alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Christian Skredsvig

Christian Skredsvig () var ein norsk målar og forfattar. Han er særleg kjend for sine stemningsfulle bilete frå norsk skogsnatur, samt fransk landsbygd.

Liv og gjerning 
Christian Skredsvig vart fødd på Modum i Buskerud i 1854. 15 år gammal byrja han på Eckersberg tegne- og malerskole i Christiania, der han fekk friplass fordi han kom frå fattige kår i ein stor familie. Han studerte sidan i København, og ved kunstakademiet i München og i Paris. I 1881 vann han, som einaste norske kunstnar, gullmedalje for måleriet Une ferme a Venoix (Ein bondegard i Venoix) ved Salongen i Paris. Etter mange år i Paris flytta han i 1886 heim til Noreg og garden Fleskum i Bærum. Blant dei mest kjende måleria til Skredsvig er Seljefløiten, måla ved Dælivannet i Bærum og På vildgræs, måla i Eggedal 1894.

I 12 år var han gift med Maggie Plathe frå Høvik, men han vart skild frå henne i 1894 og flytta då til Eggedal i Sigdal kommune. Her bygde han heimen sin «Hagan», museum frå 1970. I 1898 gifta han seg med Beret Berg frå Eggedal og dei fekk fire barn saman. Eggedalsnaturen gav Skredsvig ro og inspirasjon. Kjende måleri frå Eggedal er Vår i Hagan, Idyll og Jupsjøen. I 1896 flytta også Skredsvigs gode ven frå studietida i München, kunstnaren Theodor Kittelsen, til Sigdal.
  
Skredsvig skreiv også bøker, og i 1908 utgav han sjølvbiografien Dage og Nætter blandt Kunstnere, seinare følgde romanane Møllerens Søn (1912) og Evens hjemkomst.

Skredsvig vart buande i Hagan i Eggedal fram til han døydde i 1924. På gravstaden hans reiste ungdommen i Eggedal ein bauta med desse orda hogde inn i steinen: 

«Udødelig ditt navn vil stå, din kunst vil fjerne slekter nå».

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Chr. Skredsvigs heim Hagan, museum i Eggedal
 Kunstnarar i Akershus: Chr. Skredsvig

Skredsvig, Christian
Skredsvig, Christian
Folk frå Sigdal
Britisk Somaliland

Britisk Somaliland var eit britisk protektorat i den nordlege delen av Afrikas horn. Seinare blei det ein del av Somalia og i dag området (den ikkje anerkjente) republikken Somaliland.

Egypt dominerte området i 1870-åra, men trekte seg ut i 1884, og då oppretta britane eit protektorat. Under andre verdskrigen blei Britisk Somaliland okkupert av Italia i august 1940, men blei gjenerobra av britane i mars 1941. 

Protektoratet fekk sjølvstende som Staten Somaliland 26. juni 1960, men berre nokre dagar seinare gjekk det saman med Italiensk Somaliland og danna ein ny somalisk republikk, (Somalia) 1. juli 1960. 

Etter at Somalias sentralregjering braut saman i 1991, erklærte det tidlegare området Britisk Somaliland seg uavhengig i mai 1991, som republikken Somaliland.

Tidlegare britiske koloniar
Somalia
Statar og territorium skipa i 1884
Statar og territorium nedlagde i 1960
Maritsa

Maritsa eller Évros (bulgarsk Марица, gresk Έβρος, romanisert som Hebrus, tyrkisk Meriç) er den lengste elva som berre renn innanfor Balkan med ei lengd på 480 km. Ho har sitt utspring i Rilafjella vest i Bulgaria, renn søraustover mellom Balkanfjella og Rodopifjella, forbi Plovdiv til Edirne i Tyrkia. Ein liten del av den nordlege breidda av elva ligg heilt inne i Tyrkia, og området vart gjeve til Tyrkia for at landsbyen Edirne skulle sleppe å ha Hellas på den andre sida av elva. Resten av elva dannar grensa mellom Tyrkia og Hellas. Nær Enez dannar elva eit delta og munnar ut i Egearhavet. Av sideelvar til Maritsa finn ein Tundzja og Arda. Den nedre delen av elva dannar grensa mellom Bulgaria og Hellas, og det meste av grensa mellom Hellas og Tyrkia. Elva er ikkje framkommeleg, men vert brukt til straumproduksjon og vatning. 

