alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Paul Buckmaster

Paul John Buckmaster () er ein Grammy-prisvinnande engelsk musikar, arrangør og låtskrivar. 

Han lærte å spele cello 4 år gammal og tok eksamen ved Royal College of Music då han var 16.
 
Han er kanskje mest kjend for orkestersamarbeida med Elton John. Han har spelt mykje som cellist, men òg arbeida som arrangør på fleire hitsongar, mellom anna David Bowie sin «Space Oddity» (1969), og spelt med Miles Davis på On the Corner, der han òg gjorde arrangement. 

På film har Buckmaster komponert musikken til Terry Gilliam-filmen 12 Monkeys (Universal, 1995), med Bruce Willis, Madeleine Stowe og Brad Pitt. 

Buckmaster vann i 2002 Grammy-prisen for beste instrumentale arrangement med vokalist for «Drops of Jupiter (Tell Me)».

Utvald diskografi
Blood, Sweat and Tears
No Sweat

Bee Gees
Odessa («Plays cello in Odessa (City on the Black Sea)»)

Ben Folds og Nick Hornby
Lonely Avenue

David Bowie
Space Oddity

Angelo Branduardi
Angelo Branduardi '74 (produksjon og arrangement, samt låtskrivar på «Eppure chiedilo agli uccelli»)
Branduardi '81 (strykearranement på «La collina del sonno»)

Chitinous Ensemble
Chitinous (Komposisjon og arrangement)

Leonard Cohen
Songs of Love and Hate

Lloyd Cole
Don't Get Weird on Me Babe

Elton John
Elton John
Tumbleweed Connection
Friends (filmmusikk)
Madman Across the Water
Don't Shoot Me I'm Only the Piano Player
Blue Moves
Made in England
Songs from the West Coast

Alexz Johnson
Weight
Voodoo

Mika
Life in Cartoon Motion

Harry Nilsson
Nilsson Schmilsson
Son of Schmilsson

Amanda Palmer
Who Killed Amanda Palmer

Shawn Phillips
Contribution
Collaboration
Second Contribution
Faces

Quatermass
Quatermass

Rolling Stones
Sticky Fingers («Sway» og «Moonlight Mile»)

Carly Simon
No Secrets (tre songar)
Hotcakes

Guns N' Roses
Chinese Democracy

10,000 Maniacs
Our Time in Eden

Third Ear Band
Music from Macbeth

Train
Drops of Jupiter

Taylor Swift
Speak Now

Rodney Franklin
You'll Never Know

Tears For Fears
Secret World

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Paul Buckmaster» frå ,  den 28. april 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Engelske cellistar
Grammy-vinnarar
Nepotisme

Nepotisme vil seia at ein verdset og lønar kjennskap og venskap framføre kompetanse, til dømes ved å gje slekt og vener fordelar ved tilsetjingar og liknande. Ordet kjem frå det latinske ordet nepos, som tyder 'barnebarn' eller 'nevø'. Nepotisme vert sett på som ei form for korrupsjon.

Opphavet til ordet var då pavane i mellomalderen ofte sette inn slektningane sine i geistlege stillingar.

Kjelder

Korrupsjon
Ord av latinsk opphav
Bybuss

Bybuss er ein buss som er bygd for bytrafikk. Dei har som oftast hekkmotor, for at golvet, og difor innstigingshøgda, skal verta så lågt som råd. Dette gjer det lettare for folk som er skrøpelege til beins, eller sit i rullestol. Det gjer det òg lettare å lasta inn barnevogner. Hekkmotoren fører òg til god framkomlegheit på vinterføre. Ei anna eigenskap med bybussar er at akselavstanden er etter måten kort, noko som fører til at dei er smidige i trafikken. Moderne bybussar har automatkasse og luftfjøring. 

Bussar
Ekspressbuss

Ekspressbuss er ein buss som går i rute mellom to stader, med ingen eller få stopp mellom endestasjonane. Typiske døme er flybussar som går i rute mellom ein flyplass og næraste by eller tettstad. Ekspressbussar har ofte komfortable sete, med setebelte. Dei er meir høgbygde enn bybussar, med bagasjeplass under golvet. 

