alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fabiana Murer

Fabiana de Almeida Murer () er ein brasiliansk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister i stavhopp i 2011 og vann VM-sølv i øvinga i 2015.

Aktiv
Murer vann i 2005 sin fyrste brasilianske meistertittel i stavhopp, men under VM 2005 rauk ho ut or tevlinga i kvalifiseringa. I 2006 forbetra ho den personlege rekorden frå 4,40 m til 4,66 m og var då søramerikansk rekordhaldar i stavhopp. Ho vann det året både den brasilianske og den ibero-amerikanske meisterskapen.

I 2007 forsvarte Murer den nasjonale meistertittelen og vart også søramerikansk meister, begge gongane svinga ho seg over 4,50 meter. Under dei panamerikanske leikane i Rio de Janeiro auka ho vinnarhøgda til 4,60 m. Ein månad seinare tok ho seg over 4,65 m og vart nummer seks ved verdsmeisterskapen i Osaka.

Den 29. juni 2008 forbetra Murer i São Paulo søramerikarekorden i stavhopp til 4,80 m. Ho presterte derimot langt under sitt beste ved OL i Beijing, der ho enda på tiandeplassen. I juni 2009 flytta ho den søramerikanske rekorden med to centimeter til 4,82 m.

Våren 2010 vann Murer stavhopp ved innandørs-VM i Doha framfor russiske Svetlana Feofanova, begge klarte 4,80 m. I juni same året forbetra Murer den søramerikanske rekorden til 4,85 m i spanske San Fernando. Sommarsesongen elles vann ho tre av dei seks stavhopptevlingane i Diamantserien (DL) og viste seg som den beste kvinnelege stavhopparen i sesongen.

Under verdsmeisterskapen 2011 i Daegu tangerte Murer den søramerikanske rekorden på 4,85 m og vart verdsmeister, den aller fyrste verdsmeisteren i friidrett frå Brasil. I 2013 enda ho på femteplassen i VM i Moskva med eit hopp på 4,65 m. Med 4,85 m tangerte ho nok ein gong sin eigen søramerikanske rekord då ho i Beijing-VM 2015 vann sølvmedaljen.

Den 3. juli 2016 gjorde Murer sitt livs høgste hopp under den brasilianske friidrettsmeisterskapen i São Bernardo do Campo, Med ny søramerikansk rekord lydande 4,87 meter markerte ho seg som ein av favorittane til Sommar-OL i Rio de Janeiro. Men seinare i same månaden var ho plaga av kraftige smertar i ryggen, og då ho prøvde seg direkte på 4,55 m i stav-kvalifiseringa under OL mislukkast ho i alle tre forsøka. Ho la deretter opp.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (4,40 m =nr 15)
VM 2007 i Osaka: Nr 6 – 4,65 m
OL 2008 i Beijing: Nr 10 – 4,50 m
VM 2009 i Berlin: Nr 5 – 4,55 m
VM 2011 i Daegu: Gullmedalje – 4,85 m, framom Martina Strutz (4,80)
OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (4,50 m =nr 15)
VM 2013 i Moskva: Nr 5 – 4,65 m
VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 4,85 m, bakom Yarisley Silva (4,90)
OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa (-)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fabiana Murer» frå ,  den 8. august 2017.  
 

Brasilianske friidrettsutøvarar
Stavhopparar
Brasilianske OL-deltakarar
Folk frå Campinas
Myrciaria dubia

Myrciaria dubia er eit buskaktig tre i myrtefamilien som veks langs elvekantar i regnskogen i Amazonas i Peru og Brasil.
Planten er lokalt kjend under namn camu camu, camucamu, cacari og camocamo.
Det har ei frukt som kan etast og  som inneheld mykje C-vitamin.
Myrciaria dubia er nært i slekt med jabuticaba (Myrciaria cauliflora) og guavaberry eller rumberry (Myrciaria floribunda).  

Treet blir typisk 3-5 meter høgt. Det er eviggrønt med motsette, fjøraktige blad. Blada kan vera 3–20 cm lange og 1-2 cm breie. Det har små kvite blomar med voksaktige kronblad og søtleg lukt. Det har ei raud-lilla kirsebæraktig frukt.

Utbreiing
Treet veks i dag i Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia og Brasil. Utbreiingsområdet strekkjer seg frå sentrale Pará i Brasil, langs midtre og øvre delar av Amazonaselva til austlege Peru. I nord veks det i Casiquiare og øvre og midtre Orinoco. I Brasil vekst treet i Rondônia langs elvene Maçangana og Urupa og i Amazonas, i Manaus og Manacapuru og langs Yavarí, Madeira og Rio Negro.

Bruk
Camu camu har tradisjonelt vore brukt som åte ved fiske, medan treet har blitt brukt som ved. I nyare tid har ein teke i bruk frukta som næringsmiddel i større stil. 
Eit raudleg pigment i det lêraktige skalet gjev jusen frå frukta ein rosa farge. I nyare tid har ein brukt camu camu til å smaksetja iskrem, drikkar og søtsaker. Frukta er også blitt seld i pulver- eller kapselform som helsekost. Camu camu er mellom anna populært i Japan.

Overhausting av bær frå vill camu camu truger treet. Ein har gjort forsøk på å dyrka det kommersielt rundt Amazonaselva for å få ei anna kjelde til camu camu-bær.

Næringsinnhald
C-vitamininnhaldet er rundt 2–3 % av vekta til fersk frukt. Dette er blant dei høgaste ein kjenner til blant frukt, berre australske Terminalia ferdinandiana har meir. 

Frukta inneheld fleire flavonoid, som antocyanin, flavonol, flavanols, katekin , delfinidin 3-glukosid, cyanidin 3-glukosid, ellaginsyre og rutin.

Næringsinnhald per 100 g fersk frukt:
Protein 0,4 g
Karbohydratar 5,9 g
Stive 0,44 g
Sukker 1,28 g
Fiber 1,1 g
Feitt 0,2 g
Kalsium 15,7 mg
Kopar 0,2
Jern 0,53
Magnesium 12,4 mg
Manga 2,1
Kalium 83,9
Natrium 11,1 mg
Sink 0,2
C-vitamin: 1882–2280 mg avhengig av kor mogen frukta er.

Kjelder

 Penn, J.W., Jr. 2006. The cultivation of camu camu (Myrciaria dubia): A tree planting programme in the Peruvian Amazon. Forests, Trees and Livelihoods. Vol. 16 (1), pp. 85–101.
Denne artikkelen bygger på «Myrciaria dubia» frå ,  den 9. august 2017.

Bakgrunnsstoff
 Conservation issues 
 Tropical Plant Database
 Myrciaria dubia List of Chemicals (Dr. Duke's Database) 

Myrciaria
Plantar i Brasil
Plantar i Peru
Myrteslekta

Myrteslekta (Myrtus) er ei planteslekt myrtefamilien skildra av Linné i 1753.
Over 600 artsnamn er blitt føreslått lagd til i slekta, men nesten alle desse er blitt flytta til andre slekter eller rekna som synonym. I dag reknar ein berre tre artar til slekta:
Myrtus communis — myrt; frå middelhavslanda sør i Europa.
Myrtus nivellei — saharamyrt; frå Nord-Afrika.
Myrtus phyllireaefolia

Nærskylde plantar
Mange andre nærskylde plantar frå Sør-Amerika, New Zealand og andre stader var tidlegare rekna til myrteslekta, men er no rekna som medlemmer av andre slekter, som  Eugenia, Lophomyrtus, Luma, Rhodomyrtus, Syzygium, Ugni og minst eit dusin meir.
 
Ordet «myrt» eller engelsk «myrtle» kan vera del av populærnamn for plantar i fleire andre slekter, også plantar som berre liknar myrt utan å vera nært i slekt: Crape myrtle (Lagerstroemia, Lythraceae); Wax myrtle (Morella, Myricaceae) og Creeping myrtle (Vinca, Apocynaceae).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Myrtus» frå ,  den 9. august 2017.

Bakgrunnsstoff

Myrtle (Myrtus communis L.), from Gernot Katzer's Spice Pages
www.myrtus-communis.de (German)
Myrtus in Flora Europaea

Myrtefamilien
Planteslekter
Saharamyrt

Saharamyrt (Myrtus nivellei) er ein planteart i myrteslekta. Han er endemisk til fjellområde i sentrale Sahara,   og veks berre i Tassili n'Ajjer i sørlege Algerie og i Tibesti-fjella i Tsjad, og er rekna som ein truga art. Saharamyrt veks i fjellskog, og blir brukt til utvinning av eterisk olje frå blada. I parfyme har olja den effekten at verknaden står imot svært varmt, tørt klima. 

På tuareg er planten kjend som tefeltest). Han er ein tradisjonell medisinplante for tuaregar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Myrt» frå ,  den 9. august 2017.  
 
Denne artikkelen bygger på «Myrtus» frå ,  den 9. august 2017. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Myrtefamilien
Plantar i Algerie
Plantar i Tsjad
Plantar i Sahara
Medisinplantar
Namnet Alba

Alba er eit namn som kan ha fleire ulike avleiingar. Det kan vera ei kvinneleg form av latinsk Albus, som tyder 'kvit' eller 'lys', eller vera knytt til det spanske, katalanske og italienske ordet alba som betyr 'morgongry'. Namnet kan vera avleidd av germanske ord for 'alv',  liknande Alva, eller det kan vera ei kortform av andre namn, som Albertina.

Alba hadde tidlegare (1986-1993) svensk namnedag den 1. mars.

Alba kan også vera eit etternamn, typisk brukt i spanskspråklege land, og er namnet på ei spansk adelsslekt, huset Alba. Hertugtittelen Alba kjem frå Alba de Tormes sør i Spania.

Alba er også det skotsk-gæliske namnet på Skottland, sjå også Albion.

Kjende namneberarar
Førenamn
 Alba Calderón de Gil (1908–1992), ecuadorsk målar
 Alba de Céspedes y Bertini (1911–1997), kubansk-italiensk forfattar
 Alba Mujica (fødd Alba Mugica, 1916–1983), argentinsk skodespelar
 Alba Solís (fødd Ángela Herminia Lamberti, 1927–2016), argentinsk songar og skodespelar 
 Alba Milana (f. 1959), italiensk langdistanseløpar
 Alba Roversi (f. 1961), venezuelansk skodespelar
 Alba Rohrwacher(f. 1979), italiensk skodespelar
 Alba Caride (f. 1980), spansk gymnast
 Alba María Cabello (f. 1986), spansk synkronsymjar 
 Alba August (f. 1993), svensk skodespelar
 Alba Gaïa Bellugi (f. 1995), fransk skodespelar

Etternamn
Macrino d'Alba (ca. 1460–ca. 1510), italiensk målar
Luis Larrea Alba (1895–1980), ecuadorsk president 
Maria Alba (eigentleg María del Pilar Margarita Casajuana Martínez, 1910–1999), spansk-amerikansk skodespelar
Víctor Alba (1916–2003), spansk politikar, journalist, forfattar og professor
Felipe de Alba (1924-2005), meksikansk-amerikansk skodespelar
Sebastião Alba (1940–2000), portugisisk diktar
Jessica Alba (f. 1981), amerikansk skodespelar
Jordi Alba (f. 1989), spansk fotballspelar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alba (given name)» frå , og «Alba (namn)» frå  den 9. august 2017.  
 

Kvinnenamn
Spanske slektsnamn
Namn knytte til fargar
Namn knytte til lys
Nafissatou Thiam

Nafissatou Thiam () er ein belgisk friidrettsutøvar frå Brussel som vart olympisk meister i sjukamp i 2016 og på ny i 2021, verdsmeister 2017 og europameister 2018 i same øvinga.

Aktiv
Thiam vart juniorverdsmeister i sjukamp i 2013. Året etter oppnådde ho 6 508 poeng ved meistermøtet i Götzis i Austerrike og ho tok bronsen i sjukampen ved europameisterskapen i Zürich. I 2016 sette ho personleg rekord med 6 810 poeng då ho vann den olympiske gullmedaljen i Rio de Janeiro.

Våren 2017 vann Thiam femkampen i innandørs-EM i Beograd. Ho vann i mai månad meistermøtet i Götzis, der ho sanka 7 013 poeng og vart den fjerde utøvaren med over 7 000 sjukamppoeng. I tillegg sette ho belgisk rekord i spydkasting med 59,32 meter. Under verdsmeisterskapen 2017 i London viste ho seg atter som den beste sjukjemparen og vann med ein margin på 88 poeng. Både ved EM 2018 i Berlin og VM 2019 i Doha stod kampen om fyrsteplassen mellom Thiam og Katarina Johnson-Thompson frå Storbritannia. I Berlin vart det belgisk triumf og britisk sølv i sjukampen, i Doha bytta dei to utøvarane plass på sigerspallen. Sommaren 2021 vart dei olympiske sommarleikane avvika i Tokyo, og fem år etter ho vann OL-gull i Brasil, sikra Thiam seg OL-gull nummer 2.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2013 i Moskva: Nr 14 i sjukamp – 6 070 poeng
EM 2014 i Zürich: Bronsemedalje i sjukamp – 6 243 poeng
VM 2015 i Beijing: Nr 11 i sjukamp – 6 298 poeng
EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 i høgdehopp – 1,93 m
OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje  i sjukamp – 6 810 poeng, framom Jessica Ennis-Hill (6 775 poeng)
VM 2017 i London: Gullmedalje  i sjukamp – 6 784 poeng, framom Carolin Schäfer (6 696 poeng) 
EM 2018 i Berlin: Gullmedalje  i sjukamp – 6 816 poeng, framom Katarina Johnson-Thompson (6 759 poeng)
VM 2019 i Doha: Sølvmedalje  i sjukamp – 6 677 poeng, bakom Katarina Johnson-Thompson (6 981 poeng)
OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje  i sjukamp – 6 791 poeng, framom Anouk Vetter (6 689 poeng)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nafissatou Thiam» frå ,  den 30. april 2021.  

Belgiske friidrettsutøvarar
Mangekjemparar
Høgdehopparar
Belgiske deltakarar under sommar-OL 2016
Olympiske meistrar for Belgia
Olympiske meistrar i mangekamp
Folk frå Brussel
Pierre-Ambroise Bosse

Pierre-Ambroise Bosse () er ein fransk friidrettsutøvar frå Nantes som vart verdsmeister på 800 meter under Friidretts-VM 2017 i London og tok EM-bronsen på same distansen i 2012. Hans personlege rekord på 1.42,53 vart oppnådd i 2014.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pierre-Ambroise Bosse» frå ,  den 10. august 2017.  
 

Franske friidrettsutøvarar
Mellomdistanseløparar
Franske deltakarar under sommar-OL 2012
Franske deltakarar under sommar-OL 2016
Snublesteinar

Snublesteinar er standardiserte individuelle minnesmerke over kvart av ofra for det nazistiske Tysklands organiserte drap på jødar og andre menneske før og under andre verdskrigen. Minnesmerka er 10x10x10 centimeter store steinar av betong med ei messingplate på toppen, der det er skrive namn, dato for fødsel og død, og staden for drapet, som er nedstøypte i fortauet eller grunnen framfor bustaden eller arbeidsstaden til kvar av dei som vart drepne. Overflata på steinen ligg i flukt med overflata på fortauet, slik det er ei symbolsk form for snubling, ei skarp påminning om ein menneskeskapt tragedie som ikkje må få skje omatt, som steinen er meint å skape.

Den tyske kunstnaren Gunter Demnig (fødd 27. oktober 1947 i Berlin) fekk i 1993 ideen til dette prosjektet, som han kalla «Stolpersteine» (tysk for snublesteinar). Steinane er både meint som minnesmerke, og som offentlege kunstverk, og Gunter Demnig har eigarretten til konseptet. Frå dei fyrste steinane vart sett ned i Tyskland i 1994, har prosjektet vorte spreidd til dei andre europeiske landa som vart råka av desse ugjerningane. I samarbeid med den tyske forfattaren og journalisten Raimund Wolfert, sytte i 2010 Jødisk Museum i Oslo for å få sett i gang prosjektet i Noreg òg. Til å byrje med vart tjuge snublesteinar sett ned, 19 steinar for ofra frå Calmeyers gate 15 i Oslo, og ein stein for Ruth Maier i Dalsbergstien i Oslo. Seinare har det vorte sett ned snublesteinar i ein rad andre byar og kommunar her i landet.

Bakgrunnsstoff

Jødisk Museum i Oslo: Snublesteiner 
Oppdatert oversyn frå Jødisk Museum i Oslo over stader i Noreg der det er lagt ned snublesteinar til minne om deporterte jødar
Internettsida til Gunter Demnig om organiseringa av snublesteinar
Minnesmerke
Larsok

Larsok (også larsmesse eller lavransmesse) er ein kyrkjeleg minnedag den 10. august. Det er avmerka på primstaven med ei rist.

Dagen er til minne om sankt Laurentius, som blei pint til døde på ei rist i Roma den 10. august 258.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Larsok» frå ,  den 10. august 2017. 
 oppgav desse kjeldene:
Larsok hos SNL
Larsok

Primstaven
August
Jødisk Museum i Oslo

Jødisk Museum i Oslo er eit museum i Oslo som skal take vare på og formidle soga til jødar i Noreg. Museet vart skipa i 2004 i samarbeid mellom Det mosaiske trossamfunn og Oslo Bymuseum, og vart ei stifting i 2006. Museet opna for publikum i lokala i Calmeyers gate 15b i 2008 med utstillinga  «Friheten vinnes ikke bare én gang», som dreidde seg om jødiske kunstnarar i Noreg og om jødar som tok del i kampen mot nazismen under andre verdskrigen.

Mange av dei jødane som innvandra til Noreg i tida kring midten av 1800-talet og frametter, etter at den såkalla jødeparagrafen i Grunnlova vart sletta i 1851, slo seg ned i stroket der museet ligg, og i området på Nedre Grünerløkka i nærleiken. I tida frå 1921 til 1942 hadde dei sin synagoge i dei lokala som no hyser museet.

Jødisk Museum i Oslo har inga stor samling av jødiske seremonielle objekt, i motsetnad til dei fleste andre jødiske musea i Europa. Dei fleste jødane som emigrerte til Noreg mellom 1880 og 1920 kom frå fattige kår i Aust-Europa, og hadde ikkje mange gjenstandar med seg. Dessutan gjekk mange kulturhistoriske gjenstandar tapt under andre verdskrigen ved at dei anten vart konfiskerte av den tyske okkupasjonsmakta eller stolne av dei norske medløparane deira. Dokument og dokumentasjonsmateriale (einskildbrev og korrespondanse, identifikasjonskort, diplom, bøker, hefter) og fotografi dominerer difor samlinga av gjenstandar i museet. Dette har museet anten fått som gåver eller er samla inn av dei tilsette. Museet hadde i 2016 omlag 780 dokumenterte, registrerte og magasinerte einingar eller museumsnummer som femnar om ikring 2228 objekt.

Bakgrunnsstoff
Heimesida til museet

Jødedom i Noreg
Museum i Oslo
Kulturhistoriske museum i Noreg
Skipingar i 2004
Sjögren-syndrom

Sjögren-syndrom er ein autoimmun sjukdom som i hovudsak råkar eksokrine kjertlar. Nokre av dei mest typiske symptoma er turr munn og turre augo. Sjukdomen råkar i hovudsak middelaldrande kvinner, men òg menn, born og eldre. Sjukdomen er relativt mild, men 5 til 10 prosent pasientar får kreftsjukdomen ikkje-Hodgkin-lymfom og har auka døying. Sjukdomen vert delt inn i primær og sekundær form. Primært Sjögren-syndrom er uavhengig av andre sjukdomar medan sekundært syndrom involverer sjukdom i underliggjande bindevev.

I sjukdomen går lymfocyttar inn i  eksokrine kjertlar, i hovudsak tåre- og spyttkjertlar, og epitel i desse kjertlane vert øydelagt.

Fleire virus, inkludert Epstein-Barr-viruset, er knytte til sjukdomen.

Sjukdomen er namnsett etter Henrik Sjögren som i 1933 presenterte funn frå kvinnelege pasientar med turre munnar og augo som symptom.

Kjelder 

Autoimmune sjukdommar
David Hemery

David Hemery () er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar fødd i Cirencester i Gloucestershire som vart olympisk meister og sette verdsrekord på 400 meter hekk i 1968.

Aktiv
Hemery voks for ein stor del opp i USA. I august 1966 vann han 110 m hekk under samveldeleikane i Kingston på Jamaica med tida 14,1 sekundar. Ein månad seinare rauk han ut or EM i Budapest i same øvinga med knapp margin.

I august 1968 sette Hemery britisk rekord i 400 meter hekk med 49,6 sekundar i London og melde seg med det på i favorittsjiktet til Sommar-OL 1968 i Mexico. I OL-semifinalane forbetra fyrst John Sherwood den britiske rekorden til 49,3, ei tid Hemery tangerte i den andre av semifinalane. Framom finalen på langhekken måtte mest alle åtte finalistane reknast som medaljekandidatar, sju av dei presterte semifinaletider frå 49,0 til 49,3. I finaleløpet imponerte Hemery kolossalt og flytta verdsrekorden på 400 meter hekk med sju tidels sekund til 48,12 og slo nummer to, tre og fire med ni tidels sekund.

Hemery sprang 110 meter hekk då han deltok EM 1969 i Aten. Han sikra seg der sølvmedaljen, 0,15 sekund bak den beste korthekkløparen i Europa gjennom fleire år, italienaren Eddy Ottoz. Året etter sette Hemery personleg rekord på korthekken med 13,4 og han forsvarte i Edinburgh samveldetittelen i same øvinga. 

Under Sommar-OL 1972 i München kom Hemery i mål til bronse på 400 meter hekk på tida 48,52, eitt fattig hundredels sekund bak Ralph Mann frå USA. Vinnaren, John Akii-Bua frå Uganda, sletta Hemerys fire år gamle verdsrekord då han vart klokka inn på 47,82 sekundar. Seinare i leikane sprang Hemery den tredje etappen på det britiske laget som vann sølvmedaljen i 4 x 400 m stafett.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1966 i Budapest: Utslått i semifinalane i 110 m hekk (14,2 =nr 9)
OL 1968 i Mexico by: Gull i 400 m hekk – 48,12, framom Gerhard Hennige
EM 1969 i Aten: Sølv i 110 m hekk – 13,74, bak Eddy Ottoz (13,59)
OL 1972 i München: Bronse i 400 m hekk, sølv i 4 x 400 m stafett

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «David Hemery» frå ,  den 11. august 2017.  
 

Britiske friidrettsutøvarar
Britiske hekkeløparar
Olympiske meistrar for Storbritannia
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Storbritannia
Britiske deltakarar under sommar-OL 1968
Britiske deltakarar under sommar-OL 1972
Luvo Manyonga

Luvo Manyonga () er ein sørafrikansk friidrettsutøvar frå landsbyen Mbekewmi i Western Cape-provinsen som vart verdsmeister i lengdehopp i 2017 og tok sølvmedaljen i same øvinga under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro. Han sette personleg rekord med 8,65 m då han vann den nasjonale meisterskapen i Potchefstroom 22. april 2017.

Sørafrikanske friidrettsutøvarar
Lengdehopparar
Sørafrikanske deltakarar under sommar-OL 2016
Portstewart

Portstewart er ein liten kystby i grevskapet Derry i Nord-Irland. Han ligg like nord for Portrush i Republikken Irland. 

Turisme er ei viktig næring for byen, som er kjend for si fine strand. Denne er rundt 3 km, og tilhøyrer National Trust. Ho er populær blant surfarar. 
Byen har tre golfbanar, som alle tilhøyrer Portstewart Golf Club. Å spele golf her er ei spesiell utfordring på grunn av den sterke vinden som nesten alltid bles inn frå Atlanterhavet.

Historie

Portstewart blei grunnlagd i 1792 av John Cromie, som kalla han opp etter forfedrane sine på morssida, familien Stewart frå Ballylesse. Ein løytnat Stewart skal ha fått leige landet av jarlen av Antrim i 1734. Tidlegare var området kjend som  , eit namn som viser til øya Benoney (Binne Uaine) i nærleiken. Namnet Port na Binne Uaine er framleis i bruk i dag, saman med den gæliskifiserte versjonen av det engelske namnet, Port Stíobhaird.

Området har vore folkesett sidan yngre steinalder, men fram til midten av 1700-talet var ikkje Portstewart stort meir enn ein fiskarlandsby. På midten av 1800-talet blei byen utvikla til ein liten feriestad av den lokale landeigaren John Cromie. Utviklinga og karacteren til byen blei sterkt påverka av sabbatarianismen til Cromie-familien, og motstanden mot jernbanesamband som følge av dette. I hundreåret som følgde hadde nabobyen Portrush ei kraftigare utvikling med masseturisme enn Portstewart. Trass i trikkesamband mellom Portstewart og Cromore blei byen verande ein meir eksklusiv stad. Då biltransport blei viktigare på 1900-talet fekk Portstewart fleire vitjande, og blei også meir av ein soveby på grunn av nærleiken til Coleraine.

Frå 1950- til 1980-åra var hovudutviklinga i byen basert på utvikling av bustadsområde. Rundt 2000 førte ein auke i studentar og bruk av hus i byen som ferieheimar til at mange meinte han hadde endra karakter.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Portstewart» frå ,  den 11. august 2017.

Bakgrunnsstoff

Nettstaden Red Sails 

Byar i Londonderry
Yulimar Rojas

Yulimar Rojas Rodríguez  () er ein venezulansk friidrettsutøvar frå Caracas som vart verdsmeister i tresteghopp i 2017 og 2019, samt olympisk meister i 2021. Ho sette verdsrekord i øvinga med 15,67 meter då ho sikra seg OL-gullet i Tokyo.

Aktiv
Rojas vann tresteg-øvinga under innandørs-VM 2016 i Portland. Den 23. juni sette ho personleg rekord med 15,02 meter då ho vann eit stemne i Madrid. Nokre veker seinare hoppa ho nesten like langt under dei olympiske sommarleikane i Rio de Janeiro, nok til å vinne sølvmedaljen.

Ved London-VM 2017 kneip Rojas gullmedaljen då ho i femte omgang hoppa 14,91 m, ho slo dermed Caterine Ibargüen med 2 centimeter. I september 2019 flytta ho sitt personbeste til sterke 15,41 meter i spanske Andújar, ein månad seinare forsvarte ho VM-tittelen på suverent vis i Doha. 

Forsommaren 2021 flytta Rojas sitt personbeste til 15,43 m. Under OL-finalen i Tokyo 1. august 2021 var ho utilnærmeleg, i den siste omgangen smelte ho til 15,67 meter. Dermed sletta ho den 26 år gamle rekorden til Inessa Kravets på 15,50 m. Sitt livs lengste tresteghopp presterte Rojas då ho i Beograd 20. mars 2022 vann tresteg i innandørs-VM etter å ha landa på 15,74 meter.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap 
OL 2016 i Rio de Janeiro: Sølvmedalje – 14,98 m, bakom Caterine Ibargüen (15,17 m)
VM 2017 i London: Gullmedalje – 14,91 m, framom Caterine Ibargüen (14,89 m)
VM 2019 i Doha: Gullmedalje – 15,37 m, framom Shanieka Ricketts (14,92 m)
OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 15,67 m, framom Patrícia Mamona (15,01 m)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Yulimar Rojas» frå ,  den 14. mai 2022.  

Venezuelanske idrettsutøvarar
Folk frå Caracas
Olympiske meistrar for Venezuela
Verdsmeistrar i friidrett