alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Det sosialistiske arbeidarpartiet i Tyskland

Det sosialistiske arbeidarpartiet, Sozialistische Arbeiterpartei (SAP), var namnet på to tidlegare tyske parti.

Det første oppstod i 1875 gjennom samanslutninga av Det sosialdemokratiske arbeidarpartiet under leiing av August Bebel og Wilhelm Liebknecht på den eine sida, og «Allgemeine Deutsche Arbeiterverein» under leiing av Ferdinand Lassalle på den andre. Det var det veksande SAP som blei forbode av Otto von Bismarck i 1878, eit forbod som vara til 1890. Men partiet heldt fram med å vekse trass i dette forbodet, som elles ikkje kan samanliknast med terroren mot arbeidarrørsla under Adolf Hitler. Etter at forbodet blei oppheva i 1890, skifta partiet namn til Det tyske sosialdemokratiske partiet, SPD.

Det andre oppstod i 1931, da ein del av venstrefløya i SPD, blant dei mange frå ungdomsorganisasjonen, braut ut i frustrasjon over det dei såg som ein overforsiktig politikk frå partileiinga si side. Ein del personar som tidlegare hadde høyrt til kommunistpartiet KPD slutta seg også til SAP, da dei var sterkt usamde i den stalinistiske og sekteriske linja til leiinga i KPD, men partiet SAP blei trass i dette verande eit lite parti. Medlemer av SAP var aktive i motstandskampen mot nazismen, og spelte ei relativt stor rolle der i åra etter 1933. Dei fleste medlemene i SAP slutta seg på ny til SPD under eller etter andre verdskrigen, såleis mellom andre Willy Brandt.

Tidlegare tyske politiske parti
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Politiske parti skipa i 1931
Politiske parti nedlagde i 1945
Väinö Linna

Väinö Valtteri Linna () var ein finsk forfattar fødd i Urjala.

Väinö Linna er fremst kjend for romanen En ukjent soldat, som kom ut som  Tuntematon Sotilas i 1954. Romanen skildrar finske framhaldskrigen (frå 1941 til 1944) frå synsvinkelen til ei gruppe frontsoldatar. 

1959-62 gav Linna ut sitt andre storverk, ein trilogi innehaldande titlane Högt bland Saarijärvis moar, Upp trälar och Söner av ett folk. Denne serien skildrar småbrukarane sitt liv i Finland frå slutten på 1800-talet til midten på 1900-talet gjennom slekta Koskelas lagnad. For dette vart Linna tildelt Nordisk råds litteraturpris i 1963.

Det er vanskeleg å overvurdere verknadene av Ukjent soldat og Saarijärvi-triologien på det finske etterkrigssamfunnet. Etter borgarkrigen var det finske folket eit splitta folk, og vinterkrigen påverka det finske samfunnet i tiåra etterpå. Linna klarte som ingen annan å setje ord på opplevingane det finske folket hadde gått gjennom, kanskje særleg for dei som elles ikkje kom til orde i det finske samfunnet.

Prisar og utmerkingar
 1949 – Kalevi Jäntti-prisen
 1960 – Aleksis Kivi-prisen

Bibliogafi 

 Päämäärä, 1947 ('Mål')
 Musta rakkaus, 1948 ('Svart kjærleik')
 Messias, 1949-53, ikkje utgjeve
 Tuntematon sotilas, 1954. Omsett til norsk som Ukjent soldat (1956)
 Täällä Pohjantähden alla, 1-3, 1959-1962 ('Høgt under Nordstjerna'). Omsett til norsk som Høyt mot nord, Opprør og Sønner av et folk (1960-63).
 Oheisia, 1967
 Murroksia, 1990 ('Brytningar')
 Kootut teokset I-VI, 2000 ('Samla verk')
 Sotaromaani, 2000 ('Krigsroman')

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Väinö Linna i Store Norske Leksikon
Verk av Väinö Linna ved nb.no

 Engelsk biografiside 
 Väinö Linna i Biografiskt lexikon för Finland

. 
Finske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Gunnar Ekelöf

Gunnar Ekelöf () var ein svensk forfattar, omsetjar og medlem av Svenska Akademien (frå 1958).

Ekelöf kom frå Stockholm. Då faren var fondsmeklar og mora frå ein adeleg familie, var Ekelöf velsituert nok til å kunne studera ute i Europa, der han førte eit vilt liv. I børskrakket i 1929 og ettervirkningane av det mista han det meste av midla sine, og det var grunnen til at han eigna seg til diktinga meir yrkesmessig og den første store diktsamlinga kom same år som Kreugerkrakket, 1932. 

Han vert sett på som den fyrste surrealisten i Sverige. Under ei vitjing i Frankrike kom Ekelöf i kontakt med strauminga gjennom verk av Stravinskij, Brancusi, og den tidlege Robert Desnos, noko som har sett tydelege spor i det tidlege forfattarskapet. 

Gjennombrotet kom i 1941 med diktsamlinga Färjesång og kortprosasamlinga Promenader. I og med desse vert ein ny periode i skrivinga markert, meir intellektuellt og resonerande. Absurdismen i førsta diktsamlinga aukar, og når ein peripeti med Strountes, men gjennomsyrer heile forfattarskapet. Med den merklege En Mölna-elegi viskast genre- och språkgrensene ut på eit postmoderne vis. Den siste fasen av diktinga er under sterk påverknad av orientalisme. Ekelöfs gode ven Olof Lagercrantz skriv i sin biografi at Ekelöf somme tider kom til han midt på natta utkledd på orientalsk vis. 

Det er ikkje berre som poet Ekelöf vert hugsa, men kanskje snarare for den livsfilosofi og dei personlege ståstadane som dikta hans uttrykkjer. Dikta er tydleg proklamerande (Jag tror på den ensamma människan), politiske pamflettar (Jag är främmande i detta land), og berre sjeldan sentrallyriske, dei seinare svært angstfylde. Eit fåtal dikt er skrivne som magiske påkallingar (Sång för att döva smärtan), tenkte å gje lesaren ro, eit stilgrep som Ekelöf har henta frå trollformelen, men som er ny i lyrikken.

Ekelöf vert av mange halden for å vera Sveriges viktigaste poet og ein av dei viktigare kulturpersonlegdomane i samtida si. Han er omsett til fleire språk. Olof Lagercrantz sin biografi «Jag bor i en annan värld men du bor ju i samma» (1994) vart mykje omtalt då han kom ut.

Bibliografi i utval 
 sent på jorden (1932)
 Fransk surrealism (1933) (omsetjingar) 
 Dedikation (1934)
 Hundra år modern fransk dikt (1934) (omsetjingar) 
 Sorgen och stjärnan (1936)
 Köp den blindes sång (1938)
 Färjesång (1941)
 Promenader (1941)
 Non serviam (1945)
 Utflykter (1947)
 Om hösten (1951)
 Strountes (1955)
 Blandade kort (1957)
 Opus incertum (1959)
 En Mölna-elegi (1960)
 Valfrändskaper (1960) (omsetjingar)
 En natt i Otocac (1961)
 Livet i ett svunnet Stockholm (saman med Gunnar Reinius) (1963) 
 Diwán över Fursten av Emgión (1965)
 Sagan om Fatumeh (1966)
 Vägvisare till underjorden (1967)

Posthume bøker 
 Partitur (1969)
 Lägga patience (1969)
 En självbiografi (1971)
 En röst (1973)
 Grotesker (1981)
 Variationer (1986)
 ''Drömmen om Indien (1989)

Svenske forfattarar
Medlemmar av Svenska Akademien
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Folk frå Stockholm
Thorkild Hansen

Thorkild Hansen () var ein dansk forfattar.

Hovudverka hans er romanen Det lykkelige Arabien (1962) og romantriologien om den danske slavehandelen: Slavernes kyst (1967), Slavernes skibe (1968) og Slavernes øer (1970) - som han fekk Nordisk Råds Litteraturpris for i 1971.

Han har også skrive: Jens Munk 1969.

I 1978 utgav han Processen mod Hamsun I-III (biografi), som det vart ein god del debatt omkring, særleg i Noreg (sitat frå Thorkild Hansen: «Vil du se idioter, så tag til Norge»). Boka vart seinare filmatisert med den svenske skodespelaren Max von Sydow som Knut Hamsun.

Prisar (utval)
 Henrik Pontoppidans Mindefonds Legat 1982
 Nordisk Råds litteraturpris 1971
 Johannes Ewald Legatet 1967
 De Gyldne Laurbær 1966
 Otto Benzons Forfatterlegat 1966
 Søren Gyldendal-prisen 1963
 Gyldendals boklegat 1961

Kjelder

Danske romanforfattarar
Danske forfattarar av erindringsbøker
Danske journalistar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Folk frå Gentofte
Karl Vennberg

Karl Gunnar Vennberg (), kjend som Karl Vennberg, var ein svensk forfattar og kritikar.

Vennberg var fødd i Blädinge i Småland og debuterte som diktar i 1937. Han sat som kulturredaktør i Aftontidningen 1946-1947 og i Aftonbladet 1957-1975.

Verkliste 

 Hymn och hunger, 1937
 Halmfackla, 1944
 Tideräkning, 1945
 Fiskefärd, 1949
 Gatukorsning, 1952
 Vårövning, 1953
 Synfält, 1954
 Vid det röda trädet, 1955
 Tillskrift, 1960
 Sju ord på tunnelbanan, 1971
 Dikter kring noll, 1983

Prisar og utmerkingar 
 1956: Samfundet De Nios pris
 1960: Bellmanspriset
 1963: Litteraturfrämjandets stora pris
 1972: Nordisk råds litteraturpris
 1979: Carl Emil Englundpriset 
 1979: Kellgrenpriset
 1979 Heidersdoktor fil. ved Universitetet i Stockholm
 1988: Aniara-priset 
 1993: Pilotpriset 
 1994: Gerard Bonniers pris

Svenske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Veijo Meri

Veijo Meri () var ein finsk forfattar fødd i Viipuri. Han blei tildelt Nordisk råds litteraturpris i 1973.

Prisar og utmerkingar 
 1973 Nordisk Råds litteraturpris 
 1997 Finlandiaprisen

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Helsingfors Stadsbibliotek 

Finske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Villy Sørensen

Villy Sørensen () var ein dansk forfattar og filosof. Han debuterte skjønnlitterært i 1953 med novellesamlinga Sære historier. Med novellane han skreiv på 50- og 60-talet markerte han seg som ein fornyar av dansk novellekunst. Han skreiv og biografiske verk om Friedrich Nietzsche, Franz Kafka, Arthur Schopenhauer og Seneca, debattbøker og mytologiske gjendiktningar.

I 1962 fekk han Det Danske Akademis Store Pris, og i 1965 vart han sjølv medlem av akademiet. I 1974 fekk han Nordisk råds litteraturpris for Uden mål – og med. Moralske tanker. Han vart æresdoktor ved Københavns Universitet i 1979.
Sørensen var mottakar av Statens Kunstfonds hædersydelse.

Bibliografi 
 Sære historier, 1953
 Ufarlige historier 1955
 Digtere og dæmoner: fortolkninger og vurderinger, 1959
 Hverken-eller – kritiske betragtninger, 1961
 Nietzsche, 1963
 Formynderfortællinger, 1964 / Norsk oversetting: Formynderfortellinger (1966)
 Kafkas digtning, 1968 / Norsk oversetting: Kafkas diktning (1992)
 Mellem fortid og fremtid – kronikker og kommentarer, 1969
 Schopenhauer, 1969
 Uden mål – og med – moralske tanker, 1973
 Seneca – humanisten ved Neros hof (1976)
 Oprør fra midten, Sammen med Niels I. Meyer & K. Helveg Petersen 1978 / Norsk oversetting: Opprør fra midten (1978)
 Den gyldne middelvej og andre debatindlæg fra 70erne, 1979
 Vejrdage, 1980
 Aladdin og den vidunderlige lampe, barnebok 1981
 Ragnarok – en gudefortælling, 1982 / Norsk oversettelse: Ragnarokk (1984)
 Røret om oprøret – mere om midten, Saman med Niels I. Meyer & K. Helveg Petersen 1982
 De mange og de enkelte og andre småhistorier, 1986
 Demokrati og kunsten, 1988
 Tilløb – dagbog 1949-53, 1988
 Den berømte Odysseus, 1988
 Apollons oprør – de udødeliges historie, 1989 / Norsk oversetting: I begynnelsen var Eros - (1989)
 Forløb – dagbog 1953-61, 1990
 Den frie vilje – et problems historie, 1992
 Jesus og Kristus, 1992 / Norsk oversetting: Jesus og Kristus (1992)
 Perioder – dagbog 1961-1974, 1993
 En glashistorie – og andre noveller, 1995
 Historien om Ødipus, 1995
 På egne veje – erindring, kommentar, polemik, 2000
 En ensom fugl – H.C. Andersens livs historie fortalt for børn, 2000
 Vintereventyr, barnebok 2000
 55 bagateller, 2003

Prisar og utmerkingar, utval 
 1959: Kritikerprisen for Digtere og dæmoner - fortolkninger og vurderinger (essays)
 1962: Det Danske Akademis Store Pris
 1973: Holberg-medaljen
 1974: Nordisk Råds litteraturpris
 1974: Henrik Steffens-prisen
 1977: Amalienborg-prisen
 1979: Æresdoktor ved Københavns Universitet

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
Forfattarside hjå Danmarks Radio 

Danske forfattarar
Danske novelleforfattarar
Danske filosofar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Det Danske Akademis Store Pris
Statens Kunstfonds hædersydelse
Vinnarar av Holberg-medaljen
Medlemmar av Det Danske Akademi
Æresdoktorar ved Københavns Universitet
Folk frå København
Hanja

Hanja (han-teikn), eller hanmun (한문; 漢文), nokre gonger omsett som sino-koreanske teikn, er det kinesiske skriftteikn (hanzi) blir kalla på koreansk. Meir spesifikt viser det til dei teikna som er brukt i det koreanske språket. Til forskjell frå japansk kanji, som har endra og forenkla mange teikn så er dei fleste hanjateikn nesten heilt like tradisjonell kinesisk hanzi.

Bakgrunnsstoff 

Koreansk språk
Skriftsystem
Svelgen

Svelgen er ein industristad og administrasjonssenter i Bremanger kommune i Vestland fylke. Han er ein av dei tettstadene i Noreg med mest nedbør.

Svelgen er eit ganske nytt namn på området inst i Nordgulen. Tidleg på 1900-talet såg folk potensialet i bygda til industriutbygging ved hjelp av vasskraft. Industrien tok raskt til og tettstaden auka i folketal fram til byrjinga av 1980-talet med om lag 1 500 innbyggjarar, men i dag er industrien ikkje så omfattande som han ein gong var. Elkem er eigar av verket i Svelgen.

Fram til 2020 tilhøyrde tettstaden Sogn og Fjordane fylke.

Stadnamn i Svelgen 
 Breivika
 Kvelve
 Langeneset
 Mevika
 Naustneset
 Rise
 Sande
 Villabakken
 Hola

Fjell rundt Svelgen 
 Keipen
 Sandsegga
 Kruna
 Maritinden

Folketalsutvikling

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Svelgen.no

Busetnader i Bremanger
Tettstader i Vestland
Kommunesenter i Vestland
Bibliotek

Bibliotek (frå gresk βιβλιοθηΧη boklager, biblion, bok, og theke, lagringsrom) er ei samling bøker, handskrifter og anna referansemateriale (film, lyd, osb.). 

Ein bruker bibliotek både for å bevara bøker og for å gje flest mogleg folk tilgang til dei. Moderne bibliotek har gjerne òg mange ulike aviser og datamaskinar med internettilgang som ein del av informasjonstilbodet til brukarane sine.

Historie 

Dei tidlegaste biblioteka var tempelsamlingane i Memfis, biblioteka i Susa og biblioteket til assyrarkongen Assurbanipal. 

Biblioteket i Alexandria var det mest kjende biblioteket i oldtida.

I mellomalderen voks det fram fleire klosterbibliotek, mellom anna i Cambridge og St. Gallen. 

I Firenze oppstod det første «folkebiblioteket» i 1444. 

I Noreg opna Deichmanske bibliotek dørene 12. januar 1785.

Bibliotekstypar 

I nyare tid kan ein skilje mellom følgjande typar bibliotek:

 Folkebibliotek
 Fagbibliotek, til dømes universitetsbibliotek og skolebibliotek

Eksempel på bibliotek 
 Asker bibliotek
 Bergen Offentlige Bibliotek
 Biblioteket i Alexandria
 Deichmanske bibliotek
 Kungliga biblioteket
 Det kongelige bibliotek

Bruk av bibliotek 
Mange potensielle bibliotekbrukarar veit ikkje korleis dei effektivt kan gjere bruk av ressursane biblioteket tilbyr. Dette har ført til stadig sterkare fokus på brukaropplæring. Sentralt her står omgrepet informasjonskompetanse.

Bakgrunnsstoff 
 Nasjonalbiblioteket
 Deichmanske bibliotek
 Bergen Off. Bibliotek

Kunnskap
Litteratur
Julius Cæsar Hartmann

Julius Cæsar Hartmann () var ein norsk kunstmålar fødd i Selje.

Han var ein kjend kunstnar som i mange år var den einaste i ytre Nordfjord som livnærte seg berre av måleri. Mange av måleria hans er av landskap. Han skal ha vore ei tid i Kanada og mange av motiva er herfrå. Etter at han kom heim frå Amerika arbeidde han ei tid som sjømann. Hartmann hadde i periodar svært dårleg råd og mange av måleria hans vart måla på oljedukar i staden for lerret. Dette har ført til at mange av måleria har gått tapt ved at målinga flassar av.

Kjelder
Julius Cæsar Hartmann, NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014)

Folk frå Selje
Norske målarar
Kulen

Kulen er ei bygd i Kinn kommune i Vestland. Ho ligg på fastlandssida av Ulvesund. 

Bygda er ein del av poststaden Deknepollen (6718). Denne poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenning. Postkontoret er no lagt ned, men adressa vert framleis brukt. Området Deknepollen vart saman med bygda Holvik på Vågsøya bydelar i samband med opprettinga av byen Måløy. Den nyopna institusjonen for eldre i Vågsøy kommune, Kulatoppen, ligg her. I bygda ligg den verna bedrifta ASVO, Måløy Havneservice (bunkersanlegg) og eit Shell bunkersanlegg.

Bygdene Kulen, Degnepoll, Trollebø, Skavøypoll, Tennebø, Blålid og Nygård har nærast vokse i hop grunna auke i busetnad.

Kulen er òg eit etternamn som vert nytta av om lag 36 personar.

Nordfjord
Busetnader i Kinn
Norske slektsnamn
Trollebø

Trollebø er ei bygd i Kinn kommune i Vestland fylke. Ho ligg på fastlandssida av Ulvesund. 

Bygda er ein del av poststaden Deknepollen (6718). Denne poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenning. Postkontoret er no lagt ned, men adressa vert framleis brukt. Området Deknepollen vart saman med bygda Holvik på Vågsøya bydelar i samband med opprettinga av byen Måløy. I bygda ligg Ulvesund Fórmelfabrikk.

Bygdene Trollebø, Kulen, Degnepoll, Tennebø, Skavøypoll, Blålid og Nygård har nærast vokse i hop grunna auke i busetnad.

Trollebø er òg eit etternamn med om lag 64 brukarar.

Nordfjord
Busetnader i Kinn
Bygder i Vestland
Norske slektsnamn
Blålid

Blålid er ei bygd i Kinn kommune i Vestland fylke. Ho ligg på nordsida av Skavøypollen. 

Bygda er ein del av poststaden Deknepollen (6718). Denne poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenning. Postkontoret er no lagt ned, men adressa vert framleis brukt. Området Deknepollen vart saman med bygda Holvik på Vågsøya bydelar i samband med opprettinga av byen Måløy. I bygda ligg det ei skipsbyggjarverksemd med slipp som produserer og vedlikeheld plastbåtar.

Bygdene Blålid, Kulen, Degnepoll, Trollebø, Skavøypoll, Tennebø og Nygård har nærast vokse i hop grunna auke i busetnad.

Blålid er òg eit etternamn med om lag 112 brukarar.

Nordfjord
Busetnader i Kinn
Norske slektsnamn
Skavøypoll

Skavøypoll er ei bygd i Kinn kommune i Vestland. Ho ligg på nordsida av Skavøypollen innanfor Blålid. 

Bygda er ein del av poststaden Deknepollen (6718). Denne poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenning. Postkontoret er no lagt ned, men adressa vert framleis brukt. Området Deknepollen vart saman med bygda Holvik på Vågsøya bydelar i samband med opprettinga av byen Måløy. Bygda har gjeve namn til Skavøypoll Idrettslag som er idrettslaget for heile området Deknepollen.

Bygdene Skavøypoll, Kulen, Degnepoll, Trollebø, Tennebø, Blålid og Nygård har nærast vokse i hop grunna auke i busetnad. Skavøypoll er ei av desse bygdene som det er svært vanskeleg å finne noka grense for.

Skavøypoll er òg eit etternamn med om lag 20 brukarar.

Nordfjord
Busetnader i Kinn
Bygder i Vestland
Slektsnamn
Leksikon

Eit leksikon (frå gr. λέξικον ‘ordsamling’) er oftast eit større oppslagsverk med meir eller mindre omfattande utgreiingar. 
Historia naturalis (ca. 70 e.Kr.) av Plinius den eldre blir ofte rekna som det fyrste leksikonet.

Leksikon i lingvistikken 
I lingvistikken er «leksikon» den samla mengda av ordstammar og avleiingsformer i eit språk.

Nynorske leksikon 
 Norsk Allkunnebok, 10 band, 1948-1964
 Pax leksikon (både nynorsk og bokmål), 1976
 Hermes leksikon, 1979-1980
 Nynorsk leksikon, 2 band, 1987
 Wikipedia - Det frie oppslagsverket, på nynorsk sedan 2004
 Nynorsk nettleksikon, planlagt 2009-2013

Kjende skandinaviske leksikon 
 Aschehoug og Gyldendals Store Norske Leksikon (nb.)
 Bra Böckers Lexikon (sv.)
 Arbeidernes Leksikon Caplex (nb.)
 Lademanns leksikon (da.)
 Nationalencyklopedin (sv., 1989-1996)
 Nordisk familjebok (sv., 4 utgåver 1876-1957)
 Salmonsens konversationsleksikon (da.)
 Den store danske encyklopædi (da.)
 Svensk uppslagsbok (sv.)
 Uppslagsverk A-Ö (sv., ved Alf Henriksson)
 Wikipedia (fleire språk, sidan 2001)

 Spesialiserte leksika 
 Cappelens musikkleksikon Norsk biografisk leksikon''

Oppslagsverk
Lingvistikk
Vassrikse

Vassrikse (Rallus aquaticus) er ein liten fugl i riksefamilien. Fuglen vert 25 til 30 cm lang og veg 100 til 190 gram. Vingespennet er frå 40 til 45 cm og stjerten er kort. 

Vassrikse hekkar spreitt og fåtalig i sørlege delar av Austlandet og langs kysten nord til Møre og Romsdal. Noreg ligg i nordkanten av utbreiingsområdet i Europa, og vi har berre ein liten randbestand her i landet. Han hekkar i næringsrike ferskvatn med mykje vegetasjon, særleg lokalitetar med mykje takrøyr. Arten er altetar. Vassriksa overvintrar i Vest-Europa og Middelhavslanda, men kan òg halda til vinteren langs norskekysten. Studiar ved hjelp av ringmerking og lysloggere viser at vassriksa har ei relativt kompleks trekkåtferd.

Mange av individa som overvintrar på Sørlandet kom frå hekkebestander rundt Austersjøen, medan ein enkelt lokal hekkefugl overvintra i Nord-Italia. Nokre individ fanst likevel òg på Sørlandet året rundt. Studiet viste dessutan at vassriksa kan hekka fleire gangar på ulike lokalitetar i løpet av den same hekkesesongen.

Vassrikse finst nord i Afrika, i det meste av Europa og i Asia. Fuglen trivst i våtmark, og kan leggje opp til eit dusin egg. 

Vassrikse lever av småfisk, krepsdyr, blautdyr og insekt.

Raudlistevurdering 
Konklusjon: Vassrikse blir vurdert til rødlistekategori sterkt trua EN, på bakgrunn av bestandsestimater og basert på kriteriet D1 (50-250 individ), men midtpunktet av bestandsestimatet (240 individ) ligg heilt i øvre grense for denne kategorien. Arten blir nedgradert til sårbar VU° grunna solid og stabil bestand i Sverige. Dette gir moglegheit for reetablering dersom arten i periodar skulle forsvinna frå Noreg. Det er likevel behov for kunnskap om bestandsutviklinga i åra framover.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Fuglar i Noreg
Riksefamilien
Rettskjeldeprinsippa

Rettskjeldeprinsipp er prinsipp for rettsleg argumentasjon for å klargjera kva som er gjeldande rett.

Rettskjeldeprinsippa i Noreg 

Dersom eit standpunkt til eit rettsspørsmål skal vere gyldig i høve til de lege lata, må det følgje rettskjeldeprinsippa. Brukarar av rettskjeldeprinsipp inkluderer mellom anna dommarar, advokatar og rettsteoretikarar. Ein dom som ikkje føljer rettskjeldeprinsippa vil vere rettskraftig. Dommen vil endå få mindre vekt i ei vurdering av evt. prejudikatverdi, eller kan tilsidesetjast av nytt prejudikat.

Ein deler normalt rettskjeldeprinsippa inn i tre spørsmål :
 relevans (har ein faktor relevans som rettskjeldefaktor i det heile teke?)
 slutning (kva gjer ei tolking av faktoren? Den konkrete tilhøvet vil vere retningsgjevande for tolkinga.)
 vekt (vekting av dei ulike faktorane mot kvarandre, før ein tek ei endeleg slutning)

Sjå òg
Rettskjeldefaktorar

Rettskjeldelære
Hannu Salama

Hannu Sulo Salama () i Kouvola) er ein finsk forfattar. Salama er busett i Helsingfors, men voks opp i Tammerfors. Før han vart forfattar på heiltid i 1961 arbeidde Salama som elektrikar, som far sin, og som landarbeidar.

I 1966 vart Hannu Salama rettsforfølgd for blasfemi. Grunnen var romanen Juhannustanssit frå 1964 (på norsk Midtsommerdansen, 1965). I retten medgav Salama at det hadde vore hans meining å spotta Gud i boka, og han nekta å ha forsvarar i saka. Han vart dømd til tre månader fengselstraff på vilkår i to lågare rettsinnstansar, men innan saka kom opp i den finske høgsteretten hadde blasfemiparagrafen vorte sletta frå lova. Til slutt greip president Kekkonen inn og gav han nåde, i 1968. Då hadde saka sjølvsagt allereie vekt stor merksemd også utanlands, og mellom andre Jean-Paul Sartre og Halldór Kiljan Laxness hadde engasjert seg i saka på Salama si side. Nyopptrykk av romanen kom ut i sensurert utgåve heilt til 1990, då han vart publisert usensurert.

I 1975 Salamu fekk han Nordisk Råds litteraturpris for Siinä näkijä missä tekijä (på norsk Ingen gjerning uten øyenvitner (1972)).

Bibliografi 

 Se tavallinen tarina
 Minä, Olli ja Orvokki
 Juhannustanssit (1964)
 Siinä näkijä missä tekijä (1972)
 Näkymä kuivaushuoneen ikkunasta (1988)

Prisar 
 Eino Leinon palkinto (1985)
 Aleksis Kiven palkinto (1990)
 «Nordisk Råds litteraturpris» (1975)

Kjelder 

Finske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Deknepollen

Deknepollen vart oppretta som poststad i Vågsøy kommune i Sogn og Fjordane fylke 11. januar 1957. Han har postnummeret 6718 for kundar med eiga postkasse og postnummeret 6704 for kundar med postboks. Postkontoret i Deknepollen vart lagd ned 11. mai 1998, men det er oppretta Post i butikk på ein bensinstasjon i området. Poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenningen.

Sjå òg 
 Degnepoll

Bakgrunnsstoff 
 Postmuseet om Deknepollen

Vågsøy kommune
Nordfjord
Poststadar