alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kronos

Kronos er namnet på ein av titanane i gresk gudelære. Namnet hans liknar på det til Chronos, personleggjeringa av tida, men dei to er ikkje den same. Kronos svara til Saturn i romersk gudelære. Han høyrde til den første generasjonen av titanane, og somme myter seier at han var den yngste av dei. 

Grekarane dyrka Kronos som ein gud for korn, natur, jordbruk og grøde. Han blei gjerne avbilda med ein sigd i handa, både fordi han var grødegud og av di han brukte sigden som våpen. Festivalen Kronia blei halden i Aten den tolvte dagen av kvar månad (hekatombaion) til ære for Kronos og grøda.

Liv og gjerningar 

På oppfordring frå mora Gaia – Jorda – tok Kronos på seg å gjera opprør mot faren Uranos – Himmelen – som hadde sperra nokre av dei mange barna deira inne i Tartaros. Med ein sigd som mor si hadde gjeve han, sprang Kronos på far sin og drap eller lemlesta han ved å skjera av han testiklane. Uranos forbanna han og sa at for ugjerninga si skulle Kronos møta same skjebnen.

Ei anna forklaring på korleis han kom til makta seier at Kronos nedkjempa den vonde slangetitanen Ophion. Etter at han hadde frigjort verda frå denne tyrannen vart han ein rettvis konge over henne.

Kronos blei i alle fall herskaren over jorda, og han tok syster si Rhea til dronning. Regjeringstida til Kronos blei kalla gullalderen, ettersom alle levde i fred utan å trenga lovar eller reglar.

Etterkomarar 

Tida var likevel ikkje like god for alle. Kronos sperra inne dei yngste barna til Gaia – dei hundrearma kjempene, gigantane og kyklopane – igjen, og sette monsteret Kampe til å vakta dei. I tillegg prøvde han å unngå spådommen til Uranos om at ein av sønene hans ville drepa han. Etter kvart som Rhea fekk born, svelgde han dei heile. Hestia, Demeter, Hera, Hades og Poseidon forsvann på dette viset. Men då Rhea venta Zevs, hadde ho fått nok. Ho gøymde det nyfødde barnet og fekk Kronos til å svelgje ein stein istaden. 

Zevs voks så opp og gjorde akkurat som spådommen hadde sagt. Han frelste syskena sine anten ved å tvinga faren til å spytta dei ut igjen, eller ved å skjera opp magen hans og redda dei ut den vegen. Han sette òg fri dei yngste borna til Gaia, og som takk fekk han tore og lyn av dei, som blei våpna hans. I ein stor krig mot mange av titanane vann så Zevs og syskena herredømet over verda. Kronos og titanane sperra dei inne i Tartaros – og kyklopane og gigantane blei igjen sett i fangenskap.

I tillegg til borna med Rhea fekk Kronos Pothos (attrå) med Afrodite og kentauren Cheiron med Phylyra.

Opphav 

Både grekarane og seinare forskarar har sett ein samanheng mellom dyrkinga av Kronos før Zevs-dyrkinga blei populær, og kulten rundt den semittiske guden Ba'al Hammon. Mellom anna kjem myta om barnesluking til Kronos frå denne tidlegare tida, og Ba'al Hammon blei av og til dyrka gjennom barneoffer.

Titanar
Greske gudar
Herskargudar
Gudar for liv og lyst
Ozon

Ozon (O3) er ei allotrop form av oksygen. Smeltepunktet er -193 °C og kokepunktet - 112 °C. Gassen er blå, giftig og har skarp lukt. Mykje finst i ozonlaget i stratosfæren der han vernar mot UV-stråling. Ozon kan lett brytast ned i kontakt med klorhaldige stoff. 

Ozon vert brukt til desinfisering av drikkevatn.

Bakgrunnsstoff 

 
Allotropar
Drivhusgassar
Industrigassar
Oksidasjonsmiddel
Oksygensambindingar
Desinfeksjonsmiddel
Miljøkjemi
Drivhuseffekt

Drivhuseffekten eller atmosfæreeffekten er absorpsjon av energi i ein atmosfære. 
Effekten gjer at temperaturen på ein planet er høgare enn han elles ville vore. Planeten Venus er kjend for å ha ein særskilt sterk drivhuseffekt.

Jordatmosfæren 

Kortbølgja sollys trengjer inn i jordatmosfæren. Desse bølgjene blir omdanna til langbølgja varmeenergi som ikkje slepper like lett ut att, men blir absorbert og reemittert av drivhusgassar. Temperaturen på jordoverflata blir mykje høgare enn han ville vore i ein atmosfære utan drivhusgassar. Ein reknar gjerne med ein global gjennomsnittstemperatur på rundt -18 °C utan drivhusgassar, medan temperaturen i dag er rundt +15° C.

Livet på jorda treng den drivhuseffekten som jordatmosfæren skaper. Men mykje tyder på at dei store utsleppa av gassar som karbondioksid og metan frå det moderne samfunnet aukar drivhuseffekten så mykje at det kan gje dramatiske klimaendringar. Kjemikaren Svante Arrhenius var truleg den første som kom fram til at utslepp av drivhusgassar kunne få temperaturen på jorda til å stiga.

Drivhusgassar 

Mange gassar medverkar til drivhuseffekten. Vassdamp (H2O), metan (CH4), KFK-gassar, og karbondioksid (CO2) er mellom dei viktigaste.

Andre moglege faktorer i temperaturendring  

Variasjon i jordaksehelling og bana rundt sola kan tenkjast å påverka temperaturen på jorda. I tillegg kan skyer, solflekkaktivitet og kosmisk stråling verka inn.

Bakgrunnsstoff

Drivhuseffekten i Store norske leksikon

Klimaendringar
Atmosfærisk stråling
Klimapådrag
Linus Torvalds

Linus Torvalds () er ein finlandssvensk dataprogrammerar og opphavsmannen til operativsystemkjernen Linux. Han er busett i USA og jobbar for Open Source Development Labs (OSDL).

Torvalds er fødd i Helsingfors som son av Anna og Nils Torvalds og soneson av diktaren Ole Torvalds. Linus Torvalds blei kalla opp etter den amerikanske doble nobelprisvinnaren Linus Pauling.

Han utvikla dei første datainteressene sine med ein Commodore VIC-20. Den neste datamaskinen hans var ein Sinclair QL som han endra dramatisk, særleg operativsystemet. I 1990 kjøpte han ei IBM-maskin med Intel 80386-prosessor og byrja arbeidet med Linux.

Frå 1988 til 1996 studerte Torvalds ved Universitetet i Helsingfors. Han gjekk ut med mastergrad i datavitskap. Masteravhandlinga hadde han skrive om Linux.

Bakgrunnsstoff 
 Linus Torvalds 

Finske programmerarar
Finlandssvenskar
Linux
Datapionerar
Finsk-amerikanarar
Studentar ved Universitetet i Helsingfors
Valen

Valen er eit etternamn, eit stadnamn og eit gardsnamn. Valen er ei bygd i Kvinnherad kommune. Det psykiatriske skjukehuset Valen sjukehus ligg der.

Personar med etternamnet Valen 
 Anita Valen, norsk syklist
 Fartein Valen, norsk komponist
 Henry Valen, norsk samfunnsforskar
 Inge Valen, norsk fotballspelar
 Kristian Valen, norsk komikar
 Neri Valen, norsk politikar og gardbrukar
 Sverre Valen, norsk korleiar

Bakgrunnsstoff 
 Om bygda Valen i Kvinnherad 
 Kvinnheradguiden.no om Valen

Norske slektsnamn
Guden Saturn

Saturn var den romerske guden for jordbruk, særleg såing. Han var først ein relativt uviktig gud for dei fleste romarane, men populariteten voks då han blei identifisert med greske guden Kronos, og plutseleg blei ein tidlegare gudekonge. Saturn overtok fleire av mytane kring Kronos. Laurdagen er kalla opp etter han i mange kulturar, til dømes engelsk Saturday.

Høgtida til Saturn var Saturnalia, som fann stad frå 17. desember og utover. Eit tempel til Saturn, som er eitt av dei eldste templa i Roma, låg i Forum Romanum.

