alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anselm Kiefer

Anselm Kiefer () er ein tysk kunstmålar og skulptør, fødd i Donaueschingen i Baden-Württemberg i Tyskland. Frå 1991 har han budd og arbeida i Frankrike.

Kiefer har vore representert med verk på dei viktigaste internasjonale kunstutstillingane, som til dømes dOCUMENTA 6, 7 og 8 i Kassel i Tyskland og Veneziabiennalen (La Biennale di Venezia) i Venezia i Italia, og er kjøpt inn av galleri og museum i fleire land,  mellom anna Astrup Fearnley Museet i Oslo.

Bakgrunnsstoff
 Astrup Fearnley Museets presentasjon av Anselm Kiefer 

Tyske målarar
Tyske bilethoggarar
Bilethoggarar frå 1900-talet
Målarar frå 1900-talet
Bilethoggarar frå 2000-talet
Målarar frå 2000-talet
Os kyrkje i Hordaland

Os kyrkje er ei langkyrkje frå 1870 i Bjørnafjorden kommune i  Vestland fylke.

Byggverket er i tre og har 500 sitjeplassar.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Bjørnafjorden
Kyrkjer i Fana prosti
Kulturminne i Bjørnafjorden
Norske kyrkjer frå 1870-åra
Omsetjing i biologi

Omsetjing eller translasjon er prosessen i ei selle der det vert danna eit peptid (gjerne eit protein) frå eit bodberar-RNA av eit ribosom. Bodberar-RNA-et vert danna ved avskriving av eit DNA-molekyl.

Hjå prokaryotar hender omsetjinga samstundes med avskrivinga, der den ferdig avskrivne enden av bodberar-RNA-et vert sett om medan resten av RNA-molekylet framleis vert laga av RNA-polymerasen. Hjå eukaryotar hender omsetjinga i eit seinare steg i cytoplasmaet etter at bodberar-RNA-et er vorte ført ut av sellekjernen.

Transport-RNA fører aminosyrer til ribosomet og den veksande peptidkjeda. Kvart transport-RNA har eit motkodon som svarar til ei viss aminosyre, og baseparing syrgjer for at den neste aminosyra i peptidkjeda svarar til det neste kodonet i bodberar-RNA-et.

Omsetjing har tre streg: byrjing, lenging og avslutting. Ulike protein hjelper til ved dei ulike stega.

Kjelder 
 Clancy, S. & Brown, W. (2008) «Translation: DNA to mRNA to Protein.» Nature Education 1(1):101

Molekylærbiologi
Proteinsyntese
Genuttrykk
Mykola Avilov

Mykola Avilov eller Nikolaj Viktorovitsj Avilov () er ein ukrainsk tidlegare mangekjemper frå Odessa som representerte Sovjetunionen. Han vart olympisk meister i tikamp i 1972 og vann OL-bronsen i same i 1976.

Aktiv
Avilov var i yngre år særleg dyktig i høgdehopp og gjekk over to meter allereie som sekstenåring. Då han samstundes viste seg som ein allsidig friidrettsutøvar, konsentrerte han seg etterkvart om tikamp. I 1968 presterte han heilt opp mot sitt beste under sommarleikane i Mexico-byen og vart nummer fire i tikampen med 7 909 poeng. Året etter forbetra han sitt personbeste til 7 945 poeng. Under europameisterskapen i Aten same hausten vart han på ny fjerdemann, fem poeng bak bronsemedaljøren.

Våren 1971 sanka Avilov 8 096 poeng i ei tevling i Naltsjik, men vart klart slått av Boris Ivanov som sette sovjet-rekord med heile 8 237 poeng. Under EM i Helsinki var Avilov plaga med skade og gav seg etter diskoskastinga.

