Paul Dessau

Paul Dessau () var ein tysk komponist og dirigent. Han hadde eit psevdonym: Peter Daniel.

Dessau voks opp i enkle kår i Hamburg, som einaste son av Sally Dessau, som var tobakkshandler, og den andre kona hans. Med økonomisk støtte frå slektningar kunne Paul tidleg få fiolinundervising. Seinare studerte han ved Klindworth-Scharwenkakonservatoriet i Berlin. Deretter arbeidde han som korrepetitør ved operahusa i Hamburg (1913–1914) og Köln (1919–1923). Han arbeidde seinare som kapellmeister for operette og film, først i 1912 på Hamburg Stadttheater, etter første verdskrigen ved Stadttheater i Köln, og i perioden 1925–1933 ved Städtische Oper i Berlin. Samstundes byrja han å komponera, og dette opplevde han snart som sitt eigenlege kall.

Han komponerte sin første symfoni over ein frase i det tradisjonelle Kol-Nidre-melodien, og skrev eit stykke for mannskor og orkester, til bruk i synagogen.

I 1933 flykta han frå Tyskland til Paris. Han var jøde, og frykta forfølging frå nasjonalsosialistene. Det hovudverket han komponerte medan han var i eksil i Frankrike, var Pessach-Haggada for blanda kor, barnekor, solo og orkester over ei tekst av Max Brod. 

Frå Frankrike reiste han vidare til USA i 1939. Ei tid budde han i Hollywood og samarbeidde der, frå 1942, med Bertolt Brecht. I 1948 vende han attende til Berlin, og i 1952 vart han innvalgt i kunstakademiet i DDR.

Dessau sin musikk er prega av Brecht si politisk-estetiske haldning. I 1950-åra dominerte vokal- og teatermusikk, men i 1960-åra utvida og differensierte han det musikalske uttrykket sitt. Han nytta nye teknikkar og framgangsmåtar, som dodekafoni, partiell punktmusikk, aleatorikk, klangfargemusikk og collage- og montasjeteknikk.

Dei fire operaene hans klargjer tematisk den internasjonale klassekampen, og ein stor del av orkesterverka har programmatisk karakter. Han forbind folkemusikk og arbeidarmusikk med kunstmusikalsk praksis. Vesentlege kjenneteikn for musikken hans er mangfoldighet, plastisitet, funksjonell og innholdsmessig klåre.

Verk 
(utval) 

Dessau skreiv musikk innan mange sjangrar, frå kammermusikk til politiske songar.

Operaer 

 Die Verurteilung des Lukullus (Lucullus sin dom), opera. Libretto: Bertolt Brecht. Urpremière 17. mars 1951
 Puntila. Libretto: Peter Palitzsch og Manfred Werkwerth, etter Brechts Puntila und sein Knecht Matti. Urpremière
 Lanzelot. Libretto: Heinar Müller, etter tema frå H.C. Andersen og eventyrkomedien 'Draken' av Yevgeni Schwarz og Ginka Tsjolakowa. Urpremière 19.12 . 1969
 Einstein. Libretto: Karl Mickel. 1972

Oratorium og kantater 

 Haggada (jødisk oratorium)
 Deutsches Miserera
 Die Erziehung des Hirse (Hirsen sin foredling), 1955
 Appell der Arbeiterklasse, 1960
 Requiem für Lumumba, 1963

Scenemusikk 

 Muttar Courage und ihre Kinder, teaterstykke av Bertolt Brecht
Der gute Mensch von Sezuan, teaterstykke av Brecht
 Der kaukasische Kreidekreis (Den kaukasiske krittringen), teaterstykke av Brecht
Urfaust, teaterstykke av Goethe

Prisar og utmerkingar 
(utval) 
 DDRs nasjonalpris, 1953 og 1964.
 Karl-Marx-ordenen 1969.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

   

  (Nettstad med omfattande informasjon, også om tilgjengelige verkoversyn). 

Tyske dirigentar
Tyske komponistar
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar