alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Albert Luthuli

Albert John Luthuli () også kjend under zulunamnet sitt, Mvumbi, medan etternamnet òg kan stavast Lutuli, var ein sørafrikansk lærar og politikar.

Han var president for ANC, som kjempa for rettane til dei svarte afrikanarane i landet mot det kvite mindretalsstyret, i 1950-åra, heilt til han blei sett i husarrest i 1958. Luthuli fekk Nobels fredspris i 1960.

Livssoge 

Luthuli blei fødd i Rhodesia rundt 1898, der foreldra hans var kristne misjonærar. Etter at faren døydde flytta mora og ungane tilbake til Natalprovinsen, der dei kom frå. Luthuli utdanna seg til lærar og blei engasjert i fagforeininga for svarte lærarar, African Teacher's Association, som han i 1933 blei president for. Han heldt òg preiker i metodistkyrkjer.

Luthuli hadde hatt mykje å gjera med onkelen sin, Martin Luthuli, som var hovding for dei kristne zuluane. I 1933 blei Luthuli sjølv spurd om å bli hovding for denne gruppa. Etter fleire års tenkepause sa han ja, og blei formelt hovding i 1936. Denne stillinga hadde han til dei sørafrikanske styresmaktene tok henne frå han i 1953.

Apartheidsystemet blei utforma frå 1930- til 1950-åra med stadig større undertrykking av svarte. I 1944 reagerte Luthuli ved å bli med i partiet African National Congress, ANC, som kjempa imot dei nye diskriminerande påboda.

Dei sørafrikanske styresmaktene hevda at å vera hovding og medlem i partiet utgjorde ei interessekonflikt, og bad han gje opp ei av dei. Då han nekta, tok dei frå han hovdingtittelen. Ein månad etter dette blei han vald til president for partiet. Han fekk straks reiseforbod, som varte i til saman fire år.

I 1956 deltok Luthuli på ein ANC-konferanse og blei arrestert for landsforræderi, saman med 155 andre. Etter eitt år i varetekt blei klaga mot han droppa. Han fekk likevel påbod om å halda seg innan 8 km omkrins frå heimen sin. I 1961 blei påbodet heva i ti dagar slik at han kunne dra til Oslo og motta Nobels fredspris.

Sørafrikanske politikarar
ANC-politikarar
Sørafrikanske nobelprisvinnarar
Vinnarar av Nobels fredspris
Blixprisen

Blixprisen, somme tider skrive Blix-prisen, er ein norsk litteraturpris som vert delt ut årleg til ein nordnorsk forfattar som skriv nynorsk. Det skal leggjast vekt på å heidra yngre forfattarar og forfattarar som skriv for ungdom. Prisen kan delast ut for skjønnlitteratur eller faglitteratur. Grunnlaget for prisen er Emma og Elias Blix' legat. Prisvinnaren vert utpeika etter tilråding frå ei nemnd med medlemmer frå Nord-Norsk Kulturråd, Nordnorsk Forfatterlag og Det Norske Samlaget.

Legatet som gjev det økonomiske grunnlaget for prisen, er gjeve av Marie (1873-1920) og Einar Blix (1880-1941) og sett i verk av Ivar Blix til minne om foreldra deira, Emma og Elias Blix, og «skal ha til oppgåve å fremja arbeidet for nynorsk litteratur». Legatet vert forvalta av Det Norske Samlaget.

Vinnarane av Blixprisen

Referansar

Kjelder 
 Nettstaden til Bærum bibliotek: «Blixprisen»

Norske litteraturprisar
Nynorske litteraturprisar
Nordnorsk kultur
Skipingar i 1968
Kultur i 1950

Kultur i 1950 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1950.

Årets hendingar 
 Den norske Kritikarprisen for litteratur vart delt ut for fyrste gong.
 Johan Falkberget var utnemnd til heidersdoktor ved Stockholm Høgskola
 Jack Kerouac fekk den første boka si utgitt.
 Halvor Floden fekk kunstnarløn.

Fødde 
 5. september - Ernst Brunner, svensk forfattar.
 Håkan Nesser, svensk forfattar.

Døde 
 21. januar - George Orwell, britisk forfattar.
 19. mars - Edgar Rice Burroughs, amerikansk forfattar.
 25. november - Johannes Vilhelm Jensen, dansk forfattar.

Årets prisar og utmerkingar 
 Nobelprisen i litteratur: Bertrand Russell, Storbritannia
 Kritikarprisen: Torborg Nedreaas for Trylleglasset 
 Pulitzerprisen for drama: Richard Rodgers, Oscar Hammerstein II, Joshua Logan for South Pacific

Årets bøker

A - G 
 Across the River and into the Trees av Ernest Hemingway
 De fortabte spillemænd av William Heinesen

H - N 
 I, Robot av Isaac Asimov
 Kon-Tiki av Thor Heyerdahl kom på engelsk.
 Korn og klunger av Jakob Sande
 The Lion, the Witch, and the Wardrobe av C. S. Lewis
 The Martian Chronicles av Ray Bradbury

O - U 
 Signalet av Tarjei Vesaas
 Så rart, barnevers av Inger Hagerup illustrert av Paul René Gauguin
 Trost i taklampa av Alf Prøysen

V - Å
Sogn

Sogn er ei fellesnemning for kommunane og landområdet kring Sognefjorden. Sogn var tidlegare delt i fogderia Indre Sogn og Ytre Sogn, som saman med Sunnfjord og Nordfjord utgjorde Nordre Bergenhus Amt, fekk seinare namnet Sogn og Fjordane fylke som frå 2020 ligg i Vestland fylke.

Harald Hårfagre arva Sogn og området var soleis det fyrste riket i samlinga hans av Noreg til eit rike.
Kaupanger var hovudsete i Sogn frå vikingtid til langt opp i mellomalderen.
Her var handel til frå utlandet og innlandet, fylkesting, sysselmannsete med meir.

Heilårsvegen aust - vest gjekk over Filefjellet som er den lettaste og sikraste fjellovergangen vinterstid.
Der går vegen den dag i dag der Kong Sverre fekk Kongevegen lagt oppover Lærdalsdalen til Filefjellet.

Kommunane Aurland, Balestrand, Gulen, Hyllestad, Høyanger, Leikanger, Luster, Lærdal, Sogndal, Solund, Vik og Årdal ligg i Sogn. Gulen høyrde til Nordhordland i kyrkjesaker til på 1700-talet, medan Bø i Hyllestad tidlegare har høyrd til Sunnfjord. Oppheim, som no høyrer til Voss, høyrde tidlegare til Aurland prestegjeld og Sogn.

Frukt- og bærdyrking i Sogn 
Sogn er det eldste fruktområdet i Noreg. Det første vitnesbyrd om epledyrking skriv seg heilt tilbake til slutten av 1100-talet, då kong Sverre gjekk i land nedanfor Aldinshagen i Vik (sjå tekst om fruktdyrking i Sogn og Fjordane). Opp gjennom historia har det vore eit stort mangfold av frukt- og bærdyrking i Sogn. I Luster dyrka dei også tobakk i ein periode. På dei beste stadene kan vi dyrka aprikos og druer berre 3 mil frå Jostedalsbreen. Dei siste ti åra har noko av næring endra seg til å kombinera tradisjonell fruktdyrking med turisme. Den fyrste norske fruktruta, Sogn fruktrute er eit prosjekt og nettverk som frukt og bær med turisme. 

Vidareforedling har alltid vore viktig i Sogn, og er i dag representert ved mellom anna Lerum, Tine Vik, Balholm og mange mindre produsentar. 85 % av bringebæra i Noreg kjem frå dette fjordlandskapet. Frukta frå Sogn får spesielt god smak og aroma fordi mogninga skjer langsomt med jamn temperatur og mykje lys.

Kjelder 

 
Sogn og Fjordane fylke
Distrikt i Noreg
Aborigines' Protection Society

Aborigines Protection Society var ein organisasjon grunna i London i 1837. Organisasjonen jobba for innfødde folk sitt vel, i første omgang i Nord-Amerika. I 1909 vart han slegen saman med Anti-Slavery Society, saman vart dei til Anti-Slavery and Aborigines Protection Society, i dag kjend som Anti-Slavery and Aborigines Protection Society.

Menneskerettsorganisasjonar
Tidlegare britiske organisasjonar
Amerikanske urfolk
Skipingar i 1837
Ludvig Karlsen

Ludvig Walentin Karlsen () var ein kristen leiar som saman med kona si, Lise Karlsen, grunnla Evangeliesenteret i 1983. Både Karlsen og kona hadde fortid som rusmisbrukarar, og arbeidde særleg for å hjelpa dei som framleis sleit med slike problem.

Utmerkingar 
 Karlsen blei tildelt Kongens fortenestemedalje i gull for arbeidet sitt i 1997.
 I 1999 mottok han Bibelprisen på vegne av Evangeliesenteret.
 I 2002 vann han og Lise Karlsen Petter Dass-prisen.

Bakgrunnsstoff 
 Vi minnes Ludvig Karlsen  i Romani Posten
 «Regjeringen hedrer Ludvig Karlsen» - Pressemelding nr. 57/2004 (22. mars 2004) frå Statsministerens kontor

Romanifolk
Folk frå Ullensaker
Kongens fortenestmedalje i gull
Acheampong-regimet

Acheampong-regimet var eit militærdiktatur i Ghana leia general Ignatius Kutu Acheampong. Acheampong tok makta med statskupp i 1972, og vart erstatta av general Akuffo i juli 1978. Armed Forces Revolutionary Council under leiing av Jerry John Rawlings tok makta i 1979.

Bakgrunnsstoff 
 ghana.co.uk  - liten biografi om Ignatius Kutu Acheampong.

Militærdiktatur
Ghanesisk historie
Skipingar i 1972
Nedleggingar i 1979
Ada i Ghana

Ada eller Ada Foah er ein by aust i Ghana som ligg ved kysten, der Volta-elva møter Atlanterhavet. Han ligg om lag 12 mil aust for hovudstaden Accra, og er kjend for strendene sine.

Her kan ein finna ruinane etter Fort Kongensten, ei festning som blei bygd av danskane i 1784.

Byen har tre svært ulike bydelar: Big Ada, Ada Foah og Ada Kasseh.

Byar i Ghana
Addis Abeba

Addis Abeba er hovudstaden og den største byen i Etiopia. Byen ligg ved foten av Entoto-fjellet (amharisk Ənt'ot'o እንጦጦ). Byen har om lag 3,4 millionar innbyggjarar (2008). 
Byen har status som sjølvstyrande region (astedader akabibi) i Etiopia.

Bynamnet 
På amharisk heiter byen Addis Abäba ኣዲስ ኣበባ [adːiːs aβəβa], som eigentleg er ge'ez og tyder 'ny blome'. På oromo har byen namna Finfinnee (av hora finfinnee 'varm kjelde') og Shaggar. På engelsk blir bynamnet skrive Addis Ababa, medan forma Addis Abeba er nytta på mellom anna norsk, svensk, tysk, nederlandsk, fransk, katalansk, italiensk og tsjekkisk. Ethiopian Mapping Authority  nyttar òg forma Addis Abeba.

Historie 
Plasseringa vart vald av keisarinne Taytu Betul (ge'ez T'aytu Bǝt'ul ጣይቱ ብጡል) og byen vart grunna i 1886 av ektefellen hennar, keisar Menelik II (ge'ez Mǝnilǝk ምኒልክ). 5. mai 1936 vart han okkupert av italienske styrkar. Addis Abeba var hovudstad i Italiensk Aust-Afrika til britiske styrkar sigra over italienarane i 1941, og keisar Haile Selassie vende tilbake 5. mai 1941.

Organisasjonar og kommunikasjon 
Den afrikanske unionen har hovudkvarteret sitt i byen til like med United Nations Economic Commission for Africa. Ein finn og Universitetet i Addis Abeba (engelsk Addis Ababa University, amharisk Addis Abäba Yunivärsǝti አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ) her.

I dag har byen flysamband gjennom Bole International Airport og togsamband til Djibouti.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Addis Ababa City Council (engelsk)
 Introduction to Addis Ababa  (engelsk)

Byar i Etiopia
Hovudstader i Afrika
Regionar i Etiopia
Skipingar i 1886
Affonso I av Kongo

Kong Affonso I (ca. 1455–1543), med det innfødde namnet Mvemba Nzinga eller Mbema a Nzinga, var manikongo over kongedømmet Kongo frå om lag 1506 til 1542 eller -43. Han var son av manikongo Mzinga Kuwu, og tok det portugisiske namnet sitt når han vart døypt til den katolske kyrkja av portugisiske misjonærar i 1491.

