Bernhard Karlgren

Klas Bernhard Johannes Karlgren (kinesisk namn 高本漢, Gāo Běnhàn, ) var ein svensk sinolog og lingvist. Han var den første som på systematisk vis kartla kinesiske dialektar for å med moderne vitskaplege metodar rekonstruera mellomalderkinesisk uttale.

Liv og virke

Bakgrunn 
Bernhard Karlgren var fødd i 1889 i Jönköping i Sverige. Han var bror til professor Anton Karlgren og juristen Hjalmar Karlgren. 

Karlgren publiserte sin første vitskaplege artikkel før han var 15 år, om ein svensk dialekt i Småland. På skolen han gjekk på i Jönköping studerte han  kristendom, svensk, latin, gresk, tysk, engelsk, fransk, historie, geografi, matematikk, biologi, kjemi og fysikk. Slik hadde han før universitetsåra vore i kontakt med fem framande språk, med mest vekt på latin og gresk. Dei moderne språka var tilvalsfag med færre studietimar.

Åra 1907-09 studerte han ved Uppsala universitet. Der studerte han russisk under Johan August Lundell, som hadde ei sterk interesse for samanliknande fonologi.

Karriere 
Påverka av Lundell bestemde Karlgren seg for å prøva å tillempa metodane til den samanliknande historiske fonologien på kinesisk, noko som ingen så langt hadde studert frå denne synsvinkelen. Sidan det ikkje fanst noka undervising på kinesisk i Sverige den gongen dro Karlgren til St. Petersburg der han studerte språket under A.I. Ivanov. Åra 1910-12 budde Karlgren i Kina, der han studerte kinesisk og utarbeidde skildringar av 24 ulike kinesiske dialektar. 

Største delen av tida si i landet heldt Karlgren til i Taiyuan i provinsen Shanxi, der han såg Xinhairevolusjonen i slutten av 1911. Uroligheitene i Kina tvang han til å venda attende til Europa. 

I januar 1912 kom Karlgren til London og heldt  kort deretter fram til Paris, der han studerte under dei kjende sinologane Édouard Chavannes og Paul Pelliot.

I 1915 tok han doktorgraden og vart dosent i sinologi i Uppsala. I 1918 vart han første innehavar av professoratet i austasiatisk språkvitskap og kultur ved Göteborgs högskola. Han vart seinare professor i østasiatisk arkeologi og sjef for Östasiatiska samlingarna i Stockholm i 1939.

Han var den første som på systematisk vis kartla kinesiske dialektar for å med moderne vitskaplege metodar rekonstruera mellomalderkinesisk uttale. Ein viktig innsats gjorde han på lignande vis med gammelkinesisk. Han forska òg på kinesiske låneord i andre språk, japansk, koreansk og vietnamesisk. 

Blant dei mest sentrale verka hans er:

 Études sur la phonologie chinoise, 1915-1926.
 Ordet och pennan i Mittens rike, (1918; engelsk oversettelse 1923)
 Analytic Dictionary of Chinese and Sino-Japanese, 1923.
 Från Kinas språkvärld, föreläsningar vid Göteborgs högskola, Albert Bonniers förlag, 1946.
 Grammata Serica Recensa, 1957.

Karlgren fekk i 1955 den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

Han døydde i Stockholm i 1978.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bernhard Karlgren» frå ,  den 24. mai 2020.  
 

 Malmqvist, Göran (1995). Bernhard Karlgren: eitt forskarporträtt. Stockholm: Norstedts. ISBN 9119550928.
 Bielenstein, Hans, Bernhard Karlgren (1889–1978) (1979) Journal of the American Oriental Society. 99. (3).

Pour le Mérite
Svenske språkforskarar
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar
Folk frå Jönköping