alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
The Afterglow

The Afterglow er ein norsk produsentduo tilknytt Pass it Records. Gruppa består av Hans Marius «latHans» Skifjeld og Eigil «Ill Eig» Berntzen, og har i tillegg til å gjera beats for PI-artistar som Equicez, Phillip, Nico D og Onkl P arbeidd med m.a. Organism 12, Paperboys, MadCon og Karpe Diem.

Afterglow lagar musikken sin med hjelp frå fleire ulike MPCar og dataprogrammet Pro Tools. I tillegg til å sampla litt spelar begge to fleire ulike instrument, noko som har gjeve karane eit breitt spekter av moglegheiter å jobba ut frå.

Diskografi 
2001:

Busta Ofte - Busta Ofte (EP)

2002:

Equicez - Negative kids (EP)

2003:

Equicez - State of Emergency (album)

Equicez - Blind (singel)

Equicez - Barnslig (singel)

2004:

Phillip & Sandra Lyng Haugen - Sommerflørt (singel)

Jaa9 & Onkl P - Sjåre Brymæ (to spor på albumet)

Madcon - It's all a Mad Con (to spor på albumet)

2005:

Phillip - Skulk med stil (album)

Cast - Problembarn (album)

Cast - Kela (singel)

Onkl P - Det kunne vært deg (album)

Paperboys - When worlds collide (eit spor på albumet)

2006:

Karpe Diem - Rett fra hjertet (eit spor på albumet)

Kjelder 
Kingsize #14

Norske plateprodusentar
Norsk hiphop
ASR-10

ASR-10 er ein Ensoniq-samplar som kom på marknaden i 1992. Saman med AKAIs MPC-serie vert han rekna som den viktigaste samplaren innanfor hiphop-musikk, då produsentar som Kanye West, The Neptunes, Timbaland og Alchemist alle lagar musikken sin med han. Han skil seg frå MPC-ane med å vera eit sample-keyboard, der MPC-en er basert på pads (store, mjuke gummiknappar).

Kjelde 
Engelsk wikipedia

Elektroniske musikkinstrument
Musikkprodusent

Musikkprodusentar (eller plateprodusentar) er menneske som jobbar i musikkbransjen med oppgåver som m.a. kontroll av innspelingsøkter, musikalsk rettleiing av artistar og overoppsyn med innspeling, miksing og mastring. Frå slutten av førre hundreår tok mange produsentar òg på seg fleire oppgåver, og i mange sjangrar er i dag ordet «produsent» synonymt med «arrangør» og ofte òg «komponist».

Historie 
I lydopptaket sin barndom var musikkprodusenten si rolle ikkje så ulik filmprodusenten sin: Han/ho organiserte innspelinga, betalte teknikarar, musikarar, arrangørar o.l., og valde i mange høve ut kva for materiale artisten skulle spela inn.

I 1950-åra var det A&R-ar som hadde denne rolla. Mellom dei mest kjende kan me nemna Mitch Miller, som jobba for Columbia Records og var komponist og musikar i tillegg til å fungera som A&R og produsent. På denne tida var det vanleg at produsentane var tilsett i plateselskapa og at alle innspelingar vart gjort i studio selskapa eigde. M.a. spelte EMI inn musikk i t.d. det vidgjetne Abbey Road studios.

Omkring midten av femtiåra dukka dei første uavhengige plateprodusentane opp. Mellom desse kan me nemna låtskrivar/produsentduoen Leiber & Stoller, The Beatles-produsenten Phil Spector og ikkje minst Joe Meek. Dette vart mogleggjort av hi-fi-magnetbandteknologien, som dukka opp på same tid og forandra både prosessane og dei økonomiske rammene for innspeling av musikk. Magnetband førte til at ei rekke uavhengige innspelingsstudio vart etablerte, studio som kven som helst kunne betala for å spela inn materiale i.

Då studioa i større grad kom ut or plateselskapa sin kontroll, tok produsentane på seg større rollar. Ofte overtok dei til dømes arrangørane, teknikarane og til og med låtskrivarane sine ansvar. I dag vert produsenttittelen oftast brukt nettopp om arrangørar og orkestratorar.

 
Musikkproduksjon
Musikkyrke
Taksonomi

Taksonomi er praksisen og studien av klassifisering. Ordet blir òg brukt som  substantiv: ein taksonomi, eller ei taksonomisk ordning om ei spesiell klassifisering. Ordet har røter i det greske τάξις, som tyder 'orden', 'arrangement', og νόμος,  som tyder 'løyve' eller 'vitskap'. Opphavleg blei taksonomi berre brukt om klassifisering av organismar. I ein vidare, meir generell forstand kan taksonomi referere til ein klassifikasjon av ting eller omgrep, så vel som til dei prinsippa som ligg til grunn i ein slik klassifisering. Mange taksonomiar har ein hierarkisk struktur, men dette er ikkje eit krav. Taksonomi brukar taksonomiske einingar, kjent som taksa, eintal takson.

Bruksområder 
Wikipedia kategoriar illustrerar taksonomi og ein full taksonomi av Wikipedia kategoriane kan automatisk bli uthenta. Nyleg har det blitt vist at ein manuelt-konstruert taksonomi, lik bereknings leksikonet WordNet, kan nyttast til å forbetre og restrukturere Wikipedia taksonomien.

Historie 
Antropologar har observert at taksonomiar som regel er vovne inn i lokale kulturelle og sosiale system, og blir nytta til forskjellege sosiale funksjonar. Kanskje den mest kjende og innverknadsrike studien om folkeleg taksonomi er Émile Durkheim sin The Elementary Forms of Religious Life. Ein nyare studie av folkeleg taksonomi (inkludert resultatet frå fleire tiår av empirisk forskning) og diskusjonen av dets forhold til vitskapleg taksonomi kan finnast i Scott Atran sin Cognitive Foundations of Natural History. Folkelege taksonomiar av organismar har vist seg å i store delar stemme overeins med den vitskaplege klassifikasjonen, i alle fall for dei større og meir openbare artane, som betyr at det ikkje stemmer at folkelege taksonomiar berre er basert på utilitaristiske karakteristikkar.

I det syttande århundret tok den tyske matematikaren og filosofen Gottfried Leibniz utgangspunktet i arbeidet til filosofen Ramon Llull frå Mallorca, og hans system for å prosedyrisk generere konsept ved å kombinere eit fast sett med idéar, når han ønskte å utvikle eit alfabet av menneskelege tankar.

Sjå også 
 Kunnskapsrepresentasjon
 Ordforråd
 Biologisk systematikk

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Taxonomy (general)» frå ,  den 5. januar 2014.

Referansar 

Klassifiseringssystem
Skrubbe

Skrubba er ei flyndreart som lever på grunt vatn på sand- og mudderbotn ved europakysten. Ho er i nær slekt med raudspetta, men skil seg frå denne med dei spisse beinknutane langsmed sidelinja og med rygg- og gatt-finna. I tillegg er ho, som namnet tilseier, skrubbete å ta på.

Skildring 
Skrubba er ein flat brun fisk med raude flekkar. Ho er vanlegvis høgrevendt, men det motsette førekjem rett som det er. Skrubba er ikkje så veldig stor, vanleg lengd er mellom 25 og 40 cm. Ein kjenner likevel til individ som har målt oppe i ein meter og har vegd 7 kg.

Utbreiing 
Skrubba er mellom dei mest tilpasningsdyktige flyndreartane, og lever frå Nord-Noreg og den vestrussiske kysten til heilt inst i Middelhavet. Ho er særs hardfør overfor både temperatur og saltinnhald, og vert ofte observert langt oppe i elvar.

Nytteverdi 
I Noreg har det aldri vore noko særleg fangst av skrubbe, men i landa rundt Austersjøen har ho vore ein vanleg matfisk.

Kjelder 
 Skrubbe i FishBase.

Fisk i Kvitsjøen
Fisk i Middelhavet
Fisk i Nordatlanteren
Fisk i Svartehavet
Flyndrefisk
Hauktjern

Hauktjern er eit tjern i Austmarka i Oslo, litt aust for nordenden av Nøklevann. På austsida av Hauktjern finst det høge bergsider veleigna til fjellklatring og fine teltplassar. Vestsida av vatnet har høge stup og djupe sprekkar. Kroktjernbekken renn inn i nordenden av vatnet og knyter Kroktjern saman med Hauktjern. Det er godt med fisk i vatnet, både abbor og ørret. Vatnet vert administert av Oslomarkas fiskeadministrasjon.

I den bratte fjellsida på vestsida av vatnet er det laga eit stort klatrefelt. Dei eldste registrerte klatrerutene her er frå 1960-talet, og klatrefeltet vart utvikla vidare frå slutten av 1980-tallet, sånn at det nå er det største klatrefeltet på bolt i regionen.

Sjå òg 

 Innsjøar i Oslo

Innsjøar i Oslo
Østmarka
Knight Online

Knight Online er eit gratis MMORPG utvikla av MGame Corporation og Noah System. For augneblinken er det mange forskjellige selskap som held spel-servarene oppe etter geografisk region. Somme er Free to Play (gratis å spele), medan andre er Pay to Play (ein må betale for å kunne spele).

I august 2006 blei ein ny ekspansjonspakke, Reign of The Fire Drake, sleppt ut. Denne inneheld drastiske forandringar i spelet; blant dei eit splitter nytt brukargrensesnitt og 10 nye spelar-/ dugleiksnivå (levels).

Kongerike 
Spelet går føre seg i to kongerike, Karus (orkar) og El Morad (menneske), som stadig er i konflikt. Ein må velje eitt av desse kongerika før ein startar spelet. Ein kan ikkje skifte kongerike igjen utan å måtte betale for ein såkalla nation transfer.

Klasser/jobbar 
Knight Online har fire forskjellige klassar (classes) for begge kongerika: Warrior, Rogue, Magician og Priest. Kvar klasse har grunnleggjande dugleikar (skills) i tillegg til 3 forskjellige dugleiks-tre som dugleikspoeng kan bli lagde til. Ein får 2 dugleikspoeng (skill points) kvar gong ein går opp i spelarnivå (level) etter nivå 10. Kvar klasse har også eit sett med meisterdugleikar. Meisterdugleiks-poeng får ein ved å fullføre visse oppdrag (quests) etter nivå 60.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside

MMORPG
Dataspel frå 2004
Planetskin

Fenomenet planetskin oppstår når reflektert sollys frå ein planet lysar opp den mørke sida til ein av månane sine. Typisk resulterer dette i at månens mørke side blir bada i eit mjukt, svakt lys. Det best kjente eksemplet på planetskin, er jordskin, som kan bli sett frå jorda når månen er ei tynn sigd. Planetskin har også blitt observert andre plassar i solsystemet, til dømes på Saturns månar.

Bakgrunnsstoff 
 Science@NASA: Jordskin  (på engelsk)
Pleonasme

Pleonasme er bruk av overflødige ord eller teikn, «smør på flesk». Døme: ridande ryttar, tidlegare erfaringar, såkalla «domenetap» (i det siste dømet kolliderer adjektivet «såkalla» med hermeteikna).

Språkteori
Retoriske figurar
Broken Column

Broken Column (engelsk språk, ei omsetjing til norsk kan vera broten søyle) er eit kunstverk som er sett opp på ulike stader i Stavanger. 23 rustne menn er sett opp frå Rogaland kunstmuseum ved Mosvatnet til eit skjer ved øya Natvigs Minde. Kvar skulptur har ei høgd på 1,95 meter, som òg er høgda til kunstnaren Antony Gormley.

Bakgrunnsstoff 

Kultur i Stavanger
Antony Gormley
Skulpturar i Noreg
Flanellograf

Flanellograf (stundom kalla flanellbrett) er eit hjelpemiddel som vert brukt til å visa fram bilete til ei forteljing som vert framstilt muntleg. Det består av ein flanellduk som er festa til eit brett eller – meir uvanleg – til ei ramme.

Bruk 
Flanellografen har gjerne ein bakgrunnsfarge som høver til forteljinga. Svært ofte vert det nytta grøn flanell, fordi denne fargen er ein høveleg visuell bakgrunn for figurar som skal illustrera ei rekkje ulike forteljingar. Papir- eller pappfigurar av personar eller ting vert plasserte på brettet og flytta omkring etter som forteljinga går fram. Baksida av desse figurane er kledd med enten flanell eller eit anna materiale som lett kan festa seg til flanellbakgrunnen.

Tilknyting til kristen verksemd 
Flannellografar har vore og er eit populært hjelpemiddel ved framstilling av forteljingar frå Bibelen til born på sundagsskular. I vårt land har flanellografen nesten berre vore bruka til undervising av mindre born, og oftast i kristen samanheng, som nemnt i sundagsskular eller i andre mindre barnegrupper. Dette har nok sin bakgrunn i at hjelpemiddelet har vore rimeleg, enkelt i bruk, og har gjeve eit meir levande bilete til forteljingane det illustrerer.

Kjelder 
 Balmer, Randall. «Flannelgraph» i Encyclopedia of Evangelicalism. Westminster John Knox Press, 1st edition, 2001. p. 221.

Pedagogiske hjelpemiddel
Vlad III Dracula

Vlad Ţepeş (1431 - 1476) også kjend som Vlad den III Ţepeş var ein hospodar/gospodar (fyrste) av Vallakia,som no er ein del av Romania. Tilnamnet Ţepeş tyder spiddaren på rumensk. Han var fødd i Transsilvania, som den gongen var ein del av det ungarske kongeriket. Han var fyrste i fleire omgangar på 1400 talet, og fekk tilnamnet sitt av di han hadde for vane å spidde folk på lange trepåler i endetarmen, slik at dei døydde langsamt og smertefullt. Han er den historiske figuren bak draculalegenden, endå namnet Dracula (tyder djevelen eller draken) var tilnamnet til faren hans. Vlad tepes var ikkje vampyr, men då Bram Stoker skreiv boka si um Dracula, då blanda han saman Vlad tepes med vampyrlegendene på Balkan, og slik var den Dracula, som vi kjenner, skapt.

Legender
Romania
Filip Vujanović

Filip Vujanović () er ein montenegrinsk politikar, og president i Montenegro frå 22. mai 2003 til 20. mai 2018. Før det var han fungerande president frå 25. november 2002. Han vann presidentvalet 11. mai 2003 med 63 % av røystene, etter at to tidlegare presidentval vart underkjente grunna for låg valdeltaking. Før det tredje presidentvalet vart lova endra, slik at ei valdeltaking på over 50 % ikkje lenger var naudsynt.

Vujanović var tilhengar av sjølvstende for Montenegro, og då landet erklærte sjølvstende i mai 2006 vart han den første presidenten i den sjølvstendige republikken Montenegro.

Den 6. april 2008 vart han gjenvald for ein ny presidentperiode med 51,9 % av røystene i første valomgang.

Montenegrinske presidentar
Statsministrar i Montenegro
Folk frå Beograd
Kjekkas-rap

Kjekkas-rap er eit omgrep om den bergenske hiphop-scena si norske gangsta-rap-avart. Uttrykket vart skapt av platemeldaren Øyvind Holen i 2004 i samband med mixteipen "Frykt og avsky i Bergen" med Tier'n & Lars, og har seinare vorte hengande først og fremst på musikken til hiphopkollektivet ATP.

Omgrepet vert stort sett brukt om rapmusikk frå Bergen, men folk som Kleen Cut har òg nytta det i omtale av musikken sin.

Kjenneteikn 
Kjekkas-rappen er, som mange andre skandinaviske rap-sjangrar, inspirert av rapmusikk frå både Austkysten, Vestkysten og Sørstatane. Tekstmessig dreiar han seg mykje om å kjekka seg og framstå som kul, men ei rekke songar har òg vorte laga om personlege problem og ting artisten uroar seg over.

Musikalsk er kjekkas-rappen allsidig, men dei tendenserar til å bruka synthbeats oftare enn samplebasert produksjon.

Viktige kjekkas-rap-artistar 
 Tier'n & Lars
 Vågard
 A-Laget
 Broder Jo & Jonas V

Lenkjer 
 Intervju med Lars (Tier'n & Lars)
 ATP Music si heimeside 

Hiphop
Norsk hiphop
Milo Đukanović

Milo Đukanović () er ein montenegrinsk politikar og president i Montenegro. Han var statsminister i Montenegro frå februar 1991 til februar 1998, 2003 til 2006 og februar 2008 til desember 2010, og frå 2012 til 2016. Han var president i Montenegro frå januar 1998 til november 2002 og igjen frå mai 2018.

Đukanović var ein sterk forkjempar for sjølvstende for Montenegro, noko han oppnådde i juni 2006. I november same året gjekk han av som statsminister, sjølv om partiet hans nettopp hadde vunne parlamentsvalet. Han erklærte at han hadde fått nok av politikk, og ville prøva seg som forretningsmann. 31. januar 2008 gjekk etterfylgjaren hans, Željko Šturanović, av av helsegrunnar, og Đukanović kom tilbake som statsminister for ein tredje periode.

Montenegrinske presidentar
Statsministrar i Montenegro
Kjevelause fiskar

Kjevelause fiskar (Agnatha/Cyclostomata) er ei gruppe virveldyr som består av rundt 72 artar niauge (Cephalaspidomorphi) og slimålar (Myxini). Gruppa vert òg kalla rundmunnar, og er den mest primitive gruppa virveldyr. Dei lever i kjølig vatn i heile verda, og i Noreg finst fem artar.

Dei kjevelause fiskane er ikkje lenger rekna som ei monofyletisk gruppe, sidan ein reknar med at niauge er nærare i slekt med virveldyr med kjevar enn dei er med slimålane. Dette kan ein sjå mellom anna på at slimålane manglar ryggvirvlar og teknisk sett ikkje er virveldyr. Mange forskarar snakkar difor om kraniatar eller «kraniedyr» i staden for vertebratar.

Skildring 
Kjevelause fiskar er avlange, åleliknande fiskar som i tråd med namnet sitt manglar kjevar. I staden har dei runde munnar med ru tunger, men utan tenner. Skjelettet er svakt og i brusk, men nokre utdøydde artar hadde eit heildekkande kroppspanser. Dei færraste artane har finnar, og dei få som har det har berre på ryggen. Derimot har dei høgt utvikla respirasjonsapparat; ei rekke gjellekammer ligg attmed tarmen og har direkte samband med fisken si overflate. I motsetnad til dei fleste andre fiskane manglar dei skjel, og er i staden dekt med slim.

Immunforsvar 
Til skilnad frå ryggradsdyr med kjevar har ikkje kjevelause fiskar immunoglobulin. I staden nyttar dei variable lymfocyttreseptorar. Variable lymfocyttreseptorar er dei eldste kjende reseptorane frå eit adaptivt immunsforsvar og dei einaste kjende antigenreseptorane som ikkje baserer seg på immunoglobulin.

Utvikling 
Kjevelause fiskar var dei første ekte vertebratane som oppstod, allereie for over 500 millionar år sidan. Ein reknar med at alle virveldyr stammar frå den vesle fisken Haikouichthys, som sannsynlegvis var i nær slekt med niauga og levde i kambriumtida.

I ordovicium og silur eksisterte det eit stort utval pansra rundmunnar i alle verdshava. Desse utvikla seg til bruskfisk og beinfisk, vart utkonkurrerte og døydde ut i devontida. Sidan då har kjevelause fiskar hovudsakleg vore åleliknande åtseletarar og parasittar.

Systematikk 
 Klasse Myxini: Slimålar
 Klasse Cephalaspidomorphi: Niauge
 Petromyzontiformes

Artar i Noreg 
 Slimål (Myxine glutinosa)
 Havniauge (Petromyzon marinus)
 Elveniauge (Lampetra fluviatilis)
 Bekkeniauge (Lampetra planeri)
 Arktisk niauge (Lampetra japonica)

Kjelder 
 Norges dyr, Cappelen 1992

 Engelsk Wikipedia
Kjevemunnar

Kjevemunnar (Gnathostomata) er eit samleomgrep for virveldyr som har kjevar, det vil seia alle virveldyr unnateke slimålar og niauge. 

Virveldyr
Krypdyr

Krypdyr eller reptil er ein klasse virveldyr med ca 8000 artar i 4 ordenar. Dei var dei første virveldyra som utvikla egg som klarte seg utan vatn, og utvikla seg for omkring 300 millionar år sidan.

Skildring 
Krypdyr finst i mange ulike variantar, som alle har det til felles at dei er vekselvarme og har tørr hud kleidd med hornplater eller -skjel. Dei er utbreidd i alle slags biotopar i heile verda, og alle saman (sjølv dei havlevande) pustar med lunger.

Reptilane formeirar seg ved indre befruktning og legg egg. I egga ligg fosteret i ei væskefylt pose med ei amnionhinne og eit læraktig skal utanfor. Nokre artar skjelkrypdyr før levande ungar, men det er fordi egga ligg inne i kroppen (ofte utan skal) heilt til fosterutviklinga er ferdig.

Utvikling 
Krypdyra stammar frå amfibiane, som dei skilde seg ut frå for om lag 300 millionar år sidan. Det eldste kjende krypdyret vert kalla Hylonomus og høyrde med i underklassen Anapsida, som vert kjenneteikna av massive hovudskallar utan opningar for anna enn augo, nasebor, munn og ryggrad.

Tidleg i utviklinga skilde klassen seg i tre ulike underklassar. To av dei har overlevd fram til i dag. I tillegg til anapsidane (i dag representert ved skjelpadder) reknar ein med diapsidane (i dag krokodillar, skjelkrypdyr og bruøgler) og synapsidane (som seinare utvikla seg til pattedyra).

Dei mest kjende forhistoriske krypdyra var dinosaurane, som høyrde til diapsidane og døydde ut for 65 millionar år sidan. Det er brei semje om at fuglane utvikla seg frå denne gruppa for om lag 150 millionar år sidan.

Utbreiing 

Krypdyr finst i heile verda, men er mest utbreidd i tropiske og subtropiske strok. Ein kan finna dei i dei aller fleste biotopar, frå tørre ørkenar til ope hav. I Noreg finst fem artar: Hoggorm, buorm, firfisle, stålorm og slettsnok. I tillegg førekjem det ein sjeldan gong at havskjelpadder som uekte karett og havlærskjelpadde driv i land i norske farvatn.

Klassifisering 
Krypdyra vert rekna som ei parafyletisk gruppe, det vil seie at organismane i gruppa ikkje naudvendigvis er nærare i slekt med kvarandre enn med medlemmar av andre grupper. T.d. er krokodillane nærare i slekt med fuglar enn med andre reptil.

 Reptilia eller Sauropsida
Parareptilia
Mesosauridae (utdøydd)
Procolophonomorpha (utdøydd)
 Diapsida
Lepidosauromorpha
Ichthyopterygia? (fiskeøgler (utdøydd))
 Sauropterygia? (svaneøgler (utdøydd))
 Lepidosauria
 Sphenodontia (bruøgler)
 Squamata (skjelkrypdyr: slangar, øgler og ormeøgler)
 Archelosauria
Testudines (skjelpadder)
Archosauria
Crocodilia (krokodiller)
Pterosauria (flygeøgler (utdøydd))
Dinosauria (dinosaurusar (utdøydd))
Saurischia (utdøydd)
Fuglar Aves
Ornitischia (utdøydd)

Sjå òg 
 Søvn hjå dyr

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Norges dyr, Cappelen 1992
 Krypdyr, engelsk wikipedia
 Synapsidar, engelsk wikipedia
Nordfirfisle

Nordfirfisle (Lacerta vivipara eller Zootoca vivipara) er ei lita, tilpasningsdyktig øgle som reknast som verdas nordlegaste krypdyr. Ho er utbreidd i heile det tempererte Europa utanom Middelhavsområdet, i tillegg til store delar av nordlege Asia. Ho finst i heile Noreg, bortsett frå delar av Nordland og Vestlandet.

Kjenneteikn og åtferd 
Firfisla er eit lite krypdyr med korte bein. Den flattrykte kroppen er vanlegvis under 10 cm lang, halen er vanlegvis lengre. Vanlegvis er ho brun med eit par mørke og kvite stripar på oversida, nyfødde ungar er mørkare.

Nordfirfirsla lever hovudsakleg av insekt, tusenbein og edderkoppar, som ho jaktar etter på bakken. I kaldt vêr kan ein ofte observera dei sola seg på fuktige stadar med mykje vegetasjon. Arten er svært rask.

Kjelder 
 Norges dyr, Cappelen 1992.

Øgler
Opplysningsvesenets fond

Opplysningsvesenets fond er ein av dei største grunneigarane i Noreg. Fondet eig m.a. 45 prestegardar, 440 prestebustader, store (900 000 dekar) skogareal og om lag 11 500 festetomter.

Opplysningsvesenets fond skal tilgodesjå kyrkjelege føremål i samsvar med Grunnlovas paragraf 106 og ein eigen lov om Opplysningsvesenets fond. Fondet er eit sjølvstendig rettssubjekt som eig både dei eigedomane fondet består av og finanskapitalen på ca. 1,5 mrd. kroner.

Opplysningsvesenets fond er underlagt Kultur- og kyrkjedepartementet og blir forvalta av eit eige forvaltningsorgan.

Norske statsetatar
Skipingar i 1821
Niaugo

Niaugo er ei gruppe kjevelause fiskar som vert kjenneteikna av manglande kjevar og sju karakteristiske gjelleopningar på kvar side. På verdsbasis er det registrert om lag 40 artar, i Noreg finst 4 av dei.

Skildring 
Niaugo er små fiskar som liknar ålar ved å ha runde, avlange kroppar utan andre finnar enn på ryggen og halen. Dei største artane vert nesten halvannan meter lange, medan dei minste er ein tiandedel så store. Niauga skil seg frå slimålen ved dei sju gjelleopningane det har på kvar side av kroppen. Desse har gjeve opphav til namnet, sidan dei saman med nasebora og augo gjev dyret ni laterale kroppsopningar («augo») på kvar side.

Utbreiing 
Niauga trivst best i kaldt eller temperert vatn, og finst praktisk talt ikkje i tropane. Det er særleg larvane som er vare overfor høge temperaturar, sidan dei døyr om det vert særleg varmare enn 28-30 gradar celcius. Derimot er dei ganske hardføre i høve til saltinnhald; ein treffer på niaugo overalt frå ferskvatn til det særs salte Kaspihavet. Nokre artar er anadrome (vandrar mellom ferskvatn og saltvatn) og andre er stasjonære i ferskvatn.

I Noreg finst fire artar niauga, som alle høyrer til i niaugefamilien Petromyzontidae: Havniauge, bekkeniauge, elveniauge og arktisk niauge.

Formeiring 
Niaugo gyt i ferskvatn på stader med stabil oksygentilstrøyming. Talet på egg ligg mellom 1000 og 300000 avhengig av art, og dei fleste legg dei i eigne gytegroper. Alle dei vaksne individa døyr kort tid etter gytinga.

Kjelder 

Norges dyr, Cappelen 1992

 |
Kjevelaus fisk
Erik Axel Karlfeldt

Erik Axel Karlfeldt, opphavleg Erik Axel Eriksson, (), var ein svensk poet og forfattar. Han var fødd i Karlbo i Dalarnas län, og døydde i Stockholm. Erik Axel Karlfeldt var medlem av Svenska Akademien frå 1904, og fast sekretær der frå 1913. I 1931 fekk han Nobelprisen i litteratur posthumt.

Utgjevingar 
 Vildmarks- och kärleksvisor (1895)
 Fridolins visor (1898)
 Fridolins lustgård och Dalmålningar på rim (1901)
 Lustgården
 Nu öppnar nattglim sin krona
 Längtan heter min arvedel
 Dina ögon äro eldar
 Flora och Pomona (1906)
 Flora och Bellona (1918)
 Hösthorn (1927)

Sjå òg 
 Karlfeldtsamfundet

Bakgrunnsstoff 
 Erik Axel Karlfeldt på Prosjekt Runeberg

Nobelprisen i litteratur
Medlemmar av Svenska Akademien
Svenske nobelprisvinnarar
Svenske forfattarar
Svenskspråklege forfattarar
Elevar ved Universitetet i Uppsala