Bussar
Ekspressbuss
Langdistansebuss

Langdistansebuss er ein buss bygd for å nyttast på lange distansar, som mellom ulike byar. Dei er vanlegvis høgbygde, med bagasjeplass under golvet. Ekspressbussar er som oftast av denne typen. 

Bussar
Rutebuss

Rutebuss er ein buss som går i fast rute. Det kan vera bussar drivne av eit rutebilselskap som fraktar passasjerar over korte avstandar i opplandet til ein by eller tettstad, bybussar nytta i ei bykjerne, flybussar, men òg bussar som går i rute over lengre distansar, som til dømes ekspressbussar mellom byar. 

Bussar
Kollektivtransport
Mick Woodmansey

Mick «Woody» Woodmansey () er ein engelsk trommeslagar frå Driffield i Yorkshire, mest kjend for arbeidet sitt med David Bowie og The Spiders from Mars. Han spelte på Bowie-albuma The Man Who Sold the World (1970), Hunky Dory (1971), The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972) and Aladdin Sane (1973).

Woodmansey vart erstatta i The Spiders from Mars av Aynsley Dunbar, som spelte på det neste albumet til Bowie i 1973, Pin Ups. Woodmansey danna The Spiders from Mars for eitt album, i lag med bassisten Trevor Bolder. Dei måtte nytte Dave Black på sologitar fordi Mick Ronson var utilgjengeleg og Pete McDonald song solovokal. Dei hadde med seg klaverspelaren Mike Garson, som hadde vore ein viktig del av bandet til Bowie i Ziggy Stardust-tida. Bowie medverka ikkje i det heile til albumet kalla The Spiders From Mars.

Etter at the Spiders var endeleg oppløyst, danna han bandet Woody Woodmansey's U Boat, med Phil Murray, Frankie Marshall, Phil Plant og etter kvart Martin Smith, og dei gav ut debutalbumet U Boat i 1977. 

Woodmansey har òg spelt med Art Garfunkel.

Han spelte i bandet Cybernauts, og er i dag trommeslagar i 3-D.

Diskografi

Med David Bowie
The Man Who Sold the World (1970)
Hunky Dory (1971)
The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972)
Aladdin Sane (1973)
Ziggy Stardust - The Motion Picture (konsertopptak frå 1973, gjeven ut i 1983)
Santa Monica '72 (konsertopptak frå 1972, gjeven ut i 1994)

Med Dana Gillespie 
Weren't Born a Man (1974)

Med The Spiders From Mars
Spiders from Mars (1976)

Med  Woody Woodmansey's U-Boat
Woody Woodmansey's U-Boat (1977)

Med Cybernauts 
Cybernauts Live (2001)

Med 3-D 
Future Primitive (2008)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Mick Woodmansey» frå ,  den 28. april 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Den offisielle heimesida 

Engelske trommeslagarar
Folk frå Yorkshire
David Bowie
Slavofil

Slavofil er ei nemning brukt om medlemer av ei intellektuell rørsle som frå 1820-talet var aktiv i den offentlege meiningsutvekslinga i fleire land i den austlege delen av Europa. Dei tsjekkiske og russiske tidlege representantane for posisjonen danna gjennom panslavisme ein opposisjon til dei som arbeidde for at Russland og andre land i Aust-Europa skulle ta etter Vest-Europa. Den mest aktive fasen for rørsla varte frå den slaviske kongressen i Praha i 1848 og fram til 1860, då ungtsjekkarane oppstod, medan den leiande slavofile i Russland døydde.

Historie
Omgrepet «slavofil» vart teke i bruk i Tyskland, av Georg Wilhelm Friedrich Hegel og Friedrich Schelling, om eit heroisk ideal hevda av entusiastiske slavarar som hadde studert i nettopp Tyskland. Diskusjonen mellom dei vestlegsinna og dei slavofile starta då Pjotr Tsjadajev i 1836 kom med sitt «første filosofiske brev». Han fordømte der Russlands negative sider og karakteriserte landet som tilbakeståande.

