Juni Dahr

Juni Vibeke Dahr () er ein norsk skodespelar. Ho har arbeidd både med mellomaldertematikk, Henrik Ibsen sin dramatikk og med moderne eksperimentteater.

Utdanning 
Juni Dahr har utdanning frå Statens Teaterhøgskole. For året 1980-1981 blei ho tildelt statleg utdanningsstipendium til å gjennomføra studium ved Grotowski's Laboratory Theater i Polen. For å vidareutvikla seg som skodespelar og scenekunstnar studerte ho i 1986 film og teater ved New York University og ved Actors Studio i New York under Shelly Winters. I 1989 mottok ho eit Fullbright fellowship for å arbeid med prosjektet Female Legends.

Karriere 
Etter end skodespelarutdanning ved Teaterhøgskulen i Oslo var Juni Dahr i 12 år tilsett ved Den Nationale Scene i Bergen. Ho deltok òg i film og i Fjernsynsteatret, men frå slutten av 1980-talet valde ho å lausriva seg frå institusjonsteatra, og tok steget til å bli uavhengig skodespelar.

Teateroppsetningar 
Juni Dahr si førestilling Joan of Arc – Vision through Fire hadde premiere i Los Angeles i 1988, og har seinare vore oppført på turnear i USA, Russland, Skandinavia og elles i Europa. I 1992 laga NRK ei fjernsynsforestilling over forestillinga. Stykket om Jeanne d’Arc blir framleis spelt på førespurnader dersom omgjevnaden passar.

Ibsen Women – Put an Eagle in a Cage hadde premierar i New York og Los Angeles i 1990, og har seinare vore spelt i USA, Europa, India, Pakistan, Bangladesh, Latin-Amerika, Russland, Kina og Skandinavia. Forestillinga blei òg vist under den første Delhi Ibsen Festival den 18. desember 2008.

I 1994 blei Juni Dahr i høve av Dei olympiske vinterleikane på Lillehammer beden om å skapa ei førestilling over Sigrid Undset sin mellomalderroman Kristin Lavransdatter. Med Kristin Lavransdatter har ho seinare turnert i Noreg og i USA, og stykket er òg vore framført i Roma. I 1995 blei denne forestillinga dessutan filmatisert for video.

Med sitt eige ensemble spelte Juni Dahr sjølv hovudrolla som Nora i Et dukkehjem av Henrik Ibsen i leigegardskomplekset Wessels gate 15 på Norsk Folkemuseum. Førestillingane blei spelte i sommarsesongane 2006 og 2008. Leilegheita var frå museet si side allereie innredet etter Ibsens sceneanvisninger. Forestillinga blei òg framført under Stockholms kulturfestival i perioden 12. til 16. august i ei tilsvarande leilegheit i Fjällgatan 34 på Södermalm i Stockholm.

Juni Dahr har mellom anna spelt hovudrolla i oppsetning av Merete Wiger-dramaet Tilfellet Harriet Grinde i 1986.

På film og fjernsyn 
I 1990 medverka ho i Roar Skolmen sin dramafilm Lucifer - sensommer gult og sort, som Cylindia Volund i Bent Hamer sin film Eggs (1995), og som «dame i parken» i Hans Petter Moland sin dramafilm Kjøterane til kjærleiken (1995) basert på Peter Tutein sin roman Larsen.

Saman med systera, filmregissøren Eva Dahr, har ho laga to kortfilmar, Dolce Vita, der ho spelar ein kvinneleg skopussar, og Troll.

Juni Dahr har òg medverka i rollen som Benedicte Holst i krimserien  Farlig yrke på NRK fjernsynet i 1976, ein serie som heldt fram suksessen med privatetterforskarane Helmer & Sigurdson. Tjue år seinare, vinteren 1996, deltok ho i ein ny krimserie for NRK-TV om den alkoholiserte privatetterforskeren Vilhelm Thygesen, skapt av forfattarern Jon Michelet.

Juni Dahr medverka òg i den dansken-norske thrilleren Mørkets Øy (1997) og svenske Trolösa (2000), som var regissert av Liv Ullmann.

På plate 
 Opplesar på Håkon Austbø si innspeling av Olav Anton Thommessen sitt melodrama Edda-Da, Aurora ACD 4991 (1995)

Stiftelsen Visjoner 
Ho oppretta 8. mars 1988 Stiftelsen Visjoner, som er engasjert både innanfor teater og film. Juni Dahr er den kunstneriske leiaren til stiftinga, medan Marianne Roland er tilsett som produsent. Stiftinga skal òg vera ein kunstnarisk verkstad der ulike kunstnarar kan få vera med på å utvikla samspel og nye sceniske uttrykk.

 Jeanne d’Arc – Visjon gjennom eld.
 Ibsen Women – put an eagle in a cage.
 Ibsen Kvinner – Sett ei ørn i bur.
 Kristin Lavransdatter.
 Kassandra
 Et Dukkehjem i Wessels gate 15.
 Markens Grøde
 Hei Hauge – Dialog med Olav H. Hauge

Film/TV 
 Døden i gatene (1970)
 Farlig yrke (1976) (TV movie) Benedicte Holst 
 Blackout (1986) Stella
 Dolce vita (1989) (kortfilm) Skopusseren
 Lucifer Sensommer – gult og sort (1990)
 Troll (1991) (kortfilm)
 Eggs (1995) Cylindia Volund
 Kjærlighetens kjøtere (1995) Kvinne i parken
 Thygesen (1996) (TV movie) Vera Christophersen
 Mørkets øy (1997) Wenche Bymoen
 Trolösa (2000) Margareta
 Propp og Berta (2001) (dokkefilm) stemmen til heksa

Utmerkingar 
 1991 – mottok Juni Los Angeles Drama Critics' Award for Ibsen Women
 1993 – vinnar av San Francisco Critics' Award for si tolking av Ellida Wangel i Henrik Ibsens The Lady from the Sea. 
 1995 – Ibsenmedaljen, delt ut av Skien kommune
 2000 – Grenseløs kommunikasjon, ein kulturpris delt ut av Telenor
 2005 – Oslo bys kulturpris

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Juni Dahr» frå ,  den 17. april 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Visjoner – Juni Dahrs personlege nettsider

Norske skodespelarar
Folk frå Oslo