alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Torill Larsen

Torill Marie Bogsnes Larsen () er ein norsk helsevitskapsforskar. Ho har arbeidd  som førsteamanuensis ved Betanien diakonale høgskole i Bergen. Ho er tilsett på Hemilsenteret ved universitetet i Bergen, der ho underviser på bachelor i Folkehelse og helsefremjande arbeid 

Larsen er utdanna sjukepleiar med cand.san., og har deretter tatt doktorgraden. Ho arbeider mest med implementering og evaluering av helsefremjande tiltak i skulen, sosial kompetanse og åtferdsproblem i skulen, og dessutan skuleleiing. Ho var frå i 2005 deltakar i prosjektet Fysisk aktivitet og måltid, der Hemil-senteret på oppdrag frå  Utdanningsdirektoratet  evaluerte effekten av fysisk aktivitet og måltid i skulen.

Bibliografi i utval 

 2012: Pilotevaluering av drømmeskolen med Ingrid Holsen, Hege Tjomsland,Anette Servan, Åshild Rostad og Gry Tyssebotn
 2012: Helsefremmende sykepleie i teori og praksis. Åse Gammersvik og Torill Larsen, Fagbokforlaget
 2007: Evaluering av prosjektet ”Fysisk aktivitet og måltider i skolen”, sammen med Oddrun Samdal, E. Haug og M. Manger. Publisert i fagbladet Kroppsøving # 3
 2006: Forebyggende innsatser i skolen: Rapport fra forskergruppen oppnevnt av Utdanningsdirektoratet og Sosial og helsedirektoratet om problematferd, rusforebyggende arbeid. Læreren som leder og implementeringsstrategier, sammen Thomas Nordahl, Ø. Gravrok, H. Knudsmoen og K. Rørnes, Utdannings- og Sosial og helsedirektoratet, Oslo
 2005: Evaluating Principals and Teachers implementation of Second Step. A case study of four Norwegian primary schools, Det psykologiske fakultet, Universitetet i Bergen, Bergen
 2003: Implementing Second Step: Balancing Fidelity and Program Adaptation, sammen med Oddrun Samdal, Journal of Educational and Psychological Consultation, Vol. 17, issue 1, p. 1-29,

Bakgrunnsstoff 

Norske sjukepleiarar
Norske vitskapsfolk
Norske sakprosaforfattarar
Jill Walker Rettberg

Jill M. Walker Rettberg () er ein australsk-norsk forskar på digitale medium. Ho er professor i digital kultur ved Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studiar ved Universitetet i Bergen.

Rettberg tok hovudfag i litteraturvitskap på ei oppgåve om hypertekstfiksjon. Ho tok dr.art.-graden i 2003 på ei avhandling om forteljarteknikk i fiksjonslitteratur på internett. Frå 2005 til 2007 var ho leiar for Institutt for humanistisk informatikk. 

Rettberg har særleg skrive om dataspel, digital kunst, sosiale medium og nettmedium. Saman med Hilde G. Corneliussen har ho redigert ei bok om brukarkultur og tolking av Quests i fleirbrukarnettspelet World of Warcraft (WoW). I 2008 utgav ho ei bok om blogging, og skreiv eit kapittel som oppsummerte norsk blogghistorie i boka Gi meg ei scene! frå 2013.

Ho mottok Meltzerprisen 2005 for god forskningsformidling.

Bibliografi 

 Seeing Ourselves Through Technology: How We Use Selfies, Blogs and Wearable Devices to See and Shape Ourselves. Palgrave 2014. ISBN 9781137476654.
 Blogging Cambridge Polity Press 2008 ISBN 978-0-7456-4133-1, 2. ugave 2014.
 Hilde G. Corneliussen og Jill Walker Rettberg (red) Digital culture, play, and identity: a World of Warcraft reader MIT Press ISBN 978-0-262-03370-1
 Jill Walker Fiction and interaction: how clicking a mouse can make you part of a fictional world 2003 ISBN 82-497-0183-6
 Jill Walker Hypertextual criticism comparative readings of three web hypertexts about literature and film Hovedoppgave i litteraturvitenskap 1998

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jill Walker Rettberg» frå ,  den 27. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

  Rettbergs blogg
 Ansatteside ved Universitetet i Bergen
 Et samfunn styrt av algoritmer – lydopptak ved Bergen Offentlige Bibliotek 18. april 2018
Australiarar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Norske litteraturhistorikarar og kritikarar
Norske vitskapsfolk
Fødde i 1971
Glen Nevis

Glen Nevis (skotsk gælisk Gleann Nibheis) er ein dal, eller glen, i Lochaber i Highland i Skottland Byen Fort William ligg i eine enden. Dalen har Mamore-fjella i  sør og dei høgaste fjella i Dei britiske øyane i nord: Ben Nevis, Càrn Mor Dearg, Aonach Mòr og Aonach Beag. Her finst også ein av dei tre høgaste fossane i Skottland, Steall Falls, der Allt Coire a'Mhail renn ut i den øvre delen av Nevis-elva, Water of Nevis.  Under fossen er det eit imponerande gjel. Glen Nevis er del av Ben Nevis and Glen Coe National Scenic Area, ein type skotsk verneområde.

Ferdsel
Det går ein veg opp dalen som er 10 km lang. 7 km inne blir han ein einfeltsveg. Det ligg eit hotell, eit ungdomsherberge frå Scottish Youth Hostels Association og ein campingleir ved botnen av dalen, i nærleiken av Fort William, og ei lita bygd høgare oppe ved Achriabhach.

Frå parkeringsplassen ved enden av Glen Nevis-vegen fortset ein sti opp gjennom eit gjel. Etter eit bratt stykke opp får ein utsyn og stien går vidare til den fredelege øvre delen av dalen. Det går ei vaierbru over elva ved botnen av fossen. Brua var stengd i tre månader i 2010 då ein av vaierane brast.

Stien er blitt utbetra med jamne mellomrom for å gjera tilkomsten lettare og redusera erosjon forårsaka av mange vitjande, men han er framleis krevane fleire stader, og kan vera farefull. Der har vore fleire ulukker i  Glen Nevis, mellom anna ei der ein ung turgåar døydde i august 2006.

Ein har filma fleire filmscenar i Glen Nevis, mellom anna scenar til Harry Potter-filmane, Highlander, Highlander III: The Sorcerer, Braveheart og Rob Roy.

Det er blitt halde eit løp på  ned Nevis-elva fleire somrar sidan 1973. Deltakarar bruker flytehjelp som flytemadrassar til å koma seg ned elva. Løpet kan ta mellom 20 minutt og 2 timar avhengig av vasstyrken i elva. Etter eit opphald på fleire år blei løpet halde årleg att frå 2008.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Glen Nevis» frå ,  den 28. oktober 2022.  

Dalar i Skottland
Lochaber
Berit Anne Bals Baal

Berit Anne Bals Johansdatter Baal er ein samisk språkforskar frå Kautokeino i Noreg som arbeider på Institutt for språk og kultur ved UiT Noregs arktiske unviersitet i Tromsø. Baal var ein periode vore leiar av Sámi lohkanguovddáš i Kautokeino.
Som forskar har ho arbeid med fonologiske og morfologiske problemstillingar ved nordsamisk, særleg kautokeinodialekten. Ho har vore knytt til prosjektet DASAGO (Davvisámegiel mánáid giellaovdáneapmi) ved UiT, og arbeidd spesielt med barnespråk.

Bals har også vore redaksjonsmedlem i Sámi dieđalaš áigečála.

Bibliografi (utval) 

 Antonsen, Lene & Laura Janda & Biret Ánne Bals Baal 2012: Njealji davvisámi adposišuvnna geavahus. [English summary: The use of four North Saami adpositions.] – Sámi dieđalaš áigečála 2/2012: 7–38.
 Bals, Berit Anne 2004. The acquisition of grade alternation in North Saami. Nordlyd 2004; Volum 32 (1). ISSN 0332-7531.s 1 - 27. 
 Bals, Biret Ánne 2005: “Mánná bojjá láppi” – fuomašumit sámegiela uhcahastimin/unnagielažis. Sámi dieđalaš áigečála 1/2005.
 Baal, Berit Anne Bals. Substantiivvaid máttaluohkát mánáidgielas. Dieđut 2009 (1). ISSN 0332-7779.s 42 - 53. 
 Berit Anne Bals Baal, David Odden and Curt Rice 2012: An analysis of North Saami gradation. Phonology Vol. 29, No. 2 (2012), pp. 165-212 (48 sider)

Bakgrunnsstoff

Samiske språkforskarar
Norske språkforskarar
Folk frå Kautokeino
Kyrkjesteinen på Vartdal

Kyrkjesteinen på Vartdal er ei stor steinblokk som ligg i ei røys frå bronsealderen. Han ligg i utmarka til matrikkelgarden Nøre Vartdal i Ørsta, nær bytet til garden Masdal.  

Historikaren Bendix Bendixen omtala Kyrkjesteinen i 1880. Han skreiv at den store midtsteinen var om lag 6,5 meter høg og like brei. Røysa var oppkasta som ein voll kring, men ikkje heilt inntil, sjølve steinen. Frå denne vollen gjekk det som ei steinbru mot  den nordaustlege kanten av steinen «de eneste sted, hvor den ved nogle sprekker kan, om enn med vanskelighed, bestiges.» Dei andre sidene var glatte og halla innover.  Om sjølve vollen skreiv han at han «bestaar av jevntstore steiner, av mands løfte»

Sjølv om steinen ruva meir i landskapet tidlegare, er nok Bendixen sin oppgidde mål vel rause.

I dag har Kyrkjesteinen vorte utsett for vegbygging og granplanting. Då den nye riksvegen skulle byggast, seint på 1950-talet, såg det ut til at Kyrkjesteinen måtte vike. Iherdige forkjemparar hindra at han vart sprengd, men vegen kom heilt inntil. Seinare sette grunneigarane i gang med granplanting. Etter kvart som grana har vakse til har steien  vorte endå meir bortgøymd. 

No er steinen grei å få auge på, om ein veit om han. Han ligg heilt opp til vegen på nordsida av  E 39, 10 km frå Festøya ferjekai. 

Sjølve steinen har fått smågran på toppen. Og mannsløftsteinane synest som store mosekuler.

Kyrkjesteinen ligg omlag 30 meter frå det freda kulturminnet St. Olavs-steinen

Bilete av Kyrkjesteinen

Kjelder
 
 Johannes Buset: Vartdalssoga Første bandet. Vartdal bygdeboknemnd 1964

Kulturminne i Ørsta
Dag Riisnæs

Dag Riisnæs () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Horten. Han var ein pasningssikker midtbanespelar, særleg kjend for sine sesongar i Kongsvinger IL.

Karriere

Klubbspel
Riisnæs spelte på Ørn i åra frå 1986-88. Hausten 1988 var han ein sentral spelar då juniorlaget til Ørn vann finalen i noregsmeisterskapen for juniorar med 2–1 over Lillestrøm SK. Åra 1989-94 var han ein sentral figur då Kongsvinger IL hadde sin beste periode innom fotballen, høgdepunktet var andreplassen etter Rosenborg BK i eliteserien 1992. Deretter var han 1995-2000 Vålerenga-spelar. Han avslutta på nivå 3 i seriesystemet med Ullern i 2001-sesongen.

Landslagsspel
Riisnæs aksla den norske landslagstrøya seks gongar i tida frå oktober 1989 til september 1991, innbytar i fire av kampane.

Merittar
Seriesølv: 1992 med Kongsvinger IL
Noregsmeister: 1997 med Vålerenga IF

I 2002 fekk Riisnæs stilling i Norges Fotballforbund.

