alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Aki Parviainen

Aki Uolevi Parviainen () er ein tidlegare finsk friidrettsutøvar som vart verdsmeister i spydkast i Sevilla 1999.

Karriere
Parviainen utmerkte seg som spydkastar allereie i junioralderen. I åra 1991 og -92 vann han fyrst bronse og deretter gull i europameisterskap for juniorar. Som senior vart han finsk meister seks år på rad, frå 1998 til 2003. I seks verdsmeisterskap på rad (1995-2005) plasserte han seg mellom dei ni beste, med gull i 1999 og sølv i 2001 som dei fremste prestasjonane. I OL 2000 kom han på femteplass, medan han i EM-samanheng oppnådde ein niandeplass i 1998 og ein åttandeplass i 2002 som best.

Hans aller lengste kast kom i 1999, då han i Kuortane slengde spydet 93,09 meter.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap 
 VM i friidrett 1995 Göteborg: 9. plass (79,58 m)
 VM i friidrett 1997 Athen: 8. plass (82,80 m) 
 EM i friidrett 1998 Budapest: 9. plass (82,30 m)
 VM i friidrett 1999 Sevilla: Gullmedalje - 89,52 m
 Sommar-OL 2000 Sydney: 5. plass (86,62 m)
 VM i friidrett 2001 Edmonton: Sølvmedalje (91,31 m)
 EM i friidrett 2002 München: 8. plass (78,92 m)
 VM i friidrett 2003 Paris: 5. plass (83,05 m)
 VM i friidrett 2005 Helsingfors: 9. plass (74,86 m)

Medaljar i finske meisterskap 
 Gull: 1998 (86,54), 1999 (87,55), 2000 (84,29), 2001 (83,51), 2002 (82,48), 2003 (82,91)
 Bronse: 1995 (85,60), 1997 (81,04)

Personlege rekordar og årsbeste 
 1991 79,96 Pyhäselkä 12.9.
 1992 80,94 Jyväskylä 5.7. 
 1994 78,76 Pihtipudas 17.7. 
 1995 85,60 Lapua 23.7. 
 1996 84,96 Tavastehus 10.8. 
 1997 87,48 Soini 27.7. 
 1998 90,88 Tartu 11.6. 
 1999 93,09 Kuortane 26.6.
 2000 90,97 Kuortane 24.6.
 2001 92,41 Vasa 24.6.
 2002 82,48 Joensuu 21.7.
 2003 83,30 Joensuu 11.6.
 2004 79,32 Bad Köstritz 5.9.
 2005 83,79 Doha 13.5.

Deltakarar under sommar-OL 2000
Finske spydkastarar
Edmonton

Edmonton er ein by i Canada. Byen har ca. 730 000 innbyggjarar, med forstadane 1.030.000. Edmonton er hovudstad i provinsen Alberta, og den nest største byen i provinsen etter Calgary. Byen er grunnlagd i 1795 då Hudson's Bay Company oppretta ein handelspost der. Dinosaurarten Edmontonia er oppkalla etter byen. West Edmonton Mall, Nord-Amerikas største kjøpesenter ligg i byen. Universitetet i byen, University of Alberta, er eit av Canadas største universitet med over 36000 studentar.

Alberta
 
Byar i Canada
Busetnader grunnlagde i 1795
Vesle spøkjelseståka

Vesle spøkjelseståka (katalogisert NGC 6369) er ei planetarisk tåke som ligg 2000-5000 lysår unna jorda i stjernebiletet Slangeberaren. Namnet kjem av at tåka framstår som ei lita spøkjelsesaktig sky som omgjev den svake og døyande sentralstjerna.

Bakgrunnsstoff 

 Artikkel av Knut Jørgen Røed Ødegaard om Vesle spøkjelseståka

Kjelder 

Planetariske tåker
Slangeberaren
NGC-objekt
Kongevatn

Kongevatn (lat. Aqua regia) er ei blanding av konsentrert saltsyre og salpetersyre i høvet tre til ein, namnet kjem av at stoffet kan løysa opp det «kongelege» stoffet gull.

Nytte 
Kongevatn vert nytta til etsing, og i nokre analyseprosessar, det vert òg nytta i somme labratorium til å reinse glaskar for organiske stoff og metallpartiklar.

Prosess 
Når kongevatn løyser opp gull, vil salpetersyra løysa opp ei knapt umerkeleg mengd gull, noko som gjer at det dannast gull-ionar (Au3+). Rein salpetersyre ville straks verta metta, men klor-iona (Cl-) i kongevatnet vil no binda seg til gull-iona, som so vert felt ut av løysinga. Sånn kan salpetersyra ta opp meir gull, og prosessen held fram til gullet er løyst opp. 

Ei likning for prosessen:

Au + 3NO3- + 6H+ → Au3+ + 3NO2↑ + 3H2O
Au3+ + 4Cl- → AuCl4- 

Kongevatn kan òg løysa opp platinium, men dette er ein mykje meir komplisert prosess:

Pt + 2 HNO3 + 4 HCl → (NO)2PtCl4 + 3 H2O + 1/2 O2 
(NO)2PtCl4 + 2 HCl → H2PtCl4 + 2 NOCl 
 
Sølv blir ikkje oppløyst av kongevatn på denne måten, sidan det vil bli danna eit sjikt av sølvklorid som vernar metallet mot vidare syreåtak. 

Kongevatn må blandast rett før ein skal bruke det. Etter at kongevatnet er blanda,, vil det rask brytast ned og misse eigenskapen til å løysa opp gull.
 
HNO3 + 3 HCl → NOCl + 2 Cl + 2 H2O

Kjelder 

Engelsk Wikipedia
 Universitetet i Oslo

Syrer
Gull
Hypernova

Hypernovaer er supertunge stjerner som kollapsar i sluttfasen av livet deira og sender ut enorme energimengder i prosessen. Ein reknar med at hypernovaer er årsak til gammaglimt og at dei let svarte hòl att etter seg. Hypernovaer er kraftigare enn supernovaer som òg kan skyldast gravitasjonskollaps; utanom Big Bang reknar ein hypernovaer som dei mest valdsame hendingane i universet.

Bakgrunnsstoff 

 Artikkel om ein hypernova av Knut Jørgen Røed Ødegaard

Sjå òg 

 supernova
 svart hòl
 gammaglimt

Kjelder 

 
Stjernefenomen
Hyperkjemper
Astronomiske hendingar
Supernovaer
Wolf–Rayet-stjerner
Stjerneutvikling
Stjernetypar
Novaer
Kimmo Kinnunen

Kimmo Paavali Kinnunen, () i Äänekoski, er ein finsk, tidlegare friidrettsutøvar. Han vart verdsmeister i spydkast i Tokyo 1991 og fekk sølvmedaljen i VM 1993. Med sterke konkurrentar i heimlandet, klarte han aldri å verte finsk meister. Han er son til tidlegare verdsrekordhaldar i spydkast, Jorma Kinnunen.

Aktiv 
Kimmo Kinnunen vart utteken til dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul, der han i kvalifiseringa til finalen sette personleg rekord med 80,24 m. Det var hans fyrste kast over 80 m, i finalen måtte han nøye seg med ein tiandeplass (78,04 m). Til europameisterkapen 1990 i Split kom han med gode voner etter å ha kasta spydet 83,10 m, noko i førevegen. Med eit kast på moderate 79,00 m enda han på åttande plass. 

Året etter forbetra han i forsesongen sin personlege rekord til 85,46 m. Under VM 1991 i Tokyo i september var han i sitt livs form. I kvalifiseringa forbetra han personleg rekord med heile tre meter til 88,48 m. I finalen slo han i fyrste kast til med eit kast på 90,82 m. Ingen andre kastarar passerte 90-metersstreken med sine spyd, landsmannen og erkerivalen Seppo Räty måtte sjå seg nøgd med sølv. 

I Sommar-OL 1992 i Barcelona hamna Kinnunen på fjerdeplass. Han revansjerte seg året etter, då han i VM i Stuttgart etter middelmåtige kast i kvalifiseringa slo til med årsbeste i finalen. Eit kast på 84,78 m heldt til sølv. Som i OL året føreåt, var Jan Železný den ingen makta slå.

Under sine siste olympiske sommarleikar i 1996 fekk Kinnunen opp berre eitt kast over 82 m. Bestekastet på 84,02 gav han sjuandeplass.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap 
 Olympiske sommarleikar 1988 i Seoul - 10. plass, 78,04 m
 Europameisterskapen 1990 i Split - 8. plass, 79,00 m
 Verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo - gullmedalje, 90,82 m
 Olympiske sommarleikar 1992 i Barcelona - 4. plass, 82,62 m
 Verdsmeisterskapen 1993 i Stuttgart - sølvmedalje, 84,78 m
 Olympiske sommarleikar 1996 i Atlanta - 7. plass, 84,02 m

Personlege rekordar og årsbeste 

Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1992
Deltakarar under sommar-OL 1996
Finske spydkastarar
Provinsar og regionar i Kina

Folkerepublikken Kina opererte i 2005 med fire typar administrative einingar på provinsnivå:

 Provinsar
 Autonome regionar
 Byprovinsar 
 Spesielle administrative regionar

Provinsar (med provinshovudstad) (22/23) 
 Ānhuī (Hefei)
 Fújiàn (Fuzhou)
 Gānsù (Lanzhou)
 Guǎngdōng (Guangzhou) (Kanton)
 Guìzhōu (Guiyang)
 Hǎinán (Haikou)
 Héběi (Shijiazhuang)
 Hēilóngjiāng (Harbin)
 Hénán (Zhengzhou)
 Húběi (Wuhan)
 Húnán (Changsha)
 Jiāngsū (Nanjing) (Nanking)
 Jiāngxī (Nanchang)
 Jílín (Changchun)
 Liáoníng (Shenyang)
 Qīnghǎi (Xining)
 Shǎnxī (Xi'an) 
 Shāndōng (Jinan)
 Shānxī (Taiyuan)
 Sìchuān (Chengdu)
 Yúnnán (Kunming)
 Zhèjiāng (Hangzhou)
Dessuten éin provins utanfor Folkerepublikkens kontroll:
 Táiwān (Taipei er etter Folkerepublikkens oppfatning provinshovudstad, men de facto er Jhongsing provinshovudstad )

Autonome regionar (med hovudstad) (5) 
 Guǎngxī (Nanning)
 Nèiměnggǔ (Indre Mongolia) (Hohhot)
 Níngxià Huízú (Yinchuan)
 Xīnjiāng (شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى) (Urumqi)
 Den autonome regionen Tibet (Xīzàng) (Lhasa)

Byprovinsar (4) 
 Běijīng (Peking)
 Chóngqìng
 Shànghǎi
 Tiānjīn (Tientsin)

På øya Taiwan har Republikken Kina dessuten gjeve hovedstaden Taipei og storbyen Kaohsiung slik status.

Spesielle administrative regionar (2) 
 Hong Kong 
 Macau (Macao, Àomén)

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Liste over administrative enheter på provinsnivå i Folkerepublikken Kina» frå , den 10. august 2008.

Bakgrunnsstoff 

 
Provinsar
Den europeiske kringkastingsunionen

Den europeiske kringkastingsunionen (DEK) eller EBU/UER (engelsk: European Broadcasting Union, fransk: Union Européenne de Radio-Télévision) er den største samanslutninga av nasjonale fjernsyns- og radioselskap i verda.

Bakgrunn 
EBU vart grunnlagt den 12. februar 1950 i Torquay i England, og slått saman med den austeuropeiske kringkastingsunionen International Radio and Television Organisation (OIRT) i 1993.

På fjernsynssida samarbeider ein med utveksling av nyhehendeinnslag og bilete gjennom den såkalla Eurovision. Dessutan står EBU for fleire felles sportsatsingar, som til dømes dei olympiske leikane som EBU har produsert sidan 1956. Eit av dei mest kjende EBU-arrangementa er Eurovision Song Contest, som har vore arrangert årleg heilt sidan 1956.

Unionen har 119 medlemer frå 56 land  i Europa, Midtausten og Nord-Afrika. Den kjende signaturmelodien til EBU, «eurovisionshymna», er første delen av «Te Deum» av Marc-Antoine Charpentier.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Kringkasting
Europa
Skipingar i 1950
 
Internasjonale organisasjonar
BBC Two

BBC Two er den nest største fjernsynskanalen som er eigd av BBC. Den spesialiserer seg på ei rekkje ulike emne, og søkjer å syne kunnskapspreiande og samstundes underhaldande program. På same måte som dei andre innanlandske TV-kanalane til BBC, er BBC Two reklamefri (finansiert av det offentlege). Likevel har kanalen langt fleire sjåarar enn mange kommersielle kanalar. Kanalen var då han starta opp i 1964 den andre TV-kanalen til BBC, og var også den første kanalen som sende i farge jamleg frå 1967 av.

Historie

Ein rapport frå 1962, Pilkington-rapporten, tilrådde at den tredje fjernsynskanalen i Storbritannia skulle bli tildelt BBC. Dei starta då arbeidet med å lage ein ny kanal, BBC2, noko som også gjorde at dåverande BBC Television Service blei omdøypt til BBC1 (seinare BBC One. Dei fyrste sendingane skulle opphavleg gå på lufta den 20. april, 1964, med lett underhaldning og ein liten markering av opninga på programmet. Dette skjedde ikkje, då det blei eit straumbrot berre ein dryg halvtime før programstart. Straumbrotet heldt fram, og kanalen kunne ikkje starta sendingane sine før på føremiddagen dagen etter. Det planlagde programmet blei derfor sendt på kvelden den 21. april. 

BBC bestemte at serien The Forsyte Saga skulle profilere kanalen frå starten av. Dette lukkast, programmet trekte seks millionar til fjernsynet, eit godt tal når ein reknar med at berre ni millionar kunne få inn kanalen. 

I juli 1967 starta kanalen opp med jamlege fargesendingar som nytta PAL-systemet. Kanalen var den fyrste som gjorde dette i Europa. BBC1 (no BBC One) og ITV (ein annan britisk kanal som starta sendingane før BBC2) følgde i november.

I nyare tid er BBC Two kanalen som fyrst berre blir kringkasta digitalt. Dette for å få dei gjenverande sjåarane med analogt nett over på det digitale nettet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «BBC Two» frå ,  den 10. august 2008.

Bakgrunnsstoff

BBC Two

Two
Skipingar i 1964
Tajmyrøya

Tajmyrøya (russisk Остров Таймыр, Ostrov Tajmyr) er ei stor øy langs kysten av Karahavet i Russland. Ho er 33 km lang og i snitt om lag 10 km brei. Øya ligg vest for Tajmyrbukta i eit område med mange skjer vest for Tajmyrhalvøya. Det smale sundet mellom Tajmyrøya og kysten av Sibir heiter Proliv Tajmyrskij og er om lag 3 km breitt. 
 
Kysten av Tajmyrøya og nokre av dei større naboøyane, som Nansenøya, Bonevi og Pilota Makhotkina er forreven med mange viker. Sunda mellom Tajmyrøya og naboøyane er òg noko labyrintaktig. Geologisk er alle desse kystøyane ei fortsetjing av Nordenskiöldøyane som ligg lenger nord. 

Havet omkring Tajmyrøya er dekt av pakkis med noko polynja gjennom den lange og bitre vinteren og det er sjølv isflak i farvatnet om sommaren. 

Tajmyrøya høyrer til Krasnojarsk kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa.

Historie 
I oktober 1900, under den skjebnesvangre siste ekspedisjonen til Baron Eduard von Toll, vart det oppretta vinterkvarter for skipet hans «Zarja» på Nabljudenijøya og det vart bygd ein forskingsstasjon her. Dette er ei lita granittøy som ligg sørvest for Tajmyrøya i bukta som Baron Toll kalla Bukhta Kolin Artsjera (Colin Archer-bukta), etter skipsverftet der «Zarja» vart bygd. 

På mange kart står Tajmyrøya berre oppført som Tajmyra. Ho må ikkje forvekslast med øya Malyj Tajmyr, som ligg i Laptevhavet utanfor søraustkysten av Severnaja Zemlja.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Taymyr Island» frå ,  den 10. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Plassering
 William Barr, Baron Eduard von Toll’s Last Expedition, 1900-1903. 
 Tajmyrøya og nærrligande øyar 
 Naturreservat
 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Karahavet
Krasnojarsk kraj
BBC Three

BBC Three er ein britisk fjernsynskanal, som fokuserer på dramaseriar, komediar og enkle nyhende. Han sender frå 19:00 til 04:00 kvar dag, sidan han deler bandbreidda med CBBC som sender om dagen. 80 prosent av produksjonane er eigenproduserte, ein stor del samanlikna med dei kommersielle konkurrentane. 

Three
Skipingar i 2003
«Zarja»

Zarja (russisk Заря, tyder «Soloppgangen») var ein brigg med segl og dampmotor som vart nytta av Det russiske vitskapsakademiet til ekspedisjonar i Arktis i 1900-1903.

Mot slutten av 1800-talet ønskte akademiet å byggje eit forskingsfartøy for langvarige ekspedisjonar. Det første, og i fleire tiår det einaste, skipet var «Zarja». I 1899 klargjorde baron Eduard Toll ei ny polferd og kjøpte ein norsk tremasta bark kalla «Harald Hårfagre» for 60 000 rublar. Toll fekk råd frå Fridtjof Nansen om å nytte eit liknande skip som «Fram». Skipet hadde ein deplasement på 450 tonn og draft på 5 meter. 

Skipet fekk namnet «Zarja» og vart sendt til skipsverftet til Colin Archer i Larvik for å byggast om for å takle dei tøffe istilhøva. I oktober 1899 vart skipet sertifisert av norske styresmakter for ein tre år lang ekspedisjon til Arktis.

Den russiske polekspedisjonen 1900-1903 
21. juni 1900 la «Zarja» ut frå St. Petersburg med eit mannskap på 20. N. N. Kolomeitsev var kaptein på skipet. 24. juli kom ho til hamna i Aleksandrovsk ved Murman (i dag Poljarnyj) og heldt så fram mot Karahavet. «Zarja» gjorde den første overvintringa si i isen i ei bukt som Toll kalla opp etter skipsverftet Colin Archer (Bukhta Kolin Artsjera) nær Tajmyrøya. Vitskapsmennene om bord brukte 11 månader på å utforske Nordenskiöldøyane og kysten av Tajmyrhalvøya. Om våren vart Kolomejtsev sendt på ein lang sledetur av ekspedisjonsleiar Eduard Toll og nestkommanderande Fjodor Andrejevitsj Matisen vart kaptein under resten av ekspedisjonen. 

I august 1901 kom skipet til Laptevhavet på veg mot Nysibirøyane for å leite etter det segnomsuste Sannikov Land (Zemlja Sannikova), men vart raskt blokkert av flytande pakkis. I 1902 heldt ekspedisjonen fram med forsøket på å nå Sannikov Land medan «Zarja» var fanga i isen. Baron Eduar Toll og tre menn forlet skipet og la ut på leit etter landet. Dei forsvann utan spor i november 1902 etter å ha reist frå Bennettøya og sørover på lause isflak. 

«Zarja» vart hardt medfaren av isen og det var ikkje mogeleg å reparere ho. «Zarja» vart til slutt fortøydd aust for elvedeltaet til Lena i Tiksibukta på lesida av øya Brusneva. I staden for det russiske flagget bar ho flagget til Neva seglklubb, den eldste seglklubben i Russland fram til all last vart lossa av og ho vart fylt med vatn. Kaptein Matisen returnerte til Jakutsk, medan resten av mannskapet reiste til St. Petersburg. 

I dag har bymuseet i Poljarnyj i Russland dokument og gjenstandar frå ekspedisjonen i ei utstilling. 

Ei øy i nærleiken av Kapp Tsjeljuskin (Остров Заря) , ei halvøya aust for Middendorffbukta (полуостров Заря) og sundet mellom Belkovskijøya og Kotelnyjøya er kalla opp etter «Zarja».

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zarya (polar ship)» frå , den 10. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 William Barr, Baron Eduard von Toll's Last Expedition: The Russisk Polar Expedition, 1900-1903 Den russisk polekspedisjonen (1900 – 1903)

Bakgrunnsstoff 
 Russiske forskingsfartøy
 Zarja og ekspedisjonen (russisk)

Russiske polekspedisjonar
Russiske skip
Karahavet
Laptevhavet
Nysibirøyane
Zarja

Zarja (russ. Заря) er eit russisk ord som tyder 'soloppgang'. 

 «Zarja» var namnet på eit norskbygd skip som Det russiske vitskapsakademiet nytta på Den russiske polekspedisjonen i 1900-1903 under baron Eduard von Toll. 
 Zarja er namnet på ein russiskbygd modul til Den internasjonale romstasjonen.

Russiske ord og uttrykk
Jamøyane

Jamøyane (russisk Ямские острова; Jamskije Ostrova) er ei lita øygruppe nær kysten nord i Okhotskhavet i Magadan oblast i Russland. Ho ligg om lag 250 km aust for Magadan, berre 10 km frå kysten av Pjaginhalvøya. 

Den største øya er Matykiløya (Остров Матыкиль). Ho er 6 km lang og opp mot 2,2 km på det breiaste. Alle andre øyar er mykje mindre. Det høgaste punktet på Matykil er 700 meter over havet. 

Dei andre øyane i øygruppa er Atykan (Остров Атыкан), Baran (Остров Баран), Khatemalju (Остров Хатемалью) og Kokontse (Остров Коконце).

Det finst stellersjøløver på Jamøyane, samt eit rikt mangfald av fuglar. Øyane er ein del av Magandskij Zapovednik eller eit verne bioområde i Magadan-området. 

Jamøyane må ikkje forvekslast med Yam Island i Queensland i Australia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Yam Islands» frå , den 10. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Plassering 
 lagcom/EBchecked/topic/426476/Sea-of-Okhotsk Øyar i Okhotskhavet
 Geografiske data
 Stellersjøløver
 wild-russia-org

Bakgrunnsstoff 
 Magadan oblast

Øyar i Russland
Okhotskhavet
Magadan oblast
Rajkoke

Rajkoke (russisk Райкоке, japansk 雷公計島) er ei lita vulkansk øy med ein diameter på om lag 2,5 km. Ho er 551 meter over havet høg og høyrer til Kurilane i Russland. Vulkanen er framleis aktiv og det siste kjende utbrotet skjedde i 1924.

Rajkoke er ein av fem store ynglestadar for stellersjøløver i Kurilane og har den største kolonien av havhest i Kurilane. Kaptein Henry James Snow rapporterte i 1883 at 15 000 nordleg pelssel heldt til på øya. Men alt i 1890-åra var det berre få att på grunn av rovdrift av pelsjegarar. I dag er det ikkje pelssel att på Rajkoke i det heile.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Raikoke» frå , den 10. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Global Volcanism Program
 

Kurilane
Vulkanar i Russland
Øyar i Russland
Stratovulkanar
Aktive vulkanar
Tretijøya

Tretijøya (russisk Остров Третий; Ostrov Tretij, tyder «Den tredje øya») er ei relativt stor øy vest i Sjelikhovbukta nord i Okhotskhavet i Russland. Ho ligg 4 km sør for ei halvøy som delvis ligg om ei lita bukt i området. Området er ikkje busett. 

Tretijøya er om lag trekanta, og er 8 km lang og opp mot 3,7 km på det breiaste. 

2,3 km nord for Tretijøya, i sundet mellom øya og fastlandet, ligg ei lita øy som er 700 meter lang og 400 meter brei. 

 Vtoroj  og Krajnij (Остров Крайний) , eller Tsjemenvytegartynup (Чеменвытегартынуп) er to mindre øyar som ligg 30 km søraust for Tretijøya. Krajnij er den største av dei to og eit sund på 1,7 km ligg mellom dei. 

Administrativt høyrer Tretijøya til Korjak okrug.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tretiy Island» frå , den 10. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Plassering 
 Satellittbilete
 Geografiske data
 Russisk Robinson

Bakgrunnsstoff 
 Korjakia
 Liste over øyar

Øyar i Russland
Okhotskhavet
Korjak okrug
Tiulenij

Tiulenij (russisk Ostrov Tiulenij) er ei lita øy i Okhotskhavet. Ho ligg 19 km sør for eit nes på austsida av Sakhalin i Russland. Tiulenij er 1,6 km lang og 850 meter brei. 

Det er mykje sel på kysten av Tiulenij og i farvatnet omkring, og derfor har øya fått namnet sitt, som tyder nettopp 'sel' på russisk. Ho vart tidlegare kalla «Robbenøya» etter det tyske ordet for sel. Det finst òg mykje sjøfugl på Tiulenij.

Administrativt høyrer Tiulenij til Sakhalin oblast.

Tiulenij i Okhotskhavet må ikkje forvekslast med Tiulenij utanfor kysten av Dagestan eller med Tiulenijøyane i Kaspihavet i Kasakhstan. 

Tiulenijviruset, eit arbovirus gruppe B, vart oppdaga på Tiulenij i 1969 frå flått på fuglar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tyuleniy Island (Sea of Okhotsk)» frå , den 10. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Plassering 
 Geografiske data
 Sel på Tiulenij 
 Fuglar på Tiulenij  & 
 Russiske sjøfuglar

Bakgrunnsstoff 
 Sakhalin oblast

Øyar i Russland
Okhotskhavet
Sakhalin oblast
Stadnamn knytte til dyr
János Sajnovics

János Sajnovics de Tordas et Káloz () var ein ungarsk jesuitt og lærd som arbeidde med språkvitskap, matematikk og astronomi. Han var den første som slo fast språkslektskapen innanfor dei finsk-ugriske språka.

I 1769 reiste Sajnovics til Vardø med ekspedisjonen som skulle undersøke Venuspassasjen som del av danskekongen sin ekspedisjon. Der samanlikna han også, i lag med Anders Porsanger, dei to språka nordsamisk og ungarsk. I 1770 publiserte han undersøkinga Demonstratio. Idioma Ungarorum et Lapponum idem esse, der han på grunn av fonologiske og morfologiske kriterium slo fast at samisk, finsk og ungarsk hadde same opphav.

Sajnovics var sannsynlegvis den einaste som brukte fonologiske og morfologiske kriterium for å slå fast språkslektskap. William Jones slo fast at dei indoeuropeiske språka var i slekt først i 1786. Sajnovics er dermed grunnleggjaren av den historisk-komparative språkvitskapen.

Bibliografi 

 Sajnovics , Joannis 1770: Demonstratio idioma Ungarorum et Lapponum idem esse. Tyrnaviae : Societatis Jesu
 Sájnovics, János 1972: Beweis, daß die Sprache der Ungarn und Lappen dieselbe ist / Johannes Sajnovics ; (aus dem Lateinischen übertragen von Monika Ehlers) ; mit Anmerkungen und Nachwort herausgegebenvon Gyula Décsy und Wolfgang Veenker. Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica

Jesuittar
Ungarske språkforskarar
Samisk språkforsking
Finsk-ugriske språk
Bispetanagar

Bispetanagar (Thraupis episcopus) er ein mellomstor tanagar (Thraupidae) med utbreiing i Mellom-Amerika og Sør-Amerika. Vi finn han frå Mexico i nord til nordaustlege Bolivia, nordlege Brasil og heile Amazonasbassenget med unnatak av dei sørlegaste delane. Han er introdusert i Lima-området, Peru.

Hekkehabitatet er opent skogslandskap, kulturlandskap og hagar. Bispetanagaren har eitt til tre, vanlegvis to egg i kullet. Egga vert lagt i eit djup koppforma reir i ei treforgreining eller i ei sprekk i eit bygg. Rugetida er 14 dagar og ungane treng ca. 17 dagar til dei er flygedyktige. Reira vert somme tider angripne av parasittiske trupialar (slekta Molothrus).  Bispetanagaren er ca. 18 cm lang og veg ca. 35 gram. Vaksne individ har blågrått hovud og blågrå underside med mørkare blå overside. Ungfuglar har lysare fjørdrakt. Nebbet er kort og ganske tjukt. Kjønna er like i utsjånad. 

Dietten til bispetanagaren er hovudsakleg frukt, men dei tar òg noko nektar og litt insekt. Dette er ein vanleg, kvilelaus, støyande og tillitsfull art, vanlegvis opptrer dei parvis og somme tider i små grupper. Han deler habitat med menneske og vil ta for seg av kultivert frukt som papaya. 

Songen er pipande kvitring, avbroten av kalletonane tsii og tsuup.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Blue-gray Tanager» frå ,  den 10. august 2008. 
 oppgav desse kjeldene: 
 IUCN Database som verifiserer status som levedyktig art
 Hilty, Birds of Venezuela ISBN 0-7136-6418-5
 Ffrench Richard,  A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago, 2. utgåve, 1991Comstock Publishing, ISBN 0-8014-9792-2

Bakgrunnsstoff 
 Blue-gray Tanager videos on the Internet Bird Collection
 BirdLife Species Factsheet 
 IUCN Red List
 Stamps (for Belize, Panama, Suriname) with RangeMap
 Photo-High Res; Article stevenrotsch
 Blue-gray Tanager photo gallery VIREO

Tanagarfamilien