alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ørjar Øyen

Ørjar Øyen () er ein norsk professor i sosiologi og tidlegare rektor ved Universitetet i Bergen. 

Etter lærarutdanning ved Nesna lærarskole og arbeid som lærar i Glomfjord studerte Øyen sosiologi ved Universitetet i Oslo og sidan University of Washington i USA der Øyen tok mastergraden i 1953 og doktorgraden i 1962. Etter å ha vore vitskapleg assistent og universitetslektor ved Universitetet i Oslo, vart Øyen i 1968 professor ved Universitetet i Bergen. Han har vore professor emeritus sidan 1998. Øyen har hatt ei rad universitetsverv. Frå 1971-1973 var han dekanus ved Det samfunnsvitskaplege fakultetet, Universitetet i Bergen, og frå 1978-1983 rektor for Universitetet i Bergen.

Øyen har særleg arbeidd med sosiologiske spørsmål knytt til økologi og befolkning, samt interaksjon og sosial diffusjon. Mot slutten av karrieren har Øyen i vore oppteken av studentutveksling, internasjonalt universitetssamarbeid og forskningsetikk. Han har gjeve ut bøker som Sosiologien i Bergen (1994), Forskningsetikk i forskerhverdag: Vurderingar og praksis (saman med Bente Gullveig Alver, 1997), og med medforfattar Berta Dragicevic boka Beyond Frontiers: 30th Anniversary of Inter-University Centre Dubrovnik (2002).

Frå 1988 til 1995 var han generaldirektør ved Inter-University Centre i Dubrovnik, Kroatia og frå 1988 til 1991 president i Board of Directors, European Coordination Centre for Research and Documentation in Social Sciences i Wien. Vidare har Øyen vore formann for rådet for Chr. Michelsens Institutt. 

Øyen har motteke mange norske, utanlandske og internasjonale utmerkingar. Han har fått Norsk sosiologiforenings Hederspris, Western Society of Criminologys President's Award og er æresmedlem av Inter-University Centre i Dubrovnik. Øyen er Kommandør av St. Olavs Orden, og han er tildelt Kroatias Stjerneorden. Vidare er han Distinguished Honorary Citizen av Staten Washington i USA.

Bibliografi 

	

Folk frå Brønnøy
Norske sosiologar
St. Olavs Orden
Professorar ved Universitetet i Bergen
Tsjimkent

Tsjimkent (kasakhisk Шымкент, Sjymkent) er ein by i Kasakhstan og hovudstaden i Sør-Kasakhstan oblast, den folkerikaste regionen i landet. Han er den tredje største byen i landet etter Almaty og Astana med om lag 561 200 innbyggjarar (1 juli 2008) og har eit av dei største storbyområda i Kasakhstan. Han er eit stor jernbaneknutepunkt langs jernbaneruta Turkestan-Sibir og eit stort kultursenter. Han ligg 690 km vest for Almaty og 120 km nord for Tasjkent i Usbekistan.

Historie 

Tsjimkent vart grunnlagd på 1100-talet som ein karavanserai for å verne byen Sajram som låg 10 km lenger aust langs silkevegen. Tsjimkent voks fram som ein marknad der nomadane gjorde handel med dei fastbuande. Han vart øydelagd fleire gonger, som av Dsjengis Khan, soldatar frå dei sørlege khanata og frå nomadane. Han var ein gong ein del av khanatet Kokand og vart i 1810 ein del av emiratet Bukhara. I 1864 vart han annektert av Det russiske keisardømet. Han vart omdøypt til Tsjernyajev i 1914 og Tsjimkent i 1924.

Namnet på byen kjem frå dei to orda Sjym, som tyder «torv», og Kent, som tyder «by». 

Etter Kasakhstan sitt sjølvstende fekk byen det opphavlege namnet Sjymkent i 1993 som ein del av styresmaktene sin plan om å omdøype alle byane til kasakhiske namn. Dette skapte ei fleirtyding i namnet på russisk, sidan dei russiske stavereglane ikkje tillet bokstaven ы å kome etter ш. Derfor vert det nye namnet Шымкент (Sjymkent) berre nytta i Kasakhstan, medan Russland og andre land som nyttar russisk språk nyttar den opphavlege usbekiske stavinga Чимкент (Tsjimkent).