I juni 1972 i Moskva vart Avilov sovjetmeister i tikamp med ny personleg rekord på 8 115 poeng. Knappe tre månader seinare, under dei olympiske sommarleikane i München den 7. og 8. september, var han i ei heilt eiga klasse og 
og vann gullmedaljen med over 400 poengs margin til lagkamerat og sølvmedaljør Leonid Litvinenko. Med serien 11,00 på 100 m, 7,68 i lengdehopp, 14,36 i kulestøyt, 2,12 i høgdehopp, 48,5 på 400 m, 14,31 i 110 m hekk, 46,98 i diskoskasting, 4,55 i stavhopp, 61,66 i spjutkasting og ein 1500 m gjort unna på 4.22,8 sette han verdsrekord med 8 454 poeng, 37 poeng over den tre år gamle rekorden til Bill Toomey.

Etter å ha stått over eit par sesongar kom Avilov tilbake i toppform i 1976. Han gjennomførte ein framifrå tikampserie under sommarleikane i Montreal og kom på tredjeplass, 42 poeng bak vesttyskaren Guido Kratschmer som tok sølvet. Gullet gjekk til USA-amerikanske Bruce Jenner som sette verdsrekord med 8 618 poeng.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1968 i Mexico-byen: Nr 4 – 7 909 poeng
EM 1969 i Aten: Nr 4 – 7 648 poeng, bakom Viktor Tsjelnokov (7 653)
EM 1971 i Helsinki: Braut tikampen etter sju øvingar 
OL 1972 i München: Gullmedalje – 8 454 poeng, framom Leonid Litvinenko (8 035)
OL 1976 i Montreal: Bronsemedalje – 8 369 poeng

Kjelder
Friidrott, aktuelle årgangar.

Sovjetiske friidrettsutøvarar
Ukrainske friidrettsutøvarar
Mangekjemparar
Olympiske meistrar for Sovjetunionen
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sovjetunionen
Sovjetiske deltakarar under sommar-OL 1968
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1968
Medaljevinnarar under sommar-OL 1972
Sovjetiske deltakarar under sommar-OL 1972
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1972
Medaljevinnarar under sommar-OL 1976
Sovjetiske deltakarar under sommar-OL 1976
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1976
Folk frå Odessa
Quincy Watts

Quincy D. Watts () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Detroit som vart olympisk meister på 400 meter i 1992, og dessutan vann gullmedaljar med USA i 4 x 400 m stafett i OL 1992 og VM 1993.

Watts var til 1990 aktiv på 100 og 200 meter, på råd frå trenaren satsa han deretter på 400 m. I 1991 fekk han plass i VM-troppa til USA og sprang den andre etappen under verdsmeisterskapen i Tokyo, der han fekk sølvmedalje i 4 x 400 m stafett, fattige 0,04 sekund bakom Storbritannia.

Året etter sletta Watts i Barcelona den 24 år gamle olympiske rekorden på 400 m i semifinalane. Tida 43,71 sekundar vart ikkje ståande rekord til lengre enn i finalen, då han sjølv forbetra den til 43,50 og vann ein suveren siger framfor tittelforsvararen Steve Lewis. Watts tok OL-gull også i 4 x 400 m stafett, saman med lagkameratane Andrew Valmon, Michael Johnson og Steve Lewis. Samstundes sette dei verdsrekord i øvinga med tida 2.55,7 og forbetra USA sin gamle rekord frå 1968 med 0,4 sekund.

I 1993 vart Watts fjerdemann på 400 meter då friidretts-VM fann stad i Stuttgart. På den lange stafetten var han med på ein historisk prestasjon då USA sitt mannskap; Andrew Valmon, Watts, Butch Reynolds og Michael Johnson, den 22. august forbetra verdsrekorden til 2.54,29 og vann med over 5,5 sekundar til gode på nummer to i tevlinga. Rekorden står framleis ved lag i 2017.

Etter 1993 makta ikkje Watts å kome under 45,0 på 400 meter og han la opp i 1997.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje i 4 x 400 m stafett (2.57,57)
OL 1992 i Barcelona: Gull på 400 m – 43,50, og i 4 x 400 m stafett (2.55,7) 
VM 1993 i Stuttgart: Gull i 4 x 400 m stafett (2.54,2), nr 4 på 400 m – 45,05

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Quincy Watts» frå ,  den 6. august 2017.  
 

