alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mons Lid

Mons Lid () var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han blei vald som fast stortingsrepresentant frå Bergen i 1945 og sat på Stortinget til 1949. Mellom 1937-1945 var han vararepresentant.

Frå 1949 til 1955 var Lid fylkesmann i Bergen og Hordaland, ei stilling han også hadde 1956-1966.

Då Einar Gerhardsen danna si tredje regjering 22. januar 1955, blei Lid statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister). Han sat i stillinga fram til 28. desember 1956.

Lid var utdanna postfullmektig, og var forretningsførar i Bergens Arbeiderblad 1938-40. Under krigen og fram til 1948 var han forretningsfører i Bergen Trygdekasse.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske finansministrar
Ap-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Gerhardsen III
Fylkesmenn i Bergen og Hordaland
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar for Bergen
St. Olavs Orden
Folk frå Bergen
Verdsmeisterskapen i sjakk 1951

Verdsmeisterskapen i sjakk i 1951 vart spela mellom regjerande verdsmeister Mikhail Botvinnik og David Bronstein, begge frå Sovjetunionen,  i Moskva frå 15. mars til 11. mai 1951. 

Tvikampen vart spela som best over 24 parti. Viss kampen enda uavgjort 12-12, ville Botvinnik  behalde verdsmeister-tittelen. 

Bronstein leia etter 22 rundar med 11,5-10,5, og ville bli verdsmeister med to remisar i dei to siste partia. Men Botvinnik vann det 23. partiet, og heldt deretter remis i det 24. partiet, og beheldt dermed verdsmeister-tittelen.

Resultat

Bakgrunnsstoff 
VM i sjakk 1951 hos Chessgames.com, med dei 24 sjakkpartia - vitja 5. april 2010
Verdsmeisterskapen i sjakk 1951 hos Graeme Cree sine sjakksider, vitja 5. april 2010

Verdsmeisterskap i sjakk
1951 i Sovjetunionen
Færøysk fonologi

Færøysk fonolog tek for seg fonologien til færøysk.

Segmental fonologi

Vokaler 
Færøysk har 10 korte vokalar, alle desse har lange motpartar, nokre av dei er diftongerte. I tillegg har færøysk også 3 diftongar.

Konsonantar 

Færøysk har 21 konsonantar, fordelt på fire artikulasjonsstader og fire artikulasjonsmåtar:

Fonologi
Fonologi etter språk
Programvarebunt

Programvarebunt er eit omgrep som vert nytta om ei samling dataprogram som vert levert, nedlasta, eller nytta, saman. Bunten kan vera sett saman av brukarprogram, som OpenOffice, eller av tenarprogram, som til dømes LAMP. 

Programvare
LAMP

LAMP er eit akronym som står for Linux, Apache, MySQL, PHP og er ein programvarebunt med open kjeldekode som til saman utgjer ein vevtenar, der Linux er operativsystemet, Apache er sjølve vevtenaren, MySQL er eit databaseprogram og PHP er eit skriptspråk som vert nytta for å sy saman vevsider. Linux er eigentleg berre kjerna i operativsystemet, så ein LAMP-tenar er bygd rundt ein Linux-distribusjon, som Debian, Ubuntu, Mandriva, etc.

Bakgrunnsstoff 
 ApacheMySQLPHP, ubuntu.com

Open kjeldekode
Linux
Verdsveven
Kapellmeister

Kapellmeister er ein tittel i musikk på ein som leiar ei gruppe musikarar under utøving av musikk. Kapellmeisteren er ofte ein av dei utøvande (som til dømes bandleiar og pianist Duke Ellington), men òg ein orkesterdirigent kan kallast «kapellmeister».

Sjå òg 
 A cappella

Musikkyrke
Madrigali spirituali

Madrigali spirituali eller ein madrigale spirituale er ein madrigal eller eit madrigalliknande stykke med ein religiøs teksten i staden for ein verdsleg tekst. Dei fleste døma på denne musikkforma har ein frå seinrenessansen og tidlegbarokken og hovudsakleg frå Italia og Tyskland.

Somme kjende døme på madrigali spirituali er mellom anna Lassus sin Lagrime di San Pietro (München, 1595); Guillaume Dufay sin Vergine bella (ca. 1470), ei hyllest til Jomfru Maria på dikt form av Francesco Petrarca; Giovanni Pierluigi da Palestrina sin First Book of Madrigals (1581), Carlo Gesualdo sin Tenebrae Responsories (1611); og den store samlinga av Giovanni Francesco Anerio, Teatro armonico spirituale (Roma, 1619).

Sjå òg 
 Motett

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Madrigali spirituali» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 "Madrigale spirituale", i The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie.  20 vol.  London, Macmillan Publishers Ltd., 1980.  ISBN 1-56159-174-2
 Gustave Reese, Music in the Renaissance.  New York, W.W. Norton & Co., 1954.  ISBN 0-393-09530-4
 

Katolsk musikk
Songformer
Lagrime di San Pietro

Lagrime di San Pietro ('Tårene til St. Peter') er ein syklus på 20 madrigalar og ein avsluttande motett av Orlande de Lassus frå seinrenessansen. Det var den siste komposisjonen hans, skriven i 1594 og gjeven ut i München i 1595 etter han døydde. Han vart tileigna pave Klemens VIII den 24. mai 1594, berre tre veker før han døydde. 

Verket består av 21 dikt av den italienske diktaren Luigi Tansillo (1510–1568) som syner forskjellige sorgstadium hos sankt Peter etter at han fornekta Jesus og hugsar åtvaringa til Jesus.(Matt. 26:69–75). Verket er for sju stemmer  og talsymbolismen kjem att gjennom heile verket: Dei sju stemmene representerer dei sju sorgene til Jomfru Maria, i tillegg er mange madrigalane i sju delar. 

I tillegg nytta Lassus alle sju kyrkjetoneartar. Madrigalane er gruppert på rad med madrigal 1 til 4 i toneart 1, 5 til 8 i toneart 2, 9 til 12 i toneart 3 og 4, 13 til 15 i toneart 5, 16 til 18 i toneart 6 og 19 og 20 i toneart 7. Den avsluttande motetten er basert på tonus perigrinus. 

Musikalsk er Lagrime ei oppsummering av stilane til Lassus gjennom heile karrieren hans. I syklusen nyttar han teknikkar han lærte tidleg i karrieren som komponist av verdslege madrigalar; kromatisisme knytt til det tidlegare meisterverket hans Prophetiae Sibyllarum; og det konsise, raffinerte og nesten spartanske språket han utvikla seinare i karrieren, knytt til Palestrina-stilen, der ingen tonar er overflødige. Musikken er nøye skapt med tanke på ordval og inneheld pausar der det er naturleg for songaren å trekke pusten. Verket er heilt gjennomkomponert utan gjentaking eller overflod. 

Det siste stykket i settet er ikkje ein mardrigal, men ein latinsk motett, Vide homo, quae pro te patior (Sjå, menneske, korleis eg lid for dykk). Her talar den krossfesta Kristus i førsteperson og konfronterer sviket til Peter og synda til heile menneskeheita. 

Lagrime di San Pietro er truleg det mest kjende settet av madrigali spirituali som nokon gong er skriven. Sjølv om det var få religiøse madrigalar av alle madrigalane som vart skriven, vert dette settet av Lassus ofte rekna som det aller beste dømet på polyfoni frå renessansen og kom heilt på slutten av epoken. Berre ti år etter verket kom ut hadde mange senter bytta stilen ut med monodi og basso continuo, som kjenneteiknar barokken.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lagrime di San Pietro» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 «Orlande de Lassus» i The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. Stanley Sadie.  20 vol.  London, Macmillan Publishers Ltd., 1980.  ISBN 1-56159-174-2
 Alfred Einstein, The Italian Madrigal.  Three volumes.  Princeton, New Jersey, Princeton University Press, 1949.  ISBN 0-691-09112-9
 Gustave Reese, Music in the Renaissance.  New York, W.W. Norton & Co., 1954.  ISBN 0-393-09530-4
 James Haar: «Orlande de Lassus», Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed juni 7, 2005), (subscription access) 
 David Crook, Orlando di Lasso's Imitation Magnificats for Counter-Reformation Munich.  Princeton University Press, 1994.  ISBN 0691036144

Bakgrunnsstoff
Choral Public Domain Library

Renessansemusikk
Villanella

Villanella (fleirtal villanelle — må ikkje forvekslast med den franske verseforma villanelle) er ei form for lett italiensk verdsleg vokalmusikk som dukka opp i Italia like før midten av 1500-talet. Han vart først skapt i Napoli og påverka den seinare canzonettaen og frå der påverka han òg madrigalen.

Temaa er ofte landsens, komisk og ofte satirisk, og ofte manieristisk. Rytmemønsteret til versa i dei tidlege napolitanske formene er vanlegvis abR abR abR ccR.  Villanellene vart ein av dei mest populære songformene i Italia rundt midten av 1500-talet. 

Tidlege villanellaer (kjend som canzone villanesca) alltid for tre stemmer utan akkompagnement. Den første komponisten av villanellaer var napolitanarane Giovanni Domenico da Nola og Giovan Tomaso di Maio. Andre komponistar var mellom andre Adrian Willaert, Luca Marenzio, Adriano Banchieri og Orlande de Lassus.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Villanella» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 Gustave Reese, Music in the Renaissance.  New York, W.W. Norton & Co., 1954.  ISBN 0-393-09530-4
 The New Harvard Dictionary of Music, ed. Don Randel.  Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986.  ISBN 0-674-61525-5
 Donna G. Cardamone, The Canzone Villanesca alla Napolitane and Related Forms, 1537-1570 (Ann Arbor: UMI Research Press, 1981). ISBN 0835711846.
 Donna G. Cardamone, “The Debut of the Canzone Villanesca alla Napolitana.” Studi Musicali 4 (1975): 65-75.
 Donna G. Cardamone, “‘Madrigali a Tre et Arie Napolitane’ - a Typographical and Repertorial Study.” Journal of the American Musicological Society 35, no. 3 (1982): 436-481.
 Concetta Assenza, La canzonetta dal 1570 al 1615 (Lucca: LIM, 1997). ISBN 887096177X.
 

Renessansemusikk
Barokkmusikk
Italiensk musikkhistorie
Songformer
Klassiske musikkstilar
Lied

Lied (tysk for «song», fleirtal Lieder) er eit omgrep som på norsk dekker den tyske kunstvisetradisjonen. Den tyske liedertradisjonen er særleg konsentrert om musikken, ofte til tekstar av eit enkelt folkeleg preg. Som oftast er dei komponert for song og klaver.

Det finst tre former for lied:
Gjennomkomponert form
Strofisk form
Variert strofisk form

Det er særleg komponistar frå 1800-talet som har prega sjangeren, med Franz Schubert, Robert Schumann og Johannes Brahms som dei viktigaste. Sist i hundreåret medverka særleg Gustav Mahler og Richard Strauss til tradisjonen.

Musikksjangrar
Songformer
Tysk musikk
Tyske ord og uttrykk
Parodimesse

Ei parodimesse er ei form for messe, vanlegvis frå 1500-talet, der ein nyttar fleire stemmer frå tidlegare musikkstykke som ein del av melodien, slik som ein bit frå ein motett eller ein verdsleg chanson. Han skil seg frå dei to andre mest vanlege messeverka under renessansen, cantus firmus og omskriven messe. «Parodi» har ikkje noko med humor å gjere, som i den moderne tydinga av ordet, men tyder «imitasjon». 

Parodimessa var ein særs populær modell under renessansen. Palestrina skreiv aleine kring 50 parodimesser og på første halvdel av 1500-talet var dette dominerande forma. Konsilet i Trient bannlyste bruken av verdsleg materiale i messene i eit dokument datert 10. september 1562. Reformene vart berre nøye følgd i Italia. I Frankrike hadde alt den musikalske smaken endra seg, slik at ønska til konsilet likevel vart oppfylte, og i Tyskland brydde ein seg stort sett ikkje om det.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Parody mass» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Gustave Reese, Music in the Renaissance.  New York, W.W. Norton & Co., 1954.  ISBN 0-393-09530-4
 Harold Gleason og Warren Becker, Music in the Middle Ages and Renaissance (Music Literature Outlines Series I).  Bloomington, Indiana.  Frangipani Press, 1986.  ISBN 0-89917-034-X
 Lewis Lockwood, "Mass."  The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. Stanley Sadie.  20 vol.  London, Macmillan Publishers Ltd., 1980.  ISBN 1-56159-174-2
 The New Harvard Dictionary of Music, red. Don Randel.  Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986.  ISBN 0-674-61525-5

Referansar
 

Renessansemusikk
Messer
Luca Marenzio

Luca Marenzio  () var ein italiensk komponist som levde seint i renessansen. Han var ein av dei mest kjende madrigalkomponistane.

Liv 
Marenzio kan ha vore fødd i 1553. Ein trur dette fordi faren ein gong skreiv ned alderen på sonen. 

Han vekk den første utdanninga si i Brescia, truleg i Mantua. Han flytte så til Roma, derh an arbeidde som songar for kardinal Cristoforo Madruzzo.  Etter at kardinalen døydde, arbeidde han i hoffet til kardinal Luigi d'Este.  Her byrja han å verte kjend som komponist, og ved 1581 hadde musikken hans vorte særs populær. Bøkene hans med madrigalar vart ofte trykte opp att, og madrigalane hans var ofte å finne i publiserte samlingar. 

I 1587 flytta han til Firenze, der han arbeidde for Ferdinando I de' Medici i to år, før han vendte attende til Roma. Bortsett frå ei reise til Polen i 1596-1597, vart han verande her resten av livet. I Polen arbeidde han for Sigismund III Vasa i Warszawa. Det ser ut til at reisa hans til Polen gjekk hardt ut over helsa hans og han døydde i Roma i 1599, kort tid etter han kom attende.

Musikk 
Marenzio skreiv noko religiøs musikk, motettar og madrigalar baserte på religiøse tekstar. Dei mest kjende musikken hans bestod av verdslege madrigalar. Dei vart skriven over ein periode på tjue år og finst i mange stilar. 

Marenzio publiserte minst femten musikksamlingar, hovudsakleg madrigalar, men òg canzonettaer og villanellaer.  Desse liknar madrigalar, men er veldig lette i stilen. Somme av dei seinare verka hans er særs kromatiske: dei nyttar harmoni på ein måte som var uvanleg på denne tida. Han lagde ofte musikk som passa meininga til teksten. Dette vert kalla ordmåling.

Påverknad 
Musikken til Marenzio påverka mange komponistar i Italia, samt resten av Europa. Fleire av madrigalane hans fanst i Musica transalpina, ei madrigalsamling frå 1588 av Nicholas Yonge i England.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Luca Marenzio» frå ,  den 5. april 2010. 
  oppgav desse kjeldene: 
 «Luca Marenzio», i The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. ISBN 1-56159-174-2
 

Renessansekomponistar
Italienske komponistar
Sonata da chiesa

Sonata da chiesa (italiensk for «kyrkjesonate») er eit instrumentalt musikkstykke frå barokken. Han består hovudsakleg av fire satsar. Det vart som regel nytta meir enn ein melodi og satsane vart sortert sakte–rask–sakte–rask med omsyn til tempo. Den andre satsen var vanlegvis ein fugal allegro og den tredje og fjerde var samansette former som stundom likna sarabande og giga. 

Mange trur feilaktig at sonatane vart komponert og framført i religiøse seremoniar. Sjølv om dette kanskje skjedde, er dei ikkje i same kategori som til dømes eit rekviem. Sonatane vart framførte på konsertar som underhaldning. 

Nokre av dei største komponistane av sonata da chiesa var Arcangelo Corelli (1653–1713) frå  Ravenna og Giovanni Battista Bassani. Etter 1700 vart denne forma for sonate slått saman med sonata da camera.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sonata da chiesa» frå ,  den 5. april 2010.  
 

Chiesa
Barokkmusikk
Sonata da camera

Sonata da camera (italiensk for «kammersonate») er ei gruppe instrumentale sonatar som er delt inn i tre eller fire satsar. Dei starta med eit preludium, eller ein liten sonate, som fungerer som ein introduksjon til dei neste satsane, som ofte gjerne var dansar. . 

Uttrykket sonata da camera kom frå Roma på slutten av 1600-talet då Arcangelo Corelli komponerte to forskjlellige variasjonar av ein sonate. Desse vart kjend som sonata da camera og sonata da chiesa. Dei mest brukte instrumenta i sonata da camera var to fiolinar og ein bass. Dette vart òg kalla ein triosonate, sidan han bestod av tre hovuddelar. Stundom måtte ein derimot han ein fjerde utøvar (vanlegvis ein cellist) til å spele basso continuo-linja.

Etter 1700 vart skilnadane mellom sonata da camera og the sonata da chiesa mindre og mindre tydlege og dei glei etter kvart i hop.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sonata da camera» frå ,  den 5. april 2010.  
 

Sonatar
Barokkmusikk
Variasjon i musikk

Ein variasjon er ei gjentaking av eit musikalsk tema med endringar. 

Eit variasjonsstykke består vanlegvis av ein første seksjon, eitt tema, som ein så varierer over gong etter gong. Dette kan gjerast på mange måtar, til dømes variasjonar i melodiutforminga, rytmen eller harmoni

Musikalske teknikkar
Musikkformer
Sinfonia

Sinfonia (italiensk for «symfoni»), er ein instrumentalkomposisjon som vert spelt føre eller mellom vokale satsar som innleiinga til ein opera, eit oratorium, ein kantate eller ein suite. Den tredelte operasinfoniaen (italiensk ouverture) er ein viktig forløpar for den wienerklassiske symfonien med fleire satsar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Utval av sinfoniaer (frå Mutopia project)

Symfoniar
Renessansemusikk
Barokkmusikk
Klassisistisk musikk
Italienske ord og uttrykk
Concertato

Concertato er eit uttrykk i tidleg barokkmusikk som anten viser til ein sjanger eller ein stil der ei gruppe instrument eller stemmer deler ein melodi, vanlegvis vekselsvis, og nesten alltid over ein basso continuo.  Uttrykket kjem frå det italienske concerto, som tyder 'å spele saman'. Dette har gjeve concertato, som tyder 'i concerto-stil'. I dag vert uttrykket nærast nytta som eit adjektiv, til dømes «tre stykke frå setter er i concertato-stil.»

Særs enkelt kan ein si at concertatostilen omfattar kontrastar mellom motsette stemmegrupper og instrumentgrupper, medan concerto-stilen, spesielt når han vart utvikla til concerto grosso seinare i barokken, omfattar konstrasten mellom små og store grupper av liknande samansetting (seinare kalla «ripieno» og «concertino»).

Komponistar av musikk i concertato-stil

 Giovanni Croce
 Andrea Gabrieli
 Giovanni Gabrieli
 Alessandro Grandi
 Johann Kaspar Kerll
 Claudio Monteverdi
 Johann Pachelbel
 Michael Praetorius
 Samuel Scheidt
 Johann Schein
 Heinrich Schütz
 Lodovico Viadana

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Concertato» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Manfred Bukofzer, Music in the Baroque Era.  New York, W.W. Norton & Co., 1947.  (ISBN 0-393-09745-5)
 The New Harvard Dictionary of Music, ed. Don Randel.  Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986.  (ISBN 0-674-61525-5)
 «Concertato»" i The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie.  20 vol.  London, Macmillan Publishers Ltd., 1980.  (ISBN 1-56159-174-2)
 

Musikalske teknikkar
Renessansemusikk
Barokkmusikk
Tonalitet

Tonalitet er eit system av tilhøve mellom tonar i eit tonesystem der éin bestemt tone er framheva som grunntone eller sentraltone (tonalt sentrum) som dei øvrige tonane står i eit nærare eller fjernare forhold til.
Musikk som er komponert etter slike relasjonar mellom tonar vert rekna som tonal.

Sidan 1600-talet har tonalitet i vestleg musikk normalt vore  dur/moll-tonal musikk. Tonalt sentrum er her treklangen på første trinnet i den skalaen komponisten har vald for komposisjonen sin. Denne treklangen vert kalla tonika. For ein komposisjon i E-dur er det til dømes E-dur-treklangen som er tonika. Alle andre akkordar i komposisjonen vert bygt hierarkisk rundt tonikaen. Dette tyder at kvar akkord har ei bestemt rolle - ein funksjon - i forhold til tonikaen, og ei bestemt rolle i forhold til dei akkordane som går føre eller følgjer etter han. Det vert skild mellom hovudfunksjonar (tonika, subdominant og dominant) og bifunksjonar (mediant og submediant). I andre land nyttar ein delvis andre omgrep til bifunksjonane.

Frå 1800-talet blei verkemiddel som kromatikk og kjappe og fjerne modulasjonar med på å utvida tonaliteten uten at musikken blei atonal. Franz Liszt og Richard Wagner var nokre av dei første komponistane som rokka ved tonaliteten gjennom bruk av kromatikk, uoppløyste dissonerande akkordar og modulasjonar til fjerntliggjande toneartar. Claude Debussy bidrog til å utfordra grensene for tonaliteten gjennom symmetriske samklangar og leietonelause kadensar.

På 1900-talet blei tonalitetomgrepet ofte knytt til personlege komposisjonsteknikkar utvikla av til dømes Arnold Schönberg, Igor Stravinskij og Darius Milhaud. Paul Hindemith «beviste» den naturgjevne styrken til  tonaliteten gjennom skrift og musikk i eit hierarkisk, akustisk system. Olivier Messiaen fornya dei ulike tonalitet-verkemidla gjennom såkalla modi med avgrenspa transposisjonsmuligheiter der nymodaliteten sameinte verkemidla til tonalitet og modalitet.

Litteratur 
 Bekkevold, Lisa: Harmonilære og harmonisk analyse. Oslo 1988
 Benward, Bruce; Marilyn Nadine Saker: Music in Theory og Practice. 1 (7th ed.), New York 2002
 Distler, Hugo: Funktionelle Harmonielehre. Kassel 1951
 Hindemith, Paul: The Craft of Musical Composition. London og New York 1941-42
 Rameau, Jean-Philippe: Traité dei l’harmonie reduite à ses principes naturels, Paris 1722 PDF-fil
 Reger, Max: Beiträge zur Modulationslehre. Leipzig 1903
 Riemann, Hugo: Vereinfachte Harmonielehre, London und New York 1893
 Schönberg, Arnold: Harmonielehre, Wien 1922
 Tsjaikovskij, Pjotr I.: Guide to the Practical Study of Harmony. Leipzig 1900 PDF-fil

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Tonalitet» frå , den 5. april 2010. 
  oppgav desse kjeldene:

Musikalske teknikkar
Volkan Demirel

Volkan Demirel () er ein tyrkisk fotballspelar. Han spelar for Fenerbahçe i den tyrkiske fotballigaen. Han har vore fast landslagskeeper for Tyrkia i fleire år, mellom anna under fotball-EM i 2008 då han vart utvist i kvartfinalen.

Tyrkiske fotballspelarar
Fenerbahçe-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 2008
Stile concitato

Stile concitato eller genere concitato, «agitert stil», er ein barokkstil utvikla av Claudio Monteverdi med raske repeterande tonar og lange trillar som symbol på ein krigersk opphissing eller sinne. 

Døme på stile concitato kan ein finne i verka: 
Claudio Monteverdi (1567-1643): L'incoronazione di Poppea, 
Claudio Monteverdi: Il Combattimento di Tancredi e Clorinda
Claudio Monteverdi: Il Retorno d'Ulisse in Patrie (1640)
Giacomo Carissimi (1605-1674): Jephte
Barbara Strozzi (1619-1677): Tradimento

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Stile concitato» frå ,  den 5. april 2010.  

Musikalske teknikkar
Barokkmusikk
Resitativ

Resitativ er ein komposisjonsteknikk som vert nytta som melodisk tale til musikk eller ei skildrande forteljarform der musikken følgjer orda. Han vert ofte nytta i operaer, oratorium og kantater. 

Resitativa lèt seg lett skilje frå dei meir melismatiske ariane sidan rytmane og melodien ofte minner om vanleg tale og ofte består av repeterte tonar. Det vert nytta der dialogar eller monologar er sunge mellom ariane, koralane eller andre nummer og er meint for å få historia til å gå fort framover.

Resitativa har ofte særs enkelt akkompagnement og er ofte ikkje meir enn basso continuo (som ofte berre består av eit cembalo) som spelar ein akkord ein gong i mellom. Omgrepa recitativo secco og recitativo accompagnato (eller recitativo stromentato) vert nokre gonger nytta  for å skilje mellom resitativ akkompagnert av berre continuo og resitativ akkompagnert av orkesteret.

Eit kjent døme er byrjinga av siste sats i Beethoven sin 9. symfoni, her vert hovudtemaet Freude, schöner götterfunken... introdusert av eit resitativ.

Sjå òg 
Sprechgesang
Bel canto

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Resitativ» frå ,  den 5. april 2010.  
 

Songformer
Operaterminologi
Vokalmusikk
Libretto

Ein libretto er teksten til ein opera, operette, musikal, ballett, kantate eller eit oratorium.

Libretto vert stundom òg nytta om teksten til store liturgiske verk, som messer, rekviem og religiøse kantater.

Ordet kjem frå italiensk og tyder 'lita bok'. Ein forfattar av libretto vert kalla ein «librettist».

Kjende librettistar
Arrigo Boito
Nicolas François Guillard
Niccola Haym
Hugo von Hofmannsthal
Luigi Illica
Pietro Metastasio
Francesco Maria Piave
Lorenzo Da Ponte
Felice Romani
Gaetano Rossi
Eugène Scribe
Cesare Sterbini
Apostolo Zeno

Operaterminologi
Musikkteater
Litteratursjangrar
 
Italienske ord og uttrykk