Distrikt på New Zealand

Distrikt eller Territorial authorities er det nest øvste nivået av lokalstyre på New Zealand, etter regionane (Regional Councils). Det er 73 distrikt: 16 bydistrikt (Cities), 56 district council, og Chatham Islands Council. I fire av distrikta (Nelson City Council, Gisborne, Tasman, og Marlborough) utøver det styrande organet også funksjonane til eit regionstyre, områda med dette styresettet vert på engelsk kalla unitary authorities, einskapleg forvalting eller territoriale regionar. Distrikta er ikkje eintydige underinndelingar innanfor regionane, etter som fleire av dei ligg under meir enn ein region. Taupo District Council utmerkjer seg ved å liggja innanfor grensene til fire ulike regionar (sjå under). Regionane baserer seg på nedslagsfelt til vassdrag, medan distrikta er avgrensa etter lokale tilhøve som samfunnsutbygging og kommunikasjonstilgang, til dømes tilgang til vegnettet. Regionane har ansvar for administrasjonen av mange miljøaktivitetar og offentleg transport, medan distrikta administrer det lokale vegnettet og friområde, avløp, byggeløyve, bruk av landområde og lokale sider ved resursstyring og andre lokalsaker.

Distrikt

Nordøya 

 Folketala er eit estimat for juni 2008.

Sørøya 

 Folketala er eit estimat for juni 2008.
 * Totalt for dei samla areala til Christchurch City og Banks Peninsula.
 **Omfattar òg Stewart Island, som er oppført separat nedanfor.

Stewart Island/Rakiura

Chatham Islands 
 Chatam Islands Council (Har nemninga «Territory»)

Andre øyer 
Der er ei rekkje andre øyer styrt spm distrikt (territorial authority) av Ministeriet for lokalstyre (Minister of Local Government). To av dei har «permanent busetjing og/eller permanente bygningar og konstruksjonar». Dei største øyene er opprekna nedanfor med folketal frå folketeljinga i 2001 i parentes: 
 Mayor Island/Tuhua (3)
 Motiti Island (30)
 Whakaari/White Island 
 Moutohora Island
 Bare Island

I tillegg ligg sju av dei ni øygruppene i New Zealand outlying islands utanfor distriktsstyra:
 Kermadec Islands (3)
 Three Kings Islands
 Bounty Islands
 The Snares
 Antipodes Islands
 Auckland Islands
 Campbell Islands

Lokalstyrereformene i 1989 
I mange tiår fram til lokalstyrereformene i 1989 kunne ein busetnad med meir enn 20 000 menneske få status som city. Grensene til distrikta følgde gjerne utkantane i dei utbygde områda, og det vart gjort liten skilnad mellom det urbane området og og det lokalstyrte distriktet.

Inndelinga av lokalstyrte einingar på New Zealand vart omfattande endra i 1989 då nesten 700 distrikt og særskilde område vart slegne saman for å danna 87 nye lokalstyrte einingar. Talet på regionar vart redusert frå 20 til 13, territorial authorities (city/district councils) frå 200 til 75, og særskilde område frå meir enn 400 til 7. Dei nye by- og landdistrikta vart generelt mykje større, og dei fleste omfatta betydelege område, både urbane og rurale. Mange stader som før var styrte av byråd vart no lagde administrativt under eit distriktsstyre. 

Eit resultat av dette var at nemninga city etter kvart vart brukt i to tydingar.

«City» kom i bruk som ei mindre formell nemning i omtale av større urbane område uavhengig av dei lokale grensene. Denne uformelle bruken vert sterkt halden i hevd lokalt. Til dømes held Gisborne fast på å vera den første byen (city) i verda som opplevde det nye milleniet. Gisborne er administrert som eit distrikt, medan statusen som city generelt sett ikkje vert diskutert.

Under det noverande regelverket er det minste folketalet i ein ny by (city) 50 000.

Endringar etter 1989 
Etter reorganiseringane i 1989 gjennomførte av Lokalstyrekommisjonen (Local Government Commission), har det vore få større reorganiseringar eller endringar av status i lokalstyret. Ufullstendig oversikt:
 1991: Invercargill fekk på nytt status som city.
 1992: Ved ei endring i lokalstyrelovene vart regionen Nelson-Marlborough Regional Council oppheva. Kaikoura District vart overført til regionen Canterbury, og Nelson City, Tasman og Marlborough distrikt vart unitary authorities.
 1995: Chatham Islands County vart oppløyst og rekonstituert, etter ei spesifikk Parlamentslov, som Chatham Islands Territory, med liknande styresett som distrikt, og med somme funksjonar som for regionane.
 2004: Tauranga vart city att 1. mars.
 2006: Banks Peninsula District vart slege saman med Christchurch City som resultat av ei folkeavrøysting i 2005.

Rapportar om gjennomførte reorganisasjonsforslag sidan 1999 er tilgjengelege på Lokalstyrekommisjonen (Local Government Commission) si side (lenkje nedanfor).

2007–2009 Royal Commission on Auckland Governance 
Den 26. mars 2009 tilrådde Royal Commission on Auckland Governance (Den kongelege kommisjon over styreforma i Auckland) at Rodney, North Shore, Waitakere, Auckland City, Manukau, Papakura, Franklin og Auckland Regional Councils skulle oppløysast, og at heile regionen Auckland skulle bli samanslått til ein «supercity». Området vil bestå av eit byråd (city council) (med sete for tre maori rådsmedlemmer), i tillegg fire urbane og to rurale lokalstyre:
 Rodney local council skulle mista Orewa, Dairy Flat, og Whangaparaoa, men få tillagt den attverande delen av det noverande Rodney District. Dei delte områda med tillegg av noverande North Shore City skulle danna eit Waitemata local council. 
 Waitakere local council skulle bestå av den noverande Waitakere City i tillegg til Avondale area. 
 Tamaki Makaurau skulle omfatta Auckland City (utanom det sentrale forretningsstroket) og Otahuhu 
 Manukau local council skulle setjast saman av dei urbane delane av det noverande Manukau City og Papakura District. 
 Hunua local council skulle omfatta heile Franklin District, der mykje no ligg i regionen Waikato, i tillegg til rurale område av det noverande Papakura District og Manukau City. 
 Heile Papakura District skulle delast mellom urbane og rurale lokalstyre.

Framlegget har vore til høyringar, og den noverande regjeringa har i hovudsak gått inn for det, men vil ikkje reservera sete for maori rådsmedlemmer i det første valet, og vil heller ikkje ha lokale utøvande councils i den nye superbyen, men ei rekkje utval med mindre formell mynde. Distriktsvis har framlegget fått blanda mottaking, og opposisjonsleiaren, Philip Bruce Goff frå Arbeidarpartiet, ønskjer ei folkeavrøysting over framlegget.

Sjå òg 
 Local Government Act 1974
 Local Government Act 2002
 Local Government New Zealand
 Regionar på New Zealand

Referansar 

 Denne artikkelen bygger på «Territorial authorities of New Zealand» frå , den 8. juni 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Side til distrikt på New Zealand (Vedlikehalden av Innanriksdepartementet)
 Innanriksdepartementet si side om lokalstyreInnanriksdepartementet si side om lokalstyre  (med lenkje til Local Government Directory nedst på sida.)
 Administrasjon av Offshore Islands
 Sida til Lokalstyrekommisjonen
 Local Government Online Limited site  (Portalside til lokalstyresmaktene (Society of Local Government Managers and the Association of Local Government Information Management))
 Local Government New Zealand Kart over region- og distriktsgrenser – Nordøya
 Local Government New Zealand Kart over region- og distriktsgrenser – Sørøya
 Statistics New Zealand sine kart over lokalstyrte einingar over heile New Zealand 

New Zealand
Distrikt på New Zealand