alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Marcel Dupré

Marcel Dupré () var ein fransk organist og komponist.

Dupré vart fødd i Rouen. Faren Albert Dupré var organist, og sonen viste tidleg store musikalske evner. I 1904 byrja Dupré på Paris-konservatoriet, der han lærte hjå Alexandre Guilmant, Louis Vierne og Charles-Marie Widor. Dupré vann Roma-prisen (Grand Prix de Rome) i 1914 for kantata Psyché. I 1926 vart han professor i orgelspel ved Paris-konservatoriet, og i 1934 tok han over jobben som hovudorganist i St. Sulpice etter Widor.

Dupré var den fyrste til å spela alle Johann Sebastian Bach sine orgelverk for ålmenta. Han var vidkjend som improvisator, og hadde stor lukke med turnéar i Europa og USA. Av Dupré sine elevar kan nemnast Jehan Alain, Virgil Fox, Jean Langlais, Olivier Messiaen, Michael Murray og Michael Schneider.

Bakgrunnsstoff
L'Association des Amis de l'Art de Marcel Dupré

Franske komponistar
Franske organistar
Moderne komponistar
Selje kommune

Selje  er ein tidlegare norsk kommune i Nordfjord. Kommunen var den som låg lengst nordvest i Sogn og Fjordane fylke. Området bestod av Selje, Stadlandet og Flatraket, som har fire skulekrinsar: Selje, Leikanger, Flatraket og Ytre Stad. 1. januar 2020 vart han slegen saman med Eid til Stad kommune.

Kommunikasjon 
Snøggbåtsambandet nordover frå Bergen har endestad her. Stadhavet er rekna som eit av dei mest vêrharde havstykka langs kysten av Noreg. Det er difor planar om å byggje skipstunnel mellom Kjødepollen og Moldefjorden.

Næring 
Selje har den største fiskeflåten i fylket og ein godt kjend plastbåtindustri.

Reiseliv 
Selje og Stadthalvøya eignar seg veldig godt til vandring og naturopplevingar året rundt. Det er kort veg frå fjøre til fjell, og eit lett fint terreng å vandre i. Kjende kulturminne er det mange av. Dragseidet, med bl.a. kristningsstad, Ervik med St.Svithun og krigsminne, dei finn ein og på Storeneset og Vestkapp. Selje kloster har Norges best bevarte klosterruinar, og lange pilgrimstradisjonar.

Lag, organisasjonar og aktivtetstilbod 
 Aardalens Venner
 Sunnivakoret
 Stadlandet Gospelkor
 Frisk Bris
 Dråps
 Stadlandet Ungdomslag
 Barmøy bygdalag
 Stad surfing
 Bygdekinoen
 Flatraket idrettslag
 Selje idrettslag
 Stadlandet idrettslag
 Speidaren
 Selje skulekorps
 Stadlandet skulemusikk
 Flatraket skulekorps

Historie 
Selje kloster på vestsida av Seljeøya er truleg den eldste kristne heilagstaden i Noreg. Det er det einaste norske klosteret som både var helgenstad, kloster og bispesete. Legenda fortel om den irske kongsdottera Sunniva, som saman med ein liten flokk rømde Irland då ein vikinghøvding ville gifte seg med henne. Ho vart seinare utropa til helgen som Sankta Sunniva. Olav Tryggvason bygde ei kyrkje her i 996. Noreg vart delt inn i bispedømma Selje, Nidaros og Oslo i 1068.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for Selje kommune frå 1920:

a ''Talet omfattar øya Silda, Hagevik-Osmundvåg-området og Sørpoll, som var del av Selje kommune fram til 1964, då desse områda vart overførte til Vågsøy kommune. Dei hadde då 344 innbyggjarar.'

Kjende folk frå Selje kommune 
 St. Sunniva, ifølgje soga
 Claus Frimann (1746–1829), diktarprest
 Julius Cæsar Hartmann (1885–1969), kunstmålar
 Wald Drageseth (1920–1994), industrimann, hotellmann og politikar
 Reidar Djupedal (1921–1989), professor i nordisk språk og litteratur
 Lars Barmen (fødd 1963), kokk
 :Bernt Tunold (1877-1946), kunstmålar
 The Pink Robots Band

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Selje kommune
 Selje info

Nordfjord
 
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Stad kommune
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 2020
Johan Vestly

Johan Vestly () var ein norsk biletkunstnar fødd i Oslo. Han studerte ved teiknelinja på Statens kunsthandverks- og industriskule, på Bjarne Engebrets malerskole, var elev hos Erling Merton, og studerte i Paris.

