alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Len

Len er innan føydalisme (òg kalla lensvesen) nemninga på eit område som ein person vert gjeven styringsrett over. Styringsretten kan verta gjeven av ein fyrste, konge eller keisar. Ein som styrte eit len vart gjerne kalla lensherre. 
I fleire land er len vorte ei nemning på regionale styresmakter, tilsvarande norske fylke. 
I Sverige og Finland vert dette styringsnivået kalla Län (finsk språk: Lääni).

Len var viktige administrative einingar i Danmark-Noreg inntil eineveldet vart innført i 1660. På byrjinga av 1500-talet var inndelinga ikkje stabil, men vart utgjort av fire faste slotts- eller hovudlen og om lag 30 smålen. Det fanst òg ei eining som vart kalla godslen. Frå 1500-talet og fram til 1660 var det fire hovudlen eller slottslen i Noreg:

 Båhus len 
 Akershus len 
 Trondheim len
 Bergenhus len, med Nord-Noreg

I 1660 vart Noreg delt inn i ni hovudlen:

 Akershus len
 Tunsberg len
 Bratsberg len
 Agdesiden len
 Stavanger len
 Bergenhus len
 Trondheim len (Trondhjems len)
 Nordlandene len
 Vardøhus len

Talet på smålen var redusert til 17.

Ved forordning av 19. februar 1662 vart nemninga len erstatta av amt for desse forvaltningsområda.

Sjå òg 
 Len i Sverige
 Len i Finland

Føydalisme
Administrative område
Län

Län er på svensk språk nemninga på regional inndeling av Sverige og Finland tilsvarande norske fylke. 
Den norske nemninga på dette er Len. På finsk språk er nemninga Lääni.

Sjå òg 
 Len i Sverige
 Len i Finland

Administrative område
Lääni

Lääni er på finsk språk nemninga på regional inndeling av Sverige og Finland tilsvarande norske fylke. Den parallelle nemninga på svensk, både i Sverige og Finland, er län.
Den norske nemninga på dette er len.

Sjå òg 
 Len i Sverige
 Len i Finland

Administrative område
Sanddyne

Sanddyne eller berre dyne er ei nemning på ein sandrygg eller haug av sand som vert flytta av vind eller som er avsett av strøymande vatn. I Noreg finst det sanddyner mellom anna på Jærstrendene og i området ved Røros. 

Det er sanddyner i Danmark langs kysten mot Vesterhavet og nedover mot dei frisiske øyane og Den engelske kanalen. Dei høgaste sanddynene i verda ligg i Namibørkenen sørvest i Afrika, og er opptil 340 meter høge. 

Langstrakte flygesanddyner oppstår særleg i ørken- og kystområde med kraftig vind og lite vegetasjon. Dynene flytter seg med vinden i ei rørsle som vert kalla sandflukt, og vert liggjande på tvers av vindretninga. Sanddynene kveler i stor grad plantelivet. For å hindra sanddynene i å spreia seg og øydeleggja dyrka mark, kan ein planta ut til dømes furutre og marehalm. Slik kan ein binda sand, og minske sandflukt.

Nemninga «dyne» er lånt frå det frisiske ordet «düne». På dansk vert nemninga «klitter» nytta om sanddyner.

Typar sanddyner 
Sanddyner har slakare helling på vindsida og brattare på lesida. Dei dannar elles ulike formasjonar:
 Barkaner er halvmåneforma dyner. 
 Parabolske dyner oppstår når sand vert bunde av noko vegetasjon
 Seifdyner er lange dyner på opptil fleire hundre kilometer. Dei har skarpe kammar.

Sjå òg 
 Sand
 Ørken

 
Kystgeografi
Natriumhydroksid

Natriumhydroksid er ein sterk base med kjemisk formel NaOH. Stoffet er ei viktig uorganisk sambinding. I dagleg tale blir natriumhydroksid som væske ofte omtalt som lut eller kaustisk soda.

Framstilling 

Natriumhydroksid vert framstilt ved elektrolyse av ei natriumkloridløysning. Fleire typar elektrolyseceller eignar seg til dette.

Bruk 
Natriumhydroksid blir mellom anna brukt til å rense tette avløp, framstilling av såpe og til å lute tre. 

Stoffet vert brukt som reagens i organisk kjemi og til syntese av uorganiske sambindingar.

Bakgrunnsstoff 

Basar
Natriumsambindingar
Hydroksid
Tørkemiddel
Fotografiske kjemikal
Hushaldskjemikal
Reingjeringsmiddel
Butan

For landet i Himalaya, sjå Bhutan.
Butan er eit hydrokarbon med fire karbonatom. Det kan framstillast frå råolje. 

Butan har to isomerar, n-butan og 2-metylpropan. Den sistnemnde er òg kjend som isobutan. 

Stoffet finst mellom anna i LPG. Andre bruksområde er som lightergass og som kjølemedium i kjøleskap og frysarar. Butan blir òg brukt som drivgass i ein del sprayboksar.

Bakgrunnsstoff 

Lineære alkan
Brenngassar
Positive allosteriske GABAA-reseptormodulatorar
Kjølemiddel
Johan Hartvig Ernst Bernstorff

Johan Hartvig Ernst Bernstorff () var ein greve og dansk statsminister, fødd i Hannover.

I 1770 blei han avsett frå embeta sine av Struensee, og levde etter den tida mest på dei tyske godsa sine.

Sjå òg 
 Bernstorff slott

Danske politikarar
Familien Bernstorff
Folk frå dansketida
Elefantordenen
Dannebrogordenen
Eirik Bakke

Eirik Bakke () er ein norsk fotballspelar og trenar. Han kom til den norske klubben SK Brann frå engelske Leeds United i 2006. Frå 2011 til 2012 spelte han for Sogndal, klubben han reiste frå i 1999. I 2015 blei han hovudtrenar for Sogndal.

Bakke har spelt 27 A-landskampar for Noreg, og har over 50 kampar for aldersbestemte landslag. Han er son til den tidlegare Sogndal-spelaren Svein Bakke.

Kjelder 

Spelarar i Fotball-EM 2000
Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Sogndal
Sogndal-spelarar
Brann-spelarar
Tsjita

Tsjita (russisk Чита) er ein by i Russland, i Sibir, og hovudstad i Zabajkalskij kraj. Han har like over 300 000 innbyggjarar. Byen ligg der elva Tsjita renn saman med elva Ingoda.

Den transsibirske jernbanen går gjennom Tsjita. Byen er eit viktig industrisenter. Her finst eit universitet.

Historie 
Ein landsby vart grunnlagd her i 1653. I 1706 vart det bygd ei festning her. Etter det mislykka dekabrist-opprøret i 1825 vart mange av dekabristane sende i fangenskap hit. Tsjita fekk bystatus i 1851. Etter den russiske revolusjonen var byen i hendene på kontrarevolusjonære kvitegardistar mellom 1918 og 1920. Sovjetisk kontroll vart etablert i 1920 og Tsjita vart hovudstad for den Fjernaustlege republikken fram til 1922. Frå 1937 var Tsjita senter for Tsjita oblast, frå 2008 for Zabajkalskij kraj. Frå 1930-talet til slutten av sovjet-tida var Tsjita ein lukka by for utlendingar.

Bakgrunnsstoff 
Tsjita by sin nettportal på russisk.

Busetnader grunnlagde i 1653
Stavropol kraj

Stavropol kraj, (russisk Ставропольский край) er eit territorium (kraj) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Stavropol, arealet er 66 500 km² og innbyggjartalet er 2 786 000 (2010).

Folkesetnad 
Dei største byane i Stavropol kraj er Stavropol (398 500 ib.), Pjatigorsk (142 500), Kislovodsk (128 600), Nevinnomyssk (118 400) og Jessentuki (101 000).

Folkesetnaden er etnisk samansett, med mange minoritetsgrupper. Ved folketeljinga i 2010 var dei største etniske gruppene:
 Russarar: 80,1 %
 Armenarar: 5,8 %
 Darginar: 1,8 %
 Grekarar: 1,2 %
 Sigøynarar: 1,1 %
 Ukrainarar: 1,1 %

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Stavropol kraj sine offisielle heimesider på russisk.

Russiske føderasjonssubjekt
Folketettleik

Folketettleik er eit mål på kor stor befolkninga i eit gitt område er i høve til storleiken på området. Det viser kor tettbygd eit område er. Folketettleik vert oftast oppgitt i innbyggjarar per kvadratkilometer.

