alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Johannes Bayer

Johannes Bayer () var ein tysk jurist og astronom. Han utarbeidde det første større himmelatlaset Uranometria i 1603. Atlaset, som er på 51 blad, omfattar nærare 2 000 stjerner, der 1 000 stammar frå observasjonane til Tyge Brahe. Stjernekarta over den sørlege halvkula fekk han frå nederlandske sjøfolk. Bayer kunne føye til 12 nye stjernebilete til dei 48 som var namnsette den gongen.

I Uranometria namngav han stjernene i eit stjernebilete etter fallende lysstyrke med greske bokstavar etterfølgd av genitivsforma av namnet på stjernebilete. Stjerna Vega i stjernebiletet Lyren heiter ved slik namnsetting α Lyrae.

Kjelder

Folk frå Schwaben
Tyske astronomar
Rally Dakar

Rally Dakar, som tidlegare hadde namnet Rally Paris-Dakar, er eit årleg langdistanse konkurranseløp for køyrarar av motorsyklar, personbilar og lastebilar,  og som opphavleg vart køyrd frå Paris i Frankrike til Dakar i Senegal etter varierande ruter.

Løpet har vore køyrd sida 1978, men som fylgje av dei væpna konfliktane i Afrika, vart det i 2009 flytt til Argentina og Chile i Sør-Amerika av omsyn til tryggleiken for deltakarane. Seinare har løpet vore halde i Sør-Amerika.

Rallyet går for det meste i fritt terreng utanfor veg, ofte gjennom ørken. Det er ulike underkategoriar innanfor køyretøygruppene. Mange av køyretøya som er med, er særleg tilpasse dette rallyet. Frå 2009 har rallyet òg vore ope for firhjulingar.

Løpet vert arrangert av Amaury Sport Organisation (ASO), som er ein del av den franske mediagruppa Éditions Philippe Amaury. Amaury Sport Organisation er òg arrangør av Tour de France, Paris–Nice, Paris–Roubaix, Liège–Bastogne–Liège, La Flèche Wallonne, Open de France, Paris Maraton og diverse sykkelritt i Afrika.

Motorsport
Sjur Lindebrække

Sjur Lindebrække () var ein norsk jurist, banksjef og politikar, fødd på Voss og død i Bergen. Han var formann i Høgre i tida 1962-70, og ein sentral figur i partiet i 1950- og 1960-åra. Far hans, Gjert Lindebrække, var fylkesmann i Hordaland.

Liv og gjerning
Lindebrække voks opp i Bergen og tok examen artium i 1927. Fire år seinare vart han cand.jur. ved Universitetet i Oslo, og i 1948 dr. juris. Han var 1932-33 dommarfullmektig i Nordfjord og 1933-36 universitetsstipendiat i rettsvitskap. I 1936 vart han tilsett i Bergens Privatbank, der han seinare var soussjef 1940-45, banksjef 1946-59, administrerande direktør 1959-68 og styreformann 1968-76. Han hadde permisjon frå banken då han i 1945-46 var sjef for Erstatningsdirektoratet. Lindebrække styrte Bergens Privatbank i ei tid prega av kraftig ekspansjon både nasjonalt og internasjonalt. Heile sitt yrkesliv stridde han for ei uavhengig norsk banknæring.

Lindebrække hadde ei rad offentlege, private og organisatoriske verv. Mellom mykje anna var han 1945-46 medlem i Krigsskadekomiteen, 1945-47 medlem i Statens penge- og finansråd, 1954-65 medlem i Samarbeidsnemnda, og 1954-60 formann i Den norske Bankforening. 

Mot sin vilje vart Lindebrække hausten 1945 vald til stortingsmann frå Bergen. Han var då ikkje medlem av Høgre, og prøvde fånyttes å verte friteken frå å vere listekandidat. På Stortinget markerte han seg likevel raskt som medlem i Finans- og tollkomitéen, og vart den leiande finanspolitikaren til Høgre på Stortinget. I 1947 hevda han at full sysselsetting var eit overordna mål for Høgre, noko som vekte oppsikt både i og utanfor partiet. Han gjekk hugheilt inn for norsk NATO-medlemskap.

Lindebrække var frå 1950 til -54 andre viseformann i Høgre, og deretter formann 1962–70. Han ynskte eit liberalt, vidtfemnande parti nær sentrum av norsk politikk, og la såleis også vekt på sosialpolitiske spørsmål. Saman med John Lyng var Lindebrække i etterkrigstida ein pådrivar i Høgre for ein økonomisk politikk bygd på kravet om full sysselsetting og ein meir sosial profil.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sjur Lindebrække» frå ,  den 19. juni 2016.  
 

