alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jahn Teigen

Jahn Teigen () var ein norsk artist fødd i Tønsberg. Han har sunge i fleire ulike grupper, og hatt fleire slagerar. Teigen har òg delteke i Melodi Grand Prix fleire gonger.

Teigen var tidlegare gift med Anita Skorgan. Saman har dei dottera Sara Teigen Skorgan. Teigen heiter eigentleg Jan til fornamn, men brukar Jahn som kunstnarnamn. Teigen er kjend for låtar som «Mil etter mil», «Optimist», «Det vakreste som fins» og «Min første kjærlighet». Teigen har spela i band i Israel (Lions of Judea), England og Danmark. Han var i fleire år vokalist i den progressive rockegruppa Popol Vuh (frå 1975 Popol Ace). Han har mottatt heidersprisen under Spellemannprisen to gonger, i 1983 og 2009, og i tillegg vunne fleire andre priser. Teigen vart i 2010 utnemnd til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden, og i 2012 innlemma i Rockheim Hall of Fame. 26. juli 2012 vart skulpturen av Jahn Teigen avduka på Lindalhplan i Tønsberg , ei gåve frå fansen ved Frank Rune Gustavsen og Marianne Larsen.

Utmerkingar 

 Spellemannprisen 1978 i klassen mannleg artist for plata This Year's Looser. 
 Gammleng-prisen 1984 i klassen pop.
 Under Spellemannprisen 1983 vann han juryens heiderspris
 Gammleng-prisen sin veteranpris i 2009.
 Under Spellemannprisen 2009 vann han igjen juryen sin heiderspris.

Programleiar 

Frå 1988 til 1990 var Teigen ein av programleiane for barneprogrammet Midt i smørøyet på NRK.

Teigen var også programleiar i TV 2-programmet Stjerner i sikte frå 1996 - 2000 og frå 2001 - 2002. Konseptet i programmet var at folk skulle kle seg ut som ein artist dei valde sjølv og framføra ein sjølvvald song av artisten. Vinnaren av finalen fekk platekontrakt.

I 1997 fekk serien ein oppfølgjar som heitte Småstjerner. Her var det born som skulle framføra songane, men dei brukte playback og slapp å syngja sjølve.

Melodi Grand Prix 
Jahn Teigen er kjent for at han har vore ein trufast deltakar i Norske Melodi Grand Prix. Til saman har han vore med i konkurransen i 14 finalar. I 1976 deltok han med tre bidrag. Teigen vann i 1978, 1982 og 1983, siste gong saman med Anita Skorgan. I denne samanhengen er Teigen kjend dårlege plasseringar i den internasjonale finalen.

Songane Teigen har delteke med i Grand Prix:

 * Anne-Karine Strøm framførte den i den internasjonale finalen, der han enda på delt 14. plass.
 ** Saman med Gudny Aspaas.
 *** Saman med Inger Lise Rypdal.
 **** Saman med Anita Skorgan.
 ***** Saman med Øystein Wiik. Duoen kalla seg To Tenorer.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Jahn Teigen» frå , den 8. januar 2012. 
 Denne artikkelen bygger på «Stjerner i sikte» frå , den 8. januar 2012.

Referansar 

Norske songarar
Folk frå Tønsberg
Vinnarar av Spellemannprisen
Programleiarar for TV2
Allsang på grensen
Melodi Grand Prix-deltakarar
Melodi Grand Prix-vinnarar
Norske Eurovision Song Contest-deltakarar
Deltakarar i OGAE Second Chance Contest
Eurovision Song Contest 1982-deltakarar
Melodi Grand Prix-programleiarar
St. Olavs Orden
Atlantic Airways

Atlantic Airways er det nasjonale flyselskapet på Færøyane. Det flyg innanlands og utanlands, med base på øya Vágar. I Noreg har Atlantic Airways frakta tilsette for Aker Kværner (AKST) til og frå Snøhvit- og Ormen Lange-prosjektet sidan 2004. 

Selskapet vart skipa i 1987, og den første turen gjekk frå Færøyane til København i 1988. Selskapet er eigd av dei færøyske styresmaktene. Dei har ordinære ruter til Ålborg, Aberdeen, Billund, Bergen, København, London, Oslo, Reykjavik, Shetland og Stavanger, i tillegg til charterturar. Internt på Færøyane har dei helikopterruter. Selskapet frakta 101 428 passasjerar i 2002 og hadde 96 tilsette i januar 2005.

