alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gaziantep

Gaziantep, framleis og tidlegare uformelt kalla Antep, er ein by søraust i Tyrkia og av dei eldste kontinuerleg busette byane i verda. Byen ligg 185 km nordaust for Adana og 127 km langs bilvegen nord for Aleppo i Syria. Byen har to bydistrikt under seg, Şahinbey og Şehitkamil. Han er den sjette største byen i Tyrkia og har  innbyggjarar (2011), medan storbyomrdået har kring 1,4 millionar innbyggjarar.

Han ligg nær elva Sacirsuyu, som er ei sideelv til Eufrat. Han er eit viktig vegknutepunkt og handelssenter for mellom anna jordbruksprodukt frå omlandet, som pistasjnøtter og vindruerer. Byen har fleire gamle byggverk mellom anna ruinar av eit austromersk fort frå 500-talet og fleire moskear. Det ligg eit etnografisk museum i byen og universitet.

Historie 
Gaziantep er truleg den same byen som den hellenistiske byen Antiokia ad Taurum (Antiokia i Taurusfjella). Arabarane under umayyadane erobra byen i 661, og i 750 gjekk han til abbasidane. Under arabisk styre vart han fleire gonger herja av austromarane og i 962 vart han gjenerobra av austromarane, før seldsjukkane tok byen i 1067. Han vart på ny erobra av krossfararane og langt under grevskapet Edessa i 1098. Han kom til sultanatet Rûm under seldsjukkane i 1150, men vart erobra av zengidane i 1172 og av ayyubidane i 1181. Han vart teken attande av seldsjukkane i 1218 og vart styrt av Ilkhanatet mellom 1260–1261, 1271–1272, 1280–1281 og 1299–1317 og av mamelukkane mellom 1261–1271, 1272–1280, 1281–1299, 1317–1341, 1353–1378, 1381–1389 og 1395-1516.

Det osmanske riket erobar Gaziantep etter slaget ved Marj Dabiq i 1516, under regjeringstida til sultan Selim I.

Klima 
Gaziantep har eit middelhavsklima med påverknad av kontinentalklima om vinteren, med særs varme, tørre somrar og kalde, våte og stundom snørike vintrar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Gaziantep» frå ,  den 21. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Guide til Gaziantep

Byar i Tyrkia
Stader i Tyrkia frå gresk antikk
Romerske stader i Tyrkia
Busetnader i provinsen Gaziantep
Busetnader grunnlagde i 4. tusenåret fvt.
TH. Frobenius og Sønner Orgelbyggeri

TH. Frobenius og Sønner Orgelbyggeri A/S (Frobenius Orgelbyggeri), er eit dansk føretak som byggjer pipeorgel. Føretaket har hovudsete i Kongens Lyngby. Det vart skipa i 1909. 

Frobenius har bygd meir enn 1000 orgel. Av dei store oppdraga i Danmark finn ein mellom anna  orgelet i Århus domkyrkje, Danmarks største kyrkjeorgel. Fleire av orgelfasadane er bygd i samarbeid med kjende arkitektar, til dømes Henning Larsen og Inger og Johannes Exner.

I Noreg har dei levert orgel til mellom anna Hareid kyrkje, Tønsberg domkyrkje og Sankt Jacob kyrkje i Bergen.

Kjelder 
 Offisiell nettstad
 Syv danske orgelbyggere frå Den Danske Orgelregistrant / Nationalmuseet

Danske føretak
Skipingar i 1909
Orgelbyggjarar
Konya

Konya (eller Koniah, Konieh, Konia og Qunia; førtyrkisk namn Iconium, Konya) er ein by i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Han er den sjuande største byen i landet med like over ein million innbyggjarar.

Historie 
Konya er ein by frå antikken. Det nye testamentet bevitner at han vart vitja av apostelen Paulus. Han vert òg rekna som fødestaden til den heilage Tekla.

Frå 1097 til 1243 var den hovudstaden for dei seldsjukkiske tyrkiske sultanane av Rüm, men det kom mellombels under krossfararane Godfred av Bouillon (august 1097) og Fredrik Barbarossa (18. mai 1190).

