alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kyskleik

Kyskleik (av kysk, som kjem gjennom lågtysk frå latin castus, 'rein') viser til det å vera seksuelt urørt, avhaldande, eller strengt følgja normene for seksuell oppførsel i eit visst samfunn.

Kyskleik er i mange religiøse og kulturelle samanhengar ein dyd som handlar om reinleik i kropp og sjel. Uttrykket vert som oftast forbunde med å avstå frå seksuell omgang, særleg utanfor ekteskapet. Kyskleik kan oppfattast som synonymt med jomfrudom eller avhald frå all seksuell aktivitet. Mange vurderer også gifte par til å vera kyske viss dei berre har seksuell omgang med kvarandre.

Kyskleik er eit viktig element i høvisk kjærleik, som ein ofte finn i europeiske riddarromanar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Sr. Maria Hildegard Koch, I respekt for avstanden
 Det sjette bud  i Luthers store katekisme
 Early Shaker Writings Relating to Sexual Abstinence & Self Denial

Dygder
Seksualitet
Ord frå lågtysk
Oslo Nye Sparebank

Oslo Nye Sparebank var ein sparebank skipa i 1921 og som vart fusjonert med Vestlandsbanken (seinare fusjonert inn i Fokus Bank)) i 1975. Banken hadde nynorsk som forretningsmål, og var ein viktig del av dei nynorske forretningstiltaka som vart skipa i mellomkrigstida.

Banken vart skipa etter opptak frå Bondeungdomslaget i Oslo, som skaut inn halvparten av grunnfondet til sparebanken. Halvparten av forstandarskapet i banken skulle veljast blant innskytarar som òg var medlemer i Bondeungdomslaget. Bakgrunnen for den nye banken var i røynda pensjons- og sparekassenemndene i Bondeungdomslaget som vart slegne saman til ei nemnd som skulle finne ei løysing på finansspørsmål for laget og medlemene. Eldsjelene bak tiltaket ynskte å både å fremje sparetanken blant ungdomen og styrkje nynorsken i forretningslivet. I tillegg kunne ein slik nynorskbank gje eit trygt og sikkert økonomisk grunnlag for målreisinga og alle forretningstiltaka i målrørsla.

I fyrste omgang var det nok med ein liten bank som kunne ha ope nokre ettermiddagar i veka. Det var ein sparebank til ålmennyttige føremål ein ynskte seg, og ikkje ein forretningsbank som gav utbyte til eigarane. Det var Bondeungdomslaget sjølv som førebudde saka saman med dei andre nynorskinstitusjonane og -organisasjonane i Oslo.

I 1958 var grunnfondet til banken 270 000 kr (tilsvarar 3,1 mill 2010-kroner) og rådvelemidelen 6,67 mill kr (tilsvarar 65,1 mill. 2010-kroner).

Oslo Nye Sparebanks Fond

Vestlandsbanken kjøpte opp Oslo Nye Sparebank i 1975. Kjøpssummen var 1,1 mill kr (svarer til 5,3 mill 2010-kroner), og denne summen vart til grunnkapitalen i Oslo Nye Sparebanks Fond. Fondsmidelen er i dag ca 3,5 mill kr.

Oslo Nye Sparebanks Fond har som føremål å stø slike tiltak som sparebankar plar stø, men særleg tiltak som er til bate for innflyttarar eller organisasjonane deira i Oslo eller grannekommunane. Fondet gjev berre tilskot til nynorsktiltak.

Fondet har eit styre med fire medlemer. Styret i Bondeungdomslaget i Oslo, styret i Noregs Mållag, styret i Sparebankforeningen og Kreditttilsynet peikar ut ein medlem kvar, med personleg varamedlem. Administrasjonen i Norsk Barneblad fungerer som sekretariat for fondet.

Bakgrunnsstoff 
 Oslo Nye Sparebanks Fond

Kjelder

Norske bankar
norske ungdomslag
Noregs Mållag
Oslo
Skipingar i 1921
Nedleggingar i 1975
Vladimir Smirnov

Vladimir Mikhajlovitsj Smirnov () er ein tidlegare langrennsløpar frå Kasakhstan, som blant nordmenn fekk kallenamnet «Smirre». Han debuterte internasjonalt som skiløpar under VM i Davos i 1982. Sidan har han delteke i mange internasjonale skitevlingar, og var ofte ein arg konkurrent til Bjørn Dæhlie.

Skikarriere 

Smirnov har vunne ei rekkje medaljar i karrieren sin. Under Vinter-OL 1988 i Calgary vann han sylv på 30 km og bronse på 15 km. Under Vinter-OL 1994 på Lillehammer vann han gull på 50 km - dette var Kasakhstan sin fyrste olympiske gullmedalje. Under same OL vann han sylv på både 10 km og 15 km. I 1994 vart han tildelt Holmenkollmedaljen saman med Ljubov Jegorova og Espen Bredesen for skiprestasjonane sine.

Smirnov vann også VM-gull på 30 km, 15 km og 10 km i 1995, og VM-sylv på 15 km og 10 km i 1993, samt bronse på 30 km i same meisterskapen. Han har VM-bronse på 15 km og 30 km frå 1991, samt 50 km frå 1995. Smirnov vann verdscupen samanlagt i 1991 og 1994 og har 30 einskilde sigrar i verdscupen. Han deltok også i Vinter-OL 1998 i Nagano, men har vart ein tredjeplass på 25 km den beste prestasjonen hans.

Anna 

Etter at han la opp som skiløpar var han Kasakhstan sitt medlem i IOC (den internasjonale olympiske komitéen) frå 1999 til 2001. Deretter var han medlem i IOC sin atlet-kommisjon frå 1998 til 2004. Smirnov var også leiar for kommitéen som kjempa for å få Vinter-OL 2014 til Alma Ata i Kasakhstan, men bodet vart avvist i 2006. Han har også vore ein av visepresidentane i International Biathlon Union (det internasjonale skiskytingsforbundet).

Smirnov deltok også i TV 2-programmet Gutta på tur, saman med Bjørn Dæhlie, Vegard Ulvang, Arne Brimi og Arne Hjeltnes då dei reiste på tur i Kasakhstan.

Smirnov budde i Sundsvall i Sverige frå 1991 til 2007 som svensk statsborgar med familien sin. I 2007 flytta han tilbake til Kasakhstan.

Kjelder 

Biografi på sports-reference.com 
Resultatliste hjå FIS.
Gutta på tur på Filmfront.no
Engelsk intervju på sportsillustrated.com

Denne artikkelen bygger på «Vladimir Smirnov» frå , og «Vladimir Smirnov» frå  den 27. mai 2010.  

Kasakhstanske langrennsløparar
Sovjetiske langrennsløparar
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Verdsmeistrar i langrenn
Olympiske medaljevinnarar i langrenn
Olympiske meistrar for Kasakhstan
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Kasakhstan
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sovjetunionen
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Kasakhstan
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sovjetunionen
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Sovjetiske deltakarar under vinter-OL 1988
Langrennsløparar under vinter-OL 1988
Deltakarar for SUS under vinter-OL 1992
Langrennsløparar under vinter-OL 1992
Medaljevinnarar under vinter-OL 1994
Kasakhstanske deltakarar under vinter-OL 1994
Langrennsløparar under vinter-OL 1994
Medaljevinnarar under vinter-OL 1998
Kasakhstanske deltakarar under vinter-OL 1998
Langrennsløparar under vinter-OL 1998
Jens Lauritz Arup

Jens Lauritz Arup () var ein norsk biskop, stortingsrepresentant og minister. 