Maritsa/Évros renn mellom anna gjennom Pazardzjik, Plovdiv, Dimitrovgrad og Svilengrad i Bulgaria, Edirne i Tyrkia og Kastaniés, Pýthio, Didymótikho og Lávara i Hellas.

Kraftig regn og snøsmelting førte både i 2005 og 2006 til alvorlege flaumar. Årsaka til dette var mellom anna at fleire av dika rundt elva braut saman, og vatnet strøymde 5-10 km bort frå sjølve elva.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Maritsa» frå ,  den 7. mars 2007.  
 

Elvar i Bulgaria
Elvar i Hellas
Elvar i Tyrkia
Évros
Internasjonale elvar i Europa
Den bulgarsk-greske grensa
Den tyrkisk-greske riksgrensa
Évros

Évros er òg det greske namnet på elva Maritsa.

Periferieininga Évros (gresk Περιφερειακή ενότητα Έβρου, Periferiakí enótita Évrou) er den nordlegaste periferieininga i Hellas og ligg i periferien Aust-Makedonía og Thráki.  Hovudstaden i periferieininga er Alexandroúpoli. Det ligg aust og nordaust i den greske delen av Thráki og grensar til Tyrkia ved elva Évros (Maritsa). Évros grensar til Bulgaria i nord og nordvest. Periferieininga Rodópi ligg i vest.

Namnet på periferieininga kjem frå elva Évros (Maritsa), som ser ut til å ha vore eit thrakisk hydronym.

Administrativ inndeling 

Tidlegare var Évros eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i fem kommunar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Geografi 

Évros er ei av dei største periferieiningane i Hellas og den største i Thráki, ein av tre regionar i Nord-Hellas (dei to andre er Gresk Makedonia og Thessalía). Évros er om lag 150 km lang frå nord til sør, og 70–100 km brei og dekkjer 45 % av Thráki. Periferieininga inkluderer òg øya Samothráki.

Elva Évros følgjer det meste av grensa mot Tyrkia. Den største sideelva til Évros er Árdas, som kjem frå Bulgaria og renn gjennom den nordlege delen av periferieininga frå vest mot aust.

Rodopifjella ligg i vest og sørvest og åsane før fjell i sentrale og nordlege område. Ei slette og jordbruksområde ligg i dalen langs elva Évros i aust, medan Egearhavet ligg i sør.

Klima 
Området har hovudsakleg middelhavsklima i sørlege og sentrale område. I nordlege og høgareliggande område er klimaet meir kontinentalt.

Historie 
Området vart styrt av thrakarar fram til det vart annektert av Kongedømet Makedonia. Det makedonske styret varte fram til revolusjonen i rundt 310 fvt., då det vart ein del av Selevkidriket, som varte fram til om lag år 90 fvt. Det vart så ein del av Romarriket og provinsen Thrate fram til år 395, då det vart ein del av Austromarriket fram til 1400-talet. Gotarane invaderte området og kort tid etter vart det invadert av slavarar. Det vart så ein del av Det osmanske riket. Området klarte ikkje å lausrive seg frå tyrkarane under den greske sjølvstendekrigen. Det moderne prefekturet vart invadert av Bulgaria under balkankrigane og annektert av landet. Området vart først ein del av Hellas etter den første verdskrigen, i 1920. Under den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 flykta mange grekarar til området frå tyrkiske område i Vesleasia. Etter den andre verdskrigen og den greske borgarkrigen måtte store delar av prefekturet byggast opp att. Økonomien betra seg, men mange innbyggjarar flytta til større byar i Hellas og utanlands i åra som fylgde.

