alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Olav Holt

Olav Holt () er ein norsk fysikar. Han vart vald som første rektoren ved Universitetet i Tromsø (1973–1977).

Holt tok dr.philos. i 1963 og var frå 1969 professor i fysikk ved Universitetet i Tromsø og styrar av Nordlysobservatoriet. Han var direktør for Forskningsstiftelsen ved Universitetet i Tromsø (FORUT) frå 1984 til 1992. I 2018 vart han utnemnd til æresdoktor ved UiT Noregs arktiske universitet.

Han har særskild arbeidt med fysikken i den øvre atmosfæren og korleis radiobølgjer breier seg i ionosfæren.

Olav Holt er far til forfattaren Anne Holt.

Kjelder
«Olav Holt» (14. februar 2009). Store norske leksikon. Henta 8. november 2013.

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Holt
Rektorar ved Universitetet i Tromsø
Medlemmar av Norges Tekniske Vitenskapsakademi
St. Olavs Orden
Folk frå Larvik
Robert Hooke

Robert Hooke () var ein engelsk fysikar og matematikar.

Han var professor i geometri ved Gresham College frå 1665. Han fann opp lommeuret og gav i 1665 ut eit optisk arbeid, Micrographia, der han skildrar sine observasjonar med eit forbetra samansett mikroskop. Her finst dei første skildringar av plantene sine celler. Hooke gjorde òg ei rekkje forbetringar ved astronomiske instrument og konstruerte den første reknemaskinen. Han utførte ei mengd fysiske undersøkingar over fall-lova, pendelen, interferensfarger i tynne hinner, faste lekamar sine elastiske tilhøve og mykje meir.

Sjå òg 
 Hooke-lova

Kjelder
 «Robert Hooke» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013.

Engelske arkitektar
Engelske oppfinnarar
Engelske fysikarar
Engelske filosofar
Medlemmar av Royal Society
Folk frå Isle of Wight
Vitskaplege instrumentmakarar
Fysikarar på 1600-talet
Naturfilosofar
Ola David Raa Hunderi

Ola David Raa Hunderi () er ein norsk fysikar. Hunderi har særleg arbeidd med optisk spektrografi, der han undersøkt overflateprosessar og eigenskapane til tynne filmar, hurtig størkning av material og simulering av krystallisasjon.

Han tok dr.philos. i 1970 og var professor ved NTNU frå 1981. Han var forskingsdirektør ved SINTEF frå 1987 til 1993 i Avdeling for anvend fysikk.

Kjelder
 Grøn, Øyvind. (2009, 14. februar). Ola David Raa Hunderi. I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/Ola_david_raa_hunderi.

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved NTNU
Huygens–Fresnel-prinsippet

Huygens–Fresnel-prinsippet (kalla opp etter den nederlandske fysikaren Christiaan Huygens og den franske fysikaren Augustin-Jean Fresnel) er ein metode for å analysere bølgjeforplanting når ein kjenner bølgjetilstanden i heile rommet i eit visst tidspunkt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Huygens–Fresnel principle» frå ,  den 9. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bølgjemekanikk
Diffraksjon
Hewittlampe

Ein hewittlampe er eit namn som stundom vert nytta på kvikksølvdamplampe etter oppfinaeren, amerikanaren Peter Cooper Hewitt (1861–1921).

Lampen er ein gassutladningslampe som nyttar ein elektrisk boge gjennom fordampa kvikksølv for å produsere lys.

Kjelder
Hewittlampe. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/hewittlampe.-

Gassutladingslampar
Kvikksølv
Holografi

Holografi (gr. holo = heil eller fullt, graphos =  skriven eller bodskap) er ei avansert form for fotografi der biletet, eit såkalla hologram, viser motivet tredimensjonalt. Holografiteknikken blir brukt for å lage verkelege og virtuelle bilete av lekamar. Metoden kan òg nyttast for å lagre informasjon optisk.

Hologram lagast ved at ein fotografisk plate blir belyst med refleksjonar frå lekamen som skal avfotograferast, og samstundes med laserlys direkte frå hovudlyskjelda (referanselyskjelda). Samspelet (interferensen) mellom lysbølgjene frå lekamen og frå lyskjelda dannar eit mønster som blir registrert på filmen. Når filmen blir framkalla og deretter blir belyst, kan ein sjå dette mønstret i form av eit tredimensjonalt bilete. Kvart einaste punkt på hologrammet inneheld informasjon om heile det avfotograferte objektet.

