alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Baptism: A Journey Through Our Time

Baptism: A Journey Through Our Time er eit album frå 1968 med dikt proklamert og sungen av Joan Baez. Peter Schickele orkestrerte songane, slik han hadde gjort på det førre albumet, Joan i 1967. 

Albumet kom ut på ei tid då mange visesongarar, og pop- og rockartistar eksperimenterte med å blande musikken sin med klassisk orkestrering  (t.d. The Beatles, Judy Collins, The Rolling Stones.)

Innhald

Medverkande
Joan Baez – vokal, gitar

Salslister

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Baptism: A Journey Through Our Time» frå ,  den 16. oktober 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1968
Joan Baez-album
Album produserte av Maynard Solomon
Vanguard Records-album
Any Day Now av Joan Baez

Any Day Now er eit dobbeltalbum av Joan Baez frå 1968 med utelukkande songar av Bob Dylan. Det nådde 30. plassen på Billboard Pop Albums-lista i USA.

Historie
Seks av songane på albumet var ikkje gjevne ut på offisielle Dylan-plater før. Den eine songen, «Love is Just a Four-Letter Word», har visstnok aldri blitt spelt inn av Dylan sjølv. Albumet vart produsert under ei einaste lang innspeling i Nashville i september 1968, og gav nok materiale til to album:  Any Day Now og David's Album i 1969. Baez reiste attende til Nashville for å spele inn musikk fleire gonger dei neste åra.

Baez la notane til Bob Dylan på golvet føre seg, lukka augo og valde songane i tilfeldig rekkefølgje, slik dei enda opp på albumet.

Joan Baez laga illustrasjonar til kvar av songane, som vart trykte på omslaget.

I 1969 hadde albumet seld til gullplate.

Vanguard gav på 2000-talet ut albumet på ny med to bonusspor: «Blowin' in the Wind» og «It Ain't Me Babe», begge konsertopptak frå den japanske turneen hennar i 1967.

Mottaking 

I meldinga si for Allmusic skreiv Thom Jurek om albumet: «Empatien hennar for materialet, den skarpe forståinga hennar av lydverda til Dylan, og hennar eigen praktfulle røyst bringer ein ny dimensjon til desse seksten songane, og nærast utvidar meininga deira. Det finst ingen betre tolkar av musikken til Dylan, og sjølv om ein finn bevis for det på tidlegare album (som Joan frå 1967), vert dette stadfesta her. Til sjuande og sist er Any Day Now, som Joan og David's Album, Baez å sitt mest intenst inspirerande og kreative.»

Innhald

Medverkande
Joan Baez – vokal, gitar
Fred Carter – mandolin
Pete Drake – pedalsteelgitar
Johnny Gimble – fele
Roy Huskey jr. – bass
Tommy Jackson – fele
Jerry Kennedy – gitar
Jerry Reed – gitar
Harold Bradley – gitar, dobro
Hargus «Pig» Robbins – piano
Stephen Stills – gitar
Harold Rugg – gitar, dobro
Grady Martin – gitar
Buddy Spicher – fele
Norbert Putnam – bass
Kenny Buttrey – trommer

Salslister

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Any Day Now (Joan Baez album)» frå ,  den 16. oktober 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1968
Joan Baez-album
Hyllestalbum for Bob Dylan
Album produserte av Maynard Solomon
Vanguard Records-album
Fred Carter jr.

Fred F. Carter jr. () var ein USA-amerikansk gitarist, songar, produsent og komponist.

Carter byrja å spele gitar for alvor tidleg i 20-åra og spelte mykje på Louisiana Hayride. Her danna han langvarige venskap med mange musikarar, som Slim Whitman, Floyd Cramer, Sonny James, Hank Snow, Faron Young, Johnny Horton, Jim Reeves og mange andre. Carter møtte Roy Orbison på denne tida og vart ein del av bandet hans. Seinare arbeidde han med Orbison i Nashville og spelar til dømes gitaren i opninga på «Dream Baby». Han arbeidde så med Dale Hawkins, og vart så med i syskenbarnet Ronnie Hawkins si gruppe, The Hawks, som seinare utvikla eg til The Band (utan Hawkins). I denne tida spelte han òg med Conway Twitty.
 
Tidleg i 1960-åra slo Carter seg ned i Nashville og vart studiomusikar der som ein del av det kjende A-Team. Han spelte her mellom anna på to av albuma til Joan Baez og med Simon and Garfunkel på Bridge over Troubled Water. Mellom anna spelte Carter gitar på «The Boxer» av Simon and Garfunkel (der han laga det ikoniske opningsriffet), «I'm Just An Old Chunk Of Coal» av John Anderson, «I've Always Been Crazy» og «Whistlers and Jugglers» av Waylon Jennings. Han spelte òg gitar og bass på Bob Dylan-albuma Self Portrait og Nashville Skyline i tillegg til Connie Francis-hitten «The Wedding Cake». På denne tida var Carter òg medlem av supergruppa Levon Helm and the RCO All Stars, som bestod av Levon Helm, Booker T. Jones, Dr. John, Donald «Duck» Dunn og blåsarane frå Saturday Night Live.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fred Carter Jr» frå ,  den 16. oktober 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

USA-amerikanske studiomusikarar
USA-amerikanske bluesgitaristar
USA-amerikanske countrygitaristar
USA-amerikanske folkegitaristar
USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske countrysongarar
USA-amerikanske countrymandolinistar
USA-amerikanske countryfelespelarar
USA-amerikanske countrybassistar
2S23 NONA-SVK

2S23 Nona-SVK er ein 120mm sjølvdriven bombekastar på BTR-80-chassis som vart utvikla i Russland seint i 1980-åra. Det er ein variant av 2S9, utvikla for luftlandedivisjonar og marineinfanteri. Berre få avdelingar er tildelt utstyret, og det er berre omlag 50 som er operative i 2016.

Referansar 

Sjølvdrive artilleri
Russisk militærutstyr
Andrew Wakefield

Andrew Jeremy Wakefield () er ein britisk tidlegare kirurg og forskar.

Wakefield er mest kjend for den forfalska forskinga si på samanhengen mellom MMR-vaksine og autisme. I 1998 publiserte han ein studie som viste ein klar slik samanheng, og dette førte til sterk vaksineskepsis i Storbritannia. Skepsisen spreidde seg også til mange andre land, mellom anna Noreg.

Sjølv om  ingen andre forskarar kunne replikera studien, blei ikkje svindelen avdekt før i 2004 då journalisten Brian Deer undersøkte saken. Han avdekka at Wakefield hadde forfalsket studen, og at han også hadde økonomiske motiv for å gjera dette.
Wakefield innrømma sidan å ha forfalska testresultat som skulle mistenkeleggjera vaksiner.
I 2010 blei Wakefield fåadømt retten til å praktisere som lege i Storbritannia.

Som følgje av verksemda til Wakefield steig førekomsten av meslingar  markant i Storbritannia, noko som førte til alvorleg sjukdom og død for nokre barn som ikkje var blitt vaksinerte. Det fanst liknande tendensar internasjonalt, og i Sør-Afrika førte den irrasjonelle frykta for MMR-vaksinen til fleire hundre dødsfall blant barn som fekk meslingar.

Trass i avsløringane har Wakefield halde fram med å ha mange tilhengjarar verda over, og skepsis mot MMR-vaksinen er framleis utbreidd. Blant dei som har støtta Wakefield sin påstand om ein samanheng mellom vaksiner og autisme er Donald Trump.

Den norske antroposofen Trond Skaftnesmo prøvde i boka Folkefiende å tilbakevisa anklagene mot Wakefield og meinte han var utsett for eit politisk komplott.

I 2020 gav Brian Deer ut boka The Doctor Who Fooled the World ('Legen som forleda verden') der han avslørte korleis ein av dei næraste medarbeidarane til  Wakefield hadde gjeve han innsideinformasjon om Wakefield og antivaksine-rørsla hans.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Andrew Wakefield» frå ,  den 3. november 2021.  

Britiske vitskapsfolk
Britiske legar
Vaksinemotstandarar
El-overfølsemd

El-overfølsemd, elektromagnetisk hypersensitivitet, elektrosensitivitet eller «el-allergi» er ein tilstand der ein person opplever symptom som vedkomande meiner skuldast at han eller ho er utsett for elektromagnetisme.
El-overfølsemd vert òg kalla elektrosensitivitet eller el-allergi, men er ikkje ein anerkjend som medisinsk diagnose. Forsking har vist at dei som er el-overfølsame ikkje greier å kjenne om dei er utsette for elektromagnetisk stråling, eller ikkje. Symptomane oppstår berre dersom ein opplever at ein er utsett for stråling, og har ingen samanheng med om ein faktisk er det. Dette fenomenet vert kalla «noceboeffekten».

El-overfølsomheit har fått mye merksemd i samband med installering av nye straummålarar som sender måleresultatet gjennom mobiltelefonnettet.

Det er vitskapleg etablert at elektromagnetiske felt kan påverka organismar, men personar med el-overfølsemd hevdar at dei får ubehagelege symptom når dei vert utsette for stråling som er betydeleg under dei grensene som er sette fast i internasjonale tryggleiksstandardar. Eit overveldande fleirtal av blindtester har vist at personar som meiner at dei er ramma av el-overfølsemd, ikkje er i stand til å skilja mellom verkeleg eksponering og simulert (ingen) eksponering, noko som kan forklarast ved at el-overfølsomheten er ein såkalt noceboeffekt («negativ placebo»). Ein anerkjenner då symptoma til pasientane som reelle, men at desse ikkje har påviseleg samanheng med den strålinga dei faktisk er utsette for.

Fenomenet skal ha byrja i Sverige på 1980-talet, opphavleg særleg blant dei som arbeidde ved dataskjermar. Ei handsaming kan synast å vera kognitiv åtferdsterapi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «El-overfølsomhet» frå ,  den 17. oktober 2018.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 forsking.no – Er nokon el-overfølsomme? 1. september 2008
 Forskingsnotat frå Nasjonalt kunnskapssenter for helsetenesta: Effekt av el-sanerte rom i sjukehus eller andre helseinstitusjonar: eit systematisk oversyn og meta-analyse av provokasjonsstudium
 Gunnhild Oftedal, El-overfølsomhet – utgreiing om årsaker og moglege tiltak og handsamingsopplegg  Rapport frå Høgskulen i Sør-Trøndelag bestilt av Sosial- og helsedirektoratet, 2006
 Martin Ystenes, Sprøytvarsleren - Bløff om mobilforsking frå “Strålevernet til Folket”  6. januar 2011
 skepsis.no Mobilstråling og hodepine – nocebo som forklaring 17. september 2009
 FELO: Foreningen for el-overfølsomme
 Strålevernet til Folket

Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
El-overfølsemd
Noceboeffekt

Noceboeffekt er når ei negativ forventing av eit fenomen fører til at det får ein meir negativ effekt enn det elles vilja ha gjort. Noceboeffekten førar til oppfatninga av at fenomenet vil ha eit negativt resultat bidreg aktivt til å påverka resultatet.

Innan medisin kallar noceboeffekten ei sjukdomskjensle frambrakt av ein verknadslaus handsaming som pasienten tykkjer er skadeleg. Negative forventingar til ei faktisk handsaming kan òg motverka effekten. Noceboeffekten er det motsette av placeboeffekten, som er fenomenet at ein verknadslaus handsaming som pasienten trur på, og kan føra til at vedkomande følar seg friskare.

Etymologi 
Omgrepet nocebo (frå latin nocebo, «Eg skal skada», frå noceo, «Eg skader») vart oppretta av Walter Kennedy i 1961 for å kalla det motsette av nytta av placebo (latin: placebo, «Eg skal gleda», frå placeo, «Eg gleder»); som ein substans som kan fremja ein fordelaktig, helsebringende, behageleg eller ønskeleg effekt.

Effekt 
Ved testing av lækjemiddel eller medisinsk handsaming må ein ofte ta omsyn til noceboeffekt. Det kan verta for kontrollert noceboeffekter av ei handsaming ved å fortelja testpersonane om kva for bivirkninger det er forventa at eit medikament har, for deretter å gje halvparten av testpersonane ein liksommedisin utan (bi-)verknader. Viss kjensla av å verta dårleg av bivirkninger er like sterk i gruppa som fekk reell medisin som blant dei som fekk narremedisin, er sjukdomskjensla ein noceboeffekt. Ofte er det ikkje medisinar men andre påverknader som vert forklart som noceboeffekt. Særleg tanken om at ein er utsett for radioaktiv- eller elektromagnetisk stråling har i fleire studium vist å gje sjukdomskjensle. I nokon slike studium er del-overfølsomme plassert i nærleiken av apparat som vanlegvis avgir elektromagnetisme. Mange vil då angje at dei får hodepine og andre subjektive plagar sjølv om apparata ikkje er aktive (såkalt «uekte eksponering»).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Noceboeffekt» frå ,  den 17. oktober 2018.

Referansar 

Farmakologi
Forsking
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Placeboeffekt

Placeboeffekt er den målbare, observerbare eller følte betringa i helse eller åtferd utan at noka verkeleg medisinsk handsaming har vorte utført i vitskaplege forsøk. Det er òg eit omgrep som noko misvisande vert brukt om personleg eller kulturelt skapte forventingar som forårsakar eller medverkar til psykisk og fysisk forbetring i ein tilstand. Placeboeffekt kan observerast utan at det er gjeve eit aktivt verkande middel eller som ein konsekvens av «skinnhandsaming». Omgrepet har vore i bruk sidan 1780-talet.

Nocebo 
Det motsette av placebo er nocebo. I likskap med placebo kan noceboeffekt i forsøk ha mange moglege årsaker. Noceboeffekt (frå latin «eg vil skada») kan innebera ei forverring av ein tilstand ved handsaming, og årsaken kan isolerast personlege eller kulturelle forventingar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Placeboeffekt» frå ,  den 17. oktober 2018.

Referansar

Bakgrunn 

 Diskusjon av placeboomgrepet med ei rekkje referansar
 Skeptic's Dictionary med utvalde referansar
 America Cancer Society med medisinsk vinkling på placebo
 Psykologisk vinkling av placebo, Critelli & Neumann, 1984
 Nokre problem med dobbelblindforsøk 
 Akupunktur og uekte dobbelblindforsøk

Farmakologi
Forsking
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Knut Andreas Agersborg

Knut Andreas Agersborg fødd 1766 på Rynes i Vefsn og døydde same stad 30. april 1847. Foreldra var Maren Larsdtr Hass og lensmann Petter Dass Agersbrog, Rynes. 
Knud Agersborg arbeidde som medhjelpar for far sin og overtok lensmannsstillinga i Vefsn etter at faren døydde i 1797, og han var i ombodet i 1838. Ved stortingsvalet 1823 fekk han like mange valmannsstemmer som proprietær J.G. Walnum, Herøy. Etter loddtrekking fekk Walnum stortingsplassen mens Agersborg vart første varamann. På det «4de ordentlige Storting» var det likevel Agersborg som møtte, sidan Walnum meldte sjukdomsforfall. Her fekk han plass i komiteen for jordbruk og fedrift.

Folk frå Vefsn
Stortingsrepresentantar 1824-1826
Lensmenn
Oxfam

Oxfam er ein internasjonal, ideell, humanitær organisasjon som arbeider i meir enn 100 land for å redusera fattigdom og urettferd.

Oxfam vert koordinert på verdsbasis av Oxfam International, ein konføderasjon av Oxfam-organisasjonane i Australia, Belgia, Canada, Tyskland, Storbritannia, Hongkong, Irland, Nederland, New Zealand, Quebec, Spania og USA. Oxfam International har sekretariat i Oxford i England og avdelingskontor i Washington, DC, New York, Brussel og Genève.
I Noreg held Oxfam til i Stavanger.

Oxfam har opphav i Oxford. Organisasjonen vart grunnlagd i 1942 som Oxford Committee for Famine Relief av presten Theodore Richard Milford og kvekarforsamling i Oxford for å senda mat gjennom Dei allierte sin blokade til innbyggjarane i det tysk-okkuperte Hellas. Den fyrste utanlandsavdelinga av Oxfam vart oppretta i Canada i 1963.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oxfam» frå ,  den 17. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff
 Oxfam i Store norske leksikon
 Oxfam International

Helseorganisasjonar
Skipingar i 1942
Humanitære hjelpeorganisasjonar
Canica

Canica AS er eit norsk investeringsselskap ått av Stein Erik Hagen (10 %), Caroline Marie Hagen (30 %), Carl Erik Hagen (30 %) og Nina Camilla Hagen (30 %).

Selskapet vart etablert i 1985 av Stein Erik Hagen for å kontrollera Rimi-kjeda, som Hagen etablerte i 1977. I 2004 vart kjeda seld til ICA.

Selskapet disponerer òg eit privatfly av typen Falcon 900EX EASy, som Hagen kjøpte i 2007 for 250 millionar kroner. Privatflyet vert i dag operert av Sundt Air.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Canica» frå ,  den 14. oktober 2018.  
 

 Referansar 

Skipingar i 1985
Norske føretak
Den tredje verda

Den tredje verda, òg kalla det globale Sør, er eit omgrep som vert brukt for å skildra dei fattige landa i verda. Omgrepet har utspring i den vestlege verda under den kalde krigen, der den første verda vart brukt til å skildra dei vestlege kapitalistiske landa og den andre verda til å skildra Austblokka. Den tredje verda utgjorde landa som korkje var allierte med Vesten eller Austblokka ved byrjinga av den kalde krigen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Den tredje verden» frå ,  den 18. oktober 2018.

Litteratur 

 Worsley, Peter: The Third World (1963)
 Kerala-hjelpen til India, artikkel ved Norgeshistorie.no
Politisk terminologi
Landgrupperingar
Økonomisk utvikling
Go-Ahead Group

Go-Ahead Group plc er ein britisk leverandør av persontransport, med over éin milliard reiser med buss og tog kvart år. Konsernet inngår på aksjeindeksen FTSE 250 og er børsnotert på London Stock Exchange.

I  oktober 2018 inngjekk Go-Ahead Norge ei avtale med Jarnbanedirektoratet om å levera togtilbud på Sørlandsbanen, Arendalsbanen og Jærbanen.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på Go-Ahead Group frå Wikipedia på bokmål 17. oktober 2018

Bakgrunnsstoff 

Britiske transportselskap
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Gary Pallister

Gary Andrew Pallister () er ein engelsk tidlegare fotballspelar fødd i Ramsgate. Han var med om å vinne fire ligameisterskap, tre FA-cuppokalar og cupvinnarcupen 1991, samt ligacupen 1992 med Manchester United. Midtstopparen spelte elles på Middlesbrough FC.

Karriere

Klubbspel
Pallister spelte for Middlesbrough FC frå 1985. I august 1989 vart han overført til Manchester United mot rekordsummen 2,3 millionar pund. Dei neste åra var han fast midtstoppar på United, i spann med Steve Bruce. Frå sigeren i FA-cupen 1990 til ligatriumfen 1997 sanka Pallister ni meisterskapspokalar. Sommaren 1998 gjekk turen tilbake til Middlesbrough, der han var aktiv til 2001.

Landslagsspel
Pallister spelte 22 landskampar for England i åra 1988, 1991 og 1993-96, utan å delta i noko stort meisterskap. Han var med då Noreg i 1993 slo England 2-0 i ein VM-kvalifiseringskamp på Ullevaal stadion i Oslo. Pallister skåra aldri på landslaget.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1991 med Manchester United
Engelsk ligameister: 1993, 1994, 1996, 1997 med Manchester United
Vinnar av FA-cupen: 1990, 1994 og 1996 med Manchester United

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gary Pallister» frå ,  den 17. oktober 2018.  
 
eu-football

Engelske fotballspelarar
Manchester United-spelarar
Middlesbrough-spelarar
Folk frå Ramsgate
Gergely Kulcsár

Gergely Kulcsár ()  er ein ungarsk tidlegare spjutkastar frå Nagyhalász langt aust i Ungarn. I perioden 1958-68 vann han OL-sølv, to OL-bronsar og like mange EM-bronsar i øvinga. Hans lengste spjutkast målte 87,06 meter og vart oppnådd i 1968.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gergely Kulcsár» frå ,  den 17. oktober 2018.  
 

Ungarske spydkastarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Ungarn
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Ungarn
Sacagawea

Sacagawea, òg Sakakawea og Sacajawea () var ei innfødd amerikansk kvinne av shoshonestammen som var med på Lewis og Clark-ekspedisjonen.
 

Sacagawea vaks opp med hidatsafolket, som fanga ho som born. Ho var med som tolk og guide på utforskinga av dei vestlege delane av USA. Ho var systera til den lemhi-shoshonerske høvdingen Cameahwait, og gift med Toussaint Charbonneau, ein av medlemmane av Lewis og Clark-ekspedisjonen.

Saman med Lewis og Clark reiste Sacagawea heile vegen frå Nord-Dakota til Stillehavet i åra 1804 til 1806. Ho har vorte ein viktig del av mytane frå Lewis og Clark sine ekspedisjonar. Ho vert nytta som symbol for frigjering, verdi og sjølvstende for kvinner. Det finst ei rekkje statuar og minnesmerke vigd henne.

Ettermæle 

I 2000 gav United States Mint ut ein eigen mynt, sacagaweadollaren, som ein heider til Sacagawea. Mynten har eit bilete av Sacagawea og sonen hennar, Jean Baptiste Charbonneau.
I 2003 vart ho innvotert i Kvinnenes æresgalleri i USA.

Oppkallingar
 Sacagawea River, i Montana
 Lake Sakakawea, eit basseng i Missourielva i Nord-Dakota
 USS «Sacagawea», fleire amerikanske marineskip 
 Sacagaweadollaren
 Mount Sacagawea, fjell i Fremont County, Wyoming, og Sacagaweabreen
 Sacajawea Patera, eit landemerke på planeten Venus

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sacagawea» frå ,  den 18. oktober 2018.  
 
 Referansar

Litteratur 

 Donald Jackson, Letters of the Lewis & Clark Expedition With Related Documents: 1783-1854. (University of Illinois Press, Urbana 1962).
 Lennart Lindberg (red), Nya indianboken. Biografisk handbok (Stockholm 1990).

Fødde i 1780-åra
Amerikanske urfolk
Kvinnenes æresgalleri i USA
Shoshonefolk
Det amerikanske vasskiljet

Det amerikanske vasskiljet er vasskiljet i Amerika som skil nedslagsfelta som renn ut i Stillehavet frå dei som renn ut i Atlanterhavet. Vasskiljet blir hovudsakleg danna av fjellkjeder.

Vasskiljet byrjar i nordvest ved Kap Prince of Wales ved Beringsundet og fortset austover gjennom Alaska, og Yukon og dessutan sørpå gjennom British Columbia. Den utgjer delvis grense mellom British Columbia og Alberta langs Rocky Mountains og følgjer fjella gjennom vestlege USA, og dessutan vidare inn i Mexico.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Continental Divide of the Americas» frå ,  den 18. oktober 2018.  
 

