Noregs statsbaner

Noregs statsbaner eller Norges Statsbaner (NSB), også omtalt som Statsbanene, var frå 1883 til 1996 ei norsk forvaltingsbedrift som bygde og dreiv jernbaner i Noreg. 1. desember 1996 vart trafikkdelen av selskapet vidareført i særlovselskapet NSB BA, medan infrastrukturdelen vart vidareført i forvaltingsorganet Jernbaneverket.

NSB var eigd av den norske staten ved Samferdsledepartementet. Frå april 2019 endra NSB og Nettbuss namn til Vy.

Historie
NSB vart oppretta i 1883 som eit forvaltningføretak. Før den tida hadde den norske jarnbanen vore driven av ulike føretak, som i nokre tilfelle var utanlandske.

Endringar 
NSB gjekk gjennom store endringar i 1996, då NSB vart delt opp i NSB BA og Jarnbaneverket. Dette førte mellom anna til at Jarnbaneverket fekk ansvaret for infrastrukturen, medan NSB BA heldt fram med på vere trafikkoperatør. Godstrafikkdelen til NSB vart skild ut under namnet NSB Gods AS. Før dette hadde jarnbaneforvaltninga i Noreg vore uendra i fleire tiår og NSB hadde hatt alt ansvaret for drift, materiell, stasjonar og anna infrastruktur.

2002 var i likskap med 1996 eit lite vendepunkt for NSB, då føretaket 1. juli vart omforma til aksjeselskap. Same året vart teknisk vedlikehald skild ut til eit eige aksjeselskap, det same med ekspressgodsdelen. NSB Gods vart eit eige aksjeselskap under namnet CargoNet.

Frå april 2017 vart  alle persontoga som NSB eigde (med nokre få unnatak) overteke av det statseigde aksjeselskapet Norske Tog AS, som vart skild ut frå NSB-konsernet. Denne ordninga var ein konsekvens av den såkalla jarnbanereforma, som går ut på å privatisere jarnbanedrifta i Noreg. Selskapet Norske tog skal leige ut persontog på like vilkår til dei jarnbanselskapa som vinn anbodskonkurransar for å drive persontransport på linenettet i Noreg. NSB må såleis leige toga sine frå selskapet Norske Tog for dei linene NSB får høve til å drive persontrafikk på. Selskapet Norske Tog skal òg vere dei som har ekspertisen på jarnbanekjøretøy som kan nyttast på det norske linenettet, skal hjelpe togselskapa i tekniske spørsmål, og forvalte eit lager av naudsynte ting som operatørane kan leige når dei treng det.

Frå april 2019 endra NSB og Nettbuss namn til Vy.

Omdøme 
NSB opplevde mykje motgang i løpet av dei første åra i det nye årtusenet. Åstaulykka, mangel på lokførarar, hyppige forseinkingar og leverandørane sine problem med det nye togmaterialet gav selskapet eit dårleg omdøme. Men betre tider fylgde, og selskapet er no på god veg til å bygge opp att tilliten hjå kundane og i samfunnet generelt.

På BI si årlege rangering av kor nøgde kundane er med norske føretak, vart NSB plassert som nr. 97 i 2006, opp frå ein 132. plass i 2005 og 135. plass i 2004.

Heil-/deleigde dotterselskap 
 NSB Anbud
 Nettbuss AS
 ROM Eiendom AS
 CargoNet AS 
 Arrive AS
 Mantena AS
 Linx (Oppløyst etter 2004. NSB eigde 50%, den andre halvparten var eigd av svenske Statens Järnvägar)

Sjå og 
 Bane Nor, det tidlegare Jernbaneverket
 Norske Tog AS
 Flytoget
 Dieseldrivne lokomotivtypar i Noreg
 Elektriske lokomotivtypar i Noreg
 Motorvogn

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
Nettstad for Vy

Jarnbaneselskap i Noreg
Norske statlege føretak
Føretak skipa i 1883
Jarnbaneselskap
1883 i Noreg