alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
The Bonnie Ship the Diamond

«The Bonnie Ship the Diamond» er ein skotsk folkesong. Han fortel soga om skipet «The Diamond» som segla til Vest-Grønland ved Davissundet for å fiske etter grønlandskval. Det er usikkert om skipet forliste i 1819 eller i 1830. I lag med kring femti britiske kvalbåtar nådde dei fangstområda tidleg i juni, ein månad før dei venta på grunn av gode vindtilhøve. Dei same vindane førte derimot til at det dreiv is inn i bukta dei ankra opp i, og det meste av flåten vart stengde inne, mellom anna «The Diamond», «The Resolution», «The Rattler of Leigh» og «Eliza Swan» som òg er nemnde i songen. 20 skip vart knuste av isen og mange kvalfangarar fraus i hel eller drukna. «Eliza Swan» var av skipa som kom seg laus og kom seg heim att. Nokre av desse skipa veit ein forliste i 1830, så soga kan vere ei blanding av eit forlis i 1819 og eit anna i 1830.

Utgjevingar
A.L. Lloyd og Ewan MacColl, 1957
Judy Collins, 1962
Hootenanny Singers, 1964
Scotia Folk, 1970
Wolfstone, 1996
Gaelic Storm, 1998
Beoga, 2016
The Longest Johns, 2020

Tekst
The Diamond is a ship, my lads, for the Davis Strait she's bound,
And the quay it is all garnished with bonny lasses 'round.
Captain Thompson gives the order to sail the ocean wide,
Where the sun it never sets, my lads, no darkness dims the sky.

Refreng (etter kvart vers):
And it's cheer up my lads, let your hearts never fail,
For the bonny ship, the Diamond, goes a-fishing for the whale.

Along the quays of Peterhead, the lasses stand around,
Their shawls all pulled about them and the salt tears running down.
Now don't you weep, my bonny lass, though you be left behind,
For the rose will bloom on Greenland's ice before we change our mind.

Here's health to the Resolution, likewise the Eliza Swan,
Here's a health to the Battler of Montrose and the Diamond, ship of fame.
We wear the trousers of the white, the jackets of the blue,
When we return to Peterhead, we'll have sweethearts anoo

Oh, it'll be bright both day and night when the whaling lads come home,
In a ship that's full of oil, my boys, and money to our name.
We'll make the cradles all to rock and the blankets for to tear,
And every lass in Peterhead sing, “Hushabye, my dear.”

Kjelder

Bonnie Ship the Diamond
Three Score and Ten

«Three Score and Ten» er ein engelsk folkesong med tekst av William Delf. Songen omhandlar eit uvêr som den 8. og 9. februar 1889 som tok fleire fiskebåtar frå Hull og Grimsby ved Humber. Mellom 60 og 70 liv gjekk tapt. 

William Delf var ein fiskar frå Grimsby som skreiv fleire dikt om ulukka, som han så selde for å skaffe pengar til enkene og borna som sat igjen etter mennene som forsvann på sjøen. Delf sjølv mista livet på sjøen i 1893. Etter kvart vart det skrive melodi til teksten, men ein kjenner ikkje til kven som gjorde dette. Mike Waterson er trekt fram som den mest trulege. Songen vart samla inn frå J. Pearson frå Filey i 1957 av N.A. Huddleston. Ein kopi av den originale teksten av William Delf finst i biblioteket i Grimsby i North East Lincolnshire.

Ein av dei mest kjende artistane som har spelt songen er The Watersons, som spelte songen i 1960-åra. Han er òg spelt av The Dubliners, Johnny McEvoy og mange andre.

Tekst
Refreng:
And its three score and ten boys and men were lost from Grimsby Town;
From Yarmouth down to Scarborough many hundreds more were drowned.
Our herring craft, our trawlers, our fishing smacks as well.
They longed to fight that bitter night to battle with the swell.

Methinks I see some little craft spreading their sails a-lee
As down the Humber they do glide all bound for the northern sea.
Methinks I see on each small craft a crew with hearts so brave
Going out to earn their daily bread upon the restless wave.

Methinks I see them yet again as they leave the land behind,
Casting their nets into the sea the fishing ground to find.
Methinks I see them yet again and all on board's all right,
With the sails flow free and the decks cleared up and the side-lights burning bright.

October's night was such a sight was never seen before:
There was masts, there was yards; broken spars came floating to our shore.
There was many a heart of sorrow, there was many a heart so brave;
There was many a hearty fisherlad did find a watery grave.

Kjelder
Stories behind the songs: «Three Scores and Ten» 

Engelske folkeviser
Songar om fiske
Songar om ulukker
Mikael Kildal

Mikale Heggelund Kildal () var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann frå Borgund på Sunnmøre. Peter Kildal og Daniel Kildal var brørne hans.

Kildal var fødd på Sørnes i Borgund, i dagens Ålesund, der far hans var sorenskrivar. Sjølv vart han student i 1830 og cand. jur. i 1835. Neste fem åra var han fullmektig hos sorenskrivar, i 1840 var han prokurator i Telemark. Frå 1841 og i vel 20 år var han prokurator i Ringsaker, der han gifta seg til garden Refling. 1862 vart han sorenskrivar for søre Hedmark, året etter for nordre Hedmark. Dette embetet hadde han til han døydde.

Kildal representerte Hedmark på Stortinget 1848, 1854, 1857, 1858, 1859-60, 1865-66 og 1868-69. Han var i 1848 sekretær i Odelstinget og i protokollkomiteen, samt medlem i adressekomiteen. I 1854 var han medlem av og i 1857 formann i justiskomite nr. 2, i 1857 også medlem av jarnbanekomiteen og komiteen om fengselslova. Han var i 1859-60 medlem av justiskomite nr 1 og valkomiteen, deltok i 1860 deputasjonen til kongekryninga i Stockholm. 1865-66 var han medlem av justiskomite nr 1 og valkomiteen, samt formann i komiteen om hjelpekyrkje for kyrkjelyden ved domyrkja i Trondheim. På sitt siste storting 1868-69 var han medlem av Lagtinget, formann i gasje- og pensjonskomiteen, pluss medlem av valkomiteen. Han var 1859 medlem av skoglovskommisjonen.

Kildal var ordførar 1843-47 i Ringsaker, og ofte medlem av heradstyret heilt fram til han døydde i 1884 på garden sin i Ringsaker.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1848-1850
Stortingsrepresentantar 1854-1856
Stortingsrepresentantar 1857-1858
Stortingsrepresentantar 1859-1861
Stortingsrepresentantar 1865-1867
Stortingsrepresentantar 1868-1870
Norske sorenskrivarar
Norske juristar
Folk frå Ålesund
Daniel Kildal

Peter Daniel Baade Wind Kildal () var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann frå Borgund på Sunnmøre. Mikael Kildal og Peter Kildal var brørne hans.

Kildal var fødd på Sørnes i Borgund, i dagens Ålesund, son av Ole Severin Kildal og Karen Friis Wind. Der far hans var sorenskrivar for Sunnmøre. Sjølv vart han student frå Christiania skole i 1834 og cand. jur. i 1839. 1840 kopist i revisjonsdepartementet, 1843 advokatfullmektig, 1845 overrettsprokurator i Christiania stift. Frå 1848 var han høgsterettsadvokat. Han vart statsrevisor i 1851, og formann i statsrevisjonen frå 1854. Dette embetet styrte han til han døydde.

Kildal representerte Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger på Stortinget 1857 og på omframstortinget 1858, 1862-63 og omframstortinget 1864, 1865-66, 1868-69 og 1871-73. Han var i 1857 formann i justiskomite nr 2, i 1858 av statslånkomiteen. I 1862-63 og 1864 var han opphavleg varamann, men møtte og var då visepresident i Odelstinget, formann i justiskomite nr 2 både då og i 1865-66. President i Odelstinget 1865-66 og 1868-69. Han var medlem av jarnbanekomiteen 1868-69 og 1871-73. 1871-73 var han president i Stortinget. Han var då også formann i budsjettkomiteen og medlem av valkomiteen og av fullmaktskomiteen. Elles medlem av bystyret i hovudstaden 1851-72.

Kildal var medlem av jurykommisjonen av 1854 og av ein kongeleg kommisjon 1858 om den militære straffelova.

Han døydde 1881 i Kristiania.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1857-1858
Stortingsrepresentantar 1862-1864
Stortingsrepresentantar 1865-1867
Stortingsrepresentantar 1868-1870
Stortingsrepresentantar 1871-1873
Folk frå Ålesund
Norske riksrevisorar
Knut Kirkhorn

Knut Rasmusson Kirkhorn () var ein lærar, gardbrukar og politikar for Venstre. Stortingsrepresentant 1875, 1877 og 1880–85. Han var fyrste ordføraren i Hornindal.

Kirkhorn var frå Hornindal i Nordfjord, faren var gardbrukar. Sjølv vart han seminarist frå Stord i 1850, og deretter huslærar hos soknepresten Nils Nilssen Dahl på Eid i Nordfjord, Walter Scott Dahl var då ein av elevane hans. Han va lærar og kyrkjesongar i heimbygda Hornindal frå 1852. I 1859 tok han over farsgarden og dreiv sidan denne. Då Hornindal i 1867 vart utskilt som eige herad frå Eid, vart Kirkhorn vald til ordførar.

20. februar 1875 møtte Kirkhorn for fyrste gong på Stortinget, som vararepresentant frå Nordre Bergenhus amt. Han var på Stortinget ut 1875-sesjonen som medlem av protokollkomiteen, og han sat der også heile 1877-sesjonen som varamann. 1880–85 møtte han som amtets 4. representant, heile tida var han medlem av kyrkjekomiteen, inkludert 1877. Han var 1880-85 også medlem av Lagtinget, og var såleis 1883-84 medlem av riksretten.

Kirkhorn døydde på Tynset 3. mars 1885, på heimferd frå Stortinget. Dagen føreåt fekk han, grunna sjukdom, permisjon frå Stortinget og reiste då med tog frå Kristiania.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Verdens Gang nr. 31, 14. mars 1885. 

Stortingsrepresentantar 1877-1879
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar for Sogn og Fjordane
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Ordførarar i Hornindal
Norske lærarar
Norske gardbrukarar
Folk frå Hornindal
Argyre Planitia

Argyre Planitia er eit nedslagskrater på Mars med ein diameter på kring 900 km. Krateret har ein lys okerfarge når det ikkje er dekt av frost. Kraterkantane er opp til 3 km høge. Krateret er kringsett av  fjellkjedene Nereidum Montes i nord og Charitum Montes i sør.

Kjelder 
 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Argyre Planitia» s. 26 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

Nedslagskrater på Mars
Kim Jung-woo

Kim Jung-Woo () er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela for Gwangju Sangmu i den koreanske K-ligaen, og for det sørkoreanske landslaget. Kim tok del i sommar-OL i 2004 for Sør-Korea. Han debuterte for A-landslaget 19. oktober 2003 i ein kamp mot Vietnam. I 2010 var han med i Sør-Korea sin tropp til fotball-VM i Sør-Afrika, der han spelte fleire kampar frå start.

Bakgrunnsstoff

Sørkoreanske fotballspelarar
Botnegrenda

Botnegrenda er ein blindveg på Rød i Fana bydel i Bergen som går nordvestover frå Krokeidevegen i fleire greiner. Vegen er omkring 900 meter lang og strekkjer seg nedover mot Fanafjorden. 

Frå 1979 heitte vegen Botnedalen, medan det noverande namnet på vegen vart vedteke i 1989.

