alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Poppelfiken

Poppelfiken eller banyan (Ficus benghalensis) er ein plante i fikenslekta med luftrøter som veks ned til bakken og hardnar, slik at treet aukar i omkrins. Det veks vilt i Sør-Asia frå Bengal til foten av Himalaya, og planta ei rekkje stader. Banyan er nasjonaltre for India. 

Banyanfrø blir gjerne spreidd av fuglar som et fruktene av det, som hyrdestare. Planten byrjar livet som epifytt i andre tre. Ved hjelp av røtene kveler han etterkvart vertstreet og blir sjølv eit stort tre med tjukk stamme. Stammediameteren til dei største kjende banyantrea er 4,5 meter.  Banyan har ei stor, flat krone som skyt luftrøter frå greinene, slik at treet kan breia seg horisontalt. Eitt einaste tre kan etter ei viss tid dekkja mange dekar og danna eit eige lite skogholt. Det to hundre år gamle treet «Thimmamma Marrimanu» i Andhra Pradesh dekkjer til dømes over 19 000 m².

Kulturell tyding
Poppelfiken blir brukt som pryd- og skuggetre, og er populært som bonsaitre. Treet gjev mykje skugge, og har tradisjonelt vore møte- og kvilestad for folk i Sør-Asia. Namnet «banyan» kjem frå handelskasten bania, som ofte brukte kvila eller driva handel under desse trea. 

I hinduismen er treet rekna som heilag, og kan tilbedast for seg eller ha eit lite tempel under seg. Den lange vekst- og levetida og gjer at treet ofte symboliserer evig liv.
To sanskritnamn på treet er bahupada, 'mange føter', og kalpavriksha, 'ønskjeoppfyllande tre'. I vestleg forståing har banyan av og til vore forveksla med bodhitreet eller gudefikentreet, Ficus religiosa. Hinduar reknar desse trea som eit par, med banyan som den mannleg og Ficus religiosa som den kvinnelege planten.

Banyantre blir også rekna som tilhaldsstad for ander, skrømt og himmelmusikarar (gandharva). På grunn av dette unngår folk å sova under trea om natta.

Kjelder

«Banyantrær», Botanisk- og plantefysiologisk leksikon, mn.uio.no
«banyan» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Henta 10. desember 2013.
«Banyan» , Plant cultures, kew.org
«National Symbols» , Embassy of India, indianembassy.hr

Bakgrunnsstoff

Morbærfamilien
Fikenslekta
Indiske nasjonalsymbol
Plantar i Bangladesh
Plantar i India
Plantar i Nepal
Plantar i hinduismen
Jan Egil Andresen

Jan Egil Andresen () er ein norsk tidlegare langrennsløpar frå Nesna i Nordland, busett i Elverum.

Karriere
Andresen tok vidaregåande utdanning på Norges Toppidrettsgymnas på Lillehammer. Han var mellom dei beste norske langrennsløparane i eit par sesongar kring 2005, og deltok for Noreg under vinter-OL 2006 i Torino. Både på 30 km og 50 km hamna han langt nede på dei olympiske resultatlistene.

Andresen oppnådde sitt beste internasjonale resultat då han kom på fjerdeplass i 15 km friteknikk i eit verdscuprenn i Nové Město 15. januar 2005. Kort etter gjorde han også sin beste nasjonale prestasjon då han tok sølvmedaljen på 15 km fri teknikk i NM 2005, slått med knapt 22 sekundar av Tore Ruud Hofstad. Året etter fekk han bronsemedaljen på 30 km under NM på Kongsberg, slått i spurten av den store overraskingsmannen Petter Northug og av Frode Estil.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 2002: Nr 11 på 50 km på Vang
Ski-NM 2003: Nr 6 på 30 km i Molde
Ski-NM 2004: Nr 11 på 50 km i Bardufoss
Ski-NM 2005: Sølvmedalje på 15 km på Lillehammer
Ski-NM 2006: Bronsemedalje på 30 km på Kongsberg
Ski-NM 2007: Nr 10 på 30 km i Meråker

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
Jan Egil Andresen i fis-ski.com
Jan Egil Andresen i olympedia.org

Norske langrennsløparar
Folk frå Nesna
Norske deltakarar under vinter-OL 2006
Korn i geologi

Korn er i geologi dei einskilde partiklane i ein bergart eller lausavleiring, som mineralkorn eller bergartsfragment. Korn vert mest nytta i uttrykte kornstorleik, som finkorna eller grovkorna.

