alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Vietiske språk

Vietiske språk er ei grein i den austroasiatiske språkfamilien. Det største språket i gruppa er vietnamesisk, som blir snakka av over 67 millionar menneske. Språka i familien blir snakka på den indokinesiske halvøya, primært i Vietnam og Laos. Chamberlain (203) opererer med seks undergrupper av dei vietiske språka:

Nord (Viet-muong)
Vietnamesisk (Vietnam)
Bo (Laos)
Muong (Vietnam)
Nguôn (Vietnam)
Nordvest (Cuoi)
Hung (Laos)
Tho (Vietnam)

Vest (thavung eller aheu)
Aheu (Thailand)
Søraust (chut)
Arem (Vietnam)
Maleng (Laos)
Chut (Vietnam)
 Sørvest (Maleng)
Sør (Kri)

Litteratur 

Chamberlain, J.R. 2003. Eco-Spatial History: a nomad myth from the Annamites and its relevance for biodiversity conservation. In X. Jianchu and S. Mikesell, eds. Landscapes of Diversity: Proceedings of the III MMSEA Conference, 25–28 August 2002. Lijiand, P. R. China: Center for Biodiversity and Indigenous Knowledge. pp. 421–436.
Sidwell, Paul (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.
SEAlang Project: Mon–Khmer languages. The Vietic Branch
Sidwell (2003) 
Endangered Languages of Mainland Southeast Asia
Ethnologue

Kjelder 

 Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta laurdag  14. april 2012, klokka 11:13.

Austroasiatiske språk
Vietiske språk

Opphavleg omsett med Apertium
Gulhovudalbatross

Gulhovudalbatross, Phoebastria albatrus, er ein stor, sjeldan sjøfugl som lever i det nordlege Stillehavet. Trass i nært slektskap til andre albatrossar i nordlege Stillehavet, finst det òg åtferdsmessige og morfologiske linkar til albatrossar i Sørishavet. Tidlegare var gulhovudalbatrossen vanleg, men kom på randen av utrydding på grunn av handel med fjør frå denne fuglen. Nyleg vern har ført til at populasjonen igjen veks.

Skildring 
Gulhovudalbatross er ein mellomstor albatross, med eit vengespenn på 215-230 cm, ei lengd på 84-94 cm og ei kroppsvekt som kan vere 4,3-8,5 kg. Fjørdrakta for vaksne fuglar er samla sett kvit med svart på vengefjører, nokre av vengdekkarane, og dessutan eit svart band på enden av halen. Dei har ein gulfarga nakke og krone. Nebbet er stort og rosa, men eldre fuglar får blå nebbtupp. Ungane er brun over det heile, og dei vil bleikne i omkring 10 til 20 år. Gulhovudalbatross kan skiljast frå dei to andre albatrossartane i på den nordlege halvkula, laysanalbatross og svartfotalbatross i storleik og i farger i fjørdrakta. Det engelske namnet 'Short-tailed Albatross' er misvisande i den grad at halen ikkje er kortare enn hos laysanalbatross og svartfotalbatross, og er faktisk lengre enn hos den sørlege medlemmen av slekta Phoebastria, galapagosalbatross.

Utbreiing og habitat 

Gulhovudalbatrossar hekkar no på fire øyar, hovudmengda av fuglane hekkar på Torishima, og nesten andre på Minami-Kojima i Senkakuøyane nær Taiwan. Utanom hekkesesongen lever dei over det nordlege Stillehavet, hannar og ungfuglar i Beringhavet, og hoene beitar utanfor kysten av Japan og Aust-Russland. Dei kan òg bli funne så langt aust som ved California.

Kjelder 
 Første utgåve av denne artikkelen byggjer på «Short-tailed Albatross» frå , den 14. april 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av gulhovudalbatross hos Internet Bird Collection

Albatrossfamilien
Tromsø mållag

Tromsø mållag er eit lokallag av Noregs Mållag i Tromsø. Laget inngår i Troms og Finnmark mållag.

Tromsø og omland mållag blei stifta i 22. mai 1954.
Etter kommunesamanslåingane endra laget namnet sitt til Tromsø mållag i 1964.

Laget hadde 122 medlemmar i 2021. 

