alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brigader

Brigader er ein militær grad som rangerer over oberst og under generalmajor, som alternativ til brigadegeneral. 

Han blir som regel nytta av armear, flyvåpen og marineinfanteri, blant anna i Noreg, Storbritannia, Australia og New Zealand. Graden svarer til flaggkommandør i Sjøforsvaret.

Brigader blir rekna som den øvste feltoffisersgraden og er difor snarare ei høgare form for oberst enn ei lågare form for general, på same måten som kommandør (engelsk: commodore; i Noreg flaggkommandør) er i marinane. Graden har blitt tilkjent NATO-status som likeverdig med brigadegeneral, som er ein generaloffisersgrad.

Graden blei innført i Noreg i 1997 som erstatning for oberst I for å standardisere med resten av NATO. Det er fleire som har graden i Noreg, men berre brigader Eldar Berli leiar ein brigade.

Bakgrunnsstoff 
 Brigaders kommandoflagg
 Flaggkommandørs kommandoflagg

Militære gradar
Almane

Almane er ein øyde bustad ved Sunnylvsfjorden i Stranda kommune i Møre og Romsdal. (Namnet er fleirtalsforma av «alm» og det viser truleg til at der ein gong voks mykje alme-tre der.)

På staden var der eitt hus som låg i ei bratt steinurd nær sjøen (85 moh), og det høyrde til matrikkelgarden Furnes. Huset låg tett ved stien som går opp til Furnes-tunet. Truleg var der aldri nokon fast busetnad, men staden vart kanskje nytta som bustad for slike som var der for å passe geitene som beita i området.

Huset hadde eitt rom der folket budde og eitt rom for høy, og under der var det fjøs for dyra. Det var ikkje fare for snøfonn på staden, men huset låg i særs bratt terreng og det kom ofte steinsprang frå urda ovanfor. Almane var ein fælt trist bustad, vart det sagt.

Etter at tunet på Furnes vart øydelagt av snøfonn i februar 1868, torde ikkje folket å bu fast der oppe lenger. Dei flytta då ned til Almane om vintrane og flytta opp att når våren kom. Etter at Furnes-garden vart endeleg fråflytta og nedlagt i 1895, budde der truleg aldri meir folk på Almane. 

Berre nokre restar av murane viser i dag kvar helst huset på Almane stod.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
  
 
  

Kulturminne i Stranda
Storfjorden på Sunnmøre
Gardar i Møre og Romsdal
Junco


Junco er ei lita biologisk slekt av fem artar sporvefuglar i Amerika frå Alaska i nord og sørover til norvestlegaste Panama. Artane i slekta har namn på norsk med fellesnemninga 'junko' og dei er ein del av amerikasporvfamilien, Passerellidae.

Skildring 

Junkoar varierer frå 13 til 17 centimeter i kroppslengd. I hovudsak har dei fjørdrakt med grått hovud og hals, meir brunleg eller raudbrun overside av kroppen og  uklår oransje på kroppsidene, lysare og gråare mot buken. Her er store variasjonar, vinterjunko har særlege variantar blant underartane, til dømes finn ein berre grått og kvitt hos hofuglar av nominatforma samt hos begge kjønn av J. h. aikeni. Junco bairdi er ei spesielt lys utgåve av junkoar. 

Vinterjunko har utbreiing over heile Nord-Amerika og har ein estimert populasjon på heile 260 millionar individ. Guadalupejunko og vulkanjunko lever i Mexico og Sentral-Amerika. Guadalupejunko er endemisk til øya Guadalupe, medan pericujunko, Junco bairdi, er endemisk til ytste sørspissen av Californiahalvøya.

Artslista
Junco i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:     
 Vinterjunko, Junco hyemalis, Dark-eyed Junco, Linné, 1758, (LC)
 Guadalupejunko, Junco insularis, Guadalupe Junco, Ridgway, 1876, (NR)
 Gulaugejunko, Junco phaeonotus, Yellow-eyed Junco, Wagler, 1831, (LC)
 Pericujunko, Junco bairdi, Baird's Junco, Ridgway, 1883, (NT)
 Vulkanjunko, Junco vulcani, Volcano Junco, Boucard, 1878, (LC)

Kjelder 
 (2017). New World Sparrows (Passerellidae) In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Hypertekst 'Species table', henta frå http://www.hbw.com/node/1343552 21. oktober 2017  
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Amerikasporvfamilien
Fugleslekter
Maktlaus

Maktlaus er det tredje albumet til Daniel Kvammen. Maktlaus går i nye retningar: Der det førre albumet, Vektlaus, handlar om kjærleiksorg, er Maktlaus eit meir politisk album. Til forskjell frå dei to første albuma til Kvammen, har Maktlaus meir varierte låtar.

Innhald

Kjelder 

Musikkalbum frå 2017
Daniel Kvammen-album
Bernd Hölzenbein

Bernd Hölzenbein () er ein tysk tidlegare fotballspelar frå Runkel. Han vart verdsmeister med Vest-Tyskland i 1974 og vann den vesttyske cupen 1974, 1975 og 1981, samt UEFA-cupen i 1980 med Eintracht Frankfurt.

Klubbspel

Hölzenbein debuterte på Eintracht Frankfurt i november 1967. Dei neste 14 åra spelte vengpelaren 420 kampar for laget i Bundesliga og skåra 160 mål, gjeldande skåringsrekord i Eintracht Frankfurt. Han var med å vinne tre vesttyske cupfinalar; fyrst 3-1 over Hamburger SV i 1974, der etter 1-0 over MSV Duisburg i 1975 og til sist i 1981 med 3-1 over FC Kaiserslautern. Året før var Hölzenbein kaptein då Eintracht sigra i UEFA-cupen 1980 med hjelp av bortemålsregelen, etter tap 2-3 borte og siger 1-0 heime. Etter sesongslutt i mai 1981 reiste han til USA og var dei neste fem åra aktiv på tre ulike lag.

Landslagsspel
Hölzenbein var rimeleg fast på Vest-Tyskland sitt landslag frå han fekk sin debut som innbytar mot Austerrike i Hannover hausten 1973, ein kamp som enda med heimesiger 4-0. Under VM i fotball 1974 var han del av ein angrepstrio med senterløpar Gerd Müller og Jürgen Grabowski på venstrevengen. I finalen mot Nederland vart Hölzenbein felt innafor 16-meteren, noko som gav Paul Breitner høve til å utlikne Nederlands leiing på eit straffespark. Seinare syrgde Müller for vesttysk triumf. To år seinare utlikna Hölzenbein etter 88 minuttars spel til 2-2 i EM-finalen 1976 mellom Tsjekkoslovakia og Vest-Tyskland. Etter ekstraomgangar og straffeskyting enda finalen likevel med vesttysk tap. Ytterlegare to år etter, under VM 1978 i Argentina utlikna Hölzenbein til 2-2 i kvartfinalen mot Austerrike. Men få minuttar før full tid sende Hans Krankl Austerrike i føringa med 3-2 og eit noko grått vesttysk lag forsvann ut av turneringa. Der hadde Hölzenbein spelt sin 40. og siste landskamp etter å ha skåra sitt femte landslagsmål.

Merittar
Verdsmeister: 1974 med Vest-Tyskland
EM-sølv: 1976 med Vest-Tyskland
Vinnar av UEFA-cupen: 1980 med Eintracht Frankfurt
Vesttysk cupmeister: 1974, 1975 og 1981 med Eintracht Frankfurt

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bernd Hölzenbein» frå ,  den 22. oktober 2017.  
 

Tyske fotballspelarar
Eintracht Frankfurt-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1974
Spelarar i Fotball-EM 1976
Spelarar i Fotball-VM 1978
Tidemann Evensen

Tidemann Flaata Evensen () var ein norsk byråkrat og politikar frå Solum i Telemark, som representerte Telemark og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1945-53.

Far hans var tømmermerkar. Sjølv gjekk han handelsskule i 1927, etter han året før hadde vore på selfangst ved Kerguelen. Frå 1930 til 1945 var han fullmektig ved Solum formannskapskontor og der etter fylkeskasserar i Telemark i åtte år til 1953. Han var fylkesarbeidssjef i Telemark 1953-59 og til sist fylkesmann i Telemark til han døydde i 1969.

Evensen var heradsstyremedlem i Solum frå 1933 til 1959, ordførar dei siste tolv åra. Hausten 1945 vart han også vald til stortingsrepresentant frå Telemark og attvald 1949. Heile tida var han medlem i Kommunalkomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Folk frå Skien
Lund-rapporten

Lund-rapporten var ein rapport for Stortinget utført av Lund-kommisjonen. Han vart offentleggjort 8. mai 1996 og tek for seg observasjonar og overvaking av politiske grupperingar, i hovudsak kommunistar og sosialistar, som vart rekna for å representere ein trussel mot tryggleiken i Noreg under den kalde krigen, og som vart gjennomført av Overvakningspolitiet på instruks frå den norske regjeringa.
Rapporten har den fullstendige tittelen «Dokument nr. 15 (1995–96) – Rapport til Stortinget fra kommisjonen som ble nedsatt av Stortinget for å granske påstander om ulovlig overvåking av norske borgere».

Lund-rapporten kritiserte fleire tilhøve i dei løynlege tenestene i Noreg: 
Det tette samarbeidet mellom overvakingstenesta og Det norske Arbeidarpartiet
Mogelege registreringar i strid med instruksen
Mogelege registreringar med bakgrunn i «gamle forestillinger»
Uklare myndigheitsførehald

Rapporten viste at politiet sin observasjon av politiske grupperingar hadde konsentrert seg om Norges Kommunistiske Parti, Sosialistisk Folkeparti, Arbeidernes kommunistparti og Sosialistisk Venstreparti, og organisasjonar som vart rekna for å stå desse partia nær, som Nei til atomvåpen, Sambandet Norge-Sovjetunionen, Palestinakomiteen, Kvinnefronten og Solidaritetskomiteen for Vietnam. Høgreekstreme grupper var òg nemnd i høve til dette trusselbildet, men det kom ikkje fram noko i rapporten som indikerte at det føregjekk ulovleg overvaking av desse miljøa.

Konklusjon
Rapporten konkluderte med at det føregjekk ulovleg politisk overvaking i Noreg etter 1945, først og fremst av venstresida i norsk politikk.

Referansar

Norsk etterretning
1996 i Noreg
Mary Peters

Mary Elizabeth Peters () er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå Ballymena i Nord-Irland som vart olympisk meister i femkamp i 1972.
 
Allsidige Peters var ein av dei beste femkjemparane i verda gjennom heile 1960-talet, med fjerdeplassen i øvinga under Sommar-OL 1964 i Tokyo som sitt beste resultat. I 1970 vann ho både kuletevlinga og femkampen då samveldeleikane fann stad i Edinburgh. To år seinare overraska ho stort i femkampen under Sommar-OL i München. Med 4 801 poeng sette ho verdsrekord og slo favoritten, vesttyske Heide Rosendahl, med 10 poeng. Halvtanna år seinare, i januar 1974, forsvarte Peters i Christchurch samveldetittelen i femkamp.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1962 i Beograd: Nr 5 i femkamp
OL 1964 i Tokyo: Nr 4 i femkamp, utslått i kvalifiseringa i kulestøyt (14,46 =nr 14)
OL 1968 i Mexico by: Nr 9 i femkamp
OL 1972 i München: Gullmedalje i femkamp – 4 801 poeng, framom Heide Rosendahl (4 791)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mary Peters (athlete)» frå ,  den 22. oktober 2017.  
 

Britiske friidrettsutøvarar
Mangekjemparar
Kulestøytarar
Marie Laurencin

Marie Laurencin () var ein fransk målar og grafikar. Ho var ein viktig figur i avantgarden i Paris, og var ein av kubistane knytt til kunstnargruppa Section d'Or.

Biografi

Laurencin var fødd i Paris, der ho blei oppdratt av mora og budde mesteparten av livet. Som attenåring studerte ho porselenmåling i Sèvres. Deretter vende ho tilbake til Paris og fortsette kunststudia ved Académie Humbert, der ho endra fokus til oljemåleri.

Laurencin debuterte som lyrikar under løyndenamnet Louise Lalanne. Ho kom tidleg i kontakt med kubistane, og blei elev av Kees van Dongen. 

Ho var medlem både av krinsen rundt Pablo Picasso og blant kubistar knytt til  Section d'Or, som Jean Metzinger, Albert Gleizes, Robert Delaunay, Henri le Fauconnier og Francis Picabia, og stilte ut saman med dei ved Salon des Indépendants (1910-1911) og Salon d'Automne (1911-1912). 

Ho hadde eit forhold til diktaren Guillaume Apollinaire, og er ofte blitt omtalt som ein muse for han. Ho var også knytt til salongen til den kjende amerikanske  og lesbiske forfattaren Natalie Clifford Barney. Sjølv hadde Laurencin heteroseksuelle og lesbiske forhold.

Under første verdskrigen drog Laurencin i eksil frå Frankrike til Spania ettersom ekteskapet hennar med den tyskfødde baron Otto von Waëtjen automatisk fråtok henne fransk statsborgarskap. Paret budde deretter ei tid i Düsseldorf. Etter at dei skilde seg 1920, vende ho tilbake til Paris. Her hadde ho økonomisk suksess som kunstnar fram til den store depresjonen på 1930-talet. På denne tida tok ho arbeid som kunstlærar ved ein privatskule.

Ho budde i Paris livet ut.

Verk
Laurencin måla med olje og akvarell.
Ho skildra særleg den mondene kvinna i ein forfina pastellkoloritt.
Ho utvikla ein sprø, raffinert og personleg stil, framfor alt i bilde av barn og ungjenter.

I tillegg til måleri laga ho også sceneutkast og kostymeteikningar, illustrerte bøker og laga grafiske blad.

Ettermæle
Laurencin er relativt lite kjend og utstilt i Frankrike, men er derimot svært omtykt i Japan.
I 1983, på kunstnaren sin hundreårsdag, opna Musée Marie Laurencin i Nagano prefektur i Japan. Museet huser meir enn 500 av verka hennar, og eit arkiv.
I 2913 blei det halde ei Laurencin-utstilling i Paris som gjorde henne kjend for eit større fransk publikum.

Marie Laurencin er omtalt i den populære songen «L'Été indien» av Joe Dassin frå 1975.

Laurencin har eit krater på Venus kalla opp etter seg.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Marie Laurencin» frå , og «Marie Laurencin» frå  den 22. oktober 2017.

Bakgrunnsstoff 

Franske målarar
Franske grafikarar
Kunstnarar frå Paris
Neoimpresjonisme

Neoimpresjonisme var ein retning innan målarkunst på 1880- og 1890-talet. Retningen var ei vidareutvikling av teknikken til impresjonistane  gjennom eit vitskapleg studium av farge og divisjonisme. 
Neoimpresjonismen fekk stor tyding or mellom anna fauvistane, og kan seiast å ha blitt etterfølgd av neoplastisisme.

Neoimpresjonismen blei grunnlagd av pointillisten Georges Seurat. Måleriet hans Søndagsettermiddag på La Grand Jatte blei den store attraksjonen på haustutstillinga 1886 som markerte innføringa av neoimpresjonismen som term og teknikk. 

Til grupperinga pleier ein også rekna Paul Signac. Nokre tilhengjarar av rørsla - belgiske Henry van de Velde og Georges Lemmen og finske Alfred William Finch - overførte snart dei neoimpresjonistiske idean til kunsthandverk. 

Retningen stod i opposisjon mot impresjonismen, og fekk gjennom dette tyding  for seinare stilkunst som symbolisme på 1890-talet og ekspresjonisme og kubisme på 1900-talet.

Kjelder 

 Robyn Roslak, Neo-impressionism and Anarchism in Fin-de-Siecle France, Ashgate Publishing 2007.
Denne artikkelen bygger på «Neoimpressionism» frå ,  den 22. oktober 2017.  
 

Moderne kunst
Impresjonisme
Kald krig II

Kald krig II er ei nemning om ei ny spenning mellom motsette blokker etter den kalde krigen. I denne samanhengen meiner ein at den eine blokka er leia av Russland eller Kina, og den andre av USA eller NATO. Konflikten liknar på den originale kalde krigen, som var ein global konfrontasjon mellom Vesten leia av USA, og Austen, leia av Sovjetunionen. 

Den amerikanske statsvitaren Robert Legvold meiner at denne nye kalde krigen byrja med «Ukrainakrisa» og russisk annektering av Krim. Andre, som Andrew C. Kuchins, hevda i 2016 at denne nye kalde krigen var farlegare enn den fyrste fordi det her hadde starta med ein varm krig. Ein tredje, Philip N. Howard, definerte den nye kalde krigen som ein ny type kald krig som han kalla informasjonskrigføring som hovudsakleg står mellom ulike media inkludert sosiale media og statsstøtta informasjonsstrukturar.

Merknadar

Referansar

Den kalde krigen
Konfliktar
Arne Løchen

Arne Løchen () var ein norsk filosof og litteraturhistorikar frå Vang på Hedmark. Tvillingbroren Einar Løchen var høgsterettsjustitiarius.

Løchen byrja studere filosofi under Vilhelm Lyng på universitetet i Kristiania. I 1877 reiste han til Paris for å høyre førelesingar av Hippolyte Taine. Same året fekk han Kronprinsens gullmedalje for avhandlinga «Sprogets væsen og oprindelse». År 1886 tok han doktorgraden i filosofi med Om J. Stuart Mills logik. En kritisk studie (1885).

Løchen var professor i filosofi ved universitet frå 1900 til 1921. Åra 1912-21 var han også medstyrar ved Psykologisk institutt. Han meinte at «kvar einskild filos[ofi] speglar av personlegdomen til filosofen.» Av den grunn vert psykologi ei viktig vitskaps-grein til filosofien. Hans mest kjende psykologiske skrift er Fantasien frå 1917.

Løchen hadde stor interesse for litteraturhistorie og gav i 1898-1900 ut tobandsverket J.S. Welhaven. I 1913 kom essaysamlinga Digtning og videnskap.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Norske filosofiprofessorar
Norske litteraturhistorikarar og kritikarar
Informasjonskrigføring

Informasjonskrigføring er eit konsept der stridsideen er styring av massemedia og sambandsteknologi for å nytta seg av overlegne føremuner på dette feltet.
Elementa i denne forma for krigføring inkluderer alle disiplinar innan etterretning, spreiing av propaganda, demoralisering av potensielle fiendar, psykologisk manipulering og forsøk på å dra motparten sine intensjonar i tvil. Det er her ein nær samanheng med psykologisk krigføring.

Informasjonskrigføring kan til dømes bruke desse elementa:
 TV, internett og radio kan jammast.
 TV, internett og radio kan verta overtekne og brukte som kanalar for desinformasjon og propaganda.
 Logistikksamband kan verta sette ut av spel.
 Aksjebørsen til potensielle fiendar kan manipulerast.  
 Droner (UAV) og nettkamera kan verta overtekne eller sette ut av spel.

Referansar

Krigføring
Kalle Løchen

Kalle Løchen () var ein norsk kunstmålar og skodespelar, fødd på Fåberg i Oppland. Arne og Einar Løchen var eldre brør.

16 år gammal byrja Løchen i 1881 på Tegneskolen i Kristiania med Julius Middelthun som lærar. Han var òg elev hos Wilhelm von Hanno og Knud Bergslien. I 1883 deltok han i Frits Thaulow sitt såkalla «friluftsakademi» på Modum og debuterte same året på Høstutstillingen i Kristiania. Arbeida hans er i den naturalistiske stilretninga, forma med «friske penselstròk og varsame fargeverknad». 

Løchen gifta seg i 1886 med skodespelaren Anna Brun (1862-92) og fekk to born med henne. Han byrja som skodespelar då paret flytta til Bergen og arbeidde på Den Nationale Scene. Sidan returnerte han til hovudstaden og var knytt til Klingenberg Theater, som låg på Tivoli i Oslo.

Løchen skaut seg i Ekebergskogen i Oslo.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Norske målarar
Norske skodespelarar
Krigen i Ukraina

Krigen i Ukraina er ein langvarig væpna konflikt mellom Russland og Ukraina. Han tok til på Krimhalvøya i februar 2014, som ein konflikt om statusen til dei ukrainske regionene Krim og Donbass. Konflikten blussa opp på nytt våren 2021. 24. februar 2022 invaderte russiske styrkar Ukraina.

Bakgrunn
Ukrainakrisa byrja 21. november 2013 då presidenten i landet, Viktor Janukovitsj, avslutta førebuingane til ein assosieringsavtale med EU. Ein slik assosieringsavttale skulle gjera Ukraina mindre avhengig av Russland. Avgjerda førte til ei rekkje store demonstrasjonar i Kiev frå folk som støtta avtalen, og vart òg ein protest mot korrupsjon i det ukrainske statsapparatet. I februar 2014 blei presidenten nøydd til å gå av. Deretter følgde protestar i russiskvennlege, hovudsakleg russisktalande område aust og sør i Ukraina, der Janukovitsj hadde hatt mykje av støtta si. Deretter utvikla ei ny krise seg då Russland invaderte desse regionane og annekterte Krim-halvøya i mars 2014. Dette oppmuntra russisktalande ukrainarar i Donetsk og Luhansk, og områda gjekk inn i ein borgarkrig mot sentralstyresmakta frå april 2014. Etterkvart som konflikten utvikla seg blei den russisktalande ukrainske opposisjonen til ein pro-russisk oppreist som ofte fekk hjelp frå det russiske militæret og russiske spesialstyrkar.

Sjå òg
 Krigen i Donbass

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ukrainian crisis» frå ,  den 27. januar 2020.

Bakgrunnsstoff
 Verdens farliegste nabo. Kronikk med bakgrunn av Erika Fatland.

Konfliktar i 2010-åra
Konfliktar i 2020-åra
Ukrainsk historie
Stortinget T-banestasjon

Stortinget stasjon, som opphavleg heitte Sentrum stasjon, er ein stasjon på T-banestrekninga gjennom Oslo sentrum, og vert trafikkert av alle linene på T-banen. Stasjonen ligg etter måten djupt og har lange rulletrapper og utgangar i gatene Grensen, Lille Grensen og på Egertorget, som ligg attmed Karl Johans gate mellom Akersgata og Øvre Slottsgate i nærleiken av nordaustre hjørnet av Stortingsbygningen.

Stasjonen har to gjennomgåande spor og eit vendespor for trafikken austfra, og såleis fire plattformer, der to av dei berre vert nytta for høvesvis avstiging og påstiging på tog frå aust som snur på stasjonen. Vendesporet skriv seg frå tida då Stortinget stasjon opna under namnet Sentrum stasjon i 1977 som endestasjonen for dei austlege T-banelinene, medan Najonaltheatret T-banestasjon var vendestasjon for dei vestlege forstadsbanelinene, utan tunnelsamband mellom dei to stasjonane.

I 1983 vart Sentrum stasjon stengd for gjennomgripande reparasjonar på grunn av at det trengde vatn inn i stasjonen, og stasjonen vart ikkje opna att før i 1987 under det noverande namnet Stortinget stasjon. Då var det bygd tunnel mellom denne stasjonen og Nationaltheatret stasjon, og stasjonen hadde fått fire spor med tilhøyrande plattformer, der dei to nye gjennomgåande spora vart nytta som endestasjon for lina frå vest, medan vendesløyfa var endestasjon for linene frå aust som før.

I 1992 kunne dei fyrste toga gå i pendeltrafikk frå aust til vest. Då var Sognsvannsbanen bygd om til det same systemet som T-banelinene austover nytta, og kunne difor knytast saman med Lambertseterbanen. Og vidare utover på 1990-talet vart det sett i gang pendeldrift mellom aust og vest på alle linene, dels ved at linene vart ombygd, dels ved at det vart nytta tog som var tilpassa båe systema. Etter dette vart det berre sporadisk trafikk på vendesløyfa på Stortinget stasjon.

Oslo sentrum
Furusetbanen
Grorudbanen
Holmenkollbanen
Kolsåsbanen
Lambertseterbanen
Røabanen
Sognsvannsbanen
Østensjøbanen
Fellestunnelen
Skipingar i 1977
T-banestasjonar i Oslo
Håkon Mjelva
Majdan-plassen

Majdan-plassen (ukrainsk Майдан Незалежності, Majdan Nezalezjnosti, 'Sjølvstendeplassen') er den viktigaste plassen i sentrum av den ukrainske hovudstaden Kiev. Han ligg langs hovudgata Khresjtsjatyk i Sjevtsjenko rajon. Plassen har hatt mange namn, men blir ofte omtalt berre som «Majdan».

Historie 
Historia til plassen går tilbake til midten av 1800-talet, då den første steinbygningen i Kiev vart bygd her. I byrjinga heitte plassens Khresjtsjatytska plosjtsja (Khresjtsjatykplassen). Frå 1871 heitte plassen Dumska posjtsja (Dumaplassen), fordi Dumaen, den lovgjevande forsamlinga i byen, låg her. Etter oktoberrevolusjonen fikk plassen namnet Radjanska plosjtsja (Sovjetunionens plass), og frå 1935 Plosjtsja Kalinina (Kalininplassen) etter Mikhail Ivanovitsj Kalinin.

Dei tyske okkupantane som inntok byen den 19. september 1941 og heldt Kiev til 6. november 1943 kalla plassen Platz des 19. Septembers (19. septembers plass). Både plassen og det meste av Kiev vart rasert under Andre verdskrigen. Også dumaen vart sterkt skada, og ikkje attreist.

Plassen vart deretter ombygd i sovjetisk stil, og i 1977, til 60-årsdagen for Oktoberrevolusjonen, vart det bygd eit Minnesmerke for den store sovjetiske oktoberrevolusjonen på sørsida av plassen. Etter Sovjetunionen sitt samanbrot i 1991 vart minnesmerket fjerna.

Frå 1977 til 1991 heitte plassen Plosjtsja Zjovtnevoji revolutsiji (Oktoberrevolusjonens plass). Til tiårsdagen for Ukrainas sjølvstende i 2001 vart plassen ombygd.

Sidan byrjinga på 1800-talet har han også vorte brukt til feiringar og arrangement, så vel som politiske demonstrasjonar. Han var blant anna sentrum for demonstrasjonane under «granittrevolusjonen» i 1989, «Ukraina utan Kutsjma» i 2001, oransjerevolusjonen i 2004 og euromajdan i 2014.

Fotogalleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Majdan Nezalezjnosti» frå ,  den 22. oktober 2017.

Bakgrunnsstoff
 Majdan Nezalezjnosti hos Kiev.com 

Kiev
torg