alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Arthur Miller

Arthur Asher Miller () var ein amerikansk dramatikar fødd i New York. Han var kjend for å ha skrive skodespel som En Handelsreisendes død (originaltittel Death of a Salesman) og Heksejakta (originaltittel The Crucible), og for å ha gifta seg med Marilyn Monroe i 1956. Han døydde 89 år gamal i Roxbury i Connecticut.

Produksjon

Skodespel 
 (1936) Honors at Dawn
 (1944) The Man Who Had All the Luck
 (1947) All My Sons
 (1949) Death of a Salesman 
 (1953) The Crucible
 (1955) A Memory of Two Mondays
 (1955) A View from the Bridge
 (1964) After the Fall
 (1965) Incident at Vichy
 (1968) The Price
 (1972) The Creation of the World and Other Business
 (1977) The Archbishop's Ceiling
 (1981) The American Clock
 (1982) Elegy For a Lady 
 (1982) Some Kind of Love Story
 (1986) Danger: Memory!: Two Plays (I Can't Remember Anything and Clara)
 (1991) The Ride Down Mt. Morgan
 (1993) The Last Yankee
 (1994) Broken Glass
 (1998) Mr. Peters' Connections
 (2004) Resurrection Blues
 (2004) Finishing the Picture

Filmmanus 
 (1961) The Misfits (IMDB)
 (1966) An Enemy of the People  (tilpassing av Henrik Ibsens En folkefiende) (IMDB)
 (1980) Playing for Time (for fjernsyn) (IMDB) 
 (1989) Everybody Wins (IMDB)

Anna 
 (1945) Focus 
 Situation Hopeless (but Not Serious)
 The Ryan Interview
 The Golden Years
 Fame
 The Reason Why
 Homely Girl, a Life: And Other Stories 
 The Theater Essays of Arthur Miller 
 Timebends: A Life

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Arthur Miller» frå ,  den 11. februar 2005.

Bakgrunnsstoff 
 The Arthur Miller Society

Folk frå New York City
USA-amerikanske dramatikarar
Tony Award-vinnarar
Kateríni

Kateríni (gresk Κατερίνη) er ein by og ein kommune i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Han ligg på Pieríasletta mellom Ólymbos og Thermaikósbukta i ei høgd på 14 m. Byen, som er ein av dei nyaste i Hellas, har om lag 56 000 innbyggjarar. Han ligg nær Thessaloníki, den nest største byen i Hellas og som har hjelpe utviklinga til Kateríni dei seinaste åra.

Kateríni ligg seks kilometer frå sjøen, og er eit populært turistmål. Strendene Korinós, Paralía og Olymbiakí Aktí er mykje bruka sumarstid. Fleire arkeologiske funn, som den antikke byen Dío og det venetianske slottet Platamónas, finst i området.

Bynamnet har sine røter i Katerina av Alexandria (Ajía Ekateríni), ein gresk-ortodoks martyr, som levde på 300-talet. Kateríni vart frigjord frå osmanarane 16. oktober 1912 under den første balkankrigen. Den tyske hæren tok byen 14. april 1941 og trekte seg ut tre år seinare.

Administrativ inndeling 

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Pétra
 Piérii
 Elafína
 Kateríni
 Paralía
 Korinós 
Dei seks tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 85 851 innbyggjarar, medan kommunaleininga Kateríni hadde 62 205 og tettstaden med same namn 55 997 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Katerini» frå ,  den 11. februar 2005.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad (gresk)

Katerini
Katerini
Katerini
Katerini
Katerini
Ruhollah Khomeini

Sajjed Ruhollah Khomeini (), kjend som imam Khomeini i Iran og verdskjend som ayatolla Khomeini, var ein iransk geistleg og øvste leiaren i Iran frå den iranske revolusjonen i 1979 til han døydde i 1989.

Khomeini var den andelege leiaren for mange iranske sjiamuslimar, og stod også i politisk opposisjon til sjahen av Iran, Muhammed Reza Pahlavi. Han gjekk inn for avskaffing av monarkiet og innføringa av ein islamistisk stat. Etter at sjahen var blitt avsett kom Khomeini tilbake frå eksil og blei den første religiøse leiaren i den islamske republikken Iran.

I oktober dette året tok gisselkrisa i Iran til, der fleire titals diplomatar frå den amerikanske ambassaden blei haldne som gislar i 444 dagar. Ein månad seinare blei den nye teokratiske grunnlova til landet vedteken. Iran blei invadert av Irak under Saddam Hussein i september 1980, og krigen mellom Iran og Irak kom til å vara fram til august 1988. Dei dramatiske hendingane samla iranarar bak det nye prestestyret i Iran. 

I 1989 framsa Khomeini ein fatwa med ein dødsdom mot forfattaren Salman Rushdie og alle som hadde hjelpt til med å utgje boka Sataniske vers for blasfemi mot profeten Mohammed. Utsegna sende sjokkbølgjer gjennom det internasjonale samfunnet, førte til drap på den japanske omsetjaren av boka og attentatforsøk mot to andre involverte, mellom dei den norske forleggjaren William Nygaard. Rushdie sjølv måtte leva i skjul i mange år.

Khomeini døydde at hjarteåtak i juni 1989, 86 år gammal. Store folkemassar kom ut på gatene i Iran for å sørgja. Rundt to millionar kom til gravferda hans. Khomeini blei gravlagd i eit eige mausoleum i Teheran.

Bakgrunnsstoff 

Ayatollaer
Iranske religiøse leiarar
Iranske leiarar
Sør-Fron kommune

Sør-Fron er ein kommune i Innlandet fylke og ligg i Gudbrandsdalen om lag 70 kilometer nord for Lillehammer. Han grensar til Nord-Fron kommune i nordvest, Folldal kommune i nord, Ringebu kommune i aust, og Gausdal kommune og Øystre Slidre kommune i sør.

Dei viktigaste næringsvegane er landbruk, industri og turisme. 

I perioden 1966–1977 var Sør-Fron og Nord-Fron kommune slegne saman til ein kommune, Fron kommune.

Kultur 
Kommunevåpenet til Sør-Fron er ei kølle til minne om den Kolbein sterke slo sund Torsfiguren til Dale-Gudbrand med under innføringa av kristendommen.

Peer Gynt-spelet blir arrangert kvart år på Gålå som ligg i kommunen.

Verdt å sjå i Sør-Fron 
 Hundorp, garden åt Dale-Gudbrand
 Sør-Fron kyrkje
 Sygard Grytting
 Hiet
 Peer Gynt-spelet på Gålå
 Fjelltur til Ruten

Bilete

Kjente folk frå Sør-Fron 
Ein person frå Fron vert kalla frøning.

 Hans Borolien (1860–1952), gammaldansmusikar
 Trond Halle (1952–2020) og musikkgruppa Baksi'a

Bakgrunnsstoff 
 Sør-Fron kommune

 
Gudbrandsdalen
Tidlegare kommunar i Oppland
Kommunar i Innlandet
Glas

Glas er eit amorft (ikkje-krystallinsk) materiale som vanlegvis er gjennomsiktig. Dei fleste glastypar er baserte på silisiumdioksid (SiO2).

Produksjon 

Kvartsglas vert laga ved å varma rein (SiO2) til over 2000 °C. Ved å blanda inn andre oksid kan ein endra eigenskapane. Ulike metall og metalloksid kan gje glaset farge. Kobolt gjer glaset blått, koparoksid gjev turkis farge og metallisk gull i små konsentrasjonar gjev raudfarge. Sølvsambindingar kan gje mange ulike fargar.

I Noreg vart til saman sju glasverk grunnlagt på 1700-talet. Hadeland glassverk er nok det mest kjende. 

Glas er eit fast stoff ved normale temperaturar på jordyta. Det er ein utbreidd myte at glas er ei (uhyre) treigtflytande væske, men årsaka til at glas i svært gamle vindauge ofte er tjukkare i den nedre delen av rutene enn i den øvre, er truleg at glasplatene ikkje var perfekte, og at glasmeistrane då naturleg nok valde å setja rutene inn med den tjukke kanten nedst.