Folketettleiken i Noreg er om lag 14,2 innbyggjarar per kvadratkilometer. I verdsmålestokk er dette lite. Det tettast befolka landet i verda er bystaten Monaco, med ein folketettleik på 16 620. Det tettast befolka større landet i Europa, Nederland, har ein folketettleik på 395. I den andre ytterkanten har Grønland ein folketettleik på 0,03. Sjå òg lista over Verdas land etter folketettleik.

Geografi
Russiske føderale distrikt

Russland er delt inn i sju føderale distrikt (russisk Федеральные округа, federalnyje okruga). Dei vart oppretta ved dekret av president Vladimir Putin den 13. mai 2000, og står over føderasjonssubjekta. Kvart distrikt vert leia av ein representant for presidenten som vert utnemnd av den russiske føderasjonen sin president. Representanten for presidenten har til oppgåve å passa på at dei føderale subjekta overheld den russiske grunnlova. Opprettinga av dei føderale distrikta vart sett som eit tiltak for å sentralisera den russiske staten.

Liste over dei føderale distrikta 

 Sentrale føderale distrikt (Центральный федеральный округ, Tsentralnyj federalnyj okrug)
 Søre føderale distrikt (Южный федеральный округ, Juzjnyj federalnyj okrug) 
 Nordvestre føderale distrikt (Северо-западный федеральный округ, Severo-zapadnyj federalnyj okrug)
 Fjerne Austen føderale distrikt (Дальневосточный федеральный округ, Dalnevostotsjnyj federalnyj okrug)
 Sibir føderale distrikt (Сибирский федеральный округ, Sibirskij federalnyj okrug)
 Ural føderale distrikt (Уральский федеральный округ, Uralskij federalnyj okrug)
 Privolzjskij (Volga) føderale distrikt (Приволжский федеральный округ, Privolzjskij federalnyj okrug)

Føderale distrikt
Bené Menasjé

Bené Menasjé (av hebraisk  [bənē mənašše], ‘born av Menasjé’), òg kalla «born av Manmase» er namnet på ei folkegruppe jødar i Shinlung-området i det nordaustlege India og tilgrensande område i Myanmar. Denne gruppa hevdar å stamme frå israelittar som vart bortførde frå Israel under den assyriske okkupasjonen i 722 fvt.

Bakgrunnsstoff

jødar
indarar
burmesarar
Metanolforgifting

Metanolforgifting er forgifting (intoksikasjon) med alkoholen metanol. Det giftige stoffet metanol vert anten drukke i den tru at det er etanol, eller det kan også koma inn i kroppen ved innanding eller gjennom kontakt med hud.

Patofysiologi 
Metanol er ikkje særleg giftig i seg sjølv, men når denne alkoholen kjem inn i kroppen vert han nedbroten i levra til formaldehyd og maursyre, og det er desse stoffa som er skadelege for kroppen.

Symptom på forgifting 
Dei vanlegaste symptoma på forgifting med metanol er hovudverk, svimmelheit, kvalme, tåkesyn, synsfeltutfall, koordinasjonsvanskar, forvirring; i alvorlege tilfelle etterfølgt av medvitsløyse og død. 

Giftverknaden kjem først frå nokre timar til fleire døgn etter inntaket, så det er viktig å få forgiftningstilfelle til lækjar og sjukehus snøggast råd. Den letale (dødelege) dosen ligg på ca. 100 – 125 ml.

Behandling 
 Etanol Ein av behandlingsmetodane er å gje pasienten etanol i rikelege mengder. Levra må då òg bryta ned etanol, slik at nedbrytinga av metanol går saktare, og konsentrasjonen av dei giftige nedbrytingsstoffa held seg lågare. Meir av metanolen vert også utskild gjennom nyrene på denne måten.
 Fomepizol Eit anna stoff, fomepizol (C4H6N2), vert også bruka. Det reduserer omdanninga av metanol til maursyre i levra.
Begge desse stoffa verkar ved å redusera verknaden av enzymet alkohol dehydrogenase.

Handsaming av metanolforgifting er ein medisinsk naudstilstand.

Hausten 2002 skjedde det ei rekkje dødsfall i Noreg (Østfold) som følgje av metanolinntak.

Sjå òg 
 Metanol
 Etanol
 Drivstoff

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel om metanolforgiftingane i 2002 i Tidsskrift for Den norske lægeforening
 Nye retningslinjer ved metanolforgifting frå Tidsskrift for Den norske lægeforening 2005

Toksiske verknader av substansar med hovudsakleg ikkje-medisinsk bruk
Alkohol og helse
Akuttmedisinske tilstandar
Fuglereir

Eit fuglereir er ein stad der fuglar legg til rette for utklekking og oppfostring av fugleungar. Reir skal gjerne fungera som trygge, lune stader for egg og fuglar som ligg på dei. Når egga er klekte skal dei vera ein stad der foreldra trygt kan forlata ungane for å henta mat til dei. På grunn av dette er 'reir' blitt til eit omgrep brukt om den trygge foreldreheimen.

Bakgrunnsstoff 

Fuglar
Dyreskjul
Utanriksdepartement

Utanriksdepartement er ei nemning på eit departement eller regjeringskontor som steller med utanrikssaker. Slike saker gjeld tilhøve til andre statar eller (internasjonale)organisasjonar. Eit utanriksdepartement vart vanlegvis leia av ein utanriksminister, som sit i ei regjering.

Sjå òg 
 Det norske utanriksdepartementet

Regjeringskontor
Cm

CM, Cm, cM eller cm kan stå for:

 900 skriven med romartal (CM)
 centimeter (cm)
 centimorgan (cM)
 Chelmsford i England (postkode, CM)
 Copa Airlines (IATA-kode) (cm)
 Curium – kunstig radioaktivt grunnstoff (Cm)
 Dataspelet Championship Manager (CM)
 Kabelmodem (Cable Modem) (CM)
 Kamerun (ISO-kode, cm)
 Medlem av Order of Canada (CM)
 Meisterkandidat (Candidate Master) (CM) – ein sjakktittel

Tobokstavsord
Karianne Arntzen

Karianne Arntzen () er ein norsk musikar frå Sandnes. Ho byrja å lage melodiar og eigne tekstar på dialekt på midten av 90-talet, og i 1999 fekk ho utgitt ein låt på ein samle-CD for kvinnelege artistar (Stiff Nipples vol. 2). Ho har samarbeida med ulike musikarar opp igjennom, og hausten 2004 starta ho Karianne Arntzen Band. Dei har mellom anna spelt på Norwegian Wood si talentscene Underwood,  Egersund Visefestival, Cementen m.fl.

Arntzen fekk fonogramstøtte frå Fond for utøvende kunstnere i desember 2006,  og gav ut albuma I går kveld (2007) og Sant (2011), begge på Via Music.
Karianne Arntzen har også arbeidd som tekstforfattar for ei rekkje andre norskspråklege artistar. I 2016 blei Hilde Selvikvåg nominert til Spellemann i visekategorien, med albumet Slepp meg fri, der Arntzen hadde skrive sju av tekstane.

Kjelder

Norske musikarar
Folk frå Sandnes
Kivledalen

Kivledalen er ein dal i Seljord kommune. Han ligg mellom fjella Skorve og Hattefjell.

Busetnad
Den fyrste kjende busetnaden blei etablert på 1500-talet på hovudbølet. Det ligg fleire småbruk i dalen. Desse var i dagleg drift fram til slutten av førre hundreåret. Det er i dag ca. 15 fastbuande i dalen.

Segn
Det finst fleire segner knytt til Kivledalen, mest kjend er segna om Kivlemøyane. Ifølgje segna skal det ha liggje ei kyrkje på Nystaulækrun.

Rekreasjon
Kivledalen er ein velkjend rekreasjonstad for folk frå Seljord. Det er merka turløyper til Gøysen (1370 m.o.h.) via Listaul og Nordnibba (1360 m.o.h.) via Skrovestaul. Om vinteren er det preparera skiløyper til Lomma og Manndal.

Kraftutbygging
I 2001 fekk Olav Kåsa konsesjon til å bygge minikraftverk i Hovuddukfossen. Dette bygget stod ferdig i 2003.

Dalar i Vestfold og Telemark
Geografi i Seljord
Markus Brendmoe

Harald Markus Brendmoe () er ein norsk biletkunstnar frå Oslo. Media han brukar er måleri, teikning og grafikk. Brendmoe debuterte på Haustutstillinga i 1983, og har sidan hatt ei rekke separatutstillingar.

Han er innkjøpt og representert i fleire større offentlege samlingar i Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Nettside med bilete
 Kulturnett om Brendmoe 
 Bilete hjå neoimages.net

Brendmoe, Markus
Norske teiknarar
Norske grafikarar
Kunstnarar frå Oslo
Hastigheit

Hastigheit eller snøggleik er ein storleik definert posisjonsendring delt på tid. Det vil sei at snøggleik skildrar både fart og retning. 

I fysikken skil ein mellom hastigheit som er ein vektoriell storleik og fart som er ein skalar storleik. Farten er absoluttverdien til snøggleiken. I daglegtalen nyttar ein vanlegvis hastigheit og fart om ein annan med same tyding. 

Eininga til snøggleik er lengd over tid. SI-eininga er m/s, men km/t og knop er òg vanlege i bruk. 

Mange symbol vert nytta til å skildre snøggleik, men v og u er vanlegast (feit skrift er trykt notasjon for vektorar.)

Langs ei rett linje er gjennomsnittshastigheit v gjeven ved
 

der s er tilbakelagt strekning og t er tida det tar. (legg merke til at langs ei rett linje er snøggleik ein skalar.)

Måling av hastigheit 
Hastigheit er ein sentral storleik og kan målast på mange måtar. Nokre metodar finn berre absoluttverdien, medan andre målar både fart og retning. 
 Den vanlegaste måten å måle hastigheit på er å ta tida for rørsle mellom to punkter. Målinga er ofte indirekte, slik som speedometer i ein bil som målar omdreiingsfarten på eit hjul eller ein aksling og reknar om til fart på vegen. 
 Hastigheitsmåling ved hjelp av radar bruker dopplereffekten til å rekne ut farten. 
 I fly vart hastigheit målt som skilnaden mellom dynamisk trykk og statisk trykk. Dette gjev eit uttrykk for strøymingshastigheita til lufta kring flyet. 
 I ein ubåt målar ein lineær akselerasjon og rotasjon. Når desse vert målt kontinuerleg kan ein òg rekne seg til hastigheit og posisjon.

Definisjon 
Den matematiske definisjonen av hastigheit er den tidsderiverte til posisjon r(t), dvs.
 

Vanleg notasjon for tidsderivasjon er òg . Denne definisjonen gjeld òg når snøggleiken sjølv endrar seg med tida. Skrive ut i kartesiske koordinatar er definisjonen

Døme

Rørsle med konstant hastigheit 
Rørsle med konstant hastigheit v kan skrivast

Sirkelrørsle 
Ei sirkelrørsle med radius r i xy-planet vert skildra ved
 

der  er vinkelhastigheit. Snøggleiken er gjeven ved den tidsderiverte
 

det vil si jo større , jo større fart.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hastigheit» frå ,  den 3. mai 2013.  
 

