alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tripp Island

Tripp Island er ei øy sør i Tripp Bay langs kysten av Victoria Land. Ho vart oppdaga av den britiske antarktiskekspedisjonen (1907–09) som kalla ho opp etter Leonard O.H. Tripp frå Wellington på New Zealand, ein ven og støttespelar av Ernest Shackleton.

Sjå òg 
 Antarktiske og subantarktiske øyar

Øyar i Victoria Land
Scott Coast
Turret Island

Turret Island er ei lita øy, som er isdekt, utanom nordsida. Ho ligg delvis innanfor enden av Shipleybreen, 1 nautisk mil (1,9 km) vest for Flat Island, langs  nordkysten av Victoria Land. Den klipperike nordsida stikk fram frå isbreen ser ut som eit kanontårn (turret på engelsk). Ho vart kartlagd og namngjeven av Northern Party, leia av Campbell, under Terra Nova-ekspedisjonen, 1910-13,

Sjå òg 
 Antarktiske og subantarktiske øyar

Øyar i Victoria Land
Pennell Coast
Unger Island

Unger Island er ei lita, isfri øya i Antarktis som ligg 6,5 km søraust for Cape Hooker. Ho er den vestlegaste av Lyall Islands.

Ho vart opphavleg kartlagd i 1960-åra frå landmålingar og fotografri teken av av US Geological Survey (USGS). Ho er kall opp etter løytnant Pat B. Unger, USNR, militærlege ved Little America V i 1957.

Kjelder

Øyar i Victoria Land
Pennell Coast
Vegetation Island

Vegetation Island er ei smal øy som ligg 2 nautiske mil (3,7 km) nord for Inexpressible Island og like vest for Northern Foothills, langs kysten av Victoria Land. Ho vart oppdaga av Northern Party i Terra Nova-ekspedisjonen, 1910–13, som namngav ho fordi steinane her var tett dekte av lav.

Sjå òg
 Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder

Øyar i Victoria Land
Scott Coast
Znamenskiy Island

Znamenskiy Island er ei høg, nesten rund, isdekt øy som ligg i Rennick Bay like nord for enden av Rennickbreen. Ho vart kartlagd av Den sovjetiske antarktisekspedisjonen i 1958 og kalla opp etter den sovjetiske hydrografen K.I. Znamenskij (1903–41).

Sjå òg 
 Antarktiske og subantarktiske øyar

Øyar i Victoria Land
Pennell Coast
New Zealand Antarctic Place-Names Committee

New Zealand Antarctic Place-Names Committee (NZ-APC) er ein namnekomité som avgjer namn på terrengdetaljar i Ross Dependency i Antarktis, som New Zealand gjer krav på. Komiteen består av medlemmar av New Zealand Geographic Board og av utvalde spesialistar på Antarktis. Han arbeider i samarbeid med liknande namnekomitear i Australia, Storbritannia og USA for å kome fram til einstemmige namn. NZ-APC vart oppretta i 1956.

Sjå òg
New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «New Zealand Antarctic Place-Names Committee» frå ,  den 29. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Antarktiske byrå
New Zealand og Antarktis
Skipingar i 1956
Norges Varemesse

Norges Varemesse er ei stifting (sjølveigande organisasjon), skipa i 1920 som ei foreining, med føremål å leggje til rette for og skipa til utstillingar, kongressar, konsertar, konferansar og liknande for næringslivets arrangørar og utstillarar. Stiftinga eig og driv eit stort utstillingssenter på Lillestrøm på Nedre Romerike og arenaen Oslo Spektrum i Oslo. I styret og rådet for stiftinga sit representantar for mellom anna Næringslivets Hovedorganisasjon, hovudorganisasjonen Virke, Innovasjon Norge, Norges Fiskarlag, Nærings- og handelsdepartementet og Norsk Landbrukssamvirke (dei bondeeigde samvirkeføretaka i Noreg).

Bakgrunnsstoff
Norges Varemesses sider på internett

Skipingar i 1920
Norske stiftingar
Betongtavlen
Tai'an

Tai'an, (kinesisk skrift 泰安; pinyin Tài'ān) er eit byprefektur i den vestlege delen av provinsen Shandong i Folkerepublikken Kina. Byprefekturet har eit areal på 7 761 km² og hadde i kring 5,5 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Tai'an omfattar to distrikt (区 qū), to byfylke (市 shì) og to fylke (县 xiàn).

Kultur
Nord for byen ligg det 1 545 moh høge fjellet Tai Shan. Fjellet, som er nemnt allereie i skriftene til Konfucius, vert rekna som eitt av dei fem mektige fjella for det daoistiske Kina. Toppen av Tai Shan skal vere den fjelltoppen i verda som får flest besøk.

Viktigaste tempelet er det daoistiske Daimiao-tempelanlegget.

Ein del av den store Qi-muren står att i verneverdig stand, og er oppført på Folkerepublikken Kina si liste over kulturminne. Det gjer også funnfeltet for Dawenkoukulturen. Dawenkoufeltet har vorte utgrave i 1959, 1974 og 1978, og er delt i tre sjikt. Berre det midtre sjiktet er Dawenkoukultur, ettersom det tidlegaste laget svarar til Beixinkulturen og det yngste laget er ein tidleg variant av Longshankulturen.

Under Vår- og haustannaltida og krigarrika-tida låg området dels under staten Qi, dels staten Lu.

Samferdsle
Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppestad i Tai'an.

Kinas riksveg 104 går gjennom prefekturet. Han tek til i Beijing og går sørover via Dezhou, Jinan, Xuzhou, Nanjing, Hangzhou, Wenzhou og endar opp i Fuzhou.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tai'an» frå ,  den 29. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff

Byprefektur i Shandong
Skøyen–Filipstadlinja

Skøyen-Filipstadlinja er ei dobbeltspora, elektrifisert jernbanestrekning på om lag to kilometer frå Skøyen stasjon på Skøyen i Oslo til Filipstad i Oslo som berre vert nytta for lokaltog som skal stå på Jernbaneverket sin driftsbanegård medan dei er ute av bruk i tider med liten trafikk, eller er til vedlikehald ved NSB trafikkservice AS, som vedlikeheld tog-materiell, primært tog frå morselskapet NSB.

Skøyen-Filipstadlinjen var opphavlig ein del av Drammenbanen. Strekninga vart opna i 1872. Då Oslotunnelen opna i 1980 vart størstedelen av trafikken flytta frå Vestbanen til Oslo S, men nokre avgangar gjekk frå Oslo V fram til ruteskiftet i 1989. Linja hadde deretter ingen persontrafikk, men vart ei tid trafikert av godstog som skulle til og frå den dåverande containerhamna på Filipstad, som seinare vart lagd ned. Strekninga mellom Filipstad og Vestbanestasjonen vart lagt ned, og spora vart reve tidleg på 1990-talet.

Oppstallingsarealet for lokaltog på Filipstad ligg der godsstasjonen for Oslo Vestbanestasjon låg tidlegare. På arealet for den siste stutte strekninga herifrå og gjennom ei fjellskjering fram til det området der sjølve Vestbanestasjonen låg, der den gamle banen vart fjerna på 1990-talet, er det bygd ein rad med bustadblokker med garasjar for personbilar i den gamle fjellskjeringa under dei.

Linjekart

Bakgrunnsstoff
Skøyen-Filipstadlinja i Norsk Jernbaneklubbs stasjonsdatabase

Jarnbanestrekningar i Oslo
Drammenbanen
Jarnbanestrekningar opna i 1872
1872 i Noreg
Linyi

Linyi (kinesisk: 临沂 ; pinyin: Línyí) er eit byprefektur i provinsen Shandong aust i Kina. Byprefekturet, som ligg ved Gulehavet, har eit areal på 17 186 km² og hadde vel 10 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Linyi omfattar tre distrikt (区 qū) og ni fylke (县 xiàn).

