alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken

Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken eller Aserbajdsjansk SSR var ein sovjetrepublikk i Sovjetunionen.

Før sovjettida 

Aserbajdsjan var ein del av det russiske keisardømet frå 1806-1917, men etter Oktoberrevolusjonen i 1917 proklamerte Aserbajdsjan i med Armenia og Georgia ein del av den kortvarige Transkaukasiske demokratiske sambandsrepublikken. Då republikken vart oppløyst i 28. mai 1918, erklærte Aserbajdsjan sjølvstende som Den demokratiske republikken Aserbajdsjan (ADR). ADR var den førte moderne republikken i den muslimske verda.

I mars 1920 var det opplagt av Sovjet-Russland kom til å gå til åtak mot Baku. Vladimir Lenin sa at invasjonen var berettiga sidan Sovjet-Russland ikkje kunne overleve utan olja frå Baku. Sjølvstendet til Aserbajdsjan varte berre 23 månader før den raude armeen invaderte landet og oppretta Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken den 28. april 1920. Mesteparten av det nyoppretta aserbajdsjanske forsvaret var oppteken av å slå ned eit opprør av armenarar i Karabakh, men aserbajsjanarane overgav seg ikkje lett. Så mange som 20 000 aserbajdsjanske soldatar døydde i motstanden mot den russiske gjenerobringa

Sovjetrepublikk 

13. oktober 1921 signerte sovjetrepublikkane Russland, Aserbajdsjan, Armenia og Georgia ein avtale med Tyrkia kalla Kars-traktaten. Det tidlegare sjølvstendige Nakhitsjevan SSR vart ein sjølvstendig ASSR som ein del av Aserbajdsjan SSR med Kars-traktaten. Armenia fekk derimot regionen Zangezur og Tyrkia gav attende Gyumri (då kjend som Aleksandropol).

Frå 1922 vart Aserbajdsjan ein del av den transkaukasiske sosialistiske sovjetrepublikken. Denne vart oppløyst i 1936 og delt inn i den aserbajdsjanske, den armenske og den georgiske sosialistiske sovjetrepublikken i 1936. Aserbajdsjansk SSR fekk no utbetra infrastruktur, utdanningssystem og industri som fylgje av statushevinga. Men som fylgje av at jordbruket skulle gjerast kollektivt, vart fleire tusen armenske bønder deportert frå 1930-åra og utover. Aserbajdsjansk SSR vart aldri okkupert under andre verdskrigen.

Nytt sjølvstende 
Etter glasnost, som vart starta av Mikhail Gorbatsjov, auka sivil uro og etniske stridar i forskjellige området av Sovjetunionen, mellom anna Nagorno-Karabakh, ein region i Aserbajdsjan SSR. Uroa i Aserbajdsjan som oppstod då Moskva ikkje gjorde noko i denne alt opphissa konflikten, førte til rop om sjølvstende og lausriving, noko som enda med Svart januar i Baku. Seint i 1990 fjerna Øvste sovjet i Aserbajsjan SSR orda «sovjetisk sosialistisk» frå namnet sitt og tok flagget til Den demokratiske republikken Aserbajdsjan som sitt eige statsflagg. Den 18. oktober 1991 godtok øvsterådet i Aserbajdsjan sjølvstendeerklæringa som vart stadfesta av ei landsdekkane folkeavstemming i desember 1991, då Sovjetunionen vart offisielt oppløyst.
Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken tok slutt hausten 1991.

Kjelder 

 av Alf Schønhardt, Trond Smith-Meyer og Gunnar Filseth. Henta inn 26. august 2012.

Fotnotar 

 
Tidlegare sovjetrepublikkar
Aserbajdsjansk historie
Nedleggingar i Aserbajdsjan i 1991
Kommunisme i Aserbajdsjan
Valtétsi

Valtétsi (gresk Βαλτέτσι) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Valtétsi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Valtétsi 917 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 75 innbyggjarar.

Referansar 

Valtetsi
Valtetsi
Valtetsi
Korýthio

Korýthio (gresk Κορύθιο) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Korýthio inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Korythio
Korythio
Stenó

Stenó (gresk Στενό) er ein landsby i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Stenó var hovudsete i den tidlegare kommunen Korýthio, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Steno
Levídi

Levídi (gresk Λεβίδι) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Levídi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Levídi 3 094 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 025 innbyggjarar.

Referansar 

Levidi
Levidi
Levidi
Mandínia

Mandínia (gresk Μαντίνεια) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Mandínia inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Mandinia
Mandinia
Nestáni

Nestáni (gresk Νεστάνη) er ein landsby i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Nestáni var hovudsete i den tidlegare kommunen Mandínia, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Nestani
Skirítida

Skirítida (gresk Σκιρίτιδα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Skirítida inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Skiritida
Skiritida
Vlakhokeraséa

Vlakhokeraséa (gresk Βλαχοκερασέα) er ein landsby i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Vlakhokeraséa var hovudsete i den tidlegare kommunen Skirítida, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Vlakhokerasea
Tejéa

Tejéa (gresk Τεγέα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Tejéa inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Tejea
Tejea
Stádio

Stádio (gresk Στάδιο) er ein landsby i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Stádio var hovudsete i den tidlegare kommunen Tejéa, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Stadio
Fálanthos

Fálanthos (gresk Φάλανθος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Fálanthos inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Falanthos
Falanthos
Daviá

Daviá (gresk Δαβιά) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Daviá var hovudsete i den tidlegare kommunen Fálanthos, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.

Referansar 

Davia
Kulturhistorisk leksikon

Kulturhistorisk leksikon er eit digitalt leksikon med over 1900 kulturhistoriske artiklar frå Sogn og Fjordane. 

I Kulturhistorisk leksikon finn ein artiklar om materielle og immaterielle kulturminne, historiske hendingar, arkivsaker, kyrkjer, personar og anna. Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane står bak tenesta, men artikkelforfattarane er frå heile fylket og har ulik bakgrunn. Kvar artikkel inneheld tekst, foto og kjeldereferansar.

Kjelder
 Kulturhistorisk leksikon

Oppslagsverk tilgjengelege på Internett
Historie i Sogn og Fjordane
Per Håland

Per Håland () var ein norsk journalist og redaktør.

Bakgrunn
Per Håland kom frå Høyanger i Sogn og Fjordane. Foreldra var Andreas Gullakson Håland (1889-1963) og Sofie Persdotter Øyra (1891-1951). Per fekk i 1932 påvist infeksjon i beinet. Han vart operert for ostiomylit, og var i mange år liggjande sjuk.
Håland gifta seg i 1952 med Ingrid Idstad.

Journalist og redaktør
Si fyrste journalistiske erfaring fekk Håland mot slutten av 1930-talet som korrespondent for Sogn og Fjordane og freelancar for Høyanger Avis. 1947 fekk han jobben som redaktør i Fjordabladet i Nordfjord. Deretter gjekk karrierevegen vidare til VG (1948-1951). Seinare vart han redaktør i Vest Agder (1951-1952) og etter det politisk redaktør i Varden (1952-1954).

Men det var fyrst og fremst som redaktør i Gula Tidend i Bergen, der han vart tilsett i 1954, at Per skaffa seg eit namn  som bladmann. I vel 25 år styrte han denne tradisjonsrike nynorskavisa, ofte i blest og hardt vêr. Med ein sylskarp penn fekk Per snøgt eit namn som bladstyrar, og Gula Tidend vart lagt merke til utover den tradisjonelle lesarkrinsen.

Andre interesseområde
Håland hadde ei glødande interesse for teater. Det er blitt hevda at han melde fleire premierar på Det Norske Teatret enn nokon annan kritikar. I tillegg var han ein av initiativtakarane til det som skulle bli Hordaland Teater.

Per Håland hadde òg eit sterkt engasjement for nynorsksaka og ungdomslagsarbeid. I tillegg var han aktiv i politikken. Nokre år fungerte han til dømes som fylkessekretær for Venstre i Sogn og Fjordane.