Sjå òg 
 jordanalyse

Kjelder
Korn.: geologi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/korn.%2Fgeologi.

Granulære stoff
Geologi
Kryokonitt

Kryokonitt eller isstøv er eit fint, svart, jernhaldig støv som finst på snø, isbrear og iskalottar, særleg på innlandsisen på Grønland. Ein finn ofte dette støvet på botnen av gropar med smeltevatn, såkalla kryokonitt-hol. Det vart først observert av Adolf Erik Nordenskiöld, som meinte støvet måtte vere av kosmisk opphav. No trur ein det er ført med vinden inn over isen frå isfrie kyststrøk.

Kjelder
Kryokonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/kryokonitt.

Isbrear
Svevestøv
Kryptokrystallin

Kryptokrystallin er eit omgrep nytta om ein krystallinsk, ikkje-glasaktig bergart eller eit mineralaggregat der krystallane er så små at dei ikkje kan sjåast sjølv med mikroskop, men må påvisast indirekte, optisk eller røntgenografisk.

Kjelder
Kryptokrystallin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/kryptokrystallin.

Sjå òg 
 Amorf
 Mikrokrystallinsk

Krystallar
Petrologi
Kulebergart

Kulebergartar er magmatiske, eventuelt metamorfe bergarter som inneheld konsentrisk eller radiært oppbygde kuler, ofte fleire centimeter i diameter. 

Særleg kjent er kulenoritten frå Romsås i Askim. Andre kulebergartar ein finn i Noreg er kulegranitt, kuledioritt og kulelamprofyr er skildra frå Noreg.

Kjelder
Kulebergarter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/kulebergarter.

Bergartar
Kuppe

Kuppe er ei nemning for ein frittståande fjellformasjon med avrunda kjegle- eller pyramideform. Ein  kuppe består vanlegvis av seige djupbergartar, og har fått forma si ved at lausare, omgjevande bergartar har forvitra.

Kjelder

Fjell
Geologiske formasjonar
Kvartsitt

Kvartsitt er ein sandstein som ved avsetning av kvarts mellom sandkorna er vorte samankitta til ein fast, hard bergart via diagenese. Fargen er kvit, grå eller raudleg. Ved regionalmetamorfose av sandstein kan det dannast kvartsitt med stor reinleik, og nemninga blir oftast brukt om ein slik metamorf bergart. Glimmer kan opptre lagvis og gjev då bergarten ein skifrig struktur kalla kvartsskifer. Kvartsittar er for harde og sprø til i større utstrekking å bli brukt som bygningsstein, men einskilde kvartsskifrar kan nyttast som heller som Alta-skifer. Reine kvartsittar blir brukt industrielt som kvartsråstoff. Kvartsittar forvitrar langsamt og står gjerne fram som kupper eller åsryggar i landskapet.

Kjelder
Kvartsitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/kvartsitt.

Metamorfe bergartar
Kvartsvariantar
Kvartsporfyr

Kvartsporfyr er ein magmatisk bergart med kjemisk samansetnad som granitt, og med krystall av kvarts og ofte alkalifeltspat i ein tett grunnmasse som kan vere kryptokrystallinsk eller mikrokrystallinsk (felsittisk). 

Kvartsporfyrar opptrer både som gangbergartar og som lavabergartar. 

I Noreg er kvartsporfyr særleg kjent frå Oslofeltet.

