alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Det brazzavillekongolesiske flagget

Flagget til Kongo-Brazzaville vart først tatt i bruk den 18. august 1958. I 1970 vart flaget forkasta, men tatt i bruk att den 10. juni 1991. Fargane er dei tradisjonelle panafrikanske som opphavleg kom frå det etiopiske flagget. Skråstripene går oppover mot høgre, og den gule stripa i midten er smalare enn den grønne øvst og den raude nedst. Grønt symboliserer naturen, gult naturrikdomane og raudt symboliserer blodet til menneska.

I perioden 1970–1991, då landet gjekk under namnet Folkerepublikken Kongo, vart det opphavlege nasjonalflagget erstatta av eit meir kommunistisk inspirert flagg: Heilraud flaggduk med statsemblemet i kantonen. Statsemblemet var samansett av tradisjonelle element frå sosialistisk emblematikk: Krosslagt hammar og hakke kombinert med den kommunistiske stjerna, det heile innramma av palmegreiner, eit lokalt innslag.

Kjelder 
 Wikipedia på engelsk, den 22.01.2007
 Wikipedia på riksmål/bokmål, den 22.01.2007

Kongo
Kongo-Brazzaville
Nuklide

Ein nuklide er eit nøytralt atom med eit visst nukleontal, atomnummer, elektrontal og ein viss energitilstand. Det kan eksistere fleire isotopar av same grunnstoff, på grunn av forskjellig tal på nøytronar.

Kjelde 
 Caplex
 ERGO Fysikk 2FY grunnbok

Kjernefysikk
Isoton

Isoton er noko to nuklidar er viss dei har like mange nøytronar, men ulik mengd av protonar.  Til dømes har Bor-12 og Karbon-13 begge sju nøytronar. 

Til samanlikning er: 
 Isotopar nuklidar med like mange proton (Karbon-12 og Karbon-13)
 Isobarar er nuklidar som har same massetal, t.d. summen av proton pluss nøytron - Karbon-12 og Bor-12. 
 Kjerneisomerar er forskjellige anslåtte tilstandar av same kjernetype. Ein overgang frå ein isomer til ein annan fører til utstråling eller absorpsjon av ei gammastråle, eller prosessen indre konversjon. 

Kjernefysikk
Isoflate

Ei isoflate er ei tredimensjonal utgåve ev ei høgdekote. Det er ei flate som representerer punkt av same verdi (t.d. trykk, temperatur, fart, tettleik) innanfor eit område i rommet. 

Vanlegvis kan ein sjå isoflater ved å bruke datagrafikk, og vert ofte brukt for å vise utrekna data i væskedynamikk, slik som væskestraum rundt lekamar, t.d. ei flyvenge. 

I medisinsk avbilding kan isoflater brukast til å representere område med ei viss tettleik i ei tredimensjonal CT-skanning, slik at ein kan visualisere indre organ, bein eller andre strukturar. 

Fleire andre område, som farmakologi, kjemi, geofysikk og meteorologi, bruker tredimensjonale data representert som isoflatar.

Tredimensjonal datagrafikk
Viktor Dyk

Viktor Dyk () var ein kjend tsjekkisk poet, prosaforfattar, politikar, politisk forfattar og advokat. Han var fødd i Pšovka ved Mělník i det daverande Böhmen.

Utgjevingar

Poesi 
 A porta inferi, 1897
 Síla života, 1898
 Marnosti, 1900
 Satiry a sarkasmy, 1905
 Milá sedmi loupežníků, 1906
 Pohádky z naší vesnice, 1910
 Giuseppe Moro, 1911
 Zápas Jiřího Macků, 1916
 Noci chiméry, 1917
 Devátá vlna 1930
 Lehké a těžké kroky 1915
 Anebo 1917
 Okno 1921
 Poslední rok 1922

 Prosa 
 Stud, 1900
 Hučí jez a jiné prózy, 1903
 Konec Hackenschmidův, 1904
 Prosinec, 1906
 Prsty Habakukovy, 1906
 Píseň o vrbě, 1908
 Příhody, 1911
 Krysař, 1915
 Tajemná dobrodružství Alexeje Iványče Kozulinova, 1923
 Tichý dům, 1921
 Zlý vítr, 1922
 Prsty Habakukovy, 1925
 Můj přítel Čehona, 1925
 Dědivadelní hra, 1927
 Holoubek Kuzma, 1928
 Soykovy děti, 1929

 Politisk litteratur 
 Ad usum pana presidenta republiky (1929 – kritikk av Edvard Beneš og Tomáš Garrigue Masaryk
 O národní stát (posthumously 1932–1938, sju bøker med den politiske litteraturen hans frå 1917 til 1931)

 Drama 
 Epizoda, 1906
 Posel, 1907
 Zmoudření Dona Quijota, 1913
 Veliký mág, 1914
 Zvěrstva, 1919
 Ondřej a drak, 1919
 Revoluční trilogie, 1921
 Napravený plukovník Švec, 1929 – støtte til Rudolf Medek

 Memoarar 
 Vzpomínky a komentáře'', 1927

Tsjekkiske forfattarar
Tonisitet

Tonisitet er ei måling for det effektive osmotiske trykket, målt langs ein gradient, mellom to løysingar som er delt av ein semipermeabel membran. Med andre ord er det den relative konsentrasjonen av løysingar som avgjer retninga og storleiken av diffusjon.

Hypertonisitet 
Hyperton eller hypertonisk visar til høgare konsentrasjon. I biologien er ei løysing hypertonisk når dei oppløyste stoffa utanfor cella har høgare konsentrasjon enn dei som er inni cella.

Hypotonisitet 
Hypoton eller hypotonisk visar til lågare konsentrasjon. I biologien er ei løysing hypotonisk når dei oppløyste stoffa utanfor cella har lågare konsentrasjon enn dei som er inni cella.

Isotonisitet 
Isoton eller isotonisk (frå gresk isos 'lik' og tonos 'spenning') nytta i samband med osmose viser til at to løysingar har likt osmotisk trykk. Omgrepet er nytta innanfor medisinen, der det  gjerne er forstått som med same osmotisk styrke som blodvæske. Til dømes kallar ein ei løysing på 0,9 mg/ml NaCl i vatn for ei isoton løysing.

Sjå òg 
 osmolaritet
 osmose

Kjelder 
 Audun Øyri: Norsk medisinsk ordbok. Oslo, 1988.

Cellebiologi
Osmose
Fuji-fjellet

Fuji-fjellet (japansk 富士山, Fujisan) er det høgaste fjellet i Japan, og ligg like vest for Tokyo. Fjellet ligg nær Stillehavskysten på den sentrale øya Honshu. Tre mindre byar ligg rundt fjellet, Gotemba i aust, Fuji-Yoshida i nord og Fujinomiya i sørvest. Fjellet er 3776 m høgt og toppen er snødekt året rundt, sjølv om det ligg i ei temperert klimasone. 

Fuji er eit velkjent symbol på Japan, og er eit populært turistmål, som ofte vert brukt som fotomotiv for postkort. Heile fjellet er òg ein stor vulkan, og har hatt fleire utbrot. Fjellet er rekna for å vere ein aktiv vulkan, men med berre låg risiko for utbrot. Det siste utbrotet skjedde i 1708.

Namn 

Kanjiteikna for Fujifjellet, 富 og 士, tyder 'rikdom' og 'nokon med høg status', men desse reknar ein med er ateji, teikn valde i seinare tid fordi dei likna uttalen av namnet på fjellet. Namnet «Fuji» har uklart opphav, og fleire etymologiar er blitt føreslåtte opp gjennom åra, som 'rikdom', 'udøyeleg', 'utan like' eller 'rett som ein risplante'. 

Sidan sisteteiknet 山 kan lesast 'yama' (fjell) har ein i Vesten utvikla ein tradisjon med å kalla fjellet Fujiyama, men dette vert som oftast ikkje nytta på japansk.

Soge 
Fujifjellet er ein regelmessig vulkan som er synleg i ein vid omkrins, og har vore avbilda og lovprist i japansk kunst og litteratur. Hokusai sin '36 bilete av Fujifjellet' og 'Hundre bilete av Fujifjellet' er best kjende. Fjellet opptrer også i ei rekkje dikt.

