Vefsn Mållag

Vefsn Mållag vart stifta 10. oktober 1899 som Mosjøen og Vefsen Maallag. Laget er direkte innmeldt i Noregs Mållag.

Laget hadde 46 medlemmar i 2019, 52 i 2021.

Forløpar 
Det første sporet etter eit mållag i Vefsn finn vi i 1870, og laget blei truleg stifta sist i 1860-åra. Sentral i arbeidet den gongen var lensmann C.M. Havig. Ein annan inspirator kan ha vore lærarskolestyrar Johannes Belsheim, han var ei tid i 1860-åra styrar av Vefsn seminarium i Mosjøen, og i 1864 heldt han 17. mai-tale på landsmål i Vefsn. Styret i dette mållaget var lensmann C.M. Havig, gardbrukar Jakob Hansson, Bjørnålia, og gardbrukar Lars Benjaminsson, Eiterholmen. Dette mållaget gjekk inn etter få år.

Lagsarbeid 
Den fyrste formannen var lærar og seinare stortingsmann Anton Mikal Bjørnaali. I 1906 var laget med å etablere Kaffistova i Mosjøen, ein etestad som mållaget i dag eig i lag med Hålogaland Ungdomslag. Mållaget var sentralt i arbeidet for å etablere ei bygdesamling i Vefsn, og laget har av den grunn ein medlem i styret for Vefsn Museum.

Gjennom vel hundre år har arbeidet for nynorsk mål i skule, kyrkje og samfunn vore sentrale arbeidsfelt. Meir generell folkeopplysing har i periodar vore like så viktig for laget.

I 1947 vedtok soknerådet etter opptak frå Vefsn og Mosjøen at det skulle vere 10 nynorske gudstenestar i Dolstad kyrkje.

Vefsn mållag har i mange år arbeidd for at foreldre skulle velje nynorsk for ungane som byrja på skolen.

I 1902 blei Vefsn og Mosjøen Kvinnemållag skipa, og dette var enno i drift i 1923.

Lagsnamnet var Vefsn og Mosjøen mållag fram til kommunesamanslåinga i 1965. På årsmøtet 18. februar 1966 blei lagsnamnet endra til Vefsn mållag.

I 1975 arrangerte Vefsn mållag landsmøte for Noregs Mållag.

Leiarar i Vefsn mållag 
For åra 1899 - 1925 er leiarrekkja ikkje heilt fullstendig. Desse har vore leiarar i laget frå 1899:

 Anton Mikal Jakobsen, 1899, 14.oktober 
 1900-1907: manglar namn
 Kristian Audne, 1907 og 1909, 29. desember (attvald)
 1910-1912: manglar namn
 Jakob Sverdrup, 1912, 2. mars, attvald
 1913-1916: manglar namn
 Petter Benum, 1916, 15. januar og 1918
 Odin Benum, 1920 og 1922
 Anders Svare, 1923–1924
 Asgeir Øyen, 1925
 Martin Langseth, 1927
 Kristian Tustervatn, 1928
 Ola Nergård, 1929
 Oddbjørg Kulstad, 1930
 Odin Benum, 1931–1936
 Bjarne Spjelkavik, 1937
 Reidar Svare, 1938 
 Ola Nergård, 1939–1945 
 Asbjørn Hundåla, 1946
 Anders Sausjord, 1947–1948
 Leiv Nes, 1949–1950
 Alf Hamnes, 1951–1952
 Ragnar Remmen, 1953–1954
 Kristian Halse, 1955
 Magnus Utgard, 1956
 Kåre Vikdal, 1957–1959
 Erling Lyftingsmo, 1960–1963
 Åse Floa Steinrud, 1964–1968
 Rolf Nesje, 1969–1972
 Åslaug Mjøs, 1973–1976
 Elin Skintveit Larsen, 1976–1979
 Ingen leiar vald på årsmøtet 1979
 Per Smørvik, 1980–1981
 Sigrun Nicolaisen, 1982–1983
 Alv Helge Skeie, 1984
 Per Sjåvik, 1985–1986
 Lyngve Nesje, 1987-1991
 Unn Herringbotn, 1992
 Magnar Stølen, 1993-1996?
 Åse Floa Steinrud, 1997-1999
 Kristian Halse 2000-2001 
 Magnus Utgard, 2002-2004
 Knut Skorpen, 2005-2007
 Magnar Stølen, 2008-2010? 
 Villy Nordmo, 2013?-2021
 Randi Einrem, 2021-

Litteratur 
 Kristian Halse (1997) «Mållaget i Vefsn - eit farande folkeakademi» i Far etter fedrane 1998. Utgitt av Vefsn Museum, 1997. ISBN 82-90775-18-0
 Kjell Øksendal (1989) «Vefsn - målbastion i nord» i Far etter fedrane 1990. Utgitt av Vefsn Museum, 1989, ISBN 82-90775-03-2
 Kjell Jacobsen: (1975) Overgangstid / Vefsnbygdene ca. 1820 - 1900 (Vefsn bygdebok bind II) ISBN 82-990173-3-5
 Tove Bull og Kjellaug Jetne (1982): Nordnorsk. Språkarv og språkforhold i Nord-Noreg. Det Norske Samlaget, Oslo.

Fotnotar 

Noregs Mållag
Vefsn kommune
Skipingar i 1899
Nynorsk i Nord-Noreg
Nordnorske mållag