alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sukhumi

Sukhumi (abkhasisk Аҟəа, Aqwa, georgisk სოხუმი, Sokhumi, russisk Сухуми, Sukhumi) er hovudstaden i Abkhasia, ein de facto sjølvstendig republikk, som internasjonalt vert rekna som ein autonom republikk i Georgia. Byen har ei lang historie, og vart hardt råka under den georgisk-abkhasiske konflikten tidleg i 1990-åra.

Sukhumi ligg i ei vid bukt på austkysten av Svartehavet og er ein hamneby, eit knutepunkt for jernbane og ein ferieby. Han er kjend for strendene, sanatoria, mineralkjeldene og det subtropiske klimaet. Sukhumi har fleire små til mellomstore hotell, som hovudsakleg tar imot russiske turistar. Byen inneheld òg botaniske hagar oppretta i 1840.

I sovjettida vart det avla apekattar her. Frå 1945 til 1954 var elektronfysikk laboratoriet i byen involvert i Sovjetunionen si utvikling av atomvåpen.

Bakgrunnsstoff 

Abkhasisk geografi
Byar i Georgia
Hamnebyar i Georgia
Adsjaria

Adsjaria (georgisk აჭარა Atsj'ara, òg kalla Adjara, Ajaria, Ajara, Adjaria, Adzharia, Adzhara og Achara) er ein autonom republikk i Georgia i det sørvestlege hjørnet av landet. Området grensar til Tyrkia i sør og Svartehavet i aust. 

Republikken har om lag 333 953 innbyggjarar (2014) og hovudstaden er Batumi. Adsjaria er eit populært turistmål, og med det subtropiske klimaet har området mange sitrus- og teplantasjar.

Adsjaria
Kaukasus
Georgia
Greifswalder Bodden

Greifswalder Bodden (polsk: Zatoka Greifswaldzka) er ei bukt sørvest i Austersjøen ved kysten av Tyskland i delstaten Mecklenburg-Vorpommern. Bukta har eit areal på 514 km².

I vest ligg øya Rügen, i søraust øya Usedom, i aust ligg Pommersche Bucht og i sør det tyske fastlandet. Bukta er forbunde til Austersjøen via Strelasund, eit smalt sund mellom fastlandet og Rügen. Den nordlege enden av bukta vert stundom kalla Rügischer Bodden.

Bukta har ei nokså ujamn kystlinje, og har fleire viker og småbukter i bukta. Neset Mönchgut (aust på Rügen) og Zudar (sør på Rügen) – sistnemnde består eigentleg av fleire halvøyar - deler bukta inn i mindre bukter. Den største byen ved bukta er Greifswald.

Greifswalder Bodden er grunn og har eit middeldjup på berre 5,6 meter og eit maksimalt djup på 13,5 meter. Ho består av brakkvatn på grunn av tilførsel på ferskvatn frå elvar, og den komplekse hydrografien i Austersjøen, der ein vanlegvis finn saltare vatn på større djup. 

Før gjenforeininga av Tyskland i 1990 var Greifswalder Bodden ein offentleg stad for vassport, i motsetnad til det meste av den austtyske kysten av Austersjøen. Den lokale geografien gjorde at ein lett kunne halde vakt over bukta og dermed hindre dei som prøvde å flykte frå landet. Staden som ligg nærast bukta utanfor Warszawapakta er den danske øya Bornholm, meir enn 100 km borte.

Kjelde 

Mecklenburg-Vorpommern
Bukter i Tyskland
Båtalen

Ei båtalen svarar til 21 norske tommar eller 54,92445 cm, i motsetnad til ei vanleg alen som svarar til to norske fot eller 24 tommar. Båtalna er utgangspunktet for tradisjonelle norske båttypar som oselvarar og geitbåtar.

Måleiningar for lengd
Gamle måleiningar
Båtbygging
Læhnga tsjoli

Læhnga tsjoli (devanagari लहंगा चोली) eller gagra tsjoli er eit fargesterkt sørasiatisk antrekk sett saman av ein kort bluse (tsjoli) og eit langt, vidt skjørt (læhnga). Det er hovudsakleg ugifte jenter i Nord-India som går med desse kleda til dagleg, men forseggjorte typar laga til særskilde høve, som bryllaup, blir også brukte av sørasiatar frå andre område. Ein ber gjerne også eit sjal eller slør, drapert langs kroppen eller over hovudet, saman med læhnga tsjoli.

