alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Cady Nunatak

Cady Nunatak er ein nunatak 3 nautiske mil aust for Mount Zeigler nordaust i Allegheny Mountains i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Nunataken vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Frederick M. Cady, ein forskar i US Antarctic Research Program på ionosfæren ved Byrd-stasjonen i 1968.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Ford Ranges
Coleman Nunatak

Coleman Nunatak er ein nunatak som ligg nær toppen av Berrybreen, 2 nautiske mil sør for Patton Bluff i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Richard I. Coleman, ein meteorolog i US Antarctic Research Program ved Byrd-stasjonen i 1962.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Crummey Nunatak

Crummey Nunatak er ein nunatak, 1,5 nautiske mil lang, i Gutenko Nunataks i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Han vart først kartlagd av U.S. Antarctic Service i 1939–41, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Glen T. Crummey i U.S. Navy som var elektrikar ved Byrd-stasjonen i 1967.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Dee Nunatak

Dee Nunatak er ein nunatak som stikk opp av Garfieldbreen, vest i McDonald Heights i Marie Byrd Land. Fjellet ligg 1 nautisk mil vest for Rhodes Icefall. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Thomas H. Dee i US Navy, militærlege ved Byrd-stasjonen i 1970.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dee Nunatak» frå ,  den 24. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Nunatakar i Marie Byrd Land
Dirtbag Nunatak

Dirtbag Nunatak er ein ryggliknande nunatak med ei høgd opp mot 940 moh, 3,5 nautiske mil sør-sørvest for Mount Manke i Harold Byrd Mountains. Fjellet vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1960–63. Han vart vitja i 1977–78 av ei geologisk gruppe frå Arizona State University i US Antarctic Research Program, leia av Edmund Stump og namngjeve i samband med Coalsack Bluff, sidan ei tynn linse av oppløyst glimmer og skifer dannar eit lyst jordsmonn i sida av nunataken.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Dow Nunatak

Dow Nunatak er ein liten, relativt isolert nunatak 3,5 nautiske mil (6 km) nordvest for Mount Sinha sørvest i McDonald Heights i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Charles R. Dow, som deltok i den glasiologiske undersøkinga ved Byrd-stasjonen i 1969–70.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Erven Nunataks

Erven Nunataks er ei lita gruppe nunatakar 7,5 nautiske mil nordaust for Putzke Peak i McCuddin Mountains i Marie Byrd Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Raymond D. Erven, ein meteorolog i US Antarctic Research Program ved Byrd-stasjonen i 1964.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Ford Nunataks

Ford Nunataks er ei gruppe nunatakar og låge toppar som liggoppom eit nettverk av isdekte ryggar som strekkjer seg over 9 nautiske mil, som ligg 7 nautiske mil nordvest for Murtaugh Peak i Wisconsin Range i Horlick Mountains i Antarktis. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960–64, og han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Franklin E. Ford, ein mekanikar som overvintra ved Byrd-stasjonen i 1961 og Amundsen-Scott-stasjonen i 1965.

Kjelder 

Nunatakar i Marie Byrd Land
Artisjokk

Artisjokk eller artiskokk (Cynara cardunculus var. scolymus ) er ein fleirårig tistel i artisjokkslekta (Cynara). Delar av blomen, artisjokkbotnen eller artisjokkhjartet, blir brukt som grønsak og er rekna som ein delikatesse som blir mykje brukt i fransk og italiensk mat.

Artisjokk er ei kulturform av kardon som stammar frå middelhavslanda.
Planten blir opptil 1,5 m høg. Blada er sølvgrøne og blir 50-80 cm lange. Blomane er purpur- eller lilla-raude og har ein diameter på rundt 10 cm. 

Korgdekkeblada og blomekjernen er etande. Han kan lagast til gjennom koking, steiking, damping, baking eller grilling.

Kjelder

artiskokk (28.02.2013) i Store norske leksikon. 
Artisjokk, www.bama.no

Bakgrunnsstoff

Å tilberede artisjokk , minsunnemat.blogg.no (biletguide)

Korgplantefamilien
Staudar
Grønsaker
Plantar i middelhavsområdet
Stortingsrepresentantar 1989-1993

Stortingsrepresentantar 1980-1993 er ei liste over alle stortingrepresentantar som vart valde i Stortingsvalet 1989 for perioden 2001 til 2005

Det var totalt 165 representantar, fordelt med 63 til Det norske Arbeidarparti,
37 til Høgre, 22 til Framstegspartiet, 17 til Sosialistisk Venstreparti,
14 til Kristeleg Folkeparti, 11 til Senterpartiet og 
1 til Framtid for Finnmark.

Dei 8 utjamningsmandata gjekk til Akershus (3), Hordaland (1), Oslo (1), Rogaland (2) og Østfold (1).

Aust-Agder

Vest-Agder

Akershus

3 utjamningsmandat.

Buskerud

Finnmark

Hedmark

Hordaland

1 utjamningsmandat.

Møre og Romsdal

Nordland

Oppland

Oslo

1 utjamningsmandat.

Rogaland

2 utjamningsmandater.

Sogn og Fjordane

Telemark

Troms

Nord-Trøndelag

Sør-Trøndelag

Vestfold

Østfold

1 utjamningsmandat.

Kjelder 
 Innvalde frå 1945/1989-93 stortinget.no

Stortingsrepresentantar 1989-1993
Peder Jacobsen Bøgvald

Peder Jacobsen Bøgvald () var ein norsk skipsreiar, gardbrukar og sagbrukeigar. Han var stortingsrepresentant til omframstortinget i 1814 kor han representerte Lister amt saman med  Teis Lundegaard. Bøgvald vart òg vald inn på Stortinget for perioden 1815-1817.

Bøgvald var son av ein gardbrukar på Sande i Fedde. Han fór tidleg til sjøs, fyrst som sjømann, seinare skipsførar og på eit seinare tidspunkt skipsreiar. Han var i langfart; reiste mellom Vestindia og Middelhavet.

Kjelder

Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914, Kristiania, 1914, B. 1 D. 1 : Biografier A-K, side 157 digital utgåve

Stortingsrepresentantar 1814
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Norske gardbrukarar
Norske skipsreiarar
Folk frå Kvinesdal
Torino FC

{{Infoboks fotballklubb |
klubbnamn = Torino |
fullt namn = Torino Football Club S.p.A. |
grunnlagd = 3. desember 1906 som Foot-ball Club Torino1. september 2005 som Torino Football Club |
kallenamn = Il Toro (oksen)Il Granata (dei raudbrune) |
kort namn =  |
heimebane = Stadio Olimpico Grande Torino |
styreleiar = Urbano Cairo |
trenar = Walter Mazzarri |
liga = Serie A |
sesong = 2018/19 |
plassering = 7. plass i Serie A |
anna = |
nettstad = torinofc.it |
mønster_va1 = _torino1920h |
mønster_k1 = _torino1920h |
mønster_ha1 = _torino1920h |
mønster_sh1 = _torino1920h |
venstrearm1 = 800000 |
kropp1 = 800000 |
høgrearm1 = 800000 |
shorts1 = FFFFF |
sokkar1 = 000000 |
mønster_va2 = _torino1920a |
mønster_k2 = _torino1920a |
mønster_ha2 = _torino1920a |
mønster_sh2 = _torino1920a |
mønster_so2 = _torino1920a |
venstrearm2 = FFFFF |
kropp2 = FFFFF |
høgrearm2 = FFFFF |
shorts2 = 55151a |
sokkar2 = FFFFFF |
mønster_va3 = _torino1819t |
mønster_k3 = _torino1819t |
mønster_ha3 = _torino1819t |
mønster_sh3 = _torino1819t |
mønster_so3 = _torino1819t |
venstrearm3 = 000000 |
kropp3 = 000000 |
høgrearm3 = 000000 |
shorts3 = 000000 |
sokkar3 = 000000 |
}}
Torino Football Club er ein fotballklubb i Torino i Italia. Klubben vart stifta i 2005 og vert rekna som ein direkte etterfylgjar av Torino Calcio, ein klubb som vart skipa i 1906. Torino FC spelar i Serie A, det høgste nivået i italiensk fotball.

Torino hadde si stordomstid i 1940-åra, då Grande Torino i perioden 1943-49 vann fem seriemeisterskap, mellom anna fire på rad. Den 4. mai 1949 omkom så godt som heile laget i ein flystyrt straks aust for Torino. Sidan den tid har Torino vunne Serie A ved eitt høve, i 1975/76-sesongen. Klubben har fem nasjonale cupfinale-sigrar, den fyrste kom i 1935 og den siste i 1993. I 1992 tok laget seg fram til finalespel i UEFA-cupen, der det etter dei to kampane mot Ajax Amsterdam samanlagt stod 2-2, og det nederlandske laget vann turneringa på regelen om bortemål.

Forgjengaren Torino Calcio vart slegen konkurs i 2005. Dette førte til at ein ny klubb vart stifta, og denne fekk overta den konkursråka klubben sin plass i seriesystemet. Torino FC har sidan 2006 spela heimekampane sine på Stadio Olimpico, eit stadion som opphavleg vart bygt til VM i fotball 1934. Heile anlegget vart nybygd for bruk under opnings- og avslutningsseremonien til vinter-OL 2006. Klubblaget Torino spelar i burgunderraude trøyer og kvite bukser.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Torino F.C.» frå ,  den 25. juni 2013.  
 

Italienske fotballag
Fotballag skipa i 1906
Torino
De telefoon

«De telefoon» (nederlandsk for Telefonen) er ein song av den nederlandske songararen Jetty Paerl. Songen er skriven av Cor Lemaire og Annie M.G. Schmidt.

Nationaal Songfestival 1956
Jetty Paerl deltok med tre bidrag i Nationaal Songfestival 1956, den nederlandske uttakinga til Eurovision Song Contest 1956 i Lugano i Sveits, 24. april 1956. Eit av desse var den nederlandskspråklege songen «De telefoon». Bidraget enda på sjetteplass med 438 poeng, og fekk ikkje representere Nederland. Paerl vann derimot med eit anna bidrag, den nederlandskspråklege songen «De vogels van Holland», som vart eitt av to bidrag som representerte Nederland.

Kjelder

 
 

Jetty Paerl-songar
Songar frå 1956
Nederlandske songar
Nederlandskspråklege songar
Nationaal Songfestival 1956-songar
Nederlandskspråklege Nationaal Songfestival-songar
Songar skrivne av Annie M.G. Schmidt
Gallen Nunatak

Gallen Nunatak er ein nunatak på sørsida av Balchunas Pass, 1,5 nautiske mil nordvest for Putzke Peak i McCuddin Mountains i Marie Byrd Land i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–69, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Kevin P. Gallen i sivilingeniørkorpset til US Navy som var øvstkommanderande ved Amundsen-Scott-stasjonen i 1971.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Garczynski Nunatak

Garczynski Nunatak er ein kjegleforma nunatak, det høgaste i ei gruppe nunatakar like vest for Mount Brecher, som ligg på nordsida av Quonsetbreen i Wisconsin Range av Horlick Mountains i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–60, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Carl J. Garczynski, ein meteorolog ved Byrd-stasjonen vinteren 1961.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Gawne Nunatak

Gawne Nunatak er ein nunatak på austsida av Wells Saddle mellom Mount Berlin og Mount Moulton i Flood Range i Marie Byrd Land i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Steven P. Gawne, eit medlem av eit lag frå US Antarctic Research Program som studerte isdekkedynamikken i området nordaust for Byrd-stasjonen i 1971–72.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
George Nunatak

George Nunatak er ein nunatak, 1050 moh, halvvegs mellom den austlege delen av Harold Byrd Mountains og Leverettbreen i Antarktis. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Paul George, eit medlem av helikoptereininga til U.S. Army som støtta US Geological Survey i kartlegginga deira i 1962–63.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Gibbon Nunatak

Gibbon Nunatak er ein isolert nunatak på nordsida av Wisconsin Range i Antarktis, som ligg 8 nautiske mil nord for Lentz Buttress på vestsida av Davisvillebreen. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960–64, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Thomas L. Gibbon, ein sjåfør ved Byrd-stasjonen vinteren 1959.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Gillett Nunataks

Gillett Nunataks er to hovudsakleg snødekte nunatakar ved austenden av Spitz Ridge og Toney Mountain-massivet i Marie Byrd Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-66. Nunatakane fekk namn av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Richard D. Gillett i US Navy, som var sambandsmann ved Amundsen-Scott-stasjonen i 1974.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gillett Nunataks» frå ,  den 25. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Nunatakar i Marie Byrd Land
Gratton Nunatak

Gratton Nunatak er ein naken nunatak som ligg ved sørsida av munningen av McCarthybreen i Antarktis, der denne møter Reedybreen. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960–64, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter John W. Gratton, ein mekanikar ved Byrd-stasjonen i 1962.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Graves Nunataks

Graves Nunataks er ei lita gruppe nunatakar nær kanten av polarplatået, som ligg 14 nautiske mil aust-søraust for Beard Peak i La Gorce Mountains i Dronning Maudfjella i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960–63, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Gerald V. Graves i U.S. Navy-skvadron VX-6, ein fotograf på Operasjon Deep Freeze 1966 og 1967.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Grayson Nunatak

Grayson Nunatak er ein nunatak som ligg 3 nautiske mil vest for Crummey Nunatak i Antarktis. Han er den nordvestlegaste av Gutenko Nunataks i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Nunataken vart oppdaga og først kartlagd av U.S. Antarctic Service i 1939–41, vart det kartlagd på ny av US Geological Survey frå landmålingar og flyfotografi frå U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Donald E. Grayson, ein ingeniør ved Byrd-stasjonen i 1970.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Griffith Nunataks

Griffith Nunataks er ei gruppe nunatakar på sørsida av Balchenbreen mellom O'Connor Nunataks og Mount Perkins i Ford Ranges i Marie Byrd Land i Antarktis. Dei vart oppdaga av U.S. Antarctic Service på flyturar over området i 1940, og kalla opp etter Clyde W. Griffith, ein maskinist og traktorførar på denne ekspedisjonen.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Gutenko Nunataks

Gutenko Nunataks er nokre små, langstrekte nunatakar 1 nautisk mil vest for Mount Morgan i Ford Ranges i Marie Byrd Land i Antarktis. Dei vart oppdaga på flyturar frå West Base for U.S. Antarctic Service i 1940, og kalla opp etter Sigmund Gutenko, ein kokk and som var stuert ved West Base.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Hedin Nunatak

Hedin Nunatak er ein kjenneleg nunatak med ein flat topp dekt av is og md bratte sider, som ligg 9 nautiske mil vest-nordvest for toppen av Mount Murphy på Walgreen Coast i Marie Byrd Land i Antarktis. Han vart først grovt kartlagd frå flyfoto tekne januar 1947 av U.S. Navy Operasjon Highjump, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Alan E. Hedin, ein polarlysforskar ved Byrd-stasjonen i 1962.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Herrmann Nunatak

Herrmann Nunatak er ein nunatak 4 nautiske mil nordaust for austenden av Phillips Mountains i Marie Byrd Land i Antarktis. Han vart oppdaga og kartlagd av U.S. Antarctic Service (1939–41), og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter John Herrmann, ein fotograf på Byrd-ekspedisjonen (1933–35).

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Heverley Nunataks

Heverley Nunataks er nokre små, relativt isolerte nunatakar som stikk opp av isen 14 nautiske mil nordaust for toppen av Mount Flint i McCuddin Mountains i Marie Byrd Land i Antarktis. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–69, og fekk namn av Advisory Committee on Antarctic Names etter Harry W. Heverley, ein byggar frå U.S. Navy som overvintra ved Amundsen-Scott-stasjonen i 1971, og ved McMurdo-basen i 1962 og 1966.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Hutcheson Nunataks

Hutcheson Nunataks er ei lita gruppe nunatakar langs nordsida av Balchenbreen, kring halvvegs mellom Phillips Mountains og Abele Nunatak i Marie Byrd Land i Antarktis. Dei vart oppdaga og kartlagd av U.S. Antarctic Service i 1939–41, og han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Guy Hutcheson, ein radioingeniør på Byrd-ekspedisjonen 1933–35.

Kjelder

Nunatakar i Marie Byrd Land
Ansgar Gabrielsen

Ansgar Gabrielsen () er ein norsk politikar frå Mandal, som har representert partiet Høgre. Perioden 2001-05 var han statsråd i Bondevik II-regjeringa.

Gabrielsen var ordførar i Lindesnes i tida 1987–1993. 1989-90 var han samstundes formann i Vest-Agder Høgre og medlem av Høgre sitt sentralstyre. Han vart innvald på Stortinget for Høgre frå Vest-Agder i [1993, og hadde sete på Stortinget i 12 år. I den fyrste stortingsperioden var han medlem av sosialkomiteen, i den andre av næringskomiteen, samt valkomiteen. Frå oktober 2001 var han næringsminister i Kjell Magne Bondeviks nye regjering, ei stilling han hadde til 2004. I si tid som næringsminister fremja Gabrielsen eit lovforslag om minst 40% kvinnerepresentasjon i selskapsstyre. Forslaget fekk motbør, mellom anna frå partifellar, men vart vedteke med røyster frå opposisjonen på Stortinget. I 2004 vart han flytta over til helsedepartementet og var sjef for dette til Bondevik-regjeringa gjekk av hausten 2005. Gabrielsen tok ikkje attval til tinget i 2005.

Kjelder

 
Denne artikkelen bygger på «Ansgar Gabrielsen» frå ,  den 26. juni 2013.  
 

Norske helseministrar
Høgrestatsrådar
Statsrådar i Regjeringa Bondevik II
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Vest-Agder
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Ordførarar i Lindesnes
Høgreordførarar i Vest-Agder
St. Olavs Orden
Folk frå Lindesnes
Folk frå Mandal
Einar Steensnæs

Einar Steensnæs () er ein norsk lektor og politikar frå Haugesund som har representert Kristeleg Folkeparti. Perioden 1989-90 var han statsråd i Syse-regjeringa og i 2001-04 var han statsråd i Bondevik II-regjeringa.

Steensnæs er utdanna cand.real. og arbeidde som lektor og inspektør ved vidaregåande skular i heimbyen Haugesund. 16. oktober 1989 vart han sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet i den nyskipa regjeringa leia av Jan Peder Syse. Frå nyåret var han statsråd i Utdannings- og forskningsdepartementet, då det vart gjort endringar i departementstrukturen. Regjeringa fall hausten 1990 og gjekk av den 3. november. Frå 1993 var Steensnæs innvald på Stortinget for Kristeleg Folkeparti, og hadde sete på tinget fram til 2005. I den fyrste stortingsperioden var han medlem av finanskomiteen. Frå 1997 til 22. mars 2000 var han sekretær i utanrikskomiteen, deretter var han leiar av komiteen ut stortingsperioden. Han var elles medlem av arbeidsordningskomiteen og valkomiteen i stortingsperioden 1997-2001. I sin siste periode på Stortinget var han medlem av næringskomiteen. Frå oktober 2001 var han sjef for Olje- og energidepartementet, ei stilling han hadde til 18. juni 2004. Han tok ikkje attval til Stortinget i 2005.

Steensnæs har sidan 2006 vore direktør ved Oslosenteret for fred og menneskerettigheter, samt styremedlem av UNESCO.

Kjelder

 
Denne artikkelen bygger på «Einar Steensnæs» frå ,  den 26. juni 2013.  
 

Norske kyrkje- og undervisningsministrar
Norske olje- og energiministrar
KrF-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Syse
Statsrådar i Regjeringa Bondevik II
Stortingsrepresentantar frå KrF
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Ordførarar i Haugesund
KrF-politikarar i Rogaland
Folk frå Haugesund
Artaxerxes I av Persia

Artaxerxes I var ein persisk konge av Akamenide-dynastiet som regjerte 465 f.Kr.-424 f.Kr.. Han var son av Xerxes I og  Amestris, dotter av Otanes.
Han herska over eit Persia som var i ferd med å mista makt og territorium. 

Artaxerxes er den greske forma av namnet hans, som på persisk er Artakhsjathra. Han blei seinare kalla Ardesjir.
I Bibelen er han kalla Artasasta. Han hadde også det greske tilnamnet Makrokheir (μακρόχειρ, 'langhand', latinsk Longimanus), visstnok fordi høgrehanda hans var lengre enn den venstre, eller som eit symbolsk tilnamn for den «lange armen» til makta hans.

Regjeringstid
Artaxerxes kom på trona etter at far hans, Xerxes I, og den eldre broren Dareios var blitt drepen av visiren eller leiaren for livvakta, Artabanos. Han blei seinare drepen av Artaxerxes. 

Under uroa kom det til opprør i Egypt og Baktria. I Egypt utropte den libyske kongen Inaros seg til konge og fekk hjelp frå Aten. Opprøret blei nedkjempa og løyst av Megabyzus, som så sjølv gjorde opprør mot Artaxerxes då Inaros og tilfangetekne grekarar blei drepne, i strid mot avtalen hans med dei. Dei to blei til slutt forlikte att. 

Opprøret i Baktria blei anten leidd av satrapen Artabanus eller kongsbroren Hystaspes.

Etter at Persia tapte for grekarane ved Eurymedon, kom krigshandlingane mellom Hellas og Persia til ein stillstand. Då Artaxerxes I kom til makta, starta han ein ny politikk ved å trekkja atenarane unna ved å finansiera fiendane deira  i Hellas. Dette førte indirekte til at atenarane flytta sin pengereserve frå Delian-ligaen frå øya Delos til atenske Akropolis. Finansieringspolitikken førte til nye kampar i 450 f.Kr. der grekarane angreip ved slaget om Kypros. Freden i Callias blei inngått mellom Aten, Argos og Persia i 449 f.Kr.

Artaxerxes tok imot den ostrakerte greske generalen Themistokles som hadde kjempa mot far hans, og gjorde han til guvernør. Han fullførte tronhallen, «hallen med hundre søylar», i Persepolis. Han reiste også eit nytt palass i Susa etter at det gamle brann ned.

Artaxerxes døydde i 424 f.Kr., samtidig som dronninga Damaspia. Han blei gravlagd i Naqsh-e Rustam, der det finst fleire akamenidiske kongegraver. Etterfølgjaren hans, sonen Xerxes II, blei drepen etter berre 45 dagar på trona. Han blei etterfølgd av halvbroren Dareios II.

Artaxerxes i Bibelen
Artaxerxes I er nemnt i to bøker i Bibelen, Esra og Nehemja. Han gav jødar religiøst sjølvstyre, og tillet ei større gruppe å reisa attende til Jerusalem og byggja opp att bymuren. 

På 1600-talet heldt teologen Roger Williams, grunnleggjaren av Rhode Island i USA, fram Artaxerxes som eit døme på ein god herskar som skilde mellom stat og religion i verket The Bloudy Tenent of Persecution for Cause of Conscience.

Kjelder

Artxerxes I i Encyclopædia Iranica. 

Denne artikkelen bygger på «Artaxerxes I av Persia» frå , og «Artaxerxes I» frå  den 26. juni 2013.  
Denne artikkelen bygger på «Artaxerxes I of Persia» frå ,  den 26. juni 2013.

Bakgrunnsstoff

Akamenidane
Persiske monarkar
Faraoar