alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lesnoj i Sverdlovsk oblast

Lesnoj (russisk Лесно́й) er ein lukka by i Sverdlovsk oblast i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg 254 km nord for Jekaterinburg ved breidda av elva Tura.

Historie 
Byen vart grunnlagt i 1947 då Fabrikk 418 vart bygt for å produsere høganrika uran (HEU) for produksjon av kjernefysiske våpen. Montering av atomvåpen gjekk òg føre seg her. I 1954 fekk byen status som lukka by, under namnet Sverdlovsk-45, for å verne produksjonen av atomvåpen 

Byen Sverdlovsk-45 var ein hemmeleg by fram til den russiske presidenten Boris Jeltsin i 1992 erklærte at slike byar kunne bruke dei historiske namna sine. Byen fanst ikkje på offisielle kart før då.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lesnoj i Sverdlovsk oblast» frå , den 18. januar 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader grunnlagde i 1947
Lukka byar
Livny

Livny (russisk Ливны) er ein by i Orjol oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sosna, ei sideelv til Don, rundt 120 km søraust for Orjol.

Historie 
Byen vart første gong nemnd på 1100-talet. I 1556 vart det bygd eit trefort kalla Ust-Livny ved bredda av elva Livenka,. Festninga var viktig for forsvaret av Storfyrstedømet Moskva i sør mot åtak frå krimtatarar opp langs Muravskij-ruta. 

Tredve år seinare sendte Ivan den skrekkelege fyrst Masalskij for å bygge byen Livny under ein garnison stasjonert ved fortet. Byen vart plyndret og brent av tatarane fleire gonger. I 1606 gjekk innbyggjarane i Livny til opprør mot Boris Godunov og drap guvernøren hans og erklærte støtta si til Falske Dmitrij I. To år seinare valde Ivan Bolotnikov byen som base for sine militære felttog mot Vasilij IV. 

I 1618 vart byen brend av Petro Konasjevytsj sine kosakkar. Krimtatarane gjekk til åtak på byen att i 1661 og brente han ned til grunnen. Så snart tataråtaka gav seg, starta ein velstandsperiode for byen. På 1800-talet var Livny ein stor rival for Jelets som det viktigaste handelssentrumet i området.

Kjende personer frå Livny 
 Sergej Bulgakov, filosof

Bakgrunnsstoff 
 Livny online

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Livny» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1556
Jartsevo

Jartsevo (russisk Я́рцево) er ein by i Smolensk oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Vop, rundt 55 km nordaust for Smolensk. 

Jartsevo vart grunnlagt på staden til landsbyen Jartsevo-Perevoz (russisk: Я́рцево-Перево́з). Han voks til ein by etter bygginga av en bomullsfabrikk i 1873. Seinare vart òg ein såpefabrikk, eit teglverk, eit sagbruk og eit støperi bygt i området. Jartsevo fekk bystatus i 1926.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Jartsevo» frå ,  den 18. januar 2009.  
 

Busetnader grunnlagde i 1779
Njagan

Njagan (russisk Нягань) er ein by nordvest i Khanty-Mansia i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg 40&nb;km vest for elva Ob og rundt 230 km nordvest for Khanty-Mansiysk. 

Bynamnet kjem frå elva Njagan-Jugan, ei sideelv til Ob. 

Njagan er av dei yngste byane i Vest-Sibir. Han vart grunnlagt i 1965 som eit senter for skogsdrift og heitte opphavleg Njakh (Нях). Namnet vart endra til Njagan 15. august 1985, samstundes med at busetnaden fekk bystatus. 

Byen er i dag primært eit senter for petroleum- og naturgassindustrien.

Njagan ligg i eit flatt og myrlendt område og regionen er kjent for brå temperaturfall. 

Jernbanen frå Jekaterinburg til Ob-regionen vart opna gjennom Njagan 2. april 1967. Njagan lufthamn, 10 km aust for byen, opna i 1993.

I 2000 vart det opna eit regionalt museum i Njagan.

Kjende personer frå Njagan 
 Maria Sjarapova (f. 1987), tennisstjerne

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Njagan» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1965
Frjazino

Frjazino (russisk Фря́зино) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg 25 km nordaust for Moskva. Byen ligg ved elva Ljubosejevka.

Staden vart grunnlagd i 1584, men fekk ikkje bystatus før i 1951.

