alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hundre

Hundre (av norrønt hundrað), skrive 100 i titalsystemet, viser i moderne norsk til eit naturleg tal som ligg mellom 99 og 101. 100 er kvadratet av 10, skrive 102. I daglegtalen kan «hundre» også visa mindre spesifikt til eit stort tal.

Ordsoge 
Talordet hundre viste før opplysingstida til talet 120. Dette blei seinare omdefinert til eit storhundre, medan 100 kunne kallast eit  «smalt hundre» eller «tirøtt hundre».

Matematikk 

100 er summen av dei første ni primtala og av fire ulike par av primtal (47 + 53, 17 + 83, 3 + 97, 41 + 59). Det er også summen av kvadratet til dei første fire naturlege tala (100 = 13 + 23  + 33 + 43). Det er eit Leyland-tal gjennom at 26 + 62 = 100.

Sjå og 
 Hundreår
 Hundreårskrigen
 Året 100 f.Kr.
  år 100

Tal
Spisslønn

Spisslønn   (Acer platanoides) er ein art i lønnslekta med naturleg utbreiing i Europa aust til Kaukasus.  I Noreg veks han naturleg på Austlandet nord til Alvdal kommune og Fåberg, på Sørlandet vest til Kvinesdal kommune.  I Voss kommune og Luster kommune er det usikkert om han veks naturleg eller naturalisert.  Lønnen er mykje brukt som park- og hagetre. Som kulturplante veks han nord til Troms.  

Spisslønnen veks i tørr skog og på rasmark. 

Spisslønnen blomstrar på berr kvist med blomstrar i opprette halvskjermar. 
Spisslønnen har høg, kuppelforma krone, i Noreg vert treet opp til 20 m høgt. Kvistar og blad er snaue. Blada har fem lappar spisse tenner, flikane mellom lappane er buttare enn hos platanlønnen.

Spisslønn har karakteristiske frø med to venger som lett spreier seg med vinden. Vinkelen mellom frøvengene er butt.

Veden til spisslønn minner mykje om veden til bjørk og er verdifull som snikkarmaterial.

Spisslønn

Kjelder 
 Alan Michell: Trær i skog og hage. Oslo 1977. ISBN 82-10-01282-7   * Johannes Lid: Norsk flora. Oslo 2004 ISBN 82-521-6029-8
Knut Fægri: Norges Planter. Oslo 1958
Knut Skinnemoen: Skogskjøtsel. Oslo 1968

Lauvtre
Lønnefamilien
Staple Island

Staple Island er ei lita steinete øy i dei ytre Farne Islands i Northumberland i England. Ho er mest kjend for dei store fuglekoloniane som hekkar her, som lundefugl, alke og krykkje.  Øya er ikkje busett lenger, men tidlegare var her eit lite klostersamfunn knytt til Lindisfarne. Frå øya kan ein sjå sørover heilt til Dunstanburgh Castle og nordover til Bamburgh Castle.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Staple Island» frå ,  den 24. januar 2010.  
 

Geografi i Northumberland
Øyar i England
Sunk Island

Sunk Island er ein landsby og eit verdsleg sokn i East Riding of Yorkshire i England. Han ligg 5 km sør for Ottringham og 1,5 km nord for Humber-estuaret. I 2001 hadde landsbyen 224 innbyggjarar.

History

Sunk Island var opphavleg ein sandbanke i Humber og under regjeringstida til Karl I av England, skal ho ha vore 28 hektar stor og låg 2 km frå fastlandet.  Frå 1663 vart landområdet kring øya gradvis drenert og på midten av 1700-talet hadde sundet mellom øya og fastlandet mudra til. Området vart eit sokn i 1831.
 
Då den første verdskrigen braut ut vart det bygd eit fort på øya. 

I dag består busetnaden av ei kyrkje, eit par hus og nokre gardar. Kyrkja er frå 1870-åra.

Bakgrunnsstoff
 Sunk Island Crown Estate

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sunk Island» frå ,  den 24. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Landsbyar i East Riding of Yorkshire
Verdslege sokn i East Riding of Yorkshire
Tidlegare øyar i England
Polderar
Isle of Thanet

Isle of Thanet er ei tidlegare øy som i dag er det austlegaste punktet i Kent i England. Tidlegare var det fleire hundre meter mellom fastlandet og øya, men sundet mudra til og ho er i dag berre ei halvøy. Arkeologiske funn viser at det har budd menneske her sidan steinalderen. I dag er staden ein turistdestinasjon og eit jordbruksområde. Frå hamnebyen Ramsgate går det båtar til kontinentet. Hovudbyen på Thanet er landsbyen Minster-in-Thanet.