Saturn var gift med anten gudinna Ops eller Magna Mater. Han var far til Jupiter, Ceres, Juno, Veritas og mange fleire. Ei legende seier at han vart jaga heimanfrå av Jupiter og måtte søka tilflukt hos Janus i Latium. Der lærte han innbyggjarane å dyrka jorda og laga vin, og introduserte ein gullalder av fred, rikdom og lykke for dei. Saturnalia vart feira for å minnast denne tida. Legenda var opphavleg fortald om greske Kronos, men skal òg ha vore brukt som forklaring på korleis Saturn kom frå Hellas til Romarriket.

Saturn var rekna som far til dei same gudane som greske Kronos. I tillegg var han far til Veritas.

Bakgrunnsstoff

Romersk mytologi
Herskargudar
Gudar for liv og lyst
Forfattar

Ein forfattar lagar skriftlege åndsverk. I dag reknar me som regel forfattarar som dei som får gjeve ut bøker, medan dei som skriv kortare artiklar for aviser og tidsskrift blir rekna som journalistar eller skribentar.

Ulike typar forfattarar 

 Romanforfattarar skriv lange skjønnlitterære forteljingar som strekkjer seg over ei eller fleire heile bøker.
 Novelleforfattarar skriv kortare skjønnlitterære forteljingar der kvar forteljing er vesentleg kortare enn eit heilt band.
 Diktarar (også kalla poetar og lyrikarar) skriv dikt.
 Fagbokforfattarar eller skulebokforfattarar skriv fagbøker eller lærebøker (skulebøker).
 Essayistar skriv essay, kronikkar og liknande relativt kortfatta materiale med popularisert, polemisk og/eller vittig innhald.
 Leksikografar eller ordboksforfattarar/leksikonforfattarar arbeider med skriving av oppslagsverk som ordbøker eller leksikon.
 Librettistar skriv tekst til operaer, kantater eller oratorium.
 Dramatikarar eller skodespelforfattarar skriv skodespel.

Sjå òg 
 :Kategori:Forfattarar

 
Yrke
Litteratur
Finlandssvenskar

Finlandssvenskar eller austsvenskar er personar som talar svensk språk eller finlandssvensk i Finland. I Finland er delen svenskspråklege 5,58 prosent (2002) om Åland vert teke med. I 1809 ved avskiljinga frå Sverige var delen 33 % og i 1918 då Finland vart sjølstendig var delen svenskspråklege 18 %. Utvandring til det rikare Sverige og språkbyte til finsk har redusert delen svenskspråklege. Finland (utanom Åland) har to offisielle språk, finsk og svensk.

Vidgjetne finlandssvenskar 
Vidgjetne finlandssvenskar er til dømes Linus Torvalds, skaparen av Linux, komponisten Jean Sibelius, feltmarskalk/president Carl Gustav Emil Mannerheim, finskdomsrørsla sin leiar Johan Vilhelm Snellman, forfattarane Tove Jansson, Johan Ludvig Runeberg og Edith Södergran, rally-førar Marcus Grönholm og Michael Widenius, skaparen av MySQL.

Sjå òg 
 Finlandssvensk
 Austsvenskar

Bakgrunnsstoff 
 Statistikcentralen - Finland i tal - Folkesetnaden
 Finland sitt kommuneforbund
 Svenska Finlands folkting - Svenskt i Finland

Finland
Sverige
Skagestad

Skagestad er eit norsk slektsnamn, etternamn og gardsnamn. Garden Skagestad ligg i Mandal kommune.

Personar med etternamnet Skagestad 
 Tormod Skagestad, norsk forfattar og teatersjef 1920—1997
 Bjørn Skagestad, norsk skodespelar f. 1950

Norske slektsnamn
SINTRAN

SINTRAN er eit operativsystem for datamaskinar som vart utvikla i 1968 ved Institutt for teknisk kybernetikk ved det som i dag er NTNU i Trondheim. Namnet på operativsystemet kjem frå forskarinstitusjonen Sintef og programmeringsspråket Fortran. 

