alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Second Winter

Second Winter er det tredje studioalbumet til Texas blues-gitaristen Johnny Winter, gjeve ut i 1969. Den opphavlege planen var å korte ned songane frå innspelinga slik at dei fekk plass på eitt album, men ein tenkte etter kvart at innspelingane var gode nok slik dei var. Albumet kom derfor ut på eit dobbeltalbum, men over tre og ikkje fire sider. To songar til, «Tell the Truth» og «Early in the Morning», vart spelte inn men ikkje gjevne ut før i 2004, då dei var bonusspor på plata.

Innhald

Medverkande
Musikarar
Johnny Winter - gitar, mandolin, vokal
Edgar Winter - klaverinstrument, altsaksofon, vokal
Uncle John Turner - perkusjon
Tommy Shannon - bass
Dennis Collins - bass
Produksjon
Produsert av Johnny Winter
Fotografi – Richard Avedon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Second Winter» frå ,  den 1. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1970
Johnny Winter-album
Columbia Records-album
Knut Horvei

Knut Horvei () var ein norsk gardbrukar og forfattar frå Evanger i Hordaland. Han gav ut 18 bøker, både skodespel, romanar og dikt.

Horvei overtok garden Horvei på Bolstadøyri etter foreldra og budde der det meste av livet. Han var aktiv i ungdomslagsmiljøet, formann i Bolstadøyri Ungdomslag 1910–23. Åra kring 1920 hadde han nær kontakt med lyrikaren Olav Nygard, ei lærerik tid for Horvei.

Etter å ha arbeidd med litt sølvreval i heimbygda, reiste han til Aust-Europa og dreiv pelsdyrfarmar i Estland, Litauen, Polen. Han tente godt ei tid, men i det såkalla pelsdyrkrakket etter 1930 miste han alt og kom heim til Evanger utan midlar. Sidan budde Horvei på garden sin i heimbygda livet ut.

Forfattaren Horvei debuterte i 1920 med stykket Kristen, eit drama innafor nynorsk amatørteaterstil. Fyrste stykket på scene, vart det konvensjonelle problemdramaet Vigdis frå 1966. Det vart sett opp samtidig i Radioteatret og som turnéteater på Den Nationale Scene. Hjallarbrui, med sjangernemninga «draumspel», vart sett opp på Den Nationale Scene 1973 og av Sogn og Fjordane Teater i 1983, etter å ha vorte omarbeidd og regissert av Anne Gullestad.

Den forteljande prosaen til Horvei står nær folkedikting og munnleg bygdetradisjon. Forteljingane har ein episk struktur som fører tankane til eventyr, saga og ikkje minst folkevisene, balladen. Dei vekte lite merksemd, all den stund samtidas forventingar til norske romanar vende seg mot det psykologisk-realistiske, forteljingar lesaren kunne kjenne seg att i.

Kjelder
Knut Horvei i Norsk biografisk leksikon

Norske dramatikarar
Norske romanforfattarar
Folk frå Voss
Gratwein-Straßengel

Gratwein-Straßengel er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Graz-Umgebung i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 86,7 km² og omfattar 11 landsbyar/drabantbyar (Ortschaften) med til saman 13000 ibuarar. Kommunesenteret Gratwein ligg 392 meter over havet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gratwein-Straßengel» frå ,  den 2. september 2018.  
 

Kommunar i Steiermark
Seiersberg-Pirka

Seiersberg-Pirka er ein kommune i distriktet Graz-Umgebung i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 17,4 km² og i kring 11 200 ibuarar. Byen Seiersberg har om lag 7 300 ibuarar og ligg 350 meter over havet.

Austerrikes nest største kjøpesenter ligg i Seiersberg.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Seiersberg-Pirka» frå ,  den 2. september 2018.  
 

Kommunar i Steiermark
Hartvig Nissen den yngre

Ole Hartvig Nissen () var ein norsk jurist og fengselsleiar. Han var ein markant embetsmann/aktør som sette spor etter seg på fleire felt i norsk kriminalpolitikk. Nissen arbeidde i Fengselsstyret 1899–1925 og var direktør for Botsfengselet 1925–44. Han var son til Per Nissen, medan Kristian Nissen var ein bror og Hartvig Nissen bestefar hans.

Liv og gjerning
Nissen tok eksamen artium ved Kristiania katedralskole 1892 og juridisk embetseksamen 1897. Etter eitt år som sorenskrivarfullmektig i Numedal og Sandsvær, arbeidde han som sekretær i Justisdepartementet (Fengselsstyret) 1899 og 1911–25 var han byråsjef ved same avdelinga, eit embete han hadde til han frå 1925 var direktør ved Botsfengselet.

Åra rundt 1900 var prega av reformer i strafferetten og i fengselsstellet. Nissen deltok i reformarbeidet med stor interesse og arbeidskapasitet. Ved sida av embetsgjerninga var han medlem av, og til dels sekretær for, ei rad offentlege komitear og kommisjonar. Dessutan skreiv han både artiklar og bøker om kriminalpolitiske og fengselsfaglege emne, mellom dei Forsorg for løslatte fanger frå 1917. 

Nissen var medlem av Fengselsreformkomiteen av 1927, ein komite som la grunnlaget for lov av 6. juli 1933, ei lov som moderniserte fengselsloven av 1903. Dei liberale tankane som låg til grunn for 1933-lova har vorte vidareført i seinare fengselslover.

Han var sentral då Norges Forsorgs- og Verneforbund vart danna, og var formann i forbundet 1925–40. Frå 1937 var han den fyrste sjefen for Fengselsskolen (Kriminalomsorgens Utdanningssenter).

Nissen la mykje vekt på statistikk og gav ut fleire større kriminalstatistikkar. Mellom anna stod han for ei gransking om tilbakefalls-forbrytarar og ei anna om Forsømte og forbryderske barn i Norge.

Kjelder

Norske embets- og tenestefolk
Folk frå Oslo
Andreas Mørch

Andreas Mørch () var ein norsk lærar og lokalhistorikar, fødd og død i Sigdal.

Mørch var son til ein skulemann og utdanna seg sjølv til eit liv i skulestova. I 1923 tok han eksamen ved Notodden lærarskule og to år seinare eksamen på Noregs Lærarhøgskole i Trondheim. Han var lærar på Buskerud folkehøgskule 1923-25 og i Hurum kommune 1925-27. Frå 1927 var han tilsett lærar i Sigdal kommune.

Mørch gav ut si fyrste bok,  Frå gamle dagar. Folkeminne frå Sigdal og Eggedal, i 1932. I 1940- og 1950-åra kom bøker om Sigdal Sparebank 100 år, Sigdal Handelslag 50 år og Eggedal Sparebank 100 år. Sidan stod han som forfattar av fleire bygdebøker for Sigdal og Eggedal og Krødsherad.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norske skulefolk
Norske lokalhistorikarar
Folk frå Sigdal
Karlistkrigane

Karlistkrigane var ei rekkje borgarkrigar som gjekk føre seg i Spania på 1800-talet.

Den første av krigane braut ut som følgje av ein maktkamp mellom den nye dronninga Isabella II og onkelen hennar Don Carlos. Han gjorde krav ¨på trona etter  salisk lov, som ikkje tillét kvinnelege arvingar. Seinare prøvde ettergjengarane hans fleire gonger å vinna makta. Karlismen blei ei viktig høgreorientert politisk rørsle i landet som mellom anna støtta diktatoren Francisco Franco. Sidan 1936 har carlist-slekta hatt flere pretendentar.

Karlistkrigane 
 Første karlistkrig (1833-39)
 Andre karlistkrig (1846-1849)
 Tredje karlistkrig (1872-1876)

Karlistiske pretendentar 
Dei karlistiske pretendentane var:
 Karl 5. (1833-45)
 Karl 6. (1845-61)
 Johan 3. (1861-68) *
 Karl 7. (1868-1909) *
 Jakob 3. (1909-31) *
 Alfons Karl 1. (1931-36) *
(* også pretendent til den franske trona)

Karlistar 
 Ramón Cabrera y Griñó, carlistisk general
 Ramón del Valle-Inclán, forfattar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Carlstkrigene» frå ,  den 2. september 2018.  
 