Pionerar innan den reint litterære og historiske erindringskulturen hos slavarane var tsjekkarane Josef Dobrovský, Frantisek Palacky og den tsjekkofile slovaken Ján Kollár. Hos russarane dominerte teologen Aleksej Khomjakov og framfor alt brørne Ivan og Konstantin Aksakov og brørne Peter og Ivan Kirejevskij. Tsjekkarane bringa etter 1848 fram dei første austroslavistane, russarane utvikla etter 1860 både panslavisme og panrussisme.

Klassifisering
I motsetning til dei vestlegsinna som stridde for ei europeisering av Russland, prisa dei slavofile det «originale russiske», som folketonen Igors song. Dei framheva, takk vere August von Haxthausen og hans verk frå 1847, Studiar av indre tilhøve i Russland ..., det russiske landsbysamfunnet mir, som dei såg som ein utvida familie.

Med sine tenkemåtar fremja dei slavofile opplysningstidas idear, dei kravde liveigenskapen avskaffa og opplysning av folket.

Liste over andre russiske slavofile
Desse karane var meir eller mindre vedkjennande slavofile. Dei seinare er rekna som representantar for panslavisme og panrussisme.
Vladimir Dal 
Nikolai Danilevskij
Fjodor Dostojevskij 
Nikolaj Gogol 
Ivan Iljin 
Aleksandr Solsjenitsyn 
Fjodor Tjuttsjev

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Slawophile» frå ,  den 28. april 2011.  
 

Russisk historie
Vassborne sjukdommar

Vassborne sjukdommar er sjukdommar som kjem av patogene mikroorganismar som vert overførte direkte når ein drikk vatn med smitte i. Dessutan kan inntak av dei same bakteriane vere kjelde til matforgifting dersom ein brukar vatnet i matlaging. Ifølgje Verdshelseorganisasjonen (WHO) utgjer diarésjukdommar omtrent 4,1 % av sjukdommane i verda – gjennom målet «Global burden of disease» (GBD) – og dei er årsak til 1,8 millionar dødsfall kvart år. Eit overslag viser at 88 % av dette igjen skuldast dårleg vassforsyning, hygiene og sanitære forhold, og at ein finn det mest hyppig hjå born i utviklingsland. Vassborne sjukdommar kan kome av protozoar, virus eller bakteriar, og mange av dei er tarmparasittar.

Til og med før ein hadde oppdaga bakterieteorien var det vanleg praksis å sverje til øl, vin og te i staden for vatne. Om karavanane som kryssa Sentral-Asia langs silkevegen, skriv oppdagaren Owen Lattimore at: «Grunnen til at vi drakk så mykje te, var det dårlege vatnet. Reint vatn, ukokt, drikk ein aldri. Det finst ei overtru om at det fører til blemmer på føtene.»

Kjelder 
«Waterborne diseases» på Wikipedia på engelsk, innhenta 28. april 2011.

Referansar 

 
Vatn
Mikrobiologi
Limbé

Limbé (haitisk: Lenbe) er ein by med 32 645 innbyggjarar (2005) i departementet Nord i Haiti. Kommunen med same namn har 69 256 innbyggjarar. Byen ligg 25 km frå departementshovudstaden Cap-Haïtien. 

Byen ligg ved Limbéelva. Sjølv om avskoginga i resten av landet er høg, er dalen langs denne elva framleis svært grøn. 

I byen ligg sjukehuset Bon Samaritaine («Den miskunnsame samaritanen»), der det er gjort mykje forsking på malaria. Vidare finn ein museet Musée de Guahaba, som er kjent for tainokunst, i byen.

Kjelder 
«Limbé» frå Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 28. april 2011.

Byar i Haiti
Edvard-prisen

Edvard-prisen er ei utmerking innan norsk musikk som vert utdelt årleg av TONO, opphavsrettsorganisasjonen for musikarar og komponistar. Prisen er ei vidareføring av prisen Årets verk, som vart delt ut frå 1965 til 1996. Edvard-prisen, som vart utdelt for fyrste gong i 1998, kan berre gjevast til medlemer i organisasjonen. Målet er å styrkja musikklivet og auka merksemda rundt norske komponistar og tekstforfattarar og verka deira.  

Talet på prisklassar har variert sidan byrjinga. Frå og med utdelinga for 2007 har det vorte delt delt ut pris i 4 klassar:
 Samtidsmusikk
 Populærmusikk
 Open klasse
 Tekstpris

Vinnaren i ein kategori mottek 50 000 kroner, EDVARD-trofeet (design: Bruno Oldani) og ein diplom. Trofeet førestiller Edvard Grieg, som har gjeve namn til prisen.
Prisane for 2007 og 2008 vart delt ut samla under TONO sin jubileumskonsert 27. november 2008.

Vinnarar

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008 

(Prisen blei ikkje utdelt i 2009.)

2010

2011

2012

2013

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Edvard-prisen» frå ,  den 29. april 2011, og oppdatert frå same kjelda 27. november 2013.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside hos TONO 

Skipingar i 1998
Norske musikkprisar
Lagtinget på Færøyane

Lagtinget (færøysk Løgtingið  på Færøyane, eller Føroya løgting  er den færøyske nasjonalforsamlinga. Som med Alltinget på Island og Tynwald på Man kan denne tingtradisjonen sporast tusen år tilbake i tid, og forsamlinga er dermed blant dei eldste i verda.

Fram til 1557 blei tinget halde utandørs på Tinganes, om lag to gonger i året. Ingen av lovene var skrivne ned, så desse måtte hugsast av lovseiemannen (løgsøgumaðurin), som leidde tinget. Det noverande Lagtingshuset (Løgtingshúsið), eit trehus frå 1856, ligg sentralt i sentrum av Tórshavn ved sidan av det moderne kontorbygget til Lagtinget med dagens møtesal. Møta blir i dag leidde av lagtingsformannen.

Sidan Heimestyreloven av 31. mars 1948 blei verksam har færøyingane vald si eiga nasjonalforsamling og regjering. Lagtinget har 33 medlemmer frå seks parti, alle direktevalde i éin valkrins. Røysteføre er alle over 18 år. Riksombodsmannen representerer Danmark på Færøyane og deltek i møte på Lagtinget utan røysterett.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lagtinget (Færøyene)» frå ,  den 29. april 2011.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad 

Nasjonalforsamlingar
Færøysk politikk
Tórshavn
Årets verk

Årets verk var ein musikkpris som vart skipa av TONO og utdelt av NOPA. Prisen vart delt ut for fyrste gong i 1965 og sidan årleg fram til og med 1996. Det varierte kor mange prisar som vart utdelt kvart år. Fram til 1986 vart det berre utdelt prisar innan musikk, men frå og med 1987 vart det også delt ut prisar innan tekst. Frå og med 1998 vart Årets verk erstatta av opphavsmannsprisen Edvard-prisen som er eit samarbeid mellom Norsk Komponistforening, NOPA og TONO.

Vinnarar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Årets verk» frå ,  den 29. april 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Oversikt over vinnere hos TONO 

Norske musikkprisar
Skipingar i 1965
Nedleggingar i 1996
Télévision Nationale d'Haïti

Télévision Nationale d'Haïti (TNH) er den statlege fjernsynskringkastaren i Haiti. Han vart stifta 23. desember 1979 under Informasjons- og koordineringsdepartementet, og var den andre fjernsynsstasjonen i Haiti etter Télé Haïti som hadde kanal 2 og 4, der den sistnemnde var på engelsk. TNH sender både på fransk og haitisk.

I 1987 vart han slått saman med den statlege Radio Nationale til eit nettverk som vart kalla RTNH (Radio Télévision Nationale d’Haïti) og i 1995 tok Kulturdepartementet i Haiti over nettverket.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Télévision Nationale d'Haïti» frå ,  den 29. april 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til TNH 

Haitisk kultur
Statlege kringkastingsselskap
Skipingar i 1979
Haitiske føretak
Kalifeltspat

Kalifeltspat er ei feltspatgruppe som omfattar sanidin, ortoklas, mikroklin og adular. Ho har kjemisk formel KAlSi3O8.

Når kalifeltspat vert omtala som handelsvare, er det oftast snakk om mikroklinperthitt.

Kjelder 
«Kalifeltspat» hjå Store norske leksikon, innhenta 29. april 2011 (lisensiert under CC-BY-SA).

Feltspat
Potassiummineral
Aluminiummineral
Bryllaupet mellom prins William og Kate Middleton

Bryllaupet mellom prins William og Kate Middleton fann stad 29. april 2011 i Westminster Abbey i London. William, som er nummer to i arvefylgja til den britiske trona og til det britiske samveldet, møtte Kate Middleton for fyrste gong i 2001, då han og Kate studerte ved University of St Andrews. Trulovinga vart inngått 20. oktober 2010 og kunngjort 16. november same år.

Deltakarar 
Brura var Catherine, hertuginne av Cambridge, tidlegare kjend som Kate Middleton, og brudgommen var prins William, hertug av Cambridge, tidlegare kjend som prins William av Wales. Trulovaren til brura var den yngre systera hennar, Philippa Middleton, kjend som Pippa. Trulovaren til brudgommen var hans yngre bror prins Henry, kjend som Harry. Det var heile tre prestar som heldt vigsla; Domprosten i Westminster, biskopen av London og erkebiskopen av Canterbury, Rowan Williams. Sistnemnte stod for sjølve vigsla.

Gjestelista 
Rundt 1900 gjestar var inviterte til bryllaupet. Mellom dei var sjølvsagt den britiske kongefamilien og Kate Middleton sin familie, og saman med vener av brura og brudgommen utgjorde dei over halvparten av gjestelista. Elles var ei rekkje kongelege frå andre land, fleire militære tenestemenn, statsoverhovud, sentrale politikarar, representantar for Williams veldedige organisasjonar og nokre utvalde kjendisar inviterte. Også postmannen, pubeigaren, slaktaren og fleire andre frå Buckleberry, heimbyen til Catherine, skal ha fått invitasjon.

Kjendisar 
Nokre av kjendisane som deltok var David og Victoria Beckham, Guy Ritchie, Elton John og komikaren Rowan Atkinson.

Titlar 
Etter bryllaupet fekk Catherine Elizabeth Middleton, kjend som Kate Middleton tittelen Hertuginne av Cambridge. Prins William Arthur Philip Louis av Wales fekk i tillegg til tittelen Prins av Wales, titlane Hertug av Cambridge, Greve av Strathearn og Baron av Carrickfergus.

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Bryllaupet mellom prins William og Kate Middleton» frå ,  den 30. april 2011.  
 

Britiske kongelege
Kongelege bryllaup
2011 i Storbritannia

simple:Prince William, Duke of Cambridge#Marriage to Kate Middleton
Asahikawa

er ein by i Kamikawa subprefektur på Hokkaido i Japan. Han er den nest største byen på Hokkaido, etter Sapporo, og den største på Nord-Hokkaido. Han har status som hovudbyen i subprefekturet og som japansk «kjerneby» (chūkakushi). Asahikawa har ei flatevidd 747,6 km². I 2008 hadde han eit folketal rekna til 356 000 og ein folketettleik på 476 menneske per km². Byen er mellom anna kjend for Asahiyama dyrehage, den nordlegaste dyrehagen i Japan, brua Asahi-bashi, og ein lokal type nudlar, Asahikawa-ramen. 

Asahikawa vart grunnlagd i 1922 og folkesett av etniske japanarar. Ordet «asahi» tyder 'solstrålar' på japansk og «kawa» tyder 'elv'. Namnet byggjer på ei feilomsetjing av ainu-elvenamnet  Chiu Pet ('bølgjeelv) som vart oppfatta som Chu Pe ('solelv'). 