Ulukka på Stord 2006 
10. oktober 2006 køyrde Atlantic Airways rute 670 av rullebanen på Stord lufthamn, Sørstokken og tok fyr. Flyet var eit av AKST sine charterfly på veg frå Stavanger til Molde med arbeidarar som skulle til Ormen Lange. Det var 16 personar om bord, 12 av dei var passasjerar. Tre av passasjerane og ein av dei tilsette døyde i ulukka. Årsaka til ulukka var truleg at spoilerane på vengene, som skal halda flyet nede på bakken så hjulbremsene får tak, ikkje løyste seg ut.

Fotnotar 

Færøyane
Skipingar i 1987
Danske flyselskap
Mount Anglem

Mount Anglem er det høgaste fjellet på øya Stewart Island/Rakiura på New Zealand. Det ligg 20 kilometer nordvest for busetnaden Oban, nær nordkysten til øya, og er 979 meter høgt.

Fjell på New Zealand
Hồ Chí Minh

Ho Chi Minh (), vietnamesisk Hồ Chí Minh, opphavleg kalla Nguyễn Sinh Cung, òg kjend som Bác Hồ («onkel Ho») i Vietnam, var ein vietnamesisk revolusjonær og statsleiar. Han var statsminister (1954) og president (1954–1969) i Nord-Vietnam.

Biografi 

Far hans, Nguyen Sinh Huy, var konfusiansk forskar, og Ho fekk sjølv ei streng konfusiansk oppdraging. Han fekk gymnasutdanninga si ved ein skule i Huế som bruka det franske utdanningssystemet, den same skule som dei seinare disiplane hans Pham Van Dong og Võ Nguyên Giáp gjekk på. I 1915 reiste han til England for å studere kokkekunst, og blei der kjent med kommunismen. Han fortsette studia i Paris frå 1917 til 1923. Under forhandlingane i Versailles etter første verdskrigen oppfordra han stormaktene til gjere noko med situasjonen i fransk Indokina, men han vart ignorert. Etter dette deltok han i å stifte Det franske kommunistparti, og bruka ein del tid i Moskva.

Ho flytte sidan til Hong Kong, der han grunnla Det vietnamesiske kommunistparti. Han tok på denne tida namnet Ho Chi Minh, som tyder «han som opplyser». I 1941 vendte han heim til Vietnam for å føre frigjeringsrørsla Viet Minh. Han førte vellukka militære operasjonar først mot japanske styrkar, og seinare mot franske kolonistyrkar under Frankrike sitt forsøk på å take att landet frå 1946 til 1954.

Han utropa seg som president i Vietnam 2. mars 1946, noko som ikkje vart internasjonalt godkjent. Han signerte 6. mars 1946 ein avtale med Frankrike, som godkjente Vietnam som ein autonom stat innanfor Den indokinesiske føderasjon og Den franske union. Dette kompromisset hindra ikkje at krig braut ut i desember 1946. I 1954 vart Den demokratiske republikken Vietnam (Nord-Vietnam) oppretta, og Ho vart først statsminister og deretter president.

Innanfor kommunistpartiet var Ho ein av dei moderate, og han mista stadig makt i forhold til dei meir militante og radikale kommunistane. I arbeidet for å foreine att Nord- og Sør-Vietnam var han ei av dei førande kreftene. I 1960-åra nytta han blant anna infiltrasjon og provokasjonar som førte til uro i sør for å oppnå dette.

Då Vietnamkrigen braut ut, først mellom Nord- og Sør-Vietnam og etter kvart intervensjon frå fleire vestlege og kommunistiske land, førte Ho krigen. Dette heldt han fram med inntil han døydde den 3. september 1969.

Allereie medan han levde var Ho gjenstand for ein personkult, som voks etter dauden hans. Etterleivningane hans vart balsamerte og utstilte i eit mausoleum av granitt i Hanoi, bygd etter modell av Lenin sitt mausoleum i Moskva. Dette var i stil med det som vart gjort for andre kommunistleiarar, men likevel i strid med Ho sitt siste ønske; han ville verte kremert, og bad om at oska skulle gravast ned på tre fjelltoppar, ein i kvar av hovudregionane i Vietnam. Han skreiv: «Ikkje berre er kremasjon bra frå eit hygienisk synspunkt, men det sparer òg jordbruksland».