Fart
Rørsle
Kinematikk
Hoppvekevinnarar

Sjå òg: Hoppveka
 2012/2013: Gregor Schlierenzauer, Austerrike
 2011/2012: Gregor Schlierenzauer, Austerrike
 2010/2011: Thomas Morgenstern, Austerrike
 2009/2010: Andreas Kofler, Austerrike
 2008/2009: Wolfgang Loitzl, Austerrike
 2007/2008: Janne Ahonen, Finland
 2006/2007: Anders Jacobsen, Noreg
 2005/2006: Janne Ahonen, Finland og Jakub Janda, Tsjekkia
 2004/2005: Janne Ahonen, Finland
 2003/2004: Sigurd Pettersen, Noreg
 2002/2003: Janne Ahonen, Finland
 2001/2002: Sven Hannawald, Tyskland
 2000/2001: Adam Małysz, Polen
 1999/2000: Andreas Widhölzl, Austerrike
 1998/1999: Janne Ahonen, Finland
 1997/1998: Kazuyoshi Funaki, Japan
 1996/1997: Primož Peterka, Slovenia
 1995/1996: Jens Weissflog, Tyskland
 1994/1995: Andreas Goldberger, Austerrike
 1993/1994: Espen Bredesen, Noreg
 1992/1993: Andreas Goldberger, Austerrike
 1991/1992: Toni Nieminen, Finland
 1990/1991: Jens Weissflog, Tyskland
 1989/1990: Dieter Thoma, Vest-Tyskland
 1988/1989: Risto Laakkonen, Finland
 1987/1988: Matti Nykänen, Finland
 1986/1987: Ernst Vettori, Austerrike
 1985/1986: Ernst Vettori, Austerrike
 1984/1985: Jens Weissflog, Aust-Tyskland
 1983/1984: Jens Weissflog, Aust-Tyskland
 1982/1983: Matti Nykänen, Finland
 1981/1982: Manfred Deckert, Aust-Tyskland
 1980/1981: Hubert Neuper, Austerrike
 1979/1980: Hubert Neuper, Austerrike
 1978/1979: Pentti Kokkonen, Finland
 1977/1978: Kari Ylianttila, Finland
 1976/1977: Jochen Danneberg, Aust-Tyskland
 1975/1976: Jochen Danneberg, Aust-Tyskland
 1974/1975: Willi Pürstl, Austerrike
 1973/1974: Hans-Georg Aschenbach, Aust-Tyskland
 1972/1973: Rainer Schmidt, Aust-Tyskland
 1971/1972: Ingolf Mork, Noreg
 1970/1971: Jiří Raška, Tsjekkoslovakia
 1969/1970: Horst Queck, Aust-Tyskland
 1968/1969: Bjørn Wirkola, Noreg
 1967/1968: Bjørn Wirkola, Noreg
 1966/1967: Bjørn Wirkola, Noreg
 1965/1966: Veikko Kankkonen, Finland
 1964/1965: Torgeir Brandtzæg, Noreg 
 1963/1964: Veikko Kankkonen, Finland
 1962/1963: Toralf Engan, Noreg
 1961/1962: Eino Kirjonen, Finland
 1960/1961: Helmut Recknagel, Aust-Tyskland
 1959/1960: Max Bolkart, Vest-Tyskland
 1958/1959: Helmut Recknagel, Aust-Tyskland
 1957/1958: Helmut Recknagel, Aust-Tyskland
 1956/1957: Pentti Uotinen, Finland 
 1955/1956: Nikolaj Kamenskij, Sovjetunionen 
 1954/1955: Hemmo Silvennoinen, Finland
 1953/1954: Olaf B. Bjørnstad, Noreg
 1952/1953: Sepp Bradl, Austerrike

Hopprenn
Lister
Jarle Simensen

Jarle Simensen () er ein norsk historikar, professor i historie. Han har framfor alt arbeidd med afrikansk og europeisk historie, og med historisk teori og metode.

Folk frå Os
Norske historieprofessorar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Åttetalssystemet

Det oktale talsystemet er eit talsystem med base 8, dvs. at å telje ti objekt i eit desimalt talsystem (titalssystem) ville vere 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11, 12.

Det blir sagt at yuki-indianarane i Californi brukte eit oktalt talsystem, i og med at dei dalde mellomromma mellom fingrane, heller enn fingrane sjølv.

Frå eit matematisk synspunkt har det oktale talsystemet fordelar framfor det digitale, det er mogleg å dele 10, slik: 10:2 = 4, 4:2 = 2, 2:2 = 1. I det desimale talsystemet har vi berre 10:2 =5. Det er også svært enkelt å overføre tal mellomet oktale og det binære talsystemet.

Unix bruker det oktale talsystemet for å uttrykkje brukartilgang til filer, jf. chmod.

Talsystem
Arne Scheie

Arne Scheie () er ein norsk tidlegare sportsjournalist som verka som sportskommentator i NRK frå 1970-talet til 2013. Han hadde fotball og skihopping som spesialfelt. 

Scheie var tilsett i NRK frå 1972 til 2013. Sidan da har han mellom anna dekt åtte vinter-OL, vore til stades på over 30 hoppveker, og han har kommentert mykje over 100 kampar med Noregs herrelandslag i fotball.

Scheie blir rekna som ein utømmeleg kunnskapskjelde når det gjeld fotball og skihopping. Det er sjeldan at han går heilt frå konsepta, men det hender. Mange hugsar det spontane utbrotet hans til kollega Jon Herwig Carlsen da det var klart at Tommy Ingebrigtsen hadde teke VM-gull i hoppbakken i Thunder Bay i 1995: «La meg få kysse deg, Jon!»  Og Carlsen svara like spontant: «Ja! Ja!»

Bakgrunnsstoff
 NRK si informasjonsside om Arne Scheie

Norske programleiarar
Norske journalistar
programleiarar for NRK
Oselvo

Oselvo er elva som renn gjennom Bjørnafjorden kommune og sørlege delar av Bergen kommune i Fana i Vestland. Namnet vert brukt på fleire strekningar av Oselvvassdraget, som renn frå Samdalsvatnet og gjennom fleire små vatn før det munnar ut på Osøyro. Oppfor Samdalsvatnet heiter elva Samdalselva og Hausdalselva, som har kjelda si på Gullfjellet

Elva er 29 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 110 km².

Om namnet 

Namnet på elva har ei lett sirkulær historie.

Garden som låg ved elveosen, fekk det naturlege namnet Os. Der budde dei første prestane, og der vart den første kyrkja i bygda bygd omkring 1050.

Kommunen Os fekk namn etter denne sentrale garden, og elva som renn gjennom kommunen og renn ut i sjøen på ei øyr på garden Os, fekk namn etter same staden, og heiter difor Oselvo.

Båtane som vart bygde i nokre naust ved elva, fekk namnet oselvarar.

Fiske 
Oselvo er mellom dei beste elvene i Hordaland og er attraktiv for sportsfiskarar. Elva er spesielt kjend for laksen sin tidlege oppvandring i elva.

Geografi i Bergen
Elvar i Vestland
Geografi i Bjørnafjorden
Noregs tekniske høgskole

Norges tekniske høgskole (NTH) er ein tidlegare teknisk høgskule i Noreg som gjekk inn i  Universitetet i Trondheim, seinare NTNU.
Han utdanna sivilingeniørar og sivilarkitektar.

Høgskulen blei opphavleg skipa som «Norges tekniske høiskole» i 1910.

I 1968 blei NTH, Den allmennvitenskapelige høgskole (AVH) og Vitenskapsmuseet slått saman til Universitetet i Trondheim (UNIT). NTH og AVH heldt likevel på ein stor grad av sjølvstyre.

I 1996 blei Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet (NTNU) danna gjennom ei samanslåing av NTH, Den allmennvitenskapelige høgskole, Vitenskapsmuseet, Det medisinske fakultet, Kunstakademiet i Trondheim og Musikkonservatoriet i Trondheim til eitt universitet. NTH som institusjon eksisterte dermed i tidsrommet 1910–1996. Etter dette har aktivitetane til NTH vore vidareførte som ein del av NTNU.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Noregs tekniske høgskole» frå ,  den 18. april 2021.  
 

Høgskular i Noreg
NTNU
Utdanningsinstitusjonar skipa i 1910
Nedleggingar i 1996
Kverneland Group

Kverneland Group er ein norsk fabrikant av landbruksutstyr, særleg av plogar. Selskapet er eit av verdas største på sitt område, og vart etablert av Ole Gabriel Kverneland (1854-1941) i 1879.

Hovudkontoret ligg i Klepp kommune, i tettstaden Kvernaland, og Kverneland har om lag 2 300 tilsette på verdsbasis. Konsernet har fabrikkar i Noreg, Danmark, Tyskland, Nederland, Frankrike, Italia, Russland og Kina.

Kverneland var ei familiebedrit til ho vart notert på Oslo Børs i 1983. I 1989 vart Kverneland ASA stifta som akssjelskap. Frå midten av 1990-talet vart selskapet utvida gjennom kjøp av andre landbruksutstyrsfabrikantar i Europa. Då hadde det allereie kjøpt opp Globus Maskinfabrikk i Brumunddal i 1955, Plovfabrikken Fraugde i Odense i 1973, Kyllingstad Plogfabrikk på Kleppe i 1984 og Underhaugs Fabrikk på Nærbø i 1986. I 2012 fekk Kverneland Group det japanske føretaket Kubota som eigar. Selskapet vart teke av Oslo Børs i mai 2012.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Jærmuseet: Kverneland

 Kverneland Group

Norske føretak
Norske fabrikkar
Jæren
Skipingar i 1879
Jordbruksmaskinprodusentar