alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wolf-Rayet-stjerne

Wolf-Rayet-stjerner (forkorta WR) er varme stjerner som gjennomgår store tap av masse gjennom stjernevind. Spektruma til Wolf-Rayet-stjerner framviser breie emisjonslinjer, noko som gjer dei lette å identifisera, sjølv på større avstandar. Wolf-Rayet-stjerner kan ha massar på 10-50 solmassar, overflatetemperaturar mellom 25000 og 50000 K og luminositetar mellom 100.000 og éin million gonger luminositeten til sola.

Wolf-Rayet-stjerner blei først identifiserte av dei franske astronomane Charles Wolf og George Rayet i 1867. Dei blir delte inn i tre breie spektroskopiske klassar; WN, WC og WO:

 WN-stjerner framviser emisjonslinjer hovudsakleg frå helium og nitrogen, men spektrum har òg vist emisjonslinjer frå karbon, silisium og hydrogen.
 WC-stjerner har spektrum dominerte av emisjonslinher frå karbon og helium og manglar linjer frå hydrogen og nitrogen. 
 WO-stjerner er meir sjeldne og liknar på WC-stjernene med oksygenlinjer og emisjonslinjer frå andre grunnstoff som viser eit høgt nivå av ionisering.

Grunna den kraftige stjernevinden som Wolf-Rayet-stjerner har, har dei ytre hydrogenrike laga blitt blåste av, og ytst ligg i staden regionar der produkt av kjernereaksjonar er til stades. Wolf-Rayet-stjerner kan stamma frå O-stjerner.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Wolf-Rayet star» s. 439 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

 
Stjernetypar
Nilsmesse

Nilsmesse eller Nikolausdagen er ein kristen høgtidsdag til minne om den heilage Nikolas som blir feira den 6. desember i den katolske og den ortodokse kyrkja. Dagen er merkt på primstaven med bispelue, bispestav, hjul, kross eller ein orm.

Den heilage Nikolas var biskop i Myra i Tyrkia og døydde midt på 300-talet. Han var mellom anna helgen for sjøfarande, og denne dagen skulle ein etter tradisjonen ikkje segla. Biskopen er også kjend for å ha gjeve fattige gjennom gåver. På grunn av dette er han blitt knytt til gåvegjeving rundt jul, i nederlandske område gjennom Sinterklaas-tradisjonen den 5.-6. desember, i mange andre land som julenissen den 24.-25. desember.

I Noreg var det i tillegg tradisjon å laga eller vøla sko denne dagen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nilsmesse» frå ,  den 6. desember 2008.  
 
Agnar Nilsen Primstaven 

Kristne høgtider
Juletradisjonar
Desember
Primstaven

de:Nikolaus von Myra#Brauchtum
Manú

Manú er ei elv i det søraustlege Peru, og ei sideelv til Madre de Dios. Ho har ei lengd på 356 kilometer, alt gjennom biosfærereservatet Manu nasjonalpark i Madre de Dios-regionen. 

Elva Manú blir til i den austlege skråninga av Andes mot Amazonasbassenget. Ho renn gjennom reservatet med same namn. Parken vart kunngjort i 1972 og i 1987 og er rekna som eit stort biosfærereservat, han kan huse ein av dei største konsentrasjonane av biologisk mangfald på jorda innanfor 19 098 km². Svært få menneske bur ved elvefaret. Parken er oppretta for vern, berre verksemd innan biologisk og antropologisk forsking kan gå føre seg der, dei skal vere avgrensa til observasjon av liv og økologiske prosessar i naturleg form. Dei fastbuande i parken er innfødde grupper av indianarar, hovudsakleg frå machiguenga.
 
Manú tømmer seg i Alto Madre de Dias, nedanfor utlaupet kalla berre Madre de Dios. Dette er nær byen Manu. Providencia og Piriquina er store sideelver til Manú.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Río Manú» frå ,  den 6. desember 2008. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Perú: Compendio estadístico 2001 Sistema nacional Estadístico.
 Las aguas continentales de America Latina av R. Ziesler og G.D. Ardizzone
 

Elvar i Peru
Madre de Dios-regionen
Mahmoud Ahmadinejad

Mahmoud Ahmadinejad () er tidlegare president i Iran og var den sjette presidenten i landet frå 2005 til 2013. Han var borgarmeister i Teheran frå 2003 til 2005, og er rekna for å vere ein religiøs konservativ leiar med islamistiske og folkelege syn. Ahmadinejad er utdanna ingeniør og var professor ved det teknologiske og vitskaplege universitetet i Iran før han vart borgarmeister.