Bruk 

Glas vert brukt til vindauge, lyspærer, drikkeglas, laboratorieutstyr og mykje anna. Glas vert òg brukt i kunstverk, som glasmåleri.

Bakgrunnsstoff 

 Norsk glashandverk på 1700-talet 
 Hadeland glassverk

 
Dielektrikum
Skulpturmateriale
Emballasje
Skien kommune

Skien kommune (uttalt /²ʃeːen/ [²ʃeːɛn̻]) er ein kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen grensar til Sauherad og Kongsberg i nord , Siljan i aust, Porsgrunn og Bamble i sør, og til Drangedal og Nome i vest. Byen Skien er ein av dei eldste byane i Noreg, og har røter attende til år 900.

Kommunen har ei flatevidd på 778 km², der om lag 479 km² er skogareal, 46 km² jordbruksareal og 57 km² ferskvatn. Dei 197 km² som er igjen er byområde, bustadområde og industriområde. 

Det eldste bygget i kommunen er Gjerpen kyrkje, bygd før 1150. Det høgaste punktet er Skårrafjellet, 814 moh.

Tilknytte Skien 

Henrik Ibsen vart fødd i Skien i 1828 og budde i Skiensområdet til han var 16 år. Den store diktaren har gjeve namn kulturhuset i byen, Ibsenhuset.

Odds Ballklubb er ein av dei eldste fotballklubbane i landet, stifta i 1894.

Kjende personar frå Skien 
 Henrik Ibsen (1828-1906), forfattar og dramatikar
 Hjalmar Johansen (1867-1913) polfarar og idrettsmann
 Tor Åge Bringsværd (f. 1939), forfattar

Heile Skienssongen i tekst og lyd.

Verdt å sjå 
 Lekeland i Skien
 Ibsenhuset
 Telemarkskanalen
 Brekkeparken
 Telemark museum

Bydelar 
 Gjerpen
 Falkum
 Borgestad
 Hyni
 Gulset
 Strømdal
 Solum
 Skotfoss
 Gimsøy
 Klyve
 Nenset
 Tollnes
 Menstad
 Mælum
 Kilebygda
 Åfoss

Venskapsbyar 
 Loimaa i Finland
 Mosfellsbær på Island
 Uddevalla i Sverige
 Thisted i Danmark

Skiensdialekten 
Tradisjonelt talemål i det området som no ligg innanfor grensene av Skien kommune, er variantar av grenlandsmålet, som blir klassifisert mellom dei vikværske dialektane.

Bakgrunnsstoff 
 Skien kommune

Kommunar i Vestfold og Telemark
 
Tidlegare kommunar i Telemark
Strikkepinne

Strikkepinnar er avlange reiskapar som vert nytta til handstrikking. Dei finst i ulike utformingar og storleikar og kan vera laga av metall, plast eller tre, særleg bambus, men dei finst òg i til dømes bjørk, bøk og ibenholt.

Typar
Dei viktigaste strikkepinnetypane er rette pinnar, strømpepinnar og rundpinnar. Det blir også laga særskilde pinnar, til dømes flettepinne med ein bøygd del som kan brukast til å strikka flettemønster, og pinnar som kan setjast saman til ulike typar og dermed ha forskjellig bruk.

Tjukkleik

I Noreg har strikkepinnane nummer etter diameteren i millimeter. I ein del andre land har strikkepinnar ulike nummersystem.

For å finna tjukkleiken på ein strikkepinne kan ein stikka han inn i ein strikkepinnemålar med hòl i ulike storleikar.

Bakgrunnsstoff
Døme på strikkepinnar ved knitting.no

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Knitting needle» frå ,  den 25. juni 2011.  
 
Knitting Needle Sizes ved fibergypsy.com

Handarbeidsreiskapar
Strikking

de:Nadel#Stricknadel
Svartkrut

Svartkrut er eit type krut som mange meiner vart oppfunne i Kina i det niande hundreåret og var det einaste i omfattande bruk heilt fram til det nittande hundreåret. For bruk i skytevåpen og sprenging, har svartkrut vorte erstatta av røyksvakt krut og dynamitt. I dag blir det brukt i fyrverkeri og i skytevåpen av entusiastar.

Svartkrut blir framstilt ved å blande svovel, trekol, og salpeter mekanisk. Tidlegare skjedde dette med ein morter drive for hand. Seinare har ulike typar blandeapparat som hjulmøller og kulemøller drive av eit vasshjul eller av elektrisitet vorte nytta. Trekolet som blir nytta i svartkrutt er vanlegvis av eit lett treslag som pil, hassel eller svartor. 
I Noreg har svartkrutt vore framstilt mellom anna på Nittedals kruttverk, men i dag er det ikkje
noko innanlands produksjon.
 
Forbrenninga av krutet skaper ei mengde små partiklar som dannar kondensasjonskjernar for vassdampen som finst i lufta. Det er dette som fører til såkalla krutrøyk.

oppfinningar
sprengstoff

 
sv:Svartkrut

de:Schwarzpulver
en:Blackpowder
fa:باروت سیاه
it:Polvere nera
pl:Proch czarny
Siljan kommune

Siljan er ein kommune aust i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen grensar i nord til Kongsberg, i aust mot Larvik, i sør mot Porsgrunn og i vest mot Skien.

Namnet «Siljan» skal vera knytt til trenamnet selje. Kommunevåpenet viser tre opprette sagblad i sølv mot ein grøn bakgrunn, og står for dei tradisjonelle næringsvegane sagbruk og tømmerfløting.

Kommunen har rundt 2 400 innbyggjarar, rudnt 900 av dei bur i administrasjonssenteret Siljan. Meir enn halvparten av arbeidstakarane i Siljan arbeider i nabokommunane Skien, Porsgrunn og Larvik. 

Høgaste punkt i kommunen er Rådmannen, som måler 646 moh. Størsteparten av Siljanvassdraget med utløp i Farris ligg i Siljan. Vassdraget er bygd ut med tre vasskraftverk.

Det blir også drive jordbruk og skogbruk her. Konsernet Treschow-Fritzøe eig det meste av skogen.

Fylkesveg 32 mellom Eidanger og Lågendalen er ein del av vegsambandet mellom Skien og Oslo, og går gjennom sentrum av kommunen.

Kjelder 

Om Siljan , siljan.kommune.no
Siljan: i Telemark (19. mai 2012), Store norske leksikon. Henta 12. februar 2014.
Siljan Kommune , telemarkfylke.no

Bakgrunnsstoff 
 SIljan kommune

Kommunar i Vestfold og Telemark
 
Tidlegare kommunar i Telemark
Millimeter

Ein millimeter er ein tusendels meter. Symbolet for millimeter er mm.

Målet blir brukt til å måla små lengder, mellom anna nedbørsmengda i eit område ved hjelp av ein regnmålar.

Bakgrunnsstoff 
 Hvor mye er 1 millimeter nedbør? 

Måleiningar for lengd
SI-avleia einingar
Porsgrunn kommune

Porsgrunn kommune er ein kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen blei slegen i hop med dei tidlegare kommunane Brevik og Eidanger 1. januar 1964. Porsgrunn kommune grensar i nord til Skien kommune og Siljan kommune, i aust mot Larvik kommune, og i vest mot Bamble kommune. Høgaste punkt er Fjerdingen, 361 moh.

Porsgrunn by er administrasjonssenteret i kommunen. Byen ligg ved utløpet av Telemarksvassdraget og er ein viktig industriby. 

Av næringsverksemd i Porsgrunn er det tung- og prosessindustri som skil seg ut. Norsk Hydro med Agri og Polymer-divisjonane, er Porsgrunn sin største industri-arbeidsgjevar. Yara, ein av dei største kunstgjødsel-fabrikkane i verda, er lokalisert her. Porsgrunds Porselænsfabrik, Eramet og Norcem er andre viktige industrielle aktørar i Porsgrunn.

Av kulturartilskipingar kan ein mellom anna nemna Porsgrunn Internasjonale Teaterfestival (PIT).

