra har namnet dukka opp i Tyskland som ei verna varemerkeskildring på spesialbrød og –mjøl.

100 g kneippbrød inneheld om lag 10 g protein og 50 g karbohydrat og gjev 1000 kJ (240 kcal) energi.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 1800-talls kneippbrød. Oppskrift ved nrk.no
 Spesialkneipp  ved Bakehuset.no
 Matoppskrift på kneippbrød 

Brød
Oslofrukosten

Oslofrukosten var ein frukost som vart tilbydd alle elevar i Oslo-skulen frå 1935. Frukosten var sett saman ut frå vitskapelege kriterium for næringsrik mat med mykje vitamin og mineral. Menyen inneheldt:

 1/3–1/2 liter mjølk
 To kneippskonrokar eller to knekkebrød med margarin og mysost
 Kneippbrød med margarin og mysost
 Eit halvt eple eller ei halv appelsin – eller 100 gram gulrot eller kålrot 
 Ei teskei tran i månader med bokstaven r (frå 1942)

Frukosten vert ikkje servert på skulane lenger.

Kjelder 

 Den hellige matpakka
 Fra varmmat til oslofrokost til matpakke

Bakgrunnsstoff
 «Skoleoverlege Carl Schiøtz: Oslofrokostens far» av Ola Alsvik, Oslo kommune, byarkivet
 «Bespisning på Osloskolene» på Stovnerporten
 «Skolemat — varm og kald» fra byarkivet
 «Skolemat» på kildenett.no

Norsk mat
Historie i Oslo
Norsk utdanningshistorie
Frukost
Hudiksvalls kommun

Hudiksvalls kommun er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige som ligg ved Bottenhavet. Kommunen grensar i Gävleborgs län til Nordanstigs kommun i nord, Söderhamns kommun i sør, Bollnäs kommun i sørvest og Ljusdals kommun i vest. I tillegg grensar han til Ånge kommun i Västernorrlands län i nordvest. Administrasjonssenteret i kommunen er Hudiksvall.

Landskapet i kommunen er kupert, og dalføra går hovudsakleg retning nordvest–søraust. Kysten i kommunen er sterkt innskoren. I den midtre delen av kommunen ligg innsjøane Norra og Södra Dellen, i eit bekken som vart danna i samband med eit meteorittnedslag for 220–250 mill. år sidan. I søraust finn ein våtmarksområde. Det har vore tradisjon for treindustri i kommunen, og på siste del av 1900-talet vart han supplert av kabel- og kranproduksjon.

Administrativ historikk 
I 1869 vart Nianfors landskommun oppretta gjennom utbryting av kommunane Arbrå, Njutånger, Enånger og Forsa. I 1911 vart delar av kommunane Hälsingtuna og Idenor (medrekna municipalsamhället Åvik) innlemma i Hudiksvalls stad. 

Ved den riksomfattande kommunereforma i 1952 vart resten av Idenor innlemma i Hudiksvalls stad, samtidig som desse «storkommunane» vart oppretta: Hälsingtuna (av kommunane Hälsingtuna og Rogsta), Njutånger (av Nianfors og Njutånger), Enånger, Delsbo, Bjuråker (av Bjuråker og Norrbo), samt Forsa (av Forsa og Hög). I 1963 vart Enånger og Njutånger slegne saman til Iggesund. I 1965 vart Hälsingtuna innlemma i Hudiksvalls stad.

Hudiksvalls kommun vart til slutt oppretta i 1971 gjennom samanslåing av Hudiksvalls stad og landskommunane Bjuråker, Delsbo, Forsa og Iggesund.

Kommunevåpenet 
Blasonering: På raud bakgrunn, tre avhogne bukkehovud i sølv og blått, to øvst og eitt nedst.

Eit segltrykk med dette motivet frå 1580-talet er teke vare på. Då våpenbiletet skulle fastsetjast på 1930-talet vart det samansett slik det er i dag, etter framlegg frå riksheraldikaren. Etter kommunesamanslåinga var det mange ulike våpen å velje mellom, men byvåpenet vart registrert som kommunevåpen i Patent- och registreringsverket i 1974.

Tettstader 
Det er ni tettstader i Hudiksvalls kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

Kjelder 
 «Hudiksvalls kommun» på Wikipedia på svensk.
 «Hudiksvall» på Store Norske Leksikon.

Fotnote 

 
Kommunar i Gävleborgs län