alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sekretariat

Eit sekretariat (frå mellomalderlatin, av secretarius, sekretær) er eit kontor som utfører det skriftlege arbeidet i ein organisasjon, institusjon eller anna verksemd.

I nynorskordboka er ordet skrivarstove oppgjeve som eit synonym, men jamt over høyrer eit sekratiat til i større organisasjonar, og sekretariatet vil då kunne ha tilsvarande meir makt over organisasjonen sitt arbeid.

Referansar 

Organisasjonsteori
Orekhovo-Zujevo

Orekhovo-Zujevo (russisk Оре́хово-Зу́ево) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 120 000 innbyggjarar. Han ligg 85 km aust for Moskva, i eit skogsområde ved elva Kljazma, ei sideelv til Oka). Byen vart grunnlagt i 1917 då dei tre landsbyane Orekhovo, Zujevo og Nikolskoje vart slått saman.

Historie 
Dei første kjeldene om Orekhovo-Zujevo er frå 1209. Staden vart nemnt i Moskva-krønikene som staden «Volotsjok» der slaget mellom fyrst Jurij av Vladimir og fyrst Izjaslav av Rjazan fann stad. Namnet «Volotsjok» (eller «Zujev Volotsjok» som han seinare vart kalla) er avleidd av det slaviske ordet for stader der treskip vert bore over land frå ei elv til ei anna. På denne spesielle staden vart skipa flytta over land mellom elvane Kljazma og Nerskaja.

Landbyane Orekhovo og Zujevo vart nemnt i krønikene nokre få gonger til gjennom mellomalderen.

I 1797 starta leiglendingen Savva Morozov sin første silkefabrikk i Zujevo. Seinare bytta han frå silke til ull. I 1823 gjorde fortenesta frå forretningane at han kunne kjøpe seg fri. I 1830 flytta han fabrikkane sine til den andre sida av Kljazma, til staden som seinare fekk namnet Nikolskoje.

På slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet var Orekhovo-Zujevo den tredje største tekstilbyen i Russland, etter Moskva og St. Petersburg.

I 1885 var Morozov sine tekstilfabrikkar i Orekhovo-Zujevo åstad for den første og største russiske streiken, som vart kjent som Morozovskaja Statsjka. Han starta 7. januar 1885 og varte i fleire veker. Denne streiken hadde ein enorm påverknad på den revolusjonære rørsla i Russland. 

Orekhovo-Zujevo vart grunnlagt som ein by i 1917, berre månader før oktoberrevolusjonen i Russland. 

Etter revolusjonen i 1917 vart Morozov sine tekstilfabrikkar nasjonalisert. Under sovjettida var dei kjent som «Orekhovo-Zujevskij Khloptsjato-Bumazjnyj Kombinat» (Orekhovo-Zujevo bomullssenter). Tekstilproduksjonen eksisterte berre til 1990-talet. Etter Sovjetunionen kollapsa døydde den den russiske tekstilindustrien ut på grunn av økonomiske problem, manglande konkurranseevne overfor billigare og betre importerte tekstilar og svak leiing. Omsider vart nesten all produksjon lagt ned og fabrikkhallane vart omgjort til marknadsplassar og handelssenter.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Orekhovo-Zujevo» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1917
Khasavjurt

Khasavjurt (russisk Хасавю́рт) er ein by i Republikken Dagestan i Russland med om lag 125 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 80 km nordvest for Makhatsjkala.

Busetnaden vart grunnlagt i 1846. Khasavjurt fekk bystatus i 1931. På 1990-talet medførte tilstrøyming av tsjetsjenske flyktningar til at innbyggjartalet i byen nesten vart dobla.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Khasavjurt» frå , den 7. januar 2009. 

Busetnader grunnlagde i 1846
Atsjinsk

Atsjinsk (russisk А́чинск) er ein by i Krasnojarsk kraj i Russland med om lag 110 000 innbyggjarar. Han ligg på høgre sida av elva Tsjulym nær staden der han vert kryssa av den transsibirske jernbanen,  vest for Krasnojarsk. Atsjinsk lufthamn ligg  aust for byen.

