alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fotgjengar

Fotgangar, fotgjengar eller gåande er ein person som tek seg fram til fots, særleg i trafikken.
Trafikkreglar kan også definera folk som ikkje går til fots som gåande.

I Noreg rekner ein i tillegg til folk som går folk som går på ski eller rulleski, køyrer rullestol, sparkstøtting eller akar kjelke, leiar sykkel eller moped, trillar barnevogn eller bruker leikekøyretøy som gåande.

Område for fotgjengarar 
Fotgjengarar kan ha eigne område å ferdast på meint for dei, som fortau eller gangvegar, og eigne stader å kryssa vegar på, som fotgjengarfelt, gangbruer eller undergangar.
Det finst også vegar og stiar som hovudsakleg er meint for gåande, som fotturruter eller gågater. Tradisjonelle stiar og smau kan vera laga mest for fotgjengarar.

Historisk var gonge den vanlegaste måten å ta seg fram på. Utvikling av vogner, syklar og køyretøy med motor har fortrengd fotgjengarar frå delar av gater og plassar, og på nokre vegar, som motorvegar, er det forbode å ferdast som fotgjengar.

Ved nokre særskilde høve kan fotgjengarar ta over område frå annan trafikk, som ved offisielle opptog i samband med høgtider eller demonstrasjonar.

Trafikkreglar knytte til gåande 
Etter norske trafikkreglar skal gåande bruka gangveg, fortau, gangbane eller annan farbar del av vegen utanfor køyrebanen. Dersom det ikkje er mogleg å bruka slike vegdelar, kan gåande bruka sykkelveg, sykkelbane eller køyrebanen. Dei skal normalt gå ytst til venstre i gangretningen, men ytst til høgre dersom dei leiar sykkel.

I Noreg har køyrande som kryssar gangveg, fortau eller gangbane vikeplikt for gåande. Ved gangfelt der trafikken ikkje er regulert med trafikklys har køyrande vikeplikt for gåande som er i gangfeltet eller på veg ut i det. I motsetnad til i mange andre land, har gåande i Noreg ein viss rett til å kryssa køyrebanen på raudt lys, men dette må ikke skje dersom det vil vera til hinder for køyrande eller innebera fare.

Dersom fotgjengarar kryssar vegen i strid med trafikkreglane blir det kalla rågjengeri. Nokre område har strenge reglar mot slik oppførsel, og kan straffa han med bøter eller fengsel.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Bruk beina . Råd og reglar frå Trygg Trafikk
 Kryssingssteder for gående  (PDF). Nr. V127 i Statens vegvesens håndbokserie

Gonge
Trafikk
Trygg Trafikk

Trygg Trafikk (TT) er ein norsk medlemsorganisasjon som arbeider for auka tryggleik i trafikken. Trygg Trafikk er eit bindeledd mellom frivillige aktørar og offentlege styresmakter som har ansvaret for trafikktryggleik i Noreg. TT har fylkesavdelingar over hele landet.

TT blei skipa 1. juni 1956 under namnet Landsforeningen til fremme for Trygg Trafikk, på initiativ frå Samferdsledepartementet. 
Namnet blei endra til Landsrådet for Trygg Trafikk  i 1958, og til Trygg Trafikk i 1973.

Trygg Trafikk oppretta Barnas Trafikklubb i 1966. I 2009 blei denne lagt om i samband med utviklinga av to nye nettstader - barnastrafikklubb.no for barn frå 3 til 6 år, og trafikkogskole.no for barn i grunnskulen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Trygg Trafikk» frå ,  den 27. april 2019.

Bakgrunnsstoff
 

Skipingar i 1956
Norske interesseorganisasjonar
Samferdsle i Noreg
Tryggleik i Noreg
St. Andrä-Wördern

St. Andrä-Wördern er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Tulln i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 39,3 km² og nærare 8 000 ibuarar. Landsbyen Wördern ligg 177 meter over havet.

Kurt Waldheim var fødd i landsbyen St. Andrä.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «St. Andrä-Wördern» frå ,  den 27. april 2019.  
 

Kommunar i Niederösterreich
Sieghartskirchen

Sieghartskirchen er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Tulln i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 61,7 km² og i kring 7 500 ibuarar. Landsbyen Sieghartskirchen har 2 000 ibuar og ligg 205 meter over havet, ei 20 km vest om Wien.

Kjøtprodusenten Fleschwaren Berger med sine over 400 tilsette held til i Sieghartskirchen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sieghartskirchen» frå ,  den 27. april 2019.  
 

Kommunar i Niederösterreich
Wayuu

Wayuu, òg kalla goajiro (wayuu: 'wayuunaiki'), er eit språk blir snakka av 321 000 innbyggarar av wayuu-folk i nordvestre Venezuela og nordaustlege Colombia på Guajira-halvøya.

Wayuu er eit av dei store arawakspråka. Dei to hovuddialektane er wüinpümüin og wopumüin, talt høvesvis nordaust og sørvest på halvøya. Desse dialektane er gjensidig forståelege ettersom dei er minimalt ulike. Dei fleste av dei yngre generasjonane av wayuu-folket snakkar flytande spansk i tillegg til wayuu, og då i størst grad i dei sørlege områda på halvøya. Det utdøydde guanebucan-språket kan faktisk ha vore ein dialekt av wayuu.

For å fremme tospråkleg utdanning blant wayuu-folk og andre colombianarar, kom Kamusuchiwo'u Ethno-pedagogisk senter eller Centro Etnoeducativo Kamusuchiwo'u opp for å skape den første illustrerte wayuunaiki-spansk, spansk-wayuunaiki ordboka.

Kjelder  

Denne artikkelen bygger på «Wayuu language» frå ,  den 27. april 2019.  

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition. Dallas, Texas: SIL International

arawakspråk
språk i Colombia
språk i Venezuela
Einskildspråk
Gianluca Pagliuca

Gianluca Pagliuca () er ein italiensk tidlegare fotballspelar frå Bologna. Fotballmålvakta deltok i 592 kampar i Serie A, den italienske toppserien. Han vakta målet til Italia under VM-finalen 1994 mot Brasil.

Klubbspel
Pagliuca var målvakt 1987-94 på Sampdoria, 1994-99 på FC Inter, deretter for Bologna FC til 2006 og til sist ein sesong for Ascoli. Pagliuca var sisteskanse i Sampdoria sin gullalder. Han var såleis med om å vinne vinne den nasjonale cupen og serien, samt den europeiske cupvinnarcupen. Derimot måtte han og lagkameratar som Gianluca Vialli og Toninho Cerezo tole tap i Europacupfinalen 1992 mot FC Barcelona. Pagliuca var kaptein då FC Inter vann UEFA-cupfinalen 1998 med 3-0 over SS Lazio, hans einaste triumf med storlaget frå Milano. Etter overgangen til Bologna kom ikkje Pagliuca i nærleiken av dei store pokaloppgjera.

Landslagsspel
Pagliuca vakta Italia sitt mål i 39 kampar i tida 1991-95 og 1997-98. Før han debuterte, var Pagliuca i 1990 med i VM-troppa på heimebane. I tre av dei 39 kampane møtte han og Italia det norske landslaget til dyst. Den 13. november 1991 enda EM-kvalifiseringskampen i Genova 1-1, etter Jahn Ivar Jakobsen gav Noreg leiinga. Men ingen av laga kom til Fotball-EM 1992. I det andre møtet med Noreg vart Pagliuca den fyrste målvakta utvist i ein VM-kamp. Den 23. juni 1994 i East Rutherford, midtvegs i 1. omgang storma den norsk midtbanespelaren Øyvind Leonhardsen forbi det italienske midtforsvaret på eit gjennomspel. Pagliuca ruste ut forbi 16-meteren og stoppa ballen med ein viljehands. Italia vann likevel kampen med sine 10 mann, gjennom ei heading av Dino Baggio etter hjørnespark. Under VM i fotball 1998 var Pagliuca målvakt då Italia i åttedelsfinalane slo ut Noreg med 1-0 på stadion i Marseille. Seks dagar seinare klarte ikkje Pagliuca å hindre at arrangørlandet Frankrike tok seg vidare frå kvartfinalane ved straffesparktevling, hans siste kamp i landslagsdrakt.

Merittar
VM-sølv: 1994 med Italia
Vinnar av cupvinnarcupen: 1990 med Sampdoria
Vinnar av UEFA-cupen: 1998 med FC Inter
Italiensk seriemeister: 1991 med Sampdoria
Italiensk cupmeister: 1988, 1989, 1994 med Sampdoria
Finaletap i Europacupen: 1992 med Sampdoria
Finaletap i cupvinnarcupen: 1989 med Sampdoria

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gianluca Pagliuca» frå ,  den 27. april 2019.  
 
eu-football

Italienske fotballspelarar
Inter-spelarar
Sampdoria-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1990
Spelarar i Fotball-VM 1994
Spelarar i Fotball-VM 1998
Lukla

Lukla er ein landsby i Khumbu-regionen aust i Nepal der dei fleste Himalaya-ekspedisjonar startar turen sin mot Mount Everest.

Lukla ligg på 2 860 meter og har ein liten flyplass der dei fleste turistar og profesjonelle fjellklatrarar startar frå. Lukla tyder «staden med mange geiter og sauer».

Flyplass 
Flyplassen Tenzing-Hillary Airport ved Lukla har hyppige samband til Katmandu. Fly frå Nepal Airlines og nokre andre selskap flyg hit.

Bilete frå Lukla

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lukla» frå ,  den 27. april 2019.  
 
Landsbyar i Nepal
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

Dette er ei liste over alle fartøy i flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS). Dei fleste skipa til BDS hadde namn etter himmellekamar, som regel stjerner.

Eigde fartøy

Delvis eigde fartøy
Denne lista inneheld fartøy som BDS hadde eit delvis eigarskap i, men ikkje stått for disponeringa. Nokre av skipa i lista var òg ein periode heileigd av BDS.

Andre fartøy eigd eller delvis eigd av BDS

Kjelder
 
 

Det Bergenske Dampskibsselskab
Henrik III av England

Henrik III av England  () kalla seg konge av England frå 1216 til 1272, men var eigenleg konge i tida 1234–58.

Henrik var son til Johan utan land (John Lackland). Medan Henrik var umyndig, vart riket leia av formyndarar, først jarlen av Pembroke og seinare Hubert de Burgh. Henrik tok styringa i 1234 og kom etter kvart i strid med adelen, som var misnøgd med hard skattlegning og stor pengebruk frå kongen side, attpå ei favorisering av utlendingar ved hoffet.

Då Henrik lovde paven store pengeløyvingar til striden mot hohenstaufane, greip ein koalisjon av engelske baronar makta i 1258. Gjennom dei såkalla Oxford-provisjonane tvinga dei fram store endringar i riksstyringa. I eit slag ved Evesham i 1265 fall den røynlege herskaren over England, Simon av Montefort, i strid mot styrkane til Edvard 1. son til Henrik. Etter den tid var Edvard engelsk konge i gagnet, far hans berre i namnet.

Henrik døydde i Westminster i 1272 etter lang tids sjukdom.

Kjelder
Store norske leksikon

Engelske regentar
DS «Nordstjernen» (1855)

DS «Nordstjernen» var eit dampskip bygt i 1855 som det tredje skipet til Det Bergenske Dampskibsselskab og den første «skruedamparen», altså med propell og ikkje skovlhjul. Det var òg det første av fire skip for BDS med dette namnet, kalla opp etter Nordstjerna, og det første av mange med stjernenamn.

