alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Musica enchiriadis

Musica Enchiriadis er namnet på ei lærebok i musikk som vart skriven i tida mellom 850 og 900. Boka er den første i sitt slag, og tek føre seg ulike modus eller kyrkjetonearter. Enchiriadis er eitt av dei første forsøka på å setja desse toneartene i system.

Forvitneleg er det og for ettertida at Enchiriadis syner den første freistnaden på musikalsk notasjon. Boka nyttar daseia-systemet, som var komen frå Bysants. Det er hevda at Enchiriadis står i gjeld til teorien og den fleirstemmige tradisjonen som var utvikla austpå. På denne tida var det etter måten god kontakt mellom frankarkongane og Det austromerske riket. Slik sett er Enchiriadis eit døme på utviklinga som gjekk føre seg innanfor den karolingiske renessansen som voks fram i krinsen om Karl den store og biskopen Alcuin. 

Enchiriadis gjev døme på «Organum» i ein tidleg fase, og reknar denne fleirstemmige songen som kjend. Skalaene er boka er delt opp i tetrakordar, men ikkje i reine oktavar, noko som vart fastsett seinare, av Guido av Arezzo. 

Musica Enchiriadis er gjerne samanstilt med Scolica Enchiriadis, som er endå meir noggrann på dei talmessige tilhøva mellom dei ulike tonane.

Musikkteori
Mellomaldermusikk
Musikkskalaer
lærebøker frå mellomalderen
bøker frå 800-talet
Frederick Winslow Taylor

Frederick Winslow Taylor () var ein amerikansk ingeniør og oppfinnar. Han såg tidleg viktigheita av rasjonalisering og effektivisering i industrien. I 1881 utførte han difor dei første tidsstudie i eit stålverk. Ut frå dette arbeidet utvikla han ein teori om scientific management (vitskapleg - dvs. rasjonell bedriftsleiing), også kalla taylorisme. Denne metoden er basert på ein systematisk analyse av dei einskilde elementa i ein arbeidssituasjon, ikkje sjeldan med utgangspunkt i tidsstudie. Han vert saman med Henry Ford rekna for å vere mellom dei viktigaste drivkreftene bak utviklinga av den kapitalistiske storindustrien.

Kjelder

Fotnotar 

USA-amerikanske ingeniørar
Folk frå Philadelphia
Solum

Solum er ein tidlegare kommune i Telemark fylke oppretta som Solum formannskapsdistrikt i 1837.

Ein del av Solum med 1 042 innbyggjarar blei overført til Skien kommune 1. juli 1916. 1. juli 1920 blei ytterlegare ein del av kommunen med 1 614 innbyggjarar overført til Porsgrunn kommune.

 1. januar 1964 blei Solum, Gjerpen og Skien kommunar samt Valebø krins i Holla slått saman til den nye Skien kommune.
 1. januar 1968 blei ein del av Skien (område frå tidlegare Solum og Gjerpen kommunar) med totalt 3 554 innbyggjarar overført frå Skien til Porsgrunn kommune.

Blant bydelane som låg i Solum var Nenset, Tollnes, Flakvarp, Skotfoss og Klyve.

Kjelder 
 Jukvam, Dag: Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen. Statistisk sentralbyrå 1999

Tidlegare kommunar i Telemark
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Skien
Busetnader i Skien
Syfilis

Syfilis er ein seksuelt overførbar infeksjonssjukdom som er årsaka av bakterien Treponema pallidum. Sjukdommen er no relativt sjeldan i Noreg, og smitten er oftast importert frå utlandet.

Syfilis går gjennom ulike stadium og fasar. Primært startar det med genitalsår som oppstår der bakteriane gjekk gjennom huda. Dette såret kallar ein ofte ein skjanker, og er indurert. Det vil seia at ein vil kunna kjenna ein slags «skorpekant» om ein klemmer forsiktig på såret mellom tommel og peikefinger. Dette skil syfilis frå mellom anna den sjeldnare sjukdommen blaut sjanker (ulcus molle).

Syfilis er relativt enkelt å behandla i dei tidlege fasane med bruk av penicillin, men om han ikkje vert behandla vil han kunna angripa auget, som vil få problem med å reagera normalt på lys. Symptomet vert kalla Argyll Robertsons pupill etter legen som fyrste gongen skildra det.

Sjå òg
Sjanker
Seksuelt overførbare sjukdommar

Bakgrunnsstoff 
 Lommelegen.no om syfilis 
 Helsenett.no om syfilis
Hudlegekontoret om syfilis 
Folkehelseinstituttet om syfilis 
Helsebiblioteket.no «Nasjonale faglige retningslinjer for antibiotikabruk i primærhelsetjenesten» 

 
Seksuelt overførbare sjukdommar
Bakteriesjukdommar
Inchmickery

Inchmickery er ei lita øy i Firth of Forth i Skottland. Ho ligg om lag 1,5 km nord for Edinburgh.

Namnet kjem frå det skotsk-gæliske Innis nam Bhiocaire, som tyder Sokneprestøya, og indikerer at det kan ha vore ein gammal prestebustad her. 

Inchmickery er berre 100 meter brei og 200 meter lang. Under den andre verdskrigen vart det bygd eit artilleri på øya. Øya er ikkje lenger busett, men mykje a det militære anlegget er framleis intakt. Bygningane vart mellom anna nyttar i scenar i filmen Complicity.

Øya er i dag eit RSPB-reservat (fuglereservat) og ærfugl, splitterne og forskjellige måseartar hekkar her. Ho var tidlegare òg hekkestad for den sjeldne rosenterne, men desse er no flytta bort frå Firth of Forth. Det ligg to skjer utanfor Inchmickery, kalla Cow og Calf (ku og kalv).

Inchmickery var tidlegare kjend for østers og var dekt av mose og lav.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Inchmickery» frå ,  den 10. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Firth of Forth
The Lamb

The Lamb, stundom kalla Lamb Island eller berre Lamb, er ei lita øy, 100 meter lang og 50 meter brei, mellom øyane Fidra og Craigleith i Firth of Forth, utanfor søraustkysten av Skottland. Ein kan kome til The Lamb med båt frå North Berwick, men det er ingen kaianlegg og lite å sjå på øya. 

Mellom The Lamb ligg to «sauehunder» - North og South Dog Islands - som er to små skjer. 

Som andre øyar utanfor North Berwick vart the Lamb skapt av vulkansk aktivitet for millionar av år sidan.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «The Lamb» frå ,  den 10. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Lamb
Lamb

en:The Lamb
Rosyth Castle

Rosyth Castle er ruinane av ei borg frå 1400-talet ved Rosyth Naval Dockyard i Fife i Skottland.

Borga stod opphavleg på ei lita øy i Firth of Forth, som berre var tilgjengeleg ved lågvatn. Ho vart bygd som bustad for sir David Stewart, som hadde fått baroniet Rosyth i 1428. Det opphavlege tårnhuset vart utvida på 1500-talet og tidleg på 1600-talet. 

I 1572 vart borga angripen frå Blackness Castle på sørsida av Firth of Forth og vart så okkupert i 1651 av Oliver Cromwell etter slaget ved Inverkeithing.

Borga vart verande busetnad for Stewart fram til ho vart seld seint på 1600-talet til David Drummond frå Invermay. Ho kom til slutt til jarlen av Hopetoun og frå 1700-talet kom h ut av bruk. Frå den tida vart store delar av murverket nytta andre stader og dei fleste bygningane vart øydelagde. Berre tårnet og den nordlege muren står i dag att. 

Marinen tok over eigedomen i 1903, og øya vart ein del av skipsverftet like ved.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rosyth Castle» frå ,  den 10. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
RCAHMS Inventory of Fife, Kinross and Clackmannan, HMSO 1933
Rosyth Castle på Undiscovered Scotland

Slott i Skottland
Øyar i Firth of Forth
Alberto Ascari

Alberto Ascari () var ein italiensk motorsportutøvar som vart verdsmeistert i Formel 1 både i 1952 og 1953. Han er ein av berre to italienske meistrar i denne sporten. Begge titlane vann han medan han køyrde for Ferrari. Ascari omkom den 26. mai 1955 i ei ulykke, medan han prøvekøyrde ein Ferrari 750 Monza.