Arup var fødd i Kristiansand, og vart student frå skulen i byen i 1811. Same året byrja han å studere teologi i København. Året etter mønstra han i Antwerpen på som skipssekretær på eit fransk orlogskip med dansk-norsk mannskap. Etter han kom heim i 1813 arbeidde han som huslærar fleire stader, mellom anna i Porsgrunn og på Falster i Danmark. I 1816 tok han til att med studiar, og vart cand.theol. i 1818.

År 1819 vart Arup residerande kapellan i Ullensaker. Frå 1825 til 1845 var han prest i Drammen (Bragernes). Han tok til som residerande kapellan og lærar ved Drammen skule, før han i 1832 vart sokneprest i Bragernes. I 1845 vart han stiftsprost i Kristiania, året etter biskop i same stiftet. Sommaren 1860 krona han, som primas for den norske kyrkja, i Nidarosdomen Karl IV til konge i Noreg.

Arup var i motsetning til forgjengaren i Christiania, Christian Sørenssen, ingen utprega opplysningsteolog. Han uttala i eit hyrdebrev frå 1847 si glede over at «Rationalismens matte Prosa» hadde utspela si rolle i Noreg, og han meinte prestane forkynte «klarere, enfoldigere og mere utelukkende hvad der hører til Guds rike» (Molland, s.114). Arup skal også ha utmerkt seg som kyrkjeleg administrator.

Arup representerte Drammen på Stortinget i 1836, 1836-37, 1842 og 1845. I 1836 var han formann i tollkomiteen, 1836-37 medlem av bevilgningskomiteen. Han var i 1842 formann i kyrkjekomiteen, i 1845 i kyrkjekomite nr 1. I 1845 var han også formann i trykkekomiteen.

Som politikar fekk han mykje av æra for den, etter dåtidas standard, svært liberale dissentarlova som stortinget vedtok i 1845. Om liberaliseringa av kyrkelovgjevinga skreiv han til prestane i Christiania i 1847:Vidnesbyrdet om Sanheden inden Kirkens enemærker er givet fritt; Forsvaret for den imod secteriske Afvigelser og Kjætterske Vildfarelse er alene lagt i Sandheden selv og dens rene og kraftige Forkyndelse; den verdslige Lov har borttaget sin Tvang og sin Straf. (Molland, s.185)
Han var også engasjert i spørsmålet om frihandel, og vert karakterisert som ein liberal politikar.

Arup var i 1843 medlem av ein kongeleg kommisjon om fattigvesenet. I 1859-60 var han formann i kyrkjekommisjonen. Han var medlem av dei norske interimsregjeringane 1852-53 og 1857.

Då St. Olavs Orden vart stifta 21. august 1847 vart utnemnd til riddar av ordenen. I 1853 vart han forfremja til kommandør og i 1860 mottok han storkorset. Han vart tildelt Borgardådsmedaljen i 1869.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 Biografi i Salomonsens konversasjonsleksikon 2. utgave 1915-1930
 Molland, Einar: Norges kirkehistorie i det 19. århundre, Bind I, Gyldendal 1979 ISBN 82-05-10919-2
 

Stortingsrepresentantar 1836-1838
Stortingsrepresentantar 1842-1844
Stortingsrepresentantar 1845-1847
Stortingsrepresentantar for Drammen
Biskopar i den norske kyrkja
Medaljen for borgardåd
St. Olavs Orden
Folk frå Kristiansand
Ki Sung-yong

Ki Sung-Yong, med revidert transkripsjon Gi Seong-yong () er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela for Celtic i skotsk Premier League, og for det sørkoreanske landslaget. Ki budde i Australia frå 2001 til 2005. I 2005 vende han heim til Korea og FC Seoul. I 2009 vart han kåra til årets unge asiatiske spelar. I januar 2010 drog han til Celtic for ein overgangssum på 2,1 millionar britiske pund.

Sørkoreanske fotballspelarar
Celtic-spelarar
Sørkoreanske deltakarar under sommar-OL 2012
Fotballspelarar under sommar-OL 2012
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Ole Bjørnsen

Ole Bjørnsen (Ole Bjørnsen Haukom) () var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Telemark.