Saman med brørne sine vart han sendt til Portugal for å få utdanning, der han var i 10 år. Etter at han vart konge, gjorde han den katolske kristendommen til statsreligion og jobba mykje for å omvenda folket sitt.

Kjelder 

 . Side 175.
 . Side 122.
 gospelcom.net (engelsk)
 bethel.edu - «Correspondence of the Kings of Kongo» (engelsk)

Kongar av Kongo
Folk frå 1400-talet
Folk frå 1500-talet
Arbeiderdemokratene

Arbeiderdemokratene var på byrjinga av 1900-talet eit norsk ikkje-sosialistisk arbeidar- og småbrukarparti med særleg styrke i Oppland fylke og Hedmark fylke. Partiet stilte til val fyrste gong i 1906 under namnet «De forenede norske Arbeidersamfund». Leiaren var Johan Castberg. 

Partiet vedtok i 1911 å endra namn frå De forenede norske Arbeidersamfund til Arbeiderdemokratene. Året etter vart tilføyinga «Det radikale Folkeparti» ein del av namnet. I 1921 vart denne tilføyinga gjort til partinamn og «Arbeiderdemokratene» til tilføying i parentes. Nemninga arbeiderdemokratene vart trass i dette nytta heilt fram til partiet vart oppløyst i 1940. Det siste landsmøtet vart halde i 1927). Fram til 1957 var Venstre sine stortingslister i Oppland formelt eit samarbeid mellom Venstre og Radikale Folkeparti.

Arbeidardemokratane vart rekna å vera på venstresida av Venstre med høg oppslutnad mellom småbrukarar og jordarbeidarar. Mellom medlemene fann det fleire som tenkte i retning georgisme. Nemninga georgisme kjem av den amerikanske sosialfilosofen Henry George sine tankar. Han meinte at jordeige ikkje burde vera kjelde til rikdom. All inntekt eller grunnrente som kom av særlege naturgjevne fordeler eller samfunnsmessig utbygging, burde konfiskerast ved ein skatt som meir eller mindre skulle dekkja dei offentlege utgiftene. Samfunnet skulle på denne måten finansiera utgiftene sine ved avgift på grunn- og naturrikdomar som borgarane fekk disponera. Dei norske ”georgistane” gjekk ikkje så langt, men dei fylgde tankegangen eit godt stykke og skapte sterk uro på høgresida i politikken. Kampen om konsesjonslovene for vasskraftutbygging var mykje ein strid om synet på eigedomsretten til naturrikdomar, og her representerte georgistane eit ytterpunkt. Mange arbeidardemokratar var inne på slike tankar. Desse spørsmåla spela ei stor rolle i valkampen i 1909.

Sjå òg 
 Arbeidarsamfunn

Litteratur 
 T. Rasland: Fra arbeiderorganisasjon til mellomparti, Oslo 1961.
 Furre, Berge: Norsk historie 1905 – 40, Oslo 1991.
 H. Hendriksen: Mennesker uten makt, i R. Danielsen og S. U. Larsen (red.): Fra ide til dom, Bergen 1976.
 Pax leksikon: Oppslagsord Arbeiderdemokratene og Radikale Folkeparti. 

Tidlegare norske politiske parti
Kelvin

Kelvin er SI-eininga for temperatur. Symbolet for kelvin er K.

Ein temperaturforskjell på 1 kelvin er lik ein forskjell på ein grad på celsius-skalaen. Men kelvin-skalaen byrjar mykje lågare; 0 K er det absolutte nullpunktet med temperatur lik −273,15 °C. Ofte er det nøyaktig nok å bruka −273 °C i omrekning mellom kelvin og grader celsius. 

Eininga er kalla opp etter den britiske fysikaren og ingeniøren William Thomson, lord Kelvin.