Under romarane var Richborough på andre sida av Wantsum-kanalen ein av dei viktigaste hamnebyane deira i Storbritannia. På denne tida var Thanet ei øy. Det siste skipet segla mellom øya og fastlandet i 1672.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Isle of Thanet» frå ,  den 24. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Thanet
Geografi i Kent
Thorney Island i West Sussex

Thorney Island er ei øy i Chichester Harbour i West Sussex i England. Det samle sundet Great Deep går mellom fastlandet og øya. Dike kryssar sundet og gjer i røynda øya til ei halvøy. Landsbyen West Thorney ligg på austsida av øya og er ein del av ein militærbase her. 

Det går ein offentleg sti rundt heile øya. Sørsida av øya er ein del av ein militærbase og tilkomsten her for publikum er avgrensa til stien og St. Nicholas-kyrkja i West Thorney. For å gå på stien i denne delen må ein via ein interkom oppgje namn, adresse og telefonnummer. SØr for øya ligg Pilsey Island, og desse er knytt i hop via ein sandbanke. 

I 2001 hadde øya 1079 innbyggjarar. Den britiske forfatteren Alan Watts vart fødd på Thorney Island i 1923.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Thorney Island (West Sussex)» frå ,  den 24. januar 2010.  
 

Øyar i England
Geografi i West Sussex
Whale Island i Hampshire

Whale Island er ei lita øy i hamneområdet til Portsmouth i England, nær Portsea Island. Her ligg HMS Excellent, den eldste rekruttskulen til Royal Navy og hovudkvarteret til øvstkommanderande i flåten. 

Kart frå 1862 viser at øya var mindre før, ho var om lag like brei som i dag, men langt kortare. Store delar av øya i dag er gjenvunne land. I 1867 vart det bygd ein viadukt frå nordsida av hamna til øya.. Dette gjorde at ein kunne transportere grus frå oppmudringa av hamnebassenget til øya og gjere ho større.

Før den andre verdskrigen var det ein dyrehage på Whale Island.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Whale Island, Hampshire» frå ,  den 24. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Kunstige øyar
Øyar i England
Portsmouth
Geografi i Hampshire
Ekstremvêret Ask

Ask er eit varsla ekstremvêr utstedt 24. januar 2010 for Nordland, Troms og Finnmark. Åsaka er venta kraftig vind, opp mot sterk storm (30 m/s), 26. januar. 

Dette var det første ekstremvêret i 2010 og det første sidan Yngve i desember 2008. Det var ingen ekstremvêr i 2009, som var første året utan ekstremvêr sidan Meteorologisk Institutt starta ekstremvêrvarslinga i 1994.

Vêrsituasjonen
Eit høgtrykksområde strekte seg frå Vest-Russland, over Sør-Skandinavia til Dei britiske øyane. Dette pressa lågtrykka frå Atlanterhavet i ein nordaustleg bane mot Island og vidare mot Barentshavet.  Som under ekstremvêret Narve var det ikkje lågtrykket i seg sjølv som var særskild kraftig, det hadde berre eit trykk på kring 975-980 hPa. Høgtrykket hadde derimot eit trykk på kring 1040-1045 og den store trykkskilnaden mellom dei to systema på kring 60 hPa førte til at mykje luft skulle mellom dei på ein gong. Dette gav kraftig vind over store område. I motsetnad til Narve, som òg førte med seg særs kald luft frå Sibir, var lufta denne gongen mild og førte til regnvêr i lågareliggande strøk.

Verknad
Stormen vart ein del svakare enn venta og berre eit fåtal stader målte vind opp i full storm. Ein fjelltopp på Andøya, målte riktig nok sterk storm. Vinden medførte enkelte materielle skadar, og tak vart rive av hus i Kasfjord utanfor Harstad, i Lofoten og på Senja.

Fleire hurtigbåtruter i Nordland vart kansellerte på grunn av kraftig vind.

I Finnmark vart det meldt om enkelte båtar som hadde slite seg frå fortøyningane og i Kjøllefjord om lause takstein. Elles vart fleire vegar stengde medan uvêret stod på.

Meteorologane fekk i ettertid kritikk for å ha gått for breitt ut med dette ekstremvarslet.

Vind

Sjå òg
Ekstremvêr i Noreg

Kjelder
 

Ask
2010 i Noreg
Wolf Rock i Cornwall

Wolf Rock er eit farleg skjer, 9 nautiske mil aust for St Mary's og 4 nautiske mil sørvest for Land's End i Cornwall i England. 

Det står eit fyr, Wolf Rock fyr, på skjeret. Det vart bygd av James Walker frå 1861 til 1869 og kom i drift i jannuar 1870. Fyrtårnet er 41 meter høgt med ei lyshøgd på 34 m. Fyret vart automatisert i 1988.

Bakgrunnsstoff
 Wolf Rock fyr på Trinity House

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wolf Rock, Cornwall» frå ,  den 24. januar 2010.  
 

Øyar i Cornwall
Fyr i Cornwall
Caldey Island

Caldey Island (walisisk Ynys Bŷr) er ei øy sør for Tenby i Pembrokeshire i Wales. Ho har vore ei heilag øy i Storbritannia sidan tidleg keltisk kristendom.

Det ligg ein liten landsby på øya, men ho er best kjend for klosteret som ligg her. Mellom Caldey Island og fastlandet ligg Caldeysundet, som er 1-2 km breitt. Det går ferje over sundet til Tenby om våren og sommaren. 

På 1800-talet vart det brote kalkstein på øya, som vart frakta til lokale tørkeomnar. 

Det vart grunnlagd eit keltisk kloster på øya på 500-talet og eit benediktinarkloster var her frå 1136 fram til oppløysinga av dei britiske klostera i 1536. Ein anglikansk benediktinarorden kom hit i 1906 og bygde det noverande klosteret. Dei vart innlemma i den katolske kyrkja i 1913, men reiste frå øya i 1925 på grunn av økonomiske vanskar. Frå 1929 og fram til i dag har cisterciensarar med røter i Belgia halde til i klosteret. Det står òg eit normannisk kapell frå 1100-talet på øya, ein oghamkross frå 500-talet og eit fyr frå 1828. 

Namnet på øya kjem frå det norrøne Keld-Eye, som tyder «Kald øy». Det walisiske namnet «Ynys Bŷr» viser til abbeden Pyr, som styrte klosteret her på 500-talet.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad
Bilete av Caldey Island og omegn

Kjelder 

''Denne artikkelen bygger på «Caldey Island» frå ,  den 24. januar 2010.

Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene:

 

 

 

 

 

 

Øyar i Pembrokeshire
Kloster i Wales
Stadnamn av norrønt opphav i Wales
Heroes of Might and Magic

Heroes of Might and Magic-serien er ei rekkje dataspel innanfor sjangeren tur-basert strategispel. Som ein del av Might and Magic-serien, forandra HoMM eigarskap då skaparen New World Computing vart kjøpt av 3DO og igjen då 3DO gjekk konkurs og selde rettane til Ubisoft.

Spela i serien 
 Heroes of Might and Magic: A Strategic Quest (1995)
 Heroes of Might and Magic II: The Succession Wars (1996)
 Heroes of Might and Magic II: The Price of Loyalty (1997)
 Heroes of Might and Magic III: The Restoration of Erathia (1999)
 Heroes of Might and Magic III: Armageddon's Blade (1999)
 Heroes of Might and Magic III: The Shadow of Death (2000)
 Heroes of Might and Magic IV (2002)
 Heroes of Might and Magic IV: The Gathering Storm (2002)
 Heroes of Might and Magic IV: The Winds of War (2003)
 Heroes of Might and Magic V (2006)
 Heroes of Might and Magic V: Hammers of Fate (2006)
 Heroes of Might and Magic V: Tribes of the East (2007)
 Heroes of Might and Magic Kingdoms (webbasert) (2008)

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell Might and Magic nettstad 

Dataspelseriar
Strategidataspel
Denny Island

Denny Island er ei lita berglendt øy på 0,24 hektar ved munningen til River Severn. Stranda på sørsida er ein del av grensa mellom Wales og England. Ved flo sjø ligg øya heilt innanfor Monmouthshire i Sør-Wales. Øya er òg den nordvestlege grensa for Severn-estuaret, som høyrer til byen Bristol.

Øya ligg om lag 5 km nord for Portishead, midt mellom Redwick i Wales og Avonmouth i England. Ho er omgjeve av sandbankane Welsh Grounds. Tidvasskilnaden i området her er av dei største i verda og varierer 13,7 meter på det meste om våren. Øya er hekkestad for måse, skarv og anna sjøfugl.