Styret for 2022:

Gunnhild Skjold, leiar

Åse Mette Johansen (kasserar)

Askild Gjerstad

Mariann Løkse

Jo Are Vik

Marit Falkenstein (vara)

Trude Fonneland (vara)

Tidlegare mållag i Tromsø 
Det første mållaget vi høyrer om i Tromsø, er Mållaget Heimhug ved Tromsø Seminarium, som blei skipa 17. april i 1898.

16. juli 1899 blei Nordmannalaget skipa i Tromsø som eit fylkeslag for landsdelen, men laget sovna innetter kort tid.

13. desember 1899 blei det skipa eit Trumsøy mållag, men dette høyrer vi heller ikkje meir til.

I 1933 høyrer vi at "Troms mållag" var i drift, laget blei skipa i 1927. Laget hadde berre eitt møte i 1933, og det var 18 medlemmar; leiar var overlærar Hans Elsås, Tromsø lærarskole.  Det er uvisst kor lenge dette laget var i drift, men det blei halde årsmøte i 1932 og 1933, og medlemsmøte i 1936.

Mange målfolk var medlemmar i Bondeungdomslaget i Tromsø som blei skipa i 1914, og som gav stønad til mange norskdoms-tiltak.

Det har også vore fleire lokale mållag i området rundt Tromsø:
 Mållaget "Trollvasstind", Svensby i Ullsfjord, skipa i 1917, gjekk etter kort tid til å bli ungdomslag.
 Mållaget "Solleia", Buvika på Kvaløya, skipa i 1919, og i drift ut 1930-talet.
 Straumsbukta mållag skipa i 1931 og lagt ned før 1940.
 Hillesøy mållag, skipa i 1936.

Leiarar i Tromsø mållag (frå 1954) 
 Karl Fjærvoll 1954–1956
 Erling Løkse 1957–1958
 Ottar Prestbakmo 1959–1960
 Lars Berg 1961–1963 
 Karl Fjærvoll 1964 
 Vilhjelm Riksheim 1965–1966
 Erling Løkse 1967–1968 
 Dagny Sollie 1969
 Ottar Prestbakmo 1970–1971 
 Olav Aasegg 1972–1973
 Bjørnar Østgård 1974–1975
 Tove Bull 1976–1977
 Svein Otto Presthus 1978
 Herolv Olsen 1979–1980
 Bjørnar Østgård 1981–1982
 Liv Ingebrigtsen 1983–1985
 Erling Løkse 1986
 Reidun Mellem 1987–1988
 Eirik Liland 1989
 Aud-Kirsti Pedersen 1990–1991
 Wenche Øvergaard 1992–1993
 Ola Melby 1994
 Bjørnar Østgård 1995–2001
 Vigdis Tverberg 2002–2003
 Styret (ingen leiar) 2004–2006
 Sigrun Høgetveit Berg 2007–2009
 Inger Johanne Sæterbakk 2010
 Øystein A. Vangsnes 2011–2012
 Styret (ingen leiar) 2013-2016
 Sæmund Stokstad 2016-2017
 Olaug Husabø 2017-2021
 Styret (ingen leiar) 2021-2022
 Gunnhild Skjold 2022 -

Bakgrunnsstoff 
"Mållaget Heimhug 1898-1923. Festskrift" nb.no
Roger Lockertsen: "Nordnorsk målreising 1848-1945", side 247-277 i Bull og Jetne: "Nordnorsk : språkarv og språkforhold i Nord-Noreg" Samlaget 1982. nb.no
Avisene "Tromsø", "Nordlys" og "Den 17de Mai", på nb.no 
Fakta om Tromsø mållag 
Oversyn over lagssoga skrive av Bjørnar Østgård til 50-årsjubileet i 2004

Referansar 

Noregs Mållag
Skipingar i 1954
Tromsø kommune
Nordnorske mållag
Nynorsk i Nord-Noreg
Ål mållag

Ål mållag er eit lokallag i Noregs Mållag, skipa i 1902. Laget heitte fram til 2010 Ål og Torpo Mållag og hadde det året 123 medlemer. Leiar frå 2012 er Per Ove Nybråten.

Laget gav i 2005 ut boka Me og uss, de og dikko.

Bakgrunnsstoff 
 Laget si heimeside

Noregs Mållag
Ål kommune
Balsfjord Mållag

Balsfjord mållag er er eit lokallag i Noregs Mållag og eit av laga i Troms og Finnmark mållag.

Laget blei skipa 11. juni 1977, men laget var berre i aktivt arbeid eit par år.

Laget blei oppattskipa 16. november 1991.

Det var 18 medlemmar i laget i 2020. I 2021 var Ingrid Russøy leiar.

Lagsarbeid
Balsfjord mållag har i fleire år arrangert diktkonkurranse for elevar i skolane i Balsfjord.

Mållaget har sia 1995 arrangert ein årleg kulturkveld om hausten, ofte med forfattarbesøk.

I 2017 markerte laget 40-årsjubileet sitt.

Nynorsk i skolen
I 1984 starta 11 elevar i første klasse med nynorsk som hovudmål ved Storsteinnes skole.  Nye parallellklassar starta i 1987, 1988, 1989, og 2003. I alt har det vore seks nynorskklassar ved Storsteinnes skole. Den første klassen hadde nynorsk i alle ni skoleåra. Dei andre klassane hadde nynorsk gjennom heile barneskolen, men det er uvisst om nokon av elevane heldt fram med nynorsk i ungdomsskolen.

Leiarar
 Rolf Einar Engstad (1977-78)
 Kjell-Arnt Labukt (1991-2003)<ref>[https://www.nb.no/items/314e9f5b1bd22f1219e7c92b3ef6493d?page=17&searchText=%22Balsfjord%20m%C3%A5llag%22 Nordlys, torsdag 21. november 1991: Nytt mållag i Balsfjord]</ref>  
 Ingrid Russøy (2003-) 

 Kjelder 

 Bakgrunnsstoff 
Aviser, tidsskrift og bøker på Nasjonalbibioteket, søkeord Balsfjord mållag
 Balsfjord Mållag 40 år. Språk i nord (blogg):Balsfjord mållag 40 år'' 

Nordnorske mållag
Nynorsk i Nord-Noreg
Balsfjord kommune
Skipingar i 1977
Tuba Luba

Tuba Luba er eit norsk læreverk frå Tell forlag. Dei har fokus på lesing og leseforståing. Det finst både Lesebok, Oppgåvebok og Lærarbøker.

Bakgrunnsstoff
Om Tuba Luba  ved tell.no

Norske lærebøker
Tromsdalen

Tromsdalen er ein bydel i Tromsø og ein tettstad i Tromsø kommune og ligg på fastlandssida av byen. Mot nord grenser Tromsdalen mot Tomasjord og i sør mot Solligården. Bydelen har fått namn etter dalen som ligg søraust for området og går frå Tromsdalstinden ned til Tromsøysundet, sundet mellom fastlandet og Tromsø. Tettstaden hadde i 2014 16 271 innbyggjarar. 

Tromsdalen kirke – betre kjent som Ishavskatedralen – er eit særs kjent landemerke i Tromsdalen. Kyrkja står på ein endemorene frå siste istid ved brufestet til Tromsøbrua (bygd 1958-1960) som knyter Tromsdalen saman med Tromsøya.

Nemneverdig  
 
 Fjellheisen 
 Ishavskatedralen 
 Skytebanen 
 Tromsdalselva 
 Evjendammen 
 Småbåthavna 
 Lysløypa

Kultur  
Forfattaren John Giæver er nært knytt til Tromsdalen. Han har skrive eit vent minne om dalen og Tromsdalselva i novella "Min barndoms elv". Forfattaren Lars Kornelius Edvard Berg busette seg i Tromsdalen etter krigen. Han etablerte Tromsøysund framhaldsskole i 1945, og skreiv alle sine etterkrigsromanar her. Lars Berg arbeidde utrøyteleg for etableringa av ei nordnorsk teaterscene og vert rekna som Hålogaland teaters far sjølv om han sjølv aldri fekk oppleve stiftinga av denne nordnorske kulturinstitusjonen. Humoristen og forfattaren Arthur Arntzen er fødd og oppvaksen i Tromsdalen. Her debuterte han på scena med sin Oluf, og den lokalkjende vil kjenne Raillkattlia som ein stad ved Lillebrua som går over Tromsdalselva. Lyrikaren Helge Stangnes har hatt virket sitt i Tromsdalen i eit halvt århundre. Viseduoen Tobben og Ero (Torbjørn Willassen og Jan Ero Olsen) kjem òg frå dalen. Dei gav ut fleire plater med eigne melodiar til dikt av forfattarar som Arnulf Øverland og Knut Hamsun. Karrieren deira var kort, men hektisk. Dei samarbeidde mellom anna med Cornelis Vreeswijk. Visekunsten deira fekk stor tyding, ikkje minst som inspirasjon for andre. Blant dei som lét seg inspirere var Tromsdalsguttene Jørn Hoel og Steinar Albrigtsen. Dei har gjeve ut fleire plater, både som duoen Jørn & Steinar og kvar for seg. Visesangerne Bente Reibo (Nordnorsk visegruppe) og Turid Pedersen (Nøkken) er frå Tromsdalen. 

 Tromsdalen Kulturhus (Kulta) 
 Tromsdalen Ungdom sin- og Idrettslag (TUIL).

Institusjonar og føretak  
 Pyramiden Kjøpesenter 
 Ecornsenteret 
 Biblioteket 
 Tromsdalen Camping 
 Tromsdalen Barneskule 
 Tromstun ungdomsskule 
 Tromsdalen Vidaregåande Skule (TVGS)

Sjå òg  
 Bydelar i Tromsø

Bakgrunnsstoff 
 Tromsdalen bydelsråd 
 Bilde av Tromsdalen

Bydelar i Tromsø
Stader i Troms
Glente

Glente eller raud glente (Milvus milvus) er ein rovfugl i haukefamilien som har leveområdet sitt vesentleg i Europa.

Skildring 
Dette er ein mellomstor medlem av haukefamilien, ca. 60 til 72 centimeter i kroppslengd, vengespennet kan bli opp til 1,7 meter, kroppsmassen opp mot 1,6 kilogram. Hofuglar er litt større enn hannar, elles er kjønna like. Glentar er mest kjennelege på kileforma stjert, lange venger, bøygde i flukta og stort, lyst felt mot enden av vengene. Oversida av stjerten er raudbrun, hovudet er lyst, grått, elles er fjørdrakta i stor grad brun.

Leveområdet er frå Sør-Sverige og Storbritannia i nord, Polen i nordaust og sørvestover til Iberiahalvøya. Nokre har vinteropphald i Nordvest-Afrika. Avgensinga av området mot aust for denne arten er usikker.

Glente er ein sjeldan fugl i Noreg. I dei siste åra har det likevel vore observert fleire og fleire individ. Det er spesielt langs kysten frå Østfold til Rogaland at det ikkje er uvanleg å sjå glenten, og då oftast i april månad. Næraste hekkeområde er Sør-Sverige der han er trekkfugl.

Habitat er i låglandsskog, ved jordbruksland og heier, opptil 1600 moh. i Sveits. Dei kan søke føde nær opptil urbane område. Føda er helst åtsel, levende byttedyr kan vere fuglar, fugleungar, små pattedyr, reptilar og anna. Dei kan stjele føde frå andre rovfuglar.

Hekking
Hoa byggjer eit relativt lite reir i toppen av høge tre. Reiret består av pinnar, kvistar og gjerne papir og tøyrestar ho finn. Hoa tar gjerne over andre rovfuglreir. 
I slutten av april eller starten av mai legg hoa 2 til 4 egg. Egga blir klekte etter 30 dagar. Ungane blir i reiret til dei er 7 til 8 veker gamle. Først då er dei flygedyktige. Dei bur framleis i reiret i eit par veker til for å få føde. Hoa blir kjønnsmogen etter to år. Hannen blir som oftast kjønnsmogen når han er tre år.

Galleri

Kjelder 
 BirdLife International (2021) Species factsheet: Milvus milvus. Henta frå http://www.birdlife.org den 11. mai 2021
Referansar

Bakgrunnsstoff 

DOFs skildring av raud glente.

Haukefamilien
Streiffuglar i Noreg
Crusader Kings II

Crusader Kings II (forkorta CKII) er eit strategispel utvikla og utgjeve av Paradox Interactive som ein oppfølgjar til Crusader Kings. Spelet blei utgjeve for Microsoft Windows 14. februar 2012 og fekk positive kritikkar. I Crusader Kings II styrer ein eit dynasti gjennom mellomalderen. Oppfølgjaren Crusader Kings III kjem ut ein gong i 2020.

