Riksveg 9

Riksveg 9 (Rv9) vert ofte kalla Setesdalsvegen og er hovudfartsåra gjennom Setesdal. Vegen går frå Kristiansand i sør, gjennom Setesdal til Haukeligrend i Telemark i nord der han møter Europaveg 134. Vegen går gjennom og Agder fylke. Han går via Mosby, Homstean, Skarpengland, Hægeland, Hornesund, Hornnes, Evje, Byglandsfjord, Bygland, Ose, Hylestad, Valle, Flateland, Rygnestad, Bykle, Hovden og Bjåen til Haukeli. Vegen fekk status som stamveg i 2003.

Vegen er 235,7 km lang, med 220,1 km i Agder, og 15,6 km i Vestfold og Telemark.

Historikk 
Setesdal har til alle tider vore vanskeleg tilgjengeleg. Folk og fe måtte i tidlegare tider ta seg over fjellet frå Fyresdal og Mo i aust, frå Vinje i nord, frå Suldal, Lyse eller Sirdal i vest. Den såkalla Bispevegen gjekk frå Fyresdal til Valle i Setesdal over heiedalføret Finndalen. 

Det vart lagt postveg frå sør i 1840. Frå 1867 til 1879 vart veganlegget ført frå Valle til Bykle. I 1936 var vegen komen fram til Bjåen, vel tre mil nord for Bykle kyrkje. Først etter andre verdskrig vart vegen bygd vidare nordover til Grungedal i Telemark.

Om to av dei mest kritiske punkta undervegs snakkar folk framleis. Det verste var Fånekleivi aust for Byglandsfjorden, ca 5 km sørom Bygland, men Byklestigen sør for kyrkjebygda i Bykle låg ikkje langt etter. Dagens vegtrasé går i tunnel på 611 meter gjennom Fånefjell.

Ved Byklestigen stuper fjellet bratt ned i Otra. Ein smal trappeveg førte opp fjellsida. På toppen av stigen går vegen langs eit svaberg der det var lagt opp feste av stein og torv. Det var råd å køyre med slede om vinteren og gå med kløvhest om sommaren. Men begge delar var vanskeleg og kunne vere farleg. Vinterstid måtte hestane hjelpast av folk når det var is og hålke. To mann held i hesten framme og ein gjekk bak og støtta.

Også på her går dagens veg i tunnel.

Kommunar og knutepunkt

Tallaks bru, Haukeli
  Høgaste punktet på vegen, 917 moh.

Fv341 frå Plassemyr til Hovden skisenter (0,9 km)
 Hovden
 Fv342 frå Grønemyr til Haugen (1,3 km)
 Fv342 Haugen
 Bykle kyrkjebygd
  Bykletunnelene I og II (411 og 300 m) (sjå Byklestigen)

  Rotemo, felles trasé til Nomeland
 Fv330 fra Kallefoss til Dale (2,0 km)
 Fv336 frå Einang til Valle skule
 Fv330 Dale
 Fv331 frå Valle bru til Harstadberget (3,2 km)
  Valle bru (ca. 130 m)
 Fv336 Valle sentrum
 Fv336 Valle skule
 Fv331 Harstadberget
  Nomeland
 Fv337 frå Nomeland til fylkesgrensa ved Håhellervatnet (26,9 km) → Fv987 (Vest-Agder) til Fv975 Suleskar i Sirdal kommune → 
 Fv332 frå Mo til Kosland
  Bomstasjon Valle/Bygland grense

 Ose
 Fv323 frå Ose til Urviki (15,3 km)
 Fv304 frå Straumsland til Fv303 Krossen i Evje og Hornnes kommune
  Storstraumen bru (41,5 m)
 Fv323 Urviki
 Fv322 Bygland
 Fv322 frå Bygland til Jordalsbø (3,3 km)
  Fånefjelltunnelen (611 m)
 Fv321 frå Grendi til Hovstad (2,1 km)
  Fv305 frå Byglandsfjord til Fv304 Gullsmedmoen (1,0 km)

 Fv306 frå Kyrkjebygda til Gautestad
 Fv312 Sandbakken
  Evje, felles trasé til Hornnes
 Fv303 frå Grenjå til Fennefoss bru
 Fv312 frå Grenjå til Fv306 Kyrkjebygda (2,3 km)
 Fv307 frå Verksmoen via Evjemoen til Kvernåna (3,8 km)
  Fennefoss bru (ca. 160 m)
 Fv303 Fennefoss bru
 Fv311 frå Fennefoss bru til Fv302 Dåsnes (1,3 km)
 Fv302 frå Dåsnes til fylkesgrensa ved Bergebekken → Fv353 (Vest-Agder) til Fv351 Røynli bru i Åseral kommune
 Fv310 Dåsnes
  Hornnes, Fv310 til Dåsnes (1,0 km)
  Hestvåg
  Hannåsmoen
 Fv301 frå Moisund til Abusland (12,3 km)
 Fv308 frå Moi til Trollebakken (1,1 km)
 Fv308 Trollebakken
  Horne

  Hægelandskrossen
 Fv60 frå Tromyr til Røyneland (3,4 km)
 Fv104 frå Reiarsdal til Fv102 Bergstøl i Songdalen kommune
 Fv54 frå Klomra til  Øvrebø kyrkje (3,7 km)
 Fv74 frå Kringlebakken til Vietjørn (1,7 km)
  Vormbrokka, felles trasé til Mølla
  Mølla
 Fv71 til  Skarpengland (0,1 km)
 Fv57 frå Bakkane til Kattefoss → 
 Fv106 frå Homsteane til  Underåsen i Songdalen kommune
 Fv107 frå Vehus til  Stokkeland i Songdalen kommune (7,2 km)
 Fv75 frå Stemmen til Stølen

  Mosby
 Fv303 Kuliaveien frå Aukland til  Skaue i Marnardal kommune
 Fv30 Møllevannsvegen til   Bellevue (1,8 km)
  Bomstasjon Setedalsvegen, berre i retning sentrum
    Vestervegen til  Hirtshals og ,  sentrum

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Riksvei 9» henta frå Wikipedia på bokmål 3. januar 2010. 

Riksvegar
Vegar i Agder
Vegar i Vestfold og Telemark
Setesdal
Bomvegar i Noreg
Vegar i Kristiansand
Vegar i Vennesla
Vegar i Evje og Hornnes
Vegar i Bygland
Vegar i Valle
Vegar i Bykle
Vegar i Vinje