Bjørnsen var son ein av gardbrukar i Lårdal. Han gjekk i lære hos biskopen i Kristiansand, og vart i 1802 skulehaldar og kyrkjesongar i Kviteseid i Telemark. Frå 1812 sat han i forlikskommisjonen i Kviteseid, tre år seinare kjøpte han garden Haukenes og busette seg der.

Bjørnsen vart innvald til Stortinget 1815-16 for Bratsbergs amt. Han var medlem av elleve komitear, mellom dei var valkomiteen, kyrkjekomiteen, om kongetiend i Østerdalen, om rikshospitalet og om lov om ettertrykk. Under forhandlingane var han ein av dei som dei andre bøndene lytta til. I spørsmålet om den såkalla Eidsvollsgarantien støtta han med kraft Wilhelm F. K. Christie sin argumentasjon for "garantien" (Nissen:115).

Etter å ha hamna på varamannsplass ved fleire stortingsval, vart Bjørnsen på ny innvald til tingsamlingane 1836 og 1836-37, sameleis i 1839 og 1842. I 1836, 1836-37 og 1839 var han i militærkomiteen, i 1842 av konstitusjonskomiteen. Han var i 1836 medlem av riksretten.

Bjørnsen var i fleire år ordførar i Kviteseid. Han var ein nær venn av Jens Zetlitz, som tileigna han 2. utgåve av Sange for den norske bondestand.

Bjørnsen døydde på garden sin i Kviteseid i 1845.

Kjelder 
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914 digital utgåve side 98
 Nissen, Bernt A.:Vårt folks historie VI. 1964

Bakgrunnsstoff 

Stortingsrepresentantar for Telemark
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar 1836-1838
Stortingsrepresentantar 1839-1841
Stortingsrepresentantar 1842-1844
Ordførarar i Kviteseid
Norske gardbrukarar
Norske lærarar
Folk frå Tokke
Lee Chung-yong

Lee Chung-Yong, med revidert transkripsjon I Cheong-yong () er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela for Bolton Wanderers i engelsk Premier League, og for det sørkoreanske landslaget. Han gjekk til Bolton frå FC Seoul for 2,2 millionar britiske pund sommaren 2009. Han debuterte for Sør-Korea sitt landslag 31. mai 2008 i ein VM-kvalifiseringskamp borte mot Jordan. Han skåra det første landslagsmålet sitt heime mot Jordan 5. september 2008.

Sørkoreanske fotballspelarar
Bolton-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Cho Won-hee

Cho Won-Hee, med revidert transkripsjon Jo Won-hui () er ein sørkoreansk fotballspelar som i 2010 spela for Suwon Bluewings i den koreanske K-ligaen på lån frå Wigan Athletic i engelsk Premier League, og for det sørkoreanske landslaget. Han var med på å vinna K-ligaen med Suwon i 2008. Han debuterte for Sør-Korea sitt landslag 12. oktober 2005 mot Iran, og skåra i den same kampen. Han var med i troppen til fotball-VM i 2006, utan å få spela. Han gjekk til Wigan i mars 2009 og ligadebuterte for klubben i den siste kampen i 2008/09-sesongen mot Stoke City. I januar 2010 gjekk han på lån til Suwon Bluewings for eitt år.

Bakgrunnsstoff

Sørkoreanske fotballspelarar
Wigan-spelarar
Ashley Cole

Ashley Cole () er ein engelsk fotballspelar. Han har spela for Chelsea i engelsk Premier League og for det engelske fotballandslaget.

Cole starta karrieren sin i Arsenal. Sommaren 2006 gjekk han til London-rivalen Chelsea i ein bytehandel der Arsenal fekk 5 millionar britiske pund pluss spelaren William Gallas. Cole har vunne Premier League to gonger med Arsenal (2002 og 2004) og éin gong med Chelsea (2010). Han debuterte for det engelske A-landslaget 28. mars 2001 i ein kamp mot Albania.