Bakgrunnsstoff 

 Uoffisiell nettstad

Busetnader grunnlagde i 1584
Montsjegorsk

Montsjegorsk (russisk Мончегорск) er ein by på Kolahalvøya, i Murmansk oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 120 kilometer sør for Murmansk. 

Montsjegorsk er eit senter for nikkel- og koparproduksjon og området rundt byen er særs forureina. Det russiske luftforsvaret sin Montsjegorsk flybase ligg 13 km nordaust for byen. Byen er òg kjent som eit vintersportssenter i området.

Montsjegorsk er vennskapsby til Sortland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Montsjegorsk» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1937
Vidnoje

Vidnoje (russisk Ви́дное) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg tre kilometer sør for bygrensa til Moskva. 

Busetnaden starta som datsja-staden Rastorgujevo i 1902. Like ved er Gorki Leninskije, eit tidlegare herregods som Lenin nytta i sine siste år. Sukhanovka-fengselet vart grunnlagd av NKVD i 1938 på området til det gamle Jekaterinskaja Pustyn-klosteret. I 1949 vart busetnaden Vidnoje grunnlagd for arbeidarar ved den nybygde fabrikken til Moskva Koks- og Gassverk. Vidnoje fekk bystatus i 1965.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Vidnoje» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1949
Tulun

Tulun (russisk Тулун) er ein by i Irkutsk oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Ija, i nedslagsfeltet til Angara, rundt 350 km nordvest for Irkutsk. 

Tulun vart grunnlagt i 1735 som ein landsby i Ijadalen. Han fekk bystatus to gonger, først i 1922 (til 1924) og så i 1927.

Det ligg ein hydrolysefabrikk i byen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tulun» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1735
Tyngd

Vekta, eller tyngda, til ein lekam er krafta som verkar på lekamen når han er plassert i eit gravitasjonsfelt. SI-eininga er difor Newton. Vekta f er proporsjonal med massen til lekamen og med tyngdeakselerasjon:

,
der m er massen til lekamen og g er tyngdeaksellerasjonen. Endå om gravitasjonsfeltet er litt forskjellig på forskjellige stadar på jorda, er variasjonane etter måten små, så vekta til ein lekam er med god tilnærming den same overalt på jorda. Dette har ført til at masse og vekt ofte vert blanda saman. Massen til ein lekam er den same, uavhengig av tyngdeakselerasjon. Ein lekam med ein masse på 1 kg har difor same masse på jorda, på månen og i verdsrommet, medan vekta varierer. På månen til døme er tyngdeakselerasjon rundt ein 1/6-del så stor som på jorda, så ein lekam er seks gongar så tung (veg seks gongar så mykje) på jorda som på månen. 

Fysiske storleikar
Kraft

vi:Tương tác hấp dẫn#Trọng lực
Spassk-Dalnij

Spassk-Dalnij (russisk Спасск-Да́льний), nokre gonger kalla Spassk, er ein by i Primorskij kraj i Russland med om lag 45 000 innbyggjarar. Byen ligg på slettelandet aust for Khankasjøen, rundt 180 km nord for Vladivostok (avstand med bil 250 km).

Historie 
Dei første nybyggjarane frå vestlege område av Russland kom til området rundt dagens Spassk-Dalnij i 1885. Dei grunnla landsbyen Spasskoje (fra russisk spas som tyder «frelsar»). Med opprettinga i 1906 av jernbanestasjonen Jevgenjevka på Ussuribanen like ved, vart busetnaden viktigare og i 1917 fekk han byrettar under namnet Spassk. 

Under den russiske borgarkrigen var det harde kamper mellom dei kvite og raude armeene ved byen.

I 1926 vart byen slått saman med Jevgenjevka og i 1929 fekk byen det noverande namnet sitt, Spassk-Dalnij (russisk dalni som tyder «fjern» og viser til plasseringa i Russisk fjerne austen, til skilnad frå Spassk i Penza oblast og Spassk-Rjazanskij i Rjazan oblast).

Økonomi og næringsliv 
Historisk sett vart Spassk-Dalnij danna som eit senter for bygningsindustrien i Primorje, på grunn av reservane av kalkstein, leire og byggesand i nærleiken. Den største verksemda er for tida selskapet Spassktsement, som har vore i drift siden 1907 og som kan produsere opp til 3,5 millionar tonn sement pr år. Sementfabrikken er representert på Spassk-Dalnijs byvåpen. 

Andre næringar er maskinbygging og lys- og næringsmiddelindustri. Området rundt Spassk-Dalnij er òg eit av dei viktigaste landbruksområda i Primorskij kraj.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Spassk-Dalnij» frå , den 18. januar 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Busetnader grunnlagde i 1885
Tsjusovoj

Tsjusovoj (russisk Чусово́й) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tsjusovaja, rundt 100 km nordaust for Perm. 

Han vart grunnlagd i 1878 og fekk bystatus i 1933. 

Busetnader grunnlagde i 1878
Ivantejevka

Ivanteyevka (russisk Иванте́евка) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Utsja rundt 41 km nordaust for Moskva. 

Ivantejevka vart grunnlagt i 1564 som busetnaden Vantejevo (russisk: Ванте́ево), som høyrte til klosteret Troitse-Sergijeva Lavra. Han fekk bystatus i 1938.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ivantejevka» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1564
Skjelgribb

Skjelgribb (Gyps rueppellii) er ein stor gribb i haukefamilien med utbreiing i det sentrale Afrika, inklusive Etiopia, Sudan, Tanzania og Guinea. Han har fått vitskapleg namn etter den tyske forskaren Eduard Rüppell.

Skildring 
Vaksne individ av skjelgribb er nær ein meter i lengd, med eit vengespenn på rundt 2,6 m, og ei vekt som vanlegvis ligg mellom 7 og 9 kg. Kjønna har eins utsjånad, spraglet brun eller svart farga overside med bleikbrun underside. Tynn, skitten lys lo dekkjer hovud og nakke. Lengst ned på halsen finst ein kvit krage, auget er gult eller oransje, og han har ein mørk sjokoladebrun strupeflekk. I regelen er dei lydlause, men dei kan høyrast under hekking, og når dei et på åtsel skrik dei mykje.

Økologi 
Skjelgribbar er særs sosiale fuglar, dei kviler, hekkar og et i store flokkar. Dei kan flytte seg raskt når det trengst, dei svevar med ei fart opptil 35 km/t, og kan gjerne flyge så langt som 150 km frå reirstaden for å finne mat. Dei kan gå opp i store høgder, 6000 m er ikkje uvanleg, og i eit særmerkt høve hende det at eit fly over Elfenbeinskysten kolliderte med ein skjelgribb 11 300 moh. Dette er den høgste kjente fugleobservasjon i verda. Skjelgribbar har en spesialisert variant av hemoglobin alphaD typen; dette proteinet i blodet gjer at fuglane effektivt kan ta opp oksygen trass det låge partielle trykket i øvre troposfæren.

Dette er ein art som er tilpassa steppeland i tørre område og fjellområde i Afrika, særleg halvørkenar og randsona av ørkenar. Kvileplassar ligg på utilgjenglege fjellhyller og i tre, vanlegvis akasie. 
Når termikken set inn omtrent to timar etter soloppgang, tar skjelgribbane av frå kvileplassen, startar patruljering av territoriet og søker etter åtsel eller matrestar etter at rovdyr har tatt bytte. Om naudsynt kan dei vente i mange dagar til kjøttetarane forlèt åtselet. Det er kjent at dei kan ta levande bytte sjølv, men det hender sjeldan.

Skjelgribbar har eit spesielt kraftig nebb. Dei tar først for seg av dei mest attraktive mjuke delane av åtselet, så held dei fram med dei harde delane, til med beinstrukturar. Riller på tunga hjelper til med å skrape av kjøtt frå beina. Dei stappar i seg så mykje at dei knapt kan flyge.

Skjelgribb skifta kategori frå livskraftig til nær trua på IUCN raudliste frå 2006 til 2007.

Bilete

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rüppell's Vulture» frå ,  den 18. januar 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 BirdLife International (2007b): Rüppell's Vulture - BirdLife Species Factsheet Lest 18. januar 2008

Fotnoteliste

Bakgrunnsstoff 

Haukefamilien
Gribbar
Verkhnjaja Salda

Verkhnjaja Salda (russisk Ве́рхняя Салда) ) er ein by i Sverdlovsk oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Salda, ei sideelv til Tagil, 195 km nord for Jekaterinburg. 

Byen vart grunnlagt i 1778 og han fekk bystatus i 1938.

Verkhnjaja Salda er kjent som heimbyen til det metallurgiske selskapet VSMPO-AVISMA, den største produsenten i verda av titan.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Verkhnjaja Salda» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1778
Osinniki

Osinniki (russisk Оси́нники) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 45 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 220 km søraust for Kemerovo. 

Busetnaden vart grunnlagt i 1926 som Osinovka (russisk: Оси́новка). Han fekk bystatus i 1938 og namnet vart samstundes endra til det noverande Osinniki.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Osinniki» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1926
Lytkarino

Lytkarino (russisk Лытка́рино) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg på venstre bredda av elva Moskva, rundt 30 km søraust for Moskva. 

Lytkarino vart grunnlagt som ein landsby på første halvdel av 1400-talet. Han fekk bystatus i 1957.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lytkarino» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde på 1400-talet
Kanasj

Kanasj (russisk Кана́ш) er ein by i Republikken Tsjuvasjia i Russland med om lag 45 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 70 km sør for Tsjeboksary. 

Kanasj vart grunnlagt i 1891 som Sjikhrany (russisk: Шихраны) og fekk det noverande namnet sitt i 1925. Byen ligg ved eit viktig jernbaneknutepunkt.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kanasj» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1891
Snezjinsk

Snezjinsk (russisk Сне́жинск) er ein lukka by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen vart grunnlagt i 1957 og var kjent som Tsjeljabinsk-70 fram til 1991. Han fekk bystatus i 1993. 

Snezjinsk er eit av to senter for det russiske atomprogrammet (det andre er Sarov) og er bygt opp rundt eit stort forskingsinstitutt—«Det all-russiske vitskaplege forskingssenteret for teknisk fysikk—Føderalt kjernefysisk senter».

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon om Snezjinsk frå nettstaden til Nuclear Cities Initiative (NCI) 
 Satellittbilete av Snezjinsk frå Google Maps
 Kart over Snezjinsk

Busetnader grunnlagde i 1957
Lukka byar
Zarinsk

Zarinsk (russisk Заринск) er ein by i Altaj kraj i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tsjumysj, rundt 90 km nordaust for Barnaul. 

Han vart grunnlagt som ein busetnad ved jernbanestasjonen Zarinskaja (russisk: Заринская) som vart opna i 1952. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1958 og bystatus i 1979.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zarinsk» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1952
Kingisepp

Kingisepp (russisk Ки́нгисепп eller Кингисе́пп), tidlegare Jamburg (russisk: Я́мбург) og Jama (russisk: Я́ма), er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg langs elva Luga, 137 km vest for Sankt Petersburg og 20 km aust for Narva. 

Byen vart grunnlagd i 1384, då republikken Novgorod bygde ei festning mot svenskane der. Dei kalla ho Jama eller Jamskij Gorodok, etter ei finsk stamme som budde i området. Festninga stod imot omleiringar av Den tyske riddarordenen i 1395 og frå 1444 til 1448. På slutten av den livlandske krigen, vart han avstått til Sverige, men vart returnert tolv år seinare, i 1595. Etter freden i Stolbova hamna han igjen hos svenskene, som heldt på Jama som namn på byen.

I 1703 vart byen omsider erobra av russarane under den store nordiske krigen, etter først å ha vorte halde av russarane i ein månad seint i 1700. Russarane omdøypte byen Jamburg. Fem år seinare tildelte Peter den store byen til Aleksandr Mensjikov som hertug av Izjora. Bynamnet vart uendra til 1922, då bolsjevikane kalla opp byen etter den estiske kommunistleiaren Viktor Kingissepp. Byen må ikkje forvekslast med den estiske byen Kuressaare, som tidlegare heitte Kingissepa.

Venskapsbyar 
  Narvik i Noreg
  Sassnitz i Tyskland

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kingisepp» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1380-åra
Sajanogorsk

Sayanogorsk (russisk Саяного́рск) er ein by i Republikken Khakasia i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 70 km sør for Abakan. 