Referansar

Kjelde 

Evros
 
Evros
Evros
Legevakt

Legevakt er ei helseteneste som gjev akutthjelp til pasientar utan førehandsavtale. Legevakter er som regel opne 24 timar i døgnet.

Noreg
Alle kommunar i Noreg er pålagde å ha ei legevaktordning, jf. kommunehelsetenesteloven.

Kommunehelsetenestelova §1-1:
«Landets kommuner skal sørge for nødvendig helsetjeneste for alle som bor eller mellombels oppholder seg i kommunen.»

Når ein treng helsetenester på kort varsel nyttar ein i Noreg fylgjande system: 
 Når liv og helse er i fare skal ein ringe telefonnummer 113 (dette gjeld i heile Noreg).
 Når hjelpa kan vente litt skal ein kontakte fastlegen sin. Legen gjev råd eller hjelp på dagtid.
 Når fastlegen ikkje er tilgjengeleg, og det er medisinsk nødvendig med hjelp som ikkje kan vente til legekontora opnar, skal ein kontakte legevakta i kommunen ein bur eller oppheld seg i.

Bakgrunnsstoff
Legevakten.no   Telefonnummer og kontaktinformasjon for alle kommunale legevakter i landet

Helsevesen
Hurra for deg som fyller ditt år!

«Hurra for deg som fyller ditt år!» er ein norsk fødselsdagssong skriven av Margrethe Munthe.

Hurra for dig som fylder dit aar!
Ja dig vil vi gratulere!
Alle i ring omkring dig vi staar
og se, nu vil vi marsjere,
bukke, nikke, neie, snu os omkring,
danse for dig med hop og spret og spring,
Ønske dig av hjertet alle gode ting!
Sig mig saa, hvad vil du mere!
<p><p>

Høit vore flag vi svinger. Hurra!
Ja, nu vil vi rigtig feste!
Dagen er din, og dagen er bra,
men du er den allerbedste!
Se dig om i ringen, hvem du vil ta!
dans en liten dans med den du helst vil ha!
Vi vil allesammen svinge os saa glad;
En av os skal bli den næste.<p>

Fødselsdag
Norske songar
Margrethe Munthe
Elva Mesta

Mesta (bulgarsk Места) eller Néstos (gresk Νέστος) er ei elv i Bulgaria og Hellas. Ho har sitt utspring i Rilafjella i Bulgaria og munnar ut i Egearhavet nær øya Thásos. Ho stupar gjennom bratte juv mot Egearhavet gjennom stort sett metamorfe formasjonar. I den nedre delen renn elva ut over kystsletta Khrysoúpoli og deler seg opp i eit deltasystem, kalla Néstosdeltaet, med fleire ferskvassinnsjøar og tjern. Mesta er 230 km lang, der 126 km i Bulgaria medan resten ligg i Hellas. Ho dannar fleire juv i Rila og Pirin. 

Den lengste sideelva til Mesta er Dospat. Breidda av elva er stort sett dekt av lauvtre som strekkjer seg halvvegs mellom Bulgaria og Hellas, og ho dannar grensa mellom Makedonia og Thráki, i tillegg til grensa mellom periferieiningane Kavála og Xánthi.

Middelvassføringa ved kjelda til Tsjerna Mesta er 1 462 m³/s. Ved Hadzjidimovo er middelvassføringa 29 285 m³/s.

Mesta
Mesta
Mesta
Mesta
Mesta
Nišava

Nišava eller Nisjava (bulgarsk og serbisk kyrillisk: Нишава) er ei elv i Bulgaria og Serbia, og ei av dei høgre sideelvane til Južna Morava med ei lengd på 218 km. 

Nišava har utspring vest i Bulgaria i Balkanfjella nær landsbyen Gintsi. Kjelda ligg nær grensa til Serbia, og etter berre 67 km kryssar ho grensa. Sidan ho renn gjennom Gintsi vert den øvre delen av elva kalla Ginska. Ho kryssar grensa ved Kalotina, ein stor grenseovergong mellom Bulgaria og Serbia, før ho held fram vestover i Serbia. 
I Serbia renn elva gjennom Dimitrovgrad, Pirot, Bela Palanka, Niška Banja og Niš, den tredje største byen i Serbia. Elva munnar ut i Južna Morava 10 km nedanfor byen, men sidan Niš er i rask vekst har byen snart nådd munningen. 