Bibliografi
  75 år : eit liv i strid for fridom og norskdom, bygdenorsk kulturarv og norsk bondereising på fullnorsk målgrunn, 1979, Gula Tidend, Bergen

Kjelder

Arkiv
SFF-2004011 Håland, Per (arkivkatalog på Arkivportalen)

Referansar

Bakgrunnsstoff
 Grepstad, Ottar. Viljen til språk : ei nynorsk kulturhistorie . - Oslo. : Samlaget , 2006 - 317 s.
 Per Håland (SNL)
 Per Håland (NRK fylkesleksikon)

Norske journalistar
Målfolk
Folk frå Høyanger
Brannvakta

Brannvakta eller Brannvakten ligg i Karl Johans gate 11 ved Oslo domkyrkje og er bygd i tilknyting til Basarane som omkransar arealet attmed austparten av domkyrkja. Brannvakta er reist i upussa raud tegl  i nyromantisk stil i åra 1854–1856. Arkitekt var Christian H. Grosch som òg har teikna Basarane.

Tidlegare var det gravlund rundt domkyrkja med fire gravkapell ut mot det som fekk namnet Karl Johans gate i 1852, akkurat denne korte strekninga blei kalla Kirkebakken.Brannvakta blei bygd der familiane Collett og Leuch hadde hatt kapell. Dei gravlagde vart flytta til krypten i kyrkja og brannvesenet nytta kapellet til sprøytehus.

Brannkorpset på 35 mann og ein overbrannmeister flytta inn på 1860-talet. I 1861 vart det oppretta eit yrkesbrannkorps, inntil da var det eit reint borgarkorps og alle borgarar hadde plikt til å gjere teneste. 

Brannvakta var hovudbrannstasjon i Oslo fram til 1939. 

Fram til 1902 hadde brannkorpset utkikkspunkt på døgnbasis frå tårnet i domkyrkja. Tårnet på Brannvakta vart nytta til å tørke vasslangane.

Lokala blir no nytta som sokneprestkontor for prestane ved domkyrkja. Bygninga er freda.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Knut Are Tvedt (red): Oslo byleksikon, Kunnskapsforlaget 2010, ISBN 978-82-573-1760-7
Oslo sentrum
Freda bygg i Oslo
Christian H. Grosch
Kulturminne i Oslo
Byggverk ferdigstilt i 1850-åra
Bygard

Ein bygard er ein større bygning i ein by eller ein bygning som er typisk for urban busetnad i urbane strøk. Bygardar inneheld typisk leilegheitar som husstandar kan eiga eller leiga. Husbanken definerer bygard eller leigegard som samanhengjande blokker som ofte er del av eit kvartal eller ein karré.

Sjå òg
Gråbeingard

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Bustader
Høghus
Byar
Emilia Mitiku

Emilia Mitiku () er ein svensk songar.

Diskografi

Album
Big Big World (1999) 
Emilia (2000) 
Små ord av kärlek (2007)
My World (2009)
I Belong to You (2012)

Fotnotar 

Svenske songarar
Baluster

Baluster (frå latin (etter gresk) balaustium, 'granatepleblome', gjennom fransk balustre) er ein vertikal stolpe i eit rekkverk eller på eit møbel. Fleire balustrar med ei handlist som saman dannar eit rekkverk til trapp, terrasse, gesims og liknande blir kalla balustrade. Balustrar er typisk laga av stein, treverk eller metall, men kan også vera av andre materiale.

Balustrane oppstod som miniatyrsøylar og blei laga slik i mellomalderen og tidlegrenessansen, men blei etterkvart gjevne utbuktande former med fasongar som flasker eller kuler. Seinare er dei blitt laga i mange ulike former, både avrunda, med skarpe kantar, med utskjeringar og liknande.

Biletdøme

Kjelder

Baluster (14. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 24. januar 2014.

«Baluster», Nordisk familjebok (Uggleupplagan. 2. Armatoler - Bergsund), runeberg.org

Bakgrunnsstoff

Bygningsdetaljar
Pynt
Barybreen

Barybreen er ein isbre som flyt vest og ut i Jacobsen Bight på Sør-Georgia, sør for Christophersenbreen. Isbreen skjer gjennom den lengste sedimentøre rekkja på øya, frå Christophersenbreen til Cape Darnley. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1982 etter Thomas de Bary, ein av dei første direktørane i Compañía Argentina de Pesca frå 1904.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bary Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Bertrabbreen

Bertrabbreen er ein liten isbre ved enden av Gold Harbour, ved austenden av Sør-Georgia. Han vart kartlagt av Den andre tyske antarktisekspedisjonen i 1911–12, under Wilhelm Filchner, og vart namngjeven av han etter general von Bertrab, sjefskvartermeister i den tyske generalstaben og sjefslandmålar, som leia ekspedisjonen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bertrab Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Bogenbreen

Bogenbreen er ein liten isbre på nordsida av Drygalskifjorden mellom Trendall Crag og Hamilton Bay, ved søraustenden av Sør-Georgia. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1979 etter Arne Bogen, ein norske selfangar som arbeidde på Sør-Georgia etter 1950. Han var kaptein på selskuta «Albatross» og stasjonsformann i Grytviken.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Isbrear på Sør-Georgia
Stader i Antarktis kalla opp etter nordmenn
Briggsbreen

Briggsbreen er ein isbre mellom Mount Worsley og The Trident sentralt på Sør-Georgia, som flyt nordvest og ut i Murray snømark. Han vart kartlagt som ein isbre som flyt ut i enden av Possession Bay i 1929 av kapteinløytnant John M. Chaplin i Royal Navy (1888–1977). Chaplin var landmålar ombord på RRS «Discovery» under Discovery Oceanographic Expedition i 1925–1927, og vart seinare sjef for den hydrografiske undersøkinga på Sør-Georgia, 1928–30.

Briggsbreen vart kalla opp etter matrosen A.C. Briggs, på RRS «Discovery» i 1925–27 og eit medlem av landmålingsgruppa til Chaplin i 1928–30. I løpet av South Georgia Survey i 1955–1956 vart det komplekse isbre- og snømarkområdet sør for Possession Bay for første gong kartlagd i detalj, og Briggsbreen vart plassert på kartet på ny.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Briggs Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Brøggerbreen

Brøggerbreen er ein isbre som er 13 km lang, og som flyt vestover i sørlege delen av Undine South Harbour på sørkysten av Sør-Georgia. Namnet finst på eit kart av professor Olaf Holtedahl, ein norsk geolog som undersøkte Sør-Georgia i 1928, og er truleg kalla opp etter professor Waldemar Brøgger, ein norsk geolog og mineralog som var stortingsrepresentant 1900–09.

Kjelder 

Isbrear på Sør-Georgia
Stader i Antarktis kalla opp etter nordmenn
Brunoniabreen

Brunoniabreen er ein isbre som flyt aust til enden av Sunsetfjorden i Bay of Isles på Sør-Georgia. Han vart kartlagt i 1912–13 av amerikanske ornitolog og naturforskar Robert Cushman Murphy, som vitja Sør-Georgia ombord på selskuta «Daisy» frå New Bedford i Massachusetts under kaptein Benjamin D. Cleveland. Murphy kalla breen opp etter hans almamater Brown University. «Brunonia» er ei latinisert form av namnet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Brunonia Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Buxtonbreen

Buxtonbreen er ein isbre som flyt nordaust mellom Heaneybreen og Cookbreen, på nordkysten av øya på Sør-Georgia, like sør for Mount Skittle. Fronten av Buxtonbreen ligg i Saint Andrews Bay. Buxtonbreen ligg nær Rossbreen, som er ei grusstrand som er att etter at breen trekte seg attende. 

Buxtonbreen vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1987 etter tre medlemmar av Buxton-familien: Major Aubrey Leland Oakes Buxton (Baron Buxton av Alsa), Pamela Mary Birkin (baronesse Buxton av Alsa) og dottera deira Lucinda Catherine (Cindy) Buxton i FRGS som vitja Sør-Georgia i mars 1982.

Plante- og dyreliv
Det er ein hekkeplass for kongepingvin nær enden av Buxtonbreen ved Saint Andrews Bay. Denne fuglekolonien har meir enn 100 000 pingvinar. På grunn av den lange yngletida er kolonien alltid okkupert.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Buxton Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Bilete av Saint Andrews Bay 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Christensenbreen i Sør-Georgia

Christensenbreen er ein isbre som er 7,5 km lang, og som flyt sør til den austlege delen av Newark Bay på sørkysten av Sør-Georgia. Han vart kartlagt av South Georgia Survey i perioden 1951–57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Chr. Fred. Christensen, ein norske skipsingeniør som i lag med skipseigar H.G. Melsom, var den første til å løyse det praktiske problemet med å bygge ein bedding på eit kvalkokeri då «Lancing» vart ombygd i 1925.

