alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Målmannen

Målmannen er eit målpolitisk tidskrift som vert redigert på høgnorsk. Utgjevar er Samorganet Målmannen. Bladstyrar er Olav Torheim.

Føremål 

Dei som står attom Målmannen meiner bladet har ei særgjerning i å setja søkjeljos på språklege emne med fylgjer for den norske målreisinga. Etter deira syn trengst det ordskifte og eit auka medvit om dei grunnleggjande spørsmåla i målsaka. Dei meiner òg at det er viktig å syna det høgnorske målet i bruk, i stykke og innlegg av meir ålmennkulturelt slag.

Den tradisjonelle nynorsken frå 1917 er ikkje so mykje nytta i den norske ålmenta, og Målmannen meiner det lyt gjerast ein innsats for å halda oppe ein levande høgnorsk skrifttradisjon. Målmannen er meint å vera «ei rettleiding for deim som ynskjer å odla skriftmålet sitt i norsk leid».

Redaksjonell profil 

27. januar 2006 vart to av redaksjonsmedlemene intervjua i radioprogrammet Sånn er livet. Her slo dei fast at dei ser det som viktig å fremja nynorsk på nye felt, og at målreisinga er like mykje ei praktisk oppgåva som eit spørsmål om ideologi og politikk. Dette speglar seg att i bladet sin profil, som dei siste åra har teke føre seg både historiske, politiske, litterære, religiøse og naturvitskaplege emne, jamvel om norsk målreising framleis er den raude tråden i bladet.

Historie 
Bladet Målmannen er fostra av arbeidet med Vestmannen, bladet åt Vestmannalaget i Bergen. Frå 1985 til 2002 kom bladet ut med 10 nummer i året.

Jostein Krokvik gjekk av som bladstyrar for Vestmannen i 2000 og overlét til Lars Bjarne Marøy å driva bladet vidare. Marøy hadde som intensjon å gjera Vestmannen til eit leiande målpolitisk tidskrift. Med Marøy som bladstyrar gjekk Vestmannen gjennom ein fornyingsprosess der nye skribentar og medarbeidarar kom med i bladet. Marøy og medarbeidarane hans ville vektleggja artiklar med fagleg tyngd og tona ned profilen som meldingsblad for Vestmannalaget.

Etter at det vart klårt at Marøy si lina hadde lide nederlag i Vestmannalaget, vart det gjort opptak til å skipa eit nytt blad som kunne føra vidare det arbeidet som Marøy og medarbeidarane hans hadde lagt ned i Vestmannen. Eit nytt blad, Målmannen, vart difor skipa med stønad frå Halldor O. Opedals fond for målreising og måldyrking. Det fyrste nummeret av Målmannen kom ut i september 2002.

Bladstyrar for Målmannen har vore Olav Torheim, med unnatak for 7 nummer i perioden 2003 til 2005 som vart redigerte av Klaus Johan Myrvoll. Frå og med nummer 2/2005 var Torheim attende som bladstyrar.

Sjå òg 
 Rettskrivinga av 1917
 Vestmannen — bladet til Vestmannalaget

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimesida
 Nettportalen sambandet.no

Norske tidsskrift
Nynorske tidsskrift
Språktidsskrift
Høgnorsk
Nynorsk
Skipingar i 2002
Sjøforsvarets organisasjon for samarbeid og informasjon til handelsfartøy

Sjøforsvarets organisasjon for samarbeid og informasjon til handelsfartøy eller Naval Co-operation and Guidance for Shipping (NCAGS) er ei sjømiltær avdeling, som tilrettelegg sivil skipsfart i krisesituasjonar som krig eller terroraksjonar, slik at den sivile skipsfarten kan segle så uhindra og trygt som mogeleg. Med andre ord er dei skipsfarten sitt svar på flygeleiarar  Verdsøkonomien er svært avhengig av den sivile skipsfarten, og utan denne stoppar verdsøkonomien opp. 

