alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den austantarktiske innlandsisen

Den austantarktiske iskappa, innlandsisen eller iskalotten er ein av to store innlandsisar i Antarktis og den største på heile planeten. Innlandsisen ligg mellom 45 °V og 168 °E og er langt større i areal og masse enn Den vestantarktiske innlandsisen. Dei transantarktiske fjella skil dei to innlandsisane. Den austantarktiske innlandsisen kviler på ein stor landmasse, i motsetnad til Den vestantarktiske innlandsisen, som hovudsakleg ligg på berggrunn under havnivå. Den austantarktiske innlandsisen består av den tjukkaste isen i Antarktis og er på det tjukkaste 4 800 meter tjukk. Meir kjend er innlandsisen for at Sørpolen ligg her. 

Det er 29 kjende fjell i Aust-Antarktis som når ei høgd på over 2000 meter over havet.

Endringar i ismasse 
Det noverande internasjonale fokuset på global oppvarming har gjort at smeltinga av dei polare innlandsisane har fått mykje merksemd. Ein studie basert på gravitasjonsendringar i Den austantarktiske innlandsisen indikerer at isen mistar masse med ein rate på 57 milliardar tonn is per år og at den samle antarktiske innlandsisen (inkludert Den vestantarktiske innlandsisen og kystområda) mistar masse med ein rate på 152 kubikkilometer (ca. 139 milliardar tonn) per år.

Temperaturendringar 
Avkjøling i Aust-Antarktis i 1980-åra og 1990-åra har delvis oppheva oppvarminga av innlandsisen i Vest-Antarktis, som har blitt meir enn 0,1 °C/tiår dei siste 50 åra. Den samla temperaturendringa for heile Antarktis er òg positiv med meir enn 0,05 °C/tiår sidan 1957.

Territorialkrav 

Mange land har gjort krav på delar av Antarktis. Innanfor Den austantarktiske innlandsisen har Storbritannia, Frankrike, Noreg, Australia, Chile og Argentina alle sine kravområda (stundom overlappande).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «East Antarctic Ice Sheet» frå ,  den 27. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Innlandsisar i Antarktis
Aust-Antarktis
Tromøy kyrkje

Tromøy kyrkje er ei krosskyrkje på Tromøy i Arendal kommune i Agder.

Kyrkja er frå mellomalderen, truleg frå 1100-talet. Eldst er steinkyrkjedelen i vest. Kyrkja vart forlenga mot aust i gotisk tid. I 1748–51 vart ho utvida til krosskyrkje med nye delar av tre under leiing av Ole Nielsen Weierholt, og veggene vart gjort høgre. Kyrkja fekk tårn i 1753, men det vart rive fire år seinare. Koret er i sør. Jørgen Schultz dekorerte (måla) kyrkja innvendig i 1758.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kunsthistorie.com
 Agderkultur 
 AAKS – Maskene på Tromøy kirke

Fotnotar 

Kyrkjer i Arendal
Kyrkjer i Arendal prosti
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Arendal
Valkyrkjer i 1814
45. vestlege meridianen

45. vestlege meridianen er ein lengdegrad som strekkjer seg frå Nordpolen over Nordishavet, Grønland, Atlanterhavet, Sør-Amerika, Sørishavet og Antarktis til Sørpolen. 

I Grønland definerer meridianen grensa mellom kommunane Qaasuitsup og Qeqqata på eine sida og Sermersooq på den andre, i tillegg til Nordaust-Grønland nasjonalpark.

Den 45. vestlege meridianen dannar ein storsirkel med 135. austlege meridianen.

Frå pol til pol
Frå Nordpolen og sørover til Sørpolen passerer den 45. vestlege meridianen gjennom: S

{| class="wikitable plainrowheaders"
! scope="col" width="115" | Koordinatar
! scope="col" | Land, territorium eller havområde
! scope="col" | Merknad
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Nordishavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Lincolnsjøen
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
| Nansen Land
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | J.P. Koch-fjorden
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
| Freuchen Land
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Nordenskiöldfjorden
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
| Øya Nares Land
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Victoriafjorden
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" |
| C. H. Ostenfeld-breen (C. H. Ostenfeld Gletscher)
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlanterhavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
| Maranhão - Mirinzaløya
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlanterhavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-valign="top"
| 
! scope="row" | 
| Maranhão Piauí — frå  Bahia — frå  Minas Gerais — frå  São Paulo — frå 
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlanterhavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Sørishavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-valign="top"
| 
! scope="row" | Sør-Orknøyane
| Powell Island — kravområde for både  (Tierra del Fuego-provinsen) og  (Britisk Antarktis)
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Sørishavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-valign="top"
| 
! scope="row" | Antarktis
| Kravd av både  (Argentinsk Antarktis) og  (Britisk Antarktis])
|-
|}

Sjå òg
44. vestlege meridianen
46. vestlege meridianen

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «45th meridian west» frå ,  den 27. januar 2014.  

