alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Spoiler

Ein spoiler er ein veng som forbetrar veggrepet til ein bil når farten er stor. 

Ein spoiler er ein veng som gjev ei nedoverretta kraft når køyretøyet er i rørsle. Krafta er proporsjonal med farten, så spoilerar er berre effektive i stor fart. Den nedoverretta krafta aukar marktrykket, og dermed friksjonen mellom dekka og vegbanen. Dette gjev betre veggrep og stabiliserer bilen, slik at ein kan halda større fart i sving utan at dekka slepper taket. 

På bilar er spoilerar utforma som venge som er montert på bakre del av bilen, normalt på bagasjelokket til sedanar. Spoilerar kan også monterast framme på bilar, som ein kan sjå innan racing, ved at ein anten har frittståande venger eller venger montert i samanheng med bilen sin fremre støytfangar. Spoilerar er oftast produsert i plast, aluminium eller komposittmaterial som kolfiber. 

Ein annan type spoilerar leiar luftstraumen slik at bakruta vert halden fri for støv. 
Spoilerar er ofte òg inkludert i stylingkit, som hovudsakleg vert nytta av estetiske omsyn. Rånarar brukar ofte spoilerar for å utsmykke bilane sine. 

Bildelar
Flydelar
Tyske oppfinningar
Indra

Indra (sanskrit इन्द्र) er ein vedisk gud som tidlegare var svært viktig innan hinduismen. Han er kongen av devaene og Himmelen, med krig og vêr, særleg regn og torevêr, som sine viktigaste område. I dag er ikkje guden tilbeden, men han er framtredande i mange hindumyter, og 250 hymne i Rigvedaen — ein fjerdedel — er tileigna han.

Indra svarar til Tor i norrøn gudetru og til Zevs og Jupiter i gresk og romersk mytologi. Medan han i dag er erstatta av gudar som Sjiva og Visjnu, tok han sjølv plassen til dei eldre gudane Varuna og Dyaus.

Familie 
Indra var son av Dyaus og Prithvi og gift med Satsji (Indrani). Dei hadde ungane Djayanta, Midhusa, Nilambara, Rbhus, Rsabha og Sitragupta. I tillegg var Indra far til apekongen Vali, helten Ardjona med Kunti og dei stormfulle marutane med Diti. Han blir òg nemnd som far, men òg som bror, til solguden Surya.

Skildring 
Indra skal vera stor og kraftig med lange armar og raudleg hår og skjegg — men mange statuar av han er skjegglause. Han rir elefanten Airavata og held våpenet vadjra, ein torekile. 

Guden held til på toppen av fjellet Meru, i Svarga, som er å likna med Valhall eller Himmelen. Han drikk gjerne den heilage drikken soma, som hjelper han til å utføra heltedådar.

Soger 
Det største verket til Indra var å drepa den demonske draken Vritra, som hadde teke til seg alle dei viktige levemidla i verda, som lys, vatn og kyr.

Guden opptrer òg i audmjukande forteljingar. I Ramayana blir det fortald at han, ved å forkle seg som mannen hennar, hadde samleie med den vakre Ahalya. Ektemannen Gautama kom tilbake og oppdaga Indra, fortsatt forkledd, på veg ut. Ettersom Gautama var ein mektig rishi hadde han makt til å forbanna Indra og gjorde det — ved å gje han tusen kvinnelege kjønnsorgan over heile kroppen. Desse blei seinare forandra til auge.

Indra i andre religionar 
Indra er kjend som Thagyamin, kongen av nat-åndene i burmesisk tradisjon. og som Taishakuten i japansk gudetru, der han er ein viktig vernargud.

Bakgrunnsstoff 
 Skildring og bilde av Indra

Kjelder 
 :en:Indra

Vêrgudar
Herskargudar
Vediske gudar
Regngudar
Max Weinreich

Max Weinreich () var ein latvisk lingvist og jiddischkjennar.

I 1925 grunnla han instituttet YIVO (yidisher visnshaftlekher institut) i Vilnius. Dette instituttet flytta han til New York i 1940.

Max Weinreich er mest kjend som opphavsmannen til det kjende sitatet om kva som er skilnaden mellom eit språk og ein dialekt: 

«Eit språk er ein dialekt med ein arme og ein marine» («אַ שפראַך איז אַ דיאַלעקט מיט אַן אַרמײ און פֿלאָט», «A shprakh iz a dialekt mit an armey un a flot»).  Dette sitatet stod i ein artikkel som han skreiv i bladet yivo bleter, januar-juli 1945, S. 13. Der skreiv han at ein av studentane hans hadde sagt det.

Språkvitaren Uriel Weinreich er son hans.

Kjelder
"a shprakh iz a dialekt mit an armey un flot"  - sitatet.
YIVO

Litauiske språkforskarar
Skjor

Skjor (Pica pica) eller skate er ein stor fugl i kråkefamilien. Ho er standfugl i Europa, store delar av Asia og i Nordvest-Afrika, og er vanleg å sjå i Noreg.

Skildring 
Skjora er ein langstjerta fugl med eit karakteristisk mønster i svart og kvitt. Dei svarte fjørene har ein metallskinnande glans i blått, grønt og lilla. Ho kan også vere heilt kvit (albino), som vist på biletet under.

Skjora trivst best i ope landskap, og ho lever i heile Noreg, heilt opp til bjørkebeltet. Ho er ein standfugl, det vil seie at ho er her heile året. 

Skjora er altetar. Skjora drep sjeldan byttet sjølv, sidan ho er ein åtselfugl slik som slektningane sine, kråka og ramnen. 

Skjora byggjer reir i tre, buskar, under husmøne osb. Alt etter om ho legg reiret høgt eller langt nede i eit tre, har frå gammalt av vore vermerke for resten av sommaren. Ho legg 6-8 egg i april-mai. Rugetida er 17-19 dagar.

Galleri

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Kråkefamilien
Fuglar i Noreg
MF «Bjørnefjord» (1962)

For andre ferjer med same namn, sjå MF «Bjørnefjord»

MF «Bjørnefjord», var ei bilferje bygd i 1962 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Ferja var det fyrste spesialbygde bilferja som gjekk mellom Os og Stord (no Halhjem-Sandvikvåg). Ho gjekk i HSD sitt rutedistrikt fram til 1988.

Historie 
Fullmakta til kontrahering vart gitt på representantskapsmøtet til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap 24. oktober 1960. Tanken var å setja ferja inn i sambandet over Bjørnefjorden. For å takla den verharde ferjestrekninga fekk Bjørnefjord høgare skansekledning og forskip, og ho vart gitt ei kraftigare maskin samanlikna med til dømes M/F «Vikingen» som gjekk innomskjærs i Hardangerfjorden.

Ferja vart levert i juni 1962 frå Brødrene Lothe i Haugesund med ein kapasitet på 30 bilar og 350 passasjerar. Sidan ferjekaia på Halhjem ikkje var ferdig, mest på grunn av ein debatt om kor den skulle liggja, var «Bjørnefjord» først sett inn i Kinsarvik-Utne-Kvanndal i Hardangerfjorden. I juni 1963 var kaia i Halhjem ferdig og «Bjørnefjord» blei flytta til der ho var tiltenkt for, over Bjørnefjorden i rute Halhjem-Våge-Bruntveit-Fitjar. I 1964 var kaia på Sandvikvåg opna og tok over for Fitjar i rutetabellen. I juni 1967 fekk Tysnes eige fergerute med «Vikingen» mellom Os og Tysnes. «Bjørnefjord» gjekk då utelukkande mellom Halhjem og Sandvikvåg. Seinare gjekk «Bjørnefjord» i periodar som reserverferje på Løfallstrand-Gjermundshamn og Hufthamar-Krokeide.