Johan Vestly debuterte på haustutstillinga i 1947, og stod mellom anna for teaterdekorasjonar til Studioteateret, Oslo Nye Teater og Riksteateret. Han samarbeida mykje med kona si, Anne-Cath. Vestly. Dei laga programma om Kanutten saman, og han illustrerte dei fleste barnebøkene hennar. Den første boka han illustrerte var Ole Aleksander Filibom-bom-bom frå 1953. 

Vestly fekk Kirke- og undervisningsdepartementet sin premie for illustrasjonar for arbeidet sitt med Guro og nøkkerosene i 1977. Han illustrerte òg nokre av Alf Prøysen sine utgjevingar, og laga fleire dokumentarfilmar.

Johan og Anne-Cath. Vestly fekk to søner, Jo og Håkon.

Bakgrunnsstoff 

 Dødsdato frå NBL-artikkel om kona Anne-Cath. Vestly
 Johan Vestly på Gyldendal.no 

Norske biletkunstnarar
Norske illustratørar
Kunstnarar frå Oslo
Wilhelm Fabry

Wilhelm Fabry () òg kjend som Guilelmus Fabricius Hildanus, var ein tysk kirurg (Wundarzt) frå Hilden. Han vert rekna som grunnleggjaren av nyare vitskapleg kirurgi.

Tidsline 
 1579 – Hjelpar hjå hoffkirurgen Kosmas Slot i Düsseldorf.
 1587 – Gifta seg med Marie Colinet.
 1602-1615 – Kirurg i Payerne (Sveits) og Lausanne.
 1615-1634 – Kirurg i Bern etter ynskje frå bystyret der.

Tyske kirurgar
Medisinhistorie
Stoppeklokke

Ei stoppeklokke er ei klokke som måler tida mellom ho vert starta og ho vert stoppa. Stoppeklokka kan vera bygt inn i ei anna klokke eller vera sjølvstendig. Stoppeklokker er mykje nytta i sport, som til dømes sprint og alpint. Tradisjonelt brukte ein analoge stoppeklokker, i dag bruker ein som regel digitale.

Bakgrunnsstoff 
Digital stoppeklokke på nett 

Klokker
Fiolin

Fiolin eller fele er eit strykeinstrument med fire strengar som vanlegvis vert stemde i g (lågast), d', a' og e" (høgast). Fiolinen vert kalla sopranen blant strykeinstrumenta fordi han er det minste og lysaste av dei utbreidde typane. Han er eit fleksibelt instrument som kan brukast til mange musikkstilar.

Feler dukka opp på 900-talet.

Spelemåte 

Ein fiolinist held som regel fiolinen vassrett utover frå halsgropa. Han held fiolinhalsen med den venstre handa, som han òg bruker til å pressa strengane ned med for å få ulike tonar, og kan skjelva med henne for å få tonane til å vibrera (vibrato). Den høgre handa brukar han til å halda bogen eller til å plukka strengane med (pizzicato). I andre tradisjonar enn den vestlege klassiske kan ein halda fiolinen litt annleis.

Bruk
Fiolinen kan brukast som soloinstrument, i grupper eller i større orkester. Instrumentet vert brukt innan fleire sjangrar. Det er særs viktig innan vestleg klassisk musikk, jazz, folkemusikk og karnatisk musikk, men ein høyrer òg fiolinar i filmmusikk, pop og rock. 

Fiolinfamilien med sine medlemmer fiolin, bratsj og cello vart utvikla frå instrument som vihuela og lira da braccio i Italia på første halvdel av 1500-talet — truleg kring 1520. I løpet av dei neste to hundre åra vart fiolinfamilien vidareutvikla og perfeksjonert av kjende fiolinmakarar som Amati-familien og Antonio Stradivari.

