alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1. divisjon fotball for menn 1985

1. divisjon 1985 starta 29. april og slutta 13. oktober.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 2. divisjon. Det vart gjeve to poeng for siger og eitt poeng for uavgjort.

Serien vart avgjort i siste serierunde, i kampen mellom Rosenborg og Lillestrøm på Lerkendal Stadion. Lillestrøm hadde leia serien sidan fjerde runde, men Rosenborg låg berre eitt poeng bak då det stod att éin kamp. Rosenborg vann 1–0 føre 28 569 tilskodarar, noko som framleis er tilskodarrekorden på Lerkendal, og vann serien med eitt poeng.

I kampen mellom Rosenborg og Bryne vart 7 000 tilskodarar sleppt inn gratis på Lerkendal, fordi ein var redd for at folk skulle verte skadd i køane utanfor. Kampen hadde 18 000 betalende tilskodarar.

Endeleg tabell

Toppskårarar
 23 mål:
  Jørn Andersen, Vålerengen
 18 mål:
  Odd Johnsen, Mjøndalen
 14 mål:
  Cato Holtet, Kongsvinger
 11 mål:
  Arve Seland, Start
  Joar Vaadal, Lillestrøm
  Trygve Johannessen, Brann
  Paul Folkvord, Bryne
 10 mål:
  Sverre Brandhaug, Rosenborg
  Gøran Sørloth, Rosenborg
 9 mål:
  Tom Sundby, Lillestrøm

Kvalifisering
Tromsø – Sogndal 1–0
Sogndal – Moss 0–2
Moss – Tromsø 0–1

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1. divisjon fotball for menn 1985» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Slutttabell
Kampoppsett
Toppscorarar 

1. divisjon fotball for herrar (nivå 1)
Fotball i Noreg i 1985
1. divisjon fotball for menn 1986

1. divisjon fotball for herrar 1986 starta 27. april og slutta 19. oktober.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 2. divisjon.

Dette var siste året det vart gjeve to poeng for siger.

Endeleg tabell

Toppscorarar
 12 mål:
  Arve Seland, Start
 11 mål:
  Freddy Ørbeck, Mjøndalen
 10 mål:
  Arne Larsen Økland, Bryne
 9 mål:
  Sten Glenn Håberg, Lillestrøm
  Odd Johnsen, Mjøndalen
  Paul Folkvord, Bryne
 8 mål:
  Paal Fredheim, Vålerengen
 7 mål:
  Jan Åge Fjørtoft, Ham-Kam
  Tore Kallstad, Strømmen
  Sverre Brandhaug, Rosenborg
  Egil Johansen, Vålerengen

Kvalifisering
Drøbak/Frogn – Vidar 1–2
Tromsø – Drøbak/Frogn 2–0
Vidar – Tromsø 0–1

Tabell

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1. divisjon fotball for menn 1986» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Slutttabell
Kampoppsett
Toppscorarar

1. divisjon fotball for herrar (nivå 1)
Fotball i Noreg i 1986
1. divisjon fotball for menn 1987

1. divisjon 1987 starta 2. mai og slutta 10. oktober.

Det vart spelt 22 rundar, og for første gong vart det gjeve tre poeng for siger. Serien vart vunnen av Moss som vann seriefinalen i Molde med 2-0.

De to nedste laga (Mjøndalen og Start) rykte direkte ned, medan laget som enda på 10. plass (Ham-Kam) spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 2. divisjon (Djerv 1919 og Lyn). Djerv 1919 gjekk sigrande ut av kvalifiseringa og rykte opp til 1. divisjon 1988.

For første og einaste gong vart uavgjorte kampar avgjort på straffesparkkonkurranse. Laget som gjekk sigrande ut av denne fekk to poeng, medan taparen fekk det vanlege uavgjortpoenget. Den lengste straffesparkkonkurransen vart spelt 2. september (runde 19) då Mjøndalen slo Brann 12-11 etter at det stod 1-1 ved full tid. Bryne spelte færrast straffesparkkonkurranser, berre éin, medan Rosenborg spelte flest, med elleve.

Innføringa av ekstrapoeng fekk ikkje noko å seie i tetstriden, heller ikkje for dei to laga som rykte direkte ned. Det laget som tente mest på den nye regelen var Tromsø, som tok sju ekstrapoeng og ville falle frå 6. til 10. plass utan disse. Ham-Kam ville då ha berga plassen, medan Tromsø måtte ha spelt kvalifisering.

Endeleg tabell

Toppscorarar
 18 mål:
  Jan Kristian Fjærestad, Moss
 11 mål:
  Cato Holtet, Kongsvinger
 10 mål:
  Jan Åge Fjørtoft, Ham-Kam
 9 mål:
  Andre Nieuwlaat, Rosenborg
  Geir Henæs, Moss
  Børre Meinseth, Bryne
 8 mål:
  Carsten Bachke, Moss
  Arne Larsen Økland, Bryne
 7 mål:
  Sten Glenn Håberg, Lillestrøm
  Arnfinn Engerbakk, Kongsvinger
  Gøran Sørloth, Rosenborg
  Kjetil Rekdal, Molde
  Jan Berg, Molde

Kvalifisering
Lyn – Djerv 1919 0–1
Hamarkameratene – Lyn 1–1
Djerv 1919 – Hamarkameratene 3–0

Tabell

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1. divisjon fotball for menn 1987» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
rsssf.no
Slutttabell
Kampoppsett
Toppscorarar

1. divisjon fotball for herrar (nivå 1)
Fotball i Noreg i 1987
1. divisjon fotball for menn 1988

1. divisjon 1988 starta 30. april og slutta 9. oktober.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 2. divisjon.

Endeleg tabell

Toppskårarar
 14 mål:
  Jan Åge Fjørtoft, Lillestrøm
 10 mål:
  Stig Norheim, Bryne
  Jan Kristian Fjærestad, Moss
  Kjetil Rekdal, Molde
  Jostein Flo, Molde
  Lasse Opseth, Sogndal
  Sverre Brandhaug, Rosenborg
  Gøran Sørloth, Rosenborg
 9 mål:
  Eivind Arnevåg, Vålerengen
 8 mål:
  Jahn Ivar Jakobsen, Rosenborg
  Dag Arnesen, Kongsvinger

Kvalifisering
Start – Hamarkameratene 2–1
Hamarkameratene – Bryne 2–1
Bryne – Start 1–3

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1. divisjon fotball for menn 1988» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Ligatabell
Kampoppsett
Toppscorarar

1. divisjon fotball for herrar (nivå 1)
Fotball i Noreg i 1988
1. divisjon fotball for menn 1989

1. divisjon 1989 starta 29. april og slutta 8. oktober.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 2. divisjon.

Endeleg tabell

Toppscorarar
 18 mål:
  Jahn Ivar Jakobsen, Rosenborg
 13 mål:
  Karl Petter Løken, Rosenborg
 12 mål:
  Jostein Flo, Molde
 11 mål:
  Stein Berg Johansen, Fotballklubben Mjølner
 10 mål:
  Kjell Jonevret, Viking
  Mike McCabe, Tromsø
 9 mål:
  Frank Strandli, Start
  Dag Riisnæs, Kongsvinger
 8 mål:
  Atle Torvanger, Brann
  Gøran Sørloth, Rosenborg
  Petter Belsvik, Molde

Kvalifisering
15. oktober:  Vålerengen – Djerv 1919 1–0
18. oktober:  Djerv 1919 – Hamarkameratene 2–0
21. oktober:  Hamarkameratene – Vålerengen 2–2

Tabell

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1. divisjon fotball for menn 1989» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Ligatabell
Kampoppsett
Toppscorarar

1. divisjon fotball for herrar (nivå 1)
Fotball i Noreg i 1989
1. divisjon fotball for menn 1990

1. divisjon 1990 starta 28. april og slutta 7. oktober.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 2. divisjon.

Dette var siste året det øvste nivået i norsk herrefotball var kjent som «1. divisjon».

Endeleg tabell

Toppscorarar
 20 mål:
  Tore André Dahlum, Start
 17 mål:
  Jahn Ivar Jakobsen, Rosenborg
 13 mål:
  Mike McCabe, Tromsø
 12 mål:
  Halvor Storskogen, Strømsgodset
  Petter Belsvik, Molde
 11 mål:
  Per Hilmar Nybø, Brann
 9 mål:
  Kjell Jonevret, Viking
 8 mål:
  Roger Nilsen, Viking
  Alf Kåre Tveit, Viking
  Sten Glenn Håberg, Start
  Gøran Sørloth, Rosenborg

Kvalifisering
  -  5-1
  -  1-3
  -  2-0

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1. divisjon fotball for menn 1990» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Ligatabell
Kampoppsett
Toppscorarar

1. divisjon fotball for herrar (nivå 1)
Fotball i Noreg i 1990
Tippeligaen 1991

Tippeligaen 1991 starta 27. april og slutta 13. oktober. Dette var første året eliteserien i fotball vart kalla Tippeligaen.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 1. divisjon.

Endeleg tabell

Toppskårarar
 12 mål:
  Karl Petter Løken, Rosenborg
 11 mål:
  Øystein Neerland, Molde
 10 mål:
  Stein Berg Johansen, Tromsø
 9 mål:
  Morten Pettersen, Start
  Odd Johnsen, Strømsgodset
  Gøran Sørloth, Rosenborg
 8 mål:
  Børre Meinseth, Viking
  Petter Belsvik, Molde
  Halvor Storskogen, Strømsgodset
  Tore André Dahlum, Start

Kvalifisering
12. oktober 1991:  Strindheim – Bryne 0–2
16. oktober 1991:  Brann – Strindheim 1–0
19. oktober 1991:  Bryne – Brann 0–1

Tabell

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tippeligaen 1991» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Ligatabell
Kampoppsett
Toppscorarar
Tippeligaen 1992

Tippeligaen 1992 starta 25. april og slutta 18. oktober.

Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 1. divisjon.

Endeleg tabell

Toppskårarar
 17 mål:
  Kjell Roar Kaasa, Kongsvinger
 16 mål:
  Frank Strandli, Start
 13 mål:
  Tore André Dahlum, Rosenborg
 12 mål:
  Ole Bjørn Sundgot, Molde
  Gøran Sørloth, Rosenborg
 11 mål:
  Stuart McManus, Lillestrøm
  Kenneth Nysæther, Lillestrøm
 9 mål:
  Arild Tønnessen, Start
  Per Ivar Fornes, Mjøndalen
  Stein Amundsen, Lyn
  Jostein Flo, Sogndal

Kvalifisering
11. oktober 1992:  Drøbak/Frogn – Strømmen 2–0
21. oktober 1992:  Strømmen – Hamarkameratene 4–4
24. oktober 1992:  Hamarkameratene – Drøbak/Frogn 2–1

Tabell

Sjå òg
Kvalifisering til Eliteserien i fotball

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tippeligaen 1992» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Ligatabell
Kampoppsett
Toppscorarar
Den antoninske muren

Den antoninske muren var ein romersk forsvarsmur av stein og jord mellom romersk Britannia og Caledonia. Han gjekk tvers over det som i dag er det skotske låvlandet. Muren har namn etter keisaren som gav ordre om å byggja han, Antoninus Pius.

Bygginga byrja i 142 og var fullført i 144. Muren var 60 km lang, og gjekk frå Old Kirkpatrick ved Firth of Clyde til Bo'ness ved Firth of Forth. Han skulle erstatta Hadrians mur, som låg 160 km lenger sør. Det blei oppretta midlertidige fort og leirar nord for muren, men romarane klarte aldri å erobra området som var under piktisk og keltisk kontroll. Muren blei angripen fleire gonger.