Demografi 

 Kasakhstanarar 49,5 %
 Russarar 24,6 %
 Usbekarar 15 %
 Tatarar 2,7 %
 Andre 8,2% (aserbajdsjanarar, ukrainarar, koreanarar)

Økonomi 
Byen var tidlegare dominert av gruvedrift etter bly og den industrielle veksten byrja i 1930-åra. Byen fekk då raffineri som handsama sink og bly, pels frå karakulsau, tekstilar, matvarer og medisinar. Byen har òg eit oljeraffineri eigd av PetroKazakhstan.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Shymkent» frå , den 17. januar 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 http://www.southkazakhstan.com 
 http://www.shymkent.com 
 http://www.shymkent.ru
 http://www.shymkent.co.uk 
 http://www.uko.kz 
 http://www.chimkent.kz

Byar i Kasakhstan
Busetnader langs Silkevegen
Bestikk

Bestikk er små handreiskapar ein bruker til å flytta og handsama mat og drikke med under måltid. Typisk vestleg bestikk er kniv, skei og gaffel, som finst i mange ulike utformingar. I Asia er spisepinnar vanleg bestikk.

Materiale 
Bestikk blir laga i materiale som tre, plast og ikkje minst metall, der stål, tinn og jern er vanleg, medan edle metall som sølv og sjeldnare gull kan brukast av dei som har råd.

Bruk 
Ein bruker bestikk for å kunne dela opp mat i handterlege porsjonar og føra han til munnen utan å brenna seg eller bli skiten på hendene. Å kunne bruka rett bestikk på den rette måten blir også sett på som eit teikn på god danning.

Etereiskapar
Karaganda

Karaganda (kasakhisk Қарағанды, Qaraghandy; russisk Караганда, Karaganda) er hovudstaden i Karaganda oblast i Kasakhstan. Han er den fjerde største byen i Kasakhstan etter Almaty, Astana og Tsjimkent med om lag 450 000 innbyggjarar. I 1940-åra var opp til 70 % av innbyggjarane etniske tyskarar. Dei fleste av dei etniske tyskarane er etterkomarane av dei sovjetiske volgatyskarane som vart deportert til Sibir og Kasakhstan på Stalin sin ordre då Hitler invaderte Polen. Fram til 1950-åra var mange av dei internert i arbeidsleirar (gulag). Frå 1989 til 1999 fall innbyggjartalet i Karaganda med 14 %, hovudsakleg fordi mange emigrerte til Tyskland. 

Namnet Karaganda kjem frå busken karagana som det er mykje av i området. Karaganda er ein industriby som vart bygd for å utnytte kolgruvene ved hjelp av fangane i arbeidsleirane. Tidleg på 1990-talet vart han vurdert som hovudstad i Kasakhstan før valet fall på Astana. 

Den opphavlege staden der Karaganda stod er i dag avmerkt på bykarta som «Gamlebyen», men nesten ingenting er att. Då sovjetarane utnytta dei rike kolførekomstane like ved førte gruvegangane like under byen til at han måtte flyttast fleire kilometer lenger sør.

Litteratur 
Kate Brown, «Gridded Lives: Why Kazakhstan and Montana are Nearly the Same Place.» American Historical Review 106, 1 (2001): 17-48.

Kjelde 

 Denne artikkelen bygger på «Karaganda» frå , den 17. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Kasakhstan
Taraz

Taraz (kasakhisk og russisk Тараз, tidlegare Talas, Dzjambul (russisk Джамбу́л, kasakhisk Жамбы́л) og Aulije-Ata (kasakhisk Әулие́-Ата, russisk Аулие́-Ата) er ein by i Kasakhstan og hovudstaden i Zjambyl oblast. Han ligg sør i landet, nær grensa til Kirgisistan ved elva Talas. Byen har om lag 330 000 innbyggjarar (1999), som var 9 % meir enn i 1989, noko som gjer han til ein av dei raskaste veksande byane i landet etter Astana og Turkistan.

Han er ein av dei eldste byane i Kasakhstan og i Transoksania og Taraz feira 2000-årsjubileet sitt (anerkjend av UNESCO) i 2001 etter ei festning som vart bygd av ein hunar kalla Zhizhi og i år 36 fvt. var staden åstad for slaget ved Zhizhi. Byen vart først registrert med namnet Talas i 568 evt. av Menander Protector og i mellomalderen blømde Talas som eit stort handelssenter langs silkevegen. I 751 stod slaget ved Talas her mellom styrkar frå det kinesiske Tang-dynastiet og styrkane til det arabiske Abbasid-kalifatet. Slaget fann stad ein stad langs elva Talas i Talasdalen. Eit av dei direkte utfalla av slaget var at arabarane stal med seg oppskrifta på papirfabrikasjon og det med til vesten.

Kjelde

 Denne artikkelen bygger på «Taraz» frå , den 18. januar 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Что было в Тысячелетиях Тараза
 Semirech'e
 Тараз 2000 - Исторические очерки
 Qarakhanid Dynasty (Encyclopedia Britannica
 Сайт средней школы №3 г.Тараза

Fotnotar 

Byar i Kasakhstan
Busetnader langs Silkevegen
Kreditor

Kreditor (avleidd frå «kreditt») er ei nemning på nokon som har krav på ei yting. Vanlegvis bruker ein omgrepet om pengekrav, men ein er også kreditor om ein har krav på varer eller liknande — i desse høva kan kreditoren omtalast som realkreditor. Ved eit kjøp vil dimed seljaren vera kreditor i høve til kjøpesummen, medan kjøparen er kreditor i høve til varepartiet.

Sjå også 
 Debitor

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kreditor» frå , den 22. januar 2008. 
 

Handel
Pengekravsrett
Pavlodar

Pavlodar (kasakhisk: Павлодар) er ein by nordaust i Kasakhstan. Han ligg 350 km nordaust for hovudstaden i landet, Astana, og 400 km søraust aust for den russiske byen Omsk langs elva Irtysj. Byen er hovudstad i Pavlodar oblast og har like over 300 000 innbyggjarar. Dei fleste innbyggjarane er kasakhstanarar og russarar. Det finst i tillegg minoritetar av ukrainarar og tyskarar.

Historie 
Pavlodar er den eldste oblasthovudstaden nord i Kasakhstan og vart grunnlagd i 1720 som Korjakovskij nær nokre saltsjøar. Han vart byen Pavlodar i 1861, men sjølv om han dreiv omfattande handel med salt og jordbruksprodukt hadde han berre om lag 8 000 innbyggjarar i 1897. Han fekk namnet Pavlodar, Pavel si gåve, til ære for den nyfødde storhertug Pavel Aleksandrovitsj av Russland.

I 1955 gav Jomfrulandplanen ein ny start til den moderne Pavlodar. Storinnflytting frå andre delar av Sovjetunionen, industrialisering og rask utbygging forma byen på kort tid. Sidan midten av 1960-åra har Pavlodar vokse til å verte eit stort industrisenter med traktor-, aluminium- og kjemiske fabrikkar. Eit oljeraffineri stod ferdig i 1978. Byen hadde òg ein stort stridsvognfabrikk og var derfor stengd for utlendingar fram til 1992.

Bakgrunnsstoff 
 Pavlodar sin portal 
 Bilete av byen

Kjelde

 Denne artikkelen bygger på «Pavlodar» frå , den 18. januar 2008.

Fotnotar 

Byar i Kasakhstan
Jomfrulandplanen

Jomfrulandplanen var eit initiativ av Nikita Khrusjtsjov om å opne dei enorme, unytta (jomfru) steppene nord i Kasakhstan og Altajregionen i Russland for jordbruk i 1954.

Det første året av planen vart 190 000 km² pløgd opp og i 1955 140 000 km² til. Med alt dette nye jordbrukslandet vart det flytta store massar av innbyggjarar frå heile Sovjetunionen til området. Komsomol hadde ansvaret for å rekruttere dei. 

Meir enn 300 000 menneske, hovudsakleg ukrainarar og russarar, kom til jomfrulandet for å byrje nye liv som bønder. Hundretusenvis av soldatar, studentar og skurtreskarsjåførar følgde etter, men desse var her berre under innhaustinga. Mot slutten av masseinnflyttinga til jomfrulandet var det i mange område fleire slavarar enn kasakhstanarar. Hovudbyen i området fekk namnet Tselinograd, «Jomfrulandbyen» (i dag Astana). 

For ein kort periode inspirerte Khrusjtsjov ein kommunistiver i sovjetarane og klarte ei kort stund å oppnå det ønskte resultatet.

Den første innhaustinga 
Den første innhaustinga av Jomfrulandet i 1956 var ein overveldande suksess. Av 125 millionar tonn korn produsert i Sovjetunionen dette året kom meir enn halvparten frå dette området. Sovjetunionen produserte dobbelt så mykje kveite per innbyggjarar som Vesten gjorde. Innhaustinga vart sidan aldri så god som i 1956.

Samanbrota 
Nesten alle kollektivbruka i Jomfrulandet dyrka nesten berre kveite. I 1960-åra var derfor jordsmonnet tomt for næringa som kveiten treng for å vekse og sidan det ikkje vart bygd vern mot erosjon bles rett og slett mykje av jorda bort med vinden og etterlet berre nakne stepper som ikkje kunne nyttast til jordbruk. 

I starten måtte ein i tillegg kaste store delar av avlingane fordi det ikkje var nok kornmagasin for å lagre dei. 

Derfor måtte etter kvart Sovjetunionen kjøpe korn frå Canada for å stette behovet sitt, trass i den store suksessen Jomfrulandplanen var i starten.

Tida etterpå 
Sjølv etter planen tok slutt vart om lag seks millionar russarar og ukrainarar verande att i Kasakhstan. Mange flytta tilbake til dei gamle heimtraktene sine etter oppløysinga av Sovjetunionen. 

Ein småplanet kalla 2111 Tselina vart oppdaga i 1969 av den sovjetiske astronomen Tamara Mikhailovna Smirnova og fekk namnet for å feire 25-årsjublieumet til jomfrulandplanen i Sovjetunionen..

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Virgin Lands Campaign» frå ,  den 18. januar 2008.

Fotnotar 

Sovjetisk historie
Kasakhstansk historie
1955 i Kasakhstan
Öskemen

Öskemen eller Ust-Kamenogorsk (kasakhisk Өскемен, Öskemen eller Oskemen; russisk Усть-Каменогорск, Ust-Kamenogorsk) er ein by i Kasakhstan og hovudstad i Aust-Kasakhstan oblast.

Historie 
Ust-Kamenogorsk vart grunnlagd i 1720 som ein festning og handelsstasjon kalla Ust-Kamennaja der elva Ulba munnar ut i Irtysj. I 1868 vart byen hovudstad i Semipalatinsk oblast.

Byen utvikla seg som eit stort gruve- og metallurgisenter under Sovjetunionen. Av gruvedrift er særleg kopar, bly, sølv og sink framleis viktig.

Ymse
Friidrettsutøvaren Olga Rypakova er frå Ust-Kamenogorsk.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Oskemen» frå , den 18. januar 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Uformell side om Oskemen 

Byar i Kasakhstan
Altaj
Kyrkjenemndi i Bergen

Kyrkjenemndi i Bergen er ein samskipnad i Bergen som har til føremål å fremje kristeleg arbeid på nynorsk. Kyrkjenemndi vart skipa 15. februar 1918 av Vestmannalaget, Bondeungdomslaget Ervingen og Bondeungdomslaget i Bergen etter opptak av biskop Peter Hognestad.

Medlemer i nemnda vert valde av Vestmannalaget, Bergen Ungdomslag Ervingen og Bygdelagsnemndi i Bergen. 

Kyrkjenemndi har opp gjennom åra skipa fleire nynorske gudsteneste kvart år, men dei siste åra har talet minka, og den einaste årvisse er festgudstenesta i domkyrkja 17. mai. 

Kyrkjenemndi har sidan slutten av 1950-talet hatt utgjevaransvar for det kristelege bladet Stille Stunder.

Bjørgvin bispedømme
Kulturliv i Bergen
Bygdelagsnemndi i Bergen

Bygdelagsnemndi i Bergen er eit samarbeidsorgan for bygdelag, ungdomslag og nokre mållag i Bergen, og vart skipa i 1939. Idrottslaget Gular er òg med i Bygdelagsnemndi, av di det har bakgrunn i bygdelaga. 

