alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sarothrura


Sarothrura er ei biologisk slekt av ni artar små rikseliknande fuglar med fellesnamnet dunrikse på norsk. Fellesnamnet er avleidd frå utsjånaden på den korte halen, han har degraderte, lette, dunaktige fjører. Slekta er avgrensa til sju artar fordelt på Afrika sør for Sahara, og to artar funne på Madagaskar.

Skildring
Dunrikser er mykje skye og sjeldan observerte. To artar, skogdunrikse og prikkdunrikse, har habitat i tett skog, er dei attverande artane som finst på grassletter og myrar. Ein art, pildunrikse, er kjent for å vere trekkfugl, det er usikkert om dette kan gjelde andre artar òg. 
Alle artar unntatt prikkdunrikse syner kjønnsdimorfisme i fjørdrakta, men ikkje i storleik. For mange dunrikseartar har ein ikkje observert hekkeåtferda, men somme artar hekkar i regntida. Alle artane er svært vokale i hekkesesongen, med repertoar som inkluderer duettar. Åtferda ved kurtise hos gassardunriksa består av duettvokalisering, reirbygging av hannen, vitjing av hofuglar og paring. Reira er overbygde, og hos gassardunrikse er det plassert høgt over bakken i klatreplantar, kvitvengdunrikse legg reiret i siv over vassmetta jord. Egga av artar som er studert er kvite, noko som er uvanleg for rikser. Ungane er dekt av svart dun ved klekking og har litt farge på nebbet, hos dei fleste artane får dei raskt utvikla moden fjørdrakt. Begge foreldra gjev omsut for ungane. 

To artar er i dag rekna som  truga av IUCN, det er kvitvengdunrikse
og brundunrikse. Begge taper habitat som følgje av drenering av våtmarker for jorddyrking.

Taksonomi og artar
Med referanse til Hackett et al, 2008 har IOC World Bird List på nettstaden WorldBirdNames.org rangert slekta som einaste slekt i sin eigen familie Sarothruridae.   Clementslista gjer dunrikser til ein sjølvstendig familie frå versjon 6.8. 
  
Dunrikser i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013  med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. 

 Prikkdunrikse, Sarothrura pulchra, White-spotted Flufftail, LC, Gray, 1829
 Skogdunrikse, Sarothrura elegans, Buff-spotted Flufftail, LC, Smith, 1839
 Rustdunrikse, Sarothrura rufa, Red-chested Flufftail, LC, Vieillot, 1819
 Sørgjedunrikse, Sarothrura lugens, Chestnut-headed Flufftail, LC, Böhm, 1884
 Pildunrikse, Sarothrura boehmi, Streaky-breasted Flufftail, LC, Reichenow, 1900
 Stripedunrikse, Sarothrura affinis, Striped Flufftail, LC, Smith, 1828
 Gassardunrikse, Sarothrura insularis, Madagascar Flufftail, LC, Sharpe, 1870
 Kvitvengdunrikse, Sarothrura ayresi, White-winged Flufftail, CR, Gurney, 1877
 Brundunrikse, Sarothrura watersi, Slender-billed Flufftail, EN, Bartlett, 1879

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Sarothrura» frå , den 8. januar 2011

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Keith, Stuart; Benson, Constantine Walter; Irwin, Michael P. Stuart. (1970) "The genus Sarothrura (Aves, Rallidae)." Bulletin of the American Museum of Natural History  143 article 1 
René de Roland, Lily-Arison (2004)"Observations on nest building and courtship behaviour of the Madagascar Flufftail Sarothrura  insularis" Bulletin of the African Bird Club 11(1): 42-43.  

Dunriksefamilien
Fugleslekter
Paul Gauguin

Paul Gauguin () var ein fransk bankmann, målar, skulptør, grafikar og forfattar. Han måla fyrst impresjonistisk, men utvikla rundt 1888 i Bretagne ein dekorativ stil, kraftig forenkla med heile fargefelt og sterke konturar, den såkalla primitivismen.  Gauguin var ein leiande aktør innanfor kunstretninga kalla for symbolismen, og ein av dei fremste forgjengarane til den moderne kunsten, både kva gjeld måleri og skulptur.

Liv og gjerning
Gauguin var fødd i Paris og fór i sin ungdom til sjøs, seinare vart han bankmann. Fyrst då han var omkring 30 år gammal byrja han å måle. Samtidig tok han til å samle måleri av Camille Pissarro, Paul Cézanne, Edgar Degas, Johan Jongkind, Armand Guillaumin og Auguste Renoir. Gauguin debuterte på impresjonistane si utstilling 1880 med direkte måla landskapsstudiar, lettfattelege for sjåraren. År 1881 stilte han ut ein studie av ei Naken kvinne som bøter sitt linne, dessutan ein statuett, Promenerande dame, skoren i tre og farga, og medaljongen Songarinna.

Gauguin oppheldt seg deretter mest i Bretagne, der han måla bønder, landsbyar og landskap. Han hadde på den tid stor innverknad på ein krins av unge målarar som vart kalla 'Pont-Avenskulen'. Gauguins mål var fyrst og fremst å samanfatte det personlege inntrykket av dei avgjerande trekka ved naturen, for så å forme dei i store linjer og plan.

I 1887 reiste Gauguin til Martinique, vende gjennom Sør-Frankrike tilbake til Bretagne i 1888.
I 1888 delte han hus med Vincent van Gogh i Arles i Sør-Frankrike. I 1891 reiste han til Tahiti, budde der til 1893. Han vitja deretter Paris, til dess han i 1895 vende tilbake til Tahiti. 1895-1903 budde han på Tahiti og Marquesasøyane for å måle primitive polynesiske motiv.

Som kunstnar søkte han i tropane ei ny, uoppdaga verd, og nye former og fargar. Hans måte å framstille objektet var ei vidareutvikling av hans tidlegare stil med store, bestemte fargefelt og dekorativt utsmykka flater. Han søkte å kome tilbake til ein primitiv ståstad, lære seg kunsten å sjå alt med nye augo. På Tahiti måla han massar av studiar av menneske og natur. Stor merksemd skapte verka Kristus og Kristi fødsel – både Kristus og mor hans er svarte innfødde frå øya i sørhavet.

Gauguin var også litograf og skulptør, og gjorde relieff i fajanse og i tre (til dømes Krigen og freden). Han skreiv også eit tahitisk dikt No Noa (1893).

Han døydde 1903 på Marquesasøyane i Fransk Polynesia.

Gauguin i kulturen
William Somerset Maugham skildrar Gauguin sitt liv i boka Skillingen og drømmen (på norsk 1977). Nobelprisvinnaren Mario Vargas Llosa skildrar i si bok Paradiset på det andre hjørnet (på norsk 2004) Gauguin sitt liv kring Tahiti-tida.

Eit utval måleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Paul Gauguin» frå ,  den 8. januar 2011.  
 

Franske målarar
Tahiti
Impresjonistiske kunstnarar
Primitivisme
Symbolistiske målarar
Døde av syfilis
Impresjonistiske målarar
Jenny Følling

Jenny Følling () er ein norsk lokalpolitikar frå Senterpartiet. Følling vaks opp i Følling i Viksdalen og er utdanna agroteknikar.

Jenny Følling kom inn i kommunestyret i 1996, i formannskapet i 1999, og vart, som første kvinne, vald til ordførar i Gaular kommune i Sogn og Fjordane i 2003. Ho sat som ordførar fram til 2011, då ho vart fylkesvaraordførar for Sogn og Fjordane. 

Følling har vore leiar både for KS sitt fylkesstyre for Sogn og Fjordane (2011-2015) og styret til Innovasjon Noreg si fylkesavdeling i Sogn og Fjordane. Følling har tidlegare hatt styreverv i Firda Billag, Sunnfjord Energi, Lutelandet Utvikling og Breibandforum. Ho er leiar i Stamvegutvalet E39, rådsmedlem i Husbanken region vest og sit i programkomiteen i Senterpartiet. 

Følling har vore på fylkestinget sidan 2003. Frå 2011 til 2015 var Jenny fylkesvaraordførar, og i perioden 2015 til 2019 er ho vald til fylkesordførar.