Den vietnamesiske byen Saigon vart omdøypt til Ho Chi Minh-byen i 1975.

Bakgrunnsstoff

Vietnamesiske politikarar
Vietnamesiske presidentar
Kommunistiske politikarar
Svenskevits

Ein svenskevits er ein vits som spelar på at svenskar ikkje skal vera så lure. Svenskane har tilsvarande vitsar om nordmenn. 

Det er vanleg overalt i verda å fortelja morosame historier om ei gruppe folk som er rekna som særs dumme. Ein har til dømes vitsar om dumme irar i Storbritannia og USA, sikhar i India, pasjtunarar i Pakistan eller om blondiner på verdsbasis. Ofte blir ei mindre gruppe peika ut som offer for morskapen, til dømes molbuar i Danmark eller kerryfolk i Irland. Utveksling av vitsar på ein meir likeverdig basis finn ein til dømes i Belgia mellom vallonar og flamlendarar.

Humor
Lada

Lada (russisk skrift Лaдa) er eit russisk (opphavleg sovjetisk) bilmerke produsert av AUTOVAZ (òg kjent som VAZ: Volzhsky Automobilny Zavod/ВАЗ: Во́лжский автомоби́льный заво́д). Lada var til å byrje med berre bruka i eksportsamanheng, medan merket Zhiguli stod for den same bilen i heimemarknaden. På 1980-talet blei namnet Lada òg innført i Russland. Hovudkvarteret til Lada ligg i Togliatti i Samara oblast.

Den svært rimelege «klassiske Ladaen», kjend som mellom anna Zhiguli, Lada Riva og Lada Classic blei selt i store mengder i Vest-Europa, men seinare modellar klarte ikkje å bli like populære. Nye avgifts- og avgassreglar sette ein endeleg stoppar for Lada-importen i dei fleste vest-europeiske land på midten av nittitalet.

Lada Niva er òg ein populær modell med firehjulstrekk og høg bakkeklaring. I dei seinare åra har Lada samarbeidt med General Motors, og Chevrolet har laga ein eigen versjon av Nivaen, Chevrolet Niva.

Modellar 

 Lada 1300/1500/1600/2107 (1970-2004)
 Lada Niva (1977-)
 Lada Samara (Sputnik) (1984-2001)
 Lada 110 (også 111 og 112, frå 1996)
 Lada Revolution (konseptbil, 2003)
 Lada Kalina (2004-)
 Lada Priora (2007-)

Bakgrunnsstoff 
 Offisielt nettstad - AUTOVAZ AG 

Russiske bilmerke
Tannkrem

Tannkrem, tidlegare kalla tannpasta, er eit treigtflytande reingjeringsmiddel for tenner. Tannkrem kan vera tilsett ulike kjemikaliar som fjernar bakteriar, eller har andre funksjonar som hindrar skader på tenner og tannkjøt. Dei fleste tannkremar inneheld i dag fluor, som er påvist å styrkja emaljen på tennene. Tannkremen har mellom anna den funksjonen at det skummar og lèt tannbørsten gli lettare. Dessutan er han oftast tilsett smak slik at ein får ein god smak i munnen og ein «frisk» pust. 

Det vert produsert mange typar tannkrem, med ulike eigenskapar og verknader. Tannkremen kan vera tilsett ulike stoff som skal hjelpe mot konkrete tannhelseproblem til dømes å fjerna misfargingar, vera bra for tannkjøtet, verna mot plakk eller tannstein osb. Det finst òg tannkremar laga spesielt for barn i ulike aldrar. Tannkrem for barn er spesielt tilpassa mjølketenner, og har ofte mindre fluor enn vanlege tannkremar. Dei har òg gjerne mildare smak. For folk som er plaga med ising i tennene finst det spesielle tannkremar, som gjerne vert kalla «sensitive».