Næringsliv
Næringsverksemda i Linyi er basert på engroshandel i stort format. Viktigaste industriprodukta er tektilar, matvarer, maskinar, elektronikkvarer, kjemiske produkt, som til dømes kunstgjødsel, samt bygningsmaterial, kol, medisinar, gull og porselen. Maskinane vert eksportert til Europa, Nord- og Sør-Amerika, samt Søraust-Asia.

Samferdsle
Kinas riksveg 205 passerer gjennom området. Vegen byrjar i Shanhaiguan i Hebei og ender opp i Shenzhen, sør i provinsen Guangdong. Undervegs fører han gjennom Tangshan, Tianjin, Zibo, Huai'an i Jiangsu, Nanjing, Wuhu, Sanming, Heyuan og Huizhou. Kinas riksveg 206 går gjennom Linyu. Han strekker seg frå kystbyen Yantai til kystbyen Shantou i provinsen Guangdong. Vegen leier gjennom provinsane Shandong, Jiangsu, Anhui, Jiangxi og til sist Guangdong. Også Kinas riksveg 327 passerer gjennom området. Han går frå Heze i Shandong til Lianyungang i  Jiangsu.

Historie
Historia til Linyi kan sporast tilbake til år 400 fvt. Zhuge Liang og Wang Xizhi stammar frå området. I 1972 vart verket Krigskunsten av Sun Bin funne her, til liks med andre klassikarar skrive på bambusstriper.

Våren 1938, under den andre sino-japanske krig, var det store kampar i prefekturet.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Linyi» frå ,  den 29. oktober 2012.  
 

Byprefektur i Shandong
Laiwu

Laiwu (kinesisk: 莱芜市; pinyin: Láiwú Shì) er eit lite byprefektur midt i provinsen Shandong, aust i Folkerepublikken Kina. Byprefekturet har eit areal på 2 246 km² og hadde ca 1,25 millionar ibuarar i 2006.

Laiwu består av dei to bydistrikta Laicheng og Gangcheng.

Ein del av den store Qi-muren står her att i verneverdig stand, og er oppført på Folkerepublikken Kina si liste over kulturminne.

Samferdsle
Kinas riksveg 205 passerer gjennom området. Vegen byrjar i Shanhaiguan i Hebei og ender opp i Shenzhen, sør i provinsen Guangdong. Undervegs fører han gjennom Tangshan, Tianjin, Zibo, Huai'an i Jiangsu, Nanjing, Wuhu, Sanming, Heyuan og Huizhou.

Bakgrunnsstoff
 Panoramio-foto frå Laiwu

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Laiwu» frå ,  den 29. oktober 2012.  
 

Byprefektur i Shandong
Tujaslekta

Tujaslekta er ei av fire delgrupper av nåletre i sypressfamilien. Av tujatrea er det tre artar som kjem frå Asia og to som er frå Nord-Amerika.

Tujablada er eviggrøne og skalaktige, unnateke små frøplantar, der dei har nåleaktige blad. Skala er lagt i fire rader oppover kvistane. Tujaartane er mat for ulike dyr, som larvar og ulike sorter sommarfuglar.
Hannkonglane er små og lite iaugefallande og er på endane av kvistane. Hokonglene er i byrjinga lite iaugefallande, men veks til om lag 1-2 cm med 6-12 overlappande, tynne, lêraktige skjell.

Veden til tujaane er lys, mjuk og aromatisk. Den kan kløyvast lett og motstår råte. Veden har  vore brukt til mange ulike ting, som å lage boksar som fråstøyter seg møll,  og til å kurere helveteseld. Stolpar av tujaar og og ofte brukt til å lage gjerdestolpar og rekkverk.

Blada til tujaane er rike på vitamin C, og vart brukt av indianarar og tidlege europeiske pionerar som kur for skjørbuk.

Tujaolje kan bli brukt i tropane til å hjelpe til med å kurere humant papillomavirus, genitivs- eller vanlige vortar. Tuja er og eit populært homøopatisk middel som vert brukt til å behandle ulike psykologiske og fysiologiske forhold.

Tujaartar

Nordamerikanske
Austamerikansk tuja (Thuja occidentalis)
Kjempetuja (Thuja plicata)

Asiatiske
Koreatuja (Thuja koraiensis)
Japantuja (Thuja standishii)
Sichuantuja (Thuja sutchuenensis)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Tujaslekta» frå ,  den 30. oktober 2012.  

Sypressfamilien
Planteslekter
Ringve botaniske hage

Ringve botaniske hage er ein botanisk hage etablert i 1973. Hagen ligg ved Ringve Museum og ligg rundt gardshusa på Ringve. Anlegget består i dag av vel 130 dekar, og ligg på Ladehalvøya i Trondheim.

Hagen vart oppretta som universitetshage i 1973 og vert driven av NTNU Vitenskapsmuseet. Plantinga til eit eige arboret vart starta i 1975.

Hagen har følgande delar:

 Arboretet
 Gamlehagen med ei samling tradisjonelle hageplantar frå Midt-Noreg
 Parken - den gamle gardshagen på Ringve
 Primulahagen
 Renesansehagen - urtehage
 Den systematiske hagen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ringve botaniske hage» frå ,  den 1. november 2012.  
 
 Arne Røsvik: Ringve botaniske hage i Planter i Trondheim gjennom tusen år. Red. Eli Fremstad, Tapir 1999, ISBN 82-519-1550-3

Bakgrunnsstoff

 NTNU Vitenskapsmuseet: Ringve botaniske hage

Trondheim kommune
Botaniske hagar i Noreg
Skipingar i 1973
1973 i Noreg
Sorte mand

Sorte Mand, som opphavleg heitte SCIPIO, er eit norsk sigarmerke frå A/S Johannes N. With’s Tobaksfabrikker. Varemerket for sigaren er bilete av ei byste i svart marmor av den romerske hærføraren Scipio Africanus den eldre, og det var som SCIPIO sigarmerket vart meldt inn til varemerkeregisteret i mars 1915. Men namnet vart endra til SORTE MAND i august 1919 av di publikum spurte etter sigaren med den sorte (svarte) mannen, ettersom «den sorte mannen» pryda emballasjen for sigarane. 

I 1922 tok J.L. Tiedemanns Tobaksfabrik over With’s Tobaksfabrikker.

Utval 
Corona Sorte Mand (half corona). 
Blanda av tobakk frå Brasil og Sumatra, med noko Havana og Vorstenlanden. 
Dekkbladet er Sumatra. 
Maskinrulla og ferdig klipt (avkutta) i tuppen.

Corona Emperador (corona). 
Blanda av tobakk frå Havana, Brasil og Java.
Dekkbladet er Sumatra. 
Maskinrulla, men ikkje klipt i tuppen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sorte mand» frå ,  den 31. oktober 2012.  
 

Sigarar
Norske varemerke
Skipingar i 1915
Oslo Vestbanestasjon

Oslo Vestbanestasjon, òg kalla berre Vestbanestasjonen eller Vestbanen, var endestasjonen i Oslo for Drammensbanen frå banen var bygd i 1872 og fram til 1989, då banen var lagt gjennom byen i Oslotunnelen og knytt til resten av jarnbanenettet i Osloområdet over Oslo Sentralstasjon. Stasjonen har endra namnet etter kvart som byen endra namnet. Ved opninga 7. oktober 1872 var namnet på stasjonen berre Christiania, som i 1882 vart endra til Christiania V for å markere at det galdt Vestbanestasjonen; 1. april 1905 vart namnet endra til Kristiania V i samsvar med den tilsvarande endringa av namnet på byen, og 1. januar 1925 vart namnet Oslo V i samsvar med at byen fekk namnet Oslo. 

Oslo Vestbanestasjon låg i Pipervika. Etter saneringa av stroket i samband med bygginga av Oslo rådhus, vart stasjonen liggande i eine enden av Rådhusplassen, no den parten av Rådhusplassen som har fått namnet Brynjulf Bulls plass. Stasjonen var knytt til den tidlegare Oslo Austbanestasjon (attmed noverande Oslo Sentralstasjon) over ein einspora jarnbane for godstrafikk, Havnebanen, som gjekk kring det neset der Akershus festning ligg.