Skildring

Læhnga 
Skjørtet er festa i livet og vidar seg ut ned mot okle, der det stopper. Stoffet har ofte kraftig mønster, for finare bruk gjerne broderi i metall og perler.

Tsjoli 
Den tettsitjande blusen er kort og stoppar som regel like under brystet. I moteantrekk kan han òg vera utringa og ha utskoren rygg. Ermene er korte, som regel til midt på overarmen, men moderne utformingar kan også her visa meir hud ved at skuldra er berr. Blusen kan vera enkel og einsfarga eller brodert som skjørtet.

Sjal 
Sjalet, kjend som odhani eller dupatta, kan dekka hovudet, i Rajasthan er det vanleg at det også dekker fjeset. Plagget har ofte same stil som skjørtet. Det kan vera av same type klede, eller av lettare stoff, kanskje gjennomsiktig.

Historie

Læhnga tsjoli stammar frå mogultida, og blei skapt som ei tilpassing av indiske skikkar til muslimske påbod om å dekka seg til.

Bruk 

Det er særleg i Gujarat og Rajasthan at ein bruker læhnga tsjoli; jentedrakt andre stader er til dømes salvar kamiz og pavadai. 

I Rajasthan er dette det vanlege brureantrekket. Læhnga tsjoli har òg tradisjonelt vore brukt som bruredrakt av muslimar. Denne bruken har også blitt mote i andre delar av India, mellom anna på grunn av bruk i Bollywood-filmar. Ein kan også sjå vidkjende filmstjerner som gifter seg i læhnga tsjoli. 
Drakta er òg utbreidd blant brurejenter, som eit elegant antrekk som står godt til brura sin sari. Som bryllaupsklede er draktene svært ofte raude eller rosa.

Læhnga eller gagra tsjoli blir også ofte brukt i samband med dans i bryllaup og andre samanhengar, til dømes til den gujaratiske dansen garba.

Liknande klede 
Læhnga kan òg brukast saman med lengre toppar, til dømes kurti, medan tsjolien òg kan kombinerast med skjørt som sjarara eller brukast som saribluse.

Sør i India er det vanleg for unge jenter å bera ein todelt drakt som er noko lik, pavadai.

Kjelder

Fotnotar 

Indiske klede
Bryllaupsklede
Rajasthan
Gujarat
Formelle klede
Lübeckbukta

Lübecker Bucht (tysk Lübecker Bucht) er ei bukt sørvest i Austersjøen ved kysten av Tyskland og delstatane Mecklenburg-Vorpommern og Schleswig-Holstein. Ho dannar den sørvestlege delen av Mecklenburgbukta.

Den største byen ved bukta er Lübeck med bykommunen Travemünde, som ligg ved munningen til elva Trave. Elbe-Lübeck-kanalen knyter Austersjøen med Elbe.

Bukter i Tyskland
Austersjøen
Eckernfördebukta

Eckernfördebukta (tysk Eckernförder Bucht; dansk Egernførde Fjord) er ei bukt i Schleswig-Holstein i Tyskland. Ho er om lag 16 km lang og snur ved munningen, der den sørlege breidda om lag ligg 10 km frå Kielbukta. Ho grensar til Kielfjorden ved fyret Bülker. Den ein gong skogkledde halvøya mellom Kielfjorden og Eckerenfördebukta danna grensa mellom saksarane og danskane i mellomalderen og vart kalla Jernved. Nord for bukta ligg halvøya Schwansen. Ved enden av bukta ligg byen Eckernförde.

Bakgrunnsstoff 
 Kart 

Schleswig-Holstein
Bukter i Tyskland
Inuittar

Inuittar (inuktitut ᐃᓄᐃᑦ) er ei samlenemning for arktiske urfolk frå Alaska, Grønland, dei kanadiske områda Nordvestterritoria, Nunavut, Quebec og den nordlege Labradorhalvøya
og Den store Diomedeøya i Russland. Inuittar har tradisjonelt hatt ein svært lik kultur over heile dette området, både når det gjeld levevis, klede og språk. Inuittar blir ofte også omtala som «eskimoar», eit omgrep laga av utanforståande som blir mislikt av inuittane sjølv.

Kultur

Språk

Inuittar talar tradisjonelt inuittiske språk, der dei største er inuktitut i Canada og grønlandsk (kalaallisut) på Grønland. Desse to språka ligg nært kvarandre geografiske, og er nærare i slekt med kvarandre enn dei fleste andre inuittspråka. Inuit tyder 'folk' på begge språka. Andre inuittspråk har kognatar (liknande ord med same tyding), som inughuit på nordgrønlansk (inuktun) og iivit på austgrønlandsk (tunumiit oraasiat).

I dag snakkar dei fleste inuittar også majoritetsspråket i det landet dei bur i: Dansk på Grønland, engelsk og eventuelt fransk i Canada og russisk og eventuelt litt engelsk i Russland.

Levevis

Tradisjonelt har inuittar overlevd ved å utnytta dei naturressursane dei har hatt: Dyr, fisk, stein, noko trevirke, snø/is. Bein og skinn har vore brukt til å laga klede, våpen, båtar, sleder, telt, verktøy, kunst og handverk. Snø blei brukt til å laga igloar, vinterbustader for ein del nordlege inuittar, og elles til å isolera bustader. Stein som kleberstein blei brukt til å laga verktøy og skulpturar.

Inuittar fann opp kajakken (inuktitut qajaq), eit lite, lettflytande og svært manøvrerbart fartøy som ein sitjande enkeltperson kan venda rett veg sjølv om han velter. Kajakkar blei typisk brukte til jakt. Ein større type båt, umiaq ('kvinnebåt') på 6-12 meter, blei brukt til å transportera folk, hundar og varer. Til transport på land brukte ein hundeslede trekt av eit hundekobbel av huskyar. Mange av desse skikkane er framleis i bruk, sjølv om ein også bruker motoriserte fartøy.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Inuit» frå ,  den 23. september 2013.  
 

Arktis
Kanadiarar
Grønlendingar
Urfolk i USA
Nordamerikanske urfolk
Tyskebukta

Tyskebukta (tysk: Deutsche Bucht, dansk: Tyske Bugt, nederlandsk: Duitse Bocht, frisisk: Dútske bocht, engelsk: German Bight) er ei bukt søraust i Nordsjøen mellom Nederland og Tyskland i sør, og Danmark og Tyskland i aust (Jylland). I nord og vest ligg Doggerbank. Bukta består av Dei frisiske øyane og dei danske Vadehavsøyane. Dei frisiske øyane og dei nærliggande kystområda vert kalla Friesland. Den sørlege delen av bukta vert òg kalla Helgolandbukta. 

Bukta er grunn og skrånar svakt nordover. Det største djupet er 56 meter, sørvest for Helgoland. Ei rekkje store elvar munnar ut i Tyskebukta; frå nord mot sør: Eider, Elben, Weser og Ems. 

Ei av dei mest trafikkerte seglingsleiene i verda går gjennom den sørlege delen av Tyskebukta. Samstundes er mykje av kysten og dei kystnære områda verna gjennom ulike vernetiltak, til dømes fuglereservatet Östliche Deutsche Bucht og Vadehavet, som for ein stor del er nasjonalpark. 

Bukter i Tyskland
Nordsjøen
Dansk geografi
Nederlandsk geografi
Helgolandbukta

Helgolandbukta (tysk Helgoländer Bucht) er ei bukt i den sørlege delen av Tyskebukta, som igjen er ei bukt i Nordsjøen. Ho ligg der elva Elbe munnar ut i Nordsjøen og er kalla opp etter øya Helgoland. Fleire slag har vorte utkjempa i denne bukta.

Sjå òg 
 Vadehavet

Bukter i Tyskland
Jadebusen

Jadebusen, tidlegare kalla Jade eller Jahde, er ei bukt i Nordsjøen ved kysten av Tyskland. 

Ho har eit areal på om lag 180 km² og vart stort sett danna av stormflo på 1200- og 1500-talet.

Hamnebyen Wilhelmshaven ligg ved den vestre breidda av bukta.

