alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Aleksandr Laktionov

Aleksandr Ivanovitsj Laktionov () var ein tiljubla målar i etterkrigstidas Sovjetunionen. Hans nøyaktige og nærast fotografilike stil var svært populær, men hausta motbør frå kunstkritikarar og andre kunstnarar.

Liv og gjerning
Laktionov var fødd i Rostov-ved-Don og studerte ved Leningrad kunstakademi 1926-29 og seinare,1938-44, tok han etterutdanning. Laktjonov var elev av målaren Isaak Brodskij og var påverka av Brodskijs tekniske og realistiske tilnærming, i samsvar med tradisjonane til dei gamle meistrane. Laktionovs gjennombrotsarbeid var Eit brev frå fronten (1947), eit verk som fanga den rådande tidsstemninga i Sovjetunionen etter den store fedrelandskrigen. Det er eit svært optimistisk verk, bada i ein varm glød, og er kjenneteikna ved sitt fråvære av konflikt, noko som vart motiv i Laktjonovs seinare arbeid og i den sosialistiske realismen generelt.

Laktionov vart mest berømt for sine sjangermåleri, så som Inn i eit nytt husvære (1952) og Sørgd for alderdomen (1958-60). Desse samvitsfullt realistiske verka målar eit overveldande positivt bilete av sovjet-samfunnet, framstillingar som for mange menneske må ha vore i klar kontrast med den røynlege kvardagen. Desse måleria var svært populære hos det store publikum, trass i ein meir blanda kritikk. Kritikken botna i hovudsak i at Laktjonovs merksemd mot detaljen, skygde for det kunstnariske uttrykket til gunst for naturalismen.

Trass i dette hadde Laktjonov mange støttespelarar i det statlege kulturbyråkratiet, som støtta hans nasjonalistiske og optimistiske handsaming av emnet for måleriet. Dette sikra Laktjonov ein svært suksessrik karriere og tilgang til å omgåast folk i det høgste sjiktet i sovjet-samfunnet. I sine seinare leveår fekk Laktjonov i oppdrag å måle portrett av mange av dei leiande skodespelarane, kirurgane, soldatane, politikarane og kosmonautane, attåt eit særleg berømt portrett av sjølvaste kamerat Stalin.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Aleksandr Laktjonov» frå , den 18. november 2009. 
 

Laktionov, Aleksandr
Bishorn

Bishorn er eit 4 153 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet har tvillingtoppar, vesttoppen er 18 meter høgre enn austtoppen (oftast kalla Pointe Burnaby). Mellom dei to toppunkta strekker ein 600 m lang snørygg seg. Frå toppen har ein eit inntrykksfullt utsyn mot nordryggen på Weisshorn. Bishorn er eigentleg ei forlenging av denne ryggen.

Utgangspunkt for normalruta over nordvestsida er Cabane de Tracuit (3 265 m), som ein når frå landsbyen Zinal (1 675 m). Frå skaret Weisshornjoch fylgjer ein fjellryggen til toppegga. Om våren kan ein med ski gå langs normalruta og stige heilt til topps på Bishorn.

Fyrstebestiginga fann stad 18. august 1884. G.S. Barnes og R. Chessyre-Walker med hjelp frå fjellførarane Joseph Imboden og J.M. Chanton kleiv heilt til topps. Fyrste gongen folk stod på toppen av austtoppen (Pointe Burnaby) hende allereie 6. mai 1884. Engelske Elizabeth Burnaby var då i fylgje med fjellførarane Joseph Imboden og Peter Sarbach.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bishorn» frå ,  den 18. november 2009.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Mont Collon

Mont Collon er eit 3 637 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Frå landsbyen Arolla dominerer nordveggen på fjellet med sin isbre synsfeltet i sør.

3. august 1876 stod menneske på toppen for aller fyrste gongen. A. Cust og F. Gardiner hadde fylgje med fjellførarane H. og P. Knubel.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mont Collon» frå ,  den 18. november 2009.  

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
La Ruinette

La Ruinette er eit 3 875 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjelltoppen er den høgste mellom Grand Combin og Dent Blanche. La Ruinette ligg nær ved den meir kjende og nesten jamnhøge fjelltoppen Mont Blanc de Cheilon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «La Ruinette» frå ,  den 18. november 2009.

