alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Flatøsters

Flatøsters, vanleg østers eller europeisk østers (Ostrea edulis) er ein østers som førekjem naturlig i austre Atlanterhavet, utanfor kysten av Vest-Europa, omkring Storbritannia og nordover til Noreg og vestkysten av Sverige og i Middelhavet.  Gjennom dyrking er flatøsters inført til andre delar av verda, mellom anna USA.

Fram til midten av 1800-talet var østersen vanleg langs heile norskekysten. Han var i 2010 rekna som sterkt truga, i 2015 somnær truga og no i 2021 som livskraftig i Noreg.

Raudlistevurdering 
Flatøsters er ein varmekjær art som reproduserer i varme område om sommaren. Bestandane varierer ein heil del over tid, men arten er funnen langs kysten i nesten heile Noreg, særleg sør. Det er mangel på data når det gjeld populasjonsstorleik og evt. nedgang eller auke, men direkte observasjonar viser at det sannsynlegvis har vore ein auke i bestandane dei siste åra. Populasjonane blir antatte å vera kraftig fragmentert nord i landet grunna få lokalitetar der det er varmt nok til gyting. Mange av observasjonane her er einskildindivid funne på stader der dei ikkje reproduserer. Larva rører seg nordover med straumen, botnslår og veks opp, men gyter aldri. Varmare klima vil auka reproduksjonen og potensielt bidra til at flatøstersen òg kan trivast i nord.

Fleire truslar er antatt å påverka flatøstersen i Noreg. Påverknad på habitat kan henda, men då lokalt. I tillegg kjem påverknad frå både framande og stedegne artar (eks. predasjon frå sjøstjerner). Den største trusselen når det kjem til framande artar er konkurranse med stillehavsøstersen, Magallana gigas. Effekten av dette er endå ikkje kjent. Det finst ingen data på høsting av østers, men det blir antatt at det er ein pågåande trussel som kan få store konsekvensar dersom det ikkje blir regulert.

Sjukdommane bonamiose og marteiliose blir sedde på som den største trusselen mot flatøsters. I det meste av utbreiingsområdet til arten har dette ført til ein kraftig reduksjon i bestandane, men bestandane i både Noreg og Sverige er førebels fri for desse sjukdommane. Import, gjenutsetting og evt. passiv transport av dyr kan innføra bonamiose til norske bestandar. Dette vil medføra høg døying/bestandsreduksjon på nærast permanent basis.

Konklusjon: Flatøsters blir vurdert til kategori livskraftig LC grunna mangel på data om eventuell bestandsnedgang og pågåande reelle truslar. Det blir likevel påpeika at dette kunnskapsgrunnlaget raskt kan endrast og at dette mogleg kan medføra ei endring i rødlistekategori.

Fotnotar 

Østers
Stillehavsøsters

Stillehavsøsters (Crassostrea gigas) er ein østersart som finst naturleg  i Stillehavet, men òg finst spreidd til Atlanterhavet, utanfor kysten av Vest-Europa, omkring Storbritannia og nordover til Noreg. Medan den europeiske flatøsteresen er freda, vert ein oppfordra til å ete stillehavsøstersen. 

Stillehavsøsters blir også kalla japansk østers, gigasøsters og djuphavsøsters. Den opphavlege levestaden deira er den nordlege delen av Stillehavet frå Japan til Beringstredet. Arten er blitt flytta til andre havområde for å bli dyrka der, og har mange stader etablert seg utanfor anlegga. Produksjonen av stillehavsøsters i verden har auka kraftig, og dreier seg om fleire millionar tonn.

I den sørlege delen av Nordsjøen og i det danske Vadehavet har det oppstått skjellbankar av stillehavsøsters som endrar det naturlige økosystemet. Arten blei funnen for første gong i Noreg i 1980 utanfor Kragerø. Frå 2007 er arten blitt observert fleire steder i Oslofjorden og langs kysten av Sørlandet og nordover til Hordaland. Iføljge Artsdatabanken er stillehavsøsters ein invaderande art som er svartelista i Noreg, det vil seia uønska i norske farvatn.

Stillehavsøsters kan bli frå 8 til opptil 40 cm. Han skil seg frå vanleg østers (Ostrea edulis) ved forma og strukturen på skalet. Østersen lever fastvaksen til underlaget, vanlegvis på stein eller muslingskal, frå like under fjøremålet til eit par meters djupne.

Tiltak
I 2018 var det sett i gang eit pilotprosjekt rundt Oslofjorden der friviljuge skulle plukka med seg så mange stillehavsøsters dei kunne.

Helseåtvaringar
Østers kan gje sjukdomssmitte. Årsaka er at norovirus, som fører til omgangssjuke, kan renna ut i sjøen via kloakken og blir akkumulert i østersen. Folk som vil sanka stillehavsøsters og eta dei kan bruka blåskjelvarsel råd om skjel som finst på matportalen.

Referansar

Denne artikkelen bygger på «Stillehavsøsters» frå ,  den 31. mai 2019.  

Østers
Muslingar
2. ABC-vernregiment

2. ABC-vernregiment (russisk: 2-oй отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 2. kombinerte armé i den russiske hæren. 
Regimentet er forlagt til Samara i Samara oblast.

Referansar

Russisk ABC-vern
Russiske militære einingar og formasjonar
35. ABC-vernregiment

35. ABC-vernregiment (russisk: 35-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 35. kombinerte armé. 
Regimentet er forlagt til Belogorsk i Amur oblast.

Referansar

Russisk ABC-vern
26. verneregiment mot masseøydeleggingsvåpen

26. verneregiment mot masseøydeleggingsvåpen, eller 26. ABC-vernregiment (russisk: 26-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 36. armé. 
Regimentet er forlagt til Onokhoj i Burjatia.

Sjå òg
Vern mot CBRNE
masseøydeleggingsvåpen

Referansar

Russisk ABC-vern
25. ABC-vernregiment

25. ABC-vernregiment (russisk: 25-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 5. kombinerte armé. 
Regimentet er forlagt til Sergejevka i Primorskij kraj.

Referansar

Russisk ABC-vern
39. ABC-vernregiment

39. ABC-vernregiment (russisk: 39-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 49. kombinerte armé. 
Regimentet er forlagt til Oktjabrskij i Kalatsjovskij rajon i Volgograd oblast.

Referansar

Russisk ABC-vern
40. ABC-vernregiment

40. ABC-vernregiment (russisk: 40-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 58. kombinerte armé. 
Regimentet er forlagt til Troitskaja i Ingusjetia.

Referansar

Russisk ABC-vern
10. ABC-vernregiment

10. ABC-vernregiment (russisk 10-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 41. kombinerte armé i den russiske hæren. 
Regimentet er forlagt til Toptsjikha i Altaj kraj.

Referansar

Russisk ABC-vern
20. verneregiment mot masseøydeleggingsvåpen

20. verneregiment mot masseøydeleggingsvåpen, eller 20. ABC-vernregimenteller 20. radiokjemisk og bakteriologisk vern-regiment (russisk 20-й отдельный полк РХБЗ) er eit ABC-vernregiment i 1. stridsvognarmé i det russiske forsvaret. 
Regimentet er forlagt til Tsentralnyj i Nizjegorod oblast.

Sjå òg
masseøydeleggingsvåpen

Referansar

Russisk ABC-vern
NM i alpine greiner 1956

Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1956 fann stad på Norefjell i Buskerud dagane 16.-18. mars 1956. Guttorm Berge vart tildelt kongepokal.

Menn

Slalåm 

Dato: 16. mars

Storslalåm 

Dato: 18. mars

Utfor 

Dato: 17. mars

Kvinner

Slalåm 

Dato: 16. mars

Storslalåm 

Dato: 18. mars

Utfor 

Dato: 17. mars

Kjelder
Arbeiderbladet 17. mars 1956
Arbeiderbladet 19. mars 1956

Noregsmeisterskap i 1956
Noregsmeisterskap i alpine greiner
Idrettstilskipingar i Viken
NM i turn 1956 for menn

Noregsmeisterskapen i turn 1956 for menn vart avvikla i Stavanger helga 10- 11. mars 1956, med Stavanger Turnforening som arrangør. Deltakarane tevla i tolvkamp, dobbelt program i alle seks øvingane med både obligatoriske og sjølvvalde program i øvingane.

Tolvkamp 

Arvid Håkonsen var bestemann i fire av dei seks øvingane. Odd Lie var best i ringar og Arne Rød i bøylehest.

