Kuwait by

Kuwait by (arabisk مدينة الكويت) er hovudstaden og største byen i Kuwait. Han har eit folketal på 2,1 millionar innbyggjarar i storbyområdet. Byen er det politiske, kulturelle og økonomiske senteret i Kuwait. Han vert også rekna som ein global by. Byen vert tent av Kuwait internasjonale lufthamn, Mina Al-Shuwaik (Shuwaik hamn) og Mina Al Ahmadi (Ahmadi hamn).

Historie

Tidleg historie
I 1613 vart Kuwait by grunnlagd. I 1716 slo bani utubar seg ned i Kuwait. Då utubane kom til området, var Kuwait berre busett av få fiskarar og var hovudsakleg berre ein fiskelandsby. På 1700-talet blømde Kuwait og vart raskt det viktigaste handelssenteret for gjennomfart av varer mellom India, Muscat, Bagdad og Arabia. Midt på 1700-talet hadde Kuwait alt etablert seg som ein del av den store handelsruta frå Persiabukta til Aleppo.

Under den persiske kringsetjinga av Basra, i 1775–79, søkte irakiske kjøpmenn tilflukt i Kuwait og vart delvis medverkande til å utvide båtbygginga og handelsaktiviteten i Kuwait. Resultatet av dette var at sjøhandelen til Kuwait auka kraftig. Mellom åra 1775 og 1779 gjekk indiske handelsruter til Bagdad Aleppo, Smyrna og Konstantinopel via Kuwait. Det britiske austindiske kompaniet vart avleidd til Kuwait i 1792. Det britiske austindiske kompaniet sikra sjørutene mellom Kuwait, India og austkysten av Afrika. Etter persarane trekte seg ut av Basra i 1779, fortsette Kuwait å trekkje handel bort frå Basra.

Kuwait var eit senter for båtbygging i Persiabukta. Seint på 1700-talet og på 1800-talet var det fartøy laga i Kuwait som førte det meste av varene mellom India, Aust-Afrika og Raudehavet. Kuwaitiske fartøy var kjende over heile Indiahavet. Regional geopolitisk turbulens var medverkande til aukande velstand i Kuwait på andre halvdel av 1700-talet. Kuwait vart velståande på grunn av ustabiliteten i Basra seint på 1700-talet. Seint på 1700-talet fungerte Kuwait delvis som ei trygg havn for kjøpmenn i Basra som flykta frå osmansk forfølgjing. I følgje Palgrave fekk kuwaitarane eit rykte som dei beste sjømennene i heile Persiabukta.

1900-talet

Under styret til Mubarak Al-Sabah vart Kuwait kalla «Golfen sitt svar på Marseille» fordi dei gode økonomiske tilhøva trekte til seg mange slags folk. Tidleg på 1900-talet vart Kuwait langt mindre viktig økonomisk sett i regionen, hovudsakleg på grunn av mange handelsblokadar og depresjon i verdsøkonomien. Før Mary Bruins Allison vitja Kuwait i 1934, mista Kuwait statusen det hadde hatt i langdistansehandel. Under fyrste verdskrigen innførte Det britiske imperiet ein handelsblokade mot Kuwait fordi regenten i Kuwait støtta Det osmanske riket. Den britiske handelsblokaden gjekk hardt ut over økonmien til Kuwait.

I 1937 skreiv Freya Stark om omfattande fattigdom i Kuwait på den tida:Fattigdomen har breitt om seg i Kuwait i langt større grad enn då eg vitja staden for fem år sidan, både til sjøs, der perlehandelen framleis er i tilbakegang, og på land, der blokaden til Saudi-Arabia no går ut over kjøpmennene.
Somme handelsfamiliar forlét Kuwait tidleg i 1930-åra på grunn av dei harde tidene. Då det vart oppdaga olje i 1937, var dei fleste av innbyggjarane i Kuwait i fattigdom.

Gullalderen (1946–82)

Frå 1946 til 1982 opplevde Kuwait aukande velstand driven av olje og liberal atmosfære. På folkemunne vert åra mellom 1946 og 1982 kalla «Gullalderen». I 1950 vart det sett i gang store offentlege anleggsprosjekt som betra levestandarden til kuwaitarane. I 1952 var landet blitt den største oljeeksportøren i Perisabuktområdet. Denne massive veksten trekte til seg mange utanlandske arbeidarar, særleg frå Palestina, Egypt og India. I juni 1961 vart Kuwait sjølvstendig då det britiske protektoratet enda og sjeik Abdullah Al-Salim Al-Sabah vart emir. Etter den nye grunnlova, heldt Kuwait det første parlamentsvalet sitt i 1963. Kuwait var den første av golfstatane som oppretta ei grunnlov og eit parlament. 

I 1960- og 1970-åra var Kuwait det mest utvikla landet i regionen. Kuwait var ein pioner i Midtausten innan diversifisering av inntektene dei fekk frå oljeeksporten. Den kuwaitiske investeringsfondet er det første statlege investeringsfondet i verda. Frå 1970-åra og frametter, scora Kuwait høgast av alle dei arabiske landa på Human Development Index. Kuwait universitet vart skipa i 1966. Teaterindustrien i Kuwait var velkjend gjennom heile den arabiske verda.

I 1960- og 1970-åra vart pressa i Kuwait skildra som den friaste i verda. Kuwait var ein pioner innan den litterære renessansen i den arabiske regionen. I 1958 vart magasinet Al Arabi publisert første gongen og vart det mest populære magasinet i den arabiske verda. Mange arabiske forfattarar flytta til Kuwait på grunn av ytringsfridomen her, som var større enn andre stader i den arabiske verda. Kuwait vart ein fristad for forfattarar og journalistar frå alle stader i Midtausten. Den irakiske diktaren Ahmed Matar forlét Irak i 1970-åra og søkte tilflukt i det meir liberale miljøet i Kuwait.

Det kuwaitiske samfunnet omfamna liberale og vestlege haldningar gjennom 1960- og 1970-åra. Dei fleste kuwaitiske kvinner gjekk ikkje med hijab i desse åra. På Kuwait universitet var miniskjørt meir vanleg enn hijab.

1980-åra til i dag 
Tidleg i 1980-åra opplevde Kuwait ei stor økonomisk krise etter Souk Al-Manakh-krakket og fall i oljeprisen.

Under Iran-Irak-krigen støtta Kuwait Irak. Gjennom 1980-åra var der fleire terroråtak i Kuwait, mellom anna bombingane i Kuwait i 1983, kapring av fleire fly frå Kuwait Airways og attentatforsøk mot emir Jaber i 1985. Kuwait var eit regionalt senter for vitskap og teknologi i 1960- og 1970-åra, og fram til tidleg i 1980-åra, og den vitskaplege forskingssektoren leid kraftig av desse terroråtaka.

Etter Iran-Irak-krigen enda, avslo Kuwait eit irakisk krav om å ettergje ei gjeld på 65 milliardar amerikanske dollar. Ei økonomisk rivalisering følgde mellom dei to landa etter Kuwait auka oljeproduksjonen sin med 40 %. Spaninga mellom dei to landa auka ytterlegare i juli 1990, då Irak klaga til OPEC og hevda at Kuwait stal olje frå eit felt nær grensa med å bore på skrå frå Rumaila-feltet.

I august 1990 invaderte og annekterte irakiske styrkar Kuwait. Etter ei rekkje mislykka diplomatiske forhandlingar, leia USA ein koalisjon for å fjerne dei irakiske styrkane frå Kuwait, i det som er blitt kjend som Golfkrigen. Den 26. februar 1991 klarte koalisjonen å drive dei irakiske styrkane bort. Då dei trekte seg ut sette irakiske styrkar oljebrunnar i brann med ein brente jords-taktikk. Under den irakiske okkupasjonen vart meir enn tusen sivile kuwaitarar drepne. I tillegg vart meir enn 600 kuwaitarar sakna under okkupasjonen, og kring 375 leivningar vart funnen i massegraver i Irak. 

I mars 2003 var Kuwait springbrettet for den USA-leia invasjonen av Irak. Då emir Jaber døydde, tok Saad Al-Sabah over etter han, men han vart fjerna etter ni dagar av det kuwaitiske parlamentet på grunn av dårleg helse. Sabah Al-Sabah vart svoren inn som emir. I 2011–2012 var det kuwaitiske demonstrasjonar med ønske om nye reformer. Parlamentet vart oppløyst i desember 2011 på grunn av demonstrasjonar mot parlamentet. Statsministeren gjekk av.

Geografi
Kuwait by ligg ved Kuwaitbukta, ein naturleg djupvasshamn. 90 % av innbyggjarane i Kuwait bur langs denne kysten.

Klima

Kuwait by har eit varmt ørkenklima (Köppen: BWh) og er ein av dei varmaste byane i verda om sommaren. Sommartemperaturen går ofte over 45 °C, og temperaturar over 50 °C er ikkje uvanlege om sommaren, særleg i heitebølgjer. Om natta går temperaturen sjeldan under 30 °C. Om vinteren er det derimot langt kjøligare og temperaturane går ofte under 8 °C.

Det kjem ofte sandstormar om sommaren frå shamalvinden . Sandstormane kan oppstå når som helst på året, men kjem oftast om sommaren og sjeldnast på hausten.

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kuwait City» frå ,  den 5. september 2017.

Bakgrunnsstoff

 
Busetnader i Kuwait
Hovudstader i Asia
Kystbusetnader i Kuwait
Hamnebyar i Kuwait
Hamnebyar ved Persiabukta
Distrikt i Al Asimah guvernement