Formel 1 resultat

* Indicates shared drive with Dorino Serafini† Indicates shared drive with José Froilán González
''‡ Indicates shared drive with Luigi Villoresi

Bakgrunnsstoff 
Grand Prix History - Hall of Fame , Alberto Ascari 
Alberto Ascari statistikk
Alberto Ascari hjå Find-A-Grave

 Italienske motorsportutøvarar Formel 1-førarar
V12-motor

Ein V12-motor er en motor som har 12 cylindarar der stempla er plassert som i ein V.

Forbrenningsmotorar
Ordførarar i Alstahaug

Ordførarar i Alstahaug  ( Alstahaug kommune i Nordland) har vore:
Ordførarar i Andøy

Ordførarar i Andøy ( Andøy kommune i Nordland) har vore:
Ordførarar i Bodin

Ordførarar i Bodin var, inntil  Bodin i 1968 vart ein del av Bodø kommune:

Kjelder
 Knut Moe (red):  Bodin Bygdebok, Bind I - Annen del
Bodø Kommune
Ordførarar i Bodø

Ordførarar i Bodø kommune i Nordland har vore:

Kjelder 
Axel Coldevin, Bodø  by 1816-1966
 Valsidene til NRK
Ordførarar i Fauske

Ordførarar i  Fauske har, etter at  Fauske i  vart delt frå Skjerstad i 1905 vore:

Ordførarar i Fauske

Sjå òg 
Ordførarar i Skjerstad (ordførere fram til 1905)

Referansar 
 Bjørg Evjen ( 2004) : Fra kobbereventyr til marmorby ISBN 82-990656-5-8}}
Ordførarar i Gildeskål

Ordførarar i Gildeskål (Gildeskål kommune i Nordland) har  vore:

Bakgrunnsstoff 
Gildeskål kommune
Ordførarar i Hemnes

Ordførarar i  Hemnes ( Hemnes kommune i Nordland) har sidan delar av Sør-Rana og Hemnesberget vart slått saman med  Korgen kommune i 1964 vore:

Sjå òg
Hemnes
Ordførarar i Kjerringøy

Ordførarar i Kjerringøy frå 1906, då Kjerringøy kommune vart delt frå  Nordfold-Kjerringøy til 1964, då kommunen vart slått saman med Bodin og Sørfold kommunar til Bodø kommune, har vore:

Kjelder 
 Bodøhistorie
Ordførarar i Lurøy

Ordførarar i Lurøy ( Lurøy kommune i Nordland har vore:.

Kjelder
Ordførarar i Nesna

Ordførarar i Nesna  (Nesna kommunei Nordland har vore:

Litteratur
 Øyvind Jensen: Nesna 1800−1920. Fra prestegjeld til kommune, Bygdebok for Nesna, bind 2, Rønnes Trykk AS, Mosjøen, Nesna kommune, 1998, ISBN 82-994038-1-2
Ordførarar i Rana

Ordførarar i Rana, det vil her seie ordførarar i Rana kommune og dei tre tidlegare kommunane Mo, Nord-Rana og Sør-Rana, har vore:

Mo herad og Mo bykommune

Mo herad (1838-1922)

Byen Mo i Rana (1923-1963)

Nord-Rana kommune (1923-1964)

Sør-Rana kommune (1929-1964)

Rana kommune (1964-)

Litteraturhenvisninger
Axel Coldevin: Rana Bygdebok. Mo Prestegjeld etter 1850, Utgitt av Mo Sparebank, Grøndahl & Søn Boktrykkeri, Oslo
Leif Alstadhaug: 150 år med lokalt sjølstyre - Særtrykk frå Årbok for Rana 1986, Rana Blads trykkeri, 1986
Kriste Petersen-Øverleir:Hemnes kommune - Jubileums-skrift 1837-1987 i anledning formannskapslovene av 14. januar 1837, utgitt av Hemnes kommune, Rana Blad trykkeri 1987, ISBN 82-991512-0-1
 Mikrofilmarkivet, Rana Kommune
Ordførarar i Rødøy

Ordførarar i Rødøy  (Rødøy kommune  i Nordland.  Fram til 1884 var også Meløy ein del av kommunen).