Kjelder 

Isbrear på Sør-Georgia
Stader i Antarktis kalla opp etter nordmenn
Christophersenbreen

Christophersenbreen er ein isbre som er 15 km lang, og som flyt vest og ut i Jacobsen Bight på sørkysten av Sør-Georgia. Han vart kartlagt av South Georgia Survey i perioden 1951–57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Pedro Christophersen, ein av dei første direktørane i Compañía Argentina de Pesca som dreiv kvalfangststasjonen i Grytviken i meir enn 50 år frå starten i 1904.

Kjelder 

Isbrear på Sør-Georgia
Stader i Antarktis kalla opp etter nordmenn
Claytonbreen

Claytonbreen er ein liten isbre som flyt nord langs Murphy Wall og ut i Sunsetfjorden i Bay of Isles på Sør-Georgia. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Roger A.S. Clayton, ein geolog i British Antarctic Survey som arbeidde i området, 1972–74.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Clayton Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Cookbreen i Sør-Georgia

Cookbreen er ein isbre som flyt nord-nordaustover til Saint Andrews Bay på nordkysten av Sør-Georgia. Han vart namngjeven av den tyske gruppa under Det internasjonale polaråret basert ved nærliggande Moltke Harbour i 1882–83 etter kaptein James Cook.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Cook Glacier (South Georgia)» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Dead End-breen

Dead End-breen er ein isbre som flyt aust frå sørenden av Salvesen Range på Sør-Georgia fram til vestsida av Salomonbreen. Han vart kartlagt av South Georgia Survey i perioden 1951–57, og han fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee fordi det ikkje er noko slederute frå enden av denne breen til nordkysten av Drygalskifjorden.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Dead End Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Magnus Poulsson

Magnus Poulsson () var ein norsk arkitekt. Han er særleg kjend for Oslo Rådhus og Telegrafbygninga i Oslo, begge saman med Arnstein Arneberg. Andre kjende verk er DFDS-garden i Karl Johans gate 1 i Oslo, restauranten på Folkemuseet, Eysteinskyrkja og Bærum rådhus i Sandvika.

Poulsson var utdanna under Herman Major Schirmer ved Den kongelege teiknekole i Kristiania og  Kungliga Tekniska högskolan i Stockholm.

Utmerkingar i utval 
Poulsson fekk Sundts premie i 1916 for ein villa i Frederik Stangs gate 16 i Oslo og Houens fonds diplom i 1925 og 1930 for respektive DFDS-garden og Bærum rådhus. Han mottok St. Olavs Orden i 1950.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Rådhusarkitekten Magnus Poulsson ved Rådhusets forvaltningstjeneste
 
 

 
St. Olavs Orden
Houens fonds diplom
Sundts premie
Folk frå Drammen
Creanbreen

Creanbreen er ein isbre som er 6,5 km lang, og som flyt nordvest frå Wilckens Peaks til enden av Antarctic Bay på nordkysten av Sør-Georgia. Han vart kartlagt av South Georgia Survey i perioden 1951–57 og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter iren Tom Crean, som var andrestyrmann på «Endurance» under britiske ekspedisjonen under Ernest Shackleton i 1914–16. Crean var med Shackleton og Frank Worsley i «James Caird» frå Elefantøya til King Haakon Bay, Sør-Georgia, og gjekk over land i lag med dei til Strømnes. Denne breen låg langs ruta deira.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Crean Glacier» frå ,  den 24. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Isbrear på Sør-Georgia
Eclipsebreen

Eclipsebreen er ein isbre som flyt sørvest og inn i den nordlege delen av Jacobsen Bight på sørkysten av Sør-Georgia. Han fekk dette namnet av britiske South Georgia Survey i 1954–55, leia av George A. Sutton.

Kjelder 

Isbrear på Sør-Georgia
Esmarkbreen i Sør-Georgia

Esmarkbreen er ein isbre som flyt vest til Jossac Bight på sørkysten av Sør-Georgia. Han vart namngjeven av norske ekspedisjonen under Olaf Holtedahl i 1927–28, truleg etter Jens Esmark, ein professor i mineralogi ved Universitetet i Kristiania (Oslo).

Kjelder 

Isbrear på Sør-Georgia
Stader i Antarktis kalla opp etter nordmenn
Fortunabreen

Fortunabreen er ein tidvassisbre ved munningen av Cumberland Bay på øya Sør-Georgia. Han flyt nordaustover til han endar like vest for Cape Best, med ein austleg sidebre som nesten når vestsida av Fortuna Bay, på nordkysten av Sør-Georgia. Han vart namngjeven kring 1912, truleg etter kvalskuta «Fortuna». Han er den største isbreen på øya og er kjend for to hendingar på 1900-talet.

1916
I midten av april 1915 vart skipet til Ernest Shackleton, «Endurance», med 27 mann ombord, fastlåst i isen i Weddellhavet like utanfor Antarktis. Våren 1916, då isen smelta og dreiv nord, vart skipet knust. Mennene nytta livbåtar for å kome seg til Elefantøya, ei aude, folketom øy utanfor Den antarktiske halvøya. Der vart dei stranda. Shackleton og fem andre stuva seg inn ein livbåt (kalla «James Caird»), og segla 1300 km over det iskalde Scotiahavet, og nådde på mirakuløst vis Sør-Georgia to veker seinare. Med store vanskar gjekk dei i land på den folketomme vestsida av øya ved King Haakon Bay. Forfrosne og utmatta med dårlege klede og dekte av havsalt, klarte dei ikkje å setje segl att i vinden, straumane og den grove sjøen til ein av kvalstasjonen på austsida av øya, som var den einaste busetnaden på Sør-Georgia. For å kome seg der måtte dei krysse ukjende fjell og isbrear med mange bresprekker utan utstyr (på den tida var det indre av øya heilt ukjend). Shackleton var ustoppeleg, stranda båten og med to andre la han i veg over øya, og kryssa Fortunabreen i prosessen. 36 timar seinare, utan søvn eller kvile, nådde dei kvalfangststasjonen Strømnes.

1982

Då Argentina okkuperte Falklandsøyane og Sør-Georgia med militærmakt, tok britiske armerte styrkar øya attende i Operasjon Paraquet, og dreiv dei argentinske styrkane bort frå øya. Ein valde å setje i land fjellsoldatar frå Special Air Service på isbreen, for så å gå mot Grytviken frå den mest usannsynlege retninga. Etter at soldatane var sett på breen var tilhøva særs dårlege med særs dårleg sikt og kraftig vind, den 21. april 1982. Vêrtilhøva vart gradvis verre. I løpet av fleire redningsforsøk dagen etter med tre helikopter, og eit  Wessex V-helikopter styrta i dei ekstreme vêrtilhøva. Eit av dei andre helikoptera klarte å redde alle soldatane like før det vart mørkt.

Sjå òg
 Isbrear i Antarktis

Kjelder 

Isbrear på Sør-Georgia
Endurance-ekspedisjonen
Falklandskrigen på Sør-Georgia
Geikiebreen

Geikiebreen er ein isbre som flyt nordaust til Mercer Bay, ved sørvestenden av Cumberland West Bay på Sør-Georgia. Han vart først kartlagt av Den svenske antarktisekspedisjonen i 1901–04, under Otto Nordenskjöld, som namngav han etter sir Archibald Geikie, ein kjend skotsk geolog og direktør i Geological Survey of Great Britain, 1882–1901,

Kjelder

Isbrear på Sør-Georgia
Graaebreen

Graaebreen er ein isbre som er 3 km lang på nordsida av Mount Sabatier, og som flyt vest-sørvest til Trollhul sør på Sør-Georgia. Han vart kartlagt av South Georgia Survey (SGS) i perioden 1951–57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Morgens E.W. Graae frå Danmark, som utvikla hundesleder for South Georgia Survey, 1953–54 og 1955–56.

Kjelder

Isbrear på Sør-Georgia
Gracebreen

Gracebreen er ein isbre som flyt nord og ut i Ample Bay ved Bay of Isles, nær Salisbury Plain på Sør-Georgia. Han vart kartlagt i 1912–13 av Robert Cushman Murphy]], an ein amerikansk naturforskar ombord på briggen «Daisy», som namngav han etter kona si, Grace Barstow Murphy.

Kjelder

Isbrear på Sør-Georgia