Knutepunkt 
  Krokeidevegen
 Sideveg mot sør (80 m)
 Sideveg mot sør (150 m)
 Sideveg mot nord (170 m)
 Sideveg mot sørvest (480 m)
 Sideveg mot nord (150 m)
 Sideveg mot nord (100 m)
 Sideveg mot nordvest (160 m)
Sideveg mot vest (170 m)
  Endepunkt

Kjelder

Nasjonal vegdatabank 

Vegar i Fana
Nynorsk 2011

«Nynorsk 2011» var eit nettforum for arbeidet med revisjon av nynorskrettskrivinga. Rettskrivingsnemnda vart oppnemnd av Språkrådet med medlemmer både frå fagmiljø og viktige brukargrupper. Nemnda la ei førebels innstilling ut på høyring 1. februar 2011 før styret i Språkrådet gjorde vedtak om nynorskrettskrivinga og sende vedtaket over til Kulturdepartementet. Etter planen skulle Rettskrivinga av 2012 gjelde frå august 2012. Då skulle det òg liggje føre nye ordbøker.

Målet var å lage ei tydeleg, enkel og stram norm for nynorsk, utan sideformer. Norma skulle gjere det lettare å vere nynorskbrukar og vere lett å bruke uavhengig av formell utdanning og språkkompetanse.

Arbeidet skulle gjennomførast i ein open og inkluderande prosess. Nettsida «Nynorsk 2011» var ein del av denne opne prosessen. Då høyringa var over, hadde det kome i alt 412 blogginnlegg og kommentarar på Nynorsk 2011.  «Bloggen har truleg ført til at ein del yngre språkbrukarar har engasjert seg», meinte Språkrådet. Til e-postadressa var det kome 90 innlegg.

Bakgrunnsstoff
Nynorsk 2011 
Høyringsdokument

Referansar

Nynorsk
2011
Tidlegare norske nettstader
Krokeidevegen

Krokeidevegen er ein veg frå Fana til Krokeide i Fana bydel i Bergen. Han går på søraustsida av Fanafjorden frå Fana kyrkje til Krokeide kai og Korsnesvegen. Vegen er ein del av fylkesveg 546, som held fram over ferjesambandet frå Krokeide kai til Hufthamar på Austevoll. 

Namnet vart vedteke i 1961. I vegen ligg Krokeide skole. 

Trafikkmengda er kring 700 bilar i døgnet frå Hufthamar og kring 2000 bilar i døgnet frå Krokeide. Frå Sageneset aukar mengda til 2800 bilar i døgnet, og frå krysset ved Fanahammeren og til Fanavegen køyrer det i snitt 5000 bilar i døgnet.

Knutepunkt 
  Fanavegen
 (3,8 km)
 Avkjørsel Høgsetebrotet
  Fanaparken
 Sideveg mot søraust (380 m)
 Avkjørsel Høgsetevegen
 Sideveg mot søraust (80 m)
 Sideveg mot nordvest (230 m)
 Sideveg mot vest (170 m)
 Sideveg mot vest (130 m)
 Avkjørsel Fanahammaren
  (15 m) over Fanaelva. 
 Sideveg mot vest (190 m)
 Avkjørsel Fanavollen
 Sideveg mot sør (220 m)
 Sideveg mot sørvest (260 m) til Sageneset
 Sideveg mot nord (320 m)
 Avkjørsel Sageneset
 Sideveg mot vest (50 m)
 Sideveg mot vest (90 m)
 Sideveg mot aust (130 m)
 Sideveg mot vest (90 m)
 Sideveg mot søraust (240 m)
 Sideveg mot nordvest (190 m)
 Sideveg mot sør med fleire forgreiningar, ca. 500 m, mellom anna til Sageneset. 
 Sideveg mot nordvest (310 m)
 Sideveg mot vest (100 m)
 Sideveg mot vest (120 m)
 Sideveg mot aust (120 m)
 Sideveg mot aust (60 m)
 Sideveg mot nord (60 m)
 Sideveg mot vest (150 m)
 Sideveg mot sørvest (60 m)
 Sideveg mot nordvest (390 m)
 Sideveg mot sør (120 m)
 Avkjørsel Rødshella
 Sideveg mot vest (90 m)
 (970 m)
 Sideveg mot nord (220 m)
 Avkjørsel Botnegrenda

