alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Karoline Holsen Kyte

Karoline Holsen Kyte () er ein norsk motbakkeløpar frå Førde i Sogn og Fjordane. I 2013 vart ho juniornoregsmeister i motbakkeløp på Storehesten ved Bygstad i Gaular kommune. I tillegg har ho fleire gode plasseringar i langrennssporet. Karoline er kjent for godt uthald, men gjer det også bra på kortare løp som Stolzekleiven opp, der ho har ein 9. plass som beste plassering.

Kjelder 

Folk frå Førde
Norske motbakkeløparar
You Are The Reason

«You Are The Reason» (engelsk for Du er grunnen) er ein song frå 2014. 2. desember 2013 var tilgjengeleg på Internett, framført av ein ukjend songar. Songen er skriven av Katrine Lukins og Kārlis Indrišonoks.

Eurovision

Dziesma 2014
«You Are The Reason» er eit av bidraga i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Kjelder
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Songar skrivne av Katrine Lukins
Songar skrivne av Kārlis Indrišonoks
Engelskspråklege songar
Lights On av Markus Riva

«Lights On» (engelsk for Ljosa på) er ein song av den latviske songaren Markus Riva, som vil verte gjeven ut i 2014. Songen er skriven av Gaitis Lazdāns og Markus Riva.

Eurovision

Dziesma 2014
«Lights On» er eit av bidraga i den andre semifinalen i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Markus Riva-songar
Songar skrivne av Gaitis Lazdāns
Songar skrivne av Markus Riva
Engelskspråklege songar
Lag i geologi

Eit lag i geologi er eit samanhengande, sjiktforma førekomst av lausmasse eller bergart med einskaplet samansetnad. Særskild er laga karakteristisk for sedimentære og vulkanske bergartar, men kan òg finnast hos djupbergartar danna ved krystallisasjon frå eit magma (t.d. lagdelt gabbro).

Sediment blir nesten alltid avsett på tilnærma horisontale underlag og vil difor liggje i horisontale lag med dei eldre laga nedst, dei yngre øvst. Når avleiringa skjer i sterkt strøymande vatn eller ved vind, kan laga bli skråstilte. I sedimentære avleiringar vil det særs ofte bli ei veksling i kornstorleik frå lag til lag pga vekslande straumsnøggleik (t.d. sand vekslande med grus) eller veksling av ulikt slags sediment (t.d. leir- og kalkavleiringar). Denne vekslinga av sedimenttypar vil sett i tverrsnitt vise seg som striper og band.

Sedimentære bergartar vil lett kløyvast etter lagflatene. Medan grovkorna sandsteinar og kalksteinar blir delt opp i tjukke, opptil metertjukke benkar, kan finkorna sedimentbergartar delast opp i tynne, ned til millimetertynne flak.
Bergarter som har vore utsett for mekanisk press og omkrystallisasjon, får ei kløyving eller skifrigheit som ikkje alltid fell saman med lagflatene, men kan skjære desse i ein kva for ein som helst vinkel.

Ei lagflate er ei flate i ein lagdelt bergart som kjem fram ved oppsplitting langs plan som er meir eller mindre parallelle med den generelle orienteringa av laget. 

Ei lagstilling er stillinga til eit lag i tilhøve til horisontalplan og kompassretningar.

Sjå òg
 fall i geologi 
 folding

Kjelder 
Lag: sjikt – 1. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lag%2Fsjikt_%E2%80%93_1.
Lagflate. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lagflate.
Lagstilling: geologi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lagstilling%2Fgeologi.

Stratigrafi
Geologiterminologi
Arkeologiske metodar
Moment And Tomorrow

«Moment And Tomorrow» (engelsk for No og i morgon) er ein song av den latviske songaren Katrīna Bindere, skriven av Edgars Beļickis, Kārlis Auziņš og Mikus Frišvelds.

«Moment And Tomorrow» var eit av bidraga i den andre semifinalen i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Kjelder
 
 
 
 

Dziesma 2014-songar
If I Could (Get Away)

«If I Could (Get Away)» (engelsk for Om eg kunne (gått vekk)) er ein song av den latviske musikkgruppa Eirošmits, som vil verte gjeven ut i 2014. Songen er skriven av Miks Žagars og Raitis Aušmuksts.

Eurovision

Dziesma 2014
«If I Could (Get Away)» er eit av bidraga i den andre semifinalen i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Eirošmits-songar
Songar skrivne av Miks Žagars
Songar skrivne av Raitis Aušmuksts
Engelskspråklege songar
Lakkolitt

Lakkolitt er ein forholdsvis liten, rundaktig bergartsmasse i djupet, gjerne samansett av granitt, kvartsporfyr eller syenitt. Karakteristisk for lakkolitten er at det opphavlege magmaet har trengt seg inn mellom to lag, slik at det overliggande laget bular opp. I snitt blir difor lakkolitten forma som ein hatt med flat botn. Diameteren er vanlegvis mindre enn 16 km, og tjukkleiken varierer frå nokre hundre meter til nokre få kilometer.

Kjelder 
Lakkolitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lakkolitt.

Petrologi
Vulkanske bergartar
Intrusjonar
I Can Breathe

«I Can Breathe» (engelsk for Eg kan puste) er ein song frå 2014. Songen er skriven av Aminata Savadogo.

«I Can Breathe» var eit av bidraga i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Kjelder
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Songar skrivne av Aminata Savadogo
Engelskspråklege songar
Lamprofyr

Lamprofyr (frå gresk for ‘glinsande’ og ‘purpur’) er eit samleomgrep for fleire mørkfarga bergartar som finst i ganger og inneheld porfyriske krystall, som pyroksen, hornblende eller biotitt. Slike bergartar kan ha spesielle nemningar ut frå mineralinnhaldet sitt, som minette, kersantitt, camptonitt, monchiquitt, alnöitt, spessartitt og vogesitt.

Minette har porfyriske krystall av biotitt i ein mørk grunnmasse. Det har namn etter ein funnstad i Vogesane i Frankrike.

Kjelder 

Vulkanske bergartar
Ultramafiske bergartar
Porfyrar
Vulkansk petrologi
Revelation

«Revelation» (engelsk for Openberring) er ein song som var eit av bidraga i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
Han vart gjeven ut i 2014, men var  tilgjengeleg på Internett frå 2. desember 2013. Songen er skriven av Ralfs Eilands, Valters Pūce og Ansis Grūbe.

Bakgrunnsstoff
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Songar skrivne av Ralfs Eilands
Songar skrivne av Valters Pūce
Songar skrivne av Ansis Grūbe
Engelskspråklege songar
Lamproitt

Lamproitt er ei gruppe vulkanske og subvulkanske bergartar som er rike på kalium og magnesium. 

Lamproittar finst i mange område, men er volummessig uviktig. I motsetnad til kimberlittar som ein berre finn i kratonar frå arkeikum, finn ein lamproittar i terreng av forskjellig alder, frå arkeikum i Vest-Australia til paleozoikum og mesozoikum i Sør-Spania.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lamproite» frå ,  den 12. desember 2013.  
 

Vulkanske bergartar
Subvulkanske bergartar
Lapilli

Lapilli er ein storleik-klassifisering for tefra, som er luftbårent material som blir eksplosivt kasta ut under eit vulkansk utbrot. Lapilli (eintal: laplillus) tyder «små steinar» på latinsk. På sett og viser liknar dei på ooider eller pisolitt i kalkhaldige sediment.

Per definisjon varierer lapilli frå 2 til 64 mm i diameter. Ein pyroklastisk partikkel som er større enn 64 mm i diameter har namnet vulkansk bombe når han er i smelta form, og vulkansk blokk når han har størkna. Pyroklastisk material med partikkelstorleik mindre enn 2 mm i diameter blir kalla vulkansk oske.

Danning 

Lapilli er sfæroide, tåre-, manual- eller knappeforma små dråper av smelta, eller delvis smelta lava som har vorte kasta ut av eit vulkansk utbrot, og som treffer bakken, i i alle fall delvis smelt form. Denne fine grusen er ikkje akkresjonær, men er eit direkte resultat av flytande steinar som blir avkjølt medan dei flyg gjennom lufta.

Lapillituff er ein svært vanleg vulkansk bergart, typisk for rhyolottisk, andesittisk, og dasittiske pyroklastiske utbrot. Under desse, så kan tjukke lag av lapilli avsetjast under hovudsakleg støytaktige utbrot. Det meste av lapillituff som ligg att etter gamle vulkanutbrot har vorte danna gjennom oppsaling og samansveising av delvis smelta lapilli, til det som er kjent som sveiste tuff.

Sjå òg 

 Tefra
 Lava

Bakgrunnsstoff 
 USGS Photo glossary of volcano terms  
 How Volcanoes Work  
 Volcanic Materials Identification  
 Tephra fall from Mt St. Helens

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lapilli» frå ,  den 12. desember 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Tefra
Petrologi
Vulkanske bergartar
Montesilvano

Montesilvano er ein by og ein kommune i regionen Abruzzo i Italia. Kommunen har 50 000 ibuarar og eit areal på 23,6 km². Byen ligg straks nord for Pescara, den største byen i regionen, og er del av eit samanvakse byområde langs kysten av Adriahavet. Kommunen består av den opphavlege busetjinga Montesilvano Colle på ein ås litt inn i landet, samt den langt større bydelen Montesilvano Marina langs Adriahavet. Montesilvano tyder "det tredekte fjellet".

Staden er omtala første gong i 1114, i eit dokument frå kong Roger 2. av Sicilia. Montesilvano var lenge ein liten by, først i 1904 var han ei sjølvstendig kommune. Ein stor marina vart bygt ved Adriahavet frå 1852 og framover, og staden vart eit reisemål. Bustadveksten på kysten var så stor at bysentrum vart flytta til hamneområdet i 1926. Etter andre verdskrigen heldt satsinga på turisme fram. Med bil- og masseturisme voks byen nærast eksplosivt frå 1960-åra. Mange hotell og utleige-hus har vorte bygt også i tida etterpå.

Bakgrunnsstoff

Byar i Abruzzo
Byar i Italia

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Montesilvano» frå ,  den 12. desember 2013.
I Need More av Dāvis Matskins

«I Need More» (engelsk for Eg treng meir) er ein song av den latviske songaren Dāvis Matskins, som vil verte gjeven ut i 2014. Songen er skriven av Alise Ketnere.

Eurovision

Dziesma 2014
«I Need More» er eit av bidraga i den fyrste semifinalen i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Dāvis Matskins-songar
Songar skrivne av Alise Ketnere
Engelskspråklege songar
Lasurstein

Lasurstein eller lapislasuli er ein bergart som vesentleg består av mineralet lasuritt, med vekslande mengder av kalsitt, sodalitt og pyritt. Fargen er vanlegvis asurblå. Heilt sidan oldtida er han brukt som edelstein til smykke og utskorne lekamar. Han finst fleire stader i Sentral-Asia. 

Tidlegare er steinen òg brukt til målarfarge med nemninga «naturleg ultramarin».

Lasurstein vart vunne ut i Sar-i Sang-gruvene og andre gruver i Badakhshan-provinsen nordaust i Afghanistan så tidleg som 6000-talet fvt. Lapis-perler er funne i steinaldergraver i Mehrgarh, Kaukasus og så langt frå Afghanistan som Mauritania. Han vart nytta for augnebryn på gravmaska til kong Tutankhamun (1341–1323 fvt.).

Mot slutten av mellomalderen vart lasurstein eksportert til Europa, der han vart malen til pulver og nytta som fargen ultramarin, det finaste og dyraste av alle blå pigment. Han vart nytta av dei viktigaste kunstnarane i renessansen og barokken, som Masaccio, Perugino, Tizian og Vermeer, og var ofte nytta for kleda til sentrale personar i måleria, særleg Jomfru Maria.

I dag er gruvene nordaust i Afghanistan framleis den viktigaste kjelda til lasurstein. Store mengder vert òg vunne ut i gruvene vest for Bajkalsjøen i Russland og i Andesfjella i Chile. Mindre mengder finst òg i Italia, Mongolia, USA og Canada.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lapis lazuli» frå ,  den 12. desember 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Lapis lazuli. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013.

Edelsteinar
Mineral
Sivert Kindseth

Sivert Grimsson Kindseth () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Malvik. Han var medlem av partiet Høgre.

Kindseth var gardbrukar på farsgarden Kindset i Malvik frå 1881 til han døydde. Frå 1885 var han medlem av Malvik heradsstyre, ordførar i heradet i 13 år. I tillegg var han medlem av amtsutvalet i Søndre Trondhjems amt i åtte år. Ei tid var han også styremedlem i Strinden sparebank.

Kindseth var fyrste vararepresentant til Stortinget frå Strinden krins i Søndre Trondhjems amt i perioden 1910-12. Han møtte fast i tida 20. juni-12. juli 1910 i staden for Even Loreng.

Kjelder
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Stortingsrepresentantar 1910-1912
Vararepresentantar til Stortinget
Ordførarar i Malvik
Høgreordførarar i Sør-Trøndelag
Norske gardbrukarar
Folk frå Malvik
Lardalitt

Lardalitt, opphavleg laurdalitt, ein grovkorna magmabergart frå Oslofeltet, utbreidd mellom Lågendalen og Farris. Det er mineralogisk sett ein nefelinsyenitt eller plagifoyaitt, som vesentleg består av alkalifeltspat, plagioklas og nefelin med noko biotitt og diopsidisk pyroksen.

Han har fått namn etter etter Lardal i Vestfold og -itt.

Kjelder 
Lardalitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lardalitt.

Vulkanske bergartar
Lateritt

Lateritt er raudfarga forvitringsjord med aluminium- og jernhydroksid som dei viktigaste bestanddelane.

Lateritt består av vulkanske bergartar, hovudsakleg av minerala kaolinitt, goethitt, hematitt og gibbisitt. I tillegg inneheld mange laterittar kvarts. Han er utbreidd i nedbørrike tropiske og subtropiske strøk.

Det er jernoksid saman med goethitt og hematitt som gjev den raudbrune fargen.

Lateritt finst i fuktige tropiske strøk og har ingen tydeleg lagdeling. På grunn av kjemisk forvitring er dei fleste silikatminerala borte slik at jordsmonnet i stor grad består av jarn og aluminium. Jarnsambindingane gjer at fargen er raudleg. Viss plantedekket forsvinn og jordsmonnet kjem i dagen, dannar det seg eit hardt lag eller skorpe.

Kjelder
Lateritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lateritt.
Denne artikkelen bygger på «Lateritt» frå ,  den 12. desember 2013.  
 

Sedimentologi
Forvitring
Aluminiummineral
Pedologi
Latitt

Latitt er ein lavabergart som i mineralsamansetnad svarar til monzonitt, til dømes rombeporfyr frå Oslofeltet. Nemningane trachyandesitt og trachybasalt er omtrent synonyme med latitt.

Kjelder 
Latitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/latitt.

Vulkanske bergartar
Christian M. Kahrs

Christian Meidell Kahrs () var ein norsk jurist, forretningsmann frå Bergen aktiv politikar for Venstre og for Samlingspartiet. 

Kahrs var son til ein kjøpmann. Han tok studenteksamen ved Bergen katedralskole i 1877 og juridisk embetseksamen i 1881. I 1882 arbeidde han som sorenskrivarfullmektig i Hallingdal. Frå 1883 til 1909 var han kjøpmann i Bergen, og frå 1909 direktør for Bergens Sparebank, seinare også styreleiar for same banken.

Kahrs var medlem av Bergen bystyre frå 1893 til 1910, ordførar i Bergen frå 1899 til 1901 då han repesenterte Venstre. Han var stortingsrepresentant for Bergen og Samlingspartiet i perioden 1903-1906, permittert frå 14. desember 1905. På Stortinget var han medlem av jarnbanekomiteen og i 1905 av den forsterka justiskomiteen. Han var også med i deputasjonen som Stortinget sende til København for å forhandle med den seinare kong Haakon VII. Kahrs var elles formann for tilsynskommisjonen for Bergensbanen.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1904-1906
Folk frå Bergen
Norske juristar
Lågmetamorf bergart

Lågmetamorfe bergartar er bergartar som er danna ved regionalmetamorfose under relativt låge trykk og temperaturar. Karakteristiske mineral er kloritt og epidot.

Kjelder 
Lavmetamorfe Bergarter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/lavmetamorfe_bergarter.

Metamorfe bergartar
Leirbergart

Leirbergartar er bergartar som består av leire og blandingar av leire og organisk material eller kalk (restar av dyr og plantar) i meir eller mindre herda tilstand. Når leire vert omdanna ved høgare trykk og temperatur, får ein først skiferleire eller leirstein, der leirminerala er bevarte, men plastisiteten er forsvunne. Når leirminerala vert omkrystallisert, får ein leirskifer, vidare leirglimmerskifer eller fyllitt. Takskifer er ein fyllitt som spaltar i tynne, sterke flak. Griffelskifer er ein leirskifer som har to spalteretningar som er omtrent like kraftige, slik at han sprekk opp i lange, tynne stykke. Alunskifer er ein leirbergart med høgt innhald av karbon og tunge metall.

Kjelder 
Leirbergarter. (2010, 30. november). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/leirbergarter.

Sedimentære bergartar
Leirjernstein

Leirjernstein er ein sedimentær bergart, som består av urein, leirhaldig sideritt (jernspat). Bergarten finst i store mengder særleg i Storbritannia, der han spelar ei stor rolle som jernmalm. Han finst oftast i rundaktige, kule- eller nyreforma konkresjonar.

Kjelder 
Leirjernstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/leirjernstein.

Sedimentære bergartar
Jern
Litofyse

Litofyse er eit rundaktig holrom i ein glashalding vulkansk bergart som til dømes rhyolitt og obsidian. Dei kan opptre som hòle sfærolittar eller vere omgjeve av konsentriske skal av finkrystallinske mineral (kvarts og alkalifeltspat). Fenomenet kjem av ekspanderande gassbobler i magmaet.

Kjelder 
Litofyse. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/litofyse.

Petrologi
Mineralogi
Konnerud gamle kyrkje

Konnerud gamle kyrkje er ei langkyrkje frå 1858 i Drammen kommune i Viken fylke. Ho avløyste ei kyrkje frå 1760 som vart oppført nokre tiår etter at det vart starta gruvedrift i området.

Då folketalet auka på 1970- og 1980-talet, vart kyrkja for lita, og ny kyrkje vart oppført eit stykke unna den gamle. Gamlekyrkja vert mest nytta ved spesielle høve, men kyrkjegarden er framleis i bruk. Gravkapellet er frå 1924, men vert ikkje nytta som gravkapell i dag.

Bilete frå kyrkja

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Sigrid Marie Christie og Håkon Christie: Konnerud kirke i «Norges kirker»
 Kyrkjebladet for Konnerud og Skoger nr. 1/2008 om 150-årsjubileet
 Kyrkjesøk
 Konnerud kyrkjelyd
 Konnerud gamle kyrkje på YouTube

Fotnotar 

Kyrkjer i Drammen
Kulturminne i Drammen
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Kyrkjer i Drammen prosti
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
1858 i Noreg
Konnerud nye kyrkje

Konnerud nye kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1996 i Drammen kommune i Viken fylke. Ho avløyste Konnerud gamle kyrkje frå 1858 etter at folketalet på staden hadde auka på 1970- og 1980-talet. Kyrkja har om lag 300 sitjeplassar i kyrkjesalen og 200 i tilstøytande sal.

Kyrkjegarden ved gamlekyrkja er framleis i bruk, og det er ikkje kyrkjegard ved den nye kyrkja.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 
 Konnerud kyrkjelyd
 Kyrkjesøk

Kyrkjer i Drammen
Kulturminne i Drammen
Kyrkjer i Drammen prosti
Norske kyrkjer frå 1996
Arbeidskyrkjer
Fjell kyrkje i Drammen

Fjell kyrkje er ei arbeidskyrkje i området Fjell i Drammen by i Viken fylke. Kyrkja vart teikna av Elisabet Fidjestøl og innvigd i 1984. Det er ikkje kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder 
 Sigrid Marie Christie og Håkon Christie: Fjell kirke i «Norges kirker»

Bakgrunnsstoff 
 Fjell kyrkjelyd
 Kyrkjesøk

Kyrkjer i Drammen
Norske kyrkjer frå 1984
Kyrkjer i Drammen prosti
Arbeidskyrkjer
Strømsgodset kyrkje

Strømsgodset kyrkje er ei langkyrkje i Drammen kommune i Viken fylke. Ho vart teikna av Christian Heinrich Grosch, som på den tida arbeidde med restaurering av Strømsø kyrkje.

Kyrkjegard 
På kyrkjegarden står eit gravkapell med 140 sitjeplassar, og det finst eit krigsminnesmerke over falne under andre verdenskrigen. Diktaren Per Sivle ligg gravlagd på Strømsgodset kyrkjegard.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Sigrid Marie og Håkon Christie: Strømsgodset kirke i «Norges Kirker»
 Strømsgodset kyrkjelyd om kyrkja, kyrkjegarden og gravkapellet
 Strømsgodset kirke på Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Drammen
Kulturminne i Drammen
Norske kyrkjer frå 1843
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Kyrkjer i Drammen prosti
Christian H. Grosch
Lausmasse

Lausmasse, lausavleiring eller lausmateriale er sediment som grus, sand, leire, torv, morene- og forvitringsjord som ligg oppå den faste berggrunnen. Over lang geologisk tid vil lausmassane verte til bergartar, så alderen på lausmassane er difor som regel låg. 

Nesten all lausmasse i Noreg er danna i siste delen av kvartær eller i nyare tid. Dei eldre lausmassane i Noreg vart fjerna under istidene. Bergartane i Noreg er stort sett gamle og harde, så lausmassane skil seg tydeleg frå berggrunnen. I område som ikkje vart råka av nedisinga lenger sør i verda er det ofte ein jamn overgang frå fast berggrunn til lausmassane over.

Kjelder 
Gundersen, Nils & Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Løsmasse: geologi. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/l%C3%B8smasse%2Fgeologi.

Sediment
Mjølnirkrateret

Mjølnir er eit meteorittkrater i Barentshavet på ei djupne på 400-500 meter, og eit av dei best bevarte nedslagskratera ein kjenner til i havet. Det oppstod for kring 149 til 141 millionar år sidan, seint i juratida, og vart påvist i 1980-åra ved seismiske undersøkingar. 

Krateret har ein diameter på 40 km og har ein 9 km brei plugg midt i. I bergartane kring krateret har ein funne kvarts deformert under nedslaget og høge verdiar av iridium. Meteoritten vog 1 milliard tonn og hadde ein diameter på 1-3 km. Store vassmassar fordampa då han trefte havet og kasta havbotnsedimenta opp i lufta. Krateret er seinare dekt av yngre sediment.

Kjelder 
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Mjølnir. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/Mj%C3%B8lnir.

Krater i Noreg
Krater frå krittida
Barentshavet
Krater i Arktis
Manganknoll

Manganknollar er uregelmessige, svarte eller brunsvarte klumpar som hovudsakleg består av mangan- og jernoksid med ein indre, konsentrisk bandstruktur. Storleiken av knollane varierer men er vanlegvis omkring 3–5 cm, vekta om lag 100 gram. Knollane kan innehalde opptil 55 % mangan, 35 % jarn og 2 % nikkel, kobolt og koparar, men samansetnaden varierer innan vide grenser.

Førekomst 
Manganknollene finst spreitt på botnen av djuphavet, der det er liten tilførsel av sediment frå land. Nokre stader kan dei òg finnast i innsjøar, til dømes i Nord-Amerika. Knollane er danna ved kjemisk utfelling frå vatnet, moglegvis hjelpt ved bakteriell eller anna biologisk verksemd. Vekstsnøggleiken er særs lita, truleg berre nokre få millimeter per million år. I Stillehavet opptrer dei over omtrent 10 % av havbotnen, i Indiahavet og Atlanterhavet er dei noko mindre konsentrert.

Industriell nytte 
I framtida vil manganknollane kanskje bli skrapa eller soge opp frå havbotnen og nytta for produksjon av mangan og ei rekkje andre metall. Resursane er særs store, men det byr på problem å avgjere kven som skal ha retten til slik undersjøisk mineraldrift.

Kjelder 
Manganknoller. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/manganknoller.

Manganmineral