Sjå òg 
 Formlar for temperaturomrekning

SI-einingar
Temperatureiningar
Kjell Aukrust

Kjell Aukrust () var ein norsk teiknar og forfattar frå Alvdal i Hedmark. Han var utdanna frå Kunst- og handtverksskulen. Etter krigen arbeidde han i ei tid som avisteiknar i Vårt Land, og vart snart etablert som ein særprega yrkesteiknar. Kjell Aukrust er mellom anna representert i Nasjonalgalleriet og Museet for Samtidskunst. Aukrust-Senteret i Alvdal er i sin heilskap via kunstnaren sitt livsverk. Ei ny Aukrust-utstilling opna 1. oktober 2001 i Skimuseet i Holmenkollen. Utstillinga viser Kjell Aukrust, både som teikna, forfattar og målar. 

Kjell Aukrust debuterte med Simen i 1958, og det vart sidan ei rad bokutgjevingar. Bøkene er vortne filmatiserte med stor suksess. Filmen Flåklypa Grand Prix er mellom dei største suksessane i norsk filmhistorie. I 1998 vart teiknefilmen Solan, Ludvig og Gurin med reverompa sett opp på kinoane over heile landet. Dette var den første heilaftans norske teiknefilm nokonsinne. Stykket Krokryggen hadde premiere på Det Norske Teatret i Oslo den 28. februar 1998.

Kjell Aukrust vann Brageprisen sin heiderspris i 1999.

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Kjell Aukrust hjå Nasjonalbiblioteket 

Forfattarar frå Hedmark
Norske forfattarar
Norske illustratørar
Folk frå Alvdal
Vinnarar av Brageprisen
Noregs Boklag

Noregs Boklag L/L var eit norsk forlag som vart stifta i 1922 som Norsk Målkontor. Føremålet var å spreia nynorsk litteratur gjennom forlagsverksemd. Noregs Boklag utvikla seg til det viktigaste forlaget for nynorsk skjønnlitteratur, og blant forlagets mest kjende forfattarar kan nemnast Tor Jonsson, Jan-Magnus Bruheim, Olav H. Hauge, Helge Torvund og Knut Ødegård. Ødegård var òg forlagssjef i perioden 1974-77. 

Noregs Boklag vart teke over av Det Norske Samlaget i 1985.

Forlagssjefar 
1927–32 – Edvard Os
1975–77 – Knut Ødegård

Norske forlag
Skipingar i 1922
Ragnfrid Trohaug

Ragnfrid Trohaug () er ein norsk forfattar. Ho er fødd i Bodø, men flytta seinare til Bergen etter å ha tatt vidaregåande utdanning på United World College of the Atlantic i Wales. Ho er cand.mag frå Universitetet i Bergen, med eit uavslutta hovudfag i litteraturvitskap, med delfag i kvinne- og kjønnsteori, samt mellomfag i kunsthistorie og spansk språk og latinamerikastudie. Ho har også gått på Forfattarstudiet ved Høgskolen i Telemark.

Ragnfrid Trohaug har vore spaltist i Nordlands Framtid, Dag og Tid, Bergens Tidende og Klassekampen. For tida jobbar ho som redaktør i Det Norske Samlaget.

Romanen Okkupert kjærleik er omsett til tysk, fransk og nederlandsk.

Utmerkingar 

 I 2000 fekk ho Blix-prisen, som blir delt ut til nordnorske forfattarar som skriv på nynorsk eller nordnorsk dialekt.
 I 2000 fekk ho Kulturdepartementets debutantpris. 
 I 2002 fekk ho Guro Sandsdalens litteraturpris

Utgjevingar 
 Okkupert kjærleik (ungdomsroman), Det Norske Samlaget, 2000
 Frå null til no, Det Norske Samlaget, 2001
 Synd.no, antologi (bidrag i antologi), redigert av Marit Eikemo, m.fl., Det Norske Samlaget, 2001
 Dobbeltgjengaren, høyrespel, NRK, 2002 (Det Norske Samlaget, 2004)
 Uten grenser, antologi, Kagge Forlag, 2002
 Kvinner Care, (bidrag i antologi), redigert av Anna Bache-Wiig og Morten Krogvold, Press, 2004
 Ikke mat sjimpansene (med Hilde Hagerup og Charlotte Glaser Munch), Aschehoug, 2004
 Landet Alltid Raudt (roman, fantasy), Det Norske Samlaget, 2005
 Rosa prosa (bidrag i antologi), redigert av Ida Roggen og Tonje Tornes, Gyldendal, 2006
 Vi vil ha hund! (biletbok), 2012.
 Det spøker (barnebok), Det Norske Samlaget, 2018

Referansar

Bakgrunnsstoff
 Ragnfrid sin blogg
 Digitaliserte bøker av Ragnfrid Trohaug hjå Nasjoanlbiblioteket
 Nordnorsk Forfatterlag om Trohaug 
 Presentasjon av Ragnfrid Trohaug på nettstaden til Bergen Offentlige Bibliotek 
 Presentasjon av Ragnfrid Trohaug på nettstaden til Samlaget 
 Utgjevingar av Ragnfrid Trohaug i BIBSYS Ask

Nynorskforfattarar
Norske forfattarar
Folk frå Bodø
Forfattarar frå Nordland
Forfattarar frå Bergen
Fantasy-forfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2000
Norske ungdomsbokforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Vinnarar av Blixprisen
Det Norske Samlaget

Det Norske Samlaget er eit norsk forlag som vart skipa den 24. mars 1868. Føremålet var å gje ut bøker på landsmål. Ein av stiftarane og fyrste formann var Hagbard Emanuel Berner, han var formann fram til 1877. 

Det Norske Samlaget er no delt i to organisasjonar, litteraturselskapet og forlaget. «Litteraturselskapet Det Norske Samlaget» er ein kulturpolitisk interesseorganisajon som skal leggje tilhøva til rette for nynorsk bokutgjeving, og har også ansvaret for fleire legat og prisutdelingar som til dømes Melsom-prisen og Emma og Elias Blix' legat. «Forlaget Det Norske Samlaget» er frå 1978 skilt ut som sjølveigande forretningsdrivande stifting. Forlaget gjev ut tidskriftet Syn og Segn, bokverk, historiske, biografiske og skjønnlitterære verk, barne- og ungdomsbøker, ordbøker, vitskaplege og populærvitskaplege bøker på nynorsk. Forlaget gjev ut om lag 200 titlar i året, både på papir og digitalt. Edmund Austigard er forlagsdirektør og Håkon Kolmannskog er forlagssjef.

Sjå au 
 Blåmann Barnebokklubb

Kjelder
Om Samlaget , samlaget.no

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Det Norske Samlaget

Norske forlag
Norske stiftingar
Forlag skipa i 1860-åra 
Føretak skipa i 1868
1868 i Noreg
Brynjulf Jung Tjønn

Brynjulf Jung Tjønn () er ein norsk forfattar. Han debuterte i 2002 med romanen Eg kom for å elske. I tillegg har han publisert tekstar i antologien Signaler 2001.

Tjønn var fødd i Seoul i Sør-Korea, men i 1982 vart han adoptert til Noreg og Feios i Vik kommune i Sogn og Fjordane fylke. 

Brynjulf Jung Tjønn vart i juni 2017 tilsett som redaktør for barn og unge i forlaget Samlaget.

Brynjulf Jung Tjønn er redaktør i Bokvennen Litterær Avis.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

Prisar 

 2013 – Brageprisen i kategorien Barne- og ungdomslitteratur for Så vakker du er
 2021 – P2-lytterenes romanpris  for Kvar dag skal vi vere så modige

Kjelder

 Samlaget. (2017, 21.06.). To nye redaktørar i Samlaget.
 Allkunne

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Møt Brynjulf Jung Tjønn i Dagbladet 24.04.2002
 Møt Brynjulf Jung Tjønn i Dagbladets forfatterside 23.04.2002
 Bokvennen Litterær Avis der Brynjulf Jung Tjønn er redaktør

Norske romanforfattarar
Nynorskforfattarar
Folk frå Vik
Vinnarar av Brageprisen
Forfattarar frå Vik
Norske barnebokforfattarar
Norske lyrikarar
Forfattarar frå 2000-talet
Kombinert

Kombinert (eigl. kortform av kombinert langrenn og skihopp) er ein vinteridrett som er sett saman av to delar, hopp og langrenn. Det blir rekna som ein av dei nordiske greinene.

I kombinert blir prestasjonane til utøvaren i dei to greinene blir vekta mot kvarandre for eit endeleg resultat. Som regel bruker ein Gunder-metoden, ved at ein hopper først, og deretter går eit jaktstartløp i langrenssporet der bestemann i bakken startar først.

Prestasjonar av nordmenn 
Verdsmeisterskap og dei olympiske leikane føre andre verdskrig vart dominerde av nordmenn. Johan Grøttumsbråten, Thorleif Haug, Hans Vinjarengen og Oddbjørn Hagen var blant dei som vann mest. I nyare tid har Simon Slåttvik, Sverre Stenersen, Tormod Knutsen, Tom Sandberg, Fred Børre Lundberg og Bjarte Engen Vik vunne i OL. I verdensmeisterskapen dei siste åra kan ein nemna at Tom Sandberg vann i 1982, Torbjørn Løkken vann i 1987, Trond Einar Elden vann i 1989, Fred Børre Lundberg vann i 1991 og 1995 medan Bjarte Engen Vik vann VM i 1999 og i 2001.

Vinteridrett
Ski
Skiskyting

Skiskyting er ein vinteridrett som er sett saman av fristil-varianten av langrenn og skyting med rifle.

Historikk 
Idretten har utspring i militærtrening for soldatar, kjend som militært patruljeløp. Øvinga blei utbreidd i dei nordiske landa, og i vinter-OL i 1924 var skiskyting med som demonstrasjonsgrein under namnet «militært patruljeløp». Det var han òg i 1928, 1936 og 1948, men idretten blei ikkje ei offisielt godkjend grein på grunn av få deltakande nasjonar og usemje om reglane.

Det første verdsmeisterskapen i skiskyting blei arrangert i 1958 i Austerrike, og i 1960 kom ho endeleg med i OL.

Bakgrunnsstoff 
 Nyheitsside frå den internasjonale skiskyttarunionen (IBU) på engelsk

 
Ski
Skyting
Hagbard Emanuel Berner

Hagbard Emanuel Berner () var ein norsk politikar, publisist og riksrevisor. Han vart fødd i Sunndal.

Utdanning 
Han var utdanna jurist (cand.jur 1863). I 1865 fekk han Universitetes gullmedalje for ei avhandling om dei framande kjeldene for grunnlova.

Bladfyken 
I ungdommen var han med i Døleringen rundt Aasmund Olavsson Vinje og han skreiv også i Dølen og i Henrik Krohns Ferdamannen og han var medarbeidar i Vort Land. Frå 1869 til 1879 var han redaktør i det nyskipa Dagbladet, som under hans leiing vart hovudorganet for partiet Venstre og samstundes eit kulturorgan.

Politikaren 
I 1879 reiste Berner striden for det reine flagget, og i 1881 var han med og starta dei første folkevæpningssamlaga, tidlegare hadde han vore formann i Kristiania skytterlag 1869–1879. Frå 1880 til 1888 var han stortingsrepresentant frå Akershus amt. I 1883 var han med i tiltalenemda i riksrettsaka mot Selmer-ministeriet. Frå 1892 til 1912 var han borgarmeister i Kristiania (den tredje i rekkja). Han var også med i ei rekkje kommisjonar for utgreiing av økonomiske og finansielle spørsmål, og han arbeidde for ei betring av ordningane for jordbrukskreditt. Arbeidet hans førte mellom anna til nye reglar for hypoteklån på skog i 1897. Berner var også talsmann for ei ny valording med forhaldstalsval og folkerøystingar.

Kvinnesak og målsak 
I 1884 vart han den fyrste leiaren i Norsk Kvindesagsforening som han og Gina Krog hadde skipa same året. Han gjorde også ein stor innsats for målsaka, i 1868 var han med og stifta Det Norske Samlaget der han også vart den fyrste formannen, frå 1868 til 1877.

Berner er gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Oslo.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Hagbart Emanuel Berner (1839-1920) på http://www.stemmerett.no
 H.E. Berner: Vakthaldet um det norske maalet. 1917 på http://www.sprakrad.no
 Fødsels - og dødsdato frå NBL-artikkel om Berner, skriven av Leiv Mjeldheim.
 

Norske riksrevisorar
Målfolk
Norske kvinnesaksfolk
Redaktørar for Dagbladet
Norske journalistar
Venstreordførarar i Oslo
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1886-1888
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Folk frå Sunndal
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Vinstre

Vinstre eller Vinstri er ein innsjø i kommunane Vang og Øystre Slidre i Innlandet fylke.

Innsjøar i Vang
Innsjøar i Øystre Slidre