alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tolbatsjik

Tolbatsjik er ein kompleks vulkan på Kamtsjatkahalvøya lengst aust i Russland. Han består av to vulkanar, Plosky (flat) Tolbatsjik og Ostry (skarp) Tolbatsjik, og som namna tyder på så er den eine ein flat skjoldvulkan og den andre ein bratt stratovulkan.

Vulkanane er fleire tusen år gamle, men det siste utbrotet kom i 1975. Før utbrotet kom ei rekkje jordskjelv, som førte til at forskarar klarte å føresjå utbrotet. Utbrotet danna fleire nye sinderkjegler og ut i frå kor mykje lava som kom ut var utbrotet det største basaltiske utbrotet på Kamtsjatka i historisk tid.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tolbachik» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 Plosky Tolbatsjik og Tolbatsjik lavafelt
 Fedotov S.A. og Markhinin Je.K. (Eds) (1983). The Great Tolbachik Fissure Eruption: Geological and Geophysical Data, 1975-1976. Cambridge University Press, 341 s. ISBN 0-521-24345-9

Skjoldvulkanar
Stratovulkanar
Vulkanar i Russland
Fjell i Russland
Kamtsjatka kraj
Aktive vulkanar
Komplekse vulkanar
Tri Sestry

Tri Sestry (russisk Три сестры, «dei tre systrene») er ein vulkan sentralt på øya Urup i Kurilane i Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tri Sestry» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kurilane
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Tuzovskij

Tuzovskij er ein vulkan nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av tre skjoldvulkanar der Tuzovskij er den høgaste av dei med ei høgd på 1533 meter over havet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tuzovsky» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Skjoldvulkanar
Tiatia

Tiatia (russisk Тятя, japansk Chachadake) er ein vulkan nordaust på øya Kunasjir i Kurilane i Russland. Han er den høgaste fjelltoppen på øya. Tiatia er eit av dei beste døma på ein sommavulkan i verda, ein stratovulkan der toppen har kollapsa og danna ein kaldera som igjen nesten er fylt att av ei ny, yngre vulkankjegle som har stige over kanten på kalderaen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tyatya» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 Overvaking av vulkansk aktivitet ved hjelp av satellittar 

Kurilane
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Aktive vulkanar
Udina

Udina er ein vulkan som ligg sentralt på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av to stratovulkanar, Bolsjoj Udina (2923 moh.) og Malaja Udina (1945 moh.).

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Udina» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 '

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Uksitsjan

Uksitsjan (russisk Уксичан) er ein vulkan som ligg nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Uksichan» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Skjoldvulkanar
Uratman

Uratman er ein vulkan som ligg nord på øya Simusjir i Kurilane i Russland. Han ligg oppfor Broutonbukta.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Uratman» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Uratman

Kurilane
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Usjkovskij

Usjkovskij (tidlegare kalla Plosky) er eit stort vulkanmassiv sentralt på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han ligg nordvest på Klutsjevskaja. Desse vulkanane er lenkja til kvarandre. Den høgaste toppen i massivet er Krestovskij (4108 moh). Krestovskij er ein stratovulkan medan Usjkovskij er ein skjoldvulkan.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ushkovsky» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Skjoldvulkanar
Komplekse vulkanar
Verkhovoj

Verkhovoj er ein vulkan som ligg nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Verkhovoy» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Skjoldvulkanar
Vernadskijryggen

Vernadskijryggen er ei vulkangruppe nord på øya Paramusjir i Kurilane i Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Vernadskii Ridge» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kurilane
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Sinderkjegler
Viljutsjik

Viljutsjik (òg kalla Viljutsjikij eller Uiljutsjinskij) er ein vulkan som ligg sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Vilyuchik» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Vojampolskij

Vojampolskij er ein vulkan som ligg nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av to skjoldvulkanar, Vojampolskij og Kakhtana. Vojampolskij er den høgaste av dei to med ei høgd på 1225 meter over havet. Kjelda til elva Kakhtana ligg i nærleiken.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Voyampolsky» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Skjoldvulkanar
Buvika/Ilhaugen

Buvika/Ilhaugen er ein tettstad i Skaun kommune i Trøndelag fylke. Staden har . Buvika ligg ved fjordarmen Gaulosen. Det nyare bustadområdet Illhaugen ligg sørvestover frå Buvika. Buvika ligg kring 8 km austanfor kommunesenteret Børsa.