Etter at Serbia vart delt inn i distrikt i 1992 vart distriktet Nišava kalla opp etter elva. 

Elva er ein del av tilsigsområdet til Svartehavet, og har eit nedslagsfelt som dekkjer 3 950 km² (1 237 km² i Bulgaria og 2 713 km² i Serbia). Nišava er ikkje framkommeleg. Ho har mange mindre sideelvar, som Temštica-Visočica og Jerma, Crvena og Kutinska.

Nišavadalen var i antikken ein del av ei større rute mellom Europa og Asia. Ruta følgde dalane til elvane Morava, Nišava og Maritsa, og vidare mot Istanbul. Både vegen og jarnbanen mellom Beograd, Sofia og Istanbul følgjer i dag den same ruta.

Sićevojuvet 

I den serbiske delen av elva dannar Nišava fleire bratte dalar og juv. Det mest markante er Sićevojuvet (Sićevačka klisura; kyrillisk: Сићевачка клисура) mellom Bela Palanka og Niška Banja. Elva er ganske strid i juvet, og det er bygd to kraftstasjonar her for å utnytte dette. Juvet er 17 km langt, 350-400 meter djupt, og i enkelte delar har det vorte utvikla canyon-liknande strukturar.

Kjelder 
 Mala Prosvetina Enciklopedija, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
 Jovan Đ. Marković (1990): Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

Denne artikkelen bygger på «Nišava» frå ,  den 7. mars 2007.  

Nisava
Nisava
Vampyr

Vampyrar er mytiske skapnader kjende for å suge blod av menneske. Dei stammar frå aust-europeisk folketru, men har gått inn i moderne litteratur og populærkultur der dei har utvikla seg vidare.

Originalt høyrer dei til i folkeminne på Balkan og i Romania, der det vart fortald om kvilelause daudingar som drakk blodet av levande. Dette gjorde dei oftast ved å gå til åtak på dei og drikke rett av hjarta. Vampyrane vert rekna til dei vandaude, og kan òg omtalast som blodsugar-draugar (Ola Raknes).

På 1800-talet vart vampyrane nytta i litteraturen, og vart særskild skildra av Bram Stoker i romanen om Dracula. Stoker skapte ein ny forestilling om vampyrane, som kopla dei saman med driftene i borgarskapet. Desse vampyrane drakk av halspulsåra, og slik vert dei mest framstilt i dag.

Vampyrane er sidan vortne populære i ei rekkje filmar og TV-seriar, frå Nosferatu til Buffy the Vampire Slayer. Dei er òg nytta i forfattarskapet til Anne Rice.

Sjå òg 
 Vampyrflaggermus
 Kannibal

Vandøde
Vette

Vette er nytta i folkloristikken som eit samlande omgrep for alle slag naturmytiske vesen og underjordiske. Etymologisk tyder det det same som vesen.

Ulike slag vette er alvar, dvergar, troll, tusser, haugfolk og andre. Demonar av ulike slag kan òg koma inn under omgrepet. 

På nynorsk og tradisjonelt i folkeminnegranskinga er vette inkjekjønn, «eit vette» (som i vesen). På bokmål vert ordet ofte bøygd i hankjønn.

Folkloristikk
Overnaturlege vesen
Målrøystingar 1990-1999

Oversyn over folkerøystingar om opplæringsmål i norske skulekrinsar i åra 1990–1999.

Kjelder 

 Nynorsk faktabok 2005
 Noregs Mållag - Årsmeldingar 

Målrøystingar
Nynorsk
Lúthien

Lúthien Tinúviel er ein person i J. R. R Tolkiens dikting. Ho er dotter av alvekongen Thingol.

Lúthien vart fødd av Melian, ein Maia som valde å leva som alvedronning i lag med Thingol. Ho vart rekna som den fagraste av alle barn i verda, og åtte særskilde gåver frå mora. Ho levde og døydde i Første Heimsæva.

