alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wilhelm Wilhelmsen (1839–1910)

Morten Wilhelm Wilhelmsen, eller berre Wilh. Wilhelmsen () var ein norsk skipsreiar, konsul og ordførar.

Wilh. Wilhelmsen grunnla i 1861 skipsmeklarfirmaet Wilh. Wilhelmsen. I 1865 vart barken «Mathilde» innkjøpt og starten på det som seinare skulle bli det største reiarlaget i Noreg var eit faktum. I 1886 hadde Wilh. Wilhelmsen vorte den største skipsreiaren i Tønsberg.

Wilh. Wilhelmsen var ordførar i Tønsberg i 1894.

Han vart i 1895 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Han vart òg tildelt den franske Æreslegionen.

Han var far til skipsreiarane Wilhelm Wilhelmsen og Halfdan Wilhelmsen som var blant pionérane i overgangen frå seglskip til dampskip.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wilhelm Wilhelmsen (1839–1910)» frå ,  den 5. august 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
 The history of Wilh. Wilhelmsen 
 Oscar A. Johnsen: Tønsberg historie, bind 3, 1952–1954
 Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947
 

Ordførarar i Tønsberg
St. Olavs Orden
Æreslegionen
Folk frå Tønsberg
Konsular
Norske skipsreiarar
Wilhelm Wilhelmsen (1872–1955)

Wilhelm Wilhelmsen () var ein norsk sjøkaptein og skipsreiar.

Etter skippareksamen 1892 var han til sjøs fram til 1901 og året etter avla han dispasjøreksamen. På denne tida vart han òg medeigar i firmaet til faren sin, Wilh. Wilhelmsen.

Han vart i 1937 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden og forfremma til kommandør med stjerne i 1945. Han var òg innehavar av den belgiske Leopold-orden, den franske Æreslegionen og den svensken Nordstjerneordenen. Han var æresmedlem i Det Norske Videnskaps-Akademi.

Han var son av skipsreiar Morten Wilhelm Wilhelmsen (Wilh. Wilhelmsen) og hustru Catharine Fredrikke Lorentzen. Han vart i 1904 gift med Engelke Julie Engelhart, dotter av amtmann Thomas von Westen Engelhart.

Wilhelmsen deltok under sommar-OL for Noreg i 1928 i Amsterdam med 4. plass i segling, 8-metersklassen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wilhelm Wilhelmsen (1872–1955)» frå ,  den 5. august 2011. 
 oppgav desse kjeldene: Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

Bakgrunnsstoff 
Portrett av Wilhelm Wilhelmsen 1930, Oslo museum

Norske skipsreiarar
Norske seglarar
St. Olavs Orden
Nordstjerneordenen
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Norske deltakarar under sommar-OL 1928
Seglarar under sommar-OL 1928
Folk frå Tønsberg
Wilhelm Wilhelmsen (f. 1937)

(Morten) Wilhelm Wilhelmsen () er ein norsk skipsreiar i firmaet Wilh. Wilhelmsen der han er styreleiar.

Kongen utnemnde 6. februar 2007 Wilhelmsen til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for samfunnsnyttige virke.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wilhelm Wilhelmsen (f. 1937)» frå ,  den 5. august 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

St. Olavs Orden
Norske skipsreiarar
High School Musical

High School Musical er ein amerikansk film frå 2006. Han vart produsert av The Walt Disney Company.

Roller

Utgjevingar
Album
 2006: High School Musical

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «High School Musical» frå ,  den 5. august 2011.  
 

Disney-filmar
Filmar frå 2006
Mischabel

Mischabelhörner eller berre Mischabel er eit fjellmassiv med tre toppar mellom Saastal og Nikolaital (Mattertal) i Wallis-Alpane i Sveits. Massivet er særleg godt synbart frå Saas-Fee. Dalbreen Hohberggletscher ligg i Mischabel.

Mischabel består av fjelltoppane:
Dom, 4 545 meter over havet;
Täschhorn, 4 491 moh, sør for hovudtoppen Dom
Lenzspitze, 4 294 moh, nord for Dom

Opphavet til namnet Mischabel er ukjent.

Mischabelmassivet i utvida forstand er ei undergruppe av Wallis-Alpane og omfattar fleire bitoppar på egga Nadelgrat som går ut frå hovudmassivet i nordvestleg retning:
 Nadelhorn, 4 328 moh
 Stecknadelhorn, 4 241 moh
 Hohberghorn, 4 219 moh
 Dürrenhorn, 4 034 moh

Allalingruppa, som strekker seg sørover frå hovudmassivet, inneheld fleire toppar over 4000 meter som i bland blir rekna til Mischabelgruppa:
 Alphubel, 4 206 moh, hovudtoppen
 Allalinhorn, 4 027 moh
 Rimpfischhorn, 4 198 moh, hovudtoppen
 Strahlhorn, 4 190 moh, hovudtoppen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mischabel» frå ,  den 3. januar 2012.  
 

Fjellkjeder i Alpane
Fjellkjeder i Sveits
Fjell i Valais
Arne Wilhelmsen

Arne Wilhelmsen () var ein norsk forretningsmann og skipsreiar.

Wilhelmsen var fødd i Oslo. Han var utdanna ved Harvard Business School, der han i 1953 fekk graden Master of Business Administration. Før utdanninga var han i 1948 dekksgutt i Wallenius Lines, i 1950 befraktningsassistent i E. B. Lund & Co og i tida 1950-1951 skipsmeklar i New York. Han var òg skipsmeklar same stad 1953-1954.

Wilhelmsen arbeidde frå 1954 i reiarlaget til familien, Anders Wilhelmsen & Co AS, der han i 1961 vart administrerande direktør. Han var sentral i etableringa av cruisereiarlaget RCCL i 1969. Wilhelmsen hadde ei rekkje styreverv i norsk og utanlandsk næringsliv og har hatt verv i ulike norske bransjeorganisasjonar, mellom dei Noregs Rederiforbund og Arbeidsgjevarforeininga for skip.

Wilhelmsen vart i 2005 forfremma til kommandør av St. Olavs Orden for «samfunnsgavnleg virke.» Han var òg kommandør av Finlands løves orden og riddar av Æreslegionen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Arne Wilhelmsen» frå ,  den 5. august 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Norske skipsreiarar
St. Olavs Orden
Finlands løves orden
Æreslegionen
Vilhelmina av Nederland

Vilhelmina Helena Pauline Marie av Oranien-Nassau () var prinsesse av Nederlanda (1880-1890, 1948-1962), prinsesse av Oranien-Nassau, hertuginne av Limburg (1890-1948), hertuginne av Mecklenburg (1901-1962), dronning av Nederland frå 1890 til 1948, og dronningmor frå 1948 til ho døydde i 1962 med tittelen prinsesse Vilhelmina av Nederland. Vilhelmina var nederlandsk regent i 58 år, lenger enn nokon annan i historia til landet. Prinsesse Vilhelmina var einaste barn av kong Vilhelm III og den andre kona hans, Emma av Waldeck-Pyrmont.

Perioden hennar som statsoverhovud såg fleire avgjerande periodar i historia til landet, første verdskrigen og andre verdskrigen, depresjonen på 1930-talet og tilbakegangen til Nederland som kolonimakt. Utanfor Nederland er ho mest kjend for rolla si som monark i eksil under andre verdskrigen, der ho var ein stor inspirasjon for dei okkuperte innbyggjarane i landet.

Barndom 
Vilhelmina, som i dei første vekene av livet vart kalla Paulientje (vesle Pauline), hadde tre eldre halvbrør frå det første ekteskapet til faren med Sophie av Württemberg: Willem (1840-1879), Maurits (1843-1850) og Alexander (1851-1884). Den einaste som framleis levde då ho vart fødd var Alexander, som var så opprørt over det andre ekteskapet til faren at han nekta å møte systera si. Han døydde då ho var fire år gammal.

Då Vilhelmina var ti år gammal døydde faren, og ho vart dronning. Fram til den attande fødselsdagen hennar var mora Emma regent. I Storhertugdømet Luxemburg hadde berre dei mannlege arvingane rett til trona, og krona til storhertug gjekk over til den walramske greina av huset Nassau, Adolf.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Wilhelmina av Nederland» frå ,  den 5. august 2011.  
 

Nederlandske dronningar
Huset Oranien-Nassau
Politiske leiarar under andre verdskrigen
Den kvite ørn-ordenen
St. Olavs Orden
Folk frå Haag
Nederlandske prinsesser
Prinsesser av Oranien
Hertuginner av Limburg
Hertuginner av Mecklenburg
Nederlandske regentar
Nederlandske monarkar
Vilhelm I av Nederland

Vilhelm I (opphavleg Willem Frederik Prins van Oranje-Nassau) () var konge av Nederland 1813-1840.

Han var son av Vilhelm V av Oranien og Vilhelmina av Preussen og gift med kusina Vilhelmine av Preussen (1774-1837).

Som ung budde han ei tid i eksil i Preussen under napoleonskrigane.

Han lét seg utrope til konge i 1813 og vart i 1815 òg tilkjent Belgia og Luxembourg.

Han ønskte å styrkja økonomien til landet, og vert rekna for ein dugeleg person når det gjaldt finanspolitikk. Men han gjorde òg fleire ting som ikkje vart sett pris på. Nederlandsk vart gjort til offisielt språk i heile landet, og han førte ein uforsonleg politikk overfor katolikkane.

I 1830 gjorde belgiarane opprør. Opprøret vart slått ned, men Frankrike støtta sidan saka til belgiarane. Til sist måtte Vilhelm bøye seg for kravet om sjølvstendet til Belgia.

Han abdiserte i 1840 og vart etterfølgd av sonen Vilhelm II. Han slo seg ned i Berlin saman med den andre kona si, Henrietta d'Oultremont. Der budde han til han døydde.

Barn 
Vilhelm II av Nederland
Prins Fredrik av Nederland
Prinsesse Pauline av Nederland
Prinsesse Marianne av Nederland

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vilhelm I av Nederland» frå ,  den 5. august 2011.

Bakgrunnsstoff 
 SNL 

Nederlandske kongelege
Folk frå Haag
Fyrstar av Oranien
Storhertugar av Luxembourg
Hertugar av Limburg
Huset Oranien-Nassau
Hosebandsordenen
Monarkar som abdiserte
High School Musical 2

High School Musical 2 er ein amerikansk film frå 2007. Han vart produsert av The Walt Disney Company.

Roller

Utgjevingar
Album
 2007: High School Musical 2

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «High School Musical 2» frå ,  den 5. august 2011.  
 

Disney-filmar
Filmar frå 2007
Jason Earles

Jason Daniel Earles () er ein amerikansk skodespelar. Han har rolla som Jackson Stewart i den amerikanske fjernsynsserien Hannah Montana.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Jason Earles» frå , den 5. august 2011. 
 

Folk frå San Diego
USA-amerikanske skodespelarar
Meldestokk

Meldestokk (Chenopodium album) er ei eittårig plante i amarantfamilien. Planta er helst rekna som ugras i Noreg, men er også brukt som matplante og til fôr.

Skildring
Meldestokk er grågrøn på farge og blir 30–100 cm høg. Greinene er tett dekte av små hår, og han har små, lite merkbare blomar.

Planta liker sterkt gjødsla jord, og veks ofte i opne åkrar, særleg der det blir dyrka grønsaker og rotvekstar. Kvar plante produserer i gjennomsnitt 3000 frø.

Utbreiing
Meldestokk er vanleg i heile Noreg. I låglandet er han det vanlegaste sommareittårige ugraset både i hagar og landbruk.

Om planta er rekna som ugras, kan ein nokså lett fjerna henne gjennom radreinsing, hakking, luking eller plantedrepande middel.

Bruk
Meldestokk er brukt som mat av menneske og dyr. Fleire fuglar kan eta frøa hans. Truleg brukte også menneske i norrøn tid planta, ettersom det er funne frø frå henne under utgravinga av Osebergskipet.

I indisk matlaging blir blada og skota frå planta brukte i rettar som supper, karriar og fylte brød som særleg er vanlege i Panjab. Frøa blir brukte i grautaktige rettar som phambra og laafi i Himachal Pradesh og i svakt alkoholhaldige drikkar som soora og ghanti.

Den tradisjonelle bruken i Europa er fôr til dyr, noko ein kan sjå på ulike namn på planta som pigweed og fat-hen.

Kjelder
 Meldestokk ved steinkjer-kommune.net

Denne artikkelen bygger på «Chenopodium album» frå ,  den 6. august 2011.

Bakgrunnsstoff

 Urtekildens planteleksikon
 Den virtuella floran - Meldestokk

amarantfamilien
Matplantar
Ugras
Malvik kyrkje

Malvik kyrkje er ei krosskyrkje frå 1846 i Malvik kommune i Trøndelag fylke.

Kyrkja er bygd i tømmer og skal ha 550 sitjeplassar. Ho er moglegvis reist etter typeteikningar av Hans Ditlev Franciscus von Linstow.

Kyrkja erstatta ei kyrkje frå 1656. Det har òg vore ei stavkyrkje på staden.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Malvik
Kyrkjer i Stjørdal prosti
Kulturminne i Malvik
Krosskyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1846
Nidwalden

Nidwalden er ein kanton i det sentrale Sveits. Kantonen har eit areal på 276,1 km2, og hadde 40 759 innbyggarar i 2009. Stans er hovudstad i kantonen.

Geografi 

Nidwalden ligg om lag midt i Sveits, sør for Vierwaldstättersjøen. Nidwalden er, saman med Obdwalden, dei einaste kantonane som ikkje har grense til eit anna land. Kantonen grensar mot kantonane Luzern, Obwalden, Uri og Bern. Høgste fjellet i kantonen er 2 901 moh høge Rotstöckli, fjellet ligg i utkanten av Uri-Alpane. Størstedelen av kantonen høyrer til dei sentralsveitsiske foralpane. Lågastliggande punktet er Vierwaldstättersjøen på 434  meter over havnivå.

Demografi og språk 
Ganske nøyaktig 10% av dei fastbuande har utanlandsk statsborgarskap. Majoriteten i Nidwalden, 92,5%, talar tysk. Men det er klare dialektskilnader innom kantonen. Ein liten minoritet, 1,4%, har italiensk morsmål, medan 1,2% snakkar serbokroatisk.

Religion 
75,6% av innbyggarane var i 2000 romersk-katolske, medan 11,9% sokna til den reformerte kyrkja i Sveits (Schweizer Reformierte Kirchen).

Kommunar 
Nidwalden består av elleve kommunar. Det er Beckenried, Buochs, Dallenwil, Emmetten, Ennetbürgen, Ennetmoos, Hergiswil, Oberdorf, Stans, Stansstad, Wolfenschiessen.

Historie 
Saman med Obwalden utgjer Nidwalden Unterwalden, som var ein av dei tre urkantonane som i 1291 danna det første sveitsiske eidsforbundet. Fram til 1999 var Nidwalden ein halvkanton, talde berre ei halv røyst under avrøystingar i det sveitsiske stenderrådet. Etter endringar i den sveitsiske grunnlova, har Nidwalden ei røyst i stenderrådet, dei fleste andre kantonane har to røyster.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Kanton Nidwalden» frå ,  den 6. august 2011.

Bakgrunnsstoff
Hommelvik kyrkje

Hommelvik kyrkje er ei langkyrkje frå 1887 i Malvik kommune i Trøndelag fylke.

Kyrkja er bygd i tre og har 360 sitteplassar.  Arkitektar var Johan Wæhre og Osvald Magnus Günther og biskop Nils Jacob Laache innvia kyrkja.

I 1950 vart kyrkja restaurert ved John Tverdahl og fekk mellom anna  ny dekorert galleribrystning, ny preikestol, altartavle og nytt orgel.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Malvik og Hommelvik menigheter 
 
  Kirker i Norge (Kirchen in Norwegen) (bilete)

Kyrkjer i Malvik
Kyrkjer i Stjørdal prosti
Kulturminne i Malvik
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 1880-åra
1887 i Noreg
Stans

Stans er hovudstaden i kantonen Nidwalden (Nidwald) i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 452 meter over havet.

Geografi
Stans ligg mellom fjella Stanserhorn og Buochserhorn og ved foten av Bürgenstock. Nabokommunar er Ennetmoos og Stansstad i vest, Oberdorf, Ennetbürgen og Buochs ​​i aust og Dallenwil i sør.

43,7% av totalarealet er jordbruksland. 36,5% er dekt av skog og skoglandskap, medan 17,2% er bebygd.

Næringsliv
61% av innbyggarane er sysselsett i tenesteytande næringar, 37% i industriverksemd og 
2% i landbrukssektoren.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stans» frå ,  den 6. august 2011.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad (tysk)
Stanserhorn

Byar i Sveits
Kommunar i Nidwalden
Kantonen Glarus

Glarus, (fransk: Glaris, italiensk: Glarona, retoromansk: Glaruna, latin; Glaris) er ein kanton i det austlege Sveits. Kantonen dekker eit areal på 685,4 km2 og hadde 38 479 innbyggarar i 2009. Glarus grensar til kantonane St. Gallen, Graubünden, Uri og Schwyz. Kantonen har namn etter hovudstaden, Glarus.

Geografi

Glarus er dominert av ein djup dal langs elva Linth, og den mindre dalen Sernftal i aust. Størstedelen av areal er rikt på fjell. Høgste toppane i Glarus-Alpane er Tödi på  3 614 meter over havet. Hausstock, 3 158 moh, og Glärnisch på 2 915 moh, er andre høge fjelltoppar. Lågastliggande punktet er 414 moh. Ein del av ei stor forkasting, som i 2008 av UNESCO vart innlemma som ein del av den geologiske verdsarven under namnet 'Glarner Hauptüberschiebung', ligg i Glarus. Innsjøen Walensjøen ligg for nordenden av kantonen.

Demografi og språk
I kring 20% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. 83,6% av innbyggarane talar tysk, av dialektvarianten høgalemannisk. 6,8% av innbyggarane har italiensk morsmål.

Religion
44,0 % protestantisk
37,3 % romersk-katolsk
2,3 % ortodoks
6,5 % islam
3,5 % andre konfesjonar/ukjent
6,5 % konfesjonslause

Kommunar
Glarus består sidan 2011 av tre kommunar; Glarus, Glarus Nord og Glarus Süd. Fram til 2010 var kantonen delt opp i 25 kommunar.

Glarus var eit av de «åtte gamle stadene», dvs. ein av de åtte kantonane som slutta seg til det opphavlege sveitsiske eidsforbundet innan 1353.

Historie
Religion har spela ei avgjerande rolle Glarus si soge. På 500-talet vart innbyggarane i Linthdalen, dagens Glarus, kristna av den irske munken Sankt Fridolin. St. Fridolin grunnla klosteret i Säckingen, tett vest for Basel. Klosteret eigde området kring Glarus fram til 1288, då habsburgarane erobra området bit for bit. Dette førte til at Glarus i 1352 gjekk inn i det sveitsiske eidsforbundet.

Mellom 1506 og 1516 var reformatoren Huldrych Zwingli prest i Glarus. Læra hans døydde ut då alle tilhengarane hans i området vart drepne i 1564. Striden mellom protestantar og katolikkar i området heldt likevel fram. For å skape fred i området, vart det i 1623 avtala at begge sider i striden skulle ha kvar si folkeforsamling (Landsgemeinde). År 1683 vart det vedteke at kvar trusretning skulle ha sine eigne domstolar.

Etter Frankrike sigra ved Wollerau i år 1798, vart Glarus ein del av kantonen Linth. Allereie fem år seinare vann Glarus tilbake sjølvstendet. I 1836 vart grunnlova for kantonen endra. Ein vedtok då at kantonen skulle ha ei felles folkeforsamling.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Glarus» frå ,  den 6. august 2011.

Bakgrunnsstoff

 Offisiell nettstad
Vilhelm I av Tyskland

Vilhelm I Fredrik Ludvig, òg kalla Vilhelm den store (), var konge av Preussen frå 1861 og tysk keisar frå 1871 til han døydde i 1888.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Vilhelm I av Tyskland» frå ,  den 6. august 2011.  

Tyske kongar
Tyske keisarar
Huset Hohenzollern
Tyske frimurarar
Tyskarar frå 1800-talet
Herskarar frå 1800-talet
Folk frå Berlin
Elefantordenen
Andrew Wiles

Sir Andrew John Wiles () er ein britisk matematikar. 

Wiles var professor i matematikk ved Princeton University i USA frå 1980 til 1988, så var han professor i Oxford i Storbritannia i to år, før han reiste attende ti Princeton frå 1990. Alt i 1977 publiserte han viktige arbeid innan talteori og han blir rekna som ein av dei fremste talteoretikarane i verda. Wiles er mest kjend for å ha presentert eit fullstendig bevis for Fermats siste teorem.

Han vart tildelt Wolfprisen i 1996 og vann ein spesialversjon av Fields-medaljen i 1998.

Bakgrunnsstoff
 Hjemmeside ved Princeton
 O'Connor, John J., og Edmund F. Robertson. «Andrew Wiles». MacTutor History of Mathematics archive.
 Publikasjonslisten til Andrew Wiles 
 Andrew Wiles (mai 1995): Modular elliptic curves and Fermat's Last Theorem . Annals of Mathematics 141 (3): 443-551.

Engelske matematikarar

Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Rolf Shock-prisen
Wolfprisen i matematikk
Fieldsmedaljen
Abelprisen
Engelsk-amerikanarar
Professorar ved Princeton
Talteoretikarar
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Folk frå Cambridge
Det ville vesten

Det ville vesten (eng. the Wild West) var ein periode mellom 1848 og 1890 i erobringa av det vestlege Nord-Amerika. Uttrykket er blitt kjent gjennom mange romanar, teikneseriar og filmar som er bygd over episodar frå denne tida.

Det heile byrja i 1848 etter eit stort gullfunn i California. Indianarane som alt budde der, vart drivne tilbake i områda Arizona, Colorado, Wyoming og Montana, og nybyggjarsamfunn voks opp i raskt tempo. Etter få år tvinga lovløysa fram ein slags primitiv rettsorden som vart handheva av ein væpna sheriff. I løpet av 1890-åra var det eigenlege Ville vesten gått over i historia.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Ville Vesten» frå ,  den 6. august 2011.  
 

USA-amerikansk historie
Appenzell Innerrhoden

Appenzell Innerrhoden er ein kanton i Sveits som består av tre landområde som ligg fråskilt einannan, inn i mellom kantonane Appenzell Ausserrhoden og St. Gallen. Kantonen har eit totalt landareal på 173 km2, og hadde 15 681 innbyggarar i 2009. Appenzell Innerrhoden er den minste kantonen i Sveits kva gjeld folketal, og den nest minste i areal. Appenzell er hovudstad i kantonen.

Geografi
 

Kantonen er rik på fjell, men noko over halvdelen av arealet, om lag 56%, vert nytta til landbruksføremål. Det høgste fjellet, Säntis, er 2 502 meter over havet, og er trekantonspunkt for dei tre kantonane Appenzell Innerrhoden, Appenzell Ausserrhoden og St. Gallen.

Demografi, språk, religion
9,8% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. Tysk er talemål for 92,9% av folket, 2,5% har serbokroatisk og 1,0% albansk til morsmål. 81% soknar ti den romersk-katolske kyrkja, medan 10% er protestantar.

Kommunar
Appenzell Innerrhoden består av seks kommunar, offisielt nemnt som distrikt (Bezirke). Dei er Appenzell, Gonten, Oberegg (som er delt i to enklavar), Schlatt-Haslen, Rüte og Schwende.

Nokre av landsbyane i kantonen, derimellom hovudstaden Appenzell, er delt mellom fleire kommunar/distrikt.

Historie
Appenzell høyrde opphavleg til fyrstedømet St. Gallen, men frigjorde seg og danna i 1411 «volksbund Appendzell». I 1452 gjekk det i allianse med i det sveitsiske eidsforbundet, frå 1513 har det vore ein fullverdig medlem av forbundet.

Fram til 1597 utgjorde Appenzell Innerrhoden saman med Appenzell Ausserrhoden kantonen Appenzell. Etter reformasjonen vart Appenzell i 1597 delt i to delar, den protestantiske Ausserrhoden og den katolske Innerrhoden. Heilt til 1999, hadde begge status som halvkantonar. Til dess hadde kantonen ei halv røyst under avrøystingar i det sveitsiske stenderrådet. Sidan har kantonen hatt ei røyst, medan dei fleste andre kantonane har to røyster.

Trass i at Sveits innførte allmenn kvinneleg røysterett i 1971, vart røysterett for kvinner  innført i Appenzell Innerrhoden først i1990.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kanton Appenzell Innerrhoden» frå ,  den 6. august 2011.

Bakgrunnsstoff

 Website des Kantons Appenzell Innerrhoden
Kåre Wildhagen

Kåre Wildhagen () var ein norsk målar, utdanna ved Statens handverks- og kunstindustriskule og Statens Kunstakademi. Han måla portrett, landskap og figurkomposisjonar i ein klar, fint avstemt koloritt. Han var teatermålar ved Centralteatret frå 1938 til 1941 og Studioteatret etter krigen. Han var overlærar ved Statens handverks- og kunstindustriskule 1953–1976. Nasjonalmuseet/Nasjonalgalleriet i Oslo eig eit byparti frå Venezia og «Bak huset» (1957).

Kjelder

Norske målarar
Folk frå Drammen