alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
MetLex

MetLex er eit norsk meteorologisk leksikon på nett, publisert av Meteorologisk institutt. Innhaldet på MetLex kan nyttast fritt, om lag som innhaldet på Wikipedia. Programvara som ligg til grunn er MediaWiki og brukargrensesnittet er òg svært likt Wikipedia sitt grensesnitt. Til skilnad frå Wikipedia er innhaldet kvalitetssikra av fagfolk ved Meteorologisk institutt.

Bakgrunnsstoff 
 MetLex

Vêrvarsling
Norske oppslagsverk
Druridge Bay

Druridge Bay er ei 11 km lang bukt i Northumberland i England, som strekkjer seg frå Amble i nord til Cresswell i sør. 
Northumberland Coast Country Park ligg ved bukta og delar av området er eigd av National Trust. Områda innanfor bukta er erklært naturreservat.

Under den andre verdskrigen vart det bygd forsvarsverk rundt Druridge Bay som ein del av førebuingane mot ein inavsjon av Storbritannia. Dette omfatta murar og panservernsblokker, bunkersar og minefelt.

I 1980-åra var det planar om å byggje eit atomkraftverk i området, men sterke protestar førte til at dette vart skrinlagt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Druridge Bay» frå ,  den 16. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 Northumberland County Council om Druridge Bay 

Bukter i England
Geografi i Northumberland
National Trust-eigedommar
Langdon Bay

Langdon Bay er ei bukt aust i Kent i England. Ho ligg 3 km aust for byen Dover og er kalla opp etter dei nærliggande landsbyane Langdon, East Langdon og West Langdon. Klippene rundt området vert kalla Langdon Cliffs (Langdonklippene), og frå toppen av klippene svingar ein sti seg nedover til stranda.

Historie 
Bukta er kjend for store funn frå bronsealderen i 1974. Dette var mellom anna ei bronseøks av fransk type, som ein trur kan ha kome frå ein båt som dreiv i land her under ein storm langs den engelske kysten. Dette viser at det føregjekk handel over Den engelske kanalen alt i bronsealderen, om ikkje enno tidlegare. Øksa er i dag eigd av British Museum, men er utlånt til Dover Museum i Dover.

Tre søkelysbatteri, Langdon Lights, vart bygd inn i klippene under den andre verdskrigen slik at skip som gjekk inn i bukta kunne lysast opp medan dei vart kontrollerte. Eit slikt batteri er i dag øydelagd etter eit ras.

Området oppfor klippene er i dag graskledde bakkar og eit naturreservat eigd av National Trust. Store delar av dette reservatet vert rekna som ein «stad av særleg vitskapleg interesse» (SSSI) og «eit særleg vakkert naturområde» (AONB).

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Langdon Bay» frå , den 16. desember 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 http://www.dover-kent.co.uk/places/langdon_cliffs.htm 
 http://www.geog.sussex.ac.uk/BAR/images/Kent/langdon_stairs/Page.html 

Geografi i Kent
Den engelske kanalen
Bukter i England
National Trust-eigedommar
Amursvale

Amursvale (Cecropis daurica) er ein art av små svaler som hekkar i opent, kupert landskap i det tempererte Sør-Europa og Asia, frå Portugal og Spania austover til India og Japan, dessutan tropiske Afrika. Dei indiske og afrikanske fuglane er standfuglar, mens dei europeiske og andre asiatiske fuglar er trekkfuglar. Overvintringsplassane ligg i Afrika og India og streiffuglar dreg til Christmasøya og det nordlege Australia.

Amursvala liknar andre svaler i levemåte og utsjånad og minner om seglarar som til likskap med svaler beitar insekt i flukt. Amursvala liknar spesielt låvesvala, men er mindre, ca. 14 til 19 cm, har mørkare underside med diffuse striper og dei har lys eller raudleg overgump, ansikt og nakkekrage. Ho manglar brystband, men har svarte stjertspyd, noko kortare enn hos låvesvala. Dei har breie, men spisse venger og er raske flygarar, dei slår til mot insekt medan dei flyg. 