45°V
v045 vestlege meridinan
Gaustad kapell

Gaustad kapell er eit kapell i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal. Kapellet vart innvigd 17. juni 2001. Ei stifting står for drifta.

Kjelder
 Hustadvika kyrkjelege fellesråd
 Eide kyrkjelyd

Fotnotar

Kyrkjer i Hustadvika
Norske kyrkjer frå 2001
Langøy kapell

Langøy kapell er ei langkyrkje av tre på Langøya i Averøy kommune i Møre og Romsdal.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Bilete frå kapellet
 

Kyrkjer i Averøy
Norske kyrkjer frå 1935
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kulturminne i Averøy
Herre kyrkje

Herre kyrkje er ei langkyrkje i Bamble kommune i Vestfold og Telemark fylke.

Kyrkja vart teikna av Haldor Børve, oppført av byggmeister Thowsen og innvigd 1. november 1905. Fram til 1997 vart ho titulert som kapell.

Det kom kyrkjegard på staden i 1898. I dag er det to atskilte kyrkjegardsstykkje.

Kjelder 
 
 
 
 
 Bamble kyrkjelege fellesråd

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Bamble
Kyrkjer i Bamble prosti
Norske kyrkjer frå 1905
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Bamble
Haldor Børve
Skåtøy kyrkje

Skåtøy kyrkje er ei langkyrkje frå 1862 i Kragerø kommune i Vestfold og Telemark. Kyrkja er stor — om lag 800 sitjeplassar — og kom til i et tid då det budde meir folk på øyene utanfor Kragerø enn i dag.

Kjelder
 Kragerø kyrkjelege fellesråd 
 
 Kyrkjesøk

Bakgrunnsstoff

Fotnotar

Kyrkjer i Kragerø
Kyrkjer i Bamble prosti
Norske kyrkjer frå 1860-åra
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Kragerø
1. austlege meridianen

1. meridianen aust for nullmeridianen er ei lengdegradslinje eller meridian som strekkjer seg frå Nordpolen over Nordishavet, Atlanterhavet, Europa, Afrika, Sørishavet og Antarktis til Sørpolen.

Den 1. austlege meridianen dannar ein storsirkel med den 179. vestlege meridianen.

Frå pol til pol
Frå og med Nordpolen og sørover til Sørpolen går den 1. austlege meridianen gjennom:

{| class="wikitable plainrowheaders"
! scope="col" width="125" | Koordinatar
! scope="col" | Land, territorium eller hav
! scope="col" | Merknader
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Nordishavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlanterhavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Nordsjøen
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
| England, går gjennom Stowmarket i Suffolk (ved )
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Nordsjøen
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
| England, går like vest for Whitstable i Kent (ved )
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Den engelske kanalen
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Middelhavet
| style="background:#b0e0e6;" | Går like vest for øya Ibiza (ved )
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-valign="top"
| 
! scope="row" | 
| Ein del av grensa med Burkina Faso går parallelt til meridianen, kring 1 km mot vest
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| 
! scope="row" | 
|
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Atlanterhavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| style="background:#b0e0e6;" | 
! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | Sørishavet
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
! scope="row" | Antarktis
| Dronning Maud Land, kravd av 
|-
|}

Sjå òg
2. austlege meridian
Nullmeridianen

e001. austlege meridianen
Kvitfjellet i Ringebu

Kvitfjellet er eit fjell i Ringebu kommune i Innlandet. Fjellet ligg på vestsida av Gudbrandsdalen om lag 50 km nord for Lillehammer.

Kvittfjell er 1044 moh. Fjellet er bygd ut med hytter, hotell og alpinanlegg.