Ein meiner at ein ukjend munk var først mann på toppen av fjellet i 663. Toppen av fjellet vart rekna som heilag, og var eit forbode område for kvinner fram til Meiji-perioden. Den første kjende utlendingen på toppen var sir Rutherford Alcock i 1860.

Galleri

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Mount Fuji» frå , den 16. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 

Fjell i Asia
Vulkanar i Japan
Cristiano Ronaldo

Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro () er ein portugisisk fotballspelar. Han spelar per 2022 for den engelske klubben Manchester United, og har tidlegare spela for Real Madrid, Sporting Lisboa og Juventus.

Han vart ligameister med Sporting Lisboa i 2003, og i august same året skreiv han under for United. Mange frykta at presset vart stort for den dåverande 18-åringen sidan han fekk den legendariske trøya nr. 7. Ronaldo meistra forventningspresset fint, og var med på å vinne FA-cupen i den fyrste sesongen sin. Han vart toppskårar i Premier League i 2007/08-sesongen med 31 seriemål, og var Manchester United sin toppskårar i Premier League også i 2006/07- og 2008/09-sesongen. Han vann Premier League med Manchester United tre gonger, i 2007, 2008 og 2009. I 2008 var han med på å vinna den europeiske Meisterligaen med United, og i 2008 VM for klubblag. Han vart kåra til årets spelar i Premier League i 2006/07-sesongen og i 2007/08-sesongen. I 2008 vart han òg kåra til årets spelar i verden av FIFA.

Med Real Madrid har han vunne den spanske serien, i 2012, og Meisterligaen i 2014. Han var klubben sin toppskårar i serien fire sesongar i strekk frå 2010/11-sesongen og framover. Han vart toppskårar i den spanske toppdivisjonen i 2010/11- og 2013/14-sesongen. I fotball-EM i 2012 spela han alle Portugal sine fem kampar og skåra tre mål då Portugal nådde semifinalen i meisterskapen. Han vart dimed ein av seks spelarar som delte tittelen som toppskårar i turneringa.

Cristiano Ronaldo vert rekna som ein av dei mest talentfulle spelarane i Europa, og har fast plass på det portugisiske herrelandslaget i fotball. Han debuterte på landslaget i august 2003, og var ein av dei beste spelarane på laget under EM i 2004, der han skåra to mål. Mest kjend er C. Ronaldo for dei vanvittige fintene og finessane sine i tillegg til ein svært god basisteknikk. Skot- og pasningsfoten hans er også i orden og alt i alt er han ein av dei klart mest talentfulle spelarane i verda på sin alder.

Karriere som spelar (alle turneringar) 
Per 3. januar 2022

Kjelder 
 Cristiano Ronaldo - Player Profile. Transfermarkt

Portugisiske fotballspelarar
Sporting-spelarar
Real Madrid-spelarar
Manchester United-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 2004
Spelarar i Fotball-VM 2006
Spelarar i Fotball-EM 2008
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-EM 2012
Spelarar i Fotball-VM 2014
Spelarar i Fotball-EM 2016
Spelarar i Fotball-VM 2018
Juventus-spelarar
Verdas meteorologiorganisasjon

Verdas meteorologiorganisasjon (WMO) er ein mellomstatleg organisasjon med 193 medlemsland. Han har sitt opphav i Den internasjonale meteorologiorganisasjonen (IMO), som vart grunnlagd i 1873, og Noreg har vore medlem heilt sidan den gong. 

WMO vart grunnlagd i 1950, og vart ein organisasjon under Sameinte Nasjonar for meteorologi (vêr og klima, operasjonell hydrologi og tilknytte geovitskapar). Hovudsete er i Geneve i Sveits, og den noverande administrande direktør er David Grimes, medan Michel Jarraud er generalsekretær.

Måla til organisasjonen er: 
 Å gjere det verdsomspennande samarbeidet enklare ved å etablere nettverk av observasjonsstasjonar, i tillegg til hydrologiske og andre geofysiske observasjonar knytte til meteorologi. 
 Å gjere det enklare og etablere og vedlikehalde system slik at ein raskt kan utveksle meteorologisk og tilknytt informasjon. 
 Å standardisere meteorologiske og tilknytte observasjonar, og sikre einsarta publisering av observasjonar og statistikk. 
 Å føre bruken av meteorologi vidare i luftfart, skipsfart, vassproblem, jordbruk og andre menneskelege aktivitetar. 
 Å føre aktivitar i operasjonell hydrologi vidare, og føre samarbeidet mellom meteorologiske og hydrologiske tenester nærare. 
 Å oppfordre til forsking og utdanning i meteorologi, og andre tilknytte felt, og assistere i å koordinere dei internasjonale aspekta av slik forsking og utdanning. 

Medlemslanda av WMO har møter annakvart år der ein diskuterer handlingar og gjer eventuelle endringar for å nå dei aktuelle måla nemnd over. Det siste møtet var i Geneve i Sveits. 

WMO var med på å starte Den mellomstatlege juryen for klimaendringar (Intergovermental Panel on Climate Change) (IPCC) og Global Atmosphere Watch (GAW)

Verdas meteorologidag 
 Verdas meteorologidag er 23. mars kvart år.

Bakgrunnsstoff 
 World Meteorological Organization
 WMO-landkodar

Internasjonale organisasjonar
Meteorologiske institusjonar og stasjonar
Dei sameinte nasjonane
Skipingar i 1950
Erik Palmén

Erik Herbert Palmén () var ein finsk meteorolog. Han jobba i lag med Vilhelm Bjerknes og var ein del av Bergensskulen i meteorologi, som skapte teorien bak syklonar og vêrfrontar. Palmén var ein av meteorologane som var med på å forklare dynamikken i jetstraumar ved University of Chicago (i lag med mellom anna Carl-Gustaf Rossby). Han gjorde òg mykje grunnleggande arbeid med datainnsamling frå radiosondar, og kvalitetssjekka fleire datasett som vart mykje brukt av andre forskarar. Palmén skreiv artiklar innan fleire fagfelt knytte til meteorologi, som geofysikk og oseanografi. Boka, «Atomspheric Circulation Systems: Their Structure and Interpretation» frå 1969, som han skreiv i lag med Chester W. Newton, vert framleis brukt av mange universitet rundt om i verda i dag. 

Palmen var direktør for Det finske havforskingsinstituttet, professor ved Helsingfors universitet og medlem av Det finske vitskapsakademiet.

Finske meteorologar
Meteorologiprofessorar
Knoppix

Knoppix er ein distribusjon av operativsystemet Linux som er utvikla av Klaus Knopper. Distribusjonen er i hovudsak meint for å starte opp rett ifrå en direkte cd utan installasjon på harddisken, sjølv om dette og er mogleg. 

Dei første utgåvene av Knoppix var basert på Linux distribusjonen Red Hat, men versjon 2 og nyare utgåver er istaden basert på Debian. Knoppix er kjend for å ha god maskinvarestøtte og folk som vurderer å konvertere til Linux nyttar gjerne Knoppix først. Professjonelle Linuxbrukarar nyttar gjerne Knoppix som reserveløysing til å redde ein harddiskinstallasjon som ikkje startar opp.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.knoppix.org/ 
 Offisiell nettstad ved knopper.net
 Intervju med utviklaren av Knoppix, Klaus Knopper

Fri programvare
Linuxdistribusjonar
John Carew

John Alieu Carew () er ein tidlegare norsk landslagsspelar i fotball. Han er 1,93 m høg og veg rundt 90 kg, spelte i hovudsak spiss og er kjend for ekstrem fart og hovudstyrke. 

John Carew er fødd i Lørenskog. Far hans er frå Gambia medan mor hans kjem frå Heidal i Gudbrandsdalen i Noreg. Carew debuterte på A-landslaget i 1998, og vart med det den fyrste farga spelaren på det norske landslaget. I periodar har han nekta å spele på landslaget, og då spesielt etter ein episode i Drammen der han utøvde vald mot medspelar (John Arne Riise) etter ei trening.

Carew hadde per desember 2006 spela 59 A-landskampar, og scora 14 mål for Noreg. Frå før hadde han 37 kampar på aldersbestemte landslag.