Kjelder
Kvartsporfyr. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/kvartsporfyr.

Vulkanske bergartar
Kvartsvariantar
Porfyrar
Kvikksand

Kvikksand er ein jamn- og ofte finkorna sand der korna er laust pakka, slik at det er god plass mellom dei. Viss han blir forstyrra, til dømes ved at nokre går på han, kan korna falle saman i ein tettare pakning, og overskytande vatn vil skiljast ut. Ved denne pakkingsprosessen blir dei største og tyngste partiklane konsentrert i botnen av sandlaget. Dette er grunnen til at kvikksand «syg» ned større lekamar.

Kjelder
Kvikksand. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/kvikksand.

Sediment
Geologiske farar
Jordmekanikk
Gunnar Bovim

Gunnar Bovim () er ein norsk lege. Han var rektor ved Noregs teknisk-naturvitskaplge universitet (NTNU) frå 2013 til 2019.

Karriere
Bovim vart utdanna lege i 1985 ved Universitetet i Bergen. Han vidareutdanna seg til spesialist i nevrologi i 1993, og tok doktorgraden i nevrologi same år, ved Universitetet i Trondheim.

I 1998 vart han overlege og professor i nevrologi ved Det medisinske fakultet (NTNU).

Frå 1996 til 1998 var han prodekan, og frå 1999 til 2005 dekan, ved Det medisinske fakultetet (NTNU).

I perioden 2000–2005 var han leiar for tematisk satsingsområde medisinsk teknologi, NTNU. I 2005 vart han tilsett som viseadministrerande direktør og i 2006 som administrerande direktør ved St. Olavs hospital.

I 2009 byrja han som administrerande direktør i Helse Midt-Norge RHF, ei stilling han hadde til han byrja som rektor ved NTNU i 2013.

Bovim vart første gong tilsett som rektor 6. desember 2012, og byrja i stillinga 1. august 2013. NTNU sitt styre tilsette han i oktober 2016 for ein ny fireårsperiode. I august 2019 varsla han styreleiar ved NTNU at han ønskte å slutta som rektor, to år før åremålstida var omme. Årsaken var at han no er i eit forhold til ei av kollegene, som òg sit i NTNU si leiargruppe. Prorektor Anne Borg tok over som rektor frå 13. desember 2019 (konstituert 21. august–12. desember 2019).
Etter at han gjekk av som rektor, gjekk han over i ei rådgjevarstilling med arbeidsområdet forsknings- og utdanningspolitikk ved universitetet. 

Bovim har hatt – ei rekkje styreverv, nasjonalt og internasjonalt; blant anna som medlem av Hovedstyret og leiar for Divisjonsstyret for samfunn og helse i Noregs forskingsråd, og som leiar av Norsk nevrologisk forening frå 1998 til 1999. I perioden 2004–2007 var han delegat for Noreg i European Medical Research Council, og frå hausten 2013 var han medlem i styret for Universitets- og høgskolerådet (UHR) og sit i Research Policy Working Group under European University Association (EUA).

Bovim har publisert ei rekkje vitskaplege artiklar og vart i 1993 tildelt forskningsprisen til Norsk Migreneselskap. I 1995 mottok han Dr Ragnar Forbergs stipend.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Norske legar
Rektorar ved NTNU
Medlemmar av Norges Tekniske Vitenskapsakademi
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Folk frå Bergen
Loenulukkene

Loenulukkene syner til dei to rasa som gjekk i Loen i Stryn kommune i 1905 og 1936. 

 Rasulukka i Loen 1905, med 300 000 kubikkmeter bergmasse og ei 40 meter høg flodbølgje.
 Rasulukka i Loen 1936, med 1 million kubikkmeter bergmasse og ei 73 meter høg flodbølgje. 
 Ras i 1950 på 1 million kubikkmeter bergmasse. 

Ras i Noreg
Aguinaldo

Aguinaldo er ein type latinamerikansk folkemusikk som byggjer på gamle spanske julesongar. Han blir tradisjonelt framført ved juletider av parrandas, uformelle grupper av familie og vener som går frå hus til hus og syng. Omgrepet kan også visa til julegåver, til dømes pengar gjevne som belønning til julebukkar.

Puerto Rico 

På Puerto Rico byggjer aguinaldo på den gamle iberiske musikkforma villancico, som i dag typisk tyder 'julesong' på spansk. Musikken blir spelt i samband med julehøgtida og heilagetrekongarsdagen 6. januar.

Ein kan framføra aguinaldo i omvandrande grupper som går julebukkaktig frå hus til hus, overraskar verten med song og får servering for framføringa. Songane blir også sungne i kyrkjer. I tillegg blir det spelt mykje aguinaldo på radio ved julehøgtidene.

Tradisjonelle instrument er klimpreinstrumenta bordonúa, tiple og cuatro, blåseinstrumentet carracho eller güiro og rytmeinstrumentet maracas. I nyare tid har gitaren ofte erstatta bassgitaren bordonúa. I dag er det også vanleg å bruka trommer kalla pandereta plenera, messingblåseinstrument og anna til musikken, som no har mykje til felles med musikkforma seis. Kjende aguinaldoar kan framførast som rein instrumentalmusikk, til dømes pa cuatro.

Ein aguinaldosong er typisk bygd opp som ein decimilla, det vil seie av ti linjer som kvar har seks stavingar. Opphavleg hadde songane djupt religiøst innhald, men etterkvart laga ein også improviserte tekstar om meir kvardagslege tema, som julefeiringa, mat og drikke og tidvis til og med triste emne. 

Døme på songar er «De la Montaña Venimos» og «A Las Arandelas», som kan brukast som inngangssongar, bøner om mat og drikke som i «Si me dan pasteles» og «Si no me dan de beber», religiøse songar som «Rosa Blanca» og «Los Tres Reyes Santos». Elles har aguinaldoar ofte namn etter staden ekker tilhøva dei kom frå, som «Aguinaldo cagueño», «Aguinaldo jíbaro» og «Aguinaldo de costa».

Venezuela 
I Venezuela er aguinaldo ein type julesong som vanlegvis har seks vers.

Trinidad
På Trinidad er aguinaldo eller serenal ein type julesong innan parang- eller parrandasjangeren, som kom til Trinidad og Tobago frå Venezuela.

Sjå òg
Julebukk
Wassailing

Kjelder
«A Puerto Rican Christmas », elboricua.com
Tijana Ilich, «Puerto Rican Music - Jibaro Music - Seis, Aguinaldo, Bomba, Plena», about.com
Aguinaldos , musicadepuertorico.com
The Decimilla, cuatro-pr.org

Denne artikkelen bygger på «Aguinaldo» frå ,  den 11. desember 2013. 
 oppgav desse kjeldene: Atlas de Tradiciones de Venezuela, Fundación Bigott, 1998.

Bakgrunnsstoff
La Parranda Puertorriquena: The Music, Symbolism, and Cultural Nationalism of Puerto Rico's Christmas Serenading Tradition  (PDF), sensemaya.net
Espinosa, Juan (1984). Breve Prontuario en Torno a Nuestra Tradición Navideña, marranomusic.com

Musikkdøme
Aguinaldos  ved musicadepuertorico.com. Oversyn over ulike aguinaldoar, bruksområde og MIDI-filder.
Tekst, noter og omtale  (på spansk) ved coqui.net.
«Aguinaldo Jibaro», kort døme ved Smithsonian Folkways 

Latinamerikansk musikk
Karibisk musikk
Julemusikk
Puertoricansk kultur
Venezuela
Trinidad og Tobago
Puertoricansk musikk
Långban

Långban er ein småort og tidlegare gruvesamfunn i Värmland i Sverige, nær Filipstad. 