Ahmadinejad vart vald til president i Iran 24. juni 2005 i den andre valrunda i presidentvalet framfor rival og tidlegare president Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, som Ahmadinejad sigra over med 61,69 % av dei rundt 28 millionar stemmene. Valdeltakinga på rundt 59,6 %. Iranske analytikarar forklarer støtta Ahmadinejad hadde, særleg blant dei fattige i landet, med den enkle livsstilen og dei populistiske meiningane hans.

Kjelder 
 Artikkelen «Ahmadinejad, Mahmoud» på Caplex

Iranske politikarar
Iranske presidentar
Harald Arnkværn

Harald Arnkværn () er ein norsk jurist, høgsterettsadvokat og næringslivsleiar.

Han var tilsett i Christiania Spigerverk/Elkem Spigerverket frå 1965 til 1974 og i Den norske Creditbank frå 1974 til 1988. Først i den juridiske avdelinga, seinare som viseadministrerande direktør og som konstituert adm. dir. i 1988, då Leif Terje Løddesøl måtte gå av. Den permanente sjefsjobben gjekk til Kristian Rambjør. Etter dette har han praktisert som advokat i næringslivet.

Arnkværn har, og har hatt, mange ulike verv i norsk næringsliv, som mellom anna styreleiar i Christiania Bank og Kreditkasse (og seinare styremedlem i Nordea), styreleiar i Kværner og ordførar i bedriftsforsamlinga i Orkla. Han var også styreleiar i Vinmonopolet frå 1996 til slutten av oktober 2005, då han valde å trekkje seg etter at Vinmonopolet vart meldt for fleire brot på personopplysningslova av Datatilsynet. Det kom mellom anna fram at Arnkværn hadde bede advokat og privatetterforskar Erling Grimstad om å granske arbeidsrelatert e-post til fem tilsette i Vinmonopolet. Siri Hatlen overtok som styreleiar.

Kjelder 
 «Arnkværn, Harald» på Store Norske Leksikon
 «Vinmonopolets årsberetning 2005»

Referansar 

Arnkværn, Harald
Arnkværn, Harald
Arnkværn, Harald
Stjernevind

Stjernevind er ein straum av ladde partiklar, for det meste proton og elektron, som konstant vert send ut frå yta til stjerner. Stjernevind kan føra til store massetap for stjerner, noko som særskilt er tilfellet for Wolf-Rayet-stjerner. Solvinden er stjernevinden som vert danna av sola.

Stjerner som er unge og enno ikkje har kome seg på hovudserien, er fleire døme på stjerner med sterke stjernevindar. Stjernevinden til desse unge stjernene kan koma opp på ein styrke tusen gonger solvinden. Denne stjernevinden vil krasja med gassen som ligg kring stjerna i form av gasskyer. Kollisjonen fører til at gasskyene vert ioniserte og at det vert danna ekspanderande sjokkbølgjer i det interstellare mediet kring stjerna. Stjerner som er so gamle at dei er på veg bort frå hovudserien og på veg til å verta raude kjemper vil òg senda bort mykje masse gjennom stjernevinden.

Generelt vil stjerner som er massive senda av garde mykje av massen sin medan dei enno på hovudserien gjennom stjernevinden. Ei stjerna som hadde 120 solmassar ved fødselen kan senda bort opp til 50 solmassar av massen sin. Sameleis kan massetapet for ei stjerna som hadde ein fødemasse på 60 solmassar koma opp på rundt tolv solmassar.

Sjå òg 

 solvind

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg i hovudsak på artikkelen «stellar wind» s. 390 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

Stjerneastronomi
Martine Aurdal

Martine Aurdal () er ein norsk feminist, journalist, forfattar, føredragshaldar, skribent og møteleiar.

