alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Saltholm

Saltholm er den 21. største øya i Danmark, og ligg i Øresund 5 kilometer aust for Amager og om lag 12 kilometer frå Rådhuspladsen i København. Øresundssambandet passerer øya om lag ei kilometer mot sørvest, der det er bygd ei kunstig øy, Peberholm, for å knyte saman undervasstunnelen frå Amager med brua over resten av Øresund.

Saltholm er på 16 km² og ikkje høgare enn 1-2 meter over havoverflata. Når det er stormflod, vert øya oversvømd. Det veks så godt som ingen tre på øya, som sidan sidan mellomalderen stor sett har vorte brukt som beiteland. Om lag 1 000 kyr beitar på øya om sommaren. Plantelivet er rikt og omfattar mellom anna blå iris, legeurtane bulmeurt og hjartespam og den sjeldne øresundshønsetarm. Dette førte i 1983 til at øya vart freda, og dei planane som låg føre om ein ny flyplass på øya vart lagt vekk. 

Øya har det rikaste fuglelivet i Danmark. I trekktida kan øya trekke til seg om lag 70 000 fuglar. 18 000 par fuglar ynglar kvart år på øya, som òg har den største kolonien av ærfuglar i landet. I tillegg har ein liten selkoloni tilhald her.

Saltholms soge

Saltholm er nemnd for fyrste gong i skriftlege kjelder i kong Valdermars jordebok, omkring år 1230, der det går fram at Valdemar Sejr skjenka øya til roskildebispen Niels. Saltholm vart i 1873 seld av den danske staten til bønder på Amager, og er i dag eigd av om lag 200 andelseigarar. Det har vore faste busetnadar på øya siden mellomalderen, men i 2002 hadde øya berre tre faste innbyggjarar. I åra 1919 til 1936 hadde øya ein skulebygning.

På øya har det vore teke ut kalkstein som vart brukt til mørtel, særleg til gjenoppbygginga av København etter dei omfattende brannane på 1700-talet. Det ervervsmessige uttaket av kalkstein tok slutt i 1935.

Under pestepidemien i 1709 vart Saltholm brukt som karantenestasjon. Alle utlendingar som ønska å vitje København skulle opphalde seg 40 dagar på øya. 

Militært har øya vore brukt som ein del av Københavns festning frå byrjinga av 1900-talet. Under den første verdskrigen vart det stilt opp to kanonbatteri på øya, og det vart utstasjonert soldatar. I 1915 vart det bygd eit trallebanespor mellom kanonane og hamna på øya for frakt av utstyr.

Øyar i Danmark
Tårnby kommune
Samsø

Samsø er ei dansk øy i Kattegat, 15 km frå Jylland. Samsø høyrer til Samsø kommune, og har 4 124 innbyggjarar (2006) og eit areal på 114 km². På grunn av den sentrale plasseringa vart øya brukt som ein møtestad i vikingtida, og namnet på øya kjem òg frå denne tida. Namnet har sitt opphav i ordet «samle». 

Geografisk er øya delt i tre område: 
 Nordøya
 Stavns Fjord 
 Sørøya

Kvart år i juni og juli kjem det mange franskmenn, wallisarar og irar her for å plukke jordbær. I Danmark er øya velkjend for dei tidlege potetene frå øya. Dei første potetene kan gå for opp mot 1000 kr, og vert rekna som ei stor delikatesse. I 1997 vann øya ein konkurranse som hadde pågått i ti år, for å sjå om det er mogeleg å berre nytte fornybar energi. Til no har ein stort sett berre nytta vindkraft, og fleire av innbyggjarane på øya er medeigarar i turbinane. Enkelte av desse står utasjærs. Eit energiakademi skal opnast i Ballen tidleg i 2007, og vil inkludere eit gjesteområde for opplæring. 

I klårvêr kan ein sjå halvøya Helgenæs i nord.

Norrøn mytologi 
På denne øya skal det i følgje Saxo Grammaticus ha vore eit legendarisk slag mellom den svenske meisteren Hjalmar og venen hans Orvar-Odd mot dei tolv sønene til den svenske berserken Arngrim. Slaget var ein gong vidkjend, og vart sunge om i færøyske kvad, i Sagen om Orvar-Odd og Hervararsaga.

I følgje Hervararsaga og Vekkjinga av Angantyr spøkte det i jordvollane etter dei nedslakta berserkane. Dette stogga ikkje Arngrim sitt barnebarn Hervor frå å gå til jordvollane og krevje det forheksa sverdet Tyrfing frå far hennar Angantyr.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside

Kjelde 

Øyar i Danmark
Samsø kommune
Sejerø

Sejerø er i dansk øy i Kattegat. Ho har eit areal på 12,5 km², er 11 km lang og høyrer til Kalundborg kommune. Øya ligg om lag 5 km vest for Sjælland, og har ferjesamband til Havnsø. 

Sejerø ligg i (og omfattar heile) Sejerø Sokn.

Øyar i Danmark
Kalundborg kommune
Sprogø

Sprogø er ei lita, verna dansk øy, som ligg i Storebælt. Ho ligg om lag midt i sundet, 6,7 km frå Sjælland og 8 km frå Fyn. 

I dag er øya ein del av Storebæltsambandet, som knyter Fyn og Sjælland i hop med bruer og tunnel. Under konstruksjonen av sambandet vart øya kraftig utvida frå 38 til 153 hektar. 

På den opphavlege delen av Sprogø står det bygningar att frå byrjinga av 1100-talet, ei festning bygd av kong Valdemar den Store. Under anleggsarbeidet vart det gjort omfattande arkeologiske undersøkingar, og mellom anna fann ein ut at det hadde vore folk her for meir enn 8 000 år sidan. 

Øya har ingen busetnad i dag, men vert brukt av Sund og Bælt, selskapet som eig og driv bruene. Øya er òg eit naturreservat, og ofte vert det stelt i stand turar til øya. 

Ein mørkare del av øya si historie fann stad mellom 1923 og 1959, då ein førte kvinner her som vart sett på som sjukleg promiskuøs, og då stort sett uønskte graviditetar. På denne tida vart dette sett på som ein svært human måte og gjere dette på, sidan kvinnene tidlegare vart sperra inne. 

Fyret, som ein kan sjå på bilete, vart bygd av posttenesta i 1868 og erstatta det eldre fyret frå 1809. Det vart bygd på fundamentet til festninga frå 1100-talet.

Kjelder 

Øyar i Danmark
Slagelse kommune
Tåsinge

Tåsinge er ei dansk øy i Det sørfynske øyhav. Ho er forbunde med Svendborg i nord via Svendborgsundbrua og i sør til Siø via ei demning like ved Rudkøbing på Langeland. Dei største byane på Tåsinge er Vindeby og Troense.

På Tåsinge ligg Valdemars slott. Slottet vart oppført frå 1639 til 1644 av Kristian IV som bustad til sonen hans, Valdemar Christian. På Landet Kirkegård ligg kjærasteparet Elvira Madigan og Sixten Sparre gravlagd. Dei vart funne skotne på Tåsinge i 1889, etter å ha rømd saman frå Sverige. 

Frå tårnet på Bregninge kyrkje, som ligg om lag 100 meter over havet, har ein god utsikt til Sørfyn, Als, Sjælland og Det sørfynske øyhavet.

Bakgrunnsstoff 
 Valdemars Slott

Øyar i Danmark
Svendborg kommune
Tunø

Tunø er ei dansk øy i Kattegat, nær Samsø. Øya har eit areal på 3,52 km² og eit folketal på 113. 

Øya høyrer til Odder kommune. Ho er knytt til Jylland via eit ferjesamband frå Tunø by på austsida av øya til tettstaden Hov. 

Den andre tettstaden på øya heiter Løkkegårde.

Øyar i Danmark
Odder kommune
Vendsyssel-Thy

Vendsyssel-Thy eller Nørrejyske Ø er den nest største øya i Danmark, og er den delen av Jylland som ligg nord for Limfjorden. Ho består av Vendsyssel, Hanherrederne og Thy. Området var delt mellom Nordjyllands Amt (Vendsyssel, det meste av Hanherrederne), Viborg Amt (vestlegaste del av Vester Hanherred, Thy) og Ringkjøbing Amt (Thyholm), men frå 2007 vart ho ein del av Region Nordjylland.

Ho har eit areal på 4 686 km². Og i 2003 budde det 306 373 innbyggjarar her. På øya ligg mellom anna Hanstholm, Hirtshals og Frederikshavn, som danskebåtane frå Noreg går til. Nørresundby er den nordlege delen av Aalborg, som stort sett ligg sør for Limfjorden. 

Etter å ha vore landfast med resten av Jylland sidan om lag 1100 vart området ei øy igjen den 3. februar 1825, då ei stormflo braudt gjennom Agger Tange og skapte Aggerkanal. Sand la seg derimot i Aggerkanal, og han vart heilt lukka igjen i 1877, men før den tid hadde Thyborøn Kanal vorte danna lenger sør i samband med ei stormflo i 1862.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Nørrejyske Ø» frå ,  den 26. mars 2007.  
 

Øyar i Danmark
Blombos

Blombos-grotta er ei grotte i eit kalksteinområde på sørkysten av Kapprovinsen i Sør-Afrika. Den er ein arkeologisk funnstad best kjend for funnet av 75 000 år gamle perler laga av Nassariusskjel som ei kort stund heldt rekorden for det eldste kjende smykket.

Referansar
 

Arkeologiske funn i Sør-Afrika
Røyneberg

Røyneberg er eit området nordaust i Sola kommune. Røyneberg grensar til Stavanger i nord og aust, til Hafrsfjord i vest og Sola sentrum i sør. Talet innbyggarar på Røyneberg er 4866, som er spreidd ut på Sande : 808, Joa : 1068, Sørnes/Røyneberg : 1227, Sørnes/Grannes : 735 og Grannes : 1028. Røyneberg barneskule og Sørnes Kyrkje er dei viktigaste bygga på Røyneberg. Ytraberget og Indraberget ligg nede ved Hafrsfjorden. Postnummert er 4052 Røyneberg. Røyneberg har ei rik historie, med fleire funn og ikkje minst bygdeborga på Ytraberget. Store jorbruksareal er og fine naturstiar gjer at det er mange gode turløyper på Røyneberg.

Geografi i Sola
Kurt Meyer

Kurt «Panzer» Meyer () var ein tysk offiser i Waffen-SS under den andre verdskrigen. Han var med i kampene fleire stader i Frankrike og på austfronten. Kurt Meyer starta i Leibstandarte Adolf Hitler i mai 1934.

Tyskarar i andre verdskrigen
Hells Angels

Hells Angels er ein motorsykkelklubb som vart stifta i Fontana i California i 1948, og etter dette spreidde seg til resten av verda. Namnet er henta frå filmen Hell's Angels, regissert av Howard Hughes om det engelske Royal Flying Corps frå den fyrste verdskrigen. Hells Angels har seks charter i Noreg: Trondheim, Hamar, Oslo, Skien, Stavanger og Tromsø.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hells Angels» frå ,  den 18. august 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Nettsida til Hells Angels
 [http://www.hells-angels.startpagina.nl/ Hells Angels World links 

Skipingar i 1948
Motorsykkelklubbar
Furesø

Furesø er ein innsjø nordaust på Sjælland i Danmark. Han er del av den austlege grensa i Furesø kommune. Innsjøen er den djupaste i Danmark med eit maksimalt djup på 37,7 m og eit areal på 9,41 km². Furesø høyrer til vassdraget Mølleåen, som munnar ut i Øresund. 

Innsjøar i Danmark
Gudenå

Gudenå, òg kalla Gudenåen, er ei elv på Jylland, og den lengste elva i Danmark. Ho renn 160 km frå Tinnet Krat i ei høgd av 65 meter over havet, mellom Nørre Snede og Tørring-Uldum, og munnar ut i Randers fjord. Ho renn gjennom dei tidlegare fylka Vejle, Århus og Viborg, som no er vorte Region Midtjylland og Region Syddanmark. Elva renn òg mellom anna gjennom vatna og innsjøane Sminge Sø, Silkeborg Langsø, Brassø, Borre Sø, Julsø, Biksø, Rye Mølle Sø, Gudensø, Mossø, Vestblik Sø og Naldal Sø. 

Danmarks største vasskraftverk, Gudenaacentralen, ligg i elveløpet der fallet er størst på heile elvestrekninga, 10,50 meter, nedanfor Tange sø. Dette er ein kunstig innsjø bygd som magasin for kraftverket, og er den største kunstige innsjøen i Danmark.

Kraftverket vart sett i drift i 1921. Det tok knekken på fleire av dei viktigaste gyteplassane for laks i  Gudenåen, og sperra dessutan for vandringane opp til gyteplassane høgare opp i vassdraget. Tidlegare hadde vassdraget vore ei god lakseelv. 

Gudenå vart danna for 15 000 år sidan under den siste istid, då is og brestraumar grov ut elveleiet hennar. Ho inneheld mange dyreartar og er ein viktig del av dansk kultur. Mange funn frå forhistorisk tid er gjort langsetter elveløpet.

Elvar i Danmark
Vejle kommune
Hedensted kommune
Horsens kommune
Skanderborg kommune
Silkeborg kommune
Viborg kommune
Favrskov kommune
Randers kommune
Norddjurs kommune
Odense å

Odense å er ei elv på øya Fyn sentralt i Danmark. Ho er om lag 60 kilometer lang, og er kalla opp etter byen Odense, som ho renn gjennom. Ein kan leige båtar på elva, eller ta turar med turbåtar til Carlslund. Om sommaren er det ofte med jazzorkester om bord på lørdagar. 

I vikingtida hadde festninga Nonnebakken kontroll over elva.

Elvar i Danmark
Faaborg-Midtfyn kommune 
Assens kommune 
Odense kommune
Himmelbjerget

Himmelbjerget er ein ås i Skanderborg kommune (tidlegare i Ry kommune) i Danmark. Med ei høgd på 147 meter er det eit av dei høgaste punkta i landet. 

Den høge åsen er ein populær turiststad på grunn av dei vakre omgivnadane og den flotte utsikten. Ein kan ta den historiske dampbåten «Hjejlen» til Himmelbjerget frå Silkeborg.

På toppen av åsen står det eit 25,1 m høgt tårn, som vart reist til ære for kong Frederik 7. og rolla han hadde i å forme den danske grunnlova i 1849. Nær toppen er det fleire monument, til ære for andre personar, i tillegg til eit minne om kvinnene si stemmerett i Danmark i 1915.

Høgder i Danmark
Aldersund kyrkje

Aldersund kyrkje, tidlegare Aldersund kapell, er ei kyrkje i Aldersund sokn i Lurøy kommune i Nordland fylke. Soknet høyrer til Nord-Helgeland prosti. Kyrkja står på fastlandet ved Aldersundet innom øya Aldra, og hadde tidlegare status som kapell under Lurøy sokn.	

Ho er bygd i tre og skal ha om lag 230 sitjeplassar. Arkitekt for bygget var John Egil Tverdahl.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Aldersund kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen/Digitalarkivet
 	

Kyrkjer i Lurøy
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Kulturminne i Lurøy
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Norske kyrkjer frå 1971
Arresø

Arresø er den største innsjøen i Danmark, og ligg på Sjælland like nord for Ølsted og aust for Frederiksværk. Innsjøen har eit areal på 39,87 km² og via Arresø kanal renn vatnet ut i Roskilde fjord. Kanalen vart påbyrja i 1717 etter ordre frå dei kongelege, og arbeidet vart utført av danske soldatar og svenske krigsfangar. 

Det er fleire småelvar som munnar ut i Arresø, og Pøleå er den viktigaste. På vestsida av innsjøen er det fleire åsryggar. Mellom desse finn ein Maglehøj i Frederiksværk og Arrenakke, som gjev eit flott utsyn over innsjeøn. Aust for Fre­deriksværk ligg neset Arrenæs.

Tidlegare var innsjøen ein fjord som var forbunde med Kattegat, men landområdet i nordvest heva seg etter den siste istida, slik at vatnet vart igjen i innsjøen. 

Innsjøen har eit rikt fugle- og planteliv. Fleire dyrerereservat er oppretta rundt innsjøen.

Kjelder 

 Arresø
 Detaljerte opplysningar om Arresø på Naturstyrelsens internettsider. 

Denne artikkelen bygger på «Arresø» frå ,  den 27. mars 2007.  
 

Innsjøar i Danmark
Gribskov kommune
Halsnæs kommune
Hillerød kommune
Alstahaug kyrkje

Alstahaug kyrkje er ei mellomalderkyrkje bygd i stein på øya Alsta i Alstahaug kommune, litt sør for for Sandnessjøen i Nordland. Ho er soknekyrkje i Alstahaug sokn i Nord-Helgeland prosti. 

Kyrkja vart bygd på 1100- eller 1200-talet, av lokalt hogd kleberstein og utforma i romansk stil, som eit rektangulært skip og smalare kor. Kyrkja er ei av tre steinkyrkjer som vart bygde nokolunde samstundes, kanskje av same byggmeister. Alstahaug kyrkje har som Herøy kyrkje og Dønnes kyrkje mykje lik utforming, inkludert den karakteristiske laukkuppelen. 

Alstahaug prestegjeld var lenge det mektigaste på Helgeland. Prestegjeldet hadde ved reformsatsen i 1589 seks kyrkjer og to kapell.

Altertavla vart sett opp i 1636.
Presten Petter Dass virka her frå 1689 og fram til han døydde i 1707.
Han gav kyrkja døypefatet i gåve i 1697. Sonen Anders Dass etterfølgde han.
I perioden 1804-1828 var Alstahaug sete for 
biskop Mathias Bonsak Krogh, den første biskopen for Nordlandene. Biskop Krogh er gravlagt på kyrkjegarden ved kyrkja.

Kyrkja vart utvida og ombygd 1863-1865, og det vart bygd på eit skip, slik at den gamle mellomalderkyrkja no vart kor. Den vestre halvparten
av skipet vart då riven. Kyrkja vart delvis tilbakeført til opphavleg utsjånad ved ombygging i 1935 og restaurering i 1970.

Kyrkja har om lag 270 sitjeplassar.

Kjelder 

 Artikkelen byggjer på ei omsetjing frå bokmålswikipediaen
 Asle K. Brovoll, Alstahaug kirke - en kulturskatt, 1999. Kirkejubileet i 1999 feiret Helgelands middelalderkirker.
 Arkitekturguide Nord-Norge og Svalbard: Info om Alstahaug kyrkje

Bakgrunnsstoff 
 Eldre fotografi av Alstahaug kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Alstahaug
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1200-talet
Kulturminne i Alstahaug
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Kongeå

Kongeå er ei elv i Danmark som dannar grensa mellom Nord-Jylland og Sønderjylland. I perioden 1864-1920 fungerte ho òg som ei grense mellom Danmark og Tyskland. I mellomalderen vart elva kalla Skodborg Å etter den kongelege borga Skodborghus, som låg ved ein overgongstad sør for Vejen. I fleire hundreår var det tollgrense ved Kongeå, som skilde Danmark frå Hertugdømet Slesvig.

Elva har sitt utspring søraust for Vejen og Vamdrup og munnar ut i Vadehavet nord for Ribe etter om lag 50 km.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Kongeå» frå ,  den 27. mars 2007.  
 

Elvar i Danmark
Kolding kommune 
Vejen kommune
Esbjerg kommune
Alsvåg kyrkje

Alsvåg kyrkje ligg i Alsvåg i Øksnes kommune i Nordland fylke. Kyrkja er ei langkyrkje i tre med 300 plassar. Ho vart bygd som bedehus i 1923 og ombygd til kyrkje i 1949. Ho er ei av tre kyrkjer i Øksnes sokn i Vesterålen prosti.

Ved kyrkja står ein bauta til minne om seks menn frå Alsvåg som fall i kamp under 2. verdskrigen.

Bakgrunnsstoff 
 
 Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Øksnes
Kyrkjer i Vesterålen prosti
Norske kyrkjer frå 1949
Kulturminne i Øksnes
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Fehmarn Bælt

Fehmarn Bælt (dansk Femern Bælt) er eit sund mellom den tyske øya Fehmarn og den danske øya Lolland frå Kielbukta til Mecklenburgbukta i vestlege område av Austersjøen. Det går ferjesamband mellom dei to øyane frå Puttgarden til Rødby. Den tyske og danske regjeringa har planar om å byggje ei bru over sundet, men ein er ikkje kome fram til ei løysing enno.

Sundet er om lag 9 km breitt med eit djup på 20-30 meter. Straumane i sundet er svake og stort sett avhengig av vind.

Sund i Danmark
Schleswig-Holstein
Austersjøen
Internasjonale sund
Xena

Xena of Amphipolis er ein rollefigur i tv-serien Xena: Warrior Princess og Hercules: The Legendary Journeys. Ho er spela av skodespelarinna Lucy Lawless.

Tidlegare i livet 

Xena vart fødd i Amphipolis og var den einaste dottera til vertshuseigaren Cyrene. Far hennar vart påstått å ha forlate familien då ho var lita, men seinare fann Xena ut at han var drepen av mor hennar då han ville ofre den 7 år gamle Xena til Ares.

Då Xena var i tenåra angreip krigsleiaren Cortese landsbyen hennar. Mange flykta opp i fjella, inkludert den eldre bror hennar Toris. Men ho og den yngre bror hennar Lyceus fekk overbevist nokre folk og klarte å forsvare landsbyen. Under kampen mista mange folk livet, inkludert Lyceus. Tapet av Lyceus fekk Xena til å flytte frå landsbyen og starte ein eigen hær for å ta hemn på Cortese.

Xena: Warrior Princess
Oppdikta grekarar
Oppdikta prinsesser
Andenes kyrkje

Andenes kyrkje ligg på Andenes i Andøy kommune i Nordland. Kyrkja er ei langkyrkje i tre med om lag 400 plassar. Ho vart bygd i 1876 og utbedra i 1966. Ho høyrer til Andenes sokn i Vesterålen prosti.

Mykje av utstyret frå mellomalderen er overførd til Tromsø Museum.

Andre kyrkjer i Andøy kommune 
 Bjørnskinn kyrkje
 Dverberg kyrkje
 Fornes kyrkje

Kjelder 
 Artikkelen byggjer på ei omsetjing av «Andenes kirke» henta frå Wikipedia på bokmål.

Bakgrunnsstoff 
 Om Andenes kyrkje på nettstaden vesteraalen.info
 

Kyrkjer i Andøy
Kyrkjer i Vesterålen prosti
Norske kyrkjer frå 1876
Kulturminne i Andøy
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Ares

Ares (gresk skrift Ἄρης) er den greske krigsguden. Han er son av Zevs og Hera. Ares var vakker, men veldig brutal og ganske upopulær blant både gudar og menneske. Til tross for sin ganske store rolle i mytologien så var Ares ganske lite dyrka av grekarane.

Romarane identifiserte han med krigsguden sin, Mars.

Greske gudar
Stridsgudar
Storebælt

Storebælt er eit sund mellom dei store danske øyane Sjælland og Fyn. Sidan 1997 har øyane vore forbunde via Storebæltbrua.

Storebælt er det største av dei tre sunda som knyter Kattegat til Austersjøen. Dei to andre er Lillebælt og Øresund. 

Storebælt er om lag 60 kilometer langt og mellom 15 og 30 km breitt. Midt i sundet ligg dei to øyane Sprogø i nord og Langeland i sør. Storebæltbrua går over Sprogø i to delar (ei til Sjælland og ei til Fyn). I tillegg går det det ein togtunnel under sundet mellom Sprogø og Sjælland.

Biologi 
I Storebælt kan ein finne fleire populær fiskar, som flyndre, sjøaure, torsk og horngjel.

Internasjonal vassveg 
Storebælt har vore framkommeleg for havgåande skip gjennom heile historia, og trass i eit par kollisjonar og nestenulukker, er det framleis slik. Den danske marinen overvakar skipa som passerer gjennom sundet. 

Gjennom historia har den danske regjeringa kravd skattar av skipa som segla gjennom sundet, og truga dei med å søkkje dei om dei ikkje betalte. På 1800-talet var dette etter kvart så vanskeleg at regjeringa til slutt gav det opp. Københavnkonvensjonen i 1857 gjorde dei danske sunda til internasjonalt farvatn.

Sjå òg 
 Lillebælt
 Øresund

Kjelde 

Sund i Danmark
Haukadalur

Haukadalur er namnet på tre ulike dalar på Island.

Haukadalur, Gullsirkelen 

Denne dalen ligg nord for Laugarvatn på Sør-Island.

Her finst nokre av dei mest kjende turistattraksjonane på øya, nemleg geysirane. Dei største geysirane i Haukadalur er Strokkur og Geysir sjølv, som dei andre har namn etter. Strokkur har utbrot kvart femte til tiande minutt, mens den større geysiren Geysir berre har utbrot fire til fem gonger om dagen. Det finst også mange andre varme kjelder i nærleiken.

Fossen Gullfoss ligg om lag 10 km nord lengre nord, i retning av dei islandske høglanda, ved byrjinga av Kjölurvegen. Likeins som Þingvellir, er Haukadalur ein del av den såkalla Gullsirkelen, ei populær turistrute på Sør-Island.

Haukadalur, Snæfellsnes 
Ein annan dal med namnet Haukadalur finst i den nordvestlege regionen Snæfellsnes. Dalen ligg sør for bygda Búðardalur. Her budde Eirik den raude, som oppdaga Grønland.

Haukadalur, Vestfirðir 
Ein tredje dal med dette namnet ligg nær Þingeyri, i Vestfjorden (Vestfirðir).

Bakgrunnsstoff 
 Søkemotor og kart over Island 

Dalar på Island
Sør-Island
ISO 15924

ISO 15924 er ISO-standarden for namn på skriftsystem, og definerer to kodesett for skriftsystem. Kvart skriftsystem får både ein firebokstavers kode og ein numerisk kode. Bokstavkodane er, der namnet på skriftsystemet er relatert til namnet på språk som bruker det, derivert frå språkets ISO 639-kode (f.eks. er gujarati sin ISO 639-kode guj, mens skriftsystemets kode er Gujr).

Liste over kodar

Bakgrunnsstoff
ISO 15924 Registration Authority
Kodeendringer

Skrift
15924
Inti

Inti er namnet på sol- og skaparguden i inkamytologi. Han blei også rekna som stamfar til inkaene gjennom å vera far til den første inkaen, Manco Capac, og syskena Mama Ocllo, Kon og Pachacamac. Inti blir framstil som eit ansikt framfor ei solskive som sender ut solstråler.

Inti sjølv var son av Viracocha og Mama Cocha, og var gift med Mama Killa. Han var vernegud for Inkariket og knytt til regnbogen. Inti styrte stjernene, og ei solformørking var teikn på at han var sint. Den regjerande inkaen blei sett på som ein levande representant for guden.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Inti» frå , den 11. juli 2008. 
 

Inkagudar
Solgudar
Grenen

Grenen er den nordlegaste enden av Jylland og dermed Danmark, og ligg nord for Skagen. Grenen har fått dette namnet fordi det har form som ei grein frå eit tre.
Neset er dekt av sand, som vert ført med vinden langs hele vestkysten av Jylland, og derfor veks neset om lag 10 meter kvart år mot nordaust. 

Havområda Skagerrak og Kattegat møtes ved Grenen, og dette kan ein ofte sjå på bølgjene som kjem frå kvar si side. Dette skapar kraftige vasstraumar som gjer det livsfarleg og strengt forbode å symje der. Ein kan gjerne vasse, og prøve å stå med ein fot i Skagerrak og ein fot i Kattegat. 

Grenen er eit vakkert og populært utfluktsmål. Mange turistar samlat i sommarhalvåret på den ytterste spissen av neset. Mange er frakta ut med traktorar med passasjervogner, som køyrer i skytteltrafikk frå parkeringsplassen. 

Skagens Odde og Grenen trekk òg til seg rovfuglar i trekktida om våren, og er ein av dei beste stadane i Nord-Europa for å sjå rovfugl. Rovfuglane er sveveflygarar, som utnyttar oppdrifta som vert danna over land. Fuglane kryssar helst ikkje store strekningar over ope hav, og fuglane kjem opp langs kysten frå sør, og dermeed heile vegen opp til odden. Her samlar dei seg før dei kryssar dei 65 km over til Sverige på veg mot hekkeplassane.

Bakgrunnsstoff 
 Skagen Odde natursenter 

Dansk geografi
Frederikshavn kommune