I 1986 vart ho leigd ut til Møre og Romsdal Fylkesbåtar og gjekk i rutene Eidsdal-Linge og Molde-Vestnes-Vikebukt. 

I 1988 var «Bjørnefjord» blitt for lita og HSD trengte å frigjere kapital. Ho var då seld til Polarlaks A/S (sidan Polarlaks II A/S) på Helgeland og fekk namnet «Aunfjell». Ho vart her nytta i fiskeoppdrett i Vistenfjorden. I juli 2010 vart ho seld til ein entusiast, og i august same året flytta til Odda for restaurering av det nyoppretta Hardanger Veteranferjelag. Etter mange iherdige forsøk måtte eigarane gje opp restaureringsforsøket, og i september 2016 gjekk «Bjørnefjord» for eiga maskin for opphogging på Stord.

Sjå òg 
 «Bjørnefjord», oppkalla etter Bjørnefjorden, er brukt som skipsnamn på fleire skip i HSD. Andre skip med namn «Bjørnefjord»
 Andre HSD-eigde skip

Kjelder 
 
 
 
 
 
 
 

Norske ferjer
HSD-eigde fartøy
Skip frå 1962
1962 i Noreg
2016 i Noreg
Båtar frå Vestland
Skip bygde ved Brødrene Lothe
Bjørnafjorden

Bjørnefjorden er namnet på ein liten fjord i Solund kommune. For kommunen, sjå Bjørnafjorden kommune.

Bjørnafjorden er ein fjord i mellom kommunane Tysnes i sør, Bjørnafjorden i nord og vest og Austevoll i vest. Fjorden er ein del av hovudfartsåra for skipstrafikk langs norskekysten og er 583 meter på det djupaste. 

Fjorden har fleire innløp. Dei to viktigaste er frå Langenuen mellom Reksteren og Huftarøy og den andre frå Korsfjorden mellom Skorpo og Strøno i vest og Varden i aust. Bjørnafjorden er 30 km frå vest til aust, men tar ein med sidefjorden Fusafjorden og Samnangerfjorden vert han 50 km lang. 

Sør for fjorden ligg Reksteren og Tysnesøy. Mellom desse øyane går Søreidsvika sørover til Uggdalseidet. Frå sørenden går Leiasundet og Bårdsundet vestover til Langenuen. På nordsida av Tysnesøy ligg to andre viker. Tysnesvika går inn til Våge og lenger aust ligg Humlevika og grenda Lundegrend. Aust for Tysnesøy går Lokksundet sørover til Onarheimsfjorden, ein fjordarm av Hardangerfjorden. Aust for Lokksundet stikk Lygrespollen 6 km austover med sidefjordane Lygresfjorden og Austefjorden. 

På norsida av fjorden ligg øya Røtinga og litt lenger aust ligg Halhjem. Frå her går det ferjesamband sørover til Sandvikvåg på Fitjar og til Våge. Ved sida av Halhjem ligg Bjørnaåsen med neset Bjørnatrynet på sørsida, som har gjeve namn til fjorden. Aust for Bjørnatrynet går Fusafjorden nordover. Aust for innløpet til Fusafjorden ligg bygda Strandvik ved inngangen til Sævareidfjorden. Aust for Strandvik, på andre sida av fjorden, ligg Revenstrand og Baldersheim

Fleire båtar har fått namnet Bjørnefjord, mellom anna ferja MF «Bjørnefjord».

Fjordar i Vestland
Geografi i Austevoll
Fjordar i Bjørnafjorden
Geografi i Tysnes
Flatraket

Flatraket er ei lita bygd i Stad kommune i Nordfjord-området i Vestland fylke. Bygda ligg om lag 16 km aust for Måløy og ca 30 km frå Selje sentrum. Frå bygda ser ein ut mot Stad (Stadlandet). Tradisjonelt har fiske og landbruk vore viktigaste næringsvegane på Flatraket. Dei seinaste åra har AS Fiskevegn vore den største arbeidsplassen. Bygda har eigen skule, barnehage og butikk.

Historie
Fram til utgangen av 2019 høyrde bygda til dåverande Selje kommune i dåverande Sogn og Fjordane fylke.

Samferdsel
Om ein køyrer med bil frå Flatraket mot Selje (fylkesveg 618) vil vegen gå gjennom desse bygdene/stadene:
 Håvik
 Nordpollen
 Kvernevika
 Vetrhus
 Venøy
 Barmsund (der det går ferje over til Barmen) 
 Flister
 Rundereim
 Salt 
 Moldestad
 Moldefjorden
 Berstad
 Eide i Selje
 Selje, kommunesenter i dåverande Selje kommune

Bakgrunnsstoff 
 www.flatraket.no
 www.barmen.no
 Hjartestad: Flatraket - Ein stad i Stad
Bygdekinoen - Barmen

Busetnader i Stad
Bygder i Vestland
Ingebrigt Vik

Ingebrigt Vik () var ein viktig norsk bilethoggar.

Vik er rekna som ein av Noreg sine største bilethoggarar. Han vart fødd og oppvaksen i Øystese og byrja som treskjerar i møbelverksemda til faren. Han utdanna seg som kunstnar i København og Paris. Mange av arbeida hans er utstilt i eit eige museum i sentrum av Øystese. «Ung Pike» (1903) og «Ynglingen» (1913) er utstilt i Nasjonalgalleriet. I teaterparken i Bergen er statuen av komponisten Edvard Grieg (1915) sett opp i bronse.

Bakgrunnsstoff 
Ingebrigt Vik Museum

Vik, Ingebrigt
Vik, Ingebrigt
Vik, Ingebrigt
Vik, Ingebrigt
AES3

AES3 (tidlegare AES/EBU) er eit profesjonelt grensesnitt for punkt-til-punkt overføring av digital audio, standardisert av The Audio Engineering Society (AES)  og The European Broadcasting Union (EBU) på midten av åttitalet. Det er òg standardisert av IEC som IEC 60958 Type I. Det vert nytta for å overføra to digitale audiokanalar med opp til 24-bit ordlengd. I den fyrste versionen av standarden  var maksimum sampelrate på 48 kHz, men ein reviderte versjonen  tillet sampelrater opp til 192 kHz. 

Det fysiske sambandet nyttar balansert overføring over tvinna parkabel, med karakteristisk impedans på 110  og XLR-kontaktar. Sambandet kan nyttast for avstandar opp mot 100 m.

Kjelder
S/PDIF

S/PDIF (Sony/Philips Digital InterFace) er forbrukarversjonen av AES3. Interfacet er stadardisert av IEC som IEC 60958 Type II. Til skilbnad frå AES3 vert det nytta ein 75 Ohm koaksialkabel. Audio er koda likt med AES3, men tilleggsdata (metadata) skil seg frå AES3 . Det var vanlegvis nytta Phono (RCA) kontaktar, men nokre produsentar nyttar BNC-kontaktar. At det er to ulike kontaktar i bruk fører ofte til problem for brukarane, som må skaffa seg kabel med BNC i den eine enden og phonokontaktar i den andre. Forbrukarutstyr i den høgare enden av prisskalaen nyttar ofte AES3 i staden for, eller i tillegg til, S/PDIF.

Kjelder
AES10

AES10, eller Multichannel Audio Digital Interface (MADI), er ein multikanal versjon av AES3-protokollen, for bitserial overføring av digitale audiosignal over 75 Ω koaksialkabel eller optisk fiber (FDDI). MADI er definert av AES/EBU  .

Format

Kanalformat 
På bitnivå nyttar AES10 sama format som AES3, så ordlengda er 24 bit.

Overføringsformat 
Det vert nytta NRZI linjekoding.

Kanalar og sampelfrekvens 
Den fyrste versjonen var avgrensa til 56 kanalar og ein sampelrate på 32 kHz – 48 kHz, med moglegheit til endra sampelraten med +/- 12,5 %. 

For AES10-2003 er det fleire moglegheiter:
 a) 32 kHz – 48 kHz +/- 12,5%, 56 kanalar
 b) 32 kHz – 48 kHz, 64 kanalar
 c) 64 kHz – 96 kHz +/- 12,5%, 28 kanalar

Om utstyret i begge endar har støtte for det kan fleire kanalar koplast saman for å overføre data med sampelfrekvensar på 192 og 384 kHz.

Fysiske karakteristikkar

Koaksialkabel 
Kabelen skal ha ein karakteristisk impedanse på 50 &/Omega; +/- 2 &/Omega;. Terminalane er BNC (IEC 60169-8). AES10-1991 spesifiserer maks overføringsavstand til 50 m med koaksialkabel. Skjermen skal jordast til sendaren og til mottakaren for frekvensar over 30 MHz.

Optisk fiber 
AES10-2003 spesifiserer den optiske fiberen som gradert indeks, med ein diameter på 62,5 nm, nominell kappediameter på 125 nm og med numerisk aperture på 0,275 ved 1300 nm. Det skal nyttast fiber interface som spesifisert i ISO/IEC 9314-3. Maks fiberlengd er spesifisert til 2 km.

Bruk 
MADI var fyrst og fremst mynta på å kopla saman miksarar og opptakarar i lydstudio, men kringkastingsstasjonar tok i bruk MADI for å distribuera audiomaterial mellom ulike studio og utstyr. I dag er MADI mykje nytta i profesjonelt ustyr.

Referansar
ADAT

ADAT er eit lukka format optisk interface som er i stand til å overføra 8 kanalar med tasterater opp til 48 kHz. Same kontakt som for Toslink vert nytta. ADAT vert ofte nytta på PC-lydkort, der det er lite plass for kontaktar, på halvprofesjonellt utstyr, men òg i nokon grad på profesjonellt utstyr.

Digitale lydgrensesnitt
HDMI

High-Definition Multimedia Interface (HDMI) er eit breibandsamband (5 Gbit/s) som kan overføra både digital audio og video over same kabel. Ein kompakt 19-pinnar, 21 mm brei, kontakt vert nytta. Sjølv om det meste av kapasiteten vert nytta for å overføra digital video er det plass til 24-bit digital audio med tasteratar opp mot 192 kHz. Om ein nøyer seg med ein tasterate på 96 kHz er det plass til 8 kanalar. Ein enkelt kabel vil difor vera nok i dei fleste systema.

Kryptering 
For å forhindra kopiering vert datastraumen kryptert med High-bandwidth Digital Content Protection (HDCP). HDMI støttar og Consumer Electronics Control (CEC) og AV.link protokollane, så det vil ikkje vera behov for separate kontrollkablar mellom dei forskjellige komponentane.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Sjå òg 
 Bussystem

Digitale videogrensesnitt
Lars Fredrik Nilson

Lars Fredrik Nilson () var ein svensk kjemikar. Har er mest kjend for å ha oppdaga grunnstoffet scandium i 1879.

Svenske kjemikarar
Advanced Linux Sound Architecture

Advanced Linux Sound Architecture (ALSA) er ein modul i Linux-kjernen, der lydkortdrivarar, bufferar, og anna lågnivå infrastruktur for lydhandsaming er plasserte. ALSA kan styra opp til 8 full duplex lydkort og har støtte for automatisk konfigurasjon av lydkort og drivarar. ALSA har svært låg forseinking (nokre få millisekund), noko som er viktig i samband med profesjonelt arbeid i lydstudio. ALSA har innebygd OSS-emulering , slik at eldre program skrivne for OSS kan nyttast.

Oppbygging 

Ein del av ALSA, som kontrollerer drivarar køyrer i kjernemodus, medan libasound, som ligg på eit høgare nivå, køyrer i brukarmodus. 