Reiret er ein halvkuleforma konstruksjon av gjørme som amursvala har samla med nebbet. Det har sideinngang gjennom ein mura tunell. Vanlegvis ligg reiret under overheng i fjellsider, men fuglane tilpassar seg bygningar og bruer. Kullet er på tre til seks egg. 

Normalt dannar ikkje amursvala store hekkekoloniar, men dei er selskaplege utanfor hekkesesongen. Til dømes kan ein sjå mange hundre i flokk over sletteland i India.

Amursvala er ein sjeldan gjest i Noreg i mai og juni.

Kjelder 
 ''Denne artikkelen bygger på «Red-rumped Swallow» frå , den 16. desember 2009

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar av amursvaler hos Internet Bird Collection

Svalefamilien
Streiffuglar i Noreg
Liverpool Bay

Liverpool Bay er ei bukt mellom det nordaustlege Wales, Cheshire, Lancashire og Merseyside i England på austsida av Irskesjøen. Bukta er eit klassisk døme på ein region med mykje påverknad frå ferskvatn. 

Elvane Alt, Clwyd, Dee, Ribble og Mersey munnar alle ut i bukta. Det ligg mange skipsvrak rundt om i bukta og her finst mange dykkestader. Det ligg fleire olje- og gassfelt i bukta, mellom anna Douglas Complex. Den første store vindmølleparken til havs i Storbritannia, North Hoyle, ligg sør i bukta. 

Området rundt bukta vert stundom kalla «Liverpool Bay Area».

Bakgrunnsstoff
Dykking i Liverpool Bay
Oppdatert kart over skipsfarten i bukta

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Liverpool Bay» frå ,  den 16. desember 2009.  
 

Bukter i England
Bukter i Wales
Merseyside
Geografi i Cheshire
Geografi i Lancashire
Irskesjøen
Morecambe Bay

Morecambe Bay er ei stor bukt nordvest i England, nesten rett aust for Isle of Man og like sør for Lake District nasjonalpark. Det er det største tidvassområdet med slamflater og sand i heile Storbritannia, og dekkjer eit område på 310 km². 

Elvane Leven, Kent, Keer, Lune og Wyre renn alle ut i bukta, og dei forskjellige estuara dannar fleire halvøyar i bukta, som Humphrey Head. 

Det meste av landområdet rundt bukta er drenert, og marskland er omgjort til jordbruksområde. Morecambe Bay er òg ein viktig stad for dyreliv, med eit rikt fugleliv og variert sjøliv. Det ligg eit fugleobservatorium på Walney Island. 

Bukta er vidgjeten for kvikksanden her og tidvatnet som flyttar seg raskt. Det vert mellom anna sagt at tidvatnet «kjem like raskt som ein hest spring». I 2004 drukna 21 ulovelege innvandrarar frå Kina då dei var her og plukka hjartemuslingar.

I fleire hundreår er det vorte utnemnt lokale guidar for å krysse bukta. Vanskane med å krysse bukta har ført til at landområda på nordsida vart isolerte på grunn av fjellområda i Lake District. Ein kunne derfor berre nå desse områda ved å gå på sanden over bukta, eller ta ferje, fram til Furness-jernbanen vart bygd i 1857. Denne går langs kanten av bukta, og kryssar dei forskjellige elvane. London-Glasgow-banen går òg eit kort stykke langs bukta.

Busetnader ved bukta
Det bur kring 320 000 menneske langs kysten av Morecambe Bay, og mange av desse i byane i tabellen under. Den største byen ved bukta er Barrow-in-Furness, som ligg på nordvestsida. Byen Morecambe er kalla opp etter bukta, og har kring halvparten av innbyggjartalet til Barrow-in-Furness. Her finst mange turistdestinasjonar, medan havet er ei viktig næring for Barrow.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Morecambe Bay» frå ,  den 16. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Morecambe Bay partnership - local conservation charity
Walney bird observatory 
ITV footage of Morecambe Bay Half Marathon 2008
 The Cross Bay Challenge on Morecambe Bay by Keith Wilkinson 

Morecambe Bay ARS  - Local Amateur Radio Society og Training 
Sands Amateur Radio Contest Group  -Amateur Radio Group in Morecambe

Bukter i England
Geografi i Lancashire
Geografi i Cumbria
Ramsarstader i England
Irskesjøen
Marskland i Storbritannia
Site of Special Scientific Interest i England
Operand

Ein operand er det ein operator verkar på. Til dømes kan ein ha uttrykket 3 + 2 = 5. Her er operandane 3, 2 og 5.