Namnet Porsgrunn 

Byen skal ha fått namn etter ei grunne – eller lita øy – i Porsgrunnselva som var tilvaksen med pors (myrica gale). Øya låg litt nedanfor der Porsgrunnsbrua no ligg, ved venstre breidd (jamfør kartet til venstre), der kjøpesenteret Downtown ligg no. Namnet blir i dag uttala /²poʃgrʉn/ [²pʰɔʃkɾʉn̻]. Fram til byrjinga av 1900-talet var /²posgrʉn/ [²pʰɔskɾʉn̻] den vanlege uttalen, og pors heitte /¹post/ [¹pʰɔs̻t̻] på tradisjonelt porsgrunnsmål.

Venskapsbyar 
 Pori Kaunpunginhallitus, Finland
 Sigtuna kommune, Sverige
 Sundsvall kommune, Sverige
 Sønderborg kommune, Danmark

Porsgrunnsdialekten 
Tradisjonelt talemål i Porsgrunn kommune er variantar av grenlandsmålet, som utgjer ei undergruppe av dei vikværske dialektane.

Folk frå Porsgrunn

Cort Adeler (1622–1675), admiral
Steinar Schjøtt (1844–1920), ordbokredaktør og omsetjar
Johan Castberg (1862-1926), politikar, statsråd
Jan Thomas Njerve (1927-2014), kunstmålar
Hans Reynolds (1876-1933), journalist, forfattar og statsstipendiat
Arne Martin Klausen (1927-), professor (sosialantropologi)
Jahn Otto Johansen (1934–2018), utanrikskorrespondent (NRK), sjefredaktør i Dagbladet og forfattar
Finn Kristensen (1936-), stortingsrepresentant (Ap), statsråd.
Harald Berntsen (1945–), historikar
Mads Gilbert (f. 1947), forfattar, lege, fylkesting-politikar
Petter Stordalen (1962-), hotelleigar
Anne Aasheim (1962–), journalist, redaktør i NRK, sjefredaktør i Dagbladet
Ronny Deila (f. 1975), fotballtrenar

Kjelder

Bibliografi 
Reynolds, Hans 1952. Porsgrunns-maal. Ordsamling og Porsgrunnsviser. (Skrifter fraa Norsk Maalførearkiv ved Sigurd Kolsrud. 2.) Oslo, i kommisjon hos Jacob Dybwad.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Porsgrunn kommune

Kommunar i Vestfold og Telemark
 
Tidlegare kommunar i Telemark
Kantarell

Kantarell (Cantharellus cibarius) er ein sopp. Fargen er gul. Undersida og stilken har same farge som hatten. Soppen veks i grupper i skog, gjerne ved stiar. Kantarell dannar mykorrhiza (sopprot) med mange ulike tre. 

Kantarell er ein god og sikker matsopp. Han er vanleg i heile landet, og er å finna frå tidleg sommar til sein haust.

Falsk kantarell er ein skivesopp som kan minna om kantarellen. Falsk kantarell er ikkje giftig.

Sjå òg 
 Falsk kantarell
 Traktkantarell

Bakgrunnsstoff 
 Ekte og falsk kantarell

Matsopp
Sopp i Noreg
Musikkgruppa Gåte

Gåte var ei musikkgruppe frå Sør-Trøndelag som spelte ei blanding av norsk folkemusikk og rock.

Oppstart 

Medlemene i gruppa var vokalist Gunnhild Sundli, bror hennar, Sveinung Sundli, på fele og tangentinstrument, Magnus Børmark på gitar, Gjermund Landrø på bass og Martin Langlie på trommer. Seinare overtok Kenneth Kapstad etter Langlie. Gåte har jobba saman med den kjende felespelaren Knut Buen, og nokre av tekstane deira er skrivne av lyrikaren Astrid Krog Halse.

Debutalbumet Jygri selde over 40 000 eksemplar. I 2002 vann dei Spelemannsprisen for beste nykomar for denne plata. Dei mest kjende songane Gåte spela er «Bendik og Årolilja», «Grusomme skjebne», «Kara tu omna» og «Knut liten og Sylvelin».
Gruppa fekk Prøysenprisen i 2003.

Oppløysing og comeback 

Gruppa vart vedteken oppløyst i september 2005. I byrjinga vart oppløysinga av mange omtala som ein pause, men medlemer i gruppa understrekte seinare at det var snakk om eit brot. På tampen av 2005 heldt Gåte fire avskjedskonsertar; to konsertar på Blæst i Trondheim, éin konsert på Rockefeller i Oslo og den siste konserten i Setesdal på nyårsaftan.

I 2010 gjorde gruppa eit mindre comeback. Etter ein underskriftaksjon på Facebook, sa medlemene seg viljuge til å ha konsert i Trondheim den 24. oktober 2009. Etter dette fekk gruppa lyst til å reisa på sommarturné i 2010, og det resulterte i fire konsertar denne sommaren: éin på Vinjerock, éin på Raumarock, éin på Storåsfestivalen og til slutt éin på taket til Operahuset i Oslo.

Utgjevingar
Gammel (EP) (2000)
GÅTE (EP) (2002)
Jygri (2002)
Statt opp (EP) (2003)
Sjå Attende (singel) (2004)
Iselilja (2004)
Liva (live) (2006, både CD og DVD)

Tilvisingar

Bakgrunnsstoff
 Heimesidene til Gåte 

Gåte
Gåte
Gåte
Gåte
Vinnarar av Spellemannprisen
Nynorskmusikk
Musikkgrupper skipa i 1999
Vinnarar av Prøysenprisen
Notodden kommune

Notodden kommune ligg nordaust i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke og grensar i vest til Hjartdal og Seljord, i nord til Tinn, i sør til Bø og Sauherad og i aust til to kommunar i Buskerud, Kongsberg og Flesberg. Kommunen har sine noverande grenser frå 1964 då Notodden vart slegen saman med kommunane Heddal, Gransherad og ein del av Hovin.

Kommunen ligg ved Tinnsjø og Telemarkskanalen. Det var i Notodden Norsk Hydro vart grunnlagt, og føretaket hadde sin første og sentrale industristad basert på vasskraft i byen. Byen er kjend for å arrangere Notodden Blues Festival, ein av dei største bluesfestivalane i Nord-Europa.

Geografi 

Tinnelva (Tinne) som renn frå Tinnsjø til Heddalsvatnet, går sentralt gjennom kommunen. Til Tinnelva renn Fulldøla frå Follsjå sør for Blefjell. Til Heddalsvatnet renn også Heddøla gjennom Heddal som er ein vid dal med støre lausmassar opp til kring 160 moh. Det høgste punktet i kommunen er Tverrgrønut, 1 305 moh. 

Kommunesenteret Notodden ligg i bakkane på begge sidene av utløpet til Tinnelva i Heddalsvatnet. Dei opphavlege bygningane og industrien er på austsida av elva. Den andre tettstaden i kommunen er Yli, som ligg fire km vest for kommunesenteret. Notodden opplevde ein stor vekst i kjølstripa av den store utbygginga av vasskraft og industri i 1905, i hovudsak grunna Norsk Hydro. Frå 1900 til 1920 auka folketalet i tettstaden frå 849 til 6533.

Samferdsle 
Sørlandsbanen går gjennom den søraustlege delen av kommunen med sidebane frå Hjuksebø over Notodden til Tinnoset. E 134 (Drammen–Haugesund) går gjennom Notodden. Vest for byen ligg Notodden lufthamn.

Kommunenamn og -våpen 
Første ledd i namnet Notodden kjem av fiskereiskapen not. Ein person frå Notodden vert kalla for notodding.

Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon i 1939. Motivet er på blå botn ei sølv loddrett elv som sender ut lynstråler og står som symbol for vasskraft.

Kjende personar frå Notodden 
 Olea Crøger (1801–1855), folkevise- og folkeminnesamlar
 Ingebjørg Mælandsmo (1898–1981), forfattar
 Klaus Egge (1906–1979), komponist
 John Ingolf Alvheim (1930–2005), stortingsrepresentant
 Hans Herbjørnsrud (1938–), forfattar
 Kåre Virud (1943–), bluesmusikar
 Sigmund Groven (1946–), musikar
 Kåre Nordstoga (1954–), musikar
 Ådne Søndrål (1971–), skøyteløpar
 Tomas Haugen (1974–), musikar
 Kim Rune Hagen (1990–), musikar

Bakgrunnsstoff 
 Notodden kommune
 Vêrvarsel for Notodden  - yr.no
 Notoddenportalen
 Notodden Blues Festival

 
Kommunar i Vestfold og Telemark
Tidlegare kommunar i Telemark
User Datagram Protocol

User Datagram Protocol (UDP) er ein enkel transportlagsprotokoll i 
Internett-protokollfamilien. UDP er koplingslaus, pakkeorientert og upåliteleg.
Desse eigenskapane gjer at for kvar sendeoperasjon gjort av ein prosess så blir nøyaktig ei IP-pakke
send. UDP sender pakkar vidare ned til IP-laget, men det er ingen garanti
for at dei kjem fram til den andre enden. Ein påliteleg transportlagsprotokoll som TCP har større protokollhovud, krev ofte at eit samband blir sett opp før overføringa kan starte og er meir utsett for ukontrollerte forseinkingar. 
Dette er eigenskapar som er uønskte for til dømes dataspel eller video og lyd i sanntid. Difor blir UDP brukt
mykje til slike ting. I tillegg blir UDP brukt til mellom anna DNS og NTP.

Bakgrunnsstoff 
 RFC768 Spesifikasjonen av UDP som vart publisert i 1980

Internettprotokollar
Opne standardar
Nome kommune

Nome er ein kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen grensar til Midt-Telemark kommune i nord,  Skien i aust og sør Drangedal i sør og Kviteseid i vest. Høgaste punkt er Knarren på 748 moh.

Kommunen ligg på vestsida av Norsjø og Telemarkskanalen. Tettstadane er Ulefoss og Lunde. Ulefoss er ein av dei eldste industristadane i landet med sagbruk frå 1500-talet og gruvedrift frå 1600-talet. Ulefoss Jernverk som framleis er i drift vart grunnlagt i 1657. Den gamle handels- og industrifamilien Cappelen frå Skien held til på Ulefoss.

Kanalen er lokalavis for Nome-samfunnet.

Kommunenamnet Nome 

«Nome er namnet på eit vatn som ligg innmed riksvegen som går gjennom Holla og Lunde. Dette vatnet ligg i båe bygdene. Det er så fin ein stad, utsynet frå Hollasida og oppover i Lundebygda er noko med det blidaste og mest yndefulle ein kan sjå. Difor er det au mykje nytta som utferdstad og stemnestad. Nome er såleis eit nøytralt namn, lett og fint, eit namn som bygdefolket i samkommunen nok vil bli nøgd med og glad i.» 

Dette blei den forløysande grunngjevinga for nytt kommunenamn framføre samanslåinga av Holla og Lunde kommunar frå 1.1.1964. Det var etter langvarige og intense drøftingar om namnespørsmålet at ordføraren i Lunde, bonden og diktaren Torstein Børte, kom med framlegget om Nome som nytt kommunenamn i eit sammøte mellom Lunde og Holla kommunestyre midtsommars 1963. Namnet blei korkje Lunde, Holla, Ulefoss, Holla-Lunde, Lunde-Holla eller Hollund, det siste som kanskje det aller mest kreative framlegget.

Det vesle og grunne vatnet Nome var før kanaliseringa eit våtmarksområde som blei overfløymd om våren og i haustflaumane og elles ved stor nedbør. Namnet Nome har truleg bakgrunn i det gammalnorske verbet ”nema”, ta eller ta bort, jf. tysk ”nehmen” (og bokmålsk ”fornem”). Me snakkar nærare bestemt om fortidspartisippforma ”numinn” i gammalnorsk. Om vinteren kan me vera nomne i fingrane av kulde, eller me kan slå ein finger nomen til alle årstider. Dette har same opphav. Kjensla blir ”tatt bort” frå fingrane. Det myrlendte Nome blei i flaumtida ”tatt bort” av vatnet. Dette er den grunnforklaringa som altså stemmer best med naturforholda.

Bakgrunnsstoff
 Nome kommune

Kommunar i Vestfold og Telemark
 
Tidlegare kommunar i Telemark