alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Peresvet

Peresvet (russisk Пересве́т) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 15 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kunja, ei sideelv til Dubna), rundt 90 km nordaust for Moskva og 17 km nord for Sergijev Posad. 

Offisielt vart Peresvet grunnlagt i 1955 som ein urbanliknande busetnad som tente NIIChimMash (russisk: НИИ́Хи́мМа́ш, ei forkorting for «forskningsinstitutt for kjemisk ingeniørkunst»), eit forskingsinstitutt for testing av rakettmotorar og vakuumkammertesting av romfartøy. Busetnaden fekk namnet Novostrojka (russisk: Новостро́йка). 

Til 1992 var Novostrojka eit forbode område. Under sovjetperioden var all busetnad fullstendig underlagt styret til instituttet. Seinare vart det styrt av administrasjonen i byen Krasnozavodsk. I 2000 fekk byen endeleg bystatus og det noverande namnet (etter mellomalderhelten Aleksander Peresvet).

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Peresvet» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1955
Protvino

Protvino (russisk Протвино́) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 100 km sør for Moskva og 15 km vest for Serpukhov, på venstre breidda av elva Protva.

Historie 
Bygginga av ein urbanliknande busetnad, rundt eit stort forskingslaboratorium innan høgenergi partikkelfysikk, starta i 1958 og RosAtom sitt Institutt for høgenergifysikk, IHEP (russisk: Институт физики высоких энергий – Institut fiziki vysokikh energij) opna her i 1965. Instituttet er kjend for partikkelakseleratoren U-70, som var den største i verda då han starta opp i 1967 og for annan fysikkrelatert forsking. Protvino fekk bystatus i 1989.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Protvino» frå , den 26. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Institute for High Energy Physics
 Protvino 

Busetnader grunnlagde i 1960
Pusjtsjino

Pusjtsjino (russisk Пу́щино) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg 120 km sør for Moskva. Sidan namnet kan forvekslast med andre byar med liknande namn vert han uformelt kalla Pusjtsjino-na-Oka. 

Byen er eit akademisk forskingssenter som fokuserer på mikrobiologi. Av forskingsinstitutta i vitskapssenteret finn ein:

 RAS Institutt for proteinforsking
 Pusjtsjino radioastronomi-observatorium 
 Institutt for matematiske problem i biologi 
 Institutt for cellebiofysikk
 Institutt for teoretisk og eksperimentell biofysikk 
 Institutt for grunnleggende biologiske problem 
 Institutt for biokjemi og mikroorganisme-fysiologi
 Pusjtsjino Statsuniversitet og ei avdeling av Moskva Statsuniversitet

Pusjtsjino ligg på høgre breidda av elva Oka, vis-a-vis Prioksko-Terrasny biosfærereservat.

Historie 
Pusjtsjino har eksistert sidan 1500-talet som eit familiegods, etter at landet vart tildelt Pusjtsjin-familien rundt 1500. Området vart i 1956 vald som stad for eit vitskapleg forskingssenter for Det russiske vitskapsakademiet. Pusjtsjino fekk bystatus i 1966.

Bakgrunnsstoff 
 Pusjtsjino vitskapssenter

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Pusjtsjino» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1961
Rosjal

Rosjal (russisk Роша́ль) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Vojmega, rundt 156 km aust for Moskva. 

Rosjal vart grunnlagt i 1916 som busetnaden Krestov Brod (russisk: Крестов Брод). Han fekk nytt namn, Rosjal, i 1917 for å ære bolsjeviken Semjon Rosjal (1896–1917) og fekk bystatus i 1940.

Busetnader grunnlagde i 1916
Ruza

Ruza (russisk Руза) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 13 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Ruza, ei sideelv til elva Moskva) 100 km vest for Moskva. 

Ruza vart først nemnt i 1339 som ein del av fyrstedømet Zvenigorod. Han vart innlemma i Storfyrstedømet Moskva tidleg på 1500-talet. Byen var ei festning som forsvarte Moskva frå vest.