Kjelder 

Fjell i Innlandet
Geografi i Ringebu
Fondsbu

Fondsbu er ei turisthytte i Jotunheimen som ligg 1065 m.o.h. Hytta ligg i Eidsbugarden i Vang kommune i Oppland, ved enden av fylkesveg 252.

Hytta er eigd av Den Norske Turistforening (DNT), har 100 senger og personell i sesongen. Utanom sesongen kan ein tinge fast opphald hjå styret.

Fondsbu vart oppført i 1932 under namnet «Den glade vandrer», og var då ein del av Eidsbugarden Hotell. Hytta opna som DNT-hytte i 1993.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Turisthytter i Vang
Skipingar i 1932
Fannaråkhytta

Fannaråkhytta er ei turisthytte i Luster kommune i Vestland. Hytta ligg på toppen av Fannaråki, og er den høgst liggjande turisthytta i Noreg på 2065 m.o.h. Her er 32 sengeplassar og hytta er berre open frå siste helga i juni til siste i august/fyrste i september. Hytta er eigd av Den Norske Turistforening (DNT).

Fannaråkhytta består av to hytter, ein stall, utedo og proviantbu. Den fyrste hytta vart bygd i 1926 i samarbeid med Vervarslinga på Vestlandet. Ho hadde to rom, eitt av dei med to køyer for turistar. I åra 1933–34 bygde DNT ei eiga hytte samtidig som Vervarslinga utvida si hytte. Den gamle vêrstasjonen, som var bemanna året rundt fram til 1978, vert no brukt til overnatting, medan den opphavlege turistforeningshytta vert brukt til opphaldsrom og servering. I rekordåret 2008 hadde Fannaråkhytta 1800 overnattingar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Fannaråkhytta 

Turisthytter i Luster
Skipingar i 1926
Liomseter

Liomseter er ei turisthytte i Gausdal kommune i Innlandet. Hytta ligg nordvest for Ormtjernkampen nasjonalpark, om lag 915 m o.h. 

Hytta høyrer til Den Norske Turistforening (DNT).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Liomseter hjå DNT 

Turisthytter i Innlandet
Byggverk i Gausdal
Samferdsle i Gausdal
Vélo-Vókha

Vélo-Vókha (gresk Βέλο-Βόχα) er ein kommune i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Vélo-Vókha ligg ut mot Korintbukta vest for Korint.

Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Vélo
 Vókha
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Velo-Vokha
Velo-Vokha
Zevgolatió

Zevgolatió (gresk Ζευγολατειό) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas og hovudsete i kommunen Vélo-Vókha.

Referansar 

Zevgolatio
Koparbeltet

Koparbeltet er den største sedimentære koparførekomsten i verda og finst i eit område på 10 000-12 000 km² i Zambia og Kongo.

Koparførekomsten har gjeve namnet Copperbelt til ein provins i sentrale Zambia, som har ei rekkje kopargruver rundt byane Ndola, Kitwe, Chingola, Luanshya og Mufulira.

Koparutvinninga byrja for over 1000 år sidan og vart utført av slavar fram til 1903. I Zambia vart den første britiske gruva etableret ved Ndola i 1909 då jarnbana frå Cape Town nådde dit.

Koparmalmen opptrer som chalcocitt, bornitt, chalcopyritt og pyritt. Malmen inneheld òg kobolt-, nikkel-, bly- og uranhaldige mineral. Dessutan finst oksida cupritt, azuritt og malakitt. Malmen opptrer i sandstein, konglomerat og organisk skifer. Truleg vart malmen danna i tropiske laguner med mykje organisk material og oppkonsentrert ved forkastingsaktivitet og metamorfose.

Kjelder
 Askheim, Svein. (12. juli 2009). Kobberbeltet. I Store norske leksikon. Henta 28. januar 2014.

Gruvedrift i Den demokratiske republikken Kongo
Gruvedrift i Zambia
Zambisk geografi
Kongolesisk geografi
Zambisk geologi
Kongolesisk geologi
Kopar
Kongobassenget

Kongobassenget er eit sedimentasjonsbasseng som stort sett dekker Kongo. Bassenget omfattar Kongoelva og nedbørsområdet til elva. Kongoelva får øvst tilsig frå Det etiopiske høglandet med blant anna elvane Zambesi, Uele og Ubangi. I midtre delar av Kongoelva får ho tilsig frå Lualabaelva. Kongoelva renn ut i Guineabukta i Atlanterhavet. Kongobassenget er bevokst med tropisk regnskog.

