alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mønsterpraksis

Mønsterpraksis eller bestepraksis viser til utbreidde metodar eller teknikkar som er rekna for å vere overlegne til alternativ skikk og bruk, ofte fordi resultata er betre enn med andre framgangsmåtar, eller av di dei har blitt standardprosedyre, til dømes for å tilfredsstille juridiske fordringar eller etiske normer.

Mønsterpraksisar bidreg til å ta vare på kvalitetsarbeid som eit alternativ til å følge obligatoriske standardkrav, og kan slik vere bygd på eigenvurdering eller benchmarking (referansemåling). Dei finst ofte i leiande standardar, slik som ISO 9000 og ISO 14001.

Fleire konsulentfirma spesialiserer seg på dette området og tilbyr ferdiglaga malar med standardiserte forretningsprosessar. Ein mønsterpraksis kan i somme høve vere ubrukande eller uvesentleg i høve til føresetnadene i visse organisasjonar.

God forretningspraksis er eit konsept i forretningsstrategi. Spesifikke former av dette er til dømes god landbrukspraksis, god framstillingspraksis, god distribusjonspraksis, god laboratoriepraksis og god klinisk praksis.

Sjå òg 
 Forretningsregel
 Beste tilgjengelege teknologi
 Den beste av alle moglege verder
 Finne opp hjulet på nytt
 Kontingensteori

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Best practice» frå ,  den 25. mars 2017.  
 

God praksis
Leiing
Manøverelement

Manøverelement vert mest brukt om militære einingar, og byrjar heilt på lagsnivå om einingar som kan føra strid av seg sjølve. I praksis gjeld dette berre einingar innan infanteri, inkludert motorisert infanteri, marineinfanteri og luftlandestyrkar og stridsvogn.

Kategoriane i militære samansettingar er  kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør].

Kjelder

Militær organisering
Militær kommando og kontroll

Kommando og kontroll er eit militært uttrykk for ein lovlig utnemnd offiser sin stadfesting av myndigheit over styrkane sine. Kommando og kontroll vert utført gjennom organiseringen av personalet (kommandohierarkiet), utstyr (informasjons- og kommunikasjonssystemar) og alle andre prosedyrer og taktikkar som ein offiser nyttar ved planlegging, styring, koordinering og kontroll av styrkar og operasjonar for å fullføra oppdraget.

Kun offiserer kan ha kommando over sine underliggende tropper og avdelinger; underoffiserer/befal kan ha kontroll, men ikke kommando.
Kategoriane i militære samansettingar er  kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør].]].

Kjelder

Militær organisering
Militær kommunikasjon
Militær eldstøtte

Militær eldstøtte er støtte med ekstra artillerield til dømes for infanteri som vil bryta gjennom fiendtleg forsvarslinje.

Kategoriane i militære samansettingar er  kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte [ingeniør].

Kjelder

Militær organisering
God dokumentasjonspraksis

God dokumentasjonspraksis er eit omgrep som i lækjemiddelindustrien viser til ulike standardar for utforming og vedlikehald av dokument. Vanlege standardkrav dreier seg om digitalisering, datering, signering, modifisering og tryggleikskopiering av dokument. Slike praksisar er ofte, men ikkje alltid kodifisert av kompetente styresmakter. I seinare år har praksisen også breidd seg til andre bransjar, slik som kosmetikk-, bindemiddel- og ingrediensindustrien.

Sjå òg 
 Dokumenthandsamingssystem
 God praksis
 ISO 690

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Good documentation practice» frå ,  den 25. mars 2017.  

Dokumentasjon
Dokument
Lækjemiddelindustri
Stridsstøtte

Stridsstøtte er militær støtte under strid. Stridsstøtte som ikkje er eldstøtte kan til dømes vera ingeniørstøtte, ekstra ABC-vern eller elektronisk krigføring.

Kategoriane i militære samansettingar er  kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør]'.

Militær organisering
Militær logistikk

Militær logistikk omfattar planlegging og effektiv iverksetjing av forsørging til militære forband. 

Kategoriane i militære samansettingar er  kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør].

Militær organisering
God laboratoriepraksis

God laboratoriepraksis viser til ulike normer og reglar for bruk av standardiserte retningsliner og kvalitetskontrollar i forskingsbaserte laboratorium for å sikre einskap, pålitelegskap, repeterbarheit, kvalitet og integritet i ikkje-kliniske, kjemiske forsøk.

Sjå òg 
 God klinisk praksis
 Lækjemiddelutvikling
 ISO 15189

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Good laboratory practice» frå ,  den 25. mars 2017.  

Laboratorium
Laboratorium
God distribusjonspraksis

God distribusjonspraksis er eit kvalitetssikringssystem som gjeld forsvarleg distribusjon av medisinske produkt. Vanlege standardkrav dreier seg om kjøp, lagring, innførsel, og utførsel av humanmedisinske lækjemiddel. 

Rådsdirektiv 92/25/EØF om engrosdistribusjon av lækjemiddel til menneske byggjer på prinsippet om god distribusjonspraksis.

Sjå òg 
 God framstillingspraksis
 Det europeiske legemiddelbyrået

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Good distribution practice» frå ,  den 25. mars 2017.  
 

Distribusjon
Lækjemiddelpolitikk
Slekta Kiwa

Kiwa er ei slekt av kvite anomurar som lever nær hydrotermale skorsteinar på havbotnen ved større djupner. Dei et i hovudsak bakteriar som lever på dei hårete armane deira.

Kiwa hirsuta vart oppdaga i 2005 som den fyrste arten i slekta.

I 2017 var det fem kjende artar i slekta:

 Kiwa araonae
 Kiwa hirsuta
 Kiwa puravida
 Kiwa tyleri
 Kiwa n. sp. «SWIR»

Kjelder 
 "Yeti" Crabs Farm Food on Own Arms—A First - Charles Q. Choi for National Geographic News
 New Species: Hairy-Chested Yeti Crab Found in Antarctica - Jason Bittel for National Geographic

Krepsdyr
Kiwa tyleri

Kiwa tyleri er ein kvit anomur i slekta Kiwa som finst nær Antarktis. Han vart oppdaga i 2010 ved hydrotermale skorsteinar på ei djupn større enn 2 600 meter. Arten et bakteriar som lever på dei hårete armane hans.

K. tyleri lever særs tett; ein tettleik på 700 individ per kvadratmeter er vorten observert. Slik kan fleire individ overleva i det vesle området nær den hydrotermale skorsteinen der det er leveleg for arten.

Kjelder 
 New Species: Hairy-Chested Yeti Crab Found in Antarctica - Jason Bittel for National Geographic

Krepsdyr
Dyr i Antarktis
Halvor S. Nordbø

Halvor Sverre Nordbø () var ein norsk landbruksmann frå Vrådal i Telemark.

Nordbø gjekk både landbruksskule og småbruksskule i ungdomsåra. Sidan tok han eksamen ved jordbruksavdelinga på Noregs landbrukshøgskule. Åra 1936-39 underviste han på Telemark landbruksskule og Valdres landbruksskule. Deretter var han fylkesagronom i Vestfold og Telemark fram til 1948. Han fekk då stilling som professor i bygningslære på NLH. Nordbø skreiv mykje om driftsbygningar i landbruket og presenterte forsøksmeldingar i i fagtidsskrift.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norsk landbruk
Folk frå Kviteseid
Studentar ved Noregs landbrukshøgskule
Albert Myhrwold

Albert Karsten Myhrwold () var ein norsk forstmann frå Moss.

Myhrwold hadde ymse stillingar før han i 1896 vart skogbrukslærar på landbruksskulen på Ås i Akershus. Frå 1914 professor i skogbruk ved Noregs landbrukshøgskule.

Myhrwold la grunnlaget for høgskule-opplæringa i skogbruk i Noreg. Han skreiv artiklar om skogsaka i fagtidsskrifta og i dagspressa. I all si verksemd talte han for eit ordna skogbruk som tenkte langsiktig.

Kjelder
 Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norske forstfolk
Folk frå Moss
Tropespottefugl

Tropespottefugl (Mimus gilvus) er ein spottefugl i den biologiske slekta Mimus som lever i Mellom-Amerika, sørlege Karibia, nordlege Sør-Amerika og på austkysten av Brasil.
Songspottefugl (M. polyglottos) er den mest nærskylde nolevande arten, men den kritisk truga socorrospottefugl,  (M. graysoni) er òg nært i slekt.

Skildring 
Vaksne tropespottefuglar er 23-25,5 centimeter lange og veg 45-58 gram varierande med kjønn og underart. Dei er grå på hovudet og oversida med gule auge, ei lys augestripe og mørk flekk gjennom auget. Undersida er gulkvit og vengene er gråsvarte med to kvite vengband og kvite kantar på vengefjørene. Dei har ein lang mørk hale med kvite fjørtuppar. Nebbet er svart, kort for denne gruppa og berre svakt nedbøygd, beina er lange og mørke.

Hannar er om lag 5 % større og tyngre enn hoer, elles er kjønna er like. Ungfuglane er mattera og brunare. M. g. tobagensis, som berre finst på Trinidad og Tobago, har mørkare grå oversida og meir omfattande kvitt på vengdekkarar og hale enn underartane på fastlandet.

Denne fuglen har ein variert og musikalsk song, kjappare enn hos songspottefugl. Han syng av og til natta gjennom.

Arten er hekkefugl i eit oppstykka område frå det sørlege Mexico sør til austkysten av Brasil og på Dei små Antillane. Nordgrensa går gjennom Mexico i delstaten Oaxaca og i Veracruz, inkluderer Yucatánhalvøya. Vidare til Honduras og Nicaragua med fråvære sør til Colombia, men introdusert i Panama. Han lever i store delar av nordre og sentrale Colombia og Venezuela, litt inn i Ecuador, samt i Guyana, Surinam og Fransk Guyana.  I Brasil langs nordaustkysten og frå omtrent Paraíba til Rio de Janeiro.

Denne spottefuglen er vanleg i dei fleste opne habitat, inkludert menneskeskapte. Tropespottefuglar beitar på bakken eller i vegetasjonen eller flyg ned frå ei grein for å  fange virvellause dyr. Dei et hovudsakleg insekt og litt bær. Desse uredde fuglane vil òg plukke mat som står utan tilsyn på tallerkenar eller bord. Medan dei beitar kan dei spreia vengene i ei tostegs rørsle, der heile oversida av vengeflatene er synlege eit augneblikk, og deretter folde saman vengene igjen. Rørsla liknar den som songspottefuglar gjer for å blinke med dei kvite vengeflekkene, jamvel om tropespottefuglen manglar dei store flekkene.

Paret byggjer eit kvistreir, og normal kullstorleik er tre grågrøne, flekka egg. Hoa gjer ruginga åleine i 13-15 dagar, og perioden vidare fram til ungane er flygedyktige er omtrent like lang. Fuglane er aggressive når dei vernar om reiret sitt mot andre fuglar og dyr.

Arten er klassifisert som livskraftig, og storleiken på populasjonen er trudd å vere aukande.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tropical Mockingbird» frå ,  den 26. mars 2017.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

spottefuglfamilien
Nils O. Golten

Nils Olavsson Golten () var ein norsk fiskar og politikar frå Sund i Hordaland. Han representerte partiet Høgre og Hordaland fylke på Stortinget i tida 1985-93.

Golten gjekk i ungdomsåra både Voss folkehøgskule, fiskarfagskule og handelsskule. Han byrja tidleg i fiskaryrket, og vart skipper på fiskebåt i ganske ung alder. Golten vart verande i yrket til han i 1985 fekk stortingsmandat.

I 1971 vart Golten vald til styremedlem i Norges Fiskarlag, eit verv han hadde i femten år. Åra 1976-83 var han medlem av hovudstyret for Statens fiskarbank. Samstundes fekk han plass i fleire offentlege utval: Han var 1980-89 medlem i Konsesjonsutvalet, eit utval som vurderte behovet for innføring av nye konsesjonsordninga i fiskeria, vidare var han frå 1983 medlem i Konsesjonsutvalet for Sjøfartsdirektoratet, og frå 1984 medlem i Sikkerhetsutvalget for fiskeflåten.

Gjennom tolv år, frå 1972 til 1983, var Golten medlem av Sund kommunestyre. Perioden 1981-85 møtte han på Stortinget nokre få veker, då han var vararepresentant for Høgre og Hordaland fylke. Frå 1985 hadde han fast tingplass frå same valkrinsen, og vart attvald for ein ny periode i 1989. Alle åtte åra frå 1985 var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen..

Frå han forlet Stortinget i 1993, jobba Golten som kvalitetssjef ved Sotra Fiskeindustri a/s.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Folk frå Sund
Norske fiskarar
Bolanpasset

Bolanpasset er eit fjellpass i austre Balutsjistan vest i Pakistan, 120 km frå grensa til Afghanistan. Passet går gjennom Toba Kakar-fjella, ei sidekjede til Himalaya.
Passet er rundt 89 km langt, og er danna av fleire tronge juv. På det vidaste er passet 26 km breitt, denne delen ligg sør for Mach på Lalejisletta.
Bolanelva renn gjennom delar av passet.

Bolanpasset går frå Dadar på Karachi-slettene, omkring 100 meter over havet, til høgslettene rundt Quetta, omkring 1700 meter over havet. Det bind saman Jacobabad og Sibi med Quetta med både veg og jernbane.

Passet ligg strategisk til, og har blitt brukt av både nomadar, handelsfolk og erobrarar mellom Sentral- og Sør-Asia. Det var viktig i dei britiske felttoga i Afghanistan.
I 1883 forhandla Robert Groves Sandeman fram ein avtale med khanen av Kalat, Khudadad Khan, der britane fekk kontroll over passet mot å betala ei årleg avgift.

Den lokale folkesetnaden er hovudsakleg stammar av brahuifolk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bolanpasset» frå , og «Bolan Pass» frå  den 26. mars 2017.  

Fjellovergangar i Pakistan
Balutsjistan i Pakistan
Tore Austad

Tore Austad () er ein norsk skulemann og politikar, fødd i Skedsmo i Akershus. Han var kyrkje- og undervisningsminister i Willoch-regjeringa i tida oktober 1981 til juni 1983.

Austad tok eksamen ved Sjøkrigsskulen i 1956 og gjorde teneste som løytnant i marinen til 1958. I 1962 vart han cand.philol. frå Universitetet i Oslo og var så lektor ved Drammen handelsgymnas til 1964. Etter å ha vore «professor» i norsk ved University of Chicago i to år, kom han i 1966 tilbake til lektorstilling ved Kristiansand katedralskole.

Frå 1972 var Austad aktiv for partiet Høgre i lokalpolitikken i Kristiansand og Vest-Agder. Han var medlem i bystyret frå 1972 til -79, og formann i skulestyret i Kristiansand 1972-77. Frå 1976 var han også medlem i fylkeskulestyret i Vest-Agder.  

Hausten 1977 vart Austad vald til stortingsrepresentant frå Vest-Agder, og sidan attvald både i 1981 og 1985. På Stortinget var han dei tre fyrste sesjonane medlem av Kyrkje- og undervisningskomiteen, og deretter formann i same komiteen 1980/81-sesjonen. 

Den 14. oktober 1981 vart Austad utnemnd til statsråd i ei rein Høgre-regjering leidd av Kåre Willoch. Han fekk styre Kyrkje- og undervisningsdepartementet til 8. juni 1983, då representantar for Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet tok plass i statsrådet. Austad måtte då vike for Kjell Magne Bondevik som sjef i Kyrkje- og undervisningsdepartementet. Austad var i resten av 1982-83-sesjonen med i Samferdslekomiteen og sidan medlem i Justiskomiteen 1983-85. I den siste fireårsperioden, 1985-89, hadde han sete i Forsvarskomiteen.

I 1989 gjekk Austad tilbake til lektorjobben i Kristiansand. Han tok også val til bystyret i Kristiansand og frå 1995 til 2007 var han i seks år meinig bystyremedlem og like lenge formannskapsmedlem.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Norske kyrkje- og undervisningsministrar
Norske skulefolk
Vade retro satana

(omsett «Vik, Satan», «Gakk burt, Satan» eller «Vik bak meg, Satan») er dei fyrste orda av ei katolsk bøn for djevelutdriving. 

Denne bøna går i alle fall attende til mellomalderen. Ein har funne ordlegginga i eit verk frå Kloster Metten i Bayern frå 1415.

Bøn 

Den latinske teksten:

 

(Heile bøna er forkorta på medaljongillustrasjonen, fyrst på krossen og deretter ringen)

Beinveges omsetting:
Heilag krossen er mitt ljos / Draken er ikkje drotten min
Vik bak meg, satan / Freist meg aldri med fåfengde gjerningar
Det du byder på er vondt / Drikk gifta sjølv.

Soge 
«Vade retro satana» liknar ei setning frå markusevangeliet (8:33), der Jesus taler strengt til Peter og seier «Gakk ut or augo mine, Satan! Du hev ikkje ans for det som er Guds vilje, men berre for det som er menneskevilje.»

«Vade Retro Satana» er framleis ein del av katolsk eksorsisme, det noverande ritualet er i De exorcismis et supplicationibus quibusdam.

