alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Avisa Sør-Trøndelag

Avisa Sør-Trøndelag er ei lokalavis som blir gjeven ut på Orkanger. Ho har òg eit kontor i Hemne. I daglegtale blir avisa oftast kalla Søra eller Sør-trønder’n.

Avisa vart grunnlagt i 1908 under namnet Søndre Trondhjems Amtstidende. Ho er i dag eigd av Adressa-konsernet.

Dekningsområdet til Avisa Sør-Trøndelag er kommunane Orkdal, Hemne, Skaun, Meldal, Snillfjord, Agdenes og Rennebu i den sørvestlege delen av Sør-Trøndelag, samt Rindal på Nordmøre.

Ansvarleg redaktør er Anders Aasegg Morken og dagleg leiar er Tommy Johnsen Krangsås (2015).

Avisa kjem ut fem dagar i veka; frå tysdag til laurdag.

Opplagstal

Bakgrunnsstoff 
 Nettutgåva av Avisa Sør-Trøndelag

Kjelder 

Norske aviser etter namn
Norske lokalaviser
Orkdal kommune
Aviser i Trøndelag
Sør-Trøndelag
Skipingar i 1908
Samfunnsøkonomene

Samfunnsøkonomene er ein interesseorganisasjon for dei som har eksamen i samfunnsøkonomi. Foreininga gjev ut tidsskriftet Økonomisk forum. Frode Lindseth er leiar (2011).

Fagforeining
Alle medlemmene er i utgangspunktet òg tilknytte Samfunnsøkonomenes fagforening, som arbeider for løns- og arbeidsvilkåra til medlemmene. Det er mogleg å reservere seg mot medlemsskap i fagforeininga.

Bakgrunnsstoff

 Samfunnsøkonomene si heimeside

Norske organisasjonar
Økonomi
Skipingar i 1908
Orlogsbyen Karlskrona

Orlogsbyen Karlskrona eller Marinehamna i Karlskrona (svensk språk: Örlogsstaden Karlskrona) vart i 1998 teke med på UNESCO si liste over verdsarv. 

Grunngjeving for verdsarvstatusen: 
 «Staden Karlskrona är internationellt intressant som ett unikt exempel på en konsekvent genomförd, marint befäst stadsanläggning och sjöarsenal från 1600-talet och 1700-talet».

Bygg 
 Karlskrona og øya Trossö
 Fredrikskyrkan
 Trefaldighetskyrkan (Tyska kyrkan, Tyskekyrkja)
 Amiralitetskyrkan (Ulrica Pia) med Amiralitetsklockstapeln
 Vattenborgen og Rådhuset ved stortorget.
 Grevagården med Blekinge Museum
 Stumholmen i Karlskrona med mellom anna Kronobageriet i Karlskrona
 Karlskronavarvet
 Karlskrona orlogsbase med Kurrholmen og Godnatt i Karlskrona
 Mjölnareholmen
 Koholmen
 Kungshall
 Ljungskär
 Kronokvarnen i Lyckeby
 Kungsholms fort
 Drottningskärs kastell
 Skärva herrgård

Bakgrunnsstoff 

 Riksantikvarieämbetet - Örlogsstaden Karlskrona 
 Karlskrona världsarv
 

Karlskrona
Verdsarv i Sverige
Opplett

Opplett er ein vêrtype der det ikkje kjem noko nedbør, til dømes ein tørkeperiode eller berre ein regnfri periode mellom byer.

Opplett er også eitt album frå John Olav Nilsen og Gjengen

Vêr
Sameint Russland

Sameint Russland (russisk Единая Россия, Jedinaja Rossija) er eit politisk parti i Russland, danna i april 2001. Det kallar seg sjølv eit sentrumsparti. Sameint Russland er eit støtteparti for president Vladimir Putin. Putin pleier å opptre på partiet sine årsmøte og tala til forsamlinga, men han er sjølv ikkje medlem i partiet. Leiaren, sidan 2002, er Boris Gryzlov. Ved parlamentsvalet i 2007 vart Sameint Russland det klart største partiet, med 64,3 % av røystene. 

Sameint Russland er det siste i ei rekkje av parti i Russland sidan oppløysinga av Sovjetunionen som har vorte danna for å støtta presidenten sin politikk utan at presidenten sjølv er medlem av noko politisk parti. Dette hende òg under Boris Jeltsin si regjeringstid. Partiet vart danna ved ei samanslåing av partia Einskap og Fedreland - Heile Russland i april 2001. I starten vart partiet leia av ein trio beståande av Sergej Sjojgu (frå Einskap), Jurij Luzjkov og Mintimer Sjajmijev (frå Fedreland - Heile Russland). I november 2002 vart Boris Gryzlov ny leiar. Partiet vann parlamentsvalet i 2003 og fekk 222 av dei 450 plassane i Statsdumaen. Etter valet slutta så mange uavhengige representantar seg til Sameint Russland at partiet fekk konstitusjonelt fleirtal (2/3) i dumaen. Ved presidentvalet i 2004 støtta partiet kandidaturet til den sitjande presidenten Vladimir Putin. Ved parlamentsvalet i 2007 fekk partiet 64,3 % av røystene og 315 av dei 450 plassane i dumaen. Dette valet vart ikkje godkjent som fritt og rettferdig av internasjonale observatørar. Sameint Russland fekk, ifylgje dei offisielle resultata, over 90 % av røystene i fleire republikkar, med 99,4 % av røystene iTsjetsjenia og 98,7 % i Ingusjetia, noko som vart tolka som klare teikn på valfusk. 

Etter partiet sine eigne oppgåver var 65 av dei 89 leiarane av russiske føderasjonssubjekt medlemer av Sameint Russland mot slutten av 2005. Våren 2007 var dette talet 70 av 85.

Partiet sitt symbol er ein bjørn.

Bakgrunnsstoff 

Russiske politiske parti
Skipingar i 2001
Karlskrona

Karlskrona er ein by i Sverige. Byen er administrasjonsstad i Blekinge län og Karlskrona kommun. Karlskrona ligg på øyar i skjergarden. Den største øya heiter Trossö og utgjer Karlskrona sentrum. Stumholmen tillhøyrde lenge Svenska Flottan (den svenske marinen), men er i dag eit marint musealt sentrum i tillegg til bustadsområde. 
Orlogsbyen Karlskrona, det historiske orlogsområdet, er teken med på UNESCO si liste over verdsarv. 

Byen vart bygd opp etter Freden i Roskilde i 1658, då området vart ein del av Sverige.

Karlskrona kommun
Tettstader i Blekinge län
Byar i Sverige
Hamnebyar ved Austersjøen
Freden i Brömsebro

Freden i Brömsebro den 13. august 1645 avslutta den krigen som hadde gått føre seg frå 1643 mellom Sverige og Danmark-Noreg. Krigen fekk namnet Torstensonkrigen. Sverige sigra som ein del av framgangen under Trettiårskrigen.

Fredssamtalane vart hjelpt fram av Frankrike. I januar 1644 vart diplomaten Gaspart Coignet de la Thuillerie send som fredsforhandlar. Den 25. desember dette året lukkast det han å få Sverige og Danmark-Noreg til å skriva under ei traktat om at fredssamtalar skulle finna stad i Brömsebro i februar 1645.

Axel Oxenstierna leidde forhandlingene på svensk side, medan Corfitz Ulfeldt leidde den dansk-norske sida.

Dei svenske krava var langtgåande etter sigrar på slagmarka. Fredsavtala innebar at Danmark-Noreg avstod dei gamle norske områda Jämtland og Härjedalen, i tillegg til Gotland og Ösel til Sverige. Sverige fekk i tillegg Halland i 30 år, i tillegg til ei viss tolfridom i Øresund.

Sjå òg 
 Freden i Roskilde
 Brömsebro

Bakgrunnsstoff 
 Svenskt Militärhistoriskt Bibliotek - Freden i Brömsebro 

Dansk-norske avtalar
Svenske fredsavtalar
Danske fredsavtalar
Hendingar i 1645
Rodina

Narodno-patriotitsjeskij sojuz Rodina (russisk Народно-патриотический союз Родина, Den folke-patriotiske unionen Moderland) var eit politisk parti i Russland frå 2003 til 2006, då det gjekk inn i det nye partiet Rettferdig Russland (Spravedlivaja Rossija). Det vart stifta i september 2003 som ein valallianse til parlamentsvalet i 2003 av fleire nasjonalistiske og venstre-orienterte grupper. Dei tre fremste leiarane var Sergej Glaziev, Sergej Baburin og Dmitrij Rogozin. Partiet fekk 9,0 % av røystene ved valet i 2003. Motstandarar av partiet hevda at det hadde blitt stifta på oppmodinga av Vladimir Putin sitt regime for å trekkja støtte bort frå kommunistpartiet. Rodina stilte ingen kandidat til presidentvalet i 2004. Som resultat av dette trekte Sergej Glaziev seg frå partiet og stilte som uavhengig kandidat. Han fekk 4,1 % av røystene. Partiet har òg ellers vore utsett for indre uro.

Rodina fekk ikkje lov å delta i valet til byparlamentet i Moskva i desember 2005 fordi kampanjen deira vart dømd å oppmoda til rasehat. Ein av partiet sine valplakatar viste mørkhuda kaukasar som kasta vassmelonskal på bakken, med teksten "la oss rydda byen vår for bos" under.

28. oktober 2006 slo Rodina seg saman med Det russiske pensjonistpartiet (Rossijskaja partija pensionerov) og Det russiske livspartiet (Rossijskaja partija zjizni) under namnet Rettferdig Russland: Moderland/Pensjonistar/Liv (Spravedlivaja Rossija: Rodina/Pensionery/Zjizn). Rodina var det einaste av desse tre partia som var representert i dumaen frå før. Det nye partiet har erklært seg som eit støtteparti for president Putin. Den første testen for det nye partiet vert regionalval i 14 føderasjonssubjekt den 11. mars 2007.

Kjelder 
 Partiet sine offisielle heimesider

Russiske politiske parti
Skipingar i 2003
Misteltein

Misteltein (Viscum album) er ein parasittplante i mistelteinfamilien.

Planten er ein gaffelgreina busk med motsette blad som er læraktige og vintergrøne. Han har små og gulgrøne blomar som høyrer til hann- eller hoplantar. Frukta er kvitlege, klebrige bær som blir spreidde med fuglar. 

Misteltein veks vanlegvis innimellom greinane på ulike tre, i Mellom-Europa snyltar både på lauvtre og bartre, i Noreg berre på lauvtre, mest på lind og løn, sjeldnare på rogn, villapal og bjørk. 

Planten snyltar på trea ved å senda rotliknande skot gjennom barken og inn i veden, og kan hemma voksteren av desse viss han vert stor. 

Misteltein veks i visse avgrensa område i Noreg: Berre ved Oslofjorden, på Jeløya og på vestsida frå Sem til Horten og nordover til Hurumlandet. Misteltein er den planten som har vore freda lengst i Noreg. Planten vart freda i heile landet i 1956 og var den einaste freda planten i Noreg heilt fram til 1981. Før han vart freda, var misteltein svært populær som julepynt i Noreg.

Misteltein i kulturen 
Ein har rekna misteltein som ein heilag plante sidan oldtida. Ein meinte han kunne bringa lukke og lækja sjukdommar. Han har vore brukt til pynt ved jul og nyttår fleire stader. I engelsktalande land finst til dømes skikken med å kyssa folk ein møter under ein opphengd mistelteinbunt.

I nordiske gudesagn var det ei pil av misteltentre som drap Balder. Planten var den einaste skapningen mor hans ikkje hadde bede om å skåna han.

Teikneseriane om Asterix speler på den gamle trua om krafta til planten, og druidar som Miraculix klatrar ofte opp i eiketre for å skjera misteltein med sigd.

Kjelder 

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Den virtuella floran

Viltveksande plantar i Noreg
Freda planteartar i Noreg
Medisinplantar
Parasittiske plantar
Mistelteinfamilien
Lukkebringarar
Dalarnas län

Dalarnas län er eit len (fylke) i midtre Sverige. Det grenser til Jämtlands län, Gävleborgs län, Västmanlands län, Örebro län og Värmlands län og til dei norske fylkene Hedmark og Sør-Trøndelag. Dalarnas län hadde namnet Kopparbergs län fram til 1997.

Landskap 
Landskapet Dalarna omfattar med nokre unntak heile det noverande Dalarnas län og Orsa Finnmark i Ljusdal kommune.