Den antoninske muren var svakare enn Hadrians mur, men til å vera eit så stort byggverk fullført på berre to år i utkanten av imperiet var han eit imponerande stykke arbeid. For det meste bestod han av ein fire meter høg jordvoll med ei brei vollgrav på nordsida, og ein veg på sørsida. Det var opphavleg planlagd å byggja eit fort kvar tiande kilometer, med dette blei revidert til kvar tredje kilometer. Totalt blei det reist 19 fort langs muren før han blei gjeven opp.

Etter berre tjue år kom ein fram til at dei militære kostnadene med å halda muren var for høge, og legionane blei trekte tilbake til Hadrians mur i 164. Etter ein serie åtak i 197 vitja keisar Septimius Severus Britannia. Han byrja reparasjonar av muren i samband med eit felttog i dei nordlege delane av provinsen i 208. Romarane heldt muren i berre nokre år etter dette, men gjenreisinga gjorde at nokre seinromerske historikarar også kalla han «den severiske muren».

Det meste av muren er no borte, men seksjonar er synlege ved Bearsden, Kirkintilloch, Twechar, Croy, Falkirk og Polmont.

Kjelder
«Antonine Wall: Overview», historic-scotland.gov.uk
Denne artikkelen bygger på «Den antoninske mur» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff

Romersk Britannia
Skottland
Verdsarv i Storbritannia
Paul Moon

Paul Moon  () er ein newzealandsk historikar og professor ved Auckland University of Technology. Han er ein profilert skribent om historiske og biografiske emne på New Zealand, og har spesialisert seg i historia til in maorifolket, Waitangitraktaten og den tidlege perioden av britisk styre. 

Paul Moon har ein Bachelor of Arts-grad i historie og politiske studiar, ein Master of Philosophy-grad med utmerking, ein Master of Arts-grad med utmerking, og ein doktorgrad i filosofi. Han vart i 2003 innvald som Fellow of the Royal Historical Society ved University College London.

Moon er kjend for studiane sine om Waitangitraktaten, og han har gjeve ut to bøker om dette emnet. Han har også skrive biografiar om guvernørane William Hobson og Robert FitzRoy, og også om høvdingen i Ngā Puhi, Hone Heke. I 2003 gav han ut boka Tohunga: Hohepa Kereopa, ei utgreiing om tohunga (menneske med ulike evner) i iwien Ngāi Tūhoe. Han har òg skrive ein større biografi om Ngā Puhi-politikaren og kotahitanga (leiar for maoriparlament) Hone Heke Ngapua (1869–1909), og skreiv bestseljaren Fatal Frontiers – ei historie om New Zealand i 1830-åra.
I tillegg til å skriva bøker, er Moon ein flittig bidragsytar i nasjonale og internasjonale akademiske tidsskrift innanfor ulike historierelaterte emne.

Moon er for tida professor i historie ved fakultetet Te Ara Poutama (Faculty of Māori Development) ved Auckland University of Technology, der han har undervist sidan 1993, og er sett på som ein av dei økonomisk mest vellukka forfattarane på New Zealand, basert på ein kombinasjon av dei talrike utgjevingane og salet av kvar av bøkene hans.

Kritikk 

Moon sine arbeid har fått kritikk frå somme bokmeldarar. Denne kritikken fell innanfor to kategoriar: Den første tek for seg forfattaren si historiske tilnærming. I fleire av bøkene sine fastslår Moon at han skriv historia sett gjennom augo på dei som deltok på den tida forteljingane fann stad, og ikkje med «den føremonen historikaren har ved å kunna sjå seg attende». Resultatet er at somme av konklusjonane hans skil seg frå det som har vorte avdekt gjennom seinare analysar. Den andre  går på skrivestilen hans – og her er omtalane polariserte. Ein omtale kallar arbeidet hans «overdramatisert og upresist»,

Bibliografi

Referansar 
New Zealand Herald, 27 April 2007
Dominion Post, 27 April 2007
Review in New Zealand Books, March 2007.

Denne artikkelen bygger på «Paul Moon» frå ,  den 5. mai 2013.  
 

Newzealandske historikarar
Newzealandske akademikarar
Newzealandske forfattarar
Newzealandske biografar
Tegners Museum og Statuepark

Tegners Museum og Statuepark er eit kunstmuseum som ligg midt i eit freda hedeområde med lyng og einer sør for Dronningmølle på nordkysten av Sjælland i Danmark, i  Gribskov Kommune. Området er kalla Rusland, og det er fri tilgang til det for ålmenta heile året.

Museet er eit særeige monument over skulptøren Rudolph Tegner (1873-1950), planlagt og oppført av kunstnaren sjølv, opna i 1938, og seinare overdrege til det offentlege. I ein høg, bunkersliknande bygning av betong vert det synt fram ei fast samling av om lag 250 av Rudolph Tegners skulpturar og skulpturutkast i gips, leire, bronse og marmor, og i dei lyngkledde bakkene ikring museumsbygningen er det sett opp 14 av bronseskulpturane hans.

Tegner byrja arbeidet sitt med å kombinere kunst og natur etter å ha kjøpt det sentrale området av Rusland i 1916, der han først plasserte skulpturen 'Kong Ødipus og Antigone.  I 1924 kom skulpturgruppa Kærlighedens Mysterium, som femner om skulpturane Kysset, Hengivenhed og Ofringen, og seinare skulpturane  De tørstige Børn, I Mulmets Skød, Reden og fleire.
 
Rudolph Tegners skulpturar er særs iaugefallande ved sine monumentale former, og provoserte i si tid på grunn av sin storleik og ofte teatralske uttrykk. Han vart møtt med forvirring og motstand i den danske kunstverda, og måtte tole ei offentlig merksemd som skulle komme til å prege heile hans kunstneriske virke. Men han henta seg ny styrke og inspirasjon ved å reise i Hellas, Italia, Spania, Nære Austen, Nord-Afrika og Frankrike mellom dei slaga han måtte utkjempe heime. Den siste parten av livet hadde han vinterbustad og atelier i Frankrike, og han hausta meir heider og ros for arbeida sine her enn i heimlandet.

Tegners kunstinteresse og talent for å skape skulptur vart vekt då han som15-åring kom i kontakt med den antikke kulturen under ei vitjing på Akropolis i Aten i Hellas, og den antikke verda skulle komme til å engasjere og oppta han i hele hans kunstnariske arbeid. Etter kunstutdanning på Kunstakademiet i København budde han i Paris i Frankrike nokre år, der han vart kjent med symbolistisk kunst og art nouveau, og vitja seinare Italia og let seg imponere av Michelangelos verk Dag og natt og Morgen og kveld, som etter hans syn var «gigantiske i Form og Udtryk, tungt hvilende i deres Marmorpragt».

Bakgrunnsstoff
 Internettsidene til Tegners Museum og Statuepark
  Rudolph Tegners Museums Venner 

Kunstmuseum
Rudolph Tegner

Rudolph Tegner () var ein dansk skulptør (bilethoggar), som i første halvpart av 1900-åra var sterkt omdiskutert og møtte stor motstand i heimlandet, men etter kvart kunne hauste heider og ros utanlands, særleg i Frankrike. Han var son av  Signe Elisabeth Puggaard og premierløjtnant, kammerjunker, grosserer og bankdirektør Jørgen Henry August Tegner, og gift i 1911 med kunstmålaren Elna Jørgensen (1889 – 1976), som vart hans viktigaste støttespelar livet gjennom.

