alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hans E. Strand

Hans E. Strand () var ein norsk skogmann og politikar frå Modum i Buskerud. Han representerte Buskerud og partiet Høgre på Stortinget frå  1977 til -85.

Liv og gjerning
Strand tok eksamen ved Statens skogskole på Kongsberg i 1957. Deretter studerte han ved skogbruksavdelinga på Noregs landbrukshøgskule til 1960. Dei neste ti åra arbeidde han med skogforsking ved same institusjonen.

Perioden 1970-77 var Strand heradsskogmeister i heimkommunen Modum. Han engasjerte seg i politikken for Høgre, var medlem av kommunestyret fireårsbolken 1976-79. Ved stortingsvalet 1977 vann han seg fast plass på Stortinget, der han 1977-81 var medlem av Sosialkomitéen. Etter han vart attvald i 1981 var han nestformann både i Kyrkje- og undervisningskomitéen, og i Kontrollkomitéen. I tillegg var han medlem av Valkomitéen.

Strand forlét Stortinget i 1985 og var dei neste seks åra gardbrukar. Samstundes var han styreleiar i Direktoratet for Statens skoger 1985-92, og i Riksteateret 1985-93. På ny vart han aktiv i lokalpolitikken, medlem av formannskapet i Modum frå 1987 til -95. Kommunestyremedlem frå hausten 1999. Frå 1991 til han døydde våren 2000 arbeidde Strand som skogstyrar.

Kjelder
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Folk frå Modum
Stortingsrepresentantar for Buskerud
Studentar ved Noregs landbrukshøgskule
Gunn Vigdis Olsen-Hagen

Gunn Vigdis Olsen-Hagen () var ein norsk politikar frå Sandnes i Rogaland. Ho representerte Arbeidarpartiet og Rogaland på Stortinget frå 1977 til ho døydde i 1989.

Olsen-Hagen arbeidde frå 1969 i annonse- og abonnementsavdelinga til Rogalands Avis, abonnementssjef 1975-77. Ho var medlem av Sandnes bystyre valbolken 1972-75, og av formannskapet 1976-79.

Ved stortingsvalet i 1977 vart Olsen-Hagen vald inn på Stortinget som representant for Rogaland Arbeidarparti. I si fyrste fireårsperiode var ho medlem av Justiskomitéen, etter den fyrste Brundtland-regjeringa kom til makta i februar 1981 var ho nestformann i komitéen. 
Dei to neste valbolkane (1981-85 og 1985-89) var ho leiar av Sosialkomitéen. 1985-89 var ho òg medlem i Fullmaktskomitéen, ein komite ho vart vald til leiar i hausten 1989. Ho heldt elles fram som medlem i Sosialkomitéen. 

Olsen-Hagen sokna i mange saker til dei radikale i stortingsgruppa til Arbeidarpartiet.

Kjelder
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Folk frå Sandnes
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå Ap
Reinhold Messner

Reinhold Andreas Messner () er ein italiensk fjellklatrar, forfattar og politikar, fødd i Brixen i provinsen Bolzano. Morsmålet hans er tysk.  

I 1978 klatra Messner og Peter Habeler til topps på Mount Everest, som dei fyrste utan oksygenflasker eller andre liknande hjelpemiddel. I 1986 vart Messner det fyrste mennesket som hadde vore på alle dei fjorten 8000 moh. høge fjelltoppane på kloten. Han var også den fyrste som åleine klatra til topps på ein 8000-metring; Nanga Parbat i 1978. I tillegg vart han i 1986 den andre som nådde til topps på dei såkalla Seven Summits.

Saman med Arved Fuchs gjekk han tvers over Antarktis i 1989/90. I 1993 gjekk han Grønland på langs og i 2004 kryssa han Gobi-ørkenen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Reinhold Messner» frå ,  den 1. april 2015.  
 

Italienske fjellklatrarar
Orcusmånen Vanth

Vanth er den einaste kjende månen til kuiperbelteobjektet 90482 Orcus. Han vart oppdaga i 2005 av Mike Brown og T.-A. Suer på bilete tekne av Hubble-teleskopet.

Den eksakte storleiken til Vanth er ukjend; éin vitskapleg artikkel gjev estimat på 267 og 378 ± 100 kilometer i diameter.

Kjelder 

 Integral-field spectroscopy of (90482) Orcus-Vanth av B. Carry, D. Hestroffer, F. DeMeo, A. Thirouin, J. Berthier, P. Lacerda, B. Sicardy, A. Doressoundiram, C. Dumas, D. Farrelly og T. G. Muller
 IAUC 8812

Transneptunske månar
Spark av Marit Larsen

Spark er det tredje studioalbumet av Marit Larsen, utgjeve den 18. november 2011 i Noreg, Sverige, Finland og Danmark. Det òg vart utgjeve den 16. desember i Tyskland, Sveits og dessutan Austerrike.

Albumet inneheld di songar korav sju er skrivne helt sjølv av Marit Larsen. Den første singelen frå albumet, «Coming Home», vart utgjeve den 15. oktober. Den andre singelen, «Don't Move» vart utgjeven den 30. januar 2012.

Songar
 «Keeper of the Keys» – 4:01
 «Don't Move» – 3:45
 «What If» – 4:57
 «I Can't Love You Anymore» – 4:21
 «Coming Home» – 3:59
 «Me and the Highway» – 5:01
 «Last Night» – 4:20
 «Have You Ever» – 4:04
 «Fine Line» – 4:25
 «That Day» – 4:45

Bakgrunnsstoff 
ML 3.0 – Making of Spark (offisiell Tumblr)

 
Marit Larsen-album 
Musikkalbum frå 2011
Denys Lasdun

Denys Louis Lasdun () var ein britisk arkitekt, fødd og død i London. Han høyrer til dei viktigaste forkjemparane for modernistisk arkitektur i etterkrigstidas Storbritannia.

Lasdun studerte ved Architectural Association School of Architecture i London og arbeidde så ei tid hos Wells Coates. Til liks med andre britiske modernist-arkitektar, som Basil Spence, Peter og Alison Smithson, var Lasdun sterkt påverka av Le Corbusier og Ludwig Mies van der Rohe, men henta òg inspirasjon frå meir klassisk arkitektur.

Hans mest kjend byggverk er Royal National Theatre i London. Bygget vert rekna som eit kroneksempel på såkalla brutalist-arkitektur, bygningar som består mykje av betong og liknande materiale.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Denys Lasun» frå ,  den 2. april 2015.  

Britiske arkitektar
Bodil Aakre

Bodil Aakre () var ein norsk jurist og politikar frå Oslo. I tida 1965-73 representerte ho Nordland fylke og partiet Høgre på Stortinget. Aakre har vorte tillagd mykje av æra for at Brønnøysundregistra vart lagd til Brønnøysund.

Liv og gjerning
Aakre var fødd i dåverande Kristiania, som dotter av ein næringsdrivar. Ho vart student i 1942 og tok cand.jur.-eksamen i 1948. Frå 1948 til 1957 arbeidde ho som jurist i Hammerfest og Alta. I 1957 vart ho tilsett som juridisk rådgjevar for Nordland Landbruksselskap. 

Ved stortingsvalet i september 1965 vart ho vald til stortingsrepresentant for Høgre i Nordland. I den fyrste fireårsbolken var ho medlem av Administrasjonskomiteen. Etter at ho vart attvald i 1969 sat ho den fyrste stortingssesjonen i Kyrkje- og undervisningskomiteen, dei tre siste sesjonane var ho medlem av Justiskomiteen. Heile den siste stortingsperioden var ho medlem av den mindre viktige Valkomiteen. 

Aakre var så sorenskrivar i Brønnøysund frå 1973 til ho vart pensjonert i 1988. Valperioden 1976-79 var ho i tillegg ordførar i Brønnøy kommune. Frå 1980 til 1988 var ho leiar av Lausøyreregisteret.

