alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Apartheid

Apartheid er eit ord som kjem frå afrikaans og tyder «åtskiljing». Det vert fyrst og fremst nytta om den politikken som vart ført av det kvite mindretalsstyret i Sør-Afrika frå 1948 til 1990, men ordet vert òg nytta om liknande system av lovregulert rasesegregering. Ordet vart fyrst nytta i denne tydinga i 1917 i ei tale som vart heldt av Jan Smuts, som seinare vart statsminister i Sør-Afrika i 1919.

På mange måtar var apartheid ei utviding av dei segregeringslovene som alt var innførte av dei kvite mindretalsregjeringane, som Landlova (Land Act) av 1913, og raseskiljet som fanst på mange arbeidsplassar. Desse lovene skulle retta seg etter fredsavtala som var signert mellom Boerrepublikkane og britane etter den andre Boarkrigen. Likevel hadde ein mot slutten av Den andre verdskrigen lempa ein del på handhevinga av desse lovene, og det var særleg Sambandspartiet (United Party) og regjeringa til Jan Smuts som stod for dette. Høgdepunktet kom i 1948, då rapporten frå Fagan-utvalet kom. Dette utvalet var sett ned for å granska systemet, og rapporten rådde regjeringa til å oppheva segregeringa i byane, og med det oppheva systemet som gjorde at svarte sørafrikanarar måtte bu i eigne «reservat». Statsministeren støtta råda til Fagan-utvalet, og sa at: «Ideen om at ein skal fjerna dei innfødde og sperra dei inne i eigne kraalar er etter det eg meiner, det største tøvet eg nokon gong har høyrd.»

Som svar på tilrådinga frå Fagan-utvalet, skipa Nasjonalpartiet (National Party) sitt eige utval, kalla Sauger-utvalet. Innstillingane til dette utvalet var så å seia dei motsette av innstillingane frå Fagan-utvalet. Sauger-utvalet rådde regjeringa til ikkje berre å halda fram med segregeringspolitikken, men også å gjera han strengare. Utvalet gjekk inn for ein politikk dei kalla «Apartheid», der rasane skulle skiljast åt så mykje som mogleg.

Nasjonalpartiet vann riksvala i 1948, då dei så vidt slo Sambandspartiet til Smuts (sjølv om dei fekk færre røyster). Dei svarte hadde sjølvsagt ikkje røysterett. Partiet sette med det same det tok over i gang ein strengare rasesegregeringspolitikk, som dei skulle halda ved lag i 42 år, fram til han vart avvikla i 1990 av Frederik Willem de Klerk, etter tiår med omfattande protestar både innanlands (særleg frå ANC) og utanlands.

Sjå òg 
 Diskriminering
 Rasisme
 Rasesegregering
 Nelson Mandela
 Desmond Tutu
 Steve Biko

Bakgrunnsstoff 
 Desmond Tutu talar om israelsk apartheid
 "The History of Apartheid in South Africa" - ein artikkel skriven av ein student ved Stanford-univeristetet
 Bearer of an Ideal  - eit offentleg utgjeve dokument frå Afrikanerbond (tidlegare Afrikaner Broederbond), ein tenketank som påverka åtskiljingspolitikken i Sør-Afrika
 FN-dokument som fordømmer apartheid
 Sør-Afrika ti år etter frå National Public Radio

Sørafrikansk historie
Rasisme
Skipingar i 1948
Nedleggingar i 1990
Medisinsk mikrobiologi

Medisinsk mikrobiologi er eit fagfelt innan medisinen som tek for seg mikroorganismar som kan gje sjukdom hjå menneske.

Organismane dette dreier seg om blir ofte grovt inndelt i bakteriar, virus, sopp, protozoar og fleircella parasittar. I den seinare tid har ein også byrja å leggja til prion som mellom anna er årsaka til kugalskap, men desse er misdanna protein og kan ikkje kallast levande organismar.

Bakgrunnsstoff 
 legeforeningen.no  - Norsk forening for medisinsk mikrobiologi

Mikrobiologi
Medisinske spesialitetar
Klinisk patologi
Grammatikk

Grammatikk er studiet av reglane som gjeld for eit språk.

Grammatikken høyrer inn under lingvistikken, og femnar om:
 Syntaks
 Fonologi
 Morfologi

Den deskriptive grammatikken kan delast i
 Synkron grammatikk
 Diakron grammatikk

Den normative grammatikken gjev reglane for korrekt språkbruk.

Sjå og 
 Ordklasser

 
Lingvistikk
Delstaten New York

New York er ein delstat i USA. Hovudstaden er Albany, medan den største byen er New York by.

Kjende personar frå New York 
 Martin Van Buren, USAs 8. president
 Millard Fillmore, USAs 13. president
 Theodore Roosevelt, USAs 26. president
 Franklin D. Roosevelt, USAs 32. president

 
New York
Infeksjon

Infeksjon er eit omgrep frå medisinen. Strengt medisinsk mikrobiologisk sett er ein infeksjon oppstått når ein mikroorganisme klarar å etablera seg, øksla seg og spreie seg i ein vert. Den vanlege bruken av ordet inneber også at organismen gjer skade på verten slik at han viser symptom på sjukdom, det som kan kallast parasittisme. Når mikroorganismar er årsak til sjukdom blir dei medisinen kalla for patogene, organismar som ikkje er årsak til sjukdom blir kalla apatogene.

Verdas helseorganisasjon estimerer at infeksjonssjukdomar var skuld i 19,1 % av alle dødsfall i 2002.

Bakgrunnsstoff 
 AstraZeneca sin MYSTIC-database 
 who.int - annex 2 i WHO sin World Health Report 2004: «Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions»

Epidemiologi
Infeksjonssjukdommar
Bakteriar

Bakteriane er ei stor gruppe levande organismar. Dei er mikroskopisk små og eincella, med ein relativt enkel cellestruktur. Bakteriane manglar kjernemembran og organellar og blir dermed kategoriserte som prokaryotar.

Bakteriar finst i alle miljø under alle slags tilhøve.

Bakteriar innan medisinen 
Menneske har ein normalflora av bakteriar som held til spesielt i tarmen (truleg meir enn 400 i tjukktarmen), men også i andre delar av kroppen. Munnsekret har til dømes normalt 108 bakteriar per milliliter. Ein tar antibiotika for å drepa skadelege bakteriar, men normalt vil den også drepa mange fleire bakteriar som ikkje er skadelege.

Bakteriar kan føra til infeksjon som er skadeleg for helsa, men dei kan også leva i symbiose eller kommensialisme med ein vert og vil då ikkje vera til skade. Tuberkelbakterien (Mycobacterium tuberculosis) er eit døme på ein skadelege bakterie. Han fører til tuberkulose som er ein av dei mest alvorlege bakteriesjukdomane.

Genom 
Det fyrste bakteriegenomet vart publisert i 1995 og var av arten Haemophilus influenzae.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 
Biologiske domene
Biologi
Organismar
Bokby

Ein bokby er ein landsby, liten by eller ei bygd der ein har sett bøker i fokus, og då særleg sal av brukte bøker.

Den fyrste bokbyen vart starta av Richard Booth i Hay-on-Wye i Wales. Etterkvart har det vorte bokbyar andre stader også, dei fleste i Europa, men også i andre delar av verda.

I Noreg er det to bokbyar, den fyrste er i Fjærland og heiter «Den norske bokbyen», og den andre er i Tvedestrand og heiter «Bokbyen ved Skagerrak».

Ein del av bokbyane er organisert i the International Organisation of Book Towns.

