alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Varemerke

Varemerke er ei nemning på eit kjennemerke som vert nytta av eit firma for å gjera firmaet, produkt og tenester kjend for kundar. Eit mål med eit varemerke er å gje eit særleg merke på produkt eller tenester, slik at dei vert skild frå tilsvarande frå konkurrentar. Eit varemerke er rekna som intellektuell og industriell eigedom.

Et varemerke kan vera eit namn, ord, slagord, logo, symbol, bladbunad, bilete eller ein kombinasjon av eitt eller fleire av desse elementa.

Varemerke kan registrerast hjå Patentstyret, eller tilsvarande organ. Om eit varemerke vert registrert i høve til patentlovgjeving vil varemerket vera verna slik at andre ikkje kan nytta det, som eit registrert varemerke.

Sjå òg 
 Varemerkeord
 Logo
 Patent
 Opphavsrett
Krykkje

Krykkje (Rissa tridactyla) er ein fugl i måsefamilien. Krykkje vert ogso kalla for tretåmåse. Arten er kategorisert som globalt sårbar og sterkt truga i Noreg.

Kjenneteikn 
Dei vaksne fuglane har grå overside, medan resten av kroppen er kvit. Beina er svarte, med symjeføter, men vantar baktå. Dei har svarte vengespissar. Kjønna er like. Ungfugl har ei gråspragla fjørdrakt, men dei karakteristiske svarte vengespissane er der. Krykkja er om lag jamstor med fiskemåsen, 350 gram og 40 cm lang.

Utbreiing 
Krykkja finst frå Rogaland og nord til grensa mot Russland. Ho er knytt til sjøen og er eit sjeldan syn i innlandet.

Åtferd 
Fuglen hekkar i koloniar i bratte fjellveggar (fuglefjell), ofte saman med alker og anna sjøfugl. Utanfor hekketida held krykkja seg berre til havs, der ho livnærer seg på små marine dyr og fisk.

Sidan år 2010 har krykkje vore ført opp i kategorien sterkt truga (EN) på norsk raudliste for artar.

Galleri

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Måsefamilien
Fuglar i Noreg
Svenska försvarsmakten

Svenska försvarsmakten er ei svensk myndigheit under riksdagen og den svenske regjeringa med överbefälhavaren (ÖB) som sjef. Försvarsmakten støttast av andre myndigheter i området til det svenske forsvarsdepartementet, til dømes Svenska totalförsvarets forskningsinstitut (FOI), Svenska försvarets materielverk (FMV), Svenska statens räddningsverk (SRV) og Svenska krisberedskapsmyndigheten (KBM).

Bakgrunnsstoff 
 Dei offisielle sidene til Svenska försvarsmakten

Sverige
Datavirus

Datavirus eller virus er eit slags program som har som eigenskap at den kan reprodusere seg sjølv frå ei infisert vertsmaskin til ein anna. Eit datavirus kan spreie seg ved å kopiere programkoda inn i andre køyrbare filer, datamaskinas oppstartsektor, eller gjennom dokumentmakroar. Når ei infisert datafil vert kopiert over til ei uinfisert maskin, vil programkoden byrje å kopiere seg sjølv til kvar fil som seinare vert lagra på den infiserte maskina.

Ormar 
Ein variant av virus er ormar, som ikkje treng nokon vert for spreiing. Den har sjølv dei mekanismane som trengst for spreiing, men oppfører seg elles på same måten som virus. 
    
I tillegg til reproduksjon, kan både virus og ormar ha andre funksjonar. Desse funksjonane kan vere harmlause, til å kunne vere svært destruktive ved å slette all data på harddiskar og anna lagringsmedia som seinare nyttast i den infiserte maskina. Nokon virus og ormar er tidsbomber som går av ved eit viss tidspunkt, eller logiske bomber som går av etter ei viss handling. Ofte vert ormar nytta til å avlytte brukarens passord for å skaffe kontroll og ta over maskina. 
    
Det minste kjente dataviruset er på 13 byte.

Trojansk hest 
Ein annan variant er Trojansk hest. Dette er uønskte programvare som utgjev seg for å vera noko heilt anna, eit produkt som folk gjerne vil ha. Dess meir populært det er, jo større vert risikoen for at programvara vert lasta ned. Trojanske hestar kan og ha funksjonar som gjev brukaren inntrykk av at programvara som er nedlasta er reell, så den skjulte programvara kan operere fritt. Ofte inneheld Trojanske hestar spionprogramvare, men kan og innehalde virus som startar å spreie seg etter at det er lasta inn.

Informasjonsteknologi
Arjeplog

Arjeplog er ein svensk tettstad som ligg i Norrbottens län, og i landskapet Lappland. Det er administrasjonssenter og einaste tettstad i Arjeplog kommun, og hadde i 2015 1 822 innbyggjarar.

Arjeplog ligg mellom innsjøane Hornavan, den djupaste innsjøen i Sverige, og Uddjaure. Like aust for Arjeplog ligg innsjøen Kakel.

Stadnamnet Arjeplog blir nemnt i kjeldene første gongen i 1640 og er av samisk opphav. Riksveg 95 – «Silvervägen» – som går mellom Skellefteå og Bodø passarar gjennom Arjeplog og har sitt namn etter sølvgruvene i Nasa. I 1965 vart Silvermuseet opna, etter initiativ frå den såkalla lappmarksdoktoren Einar Wallquist

Til trass for at Arjeplog ligg nokre mil sør for polarsirkelen, kan ein frå fjellet Galtispouda like utanfor Arjeplog sjå midnattssola 10. juni – 3. juli.

Testby for bilindustrien 
Store delar av Europas bilindustri har valt Arjeplog som sentrum for vintertesting. Det er den viktigaste private næringsvegen i kommunen. Frå desember til mars kjem det til Arjeplog ca. 2 300 ingeniørar og teknikarar som arbeider med å vinterteste bilar. Testindustrien har vorte særs viktig for økonomien i Arjeplog. I kommunen finst ein vidaregåande skule med linje for biltestverksemd, og dessutan universitetsutdanning ved Luleå tekniske universitet

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Arjeplog» frå , den 29. juni 2012. 

Arjeplogs kommun
Tettstader i Norrbottens län
Gällivare kommun

Gällivare kommun (finsk Jällivaara, sørsamisk Jiellivarre ) er ein kommune som ligg midt i Lappland i Norrbottens län nord i Sverige.
Administrasjonssenter i kommunen er Gällivare. Gällivare kommune grensar mot kommunane Jokkmokk, Boden, Överkalix og Kiruna i Sverige. I nordvest grensar kommunen mot Narvik kommune i Noreg. Med eit areal på 16 950 kvadratkilometer er kommunen dem tredje største etter areal i Sverige.

Geografi 
Gällivare består av høgfjell i nordvest som gradvis blir lågare mot søraust. Lule älv er det største vassdraget i kommunen og dannar saman med innsjøane Akkajaure og Stora Lulevatten øvre delen av sørgrensa mot Jokkmokk. Gällivare har fleire nasjonalparkar og andre verna område, bl.a Stora Sjöfallets nasjonalpark (1909), Muddus nasjonalpark (1942) og Sjaunja naturreservat. Den sørlege delen av kommunen består av store skogs- og myrområde.

E10 og E45 går gjennom kommunen og Gällivarre er knytt til det svenske jernbanenettet gjennom Malmbanan og Inlandsbanan. Gällivare Lapland Airport har daglege flysamband til Stockholm.

Språk 
Samisk, meänkieli og finsk har status som offisielle minoritetsspråk i kommunen, og Gällivare er saman med nabokommunen Kiruna dei to einaste svenske kommunane med tre offisielle minoritetsspråk.

Næringar 
Jordbruk og gruvedrift er tradisjonelt viktige næringar i kommunen. Nedgangen i arbeidsplassar i desse næringane har resultert i auka fråflytting. Kommunen har store vassressurser og ein aukande turisme.

Tettstader 
Gällivare kommune hadde seks tettstader i 2005.
Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.

Kuriosa 
Den svenske fastfoodkjeden Max Hamburgerrestauranger vart grunnlagt i Gällivare i 1968 av Curt Bergfors.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gällivare kommune» frå , den 27. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimesidefor Gällivare kommune

 
Kommunar i Norrbottens län
Samiske kommunar
Jokkmokk

Jokkmokk (finsk Jokimukka, lulesamisk Jåhkåmåhkke, nordsamisk Johkamohkki, meänkieli Jokinmukka) er ein svensk tettstad som ligg i Norrbottens län, og i landskapet Lappland. Han er administrasjonssenteret i Jokkmokks kommun og i år 2005 hadde tettstaden 2 976 innbyggjarar. Namnet er samisk og tyder «elvesving».

Jokkmokk er kjend for det årlege Jokkmokks marknad, som har vorte halde kvart år sidan 1605.

Jokkmokk ligg ved E45 like nord for polarsirkelen. Kommunen er den nest største kommunen etter Kiruna. Kommunen grenser mot Noreg i vest. 

Jokkmokk er kjend for «Jokkmokks marknad», som feira 400-års jubileum i 2005, og for rolla si som ein sentral samisk samlingsplass. I Jokkmokk finst mellom anna fjellmuseet Ájtte og fleire kunst- og handverksbutikkar. Det er òg kjend som ein viktig kultursted.

Jokkmokk har eit rikt samskipnadsliv og idrettsaktivitet i forhold til folketalet.

Namnet Jokkmokk er ein forsvenskning av dei samiske ordene for «elv» og «krok». Jokkmokk har ved sidan av svenskar ein stor samisk folkesetnad, men særs lite av dei finsktalende gruppene som finst i Tornedalen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jokkmokk» frå ,  den 2. juli 2012.

Bakgrunnsstoff

Jokkmokks kommun
tettstader i Norrbottens län

fi:Jokimukan kunta
Nils Ulvund

Nils Ulvund () er ein norsk lærar og bonde  frå Ålvundfjord i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Han var frå hausten 2005 til april 2006 konstituert leiar i Noregs Mållag.

Ulvund var nestleiar i Noregs Mållag under Endre Brunstad.

Leiarar av Noregs Mållag
Folk frå Sunndal
François Mitterrand

François Mitterrand () var ein fransk politikar. Han var president i Frankrike frå 1981 til 1995.

Mitterrand vart fødd i Jarnac i Charente. Som ung var han sterkt konservativ og ein ivrig katolikk. Han slutta seg til ultranasjonalistane Croix de Feu. Han var innrullert i hæren under andre verdskrig, vart teken som krigsfange i 1940 og kom fri året etter. Han slutta seg til Vichy-regimet og vart statssekretær. Han samarbeidde òg med den franske motstandsrørsla, men heldt fram med å arbeida for Vichy-regjeringa. 

Etter krigen gjekk han tidleg inn att i politikken, slutta seg til eit sentrum-venstre-parti og vart innvald i parlamentet for departementet Nièvre i 1946. Han hadde forskjellige verv i den fjerde franske republikken, før han trekte seg på grunn av Frankrike sin politikk i Algerie. I 1958 var han ein av dei høvesvis få som var mot at Charles de Gaulle vart vald til president, og mista sitt sete i parlamentet i valet same år. I 1959 unngjekk han såvidt eit drapsforsøk. Drapsforsøket gav han mykje merksemd, og sette fart på den politiske karrièren. Kritikarar hevdar at han sjølv organiserte drapsforsøket. Politiet etterforska saka, men ho vart lagd til sides.

I den femte franske republikken stilte han til val som president i 1965, men tapte mot de Gaulle. Han vart medlem, og frå 1971 leiar av, det franske sosialistpartiet. Han var president for venstrekoalisjonen av sosialistar og liberale frå 1965 til 1968. Han stilte til val som president igjen i 1974 mot Valéry Giscard d'Estaing, men tapte på nytt. I 1981 vart han den fyrste sosialisten som vart president i den femte franske republikken. Ei av hans fyrste avgjerder var å avskaffa dødsstraff i Frankrike. Mitterand vart tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden i 1984.