I 2002 vart Aakre heidra med ei byste utanfor hovudinngangen til Brønnøysundregistra.

Aakre busette seg i Benidorm i Spania i 1991, der ho også døydde.

Kjelder
Biografi ved Stortinget.no 

Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Folk frå Oslo
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Nordland
Gunnar Hvashovd

Gunnar Thorleif Hvashovd () var ein arbeidar og politikar frå Kongsberg som representerte Buskerud og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1969-81.

Far til Hvashovd arbeidde på våpenfabrikken på Kongsberg. Frå 1942 arbeidde han sjølv på Kongsberg Våpenfabrikk som dreiar, arbeidskontrakten vart ikkje oppheva før enn i 1982. 

Hvashovd engasjerte seg tidleg i lokalpolitikken på Kongsberg. Frå 1948 til -55 var han medlem av bystyret. I 1960 tok han på ny sete i bystyret, då som ordførar. Han beheldt ordførarombodet til 1969, då han sa det frå seg ettersom han same hausten vart vald inn på Stortinget.

Hvashovd vart sikra attval til Stortinget både i 1973 og 1977. Alle tolv åra han var stortingsrepresentant var han medlem av Sosialkomitéen. Den siste valperioden, 1977-81, var han også medlem av Fullmaktskomitéen.

Ei tid var han styreformann i Kongsberg sjukehus.

Kjelder
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 1969-1973
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar for Buskerud
Stortingsrepresentantar frå Ap
Jacob Calmeyer

Jacob Mathias Calmeyer () var ein norsk målar frå Fredrikshald. Han måla i ein romantisk, men noko utvendig stil. 

Calmeyer, som var son til ein lærar, gjekk 1819-21 i lære hos Heinrich August Grosch, Hans Ditlev Franciscus von Linstow og Jacob Munch ved Den kgl. Tegneskole i Christiania. Deretter studerte han ved Kunstakademiet i København under Christoffer Wilhelm Eckersberg til 1826.

Etter nokre år i Christiania og Bergen reiste Calmeyer i 1830 til kunstakademiet i Dresden og gjekk i lære hos Johan Christian Dahl, far til den norske nasjonalromantikken. I 1831 måla han Svartediket ved Bergen, hans kanskje mest vellukka verk.

Calmeyer budde frå 1833 ulike stader i Skandinavia; København, Stockholm, Christiania, Bergen, Holmestrand. Heile denne tida sleit han med å gjere målinga til eit livsyrke. Ein del av hans teikingar kom med i verket Norge fremstillet i Tegninger. I 1859 busette han seg i den norske hovudstaden, der han døydde.

Kjelder
Norsk biografisk leksikon
Norsk kunstnerleksikon

Norske målarar
Folk frå Halden
Aust-Torpa

Aust-Torpa er ei bygd i tidlegare Torpa herad i Nordre Land kommune, på austsida av elva Dokka. Den sentrale delen av Aust-Torpa er å rekne som bygdesenter for Torpa. Både Torpa barne- og ungdomsskole, Torpa bo- og servicesenter og ein daglegvarehandel er lokalisert til bygda. Kinn kyrkje er frå 1956.

Landskapet på Aust-Torpa er dominert av skog. Saltstutlia naturreservat og Flåmyra naturreservat ligg begge i Aust-Torpa.

RV250 mellom bygda Dokka og Lillehammer fører gjennom Aust-Torpa.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. I. Bandet. 1949
Bokmålswikipedia

Bygder i Innlandet
Geografi i Nordre Land
Akland

Akland er ei bygd i Risør kommune. Bygda ligg fire kilometer sør for Søndeled, 13 km vest for Risør. E18 fører gjennom Akland, der det er vegkro og bensinstasjon.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. I. Bandet. 1948
Bokmålswikipedia

Busetnader i Risør
Bygder i Agder
Beito

Beito er ei grend i Øystre Slidre i Innlandet. Grenda ligg nord for innsjøen Øyangen, om lag 780 meter over havet. Beito ligg ved Fylkesveg 288, fire kilometer vest for Beitostølen.

Frå Beito er det 43 km bilveg til Fagernes i søraust. 

Spelemennene Nils og Engebret Beitohaugen og språkforskaren Olav T. Beito var alle frå Beito.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. I. Bandet. 1949

Bygder i Innlandet
Geografi i Øystre Slidre
Gerhard Grimmer

Gerhard Grimmer () er ein tysk tidlegare langrennsløpar fødd i Katharinaberg, i dag i Tsjekkia, som tevla for Aust-Tyskland. Han vart verdsmeister på 50 km under Ski-VM 1974, der han også vann stafettgull for Aust-Tyskland. I alt vann han seks VM-medaljar i 1970 og 1974.

Aktiv
Grimmer vart nummer ni på femmila under Ski-VM 1966 i Oslo. Etter nokre sesongar utan sterke prestasjonar, imponerte han stort i 1970-sesongen. Under verdsmeisterskapen i Štrbské Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia raska han med seg tre medaljar. Fyrst tok han sølv på tremila bakom Vjatsjeslav Vedenin frå Sovjetunionen, deretter var han sjølvskriven til Aust-Tyskland sitt stafettlag som kom på sølvplassen, og til sist vart det bronse på 50-kilometeren. Grimmer avslutta sesongen med å vinne femmila i Holmenkollen, med over to minutts margin til toaren Pål Tyldum.

Under Holmenkollrenna 1971 vart Grimmer totalt overlegen dei hine utøvarane på femmila. På blytungt føre vart andremann, svensken Lars-Arne Bölling, slått med nærare sju minuttar. Eit par dagar tidlegare vart Grimmer nummer tre på 15 km. Straks i førevegen hadde han elles sikra austtysk dobbeltsiger på 30 km i Svenska skidspelen, Gerd-Dietmar Klause vann.

Grimmer tevla lite dei neste sesongane. Han kom sterkt tilbake i Ski-VM 1974 i Falun. På 15 km tok han sølv, sekundet bakom norske Magne Myrmo. Så var han med på den historiske stafettsigeren for DDR, saman med Gerd Hessler, Dieter Meinel og ankermannen Klause vann dei det einaste austtyske stafettgullet i langrenn for menn. Til sist vart Grimmer verdsmeister på 50 km.

I 1975 vart han tildelt Holmenkollmedaljen, før han vart nummer tolv på 15 km. Han avslutta skikarrieren med ein femteplass på femmila under Vinter-OL 1976 i Innsbruck.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Tyske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Austtyske deltakarar under vinter-OL 1968
Langrennsløparar under vinter-OL 1968
Austtyske deltakarar under vinter-OL 1972
Langrennsløparar under vinter-OL 1972
Austtyske deltakarar under vinter-OL 1976
Langrennsløparar under vinter-OL 1976
ExoMars Trace Gas Orbiter

ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) er ein romsonde som går i bane kring Mars. Han er eit samarbeid mellom ESA og den russiske romfartsorganisasjonen Roskosmos og ein del av ExoMars-prosjektet. Han vart skoten opp 14. mars 2016 frå Bajkonur og gjekk inn i bane kring Mars 19. oktober 2016. Han bar med seg den enkle landaren Schiaparelli som testa landingsteknologi.

Instrument 
TGO har fire vitskaplege instrument:

 NOMAD (Nadir and Occultation for MArs Discovery) kombinerer tre spektrometer: to som observerer infraraud stråling og eitt som observerer ultrafiolett stråling. Instrumentet vil identifisera atmosfæriske komponentar, slike som gassen metan, gjennom okkultasjonar og direkte refleksjonar.

 ACS (Atmospheric Chemistry Suite) er tre instrument som observerer i det infraraude. ACS fyller ut observasjonane frå NOMAD.

 CaSSIS (Colour and Stereo Surface Imaging System) er eit høgoppløysingskamera som kan ta farge- og stereobilete over større område. Det kan ta bilete av Mars med ei oppløysing på opp til 5 meter per piksel.