Sjå òg 
Tannkost

Odontologi
Tannpleiemiddel
Reingjeringsmiddel
Fårikål

Fårikål eller får i kål er ein matrett av sauekjøt eller lammekjøt, hovudkål og heil svart pepar som er kokt saman i ei gryte. Andre ingrediensar er kveitemjøl som gjer krafta fyldigare, og salt etter smak. Fårikål blir servert med kokte poteter. I Noreg et folk tradisjonelt fårikål om hausten, når kålen er hausta og lamma er komne frå beite. 

Fårikål er i Noreg omtalt i kokebøker attende til 1800-talet. 
Den kanskje eldste trykte oppskrifta på ein rett av denne typen er frå Fuldstændig Norsk Kogebog av Karen Dorothea Bang frå 1835, der oppskrifta «Nedlagt Gaas i Hvidkaal» er som til fårikål. Oppskrifta antyder at ein kan bruka fårekjø i staden for gås. 
  
I radioprogrammet Nitimen kåra lyttarane i 1972 fårikål til norsk nasjonalrett. Sidan 1993 har Opplysningskontoret for egg og kjøt drive foreininga «Fårikålens venner» som skal fremje fårikål som Noregs nasjonalrett.  Opplysningskontoret for kjøtt etablerte i 1997 også fårikålens dag som vert markert siste torsdagen i september kvart år.

Referansar

Bakgrunnsstoff
Oppskrift frå Fjernsynskjøkkenet med Ingrid Espelid Hovig

Gryteretter
Saueretter
Norsk mat
Kålretter
Nasjonalretter
Sandkasse

Viss du vil til sandkassen der du fritt kan eksperimentera med redigering, gå til Wikipedia:Sandkasse.

Ein sandkasse er ein låg, vid kasse eller grunn nedsenking i bakken fylt med sand der ungar kan leike. Sandkassar finst ofte på leikeplassar, men i motsetnad til anna utstyr på leikeplassar er dei såpass enkle å byggje at dei òg finst på ein del bustadeigedomar.

Sandkassar stimulerer fantasien og kreativiteten til ungane ved at dei kan byggje små byar eller sandslott, bruke leiker som bilar, bøtter og spadar til å flytte sanden rundt, grave hòl og grave ned ting. På denne måten kan ungane utforske, bygge og øydeleggje ei verd i tre dimensjonar.

Sandkasse har òg fleire analogar i dataverden, t.d. virtuelle verdenar der du kan fritt kan endra på ting utan at det har eit spesielt formål. Eller t.d. Wikipedia sin eigen sandkasse for eksperimentering med redigering.

Leik
Aleksis Kivi

Aleksis Kivi ()  var ein finsk forfattar. Han var ein av dei fyrste store finske forfattarane.

Hovudverket hans er romanen Seitsemän veljestä (Sju brør i Hartvig Kirans omsetjing frå svensk, boka er òg omsett til bokmål), som vert rekna som ein av dei store klassikarane i finsk litteratur.

Finske forfattarar
Windows 7

Windows 7 er ei tidlegare utgåve av operativsystemet Microsoft Windows som kom på marknaden i 2009. Windows 7 erstatta Windows Vista og vart erstatta av Windows 8 i 2012. Frå og med 14. januar 2020 har ikkje Microsoft retta feil i Windows 7.

Utviklinga 
Blackcomb skulle eigentleg vere etterkomaren til Windows XP (Whistler). Store funksjonar var planlagde for Blackcomb, men ei mindre utgåve ved kodenamn «Longhorn» vart gjort kjend. Denne skulle koma i 2003 og Blackcomb-utviklinga var utsett. I 2003 hadde Longhorn teke over nokre av funksjonane som var planlagde for Blackcomb. Etter at det kom tre store virus for Windows i 2003, måtte Microsoft leggja om prioriteringa for utvikling og Longhorn vart sett på vent slik at Microsoft fekk tid til å laga nye oppdateringar til Windows XP og Windows Server 2003. Longhorn-utviklinga vart dessuten starta opp att frå botnen i august 2004 og soleis utsett igjen. Fleire funksjonar måtte kuttast ut.

Maskinvarekrav 
Microsoft spesifiserte minstekrava til maskinvare for Windows 7. Krava for 32-bitarsutgåva er ganske uendra, men krava for 64-bitersutgåva er høgare.

