The First Noel

«The First Noel» (òg skrive «The First Noël» og «The First Nowell») er ein tradisjonell, klassisk og engelsk julesong, truleg frå tidleg moderne tid, men kanskje eldre. «Noel» er eit arkaisk engelsk ord for jul, opphavleg lånt inn frå fransk. Songen skildrar hendingar frå juleevangeliet som at englane talar til hyrdane, julestjerna og dei tre vise menn.

Soge
The First Noel har nummer 682 i Roud Folk Song Index. Melodien er uvanleg blant engelske folkemelodiar sidan han består av ein musikalsk frase som vert repetert to gonger, etterfølgd av eit refreng som er ein variasjon av denne frasen. Alle tre frasane endar på tersen i skalaen. Ein trur at melodien er ein versjon av ein tidlegare melodi sungen i eit kyrkjegallerikor. Ein tvilsam rekonstruksjon av denne tidlegare versjonen finst i New Oxford Book of Carols.

I den noverande forma har songen opphav frå Cornwall, og vart først publisert i Carols Ancient and Modern (1823) og Gilbert and Sandys Carols (1833), som begge vart redigerte av William Sandys og arrangert, redigert og med ekstra tekst av Davies Gilbert for Hymns and Carols of God. I dag vert songen framført som ein salme i fire delar i eit arrangement av den engelske komponisten John Stainer, som først vart publisert i hans Carols, New and Old i 1871. Variasjonar på temaet er inkludert i Victor Hely-Hutchinson sin Carol Symphony.

Den amerikanske folkeminnesamlaren James Madison Carpenter spelte inn fleire tradisjonelle versjonar av songen i Cornwall tidleg på 1930-talet. Desse versjonane er tilgjengelege på nettet gjennom Vaughan Williams Memorial Library.

Songen vart gjendikta på svensk av Eva Norberg i 1974 som «Vid Betlehem en vinternatt». Han bruker den engelske melodien frå 1833. 
Han er med i Den svenska psalmboken 1986, 1986 års Cecilia-psalmbok, Psalmer och Sånger 1987, Segertoner 1988 og Frälsningsarméns sångbok 1990 som nr 128 under «Jul». Han er også med  i Finlandssvenska psalmboken 1986 som nr 48 under «Trettondagen». Etter «Gå, Sion, din konung att möta» er dette salmem som inneheld «Var glad» flest gonger, med 24 gjentakingar.

Tekst
Ordet «noel» eller «nowell» blei ofte brukt i refreng i carol-songar frå mellomalderen til tidleg moderne tid; som i «Sir Christèmas» frå Ritson-manuskriptet,, «Nowell sing we now all and some» i Trinity Carol Roll og «Nowel - out of youre slepe arise and wake» i Selden Carol Book, alle frå 1400-talet.

Som  med mange andre traderte folkeviser finst det ulike versjonar av teksten. Variantane under er henta frå New English Hymnal (1986) (som er den brukt i Henry Ramsden Bramley og John Stainer si Carols, New and Old), Ralph Dunstan sin versjon i Cornish Songbook (1929) og Charles Lewis Hutchins sin versjon i Carols Old and Carols New (1916).

Innspelingar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «The First Noel» frå , den 20. mars 2017 og 19. november 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Denne artikkelen bygger på «Vid Betlehem en vinternatt» frå ,  den 19. november 2020.

Bakgrunnsstoff

 Arrangement for piano og stemme frå Cantorion.org

Julesongar
Folkesongar frå Cornwall
Bob Dylan-songar
Crash Test Dummies-songar
Elvis Presley-songar
Emmylou Harris-songar
Joan Baez-songar
Mormon Tabernacle Choir-songar
Neil Diamond-songar
Mariah Carey-songar
Annie Lennox-songar
Whitney Houston-songar
Connie Francis-songar
Frank Sinatra-songar
Susan Boyle-songar