 FREND (Fine Resolution Epithermal Neutron Detector) er ein nøytrondetektor som vil kartleggja hydrogen ned til ei djupn på 1 meter. Dette vil avsløra vassis nær marsyta.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside hjå ESA

ESA-sondar
Roskosmos-sondar
Marssondar
OSIRIS-REx

OSIRIS-REx (stutt for Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security Regolith Explorer) ein NASA-sonde på veg til asteroiden 101955 Bennu. Han vart skoten opp 9. september 2016 og er venta framme ved asteroiden i 2018. Målet er å henta ein prøve frå Bennu som vert frakta til jorda for analyse.

Sonden er ein del av New Frontiers-programmet til NASA.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside

Asteroidesondar
New Frontiers-programmet
Synnøve Anker Aurdal

Synnøve Anker Aurdal () var ein norsk tekstilkunstnar, kjend som ein fornyar av kunstforma. Ho var både fødd og døydde i Oslo.

Synnøve Anker utdanna seg på 1930-talet ved Prestgards vevskule på Lillehammer, og deretter ved Statens Kvinnelige Industriskole i Oslo. Ho heldt si fyrste utstilling hos Kunstnerforbundet i Oslo. Gjennom bruk av ulike materialar og teknikkar fornya ho tekstilhandverket, mellom anna tok ho i bruk  modernistiske former. Mellom hennar fremste verk er Høyseteteppet frå 1961, eit bestillingsarbeid til Håkonshallen. Eit kjent verk frå seinare tid er Rommet og ordene frå 1977, det er utstilt i det islandske nasjonalbiblioteket i Reykjavik.

Frå 1983 hadde Aurdal årleg kunstnarløn frå den norske staten. Ho var elles riddar av St. Olav, og mottok Prins Eugen-medaljen. 

Ho var fyrst gift med målaren Leon Aurdal, seinare med Ludvig Eikaas.

Kjelder
Norsk biografisk leksikon

Norske tekstilkunstnarar
Folk frå Oslo
St. Olavs Orden
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
Frederik Collett

Frederik Jonas Lucian Bothfield Collett () var ein norsk målar frå Christiania, mest kjend for sine vinterbilete frå Lillehammer.

Collett var soneson til den leiande embetsmannen Jonas Collett. Sjølv byrja han på sjøkrigsskulen, men braut av og reiste til sjøs i fleire år, tok styrmannseksamen i 1858. På 1860-talet gjekk han i målarlære hos Hans Gude i Düsseldorf.

Kring 1873 orienterte han seg mot Paris, budde i byen fleire vender i siste halvdel av 1870-åra. Særleg var det verk av barbizon-målarane Camille Corot og Charles-François Daubigny og snømålaren Émile Breton som kom til å påverke Collett.

Frå 1886 til han døydde brått på ein søndagstur ved Lillehammer i 1914, budde Collett i byen og måla vintermotiv i ein tilnærma naturalistisk stil. Hovudverket Ved Mesnas utløp frå 1891 er eit godt døme på dei stemningsmetta arbeida hans. Collett var ugift rentenist, og den sikre økonomien gjorde at han kunne reise til ulike stader med ulike motiv, men ofte same stadene.

Kjelder
Fredrik Collett i Norsk biografisk leksikon

Norske målarar
Folk frå Oslo
Kulturminne i Hornindal kommune

Kulturminne i Hornindal er ein oversikt over freda og/eller bevaringsverdige bygningar og element i Hornindal. Data er henta frå Riksantikvaren.

ID-nummer er eit lenkja tal som går direkte til det aktuelle kulturminnet i Kulturminnesøk. 

|}

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Liste over kulturminner i Hornindal» frå ,  den 3. april 2015, revisjon 12904973

 Liste
Sverre L. Mo

Sverre Larsson Mo () var ein norsk bilmann og politikar frå Kvam i Hordaland. Han representerte Hordaland og Kristeleg Folkeparti på Stortinget i fire periodar frå 1965. 

Mo var son til ein gardbrukar på garden med same namn i dåverande Vikøy sokn. Sjølv starta han opp ei bilrute, Bilgodsruten Hardanger-Bergen, i 1934. Dette firmaet eigde og dreiv han fram til 1978. Frå 1946 eigde han òg bilverkstaden Mo Auto, eit firma som i 1968 opna verkstad også i Kvinnherad. Fire år seinare selde han frå seg Mo Auto.

Mo var med i kommunestyret i Kvam 1948-55 og 1960-73. Mest heile tida var han med i formannskapet.

På Stortinget var Mo medlem av Justiskomitéen frå 1965 til -69. Sidan var han medlem av Samferdslekomitéen til han forlet Stortinget i 1981, på same tid som han også var med i Fullmaktskomitéen. Han var medlem av Valkomitéen 1965-69 og 1973-77.

Kjelder
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Folk frå Kvam
Stortingsrepresentantar frå KrF
KrF-politikarar i Hordaland
Leikanger prestegjeld

Leikanger prestegjeld var eit stort prestegjeld i Sogn som omfatta Leikanger hovudsokn (i noverande Leikanger kommune) og annekssoknene Feios, Fresvik og Vangsnes (i noverande Vik kommune), Tjugum (i noverande Balestrand kommune) og Fjærland (i noverande Sogndal kommune). Prestegjeldet høyrde til Indre Sogn prosti. Leikanger har hatt 29 prestar etter reformasjonen. To av dei vart nesten biskopar, og ein vart statsråd. Den lengstsitjande er Jens Engelsøn (42 år) og den med kortast tid i kallet er Hans Arctander (1 år).

Prestar i Leikanger før 1536 
Jon Røg var den siste katolske og fyrste lutherske presten i Leikanger. Ein kjenner ikkje andre prestar i katolsk tid, forutan ein Hr. Otto.

Prestar i Leikanger 1537-1848 
Tidlegare stod det fire kyrkjer i det noverande Leikanger sokn, og alle hadde sin eigen prest. Ved reformasjonen tok Leikangerpresten over dei tre kyrkjene på Hamre, Henja og Njøs, som så vart nedlagde i tida mellom 1544 og 1686. Det var på 1500- og 1600-talet prestegjeldet voks og etter kvart femnde om storparten av Midtre Sogn.

Prestar i Leikanger 1849-1999 
Leikanger prestegjeld vart delt i 1849, slik at soknene Vangsnes, Tjugum og Fjærland vart skilde ut som Balestrand prestegjeld. Dette skjedde på skiftet etter Søren Wilhelm Thorne, slik at den nye presten vart sokneprest i Leikanger, medan kapellan Harald Ulrik Sverdrup vart sokneprest i Balestrand.

Prestar i Leikanger etter 1999 
1. august 1999 vart sokna Feios og Fresvik overførte frå Leikanger til Vik prestegjeld, i tråd med dei nye kommunegrensene frå 1992. Etter dette var Leikanger prestegjeld identisk med Leikanger sokn, fram til ordninga med prestegjeld vart avskaffa i 2004. Etter dette er prestane tilsette i prostia. Kjell Sæter heldt fram som sokneprest i Leikanger, og i tillegg fekk han Norum sokn i Sogndal kommune som ein del av sitt tenesteområde. Då han gjekk over i stillinga som prostiprest i Indre Sogn prosti i 2008, vart han etterfylgd av Egon Askvik som sokneprest i Leikanger og Norum.

Kapellanar i Leikanger 
Sokneprestane i det store prestegjeldet har halde seg med kapellanar sidan Erik Nordal si tid. Til å byrja med var det snakk om personelle kapellanar, som dei løna sjølve. Mellom kapellanane er namna Bugge, Leganger og Daae gjengangarar. Nokre av desse vart seinare sokneprestar i Leikanger eller granneprestegjelda. Ein av desse var Ludvig Daae, som seinare vart prest og kyrkjeeigar i Lindås. Ein annan var Jørgen Johan Ibsen (1724-1801), personellkapellan 1754-1761 og bror til Henrik Ibsen sin tippoldefar.

Leikanger Residerende Kapellani 
Leikanger Residerende Kapellani vart oppretta i 1742. Stillinga som residerande kapellan vart  teken bort då prestegjeldet vart  delt i 1849.

Kjelder 
 

Leikanger kommune
Vik kommune
Balestrand kommune
Sogndal kommune
Den norske kyrkja
Arteriepinsett

Ein arteriepinsett (også kalla ei arterieklemme eller ein peang, etter Jules-Émile Péan) er ein kirurgisk reiskap som blir brukt i ulike kirurgiske inngrep for å kontrollere bløding. Det er ikkje uvanleg at eit innleiiande innsnitt er omringa av fleire arteriepinsettar som klemmer av blodårene i påvente av ligering, særleg i startfasen av inngrepet. Arteriepinsetten høyrer til ei gruppe instrument som dreier rundt eit fast punkt, i likskap med sakser, nålehaldarar, vevstenger og ulike klemmer, der strukturen på spissen avgjer bruksområdet.

Arteriepinsetten har handtak som kan festast med ein låsemekanisme. Denne mekanismen er samansett av små tenner, nokre få i kvart handtak, slik at brukaren kan låse instrumentet og styre krafta i tonga. Når tonga er fastlåst så er krafta mellom spissane om lag 40 N (9 lbf).

Arteriepinsett er ofte del av fyrstehjelpsskrinet til sanitetssoldatar og ambulansepersonell. Den blir også brukt som kjøleribbe ved lodding av elektriske krinsar; for å halde filteret i marihuana-sigarettar; av fiskarar for å fjerne kroken frå munnen til fisken; av bilmekanikarar for å handsame mutrar, boltar og skruar i tronge område; og som ein reiskap for å mate byttedyr til krypdyr i fangenskap og eksotiske invertebratar utan å bli stukken eller biten.

Historie 
Den tidlegaste kjende teikninga av eit dreiande kirurgisk instrument stammar frå 1500 fvt., og er innskrive på ei grav ved Thebes i Egypt. Ein har også funne liknande instrument av bronse og stål i Pompeii. Kring 800 evt. laga Abu al-Qasim illustrasjonar av eit instrument med dreiing, meint for å brukast til tanntrekking.

Konseptet med å klemme av ei blodåre før ein knytar ho er vanlegvis tilknytt Galenos (ca. 100 evt.). Denne metoden for å skape hemostase blei i stor grad gløymd, før den blei oppdaga att av den franske barber-kirurgen Ambroise Paré på 1500-talet. Paré laga føregjengaren til den moderne arteriepinsetten og kalla instrumentet sitt for Bec de Corbin («kråkenebbet»). Med denne kunne han klemme av blodårene før han sikra dei med ein ligatur.

Den moderne arteriepinsetten er godskriven til fleire personar, og særleg til den franske kirurgen Jules-Émile Péan. Kirurgar som William Stewart Halsted har medverka til små endringar i ettertid.

Ulike arteriepinsettar 
 Arteriepinsett, Rankin
 Arteriepinsett, Crile
 Moskitoklemme
 Mixter, rettvinkla

Sjå òg 
 forceps

Bakgrunnsstoff 
Denne artikkelen bygger på «Hemostat» frå ,  den 4. april 2015.  
 

 Phillips N.; Sedlak P. (2010) Surgical Instrumentation, Cengage, Clifton Park, NY.

Medisinske klemmer
Joachim Andreas Stukenbrock

Joachim Andreas Stukenbrock () var ein tysk bergverksmeister (berghauptmann) og ein leiande person i norsk bergverkshistorie. Han var leiar for Kongsberg sølvverk 1732–1756 og utvikla verksemda til det største bergverket i Noreg.

Stukenbrock var òg arkitekt for Kongsberg kyrkje.

Kjelder 

Norske embets- og tenestefolk
Tyske arkitektar
Norske arkitektar
Folk frå Landkreis Harz
Folk frå Kongsberg