alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Laila Stien

Laila Stien () er ein norsk forfattar og oversettar. Stien vaks opp i Rana, og har i mange år vore busett i Finnmark. Ho blir rekna som ein av dei fremste nolevande novelleforfattarane i Noreg. I forfatterskapet sitt skildrar ho «vanlege» menneske sitt kvardagsliv, med hovudvekt på kvinne- og barndomserfaringar. Stoffet til bøkene hentar ho gjerne frå nordnorsk og samisk miljø. Stien har også gjeve ut fleire diktsamlingar og barnebøker. Utover sitt eige forfatterskap, har ho oversett og gjendikta fleire samiske forfattarar til norsk, som Nils-Aslak Valkeapää, og redigert fleire antologiar med moderne samisk litteratur. Stien har studert etnologi, samisk og sosialantropologi.

Ho er mor til verdsmeister i Freestyle Motocross (FMX), Ailo Mikkelsen Gaup.

Verk
Noveller
Nyveien – (1979)
Fuglan veit – (1984)
Sånt som skjer  – (1988)
I det fri – (1994)
Gjennom glass – (1999)
Svømmetak – (2001)
Veranda med sol – (2003)
Hjem til jul – (2010)

Romanar
Vekselsang – (1997)

Dikt
Fabler. Frost – (1981)
Hold stø båt – dikt og tekster (1990)
Av jern – dikt med fotografi av Ketil Born og musikk av Sverre Knut Johansen (2008)

Barne- og ungdomsbøker
I farta – noveller for barn (1986)
Ole P og den merkverdige sola – (1990)
Å plukke en smørblomst – (1993)
Klar, ferdig, kjør! – (1998)
Ei jente på scooteren – lettlestbok (1999)

Gjendikting
Synnøve Persen: Blå fugler flyr - (1983)
Rauni Magga Lukkari: Mørk dagbok - (1987) - saman med Harald Gaski
Nils Aslak Valkeapää: Vindens veier - (1990)
Rauni Magga Lukkari: Min kones gylne klær - (1991)
Rauni Magga Lukkari: Morslodd - (1998)

Prisar 
Rana kommunes kulturpris 1986
Kritikerprisen for beste barne- og ungdomsbok 1993, for Å plukke en smørblomst
Språklig samlings litteraturpris 1999
Havmannprisen 1999, for Gjennom glass
Aschehougprisen 2000
Alta kommunes kulturpris 2002

Bakgrunnsstoff 
 Laila Stien i NRK Forfatter
 Laila Stien  i Dagbladet Forfatter
 Laila Stien i Aftenposten Alex

Denne artikkelen bygger på «Laila Stien» frå ,  den 17. desember 2012.  
 

Norske lyrikarar
Norske romanforfattarar
Norske novelleforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Vinnarar av Aschehougprisen
Folk frå Hemnes
Amaryllisfamilien

Påskeliljefamilien eller laukfamilien (Amaryllidaceae), tidvis også kjend som amaryllisfamilien og narsissfamilien, er ei plantegruppe som omfattar rundt 1 100 artar fordelt på 85 slekter. Plantane i familien er einfrøblada og er hovudsakleg laukplantar med grunnstilt bladrosett og store, vakre blomar. Mange prydplantar i slekter som Galanthus, Hippeastrum og Narcissus høyrer til denne familien. 

Dei fleste plantane i påskeliljefamilien stammar frå sletteområde i varme land. Snøklokke, påskelilje og pinselilje er mykje brukt som hageplantar og finst også forvilla, mellom anna i Noreg.

Kjelder

 Artsnavnebase ved artsdatabanken.no

Bakgrunnsstoff

Plantefamiliar
Dekkfrøplantar
Unser Song für Malmö

Unser Song für Malmö (USfM, tysk for Vår song for Malmö) er ei tysk musikktevling som vart arrangert 14. februar 2013. Vinnaren fekk representere Tyskland i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige.

23. november 2012 annonserte Norddeutscher Rundfunk (NDR) at tevlinga ville finne stad i TUI Arena i Hannover 14. februar 2013. Som tidlegare år ville finalen verte produsert i samarbeid med Brainpool, som òg produserte Eurovision Song Contest i 2011 og 2012, og samarbeidet med ProSieben vart dimed avslutta.

Tolv bidrag varta valde ut for å tevle i finalen. Utveljinga vart gjort av ein ekspertjury sett saman av sju personar frå NDR, Brainpool og store plateselskap. Elleve av dei tolv bidraga vart offentleggjort 12. desember 2012. 

Vinnaren vart vald ut ved ein tredelt røysteprosedyre. I vekene før finalen vart bidraga kringkasta på ni ulike Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland-radiokanalar og lyttarane har høve til å røyste på deira favoritt via Internett. Under sjølve tevlinga hadde ein høve til å røysta via telefon og SMS, og ein jury sett saman av fem musikk- og underhaldningsekspertar ville òg røyste. Kvar av dei tre delane av røystinga talde like mykje. Gruppa Cascada vann med songen «Glorious».

Sjå òg
 Tyskland i Eurovision Song Contest
 Eurovision Song Contest 2013

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Germany in the Eurovision Song Contest 2013» frå ,  den 17. desember 2012.

Fotnotar

2013 i Tyskland
 
Musikktevlingar i 2013
Eurovision Song Contest 2013-uttakingar
Tyske Eurovision Song Contest-uttakingar
D/S «Søndhordland»

D/S «Søndhordland» er eit dampskip bygt i 1872 for Det Søndhordlandske Dampskibsselskab. Den første kapteinen for skipet var kaptein Simonsen som òg var ein av initiativtakarane til å skipe selskapet. 

Skipet vart seld til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) i 1880 og i 1884 vart skipet forlenga frå 29,30 m til 35,40 m. Skipet var i teneste hos HSD til 1949, då det vart seld til Sigvald Waagen på Askøy og i Bergen og det vart omdøypt til DS «Skarholmen». I 1955 var det seld til opphogging.

Kjelder
 Skipet.no

Norske dampskip
Båtar frå Vestland
HSD-eigde fartøy
Skip frå 1872
Skip sluttsegla i 1955
Skip bygde ved Bergen Mekaniske Verksted
1872 i Noreg
DS «Hordaland»

D/S «Hordaland» var eit dampskip bygt i 1879 for Det Søndhordlandske Dampskibsselskab. Skipet kosta den gongen kr. 80 000 og den første kapteinen var kaptein Simonsen. 

Skipet vart overteke av Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) i 1880. 25. mai 1915 vart skipet rekvirert av Den norske marinen (Bergensavdelinga) og vart nytta under første verdskrigen. 19. desember 1918 vart skipet returnert til HSD og var i teneste fram til 1936, då det vart seld til hogging ved Stavanger Skips-Ophugnings Co.

Kjelder
 Skipet.no

Norske dampskip
Sjøfart i Vestland
HSD-eigde fartøy
Skip frå 1879
1879 i Noreg
Skip sluttsegla i 1936
Interessentskabet Hardangeren

Interesseselskapet Hardangeren var eit dampskipsrederi i Hardanger skipa i 1868. Etter ei tid på midten av 1800-talet med ein del spreidde forsøk på dampskipsferdsel på Hardangerfjorden, tok kaptein Helje Aga i 1868 initiativet til å stifte eit nytt selskap ått av lokale krefter. Aksjekapitalen på kr 100 000, fordelt på 500 aksjar, vart fullteikna sommaren 1868. Hausten same år vart det halde stiftingsmøte i Øystese og 19. mars 1869 vart lover for «Interessentskabet Hardangeren» vedteke på Utne, og følgjande styre vart valt: Skipsbyggermeister Jens Gran, lensmann D. O. Opheim, gardsbrukar J. Lillegraven, lærar Lars Haugse og bankkasserar Joh. Jak. Utne.

Det første skipet til selskapet fekk namnet DS «Hardangeren» og vart bygd ved Bergens Mekaniske Verkstad i 1869. Hardangeren var etter krava til tida eit vent og tidsmessig skip. Helje Aga vart tilsett som den første kapteinen på skipet, og den første turen vart gjort 15. juni 1869. Skipa hadde to vekentlege turar mellom Bergen og Hardanger. Til trass for sterk konkurranse frå andre skip som til dømes DS «Vikingen», DS «Vøringen» og DS «Bjørnen» klarte «Hardangeren» seg særs bra og selskapet kunne fleire år gje opp til 20 prosent utbytte til eigarane. Etterkvart fekk dei si fulle hyre med å ta unna trafikken. På same tid sleit naboselskapet Det Søndhordlandske Dampskibsselskab med innteninga og hadde ledig kapasitet, og det var mange som såg potensialet i å slå saman dei to selskapa for å optimalisere nytta av skipa og få til eit endå betre samferdselstilbod i Hardanger og Sunnhordland. På generalforsamlinga til Interessentskabet Hardangeren i Bergen 31. mai 1880 vart det vedteke at selskapet frå 1. juli 1880 skulle slå seg saman med Det Sønhordlandske Dampskipsselskab. Det nye selskapet vart konstituert 23. oktober 1880 og fekk namnet Hardanger Søndhordlandske Dampskipsselskab. Dette var opphavet til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) som etterkvart skulle utvikle seg til å bli eit av dei største transportselskapa i landet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Interessentskabet Hardangeren» frå ,  den 17. desember 2012.
 oppgav desse kjeldene:
 Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskaps 50 års Jubileumsbok 1880–1930

HSD
Tidlegare norske reiarlag
Sjøfart i Vestland
Skipingar i 1868
Nedleggingar i 1880
Det Søndhordlandske Dampskibsselskab

Det Søndhordlandske Dampskibsselskab var eit damskipsreiarlav i Sunnhordland skipa i 1871. Frå kring 1865 byrja dampskipsfarten i Sunnhordland, mellom anna med DS «Vøringen», DS «Bjørgvin» og DS «Constitutionen». Ingen av desse skipa klarte likevel å få til ei tilfredsstillande teneste for lokalfolket, og behovet for ein eigen båt ått av lokale kreftar melde seg raskt. På initiativ frå mellom anna kaptein Simonsen vart det invitert til teikning av aksjar for å etablere eit eige selskap og finansiere eit eige skip.

Det nye selskapet, Det Søndhordlandske Dampskibsselskab, vart stifta i 1871 med ein kapital på kr 48 000. DS «Søndhordland» vart sjøsett året etter og starta ei rute på Sunnhordland 11. juni 1872 med Simonsen som kaptein. Dei første åra gjekk drifta med underskot, men etter å ha fått tilskott frå staten nokre år vart drifta etterkvart lønsam. I 1879 fekk selskapet levert det andre skipet sitt, DS «Hordaland» frå eit verft i Malmö. DS «Hordaland» vart sett inn i rute mellom Bergen – Sunnhordland – Stavanger, men det vart fort klårt at dette ikkje var lønsamt. På same tid hadde Interessentskabet Hardangeren med skipet sitt DS «Hardangeren» si fulle hyre med å ta unna trafikken sin, og det var mange som såg potensialet i å slå saman dei to selskapa for optimalisere nytta av skipa og få til eit endå betre samferdselstilbod i Hardanger og Sunnhordland. Dette resulterte i 1880 i at Interessentskabet Hardangeren og Det Sønhordlandske Dampskipsselskab vart slått saman.

Det nye selskapet vart konstituert 23. oktober 1880 og fekk namnet Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab. Dette var opphavet til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) som etterkvart skulle utvikle seg til å bli eit av landet sitt største transportselskap.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Det Søndhordlandske Dampskibsselskab» frå ,  den 17. desember 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskaps 50 års Jubileumsbok 1880–1930
 

HSD
Tidlegare norske reiarlag
Sjøfart i Vestland
Sjøfart i Rogaland
Skipingar i 1871
Nedleggingar i 1880
1871 i Noreg
1880 i Noreg
Bartolomé Murillo

Bartolomé Esteban Murillo () var ein spansk målar under barokken. Han måla både religiøse bilete og andre sjangermåleri. Murillo, som både var fødd og døydde i Sevilla, opplevde stor suksess i si levetid, sjølv om han stilistisk kom noko i skuggen av læremeisteren sin, Diego Velázquez.

Liv og gjerning 

Far hans var barber og kirurg. Foreldra hans døydde då Murillo enno var eit barn, og han vart i hovudsak oppseda av ei tante og ein onkel. Han byrja i målarlære hos Juan del Castillo i heimbyen Sevilla.

Dei fyrste verka til Murillo var påverka av Francisco de Zurbarán, José de Ribera og Alonzo Cano, han delte fullt ut deira syn på realismen. Ettersom han utvikla seg som målar laga han dei viktigaste arbeida sine i ein polert stil som fall i smak hos borgarskapen og aristokratiet, særleg syner det seg i dei religiøse, romerske-katolske verka. Murillo laga også mange måleri av samtidige kvinner og born. Desse levande, realistiske portretta av blomsterjenter, gategutar og tiggarar dokumenterer mange og tiltalande sider ved kvardagslivet i samtida.

I 1642 flytta Murillo til Madrid, der han truleg fekk god kjennskap til arbeid av Diego Velázquez. Han må ha sett verka til venetianske og flamske meistrar i dei kongelege samlingane, fyldigare fargar og mjukt modellerte former i måleria hans frå den tida tyder på det. I 1645 flytta han heim til Sevilla. Same året måla han tretten lerretsmåleri til St. Francisco el Grande-klosteret i Sevilla, bilete han hausta mykje ry for. Etter han hadde fullført arbeidet med eit par bilete til Sevilla-katedralen, byrja han å spesialisere seg på det temaet som gav han dei største suksessane; Maria møy og barnet, samt befruktninga av Maria møy.

Etter ein ny periode i Madrid, 1658-60, returnerte han til Sevilla. Her var han i 1660 mellom skiparane av Academia de Bellas Artes saman med arkitekten Francisco Herrera. Desse åra var han på sitt mest aktive og han fekk ei rad viktige oppdrag. Mellom desse var altartavla til det augustinske klosteret, måleria til Santa María la Blanca (fullført i 1665).

64 år gammal døydde han i Sevilla i 1682.

Murillo hadde mange elevar og etterfylgjarar. Omfattande kopiering og imitering av måleria hans, sikra hans ettermæle i Spania og hans ry i Europa. Før det 19. hundreåret var bileta hans dei mest vidkjende, måla av ein spansk målar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bartolomé Esteban Murillo» frå ,  den 17. desember 2012.

Bakgrunnsstoff 

Spanske målarar
Barokkmålarar
DS «Vikingen» (1865)

D/S «Vikingen» var eit dampskip bygt i 1865. Det vart levert for I/S Vikingen i Bergen. I mars 1878 vart det overteke av Det Vestlandske Dampskibsselskab og i mai 1883 av Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskab, som det gjekk i rute for fram til 1898. I 1889 vart skipet ombygd. 

M. Haabeth i Trondheim kjøpte «Vikingen» og i 1905 vart det ombygd til 117 bruttotonn. Skipet vart i 1912 seld til H. Braseth i Fauske og Bodø og omdøypt til DS «Hammerø», men vart alt i 1914 seld til Saltens Dampskibsselskab i Bodø, som det gjekk i rute for fram til 1949. Dette året vart det seld til Hans Kalhus i Bodø og skipet fekk namnet «Tarzan». I 1952 vart skipet hogd opp hos Brødrene Anda i Stavanger.

Kjelder
 Skipet.no

Norske dampskip
Båtar frå Vestland
HSD-eigde fartøy
Skip frå 1865
Skip sluttsegla i 1952
Skip bygde ved Nylands mekaniske verksted
1865 i Noreg
Plantedelen lauk

Plantedelen lauk er ein fortjukka stand av underjordiske blad eller grunnblad nedst på stengelen til laukplantar. Det er plantar i ordenen Asparagales, fordelt på fire familiar, som har laukar. Grunnblada (eller bladstendene) som utgjer lauken er tettsitjande lagdelte og samanvaksne til ein opprett, spiss knoll. Laukblada er kjøtfulle og inneheld både frø og lagra næring, i tillegg til å verna den framveksande spira. Planten har lauk gjennom heile levetida.

Lauk må ikkje forvekslast med stengelknollar eller pålerøter. Nokre artar i orkidéfamilien har ein type overjordiske pseudo-laukar som heller ikkje må forvekslast med lauk.

Laukar føretrekk ofte ei kald overvintring der lauken er i dvale, og dette er grunnen til at ein som regel plantar ut laukar om hausten. Det finst unntak frå denne regelen ved artar som ikkje toler frostfull laukovervintring, til dømes Amaryllis belladonna.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Løk (botanikk)» frå ,  den 18. desember 2012.

Bakgrunnsstoff

Aspargesordenen
Plantemorfologi
Nylands mekaniske verksted

Nylands mekaniske verksted var eit tidlegare skipsverft i Oslo, grunnlagt i 1854 av J.S. Jarmann, J.G. Jarmann og Prosper Nørbech. Nylands mek. verksted starta med å bygge dampmaskinar, og bygde dampskip og damplokomotiv. I 1857 flytta verkstaden til utløpet av Akerselva i Bjørvika, der det vart oppført ein stor fabrikkbygning ytst på vestre elvebreidda. På denne tomta dreiv verkstaden hovudverksemda si fram til 1971. Rundt år 1900 var Nyland det største verftet i landet, med over 1000 tilsette. I 1956 vart Nyland overtatt av Akergruppa og seinare slått saman med Akers mekaniske verksted, som låg i Vika i Oslo.

På tomta etter Nylands Verksted attmed Akerselva vart Operahuset i Oslo opna i 2008.

Skip bygde ved Nylands Mekaniske Verksted

Ukomplett

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nylands mekaniske verksted» frå ,  den 18. desember 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 lardex.net: Verkstedets historie

Tidlegare føretak i Oslo
Skipsverft i Oslo
Skipingar i 1854
Nedleggingar i 1971
Tidlegare norske skipsverft
Lokalbåt

Lokalbåt er ein båt i trafikk på kortare ruter. Lokalbåtane var bindeledd mellom kystruteskipa sine anløpsstader og mindre hamner langs kysten og inne i fjordane som ikkje hadde anløp av kystruteskip. Trafikken med lokalbåtar utvikla seg parallelt med utviklinga av kysttrafikken med dampbåtar frå midten av 1800-talet.

Typar etter dekksarrangement 
 Slettdekkar
 Halvdekkar
 Brønnbåt
 Stormdekkar

Båttypar
Kystkultur
Taubåt

Taubåt (slepebåt) er ein båt som vert nytta til å taue, slepe eller manøvrere andre båtar, lekterar, større skip, farkost og konstruksjonar/installasjonar til og frå hamn eller kai eller ein annan stad. Taubåtar vert òg nytta som sikring under fart i tronge eller andre krevjande farvatn, til å trekke skip som er grunnstøytte, og stundom bistå eller slepe skip med motorhavari eller andre skader til hamn eller til verkstad. Felles for såvel små som store, havgåande taubåtar er at framdriftsmaskineriet er dimensjonert for å gje størst mogeleg trekkraft.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Taubåt» frå ,  den 18. desember 2012.

Litteratur
Knut W. Engebretsen: Taubåtfart på Glomma – En bok om slepebåtene i Fredrikstad og Sarpsborg.

Bakgrunnsstoff

 
Båttypar

cs:Remorkér
de:Schubboot
es:Remolcador de empuje
fr:Poussage
it:Spintore
nl:Duwboot
pl:Pchacz
pt:Rebocador
ru:Буксир
fi:Työntöalus
Kvalbåt

Kvalbåt er ein båt som er brukt til eller bygd for å jakte og skyte kval. Harpunane vart til å byrje med kasta med handkraft. Dei eldste kvalbåtane vart rodd eller seglt og var tilknytt eit moderskip (seglskuter, sjå illustrasjonane) eller landstasjonar.

Historikk

Kvalbåtane frå 1900-talet var spesialbygd til kvalfangst og dei er særmerkte ved at dei har harpunkanon i baugen, og mast med utkikkstønne. Frå styrehuset går brua fram til kanonen slik at skyttaren kunne kome seg raskt på plass. Kvalbåtane vart heilt til 1950-talet bygd med dampmaskin, fordi desse var stillegåande. Då kvalfangsten tok slutt midt på 1960-talet vart mange norske kvalbåtar ombygd til fiskebåtar.

Norske kvalbåtar
Den første dampdrivne kvalbåten, «Speast & Fides», vart bygd av Svend Foyn i 1863. Seinare fann Foyn opp harpunkanonen. Desse to nyvinningane la grunnlaget for norsk kvalfangst i Sørishavet som utvikla seg frå 1894. Kvalfangsten før 1910 vart oftast drive med ein landstasjon som base. Slike stasjonar hadde Foyn i Finnmark, og slike vart oppretta på Sør-Georgia og mange andre stader, òg langs norskekysten. Kvalbåtar i pelagisk kvalfangst hadde eit moderskip, eit såkalla flytande kvalkokeri. Ein kvalfangstekspedisjon bestod då av éit kvalkokeri med opptil ti kvalbåtar og eit par såkalla bøyebåtar.

To kvalbåtar frå moderne kvalfangst er tekne vare på gjennom fartøyvernet i Noreg. Den eine er «Southern Actor», den andre er «Forlandet».

Fram til tidleg på 1960-talet var Sandefjord heimehamn for mange kvalbåtar. I sommarhalvåret låg det mange kvalbåtar i hamna. Éit eller to kvalkokeri var òg vanleg syn i hamna.

Sjå òg
Kvalfangst
Kvalkokeri
Kategori:Kvalbåtar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hvalbåt» frå ,  den 18. desember 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Bilete av kvalbåtar på nettstaden til Norsk hvalfangstmuseum
Om historia til norsk kvalfangst
Om "D/S Hvalbåten" 
Norsk kvalfangst i Syd-Georgia 

 
Båttypar
Kystruteskip

Kystruteskip er eit fartøy sertifisert for rutetrafikk langs norskekysten innanfor 20 nautiske mil av grunnlinja, og over opne, uverna havstykke lenger enn 25 nautiske mil (liten kystfart). 

Dei første kystruteskipa var dampskip som gjorde det mogeleg å utvikle relativt regelmessige samband langs heile norskekysten. Det første kystruteskipet var hjuldamparen DS «Constitutionen» på ruta frå Oslo til Kristiansand. I 1842 vart det etablert ei kystrute frå Trondheim til Kristiansand via Bergen. 

Det første kystruteskipet til Nord-Noreg var hjuldamparen DS «Prinds Gustav» som gjekk frå Trondheim med kurs nordover 5. mars 1838. Det tok ytterlegare 55 år før Hurtigruta var ein realitet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kystruteskip» frå ,  den 18. desember 2012.  

Sjøfart i Noreg
Passasjerskip
Veteranbåt

Veteranbåtar og veteranskip er i dag slike som er bygd før andre verdskrigen og enno eksisterer i mest mogleg opphavleg tilstand. Mange veteranbåtar er meir enn hundre år gamle. Einskilde marinefartøy er enno ikkje 70 år. Fleire fartøy, til dømes vikingskip er vorte rekonstruert, men er då uoriginale.

Nokre av dei har vore ombygd fleire gonger, og brukt til andre føremål enn opphavleg tiltenkt. Så godt som alle seglfartøy av noko storleik er til dømes vorte utstyrt med motor, og rigga ned for at masta skal fungere som lastebom. Motoren blir alltid halde ved gjenopprigging til seglfartøy. Mange detaljar blir òg litt forskjellig for å tilfredsstille nyare tryggleiksforskrifter.

I den seinare tida er fleire av båtane vorte registrert som verneverdige representantar for typane dei representerer. Der er òg starta eigne fartøyvernsenter som tek vare på kunnskap om gammal byggekunst ved å restaurere slike båtar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Veteranbåt» frå ,  den 18. desember 2012.  
 

 
Kystkultur
Hjulbåt

Hjulbåt er eit skip med dampmaskin som driv skovlhjul som sørgjer for framdrifta. 

Hjulbåten representerte første fase i overgangen frå seglbåtar til båtar med motor. Dei første propellane (skruar) for drift av skip vart først utvikla i 1836.

Skovlhjula var høvesvis plassert eitt på kvar side da dette gav best manøvreringseigenskapar. Ulempa var at brygger og gangvegar måtte tilpassast spesielt. Alternativt vart skovlhjulet plassert akterut. Dette var vanleg blant anna på elvebåtar (floddamparar).  

Dei første dampskipa i Noreg DS «Constitutionen» og DS «Prinds Carl» var hjulbåtar. Dei vart sett i trafikk i 1827. 

I 1819 var DS «Savannah», det første dampskipet som kryssa Atlanterhavet, i Arendal. Dette var første gong nokon såg eit dampskip i Noreg. 

DS «Skibladner», som framleis er i sommartrafikk på Mjøsa, vart bygd i 1856 og er det eldste, bevarte hjuldampskipet i verda som framleis er i drift.

Sjå òg
Hjuldampar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hjulbåt» frå ,  den 18. desember 2012.  
 

 
Skip etter type
Det Vestlandske Dampskibsselskab

Det Vestlandske Dampskibsselskabvar eit dampskipsreiarlag på Vestlandet, skipa i 1878. Selskapet kom i stand etter at dei tre reiarlaga som dreiv DS «Vikingen», DS «Folgefonden» og DS «Lyderhorn» i fart mellom Bergen–Hardanger–Stavanger, slo seg saman i 1878. DS «Lyderhorn» var bygd ved Bergens mekaniske verksted i 1878 og var eit hurtigskip som skulle trafikkere strekninga Bergen–Stavanger. Dette skipet viste seg å vere særs dyrt i drift og det førte til at selskapet lenge sleit med økonomien. Til slutt vart det overteke av Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab (HSD) i 1883. Denne samanslutninga vart rekna for å vere det viktigaste som skjedde i historia til dampskipsfarten i Hordaland, og hadde særs stor tyding for den økonomiske utviklinga i Hardanger og Sunnhordland.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Det Vestlandske Dampskibsselskab» frå ,  den 18. desember 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskaps 50 års Jubileumsbok 1880–1930
 

HSD
Norske transportføretak
Sjøfart i Vestland
Sjøfart i Rogaland
Norske reiarlag
Skipingar i 1878
1878 i Noreg
DS «Folgefonden»

D/S «Folgefonden» var eit dampskip bygt i 1875 for I/S Folgefonden som lokalrutebåt. Skipet kosta den gongen kr. 140 000. 

I følgje Bergens Tidende ankom skipet Bergen 27. desember 1875 og overtok ruta til Stavanger og Hardanger etter DS «Vikingen». 
17. februar 1876 gjekk skipet på grunn på ein holme ved Sunde i Kvinnherad, men kunne halde fram mot Stavanger og vart først reparert då ho kom til Bergen att. Tidleg i november 1876 fall kapteinen på skipet, Ole Olsen, i mørkret ned i ei luke og vart hardt skadd. Ei veke seinare omkom han av skadane han pådrog seg.

Alt i 1878 vart skipet selt til Det Vestlandske Dampskibsselskab, før det i 1883 vart overteke av HSD i Bergen. Det gjekk i teneste for HSD fram til 1908. Den 22. august dette året grunnstøytte skipet på Trøskenesfluen ved Skånevik og sokk på reisa mellom Bergen og Sunnhordland med post og passasjerar. 23 passasjerar og tre av besetninga omkom i forliset. Vraket vart sidan heva og opphogd.

Sjå òg
«Folgefonden» er brukt som skipsnamn på fleire skip i HSD. Andre skip med namn «Folgefonden»
Andre HSD-eigde skip
Fleire bilete og multimedia av norske dampskip på Commons.

Kjelder
 Skipet.no

Norske dampskip
Skip frå 1875
Forlis i 1908
Forlis i Vestland
Båtar frå Vestland
HSD-eigde fartøy
Skip bygde i Newcastle