alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Éomer Éomundsson

Éomer Éomundsson er ein figur frå romanen Ringdrotten av J.R.R. Tolkien. Han er første kongen av Rohan på den tredje ættelina av kongar i det landet.

Éomer vart fødd mot slutten av Tredje Heimsæva (2991), som son av Eomund av Austfold og Théodwyn, søster til kong Théoden Thengelsson. Før ringkrigen var Éomer tredje markverja i Rohan, etter kongen og kongesonen Théodred, som seinare fall under kampane ved Jarnaråvadet. Hovudeigna til Éomer var Austmarka i Rohan, slik far hans hadde hatt før han. Eomund hadde falle lenge før i kamp med inntrengjarorkar. Éomer og søstera Éowyn vart fostra ved kongens hoff i Edoras. 

Éomer var rekna som djerv og elska av husfolket sitt, og svært kongetru. Då krigen nærma seg, la han opp eigne råd mot rådmannen Gríma Ormtunge, som la kongens vilje under Sarumanns. Slik tok han sjølv med seg mannskap for å tyne eit følgje av orkar som var i Sarumanns teneste. Under dette oppdraget møtte han og vart ven med Aragorn II, og hjelpte han med hestar, slik at Aragorn, alven Legolas og dvergen Gimle nådde Fangorn i tide. For dette vart han sidan sett inn då han kom att til Edoras der kongen sat. Gandalv og følgjet hans (Aragorn, Legolas og Gimle), sytte for at han vart sett fri, og han tok del i Slaget ved Hornborga, og sidan i Slaget på Pelennor. Her fall Théoden, og Éomer vart hylla som den attande kongen av Rohan. Mot slutten av Ringkrigen stod han med ein sveit ryttarar i det siste åtaket på Mordor før Sauron vart kasta ned.

Som konge svor han omatt Eorlseiden, og han kjempa ofte side om side med kong Elessar av Gondor. Éomer tok Lothiriel av Dol Amroth til dronning, og sonen deira var Elfwine den fagre som vart konge etter han. Han døydde i Fjerde Heimsæva år 63. 

 J.R.R. Tolkien
Romanfigurar
The Lion King

The Lion King (norsk tittel: Løvenes konge) er ein amerikansk teiknefilm frå 1994, produsert av Walt Disney Feature Animation og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmen er den 32. animerte langfilmen til Disney.

Filmen handlar om ein løveunge i Afrika kalla Simba, som finn ut om plassen sin i «livets sirkel», mens han kjempar seg gjennom ulike hindringar for å bli den rettkomne kongen.

The Lion King er ein musikalsk film, med songar av komponisten Elton John og songtekstforfattaren Tim Rice, og filmmusikk av Hans Zimmer. 

Disney produserte seinare to relaterte filmar som vart utgjevne rett på video: Ein oppfølgjar, The Lion King II: Simba's Pride og ein forløpar-parallell, The Lion King 1½.

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Eventyrfilmar
Familiefilmar
Filmkomediar
Filmar frå 1994
Filmar frå USA
Den Norske Emballasjeforening

Den Norske Emballasjeforening eller kort Emballasjeforeninga er ein interesseorganisasjon som vart skipa i 1969.

Sjå òg 

 European Packaging Federation
 World Packaging Organisation

Bakgrunnsstoff 
 Nettsida til Den Norske Emballasjeforening

Skipingar i 1969
Emballasje
Norske organisasjonar
Obergoms

Obergoms er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1377 meter over havet. 

Han vart skipa 1. januar då dei tre kommunane Ulrichen, Obergesteln og Oberwald vart slått saman.

Obergesteln ligg ved endemorenen til Rhônebreen i Rhônedalen. Obervald ligg på høgresida av dalen, nord for Rhône. Han omfatatr Unterwassern, som strekkjer seg langs venstrebreidda av Rhône. I tillegg strekkjer den tidlegare kommunen seg over heile Gerendalen med dei to fråflytta grendene Untergeren, Obergeren og Bergdorf, samt feriestadane Gletsch og Belvedere ved Furkapasset og Rhônebreen. Den siste tidlegare kommunen, Ulrichen, ligg ved foten av Nufenen- og Griespasset.