Referansar 
Rødøy kommune
Ordførarar i Skjerstad

Ordførarar i Skjerstad var, fram til Skjerstad kommune vart innlemma i Bodø kommune:

Kjelder 
 Gunnar Berg (1975) Bygdebok for Skjerstad og Fauske
Ordførarar i Vestvågøy

Ordførarar i Vestvågøy har, etter at  Vestvågøy kommune vart oppretta i 1963 ved samanslåing av Borge, Buksnes, Hol og Valberg, vore:

Kjelder
Stavingsberande konsonant

Ein stavingsberande konsonant eller syllabisk konsonant er ein konsonant som kan utgjera ei eiga staving eller vera kjerne i ei staving. I norske dialektar er det vanlegvis dei klangfulle konsonantane n og l som har ein slik funksjon. I IPA-lydskrift blir stavingsberande konsonantar markerte med ein loddrett strek under konsonanten, til dømes  eller .

Stavingar består vanlegvis av ein vokal eller diftong (stavingskjerne) pluss ein eller fleire konsonantar. Døme på dette er orda båt og kast, som kvar består av ei staving, og orda stein-en og rei-skap, som inneheld to stavingar kvar. Stavingar kan også bestå av berre ein vokal, t.d. preposisjonen i, eller ein diftong, t.d. substantivet øy. I desse tilfella seier vi at vokalen eller diftongen er stavingsberande.

Men i visse høve kan ein konsonant ha denne funksjonen.  I substantiva vatn og botn, som også finst i nynorsk skriftmål, er n-en stavingsberande. I mange dialektar er artikkelen i bunden form eintal ein stavingsberande n, t.d. i hankjønnsorda båt'n  (båten) og bil'n  (bilen). I nokre dialektar kan bunden form fleirtal av hokjønnsord ha stavingsberande n, til dømes jent'ne  (jentene). Og vi finn stavingsberande n i uttrykk som der satt'n  (der sat han).  

I nokre dialektar kan l vera stavingsberande. Døme på dette er substantiva hand'l  (handel), put'l  (=småarbeid) og syk'l  (sykkel). I bergensk er det vanleg at artikkelen n i bunden form eintal fell bort etter l. L-en blir då stavingsberande. Døme på dette er so'l  (sola) og sto'l  (stolen). Også i sunnhordlandsdialekten finn vi mange døme på dette fenomenet. Her kan ein finna bøyinga ein kveld  - kve'l  (ein kveld - kvelden).

Interjeksjonen pst er eit spesielt tilfelle. Her er s stavingsberande.

Stavingsberande konsonantar er eit vanleg fenomen i norske dialektar.

I andre språk 
Stavingsberande konsonantar finst i mange språk, til dømes i engelsk, tysk, tsjekkisk, slovakisk, slovensk og serbokroatisk. I engelsk finst stavingsberande l, m og n. Døme er button  (knapp), bottle  (flaske) og rhythm  (rytme).

Kjelder 
 Sandøy 1993, Helge Sandøy: Talemål, Novus forlag, Oslo. ISBN 82-7099-206-2.
 Skjekkeland 1997, Martin Skjekkeland: Dei norske dialektane - Tradisjonelle særdrag i jamføring med skriftmåla, Høyskoleforlaget AS, Kristiansand S. ISBN 82-7634-103-9.
 Pettersen 1990, Egil Pettersen: Bergens bymål, artikkel i Ernst Håkon Jahr (red.): Den store dialektboka, Novus Forlag AS, Oslo. ISBN 82-7099-167-8

Fotnotar 

Fonologi
Norsk språk
Norske målføre
Sørlege e-mål

Sørlege e-mål er dialektane i Aust-Agder med tilgrensande område av Vest-Agder og Telemark og Søre Østfold. Dei har endinga -e i infinitiv (kaste, vere) og i ubunden form eintal av svake hokjønnsord (jente). Desse dialektane blir av mange språkforskarar rekna som ei undergruppe av vestnorsk, jf. til dømes Sandøy (2002).