Tegners kunstinteresse og talent for å skape skulptur vart vekt då han som 15-åring kom i kontakt med den antikke kulturen under ei vitjing på Akropolis i Aten i Hellas, og den antikke verda skulle komme til å engasjere og oppta han i hele hans kunstnariske arbeid. Han fekk kunstutdanninga si på Det Kongelige Danske Kunstakademi i København, som han fullførte på  2½ år av di han var så teknisk dyktig.  Deretter budde han i Paris i fire år, der han han hadde eit lite atelier, og var saman med andre danske kunstnarar, mellom andre bilethoggararen og keramikaren Niels Hansen Jacobsen (1861-1941), bilethoggaren Jens Lund (1873-1946) og kunstmålar og bilethoggar med meire J.F. Willumsen. I Paris vart han kjent med symbolistisk kunst og art nouveau. Seinare vitja han Italia og let seg imponere av Michelangelos verk Dag og natt og Morgen og kveld, som etter hans syn var «gigantiske i Form og Udtryk, tungt hvilende i deres Marmorpragt».

Rudolph Tegners skulpturar er særs iaugefallande ved sine monumentale former, og provoserte i si tid på grunn av sin storleik og ofte teatralske uttrykk. Han vart møtt med forvirring og motstand i den danske kunstverda, og måtte tole ei offentlig merksemd som skulle komme til å prege heile hans kunstneriske virke. Men han henta seg ny styrke og inspirasjon ved å reise i Hellas, Italia, Spania, Nære Austen, Nord-Afrika og Frankrike mellom dei slaga han måtte utkjempe heime.

I 1898 fekk Rudolph Tegner seg eit atelier på Lemchesvej 6 i Hellerup, som mora hans finansierte oppføringa av. Der budde han saman med systra si, Signe, frå 1904 og fram til han og Elna gifta seg i 1911. Frå 1926 og fram til Tegner døydde, budde ekteparet i eit hus i Meudon utanfor Paris i Frankrike, der Tegner òg hadde atelier.

I 1916 kjøpte Rudolph Tegner det særeigne naturområdet i Rusland ved Dronningmølle mellom Hornbæk og Gilleleje på nordkysten av Sjælland i Danmark. Her fekk han oppførte sit eige museum og mausoleum, Tegners Museum og Statuepark, planlagt av han sjølv, opna i 1938, og seinare overdrege til det offentlege.

Sjå og
Tegners Museum og Statuepark

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Internettsidene til Tegners Museum og Statuepark

Danske bilethoggarar
Folk frå København
Streiffugl

Streiffugl er ei nemning for fuglar som streifer omkring i eit større område. Det blir òg nytta om fugl på avvege, altså utanfor sitt naturlege tilhaldsstad. Omgrepet er nytta i motsetnad til standfugl og trekkfugl.

Sjå òg
 Standfugl
 Trekkfugl
 Stamfugl

Fuglar
Johann Zoffany

Johann Zoffany, også Zoffani eller Johannes Josephus Zauffelij () var ein tysk-britisk målar. Han var den fyrste målaren som portretterte ein engelsk/britisk kongefamilie i ein avslappa atmosfære.

Liv og gjerning
Johann Joseph Zoffany var fødd i Frankfurt am Main. Far hans var byggmeister hos adelsslekta Thurn und Taxis, busett i Frankfurt. Då han var 15 år gammal fekk far hans arbeid hos fyrsten i Regensburg. Han flytta då med far sin til Regensburg; der arbeidde han i verkstaden til målaren Martin Speer. År 1750 fór han til Italia der han var elev hos Agostino Masucci i Roma.

Hausten 1760 reiste Zoffany til London. Der kom han etter ei tid i kontakt med den berømte skodespelaren David Garrick, ein kar som sikra han fleire oppdrag. I hovudsak måla han då bilete frå teaterlivet. Garrick presenterte Zoffany for den dåverande kongen, Georg III, som gav Zoffany i oppdrag å måle den kongelege familien. Zoffany laga då eit bilete forma som eit konversasjonsmåleri, ein bilettype som skildra eliten i samfunnet i selskapleg omgang. Kongen likte måleriet og syrgde same året, 1769, for at Zoffany vart medlem av det nyskipa Royal Academy of Arts.