Kjelder 
 NRK-blogg Storing på Storen: Budeiedotter på Holsnipa
 NRK Fylkesleksikon: Jenny Følling
 Store Norske Leksikon: Jenny Følling
 KS: Fylkesstyret i Sogn og Fjordane 
 Firda 24.11.2011: Full splid rundt nytt Følling-verv
 Innovasjon Norge: Fylkesavdeling i Sogn og Fjordane.
 Firda 30.11.2011: Følling får endå eit mektig styreverv
 Sogn og Fjordane fylkeskommune: Fylkesordførarar
 Kvinnnestemmer frå Sogn og Fjordane: Jenny Følling 

Ordførarar i Gaular
Sp-ordførarar i Sogn og Fjordane
Fylkesordførarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Gaular
Kvinner frå Sogn og Fjordane
Humleblom

Humleblom (Geum) er ei planteslekt i rosefamilien. Plantane er fleirårige og har grov mørk jordstengel og opprett stengel med finna blad nede og trekopla eller trelappa blad oppe. Dei har femtalsblomster med mange mjølberarar. Fruktene er langhåra smånøtter med lang griffel som til slutt er stiv og med krok i enden etter at den øvre delen er visna. Fem artar veks i Noreg.

Norske artar:
 Enghumleblom (Geum rivale)
 Stridhumleblom (Geum hispidum)
 Kratthumleblom (Geum urbanum)
 Russehumleblom (Geum aleppicum)
 Amerikahumleblom (Geum macrophyllum)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nejlikrotssläktet» frå ,  den 8. januar 2011.  
 
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Planteslekter
Rosefamilien
Alvdal stasjon

Alvdal er ein av dei opphavlege jernbanestasjonane på Rørosbanen. Han vart opna då Rørosbanen vart sett i drift, og ligg i Alvdal i Innlandet fylke. Stasjonsbygninga er teikna av Peter Andreas Blix.

Jarnbanestasjonar i Innlandet
Samferdsle i Alvdal
Byggverk i Alvdal
Jarnbanestasjonar opna i 1877
1877 i Noreg
Peter Andreas Blix
Mure

Mure er ei planteslekt i rosefamilien. Dei fleste artane er fleirårige, nokre få er eittårige. Plantane har kopla eller finna blad, femtals blomster, sjeldan firetals. Mange mjølberarar og mange griflar. Nøtter på flat turr fruktbotn innanfor begerblada som sit på til fruktene er mogne. Sytten artar veks i Noreg.

Norske artar:
 Myrhatt (Potentilla palustris)
 Kvitmure (Potentilla rupestris)
 Buskmure (Potentilla fruticosa)
 Gaffelmure (Potentilla bifurca)
 Møllemure (Potentilla supina)
 Norsk mure (Potentilla norvegica)
 Snømure (Potentilla nivea)
 Flogmure (Potentilla chamissonis)
 Sølvmure (Potentilla argentea)
 Russemure (Potentilla intermedia)
 Stormure (Potentilla recta)
 Tysk mure (Potentilla thuringiaca)
 Flekkmure (Potentilla crantzii)
 Småmure (Potentilla tabernaemontani)
 Tepperot (Potentilla erecta)
 Kryptepperot (Potentilla anglica)
 Krypmure (Potentilla reptans)

Kjelder
Dansk wikipedia.
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Plantar i Noreg
Rosefamilien
Sildrefamilien

Sildrefamilien (Saxifragaceae) er ei plantefamilie med tofrøbladingar. Plantane har regelrett, oftast tokjønna femtalsblomster (eller firetalsblomster) med to griflar. Frukta dannar kapsel eller bær.

Slekter som finst i Noreg:
 Saxifraga
 Astilbe
 Chrysoplenium

Kjelder

Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Denne artikkelen bygger på «Stenbräckeväxter» frå ,  den 8. januar 2011.

Bakgrunnsstoff

Planteslekter
Tofrøbladingar
Bergenshalvøya

Bergenshalvøya er ei halvøy på Vestlandet i Noreg som omfattar heile Bergen kommune og delar av Bjørnafjorden kommune. Flatemålet er kring 680 km², og her bur meir enn 274 000 menneske. Halvøya heng saman med resten av fastlandet ved Samnanger og den vestlegaste fliken av Vaksdal kommune. Avstanden frå inst i Samnangerfjorden til Sørfjorden er berre om lag 5 km, men det ligg høge fjell i området og det lågaste punktet ligg på om lag 460 moh. i Grøskaret.

Bergenshalvøya er omkransa av Samnangerfjorden og Fusafjorden i søraust, Bjørnafjorden i sør, Korsfjorden med fjordarmane Lysefjorden og Fanafjorden mot sørvest, Raunefjorden mot vest, Byfjorden mot nordvest og Sørfjorden mot nordaust. Brorparten av halvøya ligg i Bergen kommune som har eit flatemål på 465 km², og innbyggjartal på 256 600 (2010). Den sørlege delen ligg i Os kommune, som har eit flatemål på 139 km² og eit folketal på 16 684 (2010). I aust ligg om lag 64 km² i Samnanger og 9 km² i Vaksdal. Tidlegare var det fleire sjølvstendige herad som omkransa gamle Bergen by, mot aust låg Arna (inntil 1964 Haus), mot sør Fana , mot vest Laksevåg og mot nord Åsane. Alle desse gjekk inn i storkommunen Bergen i 1972, slik at det no berre er dei før nemnde kommunane att.

Området har mange tettstader, men det er mest fjellområde som ligg heilt aude, særleg i bydelane Arna og Fana (Byfjella og Gullfjellet), men òg i delar av Os. Det finst òg nokre område med jordbruk, mest i den sørlege delen, i Fana og Os.

Namnet finn ein att i Bergenshalvøens Kommunale Kraftlag (BKK).

Referansar 

geografi i Vestland
Halvøyar i Vestland
Kongsvoll Fjeldstue

Kongsvoll Fjeldstue er ei tidlegare fjellstue øvst i Drivdalen på Dovrefjell i Oppdal kommune i Trøndelag. Dei eldste bygningane på staden er frå 1720. Både Pilegrimsleia og Kongevegen går gjennom tunet. Frederik IV av Danmark-Noreg har såleis, som ein av mange, besøkt fjellstua. I dag eig staten fjellstua og ho blir driven som hotell. Ho er utgangspunkt for fleire av DNT sine ruter.

På Kongsvold finst ei utstilling om verneområda i nærleiken, og om Kongsvoll si historie. I tillegg finn ein ei samling med historiske gjenstandar frå tida som fjellstue. Sør for tunet ligg ein botanisk hage med fjellplantar. Hagen var opphavleg opparbeidd av Thekla Resvoll og låg få nord for stasjonsbygget på Kongsvoll stasjon. Hagen vart flytta for ein del år sidan og, er i dag ein forskingsstasjon driven av Vitskapsmuseet i Trondheim.

Kongsvoll hadde offisiell status som statleg fjellstue frå 1670 og heitte då «'Holet»' og låg to km lenger nord i Drivdalen, der Vårstigen går opp. I 1712 starta bygginga av det nye Kongsvoll, men under den store nordiske krigen i 1718 vart Kongsvold og dei andre fjellstuene over Dovrefjell brunne. Alle statlege fjellstuer i Sør-Noreg vart etterkvart overdratt til private. Kongsvoll vart testamentarisk tilbakeført til statleg eigarskap i 1974 av den siste private eigaren, Per Holaker, som døydde i 1973. Fram til staten overtok vart Kongsvoll driven både som fjellstue og gard.

Med utgangspunkt i Kongvoll Fjeldstue blir det kvar haust halde fuglehundprøver.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Kongsvold Fjeldstue
  

Oppdal kommune
Kulturminne i Oppdal
Hotell i Trøndelag
Olavsrosa
Freda bygg i Trøndelag
Thekla Resvoll

Thekla Susanne Ragnhild Resvoll () var ein norsk botanikar. 

Etter examen artium i 1892 og hovudfag i 1899 (med Axel Blytt som rettleiar), var ho amanuensis ved Det Kongelige Frederiks Universitet 1902-1936 og tok doktorgrad på avhandlinga Om planter som passer til kold og kort sommer (1917), der ho studerte  kor tilpaskingsdyktige fjellplantar er i goldt klima, og påviste issoleia si mangeårige opplagring av energi.  Ho oppdaga Aursunds-aster, Aster subintegerrimus ved Røros (1897).

Ho hadde forskaropphold på den indoneiske øya Java, ved den botaniske hagen i Buitenzorg, eit halvt års tid 1923–24.

Resvoll grunnla fjellhagen på Kongsvoll stasjon på Dovrebanen i 1924.  Fjellhagen vart seinare flytt til knausane sørfor  Kongsvold Fjeldstue ved E6.
Ved hagen er det reist ein minnestein over henne i kleberstein frå Sel laga av Per Haugen.
På Kongsvold Fjeldstue kan ein besøke Nasjonalparkutstillinga, som òg omtalar botanikarane som opp gjennom tidene har besøkt Kongsvoll. Utstillinga er open i sommarmånadene, elles etter avtale med fjellstua.

Ho var syster av botanikaren Hanna Resvoll-Holmsen. I 1895 gifta ho seg med hydrografen og bergmanneb Andreas Holmsen (1869–1955). Han var bror til Gunnar Holmsen, som blei gift Hanna. Desse fire etterlét seg også ei stor fotografisamling som no hovudsakleg høyrer til i Nasjonalbiblioteket i Oslo i bildeavdelinga (Resvoll-Holmsen-samlinga).

Utgjevingar 
Vinter-flora. Vore vildtvoksende løvtrær og buske i vinterdragt, Aschehoug, 1911
Norske fjellblomster, 1934

Kjelder 

 Eckblad, F.-E. (1991): Thekla Resvoll og Hanna Resvoll-Holmsen, to glemte? Pionerer i norsk botanikk. Blyttia 49: 3-10.
Inger Nordal og Bredo Berntsen: «Thekla Resvoll» i Norsk Biografisk Leksikon
 almamatersdotre.no: ''Biografi med bilder 

Norske økologar
Norske botanikarar
Folk frå Vågå
Statens Fjellstuer

Statens fjellstuer var losjihus ved viktige fjellovergangar i Sør-Noreg og langs ferdslevegar i Sør-Noreg og Nord-Noreg. Dei vart bygd, haldne ved like og drivne av staten. Fjellstuer er nemnd i Gulatingslova, der dei er kalla saluhus (sælehus). Dei høyrde i eldre tid under kyrkja. Den fyrste større fjellstova låg på Dovrefjell, ved det som no er Hjerkinn fjellstove, og vart sett opp på initiativ av kong Øystein Magnusson fyrst på 1100-talet. Seinare kom det fjellstover på Filefjell (Maristuen, Nystuen), Hardangervidda, Haukelifjell (Haukeliseter), Strynefjell og fleire andre fjellovergangar.

I Finnmark skjedde utbygginga av fjellstover frå slutten av 1800-talet. På det meste hadde Staten meir enn 40 fjellstover i Finnmark fylke.

Mange av fjellstovene er etter kvart selde til private og er no gjestgjeveri og hotell. I Finnmark driv staten (ved Reindriftsforvaltningen) framleis tre fjellstover (2010): Jotkajávri fjellstue i Alta kommune og Mollisjok fjellstue og Ravnastua i Karasjok kommune. I tillegg forvaltar Statsbygg Bæivasgiedde ødelstue i Karasjok kommune, Šihččajávri fjellstue i Kautokeino kommune og Harvasstua i Hattfjelldal kommune.

Fjellstovene tilbyr enkel og rimeleg overnatting i gjestestover som har rom med 2–6 køyer. Dei har fastbuande oppsittarar og er utstyrde med servise, kjøkken- og sengetøy. Oppsittarane har ikkje serveringsplikt, men dei fleste har likevel matservering og/eller sal av hermetikk, margarin, mjøl og brød. Måltid må tingast på førehand. Alle fjellstover har telefon. Dei er opne heile året.

I Finnmark hadde staten tidlegare òg ein del audestover (kvilestover) som stod opne. Dei var utstyrde med køyer, madrassar, hovudputer, kokeutstyr og bestikk, men ikkje proviant. Den statlege drifta av audestovene er lagd ned. Audestovene i Finnmark blir no drivne av Finnmarkseiendommen.

Statens fjell- og audestover er i Statsbudsjettet definert som Ikkje inntektsgivande eigendomar.

Sjå òg
 Skysstasjon

Litteratur og andre kjelder 
 Reindriftsforvaltningens fjellstuer
 Finnmarkseiendommens fjell- og ødestuer 

Turisthytter i Noreg
Håvard Syvertsen

Håvard Syvertsen () er ein norsk forfattar og omsetjar frå Kongsberg. 

Håvars Syvertsen  debuterte i 1992 med novellesamlinga Nå ville han ikke tenke på det. Sidan har han m.a. skrive novellesamlinga Betzys sommer og andre fortellinger (2000), romanen I lyset»(2002), «Det håndgripelige». 

Syvertsen fekk Mads Wiel Nygaards legat i 2000 og Språklig samlings litteraturpris i 2010.  Ved tildelinga av Språkleg samlings litteraturpris, vart det lagt vekt på at han «tar sitt opprinnelige språk med inn i fiksjonen og utnytter valgfriheten i bokmålet på en spennende måte».

Verk

Romanar
 Etterpå, 1995.
 Rast, 1997.
 I lyset, 2002.
 In vivo, 2004. Saman med Geir Gulliksen.
 Det skal nok gå alt sammen, men hvor hen?, 2006.
 Det håndgripelige, 2010

Noveller
 Nå ville han ikke tenke på det, 1992.
 Betzys sommer og andre fortellinger, 2000.

Kjelder
Bok og Samfunn 
Klassekampen, 20.08.10: Vi må ikke sovne hen.

Norske forfattarar
Folk frå Kongsberg
Norske omsetjarar
Ikkje inntektsgivande eigedomar

Ikkje inntektsgivande eigedomar er særlege eigedomar som det ikkje blir skatta frå, og i følgje Statsbudsjettet omfattar det dei følgjande eigedomane:
 Regjeringens representasjonsbolig
 Grotten – Wergelandsveien 2
 Statlege eigedommer på Bygdøy (tidllegare del av Bygdøy Kongsgård, definert som ikkje inntektsgivande eigedom frå 1. januar 2005)
 Munkholmen
 Austråttborgen
 Håkonshallen
 Stavern Fort Citadelløya
 Minnehallen (Stavern)
 Bjørgan prestegård
 Šihččajávri fjellstue
 Jotkajavre fjellstue
 Mollisjok fjellstue 
 Ravnastua fjellstue 
 Bæivasgiedde ødestue
 Longyearbyen skole

Bakgrunnsstoff 
 Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet: St.prp. nr. 1 (2002-2003) Oversikt over Arbeids- og administrasjonsdepartementets budsjettforslag

Styresmakter
Tangentinstrument

Tangentinstrument er ein type musikkinstrument ein speler på med tangentar eller tastar. Det kan omfatta ulike typar orgel og klaver, el-piano og elektroniske tangentfjøler og fleire ulike instrument der ein bruker tangentar til å få fram lyd frå klokker, glas- eller metallstavar. Ein finn også tastar eller tangentar på  ein del handhaldne instrument som trekkspel, dreielire og nyckelharpa.

Liste

Kordofonar 
 Clavinet
 Cembalo
 Archicembalo
 Clavicymbalum
 Luttklaver
 Spinett
 Virginal
 Dreielire
 Nyckelharpa
 Klavikord
 Hammarklaver
 Flygel
 Fortepiano
 Piano
 Tangentklaver

Aerofonar 
 Claviola
 Dampfløyteorgel
 Harmonium
 Melodika
 Pipeorgel
 Regal
 Trekkspel

Idiofonar 
 Carillon
 Celesta
 Dulcitone
 Elektrisk piano
 Wurlitzer elektrisk piano
 Rhodes-piano
 Kinderklavier

Elektrofonar 

 Digitalt piano
 Elektronisk keyboard
 Elektronisk organ
 Elektronisk piano
 Keytar
 Mellotron
 Optigan
 Pianet
 Synthesizer
 Moog

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Keyboard instruments» frå ,  den 26. april 2016.  
 
 
Musikkinstrument
Bassist

Bassist er eit omgrep som vert nytta om ein person som spelar musikkinstrumentet bassgitar eller kontrabass, uavhengig av stil.

Stundom vert det òg nytta om musikarar som spelar klaverbass eller låge messingblåseinstrument som tuba. Sidan 1960-åra har elektrisk bass vore standard bassinstrument i rock and roll, jazzfusion, heavy metal, country, reggae og popmusikk. Kontrabass har vore standard bassinstrument i klassisk musikk, bluegrass, rockabilly og dei fleste sjangrar innan jazz. Låge messingblåseinstrument som tuba er standard bassinstrument i Dixieland og New Orleans-aktige jazzband. 

Sjølv om dei forskjellige bassinstrumenta ofte er nært knytte til visse sjangrar, finst det unntak. Særleg utover i 1990- og 2000-åra har rock- og popband òg nytta kontrabass, som Barenaked Ladies, The Decemberists og punkrockgrupper som The Living End, Nekromantix, The Horrorpops og Tiger Army. Somme jazzband nyttar òg elektrisk bass, medan ein i somme fusion- R&B- og house-musikk nyttar synthbass eller klaverbass i staden for elektrisk bass. Somme grupper har òg nytta klaverbass på orgel i staden for bassgitar eller kontrabass.

Nokre kjente bassistar 
Utanlandske
 Adam Clayton 
 Cliff Burton
 Cliff Williams
 Dave Farrell
 Flea
 Gail Ann Dorsey
 Garry Tallent 
 Lemmy Kilmister
 Paul McCartney 
 Phil Lynott
 Tom Araya
 Steve Harris
Norske
 Simen Hestnæs
 Glen Cato Møllen
 Aslak Dørum
 Arne Sandum
 Bjørn Alterhaug (kontrabass)
 Frode Jacobsen
 William Kristoffersen
 Thomas Seltzer
 Michael Francis Duch
 Per Zanussi
 Sverre Knudsen
 Nikolai Eilertsen
 Tony Alexander Syversen
 Per Mikkel Gaup
 Mats Eilertsen
 Morty Black

 
Bass
Donald II av Skottland

Donald II (død 900) var konge av Skottland frå 889 til han døydde. Han var sonen til Konstantin I, brorsonen til Aedh og syskenbarnet til Eochaid. 

Donald tok trona med makt. Kong Giric, som herska saman med føregangaren Eochaid, hadde drepe farbroren Aedh i 878. Då Giric døydde dreiv Donald fetteren sin ut av landet, og tok trona sjølv. 

Under Donald II kom kongedømmet Strathclyde under skotsk overhøgd. Ulsterannalane gjekk over til å snakke om ri Alban, kongen av Alba, i staden for rex pictorum, kongen av piktarane, som føregangarane hadde hatt som tittel. Danane heldt fram med å invadere Skottland, først og fremst for å ta kontroll over område langs grensa mellom Skottland og dei angelsaksiske rika. Danane erobra òg det nordlege Skottland. På toppen av kampen mot danane måtte Donald II òg freiste å tøyme bandittar i det skotske høglandet. 

Korleis han døydde er noko usikkert. Ifølgje ei historie vart han drepen ved Dunottar medan skottane slo tilbake ein dansk invasjon. Men ifølgje ei anna historie døydde han av naturlege årsaker fordi helsa hans hadde vorte veikt under stridene i høglandet. Han vart gravlagd på Iona, der òg kongane av Dalriada og dei tidlegaste skotske kongane vart gravlagt. 

Donald II vart etterfylgd av syskenbarnet Konstantin II. Sonen hans vart seinare krona som Malcolm I.

Kjelder 
 Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta søndag  9. januar 2011, klokka 10:25.

Opphavleg omsett med Apertium
Døde i 900-åra
Donald 02