Byen vart grunnlagd i 1830. Han fekk bystatus i 1975 i samband med bygginga av Sajano-Sjusjensk vasskraftverk. Kraftverket, som er det største i Russland og det femte største i verda, ligg 30 km sør for byen. Det leverer mellom anna straum til eit gigantisk aluminumsverk, som ligg i Sajanogorsk. Ein stor del av innbyggjarane er tilsett ved aluminumsverket.

Bakgrunnsstoff 
 Byportalen Sajanogorsk OnLine  (russisk)

Busetnader grunnlagde i 1830
Otradnyj

Otradnyj (russisk Отра́дный) er ein by i Samara oblast i Russland med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Bolsjoj Kinel, ei sideelv til Samara, rundt 90 km aust for Samara. 

Busetnaden Otradnoje (russisk: Отра́дное) vart grunnlagd på byrjinga av 1920-talet av bønder frå landsbyen Tsjernavki. I samband med oljeutvinning vart busetnaden Mukhanovo (russisk: Муханово) i 1946 grunnlagd like ved og i 1947 fekk han status som urbanliknande busetnad og namnet vart endra til Otradnyj. Han voks og tok opp busetnaden Otradnoje og i 1956 fekk han bystatus.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Otradnyj» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1920-åra
Otradnoje

Otradonje er òg eit tidlegare namn på byen Otradnyj

Otradnoje (russisk Отра́дное) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 40 km aust for Sankt Petersburg på sørsida av elva Neva, ved samløpet med elva Tosna. 

Ein landsby ved namn Ivanovskaja (russisk: Ива́новская) ved samløpet mellom Neva og Tosna vart først nemnt i skriftlege kjelder i 1708. Han fekk bystatus i 1970 då dei urbanliknande busetnadane Otradnoje og Ivanovskoje vart slått saman. 

Busetnader grunnlagde i 1708
Gelendzjik

Gelendzjik (russisk Геленджи́к) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg ved Svartehavet, rundt 90 km sørvest for Krasnodar. 

I antikken låg det ein mindre gresk utpost i Gelendzjikbukta, kalla Torikos av Periplus av Pseudo-Scylax. Han er ukjend i hellenistiske kjelder, men dukkar opp igjen i romerske kjelder som Pagrae i 64 f.kr. Ein liten gresk busetnad som er grave ut i Gelendzjik er av enkelte forskarar identifisert som Torikos. Pagrae vart skildra som den austlege grensa til Kongedømet Bosporos. Skildringane om desse busetnadane er så fragmentert at det derimot ikkje er mogeleg å trekke sikre konklusjonar. Kolonien vart utsletta av hunarane under invasjonen deira. I mellomalderen vart bukta nytta av handelsmenn frå Genova, som kalla landsbyen Maurolaca.

Før Russland sikra seg kystlinja ved Adrianopeltraktaten i 1829, gjekk det føre seg ein livleg  slavehandel mellom fjellfolka i Kaukasus og Det osmanske riket. Sidan dei tsjerkessiske kvinnene vanlegvis vart seld for gull og andre varer, før dei vart frakta til tyrkiske seraglioar, så vart marknadsplassen kjent som «Gelendzjik» («kvite bruder»). I 1831 vart det bygt eit fort ved Gelendzjik, som ein del av fleire russiske festningsverk langs Svartehavet. Då krimkrigen braut ut måtte fortet øydeleggast og forlatast. Det vart igjen busett av kosakkar i 1864 og vart ein stanitsa kalla Gelendzjikskaja. Han fekk bystatus under namnet Gelendzjik i 1915.

I sovjetperioden vart Gelendzjik utvikla som ein kur- og feriestad. Byen har sandstrender, tre vassparkar, to taubaner og to ortodokse kyrkjer (frå 1909 og 1913).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Gelendzjik» frå ,  den 18. januar 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader grunnlagde i 1831
Tittel

Tittel er eit ord som typisk blir brukt til å visa nokon sin status, sosiale stilling eller yrke. Titlar kan brukast ved tiltale eller omtale. Ein kan få ein tittel gjennom fødsel, arv eller eigen innsats.

Vanlege titlar er «herr», som finst på ulike språk og kan brukast om kvar mann utan annan tittel og «fru» og «frøken», som skil mellom gifte og ugifte kvinner. 

Adelege skil seg ut frå andre folk mellom anna gjennom titlar, som «grev» eller tidlegare «jomfru». Ein person med ei særskild utdanning kan ha ein tittel som viser dette, til dømes magister, sivilingeniør, eller Dr. Andre akademiske titlar, som til dømes «professor», får ein på grunn av meriterande arbeid.

Titlar er vanlege innan religiøse samfunn, til dømes Father eller Reverend om kristne prestar på engelsk, swami om ein leiar i hinduismen, eller hadji, om ein person som har utført hadj i islam.

Innan lokalsamfunn og familiar kan ein bruka titlar som viser til slektskap, til dømes mor, onkel, son eller søster.
Ære vere

Ære vere er ein oldkristen doksologi, eller ei lovprisningsbøn. Ho vert ofte bruka i kombinasjon med andre bøner, til dømes i rosenkransbøna og i tidebønene. Liturgisk er bøna særleg mykje nytta i Den katolske kyrkja, men innhaldet er av ein felleskristen art.

Ved bruk i liturgiske samanhenger i Den katolske kyrkja, er det vanleg at ein bukkar djupt mens fyrste lina vert framsagt.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Ære være» frå , den 18. januar 2009. 

Kristne bøner
Magas

Magas (russisk Мага́с) er hovudstaden i Republikken Ingusjetia i Russland. Han ligg rundt 1500 km søraust for Moskva. I 2008 hadde han berre 354 innbyggjarar og er dermed den minste byen i Russland. 

Byen vart grunnlagt i 1995 og erstatta Nazran som hovudstad i republikken i 2002.

Republikken Ingusjetia vart eit eige føderasjonssubjekt i Russland i 1992, etter å ha vorte skilt ut frå den tidlegare sovjetrepublikken Tsjetsjenia-Ingusjetia. Nazran, den største av dei tre byane i den nye republikken, vart gjort til mellombels hovudstad, men eigna seg dårleg til formålet. 

I 1995 grunnla derfor president Ruslan Ausjev den nye byen Magas berre nokre få kilometer sør for Nazran og kalla han opp etter mellomalderbyen Maghas. Den nye byen var meint å tene berre administrative formål. Presidentpalasset og regjeringsbygningen vart bygt i ein rik orientalsk stil og eit forretningsdistrikt er under oppføring. Ein reknar med at byen kan huse rundt 30 000 innbyggjarar i framtida.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Magas» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1995
Adygejsk

Adygejsk (russisk Адыге́йск, adygisk Адыгэкъалэ) er ein by i Republikken Adygia i Russland med om lag 12 000 innbyggjarar. Byen ligg nær Krasnodar-reservoaret, 100 km nordvest for Majkop.

Historie 
Byen vart grunnlagt som busetnaden Adygejskij (russisk Адыге́йский) i 1969, i samband med bygginga av Krasnodar-reservoaret. Då han fekk bystatus i 1976 vart namnet samstundes endra til Teutsjezjsk (russisk: Теуче́жск), men i 1992 vart det endra tilbake til Adygejsk.

Bakgrunnsstoff 
 [adygea.kubic.ru/territory/adygeysk/ Om Adygejsk på Republikken Adygias nettstad]

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Adygejsk» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1969
Abaza

Abaza er ein by i Republikken Khakasia i Russland med om lag 17 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Abakan, rundt 150 km sørvest for Abakan. 

Byen vart grunnlagt i 1867 i samband med utbygging av jernmalm-flrekomstar i området og utvinninga er framleis viktig for den lokale økonomien.

Abaza fekk status som byliknande busetnad i 1957 og bystatus i 1966.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Abaza» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1867
Sorsk

Sorsk (russisk Сорск) er ein by i Republikken Khakasia i Russland med om lag 13 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 90 km nordvest for Abakan. 

Han vart grunnlagt som arbeidsbusetnaden Dzerzjinskij på 1940-talet. I 1966 vart namnet endra til Sorsk og busetnaden fekk bystatus.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sorsk» frå , den 18. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1940-åra
Abdulino

Abdulino (russisk Абду́лино) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 240 km nordvest for Orenburg. 

Han vart første gong nemnd i skriftlege kjelder i 1795 og fekk bystatus i 1933.
Abinsk

Abinsk (russisk Аби́нск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 75 km sørvest for Krasnodar. 

Han vart grunnlagt i 1836 som Abinskij. Bystatus vart innvilga i 1963 og namnet vart samstundes endra til Abinsk.

Busetnader grunnlagde i 1836