alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Torbjørn

Torbjørn eller Thorbjørn er eit gammalt nordisk mannsnamn, samansett av gudenamnet Tor og 'bjørn'. 

Den norrøne forma av namnet var Þorbiǫrn, medan Thorbiorn var den gammaldanske og gammalsvenske forma. Torben er ei dansk/tysk form, Thorben hovudsakleg tysk, medan ein i engelsk namnetradisjon hovudsakleg finn namnet i etternamn som Thurburn, Thorbern, Thorebern, Thorber og Thurber.
 
Torbjørn har norsk namnedag den 5. juni og Torbjörn har svensk namnedag den 9. mars.

Bruk 
Þórbiǫrn er blant dei ti vanlegaste mannsnamna funne i norrøne runeinnskrifter, og namnet var derfor truleg utbreidd i vikingtida. Dei vanlegaste skrivemåtane for namnet var Þurbiurn og Þorbiarn.

Både Torbjørn og Thorbjørn var mykje gjevne til gutebarn på byrjinga av 1900-talet. Thorbjørn var vanlegast først i hundreåret, men bruken tok til å gå ned på 1930-talet. Bruken av Torbjørn har vakse sidan namnestatistikk tok til å førast rundt 1880, og hadde ein topp frå like før 1930 til like etter 1940, då over 0,5 % av nyfødde gutar fekk namnet.

I 2009 var det 7 458 norske menne som heitte Torbjørn og 1649 som heitte Thorbjørn.

Namneberarar 
 Torbjørn Gunnarsson Sandvik (1755–1822), norsk stortingsmann
 Thorbjørn Lie-Jørgensen (1900–1961), norsk kunstnar
 Thorbjørn Egner (1912–1990), norsk forfattar, kunstnar og artist
 Thorbjørn Svenssen (1924–2011), norsk fotballspelar
 Torbjørn Falkanger (f. 1927), norsk skihoppar 
 Torbjørn Mork (1928-1992), norsk lækjar og politikar
 Thorbjørn Berntsen (f. 1935), norsk politikar, miljøvernminister 1990–97
 Torbjørn Yggeseth (f. 1935), tidlegare leiar av hoppkomitéen i FIS
 Torbjørn Digernes (f. 1947), rektor ved NTNU
 Torbjørn Færøvik (f. 1948), norsk forfattar og historikar
 Torbjørn Rødstøl (f. 1949), ordførar i Rauma
 Thorbjørn Jagland (f. 1950), norsk politikar, statsminister 1996–97
 Torbjørn Tandberg (f. 1956), norsk fotograf
 Thorbjørn Fylling (f. 1957), ordførar i Ørskog
 Torbjørn Andersen (f. 1957), norsk politikar (FrP)
 Torbjørn Løkken (f. 1963), norsk kombinertløpar
 Torbjørn Lien (f. 1968), norsk teikneserieskapar (Kollektivet)
 Torbjørn Giæver Eriksen (f. 1970), norsk statssekretær
 Torbjørn Rødland (f. 1970), norsk fotograf
 Torbjørn Hansen (f. 1972), norsk politikar (H)
 Thorbjørn Harr (f. 1975), norsk skodespelar
 Torbjørn Brundtland (f. 1975), norsk musikar frå Röyksopp
 Torbjørn Anderssen (f. 1976), norsk formgjevar
 Torbjørn Røe Isaksen (f. 1978), norsk politikar (H)
 Torbjørn Ringdal Hansen (f. 1979), norsk sjakkspelar

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Torbjørn» frå , og «Torbjörn» frå  den 9. mars 2009. 
 

Førenamn av norrønt opphav
Mannsnamn
Namn knytte til gudar
Namn knytte til åsatru
Namn knytte til bjørnar
Pål Gunnar Mikkelsplass

Pål Gunnar Mikkelsplass, () er ein tidlegare norsk langrennar frå Bromma i Hallingdal. Han var med å vinne gull i to VM-stafettar i høvesvis 1982 og 1985 for Noreg, og ei VM-bronse i 1987. Individuelt vann han sølvmedalje på 15 km, både i olympiameisterskapen i Calgary i 1988 og i verdsmeisterskapen i Lahti i 1989 i klassisk stil (det var under den meisterskapen det vart avvikla to meisterskapsrenn på 15 km). Han vann tre renn i verdscupen, beste samanlagtplasseringa i verdscupen var ein tredjeplass i 1988. I 1994 gifta han seg med langrennaren Marit Wold. Den eldre broren Eilif K. Mikkelsplass var og ein habil langrennar. Begge brørne representerte Bromma IL.

Han var landslagstrenar i langrenn for Noreg frå 1999 til 2002.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn 
 1981: Vinnar av 15 km i Holmenkollen.
 1982: Vinnar av 15 km i Reit im Winkl, nr 10 på 15 km i VM i Oslo.
 1983: Nr 2 på 15 km i Lahti.
 1984: Nr 10 på 15 km i Holmenkollen.
 1985: Nr 2 på 15 km i Davos og nr 3 på same distansen i Holmenkollen.
 1985/6: Nr 2 på 15 km i Labrador City.
 1987: Nr 4 på 15 km i VM i Oberstdorf. Nr 3 på 15 km i Kavgolovo.
 1988: Sølvmedalje på 15 km og nr 6 på 30 km i OL i Calgary. Vinnar av 50 km i Rovaniemi.
 1989: Sølvmedalje på 15 km i VM i Lahti. Dessutan tre andreplassar i verdscupen.
 1991: Nr 12 på 10 km i VM i Val di Fiemme.
 1992: Nr 3 på 15 km i Lahti.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap 
Ski-NM 1980: Nr 5 på 15 km, Asker.
Ski-NM 1981: Nr 5 på 15 km, Eidsvoll.
Ski-NM 1982: Sølvmedalje på 30 km, Raufoss.
Ski-NM 1983: Nr 4 på 15 km på Lillehammer.
Ski-NM 1984: Sølvmedalje både på 15 km (slått med 0,4 sekund av Tor Håkon Holte) og på 30 km, Hof.
Ski-NM 1985: Nr 12 på 30 km i Tromsø.
Ski-NM 1986: Gullmedalje både på 15 km og 50 km, Vang.
Ski-NM 1987: Sølvmedalje på 15 km i Steinkjer.
Ski-NM 1988: Gullmedalje på 15 km i Vang.
Ski-NM 1989: Gullmedalje på 15 km på Geilo.
Ski-NM 1991: Nr 4 på 15 km, Misvær.
Ski-NM 1992: Nr 8 på 30 km i Lillehammer.
Ski-NM 1995: Nr 9 på 15 km i Oslo.
Ski-NM 1996: Nr 6 på 50 km i Stryn.

Mikkelsplass var norsk landslagstrenar for menn i langrenn frå 1999 til 2002.

Kjelder 
 Sportsboken, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff 
 
 

Norske langrennsløparar
Norske trenarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Norske deltakarar under vinter-OL 1984
Langrennsløparar under vinter-OL 1984
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Norske deltakarar under vinter-OL 1988
Langrennsløparar under vinter-OL 1988
Folk frå Nes i Buskerud
Olga Rozanova

Olga Vladimirovna Rozanova () var ein russisk kunstmålar. Ho var ein avantgarde-kunstnar som knytte seg til fleire stilretningar i samtidskunsten, så som suprematisme, ny-primitivisme og kubo-futurisme.

Rozanova var fødd i Melenki, ein småby nær storbyen Vladimir. I 1904 tok ho til med ei mangeårig læretid ved kunstskulen driven av K. Bolsjakov og Konstantin Juon i Moskva. Samstundes studerte ho ved Stroganovs Skule for anvendt kunst.

Frå 1911 var Rozanova ein av dei mest aktive medlemene av Ungdomsforbundet (Sojuz Molodjozjij). Året etter innleia ho vennskap med futurist-poetane Velimir Khlebnikov og Aleksej Krutsjonykh, den siste hennar framtidige ektemann.

Suprematisme
I 1916 vart Rozenova med i ei gruppe av russiske avantgarde-kunstnarar, Supremus, der futuristen Kasimir Malevitsj var den leiande. Ved den tid hadde måleria hennar utvikla seg vidare frå påverknaden av kubismen og den italienske futurismen. Bileta tok eit fullstendig originalt byks over i rein abstrahering, der biletkomposisjonen er organisert av trykket på synet og med relasjonane mellom fargane.

I 1917-18 laga Rozanova ei serie av ikkje-fokuserte måleri som ho kalla for tsv'etopis'. Hennar ikkje-fokuserte komposisjon 1918, også kjend som Grøn strime er eit førevarsel om det flate biletet, planet og dei poetiske nyansane i fargane til somme abstrakt-ekspresjonistar.

Olga Rozanova døydde i Moskva i ein difteri-epidemi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olga Rozanova» frå ,  den 9. mars 2009.  

Abstrakte målarar
Russiske målarar
Suprematisme
Glücksburg

Glücksburg (på dansk og norsk blir òg namna Lyksborg og Glücksborg brukt) er ein liten by i nærleiken av Flensburg i Nord-Tyskland. Dei danske (fra 1864) og norske (fra 1905) kongehusa stammar frå denne byen og kallar seg Glücksburg. Huset Glücksburg er eigentleg ei grein av huset Oldenburg. Byen hadde 5945 innbyggjarar ved utgangen av 2006.

Byar i Schleswig-Holstein
Hertugdøme

Eit hertugdøme er eit landområde styrt av ein hertug eller ei hertuginne. Historisk har nokre hertugdøme i Europa vore suverene, medan andre (særskilt i Storbritannia og Frankrike) har vore underordna distrikt i eit kongedøme.

 
Adelege administrative område
Matt Groening

Matthew Abram Groening () i Portland, Oregon i USA) er ein amerikansk teikneserieteiknar og skaparen av animasjonsseriane The Simpsons og Futurama.

Tidlegare i karrieren skapte Groening teikneserien Life in Hell, som framleis vert publisert i mange aviser.

Groening henta mange av namna til TV-serien «The Simpsons» frå sitt eige liv: foreldra hans heiter Homer og Margaret (Marge) og systrene hans heiter Lisa og Maggie. Andre namn i serien er henta frå Groenings heimby Portland i Oregon.

Lenkjer 
 Intervju på  Snpp

USA-amerikanske teikneserieteiknarar
Folk frå Oregon
USA-amerikanske animatørar
USA-amerikanske kunstnarar
Teikneserieskaparar frå USA
USA-amerikanske filmprodusentar
Norsk-amerikanarar
USA-amerikanske manusforfattarar
Designarar av plateomslag
Vladimir Makovskij

Vladimir Jegorovitsj Makovskij () var ein russisk kunstmålar og kunstsamlar.

Bakgrunn 

Makovskij vart fødd i Moskva, som son av ein kunstsamlar. Faren, Jegor Ivanovitsj Makovskij, var ein av grunnleggarane av Moskva kunstskule. Vladimir hadde to brør, Nikolaj og Konstantin Makovskij, og ei syster, Aleksandra. Alle var berømte kunstmålarar. Vladimir studerte ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur. Han fullførte studiane sine i 1869. Det påfølgjande året var han ein av grunnleggarane av Forbundet for vandrande kunstutstillingar, også kalla Peredvizjnikij. Mange års framifrå arbeid bringa han fram til ein leiarposisjon i forbundet.

Realisme-målar 
Makovskij sine verk vart oppfatta som gjennomgåande humoristiske, eller med ein grovkorna ironi og avsky. I 1870-åra handla måleria hans i første rekke om folk i småbyen. Måleria Fruktpreservering (1876), Gratulanten (1878) og Druesaft-seljaren (1879), skildrar ulike scener der stemninga er nøyaktig avstemt, ofte lett lattervekkande. Andre av verka hans, så som Velgjeraren (1874) og Straffangen (1878) er djupfølt, sosialt medvitne. I desse kritiserer Makovskij aristokratiets falske sympatiar andsynes dei fattige. Eller han rettar merksemda mot undertrykkinga og forfølginga som tsaren sitt politi stod for.

På 1880-talet, tida for russisk «demokratisk» kunstmåling, laga Makovskij fleire av sine mest oppskatta verk. Nokre av Makovskijs fremste verk frå denne perioden er I forværelset til forliksrådet (1880), Bank-kollapsen (1881) og Den frigjevne fangen (1882).

[[Fil:Maria Fedorovna by V.Makovskiy (1912, Russian museum).jpg|mini|venstre|Tsarina Maria Feodrovna. Gatsjina-palasset, 1885]]
 Lærar. Samfunnskritikk. Portrettmålar 
I 1882 fekk Makovskij ei stilling som professor ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur, etter Vasilij Perovs død. Der underviste han i tolv år. Han vart då i 1894 leiar ved studioet for sjangermåleri ved St. Petersburgs kunstakademi, arbeidde der sidan.

Frå slutten av 1880-åra begynte Makovskij å lage meir dystre verk. Svært viktige arbeid frå den perioden er På bulevarden (1888) og Du skal ikkje gå (1892). Han var elles ein dyktig portrettmålar, og han laga illustrasjonar til bøker.

 På 1900-talet 
Etter den første russiske revolusjonen, måla Makovskij 9. januar 1905, på Vasiljev-øya der han skildrar væpna politi som skyt på forsvarslause menneske. I eit anna måleri, Ofringane på Khodyn-marka'' (viser til då tusen menneske mista livet under kruningsseremonien av tsar Nikolaj II), stod han atter kompromisslaust på det undertrykte folkets side. Etter Oktoberrevolusjonen i 1917 tok han del i å føre tradisjonane i realismen over i dei tidlege stadium av den sosialistiske realismen.

Makovskij døydde i Petrograd.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på artiklane «Vladimir Makovsky» og «Wladimir Jegorowitsch Makowski» frå Engelsk- og  den 9. mars 2009.

Bakgrunnsstoff 

Russiske målarar
Målarar frå 1800-talet
Målarar frå 1900-talet
Folk frå Moskva
Peredvizjniki
Philip Seymour Hoffman

Philip Seymour Hoffman () var ein amerikansk teater- og filmskodespelar og regissør.

Hoffman tok ein BFA (Bachelor of Fine Arts) i drama etter å ha fullført utdanninga si ved New York-universitet Tisch School of the Arts. Han byrja den profesjonelle skodespelarkarrieren sin i fjernsynet i 1991, og året etter var han med i den fyrste filmen sin. Mangfaldet i filmrollene han spela i gjorde han anerkjend det følgjande tiåret, og han hadde også suksess som teaterskodespelar. Hoffman vart nominert til ein Tony Award for rollene i True West (2000) og Long Day’s Journey into Night (2003). 

Rolla hans som Truman Capote i Capote (2005) gav han ein Oscar, ein BAFTA, ein Golden Globe og ein Screen Actors Guild Award. I seinare roller, som i The Savages (2007) og Charlie Wilson’s War (2007), vart han godt motteken, og for arbeidet med Doubt (2008) vart han nominert til fleire prisar.

USA-amerikanske skodespelarar
USA-amerikanske regissørar
Folk frå New York
Oscarvinnarar
Bergen domkyrkje

Bergen domkyrkje er ei langkyrkje frå rundt 1150 i Bergen i Vestland. Kyrkja er bygd i stein og har sideskip og skrudhus. Ho har vore domkyrkje sidan 1537.

Kyrkja har 1000 plassar. Ho er 60,5 m lang og 20,5 m brei. Tårnet er 13 meter breitt medan koret er 13,5 meter breitt.

Historie 

Domkyrkja er bygd på restane av to tidlegare kyrkjer. Den eldste delen, som ein finn i murpartiet under vindauga i nordveggen, er bygd rundt 1150. Denne soknekyrkja, vigd til Olav den heilage, er omtalt i Soga om Kong Sverre.

Under regjeringstida til Håkon Håkonsson blei det bygd eit fransiskanarkloster litt sør for kyrkja, som blei ein del av dette. Kyrkja brann i 1248 og 1270. Ho kunne brukast på nytt i 1301 etter at Magnus Lagabøte hadde gjeve støtte til gjenreisinga av bygget. Magnus Lagabøte blei også gravlagd i kyrkja.

Kyrkja brann nok ein gong i 1463/64 og låg i ruinar då ho blei domkyrkje i 1537. Kristkyrkja på Holmen i Bergen, som blei riven i 1531, hadde tidlegare vore domkyrkje. Biskop Gjeble Pederson sørgde for å få gjenreist tårnet og reparert skader på bygningen før han døydde i 1557. Dette tårnet var over midtskipet og blei erstatta av tårn i vestenden på 1640-talet, då kyrkja fekk si noverande form. Etter bybrannen i 1702 blei det og utført større restaureringsarbeid, og kyrkja blei ikkje teken i bruk igjen før 1743.
  
I 1880-83 utførte arkitektane Christie og Blix ei ny større ombygging. Sideskipet blei rive og bygd opp på nytt, med fire gotiske søyler. Ein ønska å gje kyrkja tilbake mellomalderstilen, og fjerna derfor rokokkointeriøret. Domkyrkja fekk også eit nytt alter i kleberstein.

Kyrkja har og eit minne frå Slaget på Bergens våg mellom engelske og hollandske skip i 1665, i form av ei kanonkule som sit fast i veggen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bergen domkirke» frå , den 9. mars 2009.

Litteratur 
 Lidén, Hans-Emil og Magerøy, Ellen Marie, Norges Kirker, Bergen Bind II, Oslo 1983, ISBN 82-05-14299-8 (bd.2)
 Knudsen, Jacob Frode, Bergen Domkirke 700 år, Bergen 2001

Bakgrunnsstoff 
 

 Galleri  fra Kunsthistorie.com
 Kulturnett Hordaland
 Bergenskartet
 Kirker i Hordaland 

Kyrkjer i Bergen Domprosti
Domkyrkjer i Noreg
Freda bygg i Vestland
Kulturminne i Bergen
Kyrkjer i Bergen
Langkyrkjer i Bjørgvin
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Turistmål i Bergen
Valkyrkjer i 1814
Nagoya

Nagoya (名古屋市 Nagoya-shi) er den fjerde største byen og det tredje største byområdet i Japan. Byen ligg ved Stillehavskysten i regionen Chūbu på øya Honshu, og er administrativt sentrum for prefekturet Aichi. I 2010 hadde Nagoya 2 258 804 innbyggjarar, men sjølve byområdet med forstadar strekkjer seg inn i provinsane Mie og Gifu og har om lag 9 000 000 innbyggjarar. 

Nagoya vart i 1610 gjort til hovudstad i Owari-provinsen, og ei ny borg, Nagoya-jō, blei bygd. Byen byrja å vekse fram rundt eit tempel, men blei etter kvart eit industrielt sentrum med mellom anna keramikk og krut som viktige næringar. Nagoya fekk bystatus [[1oktober 1889.

Nagoya er sentrum for bilindustrien i Japan, og mange selskap har hovudkvarter i byen. Andre viktige næringar er elektronikk og luftfart.

Byen er delt inn i 16 administrative bydelar, såkalla ku (区): 

Byar i Japan
Hamnebyar i Japan
Nagoya-jō

Nagoya-jō er ei borg som ligg i byen Nagoya i Japan.

Nagoya
Borger i Japan
Shikoku

Shikoku er den minste av dei fire hovudøyane i Japan, både når det gjeld areal og folketal. Ho ligg sør for Honshu og aust for Kyushu, med Setosjøen imellom. I sør har ho kyst mot Stillehavet. Ho er også ein tradisjonell japansk region, og omfattar prefektura Ehime, Kagawa, Kochi og Tokushima. Den største byen på øya er Matsuyama, so har rundt ein halv million innbyggjarar. På heile øya bur det rundt 4,1 millionar menneske (2005).

«Shikoku» tyder 'fire provinsar', og viser til dei fire tidlegare provinsane ho var delt inn i, Awa, Tosa, Sanuki og Iyo. Tidlegare namn på øya er Iyo-no-futana-shima (伊予之二名島), Iyo-shima (伊予島) og Futana-shima (二名島). 

Shikoku er berglendt og har mykje skog. Det blir drive terassejordbruk i fjellskråningane, og ein dyrkar mellom anna ris, kveite, tobakk, soyabønner og mandarinar her. Det blir også drive fiske og saltutvinning.

Øya har fleire brusamband med Honshu, mellom anna verdas største hengebru, Akashi Kaikyo-brua, Minami Bisan–Seto-brua og Tatara-brua.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Shikoku» frå , den 3. mai 2011.

Bakgrunnsstoff 

Øyar i Japan
Regionar i Japan
Johann Balthasar König

Johann Balthasar König () (datoane viser til dåp og gravferd) var ein tysk komponist frå Waltershausen. Han vart gravlagd i Frankfurt am Main. 

König studerte under Georg Philipp Telemann ved St. Katarinakyrkja i Frankfurt am Main. Her gjorde han sidan teneste, før han fekk teneste ved Barfüsser-kirche og underviste i song ved det lokale gymnaset. 

Blant arbeida hans er koralboka Harmonischer Lieder-Schatz, oder Allgemeines Evangelischen Choral-Buch (Frankfurt am Main, 1738).

Kjelde 
 NetHymnal 

Tyske komponistar
Kyrkjemusikkomponistar
Lars Erik Eriksen

Lars Erik Eriksen () er ein tidlegare norsk langrennar. Han var mellom dei beste i norsk langrenn i perioden 1977 til 1984. Han representerte først Bjerke IL, seinare Nannestad Skiklubb.

Karriere
Eriksen var med på det norske stafettlaget (4x10 km) som vart verdsmeistrar på heimebane i 1982, gullet vart delt med Sovjetunionen sitt lag. I same meisterskapen vann han sølvmedaljen på 30 km og bronsemedaljen på 50 km. Eriksen var og med på stafettlaget som kom på bronseplassen under VM i 1978 og stafettlaget som erobra sølvmedaljen under OL i Lake Placid to år seinare. Han vann i 1984 i Lahti sin einaste verdscupsiger. Der sigra han i sekundstrid mot Thomas Wassberg på 15 kilometeren. Eriksen vart norgesmeister fire gonger (1980, 1983 og 1984).

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn 
 1976: Nr 13 på 50 km i Holmenkollen.
 1977: Nr 7 på 50 km i Lahti.
 1978: Nr 5 på 50 km og nr 8 på 30 km i VM i Lahti. Nr 4 på 30 km i Falun og på 50 km i Holmenkollen.
 1979: Vinnar av 50 km i Lahti, nr 3 på 50 km i Holmenkollen.
 1980: Nr 4 på 50 km i OL i Lake Placid. Nr 2 på 15 km i Lahti.
 1981: Nr 5 på 15 km i Holmenkollen.
 1982: Sølvmedalje på 30 km og bronsemedalje på 50 km under VM i Holmenkollen.
 1983: Nr 6 på 15 km i Holmenkollen.
 1984: Vinnar av 15 km i Lahti (hans einaste verdscupsiger). Nr 6 på 30 km i OL i Sarajevo. Vinnar av 15 km i Holmenkollen.
 1985: Nr 8 på 50 km i Holmenkollen.

Medaljar i VM- og OL-stafettar 
 1978: Bronse (VM).
 1980: Sølv (OL).
 1982: Gull (VM).

Medaljar og besteplasseringar i norgesmeisterskap 
Ski-NM 1976: Nr 4 på 50 km på Oppdal
Ski-NM 1978: Sølvmedalje på 30 km på Konnerud
Ski-NM 1979: Sølvmedalje på 50 km i Rindal og bronsemedalje på 15 km i Steinkjer
Ski-NM 1980: Gullmedalje på femmila i Vingrom, bronse på 30 km i Asker
Ski-NM 1981: Bronsemdalje på 50 km på Eidsvoll
Ski-NM 1982: Sølvmedalje på 50 km i Trondheim
Ski-NM 1983: Gullmedalje både på 15 km og på 30 km på Lillehammer
Ski-NM 1984: Gullmedalje på 50 km i Hof
Ski-NM 1988: Nr 10 på 15 km på Vang

Eriksens beste samanlagtplasseringar i verdscupen var to andreplassar (1978 og 1979) og tredjeplassen i 1980. Han vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1984 og Lahtimedaljen same sesongen.

Kjelder 
 Sportsboken, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Noregsmeistrar i langrenn
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Kongepokalvinnarar i skiidrett
Olympiske medaljevinnarar i langrenn
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 1980
Norske deltakarar under vinter-OL 1980
Langrennsløparar under vinter-OL 1980
Norske deltakarar under vinter-OL 1984
Langrennsløparar under vinter-OL 1984
Folk frå Oppegård
Det japanske riksvåpenet

Det japanske riksvåpenet er det keisarlege emblemet (mon) som vert nytta av medlemmene av den japanske keisarfamilien. Emblemet er ein stilisert, gyllen krysantemum med 16 kronblad og synlege spissar av ytterlegare 16 synleg bak ned øvste raden. Konturane kan anten vera svarte eller raude.

Andre medlemmer av keisarfamilien bruker ein variant med 14 enkle kronblad, medan ei form med 16 enkle kronblad vert brukt av medlemmer av den japanske riksforsamlinga.

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Imperial Seal of Japan» frå , den 3. april 2011. 
 

Riksvåpen
Japanske
Edle

Edle og Edla er kvinnenamn avleidd frå Edel, som er danna som ei kortform av tyske namn som byrjar på Edel-. Namneleddet stammar frå adal, som kan bety 'edel' eller 'adeleg'. 

Edle og Edel har namnedag den 10. mars.

Det er rundt 500 norske kvinner som heiter Edle og 40 som heiter Edla (2005).

Kjende namneberarar 

 Edle Hartmann Schjødt (1862-1949), norsk journalist og forfattar
 Edle Daasvand (f. 1969), norsk SV-politikar

Kjelder 
 norskenavn.no

Kvinnenamn
Kortnamn
Førenamn av tysk opphav
Slektsnamn
Edel

Edel er eit kvinnenamn danna som ei kortform av tyske namn som byrjar på Edel-. Namneleddet stammar frå adal, som kan bety 'edel' eller 'adeleg'. Namnet kan òg vera eit tysk slektsnamn.

Edel har namnedag den 10. mars, saman med avleiinga Edle.

Det er rundt 2 900 norske kvinner som heiter Edel (2005). Namnet var mest brukt på 1910-talet, då over 0,40 % av nyfødde jenter blei kalla Edel.

Kjende namneberarar 

Edel Randem (1910-2001), norsk kunstløpar
Edel Hætta Eriksen (f. 1929), samisk pedagog
Edel Therese Høiseth (f. 1966), norsk skøyteløpar

Kjelder
norskenavn.no

kvinnenamn
kortnamn
førenamn av tysk opphav
slektsnamn

de:Edel
en:Edel
fr:Edel (homonymie)
Leser søker bok

Leser søker bok (LSB) er ein samskipnad av over 20 norske organisasjonar som arbeider for at alle skal ha tilgang til litteratur. 

LSB har ansvaret for at det skal kome ut tilrettelagd litteratur, det vil seia litteratur som tilpassar seg lesarar som har vanskar med å lese vanlege bøker. LSB sørgjer for at tilrettelagde bøker blir utvikla, gitt ut og formidla gjennom 160 Bok til alle-bibliotek. Desse biblioteka organiserer igjen om lag 750 leseombod som les høgt for folk som ikkje kan lese. LSB har laga søkjesida Boksok.no. Her kan ein søkje etter bøker som passar ulike behov. LSB gir også ut ein katalog med oversikt over bøker dei har støtta LSB deler ut Ordknappen, ei utmerking til forfattarar som skriv tilrettelagt.

LSB er finansiert av Kulturdepartementet. Organisasjonen er ein brei allianse samansett av forfattarar, illustratørar, forlag, fagfolk innan lesing og interesseorganisasjonar for funksjonshemma. I alt har LSB 20 medlemsorganisasjonar, mellom andre Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening, GRAFILL, Den norske Forleggerforening, Norske Barne- og Ungdomsbokforfattere og Den norske Forfatterforening. 

LSB held til på Litteraturhuset, med Liv Gulbrandsen  som dagleg leiar.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Leser søker bok
Søkjesida Boksok.no, med oversikt over alle tilrettelagde bøker

Norske kulturorganisasjonar
Norsk barnelitteratur
Skipingar i 2004
lesing
Tilrettelagd litteratur

Tilrettelagd litteratur er litteratur som tilpassar seg lesarar som har vanskar med å lese vanlege bøker. Om lag 30 % av alle vaksne har vanskar med å få med seg innhaldet i vanleg tekst. Årsakene kan vere mange, frå dysleksi eller andre funksjonshemmingar til at ein er uvand med å lese eller har eit anna morsmål. Leser søker bok har ansvaret for at det skal kome ut tilrettelagde bøker i Noreg.

Litteratur
Finnmarksløpet

Finnmarksløpet er eit trekkhundløp som kvart år går i Finnmark. Dette løpet, som vert arrangert av Alta trekkhundklubb er det nordlegaste trekkhundløpet i verda. Start og målområde er i Alta. Frå det første løpet i 1981 har det utvikla seg både i lengd og i tal på deltakarar. Finnmarksløpet har to klassar. Den lengste klassa, FL1000, køyrer 1000 km. Her kan køyraren starte med opp til 14 hundar. Den kortast klassa, FL500, køyrer 500 km og har 8 hundar i spannet.

Den yngste kvinna som har vunne, var 19 år da ho (i 2019) vann.

Bakgrunnsstoff 
Finnmarkslopet.no 

Hundesport
Idrettstilskipingar i Noreg