Bokbyar 
Dette er ei liste over stader som kallar seg bokbyar. Det er ikkje sikkert at lista er komplett:

 Hay-on-Wye i Wales (1961)
 Redu i Belgia (1984)
 Becherel i Frankrike (1988)
 Montolieu i Frankrike (1989)
 Bredevoort i Nederland (1993)
 Stillwater i Minnesota i USA (1993)
 Saint-Pierre-de-Clages i Sveits (1993)
 Fontenoy-la-Joute i Frankrike (1993)
 Fjærland i Noreg (1995)
 Wigtown i Skottland (1997)
 Waldstadt Wunsdorf i Tyskland (1997)
 Damme i Belgia (1997)
 Dalmellington i Skottland (1997)
 Sysmä i Finland (4. juli 1997)
 Muehlbeck/Friedersdorf i Tyskland (1997)
 Kampung Buku Langkawi i Malaysia (1997)
 Tvedestrand i Noreg (2003)
 Sidney i British Columbia i Canada
 Nevada City i California i USA

Bakgrunnsstoff 

 International Organisation of Book Towns

Bøker
Byar
Mikroorganisme

Mikroorganismar eller mikrobar er små organismar som normalt berre er synleg i mikroskop. Mikrobar av ulike slag kan tola store fysiokjemiske påkjenningar, slik som svært høgt trykk, temperaturar over 100 °C, pH 1–12 og saltkonsentrasjonar på 0–30 %.

Mikroorganismar er heilt nødvendige for å oppretthalda dei biologiske prosessane i naturen.

Læra om mikroorganismar vert kalla mikrobiologi. Døme på mikroorganismar er bakteriar, arkar, algar, sopp og protozoar.

 
Biologi
Antibiotikum

Antibiotika er stoff som hemmar eller drep bakteriar. Bakteriane sjølve produserer og spreier slike stoff for å hevda seg i konkurransen med andre bakteriar. Antibiotika blir berre brukt til å behandla eller førebygga sjukdom på grunn av bakteriar, det er ikkje brukande mot virus.

Antibiotikabehandling som er meint å ramma ein spesiell sjukdomsframkallande bakterie vil også ramma mange fleire bakteriar som er del av mennesket sin normalflora, dette kan mellom anna føra til diaré som ein biverknad. Bakteriar er veldig tilpassingsdyktige og utviklar difor ofte resistens, dette er eit stort og aukande problem innan behandling av tuberkulose.

Det har vorte estimert at verda brukte 50 millionar kg antibiotika i 1995, inkludert behandling av dyr.

Bakgrunnsstoff 
 lommelegen.no  - temaside om antibiotika
 unn.no  - antibiotika og antibiotikaresistens

 
Baktericid
Tadsjikistan

Tadsjikistan er ein sjølvstendig stat i Sentral-Asia. Det grensar til Kirgisistan i nord, Kina i aust, Afghanistan i sør og Usbekistan i vest. Landet var tidlegare del av Sovjetunionen, og vart sjølvstendig då Sovjetunionen vart oppløyst i 1991. Etter sjølvstendet vart landet på 1990-talet herja av borgarkrig, fram til ein fredsavtale vart underskriven i 1997.

Klima 
Tadsjikistan har eit utprega kontinentalt klima, men med store høgdevariasjonar. Om lag halvparten av landet ligg over 3000 meter over havet, og desse områda er tørre. Sidan Himalaya og Tibetplatået hindrar den indiske monsunen i å strøyme inn over landet, får desse fjellområda det meste av snøen sin frå svake lågtrykk som kjem frå vest. I Pamirfjella kan snøgrensa stige til 5000 m om sommaren. Årsnedbøren er 150-250 mm, men enkelte stader i fjella 800-1500 mm, som stort sett fell som snø.

Ein kan få opp til 20 cm snø enkelte stader i fjella om vinteren, og temperaturen kan av og til bli farleg låg. Temperaturane er derimot litt høgare i låglandet både om vinteren og sommaren. Juli har middeltemperaturar kring 27-30 °C, i januar -1 til -2 °C i dalføra og -20 °C i fjellområda. Av og til kan temperaturen bli så høg som 47 °C i låglandet på grunn av ein lokal austleg vind kalla harmsil.

 
Land i Asia
Sentral-Asia
Tidlegare sovjetrepublikkar
Kystlause land
ANC

ANC, African National Congress, heitte opphavleg (til 1923) South African National Congress. ANC har vore regjeringsparti i Sør-Afrika sidan raseskiljepolitikken apartheid blei avskaffa og demokratiske val blei innført i landet i 1994. 

Partiet blei danna 8. januar 1912, og har heile tida kjempa for at lovene skal vere like for alle same kva «rase» dei høyrer til. ANC er konsekvent anti-rasistisk, og har heile tida hatt kvite medlemmer attåt dei farga av asiatisk opphav og dei svarte afrikanarane. 

I denne kampen har ANC i hovudsak bruka fredelege protestaksjonar når det har vore mogleg, men også væpna aksjonar når det har vore nødvendig. ANC si væpna grein heitte Umkhonto we Sizwe, Spydet til Nasjonen. 

ANC kan i nyare tid sjåast som den parlamentariske delen av ein allianse mellom seg sjølv, Det sør-afrikanske kommunistpartiet SACP og fagrørsla COSATU. I det siste har denne alliansen vist teikn på slitasje, på grunn av usemje om den økonomiske politikken, der kommunistane og fagrørsla er misnøgde med den rådande marknadsliberalismen. 

Den mest namngjetne ANC-leiaren er sjølvsagt Nelson Mandela, som leidde landet til fridom enda han sjølv sat i fengsel, dømd for «terrorisme». Mandela blei første presidenten i det frie Sør-Afrika i 1994, etter ANC vann det første valet der alle vaksne hadde stemmerett. Han blei i 1999 avløyst av Thabo Mbeki, også frå ANC.

Afrika
Sør-Afrika
Afrikansk historie
Frigjeringsrørsler
Skipingar i 1912
Landsmål

Landsmål var namnet på det nye, norske skriftspråket som vart skapt av Ivar Aasen på 1850-talet, fram til 1929 då nynorsk vart det offisielle namnet på denne målforma.

Om namnet og namnebytet

Etymologi 
Etymologisk er landsmål eit vel hundre år gamalt, nylaga, norsk avløysingsord for det danske lånordet riksmål. Ordet er samansett av ordet land og mål og ihopbunde med binde-s, og kan setjast om med landsspråk/språket for heile landet/allnorsk mål o.l. Då Ivar Aasen i 1853 gav ut Prøver af Landsmaalet i Norge, hadde han alt gjeve ut to ordbøker over norsk folkesprog.

Ideologi 
Ideologisk tyder landsmål såleis korkje landsens mål, mål frå landet eller bygdemål og heller ikkje sidemål eller målform eller variant av norsk. Skriftmål og skriftspråk er heller ikkje fulltekkjande, med mindre ein då meiner bokleg mål (bokmål), dvs. litteraturmål med dyrking av talemålet og talemålsnormer. I staden ligg det i ordet ei meir sjølvhevdande haldning, på same måte som i ordet riksmål.

Ved vurdering av kor og på kva måte ordet var ideologisk, må ein og ha i minnet at landsmål og riksmål fram til 1929 var dei offisielle namna på dei to målformene.

Idehistorie 
Idehistorisk vart namnet nynorsk vedteke av Stortinget samstundes med at Stortinget i 1929 med eit lite fleirtal sa nei til dansk-norsk og ja til bokmål som namn det som til då hadde heitt riksmål. Ein kan nok ikkje sjå dette namnebytet lausrive frå tanken om samnorsk, der ein meinte at sjølv om folk skreiv landsmål og riksmål, så var talemålet til alle saman meir likt slik at ein kunne byggja på dette for få dei to skriftmåla til å nærma seg einannan.

Frå 1929 er nynorsk det offisielle namnet på det som føre det heitte landsmål. Men me lyt truleg til det sosialdemokratiske Noreg, dvs. etterkrigstida og den såkalla gravlegginga av språkstriden med hjelp av Vogt-komitéen i 1966 (der Ivar Eskeland var med), før me kan byrja å tala om at tanken om nynorsk som berre ein av to variantar av norsk, slår rot i politikken og i målrørsla – på nær den meir konservative delen av målrørsla.

Bakgrunnsstoff 

 Landsmål i Nynorsk- og Bokmålsordboka

Norsk språk
Nynorsk
Målform
Det sørafrikanske kommunistpartiet

Det sør-afrikanske kommunistpartiet SACP blei danna i 1921, med namnet Communist Party of South Africa. SACP er ein partner i den trepartsalliansen som elles består av ANC og fagrørsla COSATU. 

