alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mieszko I av Polen

Mieszko I (fødd 922-945, død 25. mai 992) var den første historiske representanten av det piastiske dynastiet. Som hertug av Polen frå om lag 960 og fram til han døydde, var han polanarane sin første historiske herskar, og vert samstundes rekna som som den faktiske grunnleggaren av Polen.

I 965 ekta han dotter til den tsjekkiske hertug Boleslav I, katolske Dubrava (polsk Dobrawa), og let seg kristne året etter, samstundes som han gjorde kristendomen til den offisielle religionen i riket. Slik vart Polen del av den vestlege kristne kulturkretsen. Teoretisk sett hadde ikkje noko kristent land rett til å gå til åtak på det nye riket sidan hertugen av polanarane frå no av vart medlem av det allmennkristne fellesskapet.

Likevel gjekk den tyske markgreven Hodo – om enn på eiga hand – til åtak på Polen i 972, men vart knust same år i det kjente slaget ved Cedynia. Med det same styrkte Mieszko stillinga si i Vest-Pommern, og området fram til elva Oder vart no ein del av riket hans. 

Mieszko vidareførte politikken til far sin (Siemomysł) og bestefaren (Listek). Som herskarar av eit heidensk hertugdøme på territoria til dagens Stor-Polen, hadde begge to gjennom alliansar og militær styrke underordna seg Kujavia og truleg òg Aust-Pommern og Masovia. 

Då Dobrawa døydde i 977 lausna den polsk-tsjekkiske alliansen, og om lag 990 erobra Mieszko Schlesien og truleg òg Vesle-Polen frå Tsjekkia. Mieszko gifta seg på ny i 980 med tyske Oda von Haldensleben.

Bevarte kjelder skildrar Mieszko I som ein dyktig politikar, talentfull leiar og karismatisk herskar. Han gjekk inn i alliansar mellom anna med Tsjekkia, Sverige og Det tysk-romerske riket. I utanrikspolitikken let han seg først og fremst leie av riket sine interesser, og kunne inngå overeinskomst til og med med sine tidlegare fiendar. 

Mieszko I etterlet eit rike med tydeleg forsterka posisjon i Europa, og med eit territorium som (i det minste) var dobla. Før han døydde delte han riket mellom dei tre sønene sine.

Under kristninga av Polen i 966 omfatta riket til Miezko Stor-Polen, Kujavia, Masovia, Aust-Pommern og delar av Vest-Pommern. Mot slutten av regjeringstida hans vart òg Schlesien og Vesle-Polen innlemma i riket. Det utgjorde eit område på om lag 250 000 km², med cirka 1 million innbyggjarar. Hovudstade var Gniezno, og andre hovudbyar var Poznań, Ostrów Lednicki og Giecz.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Mieszko I av Polen» frå , den 3. juni 2008. 
 
 Włodzimierz K. Krzyżanowski, «Arystokracja rodowa w Polsce», Warszawa, 2007

Polske monarkar
Døde i 992
Huset Piast
Sjøkartnull

Sjøkartnull er referansenivået for djupner i sjøkarta og for vasshøgdene i tidvasstabellane. 

Frå 1. januar 2000 har dei fleste Nordsjølanda innført lågaste astronomiske tidvatn (LAT) som felles referansenivå for djupner i sjøkarta. I område der tidevannsvariasjonane er små jamført med verknaden veret har på vasstanden, kan ein av omsyn til tryggleiken til sjøs leggje sjøkartnull noko lågare enn LAT. På Sørlandskysten og i Oslofjorden kan vasstanden i lange periodar liggje lågare enn LAT, og av den grunnen er sjøkartnull lagt 30 cm lågare enn LAT i indre Oslofjord (innanfor Drøbaksundet), og 20 cm lågare enn LAT langs kysten fra svenskegrensa til Utsira. For resten av Noreg med Svalbard er sjøkartnull lik lågaste astronomiske vasstand.

Ved høgt lufttrykk og frålandsvind kan reell vasstand vere lågare enn sjøkartnull, langs kysten av Vestlandet og Nord-Noreg er det observert vasstand meir enn 40 cm under sjøkartnull.

Sjå òg: 
 Normalnull 1954

Kjelde 
 Sjøkartverket 

Tidvatn
Kart
Maritim navigasjon
Bolesław I av Polen

Bolesław I den modige (polsk Bolesław I Chrobry, i fortida òg kjent som Bolesław I den store, polsk Bolesław I Wielki) (fødd 966 eller 967, død 1025) var hertug og seinare den første kongen av Polen. Han høyrte til Huset Piast.

Bolesław samla saman riket som far hans – Mieszko I – hadde fordelt mellom sønene sine. I byrjinga av regjeringstida si opprettheldt han landet sitt gode forhold til Det tysk-romerske riket og hjelpte Otto III i kampane mot polabarane. Han sendte òg i 997 St. Adalbert av Praha til Preussen for å omvende prøyssarane til kristendomen – ein misjon som enda i Adalbert sin martyrdom og påfølgjande kanonisering.

Etter Bolesław sitt ønske oppretta pave Sylvester II i 999 eit erkebispedøme i Gniezno og bispedøma i Kraków, Wrocław og Kołobrzeg (til då var det berre eitt bispedøme i Poznań).

I år 1000 reiste keisar Otto III på pilegrimsferd til St. Adalbert si grav i Gniezno, der det samstundes vart organisert ein kongress mellom han og Bolesław. Her gav han den polske hertugen tittelen Frater et Cooperator Imperii, og anerkjende samstundes det nye polske riket, så vel som sjølvstende til kyrkjeorganisasjonen i Polen.

Etter Otto døydde i 1002 vart forholdet til keisarriket dårleg. Otto sin etterfølgjar, Henrik II, endra haldninga til Bolesław, då han gjekk inn for ekspansjon snarare enn overeinskomst med Polen. Fleire konfliktar mellom dei to rika førte så til ein langvarig periode med spaning, delt i tre krigsfasar (1003-1005, 1007-1013, 1015-1018). Krigen tok slutt ved freden i Bautzen i 1018, og Bolesław kom sigrande ut av han. Mellom anna heldt dei nyerobra Milsko og Łużyce, og enda òg opp som hertug av Böhmen.

I 1003 inntok han på grunn av dynastikonfliktar i Přemyslidane i kort tid Tsjekkia og Praha, og erobra dessutan Morava og Slovakia. Rundt 1007 mista han derimot Vest-Pommern.

I 1018 utvida han makta til Polen austover gjennom erobringa av Kiev, og innlemma Rødrutenia (dagens Aust-Galicia, som Mieszko I hadde tapt i 981) i riket sitt.

I 1025, nokre veker før han døydde, kronet Bolesław seg sjølv til konge, og gjorde slik Polen om til eit kongedøme. Han etterlét eit større, styrkt og sameint rike. Bolesław hadde utvida Mieszko sitt rike kraftig med Milsko, Łużyce, Morava, Slovakia og Rødrutenia, men han tapte Vest-Pommern.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Bolesław I» frå , den 3. juni 2008. 
 

Polske monarkar
Huset Piast
Døde i 1025
Dverglire

Dverglire (Puffinus assimilis) er ein liten sjøfugl i stormfuglfamilien, Procellariidae. Denne lira lever pelagisk på den sørlege halvkula sør for den sørlege vendesirkelen. 


Skildring 
Dverglira har den typiske flukta for lirer, tipper frå side til side med stive venger, og få vengeslag, men i svak vind vil dei ha meir flagrande flygeteknikk enn dei større lireartane. Fuglen dannar omriss av eit kross i flukt når dei held dei lange vengene rett ut frå kroppen, og vekslar mellom mørkt og lyst frå den svarte oversida og kvite undersida. Til havs opptrer dei einslege, eller i små flokkar og dei beitar sjeldan saman med andre sjøfuglar. Kroppslengda er 30 cm og massen 130 gram, vengespennet 58-67 cm, som ei lita havlire, men har proporsjonalt kortare og breiare venger, med eit bleikt område på indre flygefjører. Nebbet er slankare enn på havlira, og dei mørke auga skil seg ut mot det lyse omkringliggande området.

Dverglira hekkar i koloniar på øyar og kystnære klipper, har reirplass i hòler som dei berre vitjar om natta for å unngå predasjon. Hekketida er normalt i den australske vinteren og våren.

Taksonomi 
Underartar av dverglire etter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011.

Puffinus assimilis
 Puffinus assimilis assimilis, Norfolkøya og Lord Howe-øya, aust for Australia
 Puffinus assimilis kermadecensis, Kermadec Islands, New Zealand - sørlege Stillehavet
 Puffinus assimilis haurakiensis, småøyar nordaust for Nordøya på New Zealand
 Puffinus assimilis elegans, Tristan da Cunha, Gough Island i Sør-Atlanteren og Chatham-øyane og Antipodes-øyane sør for New Zealand
 Puffinus assimilis tunneyi, øyar sørvest for Australia

Tidlegare var følgjande underartar rekna som ein del av taksonet, men blei tatt ut frå og med versjon 6.4, desember 2009:
 Puffinus assimilis baroli, no Puffinus baroli, engelsk: Barolo Shearwater, utbreiing ved Asorane, Desertasøyane, Selvagensøyane og Kanariøyane
 Puffinus assimilis boydi, 	no Puffinus boydi, Boyd's Shearwater, utbreiing ved Cape Verde

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på «Little Shearwater» frå , den 9. juni 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005
 BirdLife International (2012) Species factsheet: Puffinus assimilis ''
 Videoar, bilete og lydopptak av dverglire hos Internet Bird Collection

Stormfuglfamilien
Fuglar i Oseania
Fuglar i Atlanteren
Japanstormsvale

Japanstormsvale (Hydrobates monorhis) er ein liten sjøfugl i stormsvalefamilien Hydrobatidae. Utbreiingsområdet er nordlege i Indiahavet og nordvestre Stillehavet frå Den arabiske halvøya til Vladivostok.

Dette er ein liten fugl, 18–21 cm i lengd med ein 45–48 cm vengespenn, men tydeleg større enn havsvale, Hydrobates pelagicus. Japanstormsvala er i hovudsak mørk brun i alle fjørdrakter, og har ei flagrande flukt, «vandrar» på havoverflata mens ho plukkar opp planktonisk føde. I motsetnad til havsvala, følgjer ho ikkje skip.

I struktur liknar ho mest på arten stormsvale, Oceanodroma leucorhoa, med sin kløyvde hale, langstrekte venger, og flygemåte, men japanstormsvala manglar  kvitt på overgumpen og lætet er ulikt. Ho er vanskeleg å skilje frå andre einsfaga, mørke Oceanodroma-artar.

Japanstormsvale hekkar på øyar i nordvestre Stillehavet utanfor Kina, Japan og Korea. Hekkekoloniane ligg nær havet, reirplassar ligg i steinsprekker og dei legg eit einskild, kvitt egg. Utanom hekkesesongen lever dei til havs, i Indiahavet og Arabiahavet.

I juli 1983 vart ei japanstormsvale fanga på Selvagensøyane, Madeira, den første observasjonen i Atlanterhavet. Sidan den gongen har arten vore registrert sporadisk i nordvestre Atlanteren. I Klepp kommune, Jæren, blei det fanga og ringmerkt ei japanstormsvale i 1996  og eit anna individ året etter. Den siste blei fanga igjen på same staden i 2000 og i 2003.

Populasjonen er estimert til 260 000 hekkande individ (2004) og er stabil.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Swinhoe's Storm Petrel» frå , den 17. juni 2012
BirdLife International (2012) Species factsheet: Oceanodroma monorhis ''. Henta frå http://www.birdlife.org den 17 juni 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av perustormsvale hos Internet Bird Collection

Stormsvalefamilien
Fregattstormsvale

Fregattstormsvale (Pelagodroma marina) er ein liten sjøfugl i oseansvalefamilien Oceanitidae. Dette er einaste medlemmen i den monotypiske slekta Pelagodroma.

Utbreiing

Fregattstormsvala hekkar på avsidesliggande øyar i Sør-Atlanteren, som Tristan da Cunha og øyar utanfor Australia og New Zealand. Det finst dessutan nordatlantiske koloniar på Kapp Verde, Kanariøyane og Selvagensøyane. Ho hekkar i koloniar nær havet og legg eit enkelt kvitt egg. Utanom hekketida held dei seg til havs.

Skildring og levesett

Fregattstormsvala er 19-21 cm i lengd med 41-44 cm vengespenn og ei gjennomsnittleg vekt vekt på 60 gram. Ho har bleikbrun til grå rygg, overgump og venger med svarte vengefjør. Ho er kvit under, i motsetnad til andre nordatlantiske petrellar, og har eit kvitt andlet med ei svart augemaske omtrent som ei symjesnipe. Denne distinkte fjørdrakta gjer ho enkel å identifisere på sjøen.

Fregattstormsvala er strengt pelagisk utanfor hekketida, og dette, saman med dei ofte bortgjøymde hekkeplassane, gjer denne petrellen vanskeleg å observere frå land. Berre ved kraftige stormar kan denne arten bli pressa inn imot fastlandet. Det har vore ein handfull observasjonsrapportar på arten i Vest-Europa, frå Frankrike, Storbritannia og Nederland.

Denne stormsvala er strengt nattleg på hekkeplassar for å unngå predasjon av måsar og joar, og vil jamvel unngå å lande på klåre, månelyse netter. Som dei fleste petrellane, er evna til å gå avgrensa til eit kort hopp inn i hòla. Dei hekkar i store og tette koloniar. Ei av Chatham-øyane har ein koloni på ca. 850 000 par, verdspopulasjonen er estimert til 4 millionar individ.  

Desse strengt pelagiske fuglane har ei direkte glideflukt, og vil vandre på vassoverflata når dei plukkar planktonisk føde opp frå havoverflata. Dei er svært sosiale, men følgjer ikkje skip.

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på «White-faced Storm Petrel» frå , den 1. juni 2012
BirdLife International (2012) Species factsheet: Pelagodroma marina. Henta frå http://www.birdlife.org den 1 juni 2012.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av fregattstormsvaler hos Internet Bird Collection 

oseansvalefamilien
Passatstormsvale

Passatstormsvale (Hydrobates castro) er ein liten sjøfugl i stormsvalefamilien Hydrobatidae. 

Passatstormsvala er 19-21 cm i lengd med 43-46 cm vengespenn, og ho veg 44-49 gram. Ho er hovudsakleg mørk med ein omfattande kvit overgump der det kvite feltet går ned på sidene. I likskap med arten stormsvale, Oceanodroma leucorhoa, har ho kløfta hale, lange venger og fluktmønster, men passatstormsvala ein svakare kløfta hale, annleis forma kvit overgump og grovare nebb.

Ho hekkar på øyar i dei varmare delane av Atlanterhavet og Stillehavet. Det inkluderer Asorane og Madeira i Atlanterhavet, og Galapagosøyene i Stillehavet. Ho hekkar i koloniar nær havet og legg eit einskild kvitt egg. Resten av året leve ho til havs der ho plukkar opp byttedyr som virvellause dyr, små virveldyr og nokre gonger åtsel frå vassoverflata. Nokre gonger gjer dei grunne dukk, generelt 40-120 cm under overflata.

Populasjonen er estimert til 150 000 hekkande individ (2004) og er minkande.

Kjelder 
 ''Denne artikkelen byggjer på «Band-rumped Storm Petrel» frå , den 18. juni 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av passatstormsvale hos Internet Bird Collection 
Stormsvalefamilien
Ensemblevarsling

Ensemblevarsling (Ensemble Prediction System - EPS) er ein metode som dei fleste moderne operasjonelle vêrvarslingssenter nyttar for å kunne sjå kor usikre eit varsel er. Det går ut på at ein køyrer ei rekkje modellar der ein har endra litt på startvilkåra. Dei forskjellige modellane vert så kombinert og dannar eit probabilistisk varsel som kan seie noko om sannsynet for at visse vêrsituasjonar skal oppstå. 

På grunn av dei kaotiske eigenskapane til atmosfæren er ein varslingsmodell særs sensitiv for små endringar i startvilkåra til modellen. Ein varslingsmodell må ha startvilkår, som er observasjonsdata henta frå observasjonsnettverket på bakken, satellittdata og anna, som han nyttar til å rekne ut den vidare utviklinga til vêret. Det har vist seg at ein særs liten endring i startvilkåra, det kan vere å flytte ei trykkflate 10 meter opp i atmosfæren, kan få store konsekvensar for kva vêr som vert varsla, særleg 5-10 dagar fram i tid. Dette er hovudårsaka til at ein i dag stort sett ikkje kan varsle meir enn 5-7 dagar fram i tid før varsla vert for usikre. 

Med eit ensemblevarsel gjer ein ørsmå endringar i startvilkåra. Ei køyring, kontrollkøyringa, får stå urørt, medan ein gjer ei positiv endring på den eine halvdelen og ei tilsvarande negativ endring på den gjenverande halvdelen. Til dømes flytter ein trykkfeltet opp 10 meter i ei køyring, flytter ein det ned 10 meter i ei anna. I ein troposfære på 10 km høyrest kanskje ei endring på berre 10 meter lite ut, men dette kan få store konsekvensar for utfallet. 

Når alle køyringane er ferdig vert dei handsama på mange forskjellige måtar. Ofte vert køyringane samla i såkalla «cluster» (grupper) der køyringar med liknande løysingar vert samla i same cluster. Om ein har mange cluster kan det tyde på at varselet er særs usikkert med mange forskjellige mogelege utfall. Ein kan lage såkalla spaghettiplott, som t.d. kan vise temperaturen på ein spesifikk stad der temperaturgrafen frå kvar enkel køyring er lagt oppå kvarandre. Ein annan måte er kart som syner sannsynet for at ein parameter (som regel temperatur, nedbør eller vind) går over ein viss terskel, t.d. kor mange av modellkøyringane som har temperatur over eit visst nivå i eit område. Ein tredje metode er epsigram, som er ei grafisk framstilling av alle varsla av ei rekkje parametrar for ein spesifikk stad. 

Sjølv om ein har mange forskjellige modellkøyringar er det langt frå sikkert at dei har fanga opp heile utfallsrommet, så det er framleis mogeleg å få andre vêrsituasjonar enn dei ensemblet til ei kvar tid varslar, men desse vert rekna som usannsynlege, i alle fall innanfor dei sju-ti første dagane.

Månads- og sesongvarsling 
For å lage vêrvarsel som går ein månad eller lenger fram i tid vert som regel ensemblevarslingsmetoden nytta.

Sjå òg 
 Kaosteori
 Vêrvarsling

Numeriske klima- og vêrmodellar
Vikebukt

Vikebukt er ein tettbygd stad i Vestnes kommune med om lag 400 innbygjarar. Vike kyrkje blei reist i 1970 og har plass til 200 personar.

Geografi i Vestnes
Bygder i Møre og Romsdal
Fobos-Grunt

Fobos-Grunt er eit planlagd russisk prøvehentingsprosjekt til marsmånen Phobos. Kina skal delta på prosjektet med utstyr. Etter planen vert Fobos-Grunt skoten opp i 2009 og vil vera det første russiske interplanetariske prosjektet sidan den mislykka marsferda Mars 96.

Prosjektmål 

 på-staden og fjernstudier av Phobos, inkludert laboratorieanalysar på jorda av overflateprøvane
 observarsjonar av Mars, inkludert oppførselen til atmosfæren og støvstormar
 studiar av Mars sine omgjevnadar, inkludert plasma, støvkomponentar og strålingsforhold

Bakgrunnsstoff 

 ESA si sida om Phobos-Grunt
 «China Joins Russia in Mars Mission» - nyhendenotis hos SPACE.com

Marssondar
Russiske romsondar
Mieszko II Lambert av Polen

Mieszko II Lambert (fødd 990, død 10. eller 11. mai 1034) var konge av Polen frå 1025 til 1031, og seinare hertug av Polen frå 1032 til 1034. Han høyrte til Huset Piast, og var andre son av Bolesław I den modige. 

Noko urettferdig fekk han tilnamnet Gnuśny (som kan omsetjast som 'den late'), som kanskje var meint å skulle reflektere den uheldige måten styret hans enda på. I byrjinga av regjeringstida hans var han derimot ein dyktig og talentfull herskar, som vidareførte faren sin vellykka politikk. 

Mieszko tok over makta (og krona seg sjølv til konge) etter faren døydde, og forviste truleg dei to brørne sine (Bezprym og Otto) frå landet. Han organiserte to vellukka invasjonar av Sachsen i 1028 og 1030, og kom slik den nye tyske keisaren Konrad II i førevegen då han var i ferd med å gå til krig mot Polen. Seinare førte Mieszko defensive krigar mot tyskarane, tsjekkarane og hertugane av Kievriket. 

Polen fann seg etterkvart i ein vanskeleg situasjon, då nabostatane til riket prøvde å vinne tilbake områda som Mieszko I og Bolesław I hadde erobra, samstundes som Mieszko II sine to brør – i sin kamp om makta – søkte støtte frå ei tysk-russisk koalisjon. Mieszko heldt ikkje ut det samtidige åtaket på riket i 1031 av Konrad II (med Otto) i vest og Jaroslav I (med Bezprym) i aust, og flykta til Tsjekkia, der han vart teke til fange av den tsjekkiske hertugen Oldřich. 

I mellomtida tok Bezprym over makta i Polen. Det brutale styret hans førte derimot til at han vart drepen nokre månader seinare. Etter Bezprym døydde i 1032 vart Mieszko sett fri, og etter han kom tilbake til Polen prøvde han å vinne tilbake makta. 

For å sikre støtte hos den tyske keisaren måtte han derimot sei frå seg kongetittelen, og dele det polske territoriet i tre delar – mellom seg sjølv, bror sin Otto og slektningen Dytryk. Slik kom han tilbake til makta som hertug av den største av dei tre landdelene, men denne tredelinga vart derimot ikkje langvarig, for etter Otto døydde tok han over hans landdel, forviste Dytryk og klarte slik – kort tid før han døydde å samle Piastane sitt rike. 

Situasjonen i landet vart derimot ikkje stabilisert – under Bezprym sitt styre hadde det kome til opprør blant jordeigarar og bønder mot stormennene og kyrkja (den paganske reaksjonen), og etter Mieszko døydde vart landet ytterlegare svekka av indre anarki. Kona hans og sonen vart forvist frå landet, kaoset vart forsterka med tsjekkarane sine plyndretokt i riket (mellom anna vart Gniezno lagt i grus). 

Under Mieszko II si tid mista Polen områda Bolesław I hadde erobra: Morava, Łużyce, Milsko og Raudrutenia (Aust-Galicia). Etter Mieszko I og Bolesław I sine vellukka styre hamna den unge polske staten under Mieszko II – som følgje av mange forskjellige faktorar vel å merke – i ein svekka og uklår posisjon.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Mieszko II Lambert» frå , den 4. juni 2008. 

Polske monarkar
Huset Piast
Fødde i 990
Døde i 1034
Døydde i 40-årsalderen
Stor-Polen

Stor-Polen (polsk Wielkopolska, latin Polonia Maior) er ein historisk region i sentralvestlege delar av Polen langs elva Warta, med hovudbyane Poznań, Gniezno og Kalisz.

Stor-Polen utgjorde kjernen i den unge polske mellomalderstaten, og vert derfor ofte rekna for å vere vogga til Polen. Regionen omfattar store delar av områda som vert drenert av Warta og bielvane hennar, og kan delast opp i to geografiske hovudområde – innsjøområdet i nord og flatlandet i sør. Det historiske Stor-Polen ligg i dag i Storpolske voivodskap og delar av voivodskapa Lubusz, Kujawy-Pomorze og Łódź-voivodskapet.

Området var i byrjinga kjend under namnet «Polonia» (Polen) – namnet «Polonia Maior» vart teke i bruk først på 1300-1400-talet (i motsetnad til «Polonia Minor» – Vesle-Polen i sør).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Storpolen» frå , den 4. juni 2008. 
 

Polske regionar
Historiske regionar
Piast-dynastiet

Piast-dynastiet var eit polsk dynasti som styrte Polen som ein sjølvstendig stat frå 900-talet til 1370. Greiner av Piast-familien heldt fram som herskarar av små hertugdøme i Masovia fram til 1526 og Schlesien fram til 1675. 

Piast Kołodziej var den legendariske grunnleggjaren av Piast-dynastiet. Han vart først nemnd i Cronicae et gesta ducum sive principum Polonorum av Gallus Anonymus, skrive om lag 1113. Sjølv om dei tidlege hertugane og kongane rekna seg som etterkommarar av Piast, vart Piast-dynastiet først funne opp på 1600-talet av historikarar, som skreiv for fleire herskarar som styrte hertugdøma i Schlesien. Det siste medlemet av Piast-familien, Georg Vilhelm, hertug av Brzeg og Legnica, døydde i 1675, sjølv om fleire familiar var i slekt med Piastane. Sonen hans August Freiherr von Liegnitz (1628) og Graf von Liegnitz (1664), den siste ektefødte mannen, døydde i 1679 og den siste mannen gjennom ei linje fødd utanfor ekteskap var Ferdinand Freiherr von und zu Hohenstein frå hertugane av Teschen døydde i 1725.

Piastkongane og herskarane av Polen står oppført i lista under:

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Piast dynasty» frå , den 4. juni 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Polsk historie
Polske adelsfamiliar
Intimasjon

Intimasjon, av latin intimare, av intimatio 'forkynning', er innan rettsspråket og det religiøse språket ei, delvis forelda, nemning for den innleiande talen.

I gudstenesta i Den norske kyrkja har intimasjonen i følgje altarboka plass etter inngangssalmen. Han skal innleiast med orda «Kjære kyrkjelyd. Nåde vere med dykk...» eller «I namnet åt Faderen og sonen og Den Heilage Anden». Etter innleiingsorda kan liturgen seie noko om dagens karakter og om gudstenesta som følgjer.

Kjelder 
 Gudstjenestebok for Den norske kirke Verbum Forlag 1996

Kristen liturgi
Uttrykk