Bakgrunnsstoff 

Bukter i Tyskland
Kielbukta

Kielbukta (tysk Kieler Bucht; dansk Kiel Bugt) er ei bukt sørvest i Austersjøen utanfor kysten av Schleswig-Holstein i Tyskland og øyane i Danmark. Ho er forbunde til Mecklenburgbukta i aust til Lillebælt i nordvest og Storebælt i nord.

Sjøtrafikk som skal til og frå Austersjøen gjennom dei to danske sunda må òg gjennom bukta. Vidare ut frå bukta på veg til Austersjøen må trafikken gjennom eit nytt sund kalla Fehmarn Bælt og inn i Mecklenburgbukta, som opnar seg ut i Austersjøen. Trafikk ut frå Austersjøen kan anten gå gjennom Storebælt med øya Langeland til babord, eller gå inn i Kielfjorden og gjennom Kielkanalen direkte mot munningen til elva Elbe og Nordsjøen. Inst i Kielfjorden ligg Kiel, hovudstaden i Schleswig-Holstein.

Geografi
I sørvest av bukta ligg kysten av Schleswig-Holstein. Her ligg òg innløpet Schlei, ein elvemunning med brakkvatn, og inst i denne vika ligg byen som er kalla opp etter ho, Schleswig. Her finn ein òg to mindre bukter, Eckernfördebukta og Flensburgfjorden. I nord ligg dei danske øyane Als, Ærø og Langeland.

Kielfjorden
Kielfjorden, som går sørover frå bukta, er om lag 17 km lang og 1 km brei på det smalaste. Grunnleggarane av Holstein såg den strategiske plasseringa, og det var meininga at Kiel skulle byggast til ein storby. Det vart oppretta eit viktig skipsverft her, som var eit av dei viktige bombemåla til dei allierte under den andre verdskrigen. Før Kiel vart grunnlagd i 1242 og bymurane vart bygd, heldt vikingar til i området, men arkeologiske spor etter dei ligg i så fall under byen.

Eckernfördebukta 
Eckernfördebukta er om lag 16 km lang, der den sørlege delen om lag utgjer 10 km av Kielbukta. Grensa til Kielfjorden går ved fyret Bülker. Den ein gong skogkledde halvøya mellom Kielfjorden og Eckernfördebukta danna grensa mellom saksarane og danskane i mellomalderen. Byen Eckernförde ligg i denne bukta.

Schlei
Den 42 km lange Schlei danna grensa mellom dei historiske områda Angeln og Schwansen.

Flensburgfjorden
Flensburgfjorden er om lag 50 km lang. Han dannar delar av grensa mellom Tyskland og Danmark, og markerer den nordlege grensa til Angeln.

Kjelde

Denne artikkelen bygger på «Bay of Kiel» frå ,  den 30. mai 2007.  
 

Austersjøen
Bukter i Tyskland
Dagbok

Dagbok er ei nemning brukt om nedteikningar der ein person skriv fortløpande om livet sitt, til dømes om personlege opplevingar, hendingar i samfunnet, eller sjelegranskande refleksjonar. Å skriva dagbok kan vera ei personleg og privat handling, men oppføringane kan òg gjerast med tanke på ettertida. Ein kan skriva dagbok gjennom store delar av livet eller berre i eit kortare tidsrom.

Mange kjente personar har skrive dagbok, nokre av dei kjende nettopp som dagbokskribentar. Tysk-jødiske Anne Frank skreiv medan ho låg i skjul for nazistane under andre verdskrigen, medan engelskmannen Samuel Pepys dokumenterte stort og smått om det som skjedde han på 1600-talet.

Oppdikta dagbøker 
Oppdikta verk kan òg ta form som dagbøker for å gje dei ei meir truverdig form. Som litterær sjanger blir desse kalla for dagbokroman. Både Daniel Defoes Robinson Crusoe og Jonathan Swifts Lemuel Gulliver var nedteikna i eit dagbokliknande format. I moderne tid peiker melloma anna Bridget Jones dagbok av Helen Fielding seg ut.

Sjå òg 
 Memoar
 Brev- og dagbokroman
 Loggbok

Litteratursjangrar
MS «Atløy»

MS «Atløy» er eit motorskip som vart bygd ved Bergen Mekaniske Verksted for Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane (FSF), det som no er Fjord1 Fylkesbaatane. Båten vart kontrahert i 1930, og levert Fylkesbaatane den 31. oktober 1931. Båten, som var laga i jern, var eit kombinert laste- og passasjerfartøy og hadde sertifikat for 120 passasjerar. Den gjekk i rute kysten mellom Bergen og Sogn og Fjordane fram til 1960. I 1974 vart båten seld til diverse eigarar under namnet «Latøy».

Etter å ha ligge i opplag i mange år, vart «Latøy» kjøpt opp vinteren 1981 av Solund Mekaniske Verkstad. Dåverande disponent, Jostein Eldøy, kjende godt til båten som no var den siste jernbåten etter FSF. Fram til 1983 prøvde ein på dugnad å gjere i stand båten, men arbeidet viste seg å verte for krevjande. Fylkeskultursjefen fekk båten til Florø, der Ankerløkken Verft fekk sysselsetjingsmidlar øyremerka til oppussinga. Etter eit ferjesal gav FSF frå seg namnet, og MS «Atløy» kunne igjen sigla under gamlenamnet. I tre sesongar vart MS «Atløy» leigd ut til FSF, som nytta den i turistrute, men dette gav ikkje nok inntekter, og båten forfall på ny.

I 1995 tok stiftinga Atløys Venner over drifta av båten, og med støtte frå Riksantikvaren og fylkeskomunen vart båten sett i stand att. Våren 1999 mista Atløys Venner passasjersertifikatet, men fekk det tilbake før Nordsteam 2000.

Det er andelslaget Atløy som eig MS «Atløy», medan Kystmuseet i Sogn og Fjordane representerer eigar i det daglege. Atløys Venner driv båten, i tett samarbeid med Kystmuseet.

Bakgrunnsstoff 
 Atløys Venner

Atløy
Atløy
Skip frå 1931
Norske passasjerskip
Stettiner Haff

Stettiner Haff eller Oderlagunen (tysk Oderhaff, Stettiner Haff; polsk Zalew Szczeciński) er ein strandsjø på grensa mellom Tyskland og Polen sørvest i Austersjøen. Han ligg ved munningen av elva Oder nord for byen Szczecin.

Mellom Stettiner Haff og Pommernbukta i Austersjøen ligg øyane Usedom/Uznam og Wolin, og tre sund knyter strandsjøen til resten av havet: Peenestrom, Świna og Dziwna. Han har eit areal på 687 km² og eit gjennomsnittleg djup på 4 meter. På det djupaste er han berre 6 meter.

I 1880 opna kanalen Kaiserfahrt på Usedom, og ein vassveg med djup på 10 meter knytte lagunen med Austersjøen, slik at større skip kunne kome inn i strandsjøen og hamna i Stettin.

Kanalen er om lag 12 km og 10 meter djup og vart grave ut av Det tyske keisardømet mellom 1874 og 1880 under regjeringstida til Keisar Vilhelm I. Etter 1945 kalla Polen kanalen opp etter deira Piast-dynasti.

Feriestad 
I dag er det mange passasjerbåtar på lagunen, og ein kan drive med mange typar vassport ved mange av strendene i området. I området er det vinranker, ein smalspors jernbane, museum og slott.

Forureining 
Settiner Haff får tilført store mengder forureining via elva Oder og eutrofiering er mellom anna resultatet. Store konsentrasjonar av aluminium og jernsediment er vorte funne i elva, noko som fører til brå algevekst i lagunen. Næringsstoffa i strandsjøen varierer derimot mykje gjennom året, og har minka dei siste åra.

Kjelder 
 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=15325172&dopt=Abstract

Denne artikkelen bygger på «Szczecin Lagoon» frå ,  den 30. mai 2007.

Bakgrunnsstoff

Bukter i Tyskland
Bukter i Polen
Austersjøen
Stonehenge

Stonehenge er eit forhistorisk monument i Amesbury rundt 13 km nordvest for Salisbury i Wiltshire i England. Det består av ei sirkelforma steinsetting, omgitt av ei ringgrav og ein rund jordvoll. Steinsettinga blei truleg reist mellom 2500 f.Kr. og 2000-talet f.Kr., det vil seia i bronsealderen, medan vollen og grava er frå rundt 3100 f.Kr., altså yngre steinalder. 
Stonehenge, Avebury og omgjevnadene blei sette på UNESCO si verdsarvliste i 1986.