Spansk historie
Borgarkrigar
Johnny Winter And

Johnny Winter And er det fjerde studioalbumet til Texas blues-gitaristen Johnny Winter, gjeve ut i 1970. Dette var det første albumet hans med Rick Derringer i bandet. Derringer, bassisten Randy Jo Hobbs og trommeslagaren Randy Z (bror til Derringer) kom alle inn i bandet til Winter frå The McCoys og planen var å kalle bandet «Johnny Winter and the McCoys», men dette vart forkorta til «Johnny Winter And», som òg vart tittelen på plata.

Innhald

Medverkande
Johnny Winter – vokal, gitar
Rick Derringer – vokal, gitar
Randy Jo Hobbs – vokal, bass
Randy Zehringer – perkusjon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johnny Winter And» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
The Johnny Winter Story

Musikkalbum frå 1970
Johnny Winter-album
Columbia Records-album
Album produserte av Johnny Winter
Rick Derringer

Rick Derringer () er ein USA-amerikansk gitarist, vokalist, produsent og underhaldar. Han vart kjend i 1960-åra som medlem av The McCoys, der han song solovokal på den store hitsingelen deira, «Hang On Sloopy». Han baserte seg så på bluesrock og fekk ein hit i 1974 med «Rock and Roll, Hoochie Koo». Han har arbeidd mykje med brørne Edgar og Johnny Winter, og med gruppa Steely Dan. Han har òg arbeidd med «Weird Al» Yankovic, og produserte dei Grammy-prisvinnande songane «Eat It» og «Fat», og med World Wrestling Federation, der han skreiv inngangsongane for Hulk Hogan og Demolition.

Diskografi

Rick Derringer

Studioalbum
All American Boy (1973) USA nr. 25
Spring Fever (1975) USA nr. 141
Guitars and Women (1979)
Face to Face  (1980)
Good Dirty Fun (1983)
Back to the Blues (1993)
Electra Blues (1994)
Tend the Fire (1997)
Blues Deluxe  (1998)
Guitars and Women (1998)
Jackhammer Blues (2000)
Free Ride  (2002)
Rockin' American (2007)
Knighted by the Blues (2009)

Samlealbum
Rock and Roll Hoochie Koo: The Best of Rick Derringer (1996)
Collection: The Blues Bureau Years (2006)
The Three Kings of the Blues (2010)

Gjestemusikar
Kiss – Lick It Up (1983)
solo på songen «Exciter»
 Alice Cooper - Killer (1971)
sologitar på «Under My Wheels»

Konsertalbum
Live in Cleveland (1977)
King Biscuit Flower Hour (1998)
Live in Japan  (1998)
med Edgar Winter
Rick Derringer & Friends (1998)
med Edgar Winter, Ian Hunter, Dr. John, Lorna Luft, Hall & Oates
Live at Cheney Hall (2006)
Rock Spectacular: Live at the Ritz 1982 (2010)

Derringer

Studioalbum
Derringer (1976) USA nr. 154
Sweet Evil (1977) USA nr. 169
If I Weren't So Romantic, I'd Shoot You (1978)

Samlealbum
Required Rocking (1996)

Konsertalbum
Derringer Live (1977) US No. 123

DNA
Party Tested (1983)
Rick Derringer og Carmine Appice

DBA
Doin' Business As Derringer Bogert Appice (2001)
Rick Derringer, Tim Bogert og Carmine Appice

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rick Derringer» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 Offisiell nettstad

USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske kristenmusikarar
Folk frå Fort Recovery i Ohio
Musikarar frå Ohio
Steely Dan-medlemmar
USA-amerikanske evangelistar
Randy Jo Hobbs

Randy Jo Hobbs () var ein USA-amerikansk musikar frå Winchester i Indiana. Hobbs spelte bass for The McCoys frå 1965 til 1969 og i band med brørne Edgar Winter og Johnny Winter frå 1970 til 1976.

