alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Thomas

Thomas eller Tomas er et mannsnamn av arameisk opphav. Namnet 
תאומא eller Tʾōmā tyder tvilling og var vanleg over store delar av Midtausten på den tida Jesus levde. Derfor var det ikkje uventa at ein av læresveinane hans skulle ha dette namnet, og at det skulle spreia seg med kristendommen. 

Det er 21 684 som heiter Thomas i Noreg og berre 1 966 som heiter Tomas. Derimot er kortforma Tom mykje meir vanleg enn Thom.

Thomas har namnedag den 21. desember.

Thomas er òg eit vanleg etternamn i engelsktalande land, særleg blant dei som er walisisk-ætta.

Kjende namneberarar 
 Apostelen Thomas
 Thomas Aquinas (1225-1274), italiensk teolog og filosof
 Thomas à Kempis (1380-1471), kristen mystikar
 Thomas Tallis (1505-1585), engelsk renessansekomponist
 Tomás Luis de Victoria (ca. 1540-1611), spansk renessansekomponist
 Thomas Tomkins (1572-1656), walisisk komponist
 Thomas Hobbes (1588-1679), engelsk filosof
 Thomas Kingo (1634-1703), dansk biskop og salmediktar
 Tomaso Albinoni (1671-1751), italiensk barokkomponist
 Thomas Jefferson (1743-1826), USA-amerikansk president
 Thomas Malthus (1766-1834), engelsk prest og økonom
 Thomas Fearnley (1802-1842), norsk romantisk målar
 Thomas Alva Edison (1847-1931), USA-amerikansk oppfinnar
 Thomas Klestil (1932-2004), austerriksk president
 Thomas Alsgaard (f. 1972), norsk skiløpar
 Thomas Mann (1875-1955), tysk forfattar
 Thomas Remengesau (f. 1956), president av Palau 2001-2009
 Tomas Espedal (f. 1961), norsk forfattar
 Thomas Hylland Eriksen (f. 1962), norsk professor i sosialantropologi
 Thomas Numme (f. 1970), norsk programleiar
 Thomas Rusiak (f. 1976), svensk rap-artist
 Thomas Dybdahl (f. 1979), norsk musikar
 Thomas Nordseth-Tiller (1980-2009), norsk manusforfattar
 Thomas Morgenstern (f. 1986), austerriksk skihoppar

Kjende personar med Thomas til etternamn 
 Dylan Thomas (1914-1953), walisisk diktar

Bakgrunnsstoff 

Mannsnamn
Walisiske slektsnamn
Engelske slektsnamn
Märtha Louise av Noreg

Prinsesse Märtha Louise av Noreg () er ei norsk prinsesse, dotter av kong Harald og dronning Sonja.

Märtha Louise vart oppkalla etter farmor si, kronprinsesse Märtha av Noreg. Ho fekk seinare veslebroren Haakon Magnus, som vart kronprins av Noreg. 

I 1990 vart den norske grunnlova endra slik at kvinner fekk arverett til trona. Den eldste prinsessa eller prinsen går føre i arverekkja. Endringa vart ikkje gjort med attendeverkande kraft, slik at Märtha Louise kjem bak den yngre bror sin i arverekkja.

1. februar 2002 sa ho frå seg tittelen høgvyrde prinsesse. Ho mottek ikkje lenger apanasje og er sjølvstendig næringsdrivande.

Den 24. mai 2002 vart Märtha Louise gift med forfattaren Ari Behn. Dei har tre døtrer, Maud Angelica fødd i 2003, Leah Isadora fødd i 2005, og Emma Tallulah fødd i 2008.

Som faren stammar Märtha Louise direkte ned frå dronning Victoria av Storbritannia. Ho står difor på lista over dei som har arverett til den britiske trona. 

Mellom utmerkingane Märtha Louise har fått, er òg storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

Born 
 Maud Angelica Behn (f. 29. april 2003)
 Leah Isadora Behn (f. 8. april 2005)
 Emma Tallulah Behn (f. 29. september 2008)

Titlar 
Hennar Kongelege Høyhet Prinsesse Märtha Louise av Noreg (1971-2002)Prinsesse Märtha Louise av Noreg

Galleri 
Märtha Louise av Noreg

Sjå òg 
 Liste over den engelske tronfylgja
 Regjeringa si gåve til bryllupsparet Märtha Louise og Ari Behn

Norske prinsesser
Kongelege frå Oslo
St. Olavs Orden
Elefantordenen
Huset Glücksburg
Norske fysioterapeutar
Slogen

Slogen er ein av dei mest besøkte fjelltoppane i Sunnmørsalpane. Fjellet er 1564 meter høgt og ligg ved enden av Norangsfjorden, ei fjordarm til Hjørundfjorden i Ørsta kommune.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.aast.no/tur-slogen.htm
 Rundskue frå Slogen hos Leif Roar Strand si nettside, vitja 31. januar 2010

Fjell i Ørsta
Fjell på Sunnmøre
Erling Skjalgsson

Erling Skjalgsson var ein norrøn herse og lendmann, fødd om lag i år 975. Han skal ha døydd den 21. desember i anten 1027 eller 1028. 

Erling Skjalgsson var son av Toralv Skjalg. Begge hadde dei hovudbøle på Sola i Rogaland fylke.  Han var ein mektig hovding og herse over landet frå Sognefjorden til Lindesnes. Han kjempa mot kong Olav II Haraldsson, som seinare vart Heilag-Olav. 

Erling vart drepen av Aslak Fitjaskalle.  

Jærbuar
fødde i 970-åra
Folk frå vikingtida
Døde i 1028
Døde i 1020-åra
Leiv Eiriksson

Leiv Eiriksson eller Leiv den hepne (islandsk Leifur Eiríksson) var ein norrøn oppdagar fødd om lag 975 på Island, og døydde om lag 1020. 

Leiv var ein viking, oppvaksen på garden Brattalid i Eiriksfjord på Grønland. Han var son av Eirik Raude, som var son av Thorvald Asvaldsson. Mora var Thjodhild. Eirik Raude er rekna å koma frå Jæren i Rogaland fylke. 

Frå Brattalid reiste Leiv sørover til nordspissen av Newfoundland som han kalla Vinland. Ein reknar 9. oktober 1000 som tidspunktet for denne oppdaginga. Der bygde han hus (Leivsbuene) og overvintra. Han reiste fleire gonger nedover for å overvintra. 

Bjarne Herjolvsson skal ha oppdaga og gjeve namn til Markland, Vinland, og Helluland allereie om lag 986. 

I alle høve kom båe to mykje før Christopher Columbus til den verdsdelen som seinare vart kalla Amerika. 

I 1960 fann Helge Ingstad att Leivsbuene på L'Anse aux Meadows i Canada.

Bakgrunnsstoff 
 Eiríks saga rauða frå www.heimskringla.no
 Grænlendinga saga frå www.heimskringla.no
 Reportret: Leif Ericsson''. Eit «rekonstruert portrett» av Leiv Eiriksson av Marco Bakker.

Islendingar frå norrøn tid
Fødde i 970-åra
Folk frå vikingtida
Døde i 1020
Islandske oppdagarar
Fredrik V av Danmark-Noreg

Kong Frederik V av Danmark-Noreg (), av den oldenborgske slekta, var konge av Danmark og Noreg frå 1746 til 1766. 

Han var son av kong Christian VI og Sophie Magdalene av Brandenburg-Kulmbach. Mor hans kalla han «der dänische Prinz» (på tysk: den danske prinsen). Nokre gonger tala han dansk i staden for tysk. Tysk var morsmålet. Han gifta han seg med Louise av Storbritannia den 10. november 1743 i Hannover. Bror til brura, hertugen av Cumberland, var til stades i staden for henne. Det "eigentlege" giftarmålet fann stad den 11. desember i København same år. Med dronninga fekk han fem born, mellom dei den seinare Christian VII. Like mange born fekk han med Madam Hansen. Else Hansen var den elskarinna han likte best. 
Etter at dronning Louise døydde i barsel i 1751, gifta han seg i 1752 i Fredensborg slottskyrkje med Juliane Marie av Braunschweig-Wolfenbuttel. Paret fekk berre ein son, Frederik, far til den seinare kong Christian VIII av Danmark.
 
Trass at Frederik voks opp i ein strengt pietistisk heim, vart han ein livsnytar som elska kvinner og vin. Tida gjekk med til byrundar på vertshus og bordell. Faren, den strengt religiøse Christian VI, tenkte på å gjera han umyndig. Kongen sine alkoholproblem utvikla seg, så den røynlege makta låg i hendene på geheimerådet og overhoffmarskalken Adam Gottlob Moltke. Trass drukkenskapen og utskeiingane, nytte den livlege og livsglade kongen stor popularitet. I motsetnad til Christian VI snakka han dansk. Kunst og vitskap fekk gode høve, og offentlege teaterframsyningar vert tillatne.

Frederik V si regjeringsperiode var prega av framgang for handel og den spirande industri, med krutverk og kanonstøyperi i Frederiksværk. Den første store danske industriverksemda vart oppført av Johan Frederik Classen. Krav om jordreform i Danmark vart ikkje imøtekome av Moltke, og bøndene merka ikkje noko til den økonomiske framgangen. I same tidsrom vart Det Kgl. Opfostringshus, Frederiks Hospital og Kunstakademiet oppretta i København. Han lét byggja bydelen Frederiksstaden med Amalienborg som knutepunkt. Dei fire palea i Amalienborg stod ferdige i 1760, medan Salys sin ryttarstatue av Frederik V kom i 1771. Kongen skulle ikkje sjølv bu i Frederikstaden. Han gav tomter med god plassering til viktige borgarar, mot at dei oppførte eit palé på tomta. 

I 1766 døydde Frederik V, berre 42 år gamal. Han vart gravlagd i Roskilde Domkyrkje og etterfylgd av sonen Christian VII.

Gift 1) med Louise av Storbritannia, 

Born:
 Sofia Magdalena av Danmark, fødd 1746, gift med Gustav III av Sverige. 
 Karoline av Danmark, fødd 1747, gift med Wilhelm I av Hessen-Kassel.
 Christian VII av Danmark, fødd 1749
 Louise av Danmark, fødd 1750, gift med Karl av Hessen-Kassel.

Gift 2) med Juliane Marie av Braunschweig-Wolfenbüttel

Born:
 arveprins Frederik av Danmark, fødd 1753.

Norske regentar
Danske regentar
Elefantordenen
Huset Oldenburg
Kongelege frå København
Gravlagde i Roskilde domkyrkje
Kristian VI av Danmark-Noreg

Kristian VI eller Christian VI () av fyrstehuset Oldenburg, var konge av Danmark og Noreg frå 1730 til 1746. 

Han var son av kong Frederik IV og Louise av Mecklenburg-Güstrow og vart fødd i 1699. Sonen vart så forarga av faren si kvinneglade framferd at han tok frå enkedronning Anna Sofie mestedelen av formuen ho arva. Ho var den andre kona til Frederik IV. Ho vart forvist til Clausholm, der kongen i si tid lét henne bortføra frå. I 1721 gifta Christian seg med Sophie Magdalene av Brandenburg-Kulmbach.

Regjeringstida var prega av økonomisk attendegang med uår og dårlege økonomiske tider. Den danske landmilitsen vart oppheva i 1730 for å letta på børa. Mange bønder nytta den nye fridomen til å flytta til byane og sleppa det umenneskelege hoveriarbeidet under tyranniske herremenn. Under hardt press frå godseigarane, som mangla arbeidskraft, vart stavnsbåndet innført i 1733. Stavnsbåndet gjorde det ulovleg for bønder mellom 14 og 36 år å forlata godset dei var fødde på. Bøndene vart kvitt det forhatte stavnsbandet fyrst 55 år seinare. For å sikra høge prisar på dansk korn vart det i 1735 gjennomført eit forbod mot kornimport. Det gjekk særleg ut over Noreg, som var og er avhengig av å importera korn.

I motsetnad til den reiselystne faren heldt den tungsindige og religiøse Christian VI seg stort set heime. Ei enkelt gong reiste han til Noreg og hertugdøma. Religiøsiteten medførte mellom anna at han la ned forbod mot underhaldning og moroskap på sundagar. I 1735 sende Christian VI ut ei forordning om heilagdagar. Kyrkjegang vart tvunge. Dei som ikkje levde opp til plikta vart ilagt bøter eller sett til opphald i gapestokken. Kong Christian VI var av natur sky og inneslutta natur, og han heldt seg vekke frå ålmenta. Med tida stivna hoffet i keisemd. Musikken var religiøs, ein dansa ikkje. Kongen deltok ikkje ofte i kongeleg jakt av religiøse og helsemessige grunnar. Frå 1734 til 1736 lét kongen den unge hofbyggmeister Lauritz de Thurah byggja barokkslottet Eremitageslottet i Jægersborg Dyrehave som jaktslott. For å understreka eineveldet sitt verd lét Christian VI byggja fleire prestisjebygg, mellom desse det fyrste Christiansborg. Byggjeverksemda vart finansiert av Øresundtollen, men var med på å underminera statsfinansane. I 1736 vart forløparen for den danske Nationalbanken, den seddelutgjevande Kurantbanken oppretta. Tanken bak var å fremja vareomsettinga.

Christian VI døydde 6. august 1746, berre 46 år gamal. Han vart gravsett i Roskilde Domkyrkje og vart etterfylgd av son sin, Frederik V

Referansar 

Norske regentar
Danske regentar
Huset Oldenburg
Elefantordenen
Gravlagde i Roskilde domkyrkje
Fredrik IV av Danmark-Noreg

Fredrik IV () var konge av Danmark og Noreg frå 1699 til 1730. Han vert fødd på Københavns slott av den oldenborgske slekta, og var son av Kristian V og Charlotte Amalie.

Valspråket hans var «Dominus mihi adiutor · Herren er min hjælper».

Referansar 

Norske regentar
Danske regentar
Den kvite ørn-ordenen
Elefantordenen
Huset Oldenburg
Gravlagde i Roskilde domkyrkje
Fredrik I av Danmark-Noreg

Fredrik I () var den nest eldste (og yngste) sonen til Kristian I av Noreg, Danmark og Sverige og Dorothea av Brandenburg og bror av Hans av Danmark, Noreg og Sverige. Fredrik var konge av Danmark og Noreg frå 1523 til 1533. Han voks opp i hertugdøma Schleswig og Holstein.

Fredrik gifta seg fyrste gong med den 15 år gamle dottera til kurfyrsten av Brandenburg hertuginne Anna av Brandenburg den 10. april 1502. Med Anna fekk han borna Kristian, den seinare Kristian III 
og Dorothea av Oldenburg, som blei gift med Albrecht av Preussen. Anna døydde i 1514. 

I oktober 1518 gifta han seg med Sophie av Pommern, dotter av Bogislav X av Pommern. I ekteskapet med Sophie blei det fødd fem born; Hans (1521–1580), Elisabeth (1524–1586), Adolf (1526–1586), Dorothea (1528–1575) og Frederik (1529–56).

Referansar

Bakgrunnsstoff

Norske regentar
Danske regentar
Huset Oldenburg
Kristian III av Danmark-Noreg

Kristian III av Danmark-Noreg () var den dansk-norske kongen som fullførte reformasjonen og oppheva det norske riksrådet og dermed norsk sjølvstende.

Kristian var den eldste sonen til Fredrik I og Anna av Brandenburg. Han var av den oldenburgske slekta og vart fødd på Gottorp slott. Han var konge av Danmark og Noreg frå 1534. Under ei reise i utlandet var han med på riksdagen i Worms i 1521, og blei sterkt påverka av Martin Luther.

Han var gift med Dorothea av Sachsen-Lauenburg og far til mellom anna etterfylgjaren Fredrik II.

Referansar 

Norske regentar
Danske regentar
Huset Oldenburg
Gravlagde i Roskilde domkyrkje
995

995 (romartal CMXCV)

Hendingar

Utlandet 
 Dei tyrkiske ghaznavidane tok det afghanske området Khorasan
 Olof Skötkonung vart ny konge i Sverige etter far sin, Erik Segersäll. 
 Basileios II av det bysantinske riket heva beleiringa av Aleppo ved å føra heile hæren sin gjennom Anatolia på seksten dagar.
 28. september: Boleslav II av Böhmen massakrerte slavnikovciane i Libnice, og sikra dermed makta si over heile Böhmen.

Noreg 
 Håkon jarl vart drepen.
 Olav Tryggvason vart konge av Noreg. Han reiste den fyrste kyrkja i landet på Moster.

Fødde 
 Abolfazl Beyhaghi, persisk historikar

Døde 

 5. februar: Vilhelm IV av Aquitaine
 Erik Segersäll, konge av Sverige
 Kenneth II av Skottland
 Harald Grenske, far til Olav den heilage
 Håkon Sigurdsson Jarl
 Tormod Kark, trellen til Håkon Sigurdsson
 Erlend Håkonsson, son til Håkon Sigurdsson
998

998 (romartal CMXCVIII)

Hendingar

Utlandet 
 Byen Guidonia Montecelio vart grunnlagd i Italia
 Keisar Otto III av Det tysk-romerske riket bygde basilikaen San Bartolomeo all'Isola

Noreg

Fødde

Døde
901

901 (romartal CMI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 18. februar: Thabit ibn Qurra, arabisk matematikar og astronom
902

902 (romartal CMII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
903

903 (romartal CMIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
904

904 (romartal CMIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
905

905 (romartal CMV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
906

906 (romartal CMVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
907

907 (romartal CMVII)

Hendingar

Utlandet 
 Tang-dynastiet tok slutt etter å ha vart i rundt trehundre år då keisar Ai av Tang blei avsett av militærguvernøren Zhu Wen, som grunnla seine Liang-dynastiet.

 Byen Tsjernihiv i noverande Ukraina nemnd for første gong.

Fødde 
 (omtrentleg dato) Venceslas av Böhmen

Døde 
 2. mai: Boris I av Bulgaria
 (omtrentleg dato) Árpád, storhertug av madjarane
908

908 (romartal CMVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Ibrahim ibn Sinan, arabisk matematikar

Døde 
 Ibn al Mutazz, arabisk diktar
909

909 (romartal CMIX)
For trommemaskinen frå Roland, sjå Roland TR-909

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
910

910 (romartal CMX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
972

972 (romartal CMLXXII)

Hendingar

Utlandet 
 Fatimidane inntok Egypt og grunnla Kairo og Al-Azhar-moskéen.
 Innsetjinga av pave Benedikt VI.
 Boleslaus II av Böhmen etterfølgde Boleslav I.
 Yaropolk av Kiev etterfølgde Sviatoslav I.
 Otto II av det tysk-romerske riket gifta seg med den bysantinske prinsesse Theophania.

Noreg

Fødde 
 27. mars: Kong Robert II av Frankrike

Døde 
 Våren: Sviatoslav I av Kiev
 15. juli: Boleslav I av Böhmen
 6. september: Pave Johannes XIII
 Liutprand, lombardisk biskop og historikar
872

872 (romartal DCCCLXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg 

 18. juli - Slaget i Hafrsfjord har vore rekna å ha vore denne dagen. Mange meiner at slaget var seinare, etter om lag 880.

Fødde

Døde
996

996 (romartal CMXCVI)

Hendingar

Utlandet 
 I Uppsala møter Olav Svenske jarlane Eirik og Svein Håkonsson som har rømt frå Noreg.

Noreg

Fødde

Døde 
 24. oktober: Hugo Capet, konge av Frankrike frå 987.
997

997 (romartal CMXCVII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 Februar: Johannes XVI vart vald til motpave.
 Kenneth III steig opp på trona til Skottland.
 Arabarane erobra Porto.
 Den heilege Adalbert av Praha leid martyrdøden hos prøyssarane.

Noreg 

 Trondheim vart grunnlagt av Olav Tryggvason]]

Fødde

Døde 
 23. april: Adalbert, biskop i Praha
 8. mai: Keisar Taizong av Song
 Kong Konstantin III av Skottland
 Géza av ungararane
994

994 (romartal CMXCIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
950

950 (romartal CML)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 12. juni: Keisar Reizei av Japan

 Eirik Raude var fødd om lag 950

Døde 
 Al-Farabi, arabisk tenkjar og vitskapsmann
951

951 (romartal CMLI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
949

949 (romartal CMXLIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
959

959 (romartal CMLIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
971

971 (romartal CMLXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
798

798 (romartal DCCXCVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
793

793 (romartal DCCXCIII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 

 8. juni: Vikingar gjekk til åtak på klosteret på Lindisfarne i Northumbria i England. Dette er rekna som det fyrste vikingåtaket mot England.
Dei frisisk-frankiske krigane: Theodoric blei send til Frisia for å klargjera soldatar for ein ny offensiv mot Avar-khaganatet. Han blei angripen og truleg drepen av saksiske opprørarar nær munningen av Weser. Frisarane gjorde opprør, og Karl den store deporterte saksiske familiar frå nordbreidda av Elbe.

 Domkyrkja i St Albans skal ha blitt grunnlagd av Offa II av Mercia som eit dobbelkloster som følgde reglane til benediktinarordenen.

Fødde

Døde 
22. februar: Sicga, angelsaksisk adelsmann frå Northumbria. Ifølgje den angelsaksiske krønika skal han ha døydd for eiga hand, fleire år etter at han drap kong Ælfwald I av Northumbria.

Kjelder
Rasulukka i Loen i 1936

Rasulukka i Loen 1936 fann stad natta til 13. september 1936. Som under rasulukka i 1905 rasa det frå det 1493 meter høge Ramnefjellet i Loen i Stryn i Sogn og Fjordane, men noko høgare oppi fjellsida. Ein berghamar på over 1 million kubikkmeter rasa ned i vatnet, og skapte ei endå større flodbylgje mot bygdene Nesdal og Bødal, der 73 menneske omkom. 41 av desse vart ikkje funne. Denne gongen gjekk det verst ut over Bødal, som vart heilt vaska bort. Ni bruk med seksti hus, sylvrevfarmar, skule, grendahus, naust, båtar og all jord vart vaska bort. Bylgjene nådde ei høgd på 74 meter. Vraket av den gamle båten «Lodølen», som vart skyld 300 meter opp på land under det førre raset, vart skyld endå nokre hundre meter lenger opp. 

På hausten same året gjekk det endå fleire ras, det siste den 11. november då meir enn 1 million kubikkmeter med bergmassar rasa ut. Etter det siste raset flytte dei få overlevande for godt. I 1950 var det nok ein gong eit ras med masse på kring 1 million kubikkmeter. Denne gongen vart det ikkje danna flodbylgjer fordi den nye urda tok av for raset, og fordi Lovatnet no var for grunt til å gje store flodbylgjer.

Sjå òg 

 Rasulukka i Loen 1905
 Norske katastrofar og store ulukker

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rasulykken i Loen i 1936» frå ,  den 7. desember 2004.

Bakgrunnsstoff 
 NRK Sogn og Fjordane om rasulukkene i Loen

Ras i Noreg
Historie i Stryn
Naturkatastrofar i 1936
1936 i Noreg
Loen
Rasulukka i Loen i 1905

Rasulukka i Loen 1905 fann stad kvelden 15. januar 1905. Det rasa frå det 1493 meter høge Ramnefjellet i Loen i Stryn i Sogn og Fjordane frå ei høgd på 500 meter oppi fjellsida. Ein berghamar på kring 50 000 kubikkmeter rasa ned i Lovatnet, og drog med seg ytterlegare 300 000 kubikkmeter med urd og morene. Det vart danna høge flodbylgjer på 40 meter, som slo langt inn over land ved inste delen av vatnet. Hus og uthus med sovande menneske og dyr vart feia av tuftene og slengde oppover land, og til saman 61 av 122 menneske i bygdene Nesdal og Bødal omkom. Berre 9 av dei vart funne, dei 52 andre fekk si grav i vatnet. Skog og jord vart òg vaska bort og dampbåten «Lodølen» vart kasta 300 meter oppover land.

Sjå òg 

 Rasulukka i Loen i 1936
 Norske katastrofar og store ulukker

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rasulykken i Loen i 1905» frå ,  den 7. desember 2004.

Bakgrunnsstoff 
 NRK Sogn og Fjordane om rasulukkene i Loen

Ras i Noreg
Historie i Stryn
Naturkatastrofar i 1905
1905 i Noreg
Loen
Tafjord

Tafjord er ei bygd i Fjord kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke.

Tafjord er særleg kjend for Tafjord-ulukka, ei rasulukke den 7. april 1934 der 40 menneske mista livet. 

Kraftselskapet Tafjord Kraft har store vasskraftverk i området. Tafjord har gjeve namn til Tafjordfjella som strekker seg frå Tafjorden til Rauma og Skjåk. Det er særleg nedbørsfelta i Tafjordfjella og fallhøgdene i Tafjordvassdraget som blir utnytta i kraftverka. 

Tafjorden er namnet på sjølve fjordarma som endar i strandstaden Tafjord. Til Tafjordbygda høyrer også dalføret oppover med Rødalen og Kaldhussæterdalen. Dei mest fjerntliggande gardane oppover i dalføra hadde buder ved sjøen, i «Fundergata», i budene kunne dei og overnatte. Tafjorden høyrde tidlegare til Dale kyrkje og kyrkjekleda hang gjerne i budene. Tilsvarande buder hadde bøndene oppe i Valldalen på Sylte.

I 1911 skreiv Amund Helland om Tafjorddalføret: «Dalen og elven er meget brat, hvorfor veien gjør 4 slyng og stiger videre oppover dalen. Veien stiger på hele strækningen fra sjøen til Onilsvatn temmelig stærkt, næsten uafbrudt med stigning 1:12.» Frå Heimste Rødal til Øvre Rødal var det på denne tida berre rideveg, oppover Kallhusdalen til Kaldhussæter var også berre rideveg i 1911.

I Tafjorden var det i siste halvdel av 1800-talet forsøk med gruvedrift for utvinning av jern og titanjern. Ei av gruvene går 20 meter inn i berget 200-400 høgdemeter ovanfor strandstaden Tafjord. Den delen av anlegget som låge nede ved fjorden vart rasert i Tafjord-ulukka i 1934. 

4. april 2013 vart campingplassen i Tafjord råka av eit steinras. Fleire campingvogner vart totaltskadd, men sidan campingplassen var vinterstengd, vart ingen personar skadde.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Tafjordportalen på nettet

Busetnader i Fjord
Bygder i Møre og Romsdal