Dansk Vestindia

Dansk Vestindia var ein tidlegare dansk koloni i Karibia som omfatta øyane St. Thomas, St. Jan og St. Croix. Det danske selskapet Vestindisk-guineisk Kompagni annekterte dei to øyane St. Thomas i 1672 og St. Jan i 1718. I 1733 vart St. Croix kjøpt frå Det franske vestindiske kompaniet. Dei tre øyane vart i 1754 selde til kongen av Danmark-Noreg. Dansk Vestindia var okkupert av Storbritannia i tida 1802 – 1803 og 1807 – 1815. Øyane vart reine danske koloniar etter at Danmark og Noreg skilde lag i 1814. 

Målet med den danske koloniseringa i Vestindia var å utnytte den lønsame trekanthandelen, som gjekk ut på å eksportere skytevåpen og andre industrivarer til Afrika i byte mot slavar, som så vart frakta til øyane i Vestindia som arbeidskraft på sukkerplantasjane. Sluttetappen i trekanten var frakt av sukker til heimlandet. Økonomien i Dansk Vestindia var fullstendig basert på slaveri. Etter slaveriet vart avskaffa i 1848 gjekk Dansk Vestindia inn i ein økonomisk nedgangsperiode og i 1852 vart eit sal av Dansk Vestindia første gong debattert i Folketinget. 

Danmark prøvde ved fleire høve å få seld eller bytta bort Dansk Vestindia på slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet, til høvesvis USA og Det tyske forbundet. Øyane vart til slutt seld til USA for 25 millionar dollar, som overtok administrasjonen 31. mars 1917 og gav dei namnet Dei amerikanske jomfruøyane (engelsk: U.S. Virgin Islands).

Tidsline 
 1493   Christofer Columbus annekterte øyane for Spania 
 1650   Fransk styre på St. Croix 
 1651   Johanitterordenen overtok St. Croix
 1653   Fransk styre på St. Croix
 1666   Ei gruppe danskar danna den første permanente busetnaden på St. Thomas i 1666
 1671   Vestindisk-guineisk Kompagni vart oppretta ved eit kongeleg privilegiebrev
 1671   Bygginga av Fort Christian i Charlotte Amalie byrja 
 1673   Den første sendinga av afrikanske slavar til St. Thomas
 1675   Det første danske forsøket på å kolonisere St. Jan
 1696   Franskmennene forlet St. Croix
 1718   25. mars annekterte guvernør Bredal St. Jan og det danske flagget vart heist på plantasjen Carolina i Coral Bay
 1733   Danmark kjøpte St. Croix av Frankrike
 1733   Dansk Vestindias første store slaveopprør fann stad på St. Jan
 1733   Reglement som tok omsyn til at slavar, i motsetnad til annan eigedom, har sin egen vilje og dermed kan oppføre seg uhensiktmessig eller vere ulydig, vart vedtatt
 1750   Det første danske kartet over St. Croix vart gjeve ut og var signert av Johan Cronenberg og Johan Jægersberg
 1754   Øyane vart dansk kronkoloni
 1756   Etablering av kolonien Dansk Vestindia
 1759   Det andre store salveopprøret i Dansk Vestindias skjedde i Christiansted på St. Croix i jola
 1762   Storbritannia fråfall kravet sitt på St. Jan og godkjente dansk suverenitet
 1801   Britane okkuperer Dansk Vestindia 31. mars. Okkupasjon vert avslutta 16. februar 1802
 1803   Import av slavar vart forbode frå 1. januar, medan slavehald var framleis lov
 1807   Britane okkuperer Dansk Vestindia i desember. Okkupasjonen vert avslutta 20. november 1815
 1840   Slavane fekk offisiell eigedomsrett
 1848   Guvernør Peter von Scholten kom med erklæringa frå Fort Frederik som frigav alle slavar i Dansk Vestindia.
 1856   Dansk Vestindia starta utgjeving av eigne frimerke
 1864   Danmark prøvde ved fredsforhandlinga i Wien å gje Dansk Vestindia til Det tyske forbundet mot å få halde hertugdøma Slesvig og Holsten, eit forslag som vart avvist
 1867   24. oktober godkjente Danmark sal av St. Thomas og St. Jan til USA for 7,5 millionar dollar i gull
 1870   Salsavtalen frå 1867 vart ikkje gjennomført
 1902   Semje med USA om sal av alle tre øyane for fem millionar dollar, men vart stoppa av Landstinget
 1915   David Hamilton Jackson organisert den svarte landarbeidarfolkesetnaden i ei fagforeining og ein omfattande streik vart sett i gang om våren for høgare løn og betre arbeidsforhold
 1916   Folkeavstemming i Danmark om sal av Dansk Vestindia. 283 000 stemte for og 158 000 mot
 1916   USA kjøpte Dansk Vestindia 12. desember for 25 millionar dollar 
 1917   Øyene vart formelt overlevert til USA 31. mars og får namnet Dei amerikanske jomfruøyene

Sjå òg 
 Slaveskipet Fredensborg
 Guvernørar for Dansk Vestindia

Litteratur 
 Thorkild Hansen: Slavernes øer, København 1970, ISBN 87-00-00862-1
 Signe Trolle Gronemann og Rikke Vindberg:I Orkanens Øje - Beretninger fra Orlogsskibet Valkyriens togt til Dansk Vestindien 1915 – 1917, København 2005
 Hugh Zachariae: Lucretia og Margaret. Slavebarnets historie, Højbjerg i Danmark 2005.
 Kenneth Bo Jørgensen: Turen går til Dansk Vestindien. Politikens Rejsebøger, 1. utgåve, København 2006, ISBN 87-567-7333-1

Bakgrunnsstoff 
 Dansk Vestindisk Selskap
  Det danske riksarkivet si side om dansk-vestindisk historie