alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kvalitet

Kvalitet (av latin qualitas, 'eigenskap' frå qualis, 'korleis, av kva slag') viser til korleis noko er. I daglegtale kan det særleg visa til eigenskapar som er verdsette eller vurderte i høve til visse krav. 

Ein snakkar gjerne om god kvalitet, eller berre «kvalitet», i høve til varer og arbeid. Slik kvalitet kan vera subjektiv og visa til korleis forbrukaren eller tilbydaren opplever tenesta, men på mange område finst også kvalitetskontrollar med klare krav. Kvalitet kan setjast opp som motsats til kvantitet eller at noko er billig.

Kjelder 
 

Eigenskapar
Ord av latinsk opphav
Watergate-skandalen

Watergate-skandale eller berre Watergate har vorte ei nemning på den politiske skandalen der Richard Nixon vart tvinga til å gå av som president for Sambandsstatane. Watergate er eit kontorbygg i Washington D.C. der det demokratiske partiet hadde hovudkontor. Den 17. juni 1972 vart fem menn arrestert etter å ha brote seg inn i kontorlokala. Fire av desse var eksilkubaranarar. Femtemann, James McCord, var frå Sambandsstatane. Etter arrestasjonane vart det nøsta opp at innbrotet hang saman med politikarar på høgt plan. 

Journalistane Carl Bernstein og Bob Woodward i avisa Washington Post lukkast å avsløra at presidenten sin administrasjon i det kvite huset var innblanda i innbrotet. Truleg var presidenten sjølv ein av dei som stod bak, og i alle høve ein komité for å få han attvald. Journalistane vart informert av ein person som gjekk under kodenamnet Deep Throat. Lenge var det uvisst kven denne personen var, men ein rekna med at han måtte ha nær tilknyting til administrasjonen. Opp gjennom åra vart det laga ymse teoriar om kven Deep Throat kunne ha vore. Den 31. mai 2005 stod FBI-agenten Mark Felt fram som den mystiske kjelda. Journalistane stadfesta at han var kjelda. Dei hadde lova å ikkje røpa kven kjelda var før personen var død eller avslørte det sjølv. 

I løpet av ei kongresshøyring kom det fram at mange samtalar som presidenten hadde hatt var tekne opp på lydband. I april 1974 vart ein stor del av materialet frå lydbanda offentleggjort. Offentleggjeringa førte til nye skandalar. Innhaldet på banda var avslørande, og i tillegg kunne ikkje presidenten og medarbeidarane hans gje ei forklaring på kvifor delar av avgjerande samtalar mangla. 

Nixon klynga seg til makta så lenge han kunne, og prøvde mellom anna å avleia merksemd gjennom ei rad utanrikspolitiske utspel. I august 1974 var kravet om å stilla han for riksrett vorte så sterkt at han fann det naudsynt å gå av. Nixon var den fyrste presidenten gjennom historia til USA som måtte gå av.

Bakgrunnsstoff 

 c-span - Nixon tapes 

USA-amerikansk historie
Politikk i USA
Hendingar i 1972
1972 i USA
Geitmaren

Geitmaren er eit skjer utanom Kvalsvika i Herøy på Sunnmøre.

Skjeret ligg rett under overflata og vert rekna som eit av dei farlegare i området.

Arisan forliste og sokk i januar 1992 etter å ha gått på grunn på Geitmaren.

Geografi i Herøy i Møre og Romsdal
Øyar på Sunnmøre
Rutherfordium

Rutherfordium er eit kunstig, radioaktivt grunnstoff med atomnummer 104 og kjemisk symbol Rf. Det høyrer til transisjonsmetalla. Grunnstoffet vert ikkje brukt til noko.

Historie 

Rutherfordium vart oppdaga i 1964. Det har vore laga lite av grunnstoffet.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - rutherfordium

 
Transisjonsmetall
Syntetiske grunnstoff
Grunnstoff
Lantan

Lantan er eit grunnstoff med atomnummer 57 og kjemisk symbol La. Det er eit lantanid.

Lantan er eit sølvkvitt transisjonsmetall.

Særskilde kjenneteikn

Bruk 
Lantan vert brukt i legeringar og katalysatorar.

Historie 

Carl Gustaf Mosander oppdaga lantan i 1839.

Bakgrunnsstoff 
 Webelements.com - lantan

 
Lantanid
Reduksjonsmiddel
Grunnstoff
Cerium

Cerium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Ce, atomnummer 58 og atommasse 140,12. Det er eit lantanid.

Særskilde kjenneteikn

Fysiske eigenskapar 
Smeltepunkt: 795 gradar celsius
Kokepunkt: 3468 gradar celsius
Densitet: 6,67 g/cm3

Bruk 

Cerium vert brukt i legeringar og som katalysator.

Historie 

Cerium vart oppdaga av Wilhelm von Hisinger, Jöns Jacob Berzelius og Martin Klaproth i 1803.

Tryggleik 

Cerium kan reagera eksplosivt med sink. Reaksjonar med vismut og antimon er eksoterme.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - cerium

 
Lantanid
Reduksjonsmiddel
Grunnstoff
Praseodym

Praseodym er eit grunnstoff med atomnummer 59 og kjemisk symbol Pr. Det er eit lantanid.

Særskilde kjenneteikn

Bruk 

Salt av praseodym vert brukt til å gje glas farge. Metallet vert brukt i legeringar.

Historie 

Praseodym vart oppdaga av Carl F. Auer von Welsbach i 1885.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - praseodym

 
Lantanid
Reduksjonsmiddel
Grunnstoff
Tenness

Tenness er eit grunnstoff med atomnummer 117 og atomsymbol Ts. Ununseptium var det mellombelse, systematiske namnet på dette grunnstoffet.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - ununseptium

 
Halogen
Syntetiske grunnstoff
Grunnstoff
Neodym

Neodym er eit grunnstoff med atomnummer 60 og kjemisk symbol Nd. Det er eit lantanid.

Særskilde kjenneteikn

Bruk 

Metallet vert brukt i legeringar. 

Neodym (Nd2Fe14B) vert brukt i permanente magnetar.

Historie 

Carl F. Auer von Welsbach oppdaga neodym i 1885.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - neodymium

 
Lantanid
Reduksjonsmiddel
Grunnstoff
Promethium

Promethium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Pm, atomnummer 61 og atommasse (145). Det er eit lantanid.

Særskilde kjenneteikn

Bruk

Historie 

Promethium vart oppdaga av J.A. Marinsky, Lawrence Glendenin og Charles D. Coryell i 1945.

Tryggleik 

Promethium er radioaktivt

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - promethium

 
Lantanid
Syntetiske grunnstoff
Grunnstoff
Thorium

Thorium eller torium er eit radioaktivt grunnstoff med atomnummer 90 og kjemisk symbol Th. Det er eit aktinid. Grunnstoffet er kalla opp etter den norrøne guden Tor.

Særskilde kjenneteikn 

Thoriumoksid (ThO2) har eit av dei høgaste kokepunkta (3300 °C) mellom oksida.

Bruk 

Oksidet vert brukt som katalysator. Stoffet kan brukast i ein type kjernekraftverk for å generera elektrisk energi. Slike thoriumkraftverk er under utvikling, og ikkje nytta i stor skala.

Historie 
Mineralet thoritt vart oppdaga i 1828 av den norske presten Morten Thrane Esmark. På dette grunnlaget påviste Jöns Berzelius grunnstoffet thorium i 1829. Det nyoppdaga stoffet vart oppkalla etter den norrøne guden Tor

Sjå også 
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell
 Periodesystemet

Bakgrunnsstoff 
 Webelements.com - thorium

 
Aktinid
Kjernebrensel
Karsinogen
Grunnstoff
Protactinium

Protactinium er eit radioaktivt grunnstoff med atomsymbol Pa, atomnummer 91 og atommasse (231). Det er eit actinoid.

Særskilde kjenneteikn

Historie 

Grunnstoffet vart oppdaga av mellom andre Otto Hahn og Lise Meitner i 1913.

Tryggleik 

Protactinium er radioaktivt og giftig.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - protactinium

 
Aktinid
Grunnstoff
Neptunium

Neptunium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Np, atomnummer 93 og atommase lik (237). Det er eit aktinid.

Særskilde kjenneteikn 

Neptunium er eit ganske reaktivt grunnstoff.

Historie 

Grunnstoffet vart oppdaga av Edwin M. McMillan og P.H. Abelson i 1940.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - neptunium

 
Aktinid
Kjernemateriale
Syntetiske grunnstoff
Grunnstoff
Einsteinium

Einsteinium er eit kunstig, radioaktivt grunnstoff med kjemisk symbol Es, atomnummer 99 og atommasse (252). Det er eit aktinid. Grunnstoffet er oppkalla etter Albert Einstein.

Særskilde kjenneteikn

Historie 

Grunnstoffet vart oppdaga i 1952. Berre små mengder har vorte laga og einsteinium vert ikkje brukt til noko.

Isotopar

Bakgrunnsstoff 
 Webelements.com - einsteinium

 
Aktinid
Syntetiske grunnstoff
Grunnstoff
Samarium

Samarium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Sm, atomnummer 62 og atommasse 150,35. Det er eit lantanid.

Særlege kjenneteikn

Bruk 

Metallet vert brukt i legeringar. Oksidet kan brukast som katalysator.

Historie 

Paul Emile Lecoq de Boisbaudran oppdaga samarium i 1879.

Isotopar

Bakgrunnsstoff 

 Webelements.com - samarium

 
Lantanid
Reduksjonsmiddel
Grunnstoff
Fersken

Fersken er ei steinfrukt frå ferskentreet (Prunus persica). Fersken vert mellom anna dyrka i California og middelhavslanda. Frukta er rund, og blir opptil 8 cm i diameter. Ho er søt og saftig.

Treet høyrer til i rosefamilien. Det blomstrar på berr kvist frå februar til april. Blada er avlange.

Fersken i kulturen
I kinesisk kultur er fersken knytt til dei udøydelege gudane, og står for langt liv.

Kina er den største ferskenprodusenten i verda, med ein produksjon på over 10 millionar tonn i 2010. Italia og USA var dei andre og tredje største produsentane.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Kirsebærslekta
Frukt
Opsjon

Ein opsjon er eit verdipapir som gjev ein rett, men inga plikt, til å kjøpe eller selje ein bestemt aksje (eller indeks, i nokre få tilfelle) til ein bestemt pris på eller innan ein bestemt framtidig dato. Dersom det også er ei plikt, kallar vi det i staden ei terminkontrakt.

Vi skil vidare mellom ein kjøpsopsjon/call (rett til å kjøpe til ein bestemt pris) og ein salsopsjon/put (ditto selje). På Oslo Børs er det berre for OBX-indeksen og 14 av dei største børsnoterte selskapa at ein kan kjøpe og selje opsjonar.

Opsjonshandel kan hovudsakleg ha to formål:
 Verke som ei forsikring. Dersom du eig ein aksje, kan du kjøpe salsopsjonar for å sikre deg mot kursnedgang.
 Spekulasjon, for å tene pengar på feilforventningar i marknaden. Dersom du trur aksjekursen skal opp (meir enn marknaden forventar), kan du t.d. kjøpe ein kjøpsopsjon, trur du kursen skal ned (meir enn forventa), kan du kjøpe ein salsopsjon. Det finst òg ei mengde meir avanserte strategiar. Dessutan er det mogleg å spekulere i å utstede opsjonar, men det er vanskeleg å utstede opsjonar for «den meinige investor».

Opsjonar kan òg bli gjeve som ein del av løna til tilsette i aksjeselskap, oftast til dei som jobbar i toppleiinga. Formålet med dette er å gi dei incentiv til å gjera ein god jobb, slik at selskapet går godt og aksjekursen aukar.

Bakgrunnsstoff 
 Oslo Børs
 Opsjoner.com

Økonomi
Kontraktsrett
Sparkstytting

Ein sparkstytting eller sparkstutting, ofte òg kalla spark, er ein stytting (ein slags liten slede) som er bygd opp av ein stol som det er påmontert to meiar under. Meiane fortset attover til i overkant av det doble av lengda av stolen. Sparken vert driven framover av at føraren står på den eine meien og sparkar attover på underlaget med andre foten — derav namnet spark(stytting). Meiane er noko fleksible, og sparken kan styrast med hjelp av handtaka som er monterte i øvre kanten av stolryggen. På stolsetet kan ein ha ein passasjer eller anna last.

Ein spark kan berre køyrast på harde, glatte underlag som is eller hardpakka snø. Det ideelle sparkføret er middels glatt, der gliden for meiane er godt balansert opp mot det festet som må vera mellom skoen og underlaget for at ein skal kunna få framdrift. Ein kan då lett koma opp i fart på kring 15–20 km/t, eller endå meir i unnabakke.

Sparken er vanleg i bruk i Noreg, Sverige og Finland på vinterstid, særleg på vegstrekningar som ikkje er salta eller strøydde med sand.

Historie 
Truleg vart sparken slik me kjenner han funnen opp i Sverige på siste halvdel av 1800-talet. Den fyrste sikre opplysninga om sparkstyttingen er frå ei svensk avis som i 1872 skreiv om bruk av farkosten på dei islagte elvane og fjordane ved Piteå. Til Noreg kom sparken fyrst kring 1900.

Spark som idrettsgrein 
I åra frå 1890 til 1910 var hurtiglaup på sparkstytting ein populær idrett, særleg i Sverige. Sparkstyttinglaup var eiga øving i dei nordiske leikane (ein av forlauparane til dei olympiske vinterleikane). 

Rundt 1990 vart hurtiglaup på sparkstytting igjen ein seriøst driven idrett i Finland. Det vert no helde laup som er opp til 100 km lange og gjennomsnittfarten til utøvarane er om lag 30 km/t. Ein lettvekts hurtiglaupsspark vert masseprodusert av det finske firmaet ESLA.

Kjelder

 «Sparkstøtting» på Bokmålswikipediaen, 2. juni 2005
 «Kicksled» på Engelsk Wikipedia, 3. juni 2005
 Nordøsterdalsmuseet

Bakgrunnsstoff 
 Sparkhandbok frå Finland  
 Spark

Fargreier med meiar
Transportmiddel på snø
Kjøttmeis

Kjøttmeis eller kjøtmeis (Parus major) er ein fugl i meisefamilien. Med ei lengd på ca 15 cm og vekt frå 14 til 20 gram er ho den største fuglen i familien som finst i Noreg.

Utsjånad 

Fuglen har svart hovud, kvite kinn og ei svart stripe langs undersida, men merker seg ut ved det sterkt gulfarga brystet. Ryggen er grønleg medan stjerten og vengene er blåaktige. Unge fuglar har ofte litt mattare fargar enn dei eldre.

Ved å strekka hals og nebb oppover, slik at ein ser det gule brystet med stripa, og røra hovudet slik at dei kvite flekkane liknar store auge, kan kjøttmeisa truga andre fuglar.

Levemåte 

Insekt, larvar, frø og frukter er typisk kost for meisa, som set stor pris på vintermating med feitt og liknande. Ho er sjølv byttedyr for tårnfalk, hønsehauk, sporvehauk, sporveugle mm.

Kjøttmeisa held seg gjerne saman med andre fuglar. Om vinteren leitar ho ofte etter mat saman med blåmeiser eller andre skogsfuglar i såkalla meisetog.

Hekking 
Fuglen hekkar frå april til juli, og har ofte to kull same året. Ofte brukte hekkeplassar er gamle hole tre, men er og ein ivrig kassarugar. Reiret lagar ho ved å fylle opp kassen med ca 8–10 cm mose, på toppen lagar ho ei grop som ho fôrar med det ho finn i området. Oftast er det ull, hår og fjør. Kjøttmeisa legg 6–12 egg, og rugetida er 12–14 dagar. Ungane dreg frå reiret etter 15–20 dagar. Kjøttmeisepara er trufaste.

Utbreiing 
I Noreg finst kjøttmeisa over heile landet, bortsett frå nord i Finnmark. Ho held gjerne til i lauv- og blandingsskog.

Bakgrunnsstoff 

Fuglar i Noreg
Meisefamilien
Put

Put eller putt kan ha fleire tydingar:

Ein salsopsjon (verdipapir), som ofte kan omsetjast på børsen.
I golf eit slag der ein er på greenen og slår ballen langs bakken.
 Putt - flatbotna robåt.

ca:Llista de personatges bíblics#Put
Årdalsvatnet

Årdalsvatnet er eit vatn i Årdal kommune. Det ligg mellom Øvre Årdal og Årdalstangen. Vatnet ligg ca. 3 m.o.h og er ca. 9 km langt. 

Innsjøar i Vestland
Geografi i Årdal
Kaneltre

Kaneltre (lat. Cinnamomum zeylanicum = Cinnamomum verum) er eit 10–15 m høgt eviggrønt tre som er mest kjent for borken, som blir tørka og bruka som krydder (kanel) og i røykjelse.

Han vert brukt som krydder, i Noreg brukar ein gjerne kanel på risgraut og i bakverk, som skillingsboller. Kanel inneheld antioksidantar.

Ein kan kjøpe kanel som kanelstenger eller i malen form. 

Krydder
Lauraceæ
Medisinplantar

hu:Fahéjfa
Basilikum

Basilikum (Ocimum basilicum) er ei krydderurt i leppeblomfamilien. 
Det er dyrka fram mange basilikumkultivarar og hybridar med ulike bladstorleikar og smakar. 

Basilikum stammar frå Sør-Asia og Iran. Planten blir i dag dyrka i store delar av verda, og er viktig i søraustasiatisk og italiensk mat. 

Urta kan brukast frisk eller tørka. Basilikum blir mellom anna brukt til kjøt, fisk og salatrettar, og i ulike sausar, som pesto. 

Basilikum har hjarteforma blad, og desse er derfor eit kjærleikssymbol i Italia.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Krydder
Leppeblomfamilien
Urter
Italiensk mat
Kjærleik
Bie

Bier (Anthophila, gresk for «blome-elskar») er ei gruppe insekt innanfor årevengene. Gruppa høyrer inn under overfamilien Apoidea og omfattar ni familiar med til saman litt under 20 000 artar på verdsbasis. Dei er viktige for pollinering av mange blomstrar.

Alle artane er anten heilt eller delvis eusosiale. Honningbier lagar honning og er viktige kulturdyr.

Bakgrunnsstoff

Årevenger
Baldassare Peruzzi

Baldassare Peruzzi () var ein italiensk arkitekt og kunstmålar under renessansen. Han var fødd i Siena og lærte hjå Donato Bramante, Rafael og Sangallo under bygginga av Peterskyrkja i Vatikanet. I Roma teikna han mellom anna Villa Farnesina og Palazzo Massimo alle Colonne.

Peruzzi døydde i Roma.

Bakgrunnsstoff

Italienske arkitektar
Italienske målarar
Renessansekunstnarar
Rosin

Ei rosin er ei drue som er blitt tørka, anten ved å leggja henne i sola eller ved hjelp av eld. Rosiner vert brukte i baking, matlaging og i gløgg. Rosiner kan òg etast som dei er.

Ein stor konsentrasjon sukker i rosinene gjer dei svært søte på smak. Dersom dei blir lagra lenge kan sukkeret krystallisera seg, noko som gjer dei litt sandete når ein et dei, men ikkje elles påverkar rosinene. Dersom ein legg dei i ei væske eit tid, som alkohol, fruktjus eller kokande vatn, vil det krystalliserte sukkeret løysa seg opp. 

Ein særskild type rosin er korint. Liknande tørka frukt er svisker og tørka aprikos.

Bakgrunnsstoff
Rosiner i Store norske leksikon

Tørka frukt
Druer
Søtmat
Øystese

Øystese er ein tettstad og eit sokn ved Hardangerfjorden i Kvam herad, om lag 7 km aust for Norheimsund. Fylkesveg 7 går gjennom bygda.

Kultur
I Ystese ligg skulpturmuseet etter bilethoggaren Ingebrigt Vik, og kunst- og konserthallen Kabuso som er tusenårsstadi Hordaland.

Natur og friluftsliv
Fire kilometer nord for tettstaden ligg Skårsvatnet med fem fiskeartar: Gullvederbuk, karuss, aure, ål og trepigga stingsild. Vatnet har ei flatevidde på 82 dekar og ligg 113 meter over havet. Gullvederbuk og karuss vart utsett i vatnet i 1914, og førstnemnde har gjort Skårsvatnet kjent som "Gullfiskvatnet".

Øystese tettstad

Øystese sokn
Øystese sokn har om lag 2 750 (2013) innbyggjarar og femnar om dels sjølve tettstaden med omgjevand, dels bygdene runt Fyksesund, og i tillegg Kvamsøy ute i Hardangerfjorden. Tidlegare høyrde også Ålvik til Øystese, men det er i dag eit eige sokn.

Kjende personar frå Øystese
 Ingebrigt Vik - bilethoggar
 Johannes Lofthus - skulemann
 Nils Gunnar Lie - journalist
 Knut Hjeltnes - diskoskastar
 Arne Johannessen - leiar Politiets Fellesforbund
 Torstein Lofthus - trommeslagar
 Frank Kjosås - skodespelar
 Heidi Marie Vestrheim - musikar og programleiar

Busetnader i Kvam
Tettstader i Vestland
Khoisanspråk

Khoisanspråk er ei gruppe språk som blir snakka i det sørlege Afrika (Sør-Afrika, Namibia, Angola og Botswana). Khoisan vart føreslått som ein språkfamilie av Joseph Greenberg, men lingvistar som studerer språka har forkasta ideen om at dei utgjer ein genetisk familie. Grunnen til at Greenberg sitt framlegg fekk såpass gjennomslag var dels at khoisanspråka alle bruker klikkelydar, og dels at ingen av dei høyrer til nokre andre afrikanske språkfamiliar.

Språk som har vorte rekna som khoisanspråk

Hadza
Hadza (isolat, 800 talarar i Tansania)

Sandawe
Sandawe (isolat, 40000 talarar i Tansania)

Ju-ǂhõã 
Desse blir ofte referert til som nordkhoisanspråk.

 ǃ'O-ǃxu
 ǃXu
 Zhu-ǀhoa
 ǁX'au-ǁ'e

Tuu 
Desse blir ofte referert til som sørkhoisanspråk.

ǃKwi 
 Seroa
 Nǀu
 ǀXam 
 ǁXegwi

ǂHõã 
 ǃXóõ
 ǂHõã

Khoe-kwadi-språk 
Desse blir ofte referert til som midtkhoisanspråk.

 Khoekhoe: nama-språket
 Khoe
 Kxoe: kxoe, ǁani, buga, gǀanda
 Naro-gǁana: naro, gǁana, gǀui, #haba
 Shua: cara, deti, ǀxaise, danisi, ts'ixa
 Tshwa: kua, cua, tsua

Til saman har språka som blir referert til som khoisanspråk omtrent 150 000 talarar. I dag vert dei talt i Kalahari-ørkenen i sørvestlege Afrika, og i ein liten del av Tanzania. Det einaste vidstrakte språket er nama, med ein kvart million brukarar. Sandawe kjem på andre plass, med 40 000, og ju har 30 000. Mange av språka minskar i utbreiing, og er sjeldne og/eller utdøyande – nokre av språka er allereie utdøydde.

Klikkelydane i khoisanspråka 
Det einaste karakteristisk trekket som er felles for khoisanspråka er dei såkalla klikkelydane. Språket juǀ'hoan har 30 klikk-konsonantar og rundt 90 ulike fonem. Språka ǃXóõ og ǂHõã er like komplekse. Dei einaste andre språka som brukar slike klikkelyder, er bantuspråka som blir snakka i nærleiken, som t.d. nguni-språka (mellom anna zulu, xhosa og nedebele) og gciriku.

Khoisanfolka i Botswana blir rekna for ein av dei eldste greinene av menneskeslekta.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Khoisan languages» frå ,  den 18. oktober 2017.

Litteratur 
 Schapera, I.: The Khoisan Peoples of South Africa - Bushmen and Hottentots. London : Routledge & Kegan Paul, 1960.

Bakgrunnsstoff 

 Ethnologue.com (oversyn over khoisan-språk)

 *
Afrikanistikk
Føreslegne språkfamiliar
El Caco

El Caco er eit rockeband frå Lillestrøm. Dei vann Alarmprisen 2006 i klassen metall.

Musikarar 
 Øyvind Osa, vokal og bass
 Thomas Fredriksen, trommer
 Anders Gjesti, gitar

Diskografi 
 Viva (2001)
 Solid Rest (2003)
 The Search (2005)
 From Dirt (2007)
 Heat  (2009)

Bakgrunnsstoff 
 elcaco.com 
 myspace.com/elcaco - El Caco på Myspace

Norske rockegrupper
Vinnarar av Alarmprisen
Musikkgrupper frå 1990-talet
Musikkgrupper skipa i 1998
Stytting

Ein stytting (dial. ofte støtting) er ein kort og oftast relativ brei slede. Styttingar kan vera laga for å bli dregne av trekkdyr (oftast hest), eller for å bli dregne av folk. Ordet blir særleg bruka om ein type tømmerslede, men i nyare tid finst ordet òg i samansetjinga sparkstytting. 

Før traktorar og sjølvgåande skogsmaskinar vart tekne i bruk vart mykje av tømmeret i Noreg køyrt fram på stytting eller med lunndrag. Desse styttingane hadde korte meiar med ein tverrstokk som grovenden av tømmeret kvilte på. Lastehøgda var om lag 30 til 40 cm, slik at tømmeret kunne rullast opp frå sida. Tømmerstyttingar vart tradisjonelt laga av kraftig trevirke, men på 1950-talet vart det òg laga nokre av stål. Det vart nytta reiskap som handspik, spett og tømmersaks under lasting og lossing.

Sjå òg 
 Sparkstytting

Fargreier med meiar
Skogsreiskapar
Transportmiddel på snø
Løynspråk

Eit løynspråk eller løyndespråk er eit omgrep som blir bruka om språk som blir bruka i lukka grupper og som det blir lagt vekt på å unngå at folk utanom gruppa forstår. Løynspråk vil ofte innehalde spesifikke omlagingsmekanismar for å forvanske ord som elles ville vore lett å forstå for grannegrupper. Nokre løynspråk i Skandinavia og nærområda er romani rakripa, rodi, månsing, jenisch og rotvelsk.

Løynspråk
Språk
Sosialantropologi
Livpulsåre

Livpulsåra (latin aorta) er ei pulsåre, ho blir òg kalla hovudpulsåra. Livpulsåra går hos menneska ut frå hjartets venstre hjartekammer. Ho er utførselen for oksygenrikt blod frå hjartet og starten på den delen av kretsløpssystemet som blir kalla det store kretsløpet. Starten på livpulsåra er aortaklaffen. Rundt klaffen er det ei utposing på åra, sinus Valsalva, der ein finn avgangen av kranspulsårene. Området frå aortaklaffen til slutten av sinus Valsalva blir kalla aortarota.

Livpulsåra kan vidare delast inn i aorta ascendens (stigane a.), arcus aortae (aortabogen), isthmus aortae, aorta descendens (søkkande a.), aorta thoracalis (frå hjarte til mellomgolv) og aorta abdominalis (frå mellomgolv til slutt).

Livpulsåra kjem opp midt oppå hjartet. Rett på utsida av hjartet går kranspulsårene av, dei forsyner hjartemuskelen med blod. Så går åra oppover og bakover, normalt svakt mot venstre før ho bøyer i ein boge nedover og mot høgre. Vidare nedover ligg ho til venstre for og framom ryggsøyla. I bekkenet delar livpulsåra seg i høgre og venstre arteria illiaca communis som gjer blodforsyning til nedre del av underlivet og beina.

På vegen nedover går det av store og små blodkar heile vegen. Av dei store kan nemnast dei tre bogekara (til hovud, hals og armar) truncus brachiocephalicus, a. carotis communis og a. subclavia. Under hjartet kjem truncus coeliacus (til magesekk og lever), øvre og nedre a. mesenterica (til tarmane) med a. renalis (til nyrene) innimellom.

Kardiologi
Hjarte-karsystemet
Sirkulasjonssystemet
Hjartet
Skorpesund

Skorpesund er ein matrikkelgard på sørsida av Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.

Skorpesund ligg ved Skorpesundet utan vegsamband, og garden er ikkje lenger busett. Garden høyrer inn under Kvalsvik grunnkrins.

Matrikkelgardar i Herøy i Møre og Romsdal
UTF-8

UTF-8 er ein algoritme for å overføre talverdien til teikna i Unicode-standarden til sekvensar av 8-bits bytes. UTF-8 er definert i Annex R, "UCS Transformation Format 8 (UTF 8)" i ISO/IEC 10646, og i kapittel 3.9 av versjon 4.0 av Unicode-standarden.

Litteratur
 The Unicode standard, chapter 3.9, Unicode encoding Forms. 

Unicode

fi:Unicode#UTF-8