I landsbyen Kamenskoje, sør for Ruza, er det bevart ei festningskyrkje frå tidleg på 1300-talet. Den er den eldste gjenverande bygningen i Moskva oblast.

Bakgrunnsstoff 
 Uoffisiell nettportal for Ruza

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Ruza (by)» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1320-åra
Sjatura

Sjatura (russisk Шатура) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 30 000 innbyggjarar. Han ligg ved innsjøen Svjatoje, 124 km aust for Moskva. 

Ein busetnad på staden har vore kjend sidan 1423. I 1917 starta utvinning av torv i nærleiken og i 1918 bygginga av den første torvfyrte elektriske kraftstasjonen nær landsbyen Torbejevka (russisk: Торбеевка). I 1919 og 1920 vart det bygt ytterlegare to busetnader, Sjaturstroj (russisk: Шатурстрой) og Tsjornoje Ozero (russisk: Чёрное Озеро). I 1928 vart alle tre busetnadene slått saman til busetnaden Sjatura, som fekk bystatus i 1936.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Sjatura» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1420-åra
Sjtsjerbinka

Sjtsjerbinka (russisk Ще́рбинка) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 30 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 37 km sør for Moskva. 

Sjtsjerbinka har vore kjend sidan slutten av 1300-talet som landsbyen Sjtsjerbinino (russisk: Щерби́нино). Grunnlegginga av byen vert rekna som 1929 og han fekk bystatus i 1975.

Busetnader grunnlagde i 1929
Staraja Kupavna

Staraja Kupavna (russisk Ста́рая Купа́вна) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg på venstre breidda av elva Sjalovka, ei sideelv til Kljazma 23 km aust for Moskva. 

Landsbyen Kupavna vart først nemnt på 1300-talet. Han fekk bystatus i 2004.
Taldom

Taldom (russisk Талдом) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 13 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 110 km nord for Moskva. 

Busetnaden vart grunnlagd i 1677. I 1918 fekk staden bystatus og vart den første byen som vart omdøypt til Leninsk til ære for den første leiaren i Sovjetunionen, Vladimir Lenin (medan Lenin enno levde). I 1929 fekk byen derimot tilbake det opphavlege namnet sitt. 

I nærleiken av Taldom ligg Taldom-sendaren, den kraftigaste kringkastingsstasjonen i verda. Det er ein langbølgjesendar på frekvensen 261 kHz med ein sendareffekt på 2 500 kilowatt. Sendarmasta er 275 meter høg. Programma til radiostasjonane Radio of Russland og Yunost vert sendt her frå.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Taldom» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1677
Troitsk i Moskva oblast

Troitsk (russisk Тро́ицк) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Desna, rundt 37 km sørvest for Moskva, ved Kaluzjskoje-motorvegen. 

Troitsk vart først nemnt i 1646 som busetnaden Troitskoje (russisk: Тро́ицкое). Han fekk bystatus og nytt namn, Troitsk, i 1977. I byen ligg fleire forskingsinstitutt.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader grunnlagde på 1600-talet
Tsjernogolovka

Tsjernogolovka (russisk Черноголо́вка) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg 43 km nordaust for Moskva. Han fekk bystatus i 2001. 

Tsjernogolovka er eit større russisk senter for vitskapeleg forsking. Byen husar mange forskingsinstitusjon under Det russiske vitskapsakademiet, hovudsakleg innan fysikk og slektande greiner. 

Busetnaden Tsjernogolovl har vore kjend sidan 1300-talet. Tsjernogolovka vart første gong offisielt nemnt i 1710.

I 1956 voks Tsjernogolovka til eit vitskapeleg senter ved hjelp av Nobelprisvinneraren Nikolaj Semjonov. Semjonov starta den eksperimentelle greina av Moskva Institutt for Kjemisk Fysikk, som i løpet av 1960s–1970-talet voks til eit forskingssenter.

Bakgrunnsstoff 
 Tsjernogolovka Vitskapssenter
 Generell informasjon

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Tsjernogolovka» frå , den 26. januar 2009.
Vereja

Vereja (russisk Вере́я) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 5000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Protva, 113 km sørvest for Moskva.

Byen Vereja vart først nemnt i skriftlege kjelder i 1371. Han var senteret i fyrstedømmet Vereja på 13–1400-talet. Kristi fødsels katedral i det lokale kreml vart bestilt av Vladimir av Staritsa til minne om omleiringa av Kazan i 1552. Katedralen gjekk gjennom ein omfattande ombygging på 1700-talet og eit høgt neoklassisistisk klokketårn vart reist i 1802. Den eldste soknekyrkja stammar frå 1667-79.

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Vereja» frå , den 26. januar 2009. 

Busetnader grunnlagde i 1370-åra
Volokolamsk

Volokolamsk (russisk Волокола́мск) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Gorodenka, ikkje langt frå samløpet med Lama, 129 km nordvest for Moskva. 

Volokolamsk vart først nemnt i Voskresensk-krønika i 1135. Byen vart bygt av handelsmenn frå Novgorod ved eit fem kilometer langt volok (russisk волок, ein stad der båtar vert dradd over land mellom to elvar, på ein vassveg frå Novgorod til Moskva og Rjazan. Frå her kjem òg namnet Volokolamsk (Volok ved Lama = Volokolamsk). Byen vart verande den sørlegaste enklaven til Republikken Novgorod til 1398. 

I 1178 vart Volokolamsk brend av Vsevolod, som la byen under Vladimir-Suzdal. Son hans Jaroslav II førte han tilbake til Novgorod i 1231. Etter den mongolske invasjonen av Russland vart byen delt i to, ein til Novgorod og den andre til storhertugen av Vladimir. Fyrstedømet Tver prøvde å ta byen i 1273, men klarte det ikkje. 

Ivan Kalita gav sin del av byen til bojaren Rodion Nestorovitsj, som straks tok frå Novgorod den andre delen. I 1345 gav Simeon den stolte Volkolamsk til svigerfar sin, ein av fyrstane av Smolensk. Medan byen var under Smolensk motstod han ei tre månader lang omleiring av Algirdas i 1371. Vladimir den modige sigra over Tokhtamysj nær Volokolamsk i 1383. Like etter hamna byen igjen under Novgorod. 

I 1398 innlemma Vasilij I til slutt Volokolamsk i Storfyrstedømet Moskva. Etter å ha mista Hansehandelen og sambandet til Novgorod gjekk byen tilbake og vart ikkje nemnt i skriftlege kjelder det neste halve hundreåret. Det var i 1462, då Volokolamsk vart gjeve av Ivan III til den yngre bror hans, at byen vart sete for eit fullskala apanasje-fyrstedøme. Den første fyrsten fekk bygd den einkupla Gjenoppstandelseskatedralen i kalkstein, som enno står. Ein annan av fyrstane, Andrej Volotskij bygde den tre-kupla katedralen i Vjazmistsjiklosteret (1535) som det viktigaste monumentet frå sitt styre. 

I 1613 motstod Volokolamsk ei omleiring frå Sigismund III Vasa, ei hending som førte til at festningsverka i byen vart representert på byvåpenet. Innan den tid var Volokolamsk hovudsakleg knytt til Josef-Volokolamskklosteret, som ligg 17 km nordaust for byen. 

Under den andre verdskrigen fann fleire kraftige kampar mellom dei tyske og sovjetiske styrkane nær Volokolamsk.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Volokolamsk» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde på 1100-talet
Nebraska av Bruce Springsteen

Albumet Nebraska er det sjette studioalbumet av Bruce Springsteen. Albumet vart gjeve ut i 1982 på Columbia Records

Innhald 
Alle songane er skrivne av Bruce Springsteen

 «Nebraska» – 4:32
 «Atlantic City» – 4:00
 «Mansion on the Hill» – 4:08
 «Johnny 99» – 3:44
 «Highway Patrolman» – 5:40
 «State Trooper» – 3:17
 «Used Cars» – 3:11
 «Open All Night» – 2:58
 «My Father's House» – 5:07
 «Reason to Believe» – 4:11

Nebraska
Nebraska
 226
 150
Human Touch

Human Touch er det niande studioalbumet av Bruce Springsteen. Albumet vart gjeve ut i 1992 på Columbia Records

Innhald 
Alle songane er skrivne av Bruce Springsteen, om det ikkje står anna.

 «Human Touch» – 6:31
 «Soul Driver» – 4:39
 «57 Channels (And Nothin' On)» – 2:28
 «Cross My Heart» (Springsteen, Sonny Boy Williamson) – 3:51
 «Gloria's Eyes» – 3:46
 «With Every Wish» – 4:39
 «Roll of the Dice» (Springsteen, Roy Bittan) – 4:17
 «Real World" (Springsteen, Roy Bittan)» – 5:26
 «All or Nothin' at All» – 3:23
 «Man's Job» – 4:37
 «I Wish I Were Blind» – 4:48
 «The Long Goodbye» – 3:30
 «Real Man» – 4:33
 «Pony Boy» (Tradisjonell) – 2:14

Musikkalbum frå 1992
Bruce Springsteen-album
Vysokovsk

Vysokovsk (russisk Высоко́вск) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 10 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 100 km nordvest for Moskva. 

Vysokovsk vart grunnlagd i 1879. I samband med bygginga av ein tekstilfabrikk vart to mindre busetnader oppretta, Vysokoje (russisk: Высо́кое) og Novyj Bazar (russisk: Но́вый База́р). Dei voks etter kvart saman til ein mindre by, som i 1928 fekk namnet Vysokovskij (russisk: Высоко́вский). Han fekk bystatus og det noverande namnet, Vysokovsk, i 1940.

Busetnader grunnlagde i 1928
We Shall Overcome: The Seeger Sessions

{{infoboks musikkalbum|
 |tittel=We Shall Overcome: The Seeger Sessions
 |format=studioalbum
 |gruppe=Bruce Springsteen
 |utgjeve= 25. april 2006
 |innspeling= 1997, 2005, 2006
 |sjanger= Folkemusikk
 |lengd= 60:34
 |selskap= Columbia
 |kritikk= 
Allmusic  lenkje
 Being There Magazine  lenkje
FasterLouder  lenkje
Rolling Stone  lenkje
Pitchfork Media  lenkje
 |produsent= Bruce Springsteen, Jon Landau
 |kronologi=ja
 |førre= Hammersmith Odeon London '75(2006)
 |neste= Live in Dublin(2007)
 }}We Shall Overcome: The Seeger Sessions'' er eit studioalbumet av Bruce Springsteen. Albumet vart gjeve ut i 2006 på Columbia Records.

Innhald 
Alle songane er av ukjent opphav, om det ikkje står anna.

 «Old Dan Tucker» – 2:31
 «Jesse James» (Billy Gashade) – 3:47
 «Mrs. McGrath» – 4:19
 «O Mary Don't You Weep» – 6:05
 «John Henry» – 5:07
 «Erie Canal» (Thomas S. Allen) – 4:03
 «Jacob's Ladder» – 4:28
 «My Oklahoma Home» (Bill og Sis Cunningham) – 6:03
 «Eyes on the Prize» (Alice Wine) – 5:16
 «Shenandoah» – 4:52
 «Pay Me My Money Down» – 4:32
 «We Shall Overcome» – 4:53
 «Froggie Went A Courtin'» – 4:33

Bonusspor

 «Buffalo Gals»
 «How Can I Keep from Singing» (tilskrevet Robert Wadsworth Lowry)

Musikkalbum frå 2006
Bruce Springsteen-album
Zarajsk

Zarajsk (russisk Зара́йск) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Osiotr, ei sideelv til Oka, rundt 100 km sør for Moskva. 

