alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Biholebetennelse

Biholebetennelse, eller sinusitt, er betennelse i biholene. Vanlege symptom er tett, slimete nase og andletsverk. Andre symptom er feber, hovudverk, nedsett luktesans, sår hals og hoste. Alvorlege komplikasjonar er sjeldsynte. Biholebetennelse blir gjerne klassifisert som akutt når han varer i mindre enn 4 veker, og kronisk når han varer i meir enn 12 veker.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sinusitis» frå ,  den 19. desember 2016.  
 

Akutte infeksjonar i øvre luftvegar
Sjukdommar og forstyrringar i nasebiholer
Betennelsar
Biologisk familie

Familie viser i biologien til ei eining sett saman av ei eller fleire biologiske slekter. Ein familie kan òg delast inn vidare i underfamiliar og stammar. Overordna vil ein eller fleire familiar delast inn i ordenar.

Som i andre kategoriar (bortsett frå arten) er det eit skjønnsspørsmål kva gruppe ein vel å kalla familie. Dagens systematikk er derfor meir oppteken av slektskap mellom organismar eller stamtre enn av kategoriar.

Tabellen under viser tilknytinga mellom biologiske familiar og dei næraste inndelingane, i tillegg til dei ulike suffiksa ein vil finna i kvart familienamn.

('ae' blir ofte òg skrive 'æ')

Familie
Familie
Gruve 3

Gruve 3 er ei nedlagd gruve utanfor Longyearbyen på Svalbard. Gruva blei sett i produksjon i 1971 og stengd 1996. Ho er no blitt gjord om til Svalbard globale frøkvelv. Gruva er eit tryggleikslager for Nordisk genbank der frø blir lagra under låg temperatur til bruk ein gong i framtida. Genbanken vart etablert i 1984, og blei gjord om til ein global frøbank i 2008.

Delar av gruva er opne for turistar.

På Svalbard er det permafrost. I gruvene er det minusgrader natt og dag, heile året. I Gruve 3 er det heile tida kring minus 4 °C

Bakgrunnsstoff 
 
 Gruve 3, tipp i Bjørndalen, oppslag i kulturminnesøk.
 Store Norske Spitsbergen Kulkompani om Gruve 3 
 Om den internasjonale genbanken: , ,  og .

Genetikk
Genbankar
Tidlegare gruvedrift i Noreg
Gruvedrift på Svalbard
Odelsbonde

Odelsbonde er ein norsk bonde som eig slektsjord med odelsrett.

Sjølv om ein har hatt ordninga i mange andre land, er odelsinstitusjonen særmerkt for Noreg, der
han går langt attende i tid. Di lengre attende i tid, jo snevrare og meir eksklusiv vert ordninga. Den gammalnorske nemninga på ein odelsbonde var hauld, og dei var det etter
landskapslovene ikkje mange av. 

I det første hundreåret etter 1814 vart det fart i salet av leilendingsbruk frå dei store jordegodsa. Leiglendingane vart sjølveigarar, og dette la grunnlaget for odelsbonden i meir moderne tyding.

Norsk landbruk
Odelslova
Theo Koritzinsky

Theo Koritzinsky () er ein norsk akademikar og politikar som var partileiar i Sosialistisk Venstreparti på 1980-talet.

Theo Koritzinsky var leiar i SF sin ungdomsorganisasjon SUF 1965–1966 og sat som stortingsrepresentant frå Oslo 1985–1993. Frå 1983 til 1987 var han partileiar. Etter Jo Benkow (1980) og Odd Einar Dørum (1982) var han den tredje partileiaren i Noreg av jødisk ætt.

Koritzinsky er førsteamanuensis i samfunnsfag ved Høgskolen i Oslo (2006). Han har gjeve ut fleire bøker om didaktikk, mellom anna Samfunnskunnskap. Fagdidaktisk innføring (2006).

Theo er son av legen Ephraim Wolff Koritzinsky.

Bakgrunnsstoff 
 

Leiarar for Sosialistisk Venstreparti
Leiarar i Sosialistisk Ungdom
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar frå SV
Stortingsrepresentantar for Oslo
Norske statsvitarar
Norske sakprosaforfattarar
Politikarar frå Oslo
Hauld

Hauld var namnet på den norske odelsbonden i mellomaldaren.

På eine sida er namnet so gammalvore, at det verkar forelda sjølv i historiebøkene, på andre sida er det eit sentralt omgrep i norsk tradisjonsarv, lange liner, som og kan liggja under dagsens ordskifte. Det er mellom anna dette omgrepet som tuftar den marxistiske klassikaren Friedrich Engels sin påstand om det frie og sjølvrådne norske småborgarskap. Historikarane er samde om at haulden var noko meir enn ein vanleg fribonde, nærmast ein slags godseigar. Det går greitt fram både av Gulatingslova og av Frostatingslova. I Magnus Lagabøte si Landslov, er einast kvalretten att av haulden sine gamle rettslege føremoner, og i seinare omsettingar av landslova til dansk vart haulden oppfatta som havdyret sjølv. På Island vart hauld omsett med riddar, noko som òg tyder på at tittelen er særs gammal. I nyare tid er det einast historikaren Kåre Lunden som har nytta den gamle tanken til Ernst Sars om ei opphavleg lagdeling i bondesamfunnet.

I England var hauld ein adelstittel, etter jarl men over baron. Namnet kom frå Noreg.
Det kan vera at den høge rangen i England skuldast at vikingane var erobrarar. Sir Francis Merry Stenton teiknar i sitt standardverk Anglo-Saxon England eit levande bilete av dei norske høvdingane i nordlege England. Dei var «adelsmenn av opphøgd rang» («noblemen of exalted rank»), og ein slik kar er det som må ha gjeve namn til halvøya Holderness (hauldeneset) utanfor vikingbyen York, skriv Stenton.

Bakgrunnsstoff 
 Dagsens ordskifte  (Aftenposten 2005)

 Konrad Maurer: Die norwegischen Höldar, 1899.
 Oxford Dictionary of English Surnames, 1997.
 Kåre Lunden: Norge under Sverreætten 1177-1319, i Cappelens norgeshistorie, 1976.
 Sir Francis Merry Stenton: Anglo-Saxon England'', fleire utgåver.

Norsk adel
Norrøn tid
Kåre Lunden

Kåre Lunden () var ein norsk historikar.

Lunden var opphavleg bondegut frå Sunnfjord. Han tok eksamen som sivilagronom frå Norges landbrukshøgskole i 1957. Han vart Cand.philol. i 1965.

Han var sekretær i Kyrkje- og undervisningsdepartementet i 1957, og var professor i historie ved Universitetet i Oslo frå 1976 til han gjekk av med pensjon i 1997. Han fortsette å arbeide som pensjonist, særleg med verket Norges landbrukshistorie. Lunden var støtt ein ihuga deltakar i samfunnsordskiftet, der han beit kvasst frå seg.

I 2008 vann Lunden Årets bok - Klassekampens litteraturpris.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om Kåre Lunden i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Om Kåre Lunden i Allkunne

Folk frå Naustdal
Norske historieprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Forfattarar frå Naustdal
Norske sakprosaforfattarar
Studentar ved Noregs landbrukshøgskule
Teodor

Teodor, Theodor og Theodore er mannsnamn med gresk opphav. Den opphavlege forma er Θεοδωρος (Theodoros), sett saman av theos, 'gud', og doron, 'gåve'.

Teodor har òg ei latinsk form, Theodorus, og variantar som Theodosius og Theodulus. Ei russisk form av namnet er Fjodor.

Namnet har kortformene Ted og Teo. Den kvinnelege forma er Teodora.

Teodor har svensk namnedag 9. november.

Ei parallell germansk/nordisk tyding knyter namnet til Teodorik, Didrik og Tjodrik. Tjoð er ei gammal nemning for 'folk', og '(e)rik' er ei nemning for herskar, om enn også åsen Heimdall, kjent som Rig.

Kjende namneberarar

Religiøse leiarar 
 Pave Teodor I
 Motpave Teodor II
 Pave Teodor II

Herskarar 
 Keisar Theodor I av Bysantarriket
 Keisar Theodor I av Bysantarriket

 Keisar Tewodros I av Etiopia
 Keisar Tewodros II av Etiopia

Andre 
 Theodor Mommsen (1817-1903), tysk historikar og nobelprisvinnar
 Theodor Kjerulf (1825-1888), norsk geologiprofessor
 Theodor Abildgaard (1826-1884), norsk arbeidarleiar
 Theodore Gill (1837-1914), USA-amerikansk zoolog
 Theodor Stousland (1842-1910), norsk stortingsmann
 Theodor Caspari (1859-1914), norsk diktar
 Theodor Kittelsen (1857-1914), norsk kunstnar
 Theodore Roosevelt (1858-1919), president av USA
 Theodor Herzl (1860-1904), austerriksk jøde, grunnleggjaren av politisk sionisme
 Theodor Liebknecht (1870-1948), tysk politikar
 Theodor Dahl (1886-1946), norsk forfattar
 Theodor Kallifatides (f. 1938), svensk forfattar
 Theodor Koritzinsky (f. 1941), norsk politikar (SV)
 Theodor Hänsch (f. 1941), tysk fysikar som vann nobelprisen
 Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (f. 1942), president i Ekvatorial-Guinea

Bakgrunnsstoff 

Mannsnamn
Førenamn av gresk opphav
Teodora

Teodora og Theodora er kvinnenamn med gresk opphav. Dei er avleia av Teodor, sett saman av theos, 'gud', og doron, 'gåve'. Namnet finst òg som Theodosia, og har kortformene Tea og Dora. Sjå òg Dorotea.

Namnet er lite brukt i Noreg, dei to ulike skriveformene har til saman under 100 berarar (SSB 2005).

Teodora har svensk namnedag 9. november.

Kjende namneberarar 
 Theodora Comnena, dronning av Jerusalem
 Flavia Maximiana Theodora, dotter av keisar Maximianus av Romarriket og gift med keisar Constantius I Chlorus
 Theodora (500-talet), bysantinsk keisarinne gift med Justinianus I
 Theodora (800-talet), bysantinsk keisarinne på 800-talet. 
 Theodora (1000-talet), bysantinsk keisarinne som herska 1055–1056.

Bakgrunnsstoff 

Kvinnenamn
Førenamn av gresk opphav
Noregs landbrukshøgskule

Norges landbrukshøgskole var ein norsk høgskole for landbruket. Institusjonen blei oppretta i 1897, då forsking blei ei hovudoppgåve ved sidan av undervising.

Den høiere Landbrugsskole paa Aas blei grunnlagd allereie i 1854. Dei første studentane byrja i 1859.

Høgskolen tok opp i seg Statens småbrukslærerskole på Sem hovudgard i 1962. Sem blei brukt til pedagogiske seminar, interne konferanser og huste instituttet for birøkt.
Sidan 1995 har Sem Gjestegård hatt tilhald på Sem.

NLH blei etterfølgd av Universitetet for miljø og biovitenskap i 2004. Dette danna grunnlaget for Noregs miljø- og biovitskaplege universitet som blei skipa i 2014.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Sakshaug, Gaute, Hundre år for samfunn og næring : Norges landbrukshøgskole 1897-1997, Landbruksforlaget, 1. utg., 1997.
 Senit, Senterpartiet sitt tidsskrift for samfunn og politikk, årgangane 1984-87.
 Eggen, Eystein, Bygdekultur og mediapolitikk, Østlendinge, 2/8-1978. (Lenka 8/9-2007)

Tidlegare høgskular i Noreg
Skipingar i 1859
Nedleggingar i 2004
 
Ås kommune
Utdanning i Akershus
Noregs miljø- og biovitskaplege universitet
Fjellerke

Fjellerke (Eremophila alpestris) er ei lerke (Alaudidae) som hekkar i Europa, Asia og Nord-Amerika, og spreidd i fjellområde i søraustre Europa. Det finst òg ein isolert populasjon i Andesfjella i Colombia. Lengst sør i Europa er arten standfugl, mens han i nord er trekkfugl som flyttar sørover om vinteren. Mange individ trekkjer ned til kysten om vinteren. I store delar av Europa kan ein observere arten på strender ved sjøen vinterstid.

Fjellerka førekjem i opne landskap og i fjellet over tregrensa. Ho er ca 16–19 cm lang. Til forskjell frå dei fleste andre lerkeartane har ho ein kjenneleg utsjånad på marka, mest brungrå på oversida og lys under, med ei karakteristisk teikning i svart og gult i ansiktet. Hannfuglen og hofuglen er elles nokså like, men berre hannfuglen får svarte «horn», to fjørbuskar på hovudet om sommaren. Den søreuropeiske underarten penicillata er gråare på oversida og har kvitt i staden for gult i ansiktet. Reiret ligg på marka med 2–5 egg. Føda er frø som vert komplettert med insekt i hekkesesongen.

Arten fanst ikkje i Norden før 1800-talet. I Noreg har populasjonen gått tilbake dei siste åra, utan at ein veit årsaka. Derfor står arten på raudlista som nær trua. Storleiken på populasjonen her er under 10 000 par.

Underartar 
 E. a. alpestris
 E. a. flava 
 E. a. brandti 
 E. a. atlas
 E. a. balcanica E. a. penicillata E. a. kumerloevei E. a. bicornis E. a. albigula E. a. longirostris E. a. przewalski E. a. argalea E. a. elwesi E. a. nigrifrons E. a. khamensis E. a. arcticola E. a. alpina E. a. hoyti E. a. leucolaema E. a. enthymia E. a. praticola E. a. strigata E. a. merrilli E. a. lamprochroma E. a. utahensis E. a. sierrae E. a. rubea E. a. actia E. a. insularis E. a. ammophila E. a. leucansiptila E. a. occidentalis E. a. adusta E. a. giraudi E. a. enertera E. a. aphrasta E. a. diaphora E. a. chrysolaema E. a. oaxacae E. a. peregrina E. a. teleschowi''

Bakgrunnsstoff 
 ArtDatabankens faktablad (PDF-fil) (Svensk språk)
 Artskilding  hos Norsk Ornitologisk Forening

Kjelde 
 Artikkelen om berglärka på svensk Wikipedia
 Artsdatabanken 

Fuglar i Noreg
Lerkefamilien
Informasjonssamfunn

Omgrepet informasjonssamfunn skildrar eit samfunn der informasjons- og kommunikasjonsteknologi speler ei sentral rolle. Ein meiner at desse teknologiane har evne til å skapa grunnbrigde i økonomien, og i måtane menneskje lever og tenkjer på.

 
Informasjon
Informasjonsteknologi
Internettstyring

hu:Információs társadalom
Hn/Høgnorsk formlæra

Høgnorsk formlæra

Grammatikk

Bøygjing av namnordi 

Høgnorske namnord og lagord vert bøygde i tal og bundenskap. Namnordi hev tri kyn; hankyn, hokyn, inkjekyn. Desse hev anten sterk eller linn bøygjing, som viser seg i endingi.

Døme på regelbundne sterke og linne namnord i alle kyn:

Bøygjing av lagordi 

Hn/Høgnorsk
Artiklar som berre finst på høgnorsk
Johan L. Hirsch

Johan Leuthäuser Hirsch () var ein norsk landbrukslærar, direktør ved Norges Landbrukshøyskole og føregangsmann for norsk agronomiundervisning.

Johan L. Hirsch var fødd på Ringsaker på Hedemarken men voks opp på Vik i Sogn, der faren var distriktslege.
Frå 1861 studerte han landmåling i Fjordane, men gjekk så på landbruksskule i Buskerud frå 1861 til 1863. Frå 1863 til 1863 studerte Hirsch ved Ås Høiere Landsbruksskole (no Universitetet for miljø- og biovitenskap). 

Frå 1866 og tre år framover var han lærar ved Mo Jordbruksskule i Førde og arbeidde deretter eit par år som landmålar.
I 1871 byrja han arbeida ved Jønsberg landbruksskole i Hedmark. Dette blei ein mønsterskule som tente som førebilete innan norsk jordbruksopplæring. 
I 1881 var han med på å skipa det første [[dampmeieriet i Noreg på Stange stasjon.
I 1895 vart han direktør ved den Høiere Landbruksskole, som frå 1897 blei til Norges Landbrukshøgskole. Hirsch hadde arbeidd for å få til ein vitskapleg driven høgskule og var formann i Den parlamentariske landbrukskommission av 1895 som la grunnen for dette. Han gjekk av frå stillinga i 1904, etter konflikt med landbruksministeren. Frå 1905 til 1908 var han styrar for Hove landbruksskole i Kristians amt (Oppland). 

I tillegg til rolla i Landbrukskommisjonen av 1895 var Hirsch medlem av Høgfjellskommisjonen (1909-1912), leiar for Fjellbeitekommisjonen (1910) og medlem av mjøltollkommisjonen (1913).

Dei siste åra av livet dreiv Hirsch med eigedomspekulasjon. Han kjøpte eit herregods i Värmland i Sverige, og var busett som styrar der frå 1914 til 1918. Deretter flytta han til Oslo der han budde fram til sin død.

Hirsch var ein sterk forkjempar for saker han brann for. Eit viktig emne for han var å utvida og vitskapleggjera landbruksundervisinga, noko han fekk til med landbruksshøgskolen på Ås. Han gjorde også kraftig motstand mot den samtidig blandingsavl, som den mellom fjordhest og dølahest. Han meinte i staden ein skulle reinavla lokale rasar, ettersom desse var best skikka til stadeigne tilhøve. Sjølv utvikla Hirsch ei framifrå besetning av dølafe, og er blitt omtat som «dølafeets far».

Hovudverk 
 Bondens raadgiver, bind I til V, 1911-13.

Bakgrunnsstoff 
 Minneskrift om Joh. L. Hirsch, Cappelen 1929 (nb.no)

Kjelder 

 Norges landbrukshøiskole 1859-1909 ved N. Ødegaard utgitt av Grøndahl (nb.no), s. 21-22.
 Joh. L. Hirsch utgitt av Cappelen (nb.no)
 «Hirsch, Johan Leuthäuser» (runeberg.org) i Nordisk familjebok (2. opplags supplement, 1924)
 «Hirsch, Johan Leuthäuser» (runeberg.org) i Salmonsens Konversationsleksikon (2. udgave, 1921)
 «Johan Leuthäuser Hirsch» (nrk.no) i Fylkesleksikonet til NRK Sogn og Fjordane
 Kyr og okse (husdyrparken.no)

Norske pedagogar
Norsk landbrukshistorie
Kafe Kaffan

Kafe Kaffan (òg kafe kaffaen, kafe kafan, kafe kaffaan) var ein aktivistkafe i Bergen. Kafeen starta opp i år 2000, og låg opphavleg i Vestre Torggate 6, under kontora til Raud Valallianse. Kafeen vart starta opp med stønad frå RV. Vinteren 2005 vart kafeen tvinga til å flytte til Marken i Bergen, der drifta starta opp att i mai same år. I 2006 måtte så kafeen stenge ned etter økonomiske og administrative problem.

Kafeen vart driven av gjestene, og var organisert som eit kollektiv der allmøtet, der alle hadde møterett, tok avgjerder og delegerte makt til eit arbeidsutval. Kafeen vart ikkje registrert som ei verksemd eller organisasjon, og dette gjorde at kafeen hadde problem med å få tilskot. Kafeen hadde eit stort utval bøker som vart donert av gjevarar og delvis frå Oktober-bokhandelen i Haugesund. Kafeen vart òg nytta til møte og andre samlingar på venstresida i Bergen.

Utestader i Bergen
Skipingar i 2000
Nedleggingar i 2006
Etterretningstenesta

Etterretningstenesta (tidlegare Forsvarets etterretningsteneste, også kalla E-tenesta) er den sivile og militære utealandsetterretningstenesta i Noreg. Ho har det koordinerande og rådgjevande ansvaret for all etterretningsverksemd i Forsvaret. Etterretningstenesta hentar inn, bearbeider og analyserer informasjon som gjeld norske interesser, sett i høve til framande statar, organisasjonar og individ. Hensikten med etterretningsverksemd er å bidra til å gje norske styresmakter eit solid avgjerdslegrunnlag i saker som gjeld utanriks-, tryggleiks- og forsvarspolitikk. Sjefen for Etterretningstenesta er direkte underlagd Forsvarssjefen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Etterretningstjenesten» frå ,  den 10. mars 2019.

Bakgrunnsstoff

 Litteratur 
 Borgersrud, Lars (2001): Fiendebilde Wollweber. Svart propaganda i kald krig, s. 25. Oktober, Oslo. ISBN 82-495-0050-4.
 Riste, Olav Moland, Arnfinn (1997): Strengt hemmelig: norsk etterretningsteneste 1945-1970. ISBN 82-00-12769-9.

Det norske forsvaret
Militær etterretning
Norsk etterretning
Etterretningstenester
 
Skipingar i 1965
Globus II

Globus II er eit radaranlegg som ligg på Forsvarets stasjon i Vardø kommune. Anlegget er etablert som eit samarbeid mellom US Air Force Space Command i USA og Etteretningstjenesten i Noreg. Radaren stod opphavleg på Vandenberg Air Force Base i California. Bygginga av anlegget i Vardø tok til i april 1998 og radaren vart sett i drift på hausten i 2000.

Globus II vert brukt til å overvake verdsrommet, overvake norsk interesseområde i utlandet og å samle inn informasjon til bruk i forsking og utvikling.

Historie 

Mot slutten av 1980-åra byrja USA og Noreg eit samarbeid om å sette opp en radarstasjon i tillegg til den som Luftforsvaret hadde på Vårberget. Dette samarbeidet vart brote og amerikanarane sette opp den aktuelle radaren som vart kalla Have Stare, på flybasen Vandenberg i California. I 1995 vart norske og amerikanske styresmakter einige om å flytte Have Stare til Vardø. Flyttinga skjedde 1999 og radaren var operativ i 2001.

Radaren er utvikla i USA. Ettersom radaren ligg 40 km frå den russiske grensa, der Russland har store militære basar, har det ført til fleire diplomatiske spenningar mellom Noreg og Russland.

Den russiske generalen Leonid Ivasjov sa på Dagsrevyen sumaren 2000 at Russland hadde programmert taktiske atomvåpen til å angripe Vardø-radaren. Den russiske forsvarseksperten Pavel Felgenhauer hevda i eit intervju med NRK at radaren irriterte russiske styresmakter.

Referansar

Kjelder 
 A GLOBUS II / HAVE STARE SOURCEBOOK, fra Federation of American Scientists, fas.org (PDF-fil)
Denne artikkelen bygger på «Globus II» frå ,  den 11. desember 2017.  
 

Radar
Byggverk i Vadsø
Norsk etterretning
Iso suomen kielioppi

Iso suomen kielioppi er ein referansegrammatikk for finsk. Grammatikken er skrive av Auli Hakulinen, Maria Vilkuna, Riitta Korhonen, Vesa Koivisto, Tarja-Riitta Heinonen og Irja Alho. Han er gjeven ut på Suomen kirjallisuuden seura.

Med 1 698 sider er Iso suomen kielioppi den største grammatikken over finsk. Han skil seg frå tidlegare grammatikkar ved at han er eksplisitt deskriptiv, og ved at han tar opp grammatikken til det såkalla talespråket (det som på engelsk ville ha vore kalla «Colloquial Finnish», til skilnad frå standardfinsk, som var temaet for tidlegare grammatikkar). 

ISBN 951-746-557-2.

Finsk språk
Referansegrammatikkar
Bøker frå 2004
Forsvarsdepartement

Forsvarsdepartement eller forsvarsministerium er departement med ansvar for militærvesenet til eit land. Det blir som regel leia av ein forsvarsminister og blir gjerne bistått av ein funksjonær som kan ha tittelen statssekretær og politiske og militære rådgjevarar.

Historisk har ein ofte skild mellom ulike hær- og marinedepartement. I nokre land har hærdepartementet vore kjend som krigsdepartementet og marinedepartement som sjø- eller sjøforsvarsdepartement. Ei tid hadde ein også eigne luftfartsdepartement, som 
Air Ministry i Storbritannia (1918-1964) og Reichsluftfahrtministerium i Nazi-Tyskland (1933-1945).

Forsvarsdepartement i Noreg blei danna i 1884 då Armédepartementet blei slått saman med Marinedepartementet. Departementet er leia av ein forsvarsminister og har ein statssekretær og ein politisk rådgjevar. Administrativt er det styrt av departementsråden og forsvarssjefen, som også er etatssjef for Det norske forsvaret. I tillegg til Forsvaret har departementet ansvar for 
Forsvarets forskningsinstitutt (FFI), Forsvarsbygg og Nasjonal sikkerhetsmyndighet (NSM).

Døme på forsvarsdepartement 

Forsvarsdepartementet i Noreg
Forsvarsdepartementet i USA
Forsvarsdepartementet i Sverige
Forsvarsministeriet i Danmark
Forsvarsministeriet i Storbritannia

Kjelder

«Administrativ ledelse», «Organisasjon», www.regjeringen.no (vitja 9. november 2014)

Delar av denne artikkelen bygger på «Försvarsministerium» frå ,  den 9. november 2014.

Bakgrunnsstoff

Styresmakter
Militærvesen
Bondekannibalisme

Bondekannibalisme er ei nemning på strukturrasjonaliseringa i landbruket som inneber at små bruk vert nedlagde og jordressursane og marknadsandelane vert overtekne av nabobruka.

I nemninga ligg ein kritikk av den rådande landbrukspolitikken. Strukturrasjonaliseringa har tvinga seg fram mellom anna fordi nye maskiner gjer det mogleg for bøndene å auke produksjonen, medan bruka ikkje har hatt ledig dyrkingsland og difor har vore nøydde til å kjøpe nabobruk for å utnytte produksjonskapasiteten. Like viktig har det vore at produksjonen i landbruket har auka meir enn etterspurnaden i markanden.

Litteratur 
Hans Haga: Færre, men sterkere. Hvordan?, i festskriftet til Norges Bondelag sitt 50-årsjubileum i 1972.

Norsk landbruk
Slekt

Slekt eller ætt viser til ei gruppe menneske som er nærskylde kvarandre.

Omgrepet er vidare enn familie, og strekkjer seg lenger attende i tid.

Bøker 

Det finst to slags ættebøker:

 Slektbok/slektstre der ein sjølv fører inn slekta si. Desse bøkene går ikkje så langt attende i slekta, og det kan vere forskjellige oppsett.

 Bøker skrivne av ein eller fleire om slekta eller slektene på ein eller fleire plassar, til dømes Ættebok for Skjåk som er gjeven ut i to band. Band ein er skrive av Erling Bruheim med oppsett frå presten H. H.Neumann; band to er skrive av ektefellen Anna Bruheim og desse bøkene er utgjevne av Skjåk historielag.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 
 
Genetikk
Samfunn
Sosiologi
Michelle Bachelet

Verónica Michelle Bachelet Jeria () er ein chilensk sosialistisk politikar og tidlegare president i Chile. Ho er den første kvinna som er blitt vald til denne stillinga. Bachelet er medlem av partiet Partido Socialista de Chile.

Ved presidentvalet i Chile i 2005 fekk ho 46 % av stemmene i fyrste valomgang. Ho vann den andre valomgangen 15. januar 2006, over forretningsmannen Sebastián Piñera, med 53,5 % av stemmene. Bachelet vart innsett som president 11. mars 2006. Ved valet 17. januar 2010 tapte sentrum-venstresida mot sentrum-høgre-kandidaten Sebastián Piñera, og presidentskiftet skjedde 11. mars 2010. 

Bachelet måtte rømme Chile etter at faren vart drepen av soldatane til Augusto Pinochet. Ho studerte germanistikk og medisin i Leipzig og Berlin. Ho var helseminister og forsvarsminister i regjeringa til president Ricardo Lagos.

Michelle Bachelet er skild og mor til tre.

Merknadar

Bakgrunnsstoff 
 «The woman taking Chile's top job» på BBC News
 «Bachelet vow on gender equality» på BBC News

Chilenske politikarar
Chilenske presidentar
Sosialistiske politikarar