Ummagumma

Ummagumma er det fjerde albumet til det engelske rockebandet Pink Floyd. Det er eit dobbeltalbum og kom ut 7. november 1969 på Harvest Records. Den første plata består av konsertopptak frå Mothers Club i Birmingham og College of Commerce i Manchester av songar som var ein del av setlista deira på den tida, medan den andre plata inneheld solokomposisjonar av kvart bandmedlem spelte inn i Abbey Road Studios. Plateomslaget vart designa av dei faste designarane deira Hipgnosis og består av ei rekkje bilete av bandet som vart sett saman til å gje ein Droste-effekt.

Albumet vart godt motteke då det kom og nådde topp fem på den britiske albumlista, likevel har fleire av bandmedlemane seinare omtala det i heller negative vendingar. På same måten som resten av katalogen til Pink Floyd er albumet utgjeve fleire gonger.

Tittel 
Albumtittelen er visstnok eit slangord frå Cambridge for sex, og vart ofte brukt av ein Pink Floyd-ven og stundom scenearbeidar, Iain «Emo» Moore, som sa «I'm going back to the house for some ummagumma». I følgje Moore vart det han som kom opp med uttrykket.

Bakgrunn 

Sjølv om plateomslaget seier at konsertopptaket var i juni 1969, vart opptaket i Mothers Club i Birmingham frå 27. april 1969 og veka etter Manchester College of Commerce den 2. mai same året som ein del av The Man and The Journey Tour. Bandet spelte òg inn ein versjon av «Interstellar Overdrive» (frå The Piper at the Gates of Dawn) som var meint for side ein av konsertplata og «The Embryo», som vart spelt inn i studio før dei kom fram til at kvart bandmedlem skulle spele inn sine eigne ting.

Studioalbumet kom som følgje av at Richard Wright ønskte å lage «verkeleg musikk», der kvar av dei fire medlemmane (Wright, Roger Waters, David Gilmour og Nick Mason) fekk ei halv LP-side kvar til å lage soloverk utan at dei andre i bandet var involverte. Wright bidrog med «Sysyphus», kalla opp etter ein karakter i gresk mytologi, vanlegvis skrive «Sisyfos» på norsk eller Sisyphus på engelsk, og bestod av ein kombinasjon av forskjellige klaverinstrument, som piano og mellotron. Wright var først entusiastisk over å lage eit soloverk, men skildra det seinare som «pretensiøst». Waters sin «Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict» inneheld forskjellig vokal og perkusjonseffektar handsama i forskjellig snøggleik, både framlangs og baklengs og var inspirert av Ron Geesin, som seinare samarbeidde med både Waters og Pink Floyd. Det andre bidraget til Waters var «Grantchester Meadows» som var ei akustisk vise som ofte vatr spelt som opningssongen på konsertane deira i 1969. Gilmour har seinare sagt at han var redd då han skulle gå i gang med sine soloarbeid, og sa at han «gjekk i studio og byrja å tulle med forskjellige ting, tok bitar og ting og sette det saman», sjølv om part ein av «The Narrow Way» alt var blitt framført som «Baby Blue Shuffle in D Major» i eit radiostudio for BBC i desember 1968. Gilmour sa han 
berre «bullshitted» seg gjennom stykket. Han spurte Waters om han kunne skrive noko tekst for han, men det ville han ikkje. Mason sin «The Grand Vizier's Garden Party» i tre partar hadde med den dåverande kona hans, Lindy, på fløyte, medan Mason spelte ein sju minuttar trommesolo som del to av stykket.

Innpakking 
Albumet var det første albumet bandet gav ut på Harvest. Plateomslaget syner ein Droste-effekt med gruppa, der eit bilete som heng på veggen syner same scene, bortsett frå at bandmedlemmane har byta plass. Plateomslaget til den originale LP-utgåva varierer mellom dei britiske, amerikanske, kanadiske og australske utgåvene. Den britiske versjonen har albumet Gigi opp langs veggen like over bokstavane «Pink Floyd». Under ein samtale ved bokhandlaren Borders i Cambridge den 1. november 2008 sa Storm Thorgerson at albumet vart introdusert som eit villspor for å skape debatt og at det ikkje hadde noko meining. På dei fleste kopiane av dei amerikanske og kanadiske utgåvene er plateomslaget Gigi berre eit kvitt omslaget, fordi ein var redd for opphavsretten, men dei tidlegaste utgåvene av den amerikanske utgåva syner dette omslaget, og vart teken med att for den amerikanske, ommastra CD-utgåva. På den australske utgåva er Gigi-plata heilt borte. Huset der plateomslaget vart fotografert ligg i Great Shelford, nær Cambridge.

På baksida av omslaget kan ein sjå scenearbeidaren Alan Styles (som òg er med på «Alan's Psychedelic Breakfast») og Peter Watts som legg ut utstyret til bandet på rullebanen ved London Biggin Hill Airport. Dette konseptet vart føreslått av Mason for å etterlikne dei «eksploderande» teikningane av militære luftfartøy og lasta deira, som var populære på denne tida.

På den amerikanske og kanadiske utgåva er det gjeve ekstra titlar til dei fire delane av songen «A Saucerful of Secrets». Desse titlane er ikkje med på den britiske utgåva, og heller ikkje på tidlegare utgåver av albumet A Saucerful of Secrets.

Innsida av det dobbeltfalsa omslaget syner svartkvitfoto av bandet. Ein kan sjå Gilmour føre Elfin Oak. Dei originale vinylutgåvene synte Waters med den første kona hans, Judy Trim, men ho er blitt fjerna frå biletet på dei fleste CD-utgåvene. Det opphavlege biletet vart med i albumet i plateboksen Oh, by the Way.

Utgjeving 
Ummagumma kom ut i Storbritania og USA høvesvis 7. og 8. november 1969. Det nådde femteplassen på den britiske albumlista og 74. plassen i USA, som var første gangen bandet nådde topp 100 der. Albumet selde til gullplate i USA i februar 1974 og platina i mars 1994. Den amerikanske kassettversjonen hadde berre «Astronomy Domine» med frå konsertdelen av plata og ingen av dei tre andre. I 1987 vart albumet gjeven ut som ein dobbel-CD. Ei digital ommastra utgåve kom i 1994.

I 2009, for å marknadsføre 40-årsjubileet til albumet, selde Thorgerson nokre signerte litografiar av framsida. Då Why Pink Floyd...?-serien kom i 2011 med ommastra utgåver av alle dei fjorten albuma, vart berre studiosida av Ummagumma ommastra - konsertplata var den same som i 1994. Begge sidene kom ut i 2016 på etiketten Pink Floyd Records.

Mottaking 

Ummagumma fekk positive meldingar då det kom ut. International Times var særskild positive til konsertdelen av albumet der anmeldaren skildra det som «truleg ei av dei beste konsertplatene eg har høyrt». Vox hadde konsertdelen av albumet med på lista si over «Dei beste konsertalbuma gjennom tidene». Stylus Magazine var særs positive til albumet og sa at konsertdelen «er eit særs godt døme på den tidlege tendensen Floyd hadde for atmosfæriske, energiske jammar. Det er lite som kan samanliknast med dette» og studiohalvdelen «trør forbi den oppstykka konstruksjonen og er eit fullstendig framstilling».

Bandet har sidan uttalt seg negativt til albumet. Waters sa i seinare år: «Ummagumma – for ein katastrofe!», medan Gilmour i 1995 skildra albumet som «frykteleg». I eit intervju frå 1984 sa Mason: «Eg syns det var veldig bra og ei interessant øving, det at alle gjorde sin del. Men eg kjenner framleis at det er eit godt døme på at summen er større enn delane ...» Seinare skildra han det som «eit mislukka eksperiment», og la til at «det viktigaste er at me ikkje gjorde det igjen».

Paste omtalte nyutgjevinga i 2011 og skildra albumet som «rockefråtsing av verste slag», men skribenten hylla konsertopptaket av «Careful with that Axe, Eugene». Robert Christgau meinte at dei «hypnotiske melodiane» gjorde det «eit glimrande album å sovne til».

Augenstikkarartar 

I desember 2015 namngav forskarar eit nyoppdaga insekt av arten Umma – ein vassnymfe – Umma gumma etter albumet.

Songar

Sysyphus 
Dette avantgardistiske instrumentalstykket i fire delar er skriven at Richard Wright, og inneheld stort sett lydar av diverse tangentinstrument. Tittelen liknar namnet til den greske mytiske figuren Sisyfos, men ein finn ingen referansar til dette i musikkstykket.

Grantchester Meadows 
Dette er ei roleg, akustisk vise av Waters med fuglelydar. Teksten skildrar ein draumeliknande episode på ei eng i Grantchester i Cambridgeshire i England. Dette er staden som David Gilmour voks opp. Sjølv om songen har ei idyllisk skildring kan ein i slutten høyre ei floge som nokon slår og drep. Songen vart spelt på konsertar i konseptet The Man and the Journey som «Daybreak» og opna ofte konsertane deira på denne tida.

Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict 
Sporet inneheld fleire minutt med lydar som høyrest ut som gnagarar og fuglar. Lydane var laga av Roger Waters, men spelt i forskjellige snøggleikar, i tillegg til lydar av strengeinstrument. Til slutt kjem ein tekst som Waters les med ein overdriven skotsk aksent. «Picts» tyder piktar, som var eit av dei første folkeslaga i Skottland. 

Det er ei «gøymd melding» i songen etter om lag 4:22. Om songen vert spelt med langsamare snøggleik kan ein høyre Waters eller David Gilmour som seier «That was pretty avantgarde, wasn't it?»

The Narrow Way 
Del 1 av songen vart kalla «Baby Blue Shuffle in D major» då dei spelte han på BBC radio 2. desember 1968, og han er òg svært lik songen «Unknown Song» som vart spelt inn for filmen Zabriskie Point. Del 3 av songen vart spelt på konsertar som del av konseptet The Man and the Journey i 1969.

The Grand Vizier's Garden Party 
Dette instrumentalstykket av Nick Mason er delt i tre delar og er særs eksperimentelt: 
 «Entrance» er eit kort stykke med fløyte og trommer. 
 «Entertainment» er heilt annleis dei to andre delane og inneheld forskjellige instrument og ein trommesolo mot slutten. 
 «Exit» sluttar med eit kortare fløytestykke lik opninga.

Innhald

 Plate ein - Konsertalbum

 Plate to – studioalbum

Britisk kassettutgåve

Amerikansk kassettutgåve

CD-utgåve

Medverkande

Pink Floyd
 David Gilmour – sologitar , vokal, alle instrument og vokal 
 Nick Mason – perkusjon , alle instrument (utanom fløyte) 
 Roger Waters – bassgitar , vokal, alle instrument og vokal  og alle vokal 
 Richard Wright – Farfisaorgel , vokal, alle instrument og vokal 

Andre medverkande
 Lindy Mason – fløyte  (ikkje oppført)
 Brian Humphries – lydteknikar (konsertalbum)
 Pink Floyd – produsent (konsertalbum)
 Peter Mew – lydteknikar (studioalbum)
 Norman Smith – produsent (studioalbum)
 Hipgnosis – design og fotografi

Salslister og salstrofé

Salslister

Salstrofé

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ummagumma» frå ,  den 16. juni 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 

Musikkalbum frå 1969
Konsertalbum frå 1969
Pink Floyd-album
Konsertalbum av Pink Floyd
Album produserte av David Gilmour
Album produserte av Nick Mason
Album produserte av Norman Smith
Album produserte av Richard Wright
Album produserte av Roger Waters
Plateomslag av Hipgnosis
Plateomslag av Storm Thorgerson
EMI Records-album
Harvest Records-album
Album spelte inn i Abbey Road Studios