Bakgrunnsstoff 
Bilete av Denny Island på www.geograph.co.uk

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Denny Island» frå ,  den 25. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Geografi i Monmouthshire
Øyar i Wales
Samfunnsendring

Samfunnsendringar er gjerne større endringar av samfunnsstruktur eller kulturelle mønster over tid. Studie av samfunnsendringar er mellom anna viktige innan  historie, sosiologi, økonomi og politikk. Dei kan mellom anna omfatta utvikling av folkestyre eller økonomi, globalisering eller endringar i eit lokalsamfunn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Social change» frå ,  den 25. januar 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Understanding The World Today (engelsk) Oversyn over ulike sider og endringar ved samfunn.

Sosiologi
Flat Holm

Flat Holm (walisisk Ynys Echni) er ei kalksteinsøy i Bristolkanalen, om lag 6 km frå Lavernock Point i Vale of Glamorgan, men ho høyrer til City Cardiff. Øya er det sørlegaste punktet i Wales.

Øya har ei lang historie som går tilbake til angelsaksarane og vikingane. St. Cadoc vitja øya på 500-talet og i 1835 vart Bristol Channel Mission skipa her, som seinare vart Mission to Seafarers. Eit kolerasanatorium vart bygd i 1896 som eit isolat for Cardiff. 

På grunn av dei mange forlisa i området, vart det bygd eit fyr på øya. Det første fyret vart erstatta av Trinity House i 1737. Fyret vart automatisert i 1988. På grunn av den strategiske plasseringa ved innfarten til Bristol og Cardiff vart det plassert ei rekkje kanonbatteri på øya, Flat Holm Battery, i 1860-åra. Desse var ein del av forsvaslinja Palmerston Forts. Då den andre verdskrigen braut ut vart øya opprusta. 

Den 13. mai 1897 sende Guglielmo Marconi, assistert av George Kemp, ein ingeniør knytt til postkontoret i Cardiff, det første trådlause radiosignalet over vatn frå Lavernock til Flat Holm. Meldinga som vart send med morsekode var 'ARE YOU READY' ('er du klar').

Øya høyrer no til Cardiff Council sitt Flat Holm Project Team og har status som lokalt naturreservat, Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse) og Special Protection Area (særskild verneområde) på grunn av dei maritime grasslettene og sjeldne planter. Fleire fugleartar hekkar på øya, som sildemåse, gråmåse og svartbak. 

Namnetleddet 'holm' er av norrønt opphav, og har same tyding som 'holme' på norsk. 'Flat' må sjåast i forhold naboøya Steep Holm, som har eit noko meir ulendt terreng. Steep Holm ligg i Somerset i England.

Bakgrunnsstoff
Cardiff Council Flat Holm Project 
The Flat Holm Society
BBC om Flatholm
The Palmerston Forts Society

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Flat Holm» frå ,  den 25. januar 2010.  
 

Øyar i Wales
Naturreservat i Wales
Vale of Glamorgan
Site of Special Scientific Interest i Wales
Lundy

Lundy er den største øya i Bristolkanalen, 19 km utanfor kysten av Devon i England, om lag ein tredjedel over kanalen mellom England og Wales. Ho er 5 km lang og 1 km brei. Lundy har gjeve namn til eit havvarslingsområde i Storbritannia og høyrer til England.

I 2007 var det 28 fastbuande på øya. Mellom desse finn ein oppsynsmann, ein øybestyrar, bønder og personale på ein pub. Dei fleste bur i og rundt landsbyen Marisco sør på øya. Dei fleste vitjande kjem her på dagsturar. 

I ei lesarundersøking i Radio Times i 2005 vart Lundy kåra til det 10. største naturlege underverket i Storbritannia. Heile øya har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særskild vitskapleg interesse) og var det første marine naturreservatet i England, og den første marine vernesona. Dette kjem av det unike dyre- og plantelivet på øya. Øya vert styrt av Landmark Trust på vegner av National Trust.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lundy» frå ,  den 25. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad
 Lundy Field Society
 Lundy Birds 
 Webkamera 

Naturreservat i England
Geografi i Devon
Øyar i England
Site of Special Scientific Interest i England
National Trust-eigedommar
Seal's Rock

Seal's Rock er ei lita øy like sør for øya Lundy i Bristolkanalen i Devon i England. Namnet tyder «Selklippa» og ho har fått namnet etter selane som held til her. Øya er 440 meter lang frå aust til vest og opp mot 250 meter brei. Ho har eit areal på om lag 9 hektar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Seal's Rock» frå ,  den 25. januar 2010.  

Øyar i England
Geografi i Devon

en:Lundy#Geography
Steep Holm

Steep Holm er ei øy i Bristolkanalen i  Somerset i England. Ho er 20 hektar stor ved høgvatn og 25 hektar ved lågvatn. Det høgaste punktet på øya er 78 meter over havet. 

Øya ligg inn mot botn av Bristolkanalen og tar imot vind og bølgjer for dei indre områda. Ho består av kalkstein og er geologisk ei fortsetjing av Mendip Hills i Brean Down. 
Øya er ikkje busett lenger, bortsett frå oppsynsmennene og ho har status som naturreservat og Site of Special Scientific Interest (SSSI, stad av særleg vitskapleg interesse). Like ved ligg øya Flat Holm som høyrer til Wales.

På 500-talet budde heiage Gildas på Steep Holm og vitja venen sin heilage Cadoc, som budde på Flat Holm som eremitt. Gildas forlet øya og vart abbed i Glastonbury.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Steep Holm» frå ,  den 25. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Steep Holm Island 
 Kenneth Allsop Memorial Trust
 Flat Holm & Steep Holm 

Øyar i England
Geografi i Somerset
Site of Special Scientific Interest i England
Sully Island

Sully Island er ei lita tidvassøy ved grenda Swanbridge i Vale of Glamorgan i Wales, om lag 450 meter utanfor nordsida av Bristolkanalen, halvvegs mellom byane Penarth og Barry og 13 km sørvest for Cardiff. Ein kan nå øya til fots ved lågvatn. 

På 1200-talet var øya bas e for Alfredo De Marisco, ein normannisk sjørøvar som lokalt vart kalla «The Night Hawk». I mellomalderen var øya kjend for lokal smugling.

Bakgrunnsstoff
BJ Ford om Sully Island med kart og bilete
Bilete av Sully Island og omliggande område

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sully Island» frå ,  den 25. januar 2010.  
 

Øyar i Wales
Vale of Glamorgan
Site of Special Scientific Interest i Wales
Tidvassøyar i Wales
The Wolves

The Wolves er to holmar 1,5 km nordvest for øya Flat Holm i Bristolkanalen i Wales. Dei er om lag 25 meter lange og 20 meter breie og minst to skip har forlist her: 

1817 — «William & Mary» råka skjera og sokk i løpet av få minutt. 54 passasjerar mista livet. 50 vart funne att og gravlagd på Flat Holm.
1917 — «Swansea Packet», sokk med passasjerar og mannskap på 60.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «The Wolves» frå ,  den 25. januar 2010.  
 

Øyar i Wales
Scillyøyane

Scillyøyane, i norrøne soger Syllingane (engelsk Isles of Scilly, kornisk Ynysek Syllan), er ei øygruppe utanfor sørvestenden av Cornwall i Storbritannia. Tradisjonelt har dei vore ein del av grevskapet Cornwall, men øyane har sidan 1890 vore ei sameint styresmakt. 

Øyane har status som Area of Outstanding Natural Beauty (særskild vakkert naturområde).

Geografi 
Isles of Scilly er ei øygruppe med fem busette øya rog mange mindre øyar (rundt 140 totalt) som ligg 45 km frå Land's End. Dei består av granitt frå seint i karbontida. Dei største øyane er: 

(1)  busett fram til 1855

Det milde klimaet her gjer at dei lokale bøndene gror mykje blomar, mellom anna påskeliljer. Om vinteren vert øyane stundom råka av kraftig vind frå Atlanteren. Dette kan ein sjå igjen i landskapet, som hovudsakleg består av nakne berg og lyngheie ut mot havet.

Historie 

Øyane har vore busett sidan steinalderen. Innbyggjarar har alltid levd av det dei kunne dyrke og fiske. Sjølv om jordbruk og fiske framleis er viktig i dag, er turisme no den største inntektskjelda.

I 1651, under den engelske borgarkrigen, vart øyane erobra av parlamentarianarane under admiral Robert Blake. 

På 1800-talet hadde øyane si stordomstid. Strendene som i dag vert vitja av turistar vart då nytta til skipsbygging, og hamnene var fulle av fiskebåtar og handelsskip. 

