alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Some Kind of Bliss

«Some Kind of Bliss» er ein song framført av den australske songaren Kylie Minogue. Songen vart skrive av Minogue, James Dean Bradfield og Sean Moore, for det sjette studioalbumet til Minogue Impossible Princess (1997). Songen vart utgjeve som den første singelen til albumet i september 1997 til blanda kritikk frå kritikarar, og vart ein moderat kommersiell suksess.

Format og sporliste 
CD-singel
 «Some Kind of Bliss» – 4:13
 «Limbo» – 4:06
 «Some Kind of Bliss» (Quivver Mix) – 8:39

Europeisk CD-singel
 «Some Kind of Bliss» – 4:13
 «Limbo» – 4:06

Britisk kassett
 «Some Kind of Bliss» (Edit) – 3:50
 «Limbo» – 4:06

Britisk vinyl
 «Some Kind of Bliss» (Edit) – 3:50
 «Love Takes Over Me» (Singelversjon) – 4:09

Bakgrunnsstoff 
Some Kind of Bliss på Allmusic

Kylie Minogue-songar
Songar frå 1997
Singlar frå 1997
Songar skrivne av Kylie Minogue
Differensrekning

Differensrekning er ei form for funksjonsrekning der ein prøver å avgjere eigenskapane til ein funksjon ut frå differensane til funksjonen. Differensen til eit uttrykk er 

Ein endeleg differerns er eit matematisk uttrykk på forma f(x + b) − f(x + a). Om ein endeleg differens vert dividert med b − a, får ein ein differenskvotient. Tilnærminga av deriverte ved endelege differensar spelar ei sentral rolle i endeleg differensmetodar for numeriske løysingar av differensiallikningar, særleg grenseverdiproblem.

Rekursjonsformlar kan skrivast som differenslikningar ved å erstatte iterasjonsnotasjonen med endelege differensar.

Framlengs, baklengs og sentrale differensar

Berre tre former vert vanlegvis nytta: framlengs, baklengs og sentrale differensar. 

Ein framlengs differens er eit uttrykk på forma 

Der h kan vere ein variabel eller konstant. 

Ein baklengs differens nyttar funksjosverdiane ved x og x − h, istaden for verdiane ved x + h og  x:

Til slutt har me sentral differens gjeven ved

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Finite difference» frå ,  den 8. november 2011.  
 

 
Numeriske differensiallikningar
Matematisk analyse
Lineære operatorar i differensialrekning

bg:Крайна разлика
en:Finite difference
es:Diferencia finita
fr:Différences finies
it:Differenza finita
ja:差分
ru:Конечные разности
uk:Скінченні різниці
Diofantos frå Alexandria

Diofant, òg kjent som Diofantus av Alexandria (gresk: Διόφαντος ὁ Ἀλεξανδρεύς, levde kring 200/214 – kring 284/298) var ein gresk matematikar i den hellenistiske perioden. Det er lite som er kjent om livet hans, bortsett frå at han budde og virkte i Alexandria i Egypt. Han arbeidde i den greske matematiske tradisjonen, særleg innanfor talteori.

Diofant blir ofte rekna som opphavet til algebraen, fordi hovudverket hans Arithmetica inneheld dei tidlegaste tilfella av det vi kallar synkopert algebra. Fleire av verka hans er derimot gått tapt, til dømes er det berre bevart seks av 13 bøker av hovudverket Arithmetica. Her prøver han å innføre eit algebraisk teiknspråk, handsamar likningar og likningssystem med stor dugleik, og gjev ikkje alltid slutningane sine i geometrisk form, som i den tidlegare greske perioden. 

Mest kjend er undersøkingane hans av diofantiske eller uavgrensa likningar, der han avgjer heiltalige eller rasjonale løysingar av likningssystem.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Diofant» frå , den 8. november 2011. 
 
 Diofantos fra Alexandria. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Diofantos_fra_Alexandria

Bakgrunnsstoff 
 Diophantus of Alexandria - MacTutor History of Mathematics archive

Matematikarar frå gresk antikk
Folk frå Alexandria
Talteoretikarar
Fødde på 200-talet fvt.
Døde på 200-talet fvt.
Direktrise i matematikk

Ein direktrise i matematikk er ei linje som generatrisen følgjer, medan han skildrar ei flate. Er direktrisen ein sirkel og generatrisen går gjennom eit fast punkt, vert det skildra ei kjegleflate. Ein direktise er òg namnet nytta om styrelinja til eit kjeglesnitt.

Kjelder
 direktrise. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/direktrise

Kjeglesnitt
Algebraiske kurver
Euklidsk geometri
Diskriminant

Ein diskriminant er eit algebraisk uttrykk som i den enklaste forma si er knytt til løysinga av andregradslikningar. 

Diskriminanten til

er

Her, viss Δ > 0, har polynomet to reelle røter, viss Δ = 0 har polynomet ei reell rot, og viss Δ < 0 så har ikkje polynomet reelle røter. Diskriminanten til det kubiske polynomet 

er

Diskriminantane til høgare ordens polynom er mykje lengre. Diskriminanten til ein kvadratisk funksjon har til dømes 16 ledd, og diskriminanten til ein kvintisk funksjon har 59 ledd, og den til eit 6. gradspolynom har 246 ledd.

Definisjon

Uttrykt i røter er diskriminanten gjeven av formelen: 

der  er den koeffisienten føre og  er røtene til polynomet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Discriminant» frå ,  den 8. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Mathworld
Planetmath 

Polynom
Kjeglesnitt
Kvadratiske former
Determinantar
Algebraisk talteori
Spreiingsmål

Spreiingsmål eller dispersjonsmål er i statistikk eit mål for spreiinga av observasjonane i eit observasjonsmateriale. Det mest vanlege er standardavvik. Eit anna spreiingsmål er variasjonsbreidd, som er skilnaden mellom største og minste observasjon.

Spreiingsmål
Eit spreiingsmål er eit reelt tal som er null om alle observasjoane er identiske, og aukar etter kvart som observasjoane vert meir forskjellige. Spreiingsmålet kan ikkje vere mindre enn null. 

Dei fleste spreiingsmåla har same skala som storleiken som er målt. Med andre ord, om målingane har einingar som meter eller sekund, så har spreiingsmålet same eining. Av spreiingsmål finn ein: 
 Standardavvik
 kvartilavstand 
 variasjonsbreidd
 Middelskilnad
 absolutt middelavvik
 absolutt gjennomsnittavvik (ofte berre kalla gjennomsnittsavvik)
 Standard avstandsavik

Somme spreiingsmål er dimensjonslause. Med andre ord har dei ikkje einingar, sjølv om variabelen ein måler sjølv har einingar. Desse er: 
 variasjonskoeffisient
 kvartil variasjonskoeffisient

Det finst òg andre spreiingsmål
 Varians

Kjelder
 spredningsmål. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/spredningsmål

Statistikk
Divisjon i matematikk

Divisjon eller deling i matematikk er ein av dei fire rekneartane i aritmetikken og er den omvendte operasjonen av multiplikasjon. Når ein utfører ein divisjon kallar ein det å dividere.

Når ein dividerer finn ein det talet, kvotienten eller brøken som gjev kor mange gonger eit visst tal, divisor eller nemnaren, finst i eit anna gjeve tal, dividenden eller teljaren. Å

Viss c gonger b er lik a, skriven:

der b ikkje er null, så er a dividert med b lik c, skriven:

Til dømes

sidan
.

I uttrykket over vert a kalla dividenden, b divisor og c kvotienten.

Uttrykket kan òg skrivast 
 eller berre 

Divisjon med null er ikkje definert, og det er derfor ikkje mogeleg å dele på null.

Kjelder 
<div class="references-small">
 Denne artikkelen bygger på «Division (mathematics)» frå , den 8. november 2011. 
 

Grunnleggande aritmetikk
Binære operasjonar
Divisjon
Dobbeltforhold

Dobbeltforhold eller kryssforhold i matematikk er forholdet mellom to punktpar (A, B og C, D) på ei rett linje, der ein tar omsyn til retninga til linjestykka. Om forholdet er lik -1 ligg punkta harmonisk. I projektiv geometri er dobbeltforholdet særs viktig, sidan det blir uforandra ved projeksjon, slik at ein bevarer eigenskapar ved punktrekkjer som vert uttrykt ved forholdet. Òg mellom fire linjer gjennom same punkt eksisterer det eit dobbeltforhold, nemleg for dei fire punkta som oppstår når ei rett linje skjer over dei gjevne. Dette dobbeltforholdet er uavhengig av plasseringa til skjeringslinja.

Definisjon
Dobbeltforholdet til fire punkt på ei reell linje med koordinatar z1, z2, z3, z4 er gjeven som 

Det kan òg skrivast som eit dobbeltforhold med to divisjonsforhold:

Den same formelen kan nyttast på fire forskjellige komplekse tal, eller meir generelt til element i alle flater. 

I geometri, om A, B, C og D er kollineære punkt, så er dobbeltforholdet definert på liknande vis som: 

der kvar av avstandane har forteikn etter ei fast orientering på linja.

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Cross-ratio» frå ,  den 8. november 2011.  
 
 dobbeltforhold. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/dobbeltforhold

Projektiv geometri
Forhold
Elliptisk funksjon

Elliptiske funksjonar er ein spesiell type funksjonar innanfor kompleks analyse. Ein elliptisk funksjon er definert i det komplekse planet, og han er periodisk i to retningar. Elliptiske funksjonar liknar på mange måtar dei trigonometriske funksjonane, men desse har berre enkle periodar. Historisk sett vart elliptiske funksjonar oppdaga som inverse funksjonar til elliptiske integral, som igjen vart studert i samband med utrekninga av bogelengda til ein ellipse (derav namnet).

Eit døme på elliptiske funksjonar er den såkalla lemniskaten. Den mest kjende lemniskaten er Bernoullis lemniskat. Dette er ei kurve med form som eit liggjande åttetal (∞), og han kan skildrast med følgjande kartesiske likning:

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Elliptisk funksjon» frå ,  den 8. november 2011.  
 

 
Modulformer 
Analytisk talteori
Funksjonstypar
Dobbeltpunkt

Eit dobbeltpunkt er eit punkt på ei kurve der kurva skjer seg sjølv. Eit dobbeltpunkt vert rekna til såkalla singulære punkt på ei kurve.

Kjelder
 dobbeltpunkt. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/dobbeltpunkt

Kurver
Algebraiske kurver
Singularitetsteori
Eintydig

Eintydig er eit omgrep i matematikken. Ein funksjon y = f(x) vert sagt å vere eintydig når kvar verdi av den variable x berre svarar éin verdi av y. Meir generelt vert ei avbilding av ei mengd A inn i ei mengde B å vere eintydig visst kvart element i A berre svarar til eitt element i B. Viss det omvendt òg gjeld at kvart element B svarar til eit einaste element i A, vert avbildinga sagt å vere eintydig.

Kjelder
 entydig. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/entydig

ein
Matematisk terminologi
Eksentrisk

Eksentrisk tyder noko som avviker frå vanleg skikk og bruk, noko eigedommeleg eller forskrudd.

I matematikken vert to sirklar (vanlegvis i same plan) sagt å vere eksentriske plasserte når sentera til sirklane ikkje fell saman. Viss dei har same sentrum vert dei sagt å vere konsentriske.

Sjå òg
 Eksentrisitet

Kjelder
 

Menneskeleg åtferd
Analytisk geometri
Ekshausjonsbevis

Ekshausjonsbevis er ein bevismetode som vart nytta i den greske matematiske skulen, ved problem der ein no ville bruke grenseovergangar. Ekshausjonsbevis vart særleg nytta ved areal- og volumutrekningar. Metoden vart visstnok først innført av Evdoxos og vart ofte brukt av Evklid, men hos Arkimedes finn ein metoden i den mest fullkomne forma. Ekshausjonsbevis kan kort skildrast som ein metode basert på tilnærmingar ved hjelp av polygon og polyeder.

Kjelder
 ekshausjonsbevis. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/ekshausjonsbevis

Volum
Euklidsk geometri
Integralrekning
Matematikkhistorie
Eksponent i matematikk

Ein eksponent i matematikk er kor mange gonger eit tal skal multipliserast med seg sjølv og vert notert som an, der n'en kan vere kva som helst tal. 

Til dømes har potensane a · a = a2 og a · a · a = a3 høvesvis eksponentane 2 og 3. Den moderne utviklinga av matematikken har ført til bruk av potenser der eksponentane er vilkårlege reelle eller komplekse tal.

Regneregler 
Eit tal a opphøgd i ein eksponent som er summen av to tal kan skrivast:

Vidare gjeld følgjande for alle a ulik 0:

For eksponent lik null gjeld:

for alle a ulik 0.

Negative eksponentar gjev den inverse til talet opphøgd i eksponenten:

for alle a ulik 0.

Kvadrat- og n-te-røter kan òg skrivast som ei eksponent:

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eksponent» frå ,  den 8. november 2011.  
 

Eksponential
Binære operasjonar
Eksponentialfunksjon

Eksponentialfunksjonen er den inverse matematiske funksjonen til logaritmefunksjonen, og ein av dei viktigaste funksjonane i matematikken. Grunnforma til funksjonen vert skriven som ex, der e er den matematiske konstanten som avstytta er 2,71828... Den generelle forma vert skriven som Cax, der grunntalet a > 0. Altså:

Grunnform:

Generell form:

 Om a (i grunnforma) er høgare enn 1 (a > 1), vil kurva stige (i retninga når eksponenten stig).
 Om a er 1 (a = 1), vil det ikkje vere ei kurve, men ei vassrett (liggjande) linje med verdi C.
 Om a er mellom 0 og 1 (0 < a < 1), vil kurva flate ut langs x-aksen, og sluttverdien vil aldri verte negativ.

For enklast mogleg å forstå eksponentialfunksjonar, kan ein seie at a vert multiplisert x gonger.

Døme 
Ein set a til å ha verdien 3. Då kan ein setje opp denne tabellen for funksjonen f(x)=3x:

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eksponentialfunksjon» frå ,  den 8. november 2011.  
 

Elementære spesialfunksjonar
Kompleks analyse
Eksponential
Spesielle hypergeometriske funksjonar
Eksponentiallikning

Ei eksponentiallikning er ei likning der ein eller fleire ukjende opptrer som eksponentar. 

Den mest grunnleggjande eksponentiallikninga er på forma  der  og  er vilkårlege konstantar, og  er ukjend. Denne likninga vil ha løysinga  der  er den naturlege logaritmen av .

Definisjon
For ei formell potensrekkje på forma 

har vi

der

og indeksen π går gjennom lista til alle delmengden { B1, ..., Bk } av mengda { 1, ..., n }.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Exponential formula» frå ,  den 8. november 2011.  
 

Likning
Fresvik i Ullensvang

Fresvik (lokal uttale: Frissvik) er ei bygd i Ullensvang kommune. Staden ligg på austsida av Sørfjorden. Frå Fresvik går Fresviktunnelen inn til Skjeldvik.

Busetnader i Ullensvang
Ekstrapolasjon

Ekstrapolasjon er å avgjere verdien til ein funksjon utanfor eit område der ei rekkje funksjonsverdiar er kjend. 

Det motsette er interpolasjon.

Kjelder
 ekstrapolasjon. (2011-11-08) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/ekstrapolasjon

Interpolasjon
Asymptotisk analyse
Gulbuk

Gulbuk, Chelidorhynx hypoxantha, er ein liten sporvefugl i kvisthopparfamilien som lever i området det indiske subkontinentet, Tibet og nordvestre Indokina. Han var tidlegare, og framleis av somme autoritetar, klassifisert som viftestjert, Rhipiduridae.

Dette er ein fugl med iaugefallande gul strupe, bryst og underside, med  kraftige gule augebryn mot gult framhovud. Maska er mørk, toppen av hovudet og oversida olivenbrun. Halen er lang, mørk på oversida, men lys mot tippen. Han er rundt 12 cm lang og veg 5–6 gram. Han er uroleg, lever av små insekt som han fangar i lufta.

Leveområde femnar om nordlege India, Nepal, Kina, Bhutan, nordlege Bangladesh, Myanmar, Thailand, Vietnam og Laos. Om sommaren lever dei i høgder mellom ca. 1500 og ca. 3700 moh., men trekkjer ned så lågt som til 180 moh. om vinteren.

Kjelder 
 Nettside på novelguide.com  Henta 8. november 2011

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av vasspiplerke hos Internet Bird Collection 
BirdLife International (2014) Species factsheet: Rhipidura hypoxantha . Henta frå http://www.birdlife.org den 4. oktober 2014.

Kvisthopparfamilien
Prakttrast

Prakttrast (Zoothera wardii) er medlem av trastefamilien med leveområde i India, Nepal og Sri Lanka. Hannane har iaugefallande mønstra fjørdrakt i svart og kvitt, medan hoene er olivenbrune og flekka. Dei er trekkfuglar som hekkar i skogshabitat i det sentrale Himalaya og overvintrar i skogsterreng nede i åsane i det sørlege India og i Sri Lanka. Som mange andre trastar, beitar dei i nedfallsblad i undervegetasjon, men flyg inn i lauvverket og sit stille i trea når dei blir forstyrra, og er soleis krevjande å observere.

Skildring 

Hannar av denne ca. 22 cm lange trastearten er iaugefallande i svart og kvit fjørdrakt. Han er stort sett svart på oversida, har ei lang kvit augestripe og kvite fjørtipper på vengdekkarar, tertialfjører, overgump og hale. Undersida er kvit med svartflekka flanker, nebbet og beina er gule. Hoer og ungfuglar har det same grunnleggjande mønsteret, men den svarte er erstatta av mørkt brunt, og det kvite av lyst brunt. Markeringane på undersida er meir skalforma.

Nebbet er ikkje så sterkt bøygd som hos dunkeltrast, Zoothera marginata, eller langnebbtrast, Zoothera monticola, og hoa manglar den tydelege bleike kinnflekken til den liknande hofuglen av sibirtrast, Zoothera sibirica.

Thomas C. Jerdon, som først fekk eit eksemplar av arten frå Ward, noterte:
«Den flekka svarttrasten lever fåtalig og spreidd gjennom Himalaya, og om vinteren på slettene i India. Den første skaffa eg tilveie frå foten av Neilgherries gjennom Mr. Ward, og etterpå fekk to eksemplar frå Nellore i Carnatic-regionen.»
 — Thomas C. Jerdon

Dei beitar åleine eller i par, ofte observert på bakken, men flyg opp i tre og sit roleg på greiner etter å ha blitt forstyrra. Prakttrastar kan som mange andre Zoothera-trastar, vere ganske atterhaldne. Prakttrastar er altetande, men føretrekkjer insekt framfor frukt. Dei dannar lauselege flokkar om vinteren.

Hekkesesongen er frå mai til juli, og reiret er djupt, koppforma, fora med gras og sementert med gjørme, plassert lågt i ei forgreining av eit tre. Kullet er på 3-4 kvite eller blålege egg. Han hekkar i Himalaya mellom 1500 og 2500 moh. i tett skog. Overvintringsområdene er liknande, men omfatte mindre tett skogområde, og er generelt mellom 750 og 1500 moh.

Songen deira er ikkje rekna som musikalsk slik som for mange andre trastar og består av ein serie pipande tonar etterfølgt av korte trillar.

Utbreiing 
Om sommaren hekkar prakttrasten i området frå vestlege Himachal Pradesh i Himalaya austover i det minste til det sentrale Nepal, kanskje så langt aust som Sikkim. Prakttrasten er ein trekkfugl, overvintrar hovudsakleg i Sri Lanka, med mindre tal i åsane i sørlege India. Under trekket kan dei bli åtaka av huskråker.

Jamvel om dei er sjeldne, dei er lokalt og sesongmessig sett regelmessig på faste plassar om vinteren, som i Victoria Park i Nuwara Eliya, Sri Lanka, der ei rekkje fuglar samlast ved bekken tidleg på morgonen. Andre slike faste plassar ligg ved byar på åsar i Sør-India som til dømes Nandi Hills og Yercaud.

Kjelder 
  «Pied Thrush» frå , den 7. november 2011

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av prakttrast hos Internet Bird Collection

Trastefamilien
RS «Thomas Fearnley»

RS 46 «Thomas Fearnley» var ei redningsskøyte bygd for Redningsselskapet i 1938. Ho vart konstruert av Bjarne Aas, og bygd av K. Christensen & Co. i Risør .
Ho var den niande av i alt fjorten skøyter i Bjarne Aas klassa som vart bygd for Redningsselskapet. Ho er oppkalla etter skipsreiar Thomas Fearnley.

I 1967 vart ho teken ut or teneste og seld. Medan ho tenestegjorde som redningsskøyte berga ho 109 personar frå «ein sikker daude», 7 fartøy vart berga frå totalforlis. Det var gitt assistanse til totalt 621 fartøy.

«Thomas Fearnley» er no (2011) i privat eige og høyrer heime i Midsund i Romsdal.

 Denne artikkelen bygger på «RS «Thomas Fearnley»» frå , den 8. november 2011. 
 

Thomas Fearnley
Skip frå 1938
Innertkirchen

Innertkirchen er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 625 meter over havet.

Elva Aare renn gjennom kommunen.

Innertkirchen grensar i nordaust mot kantonane Obwalden og Nidwalden.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Innertkirchen» frå ,  den 8. november 2011.

Bakgrunnsstoff
(tysk) http://www.innertkirchen.ch - offisiell nettstad

Kommunar i Bern
Berner Oberland
Oberhasli
Stader ved Aare
Guttannen

Guttannen er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1057 meter over havet.

Guttannen ligg i Berner Oberland nær Grimselpasset. Han er den høgastliggande busetnaden i Haslital. Nabokommunane er Innertkirchen, Gadmen, Oberwald, Obergesteln, Ulrichen, Münster-Geschinen, Fieschertal og Grindelwald.

Aare spring ut frå brear i Guttannen. Det er fire innsjøar i kommunen: Oberaarsee, Grimselsee, Räterichsbodensee og Gelmersee. Vest i kommunen ligg fjella Schreckhorn, Lauteraarhorn og Finsteraarhorn. Guttannen omfattar òg Finsteraarbreen, Lauteraarbreen, Unteraarbreen, Gruebenbreen, og Bächlibreen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Guttannen» frå ,  den 25. mars 2012.

Bakgrunnsstoff 
 

Kommunar i Bern
Berner Oberland
Oberhasli
Stader ved Aare
Gadmen

Gadmen er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1205 meter over havet.

Gadmen ligg i Berner Oberland, og Sustenpasset ligg aust i kommunen. Han ligg i vasskiljet til Gadmer. Nabokommunane er Engelberg, Wassen, Göschenen, Guttannen, Innertkirchen og Kerns.

Gadmen grensar i aust mot kantonen Uri og i nord mot Engelberg i kantonen Obwalden. I sør har kommunen ei kort grense mot kantonen Valais. Det er tre isbrear i Gadmen, Steinbreen, Triftbreen og Wendenbreen.  Nedanfor Steinbreen ligg Steinsjøen. Det mest kjende fjellet i Gadmen er Titlis.

Hovudnæringa er turisme og jordbruk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gadmen» frå ,  den 25. mars 2012.

Bakgrunnsstoff 
 

Kommunar i Bern
Oberhasli
Landsby

Ein landsby er ein mindre folkesett stad der folk bur tett saman, tradisjonelt med jordbruksland omkring. I moderne tid finst også landsbyar som har vokse til små byar, og der ein driv lite eller inkje jordbruk. Buforma er vanleg fleire stader i verda, men i Noreg har meir grisgrendte bygder vore vanlegare. Større norske tundanningar kan tilsvara landsbyar i andre land.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader
Landbruk
Berlinisch

Berlinisch (berlinsk, standardtysk Berlinerisch) er ein bydialekt som høyrer til den nedertyske dialektgruppa i Berlin og omland.

Berlin var eit av dei første austnedertyske områda der ein gav avkall på det austnedertyske språket som skriftspråk, omkring 1500, og seinare òg som daglegspråk. Dermed oppstod den første høgtyske dialekten med klår middeltysk basis og sterkt nedertysk substrat. Først i nyare tid har denne høgtyske dialekten byrja å fortrenge det austnedertyske språket på landsbygda i Brandenburg utanfor Berlin. På slutten av 1800-talet vart det framleis snakka nedertysk og blandingsformer i utkanten av dagens Berlin.

Fortrenginga av nedertysk heng truleg mellom anna saman med ei kontinuerleg innvandring av folk frå andre delar av Tyskland. Frå dialektane i Berlins omland har Berlin-dialekten likevel overteke mange nedertyske ord, som ick, det, wat, doof. Sidan Berlin alltid har vore eit senter for handel, transport og eit mål for immigrasjon, har Berlin-dialekten òg vorte påverka av fransk (etter at hugenottane kom til byen var ein tredjedel av folkesetnaden fransk), hebraisk (hovudsakleg 15-1600-talet), jiddisch (18-1900-talet), polsk og tsjekkisk (sidan 1400-talet), russisk (18-1900-talet) og nederlandsk. 

Tysk språk
Berlin