Svalbard globale frøkvelv

Svalbard globale frøkvelv  er ein frøbank i Platåberget på Svalbard.
Kvelvet er ein lagringsstad som ligg vel 120 meter inne i fjellet, om lag 2,5 km utanfor Longyearbyen. 
Det har plass til 4,5 millioner frøprøvar av nyttevekstar frå heile verda.
Kvelvet består av tre lufttette skilde kammer i enden av ein lang tunnel.

Anlegget stod ferdig mot slutten av 2007, og opna i 2008. Frøbanken vart offisielt opna ved ein seremoni 26. februar 2008, der mellom andre fredsprisvinnaren Wangari Maathai, statsminister Jens Stoltenberg, EU-president José Manuel Barroso og innpå 200 andre innbodne gjester var til stades. Dei første frøa vart plasserte i kvelvet i samband med opninga.

Føremål 

Frøkvelvet er etablert for at genbankar rundt om i verda skal kunna ta vare på tryggleikskopiar av frøsamlingane sine, og dermed sikra mat- og nytteplantar mot utrydding i lokale eller globale ulukker som krig, terrorisme, naturkatastrofar, plantesjukdomar og andre større trugsmål som kan utrydda plantane. Kvart land eig sitt eige genetiske materiale, men i tilfelle ein internasjonal krisesituasjon kan det gjerast tilgjengeleg for alle. Ein låg temperatur vil stansa utviklinga til frøa og konservera dei i årevis. Dersom det er behov for det, kan frøa tinast opp frå lagringstemperaturen på minus 18 grader og verta spiredyktige på nytt.

På grunn av den syriske borgarkrigen flytta International Center for Agricultural Research in the Dry Areas (ICARDA) hovudkvarteret sitt frå Aleppo til Beirut i Libanon. Problem med å flytta frøa deira førte til det første frøuttaket frå Svalbard globale frøkvelv, i 2015.

Anlegget 

Anlegget består av tre skilde fjellhallar som ligg drøyt 120 meter inne i fjellet. Dei er sprengde ut i fjellet der Gruve 3 låg tidlegare. Plasseringa rundt 130 meter over havoverflata skal sikra anlegget mot havnivåstiging, og hallane er konstruerte for å tole eit jordskjelv opp mot 10 på Richters skala.

Kvar av dei tre hallane har plass til rundt 1,5 millionar frøprøvar. Kvar prøve består av rundt 500 frø i ein lufttett aluminiumspose. Prøvane er samla i kassar med maks 400 prøvar per kasse. Kassene blir forsegla av genbanken som sender prøvane. 

Fjellhallane har ein naturlrg temperatur på minus 3–6 grader, men blir kjølt ned endå meir til minus 18 grader. Den låge temperaturen dempar utviklinga til frøa, slik at dei kan lagrast i årevis. Ved behov kan frøa tinast opp frå lagringstemperaturen og spira.

Finansiering og drift
Frøkvelvet kosta rundt 50 millioner kroner å føre opp. Dette blei dekt av den norske staten. Statsbygg stod for oppføringa, og fekk også vidare ansvar for det tekniske anlegget og tryggleiken i frøkvelvet. Lagringa er finansiert gjennom eit eige fond der blant anna Bill & Melinda Gates Foundation har bidratt med 30 millionar kroner. Lagringa er dermed gratis for sluttbrukarane.

Anlegget tilhøyrer Landbruks- og matdepartementet, som samarbeider med Nordisk genressursenter (NordGen) og Global Crop Diversity Trust om den daglege drifta.

Kunstutsmykking 

Eit kunstverk laga av Dyveke Sanne utsmykkar inngangspartiet til Svalbard globale frøkvelv. Landbruks- og matdepartementet omtala i ei pressemelding i januar 2008 kunstverket slik: «Taket og deler av fronten i det synlige inngangspartiet er fylt med trekanter av høyreflekterende, syrefast stål i forskjellige størrelser. Sammen med andre lysbrytende elementer som dichroisk speilglass og prismer, vil disse kaste omgivelsene og lyset tilbake i alle retninger. Bygget vil reflektere sollys og lys, alt etter årstid og tid på døgnet. I mørketiden vil andre lyskilder overta. Lyset utgjør en komplementær størrelse til det mørke som er gravd ut i permafrosten innenfor, og vil være med å signalisere frøhvelvets posisjon til enhver tid.» Kunstprosjektet vart produsert og gjennomført av Kunst i offentlige rom (KORO).

Sjå òg 

 Global Crop Diversity Trust

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Svalbard globale frøkvelv» frå , den 28. februar 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Welcome to the Svalbard Global Seed Vault (SGSV) Seed Portal
 Odin: Statsministeren markerer Globalt frøhvelv
 na24.no: Norge bygger Noahs ark 
 AlJazeera: Norway to build seed 'doomsday vault'
 BBC News: Work begins on Arctic seed vault
 CNN: Norway building 'doomsday vault' to protect seeds
 Artikkel i The Guardian
 Artikkel i BBC News: 'Doomsday' vault design unveiled
 Artikkel i BBC News: Doomsday vault begins deep freeze
 VG: Dette skal hindre menneskehetens undergang
 Regjeringen.no: Svalbard Global Seed Vault: Arctic Seed Vault Opens Doors for 100 Million Seeds
 Dagbladet Magasinet: Åpner verdens best isolerte fryser
 "Doomsday Seed Vault" in the Arctic. Bill Gates, Rockefeller and the GMO giants know something we don’t. Ei kritisk analyse av kreftane og motiva bakom frøkvelvane. Skriven av F. William Engdahl for Centre for Research on 
Botanikk
Byggverk i Longyearbyen
Genbankar
Skipingar i 2008