Sprintarar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Deltakarar under sommar-OL 1992
Kahwah

Kahwah eller kehwah (, også transliterert qehwa, kehwa, kahwa, er ein tradisjonell tedrikk frå Sør- og Sentral-Asia.

Han blir laga med grøne teblad og krydder som safran, kanelstang og kardemommekapslar. Ofte har ein også litt tørka frukt som eple, aprikos, dadlar, kirsebær eller rosin, eller nøtter som valnøtt, pistasj, mandlar eller kasju oppi.
Ein kan også ha roseblad i teen.

Nokre gonger blir drikken laga som ein rein urtete, utan teblada.
Drikken kan serverast med sukker eller honning.

Kahwah blir laga i Afghanistan, nordlege Pakistan (Khyber Pakhtunkhwa, Gilgit-Baltistan og nordlege Panjab), Kashmir og nokre delar av Sentral-Asia.

Blant kasjmirarar er drikken vanleg å servera til frukost, gjerne med bakverk som girda til.
Han kan vera drikke til eit festmåltid, og etter wazwan.

I Nord-Malabar i India blir kahwah gjerne servert etter eit måltid, typisk etter lunsj.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kahwah» frå ,  den 6. august 2017.

Bakgrunnsstoff
Oppskrifter
tarladal.com
food.com

Te
Afghansk mat
Pakistansk mat
Indisk mat
Kashmir
Faloda

Faloda (hindi फ़लूदा, tamil பலுடா, bengali ফালুদা; også romanisert faloood og faluda) er ein søt drikk eller dessert som er utbreidd i Sør-Asia. Han blir tradisjonelt laga ved å blanda rosevatn, tynne nudlar (vermicelli), søte basilikumfrø (sabza/takmaria) og gelébitar med mjølk, og blir ofte servert med iskrem oppå. 

Nudlane ein nytter er laga av kveite, arrowroot, maisenna eller sago.

Historie
Faloda stammar frå Persia, der den liknande retten faloodeh er populær. Retten kom til India med dei muslimske herskarane som erobra landet og etablerte dynasti der.

Formene av faloda som er vanlege i dag blei utvikla i Mogulriket og spreidde seg i lag med dette. Det blei laga lokale variantar av retten i andre muslimske statar, som fyrstestaten Hyderabad og Det karnatiske fyrstedømet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Faloda» frå ,  den 6. august 2017.

Bakgrunnsstoff

 How To Make Falooda (Indian Dessert Drink)

Dessertar
Leskedrikkar
Indisk mat
Pakistansk mat
Karsten Warholm

Karsten Warholm () er ein norske friidrettsutøvar. Han sette verdsrekorden på 400 m hekk med 46,70 under Bislett Games i Oslo den 1. juli 2021 , og deretter med 45,94 i finalen i OL i Tokyo den 1. juli 2021. 
Han sette verdsrekord på 300 meter hekk den 11. juni 2020.

Han er tre gonger norsk meister på 400 meter, i 2014, 2015 og 2016 og fire gongar norsk meister på 400 meter hekk.

Warholm kjem frå Garshol i Ulstein. Warholm er medlem i Dimna Idrettslag og har Leif Olav Alnes som hovudtrenar.

Store meisterskap
I Tokyo 2021 vann han OL-gullet og satte ny verdsrekord 45,94 sekunder på 400 m hekk. I London 2017 og i Doha 2019 vart han verdsmeister på 400 meter hekk.

Sesongen 2021
Warholm sette ny bestenotering i verda på 300 meter hekk under «Bislett Night of Highlights» 3. juni med tida 33,26.

Warholm satte ny verdensrekord på 400 meter hekk under Bislett Games med tiden 46,70. Tida var åtte hundredelar betre enn Kevin Youngs gamle rekord fra OL i Barcelona i 1992.

Den 03. august 2021 under OL-2020 i Tokyo slo han sin eigen verdsrekord frå Bislett Games, med tida 45,94, og satt dermed også ny olympisk rekord. Ein prestasjon som er vurdert som ein av dei største i historia til friidretten.

Sesongen 2020
Warholm sette ny verdsrekord på 300m hekk under «Impossible Games» på Bislett Stadion i juni med 33,78. Ny banerekord i Berlin på 47,08 på 400 meter hekk.

Sesongen 2019
Den 13. juni 2019 sletta Warholm den 24 år gamle rekorden til Stéphane Diagana då han vann langhekken i eit DL-stemne (Bislett Games) på Bislett stadion i Oslo. Med tida 47,33 sekundar flytta han rekorden med 0,04 sekund. Fem veker, den 20. juli, forbetra han rekorden ytterlegare til 47,12 med dei han tok ein suveren siger ved eit DL-stemne på London stadion.

Sesongen 2018
9. august 2018 under EM i friidrett 2018 i Berlin fekk han snøggaste tid i semifinalane, med 48,67 sekund. I finalen sette han ny norsk rekord med 47,64 sekund, og vann med det sitt første individuelle EM-gull som senior.  Tida var òg europeisk U23-rekord på 400 meter hekk. Igjen kom Yasmani Copello på andreplass

Sesongen 2017
9. august 2017 overraska Warholm og vann langhekkfinalen under verdsmeisterskapen i London på tida 48,35, framfor Yasmani Copello og olympiameister Kerron Clement.

Den 10. juni 2017 forbetra Warholm den norske rekorden på 400 meter til 44,87 sekundar i eit stemne i Florø. Fem dagar seinare vann han langhekken under Bislett Games i Oslo og sette ny norsk rekord med tida 48,25 sekundar.

Sesongen 2016
Warholm vart sjettemann i 400 meter hekk under europameisterskapen i Amsterdam.

Andre merittar
Han har elles vunne norske meisterskap på 400 meter, 110 meter hekk, 400 meter hekk og i lengdehopp.
Warholm vann Kongepokalen i friidrett fem år på rad, frå 2015 til 2019.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Karsten Warholm» frå ,  den 6. august 2017.  
Referansar

Olympiske meistrar for Noreg
Norske friidrettsutøvarar
Norske sprintarar
Norske hekkeløparar
Norske lengdehopparar
Norske mangekjemparar
Medaljevinnarar under sommar-OL 2020
Norske deltakarar under sommar-OL 2020
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2020
Folk frå Ulstein
Bryne kompetansesenter

Bryne kompetansesenter er eit interkommunalt vaksenopplæringssenter på Bryne på Jæren i Rogaland fylke. I 2017 er det om lag 300 deltakarar og elevar ved kompetansesenteret, frå meir enn 30 land, med om lag 30 tilsette i undervisning og administrasjon.

Avdeling norsk for barn - grunnleggjande norskopplæring (GNO) 
 for elevar som høyrer til i Time kommune.
Avdelinga gjev opplæring til innvandrarar i alder 6 til 16 år  som nyleg er komne til Norge. Dei har undervisning her om lag eitt år før dei går fulltid på heimeskulen i Time kommune.

Avdeling norsk og samfunnskunnskap for vaksne 
 eit samarbeid mellom kommunane Time og Klepp.
Avdelinga gjev opplæring i norsk og samfunnskunnskap til vaksne innvandrarar som nyleg er komne til Noreg, og som bur i kommunane Time og Klepp.

Avdeling grunnskule for vaksne 
 eit samarbeid mellom kommunane Hå, Klepp og Time
Avdelinga gjev førebuande opplæring for vaksne på grunnskulenivå, og underviser i norsk, matematikk, samfunnsfag, naturfag og engelsk. Eksamen kvalifiserer til vidaregåande utdanning.

Bryne kompetansesenter tilbyd også spesialundervisning for vaksne med eigen synspedagog og samarbeidande logoped.

Historikk 
Time språkstasjon vart skipa i 2000, med om lag femti deltakarar. Etter kvart vart språkstasjonen eit samarbeid mellom kommunane Time og Klepp. I  2015 vart namnet endra til Bryne kompetansesenter; tre kommunar samarbeider no - Time, Klepp og Hå.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
Bryne kompetansesenter sin offisielle nettstad
Bryne kompetansesenter sin offisielle nettstad: Bakgrunn (med historikk)

Utdanning i Rogaland
Jæren
Bryne
LKAB

LKAB (Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag) er eit svensk gruvedriftselskap som bryt jernmalm i Kiruna og Malmberget. Hovudkontoret ligg i Luleå.

Selskapet er heileigd av den svenske staten. Det blei skipa i 1890 som eit privat selskap.

Historikk
Den første kjende malmførekomsten kan daterast tilbake til 1660-talet. Mange forstod at det låg store rikdommar i fjella, men det var store vanskar ved å nyttiggjera seg malmen, ikkje minst å transportera han til næraste hamn. I 1888 blei Malmbanan bygd mellom Luleå og Kiruna. LKAB blei stifta i 1890.
Mesteparten av jernmalmen blei, og blir framleis, transportert med tog til Narvik i Noreg, og skipa derfra ut til land over heile verda.

LKAB var opphavleg eit privat selskap, noko som førte til heftig debatt i Den svenske riksdagen om staten skulle overta eller ikkje. Mange meinte at staten burde overta til «rikets beste». Denne meininga stod også militæret for, ettersom ein der frykta kva som kunne skje om utanlandske eigarar la beslag på svenske naturressursar. LKAB blei til slutt, i 1907, eit selskap der staten eigde halvparten, med opsjon på å overta resten etter 50 år. Dette skjedde i 1957, då selskapet blei helstatleg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «LKAB» frå ,  den 7. august 2017.

Bakgrunnsstoff
 
 LKAB i Store Norske Leksikon

Gruveselskap
Svenske jernbaneselskap
Svenske industriselskap
Næringsliv i Narvik
Kiruna kommune
Gällivare kommune
Gruvedrift i Sverige
Koror

Koror er den største delstaten i øystaten Palau. Han omfattar fleire øyar, der den viktigaste er Koror-øya (også kalla Oreor-øya).
Den tidlegare hovudstaden og største byen, også kalla Koror, ligg her.

Delstaten Koror har eit folketal på 11 444 (2015). Dette utgjer 90 % av innbyggjarane i landet. 

Øya Koror er knytt til to mindre naboøyar med bru:
Ngerekebesang-øya, der ein finn den nest største byen på Palau, Meyungs (folketal 1200).
Malakal-øya, med hamna til Koror.

Koror-øya er også knytt til delstaten Airai på hovudøya Babeldaob, der flyplassen på Palau ligg. 
På Babeldaob ligg også Melekeok, delstaten og landsbyen som frå 7.oktober 2006 overtok dei fleste hovudstadsfunksjonane til byen Koror.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Koror» frå ,  den 7. august 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Kart over Koror-øya

Palau
Tidlegare hovudstader
Kaposi-sarkom-assosiert herpesvirus

Kaposi-sarkom-assosiert herpesvirus (KSHV) eller menneskeherpesvirus 8 (HHV-8) er eit gammaherpesvirus i slekta rhadinovirus som kan infisera menneske. Det kan valda sjukdomar som Kaposi-sarkom, særskilt hjå homoseksuelle AIDS-pasientar og organmottakarar, multisentrisk Castleman-sjukdom og primært effusjonslymfom.

KSHV har eit genom på mellom 160 og 175 kilobasar. Det kodar for minst 86 protein, 12 mikro-RNA og fleire ikkje-kodande og komplementære RNA-molekyl. Etter inngang i ei vertsselle, ved vedverande infeksjon, vil DNA-molekylet verta sirkelforma og opphalda seg  i sellekjernen som eit miniatyrkromosom, i fleire kopiar. Desse kopiane vil knyta til seg histon-molekyl og kan regulerast epigenetisk.