I førstninga var partiet heilkvitt, men frå 1924 begynte partiet også å organisere svarte arbeidarar. Strategien til partiet blei formulert slik: «Den mest direkte linja for å nå fram til sosialismen går gjennom massekamp for fleirtalsstyre.»

I 1950 blei partiet erklært ulovleg. Det gjekk over til å arbeide illegalt, og relanserte seg sjølv i 1953 med sitt noverande namn, South African Communist Party SACP. Partiet blei ikkje lovleg att før i 1990. 

Blant prominente leiarar i SACP kan nemnast Joe Slovo, Chris Hani og Braam Fischer.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad

Sørafrikanske politiske parti
Afrikansk historie
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1921
Flåvær skule

Flåvær skule ligg på holmen Flåvær på Flåvær i Herøy kommune i Møre og Romsdal. Skulebygget vart røyst i 1929, etter at det hadde vorte flytta frå Berge. Tufta hadde tidlegare vore nytta til ein fiskarheim.

Flåvær skule vart lagd ned i 1961, men i 1981 vart den starta opp att med 1 elev. Han gjekk der til 1984, då skulen vart lagd ned for godt.

Skular i Herøy i Møre og Romsdal
Skipingar i 1929
Nedleggingar i 1984
Flåvær

Flåvær er ei lita gruppe med holmar på Herøyfjorden i Møre og Romsdal i Herøy kommune på Sunnmøre, og omfattar holmen Flåvær, Husholmen, Torvholmen og Varholmen.

I dag er Flåvær fråflytta, men det ein kan ha ferie og konferansar på Torvholmen.

I 1981 var totalt 14 innbyggjarar på dei fire holmane. Tidlegare var det stor aktivitet på Flåvær grunna den sentrale posisjonen i Herøyfjorden. Flåvær fungerte som fiskevær og kjøpmannsstad. Frå 1873 til 1976 var der postkontor, og frå 1929 til 1961 og frå 1981 til 1984, skule. Her finn ein òg Flåvær fyr som vart oppført i 1870.

Flåvær postkontor 
Postkontoret heldt til i ei sjøbu på holmen Flåvær. Det opna i 1873 og vart lagt ned i juli 1976. Postnummeret og namnet på postkontoret var 6078 Flåvær.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Turistverksemd
 «6078 FLAAVÆR» i Poststedsdatabasen til Postmuseet 

Matrikkelgardar i Herøy i Møre og Romsdal
Geografi i Herøy i Møre og Romsdal
Øyar på Sunnmøre
Måneår

Eit måneår er eit år rekna ut frå månesyklusane. Det finst to hovudtypar måneår:
 Det lunisolare året, eller «sol/måneåret», er eit måneår som blir rekna ut frå månefasane, og som varierer mellom 12 og 13 månader per år for å unngå større forskyvingar i høve til det reine solåret. Eksempel på kalendrar med lunisolare år er:
 Det jødiske året
 Kyrkjeåret — kyrkjeåret, som vert bruka i kristendommen, stammar frå det jødiske året og baserer seg som dette på ei samordning av årstider og månefasar. Datoar for rørlege helgedagar i kyrkjeåret blir rekna ut frå 1. påskedag, som fell på fyrste sundag etter fyrste fullmåne etter vårjamdøger. Dei andre rørlege heilagdagane vert bestemt ut frå påskedagen. Datoane i kyrkjeåret vert oftast omrekna til den verdslege kalenderen for vanleg bruk — i all eldre kristendom sovel som i austleg-ortodoks kristendom blir den julianske kalenderen bruka. Vestleg kristendom reknar datoane i kyrkjeåret om til den gregorianske kalenderen.
 Det lunare året, eller det reine måneåret, er eit år definert som 12 månesyklusar. Eksempel på kalendrar med lunare år er:
 Det muslimske året.

 
Tidsrekning
Måleiningar for tid
Månekalendrar
President

President er eigentleg ein leiar for eit presidium, eit styre. President vert ofte nytta som tittel på ein statsleiar og styreleiar. I Noreg har vi t.d. Stortingspresident, Sametingspresident, Lagtingspresident og Odelstingspresident.

Statsrett
Embetstitlar
Politiske verv
Gavial

Gavialane (Gavialidae) er ein biologisk familie i ordenen krokodiller. Vaksne hannar har ein kraftig utvokster på snuta. Den einaste arten, gangesgavialen (Gavialis gangeticus), kan verta over seks meter lang, men sjeldan meir enn 4,5 m. Gavialar er ikkje farleg for menneske, men dyra kan eta lik som vert kasta i elvane. Dei lever i India, Burma, Pakistan, Bangladesh og Nepal.

Bakgrunnsstoff 

 Reptilis.net (engelsk)
 Bilde av ein stor vill ein  (engelsk)
 Tenner og matauk (engelsk)
 Fort Worth Zoo (engelsk)
 Historier  (engelsk)
 Sedgwick County Zoo  (engelsk)
 Taksonomisk serienummer: 202217  (engelsk)

Krokodilleordenen
Dyr i India
Dyr i Burma
Dyr i Pakistan
Dyr i Bangladesh
Dyr i Nepal
Milliard

Ein milliard er det same som det naturlege talet 1 000 000 000, 109 eller tusen millionar.

I dei fleste engelsktalande land bruker dei échelle courte der billion tilsvarar det vi i Noreg, som nyttar échelle longue, kallar ein milliard. Begge systema har vore i bruk i Frankrike opp gjennom historia. Britene nytta kortforma fram til slutten av 1900-talet, og dei to systema har difor tidlegare mellom anna blitt kalla britisk og amerikansk system.

Store tal
Million

Ein million er det same som det naturlege talet 1 000 000 eller 106 eller tusen gonger tusen.

I SI-systemet vert ein million nemnt M (Mega).

Store tal
Tidssone

Tidssoner er tenkte soner på jorda der klokka er den same fordi ein er komen om lag like langt i døgeret. I tillegg til jordrotasjonen blir tidssonene òg fastsette ut frå landegrensene, slik at dei fleste land bruker éi felles tidssone. Hadde ein følgd dei rette linjene på kartet slavisk, hadde nesten heile det norske Vestlandet vore i den britiske tidssona.

Fordi jorda roterer rundt sin eigen akse, vil det aldri vere det same tidspunktet på dagen over heile kloden. Dette er løyst ved å dele jorda opp i 24 tidssoner. Til dømes er klokka fire i Oslo, når ho er tre i London.

Tidssonene fylgjer tilnærma kvar 15. meridian. Dei fleste landa fylgjer berre ei tidssone, sjølv om dei dekkjer fleire meridianar. Kina, Russland og USA har interne soneinndelingar. I Europa har Asorane (Portugal) og Kanariøyane (Spania) ei anna tidssone enn fastlandet. 

Koordinert universaltid (UTC) vert ofte nytta for å gje tidssoner.

Tidssoner i forhold til Greenwich 
Nullpunktet er nullmeridianen som går gjennom Greenwich i England. Ut frå denne er det sett opp 24 tidssoner, kvar med 15 grader mellom, som representerer ein time.

På den motsette sida av jorda, i forhold til Greenwich, går datolinja. Det er altså i tidssona aust for datolinja at årsskiftet kjem fyrst.

Tidssone i Noreg 
Normaltid i Noreg fylgjer ei tidssone som går 15 grader aust for Greenwich (UTC+1). 

Ved sommartid flyttar ein seg ei tidssone mot aust, og sola står i sør ein time tidlegare.

Klokka 12 
Klokka 12 middag som tidspunkt har to tydingar: kalendarisk og astronomisk.

 Alminneleg eller kalendarisk middag er den vanlegaste bruken. Ein kallar klokketidspunktet midt på dagen for middag, kl. 12:00, uavhengig av normaltid, sommartid eller plassering i tidssona. 

 Astronomisk middag er det tidspunktet på døgeret då sola står høgast på himmelen. Dette vil normalt vere den lysaste tida på døgeret. Klokkeslettet varierer då med lengdegradene i høve til den tidssona som gjeld for staden, og eventuell sommartid. Bygda Eidet i Nordland fylke ligg om lag midt under tidssoneaksen for CET (15° aust for Greenwich), og vil ha astronomisk middag om lag kl. 12:00 ved normaltid. 