Bakgrunnsstoff
Hvem var menneskene som ble begravd i Stonehenge? ved forskning.no

Megalittiske monument
Verdsarv i England
Wiltshire
Monument og minnesmerke i Storbritannia
Pommernbukta

Pommernbukta (polsk: Zatoka Pomorska; tysk: Pommersche Bucht) er ei bukt sørvest i Austersjøen ved kysten av Polen og Tyskland. 

Sør for bukta ligg Stettiner Haff der elva Oder munnar ut, og mellom desse to sjøområda ligg øyane Usedom/Uznam og Wolin der tre sund knyter Pommerbukta og Stettiner Haff i saman: Dziwna, Świna og Peenestrom. I vest ligg den tyske øya Rügen, og i nord den danske Bornholm.

Det største djupet i bukta er er berre 20 meter og saliniteten er om lag 8‰. Det er laga ein djupare vassveg over Pommernbukta frå hamna i Szczecin via elva Oder, Stettiner Haff og Świna, slik at større skip kan nå hamna i Świnoujście og Szczecin.

Dei viktigaste hamnebyane er: 
 Szczecin
 Świnoujście
 Dziwnów
 Usedom
 Wolgast

Bakgrunnsstoff 
 Turisme i Vest-Pommern
 vorpommern.de

Kjelde 

Bukter i Polen
Bukter i Tyskland
Austersjøen
Sjaria

Sjaria eller sharia er det tradisjonelle islamske rettssystemet. Det bygger på Koranen, hadith og ein århundrelang tradisjon av tolking, debatt og presedens. Sjaria regulerer alle sider ved dagleglivet. Han er utgangspunkt for lovsystemet i fleire muslimske land.

 
Rettssystem
Islam
Kapp Arkona

Kapp Arkona er eit nes på øya Rügen i Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland. Det ligg på tuppen av halvøya Witte, berre eit par kilometer nord for Jasmund nasjonalpark.

Tempelfestninga på Arkona var eit religiøst og politisk senter for det slaviske fyrstedømet Rügen tidleg i mellomalderen. Tempelet var tileigna guden Świętowit, som var biletgjort med fire hovud. Tempelet husa eit orakel, som var ein kvit hingst der oppførselen hans avgjorde fred og krig. I dag står om lag berre ein fjerdedel av festninga att sidan kalkgrunnen som det vart bygd på sakte har erodert bort i Austersjøen. Eit redningsprosjekt er sett i gang for å redde resten av festninga. 

I 1168 vart Arkona øydelagd av danske invasjonsstyrkar. Den hendinga skjedde før den påtvungen kristninga av innbyggjarane i området. 

Det står i dag to gamle fyr på neset. Det eine er bygd i 1827, det andre i 1902. Det eldste av dei er òg det eldste fyret som framleis eksisterer i Austersjøen. Det vart bygd av den vidkjende arkitekten Karl Friedrich Schinkel.

I 1927 gav neset namn til det tyske linjeskipet SS «Cap Arcona».

Før den tyske gjenforeininga var neset det nordlegaste punktet i Aust-Tyskland, kalla Gellort.

Bakgrunnsstoff

Kjelde

Tysk geografi
Stader frå norrøn tid
Amrum

Amrum (frisisk: Oomram) er ein av Dei nordfrisiske øyane i Tyskland. Øya ligg i Nordsjøen og er ein del av distriktet Nordfriesland i delstaten Schleswig-Holstein. Ho har eit areal på 20 km² og om lag 2 300 innbyggjarar.

Det er fem landsbyar på austkysten: Wittdün, Nebel, Norddorf, Süddorf og Steenodde. Den vestlege halvdelen av øya består stort sett av store sanddyner. Den høgaste av desse er 32 meter. 

Medan Nebel, Norddorf og Steenodde er svært gamle frisiske bygder, vart Wittdün grunnlagd som ein badeby på 1800-talet. Han har dagleg ferjesamband med Dagebüll på fastlandet og Wyk (på Föhr). Det er lov med bilar på øya. 

Dei tre kommunane på øya, Nebel, Norddorf og Wittdün høyrer til amtet Föhr-Amrum

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside
 Plantelivet på Amrum

Kjelde 

Dei frisiske øyane
Øyar i Tyskland
Schleswig-Holstein
Borkum

Borkum er ei øy og ein kommune nordvest i Tyskland. Han ligg i landkreis Leer i Niedersachsen og har eit areal på 30,7 km² og eit folketal på om lag 5 500 innbyggjarar. I vest dannar sundet Westereems grensa til Nederland, i aust ligg Osteremssundet, i nord Nordsjøen og i sør Vadehavet. Ho er den største og vestlegaste av Dei austfrisiske øyane nord for den nederlandske provinsen Groningen.

Øya vart danna av to tidlegare fråskilde øyar, som framleis var fråskild av grunt vatn i 1863. Fløtsen mellom dei to tidlegare øyane vart kalla Tüskendör.

19. og 20. desember 1934 skaut Wernher von Braun opp «Max» og «Moritz», to prototypar på A2-raketten, frå øya. Lager Borkum, ein nazistisk arbeidsleir på Alderney var kalla opp etter Borkum. 

Fleire tidlegare tyske soldatar frå den 216. Marine-Flak-Abeitlung vart stilt for krigsrett under Dachau-prossesen i 1946. Dei vart skulda for å ulovleg ha avretta sju amerikanske soldatar som overlevde ein styrt på øya 8. april 1944. 

Det er delvis forbode med bilar på øya. I lågsesongen kan bilar køyre overalt, medan det til visse tider på året er bilfrie soner. Den einaste byen på øya vert òg kalla Borkum.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Borkum» frå ,  den 30. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 
 

Dei frisiske øyane
Øyar i Tyskland
Niedersachsen
Buise

Buise var ein av Dei austfriske øyane i Nordsjøen utanfor Tyskland. Ho vart nesten heilt oppslukt av havet på andre halvdel av 1600-talet. Den einaste gjenverande delen er dei austlege områda, som i dag er kjend som øya Norderney. Buise sjølv vart danna av ei større øy som vart delt i to. To mogelege opphav til Buise er nemnd. Den eine er øya Burchana som braut i to av ein flaum i 1219, og den andre er øya Bant som braut sundt i 1170, og som òg danna Juist, Borkum og Memmert.

Buise braut i to delar i 1362. Den austlege delen vart kalla Osterende og seinare «Norder neye Oog» (Nordens Nye Øy), og er i dag øya Norderney. Den vestlege delen forsvann gradvis på grunn av erosjon. Ein veit ikkje nøyaktig kortid ho forsvann, men det kan ha vore i samband med flaumepisodar i 1651 eller 1690).

Bakgrunnsstoff 
 www.ostfrieslandsuche.de
 Dei tyske austfrisiske øyane 

Øyar i Tyskland
Dei frisiske øyane
Dänholm

Dänholm er ei lita øy i Austersjøen utanfor kysten av Tyskland. Ho ligg i Strelasund like aust for Stralsund. Den einaste brua som går frå Rügen til fastlandet går over Dänholm. Øya var åstad for ei hending mellom den svenske og franske hæren i 1807, då ho høyrte til Svensk Pommern.

Bakgrunnsstoff 

 Dänholmepisoden i Napoleonskrigane 

Øyar i Tyskland
Øyar i Austersjøen
Darß

Darß er ei øy sør i Austersjøen i Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland, som opphavleg var ein del av ei halvøy.

Det fullenamnet er Fischland-Darß-Zingst, for dette var dei tre områda som utgjorde halvøya. Darß vart opphavleg nytta som namn på ein stor skog som framleis ligg her. I nyare tid har Darß òg vore nytta for heile halvøya. 

Øya ligg i Landkreis Nordvorpommern. Mellom halvøya og fastlandet ligg det ein svært grunn lagune (plattysk: Bodden), som er ein del av Vorpommersche Boddenlandschaft nasjonalpark, i lag med heile halvøya. Halvøya er om lag 45 km lang. 

Darß er kjend som stoppestad for titusenvis av trekkfuglar som trane og gås. Turisme har lenge vore hovudnæringa her og har auka etter gjenforeininga av Tyskland, men likevel er ikkje Darß den staden som trekker til seg flest turistar.

Bakgrunnsstoff 

 Turistside om Darß

Kjelde 

Øyar i Tyskland
Øyar i Austersjøen