Bakgrunn
Aurdal er dotter av Eva Vinje Aurdal (lærar og politikar) og Leon Aurdal (høgskuledirektør).
Ho er utdanna cand. mag. frå Universitetet i Oslo, med faga engelsk, statsvitskap, kjønn og samfunn, medievitskap og politisk analyse.

Karriere

Ho er leiar for samfunnsavdelinga i Dagbladet. Aurdal er også medprogramleiar i prateprogrammet Studio 5 på fjernsynskanalen FEM på TV Norge. I tillegg arbeider ho som forfattar, føredragshaldar, skribent og møteleiar. Ho er fast spaltist i Magasinet frå Dagbladet, Sykepleien og Forsvarets Forum. Aurdal er ein aktiv samfunnsdebattant, særleg når det gjeld feministiske, politiske og internasjonale spørsmål. 

Aurdal har jobba som journalist i mellom anna NRK, Klassekampen, Aftenposten, Ullern Avis/Akersposten, og som redaktør av Samfunnsviter'n.

I 2004 deltok Aurdal i oppstarten av det feministiske tidsskriftet Fett, og var politikk- og debattredaktør der.

I 2005 vart ho tilsett som kronikk- og debattredaktør i Ny Tid. Ho vart konstituert som ansvarleg redaktør 23. mars 2006, etter at Dag Herbjørnsrud trekte seg frå stillinga av omsyn til familien. Aurdal vart fast tilsett 19. mai 2006, og vart då den yngste sjefredaktøren i Presse-Noreg. Ho trekte seg samtidig frå stillinga i Fett. 2. januar 2008 vart det meld at jobben hennar i Ny Tid ville opphøyre 1. februar som følgje av at Mentor Medier vart nye eigarar. 

Tidlegare har Aurdal sete ei årrekkje i styret til Norsk Tidsskriftforening og i styret til Oslo Byforum. I Oslo Byforum var ho styreleiar i to år, fram til nyttår 2005. Aurdal stilte til val for Oslo Byaksjon ved kommunevalet i 2003.

Privatliv
Privat er Aurdal gift med forfattar og samfunnsdebattant Erling Fossen, og bur på Bislett i Oslo.

Bibliografi
Aurdal skreiv i 2006 boka Siv. Portrett av en formann om formann i Framstegspartiet, Siv Jensen, utgjeve på Kagge forlag. 

I 2006 var ho bidragsytar til antologien Rosa Prosa, utgjeven på Gyldendal Norsk Forlag.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Studio 5
 Vårt Land: «Min tro»
 Dagbladet: «Martine Aurdal slutter som redaktør»
 Det Nye: «Måtte svelge kameler»
 Dagsavisen: «Femi front, lørdagsportrettet» 
 Nettavisen: «Ny redaktør i Ny Tid»

Norske kvinnesakskvinner
Norske sakprosaforfattarar
Norske journalistar
Norske programleiarar
Norske redaktørar
Programleiarar for TV Norge
Folk frå Oslo
Kling no, klokka

«Kling no, klokka» er ein julesong skriven av Elias Blix, trykt i «4de aukade Utgaava» av Nokre Salmar, Kristiania 1891.

I Nokre Salmar har songen melodireferanse til «Her vil ties, her vil bies», forøvrig same melodireferanse Grundtvig-salmen «Påskemorgen slukker sorgen» hadde i Landstads kirkesalmebog. I dag vert han oftast sungen til ein norsk folketone frå Oppdal, ein variant av ein melodi frå Halle 1705/1708, slik han er notert i Norsk Salmebok (nr 65, 6 vers). 

Songen er òg teken inn i den katolske salmeboka Lov Herren, her med 4 vers. 

«Kling no, klokka» er den julesalmen av Blix som står sterkast i norsk songtradisjon.

Kjelder: 
 Anders Aschim BlixBlog
 Heile teksten i 1891-versjon

Bakgrunnsstoff: 
 "Ex toto corde" på YouTube

Julesongar
Salmar frå 1800-talet
Elias Blix
Jordmormann

Jordmormann er eit folkeleg uttrykk frå fleire stader i Noreg. Det tyder bokstaveleg 'mannen til jordmora' og i overført tyding ein mann som let kona rå, eller blir forsørgd av ho, og trivst med det. Eit moderne synonym er «tøffelhelt».

Kjelder 
 Setelarkivet til Norsk Ordbok

Menn
Norske skjellsord
Kjønnsroller
Trond Fausa Aurvåg

Trond Fausa Aurvåg () er ein norsk skodespelar og regissør. Han er utdanna ved Statens teaterhøgskole, og har spela på Oslo Nye Teater sidan 2001. Han er også kjend frå fleire fjernsynsproduksjonar, mellom andre Nissene på låven på TVNorge (2001). I tillegg hadde han mindre roller i filmane Budbringeren (1997), regissert av Pål Sletaune og 1732 Høtten (1998), regissert av Karin Julsrud.

Den fyrste hovudrolla hans var i Andreaskorset (2004), regissert av Martin Asphaug. I 2006 spela han hovudrolla i Den brysomme mannen, regissert av Jens Lien. Det året vann han årets Amanda-pris for Beste mannlege hovudrolle i Den brysomme mannen og Beste kortfilm for filmen sin, Alene menn sammen. Aurvåg spela også hovudrolla i filmatiseringa av Erlend Loe sin roman Tatt av kvinnen (2007). Våren 2008 var han aktuell som skodespelar i framsyninga Populærmusikk fra Vittula ved Christiania Teater.

Aurvåg har også spela i fleire kortfilmar.

Bakgrunnsstoff 
 «Trond Fausa Aurvåg » på Oslo Nye Teater
 «Trond Fausa Aurvaag» på The Internet Movie Database
 «Loedott» – portrett på Dagbladet.no

Norske skodespelarar
Vinnarar av Amandaprisen
Folk frå Fet
Kimer, I klokker

«Kimer, I klokker» er ein julesong skriven av N.F.S. Grundtvig, trykt i Dansk kirketidende nr. 27, 1856. 

M.B. Landstad tok songen nærast uforandra inn i si kirkesalmebok (aut. 1869). Den einaste endringa han gjorde, var at orda «Synger og danser» i tredje verset vart bytt ut med «Synger og leger». Han er òg med i bokmålstillegget i Nynorsk Salmebok. I Norsk Salmebok (nr. 57) er innleiingsorda endra til «Kim, alle klokker», og tredjeverset opnar «Kom, la oss synge og leke».

Melodien som vert mest nytta i Noreg er frå Stralsund 1654, Halle 1741, same melodien som er nytta til «Lover den Herre». Det finst fleire norske folketonevariantar til denne melodien.

Kjelder 
 J.N. Skaar: Norsk Salmehistorie b. I og II, F. Beyers forlag, Bergen 1879-80

Bakgrunnsstoff 
 Om tittelen på songen av Per Egil Hegge 

Julesalmar
Salmar frå 1800-talet
Nikolai Frederik Severin Grundtvig
Anleggstraktor

Anleggstraktor var kraktige traktorar som var spesiallage for å arbeida inna bygg og anlegg. Dei skil seg frå industritraktorar ved at dei ikkje var forsterka landbrukstraktorar, men spesialbygd for anleggsarbeid. Typiske bruksområde var å trekkja dumparar, skraparar og liknande. Etter kvart gjekk utviklinga mot meir spesialbygde anleggsmaskinar og denne traktortypen gjekk ut av produksjon.

Sjå òg 
 Traktor
 Industritraktor 
 Beltetraktor

Traktorar
Anleggsmaskinar
José Manuel Durão Barroso

José Manuel Durão Barroso () er ein portugisisk politikar og jurist. Frå 2002 til 2004 var han statsminister i Portugal. Han var president for Europakommisjonen frå 2004 til 2014.

Liv
Barroso studerte jus ved Universitetet i Lisboa, seinare økonomi og samfunnsvitskap i Genève i Sveits. Som universitetslektor spesialiserte han seg i internasjonal politikk i Lisboa, seinare i Washington, der han tok filosofisk doktorgrad. Etter at han kom tilbake til Portugal vart han direktør for avdelinga for internasjonal politikk ved Lusíada-universitetet i Porto.

Han vart medlem av nasjonalforsamlinga i Portugal i 1985. Barosso var utanriksminister frå 1992 til 1995, og partileiar i Partido Social Democrata, som trass i namnet er eit høgreparti, frå 1999 til 2004. I Europakommisjonen sat han for Det europeiske folkepatiet.

I tillegg til morsmålet, portugisisk, snakkar Barroso flytande engelsk, fransk og spansk. Han er gift og har tre ungar.

Bakgrunnsstoff 
 José Manuel Durão Barroso si heimeside hjå Europakommisjonen
 «José Manuel Durão Barroso» på Store Norske Leksikon

Portugisiske politikarar
Portugisiske statsministrar
EU-politikarar
Europakommisjonen
Musevisa

«Musevisa» er ein julesong skriven av Alf Prøysen i 1946.

Det var Lauritz Johnson som bad Prøysen om å lage nokre barneviser til jul for radio. Ei av visene Prøysen skreiv, var «Musevisa». Han debuterte i radioen med denne songen i ein barnetime leia av Onkel Lauritz.

Songen har åtte vers, og handlar om korleis mysene feirar jul. Dei har det enkelt, men morosamt: «Om julekvelden da skal alle sammen være gla'!». Melodien er ein gammal reinlender.

Korleis gjekk det med mysene? 
I 2008 hevda Vidar Lønn Arnesen i boka Da Capo at songen opphavleg hadde eit anna sistevers: «De feiret julekvelden til det ble langt på natt, /men så ble alle spist av en sulten gammel katt.» Det vraka verset skulle ha blitt funne og teke vare på av ei vaskekone. Det vart ein del oppstyr om dette i pressa, og etter nokre dagar melde ein person seg og fortalde at det var han som hadde skrive verset som ein spøk.

Kjelder: 
 Alf Prøysen: Samlede viser og vers Tiden norsk forlag (1978) ISBN 82-10-00769-6
 NRK: Ukjent vers på Musevisa
 NRK: Strid om musevisa
 Aftenposten 8.12.2008

Fotnotar 

Julesongar
Alf Prøysen-songar
Joleklokkor yver jordi

«Joleklokkor yver jordi» er ein julesong skriven av Anders Hovden i 1923. 

Songen er ei bøn for fred. Andreverset, som ikkje er teke med i salmebøkene, viser direkte til verdskrigen: 
Sår ligg verdi etter krigen,
hatet brenn som eld og eim: 
Fader, reis no himmelstigen
upp til deg frå kvar ein heim! 

Han vart teken inn i med fire vers i Nynorsk Salmebok (1925), som nr 674 i bolken Åndelege songar. I Gymnasiets sangbok (1939) vart teksten kombinert med ein melodi av Rikard Nordraak. I Norsk Salmebok (1985) er han omarbeidd ved at to vers er slått saman til eitt, slik at salmen framstår med tre vers i ein språkdrakt etter læreboknormalen: «Joleklokker over jorda» (nr. 69). I Norsk salmebok 2013 er han på nytt tatt inn med fire vers, som nr. 76.  Salmen er òg med i Song for deg og meg (red.: Odd Nordstoga), også her i nyare nynorsk rettskriving, men elles med ordvalet til Anders Hovden. 

Meloditilvisninga i Nynorsk Salmebok er «Overmåde fullt av nåde». I Norsk Salmebok (1985) er han oppført til ein melodi frå omkring 1860, skriven av Rikard Nordraak. Denne melodien er i høyringsframlegget til ny norsk salmebok karakterisert som storslått og «pompøs i en positiv betydning av ordet».

Bakgrunnsstoff: 
 Teksten (fem vers) 

Julesongar
Salmar frå 1900-talet
Anders Hovden
Letalitet

Letalitet (frå latin lethum død), fatalitetsrate eller dødsfalltal er talet på dødsfall mellom dei som er råka av ein viss sjukdom eller tilstand. Letalitet er gjerne oppgjeve i prosent eller promille. Letaliteten ved ein sjukdom fortel om sjansen for å døy om ein først er smitta. For å vurdere kor farleg ein sjukdom er må ein òg sjå på kor ofte nokon blir smitta, insidensen.

Ein kan sjå på letaliteten som mortalitetsraten i ei pasientgruppe. Omgrepet mortalitet eller mortalitetsrate blir difor ofte nytta der ein kunne ha nytta letalitet.

Kjelder 

Epidemiologi
Tohjulstraktor

Tohjulstraktor er ein liten traktor med berre ein aksling. Tohulstraktorar hadde tidlegare stor utbreiing på små bruk, som ikkje gav nok utkomme til å kjøpa firehjulstraktor.

Oppbygging 
Motoren og girkassen er plasserte slik at traktoren balanserer på akslingen. Føraren går bak maskina og styrer ho med eit styre. Traktorane har masse frå 200 til 400 kg, så i bratt lende er bruk av tohjulstraktor tungt arbeid som krev sin mann. 
Dei fleste tohjulstraktorane har kraftuttak og nokre vert nytta med tilhengarar med drift på tilhengarhjula. Ein får då ein rammestyrt firehjulstraktor, med lågt tyngdepunkt. Slike maskiner tok seg godt fram på brattlendte bruk. 

Tohjulstraktorane vert produserte i ulike storleikar og motorar med frå 6 til 9 hk er vanlege, men nokre har større motor. Dei minste tohjulstraktorane har som oftast totakts forgassarmotor, medan dei største ofte har firetakts forgassar- eller dieselmotor.

Bruksområde og utbreiing 
I Noreg spela tohjulstraktorane ein viktig for mekaniseringa av dei mange små brattlendte bruka i fjordane på vestlandet. Mange småbruk gjekk frå hest til tohjulstraktor på 1950-talet. Etter kvart auka tilbodet av reiskap til dei, slik at dei kunne nyttast fot dei fleste arbeidsoppgåvene. Slåmaskin og jordfresar er vanlege reiskap, men tidlegare vart dei òg utstyrte med belte og vinsj og nytta i skogen . Agria Drott og Drabant hadde etter måten stor utbreiing i skogbruket på 1960-talet. 

Talet på tohjulstraktorar i Noreg auka snøgt etter 2. verdskrig og auken heldt fram heilt til slutten av 1970-talet . Toppen vart nått i 1979, då det var 21938 tohjulstraktorar i Noreg. I dag er det ikkje så mange norske småbruk i drift lenger og tohjulstraktorane er mest av historisk betyding. Men i mange land, som til dømes Hellas, Kina og mange andre land i Asia, spelar tohjulstraktorane framleis ei viktig rolle.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Herberts Einachserseite (vitja 6/12-2008)

Sjå òg 
 Motorslåmaskin
 Motorhakke
 Transporter
 Traktor

Traktorar
Julekveldsvise

«Julekveldsvise» er ein julesong av Alf Prøysen. Han får ofte namnet «Nå har vi vaska golvet» etter starten på songen. Songen stod første gong prenta i julenummeret av Magasinet for alle i 1951. Tittelen var då «Julkvelds-visa». Han vart skriven etter oppmoding frå Nils Johan Rud, som var redaktør av bladet. 

Melodien er laga av Arnljot Høyland. Han vart opphavleg laga til revyvisa Lærlingens avskjedssang som Prøysen skreiv i 1944. Melodien vart først prenta saman med teksten til Julekveldsvise i juleheftet Julehelg i 1952. I oktober det året song Alf Prøysen visa inn på plate.

Kjelder 
 Oddgeir Bruaset: Det var midt i julenatt. Genesis forlag 2000

Julesongar
Alf Prøysen-songar
Slaget ved Soor

Slaget ved Soor fann stad 30. september 1745 i Böhmen. Preussen under Fredrik den store slo ein samla hær frå Austerrike og Sachsen leia av fyrst Karl Aleksander av Lorraine under den austerrikske arvefølgjekrigen. Etter eit par tidlege tilbakeslag klarte Fredrik og prøyssarane til slutt å vinne slaget.

Bakgrunn 
Tre månader etter slaget ved Hohenfriedberg utnytta fyrst Karl den henslengte leiren Staudenz som Fredrik hadde sett opp og gjekk til eit overraskingsåtak på den reduserte prøyssiske hæren. Fredrik hadde lagt igjen fleire avdelingar under marsjen sin gjennom Böhmen og manntalet var redusert til 22 500 mann. Fyrst Karl oppdaga så at Karl ikkje hadde okkupert åsen Graner-Koppe, som låg nord for Burkersdorf, og som dominerte landskapet i aust og sør. Karl sende opp musketerar, grenaderar, kavaleri og 16 kanonar, og strekte resten av hæren sin i ei linje i sør.

Slaget 
Prøyssarane oppdaga at austerrikarane var nær og gjekk til åtak først, trass i at austerrikarane hadde overraskingsmomentet og terrenget på si side. Dei marsjere i kolonnar og Fredrik styrte hæren sin mot nord der slaget opna med ein austerriksk kanonade mot dei hjelpelause kavalerikolonnane då dei passerte nedanfor Graner-Koppe. Kavaleriet stod imot elden og grupperte seg nord for åsen. 

General Buddenbrock sine kavaleristar opna åtaket med å drive dei austerrikske hestane ned frå høgda. Kavaleriåtaket sprang derimot inn i det austerrikske infanteriet og vart jaga tilbake av geværeld. Graner-Koppe vart så angripe av infanteristane. Dei prøyssiske elitegrenaderane marsjerte opp rett føre kanonane og vart sterkt redusert av kanon- og geværeld. Den andre linja sprang framover og kjempa seg gjennom dei austerrikske grenaderane, tok toppen og sette det farlege batteriet ut av spel. 

Samstundes var den austerrikske høgreflanken i ein fråskild kamp mot prøyssarane som prøvde å ta landsbyen Burkersdorf. Etter å ha nesten køyrt seg fast mot eit anna batteri nær landsbyen klarte troppane til Ferdinand av Braunschweig til slutt å bryte gjennom midten av austerrikarane. Austerrikarane forlet slagmarka og Fredrik kom seg unna ei av dei største knipene han møtte i karrieren sin.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Battle of Soor» frå , den 6. desember 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Chandler, David: The Art of Warfare in the Age of Marlborough. Spellmount Limited, (1990). ISBN 0-946771-42-1
 

Slaget ved Soor
Slag i den austerrikske arvefølgjekrigen
Prøyssiske slag
Austerrikske slag
Saksiske slag
Nå tennes tusen julelys

«Nå tennes tusen julelys» er ein julesong, omsett av Lars Søraas d.y. etter den svenske teksten «Nu tändas tusen juleljus». Originalteksten er skriven av Emmy Köhler i 1898. Songen vert bruka som julesalme innan mange kristne samfunn i Sverige og Finland, og kom med Salmer 1997 også inn i den norske kyrkja. 

Songen vart fyrste gongen trykt i Korsblomman 1898. Han har i løpet av 1900-talet vorte ein av dei mest brukte julesongane i Sverige, i kyrkje og skole, men òg i heimen. I 1986 vart songen vald inn i Den svenska psalmboken. 

Teksten handlar om korleis jula vert opplyst, dels av dei levande lys vi tenner i heimane våre, dels av stjernene på himmelen, og held fram med ei bøn om at betlehemsstjerna òg må lyse for menneske i denne jula.

Melodien er òg skriven av Emmy Köhler i 1898. Den same tonen vert bruka til adventssongen «No tenner vi det første lys».

Kjelder: 
 Denne artikkelen bygger på «Nu tändas tusen juleljus» frå , den 6. desember 2008. 
 .

Julesongar
Salmar frå 1800-talet
NGC 5315

NGC 5315 er ei planetarisk tåka som ligg rundt 7000 lysår unna jorda i stjernebiletet 
Passaren. Tåka har ein x-liknande struktur, noko som hintar til at sentralstjerna kasta av seg materiale i to forskjellige utbrot og i to forskjellige retningar.

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på pressemelding STScI-2007-33 frå Space Telescope Science Institute.

Planetariske tåker
Passaren
5315