alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den athanasianske truvedkjenninga

Den athanasianske truvedkjenninga (latin Athanasium eller Quicunque vult etter innleiingsorda) er ei tidleg kristen truvedkjenning.

Etter tradisjonen skulle kyrkjefaderen Athanasius, erkebiskop av Alexandria i det 4. hundreåret, ha vore den fyrste til å formulere vedkjenningskriftet, men det er i dag semje om at det må vere nyare, og at Athanasius ikkje kan vere opphavsmannen. Vedkjenninga er fyrste gong kjend omtalt på eit kyrkjemøte 
i 670. Ho har brodd mot arianismen og ho presiserer læra om treeininga og læra om inkarnasjonen.

Den athanasianske truvedkjenninga er heldt som eit dogmatisk skrift i mange vestlege kyrkjer, herunder Den romersk-katolske kyrkja, Den anglikanske kyrkja og dei evangelisk-lutherske . I austkyrkja og i dei reformerte kyrkjene vert denne vedkjenninga ikkje bruka. 

Saman med den apostolske truvedkjenninga og den nikenske truvedkjenninga er denne rekna blant dei tre oldkyrkjelege vedkjenningane, og slik er ho òg, saman med Den augsburgske vedkjenninga og Luthers vesle katekisme ein del av Den norske kyrkja sine vedkjenningsskrift.

Kjelder 
 Sigurd Normann: Den norske kirkes bekjennelsesskrifter Oslo, Lutherstiftelsens forlag 1930.

Kristne skrifter
Kristendom
Truvedkjenningar
Fthiótida

Periferieininga Fthiótida (gresk Περιφερειακή ενότητα Φθιώτιδας, Periferiakí enótita Fthiótidas), i antikken og på katharevousa kalla Fthiótis (gresk Φθιώτις), er ei periferieining i Hellas i periferien Sentral-Hellas. Hovudstaden er Lamía. Ho grensar til Maliábukta i aust, Viotía og Fokída i sør, Etoloakarnanía i sørvest, Evrytanía i vest, Kardítsa og Lárisa i nord og Magnisía i nordaust. Namnet har sitt opphav i antikken, men det moderne prefekturet vart oppretta under den greske sjølvstendekrigen i 1821 og vart då kalla Fthiótida og Fokída fram til 1947 då dei sørlege områda vart ein del av det moderne Fokída prefektur og namnet vart endra til Fthiótida.

Geografi 
Mykje av områda innanfor kysten er fjellkledd, men ein finn òg nokre lågtliggande område, særleg sentralt og i dalen til elva Sperkhiós.

Administrativ inndeling 

Tidlegare var Fthiótida eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i sju kommunar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar

Kjelde 

Fthiotida
 
Fthiotida
Fthiotida
Norm

Norm vert nytta som ei samnemning for ulike typar av vurderingsgrunnlag og retningsliner som er med på å rettleie og styre sosial handling. Normene kan vere eksplisitt formulerte eller eksistere som «taus» kunnskap i samfunnet.  

Dei eksplisitt formulerte normene kan gjelde til dømes offisielle lover for ein stat, rettskrivingsreglar for eit språk og ordensreglar for eit burettslag. Slike eksplisitt formulerte normer har ein offisiell karakter. Dei eksplisitt formulerte normene kan òg ha ein mindre formell karakter, det gjeld mellom anna handbøker i skikk og bruk eller munnleg formidla normer om kva som er god åtferd. 

Dei «tause» normene refererer til ikkje-formulerte postulat og til haldningar, intuisjonar og forventingar til kva som er korrekt, mogleg og meiningsfull åtferd.  

Eit vanleg skilje i normteorien går mellom konstitutive normer og regulative normer, basert på filosofen John Searle sin terminologi. Konstutive normer er normer som gjer erkjenning og handling mogleg. Døme på slike normer er spelereglar i backgammon; dei gjer det mogleg å spele backgammon – utan reglane vert spelet meiningslaust. Dei konstitutive normene definerer såleis ein praksis, og fastset kva for aktivitetar og handlingar som er sosialt relevante. Det same gjeld for språk. Konstitutive språknormer er normer som gjer visse typar språkbruk (eller språkbruk generelt) mogleg, og det gjeld som oftast «tause» normer innanfor syntaks, semantikk, pragmatikk og så bortetter. Regulative normer skil seg frå dei konstitutive ved at dei i og for seg ikkje er nødvendige, men hjelpemiddel for å oppnå handling og erkjenning. Vi kan tenkje oss at rettskrivingsreglar og uttalereglar er døme på regulative normer ved at dei gjer det lettare å nå meir grunnleggjande sider ved språk.

Sosiologi
Mariner-programmet

Mariner-programmet var ein serie romsondar sende opp av den amerikanske romorganisasjonen NASA for å undersøkje dei indre planetane Mars, Venus og Merkur. Av dei 10 romsondane var sju suksessfulle, medan tre gjekk tapt. Mariner 11 og 12 vart etterkvart gjeve nye namn, Voyager 1 og Voyager 2, som ein del av Voyager-programmet. Viking 1 og Viking 2 var forstørra utgåver av Mariner 9.

Sendt opp med bereraketten Atlas-Agena 
 203 kg tung sondar til å fly forbi planeten Venus. 
 Mariner 1, 22. juli 1962 — upåliteleg bererakett naudsprengt.
 Mariner 2, 26. august 1962 — første nære passasje av ein annan planet med ein fungerande romsonde.
 261 kg tung sondar til å fly forbi Mars. 
 Mariner 3, 5. november 1964 — sperra inne bak rakettnasen.
 Mariner 4, 28. november 1964 — første nære passasje av Mars.
 261 kg tung sonde til å fly forbi Venus.
 Mariner 5, 14. juni 1967 — 3.990 km's passasje av Venus.

Sendt opp med bereraketten Atlas-Centaur 
 413 kg tung sondar til å fly forbi Mars.
 Mariner 6, 25. februar 1969 — 3.412 km's passasje av Mars, tog 25 nærbilete.
 Mariner 7, 27 mars 1969 — 3.534 km's passasje av Mars, tok 33 nærbilete.
 998 kg tung romsondar som krinsa rundt planeten Mars. 
 Mariner 8, 8. mai 1971 — fall i Atlanterhavet.
 Mariner 9, 30. mai 1971 — første krinslaup om ein annan planet: Mars, tok meir enn 7.000 bilete.
 503 kg tung romsonde til planeten Merkur. På vegen nytta romsonden tyngdekrafta frå planeten Venus.
 Mariner 10, 3. november 1973 — første sonden som har vitja Merkur, tok over 300 nærbilete på sine tre passeringar.

Mariner-programmet
Fokis

Fokis (Φωκίς, også skrive Phokis) var eit landskap i Hellas i antikken, frå 500-talet fvt. med eit mektig forbund av 22 av byane til fokarane.

På 200-talet fekk kongedømmet Makedonia makta over Fokis.

Referansar

Bakgrunnsstoff

 John M. Fossey: The Ancient Topography of Eastern Phokis. J. C. Gieben, Amsterdam 1986, ISBN 90-70265-87-7.
 Friedrich Schober: Phokis. In: RE Bd. 20,1 A, 1941, Sp. 474–496.
 Giovanna.Daverio Rocchi: Phokis, Phokeis. In: Der Neue Pauly Bd. 9, 2000, Sp. 944–947. (mit Literatur)
 Jeremy MacInerney: The Folds of Parnassos: land and ethnicity in ancient Phokis. Austin, Tex. 2000, ISBN 0-292-75229-6.
 Mogens Herman Hansen, Thomas Heine Nielsen: An Inventory of Archaic and Classical Poleis. Oxford 2004, ISBN 0-19-814099-1.
 Annamarie Felsch-Klotz: Frühe Reisende in Phokis und Lokris. Berichte aus Zentralgriechenland vom 12. bis 19. Jahrhundert. Göttingen, Göttinger Universitätsverlag 2009, ISBN 978-3-941875-00-5 (online) (PDF; 5,1 MB).

Geografi i den greske antikken
Viotía

Periferieininga Viotía (gresk Περιφερειακή ενότητα Βοιωτίας, Periferiakí enótita Viotías), òg kalla Boiotia, er ei periferieining i Hellas i periferien Sentral-Hellas. Hovudstaden er Livadiá. Den to største byane er dei om lag like store Livadiá og Thíva.

Viotía grensar til Vest-Attikí og Aust-Attikí i sør, Fthiótida i nord, Fokída i vest og til Korintbukta i sørvest. Utanfor kysten i nordaust ligg øya Évvia, bunde til fastlandet med to bruer, den eine i byen Khalkída og den andre noko sør for byen. Kring Khalkída høyrer eit stykke av fastlandet til periferieininga Évvia, medan Viotía når ut til havet på båe sider, i nord til Nord-Évvia-bukta, i sør til Sør-Évvia-bukta.

Geografi 
I vest ligg fjellet Parnassós, der det einaste skisenteret i prefekturet ligg. I sørvest ligg Elikónas og i aust Párnitha.

Den lengste elva er Kifisós, som renn gjennom dei lågareliggande områda i den sentrale delen av Viotia. Kifisós rann tidlegare ut i Kopaídasjøen, men etter at denne vart tørrlagd, endar ho no i Ylíkisjøen.

Klima 
Klimaet varierer frå svært varme somrar til milde og kjølige vintrar. Dei nordlege og austlege områda har størst sannsyn for å få skya vêr utover dagen. Områda over tusen meter har ofte kalde forhold med snø om vinteren.

Administrativ inndeling 

Tidlegare var Viotía eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i seks kommunar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar

Kjelde 

Viotia
 
Viotia
Viotia
Pioneer 10

Pioneer 10 var den første romsonden som er blitt send gjennom asteroidebeltet. Han var og det første romfartøyet til å direkte observere planeten Jupiter. Han vart skoten opp den 2. mars 1972 frå Cape Canaveral Air Force Station Launch Complex 36A

Interstellar ferd

Avstand frå jorda 
Fram til den 17. februar 1998 var Pioneer 10 det fjernaste objektet laga av menneska. Denne datoen tok derimot Voyager 1 over den rolla. Den 1. februar 2003 var Pioneer 10 heile 82,19 astronomiske einingar eller 12,30 milliardar kilometer frå sola.

Sporing 
Det siste signalet frå Pioneer 10 vart fanga opp av Jet Propulsion Laboratory sitt Deep Space Network 23. januar 2003. Dei tre siste lytteforsøka - 14. juli 2002, 5. desember 2002 og altså 22.-23. januar 2003 - kunne ein på Jorda berre så vidt registrere eit særs svakt signal i radioantennene. Signala ein mottok var reine berebølgjer, utan noko telemetri. Siste gong NASA nokon gong tok imot telemetri og data frå sonden, var den 27. april 2002. Det er ingen planar om å gjere nye forsøk på å oppnå kontakt med Pioneer 10.

Pioneer 10 er no på veg mot stjerna Aldebaran i konstellasjonen Tyren. Det vil ta 2 millionar år å komme dit.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 NSSDC Master Catalog Display: Spacecraft - Pioneer 10  
 Spacecraft Escaping the Solar System  — current positions and diagrams

Pioneer-programmet
Jupiter
Romutforsking i 1972
Pioneer 11

Pioneer 11 var ein amerikansk romsonde som vart skoten opp frå Cape Canaveral den 6. april 1973. 
Pioneer 11 var den andre romsonden til å undersøkje Jupiter 10 og den første som utforska planeten Saturn og ringane. For å kome til Saturn nytta romsonden ein såkalla gravity assist, der tyngdekrafta til Jupiter vart nytta til å endre retning mot Saturn.

Romsonden har no forlate solsystemet og er på veg mot stjernebiletet Ørna. Nordvest for konstellasjonen ligg stjernebiletet Skytten. Pioneer 11 vil nå ei av stjernene om 4 millionar år. 

Siste kontakt med Pioneer 11 var i november, 1995. Sidan antenna ikkje er retta mot jorda, er det ikkje mogleg å vite om sonden framleis sender signal.

Bakgrunnsstoff 
 Pioneer Prosjektet si heimeside
 Pioneer 11 Profil  av NASA's Solar System Exploration

Pioneer-programmet
Saturn
Jupiter
Skipingar i 1973
Imathía

Periferieininga Imathía (gresk Περιφερειακή ενότητα Ημαθίας, Periferiakí enótita Imathías) er ei periferieining i Hellas i periferien Sentral-Makedonía. Hovudstaden er Véria. Ho grensar til Kozáni i vest og sørvest, til Piería i søraust, til Pélla i nord og til Thessaloníki i aust. Deltaet til elva Aliákmonas dannar ei kort kystlinje mot Thermaikósbukta i aust.

Administrativ inndeling 

Tidlegare var Imathía eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i tre kommunar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Geografi 
Søraust i Imathía ligg Pieríafjella og i vest Vérmiofjella. Den lengste elva er Aliákmonas som renn i sør og aust. Reservoaret på elva strekkjer seg òg inn i Kozáni. Det lågaste punktet i periferieininga er ved Thermaikósbukta og det høgaste punktet er Vérmio i vest.

Historie 
Området rundt Imathía var først under Makedonia sitt styre. I antikken inkluderte Imathía Édessa og Aiges, den antikke hovudstaden i Berroia, Kitios og fleire andre.

Seinare vart Imathía annektert av Romarriket og i mellomalderen av Austromarriket og frå 1400-talet fram til balkankrigane i 1913 av Det osmanske riket. I motsetnad til dei sentrale og sørlege områda av Hellas vart periferieininga først ein del av Hellas under balkankrigane og etter traktatane frå Bucharest og London. Folketalet eksploderte og fleire jordbruksområda vart utvida. Véria fekk elektrisitet og dei store vegane vart asfaltert. Under den gresk-tyrkiske krigen kom fleire flyktningar frå Litleasia til Imathía og bygde flyktningleirar og hus, og fleire landsbyar vart grunnlagd.

Imathía vart hardt råka av den andre verdskrigen og den påfølgjande greske borgarkrigen. Imathía vart først eit prefektur i 1947 og Véria vart prefekturhovudstad. Fram til då hadde området høyrt til Thessaloníki prefektur. Frå 2010 er Imathía ei periferieining.

Jordbruk 
Jordbruket er i stor grad basert på fersken og jordbær. Syltetøyet Naousa er den mest kjende eksportartikkelen frå området.

Klima 
Imathía har hovudsakleg middelhavsklima med varme vintrar og kjølige vintrar. I dei sentrale og vestlege områda og i Vérmiofjella kan ein få nokså kjølige forhold om vinteren.

Referansar

Kjelde 

Imathia
 
Imathia
Imathia
Periferieininga Kilkís

Periferieininga Kilkís (gresk Περιφερειακή ενότητα Κιλκίς, Periferiakí enótita Kilkís) er eit periferieining i Hellas i periferien Sentral-Makedonía. Hovudstaden er Kilkís og periferieininga grensar til Pélla i vest, Thessaloníki i sør, Sérres i aust og nabolandet Nord-Makedonia i nord.

Geografi 
Fjellet Páiko ligg i vest, vestlege delar av Kerkíni i nordaust og Kroússia i aust. Doiránisjøen ligg i nord.

Klima 
Dei sørlege områda av dalen langs elva Axiós (Vardar) har middelhavsklima, elles er klimaet hovudsakleg kontinentalt med kalde vintrar i høgareliggande område.

Historie 
Områda som i dag utgjer periferieininga bestod av fleire kongerike før det vart invadert av Makedonia, som seinare styrte over området. Styret deira enda etter den tredje makedonske krigen og det vart ein del av Romarriket. Etter at Romarriket vart delt i to i 395 vart Kilkís ein del av Austromarriket. Det vart så gjeve til Bulgaria og vart busett av bulgarar. På 1400-talet kom området inn under Det osmanske riket, som hadde det fram til den første balkankrigen i 1912, då det vart teke av Bulgaria igjen. I den andre balkankrigen i 1913 erobra den greske hæren området og det vart endeleg annektert og ein del av Hellas. Mange grekarar frå Litleasia kom til Kilkís etter den gresk-tyrkiske krigen i 1922 og som følgje folkeutvekslinga mellom Hellas og Tyrkia skildra i Lausannetraktaten. Området vart då igjen gresktalande.

Fram til 1939 var området ein del av Thessaloníki prefektur, før det vart eit eige prefektur og frå 2011 ei periferieining. Etter den andre verdskrigen og den greske borgarkrigen måtte mykje av Kilkís byggjast opp att. Folketalet auka, men mange emigrerte òg frå landet.

Administrativ inndeling 

Tidlegare var Kilkís eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i to kommunar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar

Kjelde 

Kilkis
 
Kilkis
Kilkis
Den første balkankrigen

Den første balkankrigen vart utkjempa mellom Det osmanske riket og ein koalisjon med Serbia, Montenegro, Hellas og Bulgaria, kalla Balkanligaen. Krigen varte frå 8. oktober 1912 til 18. mai 1913, då ein fredsavtale vart underteikna i London. 

Det osmanske riket mista store delar av Rumelia, Thrakia og heile Makedonia, dei sigrande partane var derimot ueinige om fordelinga av dette området, noko som førte til vidare strid og den andre balkankrigen.

Sjå òg 
 Den andre balkankrigen

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «First Balkan War» frå , og «Den første balkankrigen» frå  den 4. september 2007.  
 

Balkankrigen1
Greske krigar
Bulgarske krigar
Serbiske krigar
Montenegrinske krigar
Osmanske krigar
Balkankrigane
Konfliktar i 1913
Konfliktar i 1912

nl:Balkanoorlogen#De Eerste Balkanoorlog
Den andre balkankrigen

Den andre balkankrigen vart utkjempa i perioden mellom 16. juni og 18. juli 1913. Krigen stod mellom Bulgaria på den eine sida, mot Hellas, Serbia og Romania på den andre. Då det såg ut til at Bulgaria kom til å tape, intervenerte dessutan Det osmanske riket for å ta tilbake nokre av områda som dei tapte under den første balkankrigen. 

Den andre balkankrigen markerer dermed samanbrotet av Balkanligaen kjend frå den første balkankrigen, og førte til at Serbia, som var alliert med Russland, vart ei viktig regional makt. Men dette førte igjen til at Austerrike-Ungarn vart uroleg, og slik vart resultatet av denne krigen ein del av opptakten til den første verdskrigen.

I den første balkankrigen klarte Balkanligaen å erobre Det osmanske riket sine europeiske provinsar, slik at tyrkarane berre hadde halvøyane Chatalja og Gallipoli igjen. Fredsslutninga i London vart underteikna 30. mai 1913 og garanterte mellom anna eit sjølvstendig Albania. 

Men denne fredsavtalen løyste ikkje problemet med at partene ikkje var einige om korleis det erobra området skulle delast, særleg var dette tilfelle for Makedonia. Bulgaria sitt standpunkt var at dei hadde fått liten utteljing av sin krigsinnsats, særleg ønskte dei delar av Makedonia, samt byen Thessaloníki i Hellas der dei allereie hadde utstasjonert eit regiment. Hellas og Serbia var på den andre side misnøgd med at dei måtte forlate Albania. For å demme opp mot bulgarsk ekspansjon, danna dei ein allianse trass i at dei hadde stor intern usemje. Bulgaria motsette seg Romania sitt krav på den bulgarske festninga i Silistria ved Donau som godtgjersle for at dei heldt seg nøytrale i den første balkankrigen. 

Russland var frå 1912 allierte med både Serbia og Bulgaria og ville unngå krig mellom sine allierte. Men under forhandlingane hald spreidde kamphandlingar fram i Makedonia mellom desse landa. Den 16. juni gav den bulgarske overkommandoen ordre til sine troppar, utan forutgåande konsultasjonar med eigen regjering, om å gå til åtak på serbiske og greske posisjonar, noko som førte til krigserklæringar.

Bulgaria ønskte å sikre seg heile Makedonia og slik dominere Balkan, men for Serbia og Hellas gav krigen høve til å sikre sine posisjonar i Makedonia og unngå bulgarsk dominans.

Hellas var talmessig overlegen ved Thessaloníki og Bulgaria måtte raskt trekke seg tilbake. Stort sett var bulgararane på defensiven, og tapte dei fleste slaga. Då Romania gjekk inn i krigen i månadsskiftet juni/juli, og seinare òg Det osmanske riket som såg sitt snitt til å ta tilbake noko av det tapte frå Den første balkankrigen, måtte Bulgaria be om våpenkvile. Kolera braut ut blant styrkane, slik at verken Romania eller tyrkarane kom i faktisk kamp. Bulgaria tapte dei territoria dei hadde fått i Den første balkankrigen, men dette vart ein mellombels avtale, då den første verdskrigen braut ut den neste sommaren.

Kart

Sjå òg 
 Den første balkankrigen

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Den andre balkankrigen» frå ,  den 5. september 2007.  
 

Bulgarske krigar
Serbiske krigar
Rumenske krigar
Greske krigar
Montenegrinske krigar
Balkankrig2
Konfliktar i 1913
Den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922

Den gresk-tyrkiske krigen 1919–1922, òg kalla krigen i Litleasia eller det greske felttoget i den tyrkiske sjølvstendekrigen, var ei rekkje militære hendingar som oppstod under oppdelinga av Det osmanske riket etter den første verdskrigen mellom mai 1919 og oktober 1922. Krigen vart utkjempa mellom Hellas og styrkane til Den tyrkiske nasjonalrørsla, som seinare etablerte Republikken Tyrkia. 

Det greske felttoget vart innleidd fordi vestlege allierte, særleg den britiske statsministeren David Lloyd George, hadde lova Hellas område frå Det osmanske riket. Det enda med at Hellas gav opp alle landområda dei hadde fått under krigen, og grensene gjekk tilbake til slik dei hadde vore før krigen. Eit resultat av krigen var òg folkeutvekslinga mellom Tyrkia og Hellas gjennom Lausannetraktaten. 

Dei mislykka militære operasjonane til Hellas, og Ententemaktene sitt tap i den tyrkisk-armenske og den fransk-tyrkiske krigen mot dei tyrkiske revolusjonsstyrkane tvinga dei tilbake til forhandlingsbordet, og dei måtte gje opp Sèvrestraktaten til fordel for den nye traktaten i Lausanne og godkjenne sjølvstende til Republikken Tyrkia og suvereniteten deira av over Aust-Thrakia og Anatolia.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Greco-Turkish War (1919-1922)» frå ,  den 5. september 2007.  
 

Gresk-tyrkiske krigen 1919-1922
Gresk-tyrkiske krigen 1919-1922
Gresk-tyrkiske krigen 1919-1922
Gresk-tyrkiske krigen 1919-1922
Konfliktar i 1919
Konfliktar i 1920
Konfliktar i 1921
Konfliktar i 1922
Den tyrkiske sjølvstendekrigen
Den greske sjølvstendekrigen

Den greske sjølvstendekrigen (1821–1829), òg kalla Den greske revolusjonen (gresk Ελληνική Επανάσταση Elliniki Epanastasi; osmansk يؤنان ئسياني Yunan İsyanı), var ein krig grekarane starta for å få tilbake sjølvstende for Hellas frå Det osmanske riket. Etter ein lang og blodig krig, og med hjelp frå Stormaktene, fekk Hellas endeleg sjølvstende i Konstantinopeltrakten i juli 1832. Grekarane vart dermed det første folket underlagt Det osmanske riket som fekk sjølvstende. Sjølvstendedagen 25. mars 1821 er Hellas sin nasjonaldag.

Sjå òg
Dei greske borgarkrigane 1823–1825

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Greek War of Independence» frå ,  den 5. september 2007.  

Greske sjølvstendekrigen
Greske sjølvstendekrigen
Greske sjølvstendekrigen
Konfliktar i 1820-åra
Krigføring på 1800-talet
Den greske borgarkrigen

Den greske borgarkrigen (gresk Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος) vart i hovudsak utkjempa mellom 1946 og 1949, og var det første dømet på kommunistopprør etter den andre verdskrigen. Sigeren til dei greske antikommunistiske styrkane førte til Hellas sitt medlemskap i NATO og var med på å definere ein ideologisk maktbalanse i Egearhavet under heile den kalde krigen.

På den eine sida av borgarkrigen stod væpna styrkar frå den konservative greske etterkrigsadministrasjonen, og på den andre sida venstreorienterte og kommunstiske styrkar. Dette inkluderte viktige medlemmer av den største antinazistiske motstandsorganisasjonen (ELAS), under leiing av Kommunistpartiet i Hellas (KKE), og andre personar knytte til venstresida, men som ikkje nødvendigvis var kommunistar.

Den første fasen i borgarkrigen tok form i 1942-1944. Venstresida og høgresida av motstandsrørsla kjempa mot kvarandre for å få styringa over den greske motstandsrørsla. I den andre fasen (1944) vart kommunistane, som hadde militær kontroll over mesteparten av Hellas, møtt av britiske styrkar og styrkar frå den greske regjeringa som kom tilbake frå eksil, og som hadde vorte danna med vern frå vestlege allierte i Kairo. I den tredje fasen (vanlegvis kalla «Tredje runde» av kommunistane), 1946-1949, kjempa ei sentrums- og høgreorientert koalisjonsregjering, vald under unormale forhold, mot væpna styrkar kontrollerte av Kommunistpartiet i Hellas.

Borgarkrigen førte til ei politisk polarisering i Hellas, som vart ein alliert av USA og ein medlem av NATO, medan forholdet til dei sovjet-allierte naboane i nord vart meir spent.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Greek Civil War» frå ,  den 5. september 2007.

Bakgrunnsstoff

Kommunisme
Greske borgarkrigen
Greske krigar
Britisk historie
Kvaløya (fleirtyding)

Kvaløya kan visa til: 

 Kvaløya i Tromsø kommune
 Kvaløya i Finnmark, i Hammerfest kommune
 Kvaløy i Frøya kommune i Sør-Trøndelag
 Nordkvaløya (Nord-Kvaløya) - ei øy i Karlsøy kommune i Troms fylke.
Tromsøya

Tromsøya (nordsamisk Romssasuolu) er ei øy i sundet mellom fastlandet og Kvaløya i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Tromsø sentrum ligg aust på øya, og store delar av folkesetnaden i byen bur spreidd kringom på øya. Tromsø lufthamn Langnes ligg på vestsida, og øya er knytt til Tromsdalen på fastlandet med Tromsøbrua og Tromsøysundtunnelen og til Kvaløya med Sandnessundbrua.

Øya er på 22,39 km² og kring 10 km lang frå nord til sør. Høgaste punkt er Varden, 159 moh., nord på øya. Midt oppe på øya ligg innsjøen Prestvannet, som vart demma opp i 1867. Det er område med skog langs høgdedraget som går i nord-sørretning. Både Universitetet i Tromsø, Universitetssykehuset Nord-Norge og Tromsø Museum har tilhald på den austlege delen av øya.

Folkesetnad 
Tromsøya er den folkerikaste øya i Noreg, etter å ha passert Hinnøya. Ho hadde 38 980 innbyggjarar 1. januar 2017, fordelt på fem statistiske delområde:

 Tromsø 
 Sommerlyst 
 Nordre Tromsøya 
 Mortensnes 
 Søndre Tromsøya 

Delområdet Tromsø består av sentrum og området rundt. Sommerlyst og Mortensnes omfattar vestsida av øya.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Satellittbilete av Tromsøya (Google)

Øyar i Tromsø