Kjelder
 Askheim, Svein. (16. desember 2013). Kongobassenget. I Store norske leksikon. Henta 28. januar 2014.

 
Regionar i Afrika
Kongoelva
Ådneram

Ådneram er ei turisthytte i Sirdal kommune i Agder. Hytta ligg nordaust for Ortevatn øvst i Sirdalen, 570 m o.h. Det er to hytter med totalt 61 sengeplassar. 

Den største hytta vart bygd i 1964, og er open for teneste i påsken og blir elles leigd ut til grupper. Hytta høyrer til Stavanger Turistforening.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 UT.no om Ådneram

Byggverk i Sirdal
Samferdsle i Sirdal
Skipingar i 1964
Turisthytter i Agder
Østerbø

Østerbø er eit område øvst i Aurlandsdalen i Aurland kommune i Vestland. Her ligg to turisthytter ved fylkesveg 50, Østerbø Fjellstove og Østerbø Turisthytte.

Østerbø Fjellstove har 176 senger og Østerbø Turisthytte har 100 senger. Begge hyttene høyrer til Den Norske Turistforening. Hyttene var opphavleg gardar, som på grunn av vanskeleg tilkomst fekk ha ein eigen kyrkjegard. I dag finst kyrkjegarden framleis.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Østerbø Turisthytte

Aurland kommune
Turisthytter i Vestland
Gondolbane

Gondolbane er ei taubane som nytter gondolar, altså kabinar i form av heilt innelukka rom, for å transportere personar eller gods. Dei fleste taubanene som frakter turister opp på fjelltoppar og til andre uvegsame stadar av interesse, er laga som gondolbaner, til dømes Ulriksbanen i Bergen og Hangursbanen på Voss.

Sjå òg
Taubane

Taubane
Fargreier
Vélo

Vélo (gresk Βέλο) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Vélo inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Vélo-Vókha.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Vélo 8 061 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3 096 innbyggjarar.

Referansar 

Velo
Velo
Velo
Vókha

Vókha (gresk Βόχα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Vókha inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Vélo-Vókha.

Referansar 

Vokha
Vokha
Bawden ishaug

Bawden ishaug er ein ishaug, 15 km lang og 3,5 km brei, nær kanten av Larsenisen, 41 nautiske mil aust-søraust for Cape Alexander i Graham Land. Isen, som består av meir enn ein ishaug, vart kartlagt på ein ein flytur for British Antarctic Survey (BAS) der det vart nytta radioekkolyd frå Adelaide Island i februar 1975 og han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1985 etter John Bawden, som var med BAS frå 1971 og sidan rekneskapsansvarleg, 1973–78.

Kjelder 

Ishaugar i Graham Land
Foyn Coast
Coker ishaug

Coker ishaug er ei lita ishaug i Wordieisen, 11 km vest-nordvest for Triune Peaks på Fallières Coast. Han vart fotografert frå lufta av Ronne Antarctic Research Expedition i 1947–48 og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1958. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Walter B. Coker i U.S. Navy som var radioman, Palmer-stasjonen vinteren 1969.

Kjelder 

Ishaugar i Graham Land
Fallières Coast
Humphreys ishaug

Humphreys ishaug er ein ishaug i Mullerisen i sørvestlege part of Lallemandfjorden ved Loubet Coast i Antarktis. Han vart fotografert frå lufta av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition i 1956–57 og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1956–59. I samband med at stadnamn i området vart kalla opp etter glasiologar, vart isen namngjeven «Humphreys Hill» av UK Antarctic Place-Names Committee etter William J. Humphreys, ein amerikansk meteorolog og spesialisert på effektane av is i atmosfæren. Humphreys skreiv i lag med W.A. Bentley (som Bentley Crag er kalla opp etter) Snow Crystals, New York, 1931.

Kjelder

Ishaugar i Graham Land
Loubet Coast
Linchpin ishaug

Linchpin ishaug er ein liten ishaug nordaust for Miller ishaug, som ligg nær isfronten av Wordieisen ved Fallières Coast. Isen vart kartlagt frå U.S. Landsat-bilete, 1974-79. Han fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) fordi han spelar ei viktig rolle i oppretthalde posisjonen til isfronten, som ein observerte i 1979. Linchpin er eit engelsk ord for akselpinne.