Stasjonsbygningen stod ferdig til opninga av Drammensbanen i 1872. Bygningen er oppført i pussa teglstein i ny-romansk stil, og er teikna av arkitekt Georg Andreas Bull, som har teikna ein rad stasjonsbygningar, mellom anna stasjonsbygningen på den tidlegare Oslo Austbanestasjon. Lokalstasjonsbygningen på Oslo Vestbanestasjon er yngre enn sjølve stasjonsbygningen, teikna av arkitekt Ivar Næss og bygd i pussa tegl i 1918-1919. 

Etter at Oslo Vestbanestasjon var lagd ned i 1989, vart spor og perrongar på stasjonen fjerna og arealet lagt ut til parkeringsplass for bilar i påvente av avgjerd av kva området skulle nyttast til. Slik låg det i nærare ein mannsalder, før det til sist vart tomt for nybygget til Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design, og byggjearbeidet på det nye museet kunne take til i 2014.

Jarnbanestrekninga mellom Skøyen stasjon i Oslo og godsbanetomta for Oslo Vestbanestasjon på Filipstad i Oslo vart omgjort til Skøyen–Filipstadlinja for oppstilling og vedlikehald av lokaltog, medan strekninga derfrå og inn til den tidlegare persontogstasjonen vart til tomt for bustadblokker. Eit lite hus med ekspedisjon og lager for gods som låg på austsida av stasjonsbygningen, vart etter nedlegginga av stasjonen nytta mellom anna som teaterlokale ei tid, og vart rive i 2012, medan sjølve stasjonsbygningen og lokalstasjonsbygningen er teke vare på, freda og bygd om til andre føremål; stasjonsbygningen hyser frå 2005 lokale for Nobels Fredssenter.

Bakgrunnsstoff

Oslo V på Norsk Jernbaneklubbs stasjonsdatabase

Nedlagde jarnbanestasjonar i Oslo
Samferdsle i Oslo
Freda bygg i Oslo
Jarnbanestasjonar nedlagde i 1989
Bygningar teikna av Georg Andreas Bull
Kulturminne i Oslo
Nedlagde stasjonar på Drammenbanen
Melodifestivalen 2013

Melodifestivalen 2013 var det 53. arrangementet av den svenske Melodifestivalen. Tevlinga vert nytta som den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige.

Finalen fann stad 9. mars 2013 i Friends Arena. Songen «You» framført av Robin Stjernberg vann.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Melodifestivalen 2013» frå ,  den 20. juni 2013.

Fotnotar

2013
2013 i Sverige
Musikktevlingar i 2013
Eurovision Song Contest 2013-uttakingar
Musikk i Malmö
Musikk i Göteborg
Musikk i Karlskrona
Musikk i Karlstad
Musikk i Skellefteå
Musikk i Solna
 
Svenske Eurovision Song Contest-uttakingar
BIOS

BIOS (frå engelsk «Basic Input/Output System») er eit sett av instruksjonar i ein PC som set maskinen i stand til å kommunisere med brukarprogram og perifert utstyr som harddiskar, skrivar og skjermkort. Desse instruksjonane ligg innebygd i maskinen i såkalla ROM-brikkar og er alltid tilgjengelege på bestemte adresser i minnet til datamaskinen. Dette gjer at alle programma kan bruke intruksjonane til å utføre dei grunnleggjande inn-/ut-operasjonane sine, som datahenting, datalagring, utskrift og liknande.

Kjelder 

Maskinvare
Harestua haldeplass

Harestua haldeplass (før desember 2013: Furumo haldeplass) er ein haldeplass for lokaltog på Gjøvikbanen i Lunner kommune i Viken fylke, 45,74 kilometer frå Oslo Sentralstasjon. Haldeplassen ligg på Harestua og vart opna i 1984 på grunn av stor bustadbygging i Harestuaområdet. I 2012 vart han ombygd for å kunne take mot lengre tog. Ein busshaldeplass er knytt til jarnbanehaldeplassen.

Frå haldeplassen er det merkte turløyper både inn i Nordmarka og i Romeriksåsene.

Furumo vart frå 9. desember 2012 den einaste stoppestaden for tog på Harestua etter at den gamle Harestua stasjon vart lagd ned. Difor har Furumo haldeplass fått namnet Harestua haldeplass frå desember 2013.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger mellom anna på «Furumo holdeplass» frå ,  den 1. november 2012.  
 Norsk Jernbaneklubb.no – Om Furumo haldeplass
 Opplysningar frå Jernbaneverket om Harestua haldeplass
 NSB om Harestua (tidlegare Furumo) haldeplass

Jarnbanestasjonar i Lunner
Jarnbanestasjonar på Gjøvikbanen
Jarnbanestasjonar opna i 1984
1984 i Noreg
Austamerikansk tuja

Austamerikansk tuja  eller vanleg tuja er eit mellomstort eviggrønt tre med ei slank og kjegleaktig vekstform. Stomnen er rak og gjennomgåande til toppen. Hovudgreinene er vassrette og litt hengande. Borken er først lysegrøn, så vert han raudbrun, og til sist sprekk han opp i lange smale furer med avskalande strimlar i mellom. Knoppane er ikkje så synlege, og «lauvet» består av flate skotsystem med skjellforma nåler. Skjella er gulgrøne på begge sider, mest lyse under. Kvart av dei midte skjella har på undersida ein oppusta, gyllen, klar kjertel på den ytste tredjedelen. Hann- og hoblomstrar sit kvar for seg på spissen av ettårsskota. Konglane har form som bittesmå tulipanblomstrar. Dei er først lysegrøne, men vert raskt lysebrune. Frøa mognar godt og spirer villig i temperert klima.

Utbreiing
Tujaen er pionértre på fuktig mark overalt i det midt-austlege USA og Canada. Treet finst vanleg på leirjord over kalkstein og dannar ofte reine bestandar på oppgjevne markar og enger på fuktige men veldrenerte jorder. Treet finst elles saman med eit titals andre treslag.

Variantar

 Thuja occidentalis 'Brabant'
 Thuja occidentalis 'Colombia'
 Thuja occidentalis 'Danica'
 Thuja occidentalis 'Elegantissima'
 Thuja occidentalis 'Falke'
 Thuja occidentalis 'Fastigiata'
 Thuja occidentalis 'Globosa'
 Thuja occidentalis 'Golden Globe'
 Thuja occidentalis 'Holmstrup'
 Thuja occidentalis 'Holmstropii'
 Thuja occidentalis 'Little Champion'
 Thuja occidentalis 'Little Giant'
 Thuja occidentalis 'Pyramidalis Aurea'
 Thuja occidentalis 'Recurva Nana'
 Thuja occidentalis 'Rheingold'
 Thuja occidentalis 'Smaragd'
 Thuja occidentalis 'Smaragd Variegata'
 Thuja occidentalis 'Sunkist'
 Thuja occidentalis 'Tiny Tim'
 Thuja occidentalis 'Woodwardii'
 Thuja occidentalis 'Yellow Ribbon'

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Østamerikansk tuja» frå ,  den 31. oktober 2012.  
Denne artikkelen bygger på «Almindelig thuja» frå ,  den 31. oktober 2012.  
  

Tujaslekta
Hageplantar
Hekkplantar
Sleivhaldar

Sleivhaldar eller skeihaldar er ein kjøkenreiskap som vert brukt til å plassere andre kjøkenreiskapar på når dei ikkje er i bruk. Ein hindrar då at matrestar som er på desse reiskapane kjem på avvegar.

Sleivhaldarar kan ha mange ulike utformingar. 
Dei kan vera av materiale som plast, stål
eller tre.