Lúthien sitt liv endra seg den dagen mannen Beren kom snublande inn i Doriath, og ho vart hugteken i han. Faren hennar valde å lure han ut på eit farleg ærend då han bad om ein silmaril som medgift, og Beren vann ein frå jarnkrona til Morgoth med hennar hjelp. Men Beren vart drepen av ulven Carcaroth som hadde slukt silmarillen, og Lúthien døydde same stunda. 

Dei fekk båe livet attende ved guddommeleg hjelp (frå Eru), og budde i lag til dei båe døydde som menneske. Lúthien er den einaste av alveætt som retteleg har døydd og forlate verda, og alvane saknar ho, er det fortald.

lúthien er bestemor til Elwing og tippoldemor til Arwen Undómiel, som gjekk for å vera svært lik henne. Lagnaden til Arwen liknar òg på Lúthien si - ho valde å døy som menneske og ekta Aragorn.

Tolkien sjølv sette soga om Beren og Luthien (Leithian-kvadet) særskild høgt, og i soga om Beren og Lúthien finst nokre sjølvbiografiske trekk, som er understøtta av at namna Beren og Lúthien står skrivne på den felles gravsteinen til Tolkien og kona hans, Edith. Sjølve inspirasjonen til skildringa av Lúthien skal koma frå eit minne om at Edith Bratt Tolkien dansa på ei sommareng i England i 1914. Diktet om Beren og Lúthien slik det står i Ringdrotten, er ei omarbeiding av eit dikt som vart lagt til Húrin-kvadet frå 1926.

Tidleg legendarium

The tale of Tinúviel vart skriven om lag 1917, og har i store drag same innhald som soga i Silmarillion. Namnet "Lúthien" er fråverande, og Beren er ein "gnome", ikkje eit menneske. I denne tidlege fasen var gnome-nemninga knytt til Noldoalvane. Far hennar bar namnet Tinwë Linto, og mora hennar var Gwendeling. Sauron var på denne tida ikkje skapt, men Beren og Tinúviel laut kjempe mot "Tevildo", kattefyrsten. Tinúviel og skalden Dairon/Daeron var bror og søster, medan Daeron i den seinare utgåva vart den forsmådde friaren.

Kjelder

 Tolkien: Silmarillion
 Tolkien: The Book of Lost Tales
 Carpenter: J.R.R. Tolkien, a biography.

 J.R.R. Tolkien

de:Figuren in Tolkiens Welt#Lúthien Tinúviel
Emilie de Vialar

Anne Marguerite Adelaide Emilie de Vialar () er ein katolsk helgen, kjend som den heilage Emilie de Vialar, med minnedag den 17. juni. Ho grunnla nonneordenen Josefssystrene av apparisjonen (Sœurs de Saint Joseph de l'Apparition).

Emilie de Vialar var frå Gaillac nær Toulouse i Languedoc i Frankrike. Faren var baron Jacob Augustin de Vialar og mora var òg barondotter — baron de Portal hadde fått tittelen sin etter å ha verka som livlege for to franske kongar.

Emilie blei utdanna i Paris, men drog tilbake til Gaillac då ho var femten og mora døydde. Ungjenta kom i konflikt med faren for å motsetja seg eit arrangert ekteskap han hadde i tankane for henne, og for det han meinte var overdriven religiøs grubling og veldedig arbeid.

I 1832, då ho var 35, arva Emilie de Vialer ein formue etter morfaren og brukte han til å kjøpa eit hus i Gaillac der ho saman med tre andre kvinner tok seg av fattige sjuke og barn. Det kom etter kvart til fleire, og 1835 kunne dei starta ordenen Josefssøstrene av apparisjonen — «apparisjonen» viser til korleis erkeengelen Gabriel stod fram for Josef og bad han flykta til Egypt.