Zarajsk oppstod på 1100-talet som landsbyen Krasnoje og er ein av dei eldste byane i Moskva oblast. Landsbyen høyrte på denne tida til fyrstane i Rjazan. I 1237 vart landsbyen øydelagd av troppane til Batu Khan. Han vart gjenoppbygd på 1300-talet under namnet Novogorodok. Frå 1528 og framover vart han kalla Nikola Zarazskijs by og det var ikkje før først på 1600-talet at han fekk det noverande namnet Zarajsk. Før 1900-talet var byen ein del av Rjazan gubernija og arkitekturen og dialekten i byen verkar å ligge nærare Rjazan enn til Moskva. 

Under Storfyrstedømet Moskva var Zarajsk ei av festningane som danna Zasetsjnaja tsjerta, ei festningslinje av felte tre, barrikadar, festningar og grøfter, som vart bygt av russarane som vern mot hordane av Krim- og Kazan-tatarar. I 1531 vart det bygt ein kreml i stein i staden for den tidlegare trefestninga. Tatarane klarte ikkje å ta festninga under sine raid i 1533, 1541 og 1570. 

Zarajsk sitt kalksteinskreml står framleis og er ganske godt vedlikehalde. Borga er lita og har ein rektangulær fasong, med berre seks tårn, to av dei ved portane. Av dei fem kyrkjene i Zarajsk er den eldste St. Nikolaskatedralen, innvigd i 1681.

I dag er Zarajsk eit industrisenter i distriktet, med verksemder innan polygrafi, byggematerial, matvarer og fottøy.

Bakgrunnsstoff 
 Zarajsk nettstad (russisk)
 Fotogalleri frå Zarajsk kreml

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Zarajsk» frå , den 26. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde på 1100-talet
Zvenigorod

Zvenigorod (russisk skrift Звени́город) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 13 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Moskva, rundt 50 km vest for Moskva by.

Historie 

Busetnaden har eksistert sidan 1100-talet, men er første gong nemnt i dokument i 1338.

Zvenigorod vart for alvor kjend på slutten av 1300-talet, etter at Dmitrij Donskoj testamenterte han til den andre sonen sin, Jurij, som bygde residensen sin her på den bratte breidda av Moskva-elva. I den lokale kreml, Gorodok, finst det einaste fullt bevarte dømet på 1300-tals Moskva-arkitektur, Maria Himmelfartskatedralen frå 1399. I interiøret i katedralen finst fresker av den store Andrej Rubljov.

Zvenigorod vore primært hugsa for krigane som vart utkjempa av sønene til Jurij for kontroll over Moskva under regjeringstida til slektningen deira Vasilij II (1425–1462). Etter at dei hadde tapt vart byen innlemma i Storfyrstedømet Moskva.

Zvenigorod fekk byrettar i 1784. På slutten av 1800-talet vart byen populær blant intelligentsiaen i Moskva. Mange ekstravagante datsjaer vart bygt i nærleiken. Nokre av desse husar i dag museum for Sergej Tanejev, Anton Tsjekhov og Isaac Levitan.

Savvino-Storozjevskij-klosteret 
Fyrst Jurij bad i 1398 St. Savva, ein av Sergij Radonezjskij sine første disipler, å dra til Zvenigorod og grunnleggje eit kloster på Storozji Kholm (Utkikksåsen). St. Savva av Storozji vart i den kvite Jomfrufødselskatedralen i 1407. Denne diminutive, grovt tilhogde kyrkja står framleis, men ho har nyleg vorte restaurert. Fresker i alteret er datert til rundt 1420, men resten av interiøret vart måla i 1656. Ein storslått ikonostasis i fem rader og himmelporter i Stroganov-stil vart sett inn i 1652.

I 1650 vart klosteret valt av tsar Aleksej I som hans residens utanfor byen. I løpet av fem år bygde dei eit kongeleg palass i kvit stein og eit lysthus for tsarina. Klosteret vart innringa med steinmurar og tårn, etter mønster frå Troitse-Sergijeva Lavra. Son til Aleksej, tsar Fjodor III heldt seg her mesteparten tida, men etter han døydde i 1682 gjekk det tilbake med klosteret. 

I mai 1918, da bolsjevikane prøvde å konfiskere leivningane av St. Savva, vart fleire personar skotne og drepne. I 1985 vart klosteret underlagt Danilov-klosteret i Moskva. Leivningane til St. Savva ført attende til klosteret i 1998.

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Zvenigorod» frå , den 26. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Offisielt nettstad for Zvenigorod
 Foto av Savvino-Storozjevskij-klosteret
 Foto Moskva-elva nær Zvenigorod
 Alt om St. Savva Storozjevskij og Zvenigorod i boka i ein serie «Livet til eineståande personar» av K.Kovaljev

Busetnader grunnlagde på 1100-talet
Asja

Asja (russisk Аша́) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sim, ei sideelv til Belaja, 377 km vest for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagt i 1898 og fekk bystatus i 1933.

Asja er kjent for sine alpinanlegg ved Adzigardak.

Busetnader grunnlagde i 1898
Bakal

Bakal (russisk Бакал) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 22 000 innbyggjarar. Han ligg på vestsida av Uralfjella, 264 km vest for Tsjeljabinsk, på jernbanen Tsjeljabinsk–Ufa.

Bakal vart grunnlagd i 1757 og han fekk bystatus i 1951.

Bakgrunnsstoff 
 Bakal portal

Busetnader grunnlagde i 1757
Jemanzjelinsk

Jemanzjelinsk (russisk Еманжелинск) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 30 000 innbyggjarar. Han ligg på austsida av dei sørlege Uralfjella 50 km sør for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagd i 1757 som ein kosakklandsby og han har vore kjend som stanitsa Jemanzjelinskaja (russisk: Еманжелинская) sidan 1866. Han vart ein kolgruvebusetnad i 1930–1931 og fekk bystatus i 1951.

Busetnader grunnlagde i 1757
Jurjuzan

Jurjuzan (russisk Юрюза́нь) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 13 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Jurjuzan, ei sideelv til Ufa), 254 km frå Tsjeljabinsk og 6 km frå den lukka byen Trjokhgornyj. 

Han vart grunnlagd i 1758 som busetnaden Jurjuzan-Ivanovskij Zavod (russisk: Юрюза́нь-Ива́новский Заво́д) i samband med bygginga av eit jernverk. Frå slutten av 1800-talet var busetnaden kjent som Jurjuzanskij Zavod (russisk: Юрюза́нский Заво́д). Han fekk bystatus og vart omdøypt til Jurjuzan 18. juni 1943.

Økonomien i byen er sentrert rundt ein stor fabrikk som produserer kjøleskap.

Busetnader grunnlagde i 1758
Juzjnouralsk

Juzjnouralsk (russisk Южноура́льск) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Uvelka, 88 km sør for Tsjeljabinsk.

Byen vart grunnlagd i 1948 og fekk bystatus i 1963.

Busetnader grunnlagde i 1948
Karabasj

Karabasj (russisk Карабаш) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 16 000 innbyggjarar. Han ligg 90 km nordvest for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagd i 1822 som ein busetnad ved ei gullgruve. Han fekk bystatus i 1933.

Bakgrunnsstoff 
 «Byen Karabasj vert miljøvennlegare» i Russland si stemme

Busetnader grunnlagde i 1822
Kartaly

Kartaly (russisk Карталы́) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. Han ligg i dalen til elva Kartaly-Ajat, ei sideelv til Tobol, 260 km sør-sørvest for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagd i 1810 og han fekk bystatus i 1944.

Busetnader grunnlagde i 1810
Kasli

Kasli (russisk Касли) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 19 000 innbyggjarar. Han ligg på austsida av Uralfjella, mellom innsjøane Bolsjije og Malje Kasli, Irtjasj, Sungul og Kirety, 138 km nordvest for Tsjeljabinsk.

Byen vart grunnlagd i 1747 som busetnaden Kaslinskij (russisk: Каслинский) rundt eit støyperi. I 1942 fekk han bystatus. 

Busetnader grunnlagde i 1747
Katav-Ivanovsk

Katav-Ivanovsk (russisk Катав-Ива́новск) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Katav, ei sideelv til Jurjuzan i nedslagsfeltet til Kama, 321 km sørvest for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagd i 1757 som ein busetnad rundt eit jernverk. Han fekk bystatus i 1939.

Busetnader grunnlagde i 1757
Korkino

Korkino (russisk Ко́ркино) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg på austsida av dei sørlege Uralfjella, 42 km sør for Tsjeljabinsk. 

Korkino vart grunnlagd som ein landsby med same namn på andre halvdel av 1700-talet. Han fekk bystatus i 1942. Korkino er eit viktig kolgruvesenter.

Busetnader grunnlagde i 1746
Kusa

Kusa (russisk Куса) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg der elvane Kusa og Aj renn saman, rundt 180 km vest for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagt i 1778 og fekk bystatus i 1943.

Busetnader grunnlagde i 1778
Kysjtym

Kysjtym er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg på austsida av dei sørlege Uralfjella, rundt 90 km nordvest for Tsjeljabinsk, nær byen Oziorsk.

Atomulykke 
Kysjtym ligg nær det kjernefysiske komplekset Tsjeljabinsk-40, òg kjent som «Majak» («varde» på russisk). Her oppstod det den 29. september 1957 ein kraftig eksplosjon som involverte tørre nitrat og acetatsalt i ein tank med høgradioaktivt avfall. Ulukka forureina eit stort område som mellom anna omfatta Kysjtym. Eksplosjonen skuldast svikt i kjølesystemet til tanken. 

Det vart slept ut 40 PBq med fisjonsprodukt. Cerium-144 og Zirconium-95 (begge relativt kortliva isotopar med ei halveringstid på respektive 285 og 64 dagar) utgjorde 91 % av utsleppet. Det var 1 PBq med Sr-90 og 13 TBq med Cs-137. Den forureina sonen, som vert kalla East Urals Radioactive Trace (EURT), målte 300 x 50 km og var forureina med meir enn 4 kBq/m² med Sr-90. Det globale nedfallet av Sr-90 var rundt 2 kBq/m². Eit område på 17 km² var forureina med rundt 100 MBq Sr-90/m².

Det var 270 000 innbyggjarar i området. Masseevakuering vart gjennomført, sidan den kritiske forureina kom frå Sr-90, med ei effektiv halveringstid på 10-20 år. Omkring 800 km² land vart teke ut av bruk. 82 % av dette området er no teke i bruk att, til skogdrift og jordbruk.

Kysjtym-ulukka vart stort sett skjult av sovjetiske styresmakter fram til 1980, då den sovjetiske biologen Zjores Medvedev avslørte hendinga.

Galleri

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Kysjtym» frå , den 26. januar 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Fotogalleri frå Kysjtym
 Kort historie for Kysjtym

Busetnader grunnlagde i 1757
Minjar

Minjar (russisk Минья́р) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 11 000 innbyggjarar. Han ligg dalen til elva Sim der ho renn saman med elva Minjar, 370 km vest for Tsjeljabinsk. 

Byen vart grunnlagd i 1771 og fekk bystatus i 1943.

Busetnader grunnlagde i 1771