alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mente

Mente er eit tal som ein under addisjon av fleirsifra tal må ha «i minne» kvar gong summen av ein sifferkolonne er lik eller større enn ti. Ein fører nemleg berre einarane i denne summen i sluttsvaret, og har tiarane i «i minne» til neste sifferkolonne. Døme:

     2 2 1
    4893
+  6786
+  3998
= 15667

Mentane er skrivne med lita skrift øvst. 

I daglegtale vert uttrykket nytta for å ha nok i(n) mente om å huske noko eller ha noko «i bakhovudet».

Kjelder
mente. (2012-01-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/mente

Grunnleggande aritmetikk
Bergtora Skarphedinsdotter

Bergtora Skarpehedinsdotter (norrønt Bergþóra Skarphéðinsdóttir; 900-talet-1011) var kona til Njål Torgeirsson på Bergtorskvål i Landøyar på Island. I Njålssoga vert ho slik presentert: «Bergtora heitte kona hans. Ho var dotter til Skarphdin, og eit dugande kvende og gildt menneske, men noko hardlynt av seg.»

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bergþóra Skarphéðinsdóttir» frå ,  den 14. januar 2012.  
 

 Referansar 

Islendingar frå norrøn tid
Fødde på 900-talet
Døde på 1000-talet
Folk i islendingesogene
Meromorf

Ein meromorf funksjon er ein funksjon av ein kompleks variabel som ikkje har andre singulære punkt i eit område enn polar.

Kjelder
meromorf. (2012-01-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/meromorf

Kompleks analyse
Riemannflater
Funksjonar
Metrikk i matematikk

Metrikk i matematikk er ein generalisert avstandsfunksjon. 

For at ein funksjon f(a,b) skal definere ein metrikk må han: 
 vere ikkje-negativ
 oppfylle trekantulikskapen, 
 vere symmetrisk
 vere lik null viss og berre viss a = b.

Kjelder
metrikk. (2012-01-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/metrikk/matematikk

Metrisk geometri
Topologi

sv:Metrik (matematik)
da:Metrik (matematik)
ar:دالة المسافة
cs:metrika
el:Μετρική (μαθηματικά)
fr:Métrique (mathématiques)
is:Firð
he:מטריקה
nl:Metriek
ja:距離函数
pt:Métrica (matemática)
ro:Metrică (matematică)
sl:metrika
sr:Метрика (математика)
fi:Metriikka
zh:度量
Metrisk rom

Eit metrisk rom i matematikk er ei mengd der det er definert ein metrikk eller eit avstandsmål mellom to vilkårlege element i mengda.

Eit metrisk rom har ein struktur berre bygd opp omkring avstanden mellom to objekt, og definisjonen gjer det mogleg å studere matematiske samanhengar basert på dei formelle eigenskapane til avstandsmålet. Eit matematisk resultat der beviset byggjer eine og åleine på dei generelle eigenskapane til ein metrikk, vil vere gyldig i alle metriske rom.

Formell definisjon 
Eit metrisk rom  er ei mengd  der det er definert ein metrikk , det vil seie ein funksjon som for to element i mengda returnerer eit ikkje-negativ reelt tal: 

Funksjonen må oppfylle følgjande aksiom. For alle , har me

 (ikkje-negativitet) 
  viss og berre viss 
 (symmetri) 
 (trekantulikskapen)

Komplette metriske rom 
Eit metrisk rom  blir sagt å vere komplett dersom ei kvar Cauchyfølgje konvergerer til eit element som òg ligg i .

Mengda av reelle tal  under metrikken  er eit komplett metrisk rom. Det er derimot ikkje mengda av rasjonale tal  med same metrikk. I  er det mogleg å konstruere Cauchyfølgjer som konvergerer mot eit grense som sjølv ikkje er eit rasjonalt tal.

-omegn 
Ein  -omegn til eit element  i eit metrisk rom  er definert som ei mengd

 

Ei punktert -omegn er definert tilsvarande ved å ekskludere elementet :

Avgrensa mengd i eit metrisk rom 
Ei undermengd  i eit metrisk rom  er avgrensa dersom det eksisterer eit objekt  og ein positiv konstant  slik at for alle

Døme på metriske rom 
 Mengda av reelle tal  under metrikken  er eit metrisk rom. Meir generelt er alle dei euklidske romma  metrisk rom.  
 Eit kvart normert vektorrom er òg eit metrisk rom definert med metrikken .

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Metrisk rom» frå ,  den 14. januar 2012.  
 

Matematisk analyse
Matematiske strukturar
Metrisk geometri
Topologi
Michael Atiyah

Michael Atiyah () er ein britisk matematikar. 

Han er professor ved University of Edinburgh og vart i 1966 tildelt Fieldsmedaljen for arbeida sine med topologi og matematisk analyse. I 2004 vart han, saman med Isadore Singer, tildelt Abelprisen for å ha oppdaga og bevist indeksteoremet, som knyter topologi, geometri og analyse til kvarandre, og for den viktige rolla dei har hatt når det gjeld å byggje bruer mellom matematikk og teoretisk fysikk.

Kjelder
Michael Atiyah. (2012-01-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Michael_Atiyah

Britiske matematikarar
Abelprisen
Fieldsmedaljen
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Copleymedaljen
Topologar
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Michael Freedman

Michael Freedman () er ein amerikansk matematikar. 

Han har doktorgrad frå Princeton University frå 1973 og underviste til 1975 ved University of California, Berkeley. Han vart sidan assisterande professor ved University of California, San Diego. Tidleg i 1980-åra var han ved Princeton, før han frå 1982 vart professor ved University of California. I 1986 fekk han Fieldsmedaljen for å ha bevist Poincarés formodning i fjerde dimensjon.

Kjelder
Michael Freedman. (2012-01-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Michael_Freedman

USA-amerikanske matematikarar
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Fieldsmedaljen
Folk frå Los Angeles
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Maria Walliser

Maria Walliser () er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Mosnang i kantonen St. Gallen i Sveits. I 1987 vart ho verdsmeister i både utfor og super-G. Også i 1989 vart ho verdsmeister i utfor. Både i 1986- og 1987-sesongen vann ho verdscupen. Ho vann i tida 1983-90 til saman 25 verdscuprenn, fordelt på alle greinene i alpint unnateke slalåm.

Aktiv
Walliser sin første siger i verdscupen kom i januar 1983 i utfor i Megève. Under vinter-OL 1984 i Sarajevo vann ho sølvmedaljen i utforrennet, bak landsmannen Michela Figini. I 1984 vann ho utforcupen i verdscupen, noko ho gjentok i 1986. I 1987 vann ho super-G-cupen. Dei to sesongane 1986 og 1987 var ho verdas beste skialpinist på kvinnesida, og fekk såleis med seg verdscuptrofeet.

Høgdepunktet for Walliser var verdsmeisterskapen i alpint 1987 i Crans-Montana, då ho gjekk til topps både i utfor og super-G, og vann bronsemedaljen i storslalåm. Frå vinter-OL 1988 i Calgary fekk ho med seg i to bronsemedaljar, i høvesvis storslalåm og den alpine kombinasjonen.

Under VM i alpint 1989 i Vail tok ho sitt andre VM-gull i utfor. I sin siste sesong, 1989/90, sigra ho i to renn i verdscupen. Begge var utforrenn, det siste gjekk føre seg i Haus i Austerrike.

Maria Walliser la opp i 1990.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Maria Walliser» frå ,  den 14. januar 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Sveitsiske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sveits
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sveits
Medaljevinnarar under vinter-OL 1984
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1984
Alpinistar under vinter-OL 1984
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1988
Alpinistar under vinter-OL 1988
Afghanteppe

Afghanteppe eller berre afghan er ein type handknytta teppe frå Afghanistan. Teppa er kjenneteikna av ein raud eller raudbrun bakgrunnsfarge og geometriske mønster. Teppa er laga av ull frå karakulsau, som gjer dei fine og tette. Tradisjonelt blei teppa laga av handspunnen ull og farga med plantefargar, særleg frå krapprot. Moderne teppe blir som regel laga av maskinspunnen ull og syntetisk farga.

Tradisjonelle afghanske område for teppeknyting er i nordvest, der Herat, Andkhoy og Mazar-i Sharif er viktige handelsbyar. I nyare tid har mange teppehandlarar også slått seg ned i Peshawar i Pakistan.

Kjelder 

Afghanske tepper  ved trojo.no

Teppe
Afghansk kultur
Michela Figini

Michela Figini () er ein sveitsisk tidlegare skirennar. Ho vart olympisk meister i utfor i 1984, og verdsmeister i same greina i 1985. Figini, som er fødd i Prato i Italia, vann verdscupen i alpint for kvinner både i 1985 og 1988. Til saman vann 26 renn i verdscupen i tida 1984-90.

Aktiv
Figini vann i slutten av januar 1984 sitt første renn i verdscupen i utfor i Megève. Få veker seinare vann ho OL-gullet i utfortevlinga i Sarajevo. Året etter vart ho verdsmeister i utfor i Santa Caterina. Ho vann i 1985 også verdscupen og utforcupen. Seinare, 1987-89, vann ho utforcuptrofeet tre år på rad. 

Under verdsmeisterskapen i alpint 1987 i Crans-Montana, tok Figini sølv i både utfor og super-G. I vinter-OL 1988 i Calgary tok ho sølvmedaljen i super-G bak Sigrid Wolf frå Austerrike. 1988-sesongen var ho verdas beste kvinnelege alpinist, for andre og siste gong.

I 1989 kom Figini på tredjeplass i verdscupen. Hennar beste plassering i verdsmeisterskapen i Vail var likevel ein åttandeplass i utfor. Nesten på dagen seks år etter sin første siger i verdscupen, vann ho utforrennet i Santa Caterina 27. januar 1990. Det vart hennar siste siger i verdscupen. Samanlagt i 1990-sesongen kom ho på åttandeplass, hennar lågaste plassering dei sju sesongane ho høyrde til verdseliten.

Figini la opp i 1990. Ho var ei tid gift med den italienske skialpinisten Ivano Cammozzi og har to born med han. I dag bur ho i Lugano.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Michela Figini» frå ,  den 14. januar 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Sveitsiske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske meistrar for Sveits
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sveits
Medaljevinnarar under vinter-OL 1984
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1984
Alpinistar under vinter-OL 1984
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1988
Alpinistar under vinter-OL 1988
Frieda Dänzer

Frieda Dänzer () var ein skirennar frå Adelboden i Sveits. Ho vann den alpine kombinasjonen (slalåm/utfor) under verdsmeisterskapen i 1958, og tok til saman fem medaljar under Vinter-OL 1956 og 1958-meisterskapen.

Aktiv
Dänzer fall i januar 1950 og pådrog seg et komplisert brot i høgrebeinet, ein skade det tok eit halvt år å lækje. Ho kom snøgt tilbake på det sveitsiske landslaget, men fekk ikkje plass i VM-troppen til verdsmeisterskapen 1954 i Åre, trass i at ho like før VM hadde vorte sveitsisk meister i utfor i Wengen.

Under Vinter-OL 1956 Cortina d'Ampezzo vann Dänzer sølvmedaljen i utfor bak landskvinna Madeleine Berthod. Også i den alpine kombinasjonen i tok ho sølv i 1956, det var då ei VM-øving. To år seinare vart Dänzer den store utøvaren mellom dei kvinnelege alpinistane under alpin-VM 1958 i Bad Gastein. Ho tok medalje i tre av dei fire greinene, og vart verdsmeister i kombinasjonen. I utfor fekk ho sølv bak Lucille Wheeler frå Canada, same Wheeler vann også storslalåmtevlinga der Dänzer kom på bronseplass.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Frieda Dänzer» frå ,  den 14. januar 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Sveitsiske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sveits
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1956
Alpinistar under vinter-OL 1956
Medaljevinnarar under vinter-OL 1956
William Golding

Sir William Gerald Golding () var ein britisk forfattar.

Golding fekk Nobelprisen i litteratur i 1983 for «romananane sine, som med klårleiken til den realistiske forteljande kunsten og mytanes mangfald og allmenngyldigheit, set lys på menneska sine tilhøve i dag.»

I ei kåring arrangert av The Times i 2008 blei Golding rangert som nummer tre på ei liste over dei 50 største britiske forfattarane sidan 1945.

Liv 
Golding byrja å skrive som sjuåring. Han måtte motviljug ta til med eit studium i naturvitskap, men hoppa etter to år over til å studere engelsk litteratur. Golding gav ut si første bok, diktsamlinga Poems (1934) då han var 23 år. Under den andre verdskrigen tenestegjorde han som marineoffiser og krigserfaringane prega dei seinare arbeida hans. Etter krigen underviste han i engelsk i Salisbury fram til 1961 då inntektene frå bøkene hans gjorde at han kunne slutte som lærar. Etter eitt år som Writer-in-residence ved Hollins College i Virginia kunne han leve som frittståande forfattar.

Litteratur 
I romanane sine etterrøkjer Golding ved bruk av symbolsk-allegoriske litterære former det metafysiske grunnlaget for eksistensen – overleving, skuld, forsoning og frelse. I byrjinga var ikkje manuskripta hans spesielt etterspurde: den seinare suksessen Fluenes herre blei avvist av meir enn 20 forlag, men då den til slutt kom ut i 1954 blei denne forteljinga om opplevinga til ei gruppe stranda skoleelevar til ein bestseljar både i USA og i Storbritannia. Dei seinare bøkene hans klarte ikkje å matche denne suksessen.

Utmerkingar 
 1966 Commander of the British Empire
 1980 Booker Prize for romanen Rites of Passage
 1983 Nobelprisen i litteratur
 1988 Knight Bachelor

Verk 
 1934 Poems, dikt
 1954 Lord of the Flies, roman (Fluenes herre, ISBN 978-82-05-35154-7)
 1955 The Inheritors, roman (Arvtakerne, ISBN 978-82-7488-152-5)
 1956 Pincher Martin, roman
 1958 The Brass Butterfly, sceneverk
 1959 Free Fall, roman
 1964 The Spire, roman
 1965 The Hot Gates, essays
 1967 The Pyramid, roman
 1971 The Scorpion God, tre noveller
 1979 Darkness Visible, roman
 1982 A Moving Target, essays
 1984 The Paper Men, roman
 1985 An Egyptian Journal, reiseskildring
 1980 Rites of Passage
 1987 Close Quarters
 1989 Fire down Below
 1996 The Double Tongue, roman. Posthumt.

Litteratur 
 John Carey: William Golding : the man who wrote "Lord of the flies"; a life, London : Faber and Faber, 2009, ISBN 978-0-571-23163-8
 Judy Golding: The children of lovers : a memoir of William Golding by his daughter, London : Faber and Faber, 2011, ISBN 978-0-571-27340-9

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 Offisiell heimeside
 Kortbiografi om William Golding og Fluenes herre  på williamgolding.de
 Biografi på nobelprize.org
 Nobelpristildelinga 1983

Engelske forfattarar
Engelskspråklege forfattarar
Britiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Folk frå Cornwall
Skinnhyre

Skinnhyre har vore fiskarar og sjøfarande si viktigaste utrusting mot regn og væte. Til skinnhyra reknar ein skinnstakk, skinnhatt, skinnbrok, sjøstøvlar og vevlingar kring handledda. Vottar, og klede unde skinnhyra, var av ull. Skinnhyre vart laga av lêr. Det var vanleg at fiskaren barka skinnet, skar ut delane og sydde skinnhyra sjølv. Skinnklede var tunge. Eit skinnhyre kunne vege opp mot åtte kilogram i tørr tilstand. Frå slutten av 1800-talet vart skinnkleda avløyste av ytterplagg av seglduk, oljelereft, plastikk og gummi.

Sjå òg 
 Oljehyre

Kjelder 
 Gunvor Ingstad Trætteberg:Skinnhyre og sjøklær Landbruksforlaget 1999

Ytterklede
Kystkultur
Regnklede
Skinnstakk

Skinnstakken var ein del av fiskaren sitt skinnhyre. Han var laga av lêr, og forma som ei lukka kufte til å trekke over hovudet. Frå halsholet gjekk ein splitt ned mot brystet. Over splitten låg ein klaff som vart lukka med ein knapp. Skinnstakken rakk til vanleg ned på låret. Utsjånad, produksjon og bruk hadde mange fellestrekk langs heile norskekysten. Det var vanleg at fiskaren barka skinnet, skar ut delane og sydde skinnstakken sjølv. Skinna som kunne vere til rådvelde hadde ulike eigenskapar. Dei fleste stader vart geiteskinn rekna som best til skinnstakk. Saueskinn vart og brukt, sjølv om dei ikkje vart rekna som så vasstette. Det gjekk til vanleg fire skinn til ein stakk, to til overstykket, og to til skjørtet. Til saman gav det ei høgd på kring 80 cm. Vidda var til vanleg vel 150 cm.Skinna vart skorne slik at den sterkaste delane, bakre del av ryggen, vende mot halsopninga. Ho vart laga så trong som råd. Det vart og laga krage for å hjelpe til å stenge vatnet ute. 

Skinnstakken vart helst sydd med skinnreimar. Enkelte stader vart det brukt tråd, av hamp, lin eller ull. Syreimane måtte lagast av eit mjukt skinn. Det var gjerne lite barka for at reimane ikkje skulle verte unødig stive. Ein brukte gjerne skinn frå kalv eller kje. Katte- og hundeskinn gav og mjuke og seige syreimar. Det var vanleg å sy saman skinna med enkel rad av korte forsting. Det vart stokke hol med ein syl, helst krumma,og så vart den tilspissa reima tredd gjennom hola.

For at skinnstakken skulle halde seg mjuk, måtte han smørjast ofte. Særleg var det viktig at saumane vart smurde. Dette for at dei då vart tettare, og den linnbarka syreima ikkje skulle rotne. Smurningen vart kokt av tran, smelta talg og tjøre. Det vart rekna at ein skinnstakk varde i tre år.

Parallelt med skinnstakken dregen over hovudet, vart det brukt opne skinntrøyer med knepping framme.

Kjelder 
 Gunvor Ingstad Trætteberg: Skinnhyre og sjøklær Landbruksforlaget 1999

Ytterklede
Michael Stifel

Michael Stifel () var ein tysk matematikar og teolog. 

Han var først munk og seinare ein ivrig deltakar i reformasjonsrørsla. Han var ein nær ven av Martin Luther og skreiv fleire kampskrifter for å støtte saka hans. Stivel gav seg hen til mystiske talspekulasjonar og skapte panikk då han brukte dei til å føresjå ein bestemt dag for verdas undergang. Han vart fengsla og seinare lauslaten ved hjelp av Luther. 

Stivel var ein dugande matematikar. Philipp Melanchthon skreiv føreordet til hans Arithmetica Integra i 1544 og året etter kom hans Deutsche Arithmetik ut. Denne var viktig for utviklinga av reknekunsten i Tyskland.

Kjelder
Michael Stifel. (2012-01-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Michael_Stifel

Fødde i 1480-åra
Tyske matematikarar
Tyske teologar
Matematikarar på 1500-talet
Janka Kupala

Janka Kupala () er eit psevdonym for Ivan Daminikavitj Luzevitj, ein kviterussisk forfattar som saman med Jakob Kolas forma moderne kviterussisk litteraturspråk. Kupala er rekna som ein av dei viktgaste kviterussiske diktarane.

Kupala var fødd i Vjasynka utanfor Minsk. Familien hans høyrde til szlachta, den gamle adelsklassen i landet, men foreldra arbeidde som landlause bønder. Kupala avslutta utdanninga si i 1898. Etter at faren døydde i 1902 tok han fleire kortvarige jobbar.

Janka Kupala fullførte sitt første dikt, polske «Ziarno», i 1903-04. Han skreiv sitt første dikt på kviterussisk, «Мая доля» i 1904. Året etter gav han ut sitt første dikt, «Мужык» ('Bonde'). Etter dette gav han ut fleire dikt i kviterussiske aviser. Som diktar var han påverka av kviterussisk folkedikting og levevis. Frå 1905 skreiv han lyrisk-episke dikt og dikt om bønder i landet og deira fridomslengt. 

I 1908 flytta Kupala frå Kviterussland til Vilnius i Litauen. Her gav han ut si første diktsamling, Жалейка ('Den vesle fløyta'). Boka vekte harma hjå tsar-styret, som såg henne som oppviglersk. Året etter blei også eit nytt opplag av boka konfiskert av dei lokale styresmaktene. I 1909 flytta Kupala til Sankt Petersburg, der han gav ut fleire verk, før han drog tilbake til Vilnius i 1913.

Han støtta den russiske revolusjonen i 1917, og skreiv etter dette også om tema som industrialisering og kollektivisering. Han tok for seg mykje omsetjararbeid, og omsette mellom anna «Internasjonalen» til kviterussisk. Kupala hadde problem med å tilpassa seg den kulturelle einsrettinga under Stalin, og blei uglesett som for nasjonalistisk i diktinga si. På 1930-talet beklaga han dette offentleg.

I 1928 blei Kupala medlem av det kviterussiske og ukrainske vitskapsakademiet. I 1941 blei han gjevene Leninordenen for diktsamlinga Ад сэрца (1940).

Då Nazi-Tyskland okkuperte Kviterussland i 1941 flykta han till Moskva og seinare til Tatarstan. Der skreiv han dikt til støtte for kviterussiske patriotar som kjempa mot okkupantane. I 1942 døydde han i Moskva, etter eit fall ned ei trapp.

Enkja til Kupala grunnla eit museum over han i Minsk der mange av verka hans er samla. Byen Hrodna kalla opp eit universitet etter han, Janka Kupala Statsuniversitet, i 1978.

Verkliste 
(utval)
 Sjalejka 1908 (diktsamling)
 Gusljar 1910 (diktsamling)
 Advetsjnaja pesnja 1910 (dikt)
 Pavlinka 1912 (skodespel)
 Sjljakham sjyzzja 1913 (diktsamling)
 Son na kurgane 1913 (dikt)
 Raskidanaje gnjasdo 1913 (skodespel)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Yanka Kupala» frå , og «Janka Kupala» frå  den 15. januar 2012.

Bakgrunnsstoff 
Janka Kupała - Sonnets . Omsetjignar til engelsk av Vera Rich.

Belarusiske forfattarar
Age of Empires

Age of Empires er ein strategispelserie for datamaskin utvikla av Ensemble Studios. Spelet vart publisert av Microsoft Studios. Det fyrste spelet kom ut i 1997 og vart rett og slett kalla Age of Empires. Spelet hadde sju oppfølgjarar og tre bispel.

Dataspel frå 1997
Regionar i Etiopia

Regionar i Etiopia  er det øvste undernasjonale forvaltingsnivået i Etiopia. Sidan 1996 har det vore sett saman av 9 etnisk baserte regionale delstatar (kililoch, eintal kilil) og 2 autonome byregionar knytt til dei to største byane Addis Abeba og Dire Dawa.

Regionane er vidare delt inn i 68 soner, så i woreda og til sist i eit kommunenivå kalla kebele. Fram til 1991 hadde landet ei anna inndeling, i 13 provinsar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Etiopias regioner» frå ,  den 15. januar 2012.  
 

 
Undernasjonale område i Etiopia
Koyaanisqatsi

Koyaanisqatsi (uttale: ) òg kjent med det fulle namnet Koyaanisqatsi:  Life Out of Balance, er ein film frå 1982 regissert av Godfrey Reggio med musikk komponert av Philip Glass og filmkunst av Ron Fricke.

Filmen består i hovudsak av slow motion og tidsforkorta opptak av byar og mange naturlege landskap over heile USA. Dei visuelle tonedikta inneheld korkje dialog eller nokon forteljarstemme: tonen oppstår i samanstillinga av bilete og musikk. Reggio forklarar den manglande dialogen ved å seie «det er ikkje for mangel på kjærleik til språket at desse filmane har ikkje ord. Det er fordi, ut frå synspunktet mitt, at språket vårt er i ein tilstand av stor audmjuking. Det skildrar ikkje lenger verda kor vi bur». På hopispråket tyder ordet 'koyaanisqatsi' 'ubalansert liv'. Filmen er den første i Qatsi-trilogien av filmar: han blir etterfølgt av Powaqqatsi (1988) og Naqoyqatsi (2002). Trilogien skildrar ulike aspekt av tilhøvet mellom menneske, natur og teknologi. Koyaanisqatsi er den mest kjende av trilogien, og blir rekna som ein kultfilm. Men på grunn av strid om rettar, var filmen lite tilgjengeleg på det meste av 1990-talet.


Synopsis 
Det første biletet i filmen er av eit piktogram eller bergkunst. Seksjonen viser fleire høge mumieliknande figurar ståande i nærleiken av ein høgare figur som er pryda med ei krone. Det neste biletet er eit nærbilde av store stikkflammer ut frå ein rakett under oppskytning. 

Dei same motiva kjem i motsett rekkjefølgje heilt i avslutninga av filmen, den siste sekvensen viser opptak av ein rakett som tar av og deretter eksploderer. Filmen endar med eit anna bilete av piktogrammet.

Musikk 
Glass sin musikk til filmen vart gjeve ut første gongen i 1983, etter utgjevinga av filmen. Sjølv om mengda av musikk i filmen svarar til lengda på sjølve filmen, var lydspora i utgjevinga berre 46 minutt totalt og inneheldt berre musikk frå delar av filmen. I 1998 gjorde Glass ei ny innspeling med ei lengd på 73 minutt og 21 sekund. Dette albumet med den andre innspelinga inneheldt to ekstra spor frå filmen, og dessutan utvida versjonar av tidlegare læte frå det opphavlege albumet. Albumet vart gjeve ut som eit Philip Glass album med tittelen Koyaanisqatsi, snarare enn eit soundtrack til filmen. Musikken har vorte så populær at Philip Glass Ensemblle har turnert rundt i verda, og spelt musikk til Koyaanisqatsi live framføre filmlerretet.

Det komplette originale lydsporet i filmen vart gjeve ut på CD i 2009 på Glass sitt eige selskap Orange Mountain Music.

Kjelder 
 Første versjon av denne artikkelen byggjer på «Koyaanisqatsi» frå  den 15. januar 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 LA Weekly Inervju med Godfrey Reggio om arbeidet med Koyaanisqatsi og Powaqqatsi , henta 27. desember 2011

Filmar frå USA
Dokumentarfilmar
Filmar frå 1982
Ikkje-narrative filmar