Virtuose fiolinistar gjorde òg sitt til å utvikla spelestilen. Fiolinen vart først halden mot brystet, men aukande vekt på posisjonsspel gjorde at den ein fann ut at å halda han under haka gav meir fridom. Teknikkar som vibrato (skjelving), pizzicato (plukking) og å flytta handa i ulike posisjonar over strengene (sjå posisjonsspel) vart utvikla av folk som Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Giuseppe Tartini og den legendariske Niccolò Paganini.

Folkemusikk
Fele har vore kjend som folkemusikkinstrument i Noreg sidan 1600-talet.

I Noreg finst ei eiga utgåve av fiolinen. Den heiter hardingfele, og har fire spelestrenger og vanlegvis fire til fem resonansstrenger.

Opphavet til hardingfela er sannsynligvis ei samansmelting av eldre norske strengeinstrument (til dømes fiðla).

Produksjon av instrument
Å produsere ein fiolin kan ta ein person omlag to veker, skreiv nettstaden Azure Violins; lakkering og mørkleggjing (tanning) tek nokre månader lengre.

Sjå òg 
 Hardingfele
 Karnatisk fiolin

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

De norske instrumentbyggertradisjonene – en situasjonsrapport  (pdf-fil). 2009. Publisert av Rådet for folkemusikk og folkedans. Forfattarar: Bjørn Aksdal, Kjell Bitustøyl og Elisabeth Kværne

 
Strykeinstrument
Nordlege e-mål

Nordlege e-mål er dei nordlege målføra av vestnorsk som har endinga -e i dei fleste infinitivsformene og i ubunden form eintal av svake hokjønsord. Nordlege e-mål blir tala i Sogn og Fjordane fylke med unntak av Midtre og Indre Sogn og i Møre og Romsdal fylke med unntak av Nordmøre.

Særtrekk ved nordlege e-mål

Inndeling av nordlege e-mål 
Til dei nordlege e-måla høyrer først og fremst sunnfjordsmålet, nordfjordsmålet og sunnmørsdialekten, og i tillegg målføret i den ytste delen av Sogn. Romsdalsdialekten blir oftast òg medrekna til dei nordlege e-måla, men utgjer elles ei overgangsform til trøndermål og midlandsmål.

Ytre Sogn

Sunnfjord 
Sjå nøyare utgreiing under sunnfjordsmål. 
Les òg om Jølstramålet.

Nordfjord 
Sjå nøyare utgreiing under nordfjordmål.

Sunnmøre 
Sjå nøyare utgreiing under sunnmørsmål.

Romsdal 
Romsdalsmålet blir, som nemnt ovanfor, oftast rekna til dei nordlege e-måla, men skil seg ut frå resten av dei på mange vis — slik som tjukk l for l i somme stillingar (men ikkje for rd) og utbreidd monoftongering av historiske diftongar, både ei- og øy-diftongar, som begge nærmar seg ein slags æ-lyd i uttale. Dette gjeld bygdemåla, ikkje Moldedialekten, som har klare ei-tvelydar i ord som heil, meir og veit, men òg klare monoftongar i staden for øy i ord som høre, kjøre og drømme. Sjå nøyare utgreiing under romsdalsdialekt. (I nordmørske bygdemål finn vi elles ei monoftongeringa av ei, men til ein litt breiare æ enn i romsdalsmåla, medan øy-diftongen liksom i Moldedialekten er erstatta av rein ø-lyd i ord som høre, osv.)

Norske målføre
Sogn og Fjordane fylke
Møre og Romsdal fylke
Boston & Maine

Boston & Maine (B&M) var i eitt hundreår det dominerande jarnbaneselskapet i New England i USA. Det er no ein del av Guilford Transportation Industries.

B&M vart tufta i 1835 for å byggja ein jarnbane mellom Boston i Massachusetts og Portland i Maine. Selskapet gjekk konkurs i 1970 og vart kjøpt opp og omkalfatra av Guilford Transportation Industries i 1983. Det er i dag ein del av Guilford Rail System.

Jarnbaneselskap
Massachusetts
Maine
New England
Skipingar i 1835
Nedleggingar i 1970
OraQuick

OraQuick er ein hiv-test som ved hjelp av ein munnvæske- eller blodprøve gjev eit resultat på 20 minutt. Kort resultattid og enkel bruk gjer han til ein revolusjon innan hiv-testing, der ein tidlegare måtte venta to veker på resultatet til ein prøve.