Obergoms grensar i sør til Italia, i aust til kantonane Ticino og Uri og i nordvest til kantonen Bern.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Obergoms» frå ,  den 21. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Valais
Skipingar i 2009
Fieschertal

Fieschertal er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1108 meter over havet.

Mest heile kommunen er fjellområde, med isbreen Fieschergletscher. I nord har kommunen ei lang grense mot kantonen Bern med Jungfraujoch. Märjelensee ligg òg i kommunen, som ligg i Weisswasserdalen. Kommunen består av landsbyen Fieschertal og mange grender (som Wichul, Zer Flie og Wirbul).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fieschertal» frå ,  den 9. november 2011.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (tysk)
 

Kommunar i Valais
Eurostar Award

Eurostar Award var ein pris som vart delt ut av European Packaging Federation.
Prisen vart truleg utdelt første gongen i 1965.

Deltakarar i konkurransen måtte ha oppnådd ein pris i ein nasjonalt konkurranse. Ein emballasje kunne berre vere med ein gong.
Den største utmerkinga var Eurostar Diploma.

Utval av prisvinnarar
 1974 Velox, Danmark
 1985 Pawel packaging and logistics, Austerrike
 1987 Edelmann group, Tyskland
 1996 IPN Group, Nederland
 1998 Amefa France
 1999 Propyflex, Germany
 2000 Dunapack packaging, Ungarn

Sjå òg
 European Packaging Federation
 Scanstar

Referansar

Skipingar i 1965
Emballasje
Utmerkingar
Emmy Noether

Amalie Emmy Noether () var ein tyskfødt matematikar. Albert Einstein skal ha sagt om henne at ho var ein av dei mest kompetente matematikarane som levde, og at ho var det mest signifikante matematiske geniet som var produsert sidan kvinner fekk tilgjenge til høgare utdanning. Noether hadde ei djuptgåande innsikt som ho brukte til å utvikle elegante abstraksjonar.

Biografi
Noether vart fødd i Erlangen i Tyskland, der faren var professor i matematikk. Ho hadde ein yngre bror, Fritz Noether, som òg var matematikar. I motsetnad til mange andre store matematikarar, viste ikkje Noether noko særleg interesse for matematikk då ho var yngre. Som tenåring var ho mest interessert i musikk og dans.

Sjølv om Universitetet i Erlangen ikkje tillét kvinnelege studentar på denne tida, fekk Emmy løyve til å følgje undervisinga. I 1904 vart det endeleg tillate for kvinner å studere ved Universitetet i Erlangen, og då vart Emmy straks student i matematikk. Tre år seinare tok ho doktorgraden med Paul Gordan som rettleier. Ho leverte ei rekkje viktige publikasjonar som gav henne eit godt rykte. I 1915 flytta ho til Göttingen, men Universitetet i Göttingen nekta å la henne undervise der. Ein av kollegaene hennar ved universitetet var den kjende matematikaren David Hilbert, og han annonserte kurset hennar i timeplanen til universitetet under sitt eige namn. Det oppstod fleire stridar ved universitetet, men til slutt vart ho teke opp som fullverdig medlem av fakultetsstaben i 1919.

I 1933 flykta Emmy frå Tyskland. Dei nazistiske raselovene forbaud henne å undervise ved universitetet. Ho slo seg ned i USA og byrja å undervise ved Bryn Mawr College. Ho døydde her under mystiske omstende i 1935. Emmy vart aldri gift, og ho hadde ingen slektningar i USA. Den yngre broren hennar, Fritz Noether, flykta frå det tyske naziregimet til Sovjetunionen i 1934. Han vart skoten for anti-sovjetisk propaganda i 1941.

Matematikken til Noether
 Noethers setning er eit sentralt resultat i teoretisk fysikk som uttrykkjer ein-til-ein korrespondansen mellom symmetriar og bevaringslover.
 Laskar-Noether-setninga er eit viktig resultat innan kommutativ algebra.
 Saman med Emil Artin og Helmut Hasse grunnla ho ein teori som blir kalla sentrale enkle algebraer (central simple algebras).

Publikasjonar
 Emmy Noether, Abstrakter Aufbau der Idealtheorie in algebraischen Zahl- und Funktionenkörpern, Mathematische Annalen 96  (1927) s. 26-61

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Emmy Noether» frå ,  den 10. november 2011.

Bakgrunnsstoff
 Emmy Noether - MacTutor History of Mathematics archive

Tyske matematikarar
Folk frå Erlangen
Algebraistar
Tyske jødar
Matematikarar på 1900-talet
Multiplikasjonstabell

Ein multiplikasjonstabell (òg kjend som gangetabell, som blir nytta for å lære skulebarn multiplikasjon) er ein tabell der kolonnane og radene er namngjevne med tala som skal multipliserast, og verdien i kvar celle er produktet av rad- og kolonnenamna.

For å rekne ut 3×6 følgjer ein kolonnen (eller raden) 3 eller 6 er i, for så å ta ut talet der dei kryssar, i dette tilfellet talet 18.

Gangetabellen inneheld ikkje utrekningar med talet 0, fordi 0 gangar eit reelt tal alltid er 0.

Den delen av tabellen der faktorane er i området opp til og inkludert 10, kallast gjerne den vesle gangetabellen. Emolette (av nedertysk enmalens, som tyder «eingong ein») eller molett er eit eldre namn på den vesle multiplikasjonstabellen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Multiplikasjonstabell» frå ,  den 10. november 2011.  
 

Aritmetikk
Matematikkdidaktikk
Enok Palm

Enok Johannes Palm () er ein norsk matematikar. 

Han tok doktorgraden i 1954 ved Universitetet i Oslo og vart fast tilsett der frå 1955. Frå 1963 til 1994 var han professor i bruksmatematikk ved universitetet. 

Palm har forska på energitransport (fluks) i atmosfæren (Eliassen-Palm fluks), og ikkje-lineære fenomen i væske- og luftstraumar drivne av temperaturskilnader (termisk konveksjon). Forskinga hans på bølgjekrefter har vore viktig for offshoreindustrien. 

Palm var formann i Norsk geofysisk forening frå 1958 til 1960, medlem av Geofysisk kommisjon 1960–1961 og styremedlem i Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1968 til 1974 og formann og viseformann i den matematisk-naturvitenskapelege klassen frå 1985 til 1990. Han var styremedlem i Norges tekniske-naturvitenskapelige forskningsråd (NTNF) 1969–1972. 1980–1983 var han med i den ekspertkomiteen som fekk i oppdrag å planlegge og gje råd ved snuoperasjon av den havarerte plattforma Alexander Kielland. Arbeidet deira var avgjerande for den vellukka snuoperasjonen som følgde. 

Palm vart medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi i 1959 og av Norges Tekniske Vitenskapsakademi i 1961. Han vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1993.

Kjelder
 Enok Palm. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Enok_Palm

Norske matematikarar
Norske meteorologar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Folk frå Kristiansand
St. Olavs Orden
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av Norges Tekniske Vitenskapsakademi
Matematikarar på 1900-talet
Enrico Betti

Enrico Betti () var ein italiensk matematikar. 

Han var mesteparten av livet sitt professor i Pisa, men var ei kortare tid i det politiske livet som deuptert og senator. Betti tok først opp likningsteori og sidan funksjonsteorien. Gjennom påverknad av Bernhard Riemann vart Betti interessert i topologi, og i 1871 offentleggjorde han det grunnleggande arbeidet der han innfører dei såkalla bettiske tala. Dei samla verka hans utkom i to bind i 1903 og 1913.

Kjelder
 Enrico Betti. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Enrico_Betti

Italienske matematikarar
Italienske senatorar
Folk frå Pistoia
Topologar
Matematikarar på 1800-talet
Enrico Bombieri

Enrico Bombieri () er ein italiensk matematikar. 

Han er professor ved universitetet i Pisa og har levert viktige bidrag til fleire område av matematikken, mellom anna talteori, minimalflater og funksjonsteori. For arbeidet sitt fekk han i 1974 den eksklusive Fieldsmedaljen.

Kjelder
 Enrico Bombieri. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Enrico_Bombieri

Italienske matematikarar
Folk frå Milano
Fieldsmedaljen
Talteoretikarar
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Enveloppe

Enveloppe eller innhyllingskurve er i matematikk ei kurve som tangerer kvar enkelt kurve i ein familie med kurver. Ein kan tenkje seg eit punkt på enveloppen som eit skjeringspunkt mellom to «tilstøytande» kurver, altså grensa til skjeringspunkta til nærliggande kurver. Denne ideen kan generaliserast til ein enveloppe for flater i rommet, og så til høgare dimensjonar.

Kjelder
 innhyllingskurve. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/innhyllingskurve

Differensiell geometri
Analytisk geometri
Episykloide

Ein episykloide er den kurva som vert teikna av eit punkt på ein sirkel, når sirkelen rullar utvendig på ein fast sirkel. På tilsvarande måte er ein hyposykloide den kurva ein får når sirkelen rullar innvendig den faste sirkelen. 

I det ptolemeiske verdssystemet nytta ein episykloidar til å skildre planetbanane, kalla ein episykel. Episykloidar og hyposykloidar er òg viktig for konstruksjon av somme tannhjulsoverføringar.

Om den minste sirkelen har radius r, og den større sirkelen har radius R = kr, så er den parametriske likninga for kurven gjeven av anten:

eller:

Viss k er eit heiltal, så er kurven lukka, og har k toppunkt (skarpe kantar der kurva ikkje er differensierbar).

Viss k er eit rasjonalt tal, som k=p/q uttrykkst på den enklaste forma, så har kurven p toppunkt.

Viss k er eit irrasjonalt tal, så lukkar aldri kurva seg, og dannar ei kompakt delmengd i rommet mellom den større sirkelen og ein sirkel med radius R + 2r.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Epicycloid» frå , den 10. november 2011. 
 
 episykloide. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/episykloide

Kurver
Algebraiske kurver

nl:Cycloïde#Epicycloïde
Eratosthenes

Eratosthenes (gresk Ἐρατοσθένης, fødd kring 276 f.Kr i Kyrene, død 194 f.Kr) var ein gresk geograf, matematikar og astronom. Han var òg bibliotekar ved biblioteket i Alexandria.

Eratosthenes er mest kjend for utrekningane sine av omkrinsen til jorda. I ei handskrift kom han over ei opplysning om at i Syene (no Aswan) stod sola slik på himmelen ved sommarsolkverv at ein stolpe ikkje kasta skugge, og sollyset vart reflektert av vatnet i djupe brønnar. I Alexandria var det skugge midtsommars, og han trekte dermed den konklusjonen at jorda måtte vere rund, som Pythagoras hadde trudd 300 år tidlegare.

Gjennom meir nøyaktige målingar av lengda til skuggen, i lag med avstanden mellom byane (som han leigde ein mann til å skritte opp), kom han fram til at radiusen til jorda var 5000 stadium. Lengda av ein stadium er ikkje sikkert kjend, men ein trur at det var 600 greske fot, som tilsvarar 157 meter. Dersom dette er riktig, er verdien Eratosthenes kom fram til for jordomkrinsen 39 250 km. I dag veit ein at omkrinsen er 40 007 kilometer (over polane), og dette viser at Eratosthenes kom særs nær dagens verdi, med ein feilmargin på berre 2 %. 

Eratosthenes utvikla òg Eratosthenes' sil, ein metode for å finne primtal.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eratosthenes» frå ,  den 10. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
 Eratosthenes' Geography - Fragments collected and translated, with commentary and additional material, ved Duane W. Roller, Princeton UP, Princeton (2010). 
 Nicastro, Nicholas: Circumference: Eratosthenes and the ancient quest to measure the globe. New York: St. Martin's Press, 2008. 
 Lasky, Kathryn: The Librarian Who Measured the Earth. New York: Little, Brown and Company, 1994. ISBN 0-316-51526-4. En illustrert biografi for barn om jordens beregning. Med Kevin Hawkes, illustratør.
 O'Connor, J. J. & Robertson, E. F. (1999): «Eratosthenes of Cyrene». MacTutor. School of Mathematics and Statistics University of St Andrews Scotland.

Matematikarar frå gresk antikk
Astronomar frå gresk antikk
Geografar frå gresk antikk
Geometerar
Talteoretikarar
Fødde på 200-talet fvt.
Døde på 200-talet fvt.
Erik Ivar Fredholm

Erik Ivar Fredholm () var ein svensk matematikar. 

Han var elev av Magnus Gustaf Mittag-Leffler og vart i 1898 dosent og i 1906 professor i mekanikk og matematisk fysikk ved Stockholms högskola. Dei første arbeida til Fredholm dreidde seg om differensiallikningar og eigenskapane til potensrekkjer. Fredholm er derimot særleg kjend for dei banebrytande arbeida sine over løysinga av integrallikningar. Ei rekkje problem i bruksmatematikk kan førast attende til slike likningar, som i sin enklaste form først vart studert av Niels Henrik Abel.

Eit krater på månen er kalla opp etter han.

Kjelder
 Erik Ivar Fredholm. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Erik_Ivar_Fredholm

Svenske matematikarar
Folk frå Stockholm
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Matematikarar på 1900-talet
Erlangen-programmet

Erlangen-programmet var ei programerklæring for geometrien som vart lansert av Felix Klein i Erlangen i 1872. Tesen til Klein var at geometri er «studiet av eigenskapane til ei mengd som er invariante når elementa i mengda er underlagt verknaden av ei gruppe av transformasjonar». Dette har hatt stor innverknad på moderne matematikk, og har mellom anna ført til at geometrien har vorte algebraisert.

Kjelder
 Erlangen-programmet. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Erlangen-programmet

Klassisk geometri
Symmetri
Gruppeteori
Erling Størmer

Erling Størmer () er ein norsk matematikar. Han er professor i matematikk ved Universitetet i Oslo. Størmer tok doktorgrad ved Columbia University i New York og var leiar for Abelkomitéen mellom 2002 og 2006. Erling Størmer er barneborn av Carl Størmer.

Han har publisert fleire avhandlingar med emne frå matematisk analyse, særskild om dei såkalla C*-algebraer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Erling Størmer» frå ,  den 10. november 2011.  
 

Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Vitskapsfolk frå Oslo
Matematikarar på 1900-talet
Erling Sverdrup

Erling Sverdrup () var ein norsk statistikar. Han har fått mykje av æra for å ha bygt opp faga matematisk statistikk og det moderne aktuarstudiet i Noreg.

Biografi
Sverdrup var under heile andre verdskrigen engasjert i chifferteenesta. Han vart beordra til ei rekkje stader verda rundt for å organisere det norske chiffersambandet, og var deretter to og eit halvt år i London. Frå hausten 1944 og til slutten til krigen tenestegjorde han i Finnmark. Han fullførte aktuarembetseksamenen sin hausten 1945.

I 1948 vart Sverdrup vitskapleg assistent ved Forsikringsteknisk Seminar, der utdanninga av aktuarspesifikke fag føregjekk. Han var nokre studieår i USA som stipendiat og tok doktorgraden i 1952. I 1953 vart han utnemnd til professor i forsikringsmatematikk med matematisk statistikk ved Universitetet i Oslo, ei stilling han hadde til han gjekk av med pensjon.

Han var æresmedlem av Norsk statistisk forening, og i samband med 70-årsdagen hans vart det utgjeve eit festskrift. Han var òg æresmedlem i Den Norske Aktuarforening, først og fremst for innsatsen sin for utvikling av aktuarfaget og aktuarutdanninga i Noreg. I perioden 1968-1982 var han norsk redaktør av Scandinavian Actuarial Journal.

Han vart medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi i 1954 og Det Kgl. Norske Videnskapers Selskap i 1981.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Erling Sverdrup» frå ,  den 10. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Norske matematikarar
Norske statistikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Matematikarar på 1900-talet
Folk frå Bergen
Ernst Kummer

Ernst Eduard Kummer () var ein tysk matematikar.

Han tok doktorgraden i 1831 og vart professor i Breslau frå 1842 og i Berlin frå 1855. Kummer er særleg kjend for læra si om ideale tal, som dannar grunnlaget for den algebraiske talteorien. Det lukkast han å bevise Fermats sats for mange eksponentar, og for desse arbeida vart han tildelt den store prisen til Det franske vitskapsakademiet i 1857. Kummer interesserte seg òg for analyse i tillegg til bruksfysikk og geometri. Mellom anna er ei viktig fjerdegradsflate som han konstruerte, Kummer-flate, kalla opp etter han. Han skreiv mellom anna fleire fysiske arbeid om refraksjon og ballistikk.

Kjelder
 

Tyske matematikarar
Tyske fysikarar
Talteoretikarar
Medlemmar av Royal Society
Matematikarar på 1800-talet
Ernst Jacobsthal

Ernst Erich Jacobsthal () var ein tysk-norsk matematikar.

Han tok doktorgrad i Berlin i 1906, og var seinare privatdosent og frå 1918 professor ved Den tekniske høgskulen i Berlin. Han vart sagt opp frå denne stillinga i 1934 av nazistane og kom i 1939 som forelesar til NTH, der han i 1949 vart utnemnd til eit personleg dosentur i matematikk. Han sa opp denne stillinga i 1955. 

Jacobsthal hadde ein allsidig vitskapleg produksjon, men den spesielle interessa hans var talteori.

Kjelder 
 

Tyske matematikarar
Norske matematikarar
Talteoretikarar
Folk frå Berlin
Matematikarar på 1900-talet
Ernst Leonard Lindelöf

Ernst Leonard Lindelöf () var ein finsk matematikar. 

Frå 1903 til 1938 var han professor i Helsingfors. Han medverka sterkt til utviklinga til matematikken i Finland. Læreboka hans Inledning till den högre analysen vart tidlegare mykje brukt ved skandinaviske universitet. Den vitskaplege innsatsen hans ligg særleg innanfor kompleks funksjonsteori, der han grunnla ein særs viktig skule. 

I 1929 var han æresdoktor ved Universitetet i Oslo ved Abelminnefesten.

Finske matematikarar
Æresdoktorar ved Universitetet i Oslo
Topologar
Folk frå Helsingfors
Matematikarar på 1900-talet
Ernst Sejersted Selmer

Ernst Sejersted Selmer () var ein norsk matematikar. Han står bak algoritmen som blir brukt for å berekne kontrollsifra i norske fødselsnummer.

Selmer vart cand. real. i 1945. Frå 1946 til 1957 var han universitetslektor ved Universitetet i Oslo. I 1953 vart han dr.philos. I 1957 vart han professor i rein matematikk ved Universitetet i Bergen. Han vart medlem av Det norske vitskapsakademiet i 1961 og vart riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1983. Etter pensjonering i 1990 flytta han til Ski.

Sjå òg
Selmergruppe
Selmersenteret

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ernst S. Selmer» frå ,  den 10. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
Ernst S. Selmer: «Personnummerering i Norge: Litt anvendt tallteori og psykologi», Nordisk matematisk tidsskrift, 1964. 
 

Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Vitskapsfolk frå Oslo
St. Olavs Orden
Talteoretikarar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Matematikarar på 1900-talet
Estimering

Estimering er ei statistikk ei utrekning av overslag eller estimat for ukjende storleikar av interesse på bakgrunn av innsamla datamateriale. Estimering vert nytta i statistisk analyse av data som inneheld utryggleik og variasjon. Om til dømes observasjonane er eit tilfeldig utval frå ein populasjon, så er det det aritmetiske middeltalet (gjennomsnittet) eit vanleg brukt estimat for middelverdien av populasjonen.

Estimatoren er ein funksjon av dei stokatiske variable som vert nytta til å rekne ut estimatet. Eit estimat er den verdien estimatoren får når ein set inn eit konkret datamateriale for variablane. Gjennomsnittet av dei to variablane  og  er estimatoren 

Med verdiane 2 og 4 for  og  er x¯ = 3, og 3 er estimatet.

Estimeringsteori er ein teori for val av beste estimator.

Sjå òg
 Fordeling
 Statistisk metodelære

Kjelder
 estimering. (2011-11-10) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/estimering

Estimeringsteori
Statistisk inferens
Substrat

Eit substrat er i lingvistikken det språket som opphavleg vert snakka i eit område når eit anna kjem og tek over i samfunnet. Det språket som tek over i samfunnet vert kalla superstrat.

Eksempel på substratspråk 
Eit døme på substrat er det iberiske språket som vart snakka på den iberiske halvøya då Romarriket invaderte halvøya og latin vart offisielt språk. Eit anna eksempel er samisk substrat i nordgermansk. Eit meir heimleg døme er overgangen i det samiske området frå ukjent paleolitisk-europeisk til samisk.

Fotnotar 

Lingvistikk