Ekstra krav til å nytta somme funksjonar:
 BitLocker krev Trusted Platform Module (TPM) 1.2 og ein minnepinne for å nytta BitLocker To Go
 Windows XP Mode krev enda ein GB med minne, enda 15 GB plass på platelageret og ein prosessor som kan i stand til maskinvarevirtualisering med Intel VT eller AMD-V aktivert.

Sjå òg 
 Microsoft Windows

Kjeldetilvisingar

Bakgrunnsstoff 
 Windows 7-bloggen hjå MSDN (engelsk)
 Norsk (nynorsk) LIP (språkgrensesnittpakke)  for Windows 7

Microsoft Windows
Rapping

Rapping er rytmisk snakking, gjerne på rim, som kan framførast saman med ein beat eller ein annan musikalsk bakgrunn som ofte kan lagast gjennom sampling, scratching og mixing. Teknikken er ein viktig del i hiphopmusikk og i slekt med diktforma spoken word.

Rapping blei fyrst kjend seint på 1970-talet. Røtene kan førast tilbake til militant black poetry, dikting knytt til rørsla for svarte rettar som særleg er knytt til 1960-talet, og til jamaicanske musikkformer som dub og reggae. Han var opphavleg ei stilisert taleform brukt av unge afroamerikanarar, og blei teken i bruk av MC-ar (master of ceremonies) ved gatefestar for å introdusera DJ-en (disc jockey) for publikum. Denne talen kunne framførast til bakgrunnsmusikk eller rytme. Teknikken utvikla seg vidare i danselokale og klubbar i USA på 1980-talet. Han kunne visa fram evnene til rapparen og fyra opp publikum.

Raptekstar kan vera improviserte eller skrivne før framføringa. Dei kan ofte ha provoserande innhald knytt til sex, vald, rasisme, kvinnehat og homofobi. Særleg såkalla gangsta rap vektlegg vald. Tekstane kan også ha politisk innhald.

Nokre av dei best kjende rapparane i 2000-åra er Jay-Z, 50 Cent, Dr. Dre, Snoop Dogg, Tupac og Eminem. I Noreg er Karpe Diem, Paperboys, Klovner i Kamp, Tungtvann, OnklP og Gatas Parlament kjende namn.

Kjelder

Tale
Songteknikkar
Vokalmusikk
Afroamerikansk musikk
St. Thomaskyrkja på Filefjell

St. Thomaskyrkja var opphavleg ei lita stavkyrkje på Filefjell i Vang kommune i Valdres. Ho låg lenge i ruinar, men ei ny kyrkje blei reist på staden og innvigd i 1971.

Kyrkja var vigd til Thomas Becket, erkebiskopen av Canterbury frå 1162. Ei gong mellom 1173 og 1180 la den norske erkebiskopen Øystein Erlendsson og kong Magnus V Erlingsson planar om å byggja ei større St. Thomaskyrkje.
 
Kyrkja vart brukt fram til Svartedauden (1349-1350). Då gjekk kyrkja ut av bruk, inntil folketalet auka att på 1600-talet og presten T. A. Bahr i Vang tok initiativ til å få sett kyrkja opp att. På denne tida vart mange gamle katolske kyrkjer sette i stand, det same skjedde med St. Thomaskyrkja omkring 1615.

Det er knytt mange segner til kyrkja, som trekte til seg folk frå heile landet som ønskte botemiddel. Kyrkja blei riven i 1808. Ifølge folketrua fekk dei som reiv kyrkja straff for dette, fordi kyrkja heldt på dødsånder som no kom etter dei og gjorde skade.

Dei gamle kyrkjeklokkene blei ført til forskjellige kyrkjer i Valdres, men let ikkje godt i desse. Det var fyrst då dei kom tilbake i den nye St. Thomaskyrkja som etter kvart skulle byggjast at klokkeklangen blei slik som den skulle. 

Gamle spelemenn i Valdres spelte slik dei meinte å hugsa at klokkene klang i gamle dagar, og deretter blei det laga mange «klukkelåtta» både for langeleik og hardingfele. 

