Bregneplantar

Bregneplantar (Monilophyta) er ei gruppe av karsporeplantar. Ho er rekna som ein underdivisjon under karplantane (Tracheophyta). Gruppa inneheld følgjande klassar og sjølvstendige ordenar:

 Klasse Marattiopsida
 Klasse Psilotopsida
 Orden Psilotales
 Orden Ormetunger (Ophioglossales)
 Klasse Equisetopsida
 Klasse Bregnar eller eigentlege bregnar (Polypodiopsida)

Desse karplantene har ei noko usikker plassering under karplantane, men ein plasserer dei ofte saman som «bregneplanter». Dei har store, ofte trekanta blad. Mange av bregnene har innrulla blader fram til dei veks fullt ut. Dei formerer seg ved hjelp av sporar som vanlegvis blir til på undersida av blada.

I eldre systematikk utgjorde bregneplantene ein gruppe med det vitskaplege namnet «Filicatopsida» (eller «Filicatae»). Etterkvart har det vist seg at tre bregnegrupper, Psilotales, ormetungebregnar og Marattiales, ikkje er i nær slekt med resten av bregnene. Ormetungebregnar (Ophioglossales) verker vera nærast i slekt med Psilotales, medan Marattiales verker vera nærast i slekt med sneller (Equisetales).

Bregneplantar i denne tydinga er altså ei parafyletisk gruppe, men om ein også tek med snelleplantane (Equisetopsida) blir gruppa fullstendig. Resten av dei egentlege bregnane, dvs. med unntak av Marattiaceae og ormetungebregnar, er derimot ei monofyletisk gruppe ofte kalla bregnar (Polypodiopsida), eller eigentlege bregnar (Leptosporangiatae), og utgjer dessutan hovudvekta av alle bregneplantar.

Bregneplantane er (med unntak av ormetungegruppa) kjenneteikna av sporehus med veggar som berre er eitt cellelag tjukt. Bregnar veks i alle klimasoner, men er representert med flest artar i tropane. I Noreg finst det 42 viltveksande artar av eigentlege bregnar, 7 artar i ormetungefamilien og 8 artar sneller.

Fylogenetikk 

Moderne studiar (Smith et Al, 2006) anerkjenner 4 klassar (Psilotopsida; Equisetopsida; Marattiopsida; Polypodiopsida), 11 ordenar og 37 familiar av bregneplantar.

Inndelinga er delvis klarlagd ved hjelp av fylogenetiske analysar og er gjengitt i hierarkisk skrivemåte], slik:

Bregneplantar: (Monilophytes)

 Klasse Psilotopsida
 Ormetunger (Ophioglossales) 
 Psilotales
 Klasse Snelleplantar (Equisetopsida)
 Klasse Marattiopsida
 Klasse Eigentlege bregnar: (Polypodiopsida)
 Orden: Osmundales
 Kongsbregnefamilien (Osmundaceae)
 [Gruppe utan namn]
 Hymenophyllales
 Hinnebregnefamilien (Hymenophyllaceae)
 [Gruppe utan namn]
 Gleicheniales
 Dipteridaceae
 Gleicheniaceae
 Matoniaceae
 [Gruppe utan namn]
 Schizaeales
 Anemiaceae, (Anemia)
 Klatrebregnar (Lygodiaceae, Lygodium)
 Schizaeaceae, (Schizaea)
 [Gruppe uten navn]
 Salviniales
 Andematbregnar (Azollaceae, Azolla) (= syn.  Salviniaceae?)
 Salviniaceae
 Vassbregnefamilien (Marsileaceae)
 [Gruppe utan namn]
 Cyatheales – Trebregnar
 Cyatheaceae
 Dicksoniaceae
 Metaxyaceae, (Metaxya)
 Lophosoria
 Loxomataceae
 Plagiogyriaceae, (Plagiogyria)
 Polypodiidae
 Polypodiales
 Acrostichaceae (= syn. Pteridaceae)
 Actinopteridaceae (= syn. Pteridaceae)
 Hestesprengfamilien (Adiantaceae, Adiantum)
 Bjønnkamfamilien (Blechnaceae)
 Bommeria
 Cheilanthaceae (= syn. Pteridaceae)
 Coniogramme
 Cystopteridaceae
 Davalliaceae
 Drynariaceae (= syn.  Sisselrotfamilien)
 Einstapefamilien (Dennstaedtiaceae)
 Grammitidaceae (= syn.  Sisselrotfamilien)
 Hengevingfamilien (Thelypteridaceae)
 Hypodematium
 Hypolepidaceae
 Llaveae
 Lindsaeaceae
 Lodnebregnar (Woodsiaceae, Woodsia)
 Lomariopsidaceae
 Lonchitaceae
 Loxogrammaceae (= syn.  Sisselrotfamilien)
 Monachosorum
 Nephrolepis
 Notholaenaceae
 Oleandraceae
 Onocleaceae
 Parkeriaceae
 Pleurosoriopsidaceae (= syn.  Sisselrotfamilien)
 Pteridaceae (= syn.  Einstapefamilien)
 Sisselrotfamilien (Polypodiaceae)
 Småburknefamilien (Aspleniaceae)
 Storburknefamilien (Athyriaceae)
 Stortelgfamilien (Dryopteridaceae)
 Taenitidaceae (= syn. Pteridaceae)
 Hellebardbregnefamilien (Tectariaceae)
 Vittariaceae

Kjelder 

 Smith, A. R., K. M. Pryer, et al.' "A classification for extant ferns", i Taxon 2006 55(3), side 705-731. arkviert versjon

Denne artikkelen bygger på «Bregneplanter» frå ,  den 26. november 2017.

Bakgrunnsstoff
 Liste over bregnar 
 Plant Systematics.org frå University of Maryland.
 Liste over karplantar frå Plant Systematics.org.

Karplantar