Leiarar for Høgre
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Bergen
Norske konsernsjefar
Norske bankfolk
Norske juristar
Norske embets- og tenestefolk
Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen
St. Olavs Orden
Folk frå Voss
Lars Sæter

Lars Sæter () var ein norsk emissær, forretningsmann og politikar frå Surnadal. Sæter var i to valperiodar stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag og for Kristeleg Folkeparti.

Liv og gjerning
Far hans var handelsmann og blekkslagar på Surnadalsøra. Sjølv gjekk han i åra frå 1914 til 1919 både folkehøgskule, middelskule, befalskurs og bibelskule. Mange år seinare, 1939, plussa han på med eksamen frå handelsskule.

Sæter arbeidde i tida 1919-27 som emissær og ungdomssekretær i Indremisjonsselskapet. Deretter var han redaktør for vekebladet Hyrden, som kom ut i Trondheim, i ti år fram til 1937. Perioden 1934-37 var han også disponent for Trøndelag misjonshotell. Sidan var disponent for Nordenfjeldske oljeselskap 1937-52, og distriktssjef i Mobil Oil A/S Norge 1952-63.

Sæter var 1933-54 medlem i Nidaros bispedømmeråd og frå 1945 til -61 bystyremedlem i Trondheim. I 1963-64 var han heradsstyremedlem i Surnadal. Både i Trondheim og Surnadal hadde han fleire leiande kommunale verv. Han var elles formann 1945-51 i Felleskommunikasjonsnemnda for Trondheim og Strinda og 1945-53 formann i Trondheim og Levanger krins av Kristeleg Folkeparti. Også styreformann 1945-55 i det kristelege dagbladet Dagsavisa i Trondheim, samt styreformann 1965-68 i Trondheim Bilruter.

Til stortingsvalet hausten 1953 stod Sæter på fyrsteplassen til Kristeleg Folkeparti i Sør-Trøndelag. Han vart vald til representant med stor margin, og attvald i 1957. I begge tingperiodane var han medlem i Samferdslekomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Folk frå Surnadal
Folk frå Trondheim
Asbjørn Solberg

Peder Asbjørn Solberg () var ein norsk bonde og politikar. Han var fødd og delvis oppvaksen i Oslo og busett på Degernes i Østfold. Solberg representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1945 til 1961.

Liv og gjerning
Solberg var son til ein gardbrukar i Rakkestad. Han gjekk i 1911-12 Smaalenenes amts skogskule. I 1913-14 var han avmålar for Saugbrugsforeningen i Halden og 1915-16 heradsblinkar i Rakkestad og Degernes. Frå 1917 til -20 var han heradskasserar og likningssekretær i Degernes. I 1918 tok han over svigerfaren sin gard i Degernes.

Før krigen hadde Solberg ei rekke lokale verv, mellom anna var han formann i likningsnemda, skulestyret og overformynderiet. Han hadde også leiarverv i indremisjonen og santalmisjonen. Heilt mot slutten av andre verdskrigen var han sambandssjef for heimestyrkane i Degernes. Frå 1946 til -65 var han styreformann i Rakkestad og Degernes brannkasse.

Solberg var ordførar i Degernes i 1945. Hausten 1945 kom han inn på Stortinget som representant for Kristeleg Folkeparti i Østfold, og var fast representant i fire periodar fram til 1961. Frå 1961 til 1965 var han fyrste vararepresentant. På Stortinget var han 1945-49 medlem i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen, 1950-53 i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen, samt 1958-65 i Landbrukskomitéen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar frå KrF
Stortingsrepresentantar for Østfold
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Ordførarar i Degernes
KrF-ordførarar i Østfold
Norske motstandsfolk
Folk frå Rakkestad
Johannes Hevelius

Johannes Hevelius () var ein tysk astronom frå Gdańsk og ein av de mest aktive astronomiske observatørane på 1600-talet. Han fann rotasjonstida til sola, og var den første som gav ei skildring av dei lyse områda som finst nær solflekkar. Han kalla områda faklar, eit namn som framleis er i bruk. Hevelius utgav det første detaljerte kartet over månen, Selenographia (1647). Han laga ein katalog på over 1500 stjerneposisjonar, Uranographia, som òg inneheldt eit vakkert stjerneatlas. Katalogen vart utgjeven i 1690. Verket til Hevelius er redusert sidan han ikkje nytta kikkert, men føretok alle observasjonar med det nakne auga.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tyske astronomar
Polske astronomar
Folk frå Gdańsk
Astronomar på 1600-talet
Folk frå Kongelege Preussen
Vitskaplege instrumentmakarar
Medlemmar av Royal Society
Kometoppdagarar
Hans Stavrand

Hans Nikolai Stavrand () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Sandtorg i Troms som representerte Venstre og Troms fylke på Stortinget i tida 1950-1961.