Bakgrunnsstoff
 La Ruinette på SummitPost

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Mont Fort

Mont Fort er eit 3 328 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet er det høgste i kantonen som der det det går kabelbane heilt til topps.

Frå fjelltoppen ser ein over femti fjelltoppar, der i mellom Matterhorn, Dent Blanche, Dent d'Hérens og Mont Blanc. I dei næraste omgjevnadene ligg dei bredekte toppane av Rosablanche og Grand Combin med isbreen Glacier de Corbassière.

Om ein reiser i retning Siviez via Tortin eller i retning Verbier via La Chaux, kjen ein til Col des Gentianes. Herifrå har ein tilgang til det relativ flate breområdet kalla Glacier de Tortin.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mont Fort» frå ,  den 18. november 2009.

Bakgrunnsstoff
Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Kabelvogner i Sveits
Nærings- og energidepartementet

Nærings- og energidepartementet er eit tidlegare norsk departement.

Det vart skipa 1. januar 1993 under Gro Harlem Brundtland si tredje regjering, ved ei samanslåing av Næringsdepartementet og Olje- og energidepartementet. 

Nærings- og energidepartementet vart nedlagt 31. desember 1996 under Regjeringa Jagland. Frå 1. januar 1997 vart det erstatta av Nærings- og handelsdepartementet og Olje- og energidepartementet.

Historie 
Nærings- og energidepartementet har røter tilbake til 1846 med Departementet for det Indre. 

Andre departement med ansvar for næringssaker:
Industridepartementet frå 6. desember 1947 til 31. desember 1988
Næringsdepartementet frå 1. januar 1989 til 31. desember 1992
Nærings- og energidepartementet frå 1. januar 1993 til 31. desember 1996
Nærings- og handelsdepartementet frå 1. januar 1997

1993 i Noreg
Skipingar i 1993
Tidlegare norske departement
Nedleggingar i 1996
Kabinpersonale

Kabinpersonale er ei nemning som omfattar tre yrkesgrupper som tek seg av passasjerane sin tryggleik og trivsel om bord i passasjerfly: stuertar (steward/stewardess), flyvertar/flyvertinner og purserar. Elles arbeider dei med servering, varesal, kontroll av tryggleiksutstyr, varebehaldninga på flyet osb. Purser er ei opprykksstilling som det vert rekruttert til frå dei to andre gruppene.

Dei større flyselskapa tilbyr utdanning for kabinpersonale ved eigne kurs. For å verte oppteken krevst det ei god allmennutdanning, gode språkkunnskapar og erfaring eller utdanning frå andre serviceyrke.

Kjelde 
 «Kabinpersonale» på SNL.no.

Luftfart
Transportyrke
Torskekrigen

Torskekrigen (islandsk Þorskastríðin) var ein konflikt mellom Island og Storbritannia frå 1958 til 1976 med grunnlag i omstridde fiskerettar.

Krisa var mest alvorleg mellom 1973 og 1976, etter at Island utvida sitt territorialfarvatn til 200 nautiske mil (370 km). Storbritannia anerkjende ikkje den nye islandske grensa. Derfor blei konflikten trappa opp med nærgåande patruljar av kystvaktskip frå begge land, der skipa tidvis støytte borti kvarandre.

Konflikten enda då Island truga med å stenga NATO-basen på Keflavik. Stenging av denne basen ville ha svekka NATO si moglegheit til å forsvara Nord-Atlanteren mot frykta åtak frå Sovjetunionen. Dei to statane gjekk med på eit kompromiss der ikkje meir enn 24 britiske trålarar fekk tilgang til den omstridde sona. Territorialsoner på 200 nautiske mil blei internasjonalt anerkjend under Havrettstraktaten i 1994.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Torskekrigen» frå , og «Cod Wars» frå  den 19. november 2009.

Bakgrunnsstoff 
 «Den siste torskekrigen»  i www.dagsavisen 

Islandsk historie
Britisk historie
Konfliktar i 1970-åra
Kabriolet

Kabriolet (av fransk cabriole, «bukkesprang») er ei karosserinemning for ein bil med kalesje eller metalltak som kan slåast ned.

Til skilnad frå ein roadster, som òg har nedfellbart tak, har ein kabriolet vindauge, slik at ein med vindauga oppsveiva og taket oppe sit verna for regn og liknande.

I barndommen til bilane var alle bilar kabrioletar, og det var ikkje før i 1910 at Cadillac kom med den fyrste overdekte bilen. Utanom visse konservative produsentar forsvann kabrioletane nesten heilt på 1970-talet, og det var ikkje før med Chrysler LeBaron og Saab 900 på 1980-talet at dei fekk ein tilbakekomst.

Før bilane kom, var «kabriolet» nemninga på eit lett, to-hjula, einspent hestekøyretøy som hadde kalesje over setet.

Biltypar

fr:Type de carrosserie#Cabriolet
Mikrolitt

Sjå og mineralet mikrolitt

Mikrolitt (frå gresk mikro, 'liten' og lith, 'stein') er ei arkeologisk nemning for ein liten steinreiskap, som regel av flintstein. Dei blei sette inn i større reiskapar, til dømes som spyd- og pilespissar. Det er funne mikrolittar over heile verda. Dei blei laga frå slutten av eldre steinalder, var vanlege under mellomsteinalderen og blei mindre vanlege i yngre steinalder.

Mikrolittar har geometrisk utforming og er opptil 3 cm lange. Typiske mål er ei lengd på 1 cm lang breidde på 0,5 cm. Mikrolittar blei som regel danna av mikroflekkjer, små steinemne, laga med mikrostikkelteknikk.

Ein klassifiserer mikrolittar etter kva form dei har. Dette kan ofte tidfesta dei til særskilde periodar.

lansettmikrolitt, rette, spisse mikrolittar
segmentmikrolitt, mikrolittar med halvmåneform
trekantmikrolitt
trapesoid mikrolitt
rektangulær mikrolitt
rombisk mikrolitt

Mikrolittar frå Nord-Skandinavia skil seg ut ved at dei i tillegg til mikroflekkjer også kan vera danna frå avslag, materiale ein elles ville kasta. I staden for spesialisert mikrostikkelteknikk er det også ofte brukt ein meir generell slagteknikk, retusjering.

Kjelder
 Lansettmikrolitt ved Arkeologisk studiesamling, Universitetet i Tromsø
MIKROLITTER  ved SARC- Referanse samling for steinalderen, Universitetet i Oslo

Steinalderen
Steinverktøy
Terje Tønnessen

Terje Tønnessen () i Kristiansand) er ein norsk prest og forfattar med teologisk embetseksamen frå Menighetsfakultetet i 1974. Han har vore prest sidan 1976 i Hjelmeland, Åmli og i Agder bispedøme. Han har gjeve ut ei rekke bøker, både faglitteratur og skjønlitteratur. Tønnessen har også vore journalist i Vårt Land og spaltist i fleire aviser, mellom anna i Fædrelandsvennen, der han i ei årrekke har skrive andaktar. I 1999 vart han gjenordinert til prest i Den nordisk-katolske kyrkja.

Bibliografi 

 Kristus blant dere, håpet om herlighet - eukaristisk spiritualitet i en såret og splittet verden 2003 ISBN 82-92173-39-0
 Det må da være noen her - dikt, aforismer, hymner og bønner 2002 ISBN 82-92173-35-8 
 Rubens hus 2001 ISBN 82-92173-32-3 
 Maria 2000 ISBN 82-92173-26-9
 Svak fornemmelse av vår - tekster om frelsens mysterium 2000 ISBN 82-92173-25-0 
 Utfordring og ansvar - Et bidrag i debatten om ekumenikk 1972 ISBN 82-501-0061-1

 Kjelder 
 Omtale i høve til 60-årsdag i Fædrelandsvennen Kultur'' side 18 onsdag 28. januar 2009

Norske forfattarar
Folk frå Kristiansand
Norske prestar
Den nordisk-katolske kyrkja

Den nordisk-katolske kyrkja er eit lite, høgkyrkjeleg orientert konservativt kyrkjesamfunn oppretta i 1999. Det vart mellom anna danna av tidlegare lutheranarar, mellom anna frå statskyrkjene i dei nordiske landa. Dei var mange imot den politisk styrte utviklinga i desse kyrkjene dei siste åra, og søkte mot katolisismen, men utan heilt å «gløyme»  den lutherske arven: «Selv om man altså stiller seg avvisende til Den norske kirkes utvikling, er man seg samtidig bevisst at det gis en åndelig arv som man gjør rett i å ta vare på» Trussamfunnet kan difor seiast å vere ei gamal-katolsk kyrkje. Dei står i kommunion med The Polish National Catholic Church, PNCC. Blant prestane i DNKK er Asle Dingstad, tidlegare prost i Den norske kyrkja og forlagssjef for Luther Forlag.

Kyrkja sin fyrste biskop, Roald Nicolai Flemestad, vart vigsla i 2011. I 2021 tok Ottar Mikael Myrseth over som biskop for stiftet Skandinavia.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 http://www.nordiskkatolsk.no

Kristendom i Noreg
Skipingar i 1999
Kabulelva

Kabul (sanskrit: कुभा, farsi: دریای کابل, pashto: کابل سیند) er ei elv som har utspring i fjellkjeda Sanglakh i Afghanistan, som er skild frå Helmandelva av Unaipasset. Ho er hovudelva i den austlege delen av Afghanistan. Elva går 700 km austover før ho munnar ut i Indus nær Attock i Pakistan. Større byar ho går gjennom er Kabul, Chaharbagh, Jalalabad og Nowshera. Ho går inn i Pakistan om lag 30 km nord for Khyberpasset. Dei største sideelvane til Kabul er Logar, Panjshir, Kunar, Alingar og Bara.

Elva Kabul er i seg sjølv ikkje så mykje meir enn ein tynn straum mesteparten av året, men vert større om sommaren grunna snøsmelting. Den største sideelva er Kunar, som startar som elva Mastuj, som går frå Chiantar-isbreen i Chitraldistriktet i Pakistan, og når ho kjem sørover og inn i Afghanistan, møter ho elva Bashgal, som kjem frå Nurestan. Kunar møter Kabulelva nær Jalalabad. Trass i at Kunar har høgare vassføring enn Kabul, held elva fram under namnet Kabul, hovudsakleg av politiske og historiske årsaker.

Elv
Elvar i Pakistan
Elvar i Afghanistan
Kabwe

Kabwe er ein by i Zambia med ein folkesetnad på rundt 210 000 og hovudstaden i Central Province. Det tidlegare namnet Broken Hill skriv seg frå då det vart funne bly og sink i nærliggjande Broken Hill i 1902. Dette var elles det som førte til at byen vart grunnlagd. Kabwe hevdar også å vere fødestaden til zambisk politikk.

Gruva i Broken Hill og forureininga 
Namnet ‘Kabwe’, eller ‘Kabwe-Ka Mukuba’ tyder «åre» eller «smeltestad», men dei europeiske/australske skjerparane kalla gruva og byen opp etter ei liknande gruve i Broken Hill i New South Wales i Australia. Gruva vart den største i landet før det store kopargruveprosjektet vart starta i Koparbeltet tidleg på 1930-talet. Utanom bly og sink vart det også utvunne sølv, mangan og tungmetall som kadmium, vanadium og titan i mindre mengder.

Gruva, som ligg på eit 2.5 km² stort område berre 1 km sørvest for sentrumet i byen, er nedlagd i dag, men det vert framleis utvunne metall frå gammal malm. Ein studie frå Blacksmith Institute namngav Kabwe som ein av dei ti mest forureina stadene i verda, grunna at mykje støv frå tungmetall (for det meste sink og bly) endar opp i den lokale vassforsyninga til byen.

I 1921 vart det funne eit menneskefossil (ein hovudskalle) som vart kalla «mannen frå Broken Hill» eller den rhodesiske mannen (klassifisert som Homo rhodesiensis eller Homo heidelbergensis) i gruva.