 Sideveg mot vest (50 m)
 Sideveg mot nord (140 m)
 (230 m)
 Sideveg mot nord (120 m) 
 Krokeide skole
 (1,0 km)
 Avkjørsel Krokeideluren
 Avkjørsel Austrevågen
 Avkjørsel Svartefjorden
 Sideveg mot sør (210 m)
 Avkjørsel Korsnesvegen
 Endepunkt Krokeide kai  Hufthamar, Austevoll

Kjelder

Nasjonal vegdatabank 

Vegar i Fana
Krokeide skole

Krokeide skole er ein barneskule på Krokeide i Fana bydel i Bergen kommune. Han har 1. til 7. klasse fordelt på to trinn. Skulen vart bygt i 1970, teikna av arkitekt Jan Olav Reither

I 2009 hadde skulen 69 elevar og 8 lærarar. Kjersti Haara er noverande rektor.

Bakgrunnsstoff
 Heimeside

Kjelder

Skular i Fana
Barneskular i Bergen
Skipingar i 1970
Krokeidluren

Krokeidluren er ein blindveg på Krokeide i Fana bydel i Bergen. Han går nordaustover frå Krokeidevegen mot Storavatnet. 

Namnet vart vedteke i 1979.

Knutepunkt 
  Krokeidevegen
 (90 m)

 Sideveg mot sørvest (150 m)
 Sideveg mot aust (80 m)
  endepunkt

Kjelder

Nasjonal vegdatabank 

Vegar i Fana
Steve Cherundolo

Steven Cherundolo () er ein amerikansk fotballspelar som HAR spela i forsvar for Hannover 96 i tysk Bundesliga, og for det amerikanske landslaget. Han har spelt heile den profesjonelle karrieren sin for Hannover, fram til 2002 i 2. Bundesliga og sidan i 1. Bundesliga. Han debuterte for A-landslaget 8. september 1999 i ein kamp mot Jamaica. Han var med i troppen til fotball-VM både i 2002, 2006 og 2010. Han var med på å vinna CONCACAF Gold Cup med USA i 2005.

Fotballspelarar frå USA
Hannover 96-spelarar
Folk frå Illinois
Svartefjorden

Svartefjorden er ein blindveg på Krokeide i Fana bydel i Bergen. Han går nordover frå Krokeidevegen 

Namnet vart vedteke i 1979.

Knutepunkt 
  Krokeidevegen
 (140 m)
 Sideveg mot nordaust (50 m)
 (220 m)
 Sideveg mot nordvest (80 m)
 Sideveg mot nordvest (210 m)
 (500 m)
  endepunkt

Kjelder

Nasjonal vegdatabank 

Vegar i Fana
Nils Yttri

Nils Yttri () var ein norsk lyrikar og biletkunstnar. Han debuterte i 1979 med diktsamlinga Turister i nattens lugar og i 1980 kom samlinga Bokserens blod (1980). Yttri døydde berre 33 år gammal og etter han døydde kom Når min fantasi berører dine drømmer (1981) og Zenith (1982).

Kjelder

Norske lyrikarar
Norske biletkunstnarar
Kunstnarar frå Oslo
Det ytre øyret

Det ytre øyret består av aurikkelen (sjølve øyret), den ytre øyregangen (lat. meatus acusticus externus) og det ytre laget av trommehinna (lat. membrana tympani).

Anatomi og fysiologi 
Aurikkelen (lat. concha auricularis) består av følgjande delar:
 Øyreflippen (lat. lobulus)
 Den ytre øyrekrumminga (lat. helix)
 Den indre øyrekrumminga (lat. anti-helix)
 Brusktapp føre øyregangen (lat. tragus)
 Brusktapp på nedre del av indre øyrekrumminga (lat. anti-tragus)

Den ytre øyregangen er normalt hårkledd, og her vert det produsert øyrevoks (lat. cerumen) med antimikrobielle eigenskapar. Han vert produsert inst i gangen, og vandrar så utover.