Stavrand deltok i sesongfiskeria fram til 1935, og var elles anleggsarbeidar i tida 1919-22. I 1921 gjekk han Trondenes folkehøgskule og skuleåret 1922-23 gjekk han landbruksskule på Gibostad. Frå 1927 til 1948 arbeidde han tidvis som oppmålar for jordstyret i Sandtorg herad. Han overtok farsgarden Nordvik i 1930 og dreiv denne til ein ny generasjon tok over. 

Stavrand var medlem av heradsstyret i Sandtorg frå 1932 til 1959, varaordførar 1938-40. Gjennom heile denne tida hadde han ei mengd styreverv, både i kommunal og privat verksemd, samt i organisasjonar. Ved stortingsvalet hausten 1949 fekk Stavrand fast plass på Tinget, og vart deretter attvald to gongar. Alle tre stortingsperiodane var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Folk frå Harstad
Johannes Regiomontanus

Johannes Müller von Königsberg (), i dag mest kjend som Johannes Regiomontanus er ein tysk astronom og matematikar frå Königsberg. Han heitte Müller, men tok namnet Regiomontanus, ei latinisering av Königsberg. Han oppretta eit observatorium i Nürnberg i 1471 med utmerkte instrument, mekanisk verkstad og boktrykkeri. Han gav ut fleire viktige trigonometriske arbeid og utførte nøyaktige astronomiske observasjonar og utrekningar. I 1472 vart han av pave Sixtus IV kalla til Italia for å hjelpe til i arbeidet med ein kalenderreform.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Folk frå Königsberg i Bayern
Matematikarar på 1400-talet
Astrologar på 1400-talet
Kristne astrologar
Tyske astrologar frå mellomalderen
Tyske astronomar
Tyske matematikarar frå mellomalderen
Vitskaplege instrumentmakarar
Apokalyptikarar
Johann Elert Bode

Johann Elert Bode () var ein tysk astronom, kjend for omformuleringa og populariseringa av Titius–Bode-lova. Bode fann omlaupet til Uranus og føreslo namnet på planeten. 

Bode var direktør for observatoriet i Berlin frå 1786 til 1825. Han grunnla 1776 Berliner Astronomisches Jahrbuch.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johann Elert Bode» frå ,  den 19. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Astronomar på 1700-talet
Tyske astronomar
Folk frå Hamburg
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Johann Franz Encke

Johann Franz Encke () var ein tysk astronom. Han arbeidde særleg med baneutrekningar av kometar, og synte at tre kometar frå 1795, 1805 og 1818 var identiske, Enckes komet. Denne kometen har den koraste kjende omlaupstida, 3,3 år. Ut frå observasjonar av Venus-passasjane i 1761 og 1769 bestemte han i 1824 solparallaksen til 8,571ʹʹ (nå gjeve som 8,794ʹʹ), ein verdi som stod urørt i mange år. 

Encke var direktør for observatoriet i Berlin frå 1825.

Prisar og oppkallingar
Encke fekk to gonger Royal Astronomical Society sin gullmedalje, i 1824 og 1830.
Krateret Encke på månen er namnsett etter han.
Asteroiden 9134 Encke.
Enckes deling er kalla opp etter han og er eit gap i den ytre ringen til Saturn.
Enckes komet

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 Minneord om John Francis Encke

Folk frå Hamburg
Tyske astronomar
Prøyssarar i napoleonskrigane
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Elevar ved Universitetet i Göttingen
Tilsette ved Universitetet i Berlin
Royal Medal
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Vitskapsakademiet i St. Petersburg
Johann Gottfried Galle

Johann Gottfried Galle () var ein tysk astronom. Den 23. september 1846 oppdaga han Neptun etter utrekningar av U.J.J. Leverrier. Han oppdaga tre kometar og gav i 1894 ut eit register over alle utrekna kometbanar. Han arbeidde òg med meteorar og synte korleis observasjonar av jordnære asteroidar kan nyttast til utrekning av solparallaksen.

