Physical Graffiti

Physical Graffiti er det sjette studioalbumet til det engelske rockebandet Led Zeppelin. Det er eit dobbeltalbum som kom ut 24. februar 1975. Innspelinga av albumet vart først avbroten då John Paul Jones vurderte å forlate bandet. Etter å ha kome saman att i Headley Grange, skreiv og spelte inn bandet åtte songar. Den samla lengda av desse åtte songane vart lengre enn ein vanleg LP, så bandet gjorde om Physical Graffiti til eit dobbeltalbum med å inkluderte songar dei tidlegare hadde spelt inn, men ikkje gjeve ut.

Physical Graffiti vart ein suksess både kommersielt og hjå kritikarane. Det har selt til 16x platina (som betyr 8 millionar eksemplar, som dobbeltalbum) i USA aleine. og har vorte rekna som eit av albuma som karakteriserte Led Zeppelin. Albumet er ofte høgt oppe på listene over det beste albumet gjennom tidene.

Innspelinga 
Innspelinga av Physical Graffiti fann opphavleg stad i november 1973 i Headley Grange i East Hampshire i England. Bandet nytta Ronnie Lane's Mobile Studio. Innspelinga stoppa derimot raskt opp og studiotida vart gjeven til bandet Bad Company, som spela inn debutalbumet sitt Bad Company. I eit intervju i 1975 med gitarist og produsent Jimmy Page forklarte han årsaka til denne pausen:

Det tok lang tid med dette albumet, fordi då me først starta innspelinga, var ikkje John Paul Jones frisk og me måtte ta ein pause ... alt vart rota til. Det tok tre månader å fikse opp i situasjonen.

I følgje Led Zeppelin-historikaren Dave Lewis:

Det kom seinare fram at Jones ønskte å forlate bandet og ta ei stilling som kormeister i Winchester Cathedral. [Manager] Peter Grant oppfordra dei til å vere forsiktige, og meinte at Jones var overarbeidd av den omfattande turneringa og meinte at han burde ta seg fri frå Zeppelin nokre veker. Jones skifta meining og innspelinga heldt fram i Headley Grange etter juleferien.

Då dei kom saman att spelte bandet inn åtte songar i Headley Grange i januar og februar 1974, med Ron Nevison som lydteknikar.

Som med dei førre to albuma, var avgjersla om å spele inn albumet i dei uformelle omgjevnadane i Headley Grange eit velkome høve for bandet til å improvisere og utvikle songar. Plant kommenterte:

Somme av songane kom til på vår vanleg måte med å spel gjennom ein song og før me visste ordet av det hadde me hamna over i noko heilt anna.

Sidan dei åtte songane var lengre enn lengda på eit vanleg album, så valde dei å ta med fleire tidlegare songar dei ikkje tidlegare hadde gjeve ut. Instrumentalen «Bron-Yr-Aur» vart spelt inn i juli 1970 i Island Studios i London for Led Zeppelin III. Han var kalla opp etter Bron-Yr-Aur, ei hytte i Gwynedd i Wales der medlemmar av Led Zeppelin skreiv songar for Led Zeppelin III. «Night Flight» og «Boogie with Stu» vart spelte inn i Headley Grange og «Down by the Seaside» i Island Studios for Led Zeppelin IV. «The Rover» og «Black Country Woman» vart spelte inn under same innspelinga som «D'yer Mak'er» i Stargroves med hjelp av Rolling Stones Mobile Studio i mai 1972. «Houses of the Holy» vart òg spelt inn i mai 1972, men i Olympic Studios. Det femte albumet til bandet, Houses of the Holy, var kalla opp etter denne songen, trass i at han ikkje kom med på det albumet. Page sa:

Me hadde fleire songar enn dei 40 minutta som ein treng for eit album. Me hadde nok songar for eit og eit halvt album, så me tenkte å utvide det til eit dobbeltalbum og nytte tidlegare songar som me ikkje hadde gjeve ut før. Det verka som ein god ide på den tida, å gje ut songar som «Boogie With Stu» som me normalt ikkje kunne ha gjort. Denne gongen tenkte me at me heller drar det ut enn å ta bort ting.