Kjelder

Dag Riisnæs ved eu-football.info

Norske landslagsspelarar i fotball
Kongsvinger-spelarar
Vålerenga-spelarar
Trondheim Spektrum

Nidarøhallen var namnet på ein idretts- og konsertarena på Øya i Trondheim. Fyrste idrettshallen vart bygt i 1963, sidan utvida med nye hallar i 1971 og 1988. Både under Handball-VM 1993 for kvinner og Handball-VM 1999 for kvinner vart nokre av kampane avvikla i Nidarøhallen, som då kunne ta imot 6 000 tilskodarar. Til Handball-EM 2020 for menn vart det bygt ny hall med plass til 8 900 tilskodarar under handballkamp, og 12 000 på konsert. Namnet på arenaen vart då endra til det pompøse Trondheim Spektrum.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nidarøhallen» frå ,  den 29. oktober 2022.  

Idrettsanlegg i Trondheim
Haukelandshallen

Haukelandshallen er ein idrettshall i bydelen Årstad i Bergen. Hallen, som vart opna i 1970, kan take imot 5 500 tilskodarar. I dag er han heimebane for kvinne-handballaget til Tertnes IL og basketballklubben Ulriken Eagles.

Både under Handball-VM 1993 og Handball-VM 1999, begge for kvinner, og Handball-EM 2008 for menn vart nokre kampar avvikla i Haukelandshallen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Haukelandshallen» frå ,  den 29. oktober 2022.  

 Haukelandshallen på Handball.no

Idrettsanlegg i Bergen
Jens Holmboe (1880–1943)

Jens Holmboe () var ein  norsk botanikar.

Jens Holmboe var son av legen Michael Holmboe. Han vart student i 1898 og vann kronprinsens gullmedalje i 1902 for avhandlinga «Plantarester i norske Torvmyrer». I 1899 vart han konstituert og i 1902 fast tilsett som assistent ved universitetet i Kristianias botaniske have. I 1906 vart han konservator ved Bergens Museums botaniske avdeling, og i 1914 professor i botanikk ved museet. Frå 1907 til 1917 var han dessutan direktøren for museet, men han sa frå seg stillinga då det administrative arbeidde i samband med den planlagde skipinga av eit bergensk universitetet fekk så stort omfang at det hindra det vitskaplege arbeidet. Frå 1906 var han i tillegg redaktør for tidsskriftet Naturen, og fram til han gjekk av som direktør òg av årboka til museet.

Heilt frå han var student, dreiv Holmboe botaniske studiar og gjorde mange vitskaplege undersøkingar i Noreg og i utlandet. I 1905 var han på Kypros for å studera øyas eiendommelege og mangelfullt kjente flora. Resultatet av studiane offentleggjorde han i eit stort tal større og mindre avhandlingar. Dei fleste behandlar plantegeografiske emne. Særleg freista han å bidra til utgreiing av korleis Noreg fekk det noverande plantedekket sitt. Andre skrift tok opp planteøkologiske og kvartærgeologiske spørsmål. Han skreiv òg om diatomear, orientalske plantar og om arvelegheitsspørsmål.

Holmboe var medlem av den norsk-svenske reinbeitekommisjonen av 1913 og deltok i det store feltarbeidet og utarbeidinga av innstillinga som låg til grunn for konvensjonen av 5. februar 1919 om «Flytlappernes tilgang til renbeitning». Frå 1910 var han medlem av Videnskabs-Selskabet i Christiania. Han var kommandør av den svenske Vasaordenen og riddar av Nordstjerneordenen.

Bibliografi 

 Holmboe, Jens (1910). Veiviser i Den botaniske Have. Kristiania. 
 Holmboe, Jens (1912). Vaarens utvikling i Tromsø amt: fænologiske undersøkelser. Bergen. 
 Holmboe, Jens (1929). Gamle norske matplanter. Oslo: I kommisjon hos J. Dybwad. 
 Holmboe, Jens (1937). Plantelivet: lærebok i botanikk for skoler. Oslo: Cappelen. 
 Holmboe, Jens (1940). Plantelivet: utgave for realskolen og gymnasiets to første klasser. Oslo: Cappelen. 
 Holmboe, Jens (1941). Gratis mat av ville planter: med oppskrifter av Juliane Solbraa-Bay. Oslo: Cappelen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jens Holmboe (1880–1943)» frå ,  den 29. oktober 2022.  

Folk frå Tvedestrand
Nordstjerneordenen
Vasaordenen
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Norske redaktørar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Norske botanikkprofessorar
Norske botanikarar
Diskografien til Neil Diamond

Diskografien til Neil Diamond omfattar musikkutgjevingane til den amerikanske singer-songwriteren Neil Diamond. Han har selt over 130 millionar album på verdsbasis, slik at han er ein av dei bestseljande artistane i historia. Billboard har rangert han som den 25. største artisten nokonsinne. Ifølgje Recording Industry Association of America (RIAA) har Diamond selt 49,5 millionar album i USA.

Studioalbum

1960-talet

1970-talet

1980-talet

1990-talet

2000–

Soundtrackalbum

Livealbum

Samlealbum

Det er gjeve ut over 150 offisielle og uoffisielle samlealbum med musikken til Neil Diamond ulike stader i verda.

Under er ein utvald diskografi av samlealbum som har gått inn på salslistene.

1960–1980-talet

1990–no

Singlar

1960-talet

1970-talet

1980-talet

1990-talet

2000–no

Merknadar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Neil Diamond discography» frå ,  den 29. oktober 2022.  

Discography
Diamond, Neil
Bayelsa

Bayelsa er ein delstat i Nigeria som ligg sør i landet ved Beninbukta. Staten blei skipa i 1996 etter å tidlegare ha vore del av delstaten  Rivers. Administrasjonssenteret i delstaten ligg i Yenagoa. 

Den tidlegare presidenten i Nigeria Goodluck Jonathan er frå delstaten. Han var guvernør i  Bayelsa i perioden 9. desember 2005 til 28. mai 2007.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bayelsa» frå ,  den 30. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

 
Delstatar i Nigeria
Skipingar i 1996
Verdsmeisterskapen i roing 2007

Verdsmeisterskapen i roing 2007 vart avvikla på ei regattabane ved München i Tyskland dagane frå 26. august til 2. september. Menn tevla i 14 i ulike båtklassar og kvinner i 10.

Olaf Tufte vann ein bronsemedalje i singelsculler for Noreg.

Menn

Singlesculler

Dobbeltsculler

Toar utan styrmann

Toar med styrmann

Dobbeltfirar

Firar utan styrmann

Firar med styrmann

Åttar

Lettvekt singlesculler

Lettvekt dobbeltsculler

Lettvekt, toar utan styrmann

Lettvekt dobbeltfirar

Lettvekt, firar utan styrmann

Lettvektsåttar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «2007 World Rowing Championships» frå ,  den 30. oktober 2022.  

Roing
Idrettstilskipingar i Tyskland
Sport i 2007
Dülmen

Dülmen er ein by i Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Byen har ikring 47 000 ibuarar og dekker eit areal på 184,8 km², han ligg mellom Münster og Ruhrområdet. Dülmen har eit stort nettverk av sykkelstiar.

Dülmen er særleg kjent for Dülmen-villhestane og mystikaren Anna Katharina Emmerick.

Idrettsutøvaren Marianne Werner var frå Dülmen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dülmen» frå ,  den 30. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Nordrhein-Westfalen
Henna Raita

Henna Raita () er ein tidlegare finsk alpinist. Ho køyrde nesten utelukkande renn i disiplinen slalåm, bortsett frå einskilde renn i storslalåm.

Etter at ho hadde køyrt FIS-renn og einskilde juniorrenn i fem år, debuterte ho i januar 1995 i europacupen. 20. desember 1997 starta ho for første gang i verdscupen, i slalåmrennet i Val-d'Isère. Ho tok dei første verdscuppoenga sine 1. mars 1998, då ho vart nr. 27 i slalåmrennet i Saalbach-Hinterglemm. Etter to korsbandskadar måtte ho ta lengre pausar i sesongane 1996/97 og 1998/99, i desse periodane studerte ho kunst ved Universitetet i Lappland i Rovaniemi. I mellomsesongen 1997/98 vann ho slalåmdelen i europacupen med fire enkeltseire.