Galle var direktør for observatoriet i Breslau frå 1851 til 1897.

Kjelder

Astronomar på 1800-talet
Tyske astronomar
Neptun
Folk frå provinsen Sachsen
Elevar ved Humboldt-universitetet i Berlin
Tilsette ved Universitetet i Breslau
Oppdagarar av himmellekamar
Johan Ludvig Emil Dreyer

Johan Ludvig Emil Dreyer () var ein dansk-irsk astronom.

Dreyer arbeidde hovudsakleg innafor to område: observasjon og katalogisering av tåker og stjernehoper, og astronomihistorie. I 1888 gav han ut New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (posisjon for 7840 tåker og stjernehopar) som, saman med to supplement (1895 og 1908), enno er eit uunnværleg hjelpemiddel ved alle observatorium. Han redigerte og gav ut dei vitskaplege arbeida og korrespondansane til Tyge Brahe (på latin i 15 store bind), og skreiv i 1890 ein av dei mest kjende bøkene om astronomihistorie, History of the Planetary System from Thales to Kepler (utgjeven på ny i 1953, under tittelen History of Astronomy from Thales to Kepler).

Dreyer var direktør for Armagh observatorium i Nord-Irland frå 1882 til 1916.

Kjelder

Danske astronomar
Irske astronomar
Astronomihistorikarar
Astronomar på 1800-talet
Astronomar på 1900-talet
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Folk frå København
John Flamsteed

John Flamsteed () var ein engelsk astronom og første Astronomer Royal. Han katalogiserte 3000 stjerner. Han gjorde Karl II merksam på at ein trong nye og gode observasojnar, særskild til bruk ved å finne lengde- og breiddegrader til sjøs, og dette førte til opprettinga av Greenwich-observatoriet (1675). Flamsteed vart den første sjefen for observatoriet (Astronomer Royal 1676–1719). Han kombinerte kikkert med måleinstrument, og brukte nesten 30 år på å samle observasjonar, aleine og under vanskelege forhold. Materialet vart nytta til utarbeiding av ein stor stjernekatalog, Historia Coelestis Britannica (1712, 1725), og eit stjerneatlas, Atlas Coelestis (1729).

Prisar og oppkallingar
 Medlem av Royal Society (1676)
Flamsteed Astronomi Society er kalla opp etter den første Astronomer Royal 
 Krateret Flamsteed på månen er kalla opp etter han. 
 Asteroiden 4987 Flamsteed.
 Fleire skular og høgskular i Derbyshire er namnsett etter han.

Kjelder

Sjå òg
 Flamsteedobjekt

Engelske astronomar
Elevar ved Jesus College, Cambridge
Astronomers Royal
Medlemmar av Royal Society
Folk frå Derbyshire
Astronomar på 1600-talet
Astronomar på 1700-talet
John Herschel

Sir John Frederick William Herschel, 1. baronett ()
var ein engelsk matematikar, astronom, kjemikar, oppfinnar og eksperimentell fotograf, som i somme år gjorde verdifullt botanisk arbeid. Han var son av astronomen William Herschel og var sjølv far til tolv barn.

Herschel var den første som brukte det juliansk dag-systemet i astronomi. Han namnsette sju saturnmånar og fire uranusmånar. Han bidrog mykje til fotografi-vitskapen, og undersøkte fargeblinde og den kjemikalske krafta til ultrafiolette stråler.

Herschel var leiar for Royal Astronomical Society i tre periodar: 1827–29, 1839–41 og 1847–49.
Han blei vald til utanlandsk æresmedlem ved American Academy of Arts and Sciences i 1832 og som utanlandsk medlem av Det svenske vitskapsakademiet i 1836.

Heider
Småbyen Herschel i Saskatchewan i Canada, Mount Herschel i Antarktis, krateret J. Herschel og Herschel Girls' School i Cape Town i Sør-Afrika har fått namn etter han.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «John Frederick Herschel» frå ,  den 19. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Astronomar på 1800-talet
Elevar ved St John's College, Cambridge
Baronettar i Storbritannia
Engelske astronomar
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Vitskapsakademiet i St. Petersburg
Riddarar i Royal Guelphic Order
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Medlemmar av Royal Astronomical Society
Copleymedaljen
Fotografipionerar
Engelske fotografar på 1800-talet
Folk frå Slough
Masters of the Mint
Royal Medal
John Goodricke

John Goodricke () var ein engelsk amatørastronom. Han er mest kjend for observasjonane sine av den variable stjerna Algol (Beta Persei) i 1782 og avgjorde perioden til 5,4 døgn. 

Goodricke var døvstum.

Oppkallingar
Asteroiden 3116 Goodricke er namnsett av John Goodricke.

Kjelder

Folk frå Groningen
Britiske astronomar
Nederlandske astronomar
Døve folk
Copleymedaljen
Medlemmar av Royal Society
Astronomar på 1700-talet
Jordrotasjon

Jordrotasjonen er nemninga på rotasjonen til jordkloten om sin eigen akse. Jorda roterer mot aust, eller mot klokka.

Nordpolen, eller den geografiske nordpolen, er punktet på den nordlege himmelhalvkula er jordaksen møter flata si. Jordaksen er den tenkte linja frå pol til pol som jorda roterer om. Dette punktet er ikkje på same stad som den magnetiske nordpolen. Sørpolen er det andre punktet på jorda der rotasjonsaksen skjr overflata, i Antarktis.

Jorda roterer ein gong på kring 24 timar med omsyn til sola, og ein gong kvar 23 timar, 56 minuttar og 4 sekund med omsyn til stjernene. Jordrotasjonen sakkar av med tida, slik at ein dag var kortare i fortida. Dette kjem av tidvasseffektar som månen har på jordrotasjonen. Atomklokker syner at den moderne dagen er kring 1,7 millisekund lengre enn for eit hundreår sidan..

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Earth's rotation» frå ,  den 19. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad for jordrotasjon, frå Observatoire de Paris

Jorda
Dynamikk i solsystemet
Jordskin

Jordskin er reflektert lys frå jorda. Nokre dagar før og etter nymåne, når fasen er liten, kan ein sjå heile måneskiva i eit svakt grått lys. Årsaka til dette er at jorda reflekterer sollyset (jordskin). Ved nymåne vender jorda heile den opplyste sida si mot månen, slik at lyset då blir sterkast. Ein kan kalle det «fulljord» på månen.

Sjå òg
Sollys
Månelys
Stjernelys

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Måneobservasjonar
jordfenomen
Lyskjelder
Jordskugge

Jordskugge er den del av verdsrommet som jorda heilt eller delvis hindrar lysstråler frå sola å trenge inn i.

Medan fenomenet natt (ein funksjon av å vere i jordskuggen) er særs kjend for alle, er effekten jordskuggen har på atmosfæren ofte ganske synleg på himmelen, men likevel lite kjend. Denne skuggen er synleg når han fell på atmosfæren til jorda i tussmørket. Når ein har klår sikt til horisonten, kan ein sjå skuggen som eit mørkeblått eller gråblått band. Skuggen vil då vere synleg på motsett halvside av himmelen av solnedgangen eller soloppgangen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Earth's shadow» frå ,  den 19. juni 2016.  

Optiske fenomen i atmosfæren
Skuggelegging
Jérôme Lalande

Joseph Jérôme Lefrançois de Lalande () var ein fransk astronom og forfattar.

Lalande var direktør for Paris-observatoriet frå 1795 til 1801. Han publiserte fleire astronomiske bøker, som Traité d'astronomie (1764), som var den første fullstendige læreboka i astronomi, og ein stor stjernekatalog Histoire Céleste Française (1801), med posisjonar for nesten 50 000 stjerner ned til 10. storleiksklassed.

Kjelder

Folk frå Bourg-en-Bresse
Franske astronomar
Astronomar på 1700-talet
Astronomar på 1800-talet
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Vitskapsakademiet i St. Petersburg
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Medlemmar av Royal Society
Norman Lockyer

Sir Joseph Norman Lockyer (), ofte berre kalla Norman Lockyer, var ein engelsk vitskapsmann og astronom. I lag med den franske forskaren Pierre Janssen har han fått æra for å oppdage gassen helium.  Lockyer vert òg hugsa for å starta og vere den første redaktøren i det viktige tidsskriftet Nature.

Som astronom var han ein pionér innafor spektroskopisk solforsking, og han er kjend for studia sine av astronomisk orientering av steinmonument, egyptiske og greske tempel og anna. Han gav ut fleire bøker, mest kjend er The Dawn of Astronomy. A Study of the Temple-Worship and Mythology of the Ancien Egypt (ny utg. 1964).

Prisar og oppkallingar 
 Medlem av Royal Society (1869)
 Janssenmedaljen frå Vitskapsakademiet i Paris (1875)

 Knight Commander of the Order of the Bath (1897)

 President i British Association (1903 – 1904)

 Krateret Lockyer på månen og krateret Lockyer på Mars er begge namnsette etter han.

Kjelder

Folk frå Rugby i Warwickshire
Engelske astronomar
Grunnstoffoppdagarar
Medlemmar av Royal Society
Engelske sakprosaforfattarar
Astronomar på 1800-talet
Astronomar på 1900-talet
Helium
Spektroskopistar
Julius Schiller

Julius Schiller () var ein tysk augustinarmunk i Augsburg og gav i 1627 eit stjerneatlas Coelum stellatum christianum (Kristeleg stjernehimmel) med 49 praktfulle koparstikk. Stjernebileta på den nordlege himmelen fekk namn frå Det nye testamentet, på den sørlege frå Det gamle testamentet og bileta frå dyrekrinsen vart oppkalla etter dei tolv apostlane. Atlaset høyrer med blante dei største bibliografiske raritetane.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Schiller's 1627 Coelum Stellatum Christianum & Coelum Stellatum Christianum Concavum ("Christian Starry Heavens») - Full digital faksimile, Linda Hall Library.

Fødde i 1580-åra
Tyske astronomar
Folk frå Augsburg
Jurlof-Achmarof-Hassel

Jurlof-Achmarof-Hassel eller 1939d er ein komet oppdaga 16. april 1939 av den norske amatørastronom Olaf Hassel. Han vart samstundes oppdaga av to sovjetiske amatørastronomar, og ved namngjevinga fekk han namn etter alle tre.

Kjelder

Kometar
Himmellekamar oppdaga i 1939
Oppdagingar i 1939
J. Allen Hynek

Dr. Josef Allen Hynek () var ein USA-amerikansk astronom, professor og ufolog.  Han er best hugsa for UFO-forskinga si. Hynek fungerte som vitskapleg rådgjevar for UFO-studiane til U.S. Air Force frå 1947 til 1969. 

I fleire tiår etter dette forska han sjølv på UFO-ar.  Han analyserte titusenvis av UFO-rapportar og skreiv og redigerte fleire bøker om fenomenet, best kjent er The UFO Experience (1972, på norsk UFO – en dokumentasjon, 1981).

Kjelder

USA-amerikanske astronomar
Ufologar
Kalendae

Kalendae (latin for «den kalla») er dei første dagane i kvar månad i den romerske kalenderen. Romarane anga desse «kalendae» til den første dagen i månaden, som symboliserte starten på ein ny månefase. Denne dagen skulle pontiffane fastslå kva for dagar som skulle vera Curia Calabra, det vil seia kviledagar, i den kommande månaden. Folk som skulda pengar skulle betala gjeld, som var innskrivne i calendarian, ei slags kontobok. Datum (i dette kalendersystemet) vart angjeven relativt til dagar som kalendae, Nones eller Ides. Til dømes ville tre dagar etter Kalendae, i moderne språkbruk, vera den fjerde dagen i månaden. For å finna dagen til kalendae i inneverande månad, tel ein kor mange dagar som gjenstår i månaden, og legg til to til det talet. Til dømes er 22. april den 10. kalendae i mai, fordi det er åtte dagar igjen i april, ein legg til 2, og får 10.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kalendae» frå ,  den 19. juni 2016.  
 

Den romerske kalenderen
Latinske ord og uttrykk
Kalenderår

Kalenderår eller det borgarlege året er i den julianske og i vår gregorianske kalender eitt år rekna frå 1. januar kl. 0 til 31. desember kl. 24. Vanlege år har 365 døgn, medan skotår har 366 døgn. Det mildare julianske kalenderåret har 365,25 døgn, det mildare gregorianske kalenderår har 365,2425.

Kjelder

Kalendrar
Måleiningar for tid
Kalenderteikn

Kalenderteikn er eit teikn til kort oppføring av astronomiske uttrykk som har vore brukt i almanakkar og kalendrar.

Kjelder

Kalendrar
Kant-Laplace-hypotesen

Kant-Laplace-hypotesen er to hypotesar om danninga av solsystemet, sett fram av Immanuel Kant og Pierre Simon Laplace. Desse blir ofte feilaktig slått saman.

Sjå òg
 Nebularhypotesen

Kjelder

solsystemet