alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Girls Aloud

Girls Aloud er ei britisk popgruppe med fem unge jenter som medlemmer – Nadine Coyle, Kimberley Walsh, Nicola Roberts, Cheryl Cole og Sarah Harding. Gruppa blei til i samband med ein talentjakt i reality-programmet Popstars: The Rivals i 2002, der det blei vald ut ei gutegruppe og ei jentegruppe som så skulle tevla om kven sin singel som selde best. Girls Aloud vann tevlinga og fekk platekontrakt med Polydor. 

Girls Aloud blei ei svært populær britisk gruppe med ei uavbroten rekke med seksten singlar som gjekk inn på Top 10-lista, fire plater som selde til platina, og over 4,6 millionar platesal berre i Storbritannia.

Diskografi

Album 
 2003: Sound of the Underground
 2003: Sound of the Underground (gjenutgjeving)
 2004: What Will the Neighbours Say?
 2005: Chemistry
 2006: The Sound of Girls Aloud
 2007: Bring Your Pumps

Singlar 
 2002: «Sound of the Underground» (høgaste listeplassering i England: 1)
 2003: «No Good Advice» (høgaste listeplassering i England: 2)
 2003: «Life Got Cold» (høgaste listeplassering i England: 3)
 2003: «Jump» (förekommer i filmen «Love Actually) (høgaste listeplassering i England: 2)
 2004: «The Show» (høgaste listeplassering i England: 2)
 2004: «Love Machine» (høgaste listeplassering i England: 2)
 2004: «I'll Stand By You» (høgaste listeplassering i England: 1)
 2005: «Wake Me Up» (høgaste listeplassering i England: 4)
 2005: «Long Hot Summer» (høgaste listeplassering i England: 7)
 2005: «Biology» (høgaste listeplassering i England: 4)
 2005: «See The Day» (høgaste listeplassering i England: 9)
 2006: «Whole Lotta History» (høgaste listeplassering i England: 6)
 2006: «Something Kinda Ooooh» (høgaste listeplassering i England: 3)
 2006: «I Think We're Alone Now» (høgaste listeplassering i England: 4)
 2007: «Walk This Way» (med Sugababes for Comic Relief) (høgaste listeplassering i England: 1)
 2007: «Sexy! No, No, No...
 2007: «Call the Shots''

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Britiske musikkgrupper
Musikkgrupper skipa i 2002
Musikkgrupper frå 2000-talet
Brit Award-vinnarar
Den gylne middelvegen

Den gylne middelvegen er ein filosofisk leveregel som går ut på at ein verken bør ha for mykje eller for lite av det gode. Han er særleg utbreidd i gresk filosofi, og ein viktig del av etikken til Aristoteles.

Leveregelen finst i fleire utgåver og er kjent allereie frå tidleg gresk litteratur. Han er mellom anna eit hovudmoment i soga om Ikaros, der faren Daidalos gjev Ikaros venger og oppmodar han om å følgja den midtre vegen, mellom sjøsprøyten og varmen frå sola. Ikaros lytta ikkje til faren, men flaug oppover mot sola, som smelta voksen som heldt vengene hans saman.

Sjå òg 
 Den gylne regelen, ein ganske annan leveregel

Filosofi
Åshild Hauan

Åshild Hauan () var ein norsk butikkarbeidar, politikar og embetsmann frå Velfjord i Nordland.

Hauan arbeidde i butikkar for Rana Samvirkelag frå 1961 til 1981. Hausten 1981 vart ho vald til stortingsrepresentant frå Nordland for Arbeidarpartiet. Etter to attval og tolv år på Stortinget fekk i 1993 stillinga som Fylkesmann i Nordland. Ho var då den første kvinnelege fylkesmannen i Noreg, ein posisjon ho hadde til 26. september 2007.

Hauan døydde i Bodø, 76 år gammal.

Stortingetsverv

Presidentskapet 
 1985–1989: President i Odelstinget

Stortingskomitear 
 1981–1985: Medlem i Sosialkomiteen
 1985–1989: Medlem i Justiskomiteen (1985–1986) og Forbrukar- og administrasjonskomiteen (1986–1989), varamedlem i Kontrollkomiteen (1985–1986)
 1989–1993: Medlem i Samferdselskomiteen og Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen (1990–1993)

Bakgrunnsstoff 
 Stortinget.no – Biografi

Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Folk frå Brønnøy
Fylkesmenn i Nordland
Velfjord

Velfjord er ei bygd i Brønnøy kommune. 

Velfjorden var tidlegare ein kommune i Nordland fylke, frådelt Brønnøy kommune 1. oktober 1875. Kommunen hadde ved etableringa 1 162 innbyggarar. 1. januar 1964 vart Velfjord, som da hadde 1 380 innbyggjarar, slått saman med Brønnøy, Brønnøysund og Sømna samt delar av Bindal kommunar til den nye Brønnøy kommune. 1. januar 1977 vart Brønnøy kommune delt i Sømna og Brønnøy kommunar. 

Kommunen markerte seg ved stor oppslutning rundt alternative politiske strøymingar. Ved stortingsvala i 1936 og 1949 fekk Samfundspartiet 42,0 % og 40,2 % av røystene i kommunen. På 1950-talet markerte området seg med uvanleg mange militærnektarar, og mange velfjordingar vart dømde til fengsel på grunn av militærnekting. Ved stortingsvalet i 1961 nådde Sosialistisk Folkeparti 46,9 %. 

Velfjord utgjer saman med Tosen eit sokn i Sør-Helgeland prosti.

Bygda har namn etter fjorden, som ligg nord for bygdesenteret Hommelstø.

Referansar 

Bygder i Nordland
Historie i Brønnøy
Geografi i Brønnøy
Tidlegare kommunar i Nordland
Norske kommunar skipa i 1875
Norske kommunar nedlagde i 1964
Velfjorden

Velfjorden er ein fjord i Brønnøy og Vevelstad kommunar i Nordland fylke. Han strekkjer seg 31 km søraustover til Tarmaunbotnet i enden av Langfjorden. 

Fjorden har ei rekkje sidefjordrar, som Okfjorden, Storfjorden, Lislbørja, Storbørja, Sørfjorden, Heggfjorden og Langfjorden. 

Velfjorden har innløp mellom Hornneset i Brønnøy i vest og Sørodden i Vevelstad i aust. Ved Hornneset ligg Horn og frå her går det ferje over fjorden til Anddalsvågen som ein del av Fylkesveg 17. Ved Okneset går Okfjorden nordaustover, medan Storfjorden går nordaustover eit stykke lenger sør ved Røyrvikodden. Eit stykke lenger inn i fjorden deler han seg i fleire greiner. Ei halvøy stikk nordover i fjorden med Sørfjorden på vestsida og Heggfjorden på austsida. Inst i Heggfjorden ligg Hommelstø, medan Velfjord ligg inst i Sørfjorden. 

Aust for halvøya ligg Børjeneset og her går Lislbørja austover på nordsida, medan Storbørja ligg på sørsida. Mellom innløpa til Storbørja i aust og Heggfjorden i vest held Velfjorden fram sørover som Langfjorden. 

Riksveg 76 går langs delar av vestsida av fjorden.

Fjordar i Nordland
Geografi i Brønnøy
Geografi i Vevelstad
Båtførarprøven

Båtførarprøven er ein frivillig teoretisk prøve i grunnleggande sjømannskap som viss ein består han gjev Båtførarbeviset.
Dette gjev ingen formelle rettar, men enkelte forsikringsselskap gjev lågare premie på båtforsikring viss ein har teke prøven, og det kan tenkast at prøven blir obligatorisk i Noreg i framtida. Prøven kan takast ved skular eller på Internett. Sidan 2007 har det kosta 405 kroner å ta han, mot tidlegare 200.

Krav 
Pensumet til båtførarprøven inneheld mellom anna ei innføring i lanterner, sjømerke, sjøvegsreglane, nødprosedyrar, knopar og stikk, navigasjon og generelt sjømannsskap.

Til prøven skal kandidaten kunna

 sjøkart og kartarbeid 
 kunna setja kurs, rekna ut fart, tid og distanse
 ha god kunnskap om kartsymbol, merkesystem, fyr, lykter, kursar og kursrettingar.
 lovar og reglar
 ha kunnskap om lanterner, lydsignal og reglar om vikeplikt.
 nødsignal
 ha kunnskap om signal og flagg.
 tryggleik
 kjenna til kva utstyr ein skal ha om bord, nødprosedyre og VHF.
 nødsituasjonar
 korleis ein løyser situasjonar med mann over bord, kunnskap om førstehjelp, hjartekompresjon, redningsutstyr, brann og nyttige telefonnummer.

Båtliv
Sjøfart
Geir Pollestad

Geir Pollestad (), oppvaksen ved Nærbø, er ein norsk jurist og politikar for Senterpartiet. Han var frå september 2007 politisk rådgjevar for Åslaug Haga i Olje- og energidepartementet. Han kom frå stilling som politisk rådgjevar i Kommunal- og regionaldepartementet, der han hadde arbeidd frå januar 2007.

Geir Pollestad er utdanna jurist ved Universitetet i Bergen og har tidlegare studert økonomi og administrasjon ved Høgskolen i Stavanger. Han har vore aktiv i Senterungdommens landsforbund og sat frå 2001 til 2003 som politisk nestleiar. Frå 2003 til 2005 var han visepresident i Nordiska Centerungdommens Förbund som representant for Senterungdommen. 

Ved Stortingsvalet i 2005 var Pollestad tredjekandidat for Hordaland Senterparti.

Bakgrunnsstoff 
 Politisk rådgjevar Geir Pollestad på http://www.regjeringa.no
 

Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Politiske rådgjevarar frå Sp
Statssekretærar i Regjeringa Stoltenberg II
Statssekretærar frå Sp
Norske juristar
Folk frå Hå
Objektiv

Sjå òg objektivitet.

Eit objektiv er eit røyr med to eller fleire linseelement som er montert på eit kamera. Det har som oppgåve å bryta lysstrålane som blir sende mot kameraet frå motivet slik at dei teiknar eit bilete på filmen.

Fotografilinser
Sally Ride

Sally Kirsten Ride () var ein amerikansk astronaut. I 1983 vart ho den første amerikanske kvinna i verdsrommet. Det hende på STS-7 om bord i romferja Challenger. Før det hadde Sovjetunionen alt sendt ut to kvinnelege kosmonautar, Valentina Tereshkova i 1963 og Svetlana Savitskaya i 1982.

Ride har som den einaste personen vore med i underøkingskommisjonane for både Challenger og Columbia ulykkene.

Bakgrunnsstoff 
 Biografi hjå NASA

Kvinner i historia
Romfararar frå USA
Kvinnelege romfararar
Folk frå Los Angeles
Norsk-amerikanarar
Kvotering

Kvotering eller positiv diskriminering er ein teknikk som blir brukt for å prøva å utjamna samfunnsforskjellar mellom grupper, på grunnlag av til dømes kjønn, etnisitet eller kaste. Ein kvoterer ved å reservera ein del plassar for den underrepresenterte gruppa ein ønskjer å hjelpa. Slike ordningar blir kritiserte fordi sjølv om dei hjelper medlemmer av ei gruppe, har ein ikkje oppnådd betringar for heile gruppa.

Kvotering blir brukt i USA under namnet Affirmative Action, for å hjelpa afroamerikanarar, og i India under namnet Reservations, for å hjelpa lågstatuskastar. I Noreg bruker ein kjønnskvotering ved stillingsutlysingar og tilsetjingar innan yrke der eitt kjønn er overrepresentert.

Diskriminering
Drama

Eit drama (frå gresk δράμα (drama), ‘handling’) er eit litterært stykke formidla av ein eller fleire skodespelarar gjennom tale, rørsler og ulike effektar. Dei kan bruka monologar eller dialogar til å uttrykka seg. Drama blir gjerne framført på teater, som skodespel, men kan også finna stad utandørs, som film, høyrespel eller anna. Drama høyrer til litteratursjangeren dramatikk. 

Omgrepet blir også brukt om skodespelarkunst og -teori, som i utdanningsprogrammet «Musikk, dans og drama», og om valdsame hendingar, som «eit våpendrama».

Nokre døme på drama er skodespela til Henrik Ibsen og filmar av Steven Spielberg.

Sjå òg
Dramatikar 
Dramaturgi 
Komedie
Tragedie
Melodrama

Kjelder

Litteratursjangrar
Landbruksmaskin

Landbruksmaskinar er maskiner som vert nytta innan landbruk og femner om:
 Jordbruksmaskin
 Hagebruksmaskin
 Skogsmaskin

Sjå òg 
 Jordbruksreiskap
 Hagebruksreiskap 
 Landbruk
 Jordbruk
 Hagebruk
 Skogbruk
 Anleggsmaskin
 Kommunalmaskin

Landbruksmaskinar
Landbruk
Mekanisering
Jordbruksreiskap

Jordbruksreiskapar er landbruksreiskapar som vert nytta innan jordbruk, som spade, grev, høygaffel, rive og så bortetter.

Sjå òg 
 Jordbruksmaskin
 Landbruksreiskap

Bakgrunnsstoff
Hagebruksreiskap

Hagebruksreiskapar er maskinar og reiskapar som vert nytta innan hagebruk, som motorhakker, sprøyteutstyr og anna.

Motorhakker 

Motorhakker er små sjølvgåande jordfresar. Dei liknar mykje på ein tohjulstraktor, men er ofte mindre og sjølv om mange av dei kan nyttast med anna reiskap er dei ikkje like fleksible som ein tohjulstraktor. Til gjengjeld er dei billigare. Motorhakker har liten motor, så arbeidet går ikkje så fort. Men dei er lettare å koma til med under frukttre og rundt buskar enn større maskinar. Føraren går etter maskina og styrer med eit styre. Fresen er montert i bakkant av maskina, under styret.

Motorslåmaskinar 
Motorslåmaskinar har òg mykje til felles med tohjulstraktorar, men som motorhakker er dei spesialmaskinar, lage med ei oppgåve i sike: å slå gras. Knivstonga er montert fremst på maskina og føraren går etter og styrer med eit styre. I motsetnad til grasklipparar kan motorslåmaskinar kan nyttast i tjukt gras, slik at ein slepp å slå så ofte.

Grasklipparar 

Grasklipparar finst i mange storleikar, frå små muskeldrivne klipparar til store sjølvgåande maskinar. Ein vanleg type er sjølvgåande klipparar med ein liten bensinmotor, der føraren går etter maskina. I parkar og større hagar og plener er det vanleg å nytta større sjølvgåande maskinar, der føraren sit på maskina.

Grastrimmarar 
Grastrimmarar har eit roterande nav med to utstikkande plastsnorer som knusar graset. Dei vert nytta der det er ein ikkje kjem til med grasklipparar.

Hekksakser 

Hekksakser kjem i mange variantar. Både handsakser og elektriske sakser vert nytta.

Hagesprøyter 

Hagesprøyter kjem i mange fasongar, frå små handoperert sprøyter til store traktormonterte sprøyter for sprøyting av frukttre. Ein plass mellom desse har ein bærbare hagesprøyter med motor, som oftast ein liten bensindriven totaktsmotor. Traktormonterte sprøyter kan vera vanlege åkersprøyter, der bommen er erstatta med eit munnstykke.

Vasspreiar 

Ymse typar vasspreiarar vert nytta inn hagebruk. Den vanlegaste typen har roterande munnstykke som vert drive av vasstrykket.

Lauvblåsar 

Lauvblåsarar vert nytta for å blåsa saman lauv og anna rusk om hausten. Berbare lauvblåsarar er ofte monterte i ein meis for at dei ikkje skal vera for tunge å bera på. Dei vert vanlegvis drivne av ein liten bensinmotor.

Sjå òg 
 Hagebruk
 Jordbruksreiskap
 Skogsreiskap
 Skogsmaskiner

 
Reiskapar
Mons

Mons [//] (nederlandsk og tysk: Bergen) er ein kommune og by i den belgiske provinsen Hainaut (Vallonia).

Kommunen Mons inkluderer dei tidlegare kommunane Ciply, Cuesmes, Flénu, Ghlin, Harmignies, Harveng, Havré, Hyon, Jemappes, Maisières, Mesvin, Nimy, Nouvelles, Obourg, Saint-Denis, Saint-Symphorien, Spiennes og Villers-Saint-Ghislain.

Kjende personar frå Mons 
 Gilles Binchois
 Jacques Du Brœucq
 Orlando di Lasso
 Charles Plisnier

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Belgia
Byar i Belgia
Busetnader grunnlagde på 600-talet
Jonny Halberg

Jonny Halberg () er ein norsk forfattar og dramatikar fødd på Jørstadmoen ved Lillehammer, seinare busett på Jeløya i Moss. 

Halberg har studert ved Forfattarstudiet i Bø. Han var medredaktør av tidsskriftet Vagant i 1998. Romanane hans er omsett til fleire språk.

Bibliografi 
«Overgang til tertiær» (novelle, 1989) 
«Gå under» (novelle, 1992)  
Trass (1996) 
Flommen (2000)  
En uskyldig tid (2002)
Gå til fjellet (2004) 
Tvillingen (2006)
All verdens ulykker (2007)
En norsk tragedie (2010)
1983 (2012)

Drama 
Budbringeren – filmmanus (1998) (saman med Pål Sletaune)
Amatørene – filmmanus (2001) (saman med Pål Sletaune)

Prisar og utmerkingar
Sult-prisen 1998
P2-lytternes romanpris 2000, for Flommen
Kritikerprisen 2000, for Flommen
Språklig samlings litteraturpris 2001

Bakgrunnsstoff
 NRK: lydfiler med Jonny Halberg
 Jonny Halberg i NRK Forfatter
 Jonny Halberg  i Dagbladet Forfatter

Forfattarar frå Oppland
Forfattarar frå Østfold
Norske forfattarar
Sult-prisen
P2-lytternes romanpris
Folk frå Lillehammer
Vinnarar av Kritikerprisen
Kommunalmaskin

Kommunalmaskinar er maskiner som vert nytta for arbeids som snørydding, avfallshandsaming, kloakkhandsaming, osb. Grunnen til at denne typen maskinar vert kalla kommunalmaskinar kjem at det ofte er kommunane som utfører eller står ansvarlege for denne type arbeid.

Sjå òg 
 Anleggsmaskinar
 Lastebil
 Landbruksmaskinar

Kommunalmaskinar
Valentina Teresjkova

Valentina Vladimirovna Teresjkova () er ein tidlegare sovjetisk kosmonaut og den første kvinna til å vitje verdsrommet. Det skjedde då ho den 16. juni 1963 vart skoten opp med romkapselen Vostok 6. Romferda hennar varte i 2 dagar, 22 timar og 50 minuttar.

Teresjkova vart fødd i landsbyen Maslennikovo i Jaroslavl oblast.

Merknadar

Sovjetiske romfararar
Kvinner i historia
Kvinnelege romfararar
Det indiske subkontinentet

Det indiske subkontinentet er ei stor halvøy på det eurasiske kontinent som ligg på den indiske plata og ut i Indiahavet. Den politiske og kulturelle regionen Sør-Asia dekker subkontinentet, men er noko større.

Den indiske plata var opphavleg eit frittståande kontinent som skilde lag frå Madagaskar for rundt 90 millionar år sidan og dreiv langsamt mot Asia. Det møtte den eurasiske plata for mellom 50 og 55 millionar år sidan, eit møte som skapte det tibetanske platået og fjellkjeda Himalaya. Den indiske plata driv framleis nordaustover med ein fart på fem cm i året. Sidan den eurasiske plata berre driv nordover med farten to cm i året, blir Himalaya-fjella framleis pressa høgare.

Av landa som høyrer til subkontinentet ligg Bhutan, India, Nepal, delar av Afghanistan, Bangladesh og Pakistan på jordskorpa, øyar som Sri Lanka ligg på kontinentalsokkelen, medan øygrupper som Maldivane ligg på havbotnplata.

Indiske subkontinentet
Sør-Asia
Jordskorpeplater
Nyíregyháza

Nyíregyháza (rumensk Mestecăneşti) er ein by nordaust i Ungarn, og hovudstad i fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg. Byen har opp under 120 000 innbyggjarar og er den sjuande største i landet og ein av dei viktigaste i Nord-Ungarn.

Historie 
Nyíregyháza vart først nemnd i 1209, men då berre som Nyír (som tyder «bjørk»). Ei kjelde frå 1326 nemner at byen då hadde ei kyrkje, og hadde fått det andre namnet, «egyház» (som tyder «kyrkje», eller bokstavleg 'eit hus'). På midten av 1400-talet hadde han 400 innbyggjarar. Under den osmanske okkupasjonen på 1500-talet vart Nyíregyháza forlate og ført busett igjen i 1630- og 1640-åra.

Etter den ungarske sjølvstendekrigen leia av prins Frans Rákóczi II voks folketalet i byen. Dei fleste nye busetjarane kom frå Slovakia. I 1786 fekk Nyíregyháza rettar til å halde fire marknadsdagar årleg, og på denne tida var byen den største i fylket med 7 500 innbyggjarar. Tidleg på 1800-talet var Nyíregyháza rik nok til å kjøpe seg fri frå sine føydale herrar, familiane Dessewffy og Károlyi. I løpet av desse velståande åra fekk byen eit nytt rådhus, eit sjukehus, fleire skular og ein restaurant nær innsjøen Sóstó («Saltsjøen»).

Innbyggjarane av byen tok aktivt del i den ungarske revolusjonen og sjølvstende krigen 1848-1849, og etter revolusjonen vart slått ned på og stogga vart mange av innbyggjarane fengsla, mellom anna borgarmeisteren Márton Hatzel.

På andre halvdel av 1800-talet vart Nyíregyháza meir og meir urbanisert og i 1876 vart byen fylkessete i Szabolcs (som i dag er ein del av det større fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg). I 1858 fekk Nyíregyháza jernbane og fleire nye bygningar vart bygd, inkludert eit telegrafkontor, hovudpostkontoret og teateret. I 1911 stod sporvognsnettet ferdig.

Etter dei mange rettssakene og prøvingane etter den første verdskrigen var Nyíregyháza under rumensk okkupasjon i ti månadar. Mellom dei to verdskrigane feira byen 100-årsjubileum etter frigjevinga frå dei føydale herrane.

Under den andre verdskrigen vart meir enn 6 000 av jødane i byen deporterte og 2 000 andre innbyggjarar vart sende til russiske arbeidsleirar (malenky robot). Fleire bygningar vart øydelagd, inkludert Status Quo-synagogen. I dag er frontveggen bevart og ein del av den jødiske gravplassen i Nyíregyháza. Her ligg mellom anna storrabbi Joseph Leifer gravlagd. Han er son av den verdskjende rabbien Mordachai av Nadvorna, og han slo seg ned i Nyíregyháza etter den første verdskrigen.

Frå 1960-åra utvikla byen seg raskt og i dag er Nyíregyháza ein av dei mest velståande byane i Ungarn. Han er både eit utdanningssenter og ein populær turistdestinasjon. Mange kjem til dei musikalske hendingane og festivalane i byen, særleg haustfestivalen «Nyírségi Ősz».

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nyíregyháza» frå ,  den 27. september 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Ungarn
Fylkeshovudstadar i Ungarn
Szabolcs-Szatmár-Bereg
Hassan El Fakiri

Hassan El Fakiri () er ein norsk tidlegare fotballspelar fødd i Temsaman i Marokko som mellom anna spelte for Sportsklubben Brann og det norske landslaget.

El Fakiri kom til Brann frå Lyn i 2000, men vart seld frå Brann etter berre to månader til fordel for Monaco. Seinare har han vore innom mellom anna den tyske klubben Borussia Mönchengladbach. Etter at kontrakten gjekk ut våren 2007, signerte El Fakiri 25. juli 2007 igjen for Brann.

