alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eirik Raude

Eirik Raude eller Eirik Torvaldsson (Eiríkr Rauði) vart fødd om lag år 950, truleg ein stad på Jæren i Rogaland fylke. Om lag år 1003 døydde han. Tilnamnet «raude» skal koma av det raude håret til Eirik.

Utlegd på Island 
Om lag i år 970 måtte Eirik og faren Torvald Asvaldsson reisa frå Noreg etter å ha vorte lyst fredlause. Truleg hadde Torvald drepe nokre av mennene til kong Harald I Hårfagre. Dei valde å reisa til Island. 

Etter ei tid på Island vart Eirik Raude dømd fredlaus for drap. Dimed måtte han nok ei gong finna nytt land. I mellomtida hadde Eirik gifta seg med Tjodhild. Saman fekk dei sønene Leiv, som seinare blei kjend for å ha oppdaga Amerika, og Torstein. Med andre kvinner hadde Eirik borna Torvald og Frøydis.

Utlegd på Grønland 

I 982 kom dei til det nye landet, som dei kalla Grønland, og utforska det i tre år. Då reiste dei til Island og inngjekk forlik med uvenene sine. Eirik Raude fekk med seg fleire hundre menn, kvinner og born og slo seg ned i det nye lovande landet. 
 
To bygder laga seg til, Eystribyggð og Vestribyggð, det vil seie Austbygd og Vestbygd. Eirik Raude vart lagmann for bygdene. Garden Brattalid (Brattahlíð) i Austbygd var hovudbølet til Eirik Raude og slekta hans. Brattalid låg ved det noverande Narssarssuaq. 

Sonen Leiv Eiriksson merka seg ut med reiselyst og vågemot, og er rekna for å vera oppdagaren av Vinland.

I 1002 kom det fleire folk til Grønland frå Island. På Island tok det til å verta for mykje folk i høve til livsgrunnlaget. Eirik Raude døydde i 1003, truleg av sjukdomar som følgde med dei nyaste innvandrarane.

Etter Eirik 

Soga om Eirik Raude er truleg skriven av Jon Thordharson i 1387, mest fire hundreår etter at Eirik levde. Truleg er soga skriven ned etter munnleg overleverte soger. 

I nyare tid er boreplattforma Eirik Raude, som leiter etter olje i Barentshavet for Statoil, oppkalla etter vikinghersen.

Bakgrunnsstoff 
 Eiríks saga rauða frå www.heimskringla.no

Norske oppdagarar
Jærbuar
Fødde i 950-åra
Folk frå vikingtida
Døde i 1003
Dugong

Dugong (Dugong dugon) er den minste arten av sjøkyrne. Eit fullvakse dyr er som regel under 3 meter. Dugongar lever av å beita på sjøgras i tropiske kystområde i Afrika, Asia og Oseania. Bestanden har gått ned eller forsvunne frå mange område der det tidlegare levde mange dugongar. Sidan 1982 har dei vore rekna som sårbare av IUCN.

Leveområde 

Dugongane fanst ein gong i heile Stillehavet og Indiahavet, men bestanden er gått kraftig ned. Det finst grupper på ti tusen dyr eller meir rundt Det store barriererevet og Shark Bay i Australia og i Torressundet sør for Ny-Guinea. Det fanst truleg eit stort tal dugongar ved kysten i Mosambik og Kenya før 1970, men desse har no minka. Det finst òg ei mindre gruppe ved Palau. I januar 2003 vart ein dugong på 2 meter og 300 kg fanga utanfor Tanzania. Det var den første på 70 år.

[[Fil:

Skildring og levevis 
Dugongen har stor, sylindrisk forma kropp som smalnar i begge endar. Han kan bli 2,5–3 meter lang og vega 150–250 kg. Han har ein flat hale med to flikar, som kvalar. Som andre sjøkyr har han to framlemmer, sveivar, som dei bruker til å bevega seg rundt med. Dyret har ein kort snute som vender nedover slik at det lett kan beita på havbotnen. Nasebora har kraftige opne- og lukkemusklar. Dugongane har små, sirkelrunde auge og svært små øyreopningar.

Ofte lever dyra i par, i nokre høve i mindre grupper. Kalven følgjer mora til han er heilt utvaksen. Dugonghoer får få kalvar i løpet av livet, og bruker mykje tid og innsats på å fostra dei opp. Dyra kan bli fleire tiår gamle, men den seine reproduksjonsraten gjer at bestanden vanskeleg kan ta seg opp igjen etter drap eller dødsfall av mange dyr på grunn av svolt eller sjukdom.

Dugongar kan berre leva der dei har god tilgang på sjøgras. Dei held seg dermed ved kystar der dette veks. Tap av sjøgras gjennom utbygging eller ekstremvêr er dermed eitt av fleire trugsmål mot arten.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Dugong» frå , den 13. september 2011. 

Sjøpattedyr
Dugongar
Shark Bay

Shark Bay er eit naturreservat på nordvestkysten av Australia, og vert rekna av UNESCO som eit verdsarvområde.

Mikrobar i Hamelin Pool, sør i bukta, byggjer stromatolittar som liknar på dei dei første viktige livsformene på jorda laga for tre tusen millionar år sidan. I reservatet lever òg ei gruppe på om lag ti tusen av den truga arten dugong.

Det finst to større busetjingar i Shark Bay: Denham, som er administrasjonssenter, og Monkey Mia.

Naturreservat i Australia
Verdsarv i Australia
Saltstraumen

Saltstraumen er ein av verdas sterkaste tidvasstraumar og ligg i Bodø kommune mellom Knapplundøya og Straumøy. Fylkesveg 17 kryssar sundet via Saltstraumbrua. 

Saltstraumen er òg ein populær fiskeplass, og trekker til seg mange turister sumarstid, mest tyskarar.

Bakgrunnsstoff 
 Slik ble straumen til

Geografi i Bodø
Sund i Nordland
Malstraumar
Kjerringøy

Kjerringøy er ei halvøy, eit fiskevær og ein tidlegare kommune som no ligg i Bodø. Her ligg Kjerringøy gamle handelsstad, som har vorte nytta til mange filminnspelingar, mellom anna filmatiseringa av Jeg er dina av Herbjørg Wassmo.

Poststaden Kjerringøy har i dag ca. 340 innbyggjarar, spreidde over eit stort område. Dei fleste er busette i Kjerringøy sentrum, på Fjære, Alsos, Os, Strandå, Eidet og Nevelsfjord. Kjerringøy har vegsamband til Bodø by via Riksveg 834.

Utanfor Kjerringøy sentrum ligg to øyar som tettstaden har fått namn etter: Store Kjerringøy og Litl-Kjerringøya. Det ligg òg mange mindre øyar, holmar og skjêr utanfor halvøya.

Historie 
Kommunen blei oppretta då Nordfold-Kjerringøy kommune blei delt 1. januar 1906. Kjerringøy hadde då 857 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei det meste av Kjerringøy med 524 innbyggjarar slått saman med Bodin og ein del av Sørfold til Bodin kommune. Denne blei seinare slått saman med Bodø.

5. desember 1972 havarerte to norske F-5-jagarfly på Kjerringøy.

Brennsundområdet i Kjerringøy kommune med 30 innbyggjarar blei på same tid slått saman med Leiranger, Steigen og delar av Nordfold og Hamarøy til den nye Steigen kommune.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kjerringøy» frå ,  den 1. februar 2006.

Bakgrunnsstoff 
 Destinasjon Kjerringøy
 Kjerringøy skildra som eit paradis på jord (engelsk)

Fiskevær i Nordland
Historie i Bodø
Geografi i Bodø
Halvøyar i Noreg
Tidlegare kommunar i Nordland
Norske kommunar skipa i 1906
Norske kommunar nedlagde i 1964
Vidkun Quisling

Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling () var ein norsk politikar og offiser. Han prøvde å styra Noreg under den andre verdskrigen frå 9. april 1940 til 8. mai 1945. Maktstillinga hans var tufta på samarbeid med den tyske okkupasjonsmakta. Quisling var leiar eller «førar» for partiet Nasjonal Samling. Partiet vart skipa etter mønster av det tyske nazipartiet NSDAP. 

Etter den andre verdskrigen har ordet «quisling» vorte brukt likt med landssvikar i mange europeiske språk.

Bakgrunn
Quisling var først på 1920-talet med Fridtjof Nansen i Russland for å utføre humanitært arbeid, ettersom han snakka russisk. Seinare vart han forsvarsminister i ei Bondeparti-regjering.

I 1939 vitja han Adolf Hitler i Berlin for å åtvara Hitler om at britane ville okkupera Noreg, i tillegg lova han støtte til tyskarane dersom dei okkuperte landet.

Quisling er rekna for å vera den fyrste til å utføra eit kuppforsøk ved hjelp av radio. 9. april 1940 troppa han opp i Norsk rikskringkasting (NRK) og las opp eit skriv om at han danna ny regjering. Kong Haakon VII, stortinget og Johan Nygaardsvold si regjering hadde på grunn av det tyske åtaket flykta nordover mot Elverum. Regjeringa til Quisling hadde lite oppslutnad i folket. Etter fem dagar vart ho avsett og Josef Terboven vart innsett som tysk styrar. 

I februar 1942 fekk Quisling tittelen ministerpresident. Han skipa ei regjering med folk frå Nasjonal Samling. I røynda var det tyskarane og deira Reichskommisar Terboven som sat med overordna makt. 

Quisling vart dømd for landssvik og avretta ved skyting etter krigen i 1945.

Privatliv 
Quisling budde ei tid i Villa Grande på Bygdøy i Oslo. Bygningen huser no Holocaustsenteret i Oslo.

Maria Vasilijevna, Quisling si russiske kone, budde i Oslo fram til ho døydde i 1980. Dei hadde ingen born.

Sjå òg 
 Regjeringa Quisling I
 Regjeringa Quisling II
 Universismen

Kjelder

Litteratur 
 Dahl, Hans Fredrik (1991): Quisling - En fører blir til. Oslo: Aschehoug. ISBN 82-03-15632-0 / ISBN 82-574-0904-9
 Dahl, Hans Fredrik (1992): Quisling - En fører for fall. Oslo: Aschehoug. ISBN 82-03-16960-0 / ISBN 82-574-0978-2
 Høidal, Oddvar (1988): Quisling. En studie i landssvik. Oslo: Universitetsforlaget. ISBN 82-00-18401-3
 Quisling, Vidkun (1987): Vidkun Quislings forsvarstale i lagmannsretten 1945. Oslo: Historisk Forlag. ISBN 82-90181-10-8
 Borgen, Per Otto (1999): Norges statsministre. Oslo: Aschehoug. ISBN 82-03-22389-3
 Else Margarete Barth. 1996. Gud, det er meg : Vidkun Quisling som politisk filosof .  Oslo: Pax Forlag A/S. ISBN 82-530-1803-7
 Else Margarete Barth. 2003. A Nazi interior : Quisling's hidden philosophy  (revidert og utvida engelsk versjon  av boka Gud, det er meg, utgjeve av Pax Forlag A/S Oslo i 1996).  Frankfurt am Main: Lang.  ISBN 3-631-50816-6  -  ISBN 0-8204-6431-7

NS-politikarar
Norske partileiarar
Norske forsvarsministrar
Statsrådar i Regjeringa Kolstad
Statsrådar i Regjeringa Hundseid
Senterpartistatsrådar
Nordmenn avretta ved skyting
Avretta politikarar
Order of the British Empire
Norske offiserar
Folk frå Fyresdal
Reiskap

Ein reiskap eller eit verktøy er eit hjelpemiddel ein bruker til å utføra eit arbeid, gjerne eit mekanisk arbeid. Ein trudde lenge at evna til å bruka reiskap skilde menneska frå dyra. Seinare har ein funne at både fleire primatar, særleg sjimpansar, og fuglar som ramnar kan ta i bruk enkle ting som reiskap. Mange antropologar meiner at ein fri tommel til å halda reiskapar med og intelligens til å bruka dei har drive menneskeslekta si utvikling framover. 

Reiskapar gjer oss ferdigheitar me ellers ikkje ville hatt, som styrke til å slå ein spiker inn i ein vegg eller ein egg skarp nok til å skjera i tre. På grunn av dette kan reiskapar òg nyttast som farlege våpen. Ordet reiskap er i slekt med det norrøne ordet reiðskapr, som tyder 'kamputstyr'.

Ulike reiskapar 

 Enkle reiskapar:
 Bor
 Fil
 Hammar
 Kniv
 Meisel
 Sag
 Saks
 Tong
 Øks

 Reiskap for jord og stein:
 Grev
 Hakke
 Krafse
 Potethakke
 Sleggje
 Spade
 Spett

 Reiskap for innhausting:
 Bærplukkar
 Ljå
 Sigd

 Ete- og matlagingsreiskapar:
 Eggskjerar 
 Gaffel
 Gryte
 Kjøttkvern
 Kniv
 Korketrekkar
 Matpinnar
 Ostehøvel
 Rasp 
 Skei
 Sleiv
 Steikespade
 Trau
 Tvore
 Visp

 Elektriske reiskapar:
 Drill
 Motorsag

 Varmereiskapar:
 Loddebolt
 Sveiseapparat

Ting
Regjeringa Quisling I

Vidkun Quislings si fyrste regjering vart proklamert gjennom ei radiotale i Norsk rikskringkasting (NRK) den 9. april 1940. «Regjeringa» vart ikkje sitjande lenge, for allereie 15. april oppretta Høgsterett mot Quisling sitt ynskje det såkalla Administrasjonsrådet. Josef Terboven vart innsett som tysk administrator (Reichskommissar). Quisling si regjering vart i røynda avsett. På hausten 1940 fekk Quisling trass i dette rolla som politisk leiar for Josef Terboven sine kommissariske statsrådar.

Vidkun Quisling si fyrste regjering 

 Regjeringssjef og utanriksminister: Vidkun Quisling
 Professor Birger Meidell, kyrkje- og undervisingsminister
 Politisjef Jonas Lie, justisminister
 Dr. Gulbrand Lunde, sosialminister
 Direktør Albert Viljam Hagelin, handels- og forsyningsminister
 Arkitekt Tormod Hustad, landbruksminister
 Professor Ragnar Schancke, arbeidsminister
 Godseigar Fredrik Prytz, finansminister
 Major Ragnvald Hvoslef, forsvarsminister

Sjå òg 
 Liste over norske regjeringar
 Noreg under den andre verdskrigen
 Vidkun Quisling si andre regjering

Quisling 1
Noreg under andre verdskrigen
Regjeringa Quisling II

Vidkun Quisling si andre regjering vart utnemnd etter Statsakta på Akershus festning den 1. februar 1942, medan Noreg var okkupert av Tyskland. Regjeringa var i stor grad ei vidareføring av Josef Terboven sine kommissariske statsrådar. Quisling si regjering sat inntil slutten på krigen den 8. mai 1945.

Vidkun Quisling si andre regjering 

 Ministerpresident Vidkun Quisling
 Sjef for Innanriksdepartementet: Albert Viljam Hagelin, NS
 Sjef for Sjøfartsdepartementet: Kjeld Stub Irgens, NS
 Sjef for Landbruksdepartementet: Thorstein Fretheim, NS
 Sjef for Arbeidsdepartementet: Tormod Hustad, NS
 Sjef for Kyrkje- og undervisingsdepartementet: Ragnar Sigvald Skacke, NS
 Sjef for Justisdepartementet: Sverre Parelius Riisnæs, NS
 Sjef for Politidepartementet: Jonas Lie, NS
 Sjef for Kulturdepartementet: Gulbrand Lunde, NS
 Sjef for Sosialdepartementet: Johan Andreas Lippestad, NS
 Sjef for Departementet for arbeidsteneste og idrett: Axel Heiberg Stang, NS
 Sjef for Finansdepartementet: Frederik Prytz, NS
 Sjef for Forsyningsdepartementet: Eivind Blehr, NS

Sjå òg 
 Quisling si 9. april 1940 regjering
 Josef Terboven sine kommisariske statsrådar
 Noreg under den andre verdskrigen
 Liste over norske regjeringar

Noreg under andre verdskrigen
Quisling 2
Reidar Djupedal

Reidar Djupedal () var ein norsk språkforskar som var professor i nordisk språk og litteratur ved NTNU i Trondheim.

Bakgrunn
Djupedal var fødd i Oslo. Til 1927 budde han på Gol. Då flytte familien til Selje.

Etter folkeskulen gjekk han eit år på snikkarskule på Gol, der faren var styrar. Reidar Djupedal tok eksamen på engelsklinja ved Firda gymnas på Sandane i 1941. Han studerte ved Universitetet i Oslo til hausten 1943. Då vart han arrestert og send til konsentrasjonsleiren Buchenwald. Han kom heim våren 1945. Han tok opp att studia ved Universitetet i Oslo, og i 1950 tok han språkleg-historisk embetseksamen.

Yrkesliv
I 1950-1951 arbeidde Reidar Djupedal med Norsk Ordbok. Frå 1951 til 1956 var han lektor i norsk ved Universitetet i København. Til 1962 var han stipendiat i Oslo. Frå 1962 til 1969 var han dosent i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Bergen. I 1969 vart han professor ved Noregs lærarhøgskule, seinare NTNU. Det var han til han vart pensjonist i 1988.

Djupedal er spesielt kjend for arbeidet sitt med Ivar Aasen, m.a. gav han ut Aasens brev og dagbøker ut i tre band, og i lag med Johannes Gjerdåker gav han også ut Aasens Norske ordsprog, og skreiv eit langt etterord til dei. Aasen-samlinga til Djupedal ligg på Aasentunet. Djupedal skreiv også mykje om færøysk og om målreisinga på Færøyane, han skreiv om Aasmund Olavsson Vinje og Dølen, og han skreiv om norske folkeeventyr og om lyrikk. Han var og oppteken av å gje Olea Crøger den merksemda ho fortende i innsamlingsarbeidet med norske folkeeventyr.

Djupedal var filolog snarare enn lingvist, og såg granskinga av språk, litteratur og historie som ein heilskap.

Familie
Reidar Djupedal er far til Øystein Djupedal og Torkjell Djupedal.

Bibliografi (utval)

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 
 
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Norart : norske og nordiske tidsskriftartikler

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om Reidar Djupedal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Om Reidar Djupedal i Allkunne
 Gravminner

Norske språkforskarar
Folk frå Selje
Forfattarar frå Selje
Norske sakprosaforfattarar
Anne Eriksen

Anne Eriksen () er ein norsk professor i folkloristikk ved Universitetet i Oslo. Ho har særleg teke for seg emne som folkereligiøsitet, historiesyn og fortidsforståing.

Eriksen tok magistergrad i folkeminnevitskap ved Universitetet i Oslo i 1986. I 1992 tok ho doktorgraden ved det same universitetet med ei avhandling om religion hjå arbeidarar i Noreg i første halvdelen av 1900-talet.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon  frå Institutt for kulturstudier og orientalske språk ved UiO
	
 forskning.no 

Norske folkloristar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Josef Terboven sine kommissariske statsrådar

Josef Terboven sine kommissariske statsrådar, eller berre kommissariske statsråder, var ei norsk okkupasjonsregjering som administrerte Noreg frå 22. september 1940 til 1. februar 1942. Regjeringa Quisling II tok då over.

I likskap med Administrasjonsrådet, som dei avløyste, utgjorde ikkje dei kommissariske statsrådane noka eigentleg regjering. Rikskommissær (Reichskommissar) Josef Terboven peika ut statsrådane den 25. september 1940. Dei skulle styra over kvar sine fagdepartement på vegner av rikskommissæren. 

Vidkun Quisling, leiar for partiet Nasjonal Samling (NS) fekk rolla som politisk sjef for statsrådane. Alle NS-statsrådar gav lojalitetsløfte til Quisling. Desse kommissariske eller konstituerte statsrådane møttest kvar torsdag til partikonferansar med føraren i NS. Quisling leidde møta tilsvarande ein statsminister i førebuande statsråd. Kvar fredag møttest alle, òg dei tre upolitiske statsrådane, til statsrådskonferanse under leiing av den eldste som var til stades. Quisling var i regelen til stede då òg. Planen til Terboven var at Quisling etter kvart skulle overta som regjeringssjef. NS vart samstundes det einaste tillatne politiske partiet i Noreg.

Tysk kommissarische Staatsräte er eigentleg mellombels eller «konstituerte statsråder», som vart nytta i tyske dokument på norsk. Uttrykket «kommissariske statsråder» har trass i dette festa seg.

Frå Terboven si side var ordninga eit kompromiss. Han hadde ynskt direkte tysk styre, og ville for all del ikkje ha Quisling i ei leiarrolle. Quisling hadde stønad frå Hitler, og kunne ikkje sjåast vekk frå.

Kommissariske statsrådar 
 Kst. statsråd, Finansdepartementet: Erling Sandberg, (banksjef i Kreditkassen), Upol.
 Kst. statsråd, Handels- og Industridepartementet: Sigurd Johannessen, (dep.råd i same departement), Upol.
 Kst. statsråd, Forsyningsdepartementet: Øystein Ravner, (salssjef i Norsk Hydro), Upol.
 Kst. statsråd, Innanriksdepartementet: Albert Viljam Hagelin, NS 
 Kst. statsråd, kultur og folkeopplysingsdepartementet: Gulbrand Lunde, NS
 Kst. statsråd, Arbeidsteneste og idrettsdepartementet: Axel Stang, NS
 Kst. statsråd, Kyrkje- og undervisingsdepartementet: Ragnar Skancke, NS
 Kst. statsråd, Arbeidsdepartementet: Tormod Hustad, NS
 Kst. statsråd, Sosialdepartementet: Birger Meidell, NS
 Kst. statsråd, Politidepartementet: Jonas Lie, NS
 Kst. statsråd, Justisdepartementet: Sverre Riisnæs, NS
 Kst. statsråd, Skipsfartsdepartementet: Kjeld Stub Irgens, NS
 Kst. statsråd, Landbruksdepartementet: Thorstein Fretheim, NS

Bakgrunnsstoff 
 Kommissariske statsråder Norsk Krigsleksikon

Sjå òg 
 Noreg under den andre verdskrigen
 Norske regjeringar

Kommissariske
Kommissariske
Bjarne Fidjestøl

Bjarne Fidjestøl () var ein norsk filolog og omsetjar med stilling som professor i norrøn filologi ved Universitetet i Bergen.

Liv 
Fidjestøl var fødd i Hægebostad kommune som son av presten Alfred Fidjestøl. Då han var to flytta familien til Luster, der han fekk oppveksten sin. I 1952 busette dei seg på Nærbø på Jæren. Fidjestøl studerte i Oslo før han blei tilsett ved Universitetet i Bergen. Han var tilsett ved Nordisk institutt på UiB frå 1969, som dosent frå 1975 og professor frå 1982 til han døydde brått i 1994. Han redigerte Syn og Segn frå 1969 til 1973 og var representant for universiteta i Norsk Språkråd.

Fidjestøl gifta seg med Eva Eimhjellen og fekk fire barn. Gjennom livet hadde han fleire lange studieopphald i utlandet; på Island, i Freiburg, Cambridge og Strasbourg.

Akademisk virke 
Fidjestøl fekk tittelen Cand.philol. ved Universitetet i Oslo i 1966 etter å ha studert russisk, fransk og nordiske språk. Han blei Dr.philos. ved Universitetet i Bergen i 1981 med avhandlinga Det norrøne fyrstediktet. 

Fidjestøl studerte eventyr og norrøne soger, men særleg norrøne kvad. Han gjorde mykje arbeid med kenningar og tidfesting av eddadikta.

Han omsette fleire verk, hovudsakleg soger frå norrønt, men òg frå russisk og engelsk.

Kjelder 
 Personarkiv ved UiB
 Bjarne Fidjestøl  av Odd Einar Haugen
 In memoriam Bjarne Fidjestøl (PDF) av Margaret Clunies Ross

Norske filologar
Norske omsetjarar
Norske filologar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Folk frå Hægebostad
Folk frå Luster
Otto Hageberg

Otto Annkjell Hageberg ()  var professor i nordisk litteratur ved Universitetet i Oslo, opphavleg frå Fitjar. Hageberg tok hovudfag med ei oppgåve om Tor Jonsson i 1965. Han arbeidde i hovudsak med nynorske forfattarar og nynorsk skriftkultur, mellom anna Tarjei Vesaas og Olav Duun. Han gav ut fleire bøker, den siste er "Svidd sjel, ein biografi om Ragnvald Skrede". 

Hageberg engasjerte seg òg på andre felt, mellom anna som den første leiaren i Foreldreforeninga for MBD-barn, det som i dag er kjend som ADHD-foreninga. Han var svigerfar til Helene Uri.

Verk 
 Frå Camilla Collett til Dag Solstad: spenningsmønster i litterære tekstar. Det norske Samlaget, 1980.
 Olav Duun. Samlaget, 1995.
 Forboden kjærleik: spenningsmønster i Olav Duuns dikting. Det norske Samlaget, 2002.
 Svidd sjel. Samlaget, 2003.

Fotnote

Bakgrunnsstoff 
 Otto Hageberg: Ein litterær misjonær  på http://www.apollon.uio.no
 

Norske litteraturprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Folk frå Fitjar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Alfred Hauge

Alfred Hauge () var ein norsk forfattar og journalist frå Finnøy kommune i Ryfylke i Rogaland. 

Hauge voks opp på Kyrkjøy i Sjernarøy. Han var elev ved landsgymnasa i Bryne og på Voss og tok examen artium i 1935 før han tok lærarskuleeksamen i Oslo 1939. I fleire år arbeidde han som lærar før han i 1951 vart journalist, først i avisa Vårt Land, og så frå 1953 til 1983 i Stavanger Aftenblad.

Hauge hadde bakgrunn frå den kristne lekmannsrørsla. I forfattarskapen sin utvikla han eit kulturope syn, kombinert med stor lojalitet mot sin eigen bakgrunn.
 
Han var oppteken av den norske utvandringa til Amerika. Mellom anna skreiv han ein trilogi om utvandrarpioneren Cleng Peerson. Desse bøkene vart selde i over 100 000 eksemplar. 

Alfred Hauge skreiv både på nynorsk og bokmål. Forfattaren Kolbjørn Hauge var ein yngre bror av Alfred Hauge. Ved Sjernarøy kyrkje finst eit minnesmerke over Alfred Hauge.

Utmerkingar 

 Melsom-prisen 1949
 Gyldendals legat 1955
 Sunnmørsprisen 1958 for Kvinner på galgebakken
 Den norske Kritikerprisen for litteratur 1965 for Cleng Peerson-triologien
 Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond 1974
 Nynorsk litteraturpris 1984 for Serafen

Utval av utgjevingar 
 Septemberfrost : eit folkelivsbilete frå åra 1812-14 (1941)
 Skyer i drift over vårgrønt land (1945) Diktsamling
 Hans Nielsen Hauge : Guds vandringsmann (1947)
 Året har ingen vår (1948) - roman, bind 1 av Lølands-trilogien
 Fossen og bålet (1949) - roman, bind 2 av Lølands-trilogien
 Tuntreet blør (1953) roman
 Ingen kjenner dagen (1955) - roman, bind 3 av Lølands-trilogien
 Kvinner på Galgebakken (1958) roman
 Cleng Peerson : hundevakt (1961) roman. Del I av Cleng Peerson triologien
 Cleng Peerson : landkjenning (1961) roman. Del II av Cleng Peerson triologien
 Gå vest - : gjennom Amerika i emigrantspor. (1963) Reiseskildring. Teikningar av Henry Imsland
 Cleng Peerson : ankerfeste. (1965) Del III av Cleng Peerson triologien
 Mysterium (1967) roman
 Cleng Peerson : utvandring (1968) Skodespel dramatisert i samarbeid med Asbjørn Toms.
 Det evige sekund (1970) Diktsamling
 Evangelium (1977) Diktsamling
 Barndom (1975) Livsminne
 Ungdom (1977) Livsminne
 Flinta-Lars : det gamle Jæren i tradisjon og folkeminne (1985) Folkeminne
 Gamle Jæren : andre boka om tradisjon og folkeminne etter Lars A. Tjøtta (1986) Folkeminne
 Manndom. Livsminne (1999) Manuskript utgjeve av familien til Alfred Hauge i samarbeid med Gyldendal forlag.

Litteratur 
 Pedersen, Odd Kvaal: Gråstein og lengsel: peilinger i Alfred Hauges tema og litterære landskap, Oslo 1985. ISBN 82-05-16409-6
 Sørbø, Jan Inge: Angen av bork og ein brennande einerbusk. Om Alfred Hauges forfattarskap, Oslo 2001. ISBN 82-05-29137-3
 Aano, Jacob: Helsing Alfred : eit blikk på norsk kultur gjennom Alfred Hauge sine brev, Oslo 2000. ISBN 82-476-0159-1

Norske forfattarar
Folk frå Finnøy
Vinnarar av Kritikerprisen
Vinnarar av Gyldendals legat
Vinnarar av Melsom-prisen
Vinnarar av Nynorsk litteraturpris