Det vart tidlegare drive utvinning av mangan, jarn og dolomitt her. Området er verdskjend blant mineralogar på grunn av rikdomen sin på sjeldne mineral, mellom anna ei rekkje som berre er kjent frå denne førekomsten. Det store mengda sjeldne mineral kjem av framferd av ulike kation som vanlegvis ikkje finst saman. Dessutan har krystallisasjonen føregått over eit stort temperaturintervall, frå minst 650 °C til nær romtemperatur.

Kjelder
Långban. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/L%C3%A5ngban.

Busetnader i Värmland
Anortositt

Anortositt er ein grovkorna (fanerittisk), lys blåleg, grå til brunleg magmatisk bergart. Bergarten er klart dominert av plagioklas (75-95% plagioklas er vanleg), i 1-10 cm store krystall, med samansetnad vanlegvis mellom An70 og An40. Han kan nokre gonger ha labradorisering, som er ei lysbryting i bergarten. Denne lysbrytinga oppstår på grunn av avblanding av lamellar av to typer plagioklas. Desse er små og først synleg i optisk mikroskop. Både antipertittar og böggildlamellar (An48 – An56) er vanlege. Dei siste skapar fargespel i plagioklas, noko som er med på å gjere anortositt attraktivt som fasade- og prydstein. Andre karakteristiske mineral er ortopyroksen, og olivin. Bergartane kan klassifiserast som anortosittar, leukonorittar, leukogabbroar, og leukotroktolittar ut frå varierande innhald av pyroksen og olivin.

Massif-type anortosittar er vanlegvis særs grovkorna, homogene og massive bergartar, der plagioklas kan ha ein tendens til å danne ein planar laminasjon. Lagning er ikkje utprega, men svak isomodal lagning kan opptre, og ein kan finne modalgradering. Desse lagningane er derimot lite uthaldande. Orthokumulatar, det vil sei kumulat av eitt eller fleire kumulatmineral i tillegg til krystallisasjonsproduktet av interstitiell smelte, er vanlege. 

Opphavet og danningsmekanismane for massiv-type anortosittar er eit kontroversielt tema. Teoriane om foreldremagma kan delast inn i to grupper, anten har anortosittene krystallisert frå monzonorittisk/jotunittisk smelte dannet i nedre skorpe, eller frå mantelderivert basaltsmelte som har fraksjonert ut olivin og pyroksen på djupt nivå i skorpa, moglegvis kontaminert med skorpemateriale.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Anortositt» frå ,  den 11. desember 2013.  
 

Vulkanske bergartar
Arkeikum
Proterozoikum
Juan Sánchez Cotán

Juan Sánchez Cotán () var ein spansk målar frå Orgaz i Toledo, best kjend som målar av stilleben.

Liv og gjerning 
Cotán var ein av dei viktigaste stilleben-målarane i Spania på 1600-talet. Biletet Stilleben med vilt, grønsaker og frukt er det eldste kjende spanske stilleben. Måleria hans er gjenkjennelege med sine karakteristiske steinfat dekte med grønsaker og vilt, eller dei syner opphengde frukter og vilt.  Han måla fata i forkant, for så å fylle desse med gjenstandane. Desse bileta kom til å danne standard for det tidlege spanske stilleben, former som andre seinare vidareførte.

Cotán var truleg elev av Blas de Prado. Han budde lenge i Toledo, der han laga historiemåleri og portrett. Kring hundreårsskiftet byrja han å nærme seg stilleben-sjangeren, sannsynlegvis baserte han bileta sine også på klassiske førebilete som han fann i romersk mosaikk.

I august 1603 la Cotán ned verkstaden sin og gjekk i Kartäuserkloster Santa Maria de El Paular i Rascafría. Der måla han religiøse motiv. År 1612 reiste han til klosteret Cartuja de Granada i Granada for å verte munk. Året etter tok han plass som klosterbror i same klosteret. I klosteret heldt han fram med å måle.

Trass i det innskrenka klosterlivet påverka Cotán fleire spanske målarar tidleg på 1600-talet. Særleg inspirerte han mange av dei stillleben-målarane som kom etter han. Til dømes kopierte Juan van der Hamen y León i bileta sine dei enkelte gjenstandane som Cotán nytta i sine måleri.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Juan Sánchez Cotán» frå ,  den 11. desember 2013.  
 

Spanske målarar
Døde i 1627
Vincenzo Catena

Vincenzo Catena () var ein italiensk målar, truleg fødd i Venezia, der han døydde.

Liv og gjerning

Catena tidlegaste bilete syner slektskap med verk av Antonello da Messina, Cima da Conegliano og Benedetto Diana. Han utvikla etter kvart sin eigen stil gjennom samverknad med verk av Giovanni Bellini og framfor alt av Giorgione.

Catena må tidleg ha fått eit framifrå ry, ettersom han allereie i sine yngre år fekk bestillingar frå dogen Leonardo Loredan. Innom kort tid vart han ein rik mann med mange oppdrag. Ei oversikt frå 1520 fortel at talrike verk frå Catenas hand fanst i ei rad privatsamlingar i Venezia.

Ved sidan av madonna- og altarbilete var Catena framom alt ein ettertrakta portrettmålar. Desse verka gav han gode kontaktar både hos dei lærde og ikkje minst hos den venetianske adelen. Han døydde ein gong mellom 10.og 29. september 1531.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vincenzo Catena» frå ,  den 11. desember 2013.

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
Målarar frå 1400-talet
Målarar frå 1500-talet
Folk frå Venezia
Renessansemålarar
Here I Am Again av Vladimirs Koževņikovs

«Here I Am Again» (engelsk for Her er eg att) er ein song frå 2013. Han er skriven av Vladimirs Koževņikovs.

Eurovision

Dziesma 2014
«Here I Am Again» var eit av bidraga i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Kjelder
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Songar skrivne av Vladimirs Koževņikovs
Engelskspråklege songar
Parang

Parang er ei populær form for folkemusikk frå Trinidad og Tobago. Ho byggjer på musikk innført til Trinidad av spanjolar eller spansktalande venezuelanske innvandrarar av afrikansk og urfolksopphav. Seinare blei det utvikla ei ny musikkform,  soca parang, der ein også brukte lokal socamusikk og i nokre høve også chutneymusikk, som har sørasiatiske inspirasjonar. Namnet «parang» er knytt til parranda, spansk for 'fest' eller 'å gå ut', som også er kjend frå den nærskilde tradisjonen aguinaldo.

Framføring
Tradisjonell parangutøving er svært lik aguinaldoskikken i Venezuela, som også kan minna om å gå julebukk. I juletida kan parangutøvarar (parranderos) vitja husa til familie og vener og vekka dei med parangmusikk, for deretter å bli servert mat og drikke. Skikken blir framleis utført av mindre, uformelle og større, meir organiserte grupper, men det er også blitt vanleg å halda parang fiesta med sceneunderhaldning. Slike tilstellingar kan finna stad frå oktober til januar, og ender med ein nasjonal parangkonkurranse på heilagetrekongarsdag 6. januar.

Instrument

Tradisjonelle parang-instrument er mellom anna den vesle gitartypen cuatro og rytmeinstrumentet maracas (lokalt kalla chac-chacs). Andre vanlege instrument er mellom anna fiolin, vanleg gitar, mandolin/bandolin og bandol og den lokale box bass og rytmeinstrumenta  claves (lokalt kalla toc-toc) tamborin, caja og marimbola.

Typar
I den tradisjonelle musikken har ein fleire ulike songtypar, mellom anna:

 aguinaldo eller serenal, songar knytt til juleevangeliet og julehøgtida
 anunciacion, songar med emne frå Maria bodskapsdag
 nacimiento, songar om fødselen til Jesus
 guarapo, ein sekulær song om diverse emne med improviserte delar
 estribillo, ein livleg call and response-song
 manzanares, ein vals knytt til Manzanare-elva i Venezuela
 joropo, dansesong som minner om spansk vals
 despedida, ein avskjeds- og takkesong

Ein kan også ha spansk vals- og salsaparang.

Moderne parang, som har utvikla seg som populærmusikk frå 1950-talet, blir sunge på engelsk og kan ta innehalde nordamerikanske julemotiv som «Santa».

Parang blanda med chutneymusikk («charang») kan tidvis også ha hinditekst.

Parangutøvarar
Viktige paranggrupper og utøvarar er mellom anna Daisy Voisin, Henry Perreira, Sharlene Flores, Leon Caldero, Baron, Jacqueline Charles, Lara Brothers, Francisca Allard & Philip Allard (Dinamicos) og Los Tocadores.

Kjende utøvarar av parang-soca er mellom anna Scrunter, Baron, Crazy og Big B.

Bakgrunnsstoff
 Parang Lime , om parangmusikk ved parang.itgo.com
 Soca Parang & Christmas Music, musikkdøme ved trinijunglejuice.com
 Los Tocadores , parangband

Kjelder
«Parang» , nalis.gov.tt
 «Parang Lime» , parang.itgo.com

Denne artikkelen bygger på «Parang» frå ,  den 11. desember 2013.  
 

Karibisk musikk
Julemusikk
Trinidad og Tobago
Bučas

«Bučas» er ein song av den latviske musikkgruppa Crazy Dolls, som vil verte gjeven ut i 2014. Songen er skriven av Aldis Zaļūksnis og Mārtiņš Poļakovskis.

Eurovision

Dziesma 2014
«Bučas» er eit av bidraga i den fyrste semifinalen i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Crazy Dolls-songar
Songar skrivne av Aldis Zaļūksnis
Songar skrivne av Mārtiņš Poļakovskis
Latviskspråklege songar
George Caleb Bingham

George Caleb Bingham () var ein USA-amerikansk målar og politikar i Missouri. Bingham tilhøyrde Düsseldorfskulen og den nord-amerikanske realismen. Mange av motiva hans skildrar pionertida i det såkalla Midt-Vesten.

Liv og gjerning

Bingham var son til farmarar, fødd i Augusta County i Virginia. Då han var åtte år gammal flytta han med familien til Franklin i Missouri. Frå 1827 begynte han i lære som møbelsnikkar i Boonville, ved sidan av måla han. Frå 1833 arbeidde han som portrettmålar ved Missouri-elva, i 1835 laga han sitt fyrste sjølvportrett. I 1838 begynte han å studere ved Pennsylvania Academy of the Fine Arts i Philadelphia, og to år seinare hadde han si første utstilling på National Academy of Design i New York.

Fram til 1843 måla Bingham portretta av USA-amerikanske politikarar i hovudstaden Washington, frå 1845 laga han sine kjende bilete av elvar, der han skildra liv og levemåte til menneska som budde langs Missouri-elva. Desse bileta vart svært kjende, framfor alt gjennom stikka til American Art Union. I 1850-åra måla han i tillegg fleire sjangerbilete med politisk innhald.

Allereie frå 1840 var Bingham politisk aktiv i Missouri. I 1848 vart han vald inn i delstaten sitt representanthus. Etter 1850 la han regelmessig reiser til New York, Philadelphia og Washington D.C. Åra 1856-1859 studerte han i Düsseldorf. Frå 1862 var han finansminister i Missouri og adjutant general. Han fekk i 1877 ei undervisningstilling på Missouri School of Art i Columbia, fór deretter til Boonville og til sist til Kansas City, der han i 1879 døydde av kolera.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «George Caleb Bingham» frå ,  den 11. desember 2013.

Bakgrunnsstoff
{{commonskat}

USA-amerikanske målarar
Folk frå Virginia
Folk frå Missouri
USA-amerikanske politikarar
Målarar frå 1800-talet