alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Olavskjelda i Eivindvik

Olavskjelda i Eivindvik er ei vasskjelde i Eivindvik i Gulen kommune. Vasskjelda er på Krossteigen i Eivindvik der det også står ein 2,5 meter høg steinkross av «nord-anglisk» type. 

Ifølgje ei segn skal Olav den heilage ha drukke av kjelda, som er kjend for å nesten aldri gå turr. Rundt om i landet finst det fleire slike St. Olavs-kjelder, og dei har liknande segn knytte til seg. Etter tradisjonen er dei gjerne omtalte som heilage offer- og lækjedomskjelder, og gir velsigning og styrke til den som drikk eller tek på vatnet. Segna seier at også denne er helsefremjande. Slike kjelder er ofte kopla til heidenskap og ritar mot blant anna åsatru. Til kjeldene er det ofte knytte segn.

Mange som har studert steinkrossane i Eivindvik meiner å finne ein samanheng mellom krossane og denne kjelda. Ein ynskte å overføre merksemda frå kjelda til krossen ved kjelda, der kjelda kan ha hatt ein eldre funksjon. Krossen kan ha vore brukt under Gulatinget når det blei lyst tingfred under krossmerket. Krossen ved kyrkjeporten kan ha fungert som samlingsmerke for kyrkjelege handlingar.

Under utbygginga av kommunehuset på 80-talet blei Olavskjelda drenert, men ho blei rekonstruert i 2003.

Kjelder 
 Aaraas, Margrethe Henden, Dupedal, Torkjell. Vengen, Sigurd og Førsund, Finn Borgen; På kyrkjeferd i Sogn og Fjordane, bind 2 Sogn, Førde 2000 ISBN 82-91722-14-5
 Nordsjøløypa, Informasjonsark fra Turistinformasjonen i Gulen kommune

Referansar 

Historie i Gulen
Geografi i Gulen
St. Olavskjelder
Else Bugge Fougner

Else Bugge Fougner () i Moss er ein norsk advokat og politikar for Høgre. Ho var justisminister frå 1989 til 1990 i regjeringa Syse.

Ho er utdanna cand.jur. frå Universitetet i Oslo i 1971. Med unntak av perioden som justisminister har ho for det alt vesentlege arbeidd i Advokatfirmaet Hjort, der ho er partner. Ho vart høgsterettsadvokat i 1975. Ho har brei erfaring frå sivilrett, strafferett og som rådgjevar for næringslivet, og har hatt ei lang rekkje offentlege verv og styreverv.

Kjelder  
 
Presentasjon på Advokaformaet Hjort sine nettsider  

Norske justisministrar
Høgrestatsrådar
Statsrådar i Regjeringa Syse
Norske advokatar
Folk frå Moss
Xenokrates

Xenokrates (fødd 396 f.Kr., død 314 f.Kr.) var ein gresk filosof frå Khalkedon. Han overtok i 339 f.Kr. leiinga av Akademiet i Athen etter Platon og Speusippos. Under påverknad av pythagoreisk talmystikk identifiserte han ideane med tal.

Kjelder 

Tenkjarar frå gresk antikk
Matematikarar frå gresk antikk
Fødde i 396 f.Kr.
Døde i 314 f.Kr.
300-talet fvt.
Rognald Pederson Haugland

Rognald Pederson Haugland () var ein norsk lærar, lensmann og politikar frå Brekke i Gulen kommune.

Som syttenåring vart Haugland lærar i Eivindvik (truleg under opplæring av soknepresten og folkeopplysaren Niels Griis Alstrup Dahl,) og frå 1838 i Utvær i Solund. Frå 1855 vart han lensmann i Lavik tinglag medan han budde i Brekke, før han vart kommunekasserar i Eivindvik.

Det var Niels Dahl som vart den fyrste ordføraren i Gulen kommune, eller Eivindvik kommune som det heitte den gongen. Haugland vart etterfylgjaren hans, og sat som ordførar i Eivindvik kommune i tre økter, til saman 22 år: 1850-1851, 1855 og 1858-1877.

Kjelder 

 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Haugland.

Ordførarar i Gulen
Erlend Filippusson

Erlend Filippusson (1330-åra-1407) var ein godseigar av Losnaætta som verka som væpnar, riksråd, syslemann og fehirde i Noreg på 1300-talet

Kjelder

Folk frå Gulen
Døde i 1400-åra
Fødde i 1330-åra
Otto L. Midthun

Otto L. Midthun () var ein bonde, politikar og telefonkonstruktør frå Eivindvik i Gulen kommune.

I åra 1868 - 1898 var Midthun telegraf-arbeidsstyrar 1868-1898 og spela difor ei sentral rolle i planlegginga av telefonnetta i Nord-Noreg og på Island. Tre av sønene hans var med på å byggja den fyrste telefonlina på Island frå Seyðisfjörður til Reykjavik kring 1905.

I Gaular står ein lang, smal stein som vart nytta som telefonstolpe. Denne vart reist av Otto Midthun og mannskapet hans i 1892. 

Midthun sat som ordførar i Gulen i 1880 - 1881.  Kring 1880 starta Midthun også opp butikk på garden Lavik. Denne vart seinare overteken av andre, som dreiv butikken fram til 1940. Midthun vart òg ein av skiparane av Gulen Sparebank i 1886 og var styremedlem der til 1916. 

Midthun døydde i 1919.

Kjelder 

 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Otto L. Midthun.
 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om landhandlarar i Høyanger.
 Magnor Midttun si lokalhistoriske heimeside.

Ordførarar i Gulen
Hans Kolbeinsson Rutledal

Hans Kolbeinsson Rutledal () var ein norsk bonde, underoffiser og politikar frå Rutledal i Gulen kommune.

Rutledal vart medlem av kommunestyret frå 1899 og sat som ordførar i Gulen i heile tjue år 1911-1931. Elles hadde han ei rekkje kommunale tillitsverv. Som bonde på Rutledal var han ein føregangsmann når det galdt skogplanting.

Kjelder 

 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Hans Rutledal.

Ordførarar i Gulen
Tom Bache-Wiig

Tom Bache-Wiig () er ein norsk målar, grafikar og skulptør frå Eivindvik i Gulen kommune.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside 

Folk frå Gulen
Ordførarar i Gulen

Liste over ordførarar i Gulen kommune etter at formannskapslovene vart innført i 1837.

Gulen kommune

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Liste over ordførere i Gulen» frå ,  den 2. november 2010.  
 
 Sogn og Fjordane fylkesleksikon

Gulen
Byrknes skule

Byrknes skule er ein 1-10 skule med SFO på Byrknes i Gulen kommune som ligg vegg i vegg med Byrknes Barnehage.

I dei to åra 1945 - 1947 var det og 2-årig realskule i det gamle skulehuset på Byrknes.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside

Skular i Gulen
Józef Gosławski

Józef Jan Gosławski () var ein polsk bilethoggar og gravør.

Gosławski vart fødd i Polanówka i Lublin-voivodskapet, og utdanna seg i Kraków, Warszawa og Roma. Bilethoggaren har utført mange minnesmerke i det offentlege rommet. Eit større arbeid av Gosławski er eit monument over Frédéric Chopin som vart sett opp i Żelazowa Wola i Masoviske voivodskap. Han har òg laga myntar (blant anna 5 og 10 zloty) og medaljar. Gosławski var prisvinnar ved fleire kunstkonkurransar og fekk republikken Polens fortenestmedalje i sølv (Srebrny Krzyż Zasługi). Verka hans er og har vore representert i ei rekkje utstillingar.

Gosławski var frå 1948 gift med Wanda Mankin, og saman fekk dei to barn.

Utstillingar

Separatutstillingar

Gruppeutstillingar

Utland

Kjelder

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 
 
 
 

Polske bilethoggarar
Fødde i 1908
Døde i 1963
Polske karikaturteiknarar
Tårnfalk

Tårnfalk er ein fugleart i falkefamilien. Tårnfalken er av dei meir talrike rovfuglane både i Noreg og i Europa.

Utsjånad 
Tårnfalken er ein middelsstor falk med ein lang stjert og lange vengar som er smale ved kroppen. Forma på fuglen minner om sporvehauken. Tårnfalkane av den europeiske underarten har gjennomsnittlege lengder på 34,5 cm for hannen og 36 cm for hoa. Tala for vengespennet er 75 cm for hannen og 76 cm for hoa. Vekta på hannane er kring 200 gram, og hoene veg kring 220 gram.

På ryggen og dei øvre vengedekkfjørene er tårnfalkane lyst raudbrune med svarte flekkar og svarte dekkfjør. På undersida er fuglane spraglete og lyse, under buken er dei lyst beige og under vengane meir grå. Nebben er bøygd på falkevis, gul ved rota og mørk elles. Fuglen har ein noko mørk falkemustasje, auga er svarte og ramma inn med gult, føtene er gule med svarte klør. Stjerten har eit mørkt band i bakkanten, med eit smalt kvitt band heilt på enden. 
Den vaksne hannen har grått hovud og ein grå overgump og stjert. Hoa har rustbrunt hovud, grå spraglete overgump og ein stjert med strekar på langs, i fargane svart og rustbrunt. Undersida av stjerten har også svarte strekar på langs. Ungfuglane liknar hoene, men er meir gulraude på oversida og har breiare og meir diffuse strekar på brystet og litt meir lyst på vengedekkfjørene.

Læte 
Det vanlegaste lætet er ei kjapp ramse: ki-ki-ki-ki. Dette vert brukt som varsellæte. Ungfuglane og hoa tiggar med eit oppatteke og drillande kirrl, kirrl.

Utbreiing 
Tårnfalken finst utbreidd over det meste av Europa, Asia og delar av Afrika. Arten vert delt opp i eit titals underartar. I Europa lever underarten F. t. tinnunculus.

Førekomst i Noreg 
Tårnfalken hekkar over det meste av landet, med hovudtyngda i Sør-Noreg. Arten varierer mykje med smågnagarane. Dei sikraste førekomstane er knytt til kysten og bjørkebeltet til fjells.

Hekking 
 
Reiret vert gjerne lagt i ture solvarme bergveggar, og helst der det er vegetasjonsrike hyller. Reiret ligg godt gøymd i eit holrom eller i ein bergsprekk, ofte bakom ein einer eller ei tue med geitrams. I skog vel paret seg gjerne gamle kråkereir. I blant kan avstanden vere kort mellom to tårnfalkreir i bruk.
Egga vert lagde kring månadsskiftet mai-juni, og ruga i 27-31 døgn. Ungane flyg etter 25-27 døgn, og held seg ved reiret enno to veker etter det.

Truleg hekkar 2000-4000 par i Noreg, mindre i dårlege år. I det nittande hundreåret var arten meir talrik enn no.

Føde 
Tårnfalken lever mest av mus og andre smågnagarar, men også ein del insekt. Synet er skarpt, og fuglen står gjerne flaksande i lufta mot vinden utan å flytte seg i høve til terrenget under når han jaktar over ope lende. Fire til åtte smågnagarar for dag er eit typisk matinntak. Fuglane kan også hamstre.

Trekktilhøve 
Tårnfalken er trekkfugl og held seg i Noreg frå april til oktober. Vinterkvartera ligg i Vest-Europa frå Danmark til Spania. Nokre få overvintrar i Sør-Noreg i gode smågnagarår.

Kjelder 
 Norsk fugleatlas, 1994.
  «Tornfalk» frå  
Referansar

Fuglar i Noreg
Falkefamilien
Hurtigbåtanløp i Gulen

Hurtigbåtanløp i Gulen kommune omfattar ekspressbåtane til Norled.
Fjord1 har to hurtigbåtruter som går innom Gulen kommune. Den eine er Dingja-Sollibotn, den andre er Gulen-Ytre Solund.

Sjøulukker
Skipsforlis i Ytre Gulen- «Sea Cat»
Den 4. november 1991 gjekk katamaranen «Sea Cat» rett i fjellveggen på Risøy utanfor Mjømna. 104 menneske vart skadde og to døydde. Passasjerbåten «Sea Cat» kom ut av kurs i det den skulle svinge inn mot Mjømna og køyrde rett inn i fjellveggen på Risøy.

Samferdsle i Gulen
Xenofobi

Xenofobi (av gresk ξένος (xenos), «framand» og φόβος (phobos), «frykt»), eller framandfrykt, er nemninga på angst for alt som er framand, utanlandsk eller annleis enn det kjende.

Xenofobi blir ofte brukt for å skildre ei frykt eller eit framandhat mot det ukjende. Visse former for rasisme kan ha utspring i framandfrykt. Denne frykta botnar ut i at elementa – menneske, stader og skikkar - innehar ukjende verdiar som ein har vanskeleg for å forhalde seg til. I så måte kan kjønnsdiskriminering ikkje naudsynleg reknast som framandfrykt i ein generell forstand, sjølv om einskildmenneske kan ha reaksjonar overfor den andre gruppa utover kva det som er forventa av kjenslemessige eller institusjonaliserte reaksjonar.

Sjå òg 
 Rasisme
 Homofobi
 Fobiar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «» frå , den 2. november 2010. 
 

Fobiar
Fordommar
Ord av gresk opphav
Xenofili

Xenofili (av gresk «framand» og filein, «elske») er ei begeistring eller beundring for alt som er framand og utanlandsk. Ein xenofil er ein person som er begeistra for alt som er utanlandsk.

Kjelder

Nasjonalisme
Subkulturar
Xenofanes frå Kolofon

Xenofanes (frå byen Kolofon) (fødd kring 570 f.Kr, død kring 485 f.Kr) var ein gresk filosof. Ifølgje Aristoteles var han den første som lærde at alt utgjer ei stor eining. Han grunnla den eleatiske skulen i filosofi.r

Etter segna skal Xenofanes ha hatt Parmenides som læraren sin, men som med så mykje anna rundt liva hans er òg dette langt frå sikkert. I dei berre 38 fragmenta vi har av verka til Xenofanes, opptrer han med fleire ulike meiningar som kryssar kvarandre. Det er mogleg han ikkje søkte ei eining i sin eigen filosofi, men opptredde meir som han som spør enn han som svarar. Ein av dei få tinga som går igjen er at han er kritisk til den antropomorfistiske polyteismen som Homer og Hesiod stod for.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 2. november 2010.  
 

Før-sokratiske tenkjarar
Folk frå Izmir
500-talet fvt.
400-talet fvt.
Iannis Xenakis

Iannis Xenakis òg Yannis () var ein gresk-fransk komponist og arkitekt. Han var innan arkitekturen ein elev av mellom andre Le Corbusier og av Olivier Messiaen innan musikk.

Biografi

Han var utdanna som ingeniør og deltok i den greske motstandskampen under den andre verdskrigen. Etter krigen, i 1947, busette han seg i Paris, der han studerte musikk med mellom andre Olivier Messiaen. I 1950-åra var han ei stund assistent for arkitekten Le Corbusier og i lag med han bygde dei Philips-paviljongen ved verdsutstillinga i Brussel i 1958.

Innan musikken vart Xenakis kjend for teoriane sine om samband mellom musikk og matematikk, fysikk og arkitektur, og særleg er namnet hans knytt til såkalla stokastisk musikk, der heilskapen i verket kan vere forutsigbart, medan detaljane byggjer på tilfeldigheiter. 

Av komposisjonane hans finn ein Metastasis (1953–54), Pithoprakta (1955–56), Stratégie (1959–62), Polytope (1967) og Tuorakemsu (1990). Pléiades (1978) er for seks slagverk, Nekuïa (1980) for kor og orkester. Han skreiv òg musikk for scenen.

Kjelder

Greske arkitektar
Komponistar frå 1900-talet
Greske komponistar
Xantofyll

Xantofyll (frå gresk xanthos, 'gul' og phyllon, 'blad') er eit gult fargestoff som finst i mange organismar. Dei fleste gule fargane hos blomar og frukter kjem frå xantofyll. Dei finst òg alltid i grøne blad, men vert dekt av klorofyllet. Om plantene får for lite næring vert det danna lite klorofyll, og om hausten vert klorofyllet brote ned slik at det gule i dei kjem til syne. 

Hos brunalgar skuldast den brune fargen eit xantofyll som vert kalla fucoxantin. Dette dekker over klorofyllet. Purpurbakteriar har òg xantofyll, spirilloxantin, som skaper purpurfargen. 

Xantofylla er oksygenhaldige derivat av karotenar og høyrer til karotenoidene.

Kjelder

Ord av gresk opphav
Karotenoid
Alkoholar
Mjåsundbrua

Mjåsundbrua er ei bru på fylkesveg 4 i Gulen kommune i Vestland. Brua kryssar Mjåsundet mellom Sandøya og Mjømna og er ein del av fastlandssambandet til øyene Byrknesøya, Sande og Mjømna. Arbeidet med den 217 meter lange brua byrja i oktober 1992, og ho vart opna 9. juli 1993 av fylkesordførar Sjur Hopperstad. Mjåsundbrua er bygd i stål og betong og ligg på to dominerande fyllingar. Ho er måla i ein varm raudfarge for å gjere ho ekstra synleg.

Sjå og 
 Brandangersundet bru
 Mjømnesundbrua
 Nappsundbrua
 Bruer i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Veg og ferje mellom Byrknesøy og fastlandet

Bruer i Gulen
Bruer opna i 1993
1993 i Noreg
Betongbruer
Nappsundbrua

Nappsundbrua er ei bru på fylkesveg 4 i Gulen kommune i Vestland. Brua kryssar Nappsundet mellom Mjømna og Tyløya. Ho er 141 meter lang. Saman med Mjømnesundbrua knyter Nappsundbrua saman øyene Byrknesøya og Mjømna. Dei to bruene vart opna 13. september 1997.

Sjå og 
 Bruer i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Veg og ferje mellom Byrknesøya og fastlandet

Bruer i Gulen
Bruer opna i 1997
1997 i Noreg
Mjømnesundbrua

Mjømnesundbrua er ei bru på Fylkesveg 4 i Gulen kommune i Vestland. Brua kryssar Mjømnesundet mellom Tyløya og Byrknesøya. Ho er 381 meter lang. Saman med Nappsundbrua knyter Mjømnesundbrua saman Byrknesøy og Mjømna. Dei to bruene vart opna 13. september 1997 av fylkesordfører Knut O. Aarethun.

Sjå og 
 Bruer i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Veg og ferje mellom Byrknesøya og fastlandet

Bruer i Gulen
Bruer opna i 1997
1997 i Noreg
Anders Hantveit

Anders Bertelson Hantveit () var ein norsk bonde og Høgre-politikar frå Hantveit i Austre Gulen.

Hantveit gjekk på Sogndal folkehøgskule 1877-1879 og jordbrukshøgskule på Ås 1879-1881. Hantveit utdanna seg vidare ved å studera meieribruk i Rogaland, og fruktdyrking.

I åra 1881 - 92 jobba Hantveit som reisande agronom og meierilærar i Sogn og Fjordane, og var bonde heime på Hantveit frå 1882. Han kjøpte ein av dei fyrste mjølkeseparatorane til fylket i 1887, og planta ut om lag 300 bærbuskar.

I 1902 skipa han Gulen Skoglag, og planta sjølv 200 dekar skog. Han fekk seinare ei rad utmerkingar for pionérinnsatsen sin for jordbruket, mellom anna gullmedalje frå Hagedyrkingens Venner.

I 1907 tok han til med å eksportera bær til England. Han sendte bæra i sponkorger som dei laga på Hantveit, og kunne på det meste produsera 6 tonn rips og 12 tonn solbær i året.

Ordførar 
I åra 1890 - 1910 sat han som ordførar i Gulen kommune, og medlem av fylkesutvalet. I 1898 - 1900 var han også vararepresentant til Stortinget. 
Ei av dei aktuelle sakene Hantveit handsama som ordførar, var om det skulle byggjast kyrkje på øya Mjømna. Ifylgje bladet Kjelda, freista Hantveit å leggja kjeppar i hjula for kyrkjesaka så godt han kunnne. Mjømna hadde fått eigen kyrkjegard i 1893, og øybuane tok fleire gonger opp spørsmålet til kommunestyret om dei kunne få byggja eiga kyrkje. Hantveit sin konklusjon vart kvar gong at saka vart for lite utgreidd, og måtte utsetjast.

Våren 1896 hadde Hantveit laga i stand folkemøte i Eivindvik kyrkje, der alle røysteføre menn i kommunen fekk røysta i saka om det skulle byggjast kyrkje på Mjømna eller ikkje. Hantveit tok til orde på møtet og oppfordra folk til å røysta imot, og ifylgje Håkon Wergeland frå Byrknesøy, gjekk alle byrknesingane i protest då han sa dette. Då røystinga kom, var øybuane i sterkt mindretal i høve til dei som budde på fastlandet, og det vart difor nei frå kommunen til å byggja kyrkje på Mjømna.

Trass i dette danna mjømningane ein eigen komité som søkte Kyrkjedepartementet om å få byggja kyrkje i staden. Der fekk dei klarsignal i år 1900, kyrkja vart bygd og Mjømna kyrkje vart offisielt vigsla i november 1901.

Hantveit gjekk av som ordførar i 1910 og vart etterfølgt av Hans Kolbeinsson Rutledal.

Kjelder 
 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Anders Hantveit 
 Kjelda, nr. 3, 2001: Då øyfolket bygde kyrkje

Ordførarar i Gulen
Søren Randal

Søren Olai Hansson Randal () var ein norsk skulemann og lokalpolitikar for partiet Venstre. 

Randal voks opp i Eivindvik. Han var ordførar i Gulen kommune i to periodar: 1946 og i 1964 – 67. Han var lærar og skuleinspektør i Gulen, og var leiar av fylkesskulestyret i Sogn og Fjordane og det regionale høgskulestyret. Randal hadde også ei rekkje andre tillitsverv – han var formann i Gulen kraftlag 1949 – 57 samt styremedlem i Vestlandsheimen, Vestlandske Teaterlag og Universitetet i Bergen.

I 1960-åra fekk han i stand ei yrkesfagleg linje i husstell i Eivindvik. Denne vart driven som underavdeling under husstellfagskulen i Førde fram til kring 1972.

Søren Randal vart far til Høgrepolitikaren Håkon Randal.

Kjelder 
Artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia om Søren Randal.
Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Søren Randal.

Ordførarar i Gulen
Venstreordførarar i Sogn og Fjordane
Ludvik J. Kjellevold

Ludvik Benjamin Johnsson Kjellevold () var ein norsk gardbrukar, handelsmann og lokalpolitikar frå Dalsøyra i Gulen kommune.

Kjellevold reiste til Sambandsstatane i 1909 for å søkja betre forteneste, men vendte heim att i 1914 og dreiv landhandel i Lavik fram til 1920. Deretter var han både gardbrukar, handelsmann, postopnar og dampskipsekspeditør på Dalsøyra. Han sat som ordførar i Gulen samanhengjande frå 1947 til 1963. Søren Randal var både forgjengaren og etterfylgjaren til Kjellevold som ordførar.

Kjellevold hadde styreverv i Vestlandske Salgslag og Bergensmeieriet og mottok heidersteiknet til Norsk Kommuneforbund samt Kongens fortenestmedalje i 1964.

Kjelder 

 Artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia om Kjellevold.
 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Kjellevoll

Ordførarar i Gulen
Dalsøyra

Dalsøyra er ei bygd i Gulen kommune i Vestland. Bygda ligg på austsida av Eidsfjorden, ved munningen av Moldeelva.

Her finst barnehage, Dalsøyra skule og butikk.

Den første landhandelen på Dalsøyra opna i 1902 av Isak Breidvik som også var damskipsekspeditør da fylkesbåtane fekk stoppestad her. Dampskipskaia vart bygd i 1911. Frå 1904 var Isak Breidvik og ansvarleg for ein telegrafstasjon inntil ca. 1920 da han vart flytta og staten tok over drifta.

Dalsøyra vart eigen poststad i 1905, og den første postopnaren var John J. Kjellevoll. 

Dalsøyra har ei flystripe for mikrofly, Rompene Airport, som etter siste utbetring måler 210x20 meter.

Bakgrunnsstoff 

 
 

Bygder i Gulen
Nappsundet

Nappsundet er eit sund i Gulen kommune. Den 141 meter lange Nappsundbrua kryssar Nappsundet mellom Mjømna og Tyløya.

Geografi i Gulen
Sund i Vestland
Sløvåg

Sløvåg er mest kjent som ein  ferje- og industristad i Gulen kommune i Vestland fylke. Ferjeleiet er eitt av tre innan sambandet Leirvåg-Sløvåg-Skipavik, på Fv57 og Fv4. Når siste del av fastlandssambandet på Fv4 opnar i 2010 vert Skipavik ikkje lenger stoppestad for ferja.

Staden ligg på motsett side av Fensfjorden i høve til oljeraffineriet på Mongstad.

Industri 

På grunn av den sentrale plasseringa i høve Mongstad har Sløvåg frå slutten av 1980-talet hatt kraftig industriell vekst.

Dei fyrste som etablerte seg i området var Wergeland-konsernet med produksjon av sementvarer i 1987 og behandlingsanlegg for oljehaldig avfall i 1992. I 1994 starta de eit av dei største steinknusarverka i Nord-Europa på området (Halsvik Aggregates).

Andre føretak som er etablerte er mellom andre Baker Oil Tools, Johnny Birkeland Transport og Vest Tank (seinare Alexela.)

Det er òg eit lagringsanlegg for lågradioaktivt avfall i området. Dette anlegget har vorte kraftig kritisert av miljøvernorganisasjonar fordi det ligg under havnivå, og for tett på Alexelas tankanlegg (40-50 meter).

Vest Tank-ulukka 

I 2007 skjedde ei eksplosjonsulukke i Sløvåg, då ein av tankane til Vest Tank (Alexela) eksploderte og ein annan brann opp. Denne ulukka har fått namnet Vest Tank-ulukka, eller Sløvåg-eksplosjonen. Dei miljømessige konsekvensane av ulykka har vore store, og for områda nord og nord-vest for Sløvåg.
Nedfallet frå eksplosjonen ramma eit område med om lag 1000 innbyggjarar.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Kulturkart for Gulen kommune (Kulturnett.no)

Busetnader i Gulen
Stader i Sogn og Fjordane
Ferjestader i Vestland
Xanthippe

Xanthippe (gresk Ξανθίππη) var kona til Sokrates som av ettertida har fått rykte på seg for å ha vore ei vanskeleg kvinne. Omgrepet xantippe har, med dette opphavet, òg vore generelt nytta om eit rivjern – ei hissig eller trettekjær hustru eller kvinne.

Det er mange fleire historier enn det er fakta om Xanthippe. Ein trur at ho var mykje yngre enn filosofen ho var gift med, kanskje så mykje som 40 år. Dette har ein mellom anna lese ut frå Platon sin dialog Pheado 60a, der Sokrates skal ha vore 70 år medan ho var ung nok til å vera mor til eit barn ho bar i armane.

I Symposium av Xenofon seier Sokrates seg einig i at ho er «den vanskelegaste å leva med av alle kvinner som finst», og hevder han gifta seg med henne for dette. I seinare framstillingar var Xanthippe kjend for den skarpe tunga si og det vart sagt at ho var den einaste som nokosinne hadde vunne ein diskusjon med Sokrates. Etter ein spesiell krangel skal ho ha tømt ei potte over hovudet hans, før han skal ha sagt, «Etter tore kjem som regel regnet.»

Litteratur
I Shakespeare sin Troll kan temmes samanliknar Petruchio Katherina «Som Sokrates' Xanthippe eller verre» i Akt 1 Scene 2.

Den engelske viktorianske poeten Amy Levy skreiv ein dramatisk monolog kalla opp etter «Xantippe».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Xanthippe» frå ,  den 2. november 2010.  
 
Denne artikkelen bygger på «Xanthippe» frå ,  den 3. november 2010.  
 

Kvinner frå gresk antikk
Greske ord og uttrykk
Skjellsord
Kvinner
400-talet fvt.
Gunn Wållgren

Gunn Wållgren () var ei svensk skodespelarinne.

Ho slo igjennom som Emiliy i Thornton Wilder sin Byen vår på Dramaten, der ho jobba frå 1937 til 1942 og frå 1954. Wållgren spelte mange karakterroller, som ho hadde eit stort talent for. Ho var ein av dei fremste svenske dramatiske filmskodespelarane i Sverige i 1940-åra. Ho hadde ein lang pause frå filmroller, før ho fekk eit internasjonal gjennombrot som filskodespelar mot slutten av livet sitt då ho spelte duedronninga i Bröderna Lejonhjärta (1977) og som gamle fru Ekdahl i Fanny och Alexander (1982).

Kjelder

Svenske skodespelarar