Frå sesongen 1999/2000 etablerte Raita seg i det midtre sjiktet i slalåm, og 20. februar oppnådde ho det beste resultatet frå karrieren, då ho vart nummer seks i Åre. I sesongen 2000/01 vann ho for andre gang slalåmdelen av europacupen. Under OL 2002 kom ho på åttandeplass i slalåm. Etter sesongen 2001/02 plukka Raita jamleg poeng, utan plasseringar blant dei 10 fremste. I mars 2006 la ho opp.

Merittar 

 Salt Lake City 2002: 8.-plass i slalåm
 Torino 2006: 20.-plass i slalåm

VM

 St. Anton 2001: 11.-plass i slalåm
 St. Moritz 2003: 22.-plass i slalåm
 Santa Caterina 2005: 11.-plass i slalåm

Junior-VM

 Maribor 1992: 38.-plass i storslalåm, 43.-plass i super-G
 Monte Campione 1993: 37.-plass i storslalåm, 61.-plass i super-G
 Lake Placid 1994: 40.-plass i super-G

Verdscupen

 8 plasseringar blant dei 10 beste

Europacup

 1997/98: 1.-plass i slalåmcupen
 1999/00: 3.-plass i slalåmcupen
 2000/01: 4.-plass samanlagt, 1.-plass i slalåmcupen
 2004/05: 2.-plass i slalåmcupen
 25 pallplasseringar, derav 12 sigrar (med unntak av ein tredjeplass, alle i slalåm)

Anna

 14 sigrar i FIS-renn
 3 finske meistertitlar (slalåm 2002 og 2006, storslalåm 2002)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Henna Raita» frå ,  den 31. oktober 2022.  

Alpinistar under vinter-OL 2006
Finske deltakarar under vinter-OL 2006
Alpinistar under vinter-OL 2002
Finske deltakarar under vinter-OL 2002
Alpinistar under vinter-OL 1998
Finske deltakarar under vinter-OL 1998
Finske alpinistar
Liam Brady

William Brady, kjent som Liam Brady, () er ein irsk tidlegare fotballspelar frå Dublin. Han var ein framifrå offensiv midtbanespelar, kjend for sin utsøkte teknikk og si evne til ballkontroll, som para med ein presis venstrefot og eit uvanleg blikk for spelet gjorde han til den fremste playmakeren i engelsk seriefotball dei siste åra fram til 1980.

Karriere

Klubbspel
Brady fekk sin ligadebut med Arsenal FC hausten 1973. Frå 1977 var han ein av dei dominante spelarane i engelsk 1. divisjon. Våren 1979 var han med på å sikre Arsenal FA-pokalen, etter ein sesong der han vart kåra til årets spelar i engelsk fotball. Sommaren 1980 vart han overført til den italienske klubben Juventus. Både i 1981 og 1982 vart han seriemeister med klubben frå Torino, i den fyrste sesongen sågar klubben sin toppskårar i Serie A med 8 nettkjenningar. Perioden 1982-87 var han aktiv for andre italienske fotballag: 1982-84 Sampdoria, 1984-86 FC Inter og til sist Ascoli. I mars 1987 skreiv han kontrakt med engelske West Ham United. Han fylgde klubben ned i 2. divisjon, la opp våren 1990.

Landslagsspel
Frå 30. oktober 1974 til 16. mai 1990 spelte Brady 72 landskampar for Irland, skåra 9 mål. Det irske landslaget klarte ikkje å kvalifisere seg til noko internasjonal turnering i hans tid som aktiv spelar.

Merittar
Vinnar av FA-cupen: 1979 for Arsenal FC
Italiensk seriemeister: 1981 og 1982 for Juventus
Finalist i Cupvinnarcupen: 1980 for Arsenal FC

Kjelder

eu-football
Denne artikkelen bygger på «Liam Brady» frå ,  den 31. oktober 2022.  

Irske fotballspelarar
Arsenal-spelarar
Juventus-spelarar
West Ham-spelarar
Inter-spelarar
Sampdoria-spelarar
Ascoli-spelarar
Folk frå Dublin
Zittau

Zittau er ein by i Sachsen i Tyskland, nær landegrensa mot så vel Polen som Tsjekkia. Byen, som ligg 242 meter over havet ved elva Neisse, har 24  500 ibuarar og eit flatemål på 66,8 km².

