Internasjonalt kontrollregime for missilteknologi

Missile Technology Control Regime (MTCR) er eit uformelt og frivillig partnarskap mellom 34 land for å hindra spreiing av missilteknologi for kjernevåpen. Opphavsmannen til partnarskapen var dr. Richard H. Speier.

Historie 
The Missile Technology Control Regime (MTCR)  vart etablert i april 1987 for å tøyma spreiinga av umanna kjernefysiske rakettar, særleg rakettar som kunne bera små våpen, 500 kg/ 300 km vart sett som grense.

Dei sju landa som starta partnarskapen i 1987 var Canada, Frankrike, Tyskland, Italia, Japan, Storbritannia og USA.  Tre år seinare kom sju nye land med. Det var Australia, Belgia, Danmark, Luxembourg, Nederland, Noreg og Spania. Så følgde Finland, New Zealand, Sverige og Austerrike i 1991 . Året etter kom Hellas, Irland, Portugal og Sveits med i partnarskapen og i 1993 vart Argentina, Island og Ungarn med.  I 1995 vart Brasil, Russland og Sør-Afrika med, og frå 1997 Polen og Tyrkia. Tsjekkia og Ukraina kom året etter, og i 2001 kom Sør-Korea med. Siste land som har slutta seg til MTCR er Bulgaria, som kom med i 2004.

På det årlege møtet i Oslo i juli 1992, som vart leidd av avdelingsdirektør Sten Lundbo i Utenriksdepartementet, vart den semja om å utvida perspektivet til MTCR til å la ikkespredningsperspektivet omfatta alle masseøydeleggingsvåpen. Ein fjerna òg terskelen på 500 kg/ 300 km. Forbodne materialar er delt i to kategoriar, som vert lista i «MTCR Equipment, Software, and Technology Annex».

Utvikling 
Medlemskapen har vakse frå dei opphavlege 7 medlemsland til no å omfatta 34 land med tre tilleggsnasjonar, inkludert Israel, som einsidig har knytt seg til retningslinjene. I 2002 fekk partnarskapen ein supplerande traktat, International Code of Conduct against Ballistic Missile Proliferation (ICOC), òg kjent som «the Hague Code of Conduct», som krev tilbakeholdenhet og varsomhet i spreiinga av umanna leveringssystemer, uansett rekkjevidd eller last, og som har 119 medlemmar. Den arbeider parallelt med MTCR, men har breiare restriksjonar og større mengd medlemsland.

Sidan etableringa har MTCR hatt suksess med å hjelpa å forseinka eller stoppa fleire ballistiske missilprogram:
 Argentina, Egypt og Irak avslutta sit felles «Condor II-program». 
 Brasil, Sør-Afrika, Sør-Korea, og Taiwan la òg på hylla eller fjerna missilprogram eller romrakettprogram. 
 Nokre austeuropeiske land, som Polen og Tsjekkia øydela ballistiske misssiler, delvis for å betra sina sjansar for å verta med i MTCR. 
I oktober 1994 etablerte medlemslanda ein felles politikk som innebar at om eit land nektar å selja ein teknologi, må alle medlemmane retta seg etter det. Slik ynskte ein å styrkja og gjera retningslinjene for MTCR meir like. ICOC, som vart starta av medlemmar av MTCR, tok prinsippa i denne regelen og utvida dem og tilbaud medlemskap til alle nasjonar. Slik har 117 land no innført eksportkontroll for å tøyma spreiinga av slike våpen.

Folkerepublikken Kina er ikkje medlem av MTCR, men har vedteke å halda seg til dei originale retningslinjene frå 1987, ikkje dei følgjande revisjonane. Kina lova først munnleg å følgja MTCR i november 1991, detta vart følgt opp av brev frå utanriksministeren i landet i 1992. Landet gjentok forpliktinga i avtala mellom USA og Kinas felles fråsegn i 1994, noko dei gjentok i 1997. (Kilde: Center for Nonproliferation Studie sin)

Medlemsland 
 Argentina, 1993
 Australia, 1990
 Belgia, 1990
 Brasil, 1995
 Bulgaria, 2004
 Canada, 1987
 Danmark, 1990
 Finland, 1991
 Frankrike, 1987
 Hellas, 1992
 India, 2016
 Island, 1993
 Irland, 1992
 Italia, 1987
 Japan, 1987
 Luxembourg, 1990
 Nederland, 1990
 New Zealand, 1991
 Noreg, 1990
 Polen, 1997
 Portugal, 1992
 Russland, 1995
 Spania, 1990
 Storbritannia, 1987
 Sveits, 1992
 Sverige, 1991
 Sør-Afrika, 1995
 Sør-Korea, 2001
 Tsjekkia, 1998
 Tyrkia, 1997
 Tyskland, 1987
 Ukraina, 1998
 Ungarn, 1993
 USA, 1987
 Austerrike, 1991

Bakgrunnsstoff 
 mtcr.info – Offisiell nettstad 
 Sarah Chankin-Gould & Ivan Oelrich, "Double-edged shield," Bulletin of the Atomic Scientists, May/June 2005.

Skipingar i 1987
Internasjonale organisasjonar
Missil