Kjelder

Referansar 

Central Province i Zambia
Byar i Zambia
Eburran

Eburran er namnet på ein austafrikansk reiskapstradisjon frå steinalderen. Han omfattar funn frå  13 000 f.Kr. og seinare. Det er særleg funne spor etter han rundt Nakurusjøen i Ol Doinyo Eburru-vulkankomplekset i Riftdalen i Kenya. Ein har funne reiskapar laga av det vulkanske glaset obsidian ved Gambles-hòla. Kulturen var ei tid kjend som «kenyansk capsien», ettersom funna minner om den nordafrikanske capsienkulturen. Seinare har ein likevel kome til at dei er sjølvstendige frå kvarande.

Eburran blir delt inn i fem fasar:
 Fase 1, tok til for rundt 12 000 år sidan, der ei kort tid med fuktig klima blei avløyst av tørt klima
 Fase 2, frå rundt 9–10 000 år sidan, då klimaet blei svært fuktig
 Fase 3, frå rundt 8 000 år sidan
 Fase 4, frå rundt 6–7 000 år sidan, med ujamnt tørrare klima
 Fase 5, frå rundt 5 000 år sidan, då klimaet var mykje tørrare enn no. I denne perioden finn ein også keramikk (Nderit og Ilderet) og etterkvart også husdyr på stader med eburran-verktøy.

Eburranfolk før fase 5 livnærte seg derimot av jakt og sanking. Rundt år 700 fann det stad ein overgang frå gjetar-neolittisk kultur til gjetar-jernalder i området.

Kjelder 

 
 

Austafrikansk historie
Kenyansk historie
Steinalderen
Riftdalen
Kabylar

Kabylane (kabylsk: Iqbaylyen eller Leqbayel) er eit berbarfolk som har det tradisjonelle heimlandet sitt i høglanda Kabylia i den nordaustre delen av Algerie. Dei tel vanlegvis 4 millionar, eller 6–9 millionar dersom ein tek med dei som har busett seg andre stader enn i Kabylia.

Namnet er avleidd frå namnet på fjellregionen nord i Algerie, der dei tradisjonelt kjem frå. Opphavet er det arabiske ordet ‘qabîlah’, som tyder 'stamme', med fleirtal ‘qaba'il’.

Kabylane snakkar det tamazightiske språket kabylsk. Sidan «Berbarvåren» i 1980 har dei stått i fronten for kampen for ei offisiell anerkjenning av berbarspråket i Algerie.

Den kabylske regionen vert vanlegvis kalla Al Qabayel («stammane»), men innbyggjarane kallar han Tamurt Idurar («fjellandet») eller Tamurt Leqvayel («kabyllandet»). Han er ein del av Atlasfjella og ligg i den vestlege enden av Middelhavet.

Landbruksområdet til kabylane er det tettast busette i Algerie. Kabylane dyrkar oliven og fiken, som gjev overskot til sal, i tillegg til frukt, grønsaker og ein del kveite og bygg. Dei held også storfe, men stort sett berre for pløying. Det er lite februk fordi det er knapt med beite i området. Eigedommane deira er små (1 til 2 hektar) og jorda forholdsvis lite fruktbar.

Kjelder 
«Kabyle people» på .  
«Kabyler» på SNL.no.

Bakgrunnsstoff 
Prosjektet Kabylepedia

Berbarar
Afrikanske folkegrupper
Algeriarar
Kabylia

Kabylia (kabylsk: Tamurt Iqbayliyen, Tamurt n Leqbayel eller Tamurt idurar) er ein historisk og etnisk region i Nord-Algerie som ligg mellom Alger i vest og Skikda i aust.

Han er ein del av Tell-Atlas og ligg i den vestre enden av Middelhavet. Kabylia dekkjer fleire provinsar i Algerie: heile Tizi Ouzou og Bejaia (Bgayet), mesteparten av Bouira (Tubirett) og delar av wilayaene Bordj Bou Arreridj, Jijel, Boumerdes og Setif. Gouraya nasjonalpark og Djurdjura nasjonalpark ligg også i Kabylia. Regionen er inndelt i Stor-Kabylia og Vesle-Kabylia.

Som den moderne arvtakaren til den historiske berbarkulturen, vert Kabylie rekna som ei vogge til den vestlege sivilisasjonen.