Innanriks vart hans politiske mål hindra av ei rad økonomiske kriser, og av eit parlament med konservativt fleirtal (frå 1986 til 1988, og 1993 til 1995). Trass i dette samarbeidde han godt med den konservative statsministeren Jacques Chirac. Internasjonalt spela Mitterrand ei viktig rolle, særleg når det gjaldt utviklinga av EU. Han støtta utvidinga av unionen med Spania og Portugal, og hadde eit nært tilhøve til den tyske kanslaren Helmut Kohl. Tilhøvet la grunnlaget for forsoning og eit nært samband mellom Frankrike og Tyskland. Mitterrand og Kohl er rekna som hovudpersonane bak Maastricht-traktata.

Presidentperioden tok slutt i mai 1995. Han vart etterfylgd av Jacques Chirac og døydde av kreft seks månader seinare. 

Kona, Danielle Mitterrand, er kjend som venstreaktivist. I tillegg til sønene Jean-Christophe og Gilbert Mitterrand, hadde han ei dotter, Mazarine Pingeot med Anne Pingeot. Nevøen Frédéric Mitterrand er journalist.

Bakgrunnsstoff 

Franske politikarar
Franske presidentar
St. Olavs Orden
Folk som har opna OL
Andorranske fyrstar
BASIC

BASIC, som står for for Beginner's All-purpose Symbolic Instruction Code, er eit programmeringsspråk som vart utvikla i 1963 ved Dartmund College i USA med det målet at ein skulle gjere programmering enklare. BASIC er eit enkelt nybyrjarspråk som nyttar enkle engelskspråklege kommandoar.

Det finst fleire tilpassa dialektar av BASIC enn av nokon anna programmeringsspråk. Med få unntak nytta alle heimedatamaskiner på 1980 talet ein eller annan versjon av Basic som kommandotolk. Microsoft leverte GW-BASIC og seinare QBASIC som ein del av operativsystemet DOS. I 1991 kom VisualBasic som utvikla applikasjonar til å køyre under operativsystemet Windows.

Døme 

Nedanfor er nokre forskjellige døme på programmering som syner utviklinga av BASIC som programmeringsspråk.

Ustrukturert BASIC 

Dei første dialektane

Dømet nedanfor er laga for GW-BASIC, men skal kunne fungere i dei fleste dialektar av BASIC med minimale endringar.

10 INPUT "What is your name: ", U$
20 PRINT "Hello "; U$
30 INPUT "How many stars do you want: ", N
40 S$ = ""
50 FOR I = 1 TO N
60 S$ = S$ + "*"
70 NEXT I
80 PRINT S$
90 INPUT "Do you want more stars? ", A$
100 IF LEN(A$) = 0 THEN 90
110 A$ = LEFT$(A$, 1)
120 IF A$ = "Y" OR A$ = "y" THEN 30
130 PRINT "Goodbye ";U$
140 END

Strukturert BASIC  

Andre-generasjon av Basic dialektar introduserte nye kjenneteikn til språket, primært relatert til strukturert og prosedyre-orientert programmering. Linjenummerering vart som regel utelate frå språket og erstatta med hopp-komando samt andre prosedyrar som gav eit enklare og meir fleksibelt språk. Dømet nedanfor er laga for Qbasic:

INPUT "What is your name: ", UserName$
PRINT "Hello "; UserName$
DO
  INPUT "How many stars do you want: ", NumStars
  Stars$ = STRING$(NumStars, "*") 
  PRINT Stars$
  DO
    INPUT "Do you want more stars? ", Answer$
  LOOP UNTIL Answer$ <> ""
  Answer$ = LEFT$(Answer$, 1)
LOOP WHILE UCASE$(Answer$) = "Y"
PRINT "Goodbye "; UserName$

«Moderne» BASIC 

Tredje generasjon BASIC dialektar som til dømes Visual Basic og StarOffice Basic introduserte
objekt orientert og event-driven programmering.

Option Explicit Off
Module stars
    Sub Main()
        Console.Write("What is your name: ")
        U$ = Console.ReadLine
        Console.WriteLine("Hello " + U$)
        Console.Write("How many stars do you want: ")
        N = Val(Console.ReadLine)
        S$ = ""
        For I = 1 To N
            S$ = S$ + "*"
        Next I
        Console.WriteLine(S$)
        Console.Write("Do you want more stars? ")
        A$ = Console.ReadLine
        If Len(A$) = 0 Then GoTo 90
        A$ = Left$(A$, 1)
        If A$ = "Y" Or A$ = "y" Then GoTo 30
        Console.Write("Goodbye ")
        For I = 1 To 200
            Console.Write(U$ + " ")
        Next I
        Console.WriteLine()
        End
    End Sub
End Module

Programmeringsspråk
Log um sams normaltid fyr kongeriket Norig

Log um sams normaltid fyr kongeriket Norig var den fyrste lova i Noreg som vart skriven på landsmål. Ho vart vedteken på Stortinget i 1894, og vart gjord gjeldande frå og med 1. januar 1895. Lova innførde ei sams normaltid for heile Noreg. Inntil då var lokal tid fastsett som soltid, etter korleis sola gjekk. Skilnaden kunne vera 1 time og 47 minutt mellom den austlegaste og vestlegaste lokaltida. Framvekst av snøggare kommunikasjonar, som til dømes telegrafi og jarnvegar kravde ei meir sams tid for at verksemda kunne gå føre seg trygt og effektivt. Ei tid opererte ein med jarnvegstid og telegraftid, som kunne skilja seg frå lokal tid. 

Lova vart oppheva 01.01.2008 og erstatta av LOV 2007-01-26 nr 04: Lov om målenheter, måling og normaltid.

Log um sams normaltid fyr kongeriket Norig 
§ 1. Fraa den 1ste januar 1895 skal mideltidi fyr den meridianen, som ligg 15 grader austanfyr Greenwich, vera det loglege klokkeslætte i Norig.
Kongen kan fastsetja ei anna sams normaltid for særskilte årstider.

§ 2. Naar normaltid etter denne logi er innførd, og det daa maatte visa seg trong til aa byta um noko klokkeslætte, som er nemnt i eldre loger, skal kongen kunne taka avgjerd um slikt umbyte fyr det heile land elder fyr einskilde landsluter.

Bakgrunnsstoff 
 Da tiden ble normal. Innføringen av felles tid i Norge på slutten av 1800-tallet
 Lov om målenheter, måling og normaltid.

Normaltid
Tid
Gisle Fenne

Gisle Fenne () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Voss herad. Det beste resultatet hans i internasjonale tevlingar er sølvmedaljen i verdsmeisterskapen på 20 km i 1989. Fenne hadde mange harde oppgjer i sporet og på standplassen mot Eirik Kvalfoss i løpet av karrieren. Han var i noregstoppen frå 1984 til 1994, og vart to gonger noregsmeister på 20 km. Fenne var kjend som ein framifrå skyttar, men klarte ikkje alltid å følgja dei beste i sporet. Ein periode var han skytetrenar for det norske landslaget i skiskyting. Han er far til skiskyttaren Hilde Fenne.

Aktiv 
Fenne markerte seg fyrste gongen då han i 1984, på heimebane, tok bronsemedaljen på 20 km, berre Eirik Kvalfoss og Rolf Storsveen fekk betre sluttid. Frå NM 1987 i Tromsø fekk Fenne med seg ein gullmedalje på 20 km og ein sølvmedalje på sprinten, ei øving som Eirik Kvalfoss vann. Etter å ha vunne to bronsemedaljar under NM i skiskyting 1990, sikra han seg sin andre NM-tittel då han i Steinkjer i 1991 gjekk til topps på 20 km. Fenne fekk si siste NM-medalje i 1994, då både han og Ole Einar Bjørndalen enda på same tid på 20 km og fekk kvar si sølmedalje.

Under VM i skiskyting i Feistritz i 1989 skaut Fenne feilfritt og gjekk i mål på tida 59.20,8. Prestasjonen heldt til VM-sølv, ettersom han vart slått med knapt minuttet av sambygdingen Eirik Kvalfoss som fekk eitt tillegsminutt. Begge to var med på Noregs lag som tok stafett-bronsen i same meisterskapen. Året etter vart Fenne beste nordmann på 20 km i VM med ein sjundeplass. I 1991 gjekk Fenne Noreg inn til bronsemedalje på VM-stafetten i Lahti.

Kjelder 
 Sportsboken, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske skiskyttarar
Kongepokalvinnarar i skiskyting
Norske deltakarar under vinter-OL 1988
Skiskyttarar under vinter-OL 1988
Norske deltakarar under vinter-OL 1992
Skiskyttarar under vinter-OL 1992
Folk frå Voss
CrossOver Office

CrossOver Office er programvare som lèt mange windowsbaserte program bli køyrt på Linux-maskinar og (etter kvart) Apple Mac OS X – utan å installere Microsoft Windows.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til CrossOver Office 

Emulatorar
Prosent

Prosent, representert ved teiknet %, tyder hundredel eller per hundre. Éin prosent er altså éin hundredel av ei viss mengd. Til dømes vil éin prosent av 100 vere 1, éin prosent av 1000 vere 10, osb. 

Sjølv om prosent som regel blir skriven i intervallet null til hundre, er det òg mogleg med negative prosent ( −10 % av 42 er −4,2 ) og prosent større enn hundre ( 200 % av 42 er 84 ).

Merk at ein differanse mellom to prosentverdiar har nemning prosentpoeng. Dette medfører blant anna at standardavviket til verdiar målt i prosent skal ha prosentpoeng som nemning.

Utrekning 
Kor mange prosent  er av , vert utrekna slik: 

Kor mange  prosent av  er, vert utrekna slik:

Typografi 
I løpande tekst tilrår det norske Språkrådet å skrive ut ordet prosent i staden for å bruke prosentteiknet. Skal ein bruke prosentteikn, til dømes i tabellar, er det tilrådd å ha eit heilt mellomrom mellom talet og prosentteiknet, sjølv om dette er omdiskutert. I engelsk typografi er det vanleg å droppe mellomrommet mellom talet og prosentteiknet, eventuelt å ha eit lite mellomrom.

Fallgruver 
Prosentrekning er i utgangspunktet ikkje spesielt komplisert, men det er likevel ei rekkje aspektar ein bør merke seg.

Prosentvis endring 
Det må skiljast mellom prosent av ei mengd og prosentvis endring av ei mengd.
Døme:
 20 prosent av 500 er 100
 20 prosent auke frå 500 er ein auke frå 500 til 600
 500 redusert med 20 prosent er 400
 Men legg vi 20 prosent på desse 400 igjen, får vi ikkje 500, men 480. No er det 400 som er utgangspunktet, ikkje 500.

Manglande referanse 
Ein prosent krev som regel ein referanse for å vere nyttig. Når det til dømes står «20 % mindre feitt» på eit matprodukt er det ikkje mogleg å vita utor dette utsegna kor mykje feitt det faktisk er i produktet. Når referansen ikkje er oppgjeve gjevast det òg rom for tolking av tydinga av utsegna. Er det 20 prosent mindre enn konkurrenten, 20 prosent mindre enn i fjor, 20 prosent mindre enn tilrådd dagsbehov, osb

Prosent og prosentpoeng 
Ei endring i prosent og i prosentpoeng er som regel svært ulikt. Sjå artikkelen om prosentpoeng.

Sjå òg 
 Promille
 Prosentpoeng

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Prosent» frå , den 15. september 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Nynorskordboka
 Matematikk.net om prosentrekning.

Grunnleggande aritmetikk
Amund Skiri

Amund Robertsen Skiri () er ein tidlegare norsk fotballspelar. 

Han har spela for:

 Aalesund 1997-2004
 Vålerenga 2005-2006
 Aalesund 2006-2012
 SK Herd 2013-2014

Fotnotar 

Skiri, Amund
Skiri, Amund
Skiri, Amund
Read-only memory

Read-only memory (ROM) er ei form for minne i ei datamaskin som vert nytta for å lagra program og/eller data som ikkje skal endrast under bruk. Nokre typar ROM kan skrivast (programmerast) berre éin gong, medan andre typar kan reprogrammerast (overskrivast).

