alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Epeirogenese

Epeirogenese eller epirogenese (frå gresk epeiros, 'fastland' og genesis, 'oppkome') er ein tektonisk prosess der ein har langsame rørsler i jordskorpa. Rørslene er i hovudsak vertikale. Dette medfører hevingar og senkingar i jordskorpa, utan at ein får vesentlege strukturendringar som foldingar og liknande, som ein får i orogenese. Rørsla kjem av krefter som virkar langs jordradien, som kreftene som medverkar til isostasi og forkastingar i litosfæren. 

Dei sørlege områda av Rocky Mountains har mellom anna vorte løfte 1300 til 2000 meter sidan eosen.

Kjelder

Geologiske prosessar
Greske ord og uttrykk
Fylkesveg 2 i Akershus

Sjå òg fylkesveg 2 (fleirtyding).
Fylkesveg 2 i Akershus (Fv2) går mellom Vestby kyrkje og Alisenborg i Vestby kommune. Vegen er 10,9 km lang.

Kommunar og knutepunkt

Erikstadvegen
 Kirkevegen, Vestby kyrkje → 
Pepperstad skog
Kolåsvegen
Son
StorgataSonsvegen
 Alisenborg
 Sonsvegen til  Ringvoll i Hobøl kommune
 Grevlingvegen til fylkesgrensa  →  (Østfold) til  Moss kommune

Bakgrunnsstoff

 002
Vegar i Vestby
Fylkesveg 2 i Aust-Agder

Sjå òg fylkesveg 2 (fleirtyding).
Fylkesveg 2 i Aust-Agder går mellom Moensmyrane og Moen i Risør kommune. Vegen er 557 meter lang.

Kommunar og knutepunkt

 Moensmyrane
Endepunkt Moen

Bakgrunnsstoff

 002
Vegar i Risør
Fylkesveg 2 i Hedmark

Sjå òg fylkesveg 2 (fleirtyding).

Fylkesveg 2 i Hedmark går mellom Brøttum og Storåsen i Ringsaker kommune.

Trasear: Brøttum – Brattli (11,2 km), Marienberg – Storåsen (9,3 km).

Kommunar og knutepunkt

 Brøttum
 Brøttum
 frå Nybrua til  Arneberg (13,6 km)
 Nygård
 Brattli
Erstatta av fylkesveg 216

 Marienberg
 frå Sagstua til Avskåkalia
 frå Mesnalia til  Arneberg
Sjusjøen
Endepunkt Storåsen

Bakgrunnsstoff

 002
Vegar i Ringsaker
Moltekrem

Moltekrem er ein norsk dessert laga av molte (i bærform eller som syltetøy), piska kremfløyte og sukker. Retten kan serverast for seg i ein bolle, eller fylt i krumkaker. 

Moltekrem er ein vanleg juledessert, og var ifølgje ei undersøking 2006 den vanlegaste desserten julaftan i Trøndelag og Nord-Noreg, der 31 % av dei spurde åt moltekrem den dagen. I heile landet var retten den nest vanlegaste, ete av 20 % mot 44 % som åt riskrem. Moltekrem var meir utbreidd blant eldre enn unge.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Krumkaker med moltekrem ved nrk.no
Moltekrem ved dinmat.no

Norsk mat
Julemat
Krem
Fruktretter
Fylkesveg 2 i Telemark

Sjå òg fylkesveg 2 (fleirtyding)

Fylkesveg 2 i Telemark går mellom Vallemyrene (Eidanger) og Klevstrand (Herøya) i Porsgrunn kommune. Vegen er 4,5 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Vallemyrene (Eidanger)
 Klevstrand (Herøya)

Bakgrunnsstoff

 002
Vegar i Porsgrunn
Fylkesveg 2 i Vest-Agder

Sjå òg fylkesveg 2 (fleirtyding).
Fylkesveg 2 i Vest-Agder går mellom Ve og Lundshaug i Kristiansand kommune. Vegen er 6,1 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Ve
 Lundshaug

Bakgrunnsstoff

 002
Vegar i Kristiansand
Fylkesveg 3 i Aust-Agder

Sjå òg fylkesveg 3 (fleirtyding).
Fylkesveg 3 i Aust-Agder går mellom Akland i Risør kommune og Songe i Tvedestrand kommune. Vegen er 6,8 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Akland

