alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Harry Nilsson

Harry Edward Nilsson III, også kjent som Nilsson (), var ein amerikansk låtskrivar og vokalist. Han var kjend for sine vittige tekstar og si stemme, som spente over tre og ein halv oktav.

Harry Nilsson vart fødd i Brooklyn i New York City og arbeidde i ein bank før han slo gjennom som låtskrivar. Blant hans mest kjende innspelingar er «Coconut», «Everybody's Talkin'» (av Fred Neil), «One» og «Without You» (av Tom Evans og Pete Ham). The Beatles var fans av Nilsson, og han vart ven av John Lennon, som produserte albumet Pussy Cats (1974) for han.

Harry Nilsson døydde i Agoura Hills i delstaten California.

Diskografi (album) 
 1967: Pandemonium Shadow Show
 1968: Aerial Ballet
 1968: Skidoo, filmmusikk
 1969: Harry
 1970: Nilsson Sings Newman
 1970: The Point!, også fjernsynsserie og musikal
 1971: Nilsson Schmilsson
 1971: Aerial Pandemonium Ballet, omarbeidet utgave av Pandemonium Shadow Show og Aerial Ballet
 1972: Son of Schmilsson
 1973: A Little Touch of Schmilsson in the Night
 1974: Son of Dracula, filmmusikk
 1974: Pussy Cats
 1975: Duit on Mon Dei
 1975: Sandman
 1976: That's the Way It Is
 1977: Knnillssonn
 1980/2003: Flash Harry
 1988: A Touch More Schmilsson in the Night

Bakgrunnsstoff 
 http://www.harrynilsson.com/
 Oppføring i allmusic.com

USA-amerikanske låtskrivarar
USA-amerikanske songarar
Musikarar frå New York City
Valmanntalet til Sametinget

Valmanntalet til Sametinget er registeret over alle som har røysterett til valet til Sametinget i Noreg. Det var per 2021 registrert 20 454 personar i manntalet. Frå det vart oppretta i 1989 og fram til 2008 heitte registeret «samemanntalet».

Kriteria for medlemsskap i Valmanntalet til Sametinget 

For å stå i Valmanntalet til Sametingetmå ein vere 18 år, sjølv oppfatte seg som same, og anten ha samisk som heimespråk, ha (hatt) forelder, besteforelder eller oldeforelder med samisk som heimespråk, eller vere barn av person som står eller har stått i manntalet.

Valkrinsar 
Dei 7 valkrinsane er:

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Ny valordning
 NSRs oversikt ny valordning
 Korleis få stemmerett? 
 Aili Keskitalo oppmoder ungdommen
 SUPU oppmoder ungdommen
 Oslo Samiid Searvi :: Samemanntallet 

Det norske sametinget
Nuorttanaste

Nuorttanaste ('Auststjerna') er det eldste samiske bladet som framleis kjem ut, frå 1898. Det vart gjeve ut av Den evangelisk-lutherske frikyrkja. Den første redaktøren var Gustav F. Lund frå Talvik.

Nuorttanaste blir redigert etter Friis-rettskrivinga, rettskrivinga til Bibelen frå slutten av 1800-talet. Då Bergsland-Ruong-rettskrivinga kom ut gjekk også Nuorttanaste over til den rettskrivinga, men på grunn av protestar gjekk dei attende til Friis-rettskrivinga. I dag blir ein del artiklar skrive på 1979-rettskrivinga, men for det meste er det Friis si rettskriving som gjeld.

I dag kjem Nuorttanaste ut i Karasjok som eit samarbeid mellom Frikyrkja og Norges Samemisjon.

Redaktørar i Nuorttanaste 

 Gustav Fridtjof Lund 1898–1912
 Ole A. Andersen 1912–16
 Henrik Olsen Heika 1915–48
 Anders Guttormsen 1948–60
 Jon O. Nilsen 1960–92
 Ann Solveig Nystad 1992–2003
 Olaug Balto Larsson 2003–13
 Liv Tone Boine

Litteratur 

 Somby, Katri 2010: Nuorttanaste – vuoiŋŋalaš bláđđi vai sámi servvodatguoddi?  Sámi dieđalaš áigečála 2:59-75.

Bakgrunnsstoff
 Nettstaden til Nuorttanaste (arkivert utgåve)
 Nuorttanaste ved Finlands nasjonalbiblioteket

Samiske tidsskrift
Norske tidsskrift
Skipingar i 1898
Nordsamiske utgjevingar
Saemien Sijte

Saemien Sijte er eit sørsamisk museum og kultursenter i Snåsa i Nord-Trøndelag. Det inneheld samlingar som dekkar heile det sørsamiske området frå Femunden, Trollheimen og Nordmøre i sør til Saltfjellet i nord.

Museet vart stifta som ei kulturforening i 1964, og vart omdanna til ei stifting i 2006. Birgitta Fossum har vore direktør for museet sidan 2010.

Saemien sijte gjev mellom anna ut årboka Åarjel-saemieh.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Emne knytte til sørsamar
Snåsa kommune
Samisk utdanningsråd

Samisk utdanningsråd var eit organ for samisk skoleutvikling. Det vart nedsett ved kongeleg resolusjon 8. desember 1975 som eit rådgjevande organ for Kyrkje- og utdanningsdepartementet. 

Rådet vart lagt inn under Sametinget i 2000, under namnet Sametingets utdanningsavdeling. Samisk utdanningsråd låg i Kautokeino, det same gjer Sametingets utdanningsavdeling.

Det første utdanningsrådet 

Det første utdanningsrådet hadde desse medlemmene:

 Hans Eriksen, Karasjok (leiar)
 Ole Einar Olsen, Kautokeino
 Albert Johansen, Tana
 Ole Henrik Magga, Kautokeino
 Ella Holm Bull, Snåsa
 Mikal Urheim, Tysfjord
 Hans Guttorm, Karasjok
 Edel Hætta Eriksen, Kautokeino

Utdanning i Kautokeino
Pedagogikk
Utdanningsråd
Skipingar i 1975
Apgarpoeng

Apgarpoeng eller apgarskår vart lagt fram i 1952 av den amerikanske lækjaren Virginia Apgar som ein enkel og lett repeterbar metode for å kunna vurdera helsetilstanden til nyfødde born snøgt og summarisk.

Apgarskår vert bestemt ved å undersøkja det nyfødde barnet etter fem enkle kriterium på ein skala frå null til to, og så leggja saman dei fem verda ein har fått på denne måten. Apgarskår vil såleis liggja mellom null og ti.

Testen vert oftast utført eit og fem minutt etter at barnet er fødd, og kan takast opp att seinare dersom skåren er og vert verande låg. Skår under tre vert sett på som kritisk låg, mellom fire og sju som unormalt låg, og over sju som normal.

Låg skår på testen ved eit minutt kan krevja medisinsk tilsyn, men er ikkje støtt eit teikn på at der er vedvarande problem hjå barnet, særleg ikkje dersom der er betring av tilstanden ved fem minutt-testen. Dersom apgarskåren held seg under tre over lengre tid, t.d. etter 10, 15 eller 30 minutt, er det risiko for at barnet kan få nevrologisk skade. Der er også ein liten, men signifikant risiko for cerebral parese. Føremålet med apgarskår er likevel å kunna avgjera snøgt om eit nyfødd barn treng medisinsk tilsyn, testen er ikkje eigna til å gjera vurderingar av barnet si helse på lang sikt.

Ti års tid etter den første publikasjonen vart akronymet APGAR teke i bruk i USA som ein hugseregel: Appearance (hudfarge), Pulse (hjartefrekvens), Grimase (reaksjon på stimuli), Activity (muskeltonus), og Respirasjon. Hugseregelen vart innført i 1963 av pediateren dr. Joseph Butterfield. Det same akronymet vert brukt på tysk: (Atmung, Puls, Grundtonus, Aussehen, Reflexe), sjølv om bokstavane har ulike meiningar.

Testen har i alle fall fått namnet sitt etter dr. Apgar, og inngår som ein av dei standardvurderingane av nyfødde born som også vert gjort på norske fødeavdelingar.

Litteratur 
 Apgar, Virginia. A proposal for a new method of evaluation of the newborn infant, Curr. Res. Anesth. Analg. 1953;32, pp. 260–267

Sjå òg 
 Glasgow Coma Scale
 Pediatric Glasgow Coma Scale

Barnefødsel
Pediatri
Medisinsk undersøking
1952
Los Angeles

Los Angeles (ofte korta til LA) er ein storby sør i delstaten California på vestkysten av USA. Los Angeles er den største byen i California, og den nest største byen i USA med eit innbyggjartal på 3 798 981 (2002), med forstadar kring 17,5 millionar.

LA ligg i Los Angeles County. Byen er USA sitt største byområde i utstrekning, med kring 1200 km² i samla flatevidd.

Historie 

Området Los Angeles ligg på har vore folkesett av amerikanske urfolk i tusenvis av år, i hovudsak av Chumashfolket og Tongvafolket.

Europearar kom til Los Angeles fyrste gong i 1542, då spanjolen Juan Cabrillo reiste gjennom området. Det var ikkje før i 1769 at spanjolane etablerte ein varig busetnad i området, da dei etablerte Mission San Gabriel Arcangel her.

Den 4. september 1781 grunnla nybyggjarar frå misjonen ein by. Denne byen vart kalla El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de la Porciúncula. Namnet syner tilknyting til Fransiskanarane.

Fram til den meksikansk-amerikanske krigen i 1846-48 var byen ein liten meksikansk småby. Etter at USA erobra California byrja byen å veksa snøgt, som eit resultat av gullfeberen frå 1849. I 1850 fekk Los Angeles bystatus.

Folk frå Los Angeles
Grant Imahara (1970—2020), ingeniør, programleiar

Biletgalleri

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad  (engelsk)
 Los Angeles Wiki 

Byar i California
Vertsbyar for sommar-OL
Busetnader grunnlagde i 1781
Hǿnsa-Þóris saga

Hǿnsa-Þóris saga er ei av islendingesogene. Hovudpersonen i soga er Tungu-Oddr. Hǿnsa-Þórir (eller Hænsa-Þórir) var skurken.

Bakgrunnsstoff 
 Hænsa-Þóris saga frå www.heimskringla.no

Islendingesoger
Grǿnlendinga saga

Grǿnlendinga saga (norsk 'Grønlendingesoga' eller 'Soga om grønlendingane') er ei av islendingesogene. Ho fortel om korleis Eirik Raude og sonen Leif Eiriksson grunnla koloniar på Grønland og i Vinland, altså Amerika. Soga er ein viktig historisk kjelde til desse busetnadane.

Bakgrunnsstoff 
 Grænlendinga saga frå www.heimskringla.no

Islendingesoger
Grønlandsk historie
Islandsk historie
Kanadisk historie
Oppdaginga av Nord-Amerika
Óttars þáttr svarta

Óttars þáttr svarta er ei av islendingesogene. Ho handlar om skalden Óttarr Svarti.

Bakgrunnsstoff 
 Óttars þáttr svarta frå www.heimskringla.no

Islendingesoger
Louisiana

Sjå òg fransk Louisiana.

Louisiana er ein delstat i Sambandsstatane (USA). Hovudstaden er Baton Rouge.

 
Delstatar i USA
Gylvaginning

Gylvaginning (norrønt Gylfaginning) er første delen av den yngre Edda skriven av Snorre Sturlasson. Namnet tyder 'synskvervinga' eller 'narreriet' til Gylve (norrønt Gylfi), som er ein mytisk skandinavisk konge som ønskjer å finna ut meir om æsene. Forteljinga er såleis ei viktig kjelde for vår kunnskap om norrøn gudetru.

I soga dreg Gylve til Åsgard, der han tek på seg skikkelsen til ein gammal mann og tek namnet Ganglere. Men æsene visste alt før han kom om forkledinga, og skapte eit narrespel.

Då Gylve kom til Åsgard, fekk han sjå eit stort slott, og inni det sat det tre i høgseta: Høg, Jamhøg og Tredje. Gylve som Ganglere la fram ærendet sitt og spurde dei ut om den norrøne trua. Då samtalen tok slutt, høyrde Gylve eit veldig bråk rundt seg. Då han såg seg rundt, var han åleine på ei stor, flat slette. Slottet og gudane var vekke. Etter den tid vandra han rundt og fortalde kva han hadde sett og høyrt.

Bakgrunnsstoff 
 Gylfaginning frå www.heimskringla.no (norrønt)
 Gylfaginning frå www.heimskringla.no (dansk)

 Kronikk om Odins narrespel før og no av Gro Steinsland

Norrøn litteratur
Gard

Ein gard er eit landområde der ein gardbrukar eller ei gruppe gardbrukarar hovudsakleg driv landbruk. Ordet kjem frå norrønt garðr og tyder inngjerding.

Sjå òg 
 Matrikkelgard

 
Eigedom
Landbruk
Arbeidsstader
Gardbrukar

Ein gardbrukar er ein person som driv eitt eller fleire gardsbruk — anten som sjølveigande bonde eller som leiglending. Ein gardbrukar som eig garden sin, såvel som næraste slekta til gardbrukaren, har i Noreg gjerne odelsrett og åsetesrett til bruket sitt.

Sjå òg 
 Bonde
 Husmann
 Leiglending

Landbruk
Jordbruksyrke
Arne Næss

Arne Dekke Eide Næss () var ein norsk filosof.

Liv 

Næss avla magistergraden i i 1933, som den yngste nokosinne. Han vart dr.philos i 1936 og vart professor ved Universitetet i Oslo frå 1939 til 1970. Ved tilsettinga som professor var han 27 år gamal. Han var kjent som grunnleggjaren av den såkalla Oslo-skolen og hadde stor innverknad på universitetsutdanninga i Noreg. Næss var onkel til den avdøde finansmannen Arne Næss Jr..

Næss har skrive mykje vidfemnande filosofisk litteratur, mellom anna Interpretation and Preciseness (1953), Hvilken verden er den virkelige? (1969) og Økologi, samfunn og livsstil (1974). I 2005 blei The Selected Works of Arne Naess i ti band utgitt på det nederlandske forlaget Springer.
I Interpretation and Preciseness utarbeidde Næss det teoretiske grunnlaget for boka En del elementære logiske emner som tidlegare blei undervist til ex. phil. ved mange universitet i Noreg. Boka inneheld mellom anna ei tolkingslære, ei lære om pro- aut contra-argumentasjon, og ei lære om normer for sakleg meiningsutveksling. Saklegheitslæra er delvis inspirert av Gandhi sine tankar om ikkje-vald og delvis av Aristoteles si lære om formale og argumentative fallgruver.

Næss var også kjent som fjellklatrar, og innførte bolteteknikken i Noreg. I 1950 leia han den første ekspedisjonen som nådde toppen av Tirich Mir (7 690 moh.) i Pakistan. 

Ofte gav han uttrykk for at han meinte det var viktig å ha kontakt med barnet i seg. Dette kjem typisk til syne gjennom boksekampane han insisterte på å ha med reportarane som intervjua han.

Utmerkingar 
 I 2004 vart Arne Næss tildelt Peer Gynt-prisen.
 I 2005 vart Næss utnemnd til Kommandør med stjerne av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden for samfunnsgagnleg innsats.

Arne Næss' normer for sakleg diskusjon 
 Unngå tendensiøst utanomsnakkDøme: Personkarakteristikkar, påstandar om motparten sine motiv, årsaksforklaringar til argument.
 Unngå tendensiøse attgjevingarAttgjevinga må vera nøytral med omsyn til stridsspørsmål.
 Unngå tendensiøs fleirtydingFleirtyding gjer at argumentet kan tilpassast kritikken. 
 Unngå tendensiøs bruk av stråmennDette vil seie å tillegge motstandarane sine standpunkt eit innhald dei ikkje står inne for. 
 Unngå tendensiøse originalframstillingarInformasjon som leggjast fram må ikkje vera usann, ufullstendig, skeiv og eller halde attende relevant informasjon.
 Unngå tendensiøs utforming av innleggDøme: ironi, sarkasme, skjellsord, overdrivingar eller trugsmål.

Kjelder 
 «Arne Næss» på Wikipedia på bokmål

Norske filosofar
Norske fjellklatrarar
St. Olavs Orden
Norske filosofiprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Gepard

Gepard (Acinonyx jubatus) er eit rovdyr som høyrer til kattefamilien. Ordet gepard kjem frå gresk og tyder kattepanter. Geparden held til i Afrika, sør for Sahara, og i nordaust i Iran (Acinonyx jubatus venaticus). 

Ordet gepard kjem frå italiensk via fransk, og tyder eigenleg 'kattepanter'. Andre stader i verda kan dyret ha namn som engelsk cheetah, som kjem av hindi «chita» og tyder 'den flekkete'. Geparden vert rekna som verdas hurtigaste landlevande pattedyr og kan oppnå ein toppfart på 110-120 km/t over ei kort strekning (250-300 m).

Kjelder 

 Faktablad  hjå Felid Taxon Advisory Group

Kattedyr
Kattefamilien
Italienske ord og uttrykk
Valkyrjer

Valkyrjer var i norrøn gudetru kvinnelege dødsvetter som henta falne krigarar til Åsgard. Etter kvar kamp vitja dei slagmarka og tok med seg dei tapraste falne til Odin og Frøya, som husa dei i Valhall og Folkvang. Desse krigarane blei kalla einherjar.

Valkyriene var kledde i rustning og bar våpen. Dei kunne ri gjennom luft og vatn, over heile verda, og reiste alltid i flokk. I Åsgard serverte dei mjød og kjøt frå grisen Særimne, og underheldt både æsene og einherjene.

Skapningar i norrøn mytologi
Kirsti Paltto

Kirsti Paltto () er ein finsk samisk forfattar frå Outakoski i Utsjok. Ho gjekk på Inarin kristillinen kansanopisto, den kristne folkehøgskolen i Enare i 1964-1965, og deretter på lærarseminarium i Raahe, der ho vart ferdigutdanna som lærar i 1971. Paltto arbeidde som lærar i fire år, og har etter det arbeidd som forfattar. Ho har publisert dikt, barnebøker, noveller og skodespel.

Viktige tema i Paltto sin produksjon er brytninga mellom det samiske samfunnet og det finske storsamfunnet, og overgangen frå tradisjonelt til moderne samfunn.

Fleire av Paltto sine noveller har vorte omsett til norsk, svensk, finsk, enaresamisk, italiensk, tysk, engelsk og ungarsk.

Bibliografi 
 1971: Soagŋu (noveller)
 1973: Saamelaiset.
 1981: Risten (noveller)
 1987: Guhtoset dearvan min bohccot (roman)
 1991: Guržo luottat (roman)
 1992:  Guovtteoaivvát nisu (noveller)
 1992: 256 golláža (roman)
 2001: Suoláduvvan (noveller). Nominert til Nordisk råds litteraturpris i 2002.
 2003: Stjålet
 2007: Násttit muohtagierragis

Finske forfattarar
Finske samar
Samiske forfattarar
Nordsamar
Johan Turi

Johan Turi () var ein norsk-svensk samisk jeger og reineigar rekna for å vere den første samiske forfattaren. 
Han første bok Muitalus sámiid birra frå 1910 var den første sekulære boka skriven på samisk, og den første boka av ein same som tok for seg samiske tilhøve.
Muitalus sámiid birra er framleis sannsynlegvis det mest kjende samiske verket, det er omsett til over 10 ulike språk, m.a. til svensk, dansk, norsk, engelsk, tysk og japansk.

Turi var fødd i Kautokeino i 1854. Far hans hadde vore innblanda i Kautokeino-opprøret i 1852, på sida mot opprørarane. I 1870-åra flytta familien til Sverige på grunn av stenginga av grensa mellom Noreg og Finland for reinflytting. Familien slo seg ned i Talma sameby ved Kiruna. Her fekk Johan Turi rykte som ein dyktig ulvejeger.

Johan Turi fekk ingen skulegang, men lærte seg sjølv å lesa og skriva finsk og samisk.

Ei viktig inspirasjonskjelde for Turi var den danske antropologen Emilie Demant Hatt, som sette han på ideen om å skrive ei bok om samane, og som også omsette henne til dansk. Dei to utgåvene blei gjevne ut parallelt på nordsamisk og dansk i København i 1910.
Boka fortel om livet til reindriftsamar i Jukkasjärvi-området nord i Sverige på byrjinga av 1900-talet. Ho tek mellom anna for seg samiske tradisjonar knytte til barneoppseding, jakt, lækjing,  joik og folkeminne.  

I tillegg til å skriva laga også Turi illustrasjonar til boka. Seinare laga han også fleire andre bilde.

Dei siste åra har det vore meir merksemd om Johan Turi, m.a. hadde universitetet i Umeå symposiumet Indigenous Author - Indigenous Authority med Turi som tema i april 2004, og ein film om han hadde premiere i Kiruna 3. november 2005. I 2011 kom den første norske omsetjinga av boka, Min bok om samene omsett av Harald O. Lindbach. Same året kom også den første ordrette omsetjinga på engelsk, An Account of the Sami omsett av Thomas A. DuBois.

Bibliografi 

 1910: Muittalus samid birra : En Bog om Lappernes Liv København.
 1912: En Bok om Lapparnas Liv. Svensk omsetjing.
 1920: Sámi deavsttat – samiska texter 
 1931: Duoddaris – från fjället

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Sápmi-net om Turi (også med bilete)
 Kuutma, Kristin 2003: Collaborative ethnography before its time: Johan Turi and Emilie Demant Hatt. Scandinavian Studies, June, 2003

Norske forfattarar
Svenske forfattarar
Samiske forfattarar
Folk frå Kautokeino
Nordsamar
LCD

Liquid crystal display (LCD) er ein tynn, flat skjerm som består av eit antal pikslar oppstilt framfor ei lyskjelde eller ein reflektor. Ein LCD brukar svært lite elektrisitet og eignar seg difor godt i batteridrivne elektroniske einingar.

Kvar piksel (biletelement) består av ei rad flytande krystallmolekyl som står mellom to gjennomsiktige elektrodar og to polariseringfilter.

Sjå òg 
 CRT
 Plasmaskjerm
 RAS-syndrom

Digital elektronikk
Elektriske komponentar
Mari Boine

Mari Boine, tidlegare Mari Boine Persen, (), er ein samisk songartist. Mari Boine er sannsynlegvis den internasjonalt mest kjende representanten for det samiske folket. Ho syng tradisjonell joik, men har også fornya den med element frå jazz, rock og folkemusikk frå mange ulika kulturar. 

Til Vinter-OL på Lillehammer i 1994 takka ho nei til å opptre, fordi ho såg invitasjonen som eit forsøk på å få henne til å tene som kulturelt alibi for det norske storsamfunnet.

Prisar og utmerkingar 

 Spellemannprisen 1989 i open klasse for Gula gula - hør stammemødrenes stemme.
 Ole Vig-prisen i 1992.
 Gammleng-prisen 1993 i open klasse.
 Áillohaš musikkpris i 1993
 Spellemannprisen 1993 i open klasse for Goaskinviellja.
 Nordlysprisen i 1994.
 Spellemannprisen 1996 i open klasse for Eallin.
 Petter Dass-medaljen 1998 for aktiv innsats for samisk kultur og identitet.
 I 2008 vann ho Amandaprisen for filmmusikken til Kautokeino-opprøret saman med Sven Schultz og Herman Rundberg. 
 Det kongelege hoff kunngjorde 18. september 2009 at kongen har utnemnt Boine til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden for hennar allsidige kunstnariske verksemd.
 Norsk kulturråds ærespris i 2009.
 Anders Jahres kulturpris i 2009.
 Statsstipendiat frå 2013.

Diskografi 
 Jaskatvuođa maŋŋá (1985)
 Gula Gula (1989) Boine vann open klasse under Spellemannprisen 1989 for denne plata.
 Goaskinviellja (1993) Boine vann open klasse under Spellemannprisen 1993 for denne.
 Leahkastin (1994)
 Eallin (1996) Boine vann open klasse under Spellemannprisen 1996 for denne.
 Bálvvoslatjna (1998)
 Gávcci Jahkejuogu (2001)
 Mari Boine Remixed (2001)
 Winter in Moscow (2001, teke opp 1992)
 Iddjagieđas (2006)
 Čuovgga Áirras (2009)
 Áiggi Askkis, 2011
 Gilvve Gollàt, 2013
 See the Woman, 2017

Mari Boine har også vore med på plater for andre artistar, t.d. Jan Garbarek.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Intervju med Mari Boine (engelsk) 
 Offisiell side

Norske musikarar
Samiske musikarar
Norske songarar
Vinnarar av Amandaprisen
Folk frå Karasjok
St. Olavs Orden
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
Vinnarar av Spellemannprisen
Nordsamar
Statsstipendiatar
Nynodata

Nynodata er eit norsk firma som har spesialisert seg på ein viss type språkteknologi, nemleg maskinomsetjing frå bokmål til nynorsk. Nynodata ligg i Bø i Telemark.

Nynodata var m.a. sentral då Microsoft omsette MsOffice 2003 til nynorsk, det vart gjort med hjelp av programmet Nyno.

Nynodata har også laga eit søkemotortillegg, Norsøk, som gjer det mogleg å søkje etter informasjon i språkblanda (nynorsk/bokmål) tekst, og å få fram informasjon, uavhengig av kva målform det er skrive på.

Dagleg leiar i Nynodata er Bjørn Seljebotn.

Bakgrunnsstoff 

 Nynodata si heimeside
 Demoside for Norsøk

Maskinomsetjing
Språkteknologi
Uleåborg

Uleåborg (sv.) eller Oulu (fi.) er ein by og kommune i landskapet Norra Österbotten i Uleåborgs län i Finland. Uleåborg er med sine om lag 201 100 innbyggjarar den største byen i det nordlege Finland og er den femte største byen i landet. Uleåborg har ei flatevidd på 3.031,64 km².

Uleåborg er einspråkleg finsk.

Geografi 
Uleåborg ligg ved elva Ule älv sitt utlaup i Bottenvika.

Historie 

Uleåborg er kjend som en handelsstad frå førhistorisk tid. Det finske namnet på byen, «Oulu» kjem frå samisk. 

Byen vart grunnlagd av kong Karl IX av Sverige i 1605 og fekk byprivilegium i 1610. Byen vart plassert på fastlandet midt mot øya Linnansaari, der Uleåborgs slott vart bygd nokre år tidlegare. Slottet vart øydelagt av eit lynnedslag i 1793. 

Uleåborg fekk stapelstadsrettar i 1765 og har vore Uleåborgs läns residensstad sidan 1776. Frå ein by kjend for tjære og laks har Uleåborg utvikla seg til ein moderne by med ein stor IT-industri.

Utdanning 
 Uleåborgs universitet har over 15 000 studentar spreidd på seks fakultet.

 Yrkeshøgskolan i Uleåborg (Oulu Polytechnic) har kring 7 700 studentar spreidd på åtte einingar.

 Svenske Privatskolan i Uleåborg vart grunnlagd på 1850-talet. I dag har skulen drygt 100 elevar og 15 lærarar. I bygget er det grunnskule, gymnas og ein svensk barnehage med førskule.

Verdt å sjå 
 Tietomaa
 Rotuaari -promenadgatan
 saltmagasin
 Hupisaaret
 Uleåborgs domkyrka
 minnesmerke over F. M. Franzen
 Nord-Österbottens museum
 Pateniemis sågverksmuseum
 bilmuseum
 Universitetets botaniske trägård
 Uleåborgs konstmuseum
 Arktiske galleriet
 Teknologbyn
 Ruinane av Uleåborgs slott

Anna 
 Uleåborgs stadsteater
 Uleåborgs musikcentrum
 Uleåborgs universitet
 badeanstalt og hotell Eden
 Ouluhallen
 Nallikari rekreasjonsonsområde
 Terva -skiløp
 Oulu Horse Show
 American Car Show
 Oulu Music Film Festival og Luftgitar verdsmeisterskap

Sport 
 Ishockey: Kärpät

Sjå òg 
 Finska byar etter storleik
 Finska byar etter alfabetet
 Johannes Messenius
 Erkeengelen i Uleåborg

Bakgrunnsstoff 
 Uleåborgs stad

Byar i Finland
Kommunar i Uleåborgs län
Hamnebyar ved Austersjøen
Busetnader grunnlagde i 1605
Maine

Maine er ein delstat i USA. Han ligg på austkysten av landet og grenser mot delstaten New Hampshire i vest, Canada i nordvest, nord og aust, og har kyst mot Atlanterhavet i søraust. Hovudstaden er Augusta.

Maine vart skilt ut frå Massachusetts i 1820. Området er rekna som ein del av New England.

 
Delstatar i USA
Skipingar i 1820