Oftast er dei til å leggje sleiva frå seg på under matlaginga. Dei kan og vere festa til kanten av kasserolla eller bollen ein bruker, slik at moglege matrestar dryp attende.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Spoon rest» frå ,  den 31. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff

Hushaldsreiskapar
Skeier
Haldarar
Paula Modersohn-Becker

Paula Modersohn-Becker () var ein tysk målar som var ein tidleg representant for ekspresjonismen og ein pioner innan avant-garde i Tyskland på 1900-talet.

Tidleg liv

Becker vart fødd som  Minna Hermine Paula Becker som den tredje av sju ungar. Faren var jernbaneingeniør medan mora kom frå lågadelen. Familien la vekt på kunst, litteratur og musikk, og som systrene sine fekk Paula undervising i pianospel. 

Paula Becker voks opp i Dresden-Friedrichstadt. I 1888 flytta familien til Bremen.

Kunstnarutdanning og karriere
I 1892 budde ho hjå faster si, Marie Hill, nær London i England i sju månader. Der fekk ho si første teikneundervising etter gipsmodellar ved St. John’s Wood Art School.
Åra 1893-95 tok ho lærarutdanning i Bremen, samtidig som ho fekk privatundervisning i måling. I 1896 deltok ho på eit målekurs for kvinner i Berlin, der ho budde hjå tanta si Paula Rabe og seinare hjå onkelen Wulf von Bültzingslöwen.

Med Bernhard Wiegandt som lærar fekk Paula Becker sine første høve til å måla levande modellar. På denne tida laga ho ein serie portrett av syskena sine og sitt første sjølvportrett, frå 1893. Ho fekk setja opp eit atelier i ein del av huset til foreldra.

22 år gammal besøkte ho kunstnarkolonien Worpswede. Der møtte ho Fritz Mackensen (1866–1953) og Heinrich Vogeler (1872–1942), to målarar som hadde flytta for å sleppe unna den akademiprega dominansen til leiande kunstkrinsar – og storbylivet. Becker fekk læretimar med Mackensen. Hovudtemaene i måleria hennar var livet og landskapet på den nordtyske landsbygda. I denne perioden fekk ho gode venner i skulptøren Clara Westhoff (1875–1954) og diktaren Rainer Maria Rilke. 

Mellom 1900 og 1907 reiste Paula Modersohn-Becker fleire gonger til Paris, og budde i den franske hovudstaden i kortare og lengre periodar. Eine gongen gjekk ho eit kurs ved École des Beaux-Arts. Ho gjekk ofte på utstillingar av samtidskunst og var særleg oppteken av arbeida til Paul Cézanne, Vincent Van Gogh og Paul Gauguin. Ein kan også spore påverknad av fauvistar og Jean-François Millet, ein målar som Worpswede-kunstnarane beundra.

På sin siste tur til Paris laga ho bilete ho opplevde som fornyande. Ho laga også aktstudiar med seg sjølv som modell, noko som braut med brukvisa.

Giftarmål, svangerskap og død
I 1901 gifta Modersohn-Becker seg med målaren Otto Modersohn, ein enkemann med ei dotter.

I 1907 drog Modersohn-Becker tilbake til Worpswede. Ho vart gravid og og sette dottera Mathilde til verda den 2. november 1907. Knappe tre veker seinare døydde Paula Modersohn-Becker av emboli.

Ettermæle
I 1908 skreiv Rainer Maria Rilke Requiem für eine Freundin, til minne om Paula Modersohn-Becker. Diktet vart skapt ut frå Rilkes vennskap med henne, og det inntrykket hennar liv og daude hadde gjort på han.

I 1978 stifta dottera til Modersohn-Becker, Mathilde «Tille» Modersohn (1907–1998) Paula Modersohn-Becker-Stiftung, og gav stiftinga over 50 måleri og rundt 5000 teikningar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Paula Modersohn-Becker» frå ,  den 31. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff

 Paula Modersohn-Becker Museum in Bremen

Ekspresjonistiske målarar
Tyske målarar
Folk frå Dresden