 Songe

Bakgrunnsstoff

 003
Vegar i Risør
Vegar i Tvedestrand
Fylkesveg 3 i Buskerud

Sjå òg fylkesveg 3 (fleirtyding).
Fylkesveg 3 i Buskerud går mellom Lahell i Lier kommune og Ugstad i Hurum kommune. Vegen er 19,3 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Lahell

Hyggen

   Ugstad

Bakgrunnsstoff

 003
Vegar i Lier
Vegar i Asker
Fylkesveg 3 i Hedmark

Sjå òg fylkesveg 3 (fleirtyding).

Fylkesveg 3 i Hedmark går mellom Kjosberg og Bergseng i Ringsaker kommune. Vegen er 15,9 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Kjosberg
 frå Ulven til  Fløtlia
 frå Lier til  Næroset
 frå Anset til  Bekkevoll (0,3 km)
 Brøttum
 frå Holte til Solbergsenga (2,2 km)
 Bergseng,  til  Freng

Bakgrunnsstoff

 003
Vegar i Ringsaker
Fylkesveg 3 i Vest-Agder

Sjå òg fylkesveg 3 (fleirtyding).
Fylkesveg 3 i Vest-Agder går mellom Rona og Drange i Kristiansand kommune. Vegen er 18,9 km lang.

Kommunar og knutepunkt

  frå/mot vest,  Rona →  frå/mot aust
 mot vest Varoddbrua
 frå vest Varoddbrua
 frå Korsvik til  Strømme (1,6 km)
 frå Dvergsnes til Tangen (1,8 km)
 Tømmerstøvegen
 frå Kongshavn til  Bjørnstad
 frå Stangenes til  Frikstad (2,3 km)
 Drange

Bakgrunnsstoff

 003
Vegar i Kristiansand
Helagsfjellet

Helagsfjellet, på svensk Helags og på sørsamisk Maajåelkie, er eit 1 797 meter over havet høgt fjell nord for Ljungdalen heilt i nordvest i Härjedalen i Sverige. Fjellet ligg nær riksgrensa mot Noreg og lensgrensa til Jämtland. Fjelltoppen er den høgste i Sverige sør for polarsirkelen. På den sørvestlege sida av fjellet finst den 1 682 moh. høge toppen Predikstolen. På austsida av fjellet ligg den sørlegaste isbreen i Sverige, Helagsglaciären. Fjellet har ein markant profil og reiser seg bratt opp 700 meter over høgfjellsplatået. Ved foten av fjellet ligg Svenska Turistföreningen sin 'Helags fjällstation', som ofte får vitjingar både i sommar- så vel som vintersesongen.

Fjell i Sverige
Geografi i Härjedalen‎
Storegutprisen

Sjå òg Storegut (fleirtyding)
Storegutprisen er ein pris som vert delt ut av Litteraturdagane i Vinje. Prisen vert delt ut til den eller dei som på ein positiv måte bruker levande og ledug nynorsk. Prisen har namn etter diktsamlinga Storegut (1866) av Aasmund Olavsson Vinje. Prisen vert delt ut årleg frå 2002 på Edland under litteraturdagane i Vinje i Telemark.

Prisvinnarar 
 2002: forfattaren Ivar Eskeland 
 2003: politikaren Berge Furre 
 2004: hallodama Ragnhild Sælthun Fjørtoft 
 2005: radiomannen Bjørn Bø 
 2006: musikaren Sigmund Groven 
 2007: samferdselsminister Liv Signe Navarsete 
 2008: skiskyttartrenar Audun Svartdal 
 2009: Nina og Øystein Rudi som er vertskap på Rudi Gard i Sør-Fron i Gudbrandsdalen 
 2010: songaren Odd Nordstoga 
 2011: radiojournalist Astrid Brekken 
 2012: programleiar Ingvild Bryn 
 2013: songarinna Herborg Kråkevik 
 2014: kvedaren Sondre Bratland
 2015: firmaet Lerum AS
 2016: satirikaren Are Kalvø
2017: forfattaren og omsetjaren Kristin Sørsdal
2018:	journalist og forfattar Olav Vesaas
2019:	journalist og programleiar Linda Eide
2020:	inga utdeling
2021:	musikaren Runar Gudnason og rap-orkesteret Side Brok
2022: forlagsredaktør og omsetjar Guri Vesaas