Sjå òg 
 Tettstader i Sør-Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Geografi i Skaun
Tettstader i Trøndelag
Eggkleiva

Eggkleiva er ein tettstad i Skaun kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg ved nordenden av innsjøen Laugen.

Sjå òg
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Geografi i Skaun
Tettstader i Trøndelag
Korsvegen

Korsvegen er ein tettstad i Hølonda i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg på nordaustsida av Gaustadvatnet.

Sjå òg 
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Geografi i Melhus
Tettstader i Trøndelag
Hovin i Gauldal

Hovin er ein tettstad i Gauldalen i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg ved Gaula, med hovuddelen av tettstaden på vestsida av elva. Dovrebanen går gjennom Hovin og kryssar Gaula der, medan Europaveg 6 går på austsida av Gaula.

Sjå òg 
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Melhus kommune
Tettstader i Trøndelag
Vysokaja

Vysokaja (russisk Высокая, 'høg') er eit fjell aust i Uralfjella i Sverdlovsk oblast i Russland. Det når 380 meter over havet. Fjellet består av porfyr og syenitt. Det er store magnetsteinfelt på Vysokaja. 

Det har lenge vore gruvedrift her, og området var på første halvdel av 1900-talet den andre største produsenten av jernmalm i Uralfjella, etter gruva i Magnitnaja.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Vysokaya» frå , den 21. september 2008. 
 «Yegor'yevsk», Concise Dictionary of World Place-Names John Everett-Heath. Oxford University Press 2005. 
 «Postwar Russia and Her Mineral Deposits», Walter H. Voskuil, The Journal of Land & Public Utility Economics (1947 University of Wisconsin Press)
 «Europe's Fuel and Metal Deposits Evaluated», Quentin D. Singewald, Economic Geography (1939, Clark University)
 

Fjell i Russland
Sverdlovsk oblast
Vysokij

Vysokij er to vulkanar sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Den høgaste av dei er 2161 meter over havet, medan den andre er 1234 meter over havet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vysoky (higher stratovolcano)» frå ,  den 21. september 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
1776 Kuiper

1776 Kuiper er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 24. september 1960 av Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld og Tom Gehrels ifrå Palomar Observatory i San Diego County i California.

Kjelder 

 1776 Kuiper - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Kuiper
Kuiper
Arnulf Goksøyr

Arnulf Goksøyr () er ein lokalpolitikar i Herøy på Sunnmøre.

Han representerer partiet Høgre og har vore ordførar for Herøy kommune frå 2003.
I 2008 vart han vald til fylkesleiar i Møre og Romsdal Høgre og medlem i sentralstyret i Høgre.

Ved Stortingsvalet 2013 var Goksøyr Høgre sin 1. vararepresentant til Stortinget frå Møre og Romsdal.

Kjelder 

Folk frå Herøy i Møre og Romsdal
Høgreordførarar i Møre og Romsdal
Ordførarar i Herøy i Møre og Romsdal
1046 Edwin

1046 Edwin er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. desember 1924 av George Van Biesbroeck ifrå Yerkes Observatory i Williams Bay.

Kjelder 

 1046 Edwin - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Edwin
Edwin
Edwin
Jamantau

Jamantau (basjkirsk Ямантау, russisk гора Ямантау) er eit fjell i Uralfjella i Basjkortostan i Russland. 

I 1990-åra viste satellittbilete store utgravingar i fjellet, som i følgje av russiske styresmakter var eit matlager og ein bunkers for leiarar i tilfelle atomkrig. I følgje vitne skal det vere eit svært militæranlegg inne i fjellet.
Jamantau ligg nær ein av dei siste gjenvarande atomlaboratoria, Tsjeljabinsk-70, i Russland.

Bakgrunnsstoff 
 Jamantau
 Russland sitt magiske fjell
 Kva som føregår i Jamantau?

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mount Yamantaw» frå , den 21. september 2008.

Fotnotar 

Fjell i Russland
Basjkortostan
Militære installasjonar i Russland
Zjeltovskij

Zjeltovskij (russisk Желтовский) er ein vulkan som ligg sør i Kamtsjatkahalvøya i Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zheltovsky» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Aktive vulkanar
1047 Geisha

1047 Geisha er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Amneris. Han blei oppdaga den 17. november 1924 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

Kjelder 

 1047 Geisha - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Geisha
Geisha
Geisha
Geisha
1048 Feodosia

1048 Feodosia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. november 1924 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

Kjelder 

 1048 Feodosia - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Feodosia
Feodosia
Feodosia
Feodosia
1049 Gotho

1049 Gotho er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. september 1925 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

Kjelder 

 1049 Gotho - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Gotho
Gotho
1050 Meta

1050 Meta er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eunomia. Han blei oppdaga den 14. september 1925 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

Kjelder 

 1050 Meta - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Meta
Meta
Meta
Zjupanovskij

Zjupanovskij er ein vulkan som ligg søraust på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av fire overlappande stratovulkanar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zhupanovsky» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Aktive vulkanar
Komplekse vulkanar
1051 Merope

1051 Merope er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 16. september 1925 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

Kjelder 

 1051 Merope - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Merope
Merope
1052 Belgica

1052 Belgica er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 15. november 1925 av Eugène Joseph Delporte ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.

Kjelder 

 1052 Belgica - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Belgica
Belgica
Belgica
Belgica
Zimina

Zimina er ein vulkan som ligg sentralt på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av to toppar Ovalnaja Zimina og Ostraja Zimina.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zimina» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 

Kamtsjatka kraj
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Gydanhalvøya

Gydanhalvøya (russisk Гыданский полуостров - Gydanskij goluostov) er ei halvøy på kysten av Sibir ved Karahavet i Russland. Ho er om lag 500 km lang og 260 km brei. Denne breie halvøya ligg mellom estuara til Ob (Obbukta) og Jenisej, som er to viktige elvar i Russland. Den sørvestlege delen av halvøya grensar til Tazestuaret.

Gydanhalvøya er hovudsakleg flat med mange elvar og innsjøar. Nesten heile halvøya er dekt av permafrost og tundra. 

Langs kysten av halvøya ligg fleire mindre halvøyar som strekkjer seg nordover i Karahavet. Nord for halvøyar ligg nokre store øyar, som Olenij, Sjokalskij og Vilkitskij. Det er to bukter på nordkysten, den smale og djupe Khalmjerbukta og den mindre Juratskijbukta.

Gydanhalvøya ligg i Jamalo-Nenetsk autonome okrug.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gydan Peninsula» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Plassering
 

Halvøyar i Russland
Jamalo-Nenetsk
Karahavet
Kaninhalvøya

Kaninhalvøya (russisk Канин полуостров - Kanin poluostrov) er ei stor halvøy i Nenetsia autonome okrug i Russland. 

Ho grensar til Kvitsjøen i vest og Barentshavet i nord og aust. Sjojna er ein av få busetnader på halvøya.

Halvøyar i Russland
Nenetsia
Barentshavet
Kvitsjøen
Kolahalvøya

Kolahalvøya (frå kildinsamisk Куэлнэгк нёаррк, Kuelnegk njoarrk; russisk Кольский полуостров, Kolskij poluostrov) er ei halvøy lengst nord i Russland og ein del av Murmansk oblast. Ho grensar til Barentshavet i nord og Kvitsjøen i aust og sør. I vest grenser halvøya til ei linje frå Kolabukta gjennom Imandra, Kolasjøen og elva Niva til Kandalaksjabukta.

Halvøya er om lag  km² stor. Nordkysten er høg og bratt, medan sørsida er flat. Vest på halvøya går det to fjellkjeder, Khibiny og Lovoziorskije Tundry, sistnemnde med fjell på opp til 1120 meter over havet. Sentralt på øya ligg vasskiljet Kejvy.

Sidan isbrear under den siste istida fjerna dei øvste sedimentlaga er overflata på Kolahalvøya særs rik på forskjellige malm og mineral, som apatitt, aluminakjelder, jernmalm, glimmer, keramisk råstoff, titanmalm, amberglimmer og vermikulitt, samt malm av mindre vanlege og farga metall. MMC Norilsk Nickel driv gruver på Kolahalvøya. SG-3, det djupaste boreholet i verda, ligg på Kolahalvøya, nær grensa til Noreg.

Trass i at halvøya ligg langt nord har ho eit relativt mildt klima på grunn av dei varme havstraumane frå Atlanteren. I januar er middeltemperaturen om lag -10 °C og i juli om lag 10 °C. Halvøya er dekt av taiga i sør og tundra i nord.

Kolahalvøya har mange elvar med stryk. Dei viktigaste av dei er Ponoj, Varzuga, Teriberkaelva, Voronja og Jokanga. Dei største innsjøane er Imandra, Umbozero, Lovozero. Elvane og halvøya er dei viktige yngleområde for atlanterhavslaksen Salmo salar, som kjem frå Grønland og Færøyane for å gyte i ferskvatn. Som følgje av dette er det populært med fiske i området og fleire fjerntliggande hytter og leirar er bygd i området for sportsfiskarar gjennom sommarhalvåret. Kolaelva vert dekt av is om vinteren.

Bortsett frå russiske pomorar er halvøya òg heim for samar, som vart tvunge til å busetje seg i byen Lovozero i kommunisttida og som no driv reinsdyrhald i det meste av regionen.

Etter at Kola, den gamle busetnaden som gav namn til halvøya, svikta, har den store hamnebyen i området vore Murmansk. I sovjettida var Murmansk ein viktig ubåtbase og den russiske nordflåten held framleis til her.

Heile Kolahalvøya er råka av stor økologisk skade, hovudsakleg som følgje av forureining frå militæret, samt industriell gruvedrift etter apatitt. Om lag 250 atomreaktorar, produsert av det sovjetiske militæret, står att på halvøya. Sjølv om dei ikkje lenger er i bruk skapar dei framleis stråling og lek radioaktivt avfall.

Sjå òg 
 Kolanordmenn
 Bjarmaland

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kola Peninsula» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Terrestrial Ecoregions Kola Peninsula Tundra

Halvøyar i Russland
Murmansk oblast
Lokhaniemi

Lokhaniemi (Lihaniemi før 1948, russisk полуостров Лоханиеми, finsk Lihaniemi) er ei halvøya langs austkysten av Viborgbukta (i Finskebukta i Austersjøen) på det smalaste punktet mellom Tikhajabukta og Medjanskajabukta.

Bakgrunnsstoff 
 Moderne kart
 Gammalt finsk kart
 Bilete av Lokhaniemi

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lokhaniemi» frå , den 21. september 2008. 
 

Det karelske neset
Leningrad oblast
Halvøyar i Russland
Mikhailovhalvøya

Mikhailovhalvøya (russisk Poluostrov Mikhailova) er ei lita halvøy på austkysten av Karahavet og på vestsida av Tajmyrhalvøya i Krasnojarsk kraj i Russland. 

Mikhailovhalvøya er dekt av tundra og ligg nord for Mininaskjera. Halvøya er ein del av Det store arktiske nasjonale naturreservatet, det største naturreservatet i Russland. 

Klimaet i området er kaldt med lange, bitre vintrar. Havet omkring Mikhailovhalvøya er dekt av is det meste av året. Smeltinga byrjar i midten av juni, men alt i september frys havet til igjen.

Historie 
I 1921 fann ein sovjetisk-norsk ekspedisjon leia av Nikifor Begitsjev, som leita etter Roald Amundsen sine menn Peter Tessem og Paul Knutsen, restane av eit leirbål med forkola bein nær Mikhailovhalvøya. Ein meinte at dette var restane av dei to nordmennene. Nyare forsking har derimot vist at leirbålet truleg kom frå den mislukka Rusanov-ekspedisjonen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mikhailov Peninsula» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 William Barr, The Last Journey of Peter Tessem and Paul Knutsen, 1919. 
 Naturreservat
 

Karahavet
Halvøyar i Russland
Krasnojarsk kraj
Muravjov-Amurskij-halvøya

Muravjov-Amurskij-halvøya (russisk Полуостров Муравьёва-Амурского) er ei halvøy i Peter den store-bukta og deler denne i Amurskijbukta i vest og Ussuribukta i aust. Ho er om lag 30 km lang og 12 km brei.

Halvøya er kalla opp etter Grev Nikolaj Muravjov-Amurskij og byen Vladivostok ligg her. Austlege Bosporos skil byen og halvøya frå Russkijøya.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Muravyov-Amursky Peninsula» frå , den 21. september 2008. 

Primorskij kraj
Japanhavet
Halvøyar i Russland
Fiskarhalvøya

Fiskarhalvøya (russisk Полуостров Рыбачий, Poluostrov Rybatsjij, nordsamisk Giehkirnjárga, finsk Kalastajasaarento) er det nordlegaste punktet på fastlandet i den europeiske delen av Russland. Ho består av to delar, Srednijhalvøya («Mellomhalvøya») knytt til fastlandet via eit smalt eid og sjølve Fiskarhalvøya, som er knytt til Srednij igjen via eit liknande smalt eid. Halvøya er derfor nesten omgjeve av vatn. Administrativt høyrer ho til Petsjengas kommunale krets i Murmansk region og ligg nokre få timar frå Murmansk.

Hovudnæringane til innbyggjarane er reinsdyr og petroleum.

Historie 
Halvøya ligg eit område der grensene vart sett relativt seint. Den norsk-russiske grensa vart teikna i 1826 og Fiskarhalvøya hamna på den russiske sida. På denne tida levde fleire nordmenn på halvøya.

22. november 1868 gav tsar Aleksander II fleire tiltak for å få folk til å busetja seg langs Kolakysten, som skattefritak for handel, tollfri innførsel og sal og gunstige lån. 
Etter den russiske revolusjonen vart vestlege delar av Sredij og Fiskarhalvøya avstått til Finland. Dei vart gjeve tilbake til Sovjetunionen etter den sovjetisk-finske vinterkrigen i 1940. Dei norske busetjarane vart «fanga» i Sovjetunionen etter revolusjonen, og enkelte av etterkomarane fekk norsk borgarskap etter jernteppet forsvann. 

Under den andre verdskrigen var området i tre år del av ein posisjonskrig mellom Tyskland og Sovjetunionen. Halvøya verna tilkomsten til Murmansk og Arkhangelsk, som var hovudportane til Lend-lease. Fronten delte halvøya i to delar, og på begge sider vart det bygd kraftig forsvarsverk. 

Før Sovjetunionen vart splitta, var området kraftig militarisert sidan det låg like ved grensa til «NATO-landet» Noreg.

Området er framleis lukka for utlendingar (2005). Russland-korrespondenten til NRK, Morten Jentoft, fekk tilgang til halvøya i 2017.

Ei militærøving med panserkjøretøy fann stad her i 2017.

Sjå òg 
 Samiske stadnamn i Russland

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Rybachiy Peninsula» frå , den 21. september 2008. 

Halvøyar i Russland
Murmansk oblast
Samland

Samland (russisk Земландский полуостров, Zemlandskij poluostrov) eller Sambia er ei halvøy i Kaliningrad oblast i Russland, på søraustkysten av Austersjøen.

Namn

Sambia er kalla opp etter sambiane, eit utdøydd folk som høyrte til gammalprøyssarane. Samland er det tyske namnet på halvøya i tillegg til andre germanske språk. På polsk og latin vart halvøya kalla Sambia, medan det litauiske namnet er Semba.

Historie 

Samland var opphavleg tynt folkesett av sambiar. Regionen vart erobra av den tyske riddarordenen på 1200.talet og Bispedømet Samland vart, i lag med bispedøma Pomesdania, Ermland og Culm, eitt av fire bispedøme i Preussen i 1243. Nybyggjarar frå Det tysk-romerske riket starta å kolonisere området, medan sambiske prøyssarar gradvis vart assimilert. Halvøya var det siste området der gammalprøysisk vart snakka før det forsvann på slutten av 1700-talet. 

Halvøya vart ein del av Storhertugdømet Pressen då Klosterstaten til Den tyske riddarordenen vart sekularisert i 1525. Dette hertugdømet gjekk i arv til Markgrevskapet Brandenburg i 1618 og Hohenzollern-monarkane erklærte etter kvart Kongedømet Preussen i 1701. Samland vart ein del av provinsen Aust-Preussen i 1773. Preussen samla Tyskland til Det tyske keisardømet i 1871.

Etter den første verdskrigen vart Samland vart eksklavar i Weimarrepublikken. I 1945, etter den andre verdskrigen vart Aust-Preussen delt mellom Polen og Sovjetunionen. Samland vart ein del av Kaliningrad oblast, kalla opp etter den nærliggande byen Kaliningrad (historisk tysk Königsberg eller på slavisk Kráľovec) og dei tyske innbyggjarane vart kasta ut.

Samland vart så folkesett med russarar og kviterussarar. I dag ligg to feriestader her, Zelenogradsk (Cranz) og Svetlogorsk (Rauschen).

Geografi og geologi 
Baedeker skildrar Samland som «eit frodig og delvis skogkledd område med mange innsjøar, som ligg nord for Königsberg» (i dag Kaliningrad). Det høgaste punktet er 120 meter over havet og ligg 19 km nord for Pereslavskoje (Drugehnen) ved skistaden Galtgarben.

Rav er funne i området i over tusen år, særleg på kysten nær Kaliningrad. I 1900 vart rav hovudsakleg transportert austover for å nyttast i piper og til utsmykking.

Sjå òg 
Det kuriske neset
Den kuriske lagunen
Wisłalagunen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sambia» frå ,  den 21. september 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Fotnotar

Halvøyar i Russland
Kaliningrad oblast