Musikk 
Med ein innspelingsperiode på fleire år inneheld albumet fleire musikkstilar, som hardrock («The Rover», «The Wanton Song», «Sick Again», «Houses of the Holy»), austleg-aktig orkesterrock («Kashmir»), drivande funk («Trampled Under Foot»), akustisk rock and roll («Boogie With Stu», «Black Country Woman»), kjærleiksballade («Ten Years Gone»), bluesrock («In My Time of Dying») og akustisk gitar-musikk («Bron-Yr-Aur»).

Fleire av songane vart faste innslag på konsertane deira, særleg «In My Time of Dying», «Trampled Under Foot», «Kashmir», «Ten Years Gone» og «Sick Again».

Plateomslag 
Biletet på plateomslaget er av ei bustadblokk i New York City. Bygningen finst ved 96 og 98 St. Mark's Place i New York City. Biletet vart endra for å at det skulle verte symmetrisk på omslaget.

I 1976 vart albumet nominert til ein Grammy Award i kategorien beste plateomslag.

Utgjeving og mottaking 
Albumet kom ut 24. februar 1975 under den tiande turneen til Led Zeppelin i Nord-Amerika. Sidan det tok tid å få ferdig plateomslaget, vart det utsett slik at det ikkje kom ut før turneen starta.

Physical Graffiti var den første utgjevinga på det nye plateselskapet deira, Swan Song Records, som dei starta i mai 1974. Fram til då hadde alle albuma deira vorte gjevne ut på Atlantic Records. Albumet vart ein stor suksess og nådde førsteplassen på lista i USA. Det har selt over 8 millionar eksemplar i USA aleine og vart det første albumet som nådde platinastatus basert på førehandssal aleine. Kort tid etter albumet kom ut, gjekk alle dei tidlegare Led Zeppelin-albuma samstundes inn på Topp 200-lista i USA.

Magasinet Billboard sa om albumet «Physical Graffiti er ein kraftprestasjon av mange forskjellige musikkstilar, frå beintfram rock til blues til folkeaktig akustiske songar til orkesteraktige songar.» Jim Miller sa i Rolling Stone at dobbeltalbumet var «bandet sitt Tommy, Beggar's Banquet og Sgt. Pepper i eitt album: Physical Graffiti er Led Zeppelin sitt forsøk på kunstnarisk respekt.»

I 1998 stemnde lesarane av Q Physical Graffiti som det 28. beste albumet gjennom tidene. I 2000 vart det i Q plassertpå 32. plass på lista deira over dei 100 beste britiske albuma, og i 2001 kalla same magasin albumet for eit av dei 50 tyngste gjennom tidene. I 2003 kåra VH1 det til det 71. beste albumet nokon gong. I 2003 vart det rangert på 70. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 største albuma gjennom tidene. Albumet er òg omtalt i Robert Dimery og Stevie Chick sin 1001 Albums You Must Hear Before You Die (2005).

Lovord 

(*) uordna liste.

Innhald

Albumlister

Medverkande 
Led Zeppelin
Jimmy Page – elektrisk gitar, akustisk gitar, lap steel gitar, slide gitar, mandolin
Robert Plant – solovokal, munnspel, akustisk gitar på «Boogie with Stu»
John Paul Jones – bassgitar, Orgel, piano, elektrisk piano, Mellotron, gitar, mandolin, VCS3 synthesiser
John Bonham – trommer, perkusjon

Andre medverkande
Ian Stewart – piano på «Boogie with Stu»

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Physical Graffiti» frå ,  den 26. mars 2011.  

Musikkalbum frå 1975
Album produserte av Jimmy Page
Led Zeppelin-album
Album spelte inn i Electric Lady Studios
Swan Song Records-album
Plateomslag av Peter Corriston
 073
 144