Diktaren og kulturforkjemparen Anders Underdal byrja i mellomkrigstida ein kampanje for å gjenreise St. Thomaskyrkja. Heilt frå Underdal, som var fødd i 1880, var smågut hadde han høyrt sogene om denne kyrkja. Særleg var det kiminga av kyrkjeklokkene som gjekk igjen i mange av desse forteljingane. Underdal brukte mykje av si tid som omreisande skald og foredragshaldar til å agitera for at kyrkja måtte gjenreisast, og han samla òg inn pengar til dette formålet. Og alltid song han den kjenningssongen han hadde skrive, «Klokkune klang over Filefjell». Dessverre for Underdal adopterte Nasjonal Samling gjenreisinga av kyrkja som ei av sine kampsaker. Underdal, som hadde lete seg påverke av Quisling sin propagandaministar til å melde seg inn i NS som eit ledd i dette prosjektet, hadde etter krigen altså hamna i vanære, så då kyrkja blei gjenreist i 1971 var det andre enn han som fekk hovudæra for det.

St. Thomaskyrkja ligg i dag på Kyrkjestølen på Filefjell tett ved E16.

Kjelder 
 Norges Kirker: «St. Tomaskirken» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning

Bakgrunnsstoff 
 Jahn Børe Jahnsen: Sagn i Valdres 
 St Thomaskirken  på visitfilefjell.no
 
 

Kyrkjer i Vang
Kulturminne i Vang
Kyrkjer i Valdres prosti
Norske kyrkjer frå 1971
Mariner 1

Mariner 1 var den første romsonda i det amerikanske Marinerprogrammet. Meininga var at romsonden skulle fly forbi Venus, men romsonden feila alt rett etter oppskytinga. Tekniske problem forårsaka at radiokontakten mellom rakettrinnet og navigasjonsystemet på bakken vart broten, dermed tok ein feilprogrammert datamaskin i raketten over kontrollen og sendte han ut av kontroll. Mariner 1-ferda varte berre i 4 min og 53 sek, då han vart skoten ned av sikkerheitsgrunnar.

Mariner-programmet
Venus

de:Mariner#Mariner 1 und 2
Mariner 2

Mariner 2 var den andre romsonda i det amerikanske Marinerprogrammet. Romsonden vart skoten opp 27. august 1962, ein månad etter at Mariner 1 feila kort tid etter oppskyting. Mariner 2 vart den første romsonda som vitja ein annan planet enn jorda då den flaug forbi planeten Venus i 14. desember, 1962.

Mariner-programmet
Venus

de:Mariner#Mariner 1 und 2
Mariner 3

Mariner 3 var den tredje romsonda i det Amerikanske Marinerprogrammet. Den vart skoten opp 5. november, 1964 på veg til planeten Mars. Sonden gjekk tapt då den skyddande skjermen rundt ikkje opna seg skikkeleg og batteriet ikkje fekk nok straum frå solcellepanela. Mariner 3 går no istaden i bane rundt sola. 3 veker etter oppsytinga av Mariner 3, vart Mariner 4 skoten opp og flaug vellykka forbi Mars.

Mariner-programmet
Marssondar

de:Mariner#Mariner 3 und 4
Mariner 4

Mariner 4 var den fjerde romsonda i det Amerikanske Marinerprogrammet. Romsonda vart skoten opp 28. november 1964 på veg til planeten Mars, der Mariner 3 aldri rakk fram. Mariner sende 28 utydelege bilete av Marsoverflata. Det kunne ta ein heil dag å overføre eit einaste bilete tilbake til jorda. 5.2 millionar bits vart sende tilbake til jorda frå romsonden. Kommunikasjonen opphøyrde den 21. desember 1967.

Konklusjon 

Bilete av krater og målingar av den tynne atmosfæra, tyda på ei inaktiv planet der lite tyda på intelligent liv. Det var mange mytar om at Mars-buarar fanst, men Mariner 4 konkluderte med at eventuelt liv ville bestå enklare, mindre livsformar. Atmosfærisk trykk vart målt til mellom 4.1 til 7.0 mbar (410 til 700 pascal). Temperaturen vart estimert til rundt -100 grader Celsius og noko magnetfelt rundt planeten vart ikkje registrert.