Omfang 
Spelet kan skildrast som ein dynastisimulator der spelaren kontrollerer ein person i eit mellomalderdynasti frå 1066 til 1453. Utvidinga The Old Gods legg til startdatoen 867, Charlemagne legg til startdatoen 769 og Iron Century-oppdateringa legg til startdatoen 936. Gjennom strategisk bruk av mellom anna giftarmål, krigføring og snikmord freistar spelaren å oppnå suksess for dynastiet sitt. 

Spelet inneheld fleire historiske personar som Harald Hårfagre, Harald Hardråde, Saladin, Alexios I Komnenos, Ivar den Beinlause, Wilhelm Erobraren, Harald Godwinson, Balduin IV av Jerusalem og Ragnar Lodbrok.

Spelet nyttar eit system der barn arvar eigenskapane, kulturen, religionen og evnene til foreldra eller oppsedaren. Derfor er det òg mogleg for spelaren å avle fram dei beste individuelle eigenskapane for å sikre kvaliteten på seinare avkom.

Det finst fem føydale nivå i spelet; der ein kan spele som fire av dei: Baron (ikkje mogleg å spele som), greve/jarl, hertug, konge eller keisar. I spelet finst det fleire typar styringsformer spelaren kan spele, som er føydalisme, horde, handelsrepublikk, imperie og iqta. Spelaren kan ikkje spele som republikk, teokrati eller ordinasjon.

Som i andre Paradox-spel dukkar det opp hendingar (såkalla «events») etter kvart som tida går i spelet, der spelaren kan gjere eit av fleire val som kan ha gode eller dårlige følgjer vidare i spelet.

Utvidingar

Mottaking 
Ein demo blei utgjeven 4. februar 2012 med moglegheiter for å spele som fire ulike karakterar gjennom 20 år. Spelet fekk jamt over god mottaking med 82 av 100 poeng på Metacritic. Gamer.no og GameSpot gav spelet 8/10 poeng. Også IGN gav spelet 8/10.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Crusader Kings II» frå ,  den 15. april 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad
Crusader Kings 2 wiki
Det offisielle forumet for brukarar

Storstrategispel
Strategidataspel
Windows-spel
Dataspel frå 2012
Tigrinja

Tigrinja er eit semittisk språk som blir snakka av rundt 4,5 millionar menneske i Eritrea og Etiopia. Det er offisielt språk i Eritrea og i Tigray-regionen i Etiopia. Språket er også brukt av folk som har utvandra frå desse stadene, mellom anna av ein del etiopiske jødar i Israel.

Tigrinja og det nærskylde språket tigré stammar frå det gammaletiopiske språket geez. Dette språket, som framleis blir brukt som kyrkjespråk i den etiopiske kyrkja, var lenge skriftspråket i Etiopia. Tigrinja blir i dag skrive med geez-skrift, og har mange lånord frå geez. Det eldste skriftlege tigrinjamaterialet ein kjenner stammar frå 1200-talet, og var ein lovtekst som blei funnen i Logosarda i Debub-regionen av Eritrea.

Fonologi 
Tigrinja har eit nokså typisk fonemsystem for etiopiske semittiske språk. Det har det vanlege settet på sju vokalar og eit sett ejektivar blant konsonantane. Språket skil seg frå mange av dei nærskylde språka, som amharisk, gjennom at det har bevart faryngalar (lydar uttalt med tunga mot svelget) frå geez. Også tigré har desse lydane.

Språket skil mellom lange og korte konsonantar. Konsonantklynger med tre konsonantar, eller ein konsonant og ein lang konsonant, blir brotne opp av ein  svarabhaktivokal, ə. Der to konsonantar eller ein lang konsonant ville ha avslutta eit ord, blir vokalen i sett inn.

Tabellane under bruker ei vanleg framstilling av tigrinjalydar blant språkforskarar, med IPA-symbol i hakeparentesar der desse er ulike.

Ordbøker og grammatikkar 

Det er utarbeidd fleire ordlister mellom norsk og tigrinja. Norsk-tigrinja ordbok av Yacob Gebretensae Tsegay kom ut i 2008  på Sypress forlag, med ny utgåve i 2011. Boka er ei ordbok som også gjev innføringar i både norsk og tigrinja. Norsk-tigrinsk illustrert ordbok blei gjeve ut av Utdanningsdirektoratet i 2011.

Bakgrunnsstoff 
Tigrigna Online, engelsk kurs og ordbok.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Tigrinja» frå ,  den 15. april 2012.  
Denne artikkelen bygger på «Tigrinya language» frå ,  den 15. april 2012.  

Søk i Bibsys
 

Semittiske språk
Språk i Eritrea
Språk i Etiopia
Språk i Israel
Einskildspråk
Francesco Primaticcio

Francesco Primaticcio () var ein italiensk målar, skulptør og arkitekt som arbeidde i Frankrike. Arbeida hans vert rekna til stilretninga manierismen.

Liv og gjerning
Primaticcio var frå Bologna. Han var fyrst lærling hos Innocenzo da Imola. Deretter gjekk han i lære hos Giulio Romano og medverka då denne dekorerte Palazzo del Tè i Mantova. Han fekk så i 1532, saman med Rosso Fiorentino, oppdrag av Frans I av Frankrike i å delta i utsmykkinga av Fontainebleau. Ballsalen i Fontainebleau er Primaticcio sitt mest omfattande arbeid. Han arbeidde også som arkitekt, og laga teikningar til delar av slotta Fontainebleau og Saint Germain. Dessutan laga han planen til huset Valois sitt gravkammer i klosterkyrkja Saint-Denis.

Primaticcio hadde også stor innverknad på fransk bilethogging, til dømes slutta skulptøren Germain Pilon heilt opp om stilen hans. Under ei reise i Italia kjøpte Primaticcio, på franskekongen si rekning, opp dels antikke originalskulpturar, dels gipsavstøypingar etter berømte klassiske skulpturar. Desse vart så nytta til å lage prektige bronsefigurar.

År 1559 var han styrar for dei kongelege bygningane. Etter Rosso Fiorentino var død, utøvde han eit reint diktatur innan fransk kunst.

Som ein sann renessansekunstnar sysla Primaticcio også med dekorasjonsmåling, gullsmedkunst, møbeldesign, ornamentering og portrettmåling.

Han døydde i Paris i 1570.

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
Franske målarar
Stefan Lochner

Stefan Lochner () var ein tysk kunstmålar under seingotikken. Han arbeidde i Köln, der han også døydde. Hovudverket hans er ein triptykon kjend som Tilbedinga av kongen, måla til rådhuskapellet i 1440-åra, no i Kölnerdomen.

Liv og gjerning

Lochner var truleg frå Meersburg. Han er registrert i Köln i 1442, då han fekk betalt for dekorasjonar i samband med feiringa av keisar Fredrik III sitt besøk i byen. Både i 1447 og 1450 valde målarlauget han til byråd. Han er siste gongen nemnd i 1451.

Det finst inkje måleri signert av Lochner. Albrecht Dürer nemner ei altartavle av «Maister Steffan» då han besøkte Köln i 1520. På bakgrunn av stilen på altarskåp har ei rekke andre måleri vorte tilskrive han, inkludert to daterte versjonar av Jesus i tempelet, ein frå 1445 og ein annan frå 1447. Elles er det to fløyer/dører frå eit altarskåp med bilete av helgenar, og ei altartavle frå St. Lorenz-kyrkja, no delt mellom tre museum.

Stilen til Lochner er kjent for sin reine utsjånad. Den kombinerer den gotiske vektlegginga av lange og flytande linjer, med briljante fargar i ei flamsk påverka realisme og med fokus på detaljar. Komposisjonane er ofte overstrødd med fantasifulle englar som syng og spelar på ulike musikkinstrument. Bileta hans er alle prega av kraftige fargar og uskyldige uttrykk.

Madonna i rosehagen samanfattar Lochner sin kunst. Måleriet frå 1448 viser den heilage jomfrua med barnet, sitjande ved blomstrande roser og omkransa av barneenglar, karakteristisk for Lochner.

Lochners måleri fungerer som ei lekkje mellom seingotikken og ungrenessansen. Trekk ved stilen hans tyder på at han var lært opp i Nederland. Mellom anna var han påverka av Jan van Eyck sin målarkunst. Det viktigaste verket hans, Tilbedinga av kongen, finst i dag i Kölnerdomen. Triptyken er byen si hyllest til spedbarnet Jesus.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Stefan Lochner» frå ,  den 15. april 2012.  
Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon

Tyske målarar
Gotiske målarar
Målarar frå 1400-talet
Rundholt

Rundholt er ein fellesnemnar for rundt materiale i riggen på eit seglfartøy. Rundholt omfattar mast, stong, rå, bom, gaffel og spir. Rundholt har tradisjonelt vorte laga av tre, men kan og lagast av jarn eller kunststoff.

Rundholt av tre vert helst olja. Toppen av master og stenger kan og verte måla, sjølv om måling ikkje vernar treverket like godt som olje.

Kjelder 
 Sjøfartsleksikon - en maritim håndbok. Teknologisk Forlag 1980
 Jens Kusk Jensen:Haandbog i praktisk sømandsskab.1924,1982.

Rigg og segl
Akkad

Akkad var hovudstaden i Akkade-dynastiet, det første semittiske riket i Mesopotamia, som tok over makta etter Sumer. På sumerisk blei byen kalla Agade.

Akkad låg nord i Sør-Mesopotamia, på ein stad som i dag er ukjend. Han låg truleg ved Eufrat og mellom Kish og Sippar. Eit utbreidd syn er at han låg nær dagens Bagdad. 

Ifølgje akkadiske skrifter blei byen bygd av erobraren Sargon av Akkad, som levde på 2300-talet f.Kr. Ei tidlegare innskrift frå sumerherskaren Enshakushanna nemner likevel Agade som ein by han erobra, noko som tyder på at byen er eldre. Akkad blei fullstendig øydelagd på 2100-talet f.Kr. og aldri gjenoppbygd. Ein sumerisk tekst, «Forbanninga av Agade», fortel at byen blei øydelagd som hemn frå gudane fordi kongen hadde plyndra templa til Enlil. Forbanningsteksten skildrar korleis «åkrar ikkje gav korn» og «flaum ikkje gav fisk». Medan ein lenge rekna med at Akkad var blitt hærteken av fiendtlege grupper, kan arkeologiske funn frå Tell Leilan tyda på at kraftige klimaendringar med redusert nedbør førte til at både byen og Akkaderiket forsvann.

Akkad er nemnd som ein del av Nimrod sitt kongedøme i Første Mosebok.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Akkad» frå , og «Akkadian Empire» frå  den 15. april 2012.  
 
Det akkadiske riket
Mesopotamia

zh:阿卡德帝国
Kongealbatross

Kongealbatross, Diomedea epomophora, er ein stor sjøfugl i albatrossfamilien. Med eit gjennomsnittleg vengespenn på rundt 3 meter, er dette den nest største albatrossen, berre vandrealbatrossen er større.

Clementslista, versjon 6,6 av august 2011, listar to underartar, nominatforma D. e. epomophora og D. e. sanfordi. BirdLife International, og andre, har lista desse opp som to artar, høvesvis ein sørleg og ein nordleg kongealbatrossart.

Skildring 
Kongealbatross har ei lengd på 112-123 cm. Vengespennet er frå 2,70 til 3,51 meter. Vandrealbatrossen overgår denne arten både i maksimal og gjennomsnittleg storleik, men storleik kan ikkje brukast til å skilje mellom artane. 
Det meste av fuglen er kvit, med mørkebrun overside av vengene. Men graden av mørke område varierer med alder, underart og kjønn. Nebbet har rosa farge med svart langs kanten av den øvre kjeven, og beina er kjøtfarga. Det er vanskeleg å skilje dei to underartane, men den nordlege, epomophora er mørkast på oversida av vengene. Den gjennomsnittlege levealderen er 42,3 år.

Utbreiing 
Begge underartane hekkar på øyar på New Zealand. Fuglar som ikkje hekkar gjer sirkumpolare reiser i Sørishavet.

D. e. epomophora (sør): Nær alle fuglar, 99 %, hekkar på Campbelløya, New Zealand, og nokre få par på øyar i Aucklandøyane, populasjonen er estimert til totalt 7 800 hekkande par. 

D. e. sanfordi (nord): Chathamøyane vest for New Zealand er hekkeplass for 99 % av alle para, populasjonen er estimert til 6 500-7 000 hekkande par.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Southern Royal Albatross» frå , den 15. april 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av kongealbatross hos Internet Bird Collection

Albatrossfamilien