Kjelder
Arbeiderbladet 12. mars 1956

Noregsmeisterskap i 1956
Noregsmeisterskap i turn
Idrettstilskipingar i Rogaland
Idrett i Stavanger
Micheldorf in Oberösterreich

Micheldorf in Oberösterreich er ein småby og ein kommune i Distriktet Kirchdorf an der Krems i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 50,3 km² og i kring 5 800 ibuarar, fordelt på byen Micheldorf og 19 mindre og små grender og bondegardar. Byen Micheldorf med sin 3 300 ibuarar ligg på ei dalslette, 465 meter over havet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Micheldorf in Oberösterreich» frå ,  den 9. juli 2018.  
 

Oberösterreich
Pettenbach

Pettenbach er ein kommune nordvest i Distriktet Kirchdorf an der Krems i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 54,7 km² og i kring 5 200 ibuarar, fordelt på 10 mindre landsbyar og grender. Landsbyen Pettenbach ligg 486 meter over havet.

Industriselskapet Fronius, spesialist på sveiseteknologi, har hovudkontoret sitt i Pettenbch.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pettenbach (Oberösterreich)» frå ,  den 9. juli 2018.  
 

Oberösterreich
Alkoven

Alkoven er ein kommune i Distriktet Eferding i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 42,5 km² og i kring 5 800 ibuarar, fordelt på tre landsbyar og 17 grender. Landsbyen Alkoven ligg 268 meter over havet.

65% av arealet i kommunen vert nytta til landbruk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alkoven (Oberösterreich)» frå ,  den 9. juli 2018.  
 

Kommunar i Oberösterreich
Erik Vangberg

Johan Erik Vangberg () var ein norsk tømmermann og stortingsmann frå Vadsø, busett i Tromsø. Han representerte byane i Nord-Noreg og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1923-30.

Vangberg var son til ein bygnings- og arbeidsformann. Han gjekk i lære hos far sin og utdannaseg i hus- og skipsbygging, samt snikkar- og modellarbeid. Frå 1898 arbeidde han som tømmermann på Tromsø Skibsverft. Etter 1934 var han styrar for dei kommunale leigegardane i Trromsø kommune.

Vangberg engasjerte seg i fagrørsla og var frå 1923 til -26 formann i Norsk Trearbeiderforbund. Allereie frå 1910 var han medlem i bystyret i Tromsø, hadde gjennom åra mange verv i kommunen. Stortingsbolken 1922-24 var han varamann og møtte på Tinget 29.11.-5.12.1923 og 21.3.-1.8.1924 i staden for Harald Langhelle. Dei to neste tingperiodane, 1925-27 og 1928-30, hadde Vangberg fast sete på Stortinget, der han var medlem i Næringskomite nr.2

Kjelder
Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Folk frå Vadsø
Folk frå Tromsø
Mathias Indrebø

Mathias Indrebø () var ein norsk forfattar. Han voks opp i Angedalen i Førde. 

Då Indrebø var 11 år vart han angripen av poliomyelitt og han vart lam i hender og føter. Han var sterkt funksjonshemma heile livet, sjølv om han etterkvart kunne bruka høgrehanda. 17 år gamal kom han til Sophies Minde i Oslo og der lærde han teikning og treskjering. Då han flytta tilbake til Førde livnærde han seg delvis på treskjerararbeid. Den siste delen av livet budde Indrebø på Vestlandske Vanføreheim i Bergen.

Indrebø skreiv ein del småstubbar og dikt i m.a. Solglimt, Vanførelaget sitt blad.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Sogeblad frå Førde kommune, hefte 12, 1994, s. 25

Bakgrunnsstoff
Om Mathias Indrebø i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske lyrikarar
Forfattarar frå Førde
Magnus Ladulås

Magnus Ladulås, eigenleg Magnus Birgersson (fødd ca. 1240, død 18. desember 1290 på Visingsö) var først hertug og deretter konge av Sverige 1275–1290. Han var son av Birger jarl og Ingeborg Eriksdotter av Sverige. Dei svenske kjerneområda – Svealand og Götaland – vart samla under denne kongen med namnet Sverige ca. år 1280.

Tilnamnet Ladulås 
I likskap med far sin opprettheldt Magnus den strengaste freden i landet og fekk difor det heidrande tilnamnet ‘Ladulås’ i tydinga at «han sat lås for bonden sin lada» (ladd = låve).

Modernisering av riket 
Gjennom Alsnö-forordninga, utskrive ein gong i 1279–1280, forbaud han valdshandlingar, og gjennom Skänninge-forordninga i 1284 søkte han å fjerna blodhemnen, særleg med forordninga om kongefreden. Den første forordninga inneheldt blant anna skattefridom for den som gjorde krigsteneste til hest, og med det oppstod ein av dei første grunnene til danninga av den nye adelen.

Ekteskap og barn 
Magnus Ladulås gifta seg i Kalmar den 11. november 1276 med Helvig av Holstein (død 1324/1326), dotter av greiv Gerhard I av Holstein. Paret fekk følgjande barn:

 Erik Magnusson (omkring 1277–1279)
 Ingeborg Magnusdatter av Sverige (1277/1279–1319), gift med den danske kongen Erik Menved (1274–1319)
 Birger Magnusson av Sverige (1280/1281–1321), konge av Sverige
 Erik Magnusson av Södermanland (omkring 1282–1318), hertug av Södermanland. Daude av svolt i 1318 Nyköpingshus' festning etter å ha vorte sett i fengsel av sin bror, kong Birger. Gift med norsk Ingebjørg Håkonsdatter av Noreg.
 Valdemar Magnusson (omkring 1285–1318), hertug av Finland og (1310) av Öland. Daude av svolt i 1318 i Nyköpingshus' festning etter å ha vorte sett i fengsel av sin bror, kong Birger.
 Rikissa Magnusdatter av Sverige (1285/1287–1348), abbedisse i St. Klart kloster i Stockholm

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Magnus Ladulås» frå ,  den 9. juli 2018.  
 

Fødde i 1240
Svenske regentar
Ove Andersen

Ove Andersen () var ein norsk høgsterettsadvokat frå Arendal. Han var stortingsrepresentant 1924-28 for partiet Høgre.

Andersen var son til ein sorenskrivar og utdanna seg til cand.jur. i 1901. Frå 1903 til -10 var han overrettssakførar i Arendal, sidan høgsterettsadvokat. I november 1926 vart han utnemnd til sorenskrivar i Nedenes, men døydde før han tiltrædde embetet.

Andersen var medlem av bystyret i Arendal frå 1910 til han døydde, åra 1919-24 var han ordførar for byen. Hausten 1924 vart han vald til stortingsmann frå dei åtte kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder, attvald tre år seinare. Den fyrste tingperioden var han ein av Høgre sine representantar i Utanriks- og konstitusjonskomiteen, medan han i 1928 var medlem i Justiskomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Norske juristar
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Thorleif Høilund

Thorleif Høilund () var ein norsk jarnarbeidar og politikar frå Oslo som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1928 til 1933.

Høilund var son til ein blekkslagarmeister. Sjølv var han sjømann frå han var 15 til 17 år gammal. Sidan gjekk han tre år på den kommunale middelskolen, før han var elev på Den tekniske aftenskolen. Der etter arbeidde han 1909-19 på kjelavdelinga til Thunes mekaniske Verksted og i kranavdelinga hos Chr. Wisbech A.S. Ei tid dreiv han den mekanisk verkstaden og smia som firma Sandberg & Høilund.

Høilund busette seg i Bærum og var heradsstyremedlem i Bærum i tida 1922-33. Dei to valperiodane 1928-30 og 1931-33 var han stortingsmann for Arbeidarpartiet, i den fyrste perioden hadde han sete i Tollkomiteen og i den andre i Helsekomiteen.

Etter han gjekk ut av Stortinget var Høilund frå 1934 smed og mekanikarlærar på Falstad skolehjem på Ekne i Nord-Trøndelag til 1939.

Under andre verdskrigen vart han arrestert 2. oktober 1943 og sat på Grini frå 2. november 1943 til 8. mai 1945.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Folk frå Oslo
28. ABC-vernbrigade

28. ABC-vernbrigade (russisk:28-я отдельная бригада РХБ защиты) er ein ABC-vernbrigade i Søre militærdistrikt. 
Brigaden er forlagt til Kamysjin i Volgograd oblast.

Referansar

Russisk ABC-vern
29. ABC-vernbrigade

29. ABC-vernbrigade (russisk:29-я отдельная бригада РХБ защиты) er ein ABC-vernbrigade i Sentrale militærdistrikt. 
Brigaden er forlagt til Jekaterinburg i Sverdlovsk oblast.

Referansar

Russisk ABC-vern
1. mobile vernebrigade mot masseøydeleggingsvåpen

1. mobile ABC-vernbrigade (russisk:1-я мобильная бригада РХБ защиты) er ein ABC-vernbrigade underlagt Forsvarsdepartementet i Russland. 
Brigaden er forlagt til Sjikhany i Saratov oblast.

Referansar

Kjelder

Russisk ABC-vern
Dirofilaria repens

Dirofilaria repens er ein parasittisk rundorm som påverkar hundar og andre rovdyr, så som kattar, ulv, prærieulv, rev og sjøløve, i tillegg til bisam. Parasitten vert overført av mygg. Sjølv om menneske kan smittast, vil som regel ikkje ormane nå vaksen alder i ein menneskekropp.

Epidemiologi 
Dirofilaria repens er oftast funne i Middelhavsregionen, Afrika sør for Sahara og Aust-Europa. Italia har den høgaste byrda av europeiske dirofilariasistilfelle hjå menneske - 66 %, etterfølgd av Frankrike (22 %), Hellas (8 %) og Spania (4 %).

Livssyklus 

Myggen kan overføre parasitten til menneske ved at myggen får i seg embryo frå parasitten når han syg blod. I myggen utviklar embryoet seg til ein larve, og når myggen syg blod frå eit dyr eller menneske, nyttar larven høvet til å kravle inn i den nye verten. Der utviklar han seg til ein vaksen orm.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Dirofilaria repens» frå , og «Dirofilaria repens» frå  den 9. juli 2018.  
 

Zoonosar
Kjøtetar

Kjøtetarar (karnivorar) er både sekundærkonsumentar og tertiærkonsumentar i næringskjeda. Omgrepet viser til dyr som i all hovudsak ernærer seg på kjøt, i motsetnad til såkalla altetarar og planteetarar. Nokre døme på kjøteterar er dyr som ulv, røyskatt, krokodille, hoggorm, gribb og falk.

Jegerar og åtseleterar 
Ein kjøtetar vil i dei fleste tilfella fanga og drepa dyret det får kjøt frå, og vil såleis òg vera ein predator. Dette er ikkje alltid tilfelle. Ein del dyr livnærer seg nesten berre på åtsel (slik som mange gribbearter). Slike åtseleterar vil vera kjøteterar, utan å vera predatorar. I nokre tilfelle vil grensa mellom dei to vera vanskeleg å trekkja, slik som med komodovaran. Komodovaranen vil bita og gje eit infisert sår som kan ta livet av bytet seinare, der han så sporar opp kadaveret og et det.

Parasittar som kjøteterar 
Ein del parasittar vil òg kunna vurderast som kjøteterar, i den graden dei lever av å eta vevet til landlevende virveldyr, slik som Guinea-orm, loa loa og trikinar, som alle lever i muskelvev hjå menneske.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kjøtteter» frå ,  den 9. juli 2018.  
 
Dyr
Johannes Johnsen Grue

Johannes Johnsen Grue () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Dalsbygda i Os i Østerdalen som representerte Venstre på Stortinget 1919-24.

Grue var son til ein gardbrukar. Etter to vintrar, 1891 og 1892, på folkehøgskular, byrja han sjølv drive gard i heimbygda frå han var 18 år gammal. I 1901 kjøpte han garden Ulset i Kvikne herad og flytta dit. Sidan dreiv han Ulset-garden, i tillegg var han postopnar i bygda frå 1916.

Frå 1910 var Grue medlem i heradsstyret i Kvikne, ordførar 1913-19. Han var elles formann i skogutvalet i heradet og i soknerådet, medlem i fattigstyret og i skulestyret. I mange år var han styreleier («direktør») i Kvikne Sparebank.

Perioden 1919-21 representerte Grue einmannskrinsen Nordre Østerdal på Stortinget, vald på eit Venstre-program. Etter attval hausten 1921 representerte han valkrinsen Hedmark på Stortinget til 1924. Den fyrste treårsbolken var han medlem i Protokollkomiteen, i den andre i Justiskomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Norske gardbrukarar
Arne Løfsgaard

Arne Adolf Løfsgaard () var ein norsk gardbrukar frå Åsnes i Hedmark, stortingsmann 1928-33 for Bondepartiet.

Løfsgaard var frå storgarden Løfsgård i Åsnes herad. I 1907-08 gjekk han Jønsberg landbruksskole i Stange, tre år etter han tok eksamen på landbruksskulen tok Løfsgaard over farsgarden og dreiv den i lang tid.

Løfsgaard var heradsstyremedlem i Åsnes frå 1916 til 1928, siste tre åra som ordførar. Hausten 1927 vart han vald til stortingsmann frå valkrinsen Hedmark, vald for Bondepartiet. Den fyrste sesjonen som tingmann var han frå 14. mai permittert ut sesjonen og vart erstatta av Andreas Hemma. På Stortinget var Løfsgaard 1928-30 medlem i Næringskomité nr 2, etter attvalet i 1930 hadde han 1931-33 sete i Helsekomiteen. Sidan på ny med i herradsstyret i Åsnes perioden 1934-37.

Løfsgaard var kommisjonær for Akers Sparebank frå 1926 og styremedlem i Aasnes Privatbank til banken vart innlemma i Den norske Creditbank. Han var også styreformann i Flisa Aktiemeieri og aktivt med i luthersk misjonsarbeid.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Folk frå Åsnes
Aasulv Eivindson Lande

Aasulv Eivindson Lande () var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Bygland i Aust-Agder som representerte partiet Venstre på Stortinget åra 1919-24.

Lande tok i 1884 lærareksamen ved Kristiansand seminar. Same året vart han tilsett lærar og kyrkjesongar i Bygland, stillingar han hadde til 1926. I  1900 tok han over og dreiv eit gardsbruk på Lauvdal i Bygland.

Frå 1898 til 1918 og på ny 1928-34 var Lande medlem i heradsstyret i Bygland, ordførar 1901-07 og 1910-18. Dessutan var han medlem i skulestyret, forliksrådet og jordstyret i Bygland. Ein treårsbolk var han formann i amtstinget i Aust-Agder. Her fekk han amtet til løyve pengar til omleggjinga av Setesdalsvegen og grunnlagd ein jordbruksskule i Bygland. Fåfengt stridde han mot planen om høgja reguleringsdammen i Byglandsfjorden.

Lande vart hausten 1918 vald til stortingsmann for Venstre og einmannskrinsen Sætersdalen, attvald tre år seinare, då frå Aust-Agder fylke. Begge tingperiodane var han medlem i kyrkje- og undervisningskomiteen. Perioden 1925–27 var han vararepresentant. I stortinget var han ein varm talsmann for skulen, nynorsken og for sosial rettferd. Han var i 1919 med om å etablere den nynorske dagsavisa Agder Tidend.

Kjelder
allkunne
Norsk Allkunnebok. VII. bandet. 1957
Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Folk frå Bygland
Oskar Nesse

Oskar Nesse () var ein norsk lærar. Han vart fødd i Borgund i Lærdal. Nesse tok eksamen ved Stord lærarskule i 1918, og same året vart han tilsett ved framhaldsskulen i Lærdal. I 1922 flytta han til Botne i Vestfold, men 3 år etter flytta han tilbake til Lærdal. Der jobba han som lærar, styrar og skuleinspektør fram til 1964. Nesse var også klokkar ved Hauge kyrkje i 40 år. Han var med i lærarlaget, først som formann i lokallaget i Lærdal og frå 1945 til 1958 var han leiar i Sogn Lærarlag.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
Gravminner i Norge
Sogn lærarlag 1896-1966. Bergen, 1966

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Lærdal
Nils R. Müller

Nils Helge Russel Müller () var ein norsk filmskapar og manusforfattar, fødd i Shanghai i Kina. Frå 1946 til -75 laga han 20 spelefilmar, ein lang dokumentarfilm og rundt 50 andre dokumentar- og oppdragsfilmar.

Müller debuterte som regissør i 1946 med Så møtes vi i morgen. I 1951 oppnådde han stor suksess med komedien Vi gifter oss. Av seinare filmar bør nemnast komedien Kvinnens plass frå 1956, Det store varpet og barnefilmen Petter fra Ruskøy, begge frå 1960. Tonny frå 1962 er ein film bygd på Jens Bjørneboe sin roman Den onde hyrde, ein film han vart tildelt prisen Sølvklumpen for. Året etter kom Elskere. I 1966 kom Broder Gabrielsen, ein film som vekte mykje mishag i lågkyrkjelege miljø. Min Marion frå 1976 var Müller sin siste spelefilm.

Kjelder
Store norske leksikon

Norske filmregissørar
Norske filmprodusentar
Hosle

Hosle er eit område i den austre luten av Bærum kommune.

Bærum kommune