Referansar

Bakgrunnsstoff
Litteraturdagane i Vinje 

Norske prisar
Skipingar i 2002
Vinje kommune
Diktsamlinga Storegut

Storegut er ei episk diktsamling av den norske forfattaren Aasmund Olavsson Vinje, utgjeven i 1866. Fleire av dikta hadde stått på trykk i Vinjes tidsskrift Dølen i 1865 - 1866. Det er episke dikt med lyriske innslag. 

Det vart eit populært verk og kom i nytt og noko omarbeidd opplag i 1868. Fleire av dikta har viseform, noko som har gjort at dei vart sungne, til dømes gjeld det «Den dag kjem aldri», som vart sungen til ein stevtone.

Handling 
I dikta fortel legdekallen Olav om livet sitt og om sonen Storegut. Sjølv om Vinje i forordet seier at det er ei sann historie, er det fleire episodar som ikkje har rot i røynda. Dermed kan ein idealisere Storegut. Det vert danna eit bilete av Telemark i gamal tid med både skulevesen, krigsteneste, ting og marknad. Storegut er den sterke karen som mange er avundsjuke på, så han får mange fiendar. Han fylgjer Kristian Lofthus til København for å klage på urett og vert fredlaus etterpå, noko som fører til at han vert drepen av ein av sine fiendar. Dette blandar Vinje saman med tradisjonelle motiv frå folkedikting når han fortel at Storegut vert bergteken.

Grunnlag for ettertida 
I 1951 kom det ut ei praktutgåve av verket med tresnitt av Harald Kihle. I 2008 laga Odd Nordstoga, Aasmund Nordstoga og Per Anders Buen Garnås eit konsertprosjekt basert på verket. Her bruker dei nye melodiar på fleire av songane.

Sjå òg 
 Storegutprisen

Norske diktsamlingar
Norske dikt
A.O. Vinje
Bøker frå 1866
Áhkká

Áhkká er det lulesamiske namnnet på eit fjellmassiv i Stora Sjöfallets nasjonalpark i det nordvestlege Lappland i Nord-Sverige, på svensk er det Akka. Stortoppen når 2 016 meter over havet. Massivet består av bratte toppar og isbrear ved sørenden av vatnet Akkajaure. Høgdeskilnaden frå vassyta på Akkajaure til høgste toppen er 1 563 meter, den største for noko svensk fjell. Den nest høgste toppen er Borgtoppen, cirka 1 963 meter, oppkalla etter fotografen Borg Mesch. På nordsida ligg mellom anna Hambergs jökel mellom kammen på Borgtoppen og kammen opp til Dubbeltoppen, og Hylljökeln, som ligg mellom ryggane av Stortoppen og Borgtoppen. På vestsida ligg Västjökeln og på sørsida ligg Borgjökeln. På ryggen opp mot Stortoppens finst eit hakk med bratte sider.

Namnet har rot i den samiske mytologien, Akka er den samiske gudinna som stod for alt det kloke og vakre i verda. Dette forklarar kvifor "akka" vert nytta som namn på farmor, mormor og andre gamle, kloke kvinner i det samiske språket. Akka er og namnet på leiargåsa i Selma Lagerlöf si bok Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige, noko som viser til hennar rolle som gammal og klok.

Bakgrunnsstoff

Fjell i Lappland i Sverige
Akkajaure

Akkajaure er ein innsjø i Jokkmokk kommun i Norrbottens län i landskapet Lappland i Sverige. Innsjøen ligg nordvest for Stora Lulevatten og er kjelda til Luleälven. Akkajaure er eit regulert vassmagasin og vart danna ved bygginga av kraftverket ved Suorvadammen. Under det som i dag er vassyta låg tidlegare fleire mindre vatn og mange kvadratkilometer med reinbeite-mark. Storleiken på Akkajaure varierer mellom 94 og 266 km². Vasstanden ligg mellom 423 og 453 meter over havet.