Asahikawa ligg midt i Kamikawa-dalen med fjellkjeda Taisetsuzan rundtom. Det renn over hundre elvar og bekker gjennom  byen, og over 740 bruer kryssar dei. Den sentrale brua Asahi-bashi over Ishikarielva vart fullført i 1932 og er vorten eit av symbola på byen. Byen ligg i eit rikt jordbruksdistrikt. Han er òg ein viktig industriby med bryggjeri og produksjon av tremasse, papir, kjemikalie og bomullsstoff.

Asahikawa lufthamn er ein regional flyplass som hovudsakleg har innanriksruter. Fleire av dei er berre i drift visse delar av året.

Kjelder

«Asahikawa City Trivia» ved asahikawa-tourism.com

Denne artikkelen inneheld stoff frå  «Asahikawa, Hokkaidō» frå ,  den 30. april 2011.

Bakgrunnsstoff

Byar på Hokkaido
Aksling

Ein aksling er ein maskindel som vert nytta for å festa/bera roterande delar som hjul, reimskiver, og så vidare. Akslingar kan vera fast monterte eller rotera. Fast monterte akslingar kan vera direkte festa, eller opphengt i fjører. Roterande akslingar er opplagra i ei eller anna form for lager, som til dømes glidelager eller kulelager.

Akslingar på køyretøy 

Akslingar vert nytta for å festa hjula på køyretøy. Vogner for hest har ofte akslar festa direkte til ei ramme, eller ved hjelp av fjører. På traktorar, skogsmaskinar, anleggsmaskinar og liknande er akslingane sjeldan avfjøra, men den eine akselen er pendlande opphengt. Lastebilar og terrengbilar har avfjøra stive akslingar, der fjørene kan vera bladfjører eller luftfjører. Personbilar har uavhengig fjøring på kvart hjul, med stutte akslingar som kvart hjul er festa til.

Akslingar nytta i motorar 

Veivakselen i stempelmotorar vert utsett for store bøyekrefter og er opplagra på fleire stader, som oftast er det eit lager på kvar ende og mellom kvar råde. Veivakslar må lagast med høg presisjon er og eit døme på kompliserte akslingar. Firetaktsmotorar, og nokre totaktsmotorar, har ein kamaksel som syter for å opna og stenga ventilane i topplokket til rett tid.

Maskindelar
Køyretøy
Enkle maskinar
Mellomaksel

Mellomaksel er ein aksling som overfører effekten frå girkassen til drivakselen på motorkøyretøy. Etter som drivakselen ofte er avfjøra har mellomakselen kardanledd i begge endar.

Bruk av mellomakslingar 
Lastebilar til dømes er bakhjulsdrive og har ein lang mellomaksel frå girkassen til bakakselen. Lastebilar med firehjulsdrift har to mellomakslar, ein frå girkassen til bakakselen og ein frå girkassen til framakselen. På bilar med tandemdrift er det i tillegg ein stutt mellomaksel mellom dei to boggiakslane. 

Personbilar med bakhjulsdrift eller firehjulsdrift har òg mellomaksel, men dei fleste moderne personbilar har framhjulsdrift og treng ikkje mellomaksel.

Anleggsmaskinar og skogsmaskinar har ofte fire- eller sekshjulsdrift. Mange av desse har fleire mellomakslar, med det er òg mage som har hydrostatisk drift og difor ikkje har mellomakslingar. 

Motorkøyretøy
Lastebilar
Luftfjør

Luftfjør, eller pneumatisk fjør, er ein belg eller sylinder fylt med luft, eller annan gass. Dei vert ofte nytta på lastebilar og tilhengarar som påhengsvogner, slepvogner og semitrailerar. Luftfjører har mange føremonener over bladfjører. Ved å endra lufttrykket kan stivheita tilpassast lasta, eller høgda på køyretøyet kan meir endrast. At høgda kan endrast er svært nytting ved til/frå-kopling av semitrailerar og vekselplattar.

Sjå òg 
 Bladfjør
 Støytdempar

Lastebilar
Aktuator

Aktuator er ein komponent som omset ein elektrisk straum (straumstyrt) eller ei elektrisk spenning (spenningsstyrt)  til ei mekanisk rørsle. Den mekaniske rørsla kan nyttast direkte, eller til å styra hydrauliske eller pneumastiske ventilar. 

Aktuatorar av ulike slag har stor utbreiing i mekatroniske system, innan skipsautomatisering, på anleggsmaskinar, lastebilar osb. 

Mekatronikk
Tandemboggi

Tandemboggi er ein boggi med drift på begge akslane. Lastebilar som vert nytta innan bygg- og anleggsarbeid eller som tømmerbilar er ofte utstyrte med tandemboggi. Slike bilar kan òg ha drift på framhjula. Skogsmaskinar og anleggsmaskinar, som dumperar, har òg ofte tandemboggi. 

Ein av dei fyrste lastebilprodusentane til å nytta tandemdrift tykkjest ha vore Scania-Vabis, som i 1924 inførte tandemdrift på ein lastebil med ei nyttelast på 6 tonn.

Kjelder 

Anleggsmaskinar
Lastebilar
Radiator

Radiator er ein varmevekslar som overfører terminsk energi frå eit medium til eit anna, som til dømes frå vatn til luft, eller omvendt. Termisk energi vert alltid overført frå mediet med den høgste temperaturen til mediet med lågaste temperaturen.

Verkemåte 
For å få så effektiv overføring av termisk energi som mogeleg må ein syta for at det er liten termisk motstand mellom dei to media ein ynskjer å utveksla termisk energi mellom. Det oppnår ein gjennom å nytta materialar med god termisk leiingsevne (som metall) og ved å gje radiatoren eit stort areal. Ved å auka differensen mellom væske og luft oppnår ein òg å få overført meir termisk energi. Dette krev ofte at ein aukar væske og luftstraumen forbi veggane i radiatoren ved hjelp av pumper og vifter.

Bruk av radiatorar

Kjøling av forbrenningsmotorar 
I forbrenningsmotorar med veskekjøling til dømes vert det nytta radiatorar for å overføra termisk energi frå kjølevatnet til luft. Dette er naudsynt på grunn av at forbrenningsmotorar har liten verkningsgrad, så ein stor del av energien i drivstoffet går over til termisk energi og aukar temperaturen på kjølevæska. Når ein plasserer ein radiator i eit køyretøy ynskjer ein at radiatoren skal ta så liten plass som mogeleg. Ein let difor temperaturen på kjølevæska i motoren ligga rett under kokepunktet, slik at temperaturdifferansen mellom kjølevæska og lufta rundt køyretøyet vert så stor som mogeleg. Ved å lata kjølevæska ha litt overtrykk kan kokepunktet, og difor kjølevæsketemperaturen, aukast litt. For at kjølevæska skal sirkulera snøgt nok gjennom motoren og radiatoren vert det nytta kjølevatnpumper. Likeeins vert det nytta kjølevifter for å auka luftsirkulasjonen gjennom radiatoren.

Oppvarming og avkjøling av bygningar 
I samband med sentralfyring i bygningar vert det nytta radiatorar for å overføra termisk energi frå vatn til luft. Varmepumper nyttar òg radiatorar for å overføra termisk energi frå væske til luft, eller omvendt. I sentralfyringsanlegg og varmepumper vert det nytta pumper for å auka sirkulasjonen av væska i systemet. Varmepumper nyttar òg ofte vifter for å auka luftsirkulasjonen gjennom varmevekslarane, medan radiatorar i sentralvarmeanlegg vanlegvis har så stort areal at det ikkje er naudsynt med vifter. Når ein ikkje nyttar vifter unngår ein problemet med viftestøy.

Elektronikk 
Dei fleste effektforsterkarar nyttar kjøleribber, men det finst døme på bruk av væske-til-luft-radiatorar. Dei fleste datamaskinar nyttar og kjøleribber med viftekjøling, men væske-til-luft-radiatorar har vore nytta både i store vektordatamaskinar (superdatamaskinar) og i personlege datamaskinar.

Sjå òg 
 Oljekjølar
 Varmevekslar 

Motordelar

da:Radiator
de:Radiator
en:Radiator
he:רדיאטור
ja:ラジエター
pl:Radiator
pt:Radiador (automóvel)
ru:Радиатор
sl:Radiator