Byen dekkjer eit areal på .

Historie 
Byen vart grunnlagt i 1641 som Atsjinskij ostrog ved elva Belyj Ijus. Etter ein brann vart han flytta til Tsjulym-elva i 1683 og 25. juli 1683 vert rekna som den offisielle grunnleggingsdagen for byen. Han fekk bystatus i 1782. Den transsibirske jernbanen nådde byen i 1895 og Atsjinsk vart raskt viktigare for området. Distriktet Atsjinsk vart i 1930 det første målet for stalinistiske bondedeportasjonar i Krasnojarsk-regionen.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader grunnlagde i 1683
Noginsk

Noginsk (russisk Ногинск) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 115 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 30 km aust for Moskva. 

Byen vart første gong nemnt i 1389 som Rogozji. Han vart seinare nemnt med namnet Bogorodsk i eit dekret frå Katarina den store frå rundt 1781. Han fekk namnet Noginsk i 1930, kalla opp etter den kommunistiske tekstilmannen Viktor Nogin. Enkelte selskap i byen, som til dømes Bogorodsk Bryggeri og Bogorodskavtotrans (lokalt transportselskap), nyttar framleis namnet Bogorodsk.

Gjennom hele 1800-talet og ein stor del av 1900-talet var byen eit stort tekstilsenter, som handsama bomull, silke og ull. Industriproduksjon i byen i dag er konsentrert om keramiske material (to større selskap), matvarer (ein fiskefabrikk), drikkevarer (ein av dei største største produsent av leskedrikkar i Russland ligg nær Noginsk) og byggematerial. 

Noginsk er eit transportknutepunkt og ligg ved knutepunktet mellom motorvegen til Nizjnij Novgorod (M7/E22) og ein av ringvegane til Moskva. Bygginga av ein ny bompengefinansiert motorveg inn mot Moskva er no i gang. Den nye vegen vil gå sør for den noverande, mellom Nizjnij Novgorod-vegen og Nosovikhinskoje-vegen og vil gje ei estimert reisetid til Moskva på 20 minutt.

Bakgrunnsstoff 
 Uoffisiell nettstad
 Bogorodsk/Noginsk Historieressursar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Noginsk» frå , den 7. januar 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
Jelets

Jelets (russisk Еле́ц) er ein by i Lipetsk oblast i Russland med om lag 110 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sosna, ei sideelv til Don. 

Jelets er nemnt i historiske dokumenter så langt tilbake som 1146, då han høyrte til Fyrstedømet Rjazan. Plasseringa til byen langt sør i det russiske landområdet gjorde han til eit lett bytte for tyrkiske erobrarar. Mongolane brente byen i 1239 og Uzbeg Khan plyndra han i 1316, Timur Lenk øydela byen i 1395 og han vart herja av tatarar i 1414. I 1483 vart Fyrstedømet Jelets ein del av Storfyrstedømet Moskva

På 1800-talet vart Jelets det største handelssenteret i regionen. 

Det viktigaste landemerket i byen er den store Himmelfartskatedralen, som vart bygt mellom 1845 og 1889.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jelets» frå , den 7. januar 2009.
Tsjerkessk

Tsjerkessk (russisk Черке́сск) er hovudstad i Republikken Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland med om lag 115 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kuban i Nord-Kaukasus, rundt 1300 km søraust for Moskva. 

Byen vart grunnlagt i 1804 som ein kosakk-stanitsa kalla Batalpasjinskaja, etter Batal-Pasja, ein tyrkisk general av tsjerkessisk nedkomst, som i 1790 vart sigra over i eit slag i nærleiken I 1931 fekk staden bystatus med namnet Batalpasjinsk. Namnet vart i 1934 endra til Sulimov, i 1937 til Jezjovo-Tsjerkessk og om sider Tsjerkessk i 1939.