Området omkring Akkajaure er om sommaren det vestlege kjerneområdet for 'Sirges sameby'. Det vert nytta til sommar-, haust- og vårbeite for rein. Om sommaren er det eit intensivt kalvings- og brunstområde, samt eit område for merking av reinkalvar. Mange faste reindriftsanlegg finst innanfor området og vart brukt til merking av kalvar og til slakting. Også hytter for reinvaktarar og samiske høyløer er bygt.

Sør for Akkajaure ligg fjellet Áhkká.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 27. september 2010.  

Innsjøar i Lappland i Sverige
Norrbottens län
Lule älv-vassdraget‎
Sarektjåkkå

Sarektjåkkå er eit om lag 22 kilometer langt fjellmassiv i Sareks nasjonalpark i Lappland i Sverige. Massivet grensar i aust mot Kukkesvagge og i vest mot Ruotesvagge. Dei høgste toppane i Sarek reiser seg i dette massivet, der Stortoppen, med sine 2 089 meter over havet, er det nest høgste fjellet i Sverige. Nordtoppen er 2 056 moh og Sydtoppen er 2 023 meter over havet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sarektjåkkå» frå ,  den 27. september 2010.  
 

Fjell i Lappland i Sverige
Fylkesveg 4 i Hedmark

Sjå òg fylkesveg 4 (fleirtyding).

Fylkesveg 4 i Hedmark går mellom Bekkevoll og Anset i Ringsaker kommune. Vegen er 300 meter lang.

Kommunar og knutepunkt

 Bekkevoll
 Anset

Bakgrunnsstoff

 004
Vegar i Ringsaker
Fylkesveg 5 i Hedmark

Sjå òg fylkesveg 5 (fleirtyding).

Fylkesveg 5 i Hedmark går mellom Holte og Solbergsenga i Ringsaker kommune. Vegen er 2,2 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Holte
Endepunkt Solbergsenga

Bakgrunnsstoff

 005
Vegar i Ringsaker
Fylkesveg 4 i Akershus

Sjå òg fylkesveg 4 (fleirtyding).
Fylkesveg 4 i Akershus går mellom Brandstad og Topper i Vestby kommune. Vegen er 9,5 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Brandstad
 frå Garder til fylkesgrensa ved Florud →  (Østfold) til  Ringvoll i Hobøl kommune
 Garder nord
Topper →  til  Sentralholtet i Ås kommune

Bakgrunnsstoff

 004
Vegar i Vestby
Fylkesveg 4 i Aust-Agder

Sjå òg fylkesveg 4 (fleirtyding).
Fylkesveg 4 i Aust-Agder går mellom Vormli og Kvernvik bruk i Risør kommune. Vegen er 1,1 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Vormli
Endepunkt Kvernvik bruk

Bakgrunnsstoff

 004
Vegar i Risør
Fylkesveg 6776

Fylkesveg 6776 går mellom Nustad og Nesvoll i Meråker kommune. Vegen er 5,1 km lang.

Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 4 i Nord-Trøndelag.

Kommunar og knutepunkt

 Nustad,  til Sulåmo (22,8 km)
 Nustadbrua (ca. 75 m)
Endepunkt Nesvoll

Bakgrunnsstoff

Fylkesvegar i Trøndelag
Vegar i Meråker
İsmail Köybaşı

İsmail Köybaşı () er ein tyrkisk fotballspelar som spelar for Beşiktaş i den tyrkiske fotballigaen. Han har òg landskampar for Tyrkia.

Köybaşı begynte den profesjonelle karrieren sin hjå Gaziantepspor, der han debuterte i den tyrkiske toppdivisjonen i 2008. Etter éin sesong i Gaziantepspor vart han kjøpt av toppklubben Beşiktaş for 6,5 millionar euro pluss to Besiktas-spelarar i byte. Köybaşı debuterte for Tyrkia sitt A-landslag 12. august 2009, som innbytar i ein privatlandskamp mot Ukraina.

Tyrkiske fotballspelarar
Gaziantepspor-spelarar
Besiktas-spelarar
Thomas Vermaelen

Thomas Vermaelen () er ein belgisk fotballspelar som i 2014 spela i forsvar for Arsenal i engelsk Premier League, og for Belgia sitt landslag.

Vermaelen debuterte som profesjonell fotballspelar for Ajax i nederlandsk Eredivisie 15. februar 2004. I 2004/05-sesongen var han på utlån til Eredivisie-klubben Waalwijk. Frå 2005/06-sesongen var han fast på laget til Ajax, og i slutten av 2008/09-sesongen var han klubbkaptein for Ajax. Sommaren 2009 vart han seld til Arsenal for 12 millionar euro. Han spelte stort sett fast på førstelaget til Arsenal den første sesongen sin i klubben. Han var med på å vinna FA-cupen med Arsenal i 2014.

Vermaelen debuterte for Belgia sitt A-landslag i mars 2006, i ein kamp mot Luxembourg. I oktober 2009 var han kaptein for Belgia sitt landslag for første gong. 14. november 2009 skåra han det første landslagsmålet sitt, i ein privatlandskamp heime mot Belgia.

Belgiske fotballspelarar
Ajax-spelarar
Waalwijk-spelarar
Arsenal-spelarar
Belgiske deltakarar under sommar-OL 2008
Fotballspelarar under sommar-OL 2008
Spelarar i Fotball-VM 2014
Spelarar i Fotball-EM 2016
Spelarar i Fotball-VM 2018
Veli Kavlak

Veli Kavlak () er ein austerriksk fotballspelar av tyrkisk herkomst, som spelar for Rapid Wien i austerriksk Bundesliga. Han har òg landskampar for Austerrike.

Kavlak debuterte i austerriksk Bundesliga 22. mai 2005, som 16-åring. Frå 2006/07-sesongen var han fast på laget for Rapid Wien. Han har vorte seriemeister i Austerrike med Rapid Wien i 2005 og 2008.

Kavlak debuterte for Austerrike sitt A-landslag 24. mars 2007, som innbytar i ein privatlandskamp mot Ghana.

Austerrikske fotballspelarar
Jevgenij Avertsjenko

Jevgenij Nikolajevitsj Avertsjenko () er ein kasakhstansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Aqtöbe i den kasakhstanske fotballigaen. Han har òg landskampar for Kasakhstan.

Avertsjenko begynte proffkarrieren sin i 2001 i klubben Jesil-Bogatyr, som no heiter FK Qyzylzjar. I 2009 gjekk han over til Aqtöbe, som vart seriemeister i Kasahstan same året. Han debuterte på Kasakhstan sitt A-landslag 6. juni 2009 i ein kamp mot England.

Kasakhstanske fotballspelarar
Santiago de Querétaro

Oaxaca  er hovudstaden og den største byen i den meksikanske delstaten Querétaro. Byen hadde i 2010 rundt 804 663 innbyggjarar og arealet er på 759.9 km². Oaxaca vart grunnlagd i 1531. Han ligg ca. 213 nordvest for Mexico by.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Querétaro, Querétaro» frå ,  den 27. september 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad for Querétaro

Querétaro
Byar i Mexico
Mjølbær

Mjølbær er ein plante i lyngfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. 
Planta er meterlang, og kring 5 cm høg. Blada er vintergrøne, blanke, lêrharde med flat utagga kant, grøne på begge sider og med utydeleg årenett. Mjølbær har kvit eller lysraud krone og turre raude frukter. Han blomstar kring mai månad på turr mark i skog og fjell. 

Planten veks i heile Noreg. Han er funnen opp til 1840 meter i Jotunheimen.

Galleri

Kjelder

Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Svensk Wikipedia.

Bakgrunnsstoff

Viltveksande plantar i Noreg
Lyngfamilien
Subarktisk flora
Fylkesveg 62 (fleirtyding)

Fylkesveg 62 har vore brukt om fleire fylkesvegar i Noreg:

Fylkesveg 62 (primær fylkesveg i Møre og Romsdal)
Fylkesveg 62 i Buskerud
Fylkesveg 62 i Hordaland
Fylkesveg 62 i Nord-Trøndelag
Fylkesveg 62 i Rogaland, no Fylkesveg 4294
Fylkesveg 62 i Sogn og Fjordane

Fylkesveg 062
Øksendalstunnelen

Øksendalstunnelen er ein tunnel på Fv62 i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Tunnelen er 5966 meter lang, og går gjennom Vettafjellet mellom Krokshamn ved Sunndalsøra og Øksendalsøra. Bygginga starta i august 1997, og tunnelen vart opna 28. oktober 2000. Øksendalstunnelen avløyste eit smalt, svingete, bratt og rasfarleg vegparti.