Ein gammal tradisjon som vert halde i hevd er kapproing mellom dei fem øyane med raske båtar – «gigs», med 6 eller 7 mann om bord. Det vert sagt at tradisjonen stammer frå kappløpa om å komme først fram til skipsvrak for å redde lasten.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Scillyøyane» frå ,  den 25. januar 2010.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell turistside
 Isles of Scilly Area of Outstanding Natural Beauty 
 Offisiell nettstad  
 Tresco360 : panoramabilete frå Tresco 
 Postkort frå Isles of Scilly

 
Keltisk kultur
Medmenneske

Medmenneske er ein roman av den norske forfattaren Olav Duun. Han var utgjeven i 1929. Romanen var den første i ein trilogi, og blei fylgd av Ragnhild (1931) og Siste leveåre (1933).

Duun omarbeidde sjølv romanen for Det Norske Teatret, der stykket vart sett opp med Lars Tvinde i rolla som Didrik Dale.

Norske romanar
Olav Duun
Bøker frå 1929
Vassårflata

Vassårflata ligg i Vågå kommune i Oppland. Vassårflata er ei flate i furuskogen på Heidalsskogen. Andre gamle namn på plassar som ligg inntil er Reiret, Sagbryggja og Kvannberget. Dette er stadnamn etter den gamle vegen frå Lalm til Bringen, ei setergrend i Vågåfjellet. På Vassårflata samlast ungdommen frå Reiregrenda til fest på våren og sommaren. Her fyra dei bål og dansa på grassletta etter musikk frå lokale spelemenn. Frå Vassårflata ser du Heidalsmuen, ein stor rund fjellformasjon i Heidal, Sel kommune. Når tåka ligg rundt toppen av Heidalsmuen, når han tek lua på, blir det regn før kvelden. Dette er eit gamalt og sikkert verteikn. Ein kan og sjå Heidalsskogen, området der eventyret om trolla på Heidalsskogen skal ha sitt opphav frå.

Vågå kommune
Garving

Garving er ein reinse- og konserveringsprosess der hud vert omdanna til lêr.

I garveprosessen kan ein bruke vegetabilske, mineralske eller animalske garvestoff. Vegetabilsk garving var kjend heilt attende til førhistorisk tid, semsgarving er kjend frå antikken og mineralsk garving med alun eller koksalt er kjend frå tidleg mellomalder.

Vegetabilsk garving 
Ved vegetabilsk garving (barking) vert huda lagt i vassbad til håra kan fjernast. Samstundes vert knust bork lagd i eit kar med vatn slik at garvestoffa trekkjer ut.  Den hårlause huda vert så lagd i badet for barking. Etter barkinga vert underhuda skrapa vekk frå lêret.  

Eikebork inneheld mykje garvestoff, men bork av bjørk og selje har vore meir brukt i Noreg. Garving med seljebork gir lysbrunt lêr, medan bjørkebork gir mørkt lêr.

Alungarving
Ved alungarving eller kvitgarving vert det brukt alun eller koksalt som garvemiddel. Saltet konserverer håra eller ulla, slik at det ikkje er nødvendig å røyte huda før garvinga. Metoden er helst bruka på skinn av sau, geit og småvilt.

Semsgarving
Ved semsgarving, trangarving eller feittgarving vert skinnet røytt med kalk før det vert innsmurt med feitt eller tran, bløytt og banka. Tradisjonelt vert det helst brukt skinn av småfe til semsking, og semska skinn vart brukt til klede. 

Semsgarva skinn vert enno bruka til pusseskinn.

Kromgarving
Kromgarving vart oppfunnen i 1853 og kom i praktisk bruk i 1870-åra. Metoden går ut på å få kromsalt i tilstrekkeleg mengd inn i rålêret. Metoden har mange fortrinn framfor vegetabilsk garving. Kromlêr toler nær innpå dobbelt så høg temperatur og det toler betre vatn og det er mjukare. Av den grunn vert det meste av overlêr, lêr til klede og  og møbellêr kromgarva. Sålelêr, beltelêr, pakningslêr og bokbindarlêr vert enno garva vegetabilsk, sidan slikt lêr er fastare, mindre elastisk og mindre porøst.

Kombinasjonsgarving
Ein kan kombinere kromgarving og vegetabilsk garving. Slikt lêr vert bruka til møbellêr.

Kjelder
 Mestermobler.no om garving 
 Norsk historisk leksikon om garving
 Oppslagsordet »Läder» i Nordisk familjebok frå 1912 

Handverk