Operativsystemet sin versjon 2, som var ein fleirbrukarversjon, vart utvikla i samarbeid med Norsk Data og utgjorde hovudplatforma for NORD-serien av terminaltenarar. Den neste versjonen SINTRAN III vart utvikla av Norsk Data åleine i 1974, og det var denne versjonen som vart brukt for selskapet sine tenarmaskiner inntil heile verksemda vart lagt ned i 1992.

Operativsystem
Idrottslaget Hødd

Idrottslaget Hødd er eit idrettslag frå Ulsteinvik på Sunnmøre. Laget vart stifta 1. august 1919, og er mest kjend for fotballaget som var i eliteserien for menn i 1966, 1969–1972 og 1995. Klubben spelar i 2. divisjon, avdeling 1 (2020). 

Hødd vart i 2012 noregsmeistrar etter at dei vann over  i straffesparkkonkurranse.

Fotballpersonlegdomar som Åge Hareide og Jan Åge Fjørtoft har bakgrunn frå Hødd.

Historie
Hødd rykte opp til toppserien for første gong i 1965 etter å ha vunne serien føre storlag som  og . Det vart nedrykk året etter, men Hødd kjempa seg tilbake til toppserien i 1968. Denne gongen klarte klubben å halde seg oppe på målskilnaden. Tida rundt 1970 vart stordomstida for Hødd med storspelarar som Kjetil Hasund og Otto Sundgot. Hødd rykte ned att i 1972.

Etter fleire sesongar i 1. divisjon, med ein visitt i Tippeligaen 1995 (3. sist), rykte klubben ned til 2. divisjon i 2006. Etter ein katastrofal vårsesong og trenarskifte, fekk Hødd ein god haust og sanka ein del poeng. Men det heldt ikkje til å berge plassen. Erik Brakstad sa opp som trenar etter sesongen.

Etter 2006-sesongen tilsette dei årets tippeligatrenar i 2002, Sture Fladmark, som ny hovudtrenar. Klubben satsa hardt på å nå målet om opprykk i 2007-sesongen. Klubben reduserte ikkje budsjettet nemneverdig, men styrkte spelarstallen og tilsette hovudtrenararen på fulltid. 20. oktober 2007, i nest siste serierunde, vart det klart at Hødd skulle spele i 1. divisjon i 2008. Hødd er per dags dato det laget som har spelt flest sesongar i Adeccoligaen.

Hødd vart cupmeister i 2012 etter å ha slått Tromsø på straffer i Cupfinalen i fotball for herrar 2012. Som fylgje av god nynorskbruk og promotering som "noregsmeister", so fekk Hødd ein Målblome av Sunnmøre mållag.

Eliteserielag: 1966, 1969–72 og 1995.

Kjende Hødd-spelarar 
 Kjetil Hasund
 Hallbjørn Hasund
 Otto Sundgot
 Åge Hareide
 Jan Åge Fjørtoft
 Ole Bjørn Sundgot
 Geir Hasund
 Arild Sundgot
 Lars Ivar Moldskred
 Morten Moldskred
 André Nevstad
 Magnus Myklebust
 Karl Oskar Fjørtoft

Adelskalender

Merittar 
Cupmeistrar: 2012

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Idrottslaget Hødd» frå ,  den 28. mai 2013.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 Blåsarane

Ulstein kommune
Hødd
Hødd
Idrettslag skipa i 1919
Fotballag skipa i 1919
1919 i Noreg
Galtung

Galtung er eit norsk slektsnamn og etternamn. I mellomalderen var Galtung namn på ei norsk adeleg ætt. Det er uvisst om denne ætta er den same som slekta Galtung i nyare tid. Ei slekt Galtung vart kring 1646-48 adla av kongen av Danmark-Noreg. På 1880-talet vart slekta innført i adelsårboka i Danmark. 

Familien eigde garden Torsnes i Jondal kommune i Hardanger i fleire hundre år. Slekta er innført i H. J. Huitfeldt-Kaas sitt register frå 1885 over påståtte adelege mellomalderslekter. Slekta Galtung hadde som adeleg slektsvåpen ein oppreist galte, d.v.s ein hann-gris, av villsvin med hoggtenner.

Personar med Galtung som etternamn 
 Johan Galtung, norsk professor og fredsforskar
 Gunvor Galtung Haavik (1914-1977), norsk sjukepleiar, diplomatisk personell og KGB-spion.
 Bjørg Hope Galtung - stortingsrepresentant

Bakgrunnsstoff 
 Galtung, Johan Ellertsen: Galtungslekten i fortid og nutid, Oslo 1997.
 Huitfeldt-Kaas, H.J.: De nulevende Adelsslægter i Norge, Christiania 1885.

Norske adelsslekter
Norske slektsnamn
Wedel Jarlsberg

Wedel-Jarlsberg er eit etternamn og ei norsk adelsslekt av med opphav nord i Tyskland. Gustav Wilhelm Wedel (1641–1717) vart i 1681 utnemnd til kommanderande general i Noreg. Han kjøpte frå kongssonen Ulrik Frederik Gyldenløve grevskapet Jarlsberg og vart ved patent av 1684 utnemnd til lensgreve Wedel av Jarlsberg.

Personar med etternamnet Wedel-Jarlsberg 
 Johan Caspar Herman greve von Wedel Jarlsberg, norsk politikar 1779—1840
 Fredrik (Fritz) Hartvig Herman Wedel Jarlsberg, norsk diplomat 1855—1942

Norske adelsslekter
Tyske slektsnamn
Norske slektsnamn
Geir Grung

Geir Grung () var ein norsk arkitekt fødd i Bergen. Grung var son av funkisarkitekten Leif Grung. Han flytta tidleg frå Bergen og fekk base i Oslo etter utdanninga. Han hevda seg tidleg, og fekk stor inspirasjon frå læremeisteren sin på Statens håndverks- og kunstindustriskole, Arne Korsmo. Vasskraftanlegga til Hydro Energi i Røldal-Suldal er arkitektoniske meisterverk. Anlegga vart teikna i 1968. Grung har òg teikna transformatorstasjonar og administrasjonsbygget til A/S Tyssefaldene i Tyssedal.

Litteratur 
 Bøe, Alf: Geir Grung; arkitekten og hans verk, Oslo 2001.
 Møllerhaug, Nicolas H.: «Røldal Suldal kraft- ein romodyssé.» I Dag og Tid nr. 9 laurdag 1. mars 2003.
 Fødsels- og dødsdato frå utdjupande artikkel om Grung skriven av Elisabeth Seip for NBL.

Norske arkitektar
Folk frå Bergen
Truels Wiel

Truels Wiel () var ein norsk kanselliråd og handelsmann, og blir rekna som stamfar til Halden-greina av slekta Wiel. 

Truels Wiel og broren Claus vart oppfostra hjå den eldste broren deira, Peder Wiel som opphavleg kom frå Strømsø i Drammen. Medan både Peder og Claus døydde barnlause, var Truels opphavet til ein familie som markerte seg sterkt innan handelslivet i det som då heitte Fredrikshald.

Si første utdanning som handelsmann hadde Truels Wiel i forretninga til broren Peder før han reiste utanlands for vidare studier. Då han kom attende byrja han for seg sjølv med tømmer- og trelasthandel. Etterkvart som dette kasta av seg, kjøpte han seg gradvis opp med skog og jordeigedomar i området rundt Fredrikshald. På slutten av 1700-talet vart han rekna som ein av dei største jordeigarane i Sør-Noreg. Hovudparten av eigedomane låg i Idd og Enningdalen, og mange av dei vart halden på familien sine hender i lang tid.

I tillegg til jordland, åtte Truels Wiel fleire sagbruk og bygardar i Fredrikshald. Han var òg reiar og hadde 7 av byen sine største skuter som alle gjekk i jamn fraktefart. I byen si teneste var han ei årrekke som stadskaptein.

Han var gift med Elisabeth Sophie Arbo, dotter av Strømsø-kjøpmannen Johannes Arbo. Saman hadde dei 8 born, to søner og fem døtrer. Arveoppgjeret etter Truels Wiel tok heile fem år å sluttføre, men synte til slutt ein eigedom på over 530.000 riksdalar som vart fordelt med 106.300 riksdalar på sønene Johannes og Mads. Døtrene fekk 53.150 riksdalar kvar.

Norske forretningsfolk
Folk frå Halden
Nordmenn frå 1700-talet
Nordmenn frå 1800-talet
Ole Landmark

Ole Døsen Landmark () var ein norsk arkitekt. 

Ole Landmark vart fødd og døydde i Bergen. Han var son av ingeniør Johan Peter Berg Landmark og Monsine Dorothea Landmark fødd Døsen. Ole Landmark tok eksamen i 1909 frå Trondhjems Tekniske Læreanstalt på arkitektavdelinga. Etter ei tid som assistent hjå arkitektane Schak Bull og Einar Oscar Schou i Bergen, oppretta Landmark eigen praksis i Bergen i 1910. Landmark teikna Forum kino og Bergens kunstforening i funksjonalistisk stil. 

Landmark var, saman med arkitektar som Egill Reimers, Frederik Konow Lund, Kristian Bjerknes og Per Grieg ein del av «Bergens-skolen» i mellomkrigstida. Ole Landmark hadde ei lang rad oppdrag for rike bergenske borgarar. Han teikna Forum kino i funksjonalisme med innslag av art deco. Forum Kino vert rekna som det viktigaste verket hans og er eit hovudverk i norsk funksjonalisme. Bygget er i dag ein av få kinoar frå den tida som er teke vare på intakt.

Arbeidsprosjekt 
 Kalfarveien 48, 1919 for Skipsreiar Westfal-Larsen.
 Krohnstadveien 42, 1919 for Torolf hammer.
 Fagernes, Hopsneset, 1921 for kjøpmann Edv. Riisøen.
 Storhaugen, Paradis i Bergen, 1922 for Statsråd Gerdt Meyer Bruun.
 Salhusveien 11, Haugesund, 1923 for skipsreiar Christian Haaland.
 Rasmus Meyers samlinger, 1924.
 Rådhuset i Bouchavesnes-Bergen, Frankrike. Bygd 1925.
 Storetveit kyrkje, 1930. Tildelt Houens fonds diplom 1932.
 Bergens kunstforening, no Bergen Kunsthall 1934.
 Mohnegaarden, Paradis i Bergen, 1936 for Wm. A. Mohn.
 Florida sykehus, 1937.
 Forum Kino, 1936 – ferdig 1946.
 Moldegaard i Os, for Statsminister Mowinckel, 1925 (ref Bergen byarkiv)
 Vaksdal kyrkje i Vaksdal, 1933

Bakgrunnsstoff 
 UiB kunst og kultur
 Kulturnett
 Landmark i Bergen kunsthall, oppkalla etter Ole Landmark

Litteratur 
 Knut Rommetveit; Det signerte huset : Ole Landmarks arkitektur i Bergen og Haugesund, 1914-1924 , Hovudoppgåve i kunsthistorie - Universitetet i Bergen, 2003

Landmark, Ole
Landmark, Ole
Houens fonds diplom
Klepp Idrettslag

Klepp IL er eit idrettslag som held til i Klepp kommune på Jæren. Idrettslaget har særleg markert seg i fotball for kvinner.

Klepp vann serien i 1987 og cupen i 1989. Laget har vore i toppserien for kvinner sidan starten. 

Kjende spelarar: Birthe Hegstad, Dagny Mellgren.

Fotballaget for menn er for tida i 2. divisjon.

Bakgrunnsstoff 
 Klepp IL si heimeside 

Fotballag i Rogaland
Klepp kommune
Skipingar i 1919
Balestrand kommune

Balestrand er ein tidlegare norsk kommune i Sogn og Fjordane fylke, nord for den midtre delen av Sognefjorden. Kommunen grensa i nord til Førde, i aust til Sogndal og Leikanger, i sør til Vik (sør for Sognefjorden), og i vest til Høyanger og Gaular. 
1. januar 2020 vart han slegen saman med Leikanger og Sogndal til nye Sogndal kommune. 

Balestrand er òg eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti.