Oppgåva til NCAGS er todelt. Den eine delen av oppgåva er å samordne og tilretteleggje for den sivile skipstrafikken mot den militære skipstrafikken. Den andre delen av oppgåva er å vidareformidle informasjon til den militære styrkesjefen for å redusere forstyrringar frå sivile fartøy. Ein held oversikten over alt frå små fiskebåtar til store tankskip, og rapporterer rørsla deira inn til ein kommandosentral. Vidare gjev dei informasjon til desse skipa om kor det er tryggast å segle, kva hindringar eller farar dei kan møte, som miner eller militære aksjonar. 

NCAGS kan mellom anna tre inn i situasjonar der til dømes terroraksjonar trugar særskild strategiske skipsleier, som t.d. Malaccasundet i Søraust-Asia, mellom Singapore og Sumatra. Dette sundet er ei svært viktig handelsåre, og terroraksjonar her kan mellom anna påverke oljeprisen i vesentleg grad. .

Noreg har ein mobil NCAGS-operasjonssentral i ein konteinar, noko Noreg er aleine om i verda å ha. Her vidareformidlar ein militær informasjon til sivile skip, samtidig som ein formidlar informasjon om sivil trafikk til dei militære fartøya. Konteinaren er utstyrt med generator og satellittkommunikasjon, og kan fraktast med både jarnbane, fly, båt eller bil.  NCAGS består hovudsakleg av reserveoffiserar. Ein opprettheld likevel kompetansen ved hyppige øvingar og ved at mange av offiserane til vanleg har jobbar relatert til skipsfart. Trening og øving av NCAGS-personalet skjer ved KNM Tordenskjold. 

NCAGS-eininga i Noreg er òg ein del av Noreg sitt bidrag til Nato Response Force (NRF).

Kjelder 

Den norske marinen
Mahatma Gandhi

Mohandas Karamchand Gandhi () var ein politisk og andeleg leiar for India og ein viktig person i sjølvstenderørsla for landet, opphavleg utdanna som advokat. Gandhi utvikla satyagraha, ei form for ikkje-valdeleg protest basert på ahimsa og sivil motstand. Han er sett på som ein landsfader i India, og er kjend som Mahatma ('stor ande') Gandhi, Gandhiji ('vyrde Gandhi'), eller ganske enkelt Bapu ('far'). Han vart skoten tre gonger i brystet i 1948 av ein hindunasjonalist.

Gandhi brukte fyrst den sivile motstanden i det indiske samfunnet sin kamp for borgarrettar i Sør-Afrika. Då han kom tilbake til India etter å ha vore i Afrika, organiserte han fattige bønder og arbeidarar i protestar mot skatteauke og utbreidd diskriminering. Etter å ha vorte leiar i partiet den indiske nasjonale kongressen, leidde Gandhi nasjonale kampanjar mellom anna for minka fattigdom, fridom for kvinner, brorskap mellom ulike religiøse og etinske grupper, slutt på «dalit»-kasten og kastediskriminering, og for økonomisk sjølvstende i landet, men framfor alt for Swaraj, sjølvstende frå utanlandsk styring. Gandhi leidde landet sitt i motstanden mot den britiske saltskatten som vart innført i India med den 400 kilometer lange saltmarsjen i 1930, og med Quit India-rørsla in 1942. Han sat i fengsel i mange år ved ulike høve både i Sør-Afrika og India.

Gandhi praktiserte og kjempa for ikkje-vald og sanninga i alle situasjonar. Han levde enkelt og oppretta ein ashram (ei form for kloster) som var sjølvstendig på alle måtar. Han laga sine eigne klede, den tradisjonelle indiske dhotien og sjalet som var vove på ein spinnerokk, og han levde på enkel vegetar-, og seinare, fruktkost. I tillegg gjennomgjekk han lange faster (somme gonger over ein månad), både for sjølvreinsing og protestar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Mohandas Karamchand Gandhi» frå ,  den 31. januar 2008.  
 

Indisk historie
Indarar
Folk myrda med skytevåpen
Pasifistar
Indiske asketar
Ångström

Ein ångstrøm (symbol Å, også ångström, angström, eller angstrom ) er ei lengdeeining. Eininga er ikkje ei SI-eining, men vert delvis likevel brukt i samband med SI. Ein Å er ofte nytta for å forklare storleiken til eit atom, lengda til kjemiske bindingar, røntgenstråling og det det synlege optiske spekteret (lys).

Definisjon 

 1 ångström (Å) = 10–10 meter= 0,1 nm = 100 pm

Til samanlikning er gjennomsnittlege diameteren til eit atom rekna ut til å vere i området frå omtrent 0,5 Å for hydrogen, det minste atomet, til omtrent 3,8 Å for uran, eit av dei største naturlege grunnstoffa på jorda.

Opphav 

Eininga er oppkalla etter den svenske fysikaren Anders Jonas Ångström (1814–1874), ein av grunnleggarane for spektroskopi. I tillegg studerte Ångström varmeoverføring, jordmagnetisme og nordlys. Han laga spektrale kart over solstråling som viser lengda av elektromagnetisk stråling i det elektromagnetiske spekteret i multiple einingar av ein ti-milliontedel av ein millimeter, eller 10−10 meter. Denne lengdeeininga vart då kjent som ångström, Å.

Kjelder

Ångström
Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda

Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda, Riksministeriet for folkeopplysing og propaganda, (korta til RMVP eller Propagandaministerium; Propagandaministeriet), var eit ministerium (departement i Nazi-Tyskland i tida frå 1933 til 1945. Joseph Goebbels var leiar for ministeriet. Ministeriet nytta særleg media som film, radio og aviser for å få fram bodskapen til det statsberande partiet NSDAP. Kultur, til dømes kunst og idrett, vart òg regulert og nytta til det same føremålet. 

Under andre verdskrig vart det oppretta propagandakontor i område okkupert av Tyskland. I Noreg vart det oppretta ei avdeling i kontoret til Reichskommissar für die besetzten norwegischen Gebiete.

Bakgrunnsstoff 
 documentArchiv.de: Forordning om oppgåvene til RMVP, av 30.6.1933
 documentArchiv: dokument om oppretting av RMVP, frå 13.3.1933
 3D-rekonstruksjon av propagandaministeriet 

Det tredje riket
Alberto Korda

Alberto Díaz Gutiérrez (), betre kjend som Alberto Korda, var ein cubansk fotograf, mest kjend for fotografiet av Che Guevara. Bildet er kjent verda over, og er i dag eit av verdens mest vidkjende portrett.

Korda fotograferte under den cubanske revolusjonen, og kom dermed nær både Che Guevara og Fidel Castro. I tillegg har han arbeidd som motefotograf i Havana.

Cubanske fotografar
Bryne kyrkje

Bryne kyrkje er ei mursteinskyrkje frå 1979 med 450 sitteplassar. Kyrkja ligg på Bryne i Time kommune og høyrer til Jæren prosti.

Kyrkja er teikna av arkitekten Per Stokholm. Ho er rektangulær med eit ope klokketårn. Ho har eit orgel med 35 stemmer som kjem frå den danske orgelbyggjaren Brun.

I Bryne kyrkje held mellom anna ein barnehage og fleire KFUM/KFUK-speidarlag til.

Kjelder 
 www.time-kyrkja.no  [død lenkje]
 Kyrkjesøk

Kyrkjer i Jæren prosti
Kyrkjer i Time
Norske kyrkjer frå 1979
Arbeidskyrkjer
Hn/Grunnvatn

Grunnvatn er vatnet som finst i grunnen under landyta. Der tek det upp hòlrom millom jordmòlane, eller i større sprungor i jord og berg. Er ikkje detta hòlromet metta med vatn, men inneheld luft mèd, talar ein gjerne um markvatn. Det djupet nedi bakken der hòlromet vert metta med vatn, kallar ein grunnvass-spegelen (eller grunnvassmålet). Grunnvatnet rører seg i større eller mindre mun, og vatnet vert verande i grunnen alt frå nokre dagar til mange tusund år; eit jordlag som fører vatn tolleg godt vert kalla vass-sig, vassår, vekja (vekju) o.dl. Ofte vert desse nemningane sette i bås med den gamle tanken at vatnet gjekk i jordi liksom blodet i kroppen. I vitskapen nyttar ein helst umgrìpet akvifer (nylatin aquifer, «vassbær, som ber vatn»).