Bibliografi
 Sandøy, Helge 2002. Norske dialektar. S. 101–136 i Vårt eget språk, red. av Egil Børre Johnsen. Oslo: Aschehoug.

Norske målføre
Aust-Agder fylke
Leif Aune

Leif Jørgen Aune () var ein norsk sosialøkonom, statsråd 1973-78 i Arbeidarparti-regjeringar.

Liv og gjerning
Aune, som var fødd i Bodø og døydde i Fredrikstad, var utdanna som cand.oecon. i 1951 og arbeidde mykje med regional utvikling. Frå mars 1971 til regjeringsskiftet i oktober 1972 var han statssekretær under statsråd Odvar Nordli i Kommunal- og arbeidsdepartementet i Regjeringa Bratteli I. Sidan var han sjølv statsråd i det same departementet i Regjeringa Bratteli II frå 1973 til 1976, og heldt fram i Regjeringa Nordli frå 1976 til han gjekk av 11. januar 1978. Der etter var han direktør for Distriktenes utbyggingsfond frå 1978 til 1990.

Aune var elles med i styra for Christiania Bank og Kreditkasse, Ullevål Universitetssjukehus og mange andre styre og råd.

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger elles på «Leif Aune» frå ,  den 10. februar 2010.  
  som oppgav følgjande kjelder:

Norske kommunalministrar
Statsrådar i Regjeringa Bratteli II
Statsrådar i Regjeringa Nordli
Ap-statsrådar
Statssekretærar i Regjeringa Bratteli I
Statssekretærar frå Ap
Norske embets- og tenestefolk
Rådmenn
Norske sosialøkonomar
Folk frå Bodø
Cavia

Marsvin (Cavia) er ei gnagarslekt i familien Caviidae, har ein flat nase, er dekt av pels og har ein nesten usynleg halestump. Marsvin er planteetarar og kan ikkje ta til seg næring korkje frå kjøt eller mjølkeprodukt. Det finst 9 ulike marsvinarter, som held til i ulike regionar av Sør-Amerika. Tammarsvin, Cavia porcellus, stammar frå Andes-regionen (Peru, Bolivia, Ecuador), der det har blitt brukt som mat i meir enn 4000 år. I dag er det eit populært kjæledyr, men også brukt i forsking. Ville marsvin har kort, brun eller grå pels, medan tamme marsvin har stor variasjon både i fargar og pelslengde.

Artar
Cavia anolaimae (ofte rekna som C. porcellus) - Colombia
Cavia aperea – Brasiliansk marsvin, vanleg aust for Andes
Cavia fulgida – austre Brasil
Cavia guianae  (ofte rekna som C. porcellus) - Venezuela, Guyana, Brasil
Cavia intermedia – øygruppa Moleques do Sul i delstaten Santa Catarina i Brasil, først skildra i 1999
Cavia magna – stort marsvin, Uruguay, Søraustbrasil
Cavia nana (ofte rekna som C. tschudii)
Cavia porcellus – tammarsvin
Cavia tschudii – fjellmarsvin. Peru sør til nordlege Chile og nordvestre Argentina

Bilete

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Cavia» frå ,  den 11. februar 2010.

Bakgrunnsstoff

Nanna & Per's marsvinesider  (dansk)

Marsvinfamilien
Mariupol

Mariupol eller stundom Mariupolis (ukrainsk Маріуполь, russisk Мариу́поль; gresk Μαριούπολη), tidlegare kalla Zjdanov (ukrainsk og russisk Жда́нов) er ein hamneby søraust i Ukraina. Han ligg ved kysten av Azovhavet ved munningen til elva Kalmius. Mariupol er den største byen i Priazovje - eit geografiske område rundt Azovhavet som er delt mellom Russland og Ukraina. Byen er òg ein populær feriestad. Administrativt høyrer byen til Donetsk oblast og historisk har han vore ein del av den større regionen Donbas. Byen har like under ein halv million innbyggjarar. 

