alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Aktiv komponent

Ein aktiv komponent er ein elektronisk komponent som får tilført energi frå ein energiforsyningsmodul, vert styrt av eit inngangssignal og gjev ut eit signal med større effekt enn inngangssignalet. Radiorøyr, transistorar, operasjonsforsterkarar, spenningsregularar er døme på  som aktive element.

Røyr 
Dei fyrste aktive komponentane var elektronrøyr også kalla radiorøyr. Denne teknologien vart nytta både for analog og digital elektronikk. Etter at transistoren vart tilgjengeleg gjekk bruken av røyr kraftig tilbake og i dag vert dei berre nytta til spesile føremål, som i audioforsterkarar, kraftige radiosendarar og i elektronikk som skal vera motstandsdyktig mot kjerneeksplosjonar.

Halvleiarkomponentar 
Halvleiarar som silisium og germanium har vorte mykje nytta i transistorar og ICar. Dei elektriske eigenskapane åt halvleiarmateriala kan manipulerast ved å tilsetja små mengder av andre grunnstoff som arsen og indium. Ved kontrollert tilsetjing av slike stoff kan ein lage komponentar som til dømes diodar og transistorar.

Diskrete halvleiarkomponentar 
Diskrete halvleiarkomponentar femnar om diodar, transistorar, tyristorar, triacar, osb.

Integrerte krinsar 
Både analoge og digitale krinsar vert ofte samla saman og baka inn på ei silisiumbrikke. Slike brikker kallar me integrerte krinsar (IC). Med kvart som den kjemiske prosessteknologien vert betre, kan støtt fleire komponentar samlast på den same brikka. Med dagsens prosessteknologi er transistorlengder på 180 nanometer og leiarbreidder på 90 nanometer vorte vanleg.

Blanda teknologi vert ofte nytta som nemning på integrerte krinsar som inneheld både analoge og digitale krinsar. Typiske døme på slike krinsar er AD-omformarar og DA-omformarar, men sensorar, som til dømes aksellometre, gyroar osb. har ofte innebygg noko elektronikk for å utføra enkel signalhandsaming lokalt.

Sjå òg 
 Passiv komponent

Elektriske komponentar
CMOS

CMOS står for complementary MOS, komplementær MOS. Dette er ei fellesnemning for integrerte kretsar som blir bygde opp av felteffekttransistorar av både P-kanal- og N-kanal-type i kombinasjon. 

For CMOS-teknologien lyt ein skilja mellom statisk og dynamisk effektforbruk.
Tradisjonelt har CMOS-teknologien hatt lågt statisk effektforbruk. Dimed har dei hatt føremonen at dei logiske krinsane som dreg svært lite straum, bortsett frå når krinsen skiftar tilstand. I våre dagar, med støtt minkande transistordimensjonar, har det statiske effektforbruket nærma seg det dynamiske.

Teknikken ligg til grunnlag for dei fleste integrerte kretsane i dagens datamaskiner og andre elektroniske komponentar. 

Elektronikk
Elektroteknikk

Elektroteknikk er den del av fysikken som omhandlar elektrisitet og magnetisme. Omgrepet elektroteknikk vert nytta som eit samlande omgrep for fagfelta strekstraum og krinsteori, medan fagfeltet elektronikk femnar om aktive krinsar, analog signalhandsaming, ol. 

Grensene mellom elektroteknikk og elektronikk er noko flytande og nokre gongar vert elektroteknikk nytta som eit samlande omgrep som òg inkluderer fagfeltet elektronikk. Men i Noreg er det meir vanleg å nytta elektro, eller elektrofag i denne samanhengen. Grensene varierer òg noko frå land til land. Elektrofag vert òg nytta om alt som handlar om elektrisitet og magnetisme. Namnet på organisasjonen Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) er eit døme på tradisjonen med å skilja mellom sterkstraums/høgspennings elektroteknikk og lågspenning/småsignal elektronikk. Ved norske høgskular og universitet vert elektroteknikk nytta om grunnleggande krinsteori.

 

 
pl:Inżynieria elektryczna
MOS

MOS står for Metal Oxide Semiconductor. 

Dette er ein fellesnemnar for kretsar bygde opp av felteffekttransistorar (MOSFET) av MOS-typen. Dei siste 15 åra har CMOS-teknikken vore dominerande.
Multiplexer

Ein multiplexer eller mux er ein elektronisk komponent som kan velje eit av fleire inngangsignal på grunnlag av eit kontrollsignal, og sende inngangssignalet ut på utgangen sin. Sume multipleksarar arbeider med analoge signal, medan andre typar arbeider med ninære verdiar. Viktig bruksområde er å dele resursar, til dømes mellom fleire einingar i ei datamaskin. 

Digital elektronikk
Imperium

Eit imperium er ein geografisk vidstrekt stat som skil seg frå nasjonalstaten ved at han femner om mange folkeslag eller nasjonar. Staten er soleis berre definert av at alle innbyggjarar og landsluter er underlagde same sentraladministrasjon. Dette eine erobringssenteret som imperiet gjerne har vakse ut frå, gjev imperia éin klår hovudstad, og ein sokalla monosefal bystruktur. Det ymsar kor sentraliserte imperia er, somme har gjeve særs stort sjølvstyre til nokre landsluter. Statsoverhovudet i eit imperium har gjerne kalla seg keisar eller tsar. Den heterogene folkesetnaden gjev keisaren høve til å styra etter splitt og hersk-prinsippet, i det han kan setja eitt folkeslag opp mot eit anna, senda soldatar frå ein ende av imperiet til å slå ned oppstoder i hin enden, med det til fylgja at folkegruppene får mothug til kvarandre, og ikkje til dei sentrale styremaktene. Imperiet var ei dominerande statsform i Europa fram til fyrste verdskrigen.

Romarriket, Det bysantinske riket, Det tysk-romerske riket, Austerrike-Ungarn, Det osmanske riket og Russland er døme på imperium. Elles er det vanleg å kalla statar med mange koloniar for imperium, soleis i nokon mon Frankrike, Spania og Portugal, men særleg det britiske imperiet. Desse kolonimaktene kallar me sjøvende imperium, til skilnad frå dei meir tradisjonelle landvende imperia.

Sjå òg
Rike

 
Monarki
Imperialisme
Kolonialisme
Styresett
Dipol

Ein dipol oppstår når to ulike atom med ulik elektronegativitet bygger opp eit molekyl gjennom ei kovalent binding. Dei ulike elektronegativitetsverdiane gjer at molekylet får ei ujamn ladningsfordeling sjølv om det totalt sett er ulada. 
Er det berre ei binding mellom atoma er det automatisk polart.

Ein dipol eller dipolantenne er ei type radioantenne, som ofte ser ut som ein T. 

Legg merke til at ein dipol og ein topol ikkje er det same.

Elektromagnetisme
Kjemiske eigenskapar
Grunnleggjande fysikk
Elektrisk leidning

Ein elektrisk leidning er laga av ein elektrisk leiar med isolasjonslag utanpå. Ein elektrisk leidning kan inngå i ein kabel.

Elektronikk
Elektrisitet
Elektriske komponentar
Passiv komponent

Passiv (elektrisk) komponent, komponent som ikkje tilfører energi til krinsen den er ein del av. 

Døme på slike komponentar er:
 Motstand (omformar elektrisk energi til termisk energi)
 Kondensator (lagrar energi i eit elektrisk felt)
 Spole (lagrar energi i eit magnetisk felt)
 Transformator (endrar impedansen)
 Ledningar og kabel

 Diodar (passive røyr, eller halvleiarkomponentar)
 Elektromekaniske komponentar:
 Soklar 
 Kontaktar
 Brytarar
 Rele

Sjå òg 
 Passiv krins
 Aktiv komponent

Elektriske komponentar
FPGA

Ein Field Programmable Gate Array er ein integrert krins sett saman av mange logiske portar i ei matrise. Ein kan programmere koplingane mellom portane, og slik få krinsen til å utføre ei eller fleire oppgåver. I motsetning til ein ASIC kan ein FPGA omprogrammerast istaden for at krinsen må produserast på nytt kvar gang ein skal innføre nye oppgåver. Dette fører til at ein på ein enkel, kjapp og billeg måte kan produsere digitale krinsar i små mengder.

Teknologi 
Det finst ulike slag programmeringsteknologiar for FPGA-krinsar, som antifuse-basert, SRAM-basert og flash-basert. Dei antifuse-baserte krinsar er dei som toler stråling best og vert difor mykje nytta i romfart og på andre omkverve der ein treng svært pålitande elektronikk. SRAM-baserte krinsar har normalt plass til meir logikk enn dei flash- og antifuse-baserte brikkene, men dei må omprogrammerast kvar gong spenninga vert slegen på og dei er meir utsette for sokalla mjukfeil eller enkelthendingar.

Kva som er dei minste byggjesteinane i FPGA-krinsane varierer frå produsent til produsent. Actel sine antifuse-baserte FPGA-krinsar nyttar til dømes multipleksarar som byggjesteinar medan Xilinx nyttar sokalla konfigurerbare logiske blokker (CLB) der kvar logisk blokk inneheld oppslagstabellar og mentelogikk. Historisk har det vore ei utvikling mot støtt større strukturar, sidan meir kompakt logikk gjev mindre ruting (ruting kan medføra eit vel så stort tilskot til forseinkingar som det transistorane gjer).

Ein SRAM-basert FPGA lyt programmerast kvar gong spenninga går på. Ein antifuse-basert eller flash-basert FPGA treng ein derimot berre å programmera ein gong.

Programmering 
Funksjonen til ein FPGA vert ofte definert ved hjelp av eit maskinvareskildrande språk slik som VHDL eller Verilog. Koden ein skriv i det maskinvareskildrande språket vert so omsett til teknologispesifikk konfigureringskode og overført til FPGA-en. FPGA-krinsar er eit omkverve der ombruk av kode har vunne fram. Vanlege funksjonsblokker som RAM, FIFO, PCI-grensesnitt, Ethernet-grensesnitt er som regel tilgjengelege frå FPGA-produsenten. Ogso heile prosessorar er tilgjengelege, anten som syntetiserande kjeldekode eller som ferdig konfigureringskode. Det finst òg ein god del open kjeldekode; sjå til dømes OpenCore.

Attåt tradisjonelle digitale FPGA-ar, er det dei siste åra byrja å koma sokalla blandasignal FPGA-ar. Desse inneheld både programmerande digital logikk og analoge funksjonar som AD/DA-omsetjing. Eit døme på ein slik FPGA er Fusion frå Actel.

Produsentar 
Dei største FPGA-produsentane er Xilinx, Altera og Actel. Xilinx og Altera produserer hovudsakleg SRAM-baserte FPGA-krinsar medan Actel held seg til flash-baserte og antifuse-baserte krinsar.

Kjelder

Sjå òg 
 ASIC

Digital elektronikk
Talespråk

Talespråk er språk som blir snakka, i motsetnad til når det same språket blir skrive, då kan vi kalle det skriftspråk. Sjølv om det i utgangspunktet dreier seg om to ulike versjonar av same språk (t.d. norsk) vil val av medium føre til at ein del særdrag knytt til mediet sett sitt preg på språket.

I denne tydinga er talespråk kjenneteikna framforalt med å ha ein annan syntaktisk struktur enn skriftspråk, noko alle kan sjå ved å ta opp spontan tale på band, og deretter skrive det ned, eller ved å lese tekst høgt.

Alle skriftspråk har talespråk (eller har hatt det, viss språka er døydd ut), men ikkje alle språk har skriftspråk. Dermed er «skriftspråk» for nokon synonymt med «standardspråk», og talespråk med «avvik frå standard», «slang». På finsk heiter t.d. det å snakke etter standardspråket «å snakke skriftspråk».

Grammatikk
Tale
Språk
Elektronhòl

I fysikk og elektronikk tyder hòl mangel på elektron i ein molekylstruktur, med andre ord ei moglegheit til å ta opp eit elektron. 

Eit hòl i halvleiarmateriale er ein mobil ladningsberar i valensband som kan leie straum på same måten som eit elektron kan det, om enn litt dårlegare. Dette vert utnytta i dioder og transistorar. Det blir danna hol ved termisk eksitering av elektron frå valens- og leidningsband, ved doping  med akseptorar eller ved belysning, som òg fører til eksitering av elektron til leidningsbandet. I prinsippet er eit hol at det ikkje finst ein negativt ladd partikkel i valensbandet, men i praksis kan ein handsame det som ein positivt ladd partikkel.

Kjelder
 hol – teknikk. (19.01.2012) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/hol/teknikk

Elektron
Faststoffysikk
Kvantekjemi
Kondensert fase-fysikk
Hol (fleirtyding)

Hol kan visa til:

Stader i Noreg 
 Hol kommune, ein kommune i Hallingdal i Viken fylke
 Hol i Hallingdal, ein tettstad i Hol kommune
 Hol i Lofoten, ein tidlegare kommune i Nordland fylke

Anna 
 noko som har tomrom innvendig, er utdjupa, m.m.
 felistaving av hòl
Hufsa

Hufsa (svensk: Mårran) er ein fryktinngytande figur i Tove Janssons historier om Mummitrollet. 
Ho spreier skrekk og kulde rundt seg, og frys det ho står på. 
Ein kan sjå Hufsa som symbol for redsla for det ukjende eller ei personifisering av einsemda. 
Ho har også vorte sett som ein allegori for vinteren, krigen eller døden.

Hufsa har ein uformeleg spøkelseaktig framtoning med to kalde stirrande auger og ei skinande tannrad. 
Når ho går vert det eit spor av is og snø etter henne og gras og planter døyr rundt henne. 
Innbyggarane i Mummidalen opplever Hufsa som eit stendig trugsmål, ho verkar oppsøkje dei, men dei skyr henne. 
Når Mummitrollet endeleg tek mot til seg og vågar å nærme seg Hufsa i boka Pappan och havet minskar den trugande kulda rundt henne. 
Slik kan ein sjå Hufsa som eit bilete på einsemda og dei utstøtte, eller at ho er eit produkt av vår eiga framandfrykt og at frosten står om henne fordi dei andre figurane i Mumidalen har frose henne ut.

Bakgrunnsstoff 
 Mummitrolla

Litterære figurar
Mummitrollet
Kultur i 1855

Kultur i 1855 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1855.

Hendingar 

 Den britiske forfattaren Charlotte Brontë døydde den 31. mars.
 Den danske tenkjaren og forfattaren Søren Kierkegaard døydde den 11. november.

Litteratur

Utgjevingar i Noreg
 Camilla Collett: Amtmandens Døttre (roman)

Utgjevingar i utlandet 
 Walt Whitman: Leaves of Grass (dikt)
Saltenergi

Saltenergi eller saltkraft er ei nemning på ei type fornybar energi. Det skjer forsking på korleis denne energikjelda kan utnyttast til generering av elektrisk energi. Energien kjem av utnytting av osmose når ferskvatn frå elver møter saltvatn frå havet.

Ein kan nytta saltenergi ved elveutløp som renn ut i havet. Det er ein osmotisk trykkforskjell mellom ferskvatn og saltvatn på om lag 27 bar. Dette svarer til om lag 270 meters fall. 
Det finst fleire metoder for å vinna ut denne energien. Dei to måtane som er mest aktuelle er trykkretardert osmose og omvendt elektrodialyse. Begge teknikkane er membranprosessar.
Saltenergiteknologien er blitt utvikla i Noreg sidan 1997. Energiselskapet Statkraft har samarbeidd med forskingsstiftinga SINTEF og fått støtte frå Norsk Forskingsråd og NTNU. 
Det er framleis knytt uvisse til denne energiforma, men optimistar peiker på at det same gjaldt den no svært utbreidde vindenergien.

Korleis vinn ein ut saltenergi? 
Prinsippet ved saltkraftverk kallar ein trykkretardert osmose (TRO). Dette går ut på å utnytta energien som blir frigjeven når saltvatn og ferskvatn blir blanda med kvarandre. Dette skjer ved at dei to vasstypane blir førte inn i kvart sitt kammer skilt av ein membran. Salt vil ikkje kunne trenga gjennom membranen, så ferskvatnet vil danna eit så stort trykk at det kan driva rundt ein turbin. Brakkvatnet som blir produsert ved dette høge trykket kan bli utnytta til å generera elektrisk energi.

Ein sikker og miljøvennleg energikjelde 
Fordi ein ikkje er avhengig av vêr og vind blir saltenergi sett på som ein sikker energikjelde som kan brukast kontinuerleg. Han ureinar ikkje, men kraftverka vil sjølvsagt vera inngrep som kan øydeleggja urørt natur. Men saltkraftverk kan kombinerast med vasskraftverk som allereie finst slik at desse inngrepa blir mindre merkbare. Dei kan òg skjulast ved å ligga i fjellet.

Verdas første feltlaboratorium på saltenergi 
5. juni 2003 opna Statkraft med støtte frå NTNU, SINTEF og Norges forskningsråd eit feltlaboratorium på saltenergi på Sunndalsøra. I dette laboratoriet har ein prøvd ut ulike membranar for å finna ut kva for ein som yter best, kva ein må vedlikehalda og kor lenge dei held. I desse testane har dei nytta vatn frå Aura kraftanlegg og saltvatn frå Sunndalsfjorden. Ved hjelp av desse forsøka er ein eitt skritt nærare å henta ut energi.

Komplette saltkraftverk 
Det finst førebels ingen komplette saltkraftverk som er sette i drift. Bygginga av det første, vesle (10 kW) saltkraftverket er planlagd å starta i Noreg (på Tofte i Hurum) sommaren 2008. Statkraft vurderer å etablera eit fullskala, kommersielt saltenergianlegg i 2015.

Bakgrunnsstoff 
 Saltkraft  Statkraft

Fornybar energi
SINTEF
Energikjelder
Salt
Osmose
Erlend Skjetne

Erlend Skjetne (fødd 1988 i Trondheim) er ein norsk forfattar og bridgespelar frå Melhus.
Skjetne har ein mastergrad i nordisk litteratur, og har dei fire siste åra arbeidd med norskopplæring for nye nordmenn.
Han debuterte i 2019 med diktsamlinga "Skare" som blei nominert til Tarjei Vesaas' debutantpris. 

I 2021 vann han Brageprisen for ungdomsboka Eit anna blikk

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel om Erlend Skjetne på Melhusporten.no
 Noregs Mållag: Remi og Erlend vann skrivetevlinga. 

Skjetne, Erlend
Skjetne, Erlend
Vinnarar av Brageprisen
Enontekiö

Enontekiö (nordsamisk Eanodat, enaresamisk Iänudâh, svensk Enontekis) er ein kommune i Lapplands län i Finland. Kommunen er tospråkleg med finsk som majoritetsspråk og nordsamisk som minoritetsspråk.

Kommunen er forma som ein slags arm som strekkjer seg nordvestover frå resten av Finland. Han grensar til Sverige (Kiruna) i sørvest og Noreg (Kåfjord og Kautokeino) i nord og nordaust. Det er her at grensene mellom dei tre landa Finland, Sverige og Noreg møtest.

Administrasjonsstad og største tettstad er Hetta (nords. Heahttá, d.s. som det vanlege nords. etternamnet Hætta) som har om lag 800 innbyggjarar. Den nordvestlegaste tettstaden i Finland, Kilpisjärvi, ligg like ved norskegrensa. På grunn av prisskilnaden mellom Noreg og Finland kjem mange nordmenn hit for å handla. Kaaresuvanto er ein annan viktig tettstad som ligg like ved grensa til Sverige.

Kommunen husar både det høgaste fjellet i Finland, Haltiatunturi (nordsamisk Hálddičohkka), på 1 328 m, og den største fossen i landet, Pihtsusköngäs. 

Enontekiö vart skapt i 1747 då han vart skild frå soknet Jukkasjärvi. Under freden i Fredrikshamn i 1809 vart han delt i den noverande finske kommunen aust for elvane Muonionjoki og Torneelva], og den svenske kommunen Karesuando som i dag er ein del av Kiruna.

Kjende folk frå Enontekiö 
 Yrjö Kokko (1903-1977), forfattar
 Nils-Aslak Valkeapää (1943-2001), diktar

Kommunar i Lappland
Samiske kommunar
Lovozerskij rajon

Lovozerskij rajon er ein rajon, eller kommune, i Murmansk oblast i Russland. Kommunen har 13915 innbyggjarar, og er 52 978,4 kvadratkilometer. Busetnaden er fordelt på to tettstader, Lovozero og Revda. Kommunen har fått namnet sitt frå sjøen Lovozero, Lujávr på samisk. Ca. 4000 av innbyggjarane bur i Lovozero.

Lovozero ligg 200 km frå Murmansk og 85 km frå Olenegorsk.

Dei fleste samane i Russland bur i Lovozero, etter at den sovjetiske sentraliseringspolitikken på slutten av 1950-talet samla dei fleste av dei frå Kolahalvøya og hit. I tillegg bur det komiar og nenetsar der, etterkommarar av komiar og nenetsar som kom over Kvitsjøen på slutten av 1800-talet.

Kjelder

Murmansk oblast
Samiske kommunar
Lohengrin

Lohengrin, WWV 75, er ein romantisk opera av Richard Wagner. Urframsyninga var 28. august 1850 i Weimar. Operaen byggjer på tysk høvisk litteratur frå mellomalderen, særleg Parzival av Wolfram von Eschenbach og oppfølgjaren Lohengrin av ein annan forfattar. Hovudpersonane i operaen er riddaren Lohengrin (tenor) og Elsa von Brabant (sopran).

Operaen har òg inspirert andre kunstverk. Kong Ludwig II av Bayern kalla slottet sitt Neuschwanstein etter svaneridderen. Det var kong Ludwigs trygd som seinare gav Wagner midla og moglegheita til å fullføra den episke syklusen hans Der Ring des Nibelungen (Nibelungenringen), og dessutan å bygga eit teater eigna til å framføra syklusen. Handlinga føregår i hertugdømmet Brabant i dagens Belgia og Nederland, i første halvdel av 900-talet.

Forspelet til akt 1 blir ofte framført separat som eit konsertstykke (gjerne saman med det kortare forspelet til akt 3). Dette musikkstykket representerer det overnaturlege aspektet ved den heilage gralen, og har vorte utpeika som ein av Wagners mest inspirerte komposisjonar.

Verket blei godt motteke blant tilskodarane, og fleire stykke er blitt velkjende, slik som forspelet til første og tredje akt («In fernem Land») og bryllaupsmarsjen, som ofte blir spelt i bryllaup.

Den første norske framføringa fann stad den 2. desember 1885 ved Tivoli Opera i Oslo. Den 7. desember 1911 vart Lohengrin framført på Nasjonalteateret i Oslo, og ein sjokolade kalla «Lohengrin» vart lansert.

Ei typisk framsyning varer i ca. 3 ½ timar.

Roller 
Roller, stemmeleie, rollebesetning ved premieren

Kjente ariar og utdrag 

 Akt 1
 Forspelet
 "Einsam in trüben Tagen" (Elsas forteljing)
 Scene 3, "Wenn ich im Kampfe für dich siege"
 Akt 2
 "Durch dich musst' ich verlieren" (Telramund)
 "Euch lüften, die mein Klagen" (Elsa)
 Scene 4, "Elsas prosesjon til katedralen"
 Akt 3
 Forspelet
 Brudekoret, "Treulich geführt"
 "Das süsse Lied verhallt" (Kjærleiksduett)
 "Höchstes Vertrau'n" (Lohengrins fråsegn til Elsa)
 Kong Heinrichs tilkomme
 "In fernem Land" (Lohengrins forteljing)
 "Mein lieber Schwan... O Elsa! Nur ein Jahr an deiner Seite" (Lohengrins farvel)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lohengrin (opera)» frå ,  den 2. mai 2022.

Bakgrunnsstoff

 Partitur hos International Music Score Library Project

Operaer frå 1800-talet
Tyskspråklege operaer
Operaer av Richard Wagner
Skipingar i 1850
Lohengrin sjokolade

Lohengrin var eit norsk sjokoladeprodukt som blei selt frå 1911 til 2019. 
Han var laga av mørk sjokolade med eit fyll av romkrem. 

Sjokoladen blei lagt fram for sal fyrste gong i Nationaltheatret i 1911, i samband med ei framsyning av Wagner-operaen Lohengrin. Sjokoladen blir laga av A/S Freia og fabrikken hadde dette året fått ein avtale om einesal av sjokolade i teateret. Han kom ikkje i sal i butikkane før eit par år etter.

Sjokoladen syner to stiliserte roser i jugendstil. Han blei formgjeven av arkitekten Henrik Bull, som òg hadde teikna Nationaltheatret. Utforminga blei seinare noko forenkla. Sjokoladen blei kåra til eit av kulturminna i samband med kulturminneåret 2009.

På byrjinga av 1970-talet bestemte Freia seg for å leggja ned produksjonen av Lohengrin, men etter store protestar blei produksjonen sett i gang igjen etter nokre få månader. 

I februar 2019 bei salet av sjokoladen stoppa av den nye eigaren Mondelēz, mykje på grunn av låg etterspurnad. 
Produksjonen av Lohengrin blei avslutta allereie i oktober/november 2018.

Kjelder 

 Kraft Foods 
Denne artikkelen bygger på «Lohengrin sjokolade» frå ,  den 10. mars 2019.  
 

Norske sjokoladeprodukt
Tidlegare sjokoladeprodukt
Jugendstil
Skipingar i 1911
Nedleggingar i 2019
Freia
Rosa Parks

Rosa Louise Parks (), fødd Rosa Louise McCauley, var ei afroamerikansk sydame som er tildelt ein stor del av æra for starten på masserørsla for afroamerikanarar sine rettar i USA på 1950- og 1960-talet.

Aksjonen 
1. desember 1955, i Montgomery i Alabama, nekta Parks å gje frå seg setet i den «farga» delen av ein buss til ein kvit mann som kravde det, fordi den «kvite» delen var full. Motivet var at ho var lei av å verta behandla som ein annanrangs borgar. Ho vart arrestert, dømd og fengsla. Ho og fleire andre blei benåda 18. april 2006 for brot mot raseskiljelovane.

Kvelden etter samla 50 leiarar i det farga miljøet seg, leia av den då ganske ukjende Martin Luther King jr., for å diskutera høvelege tiltak etter hendinga. Resultatet vart at heile det farga miljøet gjennomførte ein 381 dagar lang boikott av bussane i Montgomery, noko som førte til at eit stort tal bussar vart ståande parkerte i månadsvis; heilt til lovene som tillet segregering på offentlege kommunikasjonsmiddel vart oppheva. Denne hendinga var med på å setja i gang fleire protestar mot segregeringa.

I 1956 kom høgsteretten i USA fram til at segregering av svarte og kvite på bussar var grunnlovsstridig.

Bakgrunn og æresvisingar 

Parks hadde vore medlem av National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) og aktiv i raserørsla sidan tidleg på 1950-talet, og vart etter dette eit føredøme i rørsla. Ho vart kalla Borgarrettsrørsla si mor. Rosa Parks fekk fleire æresprisar for engasjementet sitt, mellom anna Kongressen si gullmedalje i 1999 og Presidential Medal of Freedom i 1996, begge er rekna mellom dei høgaste sivile utmerkingane i USA. I 1994 fekk ho Rosa Parks fredspris i Stockholm.

I 2001 fekk ho oppkalla etter seg ein park og eit museum i Montgomery. Ho døydde 24. oktober 2005 på ein pleieheim i Michigan, og vart som den første kvinna og den andre farga personen i USA si historie lagt på paradeseng i Kongressen fram til gravferda.

Kjelder 
 Nettavisen om posthum benåding

Borgarrettsforkjemparar
Afroamerikanarar