alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Deauville

Deauville er ein badeby i Frankrike, som ligg i departementet Calvados i regionen Normandie. Med veddeløpsbane, hamn, lystbåthamn, konferansesenter, villaer, kasino og lukseriøse hotell, vert Deauville rekna som juvelen av feriebyane i Normandie. Byen ligg i nærleiken av der elva Touques munnar ut i Den engelske kanalen.

Kysten ved Deauville og Cabourg har fått namnet Côte Fleurie (Blomekysten). Byen utvikla seg til ein badeby i 1860-åra då Napoleon III ofte vitja han.

Bakgrunnsstoff 
 Turistbyrået i Deauville

Byar i Normandie
Calvados
Tarbes

Tarbes er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Hautes-Pyrénées i regionen Midi-Pyrénées der elva Échez munnar ut i Adour, og er ein del av den historiske regionen Gascogne. Byen har det nest største storbyområdet i Midi-Pyrénées med 110 000 innbyggjarar. 

Byen er sete for bispedømet Tarbes-et-Lourdes.

Sør for byen ligg pilegrimsbyen Lourdes, og litt lenger sør ligg grensa til Spania.

Bakgrunnsstoff 

 Reiseguide om Tarbes
 Turistkontoret i Tarbes  (in French)
 Tarbes Salat på Wikibooks kokebøker.

Hautes-Pyrénées
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Dieppe

Dieppe er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Seine-Maritime i regionen Normandie. Byen har om lag 35 000 innbyggjarar, og etter ei folketeljing i 1999 hadde storbyområdet 81 419 innbyggjarar. 

Byen er ein hamneby ved Den engelske kanalen, og er kjend for sine muslingar. Frå byen går det ferjesamband til Newhaven i England. Dieppe har òg ei populær grusstrand, eit slott frå 1400-talet og kyrkjene St. Jacques og St. Remy. 

Dieppe høyrer til området Pays de Caux.

Historie 
Deppae 1015-1025; Deupa, Diopa : "dyp".

Byen vart først nedteikna som ein liten fiskelansby i 1030, og byen vart kjempa om under Hundreårskrigen. På 1500-talet hadde byen ein av dei mest avanserte franske skulane innan kartografi, og på 1600-talet var hamna ei av dei flottaste i kongeriket. Etter at Ediktet i Nantes vart oppheva mista Dieppe 3 000 hugenottar, som rømde utanlands. 

Dieppe var eit viktig mål i fleire krigar, og byen vart stort sett øydelagd av engelsk-nederlandsk bombardement i 1694. Byen vart bygd opp att i 1696, og vart ein populær ferieby etter hertuginna av Berry, som hadde vorte enke, vitja byen i 1824. Ho var svigerdotter til Karl X av Frankrike. Ho oppfordra til bygging av eit teater, Petit-Theatre (1825).

Diepperaidet under den andre verdskrigen vart kjend som eit blodig slag, og kosta mange menn for dei allierte. 19. august 1942 gjekk allierte soldatar, hovudsakleg kanadiske, i land ved Dieppe med håp om å okkupere byen etter kort tid, finne etteretningsinformasjon og trekke Luftwaffe ut i open kamp. Dei allierte tapte meir enn 1 400 menn, og 1 946 kanadiske soldatar vart fanga utan at nokre av måla vart oppnådd. 

Dieppe i Canada (tidlegare Léger Corner) fekk det noverande namnet sitt i 1946 for å ære dei kanadiske soldatane som fall i Diepperaidet.

Bakgrunnsstoff 
 Diepperaidet

Byar i Normandie
Seine-Maritime
Franske hamnebyar ved Den engelske kanalen
Soissons

Soissons er ein by og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Aisne i 
regionen Hauts-de-France ved elva Aisne, om lag 100 km nordaust for Paris. Han er ein av dei eldste byane i Frankrike, og er sannsynlegvis den gamle hovudstaden til suessionane.

Historie 

Det keltiske namnet (seinare lånt i latinsk) var Noviodunum, som tyder «ny åsfestning». Namnet vart brukt frå 457 til 486, under Aegidius og son hans Syagrius og Noviodunum var hovudstaden til det belgiske folket suessionane før den frankiske kongen Klodvig I tok byen i slaget ved Soissons i 486.

Delar av det frankiske området Neustria og klosteret i Saint-Médard, bygd på 700-talet, spelte ei viktig politisk rolle under styret til dei merovingiske kongane (447-751). Etter Klodvig I døydde i 511 vart Soissons gjort til hovudstad i eit av dei fire kongedøma som staten hans vart delt inn i. Kongedømet Soissons forsvann i 613 då dei frankiske landa vart slått saman under Klotar II. 

I 744 sette Pippin III i stand Kyrkjemøtet i Soissons, og heilage Boniface, paven sin misjonær i det heidenske Tyskland, fordømde den frankiske biskopen Adalbert og den irske misjonæren Clement.

Bakgrunnsstoff 
 Katolsk leksikon: Soissons

Byar i Frankrike
Byar i Hauts-de-France
Kommunar i Aisne
Digne-les-Bains

Digne-les-Bains eller berre Digne (oksitansk: Dinha eller Digno) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Alpes-de-Haute-Provence, som ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur. Byen har om lag 16 000 innbyggjarar.

Historie 
Dignes-les-Bains har spor etter menneske tilbake til steinalderen, og var ein handelsstad i romartida. Sidan den gong har kommunen vore eit senter for handel med lavendel

Ymse 
Victor Hugo sin roman Les Misérables byrjar i Digne.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell turistside (in French)
 Bilete av domkyrkja i Digne

Alpes-de-Haute-Provence
Byar i Frankrike
Byar i Provence-Alpes-Côte d'Azur
Sète

Sète er ein hamneby og kommune sør i Frankrike ved kysten av Middelhavet. Han ligg i departementet Hérault i regionen Languedoc-Roussillon. Byen har om lag 40 000 innbyggjarar.

Historie 

Landsbyen som låg her byrja å vekse då kanalen Canal du Midi, som knyter Middelhavet til Atlanterhavet, stod ferdig i 1681. Namnet på byen vart skrive Cette fram til 1927. Uttalen av Cette og Sète er i røynda den same.

Geografi 
Byen er bygd på og rundt Mont St. Clair, og ligg ved i den søraustlege enden av Étang de Thau, ein lukka saltvassjø som vert nytta til dyrking av østers og muslingar. På den andre sida ligg Middelhavet.

Transport 
Sète er det austlege utgangspunktet til Canal du Midi, og ligg 25 minutt med tog frå Montpellier.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell turistside
 Sète, «Languedoc sitt svar på Venezia» 
 Bilete av Sète
 34 bilete av Sète 

Sete
Sete
Sete
Saumur

Saumur er ein by og kommune i departementet Maine-et-Loire i regionen Pays-de-la-Loire ved elva Loire. Byen har om lag 30 000 innbyggjarar.

Historie 
Med ei lang militærhistorie var Saumur åstad for fleire slag: 
 Slaget ved Saumur i 1793, under oppstanden i Vendée
 Slaget ved Saumur i 1940, under Slaget om Frankrike

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguide for Saumur
 Château de Montreuil-Bellay
 Notre Dame des Ardilliers

Maine-et-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
Virtuos

Ein virtuos (frå italiensk virtuoso, latin virtuosus, frå latin virtus som tyder: dugleik, manndom, glimrande) ein musikar med særlege evner på sitt instrument. Virtuosen briljerer med særs god teknisk kontroll og kan utføre lange og raske løp eller spesielt høge tonar tilsynelatande utan vanskar.

Musikarar
Øyfjorden i Lenvik

Øyfjorden er ein av dei lengre fjordane på øya Senja i Troms og Finnmark. Heile fjorden høyrer i dag til Senja kommune og ligg lengst nordvest på øya. Tidlegare høyrde Øyfjorden, saman med Stønnesbotn, til Hillesøy kommune. Frå inst i Ørnfjordbotn i sør til utlaupet i Norskehavet ved Kjølva, er det om lag 13 km. Inst deler Keipneset fjorden i to, med Trælvika i aust og Ørnfjorden i vest.

På vestsida ved utlaupet av Ørnfjorden, ligg fiskeværet Fjordgard (knapt 200 innb.), som har vegsamband via Fjordgardtunnelen og Ørnfjordtunnelen på fylkesveg 275 til Mefjordaksla. Lenger utover langs Øyfjorden ligg dei fråflytte stadane Tofta, Øyfjordvær og Breivika.

I Trælvika er det òg ein fråflytt buplass. Om lag midt på austsida av fjorden ligg fiskeværet Husøy (240 innb.). Husøya er ei eiga lita øy som er knytt til Senja med ein 300 meter lang molo. Også Husøya har vegsamband, fylkesveg 277 går over fjellet via to tunnelar til Huselv i Stønnesbotn. Begge dei nemnde fylkesvegane er knytt saman med riksveg 862.

Folketalet i Fjordgard har gått noko attende dei siste åra, medan det på Husøya har helde seg jamt og til og med auka litt somme år. Begge stadane har kvart sitt kapell, skule, barnehage og daglegvarebutikk med posttenester.

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på «Øyfjorden» henta frå Wikipedia på bokmål 12. mai 2007.

Fjordar i Senja
Senja
Smykke

Sjå òg halsband

Smykke er ei samnemning for små gjenstandar som ein hengjer på kroppen for å pynta seg. Dei kan delast inn etter kvar ein hengjer dei (t.d. halsband, armband, øyredobb), og korleis dei er utforma (t.d. fingerring). Ein kan laga smykke av dei fleste solide materiale, frå edelmetall til skjel og polerte steinar.

Bakgrunnsstoff 

 
Klede
Broderi

Broderi er ein handarbeidsteknikk brukt til å dekorera tekstil med der ein lager mønster og bilete med tråd ved å sy ulike sting og eventuelt ved å sy inn andre materiale, som perler, paljettar eller stoffbitar. Broderi har ingen annan funksjon enn å pynta stoffet. Det tek lang tid og krev konsentrasjon og erfaring. Likevel har ein brukt det over heile verda for å pynta klede, husgeråd, møbel og tapet.

Tekstilteknikkar
dekorasjon
Dole i Jura

Dole er ein by og kommune i aust i Frankrike. Han ligg i departementet Jura i regionen Bourgogne-Franche-Comté ved elva Doubs og har om lag 25 000 innbyggjarar.

Historie 
Dole var hovudstad i Franche-Comté fram til Louis XIV erobra området. Han flytta hovudstaden til Besançon. Universitetet, grunnlagd av Filip den gode av Burgund i 1422, vart samtidig flytta til Besançon.

Folk frå Dole 
 Louis Pasteur (1822–1895), mikrobiolog og kjemikar

Bakgrunnsstoff 

Jura
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Saint-Tropez

Saint-Tropez er ein liten by og kommune på Den franske rivieraen ved Middelhavet i Frankrike. Han ligg i 
departementet Var i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Historie 
Segna seier at namnet «Saint-Tropez» kjem frå St. Torpes, ein martyr som nekta å gi opp trua si. Han fekk avhogd hovudet, og kroppen hans vart kasta i ein båt, som dreiv i land på staden som ein no kallar Golfe de Saint-Tropez.

Mellom 1470 og 1672 vart Saint-Tropez effektivt styrt som ein sjølvstendig republikk av kapteinar frå lauga i byen, som vart vald av innbyggjarane. Kapteinen styrte mellom anna over ein ståande hær, som jaga bort ein flåte av spanske gallionar i 1637. Området vart heller ikkje pålagd skatt av det franske styret på denne tida. Dette privilegiet vart derimot avskaffa av Kong Louis XIV, som fekk byen inn under fransk kontroll. Den japanske samuraien Hasekura Tsunenaga, som var på veg til Roma, vitja Saint-Tropez i september 1615, noko som skal ha vore det første møtet mellom franskmenn og japanarar. 

I 1920-åra trekte Saint-Tropez til seg internasjonale stjerner frå moteverda. Under den andre verdskrigen, den 15. august 1944, var der her dei allierte gjekk i land under Operasjon Dragoon, der dei invaderte Sør-Frankrike. Etter krigen vart byen ein ferieby for franske eksistensialistar. Det var derimot i 1950-åra, delvis på grunn av Brigitte Bardot og filmserien Le Gendarme de Saint-Tropez, at byen vart internasjonalt kjend.

I dag 
Saint-Tropez ligg ved det blå vatnet i Golfe de Saint-Tropez, og er ein stad som trekkjer til seg luksusbåtar, internasjonale kjendisar, filmstjerner, popartistar og milliardærar, i tillegg til titusenvis av turistar. Ved hamna ligg ein promenade med kafear, der turistar og kjendisar kjem for å sjå og bli sett. Nattelivet er svært livleg, og ein kan ofte sjå helikopter som fraktar elegante gjester til private festar i ein av dei mange luksuriøse villaene i bukta.

Ymse 
 San Tropez er ein song av Pink Floyd frå albumet deira Meddle, som er laust basert på ei reise bandet hadde til Saint-Tropez.

Bakgrunnsstoff 

Var
Den franske rivieraen
Byar i Frankrike
Byar i Provence-Alpes-Côte d'Azur
Domrémy-la-Pucelle

Domrémy-la-Pucelle er ein landsby og kommune i Frankrike. Han ligg i departementetVosges i regionen Lorraine, og hadde i 167 innbyggjarar i 1999.

Landsbyen er mest kjend som fødestaden til Jeanne d'Arc, og vart opphavleg berre kalla Domrémy, men fekk det nye namnet Domrémy-la-Pucelle etter Jeanne sitt kallenamn la pucelle d'Orléans («jomfrua av Orléans»). Landsbyen vart fritatt frå skatt i 1429 av Kong Karl VII som Jeanne d'Arc sitt einaste krav for å at ho skulle hjelpe Frankrike med å verte kvitt engelskmenna. Etter den franske revolusjonen måtte Domremy igjen betale skatt.

Bakgrunnsstoff 
Basilikaen i Domrémy-la-Pucelle

Vosges
Jeanne d'Arc
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Saint-Gaudens

Saint-Gaudens er ein liten by og kommune i Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Haute-Garonne i regionen Midi-Pyrénées, og har om lag 10 000 innbyggjarar.

Bakgrunnsstoff 

Haute-Garonne
Byar i Midi-Pyrénées
Byar i Frankrike
Rodez

Rodez (oksitansk: Rodés) er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Aveyron i regionen Midi-Pyrénées og har om lag 28 000 innbyggjarar. 

Rodez var den historiske hovudstaden i Rouergue. Rodez har vore ein by med biskop sidan 300-talet, og har ei imponerande 80 meter høg domkyrkje. 

Rodez har tradisjonelt vore og er eit senter for jordbrukshandel.

Bakgrunnsstoff 

Aveyron
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Dreux

Dreux er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han ligg i departementet Eure-et-Loir, der han er sous-préfecture, i regionen Centre og har like over 30 000 innbyggjarar.

Politikk

Dreux kom i det nasjonale søkelyset i 1983 då det den gong litle partiet Front national (Nasjonal front) gjorde sitt første valgjennombrot med å vinne kontroll over bystyret.

Historie

I mellomalderen var Dreux senter for Hertugdømet Dreux.  Det første store slaget i Hugenottkrigen fann stad i Dreux den 19. desember i 1562.

Ymse

Victor Hugo fridde til kona si her i 1821.

Medlem av Orléans-familien, inkludert Kong Louis-Philippe (regjerte 1830-1848) er gravlagd i Det kongelege kapellet i Dreux.

Bakgrunnsstoff
 Turistkontoret i Dreux

Eure-et-Loir
Byar i Frankrike
Byar i Centre
Heimen

Heimen er eit vitskapleg tidsskrift for lokal og regional historie, etablert 1922 av Landslaget for lokalhistorie, som framleis er ansvarleg utgjevar. Redaksjonen består frå og med 2007-årgangen av Knut Dørum, Finn-Einar Eliassen og Guro Nordby.

Tidsskriftet fekk fagfelle-ordning ca 2000, og er akkreditert på nivå 1 i det nasjonale systemet for forskningsdokumentasjon.

Bakgrunnsstoff 

 Landslaget for lokalhistorie og Heimen: http://www.historielag.org/
 Register til Heimen (og Historisk tidsskrift og HIFO-nytt) 
 Det nasjonale systemet for forskningsdokumentasjon 

Norske tidsskrift
Vitskaplege tidsskrift
Historietidsskrift
Skipingar i 1922
Périgueux

Périgueux  (oksitansk Peireguers/Periguers) er ein by og kommune i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) for departementet Dordogne i regionen Nouvelle-Aquitaine. Byen er sete for eit romersk-katolsk bispedøme.

Historie
Namnet «Périgueux» kjem frå Petrocorii (latinsk keltisk, som tyder «fire stammer»), det galliske folket som budde i området før romarane erobra det. Périgueux var hovudstaden deira.

Bakgrunnsstoff
 Det gallo-romerske museet Vesunna

Dordogne
Byar i Nouvelle-Aquitaine
La Baule-Escoublac

La Baule-Escoublac, ofte berre kalla La Baule, er ein by og kommune i vest i Frankrike. Han ligg i 
departementet Loire-Atlantique i regionen Pays-de-la-Loire. Byen har den lengste sandstranda i Europa med ei lengd på 12 km.

Historie 

I 1779 gravla ein kraftig storm landsbyen under sand. La Baule-Escoublac vart seinare bygd opp på ny lengre inne i landet. På denne tida var det berre tollarar som haldt seg ved dei svært ustabile sanddynene, og tollarane gav dei namnet Bôle.

Bakgrunnsstoff 
 Turistside om La Baule
 Mange bilete av La Baule

Loire-Atlantique
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
Balta

Balta (norrønt Baltey) er ei øy i Shetlandsøyane. Øya er ikkje folksett og ligg austom Unst, som er den nordlegaste av dei større Shetlandsøyane. Mellom Unst og Balta ligg Baltasundet. Balta har eit areal på 0,8 km².

På austsida av øya er det ein naturleg boge som er forma av erosjon. Av fortidsminne har øya ruinane etter eit skotsk rundhus frå jarnalderen (broch) og etter eit kapell frå den norske kolonitida vigsla heilage Sunniva. Det finst ingen oppføringar i samband med folketeljingar som tyder på at det har budd folk på øya i nyare tid.

I 1895 vart det sett opp eit fyrtårn på sørspissen av øya. Det var i betong og teikna av David A. Stevenson. Dette tårnet vart rive i 2003 og erstatta av eit mindre tårn med solenergidriven ljoskjelde.

Bakgrunnsstoff 
 «Balta» frå Gazetteer for Scotland

Kjelder 
<small>Denne artikkelen byggjer på «Balta Island» henta frå Wikipedia på engelsk 13. mai 2007.

Øyar i Shetlandsøyane
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Mende i Lozère

Mende er ein liten by og kommune i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Lozère, som ligg i regionen Languedoc-Roussillon. Byen har om lag 12 000 innbyggjarar.

Attraksjonar
Den romersk-katolske domkyrkja Cathédrale Notre-Dame-et-Saint-Privas de Mende ligg midt i byen.

Bakgrunnsstoff
Mende

Lozère
Byar i Frankrike
Byar i Languedoc-Roussillon
Mont-de-Marsan

Mont-de-Marsan er ein by og kommune i sørvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Landes, som ligg i regionen Nouvelle-Aquitaine. Byen har om lag 30 000 innbyggjarar, og ligg der elvane Douze og Midou renn i hop.

Ymse 
Mont-de-Marsan var fødestaden til Alain Juppé (fødd 1945), ein fransk politikar som var Statsminister i Frankrike.

Bakgrunnsstoff 

Landes
Byar i Nouvelle-Aquitaine
Edeltre

Edeltre blir brukt om hardt treverk (hardved) som er høgt verdsett, til dømes teak, mahogni, lønn og bøk.

Edeltre blir ofte brukt til å laga møblar, golv eller mindre bygningsdelar av. Det er ofte knytt til god kvalitet og luksus.

Kjelder 
 Glans i edeltreet igjen ved fargerike-corona.no
 Ny glød i edeltre  ved ifi.no
 Et edeltregulv for livet ved upofloor.fi

Treverk
Gallaantrekk

Gallaantrekk er ei drakt som kan nyttast i store høve, slik som slottsmiddagar, bryllaup, ball eller liknande. På innbydninga står det då oftast: «Antrekk: Galla», eller «Antrekk: Kjole og kvitt». Formelt er dette det finaste antrekket ein kan ha. Til galla høyrer òg dekorasjonar, om anna ikkje er nemnd i invitasjonen.

For mannen er galla anten kjole og kvitt (også kalla snippkjole eller livkjole) eller militær gallauniform. Dei kan også ha på seg ein høgtidssam folkedrakt, som bunad.

Kvinna kan gå i lang kjole, til dømes ballkjole. Dette skal vere hennar flottaste antrekk, så her er det meste av pynt tillate. Kvinner kan også bruke bunad, også om dei kjem åleine eller i følgje med ein mann utan bunad.

formelle klede

no:Galla
en:White tie
Franche-Comté

Franche-Comté er ein tidlegare region og før det provins aust i Frankrike. Han bestod av departementa Doubs, Jura, Haute-Saône og Territoire de Belfort og hadde eit folketal på over 1,1 millionar innbyggjarar. Frå 1. januar 2016 vart regionene Bourgogne og Franche-Comté slått saman til ein ny region med namnet Bourgogne-Franche-Comté.

Dei største byane er Besançon (den historiske og moderne hovudstaden i regionen), Belfort og Montbéliard (Storbyområdet Belfort-Montbéliard-Héricourt-Delle). Andre viktige byar er Dole (hovudstad før området vart erobra av Louis XIV seint på 1600-talet), Vesoul (hovudstad i Haute-Saône), Arbois («vinhovudstaden» i Jura) og Lons-le-Saunier (hovudstad i Jura).

Historie 
Namnet Franche-Comté oppstod ikkje offisielt før i 1366. Det hadde vore eit område i Burgund frå 888, og provinsen vart ein del av Det tysk-romerske riket i 1034, og vart heilt skild frå naboområdet hertugdømet Burgund då Burgund vart ein del av Frankrike i 1477. Området vart overført til Austerrike i 1481 og Spania i 1556. Franche-Comté vart okkupert av Frankrike i 1668, men levert tilbake då det vart fred etter Freden i Aix-la-Chapelle i 1668. Området vart okkupert på ny i 1674, og til slutt gjeve til Frankrike etter Freden i Nijmegen i 1678.

Folketalet i regionen fall med ein femtedel mellom folketeljingane i 1851 og 1946, noko som viste den låge naturlege veksten i Frankrike og flyttinga til meir urbaniserte delar av landet. Den største folkeutflyttinga skjedde i Haute-Saône og Jura, som er av dei meir jordbruksavhengige områda i landet.

Kultur 
Regionsspråket franc-comtois er ein dialekt av langue d'oïl som vert snakka av ein liten del av folket, og vert rekna som eit fransk språk.

Så tidleg som på 1200-talet snakka den sørlege to-tredjedelen av Jura og den sørlege tredjedelen av Doubs ein dialekt av frankoprovensalsk. Ein snakka framleis språket i jordbruksområde på 1900-talet. Frankoprovensalsk vert rekna som eit offisielt fransk språk.

Byar 
 Audincourt
 Belfort
 Besançon
 Dole
 Lons-le-Saunier
 Montbéliard
 Pontarlier
 Vesoul

Kommunar 
 Valentigney

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell side

 
Tidlegare provinsar i Frankrike
Tidlegare regionar i Frankrike
Muckle Flugga

Muckle Flugga er ei lita brattlend og steinete øy nordom Unst på Shetland i Skottland. Ho vert ofte omtala som det nordlegaste punktet på dei britiske øyene, men holmen Out Stack ligg endå litt lenger nord. Muckle Flugga var lenge det nordlegaste staden på dei britiske øyene der det budde folk, men det tok slutt då fyret på øya var automatisert og avfolka i 1995.

Namnet kjem av norrønt Mikla Flugey, som tyder 'Store Flogøy' ('den store av øyene med dei stupbratte sidene'). Øya heitte lenge North Unst, men i 1964 vart namnet endra til Muckle Flugga.

Etter lokale segn og folketru skal Muckle Flugga og Out Stack ha kome til då to risar, kalla Herma og Saxa, begge forelska seg i same havfrua. I kampen om henne heiv dei store steinar etter einannan, og ein av desse skal ha vorte til Muckle Flugga. For å kvitte seg med dei sa ho at ho ville gifte seg med den av dei som klarde å fylgje henne til Nordpolen. Begge skal ha lagd etter henne nordover, men sidan ingen av dei kunne symje drukna dei begge og ho var kvitt riseplaga.

Fyrtårnet 
Fyrtårn på Muckle Flugga vart sett opp av Thomas og David Stevenson i 1854. Fyret vart opphavleg bygd for å leie skipsfarten i samband med Krimkrigen. Det vart fyrste gong tend 1. januar 1858. Tårnet er 19,5 meter høgt, har 71 trappesteg og er det nordlegaste av fyra på dei britiske øyene. Fyret vart automatisert og avfolka i mars 1995.

Det fyrste fyret 
Det vart vedteke å byggje eit fyr alt i 1851, men grunna vanskar med å fastsetje kvar fyret skulle liggje var det ikkje skjedd noko med saka då 1854 kom. Styresmaktene i London bad om at det skulle setjast opp fyr på Muckle Flugga slik at marineskipa og forsyningsskipa som var involverte i Krimkrigen kunne segle trygt forbi. Eit mellombels fyrtårn som var 15 meter høgt og stod 60 meter over havflata vart tend 11. oktober 1854. Ein meinte at det var høgt og trygt nok bygd til å stå mot naturkreftene, men då vinterstormane byrja braut bylgjene tungt mot tårnet og døra til husværet til vaktarane vart slegen inn. Fyrvaktaren rapporterte at 12 meter av dikemurane var øydelagde og at mannskapet på fyret ikkje lenger hadde nokon stad å opphalde seg der det var turt. Dette tvinga fram eit meir solid tårn og arbeidet med å setje det opp fekk klarsignal i juni 1855.

Muckle Flugga landstasjon 
Muckle Flugga var ein av dei få fyrstasjonane i Skottland som hadde eigen landstasjon. Denne fungerte som opphaldsstad for fyrvaktarane når dei hadde frivakt. Landstasjonen vart seld då fyret vart automatisert, og huser i dag Hermaness Visitor Centre som ligg ved inngangen til naturreservatet Hermaness Nature Reserve, og vert administrert av Scottish Natural Heritage.

Referansar

Andre nettstader 
 Muggle Flugga Lighthouse
 Shetlopedia.com - Muckle Flugga 
 History of Muckle Flugga Lighthouse -Northern Lighthouse Board
 Lighthouse Explorer 

Denne artikkelen byggjer på «Muckle Flugga» henta frå Wikipeida på engelsk 13. mai 2007.

Fyr i Skottland
Øyar i Shetlandsøyane
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland