alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Free Man in Paris

«Free Man In Paris» er ein song skriven av den kanadiske visesongaren Joni Mitchell. Han vart gjeven ut i 1974 på albumet Court and Spark, og på konsertalbumet Shadows and Light. Songen er ein av dei mest kjende songane hennar. Songen handlar om musikkagenten David Geffen, ein nær ven av Mitchell tidleg i 1970-åra og skidldra Geffen under ei reise Geffen og Mitchell gjorde til Paris med Robbie og Dominique Robertson. «Free Man in Paris» nådde 22. plassen på singellista i USA og andreplassen på Easy Listening-lista.

I 1970-åra vart ein instrumentalversjon av songen nytta som kjenningsmelodi for CBC Television sitt The Saturday Evening News.

«Free Man In Paris» har vorte spelt av andre artistar som Neil Diamond, Sufjan Stevens, Adrienne Young, Phish og JoJo. Han er rangert på 470. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 beste songane gjennom tidene frå 2004, men var ikkje med på den oppdaterte lista deira frå 2010.

Medverkande
 Joni Mitchell — vokal, gitar
 Tom Scott — treblåseinstrument
 José Feliciano, Larry Carlton — elektrisk gitar
 Wilton Felder— bass
 John Guerin — trommer
 David Crosby and Graham Nash — korvokal

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Free Man in Paris» frå ,  den 30. august 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Songar frå 1974
Joni Mitchell-songar
Songar skrivne av Joni Mitchell
Songar om Paris
Songar produserte av Joni Mitchell
Asylum Records-singlar
Neil Diamond-songar
Sufjan Stevens-songar
Elton John-songar
Anders Palm

Anders Palm () er ein svensk litteraturvitar og lingvist, som har vore professor i litteraturvitskap ved Lunds universitet. Han har gjeve ut ei lang rekkje bøker innan ulike sjangrar, m.a. ordbøker, litteraturanalytiske bøker og songbøker. 

Anders Palm har vore ei viktig drivkraft bak Medical Humanities. Konseptet er i dag ein del av den svenske lækjarutdanninga og inneber å sjå menneskekroppen frå eit humanioraperspektiv så vel som eit medisinsk perspektiv. Medical Humanities gjev lækjarstudentane høve til å bruka kunst, litteratur og musikk for å kritisera lækjarrolla og møta med pasientane. Omgrepet Medical Humanities vert også brukt ved lækjarutdanninga m.a. i USA. 

For arbeidet sitt med Medical Humanities vart Anders Palm utnemnd til æresdoktor ved det medisinske fakultetet ved Universitetet i Lund. Utnemningsseremonien fann stad i Lund domkyrkje den 27. mai 2011.

Utvalde verk 

 Kristet, indiskt och antikt i Hjalmar Gullbergs diktning, 1976
 Möten mellan konstarter, 1985
 Jag bor vid ett rastställe - Hjalmar Gullbergs landskap i dikt, bild och ton med Lennart Moberg, 1998.

Utmerkingar 

 Doblougprisen (2003) saman med Mare Kandre.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anders Palm (litteraturvetare)» frå ,  den 30. august 2013.

Fotnotar 

Svenske språkforskarar
Svenske litteraturprofessorar
Svenske forfattarar
Folk frå Malmö
Professorar ved Lunds universitet
Vinnarar av Doblougprisen
You Don't Bring Me Flowers av Neil Diamond

You Don't Bring Me Flowers er det tolvte studioalbumet til Neil Diamond, gjeve ut i 1978 for å utnytte suksessen til tittelsongen med same namn, ein duett med Barbra Streisand, som opphavleg vart gjeve ut som ei soloinnspeling på det førre albumet til Diamond, I'm Glad You're Here with Me Tonight.

Innhald

Medverkande
Neil Diamond - vokal
Richard Bennett, Doug Rhone - gitar
Reinie Press - bass
Tom Hensley, Alan Lindgren - klaverinstrument
Dennis St. John - trommer
King Errisson, Vince Charles - perkusjon
Linda Press, Doug Rhone, Gene Morford, H.L. Voelker, Jon Joyce, Julia Waters, Maxine Waters, Ron Hicklin, Tom Bahler, Venetta Fields - korvokal

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «You Don't Bring Me Flowers av Neil Diamond» frå ,  den 30. august 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Neil Diamond-album
Musikkalbum frå 1978
Columbia Records-album
Musikkalbum produserte av Bob Gaudio
Forever in Blue Jeans

«Forever in Blue Jeans» er ein song av Neil Diamond skriven i lag med gitaristen hans Richard Bennett. Den livlege songen vart gjeven ut som singel av Columbia i februar 1979, henta frå Diamond-albumet You Don't Bring Me Flowers som kom ut året før.

Songen nådde 20. plassen på Billboard Hot 100 og andreplassen på Easy Listening-lista i mars 1979.

Songen har vorte nytta til å marknadsføre blå jeans, mellom anna med Will Ferrell som etterlikna Neil Diamond som syng for klesmerket Gap.

Lister

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Forever in Blue Jeans» frå ,  den 30. august 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1978
Singlar frå 1979
Neil Diamond-songar
Songar skrivne av Neil Diamond
You've Got Your Troubles

You've Got Your Troubles er ein song skriven av Roger Greenaway og Roger Cook som vart ein hit for the Fortunes i Storbritannia i juli 1965, og ein sjuandeplass på Billboard Hot 100 i USA i august 1965. Dette var den femte singelen til gruppa. Han vart gjeven ut på albumet The Fortunes.

Countryduoen Jack Blanchard og Misty Morgan spelte inn songen i 1969, og det same gjorde Neil Diamond i 1978.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «You've Got Your Troubles» frå ,  den 30. august 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Chart runs 
Fortunes

Songar frå 1965
Singlar frå 1965
The Fortunes-songar
Nancy Wilson-songar
Neil Diamond-songar
Songar skrivne av Roger Greenaway
Songar skrivne av Roger Cook
Nummer-ein-singlar i Canada
September Morn av Neil Diamond

September Morn er det trettande studioalbumet til Neil Diamond, gjeve ut i 1979 som ein oppdatert versjon av røtene til Neil Diamond frå 1960-åra med ein disco-versjon av Motown-klassikaren «Dancing in the Street» og ei nyinnspeling av «I'm a Believer».

Innhald

Medverkande
 Neil Diamond - vokal, gitar
 Tom Hensley - piano, klaverinstrument
 Bob Gaudio - piano
 Alan Lindgren - piano, synthesizer
 Reinie Press - bass
 Doug Rhone - gitar
 Lou McCreary - horn

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «September Morn (album)» frå ,  den 30. august 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Neil Diamond-album
Musikkalbum frå 1979
Columbia Records-album
Musikkalbum produserte av Bob Gaudio
Kylie: The Videos

Kylie: The Videos er ei VHS-utgjeving av den australske songaren Kylie Minogue. Filmen er ei samling musikkvideoar som vart utgjeven i november 1988 i Storbritannia, Tyskland, Frankrike og Japan.

Sporliste 
«I Should Be So Lucky» (Video)
«Got to Be Certain» (Video)
«The Loco-Motion» (Video)
«Je Ne Sais Pas Pourquoi» (Video)
Intervju (Video)

Format

Kjelder 

Musikkvideoar og DVD-ar av Kylie Minogue
Samlealbum frå 1988
1992 av Sákis Rouvás

«1992» er ein singel av den greske songaren Sákis Rouvás, gjeven ut i 1991 på albumet Sákis Rouvás og nytugjeven på albumet The Ultimate Collection: Music + Video – 1991–1996 i 2005. Musikkvideoen til singelen vart laga av Níkos Soúlis og Antídoton og var ein av dei fyrste greske musikkvideoane som eksperimenterte med grafikk og omfattande gruppekoreografi. Rouvás vart kledd opp i dress, eit cowboykostyme, som ein amerikansk fotball-spelar og som Supermann.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Sakis Rouvas (1991 album)» frå ,  den 7. november 2019.  
 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «The Ultimate Collection: Music + Video – 1991–1996» frå ,  den 7. november 2019.  
 

Singlar frå 1991
Greske songar
Greskspråklege songar
Sákis Rouvás-songar
Bardufoss

Bardufoss er ei bygd, eller eit bygdelag, i Målselv kommune i Troms og Finnmark. Bygda omfattar dei to tettstadene Andslimoen og Andselv, samt grendene Finnsund, Fossmoen, Heggelia og Rusten. Bardufoss har om lag 2 500 ibuarar. Europaveg 6 går gjennom Bardufoss. Bardufoss lufthamn ligg sentralt i bygdelaget. 

Sjølve Bardufoss voks for ein stor del fram då den tyske okkupasjonsmakta under 2. verdskrigen fekk bygt flyplass med hjelp av tvangsutskrivne nordmenn og krigsfangar. Etter verdskrigen bygde det norske Forsvaret ut området gjennom fleire tiår, så i dag er brorparten av folket på staden direkte eller indirekte knytt til Forsvaret. Bardufoss leir er samlenemning for Heggelia leir og Rusta leir, to leirar som ligg ca 500 meter frå einannan. Mellom Rusta og Heggelia leir ligg Istindportalen, eit velferdsbygg for soldatane, samt kino, idrettshall og kiosk for sivile. Istindportalen hyser også fellesbibliotek for Forsvaret og Målselv kommune, samt kulturskulen i kommunen.

Bardufoss har vidaregåande skule med dei fleste praktiske fag som flyfag, byggfag og mekaniske fag, i tillegg til idrettsfag og studieførebuande fag. På Rustahøgda, mellom Andselv og Heggelia, ligg ungdomsskulen i bygda og Næringshagen i Målselv. Her har Forsvarets Høgskule ei avdeling. Ein symjehall og ein idrettshall ligg også her.

I bygdesenteret Andselv er daglegvarebutikkar og andre butikkar, apotek og postkontor; 9235 Bardufoss. Nokre kilometer aust og søraust for Bardufoss ligg skianlegget Myrefjell og den mektige Målselvfossen. På tettstaden Andslimoen er helsesenter, tannklinikk, samisk skule, slakteriet Nortura, samt bilforhandlarar og ein caravan-forhandlar.

Næringsliv
«Reinbeite-konflikten mellom norske og svenske reinbønder har vært fastlåst i flere år fordi svenskene ennå ikke har ratifisert en ny norsk-svensk beitekonvensjon etter at den forrige utløp i 2005», sa (den norske) landbruksminister Dale, i 2018.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bardufoss» frå ,  den 31. august 2013.  
 
 Norsk Allkunnebok, I. bandet. 1949.

Bygder i Troms og Finnmark
Busetnader i Målselv
Akkarvik

Akkarvik er ei bygd sør og vest på Arnøya i Skjervøy kommune i Troms. Bygda, som ligg ved Langfjorden, har i dag om lag 10 fastbuande. Akkarvik er endepunkt for Fylkesveg 348 i Troms. Bygda har elles vegsamband til Arnøyhamn i aust, og til Årviksand i  nord.

Akkarvik har vore busett sidan 1600-talet. Bygda var på sitt største i 1950-åra, med eit folketal på over 300. Den gongen hadde bygda anløp av lokalbåt fleire gongar dagleg, to butikkar, bakeri, postkontor og stasjon for rikstelefon. Midt på 1960-talet byrja folk å flytte frå Akkarvik, og i 1984 vart skulen nedlagd. I 2001 budde 24 personar i bygda, fordelt på 14 heimar. Sidan har folketalet minka.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Akkarvik» frå ,  den 31. august 2013.  
 
 Norsk Allkunnebok, I. bandet. 1949.

Bygder i Troms og Finnmark
Skjervøy kommune
Arnøyhamn

Arnøyhamn er ei bygd på sørsida av Arnøya i Skjervøy kommune i Troms. Bygda ligg ved fjorden Lyngen, vest for Kågsundet. Fylkesveg 347 i Troms passerer gjennom Arnøyhamn. Frå Arnøyhamn er det 84 kilometer sjøveg til Tromsø. 

Arnøy kyrkje ligg i bygda, som har har kombinert barne- og ungdomskule.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Arnøyhamn» frå ,  den 31. august 2013.  
 
 Norsk Allkunnebok, I. bandet. 1949.

Bakgrunnsstoff
arnoyhamn.no

Bygder i Troms og Finnmark
Skjervøy kommune
Andsnes

Andsnes er ei så godt som fråflytt bygd i Loppa kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Bygda er den aller vestlegaste busetnaden i Finnmark fylke. Andsnes ligg ved Lopphavet, lengst vest på halvøya mellom fjorden Kvænangen og Lopphavet. 

Andsnes har vegsamband til bygda Segelvik i Kvænangen kommune, tre kilometer sør for Andsnes. Bygda hadde i si tid postkontor ved namn Brynilen, i dag er postadressa 9186 Andsnes.

I fylgje folketeljinga 1910 budde 83 menneske i bygda, dei fleste sysselsett med fiskeri, nokre dreiv i tillegg med jordbruk. Her var også to landhandlarar. 1. januar 2017 hadde bygda berre ein fastbuande.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Andsnes» frå ,  den 31. august 2013.

Bakgrunnsstoff
Bilete frå Loppa kommune
privat heimeside
Natur i Nord-Troms

Bygder i Troms og Finnmark
Geografi i Loppa
Jon Andrå

Jon Andrå () var ein norsk skulemann og politikar for Arbeidarpartiet.

Andrå var frå Drøbak, der far hans var skulestyrar. I unge år arbeidde Andrå ei tid som agent i livsforsikring. Han utdanna seg til lærar i Holmestrand, tok eksamen i 1914. Etter eit år som lærar på Tolga i Hedmark, var han lærar ved folkeskulen i Vardø frå 1916 til -33. I denne perioden var han eit års tid, 1919-20, i tillegg redaktør av avisa Finnmarken. Frå 1933 til 1948 var han styrar av Vardø folkeskule. 

Andrå var ordførar i Vardø frå 1925 til 1930. Ved stortingsvalet hausten 1930 vart han vald inn på Stortinget for kjøpstadene i Nordland, Troms og Finnmark (Bodø, Hammerfest, Narvik, Tromsø, Vadsø, Vardø). Han vart attvald ved dei tre neste stortingvala og representerte altså Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1931 til 1949. Bolken 1946-50 var han ein av riksrevisorane.

Andrå var skuledirektør i Nordland frå 1948 til -58. Han vart tildelt Kongens fortenstmedalje i gull då han forlet direktørstillinga.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jon Andrå» frå ,  den 31. august 2013.  
 
 

Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for byane i Nordland, Troms og Finnmark
Norske riksrevisorar
Ordførarar i Vardø
Ap-ordførarar i Finnmark
Norske redaktørar
Norske skulefolk
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Frogn
Folk frå Vardø
Ars moriendi

Ars moriendi (latin for «kunsten å døy») var tittelen på eit vidgjete kristent, illustrert mellomalderverk frå 1400-talet som vart mykje lese i samtida. Verket kom ut 60 år i etterkant av den store pesta og skildra gode og vonde krefter i kamp om menneskesjela og korleis ein skulle få ein god død.

Den lange versjonen 

Det fanst opphavleg ein lang versjon av verket, Tractatum/ Speculum artis bene moriendi, skrive av ein dominikanarmunk i 1415, og ein kortversjon som fyrst dukka opp i Nederlanda rundt 1450. Den lengste versjonen vart omsett til dei fleste vesteuropeiske språka, og vart svært populær i England. Dessutan var Ars moriendi eitt av dei fyrste verka som vart trykt ved hjelp av trykkjekunsten, og det eksisterer difor i 300 eksemplar den dag i dag. Berre eitt av dei 300 eksemplara er illustrert.

Det fyrste kapitlet forklarer at det finst ei god side ved døden, og prøver å trøysta den døyande med at døden ikkje er noko å vera redd for. Andre kapitlet skildrar dei fem freistingane som plagar eit døyande menneske, og korleis ein kan unngå dei. Freistingane er mangel på tru, fortviling, utolmod, åndeleg hovmod og grådigheit. Tredje kapitlet listar opp dei sju spørsmåla ein skal stilla eit døyande menneske, saman med trøysta som er tilgjengeleg for han gjennom dei forsonande kreftene i Kristi kjærleik. Fjerde kapitlet uttrykkjer behovet for å imitera Kristi liv. Femte kapitlet er retta mot vener og familie og skildrar dei generelle reglane for oppførsel på dødsleiet. Sjette kapitlet tek med dei passande bønene ein skal be for den døyande.

Kortversjonen 

Kortversjonen, som kan sporast heilt tilbake til 1450, vart laga ved hjelp av blokktrykk og føregrip dermed dei blokktrykte bøkene som vart introduserte i Europa i 1460-åra. Kortversjonen er i stor grad basert på andre kapittel av Ars moriendi, men inneheld elleve utskorne illustrasjonar. Desse viser ein djevel som syner fram ein av dei fem freistingane på ei side, og ein engel som viser kva ein skal gjera for å motstå freistinga på hi sida. Det siste biletet viser mennesket som vert teke opp til himmelen, og djevlane som forvirra går ned att i helvetet. Kortversjonen var like populær som den lange, men han vart ikkje omsett til engelsk.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ars moriendi» frå ,  den 31. august 2013.  
 

Mellomalderlitteratur
Bøker frå 1400-talet
Holsbrua

Holsbrua eller Hol bru er ei vegbru over Valldalselva i Norddal. Brua er ein del av  gjennom Valldalen. Brua vart oppført i 1921 som ein del av arbeidet med ny køyreveg gjennom Valldalen vidare over Trollstigen til Åndalsnes. Steinbrua frå 1921 er utvida med eit påbygg i betong.

Kjelder

Vegbruer i Møre og Romsdal
Fylkesveg 63
Vegar i Fjord
Bruer opna i 1921
1921 i Noreg
Betongbruer
The Videos av Kylie Minogue

The Videos er den første VHS-utgjeving av den australske songaren Kylie Minogue. Den vart utgjeven av plateselskapet Mushroom Records i 1988 og berre i Australia.

Sporliste 
"The Loco-Motion" (Video)
"I Should Be So Lucky" (Video)
"Behind the Scenes" (Video)

Format

Kjelder 

Musikkvideoar og DVD-ar av Kylie Minogue
Samlealbum frå 1988
Stjerner av Uzia

«Stjerner» er ein song av den norske songaren Uzia, frå albumet MGP Jr. 2013.

Uzia deltok med «Stjerner», framført på norsk og engelsk, i finalen i Melodi Grand Prix Junior 2013, men gjekk ikkje vidare til superfinalen. Det er ikkje kjend kva for plass bidraget fekk, og det fekk heller ikkje representere Noreg i Melodi Grand Prix Junior Nordic 2013, av di tevlinga ikkje vart arrangert, eller Junior Eurovision Song Contest 2013, av di NRK ikkje ynskte at Noreg skulle delta.

Kjelder
 
 
 

Melodi Grand Prix Junior 2013-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix Junior-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix Junior-songar
Fleirspråklege Melodi Grand Prix Junior-songar
Skjera bagera

«Skjera bagera» er ein song av dei norske songarane Maud og Kornelia, frå albumet MGP Jr. 2013.

Eurovision

Melodi Grand Prix Junior 2013
Maud og Kornelia deltok med «Skjera bagera», framført på norsk, i finalen i Melodi Grand Prix Junior 2013, men gjekk ikkje vidare til superfinalen. Det er ikkje kjend kva for plass bidraget fekk, og det fekk heller ikkje representere Noreg i Melodi Grand Prix Junior Nordic 2013, av di tevlinga ikkje vart arrangert, eller Junior Eurovision Song Contest 2013, av di NRK ikkje ynskjer at Noreg skal delta.

Kjleder 
 
 
 
 

Norskspråklege songar
Melodi Grand Prix Junior 2013-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix Junior-songar
Sofonisba Anguissola

Sofonisba Anguissola () var ein italiensk portrettmålar frå Cremona. Ho var den mest etterspurde kvinnelege målaren i samtida. I portretta sine med dempa fargeskala var ho særleg påverka av Correggio.

Liv og gjerning

Sofonisba Anguissola var dotter til adelsmannen Amilcare Anguissola. Borna hans fekk namn henta frå antikken og vart oppfostra i samsvar med humanistiske renessanse-ideal. Både Sofonisba og systera Elena studerte hos målarane Bernardino Campi og Bernardino Gatti i Cremona. Sofonisba skal sjølv ha undervist den yngre systera Lucia, også ho kjend som ein gåverik målar.

Anguissola reiste til Roma og møtte Michelangelo, som omgåande såg talentet hennar. Vidare for ho til Milano, der ho måla hertugen av Alba. I 1559 reiste ho til Madrid og det spanske kongehoffet, då ho hadde fått i oppdrag å måle den spanske kongen og familien hans. Samstundes skulle ho vere hoffdame for den pur unge spanske dronninga, Elizabeth of Valois, som var ein ivrig amatørmålar. Seinare vart Anguissola offisiell hoffmålar i Spania. Ho tilpassa då stilen sin til dei meir formelle krava for offisielle, spanske hoffportrett.

I kontrakten hennar lova hoffet å skaffe henne ein standsmessig mann. Etter dronninga var død, hjelpte kongen til med å arrangere giftarmål med ein adelsmann, og Anguissola flytta til Palermo med sin sicilianske ektemann. Etter han var død, reiste ho tilbake til Spania. På reisa møtte ho Orazio Lomellini, gifta seg med han og slo seg ned i Genova. Ho dreiv der vidare verksemda som leiande portrettmålar.

Jamnast laga Anguissola portrett av enkeltpersonar eller familiar, men seinare i livet måla ho også religiøse tema. Mange av dei religiøse bileta har gått tapt. Etter ein augesjukdom vart ho svært nærsynt, og tillegg plaga med revmatisme. Då synet svikta, var Anguissola ein rik mesen for målarkunst. Ho døydde i Palermo, i kring 93 år gammal. Livsverket hennar hadde ein varande innverknad for dei etterfylgjande generasjonane av målarar. Hennar store suksess opna vegen for fleire kvinner til å gjere levebrød av si målargjerning.

Anguissola var ein av dei fyrste kvinnelege målarane med internasjonalt ry.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sofonisba Anguissola» frå ,  den 1. september 2013.

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
målarar frå 1500-talet
Kurt Schwitters

Kurt Hermann Eduard Karl Julius Schwitters () var ein tysk kunstnar som er særleg kjend for ein collageteknikk som han sjølv kalla Merz. Han gav også ut eit tidsskrift som heitte Merz (1923-32). Schwitters sin produksjon, som vert rekna til stilretninga dadaisme, omfattar både måleri, grafikk, typografi og skulptur, med meir.

Liv og gjerning

Schwitters var fødd i Hannover i Tyskland. Etter kunststudiar ved kunstakademiet i Dresden i tida 1909-14, saman med mellom andre Otto Dix og George Grosz, vende Schwitters heim til Hannover og byrja på sitt kunstnarliv som postimpresjonist. Etter som han leid av epilepsi, slapp han å verte innkalla til krigsteneste under fyrste verdskrigen. Men kunsten hans vart påverka av krigen og arbeida hans vart stendig dystrare og meir ekspresjonistiske i uttrykket.

I juni 1918 stilte Schwitters ut fleire semi-abstrakte, ekspresjonistiske landskap på Herwarth Walden sitt galleri Der Sturm i Hannover. Utstillinga førte til at han kom i kontakt med medlemer av avantgarden i Berlin, mellom dei Raoul Hausmann, Hannah Höch og Hans Arp.

Schwitters heldt fram å skape verk i ein hovudsakleg ekspresjonistisk stil til året 1919. Hans fyrste abstrakte collage, særleg påverka av Arp, skapte han i slutten av 1918. Collageteknikken sin gav han namnet Merz, etter ein bit frå teksten Commerz Und Privatbank i collaget Das Merzbild frå vinteren 1918-19. Mange år seinare, i 1937, vart Das Merzbild synt fram som eit sentralt bilete i utstillinga Entartete Kunst ('degenerert kunst'). Biletet var utstilt under frasen 'Nehmen Sie Dada Ernst', før nazistane  kort tid etterpå øydela måleriet.

Det store gjennombrotet for Schwitters skjedde i slutten av 1919, etter hans fyrste separatutstilling på Der Sturm-galleriet, saman med publiseringa i august det året av det dadaistiske kjærleiksdiktet An Anna Blume. Han vidareutvikla merzmetoden på fleire andre felt enn måleri, også i skulpturar, noko som førte til at han laga rom-installasjonar som han kalla Merzbaue. I same ånd forma han lyd-diktet Ursonate frå 1922-32, eit diktverk som einast består av abstrakte fonem.

Schwitters flykta frå Nazi-Tyskland i 1937, det året verket hans vart utstilt av nazistane til spott og spe. Han busette seg då i Noreg, der han hadde opphalde seg i periodar tidlegare på 1930-talet. Mellom andre stader budde han på Hjertøya ved Molde. Seinare for han til Storbritannia, der han døydde i 1948.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kurt Schwitters» frå ,  den 1. september 2013.

Notar

Bakgrunnsstoff

Tyske målarar
Tyske diktarar
Torgeir Anderssen-Rysst

Torgeir Anderssen-Rysst () var ein norsk embetsmann og politikar frå Ålesund. Han var stortingsreprsentant for Venstre i 20 år, og Noregs forsvarsminister i Johan Ludwig Mowinckel si andre regjering 1928–31.

Torgeir Anderssen, som han opphavleg heitte, var son til ein bakarmeister i Ålesund. Sjølv tok han offisersutdanning, steig til premierløytnant frå 1915. Han vart i 1913 uteksaminert cand.jur. frå universitetet i hovudstaden, og arbeidde ei tid hos byfogden i heimbyen Ålesund. 1918-28 var Anderssen-Rysst redaktør i Sunnmørsposten, og på ny 1931–34. Sidan var han skattefut og skifte- og auksjonsforvaltar i Ålesund frå 1934, og deretter generalkrigskommissær i Ålesund 1939–40. Etter 2. verdskrigen var han Noregs sendemann til Island frå hausten 1945 til han døydde i 1958.

Anderssen-Rysst reprsenterte dei tre byane i Møre og Romsdal på Stortinget frå 1925 til 1945, heile tida som medlem av Venstre. Då Johan Ludwig Mowinckel danna ny regjering i februar 1928, vart han utnemnd til statsråd og leiar av Forsvarsdepartementet. Han leia dette departementet til regjeringa gjekk av i mai 1931. I alle sine år på Stortinget var han medlem av utanriks- og konstitusjonskomiteen. Anderssen-Rysst var medlem av sentralstyret i Venstre frå 1933 til –36, samt medlem av Ålesund bystyre i mangfaldige år.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Torgeir Anderssen-Rysst» frå ,  den 1. september 2013.  
 
 

Norske forsvarsministrar
Venstrestatsrådar
Statsrådar i Regjeringa Mowinckel II
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Stortingsrepresentantar for Møre-byane
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Norske redaktørar
Norske juristar
Norske offiserar
Generalkrigskommissær
St. Olavs Orden
Dannebrogordenen
Folk frå Ålesund