Historie
Skipet vart bygt ved Caird & Co i Greenock i England og vart tinga fordi BDS ønskte å utvide ruta si frå Bergen til Hamburg nordover til Trondheim. BDS hadde to skip i ruta frå før,  og , men dei to skipa kolliderte utafor Kristiansand i september 1955 og «Nordstjernen» vart sett inn i ruta, som vart utvida til Trondheim våren 1856.

I 1872 byrja Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab og Bergenske å samarbeide om ei rute mellom Bergen og Tromsø og i 1874 utvida dei denne ruta til Oslo og Stettin i Preussen. «Nordstjernen» vrart sett inn i denne ruta og første turen gjekk frå Bergen 7. mars 1874. Ruta hadde ein avgang ein gong i veka. Etter motstand frå danske DFDS, vart Stettin droppa frå ruta, slik at ho gjekk Oslo til Nord-Noreg. Frå sommaren 1879 vart denne ruta kombinert med turistreiser til Vardø, der skipa gjekk nordom Magerøya slik at turistane skulle få sjå Nordkapp. Men det var nettopp ei slik reise som vart lagnaden til «Nordstjernen». I tåke i slutten av juli 1881 grunnstøytte «Nordstjernen» på Knivskjellodden, like nordvest av Nordkapp. Alle passasjerane og besetninga kom seg velberga i land, men skipet stod ikkje til å redde.

Ruter
 1856-1874: Trondheim-Bergen-Stavanger-Kristiansand-Hamburg
 1874-1881: Tromsø-Bergen-Oslo, i starten gjekk ruta til Stettin, og seinare gjekk ho til Vardø.

Sjå og 
 Andre fartøy som heiter «Nordstjernen».

Kjelder
 

Norske dampskip
Skip bygde ved Caird & Company
BDS-eigde fartøy
Skip frå 1855
Forlis i 1881
Forlis i Troms og Finnmark
Historie i Nordkapp
Odd Arnesen

Odd Arnesen  () var ein norsk journalist og forfattar.

Arnesen var fødd i Sarpsborg. Under første verdskrigen arbeidde han først på eit skipsmeklarkontor. Mot slutten av 1916 byrja han i avisa Sarpen og var ei tid redaktør. I 1919 kom han til Aftenposten.

Bibliografi 

 «Norge»-færden bak kulissene, 1926
 Bergens forretningsstrøk før og Nu, 1928 (medforfattar Anton Kielland)
 «Italia»-tragedien på nært hold, 1928 (medforfattar Ejnar Lundborg)
 Roald Amundsen som han var, 1929
 Til veirs på norske vinger, 1930 (medforfattar Einar Sem-Jacobsen)
 Luftens helter . Åtte stjerner fra flyvningens himmel, 1931
 Vi flyver over Eirik Raudes land, 1932
 Svalbardboken, 1935
 Norsk fly-bok, 1938
 Amerikaneren som erobret Nordpolen, 1939 (handlar om Robert Peary)
 Reis og finn Livingstone!, 1941 (medforfattar Wilhelm Stabell) – om David Livingstone
 «Fram». Hele Norges skute, 1942
 Mot blå horisonter, 1942
 400 års kamp om Nordvestpassasjen, 1943
 Eskimoenes venn : Knud Rasmussen, 1944
 SOS Arktis, 1944
 Norge på frie vinger, 1945
 På ørnevinger: Glimt av flyvningens historie 1940-1945, 1946

Kjelder
Denne artiklene bygger på Odd Arnesen frå Wikipedia på bokmål, utgåva frå 27. januar 2019

Folk frå Sarpsborg
Norske sakprosaforfattarar
Journalistar i Aftenposten
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Den karibiske plata

Den karibiske plata er ei tektonisk plate som dekkjer Mellom-Amerika, Det karibiske havet og nordkysten av Sør-Amerika. Den karibiske plata dekkjer eit areal på 3,3 millionar km² og grensar til Den nordamerikanske plata, Den søramerikanske plata og Cocosplata. Grensene mellom platene er område med høg seismisk aktivitet, som jordskjelv, vulkanutbrot og av og til tsunamiar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Den karibiske platen» frå ,  den 28. april 2019.  
 

Karibisk
Karibia
NM i bryting 1969

Noregsmeisterskapen i bryting 1969 vart avvikla helga 15.-16. mars 1969 i Oslo. Sportsklubben 09 stod som arrangør av stemnet på Linnerud skole i Oslo.

Kongepokalen vart tildelt Håkon Øverby i 90-kiloklassa.

57 kg

62 kg

68 kg

74 kg

82 kg

90 kg

100 kg

Over 100 kg

Kjelder
Arbeiderbladet 17. mars 1969

Noregsmeisterskap i 1969
Sport i Noreg i 1969
Idrettstilskipingar i Oslo
Rie Bistrup

Else-Marie Rie Bistrup () er ein norsk tidlegare journalist og forfattar. 

Etter studium ved Sorbonne og ei lærlingstilling i dagsavisa Sarpen var ho sommarvikar i Dagbladet i 1954. Frå 1955 til 1999 var ho journalist i Aftenposten i over 44 år.

Bibliografi 

  ISBN 8205002622

Prisar 
 Sarpsborgprisen i 1975.
 Bragebegeret 1991, delt ut av Gambrinius, ei venneforeining for Borg bryggeri.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Rie Bistrup» frå ,  den 29. april 2019.  
 

Norske forfattarar
Folk frå Sarpsborg
Journalistar i Dagbladet
Journalistar i Aftenposten
Reidar Lunde

Karl Reidar Lunde () var ein norsk journalist og pressemann, ein periode sjefredaktør i Aftenposten.

Lunde blei cand. jur. i 1934. Han vart tilsett i Aftenposten i 1935, og var nyhenderedaktør frå 1964. I åra 1970 til 1978 var han sjefredaktør i avisa.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på Reidar Lunde frå Wikipedia på bokmål 29. september 2016

Fotnotar 

Folk frå Oslo
Redaktørar for Aftenposten
Hans Vatne

Hans Vatne () var ein norsk pressemann. Vatne var tilsett i Morgenbladet 1946–1950, i Aftenposten 1950–1953, og var redaksjonssekretær i Morgenposten 1953–1964. Han arbeidde i Aftenposten frå 1964, som politisk redaktør frå 1968, og sjefredaktør 1970–1984.

Vatne var medlem av hovudstyret i Norsk Presseforbund 1957–1963, og sat i  Pressens Faglige Utvalg 1961–1964.

Vatne deltok på Bilderberg-konferansen i 1981, og er ein av fire norske avisredaktørar som har delteke.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hans Vatne» frå ,  den 29. april 2019.

Bakgrunnsstoff 
 «Hans Vatne» i Store norske leksikon
 «Hans Vatne» i Lokalhistoriewiki

Folk frå Halden
Redaktørar for Morgenbladet
Redaktørar for Aftenposten
NM i orientering 1969

Noregsmeisterskapen i orientering 1969 vart avvikla 14. september 1969 ved Dal i Eidsvoll. Menn og kvinner tevla i såkalla normalprogram. Stafett-NM fann stad i juni månad og langdistanse-NM, einast for menn, gjekk av stabelen fire veker seinare.

Menn

Kvinner

Kjelder
Arbeiderbladet 15. september 1969

Noregsmeisterskap i 1969
Idrettstilskipingar i Viken
Noregsmeisterskap i orientering
Idrett i Eidsvoll
NM i orientering 1969/stafett

Noregsmeisterskapen i orientering 1969 i stafett vart arrangert av Sportsklubben Freidig i Hølonda i Sør-Trøndelag sundag 15. juni 1969.

Menn

Kvinner

Kjelder
Sportsboken 1969. Norsk kunstforlag. Oslo 1969.

Noregsmeisterskap i 1969
Idrettstilskipingar i Trøndelag
Noregsmeisterskap i orientering
Idrett i Melhus
NM i orientering 1969/langdistanse

Noregsmeisterskapen i orientering 1969 i langdistanse vart avvikla 12. oktober 1969 ved Drammen i Buskerud. Tevlinga var einast for menn.

Langdistanse 21 km

Kjelder
Sportsboken 1969. Norsk kunstforlag. Oslo 1969.

Noregsmeisterskap i 1969
Idrettstilskipingar i Viken
Noregsmeisterskap i orientering
Idrett i Drammen
Donkeykjel

Donkeykjel (frå engelsk donkey - esel) er ein mindre dampkjel som leverer damp til drift av forskjellige hjelpemaskinar om bord i eit fartøy, som vinsjar, pumper og ankerspel. Maskinbesetninga som tok seg av donkeykjelen vart kalla donkeymann og var ofte ein erfaren sjømann som mangla formell utdanning eller sertifikat. 

Omgrepet vert òg nytta om donkeymaskinar, som er små hjelpemaskinar til drift av pumper, spel og liknande.

Kjelder
 I Store norske leksikon. donkeykjel. (14. februar 2009). Henta 28. april 2019.

Dampmaskinar
DS «Finmarken» (1864)

DS «Finmarken» (kallesignal JPGR) var eit dampskip bygt i 1864 som passasjer- og frakteskip og var det femte skipet til Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).

Bakgrunn
I september 1859 avvikla Staten postruta si mellom Bergen og Trondheim, som vart overteken av BDS, og i 1865 fekk BDS og Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab i lag kontrakten på postruta frå Bergen til Tromsø og Hammerfest. Fire år seinare vart òg ruta til Vardø overteken og i lag hadde dei to selskapa då ei samanhengande rute frå Oslo til Vardø.

Historie
Etter at kjøpmenn i Bergen hadde hatt ein svak periode i handelen i slutten av 1850-åra, vart det i starten av 1860-åra på ny interesse for å få i stand ei rute til Nord-Noreg. Leiande kjøpmenn i byen gjekk så i lag og skipa Det Nordlandske-Finmarkske Dampskibsselskab den 27. april 1863. Dei kontraherte eit skip frå M. Samuleson & Co frå Hull, men kontrakten vart overteken av BDS i desember 1863, og alt i mars 1864 gjekk det nye selskapet inn i Bergenske. Skipet vart levert til Bergen i juni 1864 og gjorde at Bergenske no stod sterkt rusta til å ta over postruta til Staten. Dette var staten på den sterke posisjonen selskapet skulle kome til å ha i mange år i farten til Nord-Noreg. 

Skipet gjekk i ruta frå Oslo til Hammerfest og Vardø.  I 1890 vart det gjennom ført reparasjonar med ny kjel, ny høgtrykkssylinder og eit nytt jernhus midtskips. I 1894 fekk skipet to nye dampspel og i 1896 ein ny donkeykjel på 80 pund.

21. september 1898 grunnstøytte «Finmarken» på Fiskholmen ved Nord-Leksa i Trondheimsfjorden. Det vart berga i 1899 og slept til Bergen. Etter ei vurdering der i august 1899 vart skipet kondemnert.

Sjå òg
 Andre fartøy som heiter «Finmarken».

Kjelder
 

Norske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde i England
Skip frå 1864
Forlis i 1898
Forlis i Trøndelag
Historie i Agdenes kommune
Henry Endsjø

Henry Eugen Endsjø () var ein norsk journalist, redaktør og pressemann. Han var mangeårig journalist i Aftenposten, og var sjefredaktør i avisa frå 1941 til 1945. 

Henry Endsjø var fødd i Kristiania. Han byrja som redaksjonssekretær i Smaalenenes Amtstidende i 1914 og vart tilsett som journalist i Aftenposten i 1917. Han var redaktør for Smaalenenes Amtstidende 1918–1919, og byrja i 1919 igjen i Aftenposten. Han vart sjefsekretær (redaksjonssekretær) i Aftenposten i 1927 og vart seinare redaktør for A-magasinet, ei stilling han hadde fram til han vart sjefredaktør i avisa. Under andre verdskrigen var han òg styremedlem i NTB og president i Norsk Presseforbund.
Etter krigen vart han dømd til 12 års tvangsarbeid.

Endsjø vart gift i 1928 med Ingeborg Cathrine Margrethe (Thrine) Munthe (f. 1905), dotter av Johan Fredrik Næser Munthe og barnebarn av forsvarsminister og kommanderande general i Noreg Adolph Frederik Munthe. Tanta til Thrine Munthe, Thrine Schibsted (fødd Munthe), var eigar av Aftenposten

Fotnotar

Litteratur 

 Biografi i Hvem er Hvem? 1930
Døde i 1973

Redaktørar for Aftenposten
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar
Peder Chr. Andersen

Peder Christian Andersen () var ein norsk fotballdommar, journalist, redaktør og radiokommentator.

Andersen rapporterte for bladet Sport frå Sommar-OL 1912. Seinare gjekk han til Social-Demokraten og endeleg til Aftenposten i 1919. Der vart han underredaktør i 1925, redaktør i 1945 og vart verande til 1963. I tillegg dreiv han saman med Einar Staff og Trygve Gulbranssen bladet Idrettsliv 1915–28.

Då han overtok etter Einar Diesen under Sommar-OL 1924 vart han den første fotballkommentatoren i radio. Andersen var kjent for sin spesielle stil og vil hugsast mest for den direkte radiooverføringa frå Sommar-OL 1936 i Berlin i 1936 der han refererte frå Bronselaget sin siger over det tyske OL-laget. Han kommenterte også VM i fotball 1938.

I 1912 var Andersen med på å stifta Sagene-laget SFK Njord, som etter fleire sammenslutninger vart til IK Skeid i 1925. I tillegg var han domar under Sommar-OL 1924 og innviinga av Ullevaal Stadion i 1926.

Andersen sat lengje i styre og stell for Noregs Fotballforbund, blant anna som sekretær. Han hadde ofte blanda roller i virket sitt.

Prisar og utmerkingar 
 Gullmerket til Norges fotballforbund i 1927
 Narvesen-prisen 1960
 Dannebrogordenen, riddar
 Kongens fortjenstmedalje i gull

Bibliografi 
 Fotball (1924)
 Norges flagg på seiersmasten (1941). (Med Harry Haraldsen).
 De olympiske lekene gjennom 50 år (1945) digitalisert på Nasjonalbiblioteket.
 Norges flagg på seiersmasten :Fra Gratishaugen til olje-isen i Davos (2. utgåve, 1947) digitalisert på Nasjonalbiblioteket. Med Harry Haraldsen. Gyldendal Norsk Forlag.
 Sport i navn og tall (1950) digitalisert på Nasjonalbiblioteket.
 De olympiske vinterlekene (1952)
 Den nye olympiaboken (1957)
 Sport i navn og tall (2. utgåve, 1958) digitalisert på Nasjonalbiblioteket.
 Olympiaboken. Squaw Valley, Roma (1961)
  Dette er 4. utgåve av Norges flagg på seiersmasten.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Peder Chr. Andersen» frå ,  den 30. april 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Litteratur

Fotnotar 

Folk frå Oslo
Norske sakprosaforfattarar
Dannebrogordenen
Kongens fortenestmedalje i gull
Skeid-spelarar
Norske redaktørar
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar