alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Årsteinen

Årsteinen (Årstein) er ei øy i Vågan kommune i Nordland. Øya ligg aust for innløpet til Raftsundet i Austre Vågan, ved sørvestspissen av Hinnøya. Årsteinen er berre skild frå Hinnøya med ein smal kanal. Øya har eit areal på 10,5 km². Det høgaste punktet på øya er Stortinden på 530 moh.

Øya har vegsamband frå Hinnøya over kanalen til staden Årstein på sørsida av øya.

Geografi i Vågan
Øyar i Nordland
Arkaisme

Ein arkaisme, av gresk ἀρχαῖος (archaĩos), 'gammaldags', er i språkleg samanheng ei gammalvoren, i nokre høve òg forelda, bøyingsform, eller eit gammalvore ord eller uttrykk. 

Av same rota har vi adjektiva arkaisk om gammalvorne eller forelda ord og uttrykk og arkaistisk om ein uttrykksmåte som etterliknar gammalvoren stil. Vi har òg verbet arkaisere om å etterlikne stil og uttrykksmåtar frå gammal tid.

Uttrykket vert òg bruka innan kultur, herunder mellom anna kunst og religion.

Uttrykket er ikkje meint nedsetjande. Litauisk skal vere blant dei mest arkaiske språka i Europa; med det meiner ein at språket har teke vare på formrikdom frå eit indoeuropeisk urspråk.

Lingvistikk
Ulvøya i Hadsel

Ulvøya er ei øy i Hadsel kommune i Nordland. Øya ligg i Raftsundet ved innløpa til Trollfjorden og Grunnfjorden. Det høgaste punktet på Ulvøya er Nubblia på 108 moh.

Geografi i Hadsel
Øyar i Nordland
Litlmolla

Litlmolla er ei øy i Vågan kommune i Nordland. Øya ligg aust for Svolvær, mellom Stormolla og Skrova. Ho har eit areal på 9,7 km². Det høgaste punktet på øya er Nonstinden på 543 moh. Øya var tidlegare busett, men er i dag fråflytta.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si side om Keila på Litlmolla

Geografi i Vågan
Øyar i Nordland
Skrova

Skrova er namnet på ei øygruppe og eit fiskevær i Vågan kommune i Lofoten, om lag 4 km sør for Svolvær. Fiskeværet ligg hovudsakleg på Heimskrova. Normalt vert ikkje namnet Heimskrova nytta, men berre Skrova. Skrova hadde 202 innbyggjarar i 2008.

Havstykket mellom Svolvær og Skrova vert kalla Hølla. På motsett side av Skrova ligg Vestfjorden. 

Øygruppa består av Storskrova, Heimskrova og i tillegg ei rekkje mindre øyar og holmar. Dei fleste av desse er knytt til kvarandre med moloar og ei bru.

Skrova er kjend for tilknytinga si til lofotfiske og kvalfangst.

Skrovafjellet ligg på Storskrova. Fjelltoppen er 281 moh., og er eit turistmål på øyane. Skrova er elles ein av haldestadene til Nordlandsekspressen mellom Bodø og Svolvær.

Fiskevær 

Skrova har i mange tiår vore eit senter for fiske og kvalfangst, og når lofotfisket stod på for fullt i eldre tider var det fleire tusen menneske på Skrova på vinteren. I dag er ikkje Skrova lenger så sentral når det gjeld skrei og torsk, og størsteparten av fiskeproduksjon i Skrova i dag er oppdrettslaks og aure. Når det gjeld kvalkjøtt derimot, så er Skrova framleis den staden der mesteparten av kjøtet vert levert. I juni og juli er det stor aktivitet hos dei to bedriftene som produserer kjøtet i dag.

Sjå òg 
 Skrova fyr

Bakgrunnsstoff 
 Lototen Fiskefestival Skrova 
 Skrova.no
 Bent Svinnung si side om Skrova

Fiskevær i Nordland
Geografi i Vågan
Øyar i Nordland
Mosken

Mosken er ei fjelløy i Værøy kommune i Nordland. Øya ligg mellom Værøya og Moskenesøya i Lofoten. Det høgastep punktet på Mosken er Wilhelmstind på 385 moh. Øya er ikkje busett og har eit areal på 1,5 km²

Mosken vart tidlegare nytta til beite for sau, både sommar- og vinterstid. 

Mosken og småøyane rundt er eit viktig hekkeområde for toppskarv, lomvi, stormsvale, havsvale, ærfugl og teist. 

På Svarven like utanfor Mosken hadde fiskarane tidlegare rorbuer og tilhald under seifisket på seinsommaren og hausten.

Mellom Moskenesøya og Mosken går Moskenstraumen, ein av dei kraftigaste havstraumane i verda. Moskenesstraumen er berykta, og har vore skildra av både Petter Dass, Edgar Allan Poe og Jules Verne.

Namnet Mosken vert elles nytta både som etternamn og fornamn i Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av Mosken: , ,

Kjelder 

Øyar i Nordland
Geografi i Værøy
Røstlandet

Røstlandet er den største øya på Røst i Nordland. Øya er flat og graskledd, med mykje myr og det høgaste punktet er berre 11 moh. Øya har eit areal på 3,6 km². Dei fleste av innbyggjarane på Røst bur på Røstlandet.

Eit område vest på øya er verna som naturreservat. Nord på øya ligg Røst lufthamn.

Røstlandet er òg namnet på tettstaden og administrasjonssenteret på Røst. Tettstaden hadde 343 innbyggjarar i 2005.

Bakgrunnsstoff 
 Røstlandet naturreservat

Geografi i Røst
Tettstader i Nordland
Øyar i Nordland
Kommunesenter i Nordland
Tindsøya

Tindsøya er ei øy i Øksnes kommune i Nordland. Det høgaste punktet på Tindsøya er Tindstinden på 468 moh.

Tindsøya er ei av fleire øyar i Øksnes Vestbygd. Andre øyar i dette området er Skogsøya, Dyrøya og Nærøya. Tidlegare var det mykje aktivitet på desse øyane, men i dag er det få fastbuande att. 

Dei viktigaste stadane på Tindsøya er Skipnes og Tinden. Skipnes er eit gammalt fiskevær som i dag er bygd om til ferie- og fritidsstad. Tinden er eit gammalt fiskevær og handelsstad som nok er mest kjend for væreigar Skjalg Halmøy, som tok imot turistar og fiskarar i mange år. Skjalg Halmøy er borte, men butikken i Tinden vert framleis halde open i turistsesongen.

Geografi i Øksnes
Øyar i Nordland
Nærøya i Øksnes

Nærøya er ei øy i Øksnes kommune i Nordland. Det høgaste punktet Nærøya er Ørntuva på 103 moh.

Nærøya er ei av fleire øyar i Øksnes Vestbygd. Andre øyar i dette området er Skogsøya, Dyrøya og Tindsøya. Tidlegare var det mykje aktivitet på desse øyene, men i dag er det få fastbuande att. 

Den viktigaste staden på Nærøya er Finnvågan (Finvåg). Staden hadde internatskole i over 100 år frå 1868, og i tillegg kyrkje. På 1970-talet vart staden og øya fråflytta, men sidan har det kome ny aktivitet. Skule vart restaurert frå 1989, og i 1994 vart han teke i bruk som gjestegard.

Ein meiner at namnet på Nærøya kjem av gudenavnet Njård.

Bakgrunnsstoff 
 finvag.no
 kuling.net om Finnvågan (Finvåg)

Geografi i Øksnes
Øyar i Nordland
Dyrøya i Øksnes

Dyrøya er ei øy i Øksnes kommune i Nordland med eit areal på 6,5 km². Det høgaste punktet på Dyrøya er Blåtinden på 562 moh.

Dyrøya er ei av fleire øyar i Øksnes Vestbygd. Andre øyar i dette området er Skogsøya, Nærøya og Tindsøya. Tidlegare var det mykje aktivitet på desse øyane, men i dag er det få fastbuande att.

Det største staden på Dyrøya er fiskeværet Barkestad. Barkestad har lang tradisjon som fiskevær, og har framleis dagleg hurtigbåtanløp.

Opphavet til namnet på øya er usikker. Det kan tyde ei øy der det finst ville dyr (rein eller hjort), eller sikte til rike ressursar, at øya er verdifull (dyrebar).

Kjelder 

Geografi i Øksnes
Øyar i Nordland
Meløya i Øksnes

Meløya er ei øy i Øksnes kommune i Vesterålen. Ho ligg 
om lag 2 km utanfor Alsvåg. Det bur om lag 43 menneske om øya. Det et tre gardsbruk på øya som driv med sau. 

På den største haugen på øya, Storhaugen (50 moh.) er det restar av eit fyr, som fungerte ved at ein tente eit bål som lyste for at båtane såg kor leia var. Det finst òg ei segn om at det var ein gullskatt på øya. Han vart røva, men på veg til Bergen for å selje han, forliste skipet, og skatten gjekk tapt. 

Meløya har to fine strender, Breistranda og Meløysanden. Der er det gode høve for bading og tur til fots.

Geografi i Øksnes
Øyar i Nordland
Gisløya

Gisløya er ei øy i Øksnes kommune i Nordland med areal på 5,4 km². Øya ligg på vestsida av Gavlfjorden. Øya er flat og myrlendt, med Ramnhaugen som det høgaste punktet på berre 37 moh. Gisløya er knytt til Langøya med vegfylling og ei kort bru.

Sørsida av Gisløya er busett. I 2001 hadde øya 91 innbyggjarar. Det er bussamband mellom Gisløya og Myre.

Ein del av Gisløya og gruntvassområdet mellom Gisløya og Langøya er del av Grunnfjorden naturreservat.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Gisløya
 Miljøstatus: Grunnfjorden naturreservat 

Geografi i Øksnes
Øyar i Nordland
Røssvassholmen

Røssvassholmen i Hattfjelldal kommune i Nordland er den største innlandsøya i Nord-Noreg og den nest største i Noreg. Ho ligg i den sørlegaste delen av Røssvatnet.

Enkelte leksika opererer med same areal for Helgøya og Røssvassholmen, men målingar frå Kartverket tatt opp etter reguleringa av Røssvatnet, viser at Helgøya no er klart størst. Målingar basert på oppdaterte kartdata viser at Helgøya er 18,34 km² og Røssvassholmen 17,39 km². Desse er basert på høgaste regulerte vasstand for hhv. Mjøsa og Røssvatnet.

Geografi i Hattfjelldal
Øyar i Nordland
Dagestan

Dagestan (russisk Республика Дагестан) er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Makhatsjkala, arealet er 50 300 km² og innbyggjartalet 2 977 400 (2010). Dagestan ligg ved kysten av Kaspihavet, og grensar til Aserbajdsjan og Georgia i sør.

Dagestan har dei siste åra vore prega av uro som fylgje av krigen i naborepublikken i vest, Tsjetsjenia. I 1999 vart republikken invadert av opprørsstyrkar frå Tsjetsjenia som freista å oppretta ein islamsk stat i Dagestan. Opprørarane vart drivne ut etter regulære krigshandlingar med russiske styrkar. Dette vart starten på den andre krigen i Tsjetsjenia.

Utover 2000-talet spreidde den politiske uroa i Nord-Kaukasus seg meir og meir frå Tsjetsjenia til dei andre republikkane i området. Ifølgje rapportar i media vart det i 2010 gjennomført 112 terrorhandlingar i Dagestan, og desse førte til 68 dødsfall og minst 195 skadde personar. Fem av desse terrorhandlingane vart utført av sjølvmordsbombarar.

Folkesetnad 
Dei største byane er Makhatsjkala (572 100 ibuarar), Khasavjurt (131 200), Derbent (119 200) og Kaspijsk (100 100).

Dagestan er den mest etnisk samansette regionen i Russland, og ingen folkegrupper utgjer meir enn 30 % av folket. Ved folketeljinga i 2002 var den etniske samansetjinga:

 Avarar: 29,2 %
 Darginar: 16,9 %
 Kumykar: 14,8 %
 Lezginar: 13,2 %
 Lakar: 5,5 %
 Tabasaranar: 4,1 %
 Aserbajdsjanarar: 4,5 %
 Russarar: 3,6 %
 Tsjetsjenarar: 3,2 %
 Nogaiar: 1,4 %
 Agular: 1,0 %
 Rutular: 1,0 %
 Tsakhurar: 0,3 %

Dei fleste folkegruppene i Dagestan er tradisjonelt muslimar.

I motsetning til i Russland som heilskap går folketalet i Dagestan opp. Det auka med 30 % frå 1989 til 2005. Andelen etniske russarar vart om lag halvert i den same perioden, frå 9,2 % i 1989. I tida mellom folketeljingane i 2002 og 2010 var Dagestan det føderasjonssubjektet i Russland som hadde sterkast folkeauke, med 15,6 %. Samstundes hadde Dagestan lågast levestandard av alle føderasjonssubjekta.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Republikken sine offisielle heimesider på russisk
 Artikkel frå NUPI på engelsk

Russiske føderasjonssubjekt
Republikkar i Russland
Gaukværøya

Gaukværøya er ei øy i Bø kommune i Nordland, vest for Steine på Langøya og nord for Litløya (med Litløy fyr). Det høgaste punktet på Gaukværøya er Skjerdingstadtinden på 273 moh.

I mellomalderen var Gaukværøya eit av dei største fiskeværa i Vesterålen, men etter den andre verdskrigen vart øya fråflytta. Dei siste innbyggjarane flytta frå øya i 1951, og i dag står berre hustuftene igjen.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si side om Gaukværøya

Øyar i Nordland
Geografi i Bø i Nordland
Brottøya

Brottøya er ei øy i Hadsel kommune i Nordland. Øya ligg i Hadselfjorden, på vestsida av det nordlege innløpet til Raftsundet og vest for Ingelsfjorden. Det høgaste punktet på øya er om lag 60 meter over havet. 

Brottøya har hurtigbåtsamband til Stokmarknes og Kaljord. Øya er òg stoppestad for bilferja mellom Kaljord og Hanøy.

Under planlegginga av Lofoten sitt fastlandssamband (Lofast) var eitt av alternativa å legge vegen over Brottøya til Helgenes og Lonkan og vidare mot Hennes, Blokken og Sigerfjorden. Alternativet vart derimot forkasta og og Lofast vart i staden bygd mot Gullesfjorden og med bru over Raftsundet.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Brottøya

Geografi i Hadsel
Øyar i Nordland
Bleiksøya

Bleiksøya er ei lita, busett øy vest for Bleik på Andøya i Nordland. Det høgaste punktet på Bleiksøya er 160 moh. Hovuddelen av øya er bratt fjell, men den sørvestlege delen av øya er flatare. Som med Torghatten har Bleiksøya eit hol tvers gjennom seg.

Bleiksøya er det nordlegaste fuglefjellet i Nordland. På øya er det gode bestandar av mellom anna lunde, krykkje, alke, lomvi, havhest, havsvale, toppskarv og havørn. Øya er verna som naturreservat. I juni og første halvdel av juli er det forbod mot å gå i land på øya. Bleiksøya er eit gammalt egg- og dunvær.

Bakgrunnsstoff 
 Bleiksøya naturreservat

Øyar i Nordland
Fuglefjell
Geografi i Andøy
Helgøya i Mjøsa

Lillehammer
Hamar
Gjøvik
Helgøya
Helgøya i Mjøsa ligg i Ringsaker kommune. Med eit areal på 18,34 km² er ho den største innlandsøya i Noreg. Helgøya har sidan 1950-talet hatt brusamband til fastlandet. Ho har i dag omkring 600 innbyggjarar. Den viktigaste næringsvegen er jordbruk med korn- og potetdyrking.

Enkelte leksika opererer med same areal for Helgøya og Røssvassholmen. Nye målingar frå Kartverket viser at Helgøya er klart størst. Utrekningar basert på oppdaterte kartdata viser at Helgøya er 18,34 km² og Røssvassholmen 17,39 km². Desse er basert på høgaste regulerte vasstand for hhv. Mjøsa og Røssvatnet.

Bakgrunnsstoff 
 Kart over Helgøya

Øyar i Innlandet
Mjøsa
Geografi i Ringsaker
Rovøya

Rovøya er den største øya i Storsjøen i Odalen. Øya ligg i Sør-Odal kommune i Innlandet.

Rovøya er den største av elleve øyar og holmar i Storsjøen. Ho har eit areal på 81112 m², er om lag 714 meter lang og om lag 156 meter brei. Begge måla er målt på det lengste. 

Øya er tildels dekt av skog med svaberg rundt hele øya bortsett frå sørenden der det ligg ei sandstrand. 

Tidlegare hadde Mogutten Idrettslag hoppbakke på nordsida av øya, med bygd overrenne i treverk, naturleg svaberg, og eit hopp i treverk. Landinga skjedde på svaberget og isen. Hoppbakken forfall og vart rive nokre år etter at Mogutten IL fekk ny hoppbakke i Knappåsen i Nord-Odal. 

Øya var ein viktig del i Storsjøen under fløyting av tømmer og i tida MS «Storsjø» og «Odølingen» dreiv båttrafikk på sjøen. Den gongen var òg fleire bygg på øya, men i dag er det berre ein utedo som står att. 

Namnet Rovøya kjem av at rovdyr som rev ofte vert observert der , då dei sym over frå fastlandet i sørenden, eller går over på isen vinterstid.

I sommarhalvåret er øya flittig vitja og brukt av fritidsbåtar.

Øyar i Innlandet
Geografi i Sør-Odal
Republikken Altaj

Altaj (russisk Республика Алтай, altaisk Алтай Республика) er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Gorno-Altajsk, arealet er 92 600 km² og innbyggjartalet 206 200 (2010). Dagestan grensar til Kasakhstan, Kina og Mongolia i sør. Fram til 1992 heitte republikken Gorno-Altaj.

Folkesetnad 
Den største byen er hovudstaden Gorno-Altajsk (56 933 ibuarar) (2010).

Den største folkegruppa i republikken Altaj er etniske russarar, medan altaiarane utgjer ein minoritet. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:

 Russarar: 55,7 %
 Altaiarar: 33,4 %
 Kasakhar: 6,1 %
 Kumandinar: 0,5 %

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Republikken sine offisielle heimesider 
 Artikkel frå NUPI 

Altaj
Altaj
Sandsøya i Harstad

Sandsøya er ei øy i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg aust for Grytøya og søraust for Bjarkøya, og har eit areal på 10,8 km². Det høgaste punktet på øya er Veten på 212 moh. Sandsøya hadde i 2001 107 innbyggjarar.

Det er ferjesamband mellom Altevik på Sandsøya og Fenes på Grytøya og Austnes på Bjarkøya. 

Det er òg samband med hurtigbåt frå Sandsøya til Harstad, Austnes og Senja. 

Ved kommunevalet i 2005 vart Jorunn Berg frå Sandsøya vald til ordførar i Bjarkøy. Ho representerer Sandsøy og Fenes/Skjellesvik Bygdeliste, òg kalla Sandsøylista.

Sjå òg 
 Sandsøy kyrkje

Referansar 

Øyar i Harstad
Bjarkøya

Bjarkøya er ei øy i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg nord for Grytøya og har eit areal på 14,6 km². Det høgaste punktet på øya er Falkeberget på 248 moh. I 2001 hadde Bjarkøya om lag 350 innbyggjarar. 

Nergård, det tidlegare kommunesenteret for Bjarkøy kommune, ligg på Bjarkøya. Øya har ferjesamband frå Austnes til Fenes på Grytøya og Altevik på Sandsøya. 

Det er òg samband med hurtigbåt fra Austnes til Sandsøya, Harstad og Senja.

Øyar i Harstad
Helløya i Bjarkøy

Helløya er ei øy i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg like nord for Bjarkøya og har eit areal på 2,8 km². Det høgaste punktet på øya er Kollen på 130 moh. På sørsida av øya er det eit fugleberg.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Kobbhamn på Helløya
 Bent Svinnung: Himmelsk på Helløya

Øyar i Harstad
Sundøya i Leirfjord

Sundøya er den delen av øya Alsta/Alstenøya som ligg i Leirfjord kommune, skild frå Alstahaug med Sandnessjøen av fjellrekka Sju søstre. Sør for Sundøya ligg Vefsnfjorden, i aust går Sundet over til Leirfjorden.

Før 1965 høyrde Sundøya to forskjellige kommunar; den sørlege delen av øya høyrde til Tjøtta kommune, og den nordlege delen til Leirfjord kommune. Sundøya har fire grender, frå sør Kvalnes, Åkvik, Sundan og Hellesvika.

Øya har sin eigen skole på Sundøy oppvekstsenter. Det bur om lag 150 menneske på Sundøya. Folketalet har sokke jamnt heile etterkrigstida. Like etter krigen budde det om lag 500 menneske på Sundøya. I 2003 knytte Sundøybrua øya til fastlandet.

Kjelder 
 Norgesglasset - Statens kartverk 
 vår Sundøy oppvekstsenters heimeside 

Øyar i Nordland
Geografi i Leirfjord
Steinavær

Steinavær er ei øygruppe i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Øygruppa ligg i Andfjorden, mellom Senja og Andøya, og nord for dei større øyane i Bjarkøy. Den største øya i øygruppa er Styrmannsholmen. Steinavær hadde fast busetnad til 1912, og vart heilt avfolka i 1914.

Steinavær er verna som landskapsvernområde. Mellom 1. mai og 15. juni er det forbod mot å gå i land på alle holmar og skjer i fredingsområdet, bortsett frå Styrmannsholmen, der ferdsel er lov heile året. Ved Steinavær finst eit stort korallrev.

Historikk 
Rundt førre hundreårsskifte var Steinavær mykje brukt som fiskevær under vår- og sommarfisket. I 1897 vart øygruppa Ytre Steinavær kjøpt opp av Statens Havnevesen for å kunne hente ut stein til molobygging. Prisen var kr 2000.
Frå her vart det henta ut enorme mengder av steinblokker på mellom fem og ti tonn som vart frakta med prammar til moloanlegga på Andenes i Andøy. Det var hamnevesenet sin dampbåt «Andenæs» som trekte prammane. Dette uttaket av steinblokker hadde pågått ei tid i førevege og det var eit etablert steinbrot med ekspertise og tilstrekkeleg kapasitet før hamnevesenet kjøpte øygruppa.
Det vart òg frakta stein heilt til Segelvik i Kvænangen i Nord-Troms – ein avstand på over 40 norske mil frå Steinavær. I Segelvik vart det bygd ein molo på vel 40 meter lengde, medan moloanlegget på Andenes var rundt 450 meter. Arbeida på begge stadane vart leia av driftsingeniør A. Dorph.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Styrmannsholmen i Steinavær
 Bent Svinnung si padleside om Kvaløya i Steinavær
 Verneforskrift for Steinavær landskapsvernområde med dyrelivsfredning
 Andøy Historielag om molobyggingen på Andenes 

Øyar i Harstad
Krøttøya

Krøttøya er ei øy i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Krøttøya er ei av fleire mindre øyar nord for Bjarkøya og ligg mellom Andøya og Senja. Det høgaste punktet på øya er Kollen på 99 moh.

Krøttøya er busett og har hurtigbåtsamband til Bjarkøya, Harstad og Senja. Det er òg veg og bru frå Krøttøya til Meløyvær lengre nord.

Øyar i Harstad
Meløyvær

Meløyvær er eit nedlagd fiskevær i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Staden ligg på Gårdsøya nord for Krøttøya, og er knytt til Krøttøya med bru. Meløyvær har 9 fastbuande. 

På Meløyvær finst ei nedlagt jerngruve. Ho var i drift mellom 1904 og 1930.

Kystfortet Meløyvær fort vart innvigd i 1989 og nedlagd i 2002.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Meløyvær Småbåtforening 
 Bent Svinnung si padleside om Nautøya ved Meløyvær

Busetnader i Harstad
Fiskevær i Troms og Finnmark
Tidlegare busetnader i Troms og Finnmark
Kjeøya i Harstad

Kjeøya er ei lita øy i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg i Toppsundet, mellom Hinnøya og Grytøya. Det høgaste punktet på øya er 90 moh. Kjeøya er ikkje busett. 

På Kjeøya finst helleristingar frå tidleg metalltid og gravrøysar frå jernalderen. 

Øyar i Harstad
Lemmingvær

Lemmingvær er ei øy i Senja kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg vest for Stonglandet og søraust for Senjehesten på Senja. Øya er flat og myrlendt og det høgaste punktet er berre 26 moh. Lemmingvær er busett. 

Lemmingvær og småøyane rundt er verna som landskapsvernområde. I perioden 1. mai-31. juli er det forbod mot å gå i land på den sørlegaste delen av øya og dei andre øyane i verneområdet.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Lemmingvær
 Verneforskrift for Lemmingvær landskapsvernområde med dyrelivsfredning

Øyar i Senja
Holmenvær

Holmenvær er ei øygruppe i Senja kommune i Troms og Finnmark. Øygruppa ligg i Andfjorden, vest for Grunnfarnes på Senja. Den største øya i øygruppa er Vardøya.

På 1890-talet var Holmenvær det største fiskeværet i Troms, og eit av dei største fiskeværA i landet. 1050 menneske hadde tilhald i Holmenvær i 1894. Seinare fall folketalet, og i 1941 vart øygruppa avfolka.

Holmenvær er verna som landskapsvernområde.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Holmenvær
 Torsken kommune: Holmenvær og Ørja 
 VG: Her er Senjas skjulte perle
 Troms Folkeblad: Staten vurderer kjøp av Holmenvær 
 Harstad Tidende: Torsken kjøper ikke Holmenvær 
 Verneforskrift for Holmenvær landskapsvernområde med dyrelivsfredning

Kjelder 

Øyar i Senja
Fiskevær i Troms og Finnmark
Tidlegare busetnader i Troms og Finnmark
Torsken
Busetnader i Senja
Ørja

Ørja er ei øy i Senja kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg i Andfjorden, sørvest for Grunnfarnes på Senja. Ørja har eit areal på om lag 0,5 km², og det høgaste punktet på øya er 107 moh.

Ørja var tidlegare fiskevær, med busetnad i mange hundre år. Størst var aktiviteten rundt 1900, då det budde 21 menneske på øya. Sidan 1919 har derimot øya vore fråflytta.

Bakgrunnsstoff 
 Torsken kommune: Holmenvær og Ørja 
 Søndre Senniens Budstikke: Ørja - korfør heite den det?

Øyar i Senja
Fiskevær i Troms og Finnmark
Tidlegare busetnader i Troms og Finnmark
Torsken
Busetnader i Senja
Angstauren

Angstauren, òg kalla Høgøya, er ei øy i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg på vestsida av Kvaløya, sørvest for Ersfjorden og nordaust for Tussøya. Øya har eit areal på 2,21 km², og er avlang i nord/sør-retning. Det høgaste punktet på Angstauren er 302 moh.

Angstauren er i dag ikkje busett og vart fråflytta i 1953.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Angstauren
 Kattfjord-Nytt: En skildring fra Angstauren 

Øyar i Tromsø
Auvær

Auvær er ei øygruppe i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øygruppa ligg nordvest for Kvaløya og er ikkje busett. Dei største øyane i øygruppa er Purkholmen og Kvannholmen.

Auvær er verna som naturreservat. Mellom 1. april og 31. juli er det forbod mot å gå i land på øyane Store Runda og Matskjeret, og å ferdast nærmare enn 100 meter frå hekkekoloniane for storskarv der.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Auvær
 Lovdata: Verneforskrift for Auvær naturreservat
 Kattfjord-Nytt: Trollet i Auvær 

Øyar i Tromsø
Tidlegare busetnader i Troms og Finnmark
Naturreservat i Troms og Finnmark
Verneområde oppretta i 2004
Busetnader i Tromsø
Tussøya

Tussøya er ei øy i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg på vestsida av Kvaløya, yttst i Kattfjorden og nordaust for Sommarøy. Tussøya har eit areal på 9,33 km², og det høgaste punktet på øya er Store Skaga på 302 moh. Tåfjorden deler nesten øya i to. 

Tussøya har hatt busetnad sidan jernalderen, men folkesetnaden har minka dei siste tiåra. I 2004 hadde Tussøya tre fastboende.

Bakgrunnsstoff 
 Bent Svinnung si padleside om Tåfjorden på Tussøya
 Bent Svinnung si padleside om Gjemsheimen på Tussøya
 Kattfjord-Nytt: Tussøy, ei frodig øy med gammel bosetting 
 Kattfjord-Nytt: Kulturstien på Tussøy 
 Troms fylkeskommune: Om gården Tussøy si historie
 Universitetet i Tromsø, mastergradsoppgåve i arkeologi: Glimt av et fortidig kystlandskap. En landskapsarkeologisk analyse av jernaldergårdsanlegget på Tussøya i Troms

Øyar i Tromsø