Kommunar
Avesta kommun
Borlänge kommun
Falu kommun
Gagnefs kommun
Hedemora kommun
Leksands kommun
Ludvika kommun
Malungs kommun
Mora kommun
Orsa kommun
Rättviks kommun
Smedjebackens kommun
Säters kommun
Vansbro kommun
Älvdalens kommun

 
Len i Sverige
Kongedømet Fusa

Kongedømet Fusa var eit kunstprosjekt for å utforska spørsmål knytt til omgrepet identitet. Den 21. juni 2003 vart Fusa kommune erklært som eigen stat under ein seremoni på Eide. Kunstnaren Morten Holmefjord vart av formannen i eldrerådet krynt til visekonge. Kommunen vart soleis til Kongedømet Fusa. Forholdet mellom Visekongen og dei folkevalde var regulert i Engeviktraktaten, som vart signert av dåverande ordførar Asbjørn Heidal og Visekongen.

21. juni 2004 gav Fusa Sentralbank ut den nye valutaen fusisk krune (FSK). Ei fusisk krune var like mykje verd som ei norsk krone. Året etter utgav Sentralbanken i samarbeid med Det viseregale kontoret eit eige sett med brevmerke for Fusa.

21. juni 2005 vart Fusapasset lansert. I tillegg til mange vanlege passfunksjonar, inneheldt Fusapasset m.a. ein statskalender for kongedømet, lister over viseregale og kongelege verv, forvaltning og reglement, ei revidert utgåve av Engeviktraktaten og 10 tesar for kongedømet Fusa. Forsida synte Fusa sitt riksvåpen og bar teksten «Fusa», «pass», «Kingdom of Fusa» og «Passport». 

Kongedømet Fusa vart aldri anerkjent som sjølvstendig stat i juridisk tyding. Men det rakk å få eit omfattande representasjonskorps den stutte tida det eksisterte. Det hadde utanriksråd, ambassadørar, konsular og generalkonsular i fleire land og i ei rekkje norske byar, sovel som omreisande representantar.

I tillegg vann Det viseregale kontoret å dela ut seks æresborgarskap, som gav desse personane tittelen æresfusing:
 dr. polit. Marian Flick
 professor Frank Aarebrot
 disponent Tom Rasmussen
 eldrerådsformann Johannes Lygre
 museumsdirektør Morten Johan Svensen
 geheimråd Margit Gjøn

Den 12. september 2005 vart det halden folkerøysting i Fusa om kongedømet si framtid. Resultatet vart 680 røyster for å halda fram som eigen stat (42,8%), 908 røyster imot (57,2%) og 22 vraka røyster, til saman 1 610 røyster av 2 757 røysteføre (eit frammøte på 60,6%).

Nyttårsaftan 2006 vart Kongedømet Fusa høgtideleg nedlagt då Visekongen abdiserte som følgje av fleirtalet sitt nei. Representasjonskorpset fekk avskil i nåde, kongekrona vart sleppt i havet midtfjords, Visekongen reiste i eksil til Sør-Amerika, og Fusa gjekk attende til ei styreform som ein vanleg, norsk kommune.

Bakgrunnsstoff 
 Kongedømet Fusa  (død lenkje)
 Fusakongen: Konge over regn, vått gras og kilowatt på http://www.hundrearsmarkeringen.no/

Fusa kommune
Samfunnsøkonomenes fagforening

Samfunnsøkonomenes fagforening er ei fagforeining for personar med eksamen i samfunnsøkonomi. 

Fagforeininga er tilslutta Akademikerne og SAN, og ho har dessutan ein samarbeidsavtale med Forskerforbundet.

Medlemmer i organisasjonen Samfunnsøkonomene er automatisk medlemmer i Samfunnsøkonomenes fagforening dersom dei ikkje reserverer seg mot det.

Bakgrunnsstoff
 Nettsidene til Samfunnsøkonomene

Norske fagforeiningar
Akademikerne
Skipingar i 1983
Norsk referansegrammatikk

Norsk referansegrammatikk (NRG) er ein grammatikk over norsk språk som kom ut i 1997, skrive av Jan Terje Faarlund, Svein Lie og Kjell Ivar Vannebo. NRG vart skrive samtidig med tilsvarande prosjekt for svensk, dansk og finsk.

NRG er på 1223 sider, og sjølv om han er langt mindre enn dei andre nordiske referansegrammatikkane, er han i praksis det sentrale referanseverket når det gjeld norsk grammatikk. Ingen andre grammatikkar over norsk er like omfattande som NRG. NRG vart gjeve ut av Universitetsforlaget, ISBN 82-00-22569-0.

Om Norsk referansegrammatikk 

 Akselberg, Gunnstein et al. 1999: Norsk referansegrammatikk. Nordica Bergensia ; 21 - 1999 Nordisk institutt, Universitetet i Bergen, [1999].
 Bjørnevik, Åge 2000: Å skildra ei norm : ein vitskapsretorisk refleksjon rundt Norsk referansegrammatikk. Oslo.
 Hellebø, Leiv 2003: Studiar i bokmålsnaturen : via Bokmålsordboka, Norsk referansegrammatikk og HPSG''. Oslo
 Platzack, Christer 1999: I Maal og Minne: 

Norsk språk
Referansegrammatikkar
Bøker frå 1997
Høgislandsk

Høgislandsk (háfrónska) er eit språkleg eksperiment som blir utført av belgiaren Jozef Braekmans. Målet med eksperimentet er å skape eit ultrapuristisk, metaforisk og arkaisk islandsk. Målet er å laga ei slags symbolsk tilflukt for dei islendingane som ikkje er einige i internasjonaliseringa av morsmålet deira, og som vil snakke eit islandsk som høyrest så mellomalderleg og reint som mogleg. Namnet háfrónska er danna etter ‘høgnorsk’, namnet på den klassiske nynorsken. Uttrykket ‘frónska’ stammar frå ‘frón’, eit poetisk namn på Island og eitt av namna på ’jorda’ i Snorre-Edda.

Háfrónska dreier seg spesielt om ‘málgjörhreinsun’ (ultrapurismen) og omset eller fortolkar dermed mange ord, inkludert eigennamn, geografiske namn og namn på kjemikaliar. Ein nyttar au kjente ord: til dømes beinstál (bein-stål, kalsium), surtsgull (gullet frå Surt, kjempa frå den brennande verda Muspelheim, svovel), haðarrúnir (runene frå Hod, den blinde guden, blindeskrift), þórsilmur (dei herlege duftene frå Thor, ozon), ginnungahvellur (det store smellet (big bang), etter ‘ginnungagap’, det store og tomme rommet i opphavet til tida, forstavinga ‘ginnunga-‘ tyder både ‘stordom’ og ‘tidas byrjing’).
Hjartet til språkrørsla er heimesidene deira, der Pétur Þorsteinsson er ordstyrar. Språket har ingen offisiell status på Island.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesidene til språkgruppa  (engelsk)
 Kommentar på nynorsk.no: «Høgislandsk, det reinaste språket verda har sett» 

Islandsk språk
Språkpurisme
Gryteunderlag

Gryteunderlag, varmebrikke eller bordskånar er eit plant fysisk objekt som ein set på sårbare overflatar for å beskytte dei mot varme frå gryter, panner og liknande.

Servering
Kjøkenutstyr
Prevensjon

Prevensjon vert i Noreg i hovudsak nytta om eit vern mot uynskt graviditet i samband med sex. Kondomar kan i tillegg verna mot kjønnssjukdommar. Utbreiinga av prevensjonsmiddel har gjort det langt lettare for folk å planleggja kor mange born dei ville ha. Tidlegare var det i større grad slik at ein måtte ta imot det naturen gav, sjølv om det var mogleg å satsa på å ha sex i periodar utan eggløysing, og på å «hoppa av i svingen».

Døme på prevensjon er: 
 Kondom - Gummi-overtrekk for penis, som fangar opp sperm under samleie. Overtrekket hindrar også direkte fysisk kontakt mellom kjønnsorgana og dermed overføring av kjønnssjukdommar.
 Pessar - Membran som vert plassert over livmorshalsen inst i skjeden åt kvinna. Pessaret gjer at sperm ikkje kan koma i kontakt med eggcella og hindrar dermed graviditet. Pessaret hindrar ikkje overføring av kjønnssjukdommar.
 Sterilisering - Sædleiar hjå mannen, vert kutta ved kirurgisk inngrep. Sædcellene kjem dermed ikkje ut or kroppen til mannen. Eggleiar vert kutta hjå kvinna, og eggcelle og sædcelle kan dermed ikkje møtast.
 P-pille - Hormonpille kvinna kan ta for å hindra eggløysing frå eggstokken (ovariet).
 Minipille - Ein variant av P-pilla. Inneheld mindre hormon, men stiller større krav til at ein må ta pilla på nøyaktig rett tidspunkt kvar dag. Minipillen hindrar ikkje (dei fleste) eggløysingar, men verkar ved at sekretet (slimet) i livmorshalsen vert seigare og gjer det vanskeleg for sædcellene å trengja gjennom. I tillegg påverkar minipillen slimhinna inne i livmora slik at eit egg som likevel måtte ha blitt befrukta, har vanskar med å festa seg i livmorveggen.
 Sæddrepande skum/gelé - Vert påført penis før samleie og drep sædcellene som vert ejakulert. Kan nyttast i kombinasjon med andre prevensjonsmiddel.
 Spiral - ein T-forma ting ein gynekolog kan plassera i livmora. Spiralen får kroppen til å skilja ut stoff som, saman med koparet i spiralen, drep sæd- og eggceller. Namnet kjem av at tidlege spiralar var spiralforma.

Prevensjon
Samliv
Medisinsk teknologi
Demografi
Samleie

Samleie eller viser til seksuell omgang mellom menneske. Den vanlegaste forma, vaginalt samleie, vil seia at ein fører mannen sin erigerte penis inn i skjeden til kvinna, men også andre former for intens stimulering av kjønnsorgana mellom menneske kan kallast samleie. Samleie kan utførast på ei rekkje ulike måtar, ta ulik tid og ha ulike føremål. Eit viktig mål kan vera befrukting, men andre kan vera å bygga nærleik, tilfredsstilla lyst, eller utøva makt. Det kan omfatta forspel, penetrasjon og har gjerne orgasme og/eller utløysing frå ein eller begge partane som klimaks. 

Samleie er omfatta av lovar som set grenser for kven ein kan utføra det med og kvar. Det er også omfatta av tabu, og blir sjeldan utført offentleg. Sjølve handlinga kan omtalast med ei rekkje omgrep, som coitus, hjåsvæve, å elska, å liggja saman eller å ha sex.

Biologi 
Hovudføremålet for paring i naturen er som regel forplanting, og dei fleste dyr parer seg berre når hoa er fruktbar. Menneske og ein del andre dyr har derimot ei kjønnsdrift som gjer at dei ønskjer å ha samleie oftare. Menneske blir gjerne tiltrekte av kvarandre gjennom flørting, sans- og kjensleinntrykk og utsondring av feromonar. Dei kan vidare bli seksuelt opphissa gjennom nærkontakt, nakenheit og utveksling av kjærteikn, gjerne i erogene soner. Opphissinga fører mellom anna til auke i puls og blodtrykk, tilstrømming av blod til kjønnsorgana, som blir større.

Ein kan gjennomføra eit vellukka samleie når penis er erigert og skjeden er gjort fuktig gjennom utskiljing av eit sekret, eller ein har tilført eit glidemiddel. Utan glidemiddel kan samleiet vera smertefullt og gje skadar. Deretter oppnår ein seksuell stimulering gjennom friksjon der penis eller eit anna objekt går fram og tilbake inni skjeden eller eit anna kroppshòlrom. Frå opphissingsfasen går ein over til platåfasen, eit høgdepunkt for lystfølelsen der ein nærast automatisk fortset handlinga. Denne fasen går gjerne over i orgasmefasen, ein svært opphissa og lukkeprega tilstand på opptil 15 sekund som er prega av muskelsamantrekkingar nær kjønnsorgana og utskiljing av hormon som oxytocin og prolaktin. I denne fasen er det vanleg for menn å få sædutløysing, medan kvinner noko sjeldnare kvinner kan ha ei tilsvarande væskeutløysing. Etter dette klimakset følgjer den rolegare avspenningsfasen der ein kan kjenna velvære og glede.

Vaginalt samleie kan føra til befrukting om kvinna er i ein fruktbar periode og sæden ikkje blir stoppa av prevensjonsmiddel. Alle former for samleie kan føra til smitte av seksuelt overførbare sjukdommar, men bruk av kondom minsker sjansen for smitte.