Kjelder 

Latinske ord og uttrykk
Kristne bøner
Eksorsisme
Katolisisme
Qalat i Afghanistan

Qalat (persisk قلات, qalāt) er provinshovudstad for Zabol i Afghanistan.  Han ligg sentralt i landet, 300 km sørvest for hovudstaden Kabul. Qalat har  innbyggjarar (2015).
Dei fleste innbyggjarane er pasjtunarar.
Byen har vegsamband med Kandahar i sørvest og Ghazni i nordaust via hovudvegen Ring Road.
Qalat lufthamn ligg i nærleiken av byen.

Qalat er også kjend som Qalāt-e Ghiljī, Qalāt-e Tokhī. Qalāt kan også skrivast Kalāt. Namnet tyder 'festning'. 
Festningen som ligg i åssida over Qalat skal ifølgje soga vera bygd av Aleksander den store.

Det noverande byggverket blei reist under britane på 1800-talet.
Han er blitt brukt, også i nyare tid, av sovjetarar, talibankrigarar og USA-amerikanarar.

Historie

16. april 1857 vitja eit britisk sendebod gjennom byen, på veg til Kandahar for å inngå ein avtale mellom dei britiske styresmaktene i Peshawar og emiren av Kabul. 

Emir Sher Ali Khan erobra byen den 22. januar 1867.  Sonen hans, Mahomed Ali, blei drepen i slaget. Det var onkelen hans som drap han, og onkelen blei seinare også drepen.

I 2005 var Qalat base for amerikanske styrkar som kjempa mot Taliban.
Den første flyplassen i provinsen, Qalat lufthamn, blei bygd i 2006. Han var eit av fleire prosjekt som fann stad under det amerikanskleidde Provincial Reconstruction Team Zabul, som var verksame her fram til 2013.  Mellom anna blei det bygd ein jenteskule for å betra tilgang til utdanning i området. Fleire program for å betra tilgangen på reint vatn blei også starta rundtom i byen.  I 2009 blei eit prosjekt som gav sjukehuset Qalat City Hospital reint drikkevatn fullført.
Nokre av prosjekta har likevel fått kritikk. Utviklinga av eit økonomisk distrikt i byen tok tre år å fullføra og kosta rundt ti millionar dollar, men bygningane blei for det meste ståande tomme. Anten var det ikkje bruk for dei eller ein mangla lokal kunne til å vedlikehalda dei.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Qalat, Zabul» frå ,  den 26. mars 2017.  
 
Zabol-provinsen
Byar i Afghanistan
Snøhare

Snøhare, polarhare, arktisk hare, kvithare eller grønlandshare (Lepus arcticus) er ein art i harefamilien. Han har svarte øyrespissar og ein elles heilt kvit pels som berre om sumaren får eit gråkvitt skjær på hovudet. Vekta når opp til 5,5 kg. 

Snøharen lever på tundra, i kupert fjellterreng og lågland ved kysten. Han finst i Nord-Amerika nord for skoggrensa og på Grønland.

Kjelder 

Harefamilien
Pattedyr i Nord-Amerika
Panservernvåpen

Panservernsvåpen er våpen som vert brukt for å kjempa mot pansra køyretøy.  Dette var først kanonar og kraftige rifler, og under andre verdskrig vart det teke i bruk rekylfrie kanonar og panservernsmissil. Det første våpenet som vart utvikla spesifikt til bruk mot stridsvogner var den tyske Mauseren 13mm Tankgewehr som vart produsert frå mai 1918.

Tradisjonelt vert kjempa mot panser med artilleri som har høg utgangsfart, ustyrte rakettar, styrte missil og passive trykkfølsame stridsvognminer. Moderne kamp mot panser inkluderer artilleri og missil som kan bruka passive optiske, termiske og akustiske sensorar eller aktive radarsensorar. Miner kan bruka passive sensorar basert på optiske, termiske, akustiske, seismiske og magnetiske sensorar.

Artilleri er ofte brukt og dimensjonert for direkte frontalskyting, og panser er tilsvarande godt verna mot slik påskyting både med fleirlagspanser og med aktivt panser. Det har gjort at alternative nedkjempingsmetodar har vorte stadig vanlegare, med totrinns sprengladning og konsept basert på toppangrep som resultat.

Referansar

Panservernvåpen
Kanonar
Panservern
Panservern

Panservern er metodar, våpen og anna utstyr som vert brukt mot fiendtlege pansra kampkøyretøy, særleg stridsvogner. Den vanlegaste tradisjonelle forma for panservern er frontalbekjemping med artilleri som har høg utgangsfart, ustyrte rakettar, styrte missil og passive trykkfølsomme stridsvognsminer. 
Spesialiserte våpen for å kjempa mot panser vert gjerne omtalt som panservernsvåpen, men òg berre som «panservern».

Referanser

Panservernvåpen
Panservernmissil

Panservernsmissil, òg omtalt som ATGM (engelsk anti-tank guided missile), er eit missil laga spesielt for å kjempa mot tungt pansra køyretøy som stridsvogner og stormpanservogner. Dei varierer i storleik frå bærbare skulderavfyrte våpen, til system som berre kan avfyrast frå køyretøy eller fly.

Ein klassifiserer som regel panservernsmissil som anten MCLOS (Manual Command Line Of Sight) eller SACLOS (Semi-Automatic Command Line Of Sight). MCLOS føreset at skyttaren kan sjå missilet gjennom heile flukta og styre det til målet ved hjelp av ei stikk, medan SACLOS gjer at det er nok at siktemidla peikar på målet fram til missilet treffer.

Meir avanserte system brukar lasermarkering eller TV-kamera i sjølve missilet for å utpeika mål, og nokre er òg såkalla «avfyr og gløym» - (fire-and-forget).

Dei fleste panservernsmissil har stridshovud med holladning.

Nokre døme på panservernsmissil er den USA-produserte BGM-71 TOW, britiske Swingfire, den svenske Bofors Bantam, det fransk-tyske Euromissile MILAN og russiske AT-3 Sagger.

Panservernsvåpen som RFK eller M72 er ikkje panservernsmissil, sidan dei ikkje har noko styringssystem.

Referansar

Panservernvåpen
Panservern
Narremål

Narremål er falskt utstyr som er meint til å villeie fienden.  Lokkebete og narremål er aspekt med formålet villeiing.

Militære narremål

Narremål i krig er billege etterligningar av reelle, miltære mål, som stridsvognar, artilleri, avfyringsrampar for missil, kommandoplassar og fly på flyplassar. Hensikta er å villeie fienden til å angripe desse narremåla, og soleis verna dei reelle måla.

Ein anna måte å bruka narremål på, er å deployera dei i stort antal i eit høveleg oppmarsjområde og dermed lura fienden til å tru at eit angrep vil kome derifrå.

I Russland har ein tidlegare varmluft-ballongfabrikk byrja å produsere narrestridsvogner av gummiduk, i tillegg tilfly, avfyringsrampar for missil og radarstasjoner. Desse «hoppeslotta» er konstruerte til å sjå ut som ekte militært utstyr, med signaturar som liknar både når det gjeld radarsignatyr og termisk signatur.

Kjelder 

Militær villeiing
Tyholttunnelen

Tyholttunnelen er ein 2760 meter lang jernbanetunnel i Trondheim som vart opna i 1957. 

Bygginga av tunnelen vart starta av tyskarane under andre verdskrigen og var omlag halvferdig då krigen var over. Tunnelen vart opna først i 1957. I den sørlege opninga er det leire, som gav store utfordringar under bygginga. Her vart det nytta frysestabilisering som ein av dei første ved bygging av tunnelar i lausmassar (leire) i Noreg. 

Tyholttunnelen er ein del av Stavne–Leangenbanen. I 2017 vil ein utvide tunnelen i samband med elektrifiseringa av Stavne-Leangenbanen.

Kjelder

Skipingar i 1957
Tunnelar i Noreg
1957 i Noreg
Trondheim
Inositol

Inositol ei organisk sambinding og ein isomer heksahydroksysykloheksan med kjemisk formel . Inositol finst i visse feittstoff (fosfolipid) i musklar, nervar og hjernevev. Det finst òg mykje av inositol i planteriket, dels i fri form, dels forestra med fosforsyre som fytinsyre. Inositolsambindingar er viktige signalstoff i sellene. 

Inositol finst i sellemembranen som fosfatidylinositol-4,5-bisfosfat (PIP2). Visse hormon vil aktivera fosfolipase C når dei er bundne til reseptorane sine på selleyta. Fosfolipase C spaltar PIP2 til inositoltrisfosfat og 1,2-diacylglyserol. 1,2-diacylglyserol aktiverer enzymet proteinkinase C og går inn i resyntesen av PIP2. Inositoltrisfosfat stimulerer til frigjeving av kalsiumion frå lager i sellene, og går etter stegvis defosforylering til inositol inn i nysyntesen av PIP2. Aktivert proteinkinase C og kalsiumion regulerer ulike selleprosessar.

Kjelder 

Polyolar