Vasskilje
Vasskilje
Amerika
James River

James River, òg kalla Dakota River eller Jim River, er ei ca. 1 140 km lang bielv til Missourielva. 
Ho renn gjennom Sør- og Nord-Dakota. 

Elva byrjar 16 km nordvest om Fessenden i Wells County i Nord-Dakota. Ho flyt gjennom det austlege Nord-Dakota og passerer Jamestown. Sidan renn ho ihop med Pipestem River og inn i Brown County i Sør-Dakota og passerer Aberdeen og Columbia, der ho flyt ihop med Elm River. Sidan passerer ho Huron og Mitchell, der Firesteel Creek vert kopla til. Sør for Mitchell flyt elva mot søraust og flyt inn i Missouri-elva, like aust for Yankton.

James River vart tidlegare kalla Rivière aux Jacques, eit namn ho fekk av tidlege franske utforskarar. James er ei engelsk form av Jacques (Jakob). Det opphavlege dakotanamnet er Itazipowakse Wakpa, 'ufarbar elv'. By the time Dakota Territory was incorporated, it was being called the James River.  Thomas L. Rosser, a former Confederate general who helped to build the

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «James River (biflod till Missouri)» frå ,  den 18. oktober 2018.  

Elvar i Nord-Dakota
Elvar i Sør-Dakota
Missourielva
Mount Rushmore

Mount Rushmore National Memorial, i daglegtale Mount Rushmore, er eit nasjonalt minnesmerke som ligg i Keystone, Sør-Dakota, USA. Minnesmerket omfattar ein park på 5 km².

Mellom 1927 og 31. oktober 1941 laga den dansk-amerikanske skulptøren Gutzon Borglum og 400 andre arbeidarar den 18 meter høge bysta av presidentane George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt og Abraham Lincoln for å markera landet sitt 150-årsjubileum. Vitjande til parken kjem fyrst og fremst dit for å sjå granittskulpturane, men det er òg mogleg å vitja studioet som vart brukt under arbeida, og som vart bygd i 1939. Her er utstilling av gipsmodellar og instrument tilknytte arbeida.

Nyleg vart nye fasilitetar for vitjande ferdigstilt etter ein ti år lang byggeprosess. Desse inneheld eit nytt besøkssenter og eit museum, og dessutan ein tursti (The Presidential Trail) som gjev ein betre utsikt til fjellskulpturen.

Rushmorefjellet er tilhaldsstad for mange dyr og plantar som høyrer til i Black Hills i Sør-Dakota. Dei geologiske formasjonane i hjartet av Black Hills regionen er òg tydelege i Rushmorefjellet, og inkluderer store samlingar av granitt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mount Rushmore» frå ,  den 18. oktober 2018.  
 

Fjell i USA
1000 m-toppar
Minnesmerke
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Luftpost

Luftpost (engelsk Air Mail, fransk Par avion) er post som blir send med fly, og som postverka krev luftposttillegg for i tillegg til vanleg porto. Luftpostsendinger må vera tydeleg merka Luftpost, Par avion, Air Mail, By Air el.l.

Den første offisielle luftposttransporten over landegrenser fann stad 12. oktober 1870, då ein varmluftsballong frakta 127 kg post frå Paris til Beclers i Belgia. I USA blei det opna ei luftpostrute med fly mellom New York og Washington i 1918.

I Noreg sender ein i dag all brevpost, der det lønnar seg tidsmessig, med fly.

Kjelder

 
Postvesen
Luftfart
Aerogram

Eit aerogram er ein type luftpostbrev som blir send med fly kvar som helst i verda utan luftposttillegg. Det blei innført i det norske postverket i 1948. Navnet, sett saman av aero ('luft') og gram ('noko skrive'), blei lagt fram av postdirektøren Sten Haug og blei innført over heile verda.

Kjelder

Luftpost
Skrivemateriale