Biblioteket libasound har eit programmeringsgrensesnitt som brukarprogram, eller miksar/tenarar kommuniserer med. Det blir også nytta av mange små tilleggsprogram, som alsaconf, alsactl, arecord, etc. 

Brukarprogram kan kommunisera direkte med ALSA, men ofte kommuniserer dei med JACK, som er ein miksar/lydtenar plassert mellom eit brukarprogram og ALSA, som køyrer i brukarmodus. JACK er eit separat prosjekt og er ikkje ein del av ALSA, men dei to modulane er godt tilpassa kvarandre.

Hjelpeprogram 
 Alsactl Alsa Control er eit grensesnitt som vert nytta for avanserte konfigurasjon av lydkort. Alsactl gjer det mogleg å lagra/lasta konfigurasjonar for fleire lydkort. 
 Alsaconf er eit enkelt kommandolinjeskript som har som oppgåve å detektera lydkort og generera konfigurasjonsfiler for ALSA. Skriptet vil freista å oppdaga kva for Linux-distribusjon som er i bruk, for å kunna tilpassa konfigurasjonsfilene til distribusjonen. 
 Alsamixer eit tekstmodus (ncurses) script som kan nyttast for å justera volumkontrollane for dei ulike lydkorta. 
 Arecord eit kommandolinjeprogram som lagrar lyd frå fleire lydkort til fil. Arecord støttar fleire filformat.
 Aplay eit kommandolinjeprogram som spelar av lydfiler. Aplay støttar fleire filformat.
 Aconnect eit program som vart nytta for å oppretta eller avbryta samband mellom to portar for ALSA sekvensarar.

Sjå òg 
 Lydkort

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Advanced Linux Sound Architecture (ALSA) project homepage
 Soundcard Matrix

Lydsystemlågnivågrensesnitt
Lydprogrammeringsgrensesnitt
August Ferdinand Möbius

August Ferdinand Möbius () var ein tysk matematikar og astronom. 

Möbius arbeidde med geometri, topologi og teoretisk astronomi. Han er best kjent for den einsidige overflata, kjent som möbiusbandet. Möbius studerte under Carl Friedrich Gauss og var professor ved Universitetet i Leipzig.

Sonen hans er språk- og litteraturforskaren August Theodor Möbius.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «August Ferdinand Möbius» frå , den 30. oktober 2011. 
 

Tyske matematikarar
Tyske astronomar
Talteoretikarar
Geometerar
Matematikarar på 1800-talet
Scilab

Scilab er eit omfattande simulering- og visualiserings-verktøy, med sitt eige, så godt som MATLAB-kompatibelt skriptspråk. Scilab vert distribuert gratis under ein open kjeldekodelisens. Scilab har vore under utvikling sidan 1990 ved Institut National de Recherche en Informatique et en Automatique (INRIA) og École nationale des ponts et chaussées.

Sidan juli 2012 er Scilab utvikla av Scilab Enterprises.

Sjå òg 
 Octave
 MATLAB
 Ptolemy

Bakgrunnsstoff
Scilab Enterprises

Vitskapleg programvare
Matematisk programvare
European Association for Signal Processing

European Association for Signal Processing (EURASIP) er ein ideell organisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan signalhandsaming og relaterte fagfelt.

Sjå òg 
 IEEE Signal Processing Society
 NORSIG

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til EURASIP

Signalhandsaming
Profesjonelle organisasjonar
Internasjonale organisasjonar
NORSIG

Norsk Forening for Signalhandsaming (NORSIG) var ein norsk profesjonell organisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan signalhandsaming og relaterte fagfelt.