Fotnotar 

Norske fotballspelarar
Brann-spelarar
Rosenborg-spelarar
Lyn-spelarar
Nordmenn av marokkansk opphav
Kecskemét

Kecskemét (utt. Ketsjkemet) (kroatisk Kečkemit, Kečkemerac) er ein by sentralt i Ungarn. Med om lag 110 000 innbyggjarar er han den åttande største byen i landet og fylkeshovudstad i Bács-Kiskun.

Kecskemét ligg halvvegs mellom Budapest og Szeged, 86 km frå begge to, og nesten like langt frå dei to store elvane i landet, Donau og Tisza.

Historie 
Dei første spora etter menneske i nærleiken av byen er om lag fem tusen år gamle. Sarmatianarar invaderte området i det 1. hundreåret fvt. Frå byrjinga av 1200-talet var det sju landsbyar med om lag 200-300 innbyggjarar rundt ei kyrkje, men dei vart alle øydelagd under den mongolske invasjonen av Ungarn. 

Kecskemét låg langs ei av dei viktige handelsrutene og vart ein toll- og handelsstad. Ein av Ludvig den store sine dokument nemner han som ein by i 1368. Utviklinga til Kecskemét nøyt godt av plasseringa si og han vart ein marknadsby. 

Byen vart erobra av osmanarane, men vart verna ved at dei betalte skatt direkte til pashaen i Buda. 

Dyreavl var ei viktig næring for Kecskemét og nesten 30 000 kyr beita på den nesten 2 000 km² store sletta som byen låg på. Mot slutten av 1700-talet var denne næringa mindre viktig då produksjon av vin tok seg opp etter at store delar av landet hadde vorte råka av sjukdom på vindruene som øydela vingardane. I 1870-åra vart det oppretta store vinplantasjar rundt byen som vart hovudnæringa til Kecskemét. I denne perioden vart hovudplassen, rådhuset, fleire palass og handelshus bygd. 

Den raske utviklinga stoppa opp i samband med den økonomiske krisa i verda i 1929-33, etterfølgt av den andre verdskrigen og det nye politiske systemet etter krigen. Utviklinga til Kecskemét vart blokkert på slutten av 1950-åra og fleire nye landsbyar vart danna ut frå område som tidlegare høyrte til byen. I 1950 vart byen fylkeshovudstad i det største fylket i landet, Bács-Kiskun.

Bakgrunnsstoff 
 Luftfoto av Kecskemét
 Historie

Kjelde 

Byar i Ungarn
Fylkeshovudstadar i Ungarn
Bács-Kiskun
Fri keisarby

Ein fri keisarby (tysk freie Reichsstadt) var i Det tysk-romerske riket ein by som var direkte underlagt keisaren, i motsetnad til dei fleste andre byane som vart styrt av ein hertug eller kurfyrste. For det meste innebar keisarstyret berre at byane betalte ei årleg avgift til keisaren, elles var dei i praksis sjølvstendige bystatar. Frie byar vart òg sjølvstendig representert i Riksdagen til Det tysk-romerske riket. 

I 1800 var 51 byar rekna som frie keisarbyar. I 1803 oppheva Riksdagen sjølvstendet til alle utanom seks — Hamburg, Augsburg, Nürnberg, Lübeck, Bremen og Frankfurt am Main. I 1805 mista Augsburg statusen gjennom Pressburgfreden, i 1806 skjedde det same med Nürnberg og Frankfurt am Main gjennom Rhinforbundet, og under Napoleonskrigane kom dei tre gjenståande frie keisarbyane under fransk styre. Etter Napoleonskrigane fekk Lübeck, Bremen og Hamburg igjen sjølvstendet sitt. Under samlinga av Tyskland i 1870 vart dei med i det tyske riket som eigne delstatar. Lübeck vart i 1937 fråtatt sjølvstyret sitt av nazistane. Dei to siste byane, Hamburg og Bremen, er framleis eigne forbundsland i forbundsrepublikken Tyskland, noko som er ein arv etter statusen deira som fri keisarby.

Bystatar
Det tysk-romerske riket