Typar ROM 
Tradisjonelle ROM-brikker som er programmerte på førehand får innhaldet sitt i produksjonsprosessen, og kan ikkje endrast seinare. Men det finst andre typar ROM baserte på halvleiarar:

 PROM (Programmable Read-Only Memory)
 EPROM (Erasable Programmable Read-Only Memory)
 EAROM (Electrically Alterable Read-Only Memory)
 EEPROM (Electrically Erasable Read-Only Memory)

Sjå òg 
 RAM

Permanent dataminne
Thomas Holm

Thomas Holm () er ein norsk fotballspelar. Han var sentral midtbanespelar for Fredrikstad og har òg spela på landslaget. Han er halvbror til Daniel Fredheim Holm.

Karriere 
Som juniorspelar spelte Holm i Vålerenga.

Seniorspelar:
 1998-2001 Heerenveen
 2001-2002 Veendam
 2002-2007 Vålerenga
 2008-2013 Molde

Norske fotballspelarar
Molde-spelarar
Fredrikstad-spelarar
Heerenveen-spelarar
Vålerenga-spelarar
Idrettsutøvarar frå Oslo
Random Access Memory

RAM, frå engelsk Random Access Memory, er ein type minne i ei datamaskin som blir nytta til å lagra data og programinstruksjonar når maskina er i drift og vert ofte kalla arbeids-RAM. Dette direktelageret kan addresserast vilkårleg (lesast/skrivast frå/til ein vilkårleg addresse). Moderne RAM vert laga av halvleiarar og kan vera bygd som separate integrerte krinsar. Når spenninga vert fjerna går informasjonen tapt, både for SRAM og DRAM. Informasjon ein vil ta vare på må difor lagrast på eit permanent minne, som til dømes eit platelager, før spenninga vert fjerna.

To hovudtypar 
Ein skil mellom statisk RAM (SRAM) og dynamisk RAM (DRAM) . SRAM lagrar kvar einskild bit i tilstanden til ein Flip-flop, medan DRAM lagrar infrmasjonen i form av ei elektrisk ladning på små kondensatorar. Det trengst minst 6 transistorarar per bit i ein SRAM, medan DRAM — i tillegg til kondensatoren — treng berre ein transistor per bit. DRAM har difor mykje større datatettleik (bit per arealeining) enn SRAM. For å få størst muleg datatettleik er kondensatorane som DRAM lagrar informasjonen på svært små, noko som fører til at dei berre kan halda på ladinga ei stutt tid (nokre titals µs). DRAM har difor innebygd elektronikk som regelmessig les ut informasjonen (spenninga) og skriv han innatt. Denne oppfriskinga syter for at informasjonen ikkje går tapt, så lenge krinsane er kopla til rett spenning. Oppfriskingsraten er typisk 64 µs.

Både på grunn av at informasjonen er lagra i form av små ladningar og på grunn av at det er naudsynt med regelmessig oppfrisking av informasjonen tek det lengre tid å skriva til eller lesa frå DRAM enn for SRAM. Ein nyttar difor ofte eit SRAM-mellomminne for å redusera forsinkelsen ved å lesa frå eller skriva til DRAM.

Bruksområde 
Eit viktig bruksområde for RAM er som arbeidsminne i datamaskinar og innbaka system, men RAM vert òg nytta som bufferar i I/O-einingar som lydkort, grafikkort og liknande. ASIC og FPGA kan òg innehalda noko RAM (SRAM), men med mykje mindre datatettleik enn DRAM.

RAM-modular 

RAM-brikker har som oftast ei ordlengd på ein Byte (8 bit). På grunn av at mange datamaskinar les/skriv blokker på 32 eller 64 bit er det vanleg at fire eller 8 RAM-brikker vert sett saman til 32- eller 64-bits modular. Det finst fleire typar modular, men den mest vanlege typen i dag (2019) er DIM-modular.

Sjå òg 
 SRAM
 DRAM
 VRAM
 Flash-minne
 PROM

Referansar 

Arbeidsminne
Datamaskinminne