alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Al-Azharuniversitetet

Al-Azharuniversitetet i Kairo er eit viktig universitet i Egypt og ein av dei fremste lærestadene i verda for studie av arabisk og islam. Det er tilknytt Al-Azharmoskeen like ved.
Studiar byrja ved Al-Azhar rundt 970. Lærestaden blei formelt organisert i 988, og universitetet er dermed rekna blant dei eldste i verda der ein framleis driv undervising.

Bakgrunnsstoff 
Blogg frå norsk student ved Al-Azharuniversitetet  ved dn.no

Kjelder

Universitet i Egypt
Islam
Kairo
Skipingar i 970-åra
Olaf Skjeggestad

Olaf Skjeggestad () er ein norsk fysikar. 

Han tok dr.philos. i 1959 og var amanuensis ved Universitetet i Oslo frå 1961 til 1972. Han vart så professor i elementærpartikkelfysikk ved Universitetet i Bergen fram til 1981. Skjeggestad har vore tilknytt University of Chicago og Brookhaven National Laboratory i USA og CERN i Sveits som forskar, og han er kjent for ei rekkje arbeid innan eksperimentell elementærpartikkelfysikk. Har òg vore engasjert i arbeid med oljeutvinning i Nordsjøen.

Kjelder
«Olaf Skjeggestad». Store norske leksikon. 

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Fysikarar på 1900-talet
Norske kjernefysikarar
Folk tilknytte CERN
Oskar Klein

Oskar Benjamin Klein () var ein svensk fysikar. 

Han var professor i mekanikk og matematisk fysikk frå 1930 til 1962 ved Kungliga Tekniska Högskolan i Stockholm. Klein arbeidde kvantemekanikk og atomfysikk, og han er særleg kjend for arbeida i lag med Svein Rosseland og Yoshio Nishina. Han formulerte den relativistiske bølgjelengda, kalla Klein-Gordon-likning, som vart gjort om lag samstundes med W. Gordon og Erwin Schrödinger, og Kaluza-Klein-teorien. 

Han vart æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1951.

Kjelder

Svenske fysikarar
Æresdoktorar ved Universitetet i Oslo
Svenske jødar
Teoretiske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Pardanning i fysikk

Pardanning er ei spontan danning av ein elementærpartikkel og antipartikkelen til denne. Det vert særskild nytta om danninga av elektron-positron-par ved absorpsjon av gammastråling. Prosessen vart først skildra teoretisk av Paul Dirac i 1930 og påvist eksperimentelt av Carl David Anderson i 1933.

Pardanning kan berre finne stad når energien til gammakvantet er over 1,02 MeV, den energien som svarar til kvilemassen av elektronet og positronet, og i nærleiken av ein tredje partikkel, vanlegvis ein atomkjerne, som kan oppta noko av den rørslemengda som gammakvantet fører med seg. Energi høgare enn kvileenergien til dei to nye partiklane, fordeler seg på tilfeldig måte mellom elektron og positron. Sannsynet for pardanning aukar med energien til gammakvantet, medan sannsynet for andre absorpsjonsprosessar (fotoeffekt, comptoneffekt) minkar med aukande energi. Ved høge energiar skjer difor praktisk talt all absorpsjon av gammastråling ved pardanning. Ein eksitert atomkjerne gjev mellom anna frå seg energien sin ved å sende ut eit elektronpositron-par i staden for eit gammakvant. Denne prosessen blir kalla indre pardanning.

Kjelder
 pardannelse. (14.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/pardannelse

Partikkelfysikk
Kjernefysikk
Paritet i fysikk

Paritet er i fysikk eit mogeleg utfall hos ein funksjon ved endring av forteikn for alle romlege koordinatar:

Sidan P2=I så kan paritetsoperatoren ha eigenverdi 1 eller -1. Funksjoner med eigenverdi 1 har lik paritet, mens funksjonar med eigenverdi -1 har ulik paritet.

Ein (3x3) representasjon av P vil ha ein determinant på -1. Det kan berre skje ved ein kombinasjon av rotasjon og refleksjon. Paritet kan ikkje reduserast til dømes til ein 180 graders rotasjon i to dimensjonar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Paritet i fysikk» frå ,  den 13. april 2013.  
 

Kvantemekanikk
Kvantefeltteori
Partikkelfysikk
Kjernefysikk
Bevaringslover
Partikkel

Ein partikkel er ein liten lekam, som ein støvpartikkel eller liknande. Ein partikkel kan skildrast ved hjelp av fysiske eigenskapar som volum og masse.  Noko som er i partikkelform kan kallast partikulær. 

Det vert òg nytta om atom, molekyl og ladde og uladde elementærpartiklar.

Ofte vert ein lekam rekna som ein partikkel etter kva samanheng han vert nemnd i, så lenge storleiken til partikkelen er liten eller neglisjerbar, eller om dei geometriske eigenskapane og strukturen ikkje er relevante. Til dømes kan sandkorn (~1 mm) på ei strand reknast som partiklar, men dei vil ikkje vere partiklar samanlikna med buckminsterfulleren (~1 nm).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Particle» frå ,  den 13. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Partikkelfysikk
Partikkeldetektor

Ein partikkeldetektor er eit instrument nytta til å måle radioaktiv stråling og partiklar som er sluttproduktet av atomære og subatomære prosessar. 

I moderne elementærpartikkelfysikk vert partikkelstrålar, til dømes av elektron og proton, akselerert til særs store energiar før dei kolliderer. Særs avanserte detektorar vert nytta ti å analysere sluttprodukta av kollisjonane. Slike analysar krev stor datakapasitet.

Kjelder
 partikkeldetektor. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/partikkeldetektor
Perturbasjon i fysikk

Ein perturbasjon er i fysikk ei lita forstyrring av ein enkel, veldefinert rørsletilstand. Perturbasjonsmetoden blir brukt i teoretisk fysikk, særleg i kvantemekanikk, som ein approksimasjonsmetode for å løyse problem som ikkje lèt seg løyse eksakt. Ein finn ei løysing for det reine, uperturberte systemet og studerer verknaden av perturbasjonen ved hjelp av rekkjeutviklingar, der ein ved stadig å ta med fleire ledd kjem nærare og nærare den eksakte løysinga.

Ein approksimasjon for den eksakte løysinga til A er summen av ei rekkje av perturbasjonar (her kalla ), som følgjer:

I dette døme er  den kjende løysinga til det eksakt løysbare startproblemet og , ... representerer høgareordensledd som ein kan finne ved iterasjonsmetodar. For små  ver desse høgarordensledda i rekkja mindre og mindre for kvart nye ledd. Ei tilnærma «perturbasjonsløysing» får ein ved å avbryte rekkja. Ein førsteordens perturbasjon vil då vere:

Kjelder

 

Denne artikkelen bygger på «Perturbation theory» frå ,  den 14. april 2013.

Perturbasjonsteori
Grunnleggjande fysikk
Funksjonsanalyse
Ordinære differensiallikningar
Matematisk fysikk
Berekningskjemi
Asymptotisk analyse
Fysiske likningar
Pion

Pion eller pi-meson (π-meson') er i partikkelfysikken eit felles namn på tre elementærpartiklar: π0, π+ og π−. Pioner er dei lettaste mesona og spelar ei viktig rolle når ein skal forklare «låg-energi-eigenskapane» til fargekrafta.

Pion har 0-spinn, og består av førstegenerasjons kvarkar.
Det finst tre forskjellige π-meson:
Pi pluss (π+, 139.6 MeV/c2): Består av ein opp-, og ein anti-nedkvark (), og desintegrerer til eit anti-myon og eit myon-nøytrino, eller eit positron og eit elektron-nøytrino:

Pi minus (π−, 139.6MeV/c2): Antipartikkelen til π+, og består dermed av ein anti-opp- og ein nedkvark (), og desintegrerer til eit myon og eit anti-myon-nøytrino, eller eit elektron og et anti-elektron-nøytrino:

Pi null (π0, 135 MeV/c2): Det interessante med denne partikkelen er at han er sin eigen antipartikkel. Kvarkoppbygginga er opp-, anti-opp minus ned-, anti-ned, dividert på kvadratrota av 2: 
Han desintegrerer til to foton, eller eitt foton og eit elektron-, positronpar:
π0 > 2γ ELLER π0 > γ + e− + e+

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pion» frå ,  den 14. april 2013.  
 

Meson
Liaoyang

Liaoyang (kinesisk: 辽阳; pinyin: Liáoyáng) er eit kinesisk byprefektur i sentralt i provinsen Liaoning i det nordaustlege Kina. Byprefekturet har eit areal på 4 731 km² og hadde mellom 1,8 og 1,9 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Liaoyang omfattar fem distrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og eitt fylke (县 xiàn).

Næring
Liaoyang er ein viktig by for den nordaustkinesiske tungindustrien.

Samferdsle
Kinas riksveg 202 går gjennom området. Han tek til i Heihe i provinsen Heilongjiang, passerer gjennom Harbin og Shenyang, og endar i Dalian ved Gulehavet.

Historie
Byen Liaoyang er ein av dei eldste i Nordaust-Kina, og var bygt allereie før Vår- og haustannaltida. Byen hadde ei stordomstid på 1100-talet og 1200-talet, under Liao-dynastiet og det jursjenske Jin-dynastiet, sistnemnde dynasti hadde sin austleg hovudstad her. Byen heitte då Dongjing. Under den russisk-japanske krig vart i 1904 slaget ved Liaoyangutkjempa i området, eit slag der dei russiske militærstyrkane leid eit stor nederlag.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Liaoyang» frå ,  den 14. april 2013.  
 

Byprefektur i Liaoning
Dalian

Dalian (tradisjonell kinesisk skrift 大連, forenkla 大连, pinyin Dàlián, Wade–Giles «Ta4-lien2») er ein kinesisk subprovinsiell storby sør i provinsen Liaoning i Kina, på Pulandianhalvøya (tradisjonelle teikn 普蘭店搬到, forenkla 普兰店半岛, pinyin Pǔlándìan bàndǎo) ved kysten av Gulehavet. Dalian har eit areal på 13 237 km² og hadde om lag 6,2 millionar ibuarar i 2009. I sjølve storbyen budde knapt 3,6 millionar menneske.

Den subprovinsielle byen Dalian har jurisdiksjon over seks distrikt (区, pinyin qū), tre byfylke (市 shì) og eitt fylke (县 xiàn).

Historie
På 500-talet var Dalian ei av dei største hamnene i Kina. Under vår- og haustannaltida låg byen under staten Yan.

Storbritannia okkuperte området i 1858, ein okkupasjon som tok slutt i 1880-åra. Qing-dynastiet bygde ut byen til det viktigaste støttepunktet for nordflåten. Denne flåten  gjekk tapt i 1895 under den fyrste kinesisk-japanske krigen, etter som Japan vann krigen. 

Frå 1898 til 1905 kontrollerte Russland området gjennom ein tvungen forpaktingsavtale. Okkupanten kalla byen for Dalnij og Lüshun for Port Arthur, desse to nabobyane er i dag samla. Bygginga av den transmandsjurske jarnbanen førte til stor aktivitet i byen. I denne perioden hadde byen mange russiske innbyggarar. Dalian og Vladivostok var då dei to endestasjonane for den transsibirske jernbanen.

Etter den russisk-japanske krigen 1904/05 okkuperte Japan byen i 40 år, som del av det japanske Kwantungterritoriet. Då japanarane etablerte Manchukuo i 1932 vart byen overført til dette japansk-styrte lydriket. Etter andre verdskrigen vart byen i realiteten styrt av Sovjetunionen. Fyrst i 1955 vart byen tilbakeført til kinesisk styre.

I 1984 vart Dalian ei særleg økonomisk sone i Kina.

Næring
Dalian har mykje fiskeindustri. Ein av dei  viktigaste marinebasane i Kina ligg i Dalian. På grunn av sitt milde klima er byen ein ynda ferieby for dei nordlegaste delane av Kina.

Samferdsle
Dalian Zhoushuizi internasjonale lufthamn (tradisjonelle teikn 大連周水子國際機場, forenkla 大连周水子国际机场, pinyin Dàlián Zhōushuǐzǐ guójì fēijīchǎng) er den flyplassen i Nordaust-Kina med størst trafikk.

Riksveg 201 i Kina ender opp i Dalian. Han byrjar i Hegang i provinsen Heilongjiang og fører via mellom andre Mudanjiang og Dandong sør til Liaodong-halvøya til Lüshunkou og Dalian. Også Kinas riksveg 202 endar opp i Dalian. Han tek til i Heihe i provinsen Heilongjiang, passerer gjennom Harbin og Shenyang, før han endar i Dalian.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dalian» frå ,  den 14. april 2013.

Bakgrunnsstoff 

Liaoning
Subprovinsielle byar i Kina
Huludao

Huludao (kinesisk skrift 葫芦岛, pinyin Húludǎo) er eit kinesisk byprefektur sørvest i provinsen Liaoning i det nordaustlege Kina. Byprefekturet har eit areal på 10 415 km² og hadde om lag 2,8 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Huludao omfattar tre distrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og to fylke (县 xiàn).

Huludao ligg nordvest for Liaodongbukta i Bohaibukta. Han grensar til Chaoyang i nord, Jinzhou i nordaust og Qinhuangdao i sørvest, med maritim grense til Yingkou og Dalian i aust og søraust over bukta.

Næring
Næringslivet i Huludao er dominert av nokre av dei største industriverksemdene i Kina. Mellom dei finn ein den største produsenten av sink i Asia (Huludao Zinc Smelter), oljeraffineriet Jinxi og kjemikalie-produsenten Jinhua. Kinas ubåtar vert bygt ved eit kjempestort skipsverft. Frå eit oljefelt utanfor kysten av Suizhong fylke vert årleg utvunne mykje råolje.

Meir enn førti ulike mineral er påvist i Huludao, til dømes gull, sink, molybden, kalk og mangan. Molybdengruvene ved byen Yangjiazhangzi er av dei større i verda. Langs Huludaos 237 kilometer lange kystline vert det hausta av rike bestandar med ulike fiskeslag, reker og skaldyr. Klimaet passar godt til frukttre, i Suizhong fylke ligg frukthagen Qiansuo, den største i heile Asia. Ei rad frukttypar vert avla i området, mellom dei eple, pærer, nektarinar og brystbær.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Huludao» frå ,  den 14. april 2013.  

Byprefektur i Liaoning
Sothegre

Sothegre (Egretta sacra) er ein vassfugl og ein mellomstor hegre som finst i mange kystnære område av Asia, frå Bangladesh gjennom Søraust-Asia og til Japan, dei lever òg i delar av Polynesia aust til Marquesasøyene, i Australia og på New Zealand.

Arten viser ein uvanleg dimorfisme som ikkje er kjønnsbasert. Nokre medlemmer har heilt kvit fjørdrakt, medan dei fleste blir koksgråe. Den kvite morfen er vanleg på polynesiske øyar. Bakgrunnen for fargevariasjonen eller morfen er ukjend, men det er mest tenkt å vere relatert til kamuflasje.
Sothegrar er 57-66 centimeter i lengd, dei har eit vengespenn på mellom 90 og 110 centimeter og når ei gjennomsnittleg vekt på 400 gram. Til hegrar å vere har dei   korte bein som er gule. Nebbet kan vere gråleg til gult, auga gullgule i farga.

Sothegrar beitar helst i tidevassona, og føda er hovudsakleg marine dyr og sett saman av variantar av fisk inkludert ålar og flyndrer, krepsdyr og blautdyr.

Dei bygg reir i koloniar i mangrovar eller i holrom eller under overheng av fjell, reira er av trepinnar, tang og anna gjort tilgjengeleg av tidevatn. Kullet er på to til tre lyse,  grønblåe egg. Kjønna deler på rugeoppgåva gjennom ca. 25-28 dagar. Etter klekking gjev foreldre omsut i ca. 5 veker. På New Zealand er hekketida om våren. Verdspolulasjonen er trudd å vere mellom 100 000 og ein million i storleik (2006). Den eldste kjente sothegra i Australia blei 14 år gamal.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Riffreiher» frå ,  den 14. april 2013.  
  
Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005 
BirdLife International (2013) Species factsheet: Egretta sacra. Henta frå http://www.birdlife.org den 14. april 2013.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

hegrefamilienfuglar i den orientalske regionenfuglar i Oseania
Nordlysprisen

Nordlysprisen er ei årleg utmerking som vert delt ut av avisa Nordlys under opningskonserten på Nordlysfestivalen i Tromsø. I 2013 vart prisen delt ut for 25. gong, og prisen var då på 50 000 norske kroner. 

Prisen vert gjeven til utøvande musikarar eller komponistar som har utmerka seg ved høgt kunstnarisk nivå gjennom si verksemd i Nord-Noreg, og dermed bidrege til å markere musikklivet i landsdelen på ein positiv måte.

Vinnaren vert utpeikt av ein jury som består av tre representantar: éin frå Musikkonservatoriet ved Universitetet i Tromsø, éin frå Musikernes fellesorganisasjon (MFO) Troms, Finnmark og Svalbard og éin frå Nordlysfestivalen.

Prisvinnarar 

 1989: Håkon Stødle
 1990: Paul Wåhlberg
 1991: Tori Stødle
 1992: Tove Karoline Knutsen
 1993: Arne Dagsvik
 1994: Mari Boine
 1995: Bjørn Andor Drage
 1996: Bjarte Engeset
 1997: Arne Bjørhei
 1998: Henning Gravrok
 1999: Geir Jensen
 2000: Arvid Engegård
 2001: Malfred Hanssen
 2002: Knut Erik Sundquist
 2003: Ingor Ánte Áilo Gaup
 2004: Ola Bremnes
 2005: Susanne Lundeng
 2006: Jan Gunnar Hoff
 2007: Anneli Drecker
 2008: Ragnar Rasmussen
 2009: Marianne Beate Kielland
 2010: Bodvar Moe
 2011: Marit Sandvik
 2012: Inga Juuso
 2013: Nils Anders Mortensen
 2014: Anne-Lise Sollied Allemano
 2015: Ragnar Olsen
 2016: Ketil Vea og Sigmund Lillebjerka
 2017: Terje Nilsen
 2018: Ragnhild Furebotten (folkemusiker)
 2019: Roger Ludvigsen (gitar)
 2020: Jens Kloster (trombone)

Kjelder 

 Nordlysfestivalen.no: Nordlysprisen. Henta inn 14. april 2013. 

Skipingar i 1989
Kulturliv i Tromsø
Norske musikkprisar
Naturressursrekneskap

Naturressursrekneskap er eit oversyn over faktisk og total bruk av naturressursar i løpet av eit år. 

I Noreg blir det i dag ikkje ført eit slikt heilskapleg nasjonalt oversyn over bruken av naturressursar, med det blei foreslått av eit statleg utval i samband med etableringa av Miljøverndepartementet i 1972. I det årlege nasjonalbudsjettet blir det i dag gjort ei vurdering av tilstanden på 17 indikatorar for berekraftig utvikling. Kvart år kunngjer SSB eit samla oversyn over ressurs- og miljøstatistikk, og sidan 2010 har Direktoratet for naturforvalting gjeve ut ein rapport om naturmangfaldet i høve til ein naturindeks. Likevel har ingen av desse til føremål å gi eit totalt oversyn over naturressursane og bruken av dei.

Sjå òg 
Ressursrekneskap
Ressursbudsjett
Berekraftindikatorar

Litteratur
Ottar Julsrud: Mellom himmel og jord. Unipub 2012.
Bredo Berntsen: Grønne linjer; natur- og miljøvernets historie i Norge. Unipub 2011. 
Kristin Asdal: Knappe ressurser. Universitetsforlaget 1998. 
Alf-Inge Jansen: Makt og miljø. Universitetsforlaget 1989.

Norsk natur
Norsk økonomisk historie
Miljø i Noreg
Positronium

Positronium er ein atomær tilstand av eit positron og eit elektron, som vert danna som ein mellomtilstand før annihilasjon når eit positron stoppast i materie. Positronium kan dannast i to variantar, parapositronium, der dei to partiklane har motsett retta spinn, og ortopositronium, der spinnet er retta same veg. Den første har ei midla levetid på ca. 10−10 s, den siste på omkring 10−7 s. Positronium vart oppdaga i 1951. Den teoretisk undersøkinga av tilstanden er gjort bl.a av professor Aadne Ore.

Kjelder

Subatomare partiklar
Partikkelfysikk
Molekylfysikk
Kvanteelektrodynamikk
Eksotiske atom
Spinntronikk
Onium
Skårleggar

Skårleggar er ein jordbruksmaskin som slår grøda og legg ho i ein skår på marka. Skårlegging vert nytta for gras (ofte kløver), raps og andre vekstar som treng å modnast (tvangsmodning) før dei vert hausta. Når skåren har tørka vart han samla inn med sjølvlastarvogner, pressa til ballar ved hjelp av ei ballpresse, eller hausta med ein skurtreskjar eller anna haustemaskin. Skårleggarar er vanlegare i Australia og Nord-Amerika enn i Europa. 

Dei fleste skårleggarane er sjøvgåande maskinar med drift på framhjula og styring på bakhjula, som på ein skurtreskjar, men nokre maskinar nyttar styrebremser i staden for styring på bakakselen. Det er vanleg med hydrostatisk drift som gjev trinnlaus utveksling. Det finst òg skårleggarar for traktor, med drift frå kraftuttaket.

Skjerebordet 
Skårleggarar har ein skjerebord som slår grøda og samlar ho i ein streng på midten. Skjerebordet har ei knivbjelke som går over heile breidda på skjerebordet og kuttar av aksa. Nokre skjerebord har òg vertikale knivbjelkar på sida som kuttar av samanfiltra vekstar. Det finst òg skjerebord med roterande knivar, som på ei skiveslåmaskin. Over knivbjelken ligg det ein haspel som legg stråa attover slik at dei vert liggande i same retning, før dei vert ført  inn mot midten av skjerebordet av ein arkimedes-spiral eller eit transportband. Når grøda når midten av skjerebordet dett ho på ned på marka og vert liggande i ein luftig vål.

Referansar 

Jordbruksmaskinar
Innhausting
Lákka Soulíou

Lákka Soulíou (gresk Λάκκα Σουλίου) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Lákka Soulíou inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Dodóni.

Referansar 

Lakka Souliou
Lakka Souliou
J/psi-meson

Eit J/psi-meson eller J/ψ-meson er ein subatomar partikkel. Det er den lettaste av desse med ein masse på 3,1 GeV/c², det vil sei han er vel tre gonger så tung som protonet.

Mesonet er smaksnøytralt og består av ein sjarmkvark og ein sjarm-antikvark. J/ψ-mesonet har ein kvilemasse på  og ei levetid på . Denne levetida er omkring tusen gonger lenger enn tidlegare venta. 

J/ψ-mesonet vart oppdaga uavhengig av to forskingsgrupper, ei ved Stanford Linear Accelerator Center, leia av Burton Richter, og ei gruppe ved Brookhaven National Laboratory, leia av Samuel Ting vedMIT. Dei oppdaga at dei hadde funne den same partikkelen og annonserte oppdaginga i lag den 11. november 1974. For oppdaginga fekk Richter og Ting nobelprisen i fysikk i 1976.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «J/psi meson» frå ,  den 14. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Meson
Onium
Rho-meson

Eit rho-meson eller ρ-meson er ein subatomær partikkel bygd opp av ein lett kvark (opp- eller nedkvark)) og ein lett antikvark. Rho-mesona finst i tre variantar, med positiv- og negativ elektrisk ladning og éit elektrisk nøytralt. Desse utgjer ein isospinn triplett-tilstand. Dei er analoge til piona bortsedd frå at rho-mesona har spinn 1, som svarar til at kvark og antikvark har parallelle spinn (medan piona har spinn null og antiparallelle kvarkspinn). Rho-mesona har ein masse på 770 MeV/c², som vil sei at dei er litt lettare enn protonet. Dei er særs ustabile, har ein midlare levetid på omkring 10–24 s, og desintegrerer til to pion.

Kjelder
rho-meson. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/rho-meson

Meson
Ájos Dimítrios i Ioánnina

Ájos Dimítrios (gresk  Άγιος Δημήτριος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Ájos Dimítrios inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Dodóni.

Referansar 

Ajos Dimitrios
Ajos Dimitrios
Richard Dalitz

Richard Henry Dalitz () var ein australsk fysikar. 

Han var professor ved Enrico Fermi-instituttet i Chicago frå 1959 til 1962, og frå 1963 professor i Oxford i England. Dalitz er kjent for grunnleggjande arbeid innan teoretisk elementærpartikkelfysikk. Elektronpar som blir danna ved desintegrasjon av nøytrale pion, blir på grunn av den teoretiske skildringa han gav av prosessen kalla Dalitz-par.

Kjelder
 Richard Henry Dalitz. I Store norske leksikon. 

Australske fysikarar
Kvantefysikarar
Partikkelfysikarar
Royal Medal
Medlemmar av Royal Society
Teoretiske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Robert Oppenheimer

Dr. Julius Robert Oppenheimer () var ein amerikansk fysikar av tysk-jødisk opphav. 

Han vart fødd i ein jødisk familie. Faren, ein rik tekstilimportør, hadde immigrert frå Tyskland i 1888. Robert Oppenheimer studerte fysikk, klassisk filologi, orientalistikk og kjemi ved Harvard, Cambridge og Göttingen. Han tok doktorgraden ved Göttingen, og arbeidde her med Niels Bohr og Edward Teller. I 1929 vart han professor ved Berkeley University i California.

Frå 1943 til 1945 leia han Manhattanprosjektet i New Mexico, som hadde som mål å utvikle atombomba. Han blir gjerne kalla «far til atombomba». Etter å ha sett kva for redslar bomba skapte i Hiroshima og Nagasaki vart han likevel ein overtydd motstandar av bruk av atomvåpen, og nekta å delta i utviklinga av hydrogenbomba. Han engasjerte seg i internasjonal lobbyverksemd for nedrusting og for internasjonal kontroll av alle atomvåpen. På 1950-talet vart han skulda for anti-amerikansk verksemd og påståtte tidlegare kommunistsympatiar, og vart fråteke tryggleiksklareringa si. Sjølv om han hadde mista all innverknad i USA, fortsette han å undervise, skrive og arbeide med fysisk forsking. Han vart først rehabilitert i 1963 av president Lyndon B. Johnson.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Robert Oppenheimer» frå ,  den 14. april 2013.

Bakgrunnsstoff

USA-amerikanske fysikarar
USA-amerikanske kjernefysikarar
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
USA-amerikanarar frå andre verdskrigen
Folk frå New York City
Professorar ved UC Berkeley
Medlemmar av Royal Society
USA-amerikanske jødar
Æreslegionen
Teoretiske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet