alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tver oblast

Tver oblast, (russisk Тверская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Tver, arealet er 84 100 km² og innbyggjartalet er 1 353 000 (2010). Fram til 1990 heitte provinsen Kalinin oblast.

Geografi 
Tver oblast består stort sett av flatt slettelandskap ved dei øvre delane av bassenget til elva Volga, nordvest i Russland. I vest ligg det høgdedrag som når til om lag 340 meter over havet. Det er over 500 innsjøar i provinsen. Middeltemperaturen i januar er frå -9 til -17 grader celsius, i juli 17 til 18 grader celsius.

Demografi 

Folketalet var 1 353 000 i 2010. Dette er ein nedgang på 18,6 % frå 1 663 122 i 1989. 74,7 % av folket bur i byar. Den einaste store byen er Tver, med 403 600 ibuarar (2010). Ved folketeljinga i 2010 var 86,6 % etniske russarar. Dei største minoritetsgruppene var ukrainarar (1,2 %), armenarar (0,6 %) og karelarar (0,5 %).

Politikk 
Ved valet til provinsforsamlinga 18. desember 2005, kom seks parti over sperregrensa på 5 %:
 Sameint Russland (33,2 %)
 Den russiske føderasjonens kommunistiske parti (14,7 %)
 Rodina (9,0 %)
 Folkets vilje (7,8 %)
 Russlands liberaldemokratiske parti (7,4 %)
 Russlands agrarparti (5,2 %)

Historie 
Området som i dag utgjer Tver oblast er ein del av det gamle russiske kjerneområdet. Det var del av Kiev-riket (Rus) frå 800-talet av, og seinare underlagt Novgorod. Byen Tver skal ha blitt grunnlagt i 1135. Han er først nemnt i krøniker frå 1208. I 1247 vart byen senter for storfyrstedømet Tver. På 1300- og 1400-talet var dette fyrstedømet eit av dei mektigaste i Russland, og konkurrerte om makta i Russland med Novgorod og Moskva. I 1485 vart byen og området underlagt Moskva. I 1775 vart byen hovudstad i sitt eige guvernørat. Under den russiske revolusjonen kom området raskt under sovjetisk kontroll, alt i oktober 1917. Byen Tver skifta namn til Kalinin i 1931, etter Mikhail Kalinin, statsoverhovudet i Sovjetunionen frå 1919 til 1946, som var fødd i området. 29. januar 1935 vart Kalinin oblast, dagens Tver oblast, oppretta. Under den andre verdskrigen var byen okkupert av tyske styrkar frå oktober til desember 1941 og mykje øydelagd. Etter kommunismens fall fekk byen igjen namnet Tver i 1990, og provinsen skifta namn saman med byen, til Tver oblast.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Tver oblast sine nettsider på russisk.
 Artikkel frå Kommersant  på engelsk.
 Artikkel frå NUPI.

Russiske føderasjonssubjekt
Papa Stour



Papa Stour er ei i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg sør i St. Magnus Bay, på nordvestsida av Shetland Mainland. I dag bur det om lag 20 personar på øya med hovudvekta i landsbyen Biggins i aust. Frå Biggins går det passasjerbåt til West Burrafirth på Shetland Mainland. Det er òg ei flystripe nær Biggins. Øya har ei dramatisk kystlandskap med staurar, bogar, bruer og sjøholer som har kome til ved erosjon.

På øya finn ein ruinar etter eit hus som skal ha høyrt til Hertug Håkon, seinare Kong Håkon V av Noreg, på 1200-talet.

Historie 
Det har truleg budd folk på øya heilt attende til 3000 f. Kr. Øya er rik på arkeologiske minne.
Namnet kjem av norrønt Papey Stóra, som skal tyde 'Store Prestøy'. Papar vert då tolka som nemning på gæliske munkar. Papar er med i mange øynamn i Skottland.

Det eldste dokumentet frå Shetland omhandlar ei hending på Papa Stour og er frå 1299. 

På 1970-talet vart det sett i gang ein aksjon for å få fleire innbyggjarar til øya etter at fråflyttinga hadde gjort folketalet lågt. Det førte til at det kom folk flyttande og folketalet fekk ein oppsving. Dei siste åra har folketalet gått ned etter usemje mellom nokre av innbyggjarane. Det førte til rettssaker, fråflytting og at skulen vart nedlagd.

Bakgrunnsstoff 

 Barbara E. Crawford: Papa Stour and 1299: Commemorating the 700th Anniversary of Shetland's First Document , ISBN 1-898852-83-9

Nettstader 
 «Papa Stour» frå Gazetteer for Scotland
 scottishislands.org.uk 
 Shetland in Statistics 2006 frå shetland.gov.uk

Fotnotar

Andre nettstader 
 Omtale av boka om dokumentet frå 1299. 

Denne artikkelen byggjer på «Papa Stour» henta frå Wikipedia på engelsk 29. mai 2007.

Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Øyar i Shetlandsøyane
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Blåsehòl
Theodorid

Theodorid eller Theoderik var konge over vestgotarane frå 418 til 451. Han var son eller verson av Alarik.

Theodorid si tid som konge var uvanleg lang. Stundom vart visigotane kalla ut som bandsmenn for romarane, og slost mot andre germanske folk, mellom dei Vandalane i Spania. Men i 422 sytte kong Theodorid for at gotarhæren svikta romarane, og veik unna, slik at vandalane vann, utan at dette førte til noka endring i romersk politikk. Keisar Honorius døydde alt i 423.

Visigotane nytta høvet til nye herjetokt i Gallia, og omlægra Arles, som var hovudstaden i det romerske Gallia, med jamne mellomrom dei følgjande åra. Slik var visigotane i stadige trefningar med romarane som budde i Gallia, førte av Aëtius, som var Magister Militum der i dei åra.

Dette at gotarhæren årvisst drog ut, svekka dei på sikt, og mot slutten av 430-åra vart dei hardt trengde. Det kom til fredstingingar, og det var like før kong Theodorid mista makta i 439.

Trass i alle desse trettene stilte visigotane opp som bandsmenn for romarane att i Slaget på Katalaunarmarka i 451, mot Attila og Hunarane. Attåt visigotane, slost og frankar, britar, sarmatar, burgundar og saksar på romersk side, saman med ein alanarhær, som vart sette mellom dei andre fylkingane av di ingen heilt våga stole på alanane. Visigotane hadde kvia seg noko for å slost under Aëtius, sidan dei så lenge hadde kjempa mot han, men dei gjekk med i slaget etter godt diplomati.

"Jordanes skriv: So førte då kong Teodorid ein uteljande her av vesegotar i striden. Heime lét han etter fire søner, Friderik og Evrik, Retemeris og Himnerit; han tok med seg til stridsfelagar berre dei eldste, Torismud og Teodorid. Ein gild her, ein trygg studnad, eit hugnadsamt fylgje å ha deim til hjelpesmenn, som ein fjågt gjeng beinast i fårane med! ...

Der fann kong Teodorid ein tidleg bane; han reid gjenom heren og eggja mennene, då vart han riven av hesten og vart nedtrødd av sine eigne; men andre segjer at han fall for spjutet åt Andag, ein av Ostrogotane, som då fylgde Attila... Då skilde vesegotane seg frå alanane og sette inn på hunehopen, og hadde so nær felt Attila".(Gotesoga, omsett av Sigmund Skard)

Theodorid åtte mange born: Thorismund, Theodorid, Friderik, Eurik, Retemer eller Ricimer, og Himnerit. Dei eldste sønene hans vart kongar i tur og orden etter einannan. Det store talet på søner og ingen klår arverekkje skapte trette mellom dei, noko ein òg såg seinare i frankarriket. Attåt hadde Theodorid ei rekkje døtrer, som han gifte bort til andre germanske hovdingar og fyrstar (og romerske stormenn).

Theodorid i litteraturen 

Skildringa av Theodorids fall er truleg bakgrunnen for skildringa av fallet til kong Théoden i boka Ringdrotten av J.R.R. Tolkien. Somme kjelder fortel òg at sonen Thorismund, den neste kongen, vart lyft på skjold av hærfolka sine, noko som er mint i teikneserien Asterix.

Kjelder 

 Jordanes: Gotesoga
 Herwig Wolfram: The Goths

Vestgotiske herskarar
Døde i 451
Newtons vogge

Newtons vogge er ein pendel oppfinni av Isaac Newton, som synar at både rørsle og energi blir bevart ved elastiske støyt.

Newtons vogge har fem kuler som heng i eit stativ. Dersom ein trekker ut ei kule i eine enden og slepp, vil ho treffe raden med dei andre fire kulene som støyter i kvarandre. Rørsla frå den første kula vil bli overført til den siste, som får same rørslemengde (fart og høgde som ein observerer i forsøket) som den opphavlege. Den siste kula fell så attende og treffer dei andre fire kulene (som er rolege).

I teorien held dette fram uendeleg lenge, men på grunn av friksjonstapet kjem vogga til å stogge til slutt.

Bakgrunnsstoff 
 Eit Java-applet som syner eksperimentet 

Mekanikk
Isaac Newton
Operasjon Dagsverk

Operasjon Dagsverk (fork. OD) er ein elevstyrt haldningskampanje og innsamlingsaksjon arrangert av Elevorganisasjonen. Aksjonen er spesielt retta mot ungdomstrinnet i grunnskolen og den vidaregåande skolen. Folkehøgskolar kan òg delta på Operasjon Dagsverk.

Elevar som deltek i prosjektet gjev ein dag av utdanninga si for å jobba og tena pengar til utdanningsstøtte for ungdom i Asia, Afrika eller Latin-Amerika. Ein kan arbeida hjå firma eller heime, eller samla inn pengar på andre måtar. Dei innsamla midla, som årleg ligg noko under 30 millionar kroner, blir utbetalt litt etter litt over fleire år. Prosjekta som blir støtta blir delvis valde av Elevtinget og delvis i ei uravstemning blant elevane på skolane som er påmelde.

Aksjonsdagen er den siste torsdagen i oktober kvart år (i 2007 den 25. oktober), og han kjem etter ein informasjonskampanje kalla Internasjonal Uke (IU) som vanlegvis går over to veker.

Aksjonen støtta i 2006 prosjekt i Nepal. Tittelen var «Kamp for skuddsikre skolar» og retta seg mot barn som er rammet av borgarkrigen i landet. Samarbeidsorganisasjon for året var Redd Barna. Aksjonen for 2007 er i samarbeid med Utviklingsfondet, og retta mot dei tre mellomamerikanske landa Honduras, Nicaragua og Guatemala.

Tidlegare OD-prosjekt 

Her følgjer eit oversyn over tidlegare prosjekt

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Operasjon Dagsverk

Norske humanitære organisasjonar
Norske studentorganisasjonar
Elevorganisasjonen
Apple Macintosh

Macintosh, også kjend som Mac, er namnet på en samling personlege datamaskinar produsert av dataføretaket Apple Computer.

I 2011 bestod produktlinja av dei berbare maskinane MacBook Air og Pro, kompakt-maskina Mac Mini, alt-i-eit maskina iMac, og Mac Pro meint for profesjonelle brukarar. 

Macar bruker Apple sitt eige operativsystem, Mac OS X («OS 10»). Mac OS er ikkje tilgjengeleg på nynorsk, men ein bokmålsvariant er inkludert i systemet. Mac OS 10.7 introduserte også programvare for skjermlesing på bokmål. (Meint som ein hjelpeteneste for synsreduserte.) Mac OS versjon 10.5 og nyare kan utvidast med stavekontroll.

Historie 
Namnet kjem frå ein populær eplesort, McIntosh, og eplet er framleis brukt som logo av Macintosh. Den første datamaskina vart lansert i januar 1984 med den kjende Super Bowl-reklamen «1984» – inspirert av George Orwells dystre framtidspådom med same tittel. Det var den første datamaskina som populariserte det grafiske brukergrensesnittet (frå engelsk: Graphical User Interface, forkorta GUI) og dette var i sin tid sett på som ein revolusjonerande forandring i IT-verda.

Bakgrunnsstoff 

 Norsk offisiell Apple side for Noreg
 Mac hos Apple.no
 Mac OS X hos Apple.no
 Noregs største Mac-portal
 Macintoshreklamen vist under SuperBowl i 1984

Kjelder 

Apple
Personlege datamaskinar
Batumi

Batumi (georgisk skrift ბათუმი, tidlegare kalla Batum eller Batoum) er ein kystby ved Svartehavet og hovudstad i Adsjaria, ein autonom republikk sørvest i Georgia. Han har om lag 152 839 innbyggjarar (2014).

Batum er med den store hamna si eit kommersielt senter og siste stopp på den transkaukasiske jernbanen og røyrleidningen Baku-Tbilisi-Ceyhan. Han ligg 20 km nord for den tyrkiske grensa og har eit subtropisk klima med mange sitrus- og teplantasjar. Av industri i byen finn ein oljeraffineri, skipsverft, næringsmiddelindustri og lett industri.

Historie 
Batumi ligg på same stad som den tidlegare greske kolonien Batis. Dei første moderne kjeldene nemner at det vart bygd festningsverk i byen på 1000-talet. Området var då under georgisk kontroll fram til 1500-talet då det vart avstått til Det osmanske riket. I 1878 vart byen avstått til Russland etter San Stefanotraktaten.

Etter at tsaren fall rykte først tyrkiske styrkar inn i byen i april 1918, følgt av britiske styrkar i desember same år. Dei britiske styrkane okkuperte Batumi fram til juli 1920.

Klima 
Klimaet i Batumi er subtropisk, og det veks palmer, sitron- og appelsintre i byen.

Middeltemperaturen i Batumi er 14 °C. Januar er den kaldaste månaden med ein middeltemperatur på 6 °C. Juli og august er den varmaste tida med ein middeltemperatur på 22 °C. Det kaldaste som er målt her er -7 °C, og det varmaste er 40 °C. Den normale årsnedbøren er om lag 2 500 mm, der januar er våtast og mai tørrast.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguide for Batumi
 Hamna i Batumi 
 Prokudin-Gorskij sine fargebilete av Batumi frå om lag 1910
 Biletgalleri

Byar i Georgia
Adsjaria
Hamnebyar i Georgia
Tsjiatura

Tsjiatura (georgisk: ჭიათურა) er ein by i regionen Imereti vest i Georgia. I 1989 hadde han om lag 30 000 innbyggjarar. Byen ligg i indre område ved elva Qvirila, og sidan 1879 har han vore eit stort senter for produksjon av mangan i Kaukasus. I Tsjitaura finn ein mellom anna nasjonalteateret Tsereteli, ti skular, eit fakultet av Det georgiske tekniske universitetet og domkyrkja Mgvimvi frå 1000- eller 1100-talet.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Georgia
Gori

Gori (georgisk skrift გორი) er ein industriby i provinsen Sjida Kartli i Georgia. Byen vart grunnlagd av ein av dei største kongane av Georgia, David IV av Georgia (1089–1125). Han har om lag 45 000 innbyggjarar, og ligg der elva Liakhvi munnar ut i Mtkvari (Kura). Byen vart nesten heilt øydelagd under eit jordskjelv i 1920.

I 1878 vart den sovjetiske diktatoren Josef Stalin fødd i Gori, og byen inneheld eit Josef Stalin-museum med gjenstandar knytte til livet hans, huset der han vart fødd og den personlege jernbanevogna hans.

Ein av dei siste statuane av Stalin i det tidlegare Sovjetunionen står utanfor rådhuset i byen.

Festninga Goristsikhe frå mellomalderen ligg ovanfor byen.

Kjende personar frå Gori 
 Josef Stalin, leiar av Sovjetunionen

Bakgrunnsstoff 
 Om Gori
 Biletgalleri

Byar i Georgia
Josef Stalin
Eiterfled

Eiterfeld er ein kommune i landkrinsen Fulda i den tyske staten Hessen med 7650 innbyggjarar. Han ligg ved elva Eitra.

Bakgrunnsstoff 
 Homepage Eiterfeld
 Burg Fürsteneck

Byar i Hessen
Byar i Tyskland
Thorismund

Thorismund eller Thorismud var konge over vestgotarane. Han rådde frå 451 til 453. Han var eldste son av Theodorid.

Thorismund tok kongsmakta over visigotane etter at far hans fall i slaget på Katalaunarmarka i 451. Han var berre konge i to år, mest på grunn av trette mellom brørne hans. I styringstida si hadde han meir enn nok å gjera med alanane som heldt Orléans. Han vann på alanane, men laut trekkje seg snøgt attende til Toulouse av di broren Theodorid samla folk mot han. På same tid hadde frankarane samla seg under Childerik, og Thorismund makta ikkje å vinne på dei. Frankarane vart den store plaga for visigotane i åra etter.

Thorismund vart hoggen ned av ein hirdmann som vart kalla Askalk (etter Jordanes), og etterfylgd av broren Theodorid II.

Kjelder 
 Jordanes: Gotesoga
 Herwig Wolfram: The Goths

Vestgotiske herskarar
Døde i 453
Theodorid II

Theodorid eller Theoderik II var konge over Vestgotarane, og sat frå 453 til 466. Han var son av Theodorid og bror av Thorismund. Han vart etterfylgd av Eurik.

Theodorid heldt fram feida med romarane i styringstida si. I 455 vart den romerske keisaren Valentinian III drepen, og Theodorid freista å nytte høvet til å kåre sin eigen keisar, Avitus. Med hjelp frå Avitus vann visigotane endeleg Arles, som hadde vore på romerske hender til då. Theodorid heldt òg fram med kampar i Spania mot andre germanarfolk, med romersk hjelp. Han freista mellom anna på å gå mot vandalane, som var i nordre Afrika på den tida. Desse hadde nett plyndra Roma. Han streva òg med svebarane, som meinte dei hadde rett på Spania. 

Theodorid vart drepen av broren Eurik i 466. Eurik tok kongsmakta etter han.

Kjelder 
 Jordanes: Gotesoga
 Herwig Wolfram: The Goths.

Vestgotiske herskarar
Døde i 466
Kutaisi

Kutaisi (georgisk ქუთაისი; antikke namn Aea/Aia, Kutatisi, Kutaïssi) er den nest største byen i Georgia og hovudstad i regionen Imeretija. Han ligg 221 km vest for Tbilisi.

Kutaisi ligg ved elva Rioni, 125-300 meter over havet. I aust og nordaust ligg foten av Imeretifjella, i nord ligg fjellkjeda Samgurali Range, og i vest og sør Colchissletta.

Historie 

Kutaisi var hovudstad i det historiske kongeriket Colchis. Arkeologiske funn viser at byen eksisterte alt på 1000-talet fvt.. Historikarar meiner at då Apollonius Rhodius skreiv om Jason og argonautane og deira legendariske reise til Colchis var Kutaisi/Aia enden på reisa til argonautane og heimstaden til kongen Aeetes. I 975-1122 var Kutaisi hovudstad i Kongedømet Georgia, og frå 1400-talet til 1810 hovudstad i Kongedømet Imerertija. I 1810 vart Imeretija okkupert av Russland. Før Georgia fekk sjølvstende i 1991 og den nasjonale økonomien kollapsa, var Kutaisi eit stort industrisenter. I dag har mange innbyggjarar i byen reist utanlands for å fø seg sjølv. Handel på liten skala er hovudnæringa til resten av innbyggjarane.

Attraksjonar 
Kutaisi har to attraksjonar som begge står på UNESCO si verdsarvliste. Den eine er ruinane av Bagratikatedralen, bygd av Bagrat III, konge av Georgia, tidleg på 1000-talet. Den andre er Gelatikloseter, og begge ligg eit par kilometer aust for byen. Ei av dei mest kjende kyrkjene i Georgia er Motsametakyrkja. Andre attraksjonar er Satapliagrotta, der ein kan sjå fotspor etter ein dinosaur.

Kjende personar frå Kutaisi 
Aleksandr Ivanovitsj Otrakovskij, russisk krigshelt
Katie Melua, britisk songar

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Kutaisi» frå ,  den 29. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.kutaisi.com.ge/
 http://www.kutaisi.org/
 http://www.nkta.org/
 Georgian Picture Gallery - Kutaisi Pictures

Byar i Georgia
Poti

Poti (georgisk ფოთი, Poti) er ein by vest i Georgia i provinsen Samegrelo-Zemo Svaneti. Han ligg ved austkysten av Svartehavet og er ein av tre hamnebyar i Georgia. I nærleiken av byen munnar elva Rioni ut i Svartehavet. Byen har 41 465 innbyggjarar (2014).

Poti vart grunnlagd som ein gresk koloni på 600-talet fvt. og kalla opp etter Phasis. Den første jernbanen som vart konstruert i Georgia vart lagd mellom Poti og Sjorapani i 1871. Segna om Det gylne skinnet (argonautne, Jason og Medea) fann stad ved Poti og elva Rioni.

Poti har eit subtropisk klima. Vinteren er mild og varm, og normaltemperaturen i januar er 5,2 °C. I juli er normalen 22,9 °C. Byen får ein god del nedbør og årsnormalen er på 1 960 mm.

Hovudnæringane i byen er service- og næringsmiddelindustri.

Marinebasen til Den georgiske marinen ligg i Poti.

Bakgrunnsstoff 
 Hamna i Poti
 Biletgalleri

Byar i Georgia
Hamnebyar i Georgia
Eurik

Eurik var konge over vestgotarane frå 466 til 484. Han var siste av sønene til Theodorid som rådde for Toulouse-kongedømet. Han er rekna som det sterkaste av dei visigotiske kongane.

Under Eurik vann visigotane seg mykje land, og riket deira hadde den største utstrekninga på hans tid. Eurik sytte for å kue dei andre germanske folka, og det vestre Romarriket var svakt, og bukka heilt under i 476. 

Eurik la under seg det meste av Gallia, og vann dei fleste byane der før 475. Det året gjorde Eurik ei fredsavtale med romarane, som i røynda ikkje hadde noko val. Etter at Romarriket fall året etter tok krigen til att med herulhovdingen Odovakar, som no rådde for Italia som konge.

Herreveldet i Gallia var no ei årsak til trette mellom visigotar og frankarar. Eurik stogga frankarane og slog dei i eit slag nordpå, i deira eige landområde. Han vann òg sigrar over dei saksiske sjørøvarane som herja kystane i desse åra. 

Etter Eurik finst det ei lovsamling, Codex Euricianus, frå om lag 475. Med dette fastsette han og tømra i hop det visigotiske kongedømet og skipa det betre til. Han gav og bod for den katolske kyrkja, og rydda i tilhøva mellom katolikkar og arianarar. Det er elles kjend at Eurik førte ei anti-katolsk line, og stengde ei rekkje kyrkjer. Dette heldt han opp med etter 475, då romarane gjorde fred med han. 

På Eurik si tid var det at visigotarfolket for alvor tok til å slå seg til i Spania. 

Eurik døydde av alderdom i Toulouse i 484. Han vart etterfylgd av Alarik II.

Kjelder 

 Jordanes: Gotesoga
 Herwig Wolfram: The Goths

Vestgotiske herskarar
Døde i 484
Fødde i 410-åra
Rustavi

Rustavi (georgisk რუსთავი) er ein by søraust i Georgia i provinsen Kvemo Kartli, 25 km søraust for hovudstaden Tbilisi. Han ligg ved elva Kura og har om lag 125 103 innbyggjarar (2014).

Byen vart grunnlagd i 1948 for å huse arbeidarar til eit jernverk i nærleiken. Farbrikken vart bygd mellom 1941 og 1950 for å handsame jernmalm frå Aserbajdsjan. Stalin førte arbeidarar her frå forskjellige område i Georgia, hovudsakleg dei fattigare landsbygdene i vest. Han tok namn etter ein antikk by som vart øydelagd av den monogolske leiaren Tamerlane rundt år 1400. Rustavi vart eit stort industrisenter i Transkaukasus-området. Hovudnæringa er jern og stål og produksjon av metallprodukt og kjemikaliar.

Tyske krigsfangar, som vart fanga under den andre verdskrigen, vart innrullert for å utforme og byggje Gamle Rustavi. Rustavi er eigentleg delt i to delar, Dzveli Rustavi (Gamle Rustavi) og Akhali Rustavi (Nye Rustavi). Gamle Rustavi vart bygd med ein stalinistisk arkitekturstil, medan Nye Rustavi er dominert av tilsynelatande endelause rekkjer av dystre  blokkleilegheiter frå sovjettida.

Lausrivinga frå Sovjetunionen i 1991 var katastrofal for Rustavi, sidan den sovjetiske økonomien som byen var avhengig av òg kollapsa. I dag er dei fleste fabrikkane lagd ned og 65 % av innbyggjarane er arbeidslause med alle dei sosiale problema, som høg kriminalitet og fattigdom, som det fører med seg. Folketalet gjekk ned frå om lag 160 000 på midten av 1990-talet då innbyggjarane reiste andre stader for å få seg jobb.

Kjelder 

Byar i Georgia
Tskhinvali

Tskhinvali (ossetisk Цхинвал; georgisk ცხინვალი) er hovudstaden i den de facto sjølvstendige republikken Sør-Ossetia, som internasjonalt vert rekna som ein del av Georgia. Ifølgje Georgia si offisielle administrative inndeling høyrer Tskhinvali til regionen Sjida Kartli. Byen ligg ved elva Store Liakhvi, om lag 100 km nordvest for den georgiske hovudstaden Tbilisi.

Historie 
Området rundt byen har vore busett sidan bronsealderen.

Tskhinvali vart først nemnd i georgiske skriftlege kjelder i 1398 som ein landsby i Kartli (Sentral-Georgia), men seinare kjelder gjev den georgiske kongen Asphagur av Iberia frå 200-talet som grunnleggjaren då han bygde ei festning her. Tidleg på 1700-talet var Tskhinvali ein liten «kongeleg by» og var stort sett folkesett av munkar. Tskhinvali vart annektert av Det russiske keisardømet i lag med resten av Aust-Georgia i 1801. Byen låg langs handelsvegen frå Nord-Ossetia til Tbilisi og Gori, og byen utvikla seg gradvis til ein handslby med ei blanding av jødisk, georgisk, armensk og ossetisk folkesetnad.

Då Sovjetunionen tok over landet, etter at Georgia hadde hatt to år med sjølvstende frå 1918 til 1920, vart Tskhinvali hovudstad i den autonome oblasten Sør-Ossetia innanfor Georgisk SSR. Dermed vart byen stort sett ossetisk på grunn av kraftig urbanisering og den sovjetiske politikken med å flytte ossetiske folk frå nærliggande landsbyområde og inne i byen. Byen var i praksis eit industrisenter med sagbruk og fabrikkar. Ifølgje ei folketeljing i 1989 hadde byen 42 934, medan det i dag berre er 32 906 att (2021).

Kjelder 

 Tsotniahsvili, MM. History of Tskhinvali. Tskhinvali, 1986

Denne artikkelen bygger på «Tskhinvali» frå ,  den 29. mai 2007. 

Byar i Georgia
Sør-Ossetia
Tsqaltubo

Tskaltubo (georgisk წყალტუბო) er ein by vest i sentrale område av Georgia. Byen er ein kurstad med varmekjelder, som mellom anna skal vere godt for å førebu mot verk i musklar og ledd (revmatisme). I 2014 hadde byen 11 281 innbyggjarar.

Kjelder

Byar i Georgia
Tqibuli

Tqibuli (georgisk ტყიბული) eller Tkibuli er ein by vest i sentrale delar av Georgia i regionen Imeretija. Han ligg heilt nord i Imeretija, nær regionen Ratsj'a, ved foten av fjellet Nakerala. Byen er eit senter for kolbryting og ligg mellom to kunstige vassreservoar i eit fjellområde. Ein gong var det ni kolgruver ved byen, men i dag er det berre ein att som er i drift. Tqibuli er òg kjend for teen som vert dyrka her og seld i heile landet.

Byar i Georgia