alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Slaget ved Almansa

Slaget ved Almansa, utkjempa den 25. april 1707, var eit av dei mest avgjerande slaga i den spanske arvefølgjekrigen. I Almansa slo den fransk–spanske armeen under Berwick grundig den allierte styrken til Portugal, Storbritannia og Dei sameinte Nederlanda leia av Jarlen av Galway, og tok attende det meste av Aust-Spania for Bourbon.

Slaget har vorte skildra som «truleg det einaste slaget i historia der dei britiske styrkane var kommandert av ein franskmann, og dei franske styrkane av ein brite»

Slaget
Den fransk-spanske armeen på kring 25 000 mann bestod av like mange spanjolar og franskmenn, i tillegg eit irsk regiment. Mot dei stod ein styrke med hovudsakleg engelskmenn og portugisarar i lag med nederlendarar, tyskarar og franske hugenottar. 

Slaget starta med artillerield frå begge sider. Då Galway nytta reservane sine for å angripe det fransk-spanske senteret, sette Berwick ut ein sterk styrke med fransk-spansk kavaleri mot den svekka engelsk-portugisiske linja, og utrydda dei portugisiske ryttarane. Ei generell nedslakting følgde, og berre det portugisiske infanteriet heldt stand, angripen frå tre sider, og forsøk på å trekkje seg attende. Dei overgav seg då mørkret senka seg. Galway mista 5 000 som omkom og 12 000 mann som vart teken til fange. Av armeen hans på 22 000 klarte berre 5 000 å kome seg unna til Tortosa.

Etterverknad
Sigeren var ei stort steg i å sikre Spania for Bourbon. Den største armeen til dei allierte var no øydelagd, og tronpretendenten Filip tok attende initiativet og tok Valencia. 

Byen Xàtiva vart brend ned og endra namn til San Felipe for å straffe han (til minne om dette heng framleis portrett av monarken oppned i det lokale museet L'Almodí.) 

Innan kort tid var dei einaste gjenverande allierte for den habsburgske tronpretendenten erkehertug Karl, støttespelarane hans i Catalonia og på Balearane.

Fredrik II av Preussen kalla Almansa «det mest vitskaplege slaget i hundreåret vårt», medan Winston Churchill ein gong samanlikna det knusande britiske nederlaget til katastrofar som venta den britiske armeen føre Nazi-Tyskland i starten av den andre verdskrigen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Battle of Almansa» frå ,  den 26. mai 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Strategisk oversyn 
Panoramasyn av II Recreation of the Battle of Almansa (2009)

Konfliktar i 1707
Almansa 1707
Almansa 1707
Almansa 1707
Almansa 1707
Almansa 1707
Almansa 1707
Alexandre Maître de Bay

Alexandre Maître, marquis de Bay () var ein fransk offiser.

Frå 1696 til 1701 tente han i det nederlandske kavaleriet som oberst. I 1701 tilbaud han tenestene sine til Filip V av Spania og vart general i kavaleriet hans i Flandern. I 1704 vart han armékommandant i Estremadura. Han slo den samla engelsk-portugisiske armeen i slaget ved La Gudina i 1709. Året etter kommanderte han dei spanske styrkane i slaget ved Saragossa der han leid eit frykteleg nederlag.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alexandre Maître, Marquis de Bay» frå ,  den 26. mai 2011.  
 

Franske generalar
Spanske generalar
Franskmenn i den spanske arvefølgjekrigen
Josef I av Det tysk-romerske riket

Josef I () var keisar av Det tysk-romerske riket i perioden 1705–1711, konge av Ungarn og Böhmen konge, og erkehertug av Austerrike. Han var den eldste sonen av keisar Leopold I.

Keisar Josef vart fødd i Wien, og den strenge oppsedinga han fekk av prins Dietrich Otto von Salm gjorde han til ein dugeleg lingvist. I 1687 vart han krona til konge av Ungarn, og 6. januar 1699 mottok han krona til Det tysk-romerske riket. Keisaren gifta seg med Amalia Wilhelmine von Braunschweig-Lüneburg og hadde seinare døtrene Maria Josepha og Maria Amalie med henne.

Under heile keisaren si regjeringstid pågjekk den spanske arvefølgjekrigen, der den austerrikske armeen med hjelp frå sine engelske og nederlandske allierte under leiing av prins Eugene av Savoie sigra (slaget ved Oudenaarde i 1708 og slaget ved Malplaquet i 1709).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Josef I av Det tysk-romerske rike» frå ,  den 26. mai 2011.

Bakgrunnsstoff 
 
 Joseph I.: "Regina coeli"

Folk frå Wien
Tysk-romerske keisarar
Huset Habsburg
Tyske kongar
Ungarske monarkar
Bøhmiske monarkar
Austerrikske herskarar
Hertugar av Kärnten
Hertugar av Teschen
Grevar av Tirol
Ordenen av det gylne skinnet
Hugenottar

Hugenottar er nemninga på tilhengarane av den reformerte læra i Frankrike. Hugenottane baserte kyrkja si på læra til Jean Calvin.

Orda hugenott (fransk huguenot) stammar frå 1500-talet og skal visstnok kome av det tyske Eidgenosse («forbundsfelle»), på grunn av banda til den sveitsiske reformasjonen. Først vart ordet brukt som skjellsord av motstandarane, men seinare vart det teke i bruk av hugenottane sjølv.

Hugenottane vart forfølgt av dei franske kongane og andre katolske makthavarar. Ein massakre på ei hugenottisk forsamling i Vassay i 1562 gav støyten til ein 30 år lang religionskrig i Frankrike. Den vondaste hendinga i denne krigen er kjent som Bartolomeusnatta. Den 24. august 1572 vart det sett i gang eit blodbad i Paris der fleire tusen hugenottar vart drepne.

Ediktet i Nantes gav i 1598 hugenottane visse fristader. Seinare vart dei igjen utsett for sterkt press frå den franske kongen, og i 1685 vart ediktet i Nantes oppheva. Mellom 200 000 og 250 000 hugenottar emigrerte på grunn av forfølgingane. Særleg drog dei til Sveits og mange statar i dagens Tyskland (hovudsakleg Brandenburg-Preussen, som dei kom til å setje eit sterkt preg på), England, Nederland og Nord-Amerika. Denne utvandringa var eit stort tap for Frankrike sidan hugenottane var dugelege borgarar.

Ikkje før den franske revolusjonen i 1789 fekk hugenottane fulle borgarrettar.

Kjente hugenottar
Bernard Palissy (ca. 1510–1589) var ein fransk vitskapsmann og keramikar
Peter Carl Fabergé, russisk juveler
Theodor Fontane, tysk dikter og forfattar
Nicolaus Harnoncourt, amerikansk dirigent
Gustaf de Laval, svensk ingeniør og oppfinnar
Sheridan Le Fanu, irsk forfattar
Lothar de Maizière, tysk politikar
Thomas de Maizière, tysk politikar
Friedrich Karl von Savigny, tysk jurist
Anton Friedrich Justus Thibaut, tysk jurist
Chris Gueffroy, det siste offeret for Berlinmuren

Sjå òg
Potsdam-ediktet

Bakgrunnsstoff
 http://www.hugenotten.de/

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hugenotter» frå ,  den 26. mai 2011.  
 

 
Kalvinisme
Fransk historie
Ludvig, dauphin av Frankrike (1682-1712)

Ludvig, hertug av Burgund (), òg titulert Le Petit Dauphin, var son av Ludvig, le Grand Dauphin og soneson av Ludvig XIV av Frankrike.

Han vart gift med kusina si Marie-Adélaïdei av Savoie 7. desember 1697. Dei fekk sønene Ludvig av Bretagne (1707–1712) og Ludvig XV av Frankrike.

Ludvig vart tronfølgjar då fara hans døydde, men sjølv døydde han berre kort tid etter. Kona hans døydde av meslingar, og sjølv døydde han av same sjukdom nokre dagar seinare. Arven gjekk vidare til den første sonen hans, som òg døydde av meslingar ikkje lenge etterpå. Difor vart altså hans andre son den neste kongen av Frankrike.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ludvig, hertug av Burgund» frå ,  den 26. mai 2011.  
 

Franske fyrstar
Huset Bourbon i Frankrike
Folk frå Versailles
FFADO

FFADO (Free FireWire Audio Drivers) er eit grensesnitt mellom drivarane for eksterne lydkort med IEEE 1394-grensesnitt og audiomodular på eit høgare nivå (som til dømes JACK) på Linux-maskinar. FFADO spelar om lag same rolle for eksterne lydkort med IEEE 1394-grensesnitt som ALSA gjer for PCI-lydkort. Det opphavlege namnet var FreeBoB, men det vart endra til FFADO i mars i 2007.

Bakgrunnsstoff 
 ffado.org

Sjå òg 
 IEEE 1394
 Lydkort
Veitastrond

Veitastrond er ei bygd med ikring 120 innbyggarar i Luster i Sogn. Ho ligg for nordenden av Veitastrondsvatnet og har vegsamband med resten av kommunen langs austsida av vatnet. Jostedalsbreen nasjonalpark grensar mot bygda på tre kantar. Til kommunesenteret Gaupne og tettstaden Sogndalsfjøra i grannekommunen Sogndal er det ca 40-45 km.

Kjelder 
 Norsk Allkunnebok X. 1966

Bakgrunnsstoff 

Busetnader i Luster
Bygder i Vestland
Vegusdal

Vegusdal er ei bygd og ein tidlegare heradskommune i Aust-Agder. Heradet hadde ei flatevidd på 325,1 km². Landskapet er prega av fleire større nord-sør-gåande elvar, så som Tovdalselva, Hovlandsdalsåna/Flatelandsåna, Engelsåna, Rettåna og Skreerosåna, som lagar større vatn. Kring vatna er store myrar med skogkledde åsar og nakne heiar. I alt er det kring 525 vatn i bygda. Berggrunnen er mest gneis, jorda er både sandblanda moldjord og myrjord. Høgste punktet på 660 moh ligg i nord, lågaste punktet er kring 140 moh.

Årsnedbøren er 1196 mm, middeltemperaturen 5,2.

Soga om Vegusdal herad 
Heradskommunen Vegusdal vart oppretta frå 1. januar 1877, og hadde då 935 innbyggarar. Tidlegare var bygda del av Evje herad. Vegusdal hadde i 1900 941 innbyggarar, det auka til 1051, før det byrja gå tilbake, i 1960 budde 695 menneske i heradet. Kommunen vart i 1967 slått saman med Birkenes og Herefoss til nye Birkenes kommune.

Kyrkja 
Vegusdal kyrkje er frå 1867.

Folkenamn 
Ein person frå bygda er ein vegdøl.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 «Forskrift om sammenslåing av Birkenes, Åmli, Froland, Herefoss, Vegusdal, Tovdal og Mykland kommuner, Aust-Agder.» (lovdata.no)
 «Forskrift om kommunenavn, Birkenes kommune, Aust-Agder.» (lovdata.no) 

Tidlegare kommunar i Aust-Agder
Geografi i Birkenes
Historie i Birkenes
Bygder i Agder
Veldre

Veldre er ei bygd og eit kyrkjesokn i Ringsaker i Innlandet. Soknet har ei flatevidd på 210,2 km². Folketalet var i 1960 på 4 929 innbyggarar, femti år seinare er det på ikring 7 000. Jarnbanestasjonen Veldre på Dovrebanen ligg 188 moh, og var 144 km frå Oslo.

Even Glestad og Johan Nordhagen var frå Veldre.

Kjelder 
 Norsk Allkunnebok X. 1966

Geografi i Ringsaker
Busetnader i Innlandet
Det danske riksvåpenet

Det danske riksvåpenet viser tre gåande, gullkrona blå løver med raude tunger på gul bakgrunn. I bakgrunnen er det ni raude hjarto. Over skjoldet står ei stilisert kongekrone som har kronring med blad, bøylar og rikseple. Det tidlegaste kjente eksempelet på det danske riksvåpenet er Knut VI sitt segl frå ca. 1194.

Riksvåpenet blir nytta av den danske staten som kjenneteikn på statleg myndigheit og som dekorasjon. Det gamle store våpenet med fleire felt, fargar og våpenfigurar har sidan 1959 vore kongevåpen og kjenneteikn for monarken. Begge våpna er rettsleg verna mot misbruk.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Riksvåpen
Danmark
Danmark
Såner

Såner er eit kyrkjesokn i Vestby i Akershus. Soknet omfattar eit 44,3 km2 stort område, som i 1960 hadde 2 441 innbyggarar. I soknet ligg Såner kyrkje og Son kulturkyrkje.

Fram til 1996 låg Såner jarnbanestasjon i Såner, 25 moh, 12 km frå Moss og 48 km frå Oslo.

Kjelder 

 Norsk Allkunnebok. 1965

Vestby kommune
Sprova

Sprova er ei bygd i Steinkjer, ca 21 km nordvest for bysentrum i Steinkjer. Sprova strekker seg frå Hjellbotn, ein arm av Beitstadfjorden, nordvestover langs eit dalføre og endar på grensa mot Namdalseid ved Brustun. Bygda grensar til Namdalseid i nordvest og Verran i vest. Sprova Idrettslag er kjend for sitt miljø for skihopping, med Hroar Stjernen som den fremste representanten. Politikaren Gunnar Vada er og frå Sprova.

Kjelde 
 Norsk Allkunnebok. 1965

Steinkjer kommune
Det austerrikske flagget

Det austerrikske flagget har tre like breie, horisontale felt i raudt, kvitt og raudt. Flagget vart teke i bruk som krigsflagg 1786, og vart offisielt innført som flagget åt republikken 1918. Saman med det danske flagget er flagget åt Austerrike rekna som eit av dei eldste flagga i verda.

Fargane skal stamme frå hertug Leopold V av Austerrike (1157–1194), som under Slaget ved Acre under krosstoget vart dekt av blod, men då han fjerna beltet sitt, kom det fram ein kvit strek der beltet hadde vore. Raudt og kvitt er også fargane for fleire av delstatane i landet: Oberösterreich, Salzburg, Tirol, Vorarlberg og Wien. 

Det austerrikske statsflagget har riksvåpenet sett inn i midten av duken.

Sjå òg
Det austerrikske riksvåpenet

Kjelde
Denne artikkelen bygger på «Det austerrikske flagget» frå ,  den 26. mai 2011.  
 

Flagg
Austerrike
Raude og kvite flagg
Det austerrikske riksvåpenet

Det austerrikske riksvåpenet har ei svart ørn med gull nebb og raud tunge, gull sigd i høgre klo, gull hammar i venstre og gull murkrone på hovudet. Brystet er dekt med eit raudt skjold med bjelke i sylv. Frå føtene heng ei sunderslite lenkje. Den noverande forma av våpenet vart godkjent 1945, men ørna har røter attende til 1100-talet, og skjoldet til 1200-talet. Murkrona erstattar frå 1918 den keisarlege krona, sigd og hammar kom istaden for septer og sverd i 1919.

Sjå òg 
 Det austerrikske flagget

Kjelde 

Riksvåpen
Austerrike
Austerrike
Det belgiske flagget

Det belgiske flagget har tre like breie, vertikale felt i svart, gult og raudt rekna frå stonga. Denne trikoloren vart allereie brukt i oppstanden 1789 og vart gjort til offisielt flagg 1831. Fargane er henta frå våpenet til hertugdømmet Brabant. Nasjonalflagget, slik det vert brukt på land, har storleikstilhøvet 13:15. Det er ukjent kva opphavet til det sjeldsynte storleikstilhøvet er, som så og seie er kvadratisk. Flagg i storleikstilhøvet 2:3 er vanlegast i bruk. Det belgiske handelsflagget har dei same fargane som nasjonalflagget, men i eit storleikstilhøve meir etter regelen, 2:3.

Orlogsflagget skil seg heilt frå nasjonal– og handelsflagget. Det er sett saman av ein kvit duk med dei belgiske fargane disponert som ein andreaskross, som i Belgisk samanheng er meir kjent som Burgund-krossen og stammar frå då Belgia høyrte til under hertugane av Burgund. I den øvre trekanten er det plassert krosslagte kanonar med ei krone over, alt i svart. I den nedre trekanten finst eit svart anker. Den kvite duken symboliserer at marinen til Belgia etter den andre verdskrigen vart danna av skip som høyrde til den britiske marinen. Orlogsflagget vart ført inn 23. februar 1950 og vart heist fyrst 2. mars same år. Orlogsflagget er i storleikstilhøvet 2:3.

Den belgiske marinen fører ei kvadratisk utgåve av nasjonalflagget som orlogsgjøs. Belgia har eit eiget flagg for statsskip. Dette statsflagget er som handelsflagget, men med ei løve med kongekrone over lagt til, det heile i svart.

Galleri

Sjå òg 
 Det belgiske riksvåpenet

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Belgias flagg» frå ,  den 26. mai 2011.  
 

Flagg
Belgia
Det belgiske riksvåpenet

Det belgiske riksvåpenet har ei opprett gull løve på eit svart skjold med daud tunge og raude klør. Våpenet finst i to variantar; eit stort riksvåpen, som stort sett berre vert brukt til å stadfeste lovar og internasjonale traktatar, og eit mindre statvåpen som vert brukt i dei fleste offisielle samanhengane. Det minste våpenet er eit skjold er eit skjold med Brabants gylne løve på svart botn, lagt over to krosslagte septer. Skjoldet er omkransa av storkrosskjedet til Leopoldordenen og krona med ei kongekrone. Under skjoldet er det in banderole med innskrift på fransk, L'union fait la force, eller nederlandsk, Eendracht maakt macht (Eining gjev styrke).

I det store riksvåpenet er kongekrona over skjoldet erstatta av ein hjelm med ope visir og ei kongekrone som hjelmteikn og to lanseberande løver som held skjoldet, det heile plassert på ei krona, purpurfarga og hermelinsfora våpenkappe med gull bordar og duskar, derfrå stig lanser med faner som ber våpna til dei opphavlege ni provinsane.

Sjå òg 
 Det belgiske flagget

Kjelde 

Riksvåpen
Belgia
Belgia
James Stanhope

James Stanhope, 1. jarl Stanhope PC () var ein britisk statsmann og soldat som tente som statsminister mellom 1717 og 1721. Hen vart truleg best hugsa for tenesta si under den spanske arvefølgjekrigen. Han var òg den første britiske guvernøren på Menorca, som han erobra frå spanjolane, mellom 1708 og 1711.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «James Stanhope, 1st Earl Stanhope» frå ,  den 27. mai 2011.  
 

Britiske generalar
Britar i den spanske arvefølgjekrigen
Britiske statssekretærar
Britiske finansministrar
Britiske jarlar
Britiske parlamentsmedlemmer
Sarah Churchill

Sarah Churchill, hertuginne av Marlborough () var ei nær venninne av dronning Anne av Storbritannia og ei av dei mest påverkande kvinnene i britisk historie. 

Venskapen og påverknaden ho hadde på prinsesse Anne var velkjend, og viktige personar tok ofte kontakt med Sarah Churchill for at ho skulle påverke Anne. Som følgje gjorde kunnskapen Sarah hadde om regjeringa då Anne vart dronning, ho til ein mektig ven og ein farleg fiende. 

På ei tid då bryllaup hovudsakleg var basert på pengar, ikkje kjærleik, hadde Sarah eit uvanleg nært forhold til ektemannen, John Churchill, den første hertugen av Marlborough, som ho gifta seg med i 1677. Sarah fungerte som agent for Anne etter at faren hennar, Jakob II vart avsett under den ærerike revolusjonen og ho hjelpte fram ønskene hennar under styret til etterkomaren etter Jakob, Vilhelm III og Maria II. Då Anne kom til trona etter at Vilhelm døydde i 1702, vart hertugen av Marlborough, i lag med Sidney Godolphin, den første jarlen av Godolphin, regjeringssjefar, delvis som følgje av den nære venskapen mellom kona og dronninga. Då hertugen var ute av landet og kommanderte dei britiske styrkane under den spanske arvefølgjekrigen, heldt Sarah han oppdatert om intrigane i hoffet, med han sendte ho anmodningar og politiske råd som ho la fram for dronninga. Sarah støtta alltid Whig-partiet, men brukte òg mykje tid på byggprosjekt som Blenheim Palace. Ho døydde i 1744, 84 år gammal. 

Ho var ei viljesterk kvinne som ønskte å få ting slik som ho ville det, og testa ofte tolmodet til dronninga når ho var usamd med ho politisk eller innan andre saker. Dronninga sparka både Sarah og mannen hennar frå hoffet i 1711, men ho kom attende til hoffet då hannoverane tok over trona etter Anne døydde. Ho hadde kjende usemjer med mange viktige folk, som dottera til den andre hertuginna av Marlborough; arkitekten av Blenheim Palace, John Vanbrugh; statsminister Robert Walpole; kong Georg II og kona hans dronning Caroline. Pengane ho arva frå Marlborough-fondet gjorde ho til ei av dei rikaste kvinnene i Europa.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sarah Churchill, Duchess of Marlborough» frå ,  den 27. mai 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Falkner, James. 'Churchill, Sarah, duchess of Marlborough (1660–1744)'. Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004. Retrieved on 21 April 2007. (Subscription service)
 Field, Ophelia. The Favourite: Sarah, Duchess of Marlborough. London: Hodder and Stoughton, 2002. (ISBN 0-340-76808-8)
 Murray, Hon. Sir George, ed. The Letters and Dispatches of John Churchill, First Duke of Marlborough, from 1702–1712. 5 vols. New York: Greenwood Press, 1968.

Fotnotar
 

Engelske hertuginner
Hoffdamer
Sarah Churchill, hertuginne av Marlborough
Overhoffmeisterinner
James Butler, 2. hertug av Ormonde

James Butler, 2. hertug av Ormonde KG KT () var ein irsk statsmann og soldat. Han var den tredje frå Kilcash-greina av familien som arva jarldømet Ormonde. Som bestefaren, den første hertugen, vart han oppfostra som protestant, i motsetnad til den større familien hans som heldt seg til den gamle religionen.

Han tok kommando over eit kavaleriregiment i Irland i 1683 og tente så mot hertugen av Monmouth i slaget ved Sedgemoor (1685).. Han var kommandant i slaget ved the Boyne i 1690. I 1691 tente han på kontinentet under Vilhelm III, og etter dronning Anne tok over, varth an kommandant for landstyrken i samarbeid med Sir George Rooke i Spania, der han kjempa i slaget ved Cádiz og slaget ved Vigobukta. Han tok over som statthaldar i Irland i 1703, ei stilling han hadde til 1707.

Då hertugen av Marlborough vart sagt opp frå stillinga si i 1711, vart Ormonde utpeikt som armékommandant og øvstkommanderande for dei britiske styrkane på kontinentet.

Etter å ha delteke i jakobittaropprøret i 1715, vart han tiltalt for høgforræderi den 21. juni 1715. 8. august trekte han seg attende til Frankrike og kort tid etter vart eigedommane hans tekne frå han og han mista alle embeta sine. Ormonde slo seg etter kvart ned i Spania, der han stod til teneste for hoffet og fekk pensjon frå krona. Han tok seinare del i den spanske planen om å invadere England, og sette James Francis Edward Stuart på den britiske trona i 1719, men flåten hans vart spreidd under eit uvêr nær Galicia. Mot slutten av livet heldt han seg mykje i Avignon. Ormonde døydde den 16. november 1745 og vart gravlagd i Westminster Abbey.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «James Butler, 2nd Duke of Ormonde» frå ,  den 27. mai 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Britar i den spanske arvefølgjekrigen
Britiske generalar
Engelske hertugar
Ormonde 2
Huset Lancaster
Hosebandsordenen
Folk frå County Dublin
Irske jakobittar
Butler
Henry St John

Henry St John, 1. vicomte Bolingbroke () var ein engelsk politikar og filosof. Han var framtredande medlem av det konservative partiet Tory i mange år.

Han vart i 1712 gjort til vicomte. Han var på bakgrunn av sin adelstittel omtalt med tiltaleformen lord Bolingbroke.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Henry St John» frå ,  den 27. mai 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Britiske statssekretærar
Britiske vicomtar
Engelske parlamentsmedlemmar
Slaget ved Denain

Slaget ved Denain vart utkjempa den 24. juli 1712, som ein del av den spanske arvefølgjekrigen, og resulterte i ein fransk siger under marskalk Villars mot austerrikske og nederlandske styrkar under Eugene av Savoie.

Opptakt
Eugene hadde kryssa Scheldt med 105 000 mann med målet om å tvinge dei 120 000 soldatane til Villars ut i kamp. Han marsjert raskt til byen Denain og okkuperte han, og tok stilling på ei høgd med Denain som forsyningsbase. Etter hemmelege ordrar frå London vart dei britiske soldatane, nyleg sett under kommandoen til hertugen av Ormonde, brått trekt ut og den allierte armeen stoppa.

Slaget
Dei franske soldatane var søraust for le Cateau i Mazinghien. Etter å ha nøye utforska fordelinga til fienden, valde Villars å gå til åtak på Denain. Kavaleriet vart sendt for å ta dei forskjellige bruene som kryssa elva Selle, som rann gjennom le Cateau mot nordvest, før ho rann ut i Scheldt ovanfor Denain. I løpet av kvelden tok ei avdeling òg stilling rundt møllene ved Haspres, og blokkerte elveoversetjigna der. Om natta byrja infanteriet å marsjere mot styrkane til Eugene ved Landrecies (ved Sambre, nordaust for le Cateau). Som svar til denne trugselen forsterka Eugene Landrecies, men svekka samstundes den allierte høgreflanken (under Albemarle) som heldt Denain.

Ved daggry hadde Villars svinga linja si og retta ho mot Denain i tre rekkjer. Kl. 0500 planla Villars og dei viktigaste løytnantane hans åtaket ved Avesnes-le-Sec, der dei kunne sjå det omkringliggande låglandet. Kl. 0700 nådde dei franske infanteristane Neuville-sur-Escaut og fekk ordre om å ta bruene over Scheldt. Kl. 0800 vart dei allierte overraska då dei oppdaga at franskmennene var i området. Albermarle åtvara Eugene, som på dette stadiet ikkje var særleg uroa. Kl 1300 utvikla åtaket seg til eit åtak på palisadane i Denain. Franske sappørar med økser leia infanteriet mot kraftig eld. Det allierte infanteriet, gripen av panikk, prøvde å flykte over møllebrua. Fylt av flyktande soldatar kollapsa brua og fleire hundre infanteristar drukna.

Eugene hadde reagert for sakte til å få styrkane sine over Scheldt ved Prouvy for å hjelpe Albemarle. Under prins de Tingry heldt dei franske regimenta brua ved Prouvy mot fleire austerrikske åtak, og til slutt, då dagen gjekk mot slutten, sprengde franskmennene brua for å hindra at ho fall til fienden. På venstreflanken var Eugene derfor blokkert av Scheldt og kunne ikkje gå til mottåtak for å ta Denain attende.

Slaget såg ikkje umiddelbart ut til å vere så avgjerande som det vart, sidan det meste av armeen til Eugene framleis var intakt. Men utan Denain byrja den allierte stillinga å løyse seg opp, og i løpet av dei neste månadane hadde franskmennene teke attende dei fleste byane dei hadde tapt dei førre åra.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Battle of Denain» frå ,  den 27. mai 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
Chandler, David G. Marlborough as Military Commander. Spellmount Ltd, (2003). ISBN 1-86227-195-X
Lynn, John A. The Wars of Louis XIV, 1667–1714. Longman, (1999). ISBN 0-582-05629-2

Konfliktar i 1712
Denain 1712
Denain 1712
Denain 1712
Denain 1712
Denain 1712