På 1770-talet, etter at kongen hadde trekt tilbake eit oppdrag der Zoffany også tok med borgarlege figurar i biletet, reiste han til Italia. Størstedelen av tida der budde han i Firenze. Året 1783 la han ut på reise til India. Han budde to år i Lucknow og opplevde stor suksess dei neste åra. I 1789 reiste han tilbake til London som ein rik mann, og døydde der i 1810.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johann Zoffany» frå ,  den 5. mai 2013.  
 

Britiske målarar
Tyske målarar
Paul Klee

Paul Klee () var ein tysk-sveitsisk målar, grafikar og kunstteoretikar. Han arbeidde med mange ulike uttryksformer og varierande stilar, som var inspirert av kunstretningar som ekspresjonisme, kubisme, primitivisme og surrealisme. Ein del av måleria hans kan også ha drag av naivisme.

Liv og gjerning
Klee vart fødd i Münchenbuchsee i kantonen Bern. Mor hans var frå Sveits, faren frå Tyskland. Familien var mykje musikkinteressert og Klee vog ei tid mellom å velje musikk eller biletkunst som karriereveg. I 1899 flytta han til München og byrja kunststudiar, i 1901/02 var han på studiereise i Italia. Etter ei tid i Bern busette hans seg i 1906 i München. Her vart han kjend med Vasilij Kandinskij, Franz Marc og andre avantgardekunstnarar, i 1912 kom han også i kontakt med kunstgruppa Der Blaue Reiter. Klee reiste i 1914 til Tunisia saman med August Macke og Louis Moilliet, der dei opplevde og vart overvelda av det nordafrikanske lyset.

Etter fyrste verdskrigen, då han som tysk statsborgar ein kort periode var ved det tyske flyvåpenet, vart Klee lærar på kunstskulen Bauhaus og frå 1931 på kunstakademiet i Düsseldorf. Etter nazistane kom til makta i 1933 byrja ei offisiell forfylgjing av Klee. Ein monografi over hans verk vart brend på bokbål rundt om i landet. Det statlege Reichskulturkammer stempla kunsten hans som degenerert. Han fekk yrkesforbud som kunstnar, mista lærarstillinga og 102 av kunstverka hans på tyske museum vart beslaglagt. Nokre av desse verka var med i den statlege, propagandistiske kunstutstillinga Entartete Kunst i München. Klee flytta til Sveits og søkte om søkte om sveitsisk statsborgarskap. Straks før dette vart innvilga, døydde han i Muralto i kantonen Ticino.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Paul Klee» frå ,  den 5. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Paul Klee i Store norske leksikon. 

Ekspresjonistiske målarar
Tyske målarar
Sveitsiske målarar
Målarar frå 1900-talet
Tippeligaen 1996

Tippeligaen 1996 starta 13. april og slutta 20. oktober. Det vart spelt 26 rundar. 

Moss, Strømsgodset og Skeid rykte opp frå 1. divisjon til denne sesongen. Etter sesongen rykte Start, Vålerenga og Moss ned til 1. divisjon. Skeid var på mange måtar det laget som overraska mest. Laget kjempa om medalje, men fleire tapte kampar på slutten øydela mykje. 

Kampen mellom  og  8. september enda opphavleg 1-1, men Kongsvinger leverte protest på at Vålerenga hadde brukt Juro Kuvicek. NFF tok protesten til følgje, resultatet vart sett til 0-0, Kongsvinger fekk tre poeng, medan Vålerenga mista sitt eine.

Endeleg tabell

Toppscorarar
Harald Martin Brattbakk, Rosenborg, 28 mål
Egil Østenstad, Viking, 23 mål
Tore André Flo, Brann i 19 mål
Mons Ivar Mjelde, Brann i 19 mål
Petter Belsvik, Stabæk, 18 mål
Geir Frigård, Lillestrøm, 15 mål
Jahn Ivar Jakobsen, Rosenborg, 15 mål
Sigurd Rushfeldt, Tromsø, 15 mål

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tippeligaen 1996» frå ,  den 6. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene: