alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Elisabeth Aspaker

Elisabeth Aspaker () er ein norsk politikar for Høgre. Frå 2019 er ho fylkesmann i Troms og Finnmark, med tittelen statsforvaltar frå 2021.

Ho var fiskeriminister i regjeringa Solberg frå 16. oktober 2013 til 16. desember 2015 og EØS- og EU-minister i same regjering frå 16. desember 2015 til 20. desember 2016.

Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms i 2005, og ho var vararepresentant i perioden 1993 til 2001.

Aspaker var personleg sekretær for Else Bugge Fougner i Justis- og politidepartementet frå 20. oktober 1989 til 
3. november 1990.
Ho var politisk rådgjevar for Kristin Clemet i Utdannings- og forskningsdepartementet frå 30. oktober 2001
til 18. juni 2004. Ho var statssekretær i Helse- og omsorgsdepartementet frå 18. juni 2004 til 30. september 2005.

Aspaker var fylkesvaraordførar i Troms frå 1995 til 1999.
Ho har vore visepresident i Norges Idrettsforbund og Olympiske Komité.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Stortinget.no - Biografi
 Troms Høyre - Biografi

Norske EØS- og EU-ministrar
Norske fiskeriministrar
Statsrådar i Regjeringa Solberg
Høgrestatsrådar
Statssekretærar i Regjeringa Bondevik II
Statssekretærar frå Høgre
Politiske rådgjevarar frå Høgre
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Troms
Vararepresentantar til Stortinget
Norske idrettsleiarar
Fylkesmenn i Troms og Finnmark
Statsforvaltarar

Folk frå Harstad
Sidensvans

Sidensvans (Bombycilla garrulus) er ein sporvefugl som finst i det nordlege Europa, Asia og Nord-Amerika. Sidensvansen er ein trekkfugl som overvintrar i Nord-Europa. Fuglane trekk lenger mot sør etterkvart som det vert lite bær og frukt. Derfor varierer det kor langt sør dei dreg.

Skildring 

Sidensvansen er om lag 20 cm lang. Hoa og hannen er omtrent like. Fuglen er raudgrå med svart strupe, eit svart band gjennom augene og gul stjertspiss. Han er lett å kjenne på den høge, raudbrune fjørtoppen på hovudet, gilde raude og gule terningar på vengene og stjerten og fin trillande låt. Han er ein selskapeleg fugl. Flukta er rask, og liknar på staren si. 

Lokketonen er kortare eller lengre trille, som ei elektrisk ringeklokke — «ssrrriiii».

Levesett 

Fuglen har reir i tre; av kvistar, mose, skjegglav og strå. Egga er kvitaktige med mørkare punkt og flekkar. Rugetida er på ca.14 dagar. Ungane blir i reiret 15-17 dagar. Hoa og hannen matar med oppgulp. Sidensvansen rugar uregelmessig i furuskogen i Finnmark og sjeldan sørover til Trøndelag, Nordmøre og Hedmark. 

I hekketida lever sidensvansen for det meste av insekt. Om vinteren et han bær og frukt.

Galleri

Bakgrunnsstoff 

 Norsk ornitologisk forening
 Sveriges ornitologiske forening
 Dansk ornitologisk forening
 Miljølære

Fuglar i Noreg
Sporvefuglar
Steinar Strømnes

Steinar Strømnes () er ein norsk fotballspelar på Hamarkameratene (2020).

Han har spelt på Kongsvinger, i forsvar og på midtbanen. Han blei tatt opp frå juniorgruppa i Vålerenga til A-laget til sesongen 2006. Etter lite speletid i 2006, og utleige til Hamarkameratene på våren og Kongsvinger IL Toppfotball hausten 2007, forlenga ikkje Strømnes kontrakten då den gjekk ut 1.12.2007.

Norske fotballspelarar
Kongsvinger-spelarar
Vålerenga-spelarar
Ham-Kam-spelarar
Vinjeøra

Vinjeøra er ei bygd i Heim kommune i Trøndelag. Staden ligg inst i Vinjefjorden. Fram til 1964 var Vinjeøra ein del av Vinje kommune i Sør-Trøndelag, men etter ei kommunesamanslåing har Vinjeøra vore ein del av Hemne kommune. 

Vinjeøra ligg om lag 95 km frå Trondheim og 105 km frå Kristiansund. Europaveg 39 går gjennom staden. Vinjeøra har mest 300 innbyggjarar . Vinjeøra har Bygdemuseet «Bua», Kaféen «E39», og ein matbutikk.

Vinjeøra er utgangspunktet for mange turar langs «Fjordruta» som er Kristiandsund og Omegn Turistforening si rute på Nordmøre.

Busetnader i Heim
Bygder i Trøndelag
Flatåsen

Flatåsen er ein bydel som ligg sørvest i Trondheim kommune og grensar til Bymarka i vest, Huseby og Kolstad i sør, Tiller i aust og Byåsen i nord. Namnet «Flatåsen» kjem frå ein lokal gard som ligg i den nordaustlege luten av Flatåsen. 

Den største barne- og ungdomsskulen i Noreg, Flatåsen skole, ligg på Flatåsen.

Bydelen består hovudsakleg av bustadområde, men har òg noko service- og næringsverksemd, mellom anna fleire matbutikkar, bilverkstad, segldukmakar, bakeri, frisørsalong, brannstasjon og lækjarsenter.

Buområda på Flatåsen heiter:

 Kulsås
 Flatåstoppen
 Kolsåsen
 Høgreina
 Øvre Flatåsen
 Flatåsenget
 Nedre Flatåsen
 Buenget

Flatåsen ligg administrativt i bydelen Lerkendal.

Bydelar i Trondheim
Esther Maria Bjørneboe

Esther Maria Bjørneboe () er ein norsk biletkunstnar. Ho er utdanna ved Kunstskolen i Rogaland og ved SHKS i Oslo. Ho har vore avisteiknar for Klassekampen og for Dagbladet. Samtidig arbeider ho som kunstmålar.

Til grunnlovsjubileet i 2014 gav Noregs Bank ut to minnemyntar utforma av 
Esther Maria Bjørneboe.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
  Esther Maria Bjørneboe sin nettstad
 Esther Maria Bjørneboe frå Listen.no

Norske målarar
Norske teiknarar
Folk frå Bjarkøy
Trondheim kommune

Trondheim kommune (sørsamisk: Tråanten tjïelte) er ein kommune i Trøndelag fylke. Administrasjonssenteret i kommunen er byen Trondheim.

Trondheim kommune omfattar halvøya Byneset i vest, og strekkjer seg ned til osen av elva Gaula i Trondheimsfjorden i sør, og til Jonsvatnet og Ranheim i aust. Kommunen grensar i aust mot Malvik kommune, og i sør mot kommunane Selbu, Klæbu og Melhus. Dei noverande kommunegrensene vart vedtekne i 1. januar 1964, då dei fire nabokommunane Strinda, Tiller, Leinstrand og Byneset vart slegne saman med Trondheim. Ved samanslåinga vart arealet til kommunen utvida frå 41 km2 til 342 km2, og innbyggjartalet vart nesten dobla.

Kommunen er med  innbyggjarar den tredje største kommunen i Noreg.

Kommunevåpen
Kommunevåpenet til Trondheim vart vedteke i 1897 og har utgangspunkt i det gamle byseglet til Trondheim frå 1200-talet. Våpenet har to figurar; den til venstre er ein bispefigur med bispehuve og krumstav, ståande i ei kyrkje, og figuren til høgre er ein konge med krone og skålvekt i handa, som står i ei borg. Vekta figuren held skal symbolisere rettferd. Nedst på våpenet er det plassert tre hovud som skal symbolisere byrådet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Trondheim kommune - Offisielle heimesider

Kommunar i Trøndelag
Vinje i Sør-Trøndelag

Sjå òg Vinje (fleirtyding)

Vinje er ein tidlegare sjølvstendig kommune i tidlegare Sør-Trøndelag fylke, i dag ein del av Hemne kommune.

Frå 1837 var Vinje del av Hemne formannskapsdistrikt. 1. juli 1924 blei staden skild ut som eigen kommune med 716 innbyggjarar. Også Snillfjord blei skilt ut frå Hemne på dette tidspunktet.

1. januar 1964 blei Vinje og Hemne kommunar, saman med området Vestre Heim i Heim kommune, slått saman til éin kommune som blei heitande Hemne kommune. Ved samanslåinga hadde Hemne kommune 576 innbyggjarar.

Tidlegare kommunar i Sør-Trøndelag
Norske kommunar skipa i 1924
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Heim
Geografi i Heim
Vinje (fleirtyding)

Vinje er eit stadnamn og slektsnamn. Det kan visa til:

 Vinje kommune i Telemark fylke
 Vinje i Sør-Trøndelag, ein tidlegare sjølvstendig kommune som no er ein del av Hemne kommune
 Vinje, ein gard på Vinjeøra

Personar med Vinje som etternamn 
 Arne Vinje, politikar
 Arne Vinje, sjakkspelar
 Aasmund Olavsson Vinje, forfattar
 Anders Arnesson Vinje, gardbrukar og stortingsmann

Kyrkjer som heiter Vinje 
 Vinje kyrkje i Telemark – i Vinje i Vest-Telemark
 Vinje kyrkje i Trøndelag – på Vinje i Hemne i Sør-Trøndelag
 Vinje kyrkje på Voss – på Vinje på Voss i Hordaland

Norske stadnamn
Norske slektsnamn
Koala

Koala (Phascolarctos cinereus) er namnet på eit slag bjørneaktige, planteetande pungdyr som lever i tre. Dei er den einaste arten i familien Phascolarctidæ. Dyra et nesten berre eukalyptusblad, som gjev dei all det vatnet og næringa dei treng. Koalaen er òg kjend for å sova mykje, opptil 18 timar kvart døgn.

Skildring 
Koalaer har tett grå pels med kvitleg underside og store hovud med ein lett kjenneleg, stor, svart snute. Ytste tåa på bakfoten er kort og sit på det andre leddet, medan dei to neste er nær samanvaksne, men med skilde klær. På framfoten står første og andre tåa mot dei andre, slik at dyret lett kan gripa og klatra.

Vekta varierer mellom 5 og 14 kg og lengda mellom 60 og 85 cm.

Levesett 
Føda til koalaen er nesten berre eukalyptusblad, noko få andre dyr gjer. Blada er proteinfattige og inneheld ei rekkje vanskeleg fordøyelege stoff. Som dovendyr og vombatar har koalaen eit svært lågt stoffskifte og kviler mykje, 16–18 timar kvart døgn, hovudsakleg ved å sova. Koalaen er berre aktiv nokre timar om natta. 

Dyra lever åleine og lagar få lydar, men under paringstida kan hannen laga ein nasal lyd som ein kan høyra opp mot ein kilometer vekke.

Trugsmål 
Jakt, hovudsakleg for pels, førte til at koalaen nesten var utrydda ved byrjinga av 1900-talet. Dyra forsvann heilt frå South Australia, men er blitt gjeninnførte, og finst no langs heile austkysten av Australia frå nær Adelaide til byrjinga av Cape York-halvøya og innover så langt der veks skog.

Bakgrunnsstoff 

Phascolarctidae
Phascolarctidae

Phascolarctidae er ein pungdyrfamilie av ordenen Diprotodontia. Vombatidae, som inneheld vombatane, er familien med nærast slektskap.

I dag finst berre ein gjenlevande art i familien Phascolarctidae, koalaen. Elles kjenner me til seks utdøydde artar.

Medlemmer 
  Litokoala
 †L. kutjamarpensis
  Koobor
 †K. jimbarrati
 †K. notabilis
  Perikoala
 †P. palankarinnica
 †P. robustus
  Phascolarctos
 P. cinereus - Koala
 †P. stirtoni - Kjempekoala

Bakgrunnsstoff 

Diprotodontia
Kamandjeh

Kamandjeh (persisk skrift ) er eit persisk strykeinstrument, med ein kuleforma lydkasse av tre (ofte morbærtre) og klangbotn av skinn. Instrumentet vert spela med boge og ordet «kamandjeh» kjem frå det persiske ordet kaman, som tyder 'boge'. 

I gamle dagar hadde instrumentet berre tre strengjer, to av silketråd og ein av messing, men i det siste århundre har det vore vanleg med fire metallstrenger. Den gamle typen strekte seg over om lag to oktavar, medan den nye typen går over fire oktavar. Lyden frå kamandjeh er rik på overtonar og kan av og til minna både om lyden til hardingfele og siter, men den er likevel svært annleis. 

Kamandjeh er mykje brukt i klassisk iransk, aserbajdsjansk, turkmensk og usbekisk musikk.

Nokre kjende utøvarar er Ali-Asghar Bahari, Ardeshir Kamkar, Saeed Farajpouri, Mehdi Azarsina og Kayhan Kalhor.

Galleri

Sjå òg 
 Rabab

Strykeinstrument
Persisk musikk
Turkmensk kultur
Aserbajdsjanske musikkinstrument
Usbekisk kultur
Tyrkisk musikk
Kornelius Bergsvik

Kornelius Olai Person Bergsvik () var ein norsk Arbeidarpartipolitikar frå Austrheim, kjend for å ha innført alderstrygda. 

Bergvsik var heradskasserar i Haus kommune og sat som stortingsrepresentant Arbeidarpartiet frå 1928 til 1945. Han var sosialministar frå 1935 til 1936 og finansministar frå 1936 til 1939. Vidare sat han som fylkesmann i Telemark frå 1939 til 1959.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske finansministrar
Norske sosialministrar
Statsrådar i Regjeringa Nygaardsvold
Ap-statsrådar
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Fylkesmenn i Telemark
Folk frå Austrheim
Kjellaug Veivåg Høyvik

Kjellaug Veivåg Høyvik  () var ordførar for Senterpartiet i Askvoll frå 1993 til 2003.

Kjelder 

Ordførarar i Askvoll
Sp-ordførarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Askvoll
Edellauvskog

Edellauvskog er ein rik vegetasjonstype  med stort biologisk mangfald og høg produksjon. Dette er ein varmekrevande vegetasjonstype som i Noreg ofte ligg i sørvendte og solrike lier. Vanlege treslag i edellauvskog er eik, lind, hassel, 
alm, lønn, bøk og ask.

Sjå òg
Temperert lauvskog og blandingsskog

Kjelder

Lauvtre
Skog
Økosystem
Bymarka

Bymarka er eit skogområde vest for Trondheim. Med ei flatevidd på 80 km² er ho den største og samstundes den mest populære utfartsstaden i Trondheim. Bymarka ligg på Byneshalvøya, og er hovudsakleg samansett av Trondheim bymark, Leinstrandmarka og Bynesmarka. 

Området har eit svært variert turterreng – frå tette granskogar via vekslande skog- og myrterreng til snaufjell over tregrensa (om lag 450 moh).

Historie 
Olav Tryggvason gav Bymarka i gåve til innbyggjarane i Trondheim i år 997.

Fredrik von der Lippe, tidlegare sjef for Trondheim Kommuneskogar, lanserte dette slagordet for friluftsbruken av Bymarka: «Her er du alltid velkommen når ingen kan sjå at du har vore der!».

Geografi

Fjell over 400 moh. 
 565 moh. Storheia
 537 moh. Bosbergheia
 492 moh. Litlheia
 463 moh. Stadsheia
 461 moh. Elsetheia
 458 moh. Herbernheia
 446 moh. Vintervasshøgda
 437 moh. Bykleivåsen
 416 moh. Geitfjellet
 415 moh. Hoåsen
 400 moh. Revfjellet

Serveringsstader i Bymarka 
 Skistua
 Elgsethytta
 Grønlia
 Estenstadhytta
 Rønningen
 Lavollen
 Damhaugen
 Sparebank1-hytta

Trondheims geografi
Jo-Bu Mekaniske Verksted AS

Jo-Bu Mekaniske Verksted AS vart stifta i 1947 av trelasthandlar Trygve Johnsen og børsemakar Gunnar Busk og produserte motorsager og andre skogsmaskinar i perioden 1948–1979. Verksemda heldt til på Fagerstrand frå starten og vart flytt til Drøbak i 1953/54.

Det var Gunnar Busk som stod for konstruksjonen av dei fyrste sagene. Den fyrste prototypen vart kalla Primus. Den fyrste serieproduserte saga var «Jo-Bu Senior», som hadde ein Aspen-motor med flottørforgassar. Når saga vart lagt på sida ved felling måtte brukaren rotere forgassaren. Jo-Bu Senior var på 17,5 kg og var berre brukbar til felling og kapping. Neste modell var Junior, som kom på marknaden i 1952. Motoren i Junior vart produsert av Jo-Bu sjølve. Junior hadde òg flottørforgasssar, så forgassaren måtte roterast som på Senior. Men massen var redusert til 10,4 kg. Denne saga vart svært populær og det vart produsert rundt 40 000 Junior-sager. Jo-Bu Tiger, som kom i 1960 vart eit stort framsteg. Ho hadde membranforgassar, så ein slapp plundret med å rotera forgassaren. I 1964 kom Jo-Bu Starlet, som var mindre og lettare enn Tiger. Starlet var lett nok til at ho kunne nyttast til kvisting, noko som førte til auka produktivitet. Men starthuset var plassert på same side som sverdet, så det vart lett fylt opp med sagflis. Sagflisa vart blanda med snø og om ein ikkje fjerna denne blandinga før ein sette frå seg saga om kvelden hende det at det fraus saman til ein solid masse om natta. Dette vart retta opp då M5 kom i 1967. 

Jo-Bu var i lang tid marknadsleiar i Noreg. I siste halvdelen av 1960 og 1970-talet vart det seld mange Jo-Bu-sager i USA. 

Jo-Bu produserte ymse tilleggsutstyr til motorsagene sine. Best kjent er ein propell på ein stamme som konverterte motorsaga til ein påhengsmotor. Denne vart produsert både til til Jo-Bu Senior og Junior. Det vart òg produsert eit jordbor til Junior og Tiger. 

Føretaket var seinare kjøpt av Elkem Spigerverket AS. I 1983 vart det seld til Electrolux i Sverige, som la ned produksjonen av Jo-Bu-sager.

Dei ulike modellane 

Spesifikasjonane i tabellen er henta frå . Sagene som er oppførte med 50 cm sverd vart leverte med valfri sverdlengd, men massen som er oppført er for 50 cm lange sverd.

Referansar 

Tidlegare motorsagprodusentar
Norsk industrihistorie
Skipingar i 1947
Jo-Bu motorsager
Lajla Mattsson Magga

Lajla Mattsson Magga () er ein sørsamisk barnebokforfattar og leksikograf. Ho er busett i Kautokeino. Magga er framforalt kjend for i lag med Knut Bergsland å stå bak Sørsamisk-norsk ordbok, seinare etterfylgt av si eiga Norsk-sydsamisk ordbok, men ho har også gjeve ut sørsamiske barnebøker og eventyr, og ein sørsamisk grammatikk i lag med Ole Henrik Magga.

Bibliografi 

 Bergsland, Knut og Lajla Mattsson Magga 1993: Åarjelsaemien-daaroen baakoegærja Sydsamisk-norsk ordbok. Iđut 1993. Bokhylla
 Magga, Lajla Mattsson 1984: Govne-boetske / saemiegielese. Tana: Jår'galæd'dji
 Magga, Lajla Mattsson 1984: Maahke ryöknie = Máhtte rehkenasta Tana: Jår'galæd'dji
 Magga, Lajla Mattsson 1984: Daate lea Piere Tana: Jår'galæd'dji
 Magga, Lajla Mattsson 2009: Norsk-sydsamisk ordbok — Daaroen-åarjelsaemien baakoegærja. Iđut 2009.
 Magga, Ole Henrik og Lajla Mattsson Magga 2012: Sørsamisk grammatikk. Davvi Girji 2012.

Kjelder 

 Fødselsdato nemnt i artikkel om Ole Henrik Magga på snl.no. Forfattar: Odd Mathis Hætta.

Svenske leksikografar
Samiske språkforskarar
Folk frå Kautokeino
Øvre Sirdal kommune

Øvre Sirdal kommune var ein tidlegare kommune i Vest-Agder som blei etablert då Sirdal kommune blei delt i 1905. Den nedste delen av Sirdalen fekk namnet Tonstad kommune.

I 1960 blei dei to kommunane slått saman igjen, tillagt bygda Haughom frå Bakke, og fekk på ny namnet Sirdal kommune.

Tidlegare kommunar i Vest-Agder
Sirdal kommune
Aurora

Aurora var i romersk mytologi gudinne for morgongryet. Namnet hennar er brukt som kvinnenamn og om naturfenomenet polarlys.

Gudinna 
Aurora var ei ung gudinne som fornya seg sjølv kvar morgon og reid over himmelen med bod om at dagen kom. Ho hadde ein ektemann, Tithonus, som opphavleg var døyeleg. Aurora bad Zevs om å gjera han udøyeleg, men gløymde å be om at han skulle få evig ungdom, derfor ende Tithonus opp med å aldrast i all æve.

Gudinna var syster til sola og månen og mor til dei fire vindane.

Ho kan liknast med Eos i gresk og Usjas i vedisk mytologi.

Namneberarar 

 Aurore Tisell, svensk forfattar
 Aurore Clément (f. 1945), fransk skodespelar
 Aurora Brønstad (f. 1967), norsk veterinær og forskar
 Aurora Aksnes (f. 1996), norsk songar og låtskrivar

Annan bruk av namnet 
 Me finn att namnet i aurora borealis og aurora australis, andre namn for nordlys og sørlys.
 Aurora Leigh er ein roman frå 1856 av Elizabeth Barrett Browning.

Morgon
Solgudar
Romerske gudar
Kvinnenamn
Førenamn av latinsk opphav
Nils Nilsson Skum

Nils Nilsson Skum () er ein av dei best kjende svenske samiske kunstnarane. Skum etterlet seg over 3000 teikningar, alle med motiv frå reindrift og tradisjonell samisk liv. Han arbeidde òg med tradisjonelt samisk sløyd, som til dømes knivar med fine mønster, og skulpturar. 

Foreldra hans, Nils Thomasson Skum og Margareta Nilsdotter, dreiv med rein, og Nils Nilsson blei fødd under flytting frå Kautokeino til Gällivare. Han sjølv arbeidde òg for det meste med reindrift. Som kunstnar var han heilt sjølvlært. Frå 1893 var han gift med Helena Kuhmunen.

På 1930-talet hadde den store reinflokken til Skum krympa mykje etter nokre vanskelege år då mykje rein døydde av svolt. Han slo seg då ned i Sjisjkasvare for å verta kunstnar på heiltid. Der innreidde han eit atelier med elektrisk ljos frå sitt eige vindkraftverk. I 1937 vart bileta til Skum utstilte på verdsutstillinga i Paris. Etter dette vart bileta hans kjende av ein vidare krins. Året etterpå vart om lag hundre av teikningane hans utgjeve i boka Sáme siida (Samebyen). Bileta vart forklåra for dei som ikkje er kjent med reindrift og samisk kultur. 

Skum døydde i Sjiska i Gällivare. Boka Valla renar, som kom ut fyrst etter at han var død, tek for seg tradisjonell reindrift i ord og bilete, slik Skum hadde opplevd det. Ernst Manker var redaktør for begge bøkene.

Mange av verka til Skum er i dag å finna på Nordiska Museet i Stockholm, hjå Gällivare kommune og hjå LKAB i Kiruna.

Bakgrunnsstoff 
 Nordiska Museet sin omtale av Skum  
 Sami art.

Kjelde 
 Omsett frå svensk Wilipedia.

Skum, Nils Nilsson
Svenske kunstnarar
Nordsamar
Arbeide prost

Uttrykket å arbeide prost (utt. å arbæi’ prost) blir bruka på nordmøring når ein tykkjer at ein eller annan brukar for mykje tid på unyttige ting. Det ville til dømes vera å arbeide prost om ein bruka tid på å skjera ut eit fint mønster på grov arbeidsreiskap.

Nordmøring
Uttrykk
Santiago

Santiago de Chile er hovudstaden og den største byen i Chile. Dei lovgjevande styresmaktene i landet møtest likevel i Valparaíso, som ligg i nærleiken.

Byen ligg i den midtre dalen i Chile, i Región Metropolitana de Santiago, og har 5 278 044 innbyggjarar (2009), rundt ein tredel av alle chilenarar. Heile byområdet har i følgje same folketeljinga 6 910 000 innbyggjarar.

Historie 
Santiago blei grunnlagd av Pedro de Valdivia den 12. februar 1541 med namnet Santiago de Nueva Extremadura. Valdivia valde denne staden på grunn av det vennlege klimaet og fordi ein lett kunne forsvara byen.

Klima 
Santiago har eit mildt middelhavsklima med ein relativt varm sommar, der temperaturen kan stiga til 35 °C. Vintrane er fuktige med typiske dagstemperaturar på 15 °C. Gjennomsnittleg nedbør er 360 mm per år.

Folk frå Santiago
Roberto Bolaño (1953–2003). forfattar

Bakgrunnsstoff 

Hovudstader i Sør-Amerika
Byar i Chile
Busetnader grunnlagde i 1541
Inkavegane

Inkavegane i det tidlegare inkariket var eit samanhengande nettverk av vegar med større utstrekning enn noko anna vegnett på det prekolumbiske søramerikanske kontinentet. Vegnettet vart konstruert for å knyte saman regionane i inkariket med senteret i riket, Cuzco. Dei strekte seg frå provinshovudstaden i nord, Quito, ned til der den moderne byen Santiago no ligg i sør. I Andesfjella går vegane opp i høgder over 5000 meter over havet. Den totale lengda av vegane er ca. 22 530 km og nettet gjev tilgjenge til eit territorium på meir enn tre millionar km².

Det var menneske som gjekk på vegane, ofte saman med lama pakkdyr for å bere gods. Jamvel om det ikkje fanst ridedyr eller vogn for å transportere varer før conquistadorane kom kunne transporten vere effektiv.  Utanom godstransport var meldingsformidling ein viktig funksjon for vegane. Ei melding kunne flyttast så langt som 242 kilometer per dag, det gjekk føre seg ved at chasqui lauparar sprang med stafettvekslingar. Mediet for meldinga var quipu, kan hende vart òg munnlege meldinger nytta. 

For å gje husly til folk som reiste og for chasquis, fanst ca 2 000 gjestehus med jamne mellomrom langs vegane. Desse husa sytte òg for matforsyningar og vatn og her var innhegningar for lamaene. Matvarer som ein kunne lagre var mais, tørka potetar — chuño — og tørka lamakjøtt. Frukttre ved gjestehusa kunne gje fersk frukt.

Dei viktigaste vegstykka 
Inkavegane var bygd for å integrere heile riket til ei eining. Nettet var sett saman av fire hovudstrekningar: 
 Frå Cuzco til Quito ( Ecuador ) og Pasto ( Colombia ) 
 Frå Cuzco til Nazca i det sentrale Peru og langs kysten nord til Tumbes kor grensa mellom Peru og Ecuador ligg i dag.
 Frå Cuzco til Chuquiabo ( Bolivia ) 
 Frå Cuzco til Arica og Atacama ( Chile ), med forgreining til Río Maule (Chile) og til Tucumán ( Argentina ).
Cápac Ñan var namnet på hovudleia frå Quito gjennom Cuzco til Tucumán og hadde ei lengd på ca 5 200 km. Her gjekk vegen over pass på meir enn 5000 moh. Kystvegen på ca 4000 km gjekk parallelt langs Stillehavet og det var mange tverrvegar for samanknyting med Cápac Ñan.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på artiklane «Inca road system» frå  og «Caminos del Inca» frå  den 3. april 2006

Inkariket
Samferdsle i Sør-Amerika
Vegar