Nils Johan Rud

Nils Johan Rud () var ein norsk skjønnlitterær forfattar og redaktør. Han var fødd i Ringsaker i Hedmark og døydde i Asker i Akershus. Rud står sentralt i den norske 1900-talslitteraturen, ikkje berre som forfattar, men òg som redaktør, og er sett på som ein av dei store stilistane i norsk novellekunst. 

Rud var ikkje meir enn knapt tjue år gamal då han fekk utgjeve barneboka Gutter på skoggang, men romanen Vi skal ha et barn vart refusert av forlaga i Noreg, men vart utgjeve i Sverige, der boka vart godt motteke. Etter ei tid kom boka og ut i Noreg, på Fram Forlag, etter at Erling Falk hadde teke kontakt med Rud og gjeve han 400 kroner for dette. Boka var ei realistisk skildring av arbeidsledig ungdom, som var et tema Rud hadde god kunnskap om etter eigne røynsler frå oppveksten. Men boka vart knapt omtalt i dagspressa, sjølv ikkje i arbeidarrørslas eige Arbeiderbladet med meir enn ein notis, då boka vart rekna i desse tidene for å vere meir pornografisk enn godt var. Men likevel kom det etter dette ut ei bok så å seie kvart einaste år frå Ruds hand. Særleg dei første bøkene syner det sterke engasjementet Rud hadde for at det skulle verte sosial rettferd i Noreg.

Kunstnarisk var det i novellene at Rud synte seg som ein framifrå diktar. Han hadde grepet om den enkle, stramme forma som kjenneteiknar ei god novelle, og nådde store høgder som stilist og ordkunstnar. 

Novellekunsten dyrka han i bladet Magasinet for Alle (som opphavleg heitte Arbeidermagasinet), vanlegvis berre kalla Magasinet, der han var redaktør frå 1932 til bladet gjekk inn i 1970. Fleire forfattarar som seinare vart vidgjetne, som til dømes Agnar Mykle, Kåre Holt, Kjell Askildsen, Bjørg Vik, Alf Prøysen, Tor Jonsson og Arthur Omre, har fått det første arbeidet sitt på prent her. Ettersom det ikkje var vanleg å gje ut novellesamlingar som bøker på denne tida, var det Rud, som ved hjelp av Magasinet, heldt liv i novellekunsten i alle desse åra. Det er sagt at Rud las alle manuskript som kom inn, til saman om lag hundre tusen manuskript i dei åra han var redaktør for Magasinet, og at svara alle. Han gav gode råd og oppmuntrande kommentarar, men var òg streng.

Prisar og utmerkingar 

 I 1947 vann Nils Johan Rud Gyldendals legat.
 I 1972 vart han riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.
 I 1979 vann han Doblougprisen.
 I 1987 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris.
 I 1988 fekk han Alf Prøysens Ærespris.

Bøker av Nils Johan Rud
 
Barnebøker:
Gutter på skoggang, 1928
Karsemne, 1930
Skaugumtrollet, 1931
Tusser og troll, 1934
Stifinner, 1935
Et riktig mannfolk, 1936
 
Romaner:
Vi skal ha et barn, 1933
Så stjeler vi et fattighus 1934
Jeg er ingen proletar, 1935
Alle tiders største, 1936
Jakten og kvinnen, 1939 (ill. utg. 1978)
Drivende grenser, 1941
Fredens sønner, 1947
Vi var jordens elskere, 1949
Piggtråden blomstrer, 1954
Ettersøkte er atten år, 1958
Min ungdom var en annens, 1963 (ny utgåve i 1983)
Brønnen, 1971
Evjene, 1975
Ekko i det gamle tun, 1982
Spinnehjulet, 1986
Det har ventet på deg, 1988
En fremmed i speilet, 1993
 
Noveller, essays, eventyr og kortprosa:
Fri jord, 1945
Både vinter og vår, 1952
I eventyrskog, 1955
Det var en lørdag aften, 1959
Ørretsommer og rypehøst, 1961
Veier for fot, 1967
Eros leker, 1969
Noveller i utvalg, 1972
Av et halvt hundre år, 1973
Breen blomstrer, 1980
Fra alder til alder, 1985
Gammel manns høysang, 1990

Kjelder

Norske forfattarar
Forfattarar frå Hedmark
Forfattarar frå Akershus
St. Olavs Orden
Folk frå Ringsaker
Vinnarar av Doblougprisen
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
Vinnarar av Gyldendals legat
Vinnarar av Alf Prøysens Ærespris