I likskap med mange andre tunnelar i Noreg er Øksendalstunnelen delvis plaga med kondens. Kondensen kan føre til farlege situasjonar fordi bilrutene plutseleg doggar når ein køyrer inn i tunnelen.

Sjå òg
Skrøotunnelen

Vegtunnelar i Noreg
Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff 
Aura Avis: Renessanse for spøkelsesveien (22. august 2005)
The World's Longest Tunnel Page

Tunnelar i Møre og Romsdal
Vegar i Sunndal
Fylkesveg 63 (fleirtyding)

Fylkesveg 63 finst i fleire fylke i Noreg:

Fylkesveg 63 (primær fylkesveg i Oppland og Møre og Romsdal)
Fylkesveg 63 i Buskerud
Fylkesveg 63 i Hordaland
Fylkesveg 63 i Nord-Trøndelag
Fylkesveg 63 i Rogaland
Fylkesveg 63 i Sogn og Fjordane
Fylkesveg 63 i Troms

Fylkesveg 063
Fylkesveg 174 i Møre og Romsdal

Sjå òg fylkesveg 174 (fleirtyding).
Fylkesveg 174 i Møre og Romsdal går mellom Raumabrua og Soggeberget i Rauma kommune. Vegen er 4,7 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Raumabrua
 Soggeberget

Bakgrunnsstoff

 174
Vegar i Rauma
Fylkesveg 174 (fleirtyding)

Fylkesveg 174 finst i fleire fylke i Noreg:

Fylkesveg 174 (primær fylkesveg i Akershus)
Fylkesveg 174 i Aust-Agder
Fylkesveg 174 i Buskerud
Fylkesveg 174 i Finnmark
Fylkesveg 174 i Hordaland
Fylkesveg 174 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 174 i Rogaland
Fylkesveg 174  i Troms

Fylkesvegfleirtyding
Fylkesveg 5928

Fylkesveg 5928 (tidlegare fylkesveg 92 i Møre og Romsdal) går mellom Sylte og Tafjord i Norddal kommune. Vegen er 14,1 km lang. Vegstrekninga frå Fjøra kai til Tafjord, kalla "Tafjordvegen", vart offisielt opna 1.juli 1982 etter at bygginga byrja hausten 1979. Vegebana på Tafjordvegen er 6 m brei, med unntak av Muldal bru som er 4 m. Samla byggjekostnad for Tafjordvegen (10,9 km) var i 1982 rekna til 77 millionar kroner, av dette dekte Tafjord kraftselskap 35,6 millionar kroner, Olje- og industridepartementet 21,4 millionar, fylkeskommunen 14,3 millionar og kommunen 5,7 millionar.

Vegen fylgjer Tafjorden mellom Sylte og staden Tafjord. Heggurtunnelen var den lengste tunnelen på ein fylkesveg i Noreg til reforma i 2010 då ei rad riksvegar vart overført frå staten til fylka.

Kommunar og knutepunkt

 Sylte
 Fjøretunnelen (1161 m)
 frå Fjøra kai til Sjølbøskor (3,7 km)
 Nerhus bru (3 m)
 Heggurtunnelen (5277 m)
 Muldal bru (20 m)
 Skjegghammartunnelen (662 m)
Endepunkt Tafjord

Kjelder

Bakgrunnsstoff

5928
Vegar i Fjord
Heggurtunnelen

Heggurtunnelen er ein tunnel på Fv92 i Norddal kommune i Møre og Romsdal fylke. Tunnelen er ein del av vegsambandet til Tafjord, og går under eit svært bratt fjellparti på nordaustsida av Tafjorden. Gjennomslaget i den 5277 meter lange tunnelen var 30.oktober 1981, og den vart offisielt opna i 1982.

Heggurtunnelen var den lengste tunnelen i Møre og Romsdal då han vart opna og var den lengste tunnelen på ein fylkesveg i Noreg til reforma i 2010 då ei rad riksvegar vart overført frå staten til fylka. Den var òg ein av dei neste lengste vegtunnelane i Noreg berre slått av den samanbygde Haukelitunnelen og av Høyangertunnelen som opna same år.

Fjellet over Heggurtunnelen raste ut i 1934, og førte til ei flodbølgje som tok 40 menneskeliv. (Sjå Tafjord-ulukka).

Sjå òg 
 Vegtunnelar i Noreg
 Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

Bakgrunn og kjelder 
 The World's Longest Tunnel Page

Tunnelar i Møre og Romsdal
Vegar i Fjord
Fylkesveg 92

Fylkesveg 92 finst i fleire fylke i Noreg:

Fylkesveg 92 i Aust-Agder
Fylkesveg 92 i Hedmark
Fylkesveg 92 i Møre og Romsdal (no Fylkesveg 5928)
Fylkesveg 92 i Oppland
Fylkesveg 92 i Sogn og Fjordane

Fylkesveg 092
Fylkesveg 91 i Møre og Romsdal

''Sjå òg fylkesveg 91 (fleirtyding).
Fylkesveg 91 i Møre og Romsdal (Fv91) går mellom Eidsdal og Norddal kyrkje i Norddal kommune. Vegen er 4,0 km lang.

Kommunar og knutepunkt 

 Eidsdal
Trasé sør frå Norddal aust via Dale til Norddal kyrkje (5,2 km)
Trasé Dunavollane - Dalhus (0,2 km)
Endepunkt Norddal kyrkje

Bakgrunnsstoff 

 091
Vegar i Fjord
Fylkesveg 91 (fleirtyding)

Fylkesveg 91 finst i fleire fylke i Noreg:

Fylkesveg 91 (primær fylkesveg i Troms)
Fylkesveg 91 i Aust-Agder
Fylkesveg 91 i Hedmark
Fylkesveg 91 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 91 i Oppland
Fylkesveg 91 i Sogn og Fjordane

Fylkesveg 091
Hårnålssving

Ein hårnålssving er ein svært skarp, hesteskoforma vegsving på omtrent 180º. Namnet kjem av at svingen minner om ei hårnål. Nemninga kan ein også bruke om liknande skarpe svingar på stigar eller i slalåmløyper.

Hårnålssvingar vert ofte bygd på vegar som går opp eller ned bratte fjellsider, for å unngå at vegane vert for bratte. Dette gir ofte eit karakteristisk sikksakkmønster i fjellsidene. Slike vegar er ofte vanskelege for bilar og sjåførar, særleg bussar og lastebilar/vogntog.

I moderne vegbygging unngår ein hårnålssvingar så langt det er mogleg, og det vert heller bygd tunnelar gjennom fjellet. Lell kostar det langt meir å byggje tunnel gjennom fjellet enn veg over. Nokre stader vert det bygd hårnålssvingar som tunnelar i fjellet der det er ekstremt liten plass til å bygge veg utpå. Slike tunnelar kallar ein vendetunnelar. Dette namnet vert også brukt for svingar på jernbane som svarar til hårnålssvingar på veg.

Enkelte stader svingar vegen meir enn 180º og kryssar seg sjølv i tunnel eller på bru. Fleire slike svingar i Noreg kallar ein korketrekkarar.

Hårnålssvingar bruker ein også på baner for motorsport, mellom anna Formel 1, roadracing og i rally. Innan motorsport bruker ein slike svingar for å auke vanskegraden for førarane, senke farten, eller for å auke lengde på banen utan å auke området banane legg beslag på. Innan sykling reknar ein klatring opp fjellveger med hårnålssvingar som noko av det vanskelegaste, og dette vert ofte brukt i Tour de France, Giro d'Italia, Sveits rundt og Vuelta a España.


Vegar med hårnålssvingar

Noreg
Fylkesveg 63 Trollstigen
Fylkesveg 63 Ørnevegen
Fylkesveg 63 Geirangervegen
Fylkesveg 53 ved Øvre Årdal
Fylkesveg 50 i Aurlandsdalen
Fylkesveg 500 ved Lysebotn

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Hårnålssving» frå ,  den 28. september 2010.

Bakgrunnsstoff 

Vegar