I byen bur det tsjerkessarar, karatsjaiar, russarar, abazinarar, nogaiar og minoritetar av grekarar og armenarar.

Tsjerkessk er administrativt, politisk, økonomisk og kulturelt senter for Republikken Karatsjajevo-Tsjerkessia. Av industri i byen finn ein elektroindustri, produksjon av lærvarer og næringsmiddelindustri. Byen har fleire høgare utdanningsinstitusjonar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tsjerkessk» frå , den 7. januar 2009.

Bakgrunnsstoff

Busetnader grunnlagde i 1804
Sergijev Posad

Sergijev Posad (russisk Се́ргиев Поса́д) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 110 000 innbyggjarar. 

Han har opphav på 1400-talet rundt eit av dei største russiske klostera, Troitse-Sergijeva Lavra oppretta av St. Sergij av Radonezj. Busetnaden fekk bystatus i 1742. Sidan namnet på byen, som viser til St. Sergij, hadde sterke religiøse tydingar, endra dei sovjetiske styresmaktene først namnet til berre Sergijev i 1919 og så til Zagorsk i 1930, til minne om den revolusjonære Vladimir Zagorskij. Det opphavlege namnet vart igjen offisielt brukt igjen i 1991.

Turisme er viktig for den regionale økonomien. Det er òg ein stor leketøysfabrikk i byen.

I 1947 oppretta Sovjetunionen sin første fabrikk for å lage biologiske våpen basert på kopar i utkanten av Sergijev Posad.

Jernbane og motorveg mellom Moskva og Jaroslavl går gjennom byen.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sergijev Posad» frå , den 7. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad for Troitse-Sergijeva Lavra
 Sergijev Posad på Google Maps
 Sergiev Posad State History og Art Museum-Reserve 

Den gylne sirkelen i Russland
Busetnader grunnlagde på 1400-talet
Novokujbysjevsk

Novokujbysjevsk (russisk Новоку́йбышевск) er ein by i Samara oblast i Russland med om lag 110 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 20 km sørvest for Samara. 

Novokujbysjevsk vart grunnlagt som ein satellittby for Samara, som på den tid heitte Kujbysjev. Grunnleggingsåret til byen vert rekna som 1947, da det vart bygt eit varmekraftverk på staden med ein påfølgjande busetnad rundt. Busetnaden fekk bystatus i 1952.

Oljeindustri og kjemisk industri er dei viktigaste næringsvegane i byen. Det finst òg verksemder innan metallhandsaming.

Bakgrunnsstoff 
 Byinformasjon  (russisk)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Novokujbysjevsk» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1947
Sjtsjolkovo

Sjtsjolkovo (russisk Щёлково) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 115 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kljazma, ei sideelv til Oka, rundt 35 km nordaust for Moskva. 

Busetnaden vart grunnlagd i 1520-åra og fekk bystatus først i 1925. Ein kan nå byen med forstadstog frå Jaroslavskij togstasjon i Moskva.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sjtsjolkovo» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde på 1500-talet
Leninsk-Kuznetskij

Leninsk-Kuznetskij (russisk Ле́нинск-Кузне́цкий) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar (2007). Han ligg ved elva Inja, ei sideelv til Ob, rundt 80 km sør for Kemerovo.

Busetnaden vart først nemnt i 1763 som Koltsjugino (russisk: Кольчу́гино). I 1925 fekk han bystatus og namnet vart samstundes endra til Leninsk-Kuznetskij.

Leninsk-Kuznetskij er eit av hovudsentera for kolgruvene i Kuznetskbekkenet.

Kjelder 
<div class="references-small">
 Denne artikkelen bygger på «Leninsk-Kuznetskij» frå , den 7. januar 2009.
Koltsjugino

Koltsjugino er òg eit eldre namn på Leninsk-Kuznetskij

Koltsjugino (russisk Кольчу́гино) er ein by i Vladimir oblast i Russland med om lag 45 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Peksja, ei sideelv til Kljazma, rundt 70 km nordvest for Vladimir. 

Koltsjugino vart grunnlagd i 1871 som ein busetnad ved fabrikkar for handsaming av kopar og produksjon av tråd, som høyrte til den moskovittiske forretningsmannen A. G. Koltsjugin (derfor namnet Koltsjugino). Han fekk bystatus i 1931.

Byen er velkjend på grunn av fabrikken for produksjon av bordservise som ligg her. Denne fabrikken vart òg grunnlagt av Aleksander Koltsjugin. Dei fleste russiske teglass-haldarar vart laga i Koltsjugino.

Busetnader grunnlagde i 1871
Arzamas

Arzamas (russisk Арзама́с) er ein by i Nizjegorod oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Tjosja, ei sideelv til Oka, 100 km sør for Nizjnij Novgorod.

Historie 
Arzamas vart grunnlagd i 1578 av Ivan den skrekkelege på landområde som på den tida var folkesett av mordvinske folk. I 1737 budde over 7 000 menneske i Arzamas og byen var ein viktig stoppestad på vegen frå Moskva til dei austlege områda av Russland. Byen var kjend for sine gjæser, laukar og for lêrhandverk. 

Katarina den store gav Arzamas offisielle byrettar i 1781 og eit byvåpen basert på fargane til Arzamasregimentet. På byrjinga av 1800-talet hadde Arzamas over tjue kyrkjer og katedralar, der den fremste var Oppstandingskatedralen. Ho vart bygd i empirestil til minne om den russiske sigeren over Napoleon i 1812. 

I Arzamas låg òg Aleksandr Stupin sin kunstskole mellom 1802 og 1862 og mange kjende russiske kunstnarar studerte der, mellom anna Vasilij Perov.

Mellom 1954 og 1957 var Arzamas hovudstad i Arzamas oblast.

Kjente innbyggjarar 
 Patriark Sergij I av Moskva

Bakgrunnsstoff 
 Arzamas si historie
 Nettstad for Arzamas

Busetnader grunnlagde i 1578
Seversk

Seversk (russisk Се́верск) er ein lukka by i Tomsk oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Byen ligg femten kilometer nordvest for Tomsk på høgre sida av elva Tom. 

Byen vart grunnlagt i 1949 som Pjatyj Potsjtovyj (russisk: Пя́тый Почто́вый). Frå 1954 til 1992 hadde han namnet Tomsk-7 (russisk Томск-7). Seversk fekk bystatus i 1956.

Seversk er heimstad for Den sibirske gruppa av kjemiske bedrifter, grunnlagt i 1954. Han omfattar fleire atomreaktorar og kjemiske fabrikkar for utskiljing, anrikning og gjenvinning av uran og plutonium. Atomvåpen vart produsert og lagra på bedriftene sine område.

Byen var ein hemmeleg by i Sovjetunionen heilt til president Boris Jeltsin i 1992 erklærte at slike byar kunne bruke sine historiske namn. Fram til då eksisterte ikkje byen på offisielle kart. Som tradisjonen var med sovjetiske byar som inneheldt hemmelege anlegg, så var Tomsk-7 i realiteten eit postboksnummer og impliserte dermed at staden låg ein viss avstand frå byen Tomsk.

Trass i dekretet som fjerna Seversks hemmelege status, så er byen framleis lukka for utanforståande. Løyve til å vitja byen kan ein berre få av dei aktuelle styresmaktene, gjennom institusjonane som skal vitjast, eller via privatpersonar som til dømes ein nær slektning.

Ein av dei alvorlegaste atomulukke ved SGCE fann stad 6. april 1993, då ein tank med ein særs radioaktiv løysing eksploderte.

Folk
Skirennaren Ljubov Jegorova er frå Seversk.

Bakgrunnsstoff 
 Fotoalbum for Seversk  (russisk)
 Offisielt nettstad for Den sibirske gruppa av kjemiske bedrifter 
 Tomsk-7 på globalsecurity.org
 BISNIS rapport om SGCE 

Lukka byar
Busetnader grunnlagde i 1949
Oktjabrskij i Basjkortostan

Oktjabrskij (russisk Октя́брьский) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Byen ligg på høgresida av elva Ik, 180 km vest for Ufa. 