Mariupol er eit viktig industrisenter og ein hamneby. To av stålverka byen er av dei største i landet og utgjer ein stor del av den totale eksporten til Ukraina. Azovmasj er eit maskinkonsern i Mariupol og det største selskapet av sitt slag i Ukraina. Totalt utgjer industrien i Donetsk oblast for 37,5 % av den totale eksporten, og rundt 7 % av den totale eksporten til Ukraina. 

Frå 1948 til 1989 heitte byen Zjdanov etter Andrej Zjdanov og har historisk sett hatt ein relativt stor gresk minoritet.

Historie 
Mariupol var kjend frå byrjinga av 1500-talet som kosakkfestninga Kalmius,m en vart først ein verkeleg by etter innflyttinga av grekarar frå Krimhalvøya på nordkysten av Azovhavet i 1778 - 1780. 

I 1779 vart byen den første i dagens Donetsk oblast som fekk bystatus. Jernbanen, ei ny stor hamn og eit metallverk kom til byen på 1800-talet. Byen er kraftig industrialisert, til dømes det store Azovstal-verket. 

Mariupol vart okkupert av Nazi-Tyskland frå 1941 til 1943. Det var ein av to sovjetiske byar der Hitler overnatta (den andre var Vinnitsa). Krigen for hardt med byen og fabrikkane og hamneanlegga vart lagt i ruinar, medan ein stor del av innbyggjarane mista livet. I dag er ikkje staden lenger eit stort industrisenter, men ein feriestad. Byen vert rekna som senteret for gresk kultur i Ukraina.

Bakgrunnsstoff 
 welcome-to-mariupol.org.ua 
 Byportal  (russisk)
 Bilete av Mariupol

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mariupol» frå ,  den 11. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Donetsk oblast
Hamnebyar i Ukraina
Kystbusetnader i Ukraina
Busetnader grunnlagde i 1778
Hamnebyar ved Svartehavet
Azovhavet
Edward Said

Edward William Said () var ein palestinsk-amerikansk litteraturhistorikar. Han var professor i engelsk og samanlikande litteratur ved Columbia University. Innan akademia er han kjend som ein av grunnleggarane av post-kolonialistisk tenking, og omdefinerte omgrepet «orientalisme». Ved sida av sitt akademiske arbeid er Said særs kjend som ein sterk forkjempar for ein palestinsk stat.

Said vart fødd i Jerusalem og voks opp i Egypt. Han flytta til USA der han budde mesteparten av livet sitt som amerikansk statsborgar.  Han underviste i 40 år ved Columbia University i New York der han vart professor i 1992. Said kjempa lenge for palestinarane og kritiserte stadig Israels okkupasjon av de palestinske områda. Han var medlem av det palestinske eksilparlamentet i 14 år til han valde å trekkje seg attende i 1991. Said var òg kritisk til Yassir Arafat og dei kompromissa han hadde vore med på gjennom  Osloavtalen.

Postkolonialisme
Palestinske litteraturforskarar
USA-amerikanske litteraturforskarar
Palestinske historikarar
USA-amerikanske historikarar
Samkommune

Ein samkommune er eit forpliktande samarbeid om tunge kommunale oppgåver mellom to eller fleire norske kommunar. Samkommunen er eit eige sjølvstendig organ og har ein eigen administrasjon med personar som er tilsette i samkommunen. Eininga er er leia av eit samkommunestyre som er vald mellom kommunestyremedlemmene i dei deltakande kommunane. 

Samkommunar er tillate etter Forsøkslova (maks 6 år). Det vert arbeidd med å lovfeste samkommunemodellen.

Frå 2010 er det to samkommunar i Noreg, begge i Nord-Trøndelag. Dette er Innherred samkommuneog Midtre Namdal samkommune. 

Innherred samkommune er eit samarbeid mellom kommunane Levanger og Verdal. Midtre Namdal samkommune består på same måte av kommunane Namsos, Namdalseid, Fosnes og Overhalla.

Sjå òg 
Interkommunale regionråd

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 «Dette er en samkommune» i Dagsavisen på nett.

Norske kommunale styresmakter
Amerikansk pitbullterrier

Amerikansk pitbullterrier er ein amerikansk hunderase av terrier-type, som opphavleg vart avla fram som kamphund, men som no i hovudsak vert brukt som selskapshund og vakthund. Han er i dag forboden i fleire land, m.a. i Noreg, der han har vore forboden sidan 1991. Forbodet er omdiskutert, og har møtt sterk motstand i fagmiljøa. Det vert mellom anna ikkje støtta av Norsk Kennel Klub (NKK). Amerikansk pitbullterrier er den nest mest populære rasen som vert registrert i United Kennel Club, bak jakthunden treeing walker coonhound.

Lynne og veremåte 
Amerikansk pitbullterrier vart forboden i Noreg i 1991. Rasen blir oppfatta som ein farleg hunderase, mykje på grunn av tidlegare bruk som kamphund og fordi han er avla fram for dette føremålet. Nokre hundeeigarar og -organisasjonar støttar ikkje slike forbod. Rasen kan med rett oppfølging og trening verta ein roleg og kjælen familiehund, men han kan ofte vera aggressiv mot andre hundar og dyr, og vanskeleg å trene. Han treng difor sosialisering frå han er kvalp, og ein erfaren eigar.

Italia og Nederland har tidlegare hatt forbod mot denne rasen, men har oppheva det, på grunn av at det ikkje vart mindre angrep på menneske frå hund.

I 2003 uttalte Kjersti Roland, raserepresentant for amerikansk staffordshire terrier («amstaff») i Norsk Terrierklubb at det fanst 1000 ulovlege hundar av rasen amerikansk pitbullterrier i Noreg, registrert som amerikansk staffordshire terrier. Pitbullterrier og amerikansk staffordshire terrier kan heller ikkje skiljast frå kvarande med DNA-analyse, fordi dei er svært like. Seinare har også amerikansk staffordshire terrier vorte forboden.

Opphav 
Rasen har opphavet sitt i England i 1830-åra, då oksekamp, der hundane angreip oksar i flokk, vart forbode. Då blanda ein bulldog med terrier, og skapte ein kamphund som skulle brukast til såkalla hundekampar. Dessa rasane er no bullterrier, Amerikansk Staffordshire, Staffordshire bull terrier og pitbullterrier. Men hundane i USA hadde større innblanding av bulldog og mastiff, og fekk difor meire kraft på kroppen enn dei engelske, slanke, raske hundane. Rundt 1900 vart hundekampane forbodne, og hundane vart då avla om til ein selskapshund. I 1898 vart rasen godkjend av United Kennel Club (UKC), men då var amstaff, staffordshire bull terrier og amerikansk pitbullterrier same rase, og pitbull og amstaff var like i mange år. I 1936 kom det eit skilje mellom desse rasane, så amerikansk pitbullterrier er eigentleg ein ganske ny rase. UKC er den einaste organisasjonen som har godkjent han som eigen rase.

Utsjånad, anatomi og fysikk 
Pitbullterrier skal vere sterk, korthåra, middels stor og hardfør, med ein brei snute. Det finst fleire myter om kamphundar og anatomien, som at dei kan «låse» kjeven, slik at dei ikkje slepp før byttet døyr, men dette er ikkje sant. Derimot har dei ein kjeve som er sterkare enn mange andre middels store hundar, som vil kunne gjere stor skade dersom dei bit. Rasen er middels stor, med ei vekt på ca. 15–25 kg, og ei høgde på ca. 40–50 cm.

Kjelder 

Dogge
Kamphundar
Hunderasar
Hundar
Terrierar