Konya nådde høgdepunktet i velde og rikdom mellom 1205 og 1239 då sultanane kontrollerte heile Anatolia, Armenia, delar av Midtausten omfram Krim. I 1219 vart byen fylt av flyktningar frå Khwarezmideriket i Persia. Dei flykta unna mongolane som hadde nedkjempa shahen av Khwarezmid, Muhammad II. I 1243 vart òg Konya erobra av mongolane. Byen vart hovudstad for ein tyrkisk marionettstat under den mongolske krigsherre Möngke Khan.

Etter sultanatet Rüm fall var Konya eit emirat frå 1307 til 1322, då byen vart erobra av karamanidane. I 1420 vart Karamanid erobra av Det osmanske riket og i 1453 vart Konya provinshovudstad for den osmanske provinsen Karamanid.

Både Saladin og den ottomanske sultan Selim II bygde moskéar i Konya.

Klima
Konya har eit kontinentalklima med kalde, snørike vintrar og varme, tørre somrar. Det kjem mest regn på våren og hausten. Under Köppen si klimaklassifisering har byen eit halvtørt klima (Köppen BSk). Sommartemperaturen er kring 30 ºC. Varmerekorden i Konya er 40,6 ºC og 30. juli 2000. Om vinteren er temperaturen kring -4 ºC. Kulderekorden i byen er -25,8 ºC den 25. januar 1989.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Konya» frå ,  den 21. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Byar i den greske antikken
Byar i Tyrkia
Busetnader langs Silkevegen
Stader i Bibelen
Heilage byar
Busetnader i provinsen Konya
Gert van Egen

Gert van Egen (fødd før 1578, død 1611 el. 1612) var ein steinhoggar av ukjend opphav. Det er kjend at han i nokre år virka i Danmark under Fredrik II.

Han var tilsett på Kronborg slott 1578-1585; i dei åra Fredrik II fekk utført store arbeid på slottet. Van Egen var ein av dei best løna steinhoggarane, noko som indikerer at han har hatt viktige oppgåver i utsmykkinga av Kronborg.

Fredrik II døydde i 1588 og allereie året etter fekk Gert van Egen bestilling på gravmæle til kongen som skulle stå i Roskilde domkyrkje. Initiativet kom frå sonen Kristian IV og mora, enkjedronning Sophie.  Det går fram av eit brev frå Sophie at han skulle utføre det etter utleverte modellar og det er difor noko uklart kor stor del av monumentet som er van Egens eige verk.

Av særleg interesse er relieffa på sidene av monumentet. Dei skildrar scener frå kongens felttog mot Ditmarsken i 1559 og frå Den nordiske sjuårskrigen 1563-1570. Den eine scena syner omleiringa av Akershus festning i Oslo i 1567.

Kjelder 
 
 Roskilde Domkirke - Historie 

Døde i 1612
Danske bilethoggarar
Eivind Melleby

Eivind Melleby () er ein norsk seglar som representerer Kongelig Norsk Seilforening. Han og makkeren Petter Mørland Pedersen seglar i Team LodeStar.

Både Melleby og Pedersen fekk sin OL-debut under sommar-OL 2012, der dei segla i Star-klassen. Dei enda på ein god fjerdeplass i finaleseilasen sin.

Fotnotar 

Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Idrettsutøvarar frå Oslo
Norske seglarar
Seglarar under sommar-OL 2012
Petter Mørland Pedersen

Petter Mørland Pedersen () er ein norsk seglar som representerer Kongelig Norsk Seilforening. Han og makkeren Eivind Melleby seglar i Team LodeStar.

Både Melleby og Pedersen fekk sin OL-debut under sommar-OL 2012, der dei segla i Star-klassen. Dei enda på ein god fjerdeplass i finaleseilasen sin.

Fotnotar 

Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Idrettsutøvarar frå Oslo
Norske seglarar
Seglarar under sommar-OL 2012
Kristian Ruth

Kristian Ruth () er ein norsk seglar som representerer Asker Seilforening. 

Under sommar-OL 2008 i Beijing deltok Kristian Ruth for Noreg i Laser-klassen og enda på ein tiandeplass. Han tevla igjen under sommar-OL 2012 i London, der han enda som nummer 16.

Fotnotar 

Norske deltakarar under sommar-OL 2008
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Norske seglarar
Folk frå Asker
Seglarar under sommar-OL 2012
Jannicke Stålstrøm

Jannicke Stålstrøm () er ein norsk brettseglar som representerer Horten Seilforening. 

Ho debuterte som OL-deltakar under sommar-OL 2004 i Athen. Her enda ho på ein 11. plass i brettsegling, noko som er hennar beste resultat i OL-samanheng så langt. Under sommar-OL 2008 i Beijing vart ho nr. 14, og i sommar-OL 2012 i London, nummer 19.

Kjelder 

 Profil og resultatliste på Sports-reference.com 

Norske seglarar
Norske deltakarar under sommar-OL 2004
Norske deltakarar under sommar-OL 2008
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Folk frå Tønsberg
Seglarar under sommar-OL 2012
Lit de parade

Lit de parade (fransk; paradeseng, òg kalla castrum doloris; sørgjeplattform) er ei nemning for det å sette liket av en død person slik at folk kan få høve til å sjå liket og vise vedkommande den siste æra. Skikken vert særleg nytta for kjende personar, gjerne kongelege.

Bakgrunnsstoff
Lit de parade frå SNL

Dødsskikkar

nb:Lit de parade
sv:Lit de parade
de:Aufbahrung
en:Lying in state
Kayseri

Kayseri er ein stor og industrialisert by i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 1 064 164 innbyggjarar og ligg 265 km søraust for Ankara, kring 1050 meter over havet. 

Han er det administrative senteret i provinsen Kayseri. Kayseri består av fem bydistrikta Kocasinan, Hacılar, İncesu og Talas. 

Kayseri ligg ved foten av den utdøydde vulkanen Erciyes som tårnar 3916 meter over havet. Byen er kjend for kulinariske spesialitetar som mantı, pastirma og sucuk. Byen har mange minnesmerke frå romersk tid og frå mellomalderen, mellom anna festninga, bygd under keisar Justinian og seinare påbygd av seldsjukkane og osmanarane, det åttekanta mausoleet Döner Kümbet frå 1237, og den vakre moskeen Kurşunlu Cami, 'Blymoskeen', frå 1500-talet, teikna av den kjente arkitekten Sinan.

Erkilet internasjonale lufthamn ligg i nærleiken av Kayseri. Erciyes universitet ligg i byen.

Historie
Kayseri heitte opphavleg Mazaca (seinare Eusebia), og var hovudstad for kongane av Kappadokia. Han vart omdøypt til Caesarea Cappadociae i første hundreåret evt. og var hovudstad i den romerske provinsen Cappadocia. Frå 700-talet og framover vart byen utsett for fleire åtak, først av arabarane, seinare seldsjukkane, mongolane og turkmenarane. Byen vart ein del av Det osmanske riket kring 1500.

Klima
Kayseri har eit kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering Dsa) med eit halvtørt klima (Köppen BSk), som består av særs kalde, snørike vintrar og varme, tørre somrar med kjølige netter. Det kjem mest regn om våren og hausten, men generelt er det lite nedbør gjennom året.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kayseri» frå ,  den 21. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Offisiell nettstad

Arkeologiske funn i Tyrkia
Kappadokia
Byar i Tyrkia
Romerske stader i Tyrkia
Marthe Enger Eide

Marthe Enger Eide () er ein norsk seglar som representerer Bærum Seilforening. 

Marthe Enger Eide seglar i laser-klassen, og representerte Noreg under sommar-OL 2012 i London. Ho enda på ein 23. plass i OL-debuten sin.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Marthe Enger Eide sin blogg 
 Profil på Sailing.org

Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Norske seglarar
Folk frå Bærum
Seglarar under sommar-OL 2012
Kappadokia

Kappadokia (gresk Kappadokia, latin Cappadocia, gammelpersisk Katpatuka) var eit oldtidsrike og landskap i innlandet i det midtre og austlege Vesleasia (Tyrkia). Området ligg mellom svartehavskysten i nord og Taurusfjella i sør og dessutan elvane Halys i vest og Eufrat i aust.

Namnet Kappadokia kjem opphavleg frå gammalpersisk og tyder «landet med dei vene hestane». Det vart nemnt første gongen på 500-talet fvt. Tidlegare var det eit hettittisk rike rundt byen Hattusa, og vart i hellenistisk tid eit sjølvstendig rike. Frå år 17 evt. var Kappadokia ein provins i Romarriket. Kappadokia består for ein stor del av fjell, kor blant anna Argaios (i dag Erdjijas dag) og Antitaurus er dei høgaste. Urfolkesetnaden vart kalla «kvite syriar» (leukosyroi) av Herodot. Peters første brev i Bibelen er stilt til blant anna forsamlinga i Kappadokia.

Ein del av Kappadokia tilhøyrer storlandskapet Karamania. Under Persarriket var det store, utstrakte området delt i to høvdingedøme (satrapier): Kappadokia ved Pontos og dessutan det indre eller sørlege Kappadokia (òg nemnt som Stor-Kappadokia). Namnet vart etterkvart innskrenka til å gjelde den sørlege delen, og i denne utstrekkinga gjenstod Kappadokia såvel som områda til Alexander den store og Selevkidriket som tilsvarande innanfor Romerriket etter at det i mellomtida hadde eksistert som eit eige rike med eigne kongar.

Göreme nasjonalpark og formasjonane av tuffstein i Kappadokia, eit slags trollslandskap, er i dag eit populært turistmål. Den vesle byen Göreme ligg midt i dette området og har mange hotell. I det same området finst det mange hus og kyrkjer som hogd ut av fjellet. Göreme Frilandsmuseum har ei rekkje kyrkjer og dette området skriven inn på verdsarvlista for Europa.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kappadokia» frå ,  den 21. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Om Kappadokia
 Bilete frå Kappadokia
 Bilete frå kyrkje og landskap
 Kapadokya 

 
Verdsarv i Tyrkia
Provinsar i Romarriket
Provinsen Nevşehir
Turistmål i provinsen Nevşehir
Undergrunnsbyar
Sebastian Wang-Hansen

Sebastian Wang-Hansen () er ein norsk brettseglar i klassen RS:X som representerer Kongelig Norsk Seilforening. 

Sebastian Wang-Hansen representerte Noreg under sommar-OL 2012 i London. Her enda han på 24. plass i brettsegling for menn.

Fotnotar 

Norske seglarar
Folk frå Tønsberg
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Seglarar under sommar-OL 2012
Mersin

Mersin er ein stor by ved kysten av Middelhavet sør i Tyrkia. Han er ein del av eit samanhengande storbyområde med Adana og ligg vest i Çukurova, ein geografisk, økonomisk og kulturell region. Byen har 860 000 innbyggjarar (2011). Han ligg 65 km sørvest for Adana. 

Mersin er viktig for den tyrkiske økonomien og hamna i Mersin er den største i Tyrkia. Kallenamnet til Mersin i Tyrkia er Middelhavet si perle og er vertsby for Middelhavsleikane 2013. Det går ferjesamband frå Mersin til Kypros. Byen har òg eit stort oljeraffineri. 

Vest for byen ligg ruinane av den romerske hamnebyen Soli-Pompeiopolis.

Klima
Mersin har eit typisk middelhavsklima (Köppen si klimaklassifisering: Csa) med varme og tørre somrar og varme og våte vintrar.

Venskapsbyar

 Kushimoto, Japan
 Latakia, Syria
 West Palm Beach, USA
 Oberhausen, Tyskland
 Valparaiso, Chile

Kjente innbyggjarar
 Karacaoğlan - poet
 Musa Eroğlu - komponist og musikar
 Haldun Dormen - skodespelar og regissør
 Seyhan Kurt - forfattar og sosiolog
 Müfide İlhan - den første kvinnelege borgarmeisteren i Tyrkia på 1950-talet
 Ahmet Kireççi (også kjend som Mersinli Ahmet) - brytar
 Nevit Kodallı - komponist
 Nevin Yanıt - friidrettsutøvar
 Atıf Yılmaz - regissør og produsent

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mersin» frå ,  den 21. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Princeton Encyclopedia of Classical Sites
 Catholic Encyclopedia "Zephyrium"
 Mersin Guide

Byar i Tyrkia
Çukurova
Kilikia
Tyrkiske hamnebyar ved Middelhavet
Stader i Tyrkia frå gresk antikk
Byar i den greske antikken
Romerske stader i Tyrkia
Busetnader i provinsen Mersin
Kilikia

Kilikia var i antikken eit namn på det søraustlegaste landskapet i Vesleasia. Innbyggjarane var semittar. Dei stod opphavleg under assyrarane, men vart sidan relativt sjølvstendige under Persia. Det låg enkelte greske koloniar i Kilikia. Aleksander den store erobra landet, som seinare gjekk over til Syria, men som oftast var det faktisk sjølvstendig. Hovudstaden var Tarsos. Innbyggjarane var frykta for sjørøveri og for å gjere ende på det sendte romarane i 102 fvt. eit hærtog til Kilikia, og eit nytt hærtog i 67 fvt. Landet vart ein romersk provins i år 63 fvt, etter at Pompeius sigra over Mithradates. Cicero var statthaldar i Kilikia i 51 fvt.

Kjelder

 «Kilikia», Store norske leksikon. 

 
Provinsen Adana
Historiske område i Anatolia
Provinsar i Romarriket
Ekvivalent i fysikk

Ekvivalent er eit omgrep som vert nytta i fysikken når to krefter eller to system av krefter fullstendig kan erstatte kvarandre og gje same verknad. Ein seier då at kreftene eller systema er ekvivalente. To energimengder av forskjellig slag er ekvivalente når dei direkte, eller gjennom andre energiformer, kan gå over i kvarandre.

Kjelder
ekvivalent – fysikk. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ekvivalent/fysikk

Mekanikk
Elastisitet

Elastisitet er ein fysisk eigenskap ved ein lekam som gjer at han vert deformert (endrar form eller storleik) under påverknad av ytre krefter, men går attende til den opphavlege forma si når dei ytre kreftene fjernast. 

Eigenskapen vert mykje omtalt i fastleikslære under klassisk mekanikk. Ein skil vanlegvis mellom lineær elastisitet og ikkje-lineær elastisitet. Ved lineær elastisitet gjeld Hooke-lova som seier at når tøyinga er veldig liten vil han vere nærast proporsjonal med spenninga. Youngs modul vert nytta til å finne forholdet mellom spenning i massen på grunn av ytre krefter og tøying eller kompresjon i masseblokka.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Elastisitet» frå ,  den 21. august 2012.
Elastisitetsgrense

Elastisitetsgrense er ei grense for eit stoff (plate, stong, tråd) definert i ingeniørvitskap og teoretisk materiallære som grensa der belastninga vil starte å deformere stoffet. Før ein når elastisitetsgrensa vil stoffet deformerast elastisk og gå attende til den opphavlege forma si når belastninga vert fjerna. Når ein har passert elastisitetsgrensa vil ein del av stoffet vere permanent deformert og vil ikkje gå attende til den opphavlege forma. 

Kunnskap om elastisitetsgrensa er særs viktig i utforminga av ein komponent, sidan grensa representerer den øvre grensa for kor mykje belastning som kan brukast. Det er òg viktig for kontroll under mange produksjonsteknikkar som smiing, valsing og pressing.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yield (engineering)» frå ,  den 21. august 2012.  
 

Elastisitet
Teknikk
Rommekanikk
Deformasjon

ar:خضوع (خواص المواد)
de:Fließgrenze
et:Elastsuspiir
es:Fluencia
eo:Elasteca limigo
fa:تسلیم (مهندسی)
fr:Limite d'élasticité
it:Tensione di snervamento
he:היפותזות חוזק
nl:Vloeigrens
ja:降伏 (物理)
pl:Granica sprężystości
pt:Limite de escoamento
sv:Sträckgräns
uk:Границя пружності
zh:降伏强度
Elastisk kurve

Ei elastisk kurve er ei kurve som dannast når ein streng eller ei linje vert bøygd langs ei flate, utan det er noko lengdeforandring, men berre krumming. EI slik flate vert kalla nøytralflata.

Kjelder
elastisk kurve. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/elastisk_kurve

Kurver
Kurve
Elastisk pendel

Ein elastisk pendel er ein lekam, som eit lodd eller ei metallkule, som heng i ei spiralfjør, strikk eller liknande, og som kan svinge om ei likevektsstilling i lengderetninga til fjøra.

Sjå òg
 Pendel

Kjelder
elastisk pendel. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/elastisk_pendel

Pendlar
Pendel
Elastisk støyt

Ein elastisk støyt er ein støyt mellom to lekamar der den totale kinetiske energien til dei to lekamane etter støyten er lik til den totale kinetiske energien deira før støyten. Elastiske kollisjonar skjer berre om det ikkje skjer noko netto omforming av kinetisk energi til andre energiformer. 

I støytar mellom små lekamar vert den kinetiske energien først omgjort til potensiell energi tilknytt ei fråstøytingskraft mellom partiklane (når partiklar flyttar mot denne krafta, til dømes vinkelen mellom krafta og den relative farten er stump), så vil denne potensielle energien omformast attende til kinetisk energi (når partiklane flyttar med denne krafta, til dømes vinkelen mellom krafta og den relative snøggleiken er spiss). 

Støytar mellom atom er elastiske støytar. 

I tilfelle med store lekamar kan ein aldri oppnå heilt perfekt elastiske støytar, men berre tilnærma, som til dømes ein støyt mellom to biljardkuler.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Elastic collision» frå ,  den 21. august 2012.  
 

Klassisk mekanikk

ru:Удар#Абсолютно упругий удар
Elektret

Eit elektret er eit dielektrikum. Enkelte stoff, til dømes ei blanding av voks og harpiks, vil når dei i smelta tilstand blir polarisert i eit elektrisk felt og så avkjølt slik at dei størknar medan dei framleis er i feltet, behalde polarisasjonen sin når feltet vert fjerna. Lekamen ein får viser seg då å vere sterkt positivt ladd på den eine sida og negativt ladd på den andre sida. Det minnar derfor om ein permanent magnet, noko som har gjeve opphav til namnet. 

Oliver Heaviside kom opp med namnet i 1885. Stoff med elektret-eigenskapar vart derimot studert så tidleg som på 1700-talet. Eit dømøe er elektrofor, eit apparat som består av ei plate med elektret-eigenskapar og ei fråskild metallplate. Elektroforen vart først funnen opp av Johan Carl Wilcke i Sverige og sidan på ny av Alessandro Volta i Italia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Electret» frå ,  den 21. august 2012.  
 

Kondensert fase-fysikk
Elektriske fenomen
Dielektrikum
Elektrostatikk
Elektrostatisk generator

Ein elektrostatisk generator, eller elektrostatisk maskin, er eit mekanisk apparat som produserer statisk elektristet, eller elektrisitet med høgspenning og låg likestraum. Kjennskapen til statisk elektrisitet går attende til dei tidlegaste sivilisasjonane, men i tusenvis av år var det berre eit interessant og mystisk fenomen, og ein kjente ikkje til korleis det oppførte seg og vart ofte forveksla med magnetisme. Mot slutten av 1600-talet hadde forskarar utvikla praktiske måtar å generere elektrisitet på ved hjelp av gniding, men utviklinga av elektrostatiske generatorar byrja ikkje for fullt før på 1700-talet, då dei vart viktige instrument i studiet av den nye vitskapen elektrisitet. Elektrostatiske generatorar opererer ved hjelp av manuell (eller anna) energi for å omforme mekanisk arbeid til elektrisk energi. Elektrostatiske generatorar skapar elektrostatiske ladningar med motsette forteikn på to leiarar berre ved hjelp av elektriske krefter og arbeid med å flytte platene, tromlane eller belta som fører den elektriske ladinga til ein elektrode med høgt potensial. Ladinga vert anten generert ved hjelp av triboelektrisk effekt (friksjon eller gnidig) eller elektrostatisk induksjon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «en:» frå ,  den 21. august 2012.  
 

Elektriske generatorar
Elektrostatikk
Historiske vitskaplege instrument
Elektrisk effekt

Elektrisk effekt er mottatt eller avgjeve elektrisk energi per tidseining. Effekten vert målt i watt (W). Denne effekteininga er lik 1 joule per sekund.

Definisjon
Elektrisk effekt, som med mekanisk effekt, er mengda arbeid som er utført, målt i watt, og representert med bokstaven P. Den elektriske effekten i watt produsert av ein elektrisk straum I med ei ladning Q coulomb kvart t sekund gjennom ein elektrisk potensialskilnad (spenning) på V er

der
Q er elektrisk ladning i coulomb
t er tid i sekund
I er elektrisk straum i ampere
V er elektrisk potensial eller spenning i volt

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Electric power» frå ,  den 21. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 U.S. Department of Energy: Electric Power

 
Elektromagnetisme

sv:Effekt#För likström (DC) och spänning
da:Effekt (fysik)#Effekt i elektriske kredsløb
et:Võimsus#Võimsus elektrotehnikas