Engelske fotballspelarar
Arsenal-spelarar
Crystal Palace-spelarar
Chelsea-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2002
Spelarar i Fotball-EM 2004
Spelarar i Fotball-VM 2006
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-EM 2012
Grafikkprosessor

Ein grafikkprosessor, eller grafisk handsamingseining, er ein prosessor som er spesiallaga for å handsama 3D og/eller 2D-grafikk. Dei vert nytta i mobiltelefonar, personlege datamaskiner, arbeidsstasjonar og spelkonsollar. 

Personlege datamaskinar kan ha grafikkprosessoren innebygd på hovudkortet, eller i form av  eit ekspansjonskort, plassert i ein ekspansjonsbuss på hovedkortet. Meir enn 90 % av nye stasjonære og bærare datamaskiner har integrert GPU-prosessorar, med desse er vanlegvis ikkje like kraftige som prosessorane på sjølvstendig grafikkort.

Arkitektur 

Grafikkprosessorar har mykje høgare instruksjonsrate enn generelle mikroprosessorar. Dette er mogeleg på grunn av at dei utfører same instruksjon på fleire datasett samstundes. Denne typen arkitektur vert kalla «Single Instruction Multiple Data» (SIMD). Andre eigenskapar ved arkitekturen deira er at instruksjonsettet er tilpassa grafikkhandsaming, bruk av lokal Video-RAM (VRAM), stor datarate på bussar, relasjonsprosessering og så vidare. Mange grafikkprosessorar er fleirkjeneprosessorar, med mange SIMD-kjernar og RAM-blokker.

Historie

1970
Antic og CTIA brikka gjorde det mogleg med maskinvare kontroll av blanda grafikk og tekst modus, sprite posisjonering og visning (ei form for maskinvare blitting), og andre effektar på Atari sine 8-bit datamaskiner. Antic brikka var ein spesiell prosessor for kartlegging (i en programmerbar tyding) av tekst og grafikk data til videoutgangen. Designaren bak Antic chip, Jay Miner,  utvikla seinare grafikkbrikker for Commodore Amiga.

1980
IBM Professional Graphics Controller var ein av dei aller fyrste 2D/3D grafikkakseleratorane som var tilgjengeleg for IBM PC. Lansert i 1984, 10 år før maskinvare 3D-akselerasjon blei ein standard, den høge prisen (~ $ 4500 USD i 1984 valuta), treg prosessor (8088-2 køyrte på 8 MHz), og mangel på kompatibilitet med gjeldande kommersielle program gjort den ute av stand til å lykkast i massemarknaden.
Commodore Amiga var den fyrste datamaskina for massemarknaden til å inkludere ein blitter i sin video maskinvare, og IBMs 8514 grafikksystem var ei av dei fyrste skjermkorta til PC til å gjennomføre 2D direkte i maskinvara.
Amiga var unik for tida ved at den inneheldt det som no skulle bli anerkjent som ein full grafikk akselerator. Denne flytta praktisk talt alle video funksjonar til maskinvara, inkludert linje teikning, område fylling, blokk bildeoverføring, og ein grafikk koprosessor med sitt eige (primitive) instruksjonssett. Før dette (og ganske lang tid etter på dei fleste system) var det ofte CPU som måtte handtere alle aspekt av teikninga av skjermbilete.

Kjelder

Sjå òg 
 Grafikkort

Datagrafikk
Maskinvare
Mikroprosessorar
Niels Arntzen Sem

Niels Arntzen Sem () var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant, stortingspresident i 1830 og 1845.

Sem var fødd i Ringebu i Oppland, der faren var prest. Han vart student i 1801 og tok latinsk juridisk eksamen i 1806. Same året vart han utnemnd til stiftsoverrettsprokurator i Kristiansand stift. I 1809 vart han regimentskvartermeister, i 1811 overauditør og i 1812 prokurator ved alle over- og underrettar i Noreg og Danmark, med unnatak for høgsterett, landsover-, hov- og stadsretten. I 1815 vart han den fyrste advokaten i Noregs Høgsterett.

År 1823 vart Sem utnemnd til sorenskrivar i Jæren og Dalane. Fem år seinare, 1828, vart han amtmann i Buskerud amt. Etter tre år der vart han i 1831 stiftamtmann i Akershus stift, og i 1837 stiftamtmann i Kristiansand stift og amtmann i Lister og Mandal amt. Frå 1846 til 1857 var han stiftamtmann i Kristiania.

Sem var innvald på Stortinget 1824, 1827 for Stavanger amt, for Buskerud amt i 1830, og for Kristiansandby i 1842 og 1845. Han var stortingspresident både i 1830 og i 1845. Dessutan var han lagtingspresident i 1824, 1830 og 1845. Ei samtidig skildring talar om «hans alsidige Dannelse, hans lyse Hoved og hans udmærkede Veltalenhed», og hans «totale Mangel paa Arbeidslyst».

Sem var formann i den kongelege kommisjonen som i 1833 innleia statens arbeid med saka som i 1837 munna ut i formannskapslovene.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Norske amtmenn
Stortingspresidentar
Stortingsrepresentantar 1824-1826
Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar 1842-1844
Stortingsrepresentantar 1845-1847
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar for Buskerud
Stortingsrepresentantar for Vest-Agder
Nordstjerneordenen
Folk frå Ringebu
Raud jonsokblom

Raud jonsokblom (Silene dioica) er ein art i nellikfamilien. Arten finst i større delar av Europa og i Nord-Afrika, og finst som forvilla art andre stader i verda.

Planta er ein fleirårig urt, som er 25-70 cm høg. Stilk og blad er oftast mjukt hårete, sjeldan glatte. Blada er lansettforma eller elliptiske, motsett stilte, med ingen eller korte bladstilkar. Blomane veks i knipper mot toppen av planta. Kronblada er purpurraude, i sjeldne tilfelle rosa eller kvite, kløyvde i spissen. Frukta er ein brungul kapsel. 

Arten veks i heile landet i veggrøfter, i all kulturmark (beitemark, eng, åker) og på avfallsplassar og rundt industrifelt. Til fjells finst planta nesten opp til 1800 moh.

Planta blomstrar i låglandet frå seint på våren og fram over føresommaren, til fjells i juli-august.

Referansar

Denne artikkelen bygger på «Rödblära» frå , og «Rød jonsokblom» frå  den 27. mai 2010.  

Floraen i farger, Aschehoug, 3. opplag, 1970.

Bakgrunnsstoff 

Den virtuella floran
IPNI • International Plant Names Index

Plantar i Noreg
Nellikfamilien
Daniel Frederik Petersen

Johan Daniel Frederik Petersen () var ein norsk offiser og eidsvollsmann.

Petersen var fødd i Kristiania, der faren hans då var zahlkasserar. Han vart offiser i 1783, og var deretter i teneste for Preussen. Sidan gjekk han i teneste for Danmark-Noreg, vart premierløytnant i slesvigske infanteriregiment i 1783. Han steig i gradane til kaptein ved det norske jegerkorps i 1788, og vart major i 2. akershusiske infanteriregiment i 1801. I 1807 utnemnd til oberstløytnant, året etter til oberst og kommandør for sønnafjelske infanteriregiment. Han vart sjef for sønnafjelske infanteriregiment i 1811, og deltok i 1814 som visekommandant i forsvaret av Fredriksten festning, då som generalmajor. Same året tok han avskjed frå tenesta.

Petersen var våren 1814 utsending til riksforsamlinga på Eidsvoll for sønnafjelske infanteriregiment. Han var medlem av konstitusjonskomiteen, og høyrde til sjølvstendepartiet.

Han døydde i hovudstaden i 1816.