Trommehinna sørgjer for å danne ein fysisk barriere mellom det ytre og mellomøyret. I tillegg har han som funksjon å overføre lydbølgjene frå den ytre øyregangen til øyrebeinskjeda (øyreknoklane) i mellomøret.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ytre øre» frå ,  den 26. juni 2010.  

Øyret
Ytre Sandsvær

Ytre Sandsvær er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Buskerud fylke. Frå 1837 var Ytre Sandsvær del av Sandsvær formannskapsdistrikt. 

1. januar 1908 vart Sandsvær delt i Ytre Sandsvær med 3 245 innbyggjarar og Øvre Sandsvær med 2 464.

1. januar 1964 vart Ytre Sandsvær, Kongsberg, Øvre Sandsvær, Svene og Jondalen i Flesberg og Øvre Jondalen i Gransherad slått saman til den nye Kongsberg kommune. Ytre Sandsvær hadde ved samanslåinga 3 140 innbyggjarar og eit areal på 284 km². Ytre Sandsvær utgjer sørlege delar av Kongsberg.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ytre Sandsvær» frå , den 26. juni 2010. 
 

Kongsberg kommune
Tidlegare kommunar i Buskerud
Universitetsbiblioteket i Bergen

Universitetsbiblioteket i Bergen (UB) vart offisielt oppretta i 1948, men er ei vidareføring av Bergen Museum sitt bibliotek, som vart grunnlagt samstundes med sjølve museet av stiftsamtmann Wilhelm Frimann Koren Christie i 1825. Universitetsbiblioteket er eit offentleg vitskapleg bibliotek. Biblioteket er ein del av det totale faglege og pedagogiske tilbodet ved Universitetet i Bergen.

Bibliotek sine samlingar bestod i 2008 av ca. 1,78 millionar bind, bøker og tidsskrift, ca. 240 000 bilete, vel 600 manuskript og diplom, ca. 42 800 kartblad og atlas, 110 600 mikroformer, 6850 elektroniske dokument, og ca. 6400 musikkinnspelingar. UB har 16 620 tidsskriftsabonnement, av dei 13 070 i elektronisk form.

Biblioteket har seks avdelingar:

Bibliotek for samfunnsvitskap og humaniora
Bibliotek for juridiske fag
Bibliotek for psykologi, utdanning og helse
Bibliotek for realfag
Bibliotek for medisinsk og odontologiske fag
Avdeling for spesialsamlingar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Bibliotek i Noreg
Universitetet i Bergen
Ytre lager

Eit ytre lager er ein frittståande utstyrseining for lagring av data i ein datamaskin. Ytre lager er relativt langsame og meir mekaniske (til dømes harddisk, optisk lager eller bandlager) rekna for langvarig lagring av program og data, i motsetnad til minne, som er raskt og vert nytta til heil eller delvis lagring av program og data som til ei kvar tid er verksame i maskinen.

Kjelder

Digitale lagringsmedium
Chryse Planitia

Chryse Planitia er ei større sletta på Mars nære det austre av Valles Marineris. Viking 1-landaren landa i området og synte ei overflata dekt av laus raud sand og ei større mengd med blokkar laga av basalt lava. Chryse Planitia er sannsynlegvis eit attfylt nedslagsbasseng; eit større tal av framståande kanalar fører til regionen. Desse kanalane spring ut frå den austlege enden av Valles Marineris og er sannsynlegvis gravne ut av noko flytande. Altimetri og bilete tekne av mellom anna Mars Global Surveyor peikar sterkt mot at heile regionen frå Chryse til den austlege enden av Valles Marineris ved eit tidlegare høve var fløymd over.

Bakgrunnsstoff 
 Google Mars sentrert på Chryse Planitia

Kjelder 
 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Chryse Planitia» s. 85 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

Sletter på Mars
Terje Ythjall

Terje Ythjall () er ein norsk kunstmålar, grafikar og teiknar. Han er utdanna ved Kunstakademiet under Ludvig Eikaas og Arne Malmedal i perioden 1974–1978. Ythjall nyttar karnevalsaktige, gjerne maskekledde figurar, som alltid er på veg frå ein ukjend stad til ein annan i dei surrealistiske bileta sine. Arbeida hans er dels nitid utførte måleri og fire av dei heng i Nasjonalmuseet/Museet for samtidskunst i Oslo.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Terje Ythjall» frå ,  den 26. juni 2010.  
 

Norske målarar
Norske grafikarar
Norske teiknarar
Folk frå Larvik
Volund

Volund smed, Velant, Wayland er namnet på ein segngjeten smed, hovudpersonen i Volundarkvida og ei lang rekkje andre segner og fornaldertekster frå Nordvest-europa. Volund er og hovudpersonen i eit skodespel av diktaren Holger Drachmann. Bilete av smeden Volund finst og i fleire utgåver frå det angelsaksiske England. Han har soleis vore ein sentral segnfigur.

Volundkvedet

Volund er på veiding i lag med brørne sine, Slagfinn og Egil. Dei er skildra som søner av finnekongen. I skogen finn dei tre møyar, Valkyrjer i somme utgåver, og dei tre stel fjørhamene deira. To av dei var døtrer av kong Lodve: Ladgunn svankvit og Hervor Alvit. Den tredje var Olrun, dotter av kong Kiar i Valland. Egil tok Olrun, Slagfinn tok Ladgunn, og Volund tok Hervor. Dei levde saman i Ulvdalane i sju år. Etter denne tida tok dei tre jentene av på hærferd og kom ikkje att. Egil og Slagfinn reiste i veg etter kvar sin, medan Volund var att i Ulvdalane.

Kong Nidud "njaradrotten" (kongen i Närike), tek sidan Volund til fange og tving han til å smi for seg. Volund er den hagaste av smedar. I fangenskapen får Volund kappa senene på både føtene og lyt krype på knea. Som hemn syter han for at sønene til kongen blir drepne, og valdtek Bodvild, dotter til kongen. Sidan lagar han ein fjørham og reiser sin veg.

Gamalengelske kjelder

I det angelsaksiske diktet Déor er det fortald same soga, korleis Nithad vart sviken av Volund, og korleis Beadohild, dotter hans, vart med barn. I Béowulf kjem det fram at det er Volund som har smidd brynja til helten. Den angelsaksiske helten Waldere seier sameleis at det er Volund som har smide sverdet hans. I England finst og ein stad som er kalla Wayland´s Smithy. Dette er ein gravhaug nær Oxford.

Didriks Saga

Didriks Saga fortel meir om følgjene av Volunds verk. Her er det fortald at Bodvild vart mor til helten Vidrik Verlandsson, som var i teneste hjå Didrik av Bern.

Nyare bruk

Holger Drachmann skreiv eit lengre skodespel over segna om Volund. Seinare har òg J.R.R. Tolkien arbeidd med stoffet, og knyter han saman med segnene om Eärendil.

Kjelder

 Volundarkvida
 Déor

Norrøn litteratur
Ystad

Ystad er ein svensk by i Skåne län i landskapet Skåne, 55 km søraust for Malmö. Han er administrasjonssenter for Ystad kommune og i 2011 hadde byen 18 350 innbyggjarar.

Han er eit handelssenter for det søraustlege Skåne med verkstads- og næringsmiddelindustri. Byen er òg eit veg- og jernbaneknutepunkt med ferjesamband til Rønne på Bornholm og Šwinoujście i Polen. Ystad er ein turist- og badestad og ein av dei best bevarte mellomalderbyane i Sverige med mange gamle bindingsverkshus. Mariakyrkja er frå kring 1200, medan Gråbrødreklosteret er frå 1267. Ystad fekk bystatus på midten av 1200-talet.

Kjelder
 Ystad. (04.12.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Ystad

Ystads kommun
Byar i Sverige
tettstader i Skåne län
Hamnebyar ved Austersjøen