Kjelder

Ishaugar i Graham Land
Fallières Coast
Miller ishaug

Miller ishaug er ein ishaug som er nesten 3,5 km lang og 2 km brei ved isfronten (1974) til Wordieisen, 16 nautiske mil (30 km) vest-nordvest for Triune Peaks, sør i Marguerite Bay. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), 1948–49 og  fotografert frå lufta av U.S. Navy i 1966. Han vart namngjeven i 1977 av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Richard Miller, ein sambandsmann i U.S. Navy ved Palmer-stasjonen i vinteren 1968.

Kjelder

Ishaugar i Graham Land
Fallières Coast
Napier ishaug

Napier ishaug er ein ishaug sørvest i Wordieisen, vest på Den antarktiske halvøya, 22 km nordvest for Mount Balfour. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i november 1958. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter John Napier (1550–1617), ein skotsk matematikar som fann opp logaritmar og publiserte dei første tabellane i 1614.

Kjelder

Ishaugar i Graham Land
Fallières Coast
Reynolds ishaug

Reynolds ishaug er ein liten ishaug som ligg 6 km søraust for Wade ishaug i Wordieisen på Fallières Coast. Ishaugen vart kartlagt frå U.S. Landsat-bilete, 1974-79. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1987 etter John M. Reynolds ein glasiolog i British Antarctic Survey (BAS) i 1978–83, som studerte kalvinga frå Wordieisen frå Landsatbilete.

Kjelder

Ishaugar i Graham Land
Fallières Coast
Wade ishaug

Wade ishaug er ein liten ishaug i Wordieisen, 15 km nordvest for Triune Peaks på Fallières Coast. Han vart fotografert frå lufta av Ronne Antarctic Research Expedition (RARE), 1947–48 og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), 1958. Han vart namngjeven i 1977 av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter George W. Wade jr., ein skipselektrikar i U.S. Navy ved Palmer-stasjonen, vinteren 1970.

Kjelder

Ishaugar i Graham Land
Fallières Coast
Søm kyrkje

Søm kyrkje er ei arbeidskyrkje i Kristiansand kommune i Agder.

Arkitektane Arild Lauvland og Arne Åland har samarbeidd tett med kunstnaren Kjell Nupen, som har laga glasmåleri til kyrkja. Prosjektet er kalla «Frå mørkre til lys». Som altartavle fungerer ei 1,8 meter brei biletfrise som strekker seg opp i taket og heilt bak i kyrkjesalen. Til saman har kyrkja om lag 80 kvadratmeter med glaskunst.

Kyrkjesalen kan koplast saman med kyrkjetorget utanfor, og bygningskomplekset husar òg ei lita kyrkjestove, eit kapell, aktivitetsrom, kontor mm. I kyrkjestova er ein biletvev laga av Else Marie Jakobsen.

Det er ikkje kyrkjegard på staden. Ein nyttar kyrkjegarden ved Randesund kyrkje.

Kjelder
 
 Randesund kyrkjelyd

Bakgrunnsstoff

Fotnotar

Kyrkjer i Kristiansand
Kyrkjer i Kristiansand Domprosti
Arbeidskyrkjer
Norske kyrkjer frå 2004
Kristiansand domkyrkje

Kristiansand domkyrkje er ei krosskyrkje i Kristiansand kommune i Agder.

Dette er den fjerde kyrkja på staden. Den førre rauk med i bybrannen i 1880. I 1934-35 vart interiøret restaurert under leiing av Arnstein Arneberg. Det var òg ei gjennomgripande restaurering i 1959–60 der det vart gjort om på nokre av endringane til Arneberg. Kyrkja fekk nytt orgel i 2013.

Det er ikkje kyrkjegard attmed domkyrkja. Kristiansand kyrkjegard er nokre hundre meter unna, og elles nytter ein den store kyrkjegarden ved Oddernes  kapell og kremtorium.

Bilete frå domkyrkja

Kjelder
 Agderkultur 
 Kristiansand domkirke

Bakgrunnsstoff
 
 
 Kristiansand.as

Fotnotar

Kyrkjer i Kristiansand Domprosti
Kyrkjer i Kristiansand
Norske kyrkjer frå 1885
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Kristiansand
Henrik Thrap-Meyer
Arnstein Arneberg
Øvrebø kyrkje

Øvrebø kyrkje er ei krosskyrkje frå 1800 i Vennesla kommune i Agder som avløyste ei eldre kyrkje.