Bakgrunnsstoff 
 Nssdc Mariner 4 page 
Mariner 4 Mission Profile  by NASA's Solar System Exploration
 To Mars- The Odyssey of Mariner IV - Jan 1965 (PDF)
 Processed images and mosaics from the Mariner 4 mission to Mars 
 Ted Stryk's Mariner 4 page 

Mariner-programmet
Marssondar
Mariner 5

Mariner 5 var ein romsonde i det amerikanske Marinerprogrammet. Romsonden undersøkte overflata på planeten Venus. Han vart skoten opp 14. juni 1967.

Mariner-programmet
Venus

de:Mariner#Mariner 5
Aker-konsernet

Aker ASA () er eit norsk industrikonsern som blei skipa i 2004. Det har namnet sitt frå Akers mekaniske verksted, som blei skipa i 1841 og nedlagt i 1982.

Aker ASA blei notert på Oslo Børs den 8. september 2004. Sidan børsnoteringa har Aker ASA-aksjen gitt ei gjennomsnittleg årleg avkasting på 29 prosent, inkludert utbytte. I 2011 var avkastinga 17,9 prosent i verdi, inkludert utbyttet på 10 kroner per aksje. Hovudaksjonæeren i Aker ASA er Kjell Inge Røkke, som gjennom selskapet TRG eig 68,2 prosent av aksjene. Dei andre aksjane har noko over 13 000 aksjonærar.

Selskap
Selskap i Aker-gruppa:
Aker Drilling, eigardel 35,3 %
Aker Floating Production
Aker Solutions, eigardel 50,01 %
Aker Biomarine, eigardel 50,4 %
Aker Seafoods, eigardel 65 %
Aker American Shipping, eigardel 53,4 %
Aker Material Handling eigardel 100 %
Aker Capital, eigardel 100 %

Bakgrunnsstoff

Norske industriselskap
Skipingar i 2004
Mariner 6 og 7

Mariner 6 og Mariner 7 var to tvillingromsonder i det amerikanske Marinerprogrammet. Sondane som begge vart sende til Mars, var første gong to menneskeskapte sondar vitja ein annan planet enn jorda samtidig.

Mariner 6 vart skoten opp den 24. februar 1969, medan Mariner 7 vart skoten opp 27. mars 1969. 

Mariner-programmet
Marssondar
Hendingar i 1969
Mariner 9

Mariner 9 var ei romsonde i det amerikanske Mariner-programmet. Romsonden vart skoten opp 30. mai 1971 og nådde planeten Mars i midten av November same år. Mariner 9 var den første menneskeskapte objektet som vart sendt i bane rundt ein framand planet, før hadde romsondene berre flydd forbi målet og vidare utover solsystemet.

Målsetjingar 

Mariner 9 skulle fortsette studien av atmosfæra som Mariner 6 og 7 byrja med, romsonden skulle og kartleggje over 70 % av marsoverflata frå ei lågare høgd (1500 kilometer) og større oppløysing (100 - 1000 meter per piksel) enn nokon tidlegare marssonde. Ein infraraudt radiometer skulle søkje etter varmekjelder som bevis på vulkansk aktivitet. Den skulle og studere temperaturforandringar. Dei to marsmånane Phobos og Deimos skulle òg undersøkjast.

Resultat 

När Mariner 9 kom till Mars var atmosfæra så fylt av støv at oveflata ikkje kunne sjåast. Denna uventa situasjonen viste fordelane med å studere ei planet medan ein gjekk i bane rundt den, istaden for å berre flyge forbi. Datamaskina om bord Mariner 9 vart programert til å utsettje fotograferinga eit par månader til støvet hadde lagt seg. Etter 349 døgn hadde Mariner 9 sendt 7329 bilete av meir enn 80 % av Marsoverflata og fotografert begge marsmånane.

Etter at romsonden tømte all drivstoff som opprettheld høgde, vart den slått av den 27. oktober 1972. Mariner 9 går framleis i bane rundt Mars, men vil etterkvart nå atmosfæra rundt år 2022.

Det enorme riftdalen Valles Marineris er døypt etter Mariner 9 som oppdaga den.

Bakgrunnsstoff 
 Mariner 9 Mission Profile  by NASA's Solar System Exploration
 NSSDC Master Catalog: Spacecraft - Mariner 9 
 NASA-JPL Guide to Mariner 9 

Mariner-programmet
Marssondar