John Carew fekk Kniksenprisen i 2006 for prestasjonane sine i Olympique Lyonnais i 2005. 

22. januar 2007 gjekk Carew over til Aston Villa, som del av ein byttehandel der Olympique Lyonnais fekk Milan Baros. Han var Aston Villa sin toppskårar i Premier League i 2007/08-sesongen, med 13 seriemål.

Karriere som spelar 
(Sist oppdatert 22. januar 2006)

* Berre seriekampar.

Meritt

Personlege utmerkingar 
 Kniksenprisen i 2005

Vålerenga IF 
 Noregscupen i 1997

Rosenborg BK 
 Tippeligaen i 1999

Valencia CF 
 Primera División i 2002

Lyon 
 Ligue 1 i 2006

Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Carew, John
Norske landslagsspelarar i fotball
Kristian Kjelling

Kristian Cato Walby Kjelling () er ein norsk landslagsspelar i handball. Kristian voks opp på Grefsen i Oslo. Han starta handballkarrieren sin i Kjelsås 6 år gamal, med faren Eldar Kjelling som trenar. 10 år seinare fekk han A-lagsdebuten sin med Kjelsås i 2. divisjon.
17 år gamal forlét han Kjelsås for å spele i eliteserien for Vestli. Året etter gjekk turen til Drammen, der han vart i tre sesongar. Deretter vart Kristian ein av dei yngste profesjonelle handballspelarane gjennom tidene då han gjekk til spanske Ademar Leon, der han vart toppskårar i den spanske ligaen.

29. mai 1998 fekk han landslagsdebuten sin på Namsos mot Sveits, men det store gjennombrotet hans kom under VM i Tunisia i 2005. I dag er Kristan mellom dei mest profilerte idrettsutøvarane i Noreg. Han har for tida 77 kampar for Noreg og 280 mål.

Han spelte for den topprofilerte klubben Portland San Antonio frå 2006 til 2009.

Norske handballspelarar
Idrettsutøvarar frå Oslo
Den Nordske Dale-Viise

Den Nordske Dale-Viise eller Dalevisa er ei vise skriven av Petter Dass og trykt i 1683; det einaste av produksjonen hans vi veit vart trykt i forfattarens levetid. Visa er på 29 vers og er ei munter realistisk skildring av folkeliv på indre Helgeland. 

Visa begynner med orda «Fjellbyggen acter paa Tiden». Når forfatteren på tittelbladet opplyser at visa «Siungis med den Thone: Bonden han acter paa Tiden, etc.», forstår vi at ideen til visa ikkje er original. Petter Dass har henta både melodi og idé frå denne danske visa — som igjen er ei etterlikning av ei eldre svensk vise. Dalevisa handlar litt om levevegen til folk, men mest om ureinslegheit, sedløyse og nabokrangel.

Dalevisa er skriven på dansk, men forfatteren har brukt nokre norske ord i folkelivsskildringane. Ortografien — og til ein viss grad ordvalet — varierer litt med ulike utgåver, og det kan sjå ut til at boktrykkarane i Kjøbenhavn har misforstått og forvanska nokre norske ord.

Kjelder 
 Petter Dass: Viser og Rim, i utgåve ved Didrik Arup Seip 1934.
 Den nordske Dale-Viise

Norske dikt
Petter Dass
Helgeland
Verk frå 1600-talet
Litteratur på 1600-talet
Kumøkk

Kumøkk er avføringa frå storfe som kyr og bøflar, ein mineralrik masse av ufordøyd plantemateriale som kan vera grønleg til svartfarga, men vanlegast brunleg. Møkka blir brukt over heile verda som gjødsel, men kan også brukast som energikjelde, byggemateriale, innan medisin og religion. I tempererte land som Noreg er møkka gjerne kjent som ei fuktig kuruke eller kukake, og sett på som illeluktande og ekkel, men i varmare land vil kumøkka raskt tørka, slik at ho lettare kan brukast til ei rekke ting.

Bruk

Kraft 
Møkka kan vera ein viktig energikjelde. Kumøkk og bøffelmøkk er blitt brukt som brensel i uminnelege tider, mellom anna i India og på dei amerikanske Great Plains. I moderne tid har ein også teke i bruk møkka som biobrensel ved at ein vinn ut biogass, som metan og dinitrogenoksid, frå henne.

Byggemateriale 

Kumøkk kan brukast til å bygga hus av, noko mellom anna masaiar gjer. I India er det vanleg å stryka eit lag uttynna kumøkk over veggar eller jordgolv. Dette vil verka avvisande mot insekt. I kaldare område fungerer kumøkk som eit varmeisolerande materiale.

Medisin 
Møkka har også bruksområde innan medisin. Ho har antiseptiske eigenskapar, og kan smørast på hud og sår. 

I India har ein tradisjonelt behandla såret etter navlestrengen med kumøkk, men dette kan føra til infeksjonar.

Kumøkk i kulturen

Religion 
Innan hinduismen blir oske av brent kumøkk brukt som eit heilag pulver som ein lagar pannemerke med.

Folketru 
Ein gammal skotsk skikk var å ta litt kumøkk i munnen til ein nyfødd kalv. Dette skulle verna han mot trolldom, eller kunne verna mjølka.

Språk 
«Bullshit» ('okseskit'), eller forkortinga «bull», er eit engelsk omgrep som viser til tullprat. På siouxspråk, særleg lakota, kan også ordet for bøffelmøkk og kumøkk, «nik-nik», visa til løgner eller løftebrot.

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Cow dung» frå , den 16. august 2008. 

 101 USES FOR COW DUNG

Fotnotar

Sjå òg 
 Guano
 Heilage kyr

Avfallsstoff
Hinduisme
Bioenergi
Gjødsel
Dyrefysiologi
Storfe
Brensel
Avføring
Joar

Denne artikkelen handlar om mannsnamnet Joar. For fuglefamilien av joar, sjå jofamilien.
Joar er eit mannsnamn sett saman av norrønt jór, som tyder 'hest', og arr, som kan bety 'krigar' eller 'spyd'. Ei tyding av namnet kan dermed vera 'ridande krigar'.

Joar har namnedag den 24. januar i Noreg og den 31. januar i Sverige.

Namnet har vore i bruk i Norden sidan 1200-talet. Ein skrivemåte frå denne tida var Iuar.

Kjende namneberarar 
 Joar Blå, svensk stormann kjend frå Erikskrøniken
 Joar Hoel Larsen (f. 1950), norsk journalist

Bakgrunnsstoff 

 Svensk etymologisk ordbok: Joar

Mannsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Vasant pantsjami

Vasant pantsjami er ein hinduisk festdag til minne om Sarasvati, gudinna for kunnskap, musikk og kunst. Han blir feira kvart femte år i den indiske månaden magh (januar-februar), den første vårdagen. I løpet av feiringa lærar barn dei første orda sine, brahminane får mat, folk tilber forfedrane sine, og guden for kjærleik, Kamadeva. Dei fleste utdanningsinstitusjonane arrangerer spesielle bønnerituale for Sarasvati.

Fargen gul har ei viktig rolle i løpet av festen.

Bakgrunnsstoff 
 Vasant Panchami:The Festival of Saraswati Puja
 About.com-Birthday of the Goddess of Wisdom
 EPrarthana.com-Special Pooja for Vasant Panchami

Hinduhøgtider
Evangeliesongar

Evangeliesongar-Evangelier Sangviis forfattet udi beqvemme Melodier, er Petter Dass sine songar skrivne til preiketekstane for kvar heilagdag gjennom kyrkjeåret, og første gong trykt i 1723, seksten år etter at forfattaren døydde. I alt har han skrive 73 songar til preiketekstane.

Tekstgrunnlaget er dei faste evangelietekstene det skulle preikast over kvar helgedag. Evangeliesongane er heldt for å vere av Petter Dass si svakaste dikting, versa gjev att bibelteksten, men skildringane er ikkje så kraftfulle som i det vi kjenner frå katekismesongane og andre vers han har skrive.

Eit døme 
 2den søndag efter H.3 konger
 EVANGELIUM JOH. C. 2. v. 1
 Bryllupet i Cana Galilæa

Mel.: Bondi, Madamm Elizabeth etc.