Kommunesoge 
Balestrand kommune vart oppretta i 1850 ved at området vart skild ut frå Leikanger kommune. Ved opprettinga budde det 2122 personar i Balestrand kommune. I 1964 var det større endringar i utstrekkinga til Balestrand og dei omliggjande kommunane. Vangsnes sokn, med 189 innbyggjarar, på sørsida av Sognefjorden vart overført frå Balestrand til Vik kommune. Området Hella til Eitorn, med 31 innbyggjarar, på austsida av Fjærlandsfjorden vart overført frå Balestrand til Leikanger kommune. Kvamsøy sokn, med 363 innbyggjarar, vart overført frå Vik kommune til Balestrand. I 2000 vart Fjærland sokn overført frå Balestrand til Sogndal kommune.

Balestrand prestegjeld og sokn 

Balestrand prestegjeld vart oppretta samstundes med Balestrand kommune og fekk same utstrekkinga. Frå opprettinga og fram til og med 1963 hadde prestegjeldet sokna Tjugum, Vangsnes og Fjærland (fram til 1861 kalla Mundal sokn). 
Frå og med 1964 høyrde Vagnsnes til Vik prestegjeld medan Kvamsøy sokn høyrde til Balestrand. 
Fjærland sokn vart i 2000 overført til Sogndal prestegjeld og dei to gjenverande sokna i prestegjeldet vart slege saman til eitt Balestrand sokn. 
Frå 2000 har det vore tre kyrkjer i soknet, Kvamsøy kyrkje, Sæle kyrkje og Tjugum kyrkje. Fjærland kyrkje høyrde til Balestrand prestegjeld frå 1850 til og med 1999, og Vangsnes kyrkje høyrde til Balestrand prestegjeld frå 1850 til og med 1963. Frå 2004 vart prestetenesta i Balestrand leia av prosten i Ytre Sogn prosti og Balestrand prestegjeld er nedlagt. Då Ytre Sogn prosti vart lagt ned i 2013 vart Balestrand ført over til Sogn prosti.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Balestrand kommune 

 
Sokn i Indre Sogn prosti
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Sogndal kommune
Norske kommunar skipa i 1850
Norske kommunar nedlagde i 2020
Eid kommune

Eid  er ein tidlegare norsk kommune i Nordfjord i Sogn og Fjordane fylke. 
1. januar 2020 vart han slegen saman med Selje til Stad kommune.

Eid er mellom anna kjend for fjordhesten, som er avbilda på kommunevåpenet, Opera Nordfjord, Malakoff Rockfestival og som regionsenter i Nordfjord.

Tettstader

 Mogrenda med 
 Nordfjordeid med

Kjende personar frå Eid
Sophus Lie (1842–1899), matematikar
 Oliver H. Langeland (1887-1958), offiser, Milorg-sjef i Oslo under okkupasjonen 
 Marianne Kjørstad (fødd 1970), skirennar

Bakgrunnsstoff
 Eid kommune
 operanordfjord.no

 
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Stad kommune
Norske kommunar skipa i 1965
Norske kommunar nedlagde i 2019
Gaular kommune

Gaular  er ein tidlegare norsk kommune i Sogn og Fjordane fylke.
Frå 1. januar 2020 blei området del av Sunnfjord kommune.

Geografisk plassering 
I vest grensa kommunen mot Fjaler og dekte indre delar av Dalsfjorden. Vidare strekte kommunen seg austover langs med Gaulavassdraget inn mot Gaularfjellet og Jostedalsbreen. Mot aust grensa kommunen mot Balestrand.

I nord grensa kommunen mot Førde og Askvoll. Førde var den næraste byen for Gaular og flyplassen til Førde (Førde lufthamn, Bringeland) låg i Gaular.

I sør grensa kommunen mot Høyanger i Sogn.

Busetnad 
Det var tre hovudbygder i kommunen, Bygstad i vest, Sande og Viksdalen i aust. Busetnaden er ganske spreidd og det er få klare skilje mellom bygdene. Kommunesenteret var på Sande, der også den største skulen er plassert.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for Gaular kommune frå 1920:

a Talet omfattar ikkje mesteparten av grunnkrinsen Hestad, som var del av Fjaler kommune fram til 1990, då det vart overført til Gaular kommune. Dette området hadde då 90 innbyggjarar.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Gaular kommune

Sunnfjord
Gaular kommune
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 2019