Kjelde
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Eidsvollmenn
Norske offiserar
Politikarar frå Oslo
Wayne Bridge

Wayne Bridge () er ein engelsk fotballspelar. Han spela for West Ham United i engelsk Premier League, på lån frå Manchester City. Han har 36 landskampar for England, men la opp som landslagsspelar i november 2009.

Engelske fotballspelarar
Southampton-spelarar
Fulham-spelarar
Manchester City-spelarar
West Ham-spelarar
Frederik Wilhelm Stabell

Frederik Wilhelm Bruenech Stabell () var ein norsk offiser og eidsvollsmann.

Stabell var overjeger ved søndenfjeldske gevorbne infanteriregiment 1777. Åra 1780-83 var han elev ved den matematiske skulen (krigsskulen) i Christiania, vart ved avgangen frå skulen tildelt medalje for «Dyd og Flittighed». Han slutta då med krigsteneste for ei tid, men gjekk inn i teneste att som underoffiser ved slesvigske infanteriregiment. I 1785 vart han overført til det nyoppretta holstenske jegerkorps. Året etter vart han fenrik ved kongsvingerske lette infanterikompani, som i 1788 vart del av det nyoppretta norske jegerkorps. Han fylgde dette under felttoget same året, avanserte kort etter til premierløytnant, vart 1796 stabskaptein, 1801 kompanisjef og 1807 major.

Stabell fekk under krigen 1808 Ridderkorset av Dannebrogordenen, for å ha utmerkt seg ved Trangen (25. april) og Jaren (18. mai). Stabell tenestegjorde her ved oberst Bernhard Ditlef Staffeldt si brigade, der han var stabssjef. Same året vart han kommandant for norske lette infanteribataljon, medan han stadig beheldt jegerkompaniet. 1809-10 var han kommandant ved Kongsvinger festning og deretter tilknytt det nyoppretta akershusiske skarpskyttarregiment, der han i 1811 vart oberstløytnant.

I 1814 vart Stabell vald som deputert til riksforsamlinga både frå regimentet og frå Smaalenenes amt, representerte fyrstnemnde. På Eidsvoll høyrde han til grev Wedel sitt parti og vart innvald i konstitusjonskomiteen. Spela elles inga framståande rolle.

Under felttoget mot Sverige same året førte Stabell kommandoen over 3000 mann mellom Enningedalen og Krokfoss. Han mottok støtet av svenskane si overmakt og dekte retretten for Staffeldts og Diderich Hegermanns brigadar. Både 5. august ved Kjølen og 6. august ved Rakkestadelva leia han baktroppane i stridshandlingar. 11. august måtte Stabell med sine til dels sterkt medtekne troppar, til saman 4000 mann, uthalde eit overlegent angrep ved Trøgstad kyrkje, før han i god orden trekte seg tilbake over Glomma ved Fetsund.

Etter krigen vart Stabell adjutant hos kronprinsen og i 1815 utnemnd til tenestegjerande generaladjutant for hæren og sjef for generalstaben. År 1818 vart han oberst og sjef for den nyoppretta 2. akershusiske infanteribrigade. Same året vart han generalmajor, 1821 generalløytnant og 1833 general. Frå 1825 var han fyrsteadjutant hos kongen og sjef for den norske staben hans. I 1829 var han øvstkommanderande general i kongens fråvære.

Dekorasjonar
Stabell var innehavar av Serafimerordenen, Dannebrogordenen, Vasaordenen og Nordstjerneordenen.

Kjelder
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

 Frederik Wilhelm Stabell frå Dansk biografisk leksikon
 Carl Johan Anker: Biografiske data om 330 norske, norskfødte eller for nogen tid i den norske armé ansatte generalspersoner : 1628-1885, side 248-250 digital utgåve

Eidsvollmenn
Dannebrogordenen
Serafimerordenen
Vasaordenen
Nordstjerneordenen
Norske offiserar
Folk frå Hole