Sakristiet i aust er frå 1841–42, og i 1843 vart kyrkja måla utvendig. Ho vart restaurert i 1926 og 1951–52.

Kjelder 
 
 Øvrebø historielag
 Vennesla kyrkjelege fellesråd

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Kyrkjer i Vennesla
Kyrkjer i Otredal prosti
Norske kyrkjer frå 1800
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Vennesla
Valkyrkjer i 1814
Ishaug

Ein ishaug er eit tydeleg høgdedrag i ein elles heilt flat isbrem, typisk kuppelforma med ei høgd på 100 til 200 meter over isbremmen omkring. Ein ishaug oppstår der isbremmen tek ned i ein grunnare del av havbotnen. Om grunna stikk opp over havnivå vert det derimot definert som ei øy. Isbremmen flyt over grunna og dekkjer denne heilt med is, og dannar slik ein ishaug. Spenninga i isen fører til at det oppstår bresprekker kring ishaugen.

Ei øy som ligg innanfor og er heilt dekt av ein isbrem kan òg sjå nøyaktig ut som ein ishaug. Det må utførlege målingar til for å skilje desse to geografiske landformene. 

Sjølv ishaugar typisk ligg inne i eit isbremområde, kan dei delvis vende ut mot det opne havet. Ishaugane finst berre i isbremmane i Antarktis, hovudsakleg Ronneisen. Dei største ishaugane er opp mot 200 km lange og 50 km breie og dekkjer 10 000 km². Somme ishaugar vert feilaktig kaklar øyar, men det finst òg nokre isdekte øyar i isbremmane som vert kalla ishaugar. 

Ishaugar, gruppert etter isbremmar, med klokka frå Aust-Antarktis og rundt:
Bruntisen
McDonald Ice Rumples

Lambert Glacier
Budd Ice Rumples

Shackletonisen
Green ishaug (den nordlegaste ishaugen, ved 66°21'S)
Harrisson ishaug

Rossisen
Crary ishaug (den sørlegaste ishaugen, ved 82°56'S)

Crossonisen
Davis ishaug

Bachisen
Burgess ishaug
Dvořák ishaug
Ives ishaug

George VI-isen
Martin ishaug

Wilkinsisen
Petrie ishaug
Schaus ishaug
Vere ishaug

Wordieisen
Coker ishaug
Linchpin ishaug
Miller ishaug
Napier ishaug
Reynolds ishaug
Wade ishaug

Müllerisen
Humphreys ishaug

Riiser-Larsenisen
Lyddan Island
Bawden ishaug
Gipps ishaug
Tharp ishaug

Filchner-Ronneisen
Berkner Island
Korff ishaug
Henry ishaug
Fowler ishaug
Skytrain ishaug
Doake Ice Rumples
Dott ishaug
Fletcher ishaug
Hemmen ishaug
Kealey ishaug
Kershaw Ice Rumples

Henry og Korff ishaug er dei største ishaugane med areal på kring 1 500 til 1 600 km².

Bakgrunnsstoff
Definisjon 

Ismassar
 Ishaug
Æan

Æan er ei privat turisthytte i Hol kommune i Viken. Hytta ligg på Hardangervidda, ved nordvestenden av Ossjøen, 1000 m o.h. 

Hytta ligg om lag 20 km sørvest for Dagali og har 20 senger.

Kjelder 

Hol kommune
Turisthytter i Viken
Finsehytta

Finsehytta er ei turisthytte i Ulvik herad i Vestland. Hytta ligg ved Finse stasjon på Bergensbanen, 1222 m o.h., og høyrer til Den Norske Turistforening (DNT).

Bygningen vart opphavleg oppført som prøveanstalt for flymotorar av tyskarane under den andre verdskrigen. Han vart teken over av DNT etter krigen og innreidd til turisthytte 1947–48, utvida og modernisert i 1952, 1961 og 1976. Hytta har personell i tidsrommet mars–mai og juli–september. På Finsehytta vert det arrangert brekurs om sommaren.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Finsehytta hjå DNT 

Byggverk i Ulvik
Turisthytter i Vestland