Sjå og 
 Dyspareuni, smerter ved samleie
 Seksualitet
 Leiermål
 Jomfrudom
 Svangerskap
 Munnsex
 Analsex
 Onani
 Samleiestillingar

Kjelder 
 
 
 Fem ganger bedre med samleie  ved forskning.no

Bakgrunnsstoff 

Seksualitet
Herjedalen

Herjedalen eller Herjådalen (svensk Härjedalen) er eit landskap i Norrland i midt-Sverige. Herjedalen grensar i vest til Noreg og i nord til Jamtland, i aust til Ångermanland og i sør til Medelpad og Hälsingland. Härjedalens kommun er den einaste kommunen i Herjedalen, men delar av nord-Herjedalen høyrer til jamtlandskommunen Bergs kommun.

Historie
Herjedalen har høyrt til Sverige i tida etter freden i Brömsebro i 1645. Inntil den tid hadde landskapet saman med Jamtland høyrt inn under Noreg og Danmark-Noreg.

Sjå òg
Landskap i Sverige

Bakgrunnsstoff
Turistinformasjon om Jämtland og Härjedalen 
Døme på talemål i Härjedalens dialekter

Härjedalen
Tidlegare norske landskap
landskap i Sverige
Krøllalfa

@ eller krøllalfa er eit teikn, som mellom anna vert brukt mykje i e-postsamanheng. Då Ray Tomlinson i 1971 fann på å sende e-post mellom to datamaskiner på Arpanet og skulle velje ein måte å skrive e-postadressa på, hadde han bruk for eit teikn til å skilje personnamnet frå datamaskina (eller staden) sitt namn. Behovet var eit teikn, som ikkje inngår i eit personnamn, firma eller stadnamn, og som finst på eit normalt tastatur.

På engelsk vert @ uttala som «at», altså ved, på eller hos. E-post-adressa bill@example.com tyder med andre ord «Bill hjå Example». 

I eit anna tidleg datasystem vart @ brukt til å lage linjeskift, sidan teiknet ikkje vart brukt som eit normalt teikn.

Datavitskap
Typografiske teikn
Statsforvaltar

Statsforvaltaren (statsforvaltarembetet) fungerer som staten sin forlengde arm, og er eit upolitisk forvaltings- og tilsynsorgan på regionalt nivå i Noreg. Embetet utøver dei høgste sivile forvaltingsoppgåvene i eit fylke på vegner av den norske stat.

Organisering 
Statsforvaltarembetet vert leia av ein statsforvaltar. Statsforvaltaren vert tilsett av regjeringa, og som regjeringa sin fremste representant i fylket skal han sjå til at vedtak sette av sentraladministrasjonen (Stortings- og regjeringsvedtak) vert gjennomførte i fylket. Under statsforvaltaren har ein ulike avdelingsdirektørar som har ansvar for kvart sitt fagområde.

Oppgåver 
Statsforvaltaren, med administrasjonen, har oppgåver og tilsyn innanfor:

 Landbruk
 Miljøvern
 Utdanning
 Samfunn
 Helse, sosial og barnevern
 Beredskap (samfunnstryggleik)

Statsforvaltaren skal òg kontrollere kommunale budsjett og låneopptak i kommunane, og skal vidare handsame klagar på fylkeskommunale og kommunale vedtak.

Statsforvaltarembetet skal i tillegg samordna statlege etatar i fylket under ei krise, men òg elles.

Kvart fylke har sin statsforvaltar, med unntak av Oslo og Viken som har ein sams. Det er dermed ti statsforvaltarar i Noreg.

Historie 
Statsforvaltarembetet har røter attende til ordninga med sysselmenn i mellomalderen. I 1662, under eineveldet i Danmark-Noreg, vart len og syssel avløyste av amt, og dermed oppstod amtsnemninga. I 1919 skifta så amta namn til fylke, og amtmannen vart til fylkesmann. Reforma av 1975, som tredde i kraft frå 1976, skilde fylkesmannen frå fylkeskommunen, han vart dermed ein eigen forvaltingsinstitusjon. I 2020 vart embetet omdøypt til statsforvaltar.

Sjå òg 
 Fylke
 Fylkesordførar
 Ordførar
 Amt
 Len
 Kommune

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 statsforvalteren.no

 
Embetstitlar