Oktjabrskij vart grunnlagd i 1937 rundt ein olje- og gassverksemd. I 1942 fekk han det noverande namnet sitt, som tyder «Oktoberbyen», til minne om oktoberrevolusjonen som hadde 25-årsjubileum dette året. Staden fekk byrettar i 1946.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Oktjabrski (Baschkortostan)» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1937
Neftejugansk

Neftejugansk (russisk Нефтеюга́нск) er ein by i Khanty-Mansia i Russland med om lag 115 000 innbyggjarar (2007). Han ligg ved ei forgrening av elva Ob, 50 km sørvest for Surgut og 200 km aust for Khanty-Mansijsk. 

Namnet på byen kjem frå det russiske nefte, som tyder 'olje', og jugansk, som er avleidd av eit khantisk namn på ei lita elv nær byen.

Historie 
Byen vart grunnlagt i 1967, etter at det vart oppdaga eit oljefelt i 1961. Den viktigaste og einaste store verksemda i byen er Juganskneftegaz, som vart grunnlagd i februar 1966. Økonomien til byen er framleis petroleumsbasert og han var eit viktig senter for det russiske oljeselskapet YUKOS, som eigde Juganskneftegaz.

På grunn av låge lønningar i YUKOS' var byen mindre velståande enn Surgut og mange prøver å flytte til Surgut for å arbeide for eit anna kjent russisk oljeselskap, Surgutneftegaz. Det er derimot ikkje lett på grunn av store skilnader i bustadprisane i Neftejugansk og Surgut.

I juni 1998 vart borgarmeisteren i Neftejugansk, Vladimir Petukhov, skoten og drepen og ein Yukos-tilsett vart siktet for drapet. Petukhov var ein av kritikarane av Yukos. 20. september vart viseborgarmeisteren i byen, Dmitrij Jegortsev, angripen med kniv og skadd. Ein annan viseborgarmeister, Igor Gribanov, døydde i ein brann i heimen sin i 2006.

Frå januar 2005 høyrer Juganskneftegaz til det statlege oljeselskapet Rosneft.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Neftejugansk» frå , den 7. januar 2009. 

Busetnader grunnlagde i 1967
Norsk Skogbruk

Norsk Skogbruk er eit frittståande skogfagleg tidsskrift. Bladet kjem ut 11 gonger for året. Innan skogbruket dekkjer tidsskriftet fagområda maskin/teknikk, forsking, biologi, økonomi, næringspolitikk, vilt og utmark.

Bladet kjem ut ein gong i månaden. Første utgåve kom i 1955. Redaktør er Johs. Bjørndal, og redaksjonen harr sete i Oslo, i lokala til Det norske Skogselskap.

Bakgrunnsstoff: 
 Nettside

Landbrukstidsskrift
Norske tidsskrift
Skipingar i 1955
Batajsk

Batajsk (russisk Бата́йск) er ein by i Rostov oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 105 km sør for Rostov-na-Donu, på motsett side av elva Don. 

Busetnaden vart grunnlagt i 1769 og staden fekk bystatus i 1938.

Kjende personar frå Batajsk 
 Tatjana Lysenko – sleggekastar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Batajsk» frå , den 7. januar 2009. 

Busetnader grunnlagde i 1769
Byar i Rostov oblast
Kiseljovsk

Kiseljovsk (russisk Киселёвск) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 160 km sør for Kemerovo. 

Byen vart grunnlagt i 1917 og fekk bystatus i 1936.

Bakgrunnsstoff 
 Uoffisiell nettstad for Kiseljovsk (russisk)

Busetnader grunnlagde i 1917
Skogeieren

Skogeieren var fram til 2011 medlemsbladet for Norges Skogeierforbund, då namnet vart endrea til «Skog» . 

Tidsskriftet vart etablert som eit aksjeselskap 7. februar 1914, og første nummer kom ut 1. april 1914. Den første redaktøren var Kr. Aug. Horne, og bladet kom ut to gonger for månaden. I 1933 vart aksjeselskapet oppløyst, og bladet vart omgjort til eit medlemsblad for Norges Skogeierforbund. Bladet har sidan komme ut som eit månadstidsskrift.
Bladet redaksjoinelle mål er i dag å dekkje fagfelta skogbruk, skogindustri og utmarksbruk i vid forstand. 
Skogeieren kjem ut med 11 nummer for året i et opplag på 44 800.

Referansar 

Norske tidsskrift
Landbrukstidsskrift
Skipingar i 1914
Novotroitsk

Novotroitsk (russisk Новотро́ицк) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 240 km aust for Orenburg. 

Byen vart grunnlagd i 1938 og fekk bystatus i 1945. 

Busetnader grunnlagde i 1938
Obninsk

Obninsk (russisk О́бнинск) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 60 km nord for Kaluga og 100 km sørvest for Moskva, ved jernbanen mellom Moskva og Kiev. 

Obninsk er ein av dei største russiske vitskapsbyane. Den første atomreaktoren i verda rekna for storskala produksjon av elektrisitet vart opna her 27. juni 1954 og han fungerte òg som treningsbase for mannskapet på den første atomubåten i Sovjetunionen, «Leninskij Komsomol». Byen Obninsk fekk bystatus to år seinare, i 1956.

I dag ligg det tolv vitskaplege forskningsinstitutt i byen. Dei har sine viktigaste aktivitetar innan kjernefysikk, særskild atomkraft, strålingsteknologi, medisinsk radiologi, samt meteorologi.

Det største største landemerke i Obninsk er det 315 meter høge Obninsk meteorologiske tårn, som vart bygt for å studere spreiinga av stråling frå atomkraftverket.

Venskapsbyar 
Obninsk har éin vennskapsby:
  Oak Ridge i Tennessee i USA.
Denne byen er òg vorte kjent gjennom kjernefysisk forsking.

Bakgrunnsstoff 
 Offisielt nettstad for Obninsk  (engelsk)
 Informasjon om Obninsk  (engelsk)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Obninsk» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1946
Velikije Luki

Velikije Luki (russisk Вели́кие Лу́ки) er ein by i Pskov oblast i Russland. Han ligg ved den sterkt meanderande elva Lovat, 220 km søraust for Pskov. Bynamnet kan omsetjast som «Store Meanderar». Byen er den nest største i Pskov oblast med om lag 100 000 innbyggjarar. 

Velikije Luki lufthamn ligg 7 km nordaust for byen..

Historie 

Byen Velikije Luki vart først nemnt i ei krønike i 1166. Etter bygginga av ei festning i 1211 vart Velikije Luki ein strategisk viktig by, som forsvarte vegen inn mot Pskov og Novgorod. Han vart innlemma i Storfyrstedømet Moskva av Ivan den store i 1478. 

På byrjinga av 1900-talet utvikla byen seg til eit viktig jernbaneknutepunkt etter bygginga av jernbanen Moskva–Riga.

Under den andre verdskrigen, i 1941 og 1942, fann det stad intense kamper i området, mellom tyske og sovjetiske styrkar. Under slaget om Velikije Luki (seint i 1942) vart ein tysk styrke på rundt 7000 omringa i byen, som hadde vorte omgjort til ei festning. Etter månader med tunge kamper vart dei tyske styrkane til slutt utsletta i januar 1943. Som følgje av omleiringa vart byen nesten totalt øydelagd.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Velikije Luki» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde på 1100-talet
Elista

Elista (russisk Элиста́, kalmykisk Элст, Elst) er hovudstad i Republikken Kalmykia i Russland med om lag 105 000 innbyggjarar. Han ligg 1200 km sør-søraust for Moskva.

Byen er kjent som eit særs viktig sentrum innan sjakk. Store turneringar har vorte halde her.

Historie 

Elista vart grunnlagt i 1865 som ein mindre busetnad. I november 1920 vart Elista administrativt senter for Den kalmykiske autonome oblast. Innan tidleg på 1930-talet var Elista forandra til ein liten by sidan kollektiviseringspolitikken til Josef Stalin tvinga mange kalmykar til å gje opp den tradisjonelle nomadiske livsstilen sin til fordel for ein fastbuande og urban livsstil. I oktober 1935 vart Elista utnemnd som hovudstad i Den kalmykiske ASSR.

27. desember 1943, vart Den kalmykiske ASSR oppløyst og dei etniske kalmykane i republikken vart tvangsdeportert til Sibir. Russarar vart frakta til Elista for å folkesetje byen på ny og namnet vart endra til Stepnoj (russisk: Степно́й). Byen heitte Stepnoj til 1957, då dei overlevande etter deportasjonane fekk løyve til å kome tilbake frå eksil.

Attraksjonar 
Etter 1991 har byen vore karakterisert av det sakte forfallet til sovjet-bygde institusjonar og dei store byggeprosjektene sett i gang av millionær-presidenten Kirsan Iljumzjinov.

Bysentrumet har mange renoverte offentlege parkar sentrert rundt hovudtorget, med statuar av både Lenin og Buddha. Aust for byen ligg «Olympialandsbyen» frå den 33. sjakkolympiaden i 1998, lokalt kjent som «Sjakkbyen». Staden har mellom anna eit museum av kalmykisk buddhistisk kunst og han vert stundom nytta som konferansesenter.

Under vitjinga si i 1998, valde Dalai Lama ein stad vest for bysenteret for bygginga av eit nytt buddhisttempel for innbyggjarane. Det vart opna i desember 2005.

Næringsliv 
Byen fungerer som forvaltings-, utdannings- og handelssentrum. Industrielt er berre næringsmiddelhandsaming viktig.

Transport 
Elista har ei mindre regional lufthamn, med ruter til Moskva og byar sør i Russland.

Det går jernbanelinje frå Elista sørover til Stavropol og vegsamband til Volgograd og Astrakhan.

Fotogalleri

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Elista» frå ,  den 7. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Informasjonsportal for Elista
 Webkamera frå Leninplassen 

Busetnader grunnlagde i 1865
Kyzyl

Kyzyl (russisk og tuvinsk Кызы́л) er hovudstaden i republikken Tyva i Russland med om lag 110 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Jenisej, rundt 3700 km aust for Moskva. 

Bynamnet tyder «raud» på tuvisk (som i mange andre tyrkiske språk).

Kyzyl ligg der elvane Bolsjoj Jenisej (Store Jenisej) og Malyj Jenisej (Vesle Jenisej) renn saman og dannar Verkhnyj Jenisej (Øvre Jenisej). Kyzyl hevdar å ligge nøyaktig i det geografiske senteret i Asia. Påstanden er omtvistet, men det er reist et monument merket «Asias senter» på engelsk, russisk og tuvisk.

Kyzyl vart grunnlagt i 1914 som Belotsarsk (russisk Белоца́рск). I 1918 vart namnet endra til Khem-Beldyr (russisk: Хем-Белды́р) og i 1926 til Kyzyl.

Mesteparten av busetnaden ligg sør for elva og følgjer elvebredda, med den tettaste busetnaden sentrert like nedanfor der dei to Jenisej-elvane møter kvarandre.

Byen er administrasjonssenter i Republikken Tuva og er det økonomiske og politiske sentrum i republikken. Av industri finn ein teglverk, sagbruk, møbelfabrikkar og næringsmiddelindustri, i tillegg til ei større transportverksemd. 

Kyzyl lufthamn ligg 6 km sørvest for sentrum.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av Kyzyl
 Detaljert kart
 Historia til monumentet «Senteret i Asia»

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kyzyl» frå , den 7. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1914