Historie
Holografi vart skildra i 1947 av den ungarske fysikaren Dennis Gabor (1900 – 1979). For dette vart han tildelt Nobelprisen i fysikk år 1971. Oppdaginga var eit uventa resultat av forsking for å forbetre elektronmikroskopet, men han fekk ikkje gjennomslag før laseren, ei lyskjelde som sender ut ei avgrensa og jamn lysstråle, vart oppfunnen i 1960.

Hologram er vanleg som «framtidas 3D-bilete» i science fiction-bøker og -filmar, som til dømes i TV-serien Star Trek.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Holografi» frå ,  den 9. november 2013.  
 

 
Nye teknologiar
Britiske oppfinningar
Ungarske oppfinningar
Fotografiteknikkar
3D-bilete
Horologi

Horologi er læra om å måle tid. Klokker, ur, urverk, solur, vassur, stoppeur, kontrollur og skipskronometer er døme på instrument som vert nytta til tidsmåling. 

Folk som driv med horologi vert kallar horologar. Omgrepet vert nytta både av profesjonelle folk (urmakarar, klokkemakarar) og folk som berre har det som interesse. Det finst mange organisasjonar for horologi.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Horology» frå ,  den 9. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Horologi
Hydrodynamisk fjernkraft

Hydrodynamiske fjernkrefter er krefter som virkar mellom to lekamar i ei ideell væske (inkompressibel og friksjonslaus væske) når dei pulserer, svingar fram og tilbake (oscillerer) eller roterer. Effekten vart oppdaga av Carl Anton Bjerknes og studert av han og sonen Vilhelm Bjerknes.

Kjelder
Hydrodynamiske fjernkrefter. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/hydrodynamiske_fjernkrefter.

Vekselverknad
Væskedynamikk
Høgtrykksfysikk

Høytrykksfysikk er ei grein av fysikken som omhandlar eigenskapane til væsker og faste stoff når dei vert utsett for ekstremt høgt trykk. 

Høgt trykk vert i denne samanhengen rekna frå 1000 atmosfærar og oppover. Ein har oppnådd eit varig trykk på 106 atm på material med ein masse på kring 10-6 gram. Ved å nytte sjokkbølgjer har ein oppnådd kortvarige trykk på kring 107 atm.

Kjelder
 Grøn, Øyvind. (2009, 14. februar). Høytrykksfysikk. I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/h%C3%B8ytrykksfysikk.

Materiallære
Indeks

Ein indeks kan syne til følgjande: 
 Eit (vanlegvis alfabetiskordna) register eller ei emneliste, til dømes i ei bok. 
 Ein indeks som inneheld lenkjer til ei rekkje nettstad, ein såkalla lenkjekatalog.
 Eit tal eller anna symbol, skrive i senka skrift, som tener som «namn» eller identifikasjon av ein matematisk eller fysisk storleik. Til dømes Uind: Bokstaven U syner til elektrisk spenning, medan det vesle ordet «ind» er ein indeks, som syner at det er snakk om ei særskild spenning.
 Eit forholdstal, som gjev ein storleik (t.d. pristalsutviklinga) målt i forhold til ein viss referanseverdi (t.d. prisnivået eit visst år)
 Den romersk-katolske kyrkja si Index librorum prohibitorum, ei liste over forbodne bøker. 
 Eit indeksregister, eit register i ein cpu, som peikar på ei lageradresse. 

Bibliotekvesen
Inkoherent bølgje

Ei inkoherent bølgje er ei bølgje som blir sendt ut frå inkoherente svingingskjelde. Inkoherente bølgjer gjev ikkje interferensbilete.

Kjelder
 Inkoherente bølger (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/inkoherente_b%C3%B8lger.

Bølgjer
Inkoherent svinging

Inkoherente svingingar er to eller fleire svingingar, som anten svingar med ulike frekvensar eller på ein slik måte at svingingane ofte blir avbrotne og blir sett i gang igjen. Faseskilnaden mellom svingingane i dei ulike systema blir stadig forandra.

Kjelder
Inkoherente svingninger. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/inkoherente_svingninger.

Bølgjemekanikk
Intensitet

Intensitet kan syne til:

I daglegtale
Styrke
Amplitude
Nivå
Storleik

Fysikk
Intensitet i fysikk, effekt per areal (W/m2)
Feltstyrke i elektriske, magnetiske og elektromagnetiske felt (V/m, T, etc.)
Varmeintensitet, strålingsfluks per areal per romvinkel (W·m−2·sr−1)
Elektrisk straum, der verdien vart kalla straumintensitet i eldre litteratur

Optikk
Strålingsintensitet, effekt per romvinkel (W/sr)
Lysstyrke, lysfluks per romvinkel (lm/sr eller cd)
Irradians, effekt per areal (W/m2)

Astronomi
Radians, effekt per romvinkel per projektert areal (W·sr−1·m−2)

Seismologi
Mercalli intensitetsskala, ei måling av jordskjelvintensitet

Akustikk
Lydintensitet, lydeffekt per areal

Anna
Energiintensitet, eit økonomisk mål på energiforbruk per eining BNP (J/$, etc.)
Karbonintensitet, eit mål på kor mykje karbon som vert sleppt ut i miljøet
Treningsintensitet, eit mål på kor mykje arbeid som er gjort under trening (% av maksimal hjarterytme)
Intensitet i fysikk

Intensitet er eit mål for energistraum i stråling eller bølgjer. Det er det same som flukstettleik, det vil sei den energimengda som per tidseining blir transportert gjennom ei flateeining vinkelrett på forplantingsretninga til strålen eller bølgja. I samband med partikkelstråling kan intensiteten òg gjevast som mengda partiklar som passerer ei flateeining per tidseining.

Kjelder
Intensitet: fysikk. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/intensitet/fysikk.

Optikk
Radiometri
Fysiske storleikar
Interferens

Interferens kan vise til: refer to

Naturvitskap og medisin
Interferens i kommunikasjon, alt som endrar eller forstyrrar ei melding som flyttar seg langs ein kanal 
Elektromagnetisk interferens (EMI), forstyrringar som påverkar ein elektrisk krets
intersymbolforstyrring (ISI), forstyrring av eit signal der eit symbol interfererer med dei påfølgjande symbola. 
Interferens i genetikk, eit fenomen der kromosomoverkryssing i eit intervall aukar sannsynet for fleire overkryssingar i nærleiken. 
Interferens i bølgjemekanikk, i fysikk og optikk superponering av to eller fleire bølgjer som skapar eit nytt bølgjemønster
Tynnfilminterferens, eit fenomen som skjer når innfallande lysbølgjer vert reflektert av den øvre og nedre grensa av ein tynnfilm, interfererer med kvarandre og dannar ei ny bølgje. 
Interferenskopling, to lekamar som prøver å okkupere same rommet. 
Statistisk interferens

Samfunnsvitskap 
Interferensteori i psykologi, interaksjon mellom nyleg lærte materiale og tidlegare lærte oppførslar, minne og tankar. 
Språkleg interferens, språkoverføring av morsmålsgrammatikk og uttale inn i eit lært språk.

Sport 
Interferens i sjakk, når ei brikke vert ofra mellom ein angripar og ein forsvarar. 
Interferens i ishockey, straff der ein spelar hindrar rørsla til ein annan spelar som ikkje har pucken. 
Interferens i baseball, eit brot der ein person på ulovleg vis endrar spelemåten frå det som er venta.
Interferens i bølgjemekanikk

Interferens er ei prosess der to eller fleire bølgjer med same frekvens og bølgjelengd overlagrar kvarandre og dannar ei ny bølgje med ein amplitude som på kvar stad til ei kvar tid er lik summen av amplituden til dei einskilde bølgjene på same stad og tid. 

Bølgjene det er snakk om kan vere vassbølgjer, lydbølgjer eller elektromagnetiske bølgjer som lyd eller radiobølgjer. Når ein bølgjetopp og ein bølgjedal møtes på same stad vil bølgjene jamne kvarandre ut. Det kan medføre at to lyssignal kan gje mørke og at to lydsignal ikkje kan høyrast om dei treff øyret samstunds.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Interferens: fysikk. I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/interferens/fysikk.

 
Bølgjemekanikk
Torstein Jøssang

Torstein Jøssang () er ein prisløna norsk fysikar, kjent for sine arbeid i materiallære.

Etter examen artium frå Bryne vidaregåande skule 1953 vart det cand.mag. 1959 og cand.real. 1962 frå Universitetet i Oslo der han fekk dr.philos. 1968 på avhandlinga Dislocations and Dissociated Dislocation Configurations in Face Centered Cubic Metals.  Etter to år ved Ohio State University var han amanuensis i Oslo 1965-69, førsteamanuensis 1969-87 og frå 1987 professor i faststoff-fysikk.

Han har studert korleis fraktale strukturar blir til i material med uorden, og med Jens Feder starta han i 1973 prosjektet Kooperative fenomener som studerte korleis små fenomen skapar store fenomen.

Verv og utmerkingar
NAVF-prisen for fremragende forskning i 1990, 2,5 millionar kroner delt med Jens Feder
Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning 1990 på kroner 30 000 delt med Jens Feder for «deira flotte studiar av fysikken i porøse medium og for innsatsen deira innanfor faststoff- og materialfysikk»
Universitetet i Oslo sin læringsmiljøpris i 1991 på kroner 50 000. Delt med Jens Feder.
IBMs fysikkpris på 30 000 kroner 1992. Delt med Jens Feder.
styreformann og vitskapleg leiar for «Senter for Grunnforskning» ved Det Norske Videnskaps-Akademi i oppbyggingsåra frå 1993 til 2000 
fagredaktør i «Physica Scripta» under The Royal Academy of Science, Stockholm. Bortreist på dagen.
innvald i Det Norske Videnskaps-Akademi
titulær medlem av Académie Européenne des Sciences, des Arts et des Lettres, Paris.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Torstein Jøssang» frå ,  den 9. november 2013.  
 

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Folk frå Strand
Moritz Hermann von Jacobi

Moritz Hermann von Jacobi () var ein tysk fysikar og bror av Carl Gustav Jacob Jacobi. 

Han var professor i byggkunst ved universitetet i Dorpat i 1835, men i 1837 vart han kalla til akademiet i St. Petersburg. Han fann opp galvanoplastikken og eit galvanisk element. I 1839 bygde han ein båt med ein motor som var drive av straum frå eit galvanisk batteri.

Kjelder
 Moritz Hermann Von Jacobi. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 8. november 2013 frå http://snl.no/Moritz_hermann_von_jacobi.

Tyske fysikarar
Tyske ingeniørar
Tyske jødar
Tyske oppfinnarar
Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi
Fysikarar på 1800-talet
Batterioppfinnarar
Harald Sæverud Museum Siljustøl

Harald Sæverud Museum Siljustøl, ei avdeling av KODE Kunstmuseene i Bergen, femner om ei stor part av det som var huset og eigedomen til komponisten  Harald Sæverud og kona hans, Marie, og ligg i tidlegare Fana kommune, no i bydelen Ytrebygda i Bergen, om lag ein halv times bilkøyring sørover frå sentrum av byen. Harald Sæveruds arbeidsrom, flygel og personlege gjenstandar står slik dei var då han døydde i 1992. Huset og naturområdet ikring vart freda av Riksantikvaren i 2005.

Siljustøl vart offisielt opna som museum i samband med Harald Sæveruds 100-årsdag i 1997. Museet har som oppgåve mellom anna å fremme kunnskapen om Sæveruds liv og musikk. På museet vert det halde konsertar i samband med Harald Sævereuds fødselsdag og ved andre høve. Mellom anna har dei årlege Festspillene i Bergen arrangert konsertar her sidan 1994. Museums- og konsertverksemda høyrer inn under Edvard Grieg Museum Troldhaugen, som òg er ei avdeling av KODE Kunstmuseene i Bergen.

Eigedomen og ein part av huset, museumsdelen, vart i 1984 testamentert til ei stifting som vart kalla  Marie Hvoslef og Harald Sæveruds stiftelse til fremme for av norsk musikk og billedkunst,  og som skulle syte for at «Siljustøl skal beholde sin sjarme som støl». I 1993 vart museumsdelen av huset og eigedomen elles, overdrege til Bergen kommune. Eigedomen har eit stort og særs vent ute- turområde på i alt 176 mål, med mengd turstigar som publikum fritt kan gjere seg nytte av. Dette store naturområdet var ein viktig inspirasjon for Sæverud, som opphavleg hadde sett for seg eit tun med mange småhus på eigedomen, lik ein støyl. For Sæverud var ein støyl som eit sentrum i verda, halvt natur, halvt kultur.

Bakgrunnsstoff
 Internettsida til Harald Sæverud Museum Siljustøl
 

Museum i Bergen
Kunstnarheimar
Kulturminne i Bergen
Museum skipa i 1997
Freda bygg i Vestland
1997 i Noreg
Gon

Gon (av gresk γωνία (gōnía), vinkel) er ei måleining av ein vinkel i planet, og svarer til  av ein full sirkel og dermed  av ein rett vinkel. Ein gon er lik  av ein grad eller  av ein radian. Gon vart tidlegare kalla nygrad og skriven med g, ein heva minuskel g. Vanlege inndelingar av ein gon er centigon og milligon.

Eininga har opphavet sitt i Frankrike som ein del av det metriske systemet. På grunn av samanblanding med den eksisterande eininga grad – spesielt i Nord-Europa – vart namnet gon innført.

Sjølv om det vart gjort forsøk på ei generell innføring av eininga, var det berre nokre land som byrja å bruke han og då innanfor spesialiserte område som landmåling (og orientering). Ein av fordelane ved å bruke gon, er at ein skilnad i breidde på éin centigon ( gon) svarer til omtrent éin kilometer (1000,1966 m (WGS 84) i gjennomsnitt; 995,1687 m (WGS 84) ved ekvator, 1005,2456 m (WGS 84) ved polane). (Dette ville gjort at nautisk mil vart overflødig.)

Den meir kjente eininga grad,  av ein sirkel, eller den matematisk meir laglege eininga radian,  av ein sirkel (som nyttast i SI-systemet), vert vanlegvis heller brukt enn gon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gon» frå ,  den 9. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Ordbok for kart og oppmåling, RTT57, Statens kartverk, Norges karttekniske forbund, Rådet for tekniske terminologi, 1989. ISBN 82-90408-97-8
 

Vinkeleiningar
Gotfred Kvifte

Gotfred Ingolf Kvifte () var ein norsk fysikar som var professor og seinare rektor ved Noregs Landbrukshøgskule . 

Han tok dr.philos. i 1953 og var dosent ved Universitetet i Bergen i 1953–54, så professor i fysikk og meteorologi ved Noregs Landbrukshøgskule frå 1954 til 1984. Han var rektor same stad frå 1961 til 1968. Kvifte har offentleggjort ei rekkje avhandlingar om spektroskopi, nordlysforsking, geofysikk og landbruksmeteorologi, og hadde dessutan ei rekkje offentlege verv i forskingsråd og -utval.

Kjelder

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Norske meteorologar
Professorar ved Noregs landbrukshøgskule
Rektorar ved Noregs landbrukshøgskule
Folk frå Froland
Nürenberggran

Nürenberggran er ein gammal norsk måleining for vekt, brukt i apoteka. 

Ein nürenberggran var 1/20 scrupel, det vil sei 62 milligram. 

Den tilsvarande britiske og amerikanske masseeininga er grain, som har symbolet gr. 1 gr = 1/7000 lb avdp = 1/5760 lb tr = 1/5760 lb ap = 64,7989 mg. Grain er den einaste masseeininga som er felles for dei tre britiske masseeiningssystema. Han har vore legal eining i England sidan han kring 1200 vart lovfesta som 1/32 pennyweight, som igjen var definert som massen av 32 modne kveitekorn teken midt på akset.

Tilsvarende masseininga med liknande namn har vore bruk i fleire land. Frå oldtida kjenner ein arabiske quamha (kveitekor) og romersk grano, begge ca. 50 mg. Som masseining for perler og edelsteinar nyttast metrisk graine = 50 mg = 1/4 karat.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nürenberggran» frå ,  den 9. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Språkrådet: «Åtte potter rømme, fire merker smør – Om gammalt mål og gammal vekt», I: Språknytt. Nr 4, 2006. 
 
 Grain: vektenhet. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå http://snl.no/grain/vektenhet.

Måleiningar for masse
Gamle måleiningar
Gramma

Gramma er ein bokstav eller liten figur, og namn på ei gammal gresk måleining for masse for edelmetall og edelsteinar. 1 gramma var 1/24 uncia, kring 1,45 gram. Gramme er nygresk nemning for millimeter.

Kjelder
 Gramma. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå http://snl.no/gramma.

Måleiningar for masse
Gamle måleiningar
Eininga grave

Grave er ei måleining for masse som var lik 1 kubikkdesimeter vatn. Symbolet for grave er gv. Han vart innført under den provisoriske innføringa av metersystemet i Frankrike i 1793. I 1795 vart gram eller gramme fastsett som legal grunneining for masse, og omgrepet grave vart endra til kilogram.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Grave: masseenhet. I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013. 
 conversion.org > Mass > grave.

Grunneiningar
Måleiningar for masse
Gustav Kirchhoff

Gustav Robert Kirchhoff () var ein tysk fysikar.

Han var professor ved universitetet i Breslau frå 1850, i Heidelberg frå 1854, i Berlin frå 1875. Kirchhoff var matematisk fysikar og ein av grunnleggjarane av den matematiske eller teoretiske fysikken. Han fann lovane for fordeling av elektrisk straum i forgreina leiarar, Kirchhoff-lovane, og handsama problemet om den elektriske straumen i leiarar som ikkje er sylindriske. Vidare handsama han Fresnels bøyningsteori og gjorde han om til ein eksakt matematisk teori, eit arbeid som vart ført vidare av A. Sommerfeld. Han handsama den mekaniske varmeteorien og varmeleiinga. Saman med R. Bunsen oppdaga han spektralanalysen. Oppdaginga førte han til den kjende lova at utstrålingsevnen og absorpsjonsevnen til stoff for stråling av same slag er proporsjonale, den såkalla Kirchhoffs strålingslov.

Kjelder
 Gustav Robert Kirchhoff. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013.

Folk frå Kaliningrad
Tyske fysikarar
Optiske fysikarar
Grunnstoffoppdagarar
Folk frå Aust-Preussen
Folk frå Königsberg
Elevar ved Universitetet i Königsberg
Medlemmar av Royal Society of Edinburgh
Medlemmar av Royal Society
Fysikarar på 1800-talet
Guz

Guz eller gaz (hindi for stokk eller målestav) er ei gammal indisk måleining for lengd av vekslande storleik. På 1500-talet, under stormogul Akbar, vart lengda fastsett til 84 cm, men då mogulriket gjekk i oppløysing, kom på ny andre verdiar i bruk. Under engelsk styre vart ein guz sett lik ein yard (91,4 cm) i Bengal og Nepal. I Madras vart 84 cm framleis brukt, medan ein i Bombay brukte 1 guz = 68 cm. Meter vart innført som standard lengdeeining over heile India i 1966.

Guz vart brukt som namn på lengdeiningar over heile Sørvest-Asia, men storleiken varierte frå stat til stat, mellom 36 cm og 112 cm. I Iran var ein guz (òg kalla zer) 104 cm, men vart i 1925 sett lik ein meter. I Arabia var ein guz vanlegvis 63 cm.

Kjelder

«Guz» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013.

Måleiningar for lengd
Gamle måleiningar
Ord frå hindi
HAZOP

HAZOP er ei forkorting for Hazard and Operability Analysis og er ein anerkjend metode for å identifisere tryggleiksmessige farar og utfordringar med omsyn på utføring, vedlikehald og drift av eit prosessanlegg. Ei gruppe personar, kvar med sine roller, vurderer systemet, gjerne i form av eit flytdiagram. Definerte søkeord nyttast, slike som ingen, ikkje, mindre, høg, del av, motsett, osv. Dessutan brukar ein parametrar, slike som flow, trykk, temperatur, nivå, tid, osv, i kombinasjon med leieorda. Alle elementa i prosessanlegget blir gjennomgått under prosjekteringa, kvar med den normale tilstanden sin spesifisert. Ein kan finne moglege tryggleiksmessige problem som kan oppstå, når til dømes kombinasjonen ikkje-trykk eller høg-temperatur finst i eit prosesselement der normal tilstand er trykk eller normal temperatur.

Kjelder
 Pedersen, Tom. (2009, 22. april). Hazop. I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå http://snl.no/HAZOP.

Kjemiteknikk
Tryggleik
Tryggleiksteknikk
Hefnerlys

Hefnerlys er ei tidlegare nytta måleining for lysstyrke, definert ut frå hefnerlampen. 

Eininga vart etter kvart avløyst av eininga candela og 1 hefnerlys er det same som 0,92 candela. Dette skjedde i Noreg og ein del andre land i 1948 og internasjonalt i 1954. 

Trass i ein tilsynelatande primitiv definisjon viste eininga seg å vere reproduserbar innanfor ei grense på 1 %, noko som har vore vanskeleg å oppnå med elektriske lyskjelder.

Kjelder
 Hefnerlys. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Hentet 10. november 2013 fra http://snl.no/hefnerlys.

Måleiningar for lysstyrke
Heinrich Geißler

Johann Heinrich Wilhelm Geißler () var ein tysk glasblåsar og instrumentmakar som i 1857 etter forslag frå Pflüger konstruerte den første kvikksølvluftpumpa, og fabrikkerte såkalte geisslerrøyr.

Kjelder
 «Heinrich Geissler» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013.

Vitskaplege instrumentmakarar
Tyske fysikarar