alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Betzy Akersloot-Berg

Betzy Akersloot-Berg (), opphavleg Betzy Rezora Berg, var ein norsk målar som budde i Nederland store delar av livet.

Familie og oppvekst 
Betzy Rezora Berg var dotter av Caspar Berg (1828–1914) og Bærtha Nordbye (1829–1912), og fødd i Aurskog i Akershus. Caspar Berg var bondeson, og Bærtha Nordby var dotter av ein av dei største jord- og skogeigarane i bygda. Akersloot-Berg vaks opp i Aurskog og vart konfirmert der, men då far hennar tok til med handel flytta dei til Christiania.

Sjukepleier og misjonær 
Akersloot-Berg utdanna seg først til sjukepleier, sannsynlegvis på Diakonissehuset i Christiania. Deretter drog ho til Finnmark, der ho arbeidde som sjukepleiar og misjonær blant samane i fleire år. Ho var i alle fall på «Fiskarheim» i Gjesvær på Magerøya.

Kunstnar 
Då ho vende tilbake til Christiania byrja ho å ta undervising ved Den kgl. Tegneskole og fekk opplæring av arkitekt Wilhelm von Hanno. Ho kopierte under Peder Cappelen Thurmann, fekk ein kort periode opplæring hos Frits Thaulow fram til ho fekk plass som elev hos Otto Sinding. I stor grad målte ho i tillegg på eiga hand, direkte etter naturen.

Då Sinding flytta til München følgde ho etter og heldt fram å måla hos han. Under ei studiereise til Wien fekk ho sjå bilete av marinemålaren Hendrik Willem Mesdag, ein nederlandsk målar og tilfeldigvis møtte ho også han og familien hans i 1885. Møtet førte til at ho flytta til Nederland og måla hos han.

I 1893 giftet ho seg med visekonsul Gooswenius Gerardus Akersloot. Tre år seinare kjøpte ekteparet Tromp's Huys på øya Vlieland, der dei vart buande resten av livet. Huset er i dag museum og stiller ut måleri av Akersloot-Berg.

I mange år reiste Akersloot-Berg og ektefellen hennar til Noreg ein gong i året der ho målte langs heile kysten. Ho skildra havet i all slags vêr.

Galleri og museum 
I tillegg til på Museum Tromp's Huys, som er oppretta i bustaden til Betzy Akersloot-Berg og ektemannen på Vlieland, finst kunsten hennar i fleire samlingar; ved Nasjonalgalleriet i Oslo, Stavanger Kunstmuseum, Nordnorsk Kunstmuseum i Tromsø, Nasjonalmuséet i Stockholm, Helge Væringsaasens samling på Glomdalsmuseet i Elverum, og i Frans Hals Museum i Haarlem.

Bøker 
Betzy Akersloot-Berg er omtalt i Anne Wichstrøm si bok Kvinneliv, kunstnerliv : kvinnelige malere i Norge før 1900. I 1997 skreiv Brit Bell hovudoppgåva Betzy Rezora Akersloot-Berg (1850-1922) : kvinne og kunstner om henne.

Biletgalleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Betzy Akersloot-Berg» frå ,  den 30. november 2019.  

Kvinnelege målarar
Folk frå Aurskog-Høland
Nederlandske målarar
Norske målarar
Rosenvarslar

Rosenvarslar (Lanius minor) er ein mellomstor sporvefugl i varslarfamilien, Laniidae. Dette er ein insektetar som hekkar i sørlege til austlege Europa og Vest-Asia, alle trekker til vinterkvarter i sørlege Afrika. Han er ein  streiffugl i Vest-Europa, inkludert Storbritannia og Skandinavia, vanlegvis spontant vår eller haust.

Skildring 
Med kroppslengde på 19-23 centimeter og vekt på 41-61 gram ligg rosenvarslaren mellom den litle tornskata og arten varslar i storleik. Han kan minne om varslar og krattvarslar i utsjånad, med fjørdrakt i grunnfargene grått, kvitt og svart, men rosenvarslar skil seg frå dei andre med svart panne. 
Oversida av hovudet og ryggen er grå, overside av venger og halen er svart, strupe og hals under den svarte maska er kvit, og undersida hos vaksne fuglar har eit fargeskjær i rosa eller fersken. Dei ytre halefjørene er kvite og er mest synlege som kvite felt i kontrast til det svarte sentrale halefjørene når fuglen spreier fjørene i flukt. Den svarte augemaska er utvida til ei svart panne hos modne fuglar av begge kjønn. Hofuglar har bleikare farger i fjørdrakta enn hannar med grått i dei svarte områda. Vengene er relativt lange, halen relativt kort og nebbet er kort og kraftig med krok i enden. 

Hekkeområdet til rosenvarslar er samanhengande frå Aust-Europa over sørvestlege Russland og Anatolia og austover til og med det mest av Kasakhstan, Usbekistan og nordlege Afghanistan. I nord inkluderer området heile Kviterussland. I sør strekker hekkeområdet seg vestover til Catalonia, middelhavskysten av Frankrike og over det meste av Italia inkludert Sicilia.

Han er ein streiffugl til nordlegare delar av Europa, vanlegvis om våren eller hausten. I Noreg er rosenvarslar registrert nær kvart år, og førekjem då frå mai til november månad. 

Dette er ein trekkfugl og alle overvintrar i eit breitt belte over det sørlege Afrika, med vidast utbreiing i Namibia, Botswana og Sør-Afrika.

Om sommaren lever rosenvarslarar i opne landskap, utkantane av dyrka område, område med spreidde buskar og tre, hagar, vinmarker og vegkantar. I Europa lever dei i lågland, i Kasakhstan opptil 2200 moh. I vinterkvarteret finst dei vanlegvis i krattland og blant tornetre. Rosenvarslarar føretrekk føde av store insekt, spesielt biller, sommarfuglar, møll og grashoppar. Små pattedyr og fuglar er berre sparsame byttedyr for rosenvarslar. Som andre varslarar i slekta Lanius jakter dei frå framstikkande greiner, eller leidningar og i sjeldne tilfelle spiddar dei byttedyr på tornar eller piggtråd som eit «spiskammer».

Storleiken på populasjonen er estimert til 1,2 til 3,3 millionar individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.

Kjelder  
Yosef, R. & International Shrike Working Group (2019)  Lesser Gray Shrike (Lanius minor) I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 1. desember 2019
Referansar

Bakgrunnsstoff 

varslarfamilien Streiffuglar i Noreg
Bearnés

Bearnés, bearnes, bearnéssaus eller bearnessaus  (fransk sauce béarnaise) er ein saus laga av bland anna smør, eggeplommer, sjalottlauk, kjørvel, estragon, persille og eddik. Sausen blir laga ved at ein visper saman eggeplommer og smør i varm, kryda eddik. Dette gjer bearnéesausen til ein av dei feitaste og energirikaste sausane. Han passar særleg godt til kjøt. Det finst mange ulike oppskrifter der krydderbruken varierer, men felles for dei er at ein bruker estragon. Også rosmarin og spisskummen er vanlege krydder.

Historie
Sausen blei laga i 1836 for opningsmenyen til restauranten Le Pavillon Henri IV i Saint-Germain-en-Laye utanfor Paris av sjefskokken ved restauranten. Restauranten hadde fått namn etter den franske renessanskongen Henrik IV som kom frå den sørfranske provinsen Béarn. For å knyta sausen til kongen kalla kokken han bearnesisk (fransk sauce béarnaise).

Variantar 
Frå bearnés er det utvikla fleire andre sausar som har fått eigne namn:
Choronsaus er ein bearnéssaus med tomatpuré som blant anna passar til steikt eller grilla biffkjøt. Sausen har namn etter den franske meisterkokken Alexandre Étienne Choron (1837–1924).
Foyotsaus er ein bearnéssaus som er spedd med kjøtsjy frå retten ein serverer han med, eller kjøtekstrakt. Han blir også kalla valoissaus.
Colbertsaus er ein foyotsaus med kvitvin. Han har namn etter Ludvig XIV av Frankrike sin finansminister Jean-Baptiste Colbert (1619-1683).
Paloisesaus er ein béarnaisesaus med mynte i staden for estragon. Sausen har fått namn etter byen Pau, ein hovudby i det tidlegare grevskapet Béarn.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Bearnaisesås» frå ,  den 1. desember 2019.  
 

Sausar
Fransk mat
Nordsjøolje

Nordsjøolje eller Brent-råolje er ei referanseolje ved produksjon og sal av olje frå Nordsjøen. Ho vart teken i bruk i 1985 og er den mest nytta referanseolja i verda. Brent-namnet skriv seg frå det britiske Brentfeltet i Nordsjøen, og opphavleg kom referanseolja frå dette feltet.

Kjelder 

Petroleumsverksemd
Verdscupen i alpine greiner 1970/Menn

Verdscupen i alpine greiner for menn i 1970-sesongen tok til 11. desember 1969 i Val-d’Isère i Frankrike og vart avslutta 15. mars 1970 på Voss i Noreg. Turneringa omfatta 29 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 11 slalåmrenn, 11 storslalåmrenn og 6 utforrenn, dessutan den alpine kombinasjonen under verdsmeisterskapen i Gherdeina i Italia.

Karl Schranz frå Austerrike kneip FIS-pokalen som beste alpinist, få poeng framom Patrick Russel frå Frankrike og på tredjeplass Gustav Thöni frå Italia.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Utfor

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «1969–70 FIS Alpine Ski World Cup» frå ,  den 1. desember 2019.  
 

Alpine greiner
Sport i 1970
Verdscupen i alpine greiner 1970/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1970-sesongen tok til 10. desember 1969 i Val-d’Isère i Frankrike og vart avslutta 14. mars 1971 på Voss i Noreg. Turneringa omfatta 27 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 12 slalåmrenn, 9 storslalåmrenn og 5 utforrenn, samt den alpine kombinasjonen under verdsmeisterskapen i Gherdeina i Italia.

Michèle Jacot frå Frankrike sikra seg FIS-pokalen med god margin til tre landskvinner, i rekkefylgje Françoise Macchi, Florence Steurer, Ingrid Lafforgue.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Utfor

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «1969–70 FIS Alpine Ski World Cup» frå ,  den 1. desember 2019.  
 

Alpine greiner
Sport i 1970
Bardonecchia

Bardonecchia er ein kommune i storbyområdet Torino i Italia, og er den aller vestlegaste kommunen i heile landet. Kommunen har ei flatevidd på 132,3 km² og i kring 3 100 ibuarar. 

Landsbyen Bardonecchia ligg 1312 meter over havet i Susadalen, om lag 90 kilometer vest om storbyen Torino. Kommunen er omgjeven av over 3 000 meter høge fjelltoppar, som mot vest, nord og sør dannar grense mot Frankrike. Kjeldene til elva Dora di Bardonecchia er vest i kommunen.

Landsbyen voks fram då jarnbanetunnelen Frejus vart bygt i åra 1857-71. Turismen og tollstasjonen gjev størst sysselsetjing for ibuarane i kommunen.

Snøbrett-tevlingane under Vinter-OL 2006 fann stad i Bardonecchia.

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Bardonecchia» frå ,  den 1. desember 2019.  

Kommunar i storbyområdet Torino
Arius

Arius (gresk Ἄρειος, Areios; fødd ca. 250, død ca. 336) var ein libyisk kyrkjemann og presbyter. Han var elev av Lucianus av Antiokia, presbyter i Alexandria og opphavsmann til den såkalla arianismen. 

Arius ønskte å gjere kristendomen intellektuelt respektabel for ikkje-truande i samtida. Arius var påverka av Platon, som hadde hevda at Gud er æveleg og umogleg å kjenne. Jesus kunne ikkje seiast å vere Gud i ein slik forstand, fordi han hadde gjeve seg til kjenne på jorda som menneske, og sidan vi kjenner til gjerningane hans gjennom evangelia. Arius meinte at dette måtte medføre at Jesus kom etter Gud og såleis var skapt av Gud, jamvel om ein aksepterer at Jesus er skapt før Gud skapte noko anna. Sidan Gud ifølgje Arius er einskapleg og udeleleg, kan Gud heller ikkje ha skapt Jesus av sin eigen substans.

Tankane til Arius innebar at Jesus vart underordna Faderen i Treeininga, og skapt av Gud or ingenting. Teologien hans vart populær mellom mange vanlege innbyggjarar i Alexandria, men møtte skarp kritikk frå andre delar av kyrkja i løpet av år 318. Han vart snart fordømd av ein synode av egyptiske biskopar med biskop Alexander av Alexandria i spissen. Sin fremste støttespelar fann Arius i biskop Eusebius av Nikomedia, biskop i ein by som inntil bygginga av Konstantinopel hadde vore hovudstaden i Austromarriket. Eusebius var ein mektig mann som lukkast med å samle støtte for Arius i kyrkja, men keisar Konstantin den store såg farane som låg i kyrkjeleg splid og kalla inn til kyrkjemøte i Nikea i 325 for å rydde opp i usemjene. 

keisar Konstantin deltok i eigen person på kyrkjemøtet, og i nærvær av keisaren vedtok biskopane at Sonen var av éin substans (homoousios) med Faderen. Berre to av biskopane som deltok på møtet skal ha røysta mot denne fråsegna, og trusvedkjenninga som vart vedteke på kyrkjemøtet har ein tydeleg brodd mot arianismen. 

Etter kyrkjemøtet forsvann Arius frå det offentlege liv. Han vart med tida rehabilitert av keisaren, og skal visstnok ha døydd av eit brått dysentri-åtak på ein latrine i Konstantinopel. Arianismen vart seinare fordømd på kyrkjemøtet i Konstantinopel i 381 som kjetteri. 

Jamvel om arianismen vart utrydda i den austlege delen av kyrkja, fekk han stor oppslutnad mellom gotarane og vandalane som levde utanfor dei romerske grensene. Den Arius-allierte Eusebius av Nikodemia hadde nemleg sendt den gotiske misjonæren Wulfila for å kristne desse stammane, og etter at dei okkuperte store delar av det gamle Vestromarriket, heldt dei på den arianske kristendomen i mange hundreår frametter.

Kjelder 

Arius. (25. mars 2019). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2019
Bibliografi
 

Chadwick, H. (1993) The Early Church (s. 129-130). London: Penguin Books. ISBN 978-0-140-23199-1
MacCulloch, D. (2010) A History of Christianity: The First Three Thousand Years  (s. 213-215). London: Penguin Books. ISBN 978-0-141-02189-8
 

Oldkyrkja
Stiftarar av kristne trusretningar
Folk frå Alexandria
Fødde på 200-talet
Døde på 300-talet
Giddha

Giddha eller gidda (panjabi , ਗਿੱਧਾ, giddhā) er ein panjabisk folkedans for kvinner som er utbreidd blant panjabiarar i India og Pakistan. 

Giddha blir tradisjonelt dansa i ein ring av kvinner som syng og klappar. To kvinner går inn i miten av ringen og bruker mimande arm- og handrørsler til å uttrykka det songen handlar om. Dei dansar vanlegvis til eit vers før dei går ut i ringen igjen og eit anna par tek over.

Dansen blir hovudsakleg framført ved festlege eller sosiale høve,  særleg i samband med såtid og innhausting.

Galleri

Sjå òg
Bhangra
Jhumar
Kikli

Kjelder

Panjabi-kultur
Indisk musikk
Indisk dans
Pakistansk musikk
Pakistansk dans
Ord frå panjabi
Kikli

Kikli (panjabi ) er ein panjabisk folkedans for kvinner som er utbreidd blant panjabiarar i India og Pakistan. Han blir utført av eit eller fleire par jenter som held hender, lener seg bakover og snurrar rundt i ein sirkel. 

Dansen eller leiken er særleg populær blant unge jenter. 
Kikli er ein energisk dans med raske rytmar. Ofte blir tradisjonelle rim sungne til han.
Andre kvinner kan synga og klappa til dansen, og oppmuntra dei til å snurra fortare.

Galleri

Sjå òg
Bhangra
Giddha

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Kikkli» frå ,  den 1. desember 2019.  
 

Panjabi-kultur
Indisk dans
Pakistansk dans
Ord frå panjabi
Verdscupen i alpine greiner 1969/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1969-sesongen tok til 11. desember 1968 i Val-d’Isère i Frankrike og vart avslutta 22. mars 1969 i Waterville Valley i delstaten New Hampshire i USA. Turneringa omfatta 20 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn og 4 utforrenn.

Gertrud Gabl frå Austerrike sikra seg FIS-pokalen med god margin til Florence Steurer frå Frankrike, som på si side kneip andreplassen framom Wiltrud Drexel frå Austerrike.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Utfor

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 1968/69» frå ,  den 2. desember 2019.  
 

Alpine greiner
Sport i 1969
Gab

Gab er eit sosialt medium, laga for å vere eit alternativ til mellom anna Facebook, Twitter og Reddit. Brukarane på nettstaden kan lese og skrive meldingar på opp til 300 teikn, såkalla «gabs».

Tenesta er utan reklame og er finansiert gjennom donasjonar og avgifter på premiumtenester. Føretaket som driv tenesta er basert i Austin, Texas i USA.

Dissenter 
I mars 2019 lanserte Gab ei nettlesar-utviding som lagar eit dedikert kommentarfelt på alle nettsider. Denne utvidinga vart seinare svartelista og gjort utilgjengeleg for både Firefox og Google Chrome.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Internett
Nettsamfunn
Barnetrygd

Barnetrygd er ei statleg yting gjeven til foreldre eller verjer av barn og ungdommar i visse samanhengar. Ei slik trygd kan vera behovsprøvd eller ikkje. Ho kan også vera avhengig av at ein sender barn til skule, vaksinerer dei og liknande.

Noreg
I Noreg blir barnetrygd gjeven til foreldre med barn under 18 år som bur i Noreg. 
Utbetalinga skjer frå månaden etter at barnet er fødd, og varer til månaden før barnet fyller 18 år. Iverksettinga skjer automatisk så snart barnet er tildelt eit fødselsnummer i folkeregisteret. Einslege forsørgarar får barnetrygd for eitt barn meir enn det dei faktisk forsørger, men må søka om dette og dokumentere statusen sin som einsleg forsørgar.

Ordninga er administrert av NAV. Barnetrygda er kr 1054 pr måned per barn (frå 1. mars 2019). 
I 2018 blei det til saman utbetalt 14,6 milliardar kroner til  mottakarar av barnetrygd.

Den moderne barnetrygda blei innført i 1946 under Einar Gerhardsen si andre regjering. Før dette var det ei avgrensa barnetrygdordning for visse yrkesgrupper, betalt av arbeidsgjevaren, som blei innført i desember 1944 av Vidkun Quisling si andre regjering (Lov om barnetilskott til visse arbeidstakere av 5.12.1944, som trødde i kraft frå 1.1.1945). Det var alt i 1937 blitt lagt fram eit utkast til barnetrygdlov av Barnetrygdkomiteen, som var nedsett i 1934, men arbeidet med barnetrygd stoppa opp på grunn av okkupasjonen. Loven frå 1944 bygga på arbeidet til barnetrygdkomiteen, men var avgrensa til pliktige medlemmer av sjuketrygda.  Loven blei oppheva av Stortinget under samlingsregjeringa, men ei allmenn, behovsprøva barnetrygd blei innført i januar 1946 av Einar Gerhardsen si første regjering.

Fram til 1970 var det berre einslege forsørgarar som fekk barnetrygd for førstefødde barn. Gifte fekk barnetrygd frå og med barn nummer to. Den øvre aldersgrensa for barnetrygd blei heva frå 16 til 18 år frå og med mai 2000.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Barnetrygd» frå ,  den 23. mai 2022.  

Trygd
Trygd
Stokken

Stokken er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Aust-Agder fylke. 

Frå 1837 var Stokken saman med Barbu og Tromøy ein del av Austre Moland formannskapsdistrikt. Barbu og Tromøy blei skilde ut som eigne kommunar i 1878. 

1. juli 1919 blei Stokken skild ut frå Austre Moland som eigen kommune. Stokken hadde då 1 683 innbyggjarar, og hadde eksistert som eige kyrkjesokn sidan 1878.  

1. januar 1962 blei Stokken, Austre Moland, Flosta og Strengereid krets i Tvedestrand slått saman til ein ny storkommune som fekk namnet Moland kommune. Stokken hadde då 2 783 innbyggjarar.

Ordførarar i Stokken heradstyre 

 1919–1921 Guttorm Fløistad
 1921 Andres Haugmoen
 1922–1928 Nils Hjelmtveit
 1928–1931 Hans. J. Bakke
 1931–1937 Nils Hjelmtveit
 1937–1941 Syver Kristiansen
 1942-1945 Lauritz Harry Jensen
 1945–1961 Johs. Kinserdal

Merknadar

Sjå òg 

 Saltrød
 Eydehavn

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Stokken» frå ,  den 2. desember 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Om Stokken kommune på Eydehavnsportalen
 

Tidlegare kommunar i Aust-Agder
Norske kommunar skipa i 1919
Norske kommunar nedlagde i 1962
Geografi i Arendal
Historie i Arendal
Peparnøtt

Peparnøtt er ei småkake med peparsmak som ein ofte bakar til jul. Deigen består av egg, sukker, sirup, smør og kveitemjøl og dessutan ei krydderblanding beståande av kanel, ingefær, peppar og stjerneanis. Som hevemiddel bruker ein hornsalt.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Peparnøtt» frå ,  den 2. desember 2019.

Bakgrunnsstoff 

Julemat
Småkaker
Sju slag kaker

Sju slag kaker eller dei sju slaga viser til tradisjonar om å ha sju ulike typar småkake til eit visst høve.

I nyare norsk samanheng viser det til julebakst. Tidlegare tradisjonar kunne ha sju ulike slag bakst til bryllaup. I svensk tradisjon har sju slag kaker vore det «rette» talet på kaker til kaffiselskap.

Kakene kan vera av ulike deigtypar, men det finst fleire oppskrifter på sju kakeslag laga av ein grunndeig.

Sju slag i Noreg

Sju slag blir ofte nemnd i samband med julebakst i Noreg. Det er ikkje kjend korleis omgrepet oppstod, og det er ikkje funne prov for at dette er ein gammal skikk. Talet på kaker ein laga til jul kunne variera til opptil 20 på storgardar tidleg på 1900-talet. Den eldste omtalen av sju slag kaker Henry Notaker har funne var til eit bryllaup på Vestlandet for rundt hundre år sidan.

Mange av kakeslaga som blir nemnde som del av dei sju har kome til landet nokså nyleg. Ei rekkje av dei blir laga i steikeomn, som berre byrja bli utbreidd i Noreg frå midten av 1800-talet. Tidlegare var det vanlegast å steika kaker i jern eller frityrsteika dei i smult.

Gamle kaker steikte i jern er til døme goro, avletter og skrivarbrød. Kaker steikte i smult, som ein tradisjonelt fekk frå grisen ein slakta til jul, kunne vera smultringar, hjortetakk og rosettbakkels. På 1700-talet skilde ein ikkje mellom julekaker og andre småkaker. Julekaker blei først definerte som særskild knytte til høgtida på 1800-talet.

Kva kaker som eventuelt høyrer til dei sju slaga kan variera, men vanlege typar er:
 Berlinerkrans
 Fattigmann
 Goro
 Hjortetakk
 Kokosmakron
 Kransekake 
 Krumkake
 Peparkake
 Sandkake
 Serinakake
 Sirupssnipp
 Smultring

Sju slag i Sverige

I Sverige kan ein ha sju sorters kakor ved kaffislaberas (kafferep). Skikken med å ha minst sju slag kaker ved slike samkomer er kjend frå slutten av 1800-talet av. 

I 1945 blei det gjeve ut ei kokebok kalla Sju sorters kakor. Boka fortalde at sju slag var eit minstekrav for kor mange kaker ein skulle servera i eit selskap tidleg i hundreåret. Ein kunne rekna det som underleg å servera mindre enn sju, og hovmodig å servera fleire. Det verker likevel som om ulike reglar galdt på ulike stader.

Kakeslag
Ei typisk servering til eit kafferep på 1930-talet hadde bakverk i ei viss rekkjefølgje bestemt av konsistensen, sødma og storleiken deira. Den tradisjonelle rekkjefølgja var:

 Kveitebrød (bolle eller mindre brød, längd)
 Lyst sukkerbrød
 Mørkt sukkerbrød
 Lys, tørr småkake
 Mørk, tørr småkake
 Fylt småkake
 Bakelse (ofte med mandelmasse i, alternativt ei toscakake)

Deretter kunne ein ha ei valfri forseggjort kake.

Kva småkaker ein serverer til kafferep kan variera, men nokre typar som ofte er nemnde er:

Sjå òg 

 Feast of the Seven Fishes

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Sju sorters kakor» frå ,  den 2. desember 2019.  

Bakverk
Julemat
Kaker
Utvalde artiklar 2021
Verdscupen i alpine greiner 1968/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1968-sesongen tok til 5. januar 1968 i Oberstaufen i dåverande Vest-Tyskland og vart avslutta 6. april 1968 på Heavenly Mountain i delstaten California i USA. Turneringa omfatta 23 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 10 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn og 6 utforrenn. Alle alpin-tevlingane under Vinter-OL 1968 talde med i verdscupen. Det er einaste gongen den alpine verdscupen har arrangert renn i april månad.

Nancy Greene frå Canada sikra seg FIS-pokalen med god margin til dei franske utøvarane Isabelle Mir på andre- og Florence Steurer på tredjeplass.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Utfor

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 1968» frå ,  den 2. desember 2019.  
 

Alpine greiner
Sport i 1968
Sju vise

Sju vise var sju menn i det gamle Hellas rundt 620–550 fvt. som var kjende for visdommen sin. Korte setningar som gav uttrykk for folkeleg livsvisdom vart tillagt dei. Dei sju vise var:

 Solon frå Athen – «Kjenn deg sjølv!»
 Kheilon frå Sparta – «Tenk på slutten!»
 Thales frå Milet – «Den som lèt vere å kausjonere, er sikker»
 Bias frå Priene – «Dei fleste menneske er umoralske»
 Kleobulos frå Lindos – «Sky overdriving!»
 Pittakos frå Mytilene – «Bruk tida!»
 Periandros frå Korinth – «Inkje er umogeleg for den som vil noko»

Motstridende overleveringer har gjort at same sentens i forskjellige sammenhenger tillegges ulike vismenn.

Kjelder 
 

Folk frå gresk antikk
Greske filosofar
Vise