I Cana stad et bryllup staar
I Galilæa land
Nærværendis Maria vaar
Og hjalp dem med en hand
Till samme thid de Jesum did
Med hans discipler bød
Men best de sad, og vaare glad
da fattis vinen sød.

---

Vor Herre bød de svenne snar:
Gaar hen og henter vand
Opfylder straxen alle kar
Det snarest' som I kand
De drog og bar i hvert it kar
Alt mens der gik en taar
Saa bød hand dem, at bære frem
Det som i øset vaar.

---

Kiøgmester raaber brudgom fiin:
Huorledis gaar det till?
I første gladtz mand beste viin
Gemeenlig skienche vill
Dernest et slag, af ringer smag
Naar folk har faat sit pas
Du tvert imod iskjenche lod
Dend beste sidst i gladtz.

Men dette verch, som nu vaar skeed
Vaar it miracel stort.
Det første vunder nogen veed
At Christus hafuer gjordt
Hans hærlighed blef saa beteed
For alle med een hast
Disciplerne det fik at see
Og tro'de paa ham fast.

Litteratur 
 Kristian Elster Litteraturhistorie, Oslo 1935
 P.E. Rynning. salmediktingi i Noreg, Oslo 1954
 Petter Dass Samlede skrifter'' i utgåve ved A. E. Eriksen, 1877
 Digital nettutgåve

Norske dikt
Petter Dass
Emma

For den japanske guden Emma, sjå Yama

Emma er eit tysk kvinnenamn avleidd av namn som byrjar på Erm(en)- og Irm(en)-. Dette germanske ordet kan tyda noko slikt som 'stor', 'mektig', 'heil' eller 'altomfattande'. Namnet er òg kjend med skrivemåtane Ema, Hemma og Imma. Det har kortformer som Em, Emmi, Emmy, Emelka og Emja. 

Namnet er særleg kjent frå den heilage Emma, ei tysk kvinne som levde på 1000-talet og Emma av Normandie, engelsk dronning og mor til Edvard Vedkjennaren. Det er òg tittelen og namnet på hovudpersonen i ein roman av Jane Austen som er blitt filmatisert fleire gonger.

Emma har namnedag den 23. januar i Noreg, 23. juli i Sverige og 19. april i Danmark.

Bruk 
Etter ein topp på 1 % av namneberarane rundt 1900 gjekk bruken av namnet i Noreg jamt ned mot 1940, og var omtrent ute av bruk den neste generasjonen. Frå og med 1985 opplevde namnet ein eksplosiv vekst, og blir i dag brukt av 3 % av alle namneberarar. 

Emma var det namnet som blei gjeve til flest jenter i Noreg, Sverige og Canada både i 2003, 2004 og 2005. Det hadde ein liknande popularitet i ei rekke andre land:

Kjende namneberarar 

 Emma av Normandie (om lag 988–1052), dronning av England to gonger gjennom ekteskap
 Dronning Emma av Hawaii (1836-1885)
 Emma av Waldeck-Pyrmont (1858-1934), dronning av Nederlanda

 Ema Pukšec (1834–1889), kroatisk operasongar
 Emma Goldman (1869–1940), litauisk-amerikansk anarkistisk teoretikar
 Emma Thompson (f. 1959), britisk skodespelar
 Emma Bunton (f. 1976), britisk songar, medlem av Spice Girls
 Emma Bejanyan (f. 1984), armensk songar og Eurovision-deltakar
 Emma Watson (f. 1990), britisk skodespelar, kjend i rolla som Hermine Grang i Harry Potter-filmane.
 Emma Tallulah Behn (f. 2008), dotter til Märtha Louise og Ari Behn

Oppdikta personar 
 Emma, kona til figuren «Oluf»
 Emma Woodhouse, hovudpersonen i romanen Emma av Jane Austen
 Emma Bovary, hovudpersonen i romanen Madame Bovary av Gustave Flaubert

Sjå òg 
 Irma
 Emilie

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Statistisk sentralbyrå sin graf for Emma
 bokklubben.no
 Spørjekassa om namn
 Tysk Wikipedia (versjon frå 28. jan. 2007

 Noter 

Kvinnenamn
Førenamn av tysk opphav