Bakgrunnsstoff 
 Emilie de Vialar på katolsk.no

Katolske helgenar
Franske nonner
Ordensgrunnleggjarar
Målrøystingar 1970-1979

Oversyn over folkerøystingar om opplæringsmål i norske skulekrinsar i åra 1970–1979.

Kjelder 

 Nynorsk faktabok 2005

Målrøystingar
Nynorsk
Målrøystingar 1980-1989

Oversyn over folkerøystingar om opplæringsmål i norske skulekrinsar i åra 1980–1989.

Kjelder 

 Nynorsk faktabok 2005

Målrøystingar
Nynorsk
Codex Argenteus

Codex Argenteus eller Sølvbibelen er eit manuskript frå 500-talet som inneheld ei gotisk omsetjing av Bibelen frå 300-talet. Omsetjaren var den lærde skribenten Wulfila eller Ulfilas, som er rekna som misjonær for gotarane. Teksta er det mest omfattande attverande dømet på gotisk som finst..

Bibelutgåva finst berre i fragment.
Av dei oppahavlege 336 folioane er det bevart 188, medrekna Speyer-fragmentet som blei oppdaga i 1970. Ein del av Sølvbibelen er permanent utstilt ved Carolina Rediviva, universitetsbiblioteket  ved Uppsala universitet i Sverige.
Det meste som er att er frå det nye testamentet. Her finn ein tekstbrot frå evangelia og ei rekkje av breva. 

Bibelen som no er i Uppsala blei skriven i Nord-Italia på 500-talet, truleg i Ravenna for den austgotiske kongen Teoderik den store.
Han er skriven i ei gotisk uncialskrift (ei skrift med berre store bokstavar) som skal ha blitt skapt av Wulfilas.
Boka er rekna som det viktigaste kjeldeskriftet til kunnskap om gamal gotisk. 
Codex Argenteus er ført opp på Sveriges liste over verdsminne.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Bibelomsetjingar
Austgermanske språk
Verdsminne
Osam

Òsam (bulgarsk Осъм) er ei elv nord i Bulgaria med ei lengd på 314 km og eit nedslagsfelt på 2 820 km². Ho har sitt utspring ved foten av fjellet Levski i Balkanfjella i ei høgd på 1 821 meter. Osam munnar ut i Donau nær landsbyen Nikopol. Det antikke namnet på elva var Assamus.

Osam renn mellom anna igjennom Lovetsj, Trojan, Letnitsa og Levski.

Elvar i Bulgaria
Sideelvar til Donau
Arda

Arda er alvisk og tyder jorda i J.R.R. Tolkien si diktarverd.

Arda vart skipa som bustad for Ilúvatarborna, alvar og menneske. Opphavleg vart jorda tenkt symmetrisk, men Melkor vanæra Arda tidleg i første heimsæva, og mønsteret vart brote. Etter dette blir Arda ofte omtala som "Vansirde Arda".

Tolkien tenkte seg først at jordskiva var flat, med nattmurane ytst i randa av verda, og eit stort uthav, Ekkaia, som krinsa heile heimen. Lengst vest låg Aman, med Valinor, der Valane eller gudane budde, i midten Midgard eller Endor, og austpå landa der sola steig opp.

Etter at Númenor sokk i havet vart verda omskapt, og Arda vart den runde kloden vi bur på i dag, og dei sæle landa vestpå vart tekne bort frå den fysiske verda.

Sjå elles Ëa.

J.R.R. Tolkien
Ëa

Ëa (alvisk: Ver), er namnet Tolkien gav verda og skaparverket. Ordet vart uttala som skaparord av Eru. 

Ëa kan samanliknast med det fysiske universet, der Arda berre er ein liten del. Utanfor Ëa held Eru til og dei av ainuane som ikkje steig ned i verda. Dei som steig ned vart kalla Valar, og menneska reknar dei som gudar. Desse hadde som oppgåve å sette skaparverket i stand og skipe det rett til borna av Eru Ilúvatar vakna i Arda. 

Grensene for Ëa er The circles of the world eller Heimskrinsane. Etter Tolkiens mytologi er det berre menneska som kan fare over og ut av desse krinsane. Alvar og valar er bundne til verda.

J.R.R. Tolkien
Eru

Eru (alvisk for 'Den eine'), som og er kalla Ilúvatar ('Himmelfaderen'), er den nemninga alvane i Tolkien si dikting gir Gud.

Eru er ein skapande gud, men grip sjeldan inn i forholda i Ëa. Det daglege styringa vert overleten Manwë og dei andre maktene. Han er mest synleg i Silmarillion, og grip inn ved desse høva:

 Eru overvaka og signa dvergane då dei vart skapte, sjølv om dei ikkje var skapte av han sjølv.
 Eru tok omsyn til Yavannas bøn og gav Entane rom i Ëa. Det same gjorde han med ørnene.
 Eru lydde på bøna til Lúthien og endra lagnaden hennar slik at ho kunne døy som menneske.
 Eru greip inn då flåta frå Númenor gjekk til åtak på Aman i andre heimsæva. Han sytte for at verda vart omskapt og dei udøydelege landa tekne bort frå den fysiske verda.

I Ringdrotten vert Eru nemnd indirekte ein gong, og då i soga om Aragorn og Arwen, då Aragorn skal døy. Her vert dauden omtala som «gåva den eine gav menneska». Elles vert ikkje Eru nemnd på noko vis i den boka.

Tolkien, som var kristen, gjev små ymt om at den same Eru skal gripe inn seinare i verdssoga, gjennom inkarnasjonen og oppståinga.

J.R.R. Tolkien
Rezovska

Rezovska (òg kalla Rezovo og Rezvaja; bulgarsk Резовска река, Rezovska reka; tyrkisk Mutludere) er ei elv som renn i Bulgaria og Tyrkia. Ho har ei lengd på 112 km og har sitt utspring i den tyrkiske delen av fjella Strandzja aust for Kofçaz med namnet Paspalderesi. Ho renn hovudsakleg austover, og etter Paspala vert ho ei grenseelv mellom dei to landa, før ho munnar ut i Svartehavet ved Rezovo, som er det sørlegaste punktet på den bulgarske svartehavskysten, og det nordlegaste punktet langs kysten av Tyrkia. Rezovska har eit nedslagsfelt på 738 km², der 555 er i Tyrkia. Den største sideelva hennar er Velika. 

Det var lenge strid mellom Bulgaria og Tyrkia kor grensa gjekk i området rundt munningen av Rezovska, og dette vart løyst på 1990-talet. Som eit resultat av avtalen mellom dei to landa frå 6. mai 1992 (stadfesta av Bulgaria i 1998), fekk Bulgaria eit lite landområde på fleire kvadratkilometer i Rezovobukta i byte mot eit vassareal på kontinentalsokkelen.

Kjelde 

Elvar i Bulgaria
Elvar i Tyrkia
Provinsen Burgas
Internasjonale elvar i Europa
Den bulgarsk-tyrkiske grensa
Omstridde område i Tyrkia
Omstridde område i Bulgaria
Jantra

Jantra (bulgarsk Янтра) er ei elv nord i Bulgaria, og ei av sideelvane til Donau frå høgre. Ho er 285 km (den tredje lengste sideelva til Donau i Bulgaria), og har eit nedslagsfelt på 7 862 km². 

Jantra har sitt utspring ved den nordlege foten av fjellet Hadzji Dimitar i sentrale område av Balkanfjella i ei høgd på 1 340 meter. Den øvre delen av elva vert ofte kalla Etar (Етър), det gamle namnet på elva. Elva munnar ut i Donau nær Svisjtov. 

Ein finn mange juv langs elva, og det største ligg nær Veliko Tarnovo og har ei lengd på 7 km, sjølv om det eigentleg er dobbelt så langt på grunn av alle svingane elva gjer i området. 

Av byar langs elva finn ein Gabrovo, Veliko Tarnovo, Gorna Orjahovitsa, Polski Trambesj og Bjala, nær den vidkjende brua Belenski most over Jantra.

Elvar i Bulgaria
Sideelvar til Donau