Likt er det for ein datamaskin. Ein instruksjon som datamaskinen skal utføre kan krevje operandar. I dømet ovanfor vil 3 og 2 vere kjeldeoperandar, medan 5 vil vere destinasjonsoperanden.

Algebra
Programmering
Pegwell Bay

Pegwell Bay er ei grunn bukt ved Den engelske kanalen og estuaret til elva Stour mellom Ramsgate og Sandwich i Kent i England. Eit stort naturreservat dekker bukta, som er kjend for vandrande vadefuglar og fuglevilt, med ei rekkje strandhabitat, som omfattande slamflater og marskland. 

Ved bukta ligg ein kopi av eit vikingskip til minne om dei første vikingane som gjekk i land i England i området her. Vikingskipet Hugin var ei gåve frå det danske folket til Storbritannia i 1949.  Ebbsfleet er òg staden der dei første saksarane gjekk i land i England i 449 og der den første kristne misjonæren kom til England, St. Augustin, i 597.

Bakgrunnsstoff
Bilete av Pegwell Bay, då og no
Sandwich og Pegwell Bay NNR (Kent Wildlife Trust)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pegwell Bay» frå ,  den 16. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bukter i England
Geografi i Kent
Muslimsk nyttår

Nyttår i den muslimske kalenderen finn stad ved byrjinga av muharram. Høgtida er kjend som ras as-sana ('hovudet på året', likt hebraisk rosj hasjana) eller al-Hidjra ('reisa' eller 'flytting') etter Muhammed si reise frå Mekka til Medina og grunnla eit muslimsk samfunn. Hendinga er rekna som byrjinga på år 1 i muslimsk tidsrekning, og fann stad i år 622 etter vestleg tidsrekning.

Muslimsk nyttår markerer inngangen på ei heilag tid. Muharram er den første av fire månader der krigføring er forbode. I denne månaden fell asjura, ei høgtid knytt til faste og, for sjiamuslimar, stor sorg. Hidjra markerer også byrjinga på det muslimske fellesskapet. Høgtida blir ikkje markert med noka stor feiring, som id ul-fitr eller vestleg nyttår, men ein kan fokusera på tydinga av Hidjra, laga nyttårsforsett og liknande.
 
Sidan det muslimske måneåret er 11-12 dagar kortare enn solåret, flytter høgtida seg i høve til årstidene. Kva tid dagen fell i framtida kan heller ikkje fastsetjast heilt, ettersom han baserer seg på at ein ser nymånen.

Tidspunkt

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Islamic New Year» frå ,  den 16. desember 2009.  
Al-Hijra ved bbc.co.uk
 

Nyttår
Muslimske høgtider
Muslimsk tidsrekning
Nei til atomvåpen

Nei til atomvåpen (NTA) er ein norsk organisasjon som arbeider for atomvåpennedrusting og forbod mot atomvåpen. NTA går også mot atomkraft. Organisasjonen er partipolitisk uavhengig. NTA tek initiativ overfor den norske befolkninga, politikarar, fagforeiningar og andre organissjonar. 

Dagleg leiar frå 1981 til 2011 var Ole Kopreitan, frå 2011 til 2014 Lars Gaupset, 2014-2015 Anne Gerd Grimsby Haarr og frå 2015 Frode Ersfjord. Styreleiar sidan 2007 er Stine Rødmyr. I 2004 hadde NTAs medlemsavis eit opplag på 20 000.

Historie 

Nei til atomvåpen vart skipa under namnet Nei til nye atomvåpen i oktober 1979 som ein protest mot USAs planar om å utplassere nye mellomdistanserakettar i Vest-Europa og som ein protest mot Sovjetunionens utplassering av SS-20-rakettar. Namnet Nei til Atomvåpen vart vedteke i 1980. 

NTA vart ei av dei sterkaste folkerørslene i Noreg i etterkrigstida. NTA arbeidde for ei nordisk atomvåpenfri sone, for atomvåpenfrie hamner, for "frys" i atomvåpenarsenala og tok initiativ til eit internasjonalt opprop mot USAs stjernkrig-prosjekt. NTA hadde mønstringar i dei fleste byane og i mange tettstader. 

Nei til atomvåpen var del av den nye internasjonale fredsrørsla som voks fram frå slutten av 1970-åra og byrjinga av 1980-åra.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nei til atomvåpen

Norske politiske organisasjonar
Skipingar i 1979
Ove André Vanebo

Ove André Vanebo () er ein norsk jurist og politikar (FrP). Han var  statssekretær for Anders Anundsen i Justis- og beredskapsdepartementet frå februar til desember 2016.

Vanebo var formann for Framstegspartiets Ungdom (FpU) frå 2008 til 2012. Han har og sete i kommunestyret i Øvre Eiker.
Han er utdanna ved Universitetet i Oslo.

Kjelder 

Statssekretærar i Regjeringa Solberg
Statssekretærar frå FrP
Lokalpolitikarar i Øvre Eiker
FrP-politikarar i Buskerud
Norske juristar
Folk frå Øvre Eiker
Formenn i Framstegspartiets Ungdom
The Legend of Zelda: Twilight Princess

The Legend of Zelda: Twilight Princess er eit action-eventyrspel utvikla av Nintendo EAD og publisert av Nintendo på spelkonsollane Nintendo GameCube og Wii.

Utgåva av Twilight Princess på Wii vart gjeven ut på same tid som då Wii-konsollen vart lansert; i Nord-Amerika november 2006, og i Japan og Europa desember same året. Dette gjer Twilight Princss til det første Zelda-spelet gjeve ut på same tid som lanseringa av ein Nintendo-konsoll. Utgåva på Nintendo GameCube kom ut internasjonalt i løpet av desember 2006 .

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Action-eventyrspel
Dataspel frå 2006
Nintendo GameCube-spel
Nintendo Entertainment Analysis and Development-spel
Twilight Princess
Wii-spel
Wii U-spel
Herbig–Haro-objekt

Herbig–Haro-objekt (HH-objekt) er ein klasse av svakt opplyste tåker oppdaga av astronomane George Herbig og Guillermo Haro på 1950-talet. HH-objekt finn ein i område rike på interstellar materie, og dei oppstår når unge stjerner sender ut materie med stor fart i form av jetstraumar som krasjar med annan materie som finst rundt stjerna.

Spektruma til HH-objekt er dominerte av emisjonslinjer frå hydrogen, oksygen, nitrogen og jarn. HH-objekt vert grovt delte inn i høg- og lågeksiteringsobjekt, der ein trur skilnaden ligg i kor stor fart jetsstraumane til stjernene har. Høgeksiteringsobjekt med sterke emisjonslinjer frå sterkt ionisert materie kan ha sjokkbylgjefartar på 200 km/s, medan lågeksiteringsobjekt kan ha sjokkbylgjefartar på 20 km/s.

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Herbig–Haro object» s. 176 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002. 

Gasståker
Stjernedanning
Adolf Arctander

Adolf Maurits Steenbuch Arctander () var ein norsk teolog, folkehøgskulestyrar og omsetjar. Han var syskenbarn av statsråd Sofus Arctander (1845–1924).

Arctander vart cand.theol. ved Universitetet i Kristiania i 1872, men helsa hans gjorde til at han i staden for å praktisere teologi veksla mellom skulearbeid, hagestell og litterært arbeid gjennom livet sitt. Han gjekk også den tredelte naturkunnskapslinja, der eit av faga var botanikk. I perioden 1877–1880 var han lærar ved Ullensvang folkehøiskole, frå 1887–92 styrte han Telemarks folkehøgskule og frå 1888 eit friseminar i Seljord saman med Viggo Ullmann. I 1901 starta han opp Lofotens og Vesteraalens folkehøiskole på farsgarden.

I studietida vart han inspirert av menn som Bjørnstjerne Bjørnson og Christopher Bruun, og han vart overtydd målmann. Arctander gav ut fleire utgreiingar og meldingar om språklege, litterære og politiske emne, mellom anna i Syn og Segn. I slutten av livet sette han om Wallensteins læger, den fyrste delen av Wallenstein av Friedrich Schiller og Faust av Johann Wolfgang von Goethe. I yngre dagar hadde han prøvd å omsetje Filoktetes av Sofokles til riksmål, men fann riksmålet «ubrukande, av di [det] er rotlaus[t] baade i dansk og norsk og berre ‘dyrkar knotingi’ paa baae maali.»

Kjelder 
 «Adolf M. St. Arctander» i Allkunne, innhenta 17. desember 2009.
 Sjølvbiografi i Ung-Norig nr. 8 – august 1919 (Risør) – i digital utgåve hjå Ivar Aasen-tunet frå 2002.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Minneord av Anton Aure i Ung-Norig nr. 8 – august 1919 (Risør) – i digital utgåve hjå Ivar Aasen-tunet frå 2002.

Norske teologar
Norske omsetjarar
Folk frå Hadsel
Målfolk
T Tauri-stjerne

T Tauri-stjerner er unge stjerner som på eit Hertzsprung–Russell diagram ligg til høgre for hovudserien. Namnet kjem frå den variable stjerna T Tauri som òg er prototypen for denne stjernekategorien. Karakteristisk for for T Tauri-stjerner er emisjonslinjer som indikerer ein utvida gassatmosfære, gass som strøymer inn mot eller ut frå stjerna med høg fart, nærliggjande mørke skyer det føregår stjernedanning og ein høg proporsjon av litium, som det snøgt vert tomt for på andre stjerner.

Mange T Tauri-stjerner viser trekk som peikar mot ein sterk og kontinuerleg straum av materie frå stjerneoverflata, kjend som T Tauri-vind. T Tauri-stjerner finn ein ofte i nærleiken av Herbig–Haro-objekt, og T Tauri sjølv ligg i sentrumet til eit Herbig–Haro-objekt. T Tauri-stjerner er ofte mindre massive enn sola; tyngre stjerner går anten gjennom T Tauri-fasen medan dei enno er dulde bak opphavsskya eller har ein annan utsjånad i den same fasen i stjernelivet.

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på artikkelen «T Tauri-star» s. 415-16 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002. 

Stjernetypar
 
Stjernedanning
Takyon

Eit takyon eller takyonsk partikkel er ein hypotetisk elementærpartikkel som flyttar seg raskare enn lyset. Namnet kjem frå greske ταχύς (takhys), som tyder «rask, kjapp» og vart gjeve av Gerald Feinberg. Det er generelt akseptert hos fysikarar i dag at ein slik partikkel ikkje kan eksistere, fordi dei ikkje er konsistente med dei kjende fysikklovene, som seier at ingenting kan vere raskare enn lysfarten. Om slike partiklar eksisterte, kunne ein byggje ein takyonsk antitelefon og sende signal raskare enn lyset, som i følgje den spesielle relativitetsteorien ville ført til eit kausalitetsbrot. 
 
Potensielle konsistente teoriar som tillét partiklar som går raskare enn lyset omfattar dei som bryt Lorentz-invariansen, der symmetrien ligg til grunn for spesiell relativitet, slik at lysfarten ikkje vert ein barriere. 

I artikkelen frå 1967 der Feinberg namngav partikkelen, foreslo han at takyon kan vere eit kvant i eit kvantefelt med negativ masse kvadrert. Men ein forstod raskt at eksitasjonar av slike imaginære massefelt ikkje forplantar seg raskare enn lyset, og i staden representerer ein instabilitet kalla takyonkondensasjon. Ikkje dess mindre vert negative kvadrerte massefelt vanlegvis kalla «takyonske», og har spelt i viktig rolle i moderne fysikk.

Trass i teoretiske argument mot at partiklar som går raskare enn lyset kan eksistere, har ein utført eksperiment for å leite etter dei. Viss det finst ladde takyon, vil dei sende ut tsjerenkovstråling i vakuum. Ein har prøvd å påvise takyon ved å observere slik stråling, men alle forsøka har vore negative. Ein har ikkje funne overtydande bevis for at dei finst.

Kjelder 

tachyoner. (2012-02-18) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/tachyoner

Denne artikkelen bygger på «Tachyon» frå ,  den 15. april 2013.  

Hypotetiske partiklar
Subatomare partiklar
Strengeteori
Tidsreiser
Raskare enn lyset
Alf Baartvedt

Alf Baartvedt () var ein norsk prest og lærar. Han blei peikt ut i Fedraheimen som «den fyrste Presten, som hev skrevet Skulebøkar paa Norsk.»

Bakgrunn og familie 
Alf Baartvedt fødd på småbruket Baartvedt (no Bårtveit) i Fusa som son av Torkel Olsen Baartvedt og Kristi Olsdotter. Han utdanna seg først til skulelærar på Stord (1861-63) og tok så latinskulen til Heltberg (1866-67), før han studerte teologi ved Universitetet i Kristiania (1867-71).

Han var gift med Lilla Baartvedt.

Arbeid og verk 
Baartvedt arbeidde først som lærar heime på Fusa i to år. Som nyutddana prest verka han i Minnesota i USA frå 1872 til 1874. Han vende tilbake til Noreg og underviste ei tid ved Gjøvik Borgerskole. Han hadde stillinga stiftskapellan i Trondheim frå 1877 til 1885, og var deretter sokneprest i Akerø (Aukra) i Romsdal frå 1885 til 1902.

Baartvedt gjekk inn for venstrepolitikk, og var med på skipinga av fylkesparti for Møre og Romsdal.

I 1882-83 gav Alf Baartvedt ut to kristne lærebøker på landsmål.

Verkliste 
 Kristeleg barnelæra etter Luters katekisma (Kristiansund, 1882)
 Kristeleg tru og livnad : ei kortfattad lære-historisk handbok for skule og heim (Kristiansund, 1882/1883)

Kjelder 
 Søk i bibsys.no

Bakgrunnsstoff 
 Kristeleg barnelæra etter Luters katekisma av Alf Baartvedt. Digital utgåve ved Nasjonalbiblioteket.
 Melding av Kristeleg barnelæra etter Luters katekisma i Fedraheimen (aasentunet.no)
 Melding av Kristeleg Tru og Livnad i Fedraheimen (aasentunet.no)

Norske prestar
Venstrepolitikarar i Møre og Romsdal
Folk frå Fusa
Uttale av sørsamisk skriftspråk

Uttalen av det sørsamiske skriftspråket skil seg frå uttalen til dei andre samiske språka.

Vokalane 

Det sørsamiske skriftspråket blir skrive med desse vokalsymbola: i, e, æ, a, y, u, o, å og ï.

Som einskildsymbol representerer vokalsymbola korte vokalar, med unntak av a, som i andre staving i visse ord står for lang a: Inga [inga:]. Dei sørsamiske vokalsymbola har til skilnad frå i t.d. nordsamisk omtrent same lydverdi som i norsk: y, u, o blir uttalt som i norsk og ikkje som i tysk eller finsk. Vokalsymbolet ï står i ei særstilling. Den representerer ein vokal som språkhistorisk har eit anna opphav enn i, og som for nokre talarar blir uttalt lågare og meir bakre enn i. Hos andre talarar representerer i og ï same fonem /i/.

Dei midtre vokalane kan vere lang, dei blir då skrive med doble vokalsymbol. aa, ee, øø, åå. 

Sørsamisk har diftongane ie, åe, yø, oe, ua, åa, ae, ea, ue. Dei blir uttalt som om dei representerte norske vokalar, bortsett frå at ae, ea blir uttalt meir som æe, eæ.

Konsonantane 

p, t, k blir i byrjinga av ord uttala som i norsk. Inni ord blir dei uttala utan aspirasjon, dvs. som norsk p i ordet spade. Jf. tijje "tid" /thijje/. b, d, g blir som regel uttala som i norsk og svensk, men dei vart tidlegare uttala som uaspirert p, t, k i byrjinga av ord.

tj, sj, nj, ng representerer einskildlydane c͡ç, ʃ, ɲ, ŋ, altså postalveolar affrikat og frikativ. g og sk blir uttalt som på norsk, det er også ein tendens til å uttale dei som /j/ og /ʃ/ foran /i, ee/. Konsonantsambanda bp, dt, gk representerer lange /b:, d:, g:/.

h i slutten av ei staving blir uttalt som ein ustemt variant av vokalen den står attom.

Bakgrunnsstoff 

For å sjå sørsamisk tekst som lydskrift, gjer følgjande: Gå til denne sida , lim eller skriv inn tekst, kryss av for Transkriber under, og trykk Send skjema. Resultatet er den same teksten på IPA-lydskrift.

Sørsamisk språk
Stryn

For kommunen med same namn, sjå Stryn kommune.

 
Stryn er kommunesenteret i Stryn kommune i Vestland fylke. Tettstaden har  og ligg på nordsida ved inste delen av fjorden Nordfjord, ved utlaupet til Stryneelva. Sentrum i tettstaden heiter Tonning. På Tonning ligg mellom anna kommuneadministrasjonen, barneskulen Tonning skule, idrettsplass og Tonning møbelfabrikk.

Riksveg 15 og Fylkesveg 60 (tidlegare Riksveg 60) møtest i Stryn, og det er ekspressbussamband til Oslo, Trondheim, Bergen og Ålesund.

Folketalsutvikling

Bakgrunnsstoff 
 Eldre fotografi frå Stryn på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Busetnader i Stryn
Kommunesenter i Vestland
Tettstader i Vestland
GJ 1214 b

GJ 1214 b er ein blå planet som vart oppdaga i 2009. Han går i bane rundt stjerna GJ 1214.

Oppdaginga vart publisert i det vitskaplege tidskriftet Nature den 16. desember 2009.

GJ 1214 b har 2,7 gonger så stor radius som jorda, men berre 6,6 gonger større masse, og dermed berre ein tredel så stor tettleik. Mellom anna av di vatn har ein langt lågare tettleik enn stein, reknar astronomane det for sannsynleg at denne planeten stort sett består av vatn, og at han har ein stor atmosfære. Difor er han truleg blå på farge, slik vår eigen planet òg er.

Eksoplanetar
Porlock Bay

Porlock Bay er ei bukt i Bristolkanalen, mellom Hurlestone Point og Porlock Weir i Somerset i England.

Langs kysten finn ein grusryggar, marskland og ein skog som er lagt under vatn. I 1052 gjekk den saksiske kongen Harald i land ved Porlock Bay frå Irland og brende byen her før han marsjerte mot London.

Mykje av kysten er verna av National Trust.

Porlock Ridge and Saltmarsh er eit 18,6 km² stort biologisk område av særleg vitskapleg interesse (SSSI), oppretta i 1990. Området er viktig på grunn av aktive geomorfologiske trekk. Her finst òg viktig marskland og planta singelryggar.

Ved Bossington ligg ei grusstrand som Hornerelva renn gjennom. I 1990-åra vart det danna marskland og lagunar i området innanfor grusryggen på grunn av stigande havnivå.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Porlock Bay» frå ,  den 18. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Kyststi: Bossington frå National Trust

Bukter i England
Geografi i Somerset
Site of Special Scientific Interest i England
National Trust-eigedommar