OraQuick inneheld kunstig laga protein som kan identifisera antistoff mot hiv i blodet. Etter tjue minutt viser ei kontrolline seg på testen, og ei line til dersom han er positiv.

Testen gjev rett positivt utslag i 99,3 prosent av dei som blir testa., og rett negativt resultat på 99,8 %.

OraQuick vart godkjent av det amerikanske mat- og lækjarmiddelverket (FDA) i november 2002. I mars 2004 godkjende FDA òg at testen kunne brukast på væske frå munnen og blodplasma. 

For å bruka testen treng ein ikkje eit laboratorium, men kan bruka han kvar som helst, også på stader ein kan venta å finna dei som har høg risiko for hiv-smitte, som ute på gata eller i klubbar. Testen kan ha ført til ein auke i talet på hiv-smitta i statistikkane, ganske enkelt fordi ein har fått testa fleire.

Hiv/aids
Medisinsk undersøking
Hjørring

Hjørring er ein by og tidlegare kjøpstad i Vendsyssel i Hjørring kommune, Region Nordjylland i Danmark. Flatevidda er 311,4 km², og folkemengda er 24 982 (2013).

Hjørring er ein gammal amtsby, og har difor gode utdanningstilbod og eit stort sjukehus. Byen er kjend internasjonalt for å husa ei av verdas største fotballturneringar, Dana Cup.

Historie 
Hjørring er ein av dei eldste byane i Danmark, og feira 750-årsjubileum i 1993. Namnet Hjørring kjem av norrønt hjórr (sverd) og har òg den typiske ing-endinga for gamle danske byar. 

I mellomalderen var Hjørring ein nokså stor by, noko som dei tre gamle kyrkjene hans viser. Fleire brannar på 1600-talet og i 1819 har likevel ført til at han ikkje har igjen mange gamle hus.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hjørring» frå ,  den 8. november 2005.

Bakgrunnsstoff 
 Hjørring turistkontor

Byar i Region Nordjylland
Hjørring kommune
Sommartid

Sommartid er den delen av året der klokka blir stilt fram ein time i forhold til normaltid. Fleire land har innført dette for å utnytte dei lyse delane av døgnet.

Sommartid vart først foreslått av Benjamin Franklin i eit essay så tidleg som i 1784, men vart ikkje tatt i bruk før første verdskrigen; Tyskland var først ute i 1916, og deretter følgde Storbritannia. Tanken var å utnytte betre sommarmånadene med lys ein time ekstra om kvelden, og minske energibruken. Energisparing betydde mindre i dei industrialiserte landa i seinare tid, men kan få ny betydning under truslane om klimaskifte.

Sommartid vert nytta i dei tempererte stroka i verda, i tropane varierer dagen så lite at det er lite praktisk der. 

I Europa var det i 2017 berre Island, Russland og Kviterussland som ikkje hadde sommartid.

Sommartid i ulike land 
Sommartid er omstridt i mange land, noko som fører til at ulike regjeringar gjer sommartid gjeldande eit år, mens neste år følgjer normaltid igjen. Datoen for sommartid blir i mange land bestemt for eit år av gongen og kan bli endra på kort varsel av spesielle omsyn.

På den nordlege halvkula nyttar ein sommartid i månadene mars/april til oktober/november. Den  sørlege halvkula har sommartid frå oktober til februar/mars.

Frå 2007 vart sommartida utvida i store delar av USA og Canada med fleire veker, frå andre søndagen i mars til første søndag i november. Argumentasjonen for utvidinga var energisparing.

Sommartid i Noreg 

Noreg har hatt sommartid i 1916, 1943–45 og 1959–65. Dessutan var det sommartid også om vinteren frå og med 11. august 1940 til og med 2. november 1942. Noreg har deretter hatt sommartid kvart år sidan 1980. I 1996 vart alle EU-land (og Noreg) samde om at sommartida startar siste søndag i mars og sluttar siste søndag i oktober.

 Når sommartida byrjar i mars, blir klokka skrudd ein time fram kl. 02:00 (til 03:00).  
 Når sommartida sluttar i oktober, blir klokka skrudd ein time attende kl. 03:00 (til 02:00). 

Ein hugseregel for kva veg klokka skal stillast, er å stille visarane mot sommaren, altså framover (mot sommaren) om våren, og bakover (mot sommaren) om hausten. I USA er det eit uttrykk som seier Spring Forward, Fall Back. Ordspelet gjenspeglar det å hoppe framover og å falle bakover.

Dei som arbeider natta ein stiller klokka, følgjer normalt klokka og ikkje talet på timar. Det vil seie at om ein lege har vakt den siste helga i oktober frå laurdag klokka 22:00 til søndag kl. 06:00, så får han betalt for 8 timar, sjølv om han har arbeidd timen lmellom 02:00 og 03:00 to gonger.

Helse 

Sommartid vart innført i ei tid då ein visste lite om døgnrytmene til menneske.  Ein rekna då med at helseeffekten helst ville vere positiv med ein tilleggstime med dagslys om ettermiddagen.  Det er no klart at kroppen si synkronisering med soloppgangen er presis, og studiar viser at dei aller fleste toler dårleg overgangen til sommartid.

Sjå òg
normaltid

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Lov om måleenheter, måling og normaltid
  Forskrift om sommertid
 Om sommertid, med datoer for sommertid m.m.

Tid
Sommar
Normaltid

Normaltid er i Noreg middeltida for den meridianen som ligg 15 grader austanfor Greenwich.

Norsk normaltid samsvarar med mellomeuropeisk tid og er ein time føre (større tal) Greenwich tid (GMT), òg kalla verdstid, UT.

Klokka stillast i 2007 etter normaltid i tida fram til 25. mars kl.0200 og frå 28.oktober klokka 0200, alle klokkeslett etter norsk normaltid.

Den delen av året vi ikkje har normaltid, er klokka stilt ein time fram, og vi har sommartid.

Lovfesting 
«Log um sams normaltid fyr kongeriket Norig», som vart vedteken 29. juni 1894, var den første lova Stortinget vedtok med teksten på landsmål. Lova var gjeldande rett inntil «Lov om målenheter, måling og normaltid» trådde i kraft 1. januar 2008.

Referansar

Sjå også 
 Sommartid.

Vinter
Tidsskalaer
Urnordisk

Urnordisk eller frumnorderlendsk er språksteget i dei skandinaviske språka i tida mellom ca. år 200 og 500 av den vestlege tidsrekninga og var språksteget mellom urgermansk (ca. 2000 fvt.–200 evt.) og synkopetida (500–700) — då dei mest trykklette stavingane fall bort og det norrøne kom til.

Primærkjelder 

Ein har funne ca 200 ulike runeinnskrifter på det urnordiske språket jamt fordelt over heile Skandinavia. Innskrifta på dei danske gullhorna som truleg er frå 400-talet evt., er det best kjente dømet på urnordisk språk. Ho lyder slik: «ek Hlewagastiʀ holtijaʀ horna tawido.» Teksten ville på norrønt lyda om lag slik: Ek Hlégestr hyltir horn táða. Gullhorninnskrifta vert ofte omsett slik: Eg Legjest frå Holt (eller skogmannen eller Holts sønn) gjorde hornet. R indikerer eit fonem som vart uttala som ein mellomting mellom stemt s og en tungespiss-r. I norrøn tid fall R saman med r. Over alt i Skandinavia møter ein den same språkforma i urnordiske runeinnskrifter, men nokre meiner dei kan sjå somme lokale skilnader i grammatikken.

Forskingshistorie 
Urnordisk er eit så arkaisk språkform at ein frå tysk side har hevda at gullhorninnskrifta like gjerne kunne vera gammal tysk. Men om gullhorna er frå 400-talet evt. og urnordisk då hadde vore skilt frå urgermansk i over to hundre år, vert den tyske påstanden lite truverdig. Gamalhøgtysk reknar ein frå 700-talet — altså etter synkopetida.

Litteratur 
 Noreen, Adolf 1923: ALTNORDISCHE GRAMMATIK I. Altisländische und altnorwegische Grammatik (Laut- und Flexionslehre) unter Berücksichtigung des Urnordischen. Vierte vollständige umgearbeitete Auflage. Halle (Saale): Verlag von Max Niemeyer

Primærkjelder 

Nordgermanske språk
Språk i Skandinavia
Skandinavisk historie
Folkevandringstida
Språkhistorie
Disputasen i Leipzig

Disputasen i Leipzig var eit teologisk ordskifte om reformasjonsideane åt Martin Luther. Han fann stad på Pleissenburg (Pleißenburg) på universitetsområdet i Leipzig, og vara frå 27. juni til 16. juni 1519. I byrjinga deltok berre Johann Eck og Andreas Bodenstein (Karlstadt), men Luther sjølv kom til tredje dagen.

Leipzig
Martin Luther
Reformasjonen
Hendingar i 1519
Heimskringla

Heimskringla, og kalla Norske kongesoger, er ei samling av kongesoger nedskriven kring 1220-talet av islendingen Snorre Sturlason (1179—1242).

Sogene byrjar med Ynglingesoga, soga om Ynglingeætta i Sverige (Svitjod). Etter kvart vert hovudsakleg norske kongar frå 900-talet til 1100-talet omtala. Sogene sluttar med at Øystein Øysteinsson Møyla døyr i 1177.

Namnet Heimskringla kjem av opningsorda i verket, «Kringla heimsins», den runde jordskiva. Heimskringla eller dei norske kongesogene har hatt mykje å seia for å skapa ei norsk nasjonalkjensle.

Heimskringla inneheld dei fylgjande sogene:

 Ynglingesoga 
 Soga om Halvdan Svarte 
 Soga om Harald Hårfagre (døydde om lag 931) 
 Soga om Håkon den gode (døydde 961) 
 Soga om Harald Gråfell (døydde 969) 
 Soga om Olav Tryggvason (døydde 1000) 
 Soga om Olav Haraldsson (døydde 1030) 
 Soga om Magnus den gode (døydde 1047) 
 Soga om Harald Hardråde (døydde 1066) 
 Soga om Olav Kyrre (døydde 1093) 
 Soga om Magnus Berrføtt (døydde 1103) 
 Soga om Sigurd Jorsalfare (døydde 1130) og brørne hans
 Soga om Magnus den blinde (avsett 1135) og om Harald Gille (døydde 1136) 
 Soga om Sigurd (døydde 1155), Øystein (døydde 1157) og Inge (døydde 1161), sønene til Harald Gille
 Soga om Håkon Herdebrei (døydde 1162) 
 Soga om Magnus Erlingsson (døydde 1184)

Utgåver
Den første trykte utgåva av Heimskringla kom i Sverige i Johan Peringskiölds omsetjing til svensk og latin i 1697.

I Noreg vart boka første gong utgjeven av Carl Richard Unger i 1868 (Brøgger & Christie, Christiania). Ho vart utgjeven på nynorsk i 1874-77 i omsetjinga til Steinar Schiøtt. Ei rad framståande norske kunstnarar vart i 1896–99 inviterte av forleggaren J.M. Stenersen til å laga ei illustrert prakt- og folkeutgåve av Heimskringla. Desse kunstnarane var Christian Krohg, Erik Werenskiold, Halfdan Egedius, Gerhard Munthe, Eilif Peterssen og Wilhelm Wetlesen.

Bakgrunnsstoff 
 Heimskringla på norrønt
 Heimskringla på nynorsk

Kongesoger
Bøker frå 1200-talet
Kausativ

Kausativ er ei verbform der tydinga kan skildrast som ‘å vera årsak til at noko(n) anna(n) gjer/blir noko’. Kausativformer er typisk sett avleidde av verb, men kan òg vera avleidde av adjektiv. I norsk har vi kausative verb som:
 Ergre (å få nokon til å bli arg)
 Leggje (å få noko/nokon til å liggje)
 Vekkje (å få nokon til å vakne)
 Svæve/søve (å få nokon til å sova)

Kausativ i indoeuropeiske språk

Kausativ i sanskrit

Kausativ i semittiske språk

Kausativ i hebraisk 
På hebraisk blir kausativ systematisk uttrykt med verbbøyingsmønstra hif‘il (aktiv) og huf‘al (passiv) — til dømes tyder כָּבַד (kāḇad) ‘han var tung’, medan kausativforma הִכְבִּיד (hixbīd) (...) tyder ‘han tyngde (...)’, ‘han gjorde ... tung’ og den passive kausivforma הֻכְבַד (huxbad) tyder ‘han vart tyngd’, ‘han vart gjort tung’.

Grammatiske termar
Acre i Brasil

Acre er ein delstat i Brasil. Han har ei flatevidd på 152 552 km², og hadde i 2000 557 526 innbyggjarar. Hovudstaden heiter Rio Acre, og Jorge Viana er guvernør. Acre er kjend for å produsera god naturgummi.

Delstatar i Brasil
Gummi
Moped

Ein moped er eit tohjula motorkøyretøy, som i motsetnad til motorsykkelen er avgrensa til ein fart på 45 km/t. I Noreg kan ein ta mopedsertifikat etter fylte 16 år.

Historiske norske mopedmerke 
 Tempo, produsert av Jonas Øglænd AS i Sandnes
 Raufossmopeden, produsert på Raufoss

Motorsyklar
Verb

Verb eller gjerningsord er ein ordklasse typisk knytt til noko som skjer, og kan i norsk definerast som ord som endrar form etter kva tidsreferanse setninga har. Verba utgjer ein open ordklasse. I ulike språk kan verba ha ulik form som skil seg etter tid, aspekt, modus og valens; og dessutan kjønn, person og tal i høve til nokre av argumenta sine — slik som subjekt, objekt og anna. Mange verb målber handling (kaste, lesa, vurdere), hending (glitre, hende, rotne) eller eksistens i ein tilstand (vera, finnast, leva, blotne). 

 Valens 
Valensen eit verb har målber kor mange rollar (subjekt, objekt, omsynsledd) eit verb kan ha. I norsk reknar vi konvensjonelt med tre typar valens:
 Univalente verb 
Eit univalent verb kan berre ha subjekt, og ikkje nokon type objekt eller omsynsledd:
 Ho spring (vi seier ikkje «ho spring hunden» eller «ho spring hunden trim»)
 Dei datt (vi seier ikkje «dei datt ordføraren» eller «dei datt grannen ei bok»)

 Bivalente verb 
Eit bivalent verb kan ha subjekt og éin type objekt (anten direkte objekt eller omsynsledd):
 Han et fisk (vi kan ikkje seie «han et fisken mat»)
 Vi ser kaninane (vi kan ikkje seie «vi ser kaninane ei gulrot»)
 Ho hjelpte studentane (vi kan ikkje seie »ho hjelpte studentane leksene»)

 Trivalente verb 
Eit trivalent verb kan ha subjekt, objekt og omsynsledd:
 Dei gav kyrne høy

 Andre typar valens 
På nokre språk kan ein ha nullvalente verb — verb der verbet ikkje tek subjekt:
 llueve (spansk) ‘det regnar’.

 Verbbøying 

Verbbøyinga blir delt i finitte og infinitte verbformer, finitte verb er verb som kan danne setningar, mens infinitte verb sjølv er argument for finitte verb. Formelt sett er skilnaden at finitte verbformer er bøygd i modus, mens infinitte ikkje er det.

 Finitte verbformer 
 Modus 

Modus er ein grammatisk kategori som klassifiserer utsegna. Den nøytrale modusen er indikativ. Imperativ blir brukt i befalande setningar, konjunktiv i setningar der talaren vil signalisere at ho ikkje står attom det som blir formidla.

 Tid (tempus) 

 Aspekt 

 Infinitte verbformer 
Infinitte verbformer er argument til finitte verbformer. Infinitte verbformer oppfører seg enten som substantiv eller som adjektiv. Den første typen kallast infinitivar (i argumentposisjon) eller eller gerundium (oftast i ikkje-argumentposisjon), den andre partisipp.

 Infinitivar 
 Gerundiumsformer 

 Partisippformer Sjå Partisipp''

Kongruens 

Ordklassar
Verb
Grammatikk
Kristillisdemokraattiset Nuoret ry.

Kristillisdemokraattiset Nuoret ry. (svensk: Kristdemokratiska Unga rf.) er ungdomsfylkinga åt det finske politiske partiet Kristillisdemokraatit (Kristeleg-demokratane).

Bakgrunnsstoff 
 Offisielle heimesider

Finske politiske parti
Politiske ungdomsfylkingar