Bomullsindustri, maskin-fabrikasjon og framstilling av kjemikaliar er viktige næringar i Zittau. Byen er elles eit jarnbane- og vegknutepunkt.

Fleire kyrkjer er frå 1300-talet. Heile gamlebyen med mange renessanse-, barokk- og rokokko-bygningar er freda kulturminne.

Kong Ottokar II av Böhmen gav staden byprivilegium i 1255.

Skirennarane Matthias Buse og René Sommerfeldt er frå Zittau.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Zittau» frå ,  den 31. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Sachsen
Samerådets litteraturpris

Samerådets litteraturpris vart oppretta i 1994 av Samerådet. Føremålet med prisen er å motivere samiske forfattarar til å skrive. For å få prisen, må boka i utgangspunktet vera skriven på eit samisk språk, men også omsetjingar frå andre minoritetsspråk kan godkjennast.

I byrjinga vart prisen delt ut kvart år. Sidan 2014 vert han delt ut fast annankvart år og vekslar mellom barne- og vaksenlitteratur.

Prisvinnarar

Kjelder 

Prisar og utmerkingar skipa i 1994
Samerådet
Nordiske litteraturprisar
Samisk litteratur
Chanel Terrero

Chanel Terrero (fødd 28. juli 1991 i Havanna på Cuba), kjend under artistnamnet Chanel, er ein cubansk-spansk songar, skodespelar og dansar. Ho vann den spanske songtevlinga Benidorm Fest 2022 og representerte Spania i Eurovision Song Contest 2022 med songen «SloMo».

Bakgrunn 
Terrero vart fødd i den cubanske hovudstaden Havanna i 1991, men som treåring flytta ho og familien til Olesa de Montserrat i Catalonia i Spania. Allereie som barn tok ho kurs og undervisning innan ballett, song og skodespel.

Terrero flytta seinare til Madrid for å satse på ein skodespelarkarriere. Utover i 2010-åra vart ho kjend da ho spelte i musikalar som Mamma Mia!, Flashdance, Bodyguard og Løvenes konge. Ho gjorde seg også merka i ei rekkje mindre rollar på film og fjernsyn i Spania, blant anna deltok ho som dansar i realityprogrammet Tu cara me suena. I 2010 dansa ho også med Shakira då ho opptredde under MTV Europe Music Awards. 

I desember 2021 kunngjorde den spanske ålmennkringkastaren RTVE at Chanel var blant dei 14 deltakarane i songtevlinga Benidorm Fest 2022. Tevlinga vart arrangert i Benidorm i slutten av januar 2022, og vinnaren fekk representere Spania i Eurovision Song Contest. Chanel vann den fyrste semifinalen 26. januar, og deretter vann ho finalen 29. januar med låten «SloMo». Ho fekk dimed representere Spania i Eurovision Song Contest 2022 i Torino i Italia. I Eurovision Song Contest enda Chanel på tredjeplass, noko som var den beste plasseringa til Spania på 27 år. Ved heimkomsten i Madrid dagen etter finalen vart ho teken imot av fleire tusen fans på Plaza Mayor, og ho vart gratulert av den spanske kongefamilien.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Chanel Terrero» frå , den 1. november 2022.  

Cubanske songarar
Spanske songarar
Cubanske skodespelarar
Spanske skodespelarar
Cubanske dansarar
Spanske dansarar
Spanske Eurovision Song Contest-deltakarar
Eurovision Song Contest 2022-deltakarar
Folk frå Havanna
Oljeraffineri

Oljeraffineri er eit industrielt prosessanlegg som omdannar råolje til ulike kvalitetar av petroleum. Raffineringa føregår ved delvis destillasjon der dei ulike fraksjonane blir henta ut ved bestemte temperaturar. Raffineriproduktea blir hovudsakleg brukt til drivstoff og oppvarming, men noko blir vidareforedla ved petrokjemisk industri.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Oljeraffineri» frå ,  den 1. november 2022.  

Petroleum
Energiforsyning