Sjå òg 
 EURASIP

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til NORSIG

Norske profesjonelle organisasjonar
Signalhandsaming
Norsk Akustisk Selskap

Norsk Akustisk Selskap (NAS) er ein norsk profesjonell organisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan akustikk.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til NAS

Norske vitskaplege organisasjonar
Skipingar i 1955
The Audio Engineering Society

The Audio Engineering Society (AES) er ein profesjonell organisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan audioteknologi og relaterte fagfelt.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til AES
 Heimesida til AES Norwegian Section

Audioteknologi
Profesjonelle organisasjonar
Standardiseringsorganisasjonar
Skipingar i 1948
Internasjonale organisasjonar
Jama

Jama er dødsguden og herskaren over dødsriket i hinduismen og i buddhismen. I gamle vediske myter var han den første i verda som døydde. Dette vesenet finst som Jima i parsisk mytologi, og er blitt likna med Ymir i norrøn gudetru.

Skildring 
Jama er ein skremmande gud som rir på ein bøffel og held eit tau som han bruker til å dra sjelen ut frå kroppen med. Han blir gjerne framstilt med skremmande, forvridd ansikt, svart, raud eller grøn hudfarge, og kan ha mange par armar som han held våpen i.

Han er ein av dei fire vernande lokapalaene, og vaktar retninga sør. Ugla og dua og to hundar med fire auge, sonar av Sarama, skal vera sendeboda hans.

Innan buddhismen blir Jama ofte framstilt som den som held livshjulet.

Bakgrunn 
Mykje er uklart rundt bakgrunnen til Jama, og det finst mange ulike legender om han som motseier kvarandre.
Han skal vera son av morgongudinna Saranya og skaparguden Vivasvat. I nokre soger er solguden Surya far hans, men i andre er dei brør. Jama kan òg bli rekna som ein aditya, ei gruppe solgudar, som er barn av Aditi og Kasyapa.

Rigvedaen fortel om tvillingane Jama og Jami at dei var dei første menneska. Jami ønska å ligga med broren sin og få barn, men han avviste henne fordi det er gale. For å koma bort frå henne oppdaga han dødsriket, og blei dermed den første i verda som døydde. Den tilsvarande soga frå den parsiske Avestaen fortel derimot at Jima og søstera var dei første menneske, og faktisk fekk barn med kvarandre. Også i seinare puranaer blir Jami skildra som kona til Jama, og ikkje søstera — men han er framleis den første som døyr. Jama vitjar likevel søstera si ein gong i året. Dette blir feira 
som jamadvitiya eller bhaidudj under dipavali.

Oppgåver og oppførsel 
Jama har i oppgåve å dømma dei døde; om dei skal få koma til himmelen (Svarga) eller må pinast i helvete (Naraka). For å finna ut dette les gudehjelparen Tsjitragupta opp syndene ein nyleg død person har gjort, og Jama kjem med ei passande straff — gjerne ei pinefull ei, som å kokast i olje eller brennast med eld. Etter å ha sona straffa er sjela klar til å koma til himmelen eller bli gjenfødd på jorda.

Guden er ofte framstilt som den som hentar dei som skal døy. Han er frykta, men opptrer òg i fleire soger der han blir overtalt eller lurt til å la nokon som er meint å døy leva lenger — til dømes i dipavalilegenda om korleis han blei blenda av lys, slik at han ikkje klarte å ta livet til ein kongsson slik skjebnen hans eigentleg var. Bhagavata purana fortel om korleis Jama ikkje fekk dømma syndaren Adjamila fordi han sa namnet til Visjnu akkurat då han døydde.

Jama er svært rettvis og kunnskapsrik, og har tilnamnet Dharmaradja, 'dharmaherskaren'. Kathaupanisjaden fortel om korleis Natsjiketa, ein ung gut som let seg ofra til guden, får kunnskap om meininga med livet og kva som skjer etter døden, og i tillegg får livet sitt tilbake.

Kjelder 
 «Yama» av Sumanta Sanyal i Encyclopedia Mythica
 «Yama» av ApamNapat

Bakgrunnsstoff 

Buddhistiske gudar
Dødsgudar
Hindugudar