Tabellen viser klokka ved astronomisk middag i fem norske byar:

(Tidspunkta er gjennomsnittlege og varierer med ±15 minutt gjennom året. Eksakte tidspunkt for når sola står i sør kan finnast i ein almanakk.)

Bakgrunnsstoff 
 Stjernekart, sol og måne  - astronomi.no
 timeanddate.no
 Tidssonekart
 Finn tidsforskjell
 Verdensur
 Sol, måne og astronomi
 Official US government time  - time.gov (NIST, USNO)

Det internasjonale samfunnet
Haus

Haus eller Hausvik er ein tettstad i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har . Staden ligg på sørvestsida av Osterøya. Om lag 1,5 km sør for Hausvik, på Kvistineset, går Osterøybrua over til Bergenshalvøya. Før var dette kommunesenteret i Haus kommune. Haus var også ferjestad for ferja mellom Haus og Garnes. 

Haus var tidlegare ein eigen kommune. Ved kommuneendringane i 1964 vart det av fastlandsdelen skipa ein ny kommune som fekk namnet Arna. I dag er dette området ein del av Bergen kommune, medan delen av den gamle kommunen som låg på Osterøya, er del av Osterøy kommune.

Haus kommune 1837-1964 
Haus formannskapsdistrikt vart oppretta i 1837. 1. januar 1870 vart området delt i Haus og Bruvik kommunar. Ved delinga hadde Haus 4229 innbyggarar. 1. januar 1964 vart den delen av Haus som låg på Osterøy overført til den nyoppretta Osterøy kommune. Samstundes vart fastlandsdelen av Haus kommune eigen kommune med namnet Arna kommune.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Haus kommune frå 1870 til 1964:

Kyrkjesokn 
Haus er også namnet på eit kyrkjesokn i Bjørgvin bispedøme. Haus sokn omfattar den sørvestre delen av Osterøya.

Kjende personar frå Haus 
 Henrik Gjellesvik, felespelar.
 Lars Leiro, politikar.
 Statsråd Ole Monsen Mjelde
 Skeiselaupar Mons Mjelde	
 Statsråd Kornelius Olai Person Bergsvik
 Stortingsmann Torstein Selvik
 Fotballspelar og trenar Mons Ivar Mjelde

Kjelder 

 Haus henta frå Bokmålswikipedia 29. mai 2005.
 Nettstaden til Den norske kyrkja

Bakgrunnsstoff 
 kyrkja.no  - Haus kyrkje

Tidlegare kommunar i Hordaland
Busetnader i Osterøy
Historie i Osterøy
Arna
Tettstader i Vestland
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Junichiro Koizumi

Junichiro Koizumi () er ein japansk politikar, og den 87. statsministeren i Japan frå 2001 til 2006.

Han vart leiar for det liberaldemokratiske partiet i Japan 24. april 2000, og vald til statsminister 26. april 2001. Koalisjonsregjeringa hans hadde 78 av 121 sete i det japanske parlamentet.

Japanske statsministrar
Folk frå Yokosuka
Isoniazid

Isoniazid er eit lækjemiddel som vert nytta i behandling av tuberkulose. Som eit av dei to viktigaste lækjemidla i behandling av tuberkulose vert resistens mot isoniazid og/eller rifampicin definert som multiresistent tuberkulose. Isoniazid er del av Verdas helseorganisasjon si liste over essensielle lækjemiddel.

Lækjemiddel
Rifampicin

Rifampicin er eit antibiotikum som vert nytta i behandling av tuberkulose, lepra, endokarditt og beinmargsbetennelse. Som eit av dei to viktigaste lækjemidla i behandling av tuberkulose vert resistens mot rifampicin og/eller isoniazid definert som multiresistent tuberkulose. Rifampicin er del av Verdas helseorganisasjon si liste over essensielle lækjemiddel.

Kjelder

Lækjemiddel
Antibiotikum