Gjennom tidene har Bygdelagsnemndi stått for store fellestilskipingar for alle laga.

No har nemnda som målsetnad å vere ein møtestad for medlemslaga der ein kan samordna tiltak, og ta opp saker av felles interesse. 

Bygdelagsnemndi står som ansvarleg for bygdelagsseksjonen i 17. mai-prosesjonen i Bergen, og har ein representant i 17. mai-komiteen i byen.

Medlemslag 
 Bergen Ungdomslag Ervingen
 Vestmannalaget
 Sognalaget
 Sunnfjordlaget
 Nordfjordlaget
 IL Gular
 Nordhordlendingen

Norske bygdelag
Skipingar i 1939
Stille Stunder

Stille Stunder er eit kristeleg blad som var grunnlagt av Johannes Barstad i 1889. Bladet har stått som eit symbol på det som er kalla "kristninga av landsmålet", og var publiseringsstad for fleire salmar, blant anna av Elias Blix.

Redaktør i dag er presten Ivar Molde på Voss. Forretningsførar er Rolf-Atle Rolfsnes som bur på Fitjar, medan Knut O. Dale i Odda er styreformann. 

Bladet vart frå 1889 til 1931 utgjeve av grunnleggjaren, Johannes Barstad, seinare vart det utgjeve av kona, og frå 1935 til 1954 stod Oslo Kristelege Landsungdomslag som utgjevar. Frå 1954 og nokre år stod ei eiga bladnemnd i Bergen som utgjevar, og frå slutten av 1950-talet av Kyrkjenemndi i Bergen vore utgjevar. Frå 2012 er det Foreininga Stille Stunder som gjev ut bladet.

Redaktørar 
Johannes Barstad 1889 til 1931
Elenore Barstad 1931 til 1934
Olav Gautestad
Alfred Hauge
Erling Ulltveit 1951 til 
Bernhard Eide
Gudmund Skiftun
Haakon Svarstad 1981 til 1989
Ådne Skiftun 1990 til 1995
Alfred Hamre 1995 til 2004
Ivar Molde 2004-

Kjelder 
 Peter Halleråker: Johannes A. Barstad og landsmålet i Tidsskrift for Sunnmøre Historielag 1986

Nynorske tidsskrift
Kristne blad
Publikasjonar skipa i 1889
1889 i Noreg
Stressless

Stressless er varemerke for ein serie stolar og sofaer produsert av Ekornes-konsernet i Sykkylven.

Stressless kom i produksjon i 1971 som regulerbar kvilestol der sitjestillinga vart regulert av kroppsvekta. Sidan 1993 har Stressless òg kome som sofaer. 

Stressless er den mest selde stoltypen i Noreg, og vert i dag seld i om lag 40 ulike land.

Namnet 
Nemninga Stressless er sett saman av to engelske ledd, "stress" og "less". Sistedelen, "less", utgjer i engelsk ei suffiks som tyder ‘fri’, og nemninga kan ut frå det tolkast som ‘stressfri’. Ser vi på måten namnet kom til, er det meir nærliggjande å tolke nemninga som ei imperativsamansetjing samansett av to sjølvstendige ord, verbet "stress" i imperativ" og komparativforma "less" (komparativ til det engelske ordet "little"). 

Nemninga er sidan 1971 registrert som varemerke, og Ekornes-konsernet har hatt fleire juridiske saker mot forsøk på å kopiere varemerket.

Stolar
Realismen

Realismen er ein tanke- og kunstretning som gjorde seg gjeldande i Europa frå midten av 1800-talet. Ein reknar særleg biletkunst frå tida 1850–1870 og  litteratur frå tiåret 1875–1885 med til realismen.

Realismen oppstod i Frankrike på om lag same tid som fotografiet og sosialismen. Kunstnarar ønskte å opptre som fotografiapparat ved å skildra verda slik ho var, utan overdrivne kjensler og romantikk, og ofte med håp om å forbetra den sosiale røynda.

Realismen blei vidareført gjennom naturalismen og seinare avløyst av nyromantikken.

Viktige namn

Bjørnstjerne Bjørnson, norsk forfattar
Georg Brandes, dansk litteraturkritikar
Gustave Courbet, fransk målar
Charles Darwin, engelsk vitskapsmann
Charles Dickens, engelsk forfattar
Fjodor Dostojevskij, russisk forfattar
Arne Garborg, norsk forfattar
Henrik Ibsen, norsk forfattar
Alexander Kielland, norsk forfattar
Christian Krohg, norsk forfattar og målar
Jonas Lie, norsk forfattar
Karl Marx, tysk tenkjar
John Stuart Mill, engelsk tenkjar
Jean-François Millet, fransk målar
August Strindberg, svensk forfattar

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Realisme (kunst)» frå , og «Realisme (litteratur)» frå  den 18. januar 2008.  
Delar av denne artikkelen bygger på «Gustave Courbet» frå , og «Realism (arts)» frå  den 18. januar 2008.  
 

Kultur på 1800-talet
kunsthistorie
litteraturhistorie

eo:Realismo
ko:사실주의
lt:Realizmas
ml:റിയലിസം (കല)
pt:Realismo
simple:Realism
ta:மெய்மையியம் (கலை)
vi:Chủ nghĩa hiện thực
Bjørnemoseslekta

Bjørnemose (Polytrichum) er ei slekt av bladmosar med ugreina, stivt opprette blad. Dei dannar ofte tette teppe og tuer i skog og på myrer.

Den viktigaste arten i Noreg er vanleg eller storbjørnemose (P. commune), som blir inntil 0,5 m høg. Han vekst på fuktig mark, ofte saman med torvmosar, og danner store, lause matter.

Andre bjørnemoseartar i Noreg er
 P. formosum Kyst-bjørnemose
 P. gracile Brem-bjørnemose
 P. urnigerum Krukkemose
 P. juniperinum Einermose
 P. alpestre eller P. strictum Filt-bjørnemose
 P.piliferum Rabbe-bjørnemose
 P. norvegicum = P. sexangulare Snø-bjørnemose

Historisk bruk 
Bjørnemosar er blitt brukt til kostar, vispar, matter og kransbinding. Han blei tidlegare også brukt som nødfôr i vårknipa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bjørnemose» frå ,  den 31. januar 2017. 
 oppgav desse kjeldene:
 bjørnemose  i snl.no - fri lisens

Bladmosar
Ávvir

Ávvir er ei samisk avis som har kome ut frå den samiske nasjonaldagen, 6. februar 2007. Avisa kom i starten ut tre gonger i veka, men har frå og med 2010 fem utgjevingar i veka (tysdag til laurdag). Ho har redaksjon i Karasjok og Kautokeino.

Avisa blei til gjennom samanslåinga av dei tidlegare samiske avisene Min Áigi og Áššu. Første redaktøren og dagleg leiar er Ante Bals, tidlegare leiar og journalist i Áššu.

Namnet ávvir tyder 'merksemd' eller 'omtanke'. Namnet til den nye avisa vart foreslått av Laila Susanne Vars frå Lahpoluoppal i Kautokeino kommune.

Bakgrunnsstoff 

 Ávvir si heimeside

Norske aviser etter namn
Samiske aviser
Kultur i Karasjok
Kultur i Kautokeino
Skipingar i 2008
Nordsamiske utgjevingar
Samefolkets dag

Samefolkets dag (sámi álbmotbeaivi) 6. februar er ein dag felles for alle samar i Noreg, Sverige, Finland og Russland. Dagen vart feira for første gong i 1993, samstundes med at FN offisielt opna det internasjonale året for urfolk. Dagen vert feira på ulike vis i ulike lokalsamfunn.

Datoen markerer det første samlande møtet for ulike samiske organisasjonar og aktivistar i Trondheim 6. februar 1917, med deltakar frå Noreg og Sverige. Dette var første gong i historia at nord- og sørsamar frå ulike land samla seg til eit stort møte for å drøfta felles saker og problemstillingar. Elsa Laula Renberg stod bak både ideen og sjølve møtet, som samla over hundre deltakarar.

I 1992 gjorde samekonferansen vedtak om at 6. februar, saman med seks andre dagar i året, skulle vera offisielle samiske flaggdagar.

Samekonferansen sitt vedtak i 1993 låg til grunn for Sametinget sitt vedtak om å gjera den 6. februar til Sámi álbmotbeaivi – Samisk folkedag. 

Frå 2004 har dagen vore offisiell flaggdag i Noreg, der det er påbod om å flagga med det norske flagget ved alle offentlege bygg. Det er valfritt om ein i tillegg vil flagga med det samiske flagget. Flagget er ei helsing til samane på dagen deira.

Kjelder 
 Pressemelding frå statsministeren: Samefolkets dag offisiell flaggdag
 Kalendernettstaden Dagen i dag

Emne knytte til samar
Nasjonaldagar
Semipalatinsk

Semipalatinsk (kasakhisk Семей, Semej) er ein by i Kasakhstan nordvest i Aust-Kasakhstan oblast, nær grensa til Russland og Sibir ved elva Irtysj. Han ligg rundt 1000 km nord for Almaty og 700 km søraust for den russiske byen Omsk.

Historie 
Dei første busetnadane her kom då russarane bygde eit fort ved side av Irtysj i 1718, nær ruinane av eit buddhistkloster. Dei sju bygningane i klosteret gav namnet til fortet (og seinare byen). På russisk tyder Semipalatinsk «Byen med sju kammer». Fortet vart ofte råka av flaum på grunn av at snøsmeltinga ofte førte til auka vassføring i Irtysj og i 1778 vart fortet flytta 18 km lenger opp i elva. Det voks etter kvart ein liten by rundt fortet, som gav ly til dei mange nomadane i Sentral-Asia og handelsmenn i Det russiske keisardømet som reiste på og langs elva. Då den turkestan-sibirske jernbanen vart lagt til byen vart han eit stort senter mellom Sentral-Asia og Sibir. 

I 1959 vart det oppretta ein stad for atomprøvesprengingar 150 km vest for byen av sovjetarane. I fleire tiår var den hemmelege byen Kurtsjatov, kalla opp etter Igor Kuratsjov som utvikla den sovjetiske atombomba, sentrum i testområde der mange sovjetiske vitskapsfolk heldt til. Sovjetunionen opererte Semipalatinsk teststad frå 1949 til 1989. Det vart utført 456 testar, 349 under bakken og 116 i atmosfæren. 

Semipalatinsk har i dag eit alvorleg miljø- og helseproblem på grunn av radioaktivt nedfall etter testane som vart utført over bakken og ukontrollert eksponering for arbeidarane som arbeida der og som stort sett budde i byen. Byen og dei omliggande landsbyane har derfor mange tilfelle av kraft, leukemi hos born, impotens og fødselsskadar

I dag er Semipalatinsk ein travel universitetsby med nær 300 000 innbyggjarar. Sidan han ligg nær den russiske grensa og mange utlendingar i dei vitskaplege miljø tilknytt universitet har han større russisk preg enn andre kasakhstanske byar. 

Det tidlegare oblastet som òg heitte Semipalatinsk vart slått saman med det større Aust-Kasakhstan oblast, der Ust-Kamenogorsk er hovudstad.

Bakgrunnsstoff	
 http://www.semsk.kz 
 Detaljert historie om byen
 Bystatistikk for 2003
 Bilete av Semipalatinsk

Kjelde

 Denne artikkelen bygger på «Semey» frå , den 18. januar 2008.

Fotnotar 

Byar i Kasakhstan
Stader for atomprøvespreningar
Agenda 3:16

Agenda 3:16 er eit norsk, kristent månedsmagasin som har kome ut sidan 2001. Det er redaksjonelt fristilt frå sin eigar, Normisjon.

Agenda 3:16 har per 1. januar 2017 eit opplag på 9 000 bladar, rundt 8 000 abonnentar og omlag 40 000 lesarar. Bladet er ei vidareføring av For fattig og rik og Santalen. Redaktør for bladet er Kristin Wennemo Malmin.

Bladet har vunne prisar og fått heiderleg omtale av Den Norske Fagpresses Forening fleire gonger, jf. Fagpresseprisen

Referanser

Bakgrunnsstoff 
 Nettside 

Kristne blad
Skipingar i 2001