alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ramayana

Ramayana er ei av dei viktigaste forteljingane i hinduismen, og har også påverka buddhistiske kulturar. Ho fortel om livet til prins Rama, ein inkarnasjon av Visjnu, og alt han går gjennom for å redda kona Sita frå demonen Ravana. Ramayana er blitt gjenfortald ei rekke gonger, og blir stadig framført på ulike vis: På verseform, som prosa, i skuggeteater, vanleg teater, i teikneseriar og teiknefilmar.

Bakgrunnsstoff 

Hinduskrifter
 
Epos
Dorothea

Sjå òg svenske Dorotea kommune

Kvinnenamna Dorothea eller Dorotea er avleia av det greske mannsnamnet Dorotheos, som tyder «Gud si gåve». Medan Dorotheos vil vera ukjend for dei fleste nordmenn, har Dorotea lenge vore i bruk. Namnet har fleire ulike former og kortformer, som Dortea, Dorothe, Dorte, Dora og Tea. Kortformene er blitt vanlegare enn den lange, som har under 100 namneberarar i Noreg (SSB 2006).

Dorotea har svensk namnedag 6. februar.

Namnevariantar 
 dansk: Ditte
 tysk: Dodo, Dora, Dore, Dorel, Dorett, Dorika, Dorina, Dorinda, Dorle, Doro, Dorothea, Doris, Theodora, Tea, Thea
 nedertysk: Dorte, Dorthe, Dörte, Dürte, Dürten, Theda
 engelsk: Dolly, Dollie, Dorothy, Dot, Dotty
 fransk: Dorette, Dorothée
 frisisk: Dörtje, Doortje, Dortje
 irsk: Doreen
 italiensk: Dorotea
 polsk: Dorota
 russisk: Daria, Darja, Dorofeja
 svensk: Dorit, Dorrit
 spansk: Dorotea
 tsjekkisk: Dorota
 ungarsk: Dorottya

Kjende namneberarar 
 Den heilage Dorothea av Alexandria
 Den heilage Dorothea of Cæsarea

 Dorothea av Brandenburg (1430-1495), norsk, dansk og svensk dronning
 Dorotea av Lauenburg (1511-1571), norsk-dansk dronning
 Dorothe Engelbretsdotter (1634–1713), norsk barokkdiktar
 Dorothea Christiane Erxleben (1715–1762), første kvinnelege medisinar i Tyskland
 Dorothea Schlegel (1763-1839), tysk litteraturkritikar
 Dorothea Viehmann (1755–1815), fransk-tysk eventyrforteljar

 Byen Dorotea ligg i Dorotea kommun i Västerbotten i Sverige.

Bakgrunnsstoff 

Kvinnenamn
Førenamn av gresk opphav
Mairevolusjonen

Mairevolusjonen, spansk La Revolución de Mayo, var den første framstøyten for sjølvstende i visekongedømet Río de la Plata, som omfatta dagens Argentina, Bolivia, Paraguay og Uruguay.

Den 13. mai 1810 stadfesta ein britisk fregatt i Montevideo rykta som svirra i Buenos Aires om at Napoleon den første hadde invadert Spania, fanga og avsett kong Ferdinand den sjuande, som vart erstatta av Joseph Bonaparte, den eldre broren til den franske keisaren. Dette betydde at den spanske kongemakta var overført til regentrådet i Cádiz, som var omringa av franske troppar. Stoda var klår: Med autoriteten til viseregentskapen borte, var det eit makttomrom. 

Den 25. mai 1810 vart den første juntaen skipa i Buenos Aires, og dei fjerna visekongen Baltasar Hidalgo de Cisneros frå makta. I 1816 vann Argentina sjølvstendet sitt frå den spanske krona.

I dag blir El Día de la Revolución de Mayo (Mairevolusjonsdagen) 25. mai feira kvart år for å minnast desse viktige hendingane i argentinsk historie. Hendingane veka føre denne dagen blir kalla La Semana de Mayo (Maiveka).

Mai
Argentinsk historie
Boliviansk historie
Paraguayansk historie
Uruguayansk historie
Spansk historie
Konfliktar i 1810
Revolusjonar på 1800-talet
MSN

MSN (The Microsoft Network) er ei samling av Internett-tenester frå Microsoft. MSN blei lansert samstundes med Windows 95, 24. august 1995. I 2006 blei mange av MSN-produkta gjevne ut på nytt under namnet Windows Live. Etter dette har fleire tenester kome til.

E-postprogrammet Hotmail var mellom dei første tenestene i MSN, fylgd av lynmeldingstenesta MSN Messenger.

MSN Messenger, som no heiter Windows Live Messenger, blir ofte kalla berre kalla MSN i daglegtale. Tenesta blei forbetra og relansert som Windows Live Messenger for å konkurrere betre med rivalar som Yahoo! Messenger, Skype og Pidgin. Messenger blir mest brukt av ungdom til chatting og videosamtalar.

Bakgrunnsstoff 
 Norsk startside for MSN
 Internasjonal startside for MSN
 Last ned den nyaste versjonen av Windows Live Messenger 

Lynmeldingsklient
Elektrisk ljos

Lys frå elektrisk straum blir nytta over største delen av verda, mellom anna til å lysa opp bygningar, kunstverk, vegar og tunnelar.

Påverknad på samfunnet 

Elektrisk lys er klarare enn lys frå tradisjonelle lyskjelder, og gjer at ein kan utføra arbeid som tidlegare var avgrensa til periodar med dagslys. Det elektriske lyset har dermed gjort det mogleg å strekka dagen lenger, og har opna for mange former for nattarbeid. Ein er heller ikkje lenger nøydd til å bygga rom med vindauge for å få lys til dei.

Gateopplysing er blitt mykje meir effektiv takka vere elektrisk lys. Dette aukar tryggleiken i trafikken, og gjev også mange ei kjensle av tryggleik mot kriminalitet. 

Hammerfest var den første vesteuropeiske byen der gatene blei opplyste ved hjelp av elektrisitet. Det skjedde i 1891.

Lyset er òg kjelde til lysureining, det at det er vanskeleg å sjå stjernehimmelen frå stader der det bur fleire folk.

Elektrisk lys i kulturen 

Elektrisk lys blir brukt til å pynta opp, i den vestlege delen av verda særleg ved juletider. Det blir òg brukt til å skapa stemning på tilstellingar som konsertar og diskotek.

Elektrisitet
Lyskjelder
IAESTE

International Association for the Exchange of Students for Technical Experience (IAESTE) er ein internasjonal organisasjon, som i Noreg er drive av studentar.

Organisasjonen har lokalkomitear (LK-ar) ved dei største lærestadane i landet:
Trondheim, Tromsø, Bergen, Stavanger, Grimstad, Oslo og Ås.

I tillegg til å drive med utveksling av sommarjobbar for studentar arrangerer organisasjonen også IAESTEs Næringslivsdagar (IN) ved universiteta i Trondheim, Bergen, Stavanger og Oslo.

Bakgrunnsstoff 
 www.iaeste.no
 www.iaeste.org

Studentorganisasjonar
Internasjonale organisasjonar
Norske studentlag
Skipingar i 1948
Sri Lanka Matha

«Sri Lanka Matha» ('Moder Sri Lanka') er nasjonalsongen på Sri Lanka. Både tekst og musikk blei skapte av Ananda Samarakoon i 1940, og blei teke som nasjonalsong den 22. november 1951. 

Songen blei opphavleg skriven på singalesisk, men er òg blitt omsett til tamil.

Bakgrunnsstoff 
 Tekst til songen på engelsk, sinhalesisk og tamil

Nasjonalsongar
Sri Lanka
Stortingsvalet 1933

Stortingsvalet 1933 vart halde i Noreg den 16. oktober 1933.

Resultat 

¹ Venstre stilte fellesliste med det Radikale Folkeparti i Hedmark.
² Mandat på felleslister oppført på dei einskilde partia.

Kjelder 
 Hvem Hva Hvor 1940 (Oslo, 1939)
 Statistisk Sentralbyrå

1933
Val i 1933
Hendingar i 1933
1933 i Noreg
Universitetet i Agder

Universitetet i Agder (UiA) er eit norsk universitet i Agder fylke med rundt 13 000 studentar og 1 300 tilsette. Det vart stifta som Høgskolen i Agder den 1. august 1994, og fekk universitetsstatus den 1. september 2007, som det sjuande universitetet i Noreg. Universitetet består av seks fakultet og ei avdeling for lærarutdanning, og har campusar i Kristiansand og Grimstad. Tidlegare var det ei avdeling for helseutdanning i Arendal, men denne vart nedlagd i 2010. I 2017 vart Agder naturmuseum og botanisk hage del av Universitetet i Agder.

Universitetet tilbyr kring 160 fag- og profesjonsstudiar innan økonomi og leiing, teknologi- og ingeniørfag, humanistiske fag, matematikk, sjukepleie, pedagogikk, musikk, kunstfag og meir. Studiane kan utførast i varierande lengder frå halvårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og doktorgradstudiar, i tillegg til ei rekke kurs-, etter- og vidareutdanningar. Rektor ved universitetet er frå 2019 Sunniva Whittaker.

Universitetet er også medeigar i statsaksjeselskapet Norwegian Research Centre.

UiA hadde hausten 2019 nær 13 000 studentar, der tre femdelar av studentane var kvinner.

Fakultet
Universitetet i Agder er delt inn i seks fakultet, i tillegg til ei eiga avdelinga for lærarutdanning:
 Fakultet for helse- og idrettsfag 
 Fakultet for humaniora og pedagogikk 
 Fakultet for kunstfag 
 Fakultet for teknologi og realfag 
 Fakultet for samfunnsvitenskap 
 Handelshøyskolen ved UiA 
 Avdeling for lærarutdanning

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad til Universitetet i Agder

Agder
Universitetet i Agder
Utdanning i Kristiansand
Grimstad kommune
Arendal kommune
Skipingar i 1994
Gunn-Vivian Eide

Gunn-Vivian Eide () er ein norsk Venstre-politikar frå Bergen. Ho er utdanna lækjar. 

Eide var leiar for Unge Venstre frå 1990 til 1992. Frå 1995 til 1999 var ho kommunalråd i Bergen. For stortingsperioden 1997-2001 
var ho tredje vararepresentant for Hordaland.

Kjelder

Leiarar i Unge Venstre
Venstrepolitikarar i Hordaland
Vararepresentantar til Stortinget
Norske legar
Folk frå Bergen
Guro Fjellanger

Guro Fjellanger () er ein norsk politikar frå Venstre. Frå 1986 til 1988 var ho leiar av Unge Venstre. 

Ho var statsråd og sjef for Miljøverndepartementet (miljøvernminister) i regjeringa Bondevik I frå 1997 til 2000.

Guro Fjellanger vart fødd i Bergen, men voks opp på Stokmarknes. Ho vart fødd med sjukdommen spina bifida, som gjer at ho måtte gå med krykkjer heile livet. Ho var utdanna gullsmed, og hadde grunnfag i idéhistorie. 

Då ho flytta til Oslo som 19-åring vart ho aktiv i Unge Venstre. Ho var organisasjonssekretær 1985-1986, og leiar 1986-1988. I åra 1991-1995 var ho generalsekretær i Nei til EU. Perioden 1996-2000 var ho nestleiar i Venstre.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske miljøvernministrar
Statsrådar i Regjeringa Bondevik I
Venstrestatsrådar
Leiarar i Unge Venstre
Venstrepolitikarar i Oslo
Folk frå Hadsel
Folk frå Bergen
Nationalencyklopedins ordbok

Nationalencyklopedins ordbok, NEO er ei svensk einspråkleg definisjonsordbok. NEO byggjer på Svensk ordbok frå 1986, og vart opphavleg gjeve ut i tre band i 1995-1996. Siste utgåve, frå 2004, vart gjeve ut i eitt band.

NEO opererer ikkje med sirkulære definisjonar, slik som ein del andre ordbøker, men i staden med eit grunnleggjande definisjonsordforråd, som definisjonane byggjer på.

Medarbeidarar 

 Sture Allén
 Sture Berg
 Birgitta Ernby
 Dimitrios Kokkinakis (-1996)
 Sven Lövfors
 Sven-Göran Malmgren
 Christian Sjögreen
 Lennart Tegner (kontrollant)
 Maria Toporowska-Gronostaj (-1994)
 Bertil Engdal (-1994)

Svenske ordbøker
Svenska Akademiens ordbok

Svenska Akademiens ordbok, forkorta SAOB, er eit etymologisk oppslagsverk over det svenske språket som blir gitt ut av Svenska Akademien. Det er det største oppslagsverket som har vorte gjeve ut i Norden.

Ved opprettinga av Svenska Akademien i 1786, vart det slått fast i vedtektene det skulle skrivast ei svensk ordbok. Med visse avbrot har arbeidet gått føre seg sidan då. Anders Fredrik Dalin utarbeidde på oppdrag frå akademien eit førebuande utkast til ei svensk ordbok, ein så kalla ordboksstomme i åra 1852–1867. Denne stammen kom sidan til å ligge til grunn for det første bandet, som var ferdig først i 1898.

I oktober 2021 var akademiet komme til ordet åvägabringa.

Svenska Akademiens ordbok må ikkje forvekslast med Svenska Akademiens ordliste (SAOL) som er ei normativ rettskrivingsordliste for svensk, eller med den nyutkomne Svensk ordbok utgitt av Svenska Akademien (SO).

SAOB kan samanliknast med Ordbog over det danske sprog og Norsk Ordbok, men er langt større enn desse ordboksverka.

SAOB er gratis tilgjengeleg via internett.

SAOB som referanse 
Verket omfattar det svenske språket sidan 1521 (Gustav I:s Registratur), altså ikkje berre dei orda som høyrte til det levande språket på det tidspunktet eit hefte vart gitt ut. 

Då artiklane i SAOB har blitt publisert sidan 1898 inneheld mange av dei alderdommeleg informasjon. Det påverkar bruken av oppslagsorda og ein må derfor vere forsiktig med å nytte ordboka som referanse til notidsspråket, i sær gjeld det ord i starten av alfabetet.
Orda sin etymologi (opphav) endrast derimot ikkje med tida om ikkje ny forsking har komme fram til noko anna sidan artikkelen vart publisert. Ettersom mange heilt nye ord har komme inn i svensk sidan slutten av 1800-talet kjem supplementband til å bli gitt ut. 

Artiklane er ikkje berre etymologiske men gir òg mange eksempel på korleis eit ord eller ståande uttrykk har vore nytta, og korleis bruken eller stilnivået har vore endra, gjennom sitat, så kalla språkprøver eller excerpter; Gudrun Schyman blir sitert som eksempel under taliban for å vise på korleis dette ordet snøgt kom til å nyttast metaforisk. 

Eit anna aspekt er at stavinga av førsteforma ikkje behøver avspegle kva som var vanleg når artikkelen vart skriven, til dømes stavast i visse delar alle former av verk som värk, uavhengig av tyding. Ei annan ulempe er at bokstavar etter V saknast heilt, då desse banda enno ikkje er ferdige.

Sjå òg 
 Svenska Akademiens ordlista
 Norsk Ordbok
 Ordbog over det danske sprog

Bakgrunnsstoff 
 
 Lexikaliska institutet 
 Svenska Akademiens ordlista (SAOL)
 Svensk Ordbok (SO)

Leksikografi
Svenske ordbøker
Svenska Akademien
Manila

Manila (tagalog Maynila) er hovudstaden på Filippinane. Byen ligg på øya Luzon inst i Manilabukta. Med rundt 1,5 million innbyggjarar er han den nest største byen i landet, etter Quezon. Det er likevel den byen i verda der folk bur tettast, over 41 000 innbyggjarar per km2.

Manila er det økonomiske, kulturelle, utdanningsmessige og industrielle sentret på Filippinane.

Andre namn på byen 
Byen har ofte vorte kalla Orientens perle, særleg før kampar mellom japanske okkupantar og amerikanske styrkar øydela svært mykje av han under andre verdskrigen.

Det spanske namnet Insigne y Siempre Leal Ciudad klarte aldri å slå igjennom.

Sjå òg 
 Manilahamp
 Manilamøblar

Byar på Filippinane
Hovudstader i Asia
Målestokk

Målestokk, eigentleg ein stokk med inndelt skala til måling av lengd, òg kalla mælestav.

På kart brukast nemninga 'målestokk om tilhøvet mellom avstandar på ei teikning, eit kart eller ein modell og dei verkelege avstandane målt naturen. 

Detaljerte plankart teiknast gjerne i målestokk 1:1 000, det vil seie at ein cm på kartet er 1000 cm - eller 10 m - i terrenget.

Økonomisk kartverk er teikna i målestokk 1:5 000. Turkartserien M711 og vanlege sjøkart til bruk etter kysten er teikna i målestokk 1:50 000. 

Eit verdskart i eit vanleg skoleatlas kan ha målestokk ned i 1:100 000 000.

Vi seier at 1:50 000 er ein mindre målestokk enn 1: 5 000.

Kartografi
Frognerparken

Frognerparken er ein offentleg park som ligg på Frogner i Oslo. Han var ein del av herregarden Frogner Hovedgård som har gjeve namn til bydelen Frogner. I Frognerparken ligg sjølve herregardsbygnadene i sør, der Oslo bymuseum held til. Skulpturanlegget Vigelandsanlegget laga av Gustav Vigeland på 1920-40-talet ligg i midten av parken. I parken ligg òg Frognerbadet og Frogner stadion. Frognerparken er ein av dei mest vitja turiststadene i Oslo.

Bakgrunnsstoff
 

Bydel Frogner
Parkar i Oslo
Kulturminne i Oslo
Trondheimssuppe

Trondheimssuppe er ei sursøt suppe frå Trøndelag. Suppa er kjenneteikna ved at ho inneheld risengryn og rosiner. Elles inneheld ho vatn, surmjølk (til dømes kulturmjølk) og sukker, og kveitemjøl for å jamne ho.

Andre ingrediensar kan variere noko, men kan vera kanel, svisker og saft.

Dersom ein har trondheimssuppe til middag, er det vanleg å ha ein annan rett i tillegg.

Sjå òg 
Sviskersuppe
Sodd

Supper
Mat frå Trøndelag
Kultur i Trondheim
Kunnskapsløftet

Kunnskapsløftet er ei reform av opplæringa i grunnskule og vidaregåande skule. Reforma vart varsla i stortingsmelding 30 (2003-2004) som vart handsama i Stortinget 17. juni 2004, og vart gjort gjeldande frå hausten 2006. Reforma inneber endringar i innhaldet, organisasjonen og strukturen åt skulen.

Mål og innhald 
Føremålet med Kunnskapsløftet er frå regjeringa si side at alle elevar skal utvikle grunnleggjande dugleikar og kompetanse for å ta del i kunnskapssamfunnet. Kunnskapsløftet skal leggje auka vekt på læring og vere med på å sikre tilpassa opplæringa for alle elevar.

Dei viktigaste endringane som reforma inneber er:
 Styrking av grunnleggjande dugleikar.
 Lese- og skriveopplæring vert vektlagd frå fyrste årssteg.
 Nye læreplanar i alle fag.
 Læreplanar som legg vekt på kompetansemål og ikkje så mykje på aktivitetar.
 Ny fag- og timefordeling.
 Lokal valfridom når det gjeld arbeidsformer, læremateriell og organisering av opplæringa.
 Ny tilbodsstruktur i vidaregåande opplæring.

Vidaregåande skule 
I vidaregåande skule vart dei tidlegare 15 studieretningane erstatta av 12 utdanningsprogram; 9 yrkesfaglege og 3 studieførebuande.

Bakgrunnsstoff 
 Kunnskapsdepartementet sin nettstad om Kunnskapsløftet  
 Læreplanar for kunnskapsløftet 

Utdanning i Noreg
Hendingar i 2006
Reformer i Noreg
Utdanningsreformer
Lotte

Sjå òg Lottaelva

Lotte og Lotta er kvinnenamn som opphavleg var kortformer av Charlotte, Charlotta og liknande namn. Lotte er ein tysk og dansk variant, medan Lotta er meir vanleg i Sverige. Lottie og Lotje er nærskylde førenamn på engelsk og nederlandsk.

Det er 1 054 kvinner i Noreg som heiter Lotte og 145 som heiter Lotta (2006). Namnet hadde fram mot 2000 ein auke i bruken.

Lotte har namnedag den 27. april medan Lotta har namnedag i Sverige den 12. mai.

Kjende namneberarar 

 Lotte Lehmann (1888–1976), tysk operasongar
 Lotte Lenya (1898–1981), austerriksk songar og skodespelar
 Lotte Reiniger (1899–1981), tysk-britisk silhuettanimatør
 Lotta Hedström (f. 1955), svensk politikar
 Lotta Engberg (f. 1963), svensk songar

Oppdikta 
 Lotta i Bråkmakergata

Sjå òg 
 Lotterørsla

Bakgrunnsstoff 

Kvinnenamn
Kortnamn
Agni

Agni er ein gammal vedisk gud, personleggjeringa av elden, som framleis blir tilbeden innan hinduismen. Namnet tyder eld, og har samband med orda for eld på latin, ignis og russisk, ogon.
Fordi elden blir tend på ny kvar dag, er Agni alltid ung, men samstundes er han udøyeleg. Han er sendebod for dei andre gudane, og tek med seg offer som blir brend på elden til dei.

Agni er ein av dei første gudane ein påkallar i hinduritual der ein bruker eld, og det første ordet i det første hymna i Rigveda er namnet hans:

Det finst vidare rundt to hundre hymne til Agni i Vedaene.

Agni var viktigare i den tidlege vediske religionen, som la stor vekt på brennoffer, enn han er i hinduismen av i dag. Likevel er offerelden framleis eit element i mange seremoniar, og ein kan ikkje halda ein hinduisk vigsel utan å påkalla Agni, eller å gå rundt elden hans sju gonger.

Agni er ein av gudane som vakter dei åtte himmelretningane, asjta dik palaka. Retninga hans er søraust.

Mytologisk familie 
Tradisjonelt skapar ein eld, slik at ein får guden tilstades, ved hjelp av to pinnar som ein gnir mot kvarandre ved hjelp av dei ti fingrane på hendene. Derfor blir det sagt at Agni har to foreldre, men òg at han har ti mødre. Dei ti er òg blitt til ti søstrer eller ti tenestejenter i ulike legender. 

Guden kan òg ha ulike namngjeven foreldre: Urguden Dyaus og Prthivi, Kasyapa og Aditi, eller ei dronning som haldt svangerskapet sitt skjult for ektemannen. Agni er blitt omtalt som tvillingen til Indra, og står berre etter denne herskarguden når det gjeld makt og ærefrykt i vedisk tru.

Framstillingar 

Innan hindukunst er Agni ofte raud, gjerne med to eller tre fjes som speglar både dei øydeleggjande og dei livgjevande eigenskapane til elden. Håret og auga er svarte. Han kan ha fleire armar og føter. Han rir på ein bukk eller sit i ei vogn dregen av geiter (av og til papegøyar). I handa har guden gjerne ei ause som ein bruker til å ofra til elden med. Andre ting han kan ha kan vera ein stav, ein rosenkrans eller ei vasskrukke.

Dei siste tre versa i det første Rigveda-hymna skildrar guden som mektig, men god: 

Åt deg, å Agni, som driv vekk myrkret, kjem me
dag etter dag med bøner
og med ærefrykt. [7]

Herskaren over offer, den strålande,
vaktar over allheimslovane
som trivst i sin eigen bustad, [8]

Ver mild mot oss,
som ein far mot ein son.
Ver med oss for velferda vår. [9]

Anna 
Eit rakettsystem utvikla av India i 1980-åra fekk namn etter eldguden. Desse rakettane kan mellom anna brukast til atomvåpen.

Bakgrunnsstoff 
 Skulptur av Agni på Denver Art Museum
 Kort om Agni, med bilde, på art-and-archaeology.com

Kjelder 
 Engelsk Wikipedia
 Rigveda på sanskrit

Eldgudar
Sendebodgudar
Vediske gudar
Å Vestland, Vestland

«Å Vestland, Vestland» er ein kjend hyllestsong til Vestlandet. 

Teksten blei skriven av Tore Ørjasæter og først gjeve ut i diktsamlinga I Dalom i 1910, og seinare tonesett av Sigurd Førsund. Den mest kjende versjonen var framført av Sissel Kyrkjebø.

Bakgrunnsstoff 
Teksten til «Å Vestland, Vestland» på Sissel Kyrkjebø sin nettstad

Norske songar
Hjortetakksalt

Hjortetakksalt, hjorthornsalt eller hornsalt er eit bakepulver, nytta mellom anna i hjortetakk. Tidlegare var det laga av geviret til hjorten, no blir det framstilt av ammoniumhydrogenkarbonat, ammoniumkarbonat og ammoniumhydrogenkarbamat. Når hjortetakksaltet blir varma opp blir det spalta til ammoniakk, karbondioksid og vatn, slik at deigen hevar seg.

Kjelde 

 Caplex.no

Hevemiddel
Edel Hætta Eriksen

Edel Hætta Eriksen (Lemet Edel) () er ein samisk pedagog. Ho har lærarskolen frå Nesna og Tromsø, og tilleggsutdanning i forming og samisk. Hætta Eriksen var lærar i Kautokeino 1949-76 (rektor frå 1969), og leiar for sekretariatet i Samisk utdanningsråd frå 1977 til 1989.

Hætta Eriksen var sentral i arbeidet med å starte opp att undervisning i og på samisk i grunnskolen frå og med 1967, etter mange tiår med fornorskingspolitikk. Som den første sekretariatsleiaren av Samisk utdanningsråd var ho med å snu skolepolitikken i Noreg frå ein assimilatorisk politikk til ein skole for samiske elevar.

Kjelder 
 Eriksen, Edel Hætta 2005: Skolearbeid/Skuvlavásáhusat, i Lund, Svein, Elfrid Boine og Siri Broch Johansen (red.) Sámi skuvlahistorjá. Dávvi Girji.

Samiske pedagogar
Folk frå Kautokeino
Batteri

Omgrepet batteri blir brukt om:

eit elektrisk batteri
eit artilleribatteri
eit trommesett
ein type fyrverkeri
Votlo

Votlo er ei bygd ved Haus på Osterøya som ligg ved Sørfjorden ved Osterøy. Grenda ligg brattlendt til mot sør med mykje edellauvskog og sjeldne plantar i liene. Om våren er liene fulle av ramslauk, angen av lauk eller løk kjenner ein lang lei.

Namnet kjem truleg av «vetle å» (på andre sida av fjorden ligg Ytre Arna med den store elva, eller «Ælvæ», altså Blindheimselva). Namnet har vore skrive på ymse måtar opp gjennom tidene, t.d: Vatle, Wotle, Wathle, Votle og Vasle. 

På Gloppestølen (Rivenes) er der funne tufter av 4000 år gamle hus og spor etter 3500år gamal åker. Så her har budd folk i minst 4000år. Også fleire steinøkser er funne på Votlo.
Tøveskoen (eller filtsko/ ullsko/ pampusar/ laddar) vart oppfunnen her av Maria Olavsdotter Askeland. Ei tid dreiv alle bøndene på Votlo med ullskoproduksjon som attåtnæring. 

Då Peter Jebsen skulle bygga Arne fabrikker vart det rundt 1850 sett opp eit teglsteinverk på Votlo (Tveitane). Gråstein frå liene og teglstein kom frå Votlo og vart nytta til bygging i Ytre Arna.

Kjelder 
 Nausta på Votlo

Bygder i Vestland
Busetnader i Osterøy