Han spelte bass med Jimi Hendrix på somme konsertopptak i 1968 som seinare uoffisielt kom ut som Woke Up This Morning and Found Myself Dead (1980) og New York Sessions (1998), og offisielt Bleeding Heart (1994). Han spelte òg bass med ei seinare utgåve av Montrose, og spelte på Jump on It frå 1976. Det same året spelte han bass på Rick Derringer-albumet Glass Derringer.

Randy Jo Hobbs vart funnen død av hjartesvikt, 45 år gammal, på eit hotellrom i Dayton i Ohio, i 1993 og er gravlagd i heimbyen Union City i Indiana.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Randy Jo Hobbs» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

USA-amerikanske rockebassistar
Musikarar frå Indiana
Montrose-medlemmar
Live Johnny Winter And

Live Johnny Winter And er eit konsertalbum av Johnny Winter, spelt inn på konsertar hausten 1970 i Fillmore East i New York City og Pirate's World i Dania i Florida. Albumet kom ut i mars 1971. 

I tillegg til Winter sjølv hadde Johnny Winter med seg gitaristen Rick Derringer og bassisten Randy Jo Hobbs, som begge tidlegare hadde spelt i The McCoys, og trommeslagaren Bobby Caldwell.  Caldwell hadde erstatta eit anna tidlegare McCoy-medlem, broren til Rick Derringer, Randy Zehringer.

Eit anna konsertalbum frå same turneen kom ut i 2010 som Live at the Fillmore East 10/3/70.

Innhald

Medverkande
Johnny Winter And
Johnny Winter - vokal, gitar
Rick Derringer - vokal, gitar
Randy Jo Hobbs - vokal, bass
Bobby Caldwell - trommer, perkusjon
Produksjon
Produsert av Johnny Winter og Rick Derringer
Produsent på konsertstaden: Murray Krugman
Lydteknikar: Jim Reeves, Jim Greene, Tim Geelan, Ronnie Albert, Howie Albert, Russ Payne
Fotografi: Norman Seeff
Design: Dick Mantel, Norman Seeff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Live Johnny Winter And» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Johnny Winter-album
Album produserte av Rick Derringer
Konsertalbum frå 1971
Columbia Records-album
Album produserte av Johnny Winter
Rock and Roll, Hoochie Koo

«Rock and Roll, Hoochie Koo» er ein rockesong skriven av Rick Derringer. Han vart først spelt inn i 1970 av Johnny Winter And, bandet til Johnny Winter i 1970-1971, der Derringer var medlem. I 1973 spelte Derringer inn sin eigen versjon av songen og denne vart då den einaste topp 40-hitten han fekk som soloartist, då songen nådde 23. plassen på Billboard Hot 100. Både Winter og Derringer har spelt inn fleire konsertversjonar av songen og fleire andre artistar har òg spelt songen.

Originalutgåva
«Rock and Roll, Hoochie Koo» vart først spelt inn av Johnny Winter i 1970 med bandet «Johnny Winter And», som inkluderte Rick Derringer og andre tidlegare medlemmar av The McCoys. I følgje Derringer «den første songen eg skreiv for Johnny var 'Rock and Roll, Hoochie Koo'.  'Rock and Roll' for å oppfylle rock and roll-kravet eg var meint å ta med meg til bandet, og 'Hoochie Koo' for å tilfredsstille kongen av blues-kjensla som Johnny var meint å oppretthalde. Og det fungerte veldig bra».  Songen kom ut på albumet Johnny Winter And og nådde 154. plassen på Billboard 200-lista.

Andre utgåver
Rick Derringer spelte inn songen i 1973 for det første soloalbumet sitt, All American Boy. Derringer sin versjon vart mykje spelt på radio i 1970-åra. Derringer spelte inn fleire konsertversjonar av songen gjennom åra.  Derringer sin versjon er nytta i fleire filmar som The Spirit of '76 (1990), Rush (1991), Dazed and Confused (1993), Stag (1997) og What a Girl Wants (2003).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rock and Roll, Hoochie Koo» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1970
Singlar frå 1974
USA-amerikanske rockesongar
Songar produserte av Bill Szymczyk
Columbia Records-singlar
Hardrock-songar
Van Halen-songar
Songar om seksualitet
Johnny Winter-songar
Suzi Quatro-songar
Hvaler Kunstforening

Hvaler Kunstforening er eit kunstlag i Hvaler kommune, skipa 28. februar 2002 med Kari Haagenrud som leiar. Biletkunstnaren Eva Lange (1944-2017) overtok seinare som leiar, og skulle då kome til å stå i brodden for kunstlagets storsatsing, Stenkunst Hvaler, ein permanent skulpturpark med norske og utanlandske kunstverk som vart oppretta på Røsshue på Kirkøy, fullført i 2009.

Kunstlaget har sitt utstillingslokale i den såkalla Kunstgaten i Hvaler rådhus på Skjærhalden på Kirkøy. Dette er eit lokale i fronten av rådhuset som var avsett til kunstutstillingar. Rådhuset stod ferdig i 2000, og kunstlaget vart skipa som fylgje av eit kommunalt initiativ for å få engasjert kunstinteresserte i lokalsamfunnet til å administrere dette galleriet. Kunstlaget fekk ein solid start ved å arrangere ei minneutstilling av verk av Guy Krohg hausten 2002, som vart ein publikums- og salssuksess.

Kjelder
Hvaler Kunstforening, internettsidene 

Norske kulturorganisasjonar
Kultur i Hvaler
Skipingar i 2002
Still Alive and Well

Still Alive and Well er eit studioalbum av bluesrockgitaristen og songaren Johnny Winter. Det var det femte albumet hans og det første sidan Johnny Winter And frå nesten tre år tidlegare. Albumet vart gjeve ut på Columbia Records i 1973.

Mange av songane på albumet har ein meir rockeprega powertriostil enn dei tidlegare albuma, med Randy Jo Hobbs på bass og Richard Hughes på trommer.  Rick Derringer, som var produsent, spelte gitar på tre spor. Still Alive and Well inneheld to Rolling Stones-songar — «Silver Train» og «Let It Bleed».

Innhald

Medverkande
Musikars
Johnny Winter – gitar, slidegitar, mandolin, vokal
Randy Jo Hobbs – bass
Richard Hughes – trommer
Rick Derringer – slidegitar på «Silver Train», pedalsteelgitar og klikkgitar på «Ain't Nothing to Me», elektrisk gitar på «Cheap Tequila»
Jeremy Steig – fløyte på «Too Much Seconal»
Todd Rundgren – Mellotron på «Cheap Tequila»
Mark Klingman – piano på «Silver Train»
Produksjon
Produsent: Rick Derringer
Produsent for nyutgjeving: Bob Irwin
Digital nymastring: Vic Anesini
Plateomslag: John Berg, Ed Lee

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Still Alive and Well» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1973
Johnny Winter-album
Album produserte av Rick Derringer
Columbia Records-album
Stenkunst Hvaler

StenKunstHvaler er ei permanent utandørs skulpturutstilling på den sørlege luten av Røsshue på Kirkøy i Hvaler kommune, skipa av Hvaler Kunstforening i samarbeid med Hvaler Rotaryklubb, og med stønad og bistand frå Hvaler kommune, Østfold fylkeskommune, grunneigaren Oslofjordens Friluftsråd, og med bidrag frå næringsliv og einskildpersonar. 

Røsshue inngår i Ytre Hvaler nasjonalpark, og miljøvernavdelinga hjå fylkesmannen i Østfold gav i 2004 rammeløyve til å plassere fem kunstverk her. Dette skulle mellom anna vere ei markering og vidareføring av den sterke lokalhistoriske tradisjonen som steinhoggarverksemda utgjorde på Hvaler på 1800- og 1900-talet. Det femte og siste kunstverket som vart oppsett, var Gunn Harbitz' «Gul Lophelia», avduka 5. september 2009 under opninga av nasjonalparken.

Kunstnarane som er representert med kvart sitt verk på Røsshue er:
2005 - Allesandro Stenico frå Italia
2006 - Makoto Fujiwara frå Japan
2007 - Vegard Hanve frå Noreg. Vegard Hanve har vore Hvaler Kunstforenings tekniske konsulent og samarbeidspartner med kunstnarane.
2008 - Ann Carlsson Korneev frå Sverige
2009 - Gunn Harbitz frå Noreg

Kjelder
Hvaler Kunstforening om StenKunstHvaler 
Om skulpturparken på HVALER GUIDE VISIT HVALER 

Kultur i Hvaler
Skulpturar i Noreg
Jupp Heynckes

Josef Heynckes, kjend som Jupp Heynckes, () er ein tysk tidlegare fotballspelar og -trenar frå Mönchengladbach. Med Borussia Mönchengladbach var han med om å vinne Bundesliga fire gonger, UEFA-cupen 1975 og den nasjonale DFB-pokalen i 1973. Vest-Tyskland sitt landslag vann Fotball-EM 1972 og VM i fotball 1974 på heimebaner med Heynckes i mannskapet. Etter han la fotballskoa på hylla i 1978 hadde Heynckes stor suksess som lagsjef i fleire av dei mektigaste fotballklubbane i Europa.

Spelar

Klubbspel
Heynckes spelte på laget frå heimbyen frå 1963 til -67 og viste seg som ein flittig målskårar. Han vart overført til Hannover 96, men lukkast ikkje på same måte der, så i 1970 gjekk han tilbake til Borussia Mönchengladbach. Dei neste åra var han med å vinne både bundesligaen 1971 og den vesttyske cuppokalen i 1973. Han skåra tre av måla då Borussia på bortebane sikra seg sigeren i UEFA-cupen 1975 mot finalemotstandar FC Twente. Perioden 1975-77 sanka klubben med Heynckes som midtspiss tre rake seriegull i Vest-Tyskland. Våren 1977 tapte Borussia og Heynckes finalen i europacupen mot Liverpool FC. Han la opp i 1978.

Landslagsspel
Gjennom tiårsperioden 1967-76 deltok Heynckes i 39 landskampar og skåra 14 mål. Trass i at han skåra i dei to fyrste landskampane, var det fyrst frå hausten 1970 at han oftare vart nytta på landslaget. Då jamgamle Gerd Müller vart føretrekt som midtspiss for Vest-Tyskland, måtte Heynckes ofte sjå landskampane frå reservebenken. EM-finalen 1972 mot Sovjetunionen spelte derimot begge karane, men både i VM-finalen 1974 og EM-finalen 1976 var Heynckes unytta reserve. I sine seks siste landskampar skåra Heynckes sju mål.

Merittar
Verdsmeister: 1974 for Vest-Tyskland
Europameister: 1972 for Vest-Tyskland
EM-sølv: 1976 for Tyskland
Vinnar av UEFA-cupen: 1975 med Borussia Mönchengladbach
Vesttysk seriemeister: 1971, 1975, 1976, 1977 med Borussia Mönchengladbach
Vinnar av DFB-pokalen: 1973 med Borussia Mönchengladbach
Finaletap i Europacupen: 1977 med Borussia Mönchengladbach

Trenar
Heynckes var i tida 1979-2018 lagsjef i Borussia Mönchengladbach i to periodar, Bayern München i fire periodar, Athletic Bilbao i to periodar, og elles i Eintracht Frankfurt, Tenerife, Real Madrid, Schalke 04 og Bayer Leverkusen. Mellom anna leia han Real Madrid til siger i Meisterligaen 1998 og Bayern München i Meisterligaen 2013.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jupp Heynckes» frå ,  den 2. september 2018.  
 
eu-football 

Tyske fotballspelarar
Tyske fotballtrenarar
Spelarar i Fotball-VM 1974
Borussia Mönchengladbach-spelarar
Hannover 96-spelarar
Smult

Smult er salveaktig, kvitt feitt som smeltar heilt ved om lag 30–35 °C. Det er laga frå svin, hovudsakleg av den indre feittmassen hjå dyret (ister). Smult er brukt til frityrsteiking og som fôrfeitt, og dessutan noko til såpeproduksjon.

Sjå òg
Smultbolle
Smultring

Kjelder 

Matlaging
Tommelfinger

Tommelfinger eller tommel er toledda, tjukkvoren finger på menneske- og apehand. Han kan motstillast dei andre fingrane slik at ein får grep.

Kjelder 
 

Anatomi
Rosenkål

Rosenkål er ein varietet av dyrka kål med små grøne hovud. Han har 40–100 cm høge stenglar og talrike valnøttstore hovud, «roser», i bladhjørna. Rosenkål er ein hardfør art som eignar seg godt for dyrking i land med kjølig klima, som Noreg. Rosenkål inneheld bitterstoff og har ein særeigen, søt og nøtteaktig smak når han er kokt. Han kan brukast rå og strimla i salatar, eller kokt, steikt eller smørdampa. 

Rosenkål er ein næringsrik grønsak og inneheld om lag 119 mg vitamin C, 450 mg kalium, 4,2 g kostfiber, 84 % vatn, 0,5 g feitt og 148 kJ tilført energi per 100 g etande vare.

Kjelder 
 
 

Grønsaker
Kålslekta
Føflekk

Føflekk eller fødeflekk er ein brun, oftast medfødd flekk i huda. Det finst fleire typar føflekkar, der dei viktigaste gruppene er pigmentcelleføflekker, naevus pigmentosus og flammemerke, naevus flammeus.

Kjelde 
 

Dermatologi
Hud
Pigmentering
Fennikel

Fennikel er ein fleirårig urt i skjermplantefamilien. Han er ein inntil 1 meter høg plante med blågrøne, findelte blad og gule blomar i store skjermar utan stor- eller småsveip. Fennikel stammar frå middelhavsområdet og finst av og til forvilla på avfallsplassar i Noreg. Fleire underartar, krydderfennikel, F. vulgare ssp piperitum, knollfennikel, F. vulgare ssp azoricum, med fortjukna bladslire og -stilk, og hagefennikel, F. vulgare ssp dulce. Minifennikel er små og avlange.

Den eteriske olja i fruktene har sterk, aromatisk lukt og søt smak, og har sidan oldtida vore brukt som smaksstoff og i medisinen.

Fennikel kan brukast også som grønsak, rå eller kokt. Det mjuke, saftige fruktkjøtet har ein søtaktig smak, som anis. Blada kan brukast som smakstilsetjing i salatar, og som pynt. Friske skot kan brukast som dill. Fruktene er brukt som krydder i bakverk og frøa i forskjellige retter av kjøt, fisk og sopp. Fenikkel innehelt om lag 31 mg vitamin C, 396 mg kalium, 3,3 g kostfiber, 90 % vatn, 0,4 g feitt og 110 kJ tilført energi per 100 g etande vare.

Namnet fennikel er frå lågtysk, eigentleg diminutiv av latinsk foenum, 'høy'.

Kjelder 
 

Medisinplantar
Urter
Skjermplantefamilien
Drøvel

Drøvel er ein muskeltapp som heng ned frå ganeseglet lengst bak i munnhola.
Muskelen i drøvelen (musculus uvulae) kan gjera han breiare og kortare, og verka saman med ganeseglet for å lukka den bakre naseopningen under svelging.

I tillegg til muskelvev inneheld drøvelen også bindevev og ei rekkje kjertlar som produserer tyntflytande spytt.

Drøvelen kan også vera ein artikulasjonsstad for visse dorsale språklydar, som skarre-r og stemd uvular frikativ ().

Kjelder 

 

Anatomi
Nudlar

Nudel (frå tysk) er ein matvare laga av mjøl, salt og vatn som ein kokar i vatn. Nudlar er gjerne forma som lange trådar. Dei kan også vera forma som små figurar, stjerner eller liknande. Nudlar er utbreidde i asiatisk matlaging og i europeisk, særleg italiensk mat, der dei gjerne er kjende som pasta.

Ein kan laga nudlar av kveite, bokkveite, ris og ein del andre ingrediensar. Til pasta er durumkveite vanleg. Blandinga blir kjevla eller valsa ut og skore opp i formene ein ønsker. Deretter blir dei kokte, nokre gonger  i vatn med salt og matolje tilsett. Nudlane kan så tørkast for seinare bruk eller brukast til ulike matrettar.

Sjå òg
Makaroni
Spagetti

Kjelder 

Matretter
Basismatvarer
Tyske ord og uttrykk