Grunnvatnet fær tilførsla si frå landyta, ved at regn eller smeltevatn sig ned i bakken, eller ved innsig frå innsjøar, elvar og andre ytevatn. Like eins sig grunnvatnet med tid og stunder ut i kjeldor og utsig, som gjerne står i nært samband med ulike ytevatn. Soleis er grunnvatnet ein del av krinslaupet åt vatnet. Myrar og oasar er som regel fullnørde av grunnvatnet. Menneskja hemtar upp grunnvatnet gjenom brunnar eller rennor til bruk i jordbruk, industri og hushald. Dei vitskapsgreinene som tek fyre seg grunnvatnet er i fyrste rekkja hydrologi (vasskunna) og geologi (jordkunna), som møtest i undergreinene geohydrologi og hydrogeologi.

Høvet til å nytta grunnvatnet i Noreg vert regulert gjenom vassressurslogi, med Noregs vassdrags- og energidirektorat som vardveitande styresmakt.

Hn/Vatn
Hn/Geologi
Marinarkeologi

Marinarkeologi eller maritim arkeologi er eit spesialisert forskingsområde i arkeologi som studerer maritime artefaktar frå forhistorisk- og historisk tid.

Arkeologi
Munkholmen

Munkholmen er ei øy utanfor Trondheim. I dag er Munkholmen ein utfartplass på sommaren, men tidlegare var det kloster her, og deretter festning og fangehus.

Øyar i Trøndelag
Turistmål i Trondheim
Hn/Midlandsnormalen

I 1898 sette Kyrkje- og undervisingsdepartementet ned ei rettskrivingsnemnd for landsmålet, med di det var turvande med ein fast skrivemåte når det vart teki i bruk i skulen. Nemndi fekk tri medlemir: folkehøgskulestyrar Marius Hægstad, Arne Garborg og Rasmus Flo, bladstyrar for det nye tidsskriftet Syn og Segn. Nemndi samdest um alt so nær som endingsverket. Hægstad heldt fast på Aasen-normalen med nokre tiljenkingar. 
Flo og Garborg la fram ein normal som bygde på fjellbygdmåli på Austlandet, midlandsmåli dei kallar, og denne normalen gjeng difor under namnet midlandsnormalen. Framum alt var det målet i Vest-Telemark, «folkevisemålet», som låg til grunn. I «Framlegg til skrivereglar for landsmaale i skularne» (1899) skreiv Flo:

«Um nokon vilde meine at desse brigdi likevel er nye og urøynde i den norske bokheimen, so er ikkje de heller so. Dei er tvert um dei eldste aa rekne for, eldre og tidlegare røynde i skrift enn andre norske maalformir. I Landstads folkevisur vil ein finne deim alle saman. Og baade i desse og i all den rike maalskatt i same leid som er samla og utgjevin, vert dei vel i hovudsaki standande gjenom alle tidir. Her hev me daa de mest sjølvvaksne, aa kalle, i norsk bokrike aa byggje paa.»

Det kom til den skipnaden i 1901 at «Hægstadnormalen» skulde vera offisiell landsmålsrettskriving i skule og styringsverk, men midlandsnormalen skulde vera sideform, å nytte for dei skulane som vilde. 
Flo skreiv um denne ordningi i Den 17de Mai, 20.07.1901:

«so lengi ikkje heile lande hev valt maalform, og so lengi de i bokheimen er strid um skrivemaaten, so bør ikkje skulestyre paa fyrihand slaa vestlandsformi fast anna enn til rettleiding. De kunde i de heile vera ymist vori aa stelle seg so, at midland og austland og nordanfjelskt hadde berre de eine vale: norskdanskt eller vestlands-norskt. Um ikkje midlandsformi vaar duger til anna, so vil ho staa der og vise, at de ikkje er meiningi aa slaa noko fast til landsmaal, fyrr lande i det heile hev havt tilføre til aa velja.»

Kjende skrivarar som hev nytta midlandsnormalen er: Arne Garborg (hans «Skriftir i samling» kom umskrivne til denne normalen), Steinar Schjøtt (Snorre-umsetjingi 1900), Olav Aukrust, Alexander Seippel, Ivar Kleiven. Mange hev au blanda inn drag frå midlandsnormalen i andre normalar. 

Målbrigdet i 1917 tok utgangspunkt i Hægstadnormalen, og nemnde ikkje midlandsnormalen, som soleis aldri vart offisielt avskìpa.

Bøygjingsverket

Namnord 

Legg merke til jamvektformine av hokyn på -u i ubundi form eintal; derimot var det ikkje jamvektformir i hannkyn. Endingi -ur vart nytta av mange som ikkje skreiv beint etter midlandsnormalen au. Med kvart tok Garborg til å skrive stum t i -et i inkjekyn.

Gjerningsord 

Det var kløyvd nemneform, soleis å tala, men å kaste.

Lagord 

Ein slitin hest, ei sliti merr, eit sliti hus, slitne folk.

Andre ordformir 

Fyri, yvi, lengi, -il i ord som tistil.

Hn/Nynorsk
Hn/Høgnorsk
Midlandsnormalen



I 1898 sette Kyrkje- og undervisningsdepartementet ned ei rettskrivingsnemnd for landsmålet, ettersom det var turvande med ein fast skrivemåte når det vart teke i bruk i skulen. Nemnda fekk tre medlemer: folkehøgskulestyrar Marius Hægstad, Arne Garborg og Rasmus Flo, bladstyrar for det nye tidsskriftet Syn og Segn. Nemnda samdest om alt bortsett frå endingsverket. Hægstad heldt fast på Aasen-normalen med nokre tiljenkingar. 

Flo og Garborg la fram ein normal som bygde på fjellbygdmåla på Austlandet, kjend som midlandsmåla, og denne normalen er derfor kalla midlandsnormalen. Framom alt var det målet i Vest-Telemark, «folkevisemålet», som låg til grunn. I «Framlegg til skrivereglar for landsmaale i skularne» (1899) skreiv Flo:

«Um nokon vilde meine at desse brigdi likevel er nye og urøynde i den norske bokheimen, so er ikkje de heller so. Dei er tvert um dei eldste aa rekne for, eldre og tidlegare røynde i skrift enn andre norske maalformir. I Landstads folkevisur vil ein finne deim alle saman. Og baade i desse og i all den rike maalskatt i same leid som er samla og utgjevin, vert dei vel i hovudsaki standande gjenom alle tidir. Her hev me daa de mest sjølvvaksne, aa kalle, i norsk bokrike aa byggje paa.»

Det kom til den skipnaden i 1901 at «Hægstadnormalen» skulle vera offisiell landsmålsrettskriving i skule og administrasjon, men midlandsnormalen skulle vera sideform som dei skulane som ville kunne nytta.
Flo skreiv om denne ordninga i «Den 17de Mai», 20.07.1901:

«so lengi ikkje heile lande hev valt maalform, og so lengi de i bokheimen er strid um skrivemaaten, so bør ikkje skulestyre paa fyrihand slaa vestlandsformi fast anna enn til rettleiding. De kunde i de heile vera ymist vori aa stelle seg so, at midland og austland og nordanfjelskt hadde berre de eine vale: norskdanskt eller vestlands-norskt. Um ikkje midlandsformi vaar duger til anna, so vil ho staa der og vise, at de ikkje er meiningi aa slaa noko fast til landsmaal, fyrr lande i det heile hev havt tilføre til aa velja.»

Kjende skrivarar som har nytta midlandsnormalen er: Arne Garborg (hans «Skriftir i samling» kom omskrivne til denne normalen), Steinar Schjøtt (Snorre-omsetjinga 1900), Olav Aukrust, Alexander Seippel. Mange har au blanda inn drag frå midlandsnormalen i andre normalar.

Bøyingsverket

Namnord 

Legg merke til jamvektformene av hokjøn på -u i ubunden form eintal. Endinga -ur vart nytta av mange som ikkje skreiv beint etter midlandsnormalen au. Etter kvart tok Garborg til å skrive stum t i -et i inkjekjøn.

Gjerningsord 

Det var kløyvd nemneform (infinitiv), soleis å tala, men å kaste.

Lagord 

Ein slitin hest, ei sliti merr, eit sliti hus, slitne folk.

Andre ordformer 

Fyri, yvi, lengi.

Litteratur 
 R. Flo: Midlandsmaal etter framlegge fraa rettskrivingsnemndi i 1899 ved Arne Garborg. Kristiania: Olaf Norlis Forlag 1906. Utgåve på internett på http://www.sprakrad.no

Nynorsk
Norske rettskrivingsreformer
Grunnvatn

Grunnvatn er vatnet som finst i grunnen under landyta. Der tek det opp holrom mellom jordmolane, eller i større sprekkar i jord og berg. Er ikkje dette holromet metta med vatn, men inneheld luft òg, talar ein gjerne om markvatn. Det djupet nedi bakken der holromet blir metta med vatn, kallar ein grunnvass-spegelen (eller grunnvassmålet). Grunnvatnet rører seg i større eller mindre mon, og vatnet blir verande i grunnen alt frå nokre dagar til mange tusen år; eit jordlag som fører vatn tolleg godt vert kalla vass-sig, vassåre, vekje og liknande. Ofte blir desse nemningane sette i bås med den gamle tanken at vatnet gjekk i jorda liksom blodet i kroppen. I vitskapen nyttar ein helst omgrepet akvifer (nylatin aquifer, «vassberar»).

Grunnvatnet får tilførsla si frå landyta ved at regn eller smeltevatn sig ned i bakken, eller ved innsig frå innsjøar, elvar og andre ytevatn. Likeeins sig grunnvatnet med tid og stunder ut i kjelder og utsig, som gjerne står i nært samband med ulike ytevatn. Såleis er grunnvatnet ein del av vasskrinslaupet. Myrar og oasar er som regel fullnørte av grunnvatnet. Menneskja hentar opp grunnvatnet gjennom brunnar eller renner til bruk i jordbruk, industri og hushald. Dei vitskapsgreinene som tek føre seg grunnvatnet er i fyrste rekkja hydrologi (vatnakunne) og geologi (jordkunne), som møtest i undergreinene geohydrologi og hydrogeologi.

Høvet til å nytte grunnvatnet i Noreg blir regulert gjennom vassressurslova, med Noregs vassdrags- og energidirektorat som overvakande styremakt.

Fossilt vatn eller fossilt grunnvatn er grunnvatn som er danna under andre klimatiske tilhøve enn no. Dei blir ikkje fornya slik klimaet er no. Fossilt vatn er difor ein ikkje-fornybar ressurs. 

Under Sahara og i Midtvesten i USA er det store førekomstar av fossilt grunnvatn . Begge stader blir vatnet nytta til irrigasjon.

Vatn
Vassførande sjikt
Hydrologi
Vassbygging
Geoteknikk
Rashied Ali

Rashied Ali, fødd Robert Patterson, () var ein amerikansk jazztrommeslagar frå Philadelphia. 

Etter musikkstudiar og speling med lokale band i Philadelphia-området, kom gjennombrotet til Ali med ein Japan-turne med Sonny Rollins i 1963. Etter denne flytta han til New York, der han kom med i den gryande frijazzscena og møtte artistar som Pharoah Sanders og Albert Ayler. I 1965 byrja han i John Coltrane sitt band. Først spelte både Ali og Elvin Jones i bandet (ein kan høyre dette samarbeidet på albumet Meditations frå 1965), men Jones slutta etter ei kort tid og Ali sat att som den einaste trommeslagaren. Stilen hans var kjenneteikna ved å vere friare enn Jones sin; der Jones utbroderte pulsen i musikken, gjekk Ali stort sett vekk frå å markere pulsen i det heile.

Etter Coltrane døydde i 1969, heldt Ali fram med å spele med Alice Coltrane, og seinare starta han eigne band. Trass i at han frå 1980-åra og utover vart mindre aktiv, gav han ut fleire kritikarroste plater og samarbeidde med andre kjende jazzmusikarar.

Ali døydde av hjarteattakk i Manhattan i 2009.

Kjelder 
 All Music Guide
 Rashied Ali, Jazz Drummer, Dies

Bakgrunnsstoff 

 Intervju med Rashied Ali på All About Jazz

Ali, Rashied
Folk frå Philadelphia
Louie Bellson

Louie Bellson, fødenamn Luigi Paulino Alfredo Francesco Antonio Balassoni () var ein amerikansk jazztrommeslagar frå Rock Falls i Illinois. Han er særleg kjend for å vere ein habil storbandmusikar, og han har spelt med fleire av dei mest kjende storbandleiarane.

Sytten år gamal byrja Bellson sin profesjonelle karriere i Benny Goodman sitt storband. Etter dette gjekk han over til å spele med Tommy Dorsey, Harry James og Duke Ellington (for Ellington komponerte han mellom anna låten «Skin Deep», som er å finne på albumet Ellington Uptown). I 1952 gifta han seg med borgarrettsaktivisten og vokalisten Pearl Bailey, og vart hennar musikalske leiar.

Bellson opptredde med stepping som liten. Han har vorte kreditert som den første som spelte med doble basstrommer (i 1938), og han forklarte sjølv denne «oppfinninga» med erfaringa frå steppinga. Han spelte inn over to hundre album, med artistar som Goodman, Dorsey, Ellington, Count Basie, Louis Armstrong, Ella Fitzgerald, Sammy Davis Jr. og Tony Bennett.

Bakgrunnsstoff 
 Louie Bellson på Drummerworld

Bellson, Louie
Folk frå Illinois
Art Blakey

Arthur (Art) Blakey () var ein amerikansk jazztrommeslagar og bandleiar. Han var ein av pionerane innan bebop-stilen, og han fekk stor påverknad på utviklinga av jazzen.

Blakey vart fødd i Pittsburgh, der han byrja musikkarrieren som pianist og storbandleiar i sekstenårsalderen. Han skifta etterkvart til trommer, og fekk i 1942 jobb i bandet til Mary Lou Williams. Året etterpå reiste han på turne med Fletcher Henderson sitt storband, før han i 1944 vart med i ei bebop-gruppe som Billy Eckstein sette saman. Etter bandet til Eckstein vart oppløyst, spelte Blakey med mellom andre Miles Davis, Bud Powell og Thelonious Monk, i tillegg til å leie eigne band. I denne tida skal han også ha reist til Vest-Afrika, der han konverterte til Islam.

I 1954 starta han «The Jazz Messengers», som han leia saman med pianisten Horace Silver. Dette bandet skulle bli eit av dei mest populære jazzbanda dei neste tretti åra. Dei spela ein meir blues-inspirert versjon av bebop, som etterkvart fekk namnet hard bop. I den første besetninga var Kenny Dorham, Hank Mobley og Doug Watkins. Silver og Dorham slutta snart i bandet og Blakey sat då att som leiar. 

Bandet heldt fram under namnet «Art Blakey & The Jazz Messengers» til Blakey døydde i 1990. Ei heil rekkje musikarar som seinare utmerka seg fekk ein start hjå Blakey. Dette omfattar mellom andre Donnald Byrd, Lee Morgan, Freddie Hubbard, Wynton og Branford Marsalis, Mulgrew Miller og Terrence Blanchard.

Kjelder 
 Shadwick, Keith (1998): Jazz: legends of style. London: The Apple Press.
 :en:Art Blakey

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside for Art Blakey
 Diskografi Art Blakey

Blakey, Art
Folk frå Pittsburgh