Kjelder 

Herpesviridae
Randy Barnes

Eric Randolph Barnes, kjend som Randy Barnes, () er ein USA-amerikansk tidlegare kulestøytar frå St. Albans i Vest Virginia som, etter å ha vunne OL-sølv i 1988 og seinare to VM-medaljar i øvinga, vart olympisk meister i 1996. Han vart i 1998 utestengd frå idrett på livstid, etter å ha vorte dømd for brot mot dopingreglane for andre gong. Barnes sin verdsrekord i kulestøyt på 23,12 meter frå 1990 gjeld også i 2017.

Aktiv
I april 1986 støytte Barnes heile 21,88 m under eit stemne i Waco. Ein fingerskade hindra han trene ei tid og det beste han makta i 1987 var 20,94 m. OL-sesongen 1988 sette han 24. april i Walnut personleg rekord med 22,11 meter. Han vann så den nasjonale OL-kvalifiseringa i Indianapolis med eit støyt på 21,88 m. Under sommarleikane 1988 i Seoul låg han på fjerdeplass med 21,31 m før den sjette og siste omgangen. Han smelte då til med 22,39 m og tok leiinga framfor austtyske Ulf Timmermann. Austtyskaren svarte då med å auke frå 22,11 m til 22,47 m og viste dermed Barnes til sølvplassen. I august 1989 forbetra Barnes sitt personbeste til 22,42 m.

Den 20. mai 1990 forbetra Barnes verdsrekorden i kulestøyt med seks centimeter til 23, 12 meter i Westwood i California,  ein rekord som gjeld også i 2017. Seks dagar etter rekordstøytet landa kula på 23,10 meter i eit stemne i San Jose. 7. august same året vart han doping-avslørd under ei tevling i Malmö og stengd ute i over to år.

Barnes byrja tevle att i februar 1993 og vart USA-meister i juni månad. Under verdsmeisterskapen i Stuttgart vann han sølvmedaljen etter to støyt på 21,80 m, 17 cm bak sveitsaren Werner Günthör. I den neste verdsmeisterskapen, 1995 i Göteborg, støytte Barnes 21,30 m i kvalifiseringa. Trass i at han stoppa på 20,41 m i finalen vann han bronsen i ei heller svak kuletevling. 

OL-sesongen 1996 var Barnes den suverent beste kulestøytaren i verda. Han vann den nasjonale meisterskapen i Atlanta 15. juni med 21,37 m, og stod i Rüdlingen i Sveits for årsbeste i verda med eit støyt som målte 22,40 m, over meteren lengre enn det nokon annan kulestøytar nådde i 1996. Under Sommar-OL i Atlanta vann han gullet med sine 21,62 m, 83 cm framom landsmannen John Godina på andreplassen.

Doping
Den 7. august 1990 testa Barnes positivt på det anabole steroidet methyltestosteron under ei tevling i Malmö og vart dømd til 27 månaders utestenging frå idretten. Tidleg i 1998 testa han positivt på stoffet androstenedione, og deretter utestengd på livstid.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje – 22,39 m, bakom Ulf Timmermann (22,47 m)
VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje – 21,80, bakom Werner Günthör (21,97 m)
VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 20,41 m 
OL 1996 i Atlanta: Gullmedalje – 21,62 m, framom John Godina (20,79 m)
VM 1997 i Aten: Nr 14 – 19,51 m

Kjelder
Sporting heroes

Friidrettsutøvarar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Kulestøytarar
Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1996
Amalie Iuel

Amalie Hammild Iuel () er ein dansk-norsk friidrettsutøvar som tevlar i hekkeløp, sprint og mangekamp. Frå 2015 er ho norsk statsborgar. Ho vart nummer seks i 400 m hekk i EM 2016. 

Iuel er oppvaksen i Bærum og fleire utland. I april 2015 sette ho personleg rekord i 400 meter hekk med 55,92 sekundar i eit stemne i Florida. Ho deltok i VM i friidrett 2015 i Beijing der ho rauk ut i forsøka på tida 56,59.

Den 7.-8. mai 2016 sette Iuel personleg rekord med 6011 poeng då ho vann sjukampen ved eit stemne i USA. Den 23. mai persa ho seg med 52,85 på 400 meter på Bislett stadion. Under friidretts-EM i Amsterdam sette ho i semifinalane ny norsk rekord i 400 meter hekk med tida 55,79 og gjekk vidare til finale. I finalen vart ho klokka inn til sjetteplass på 56,24. Få veker seinare vann ho sitt fyrste NM-gull då ho sette meisterskapsrekord med 57,06 sekundar i 400 m hekk. Under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro sprang ho på 56,75 i forsøka på langhekken, 0,4 sekund for sakte til å ta seg til semifinalane.

Våren 2017 forbetra Iuel i USA dei norske rekordane både på 400 meter og 400 meter hekk. Fyrst sletta ho 19. mars i Los Angeles den 26 år gamle 400-meterrekorden til Sølvi Olsen på 52,45, ho kom då i mål på etter 51,81 sekundar. Tre veker seinare, den 8. april i Plaquemine i Louisiana, forbetra ho sin eigen noregsrekord i 400 meter hekk til 55,38. Iuel deltok både på 400 m og 400 m hekk då VM i friidrett 2017 fann stad i London, utan å ta seg vidare frå forsøka i korkje.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Amalie Iuel» frå ,  den 8. august 2017.  
 

Danske friidrettsutøvarar
Norske friidrettsutøvarar
Omar McLeod

Omar McLeod () er ein jamaicansk friidrettsutøvar frå Kingston som vann gullmedaljen på 110 meter hekk både under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro og i verdsmeisterskapen i friidrett 2017 i London. Hans personlege rekord på korthekken er 12,90 sekundar. McLeod har sprunge 100 meter på 9,99 sekundar, og er det einaste mennesket som har personbeste under 13 sekundar på korthekken og under 10,0 på 100 meter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Omar McLeod» frå ,  den 8. august 2017.  
 

Jamaicanske hekkeløparar
Olympiske meistrar for Jamaica
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Jamaicanske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Deltakarar under VM i friidrett 2015
Folk frå  Kingston på Jamaica
Lytisk syklus

Lytisk syklus er prosessen der virus økslar seg gjennom å danna nye viruspartiklar som går ut av vertssella. Dette skil seg frå lysogen syklus hjå bakteriofagar og løynd infeksjon hjå virus som herpesvirusa, der nye viruspartiklar ikkje vert danna og spreidde.

Når dei nydanna viruspartiklane skal ut av vertssella, kan dei gjera dette på fleire måtar. Nokre virus får hòl på sellemembranen og drep  slik vertssella. Virus med virusmembran kan knoppa seg ut av vertsella og slik unngå å drepa henne. Trådforma bakteriofagar set saman viruspartiklane samstundes som dei vert sende ut av bakteriesella, som heller ikkje vert drepen i denne prosessen.

Kjelder 

Virologi
Bakteriofagar
Wasabi

Wasabi (Wasabia japonica) er ein plante i krossblomfamilien som blir brukt til krydder, særleg i japansk matlaging. Han stammar frå Japan og  Sakhalin-halvøya i Russland. Planten er også kjend som japansk peparrot, og er i slekt med vanleg peparrot, karse og reddik.

Planten er ei urt med tjukk stengel som blir opptil 60 cm høg. Blada er store og breie og blomane er kvite. 

Wasabi inneheld svovelsamband som gjev ein sterk smak. 
Ein bruker som regel stengelen, som anten kan raspast fersk eller brukast som tørka pulver. Friske blad kan også etast og har ein liknande krydra smak. 

Som krydder blir wasabi mellom anna brukt til sushi. Ein kan også bruka wasabipulver til å dekkja steikte eller rista belgfrukter som blir brukt som snacks.

Kjelder

Japansk mat
Krydder
Krossblomfamilien