Det er viktig å ikkje blande saman «Kabylia» og den kabylske folkesetnaden andre stader i verda: rundt 25% av kabylane bur i hovudstadsregionen Alger. Denne artikkelen omfattar altså berre den historiske regionen «Kabylia».

Kjelder

Referansar 

Algerisk geografi
Berbarar
Bysse

Bysse (eigentleg kabyss eller kabysse, av mellomnedertysk) er kjøkkenet om bord på eit skip. Maten vert servert til mannskapet og offiserane i messa.

Ordet vert også brukt om sjølve komfyren i rommet. Om bord på båtar der maten ikkje vert laga på eit eige rom, vert kjøkkendelen gjerne kalla «pantry».

Skipsrom
Kjøken
Ismail Kadaré

Ismail Kadaré () er ein albansk forfattar. Kadaré studerte litteraturvitskap i Tirana og Moskva. Etter at Albania og Sovjetunionen braut med kvarandre, arbeidde han som journalist i Tirana. Sidan heldt han i fleire år fram som berre forfattar. Han flytta til Paris tidleg på 1990-talet, og der har han budd sidan.

Kadaré har skrive fleire titals bøker, og mange av romanane hans er omsette til meir enn 40 språk. Dei mest kjende bøkene hans vart skrivne under kommunistregimet i Albania. Kadaré har dei siste åra ofte vorte nemnd som ein mogleg kandidat til nobelprisen i litteratur. Han vart i 2009 tildelt Fyrsten av Asturias-prisen for litteratur.

Verk på norsk 
 1968 – Bryllupet (roman, omsetting ved Torstein Bugge Høverstad), Forlaget Oktober (1972)
 1985 – Den døde hærs general (roman)
 1990 – Hvem fulgte Doruntine hjem? (roman)
 1991 – Drømmenes palass (roman)
 1991 – Albansk vår: krønike, brev, refleksjoner
 1992 – H for Homer (roman)
 1993 – Avbrutt april (roman)
 1999 – Tre sørgesanger for Kosovo

Kjelder

Referansar 

Albanske forfattarar
Call of Duty: Modern Warfare 2

Call of Duty: Modern Warfare 2 (òg kalla for Modern Warfare 2) er eit fyrstepersonsskytespel utvikla av Infinity Ward og publisert av Activision på Microsoft Windows, PlayStation 3 og Xbox 360. Spelet vart annonsert 11. februar 2009, og lansert globalt 10. november 2009. Det er det sjette spelet i Call of Duty-serien, og den direkte oppfølgjaren til Call of Duty 4: Modern Warfare, der det held fram på handlinga til føregangaren. Modern Warfare 2 vart lansert i samband med to andre Call of Duty-spel; Call of Duty: Modern Warfare: Mobilized på Nintendo DS, og ei omlaging av Call of Duty 4: Modern Warfare utvikla for Wii.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside for Modern Warfare 2
 Heimesida til Infinity Ward

Dataspel frå 2009
Dataspel frå Activision
Skytespel i førsteperson
PlayStation 3-spel
Xbox 360-spel
Windows-spel
Kadens

Ein kadens (av latin cadere, «falle») har to tydingar innanfor musikken: Det kan anten vere ein harmonisk formel (akkordrekke) innanfor ein komposisjon, eller eit solistisk innslag i ein komposisjon.

Kadens som slutning 
I tonal musikk vert kadensar ofte brukte for å markere avslutninga av musikalske avsnitt, gjerne ved at ein via ulike akkordar går tilbake til tonika. Dei kan òg opptre som førebuingar til modulasjonar. I klassisk satslære vert ulike kadensar skildra. Ein skil ofte mellom ein fullkomen og ein ufullkomen kadens. Den fullkomne kadensen er kjenneteikna ved at den øvste stemma (i til dømes ein firstemt korsats) har grunntonen. I motsett fall vert kadensen kalla ufullkomen.

Kadens som solistisk del i ein konsert 
Ein kadens kan òg vera ein notert eller improvisert solo som vert framført anten av ein songar eller av eit soloinstrument, der akkompagnementet har pause. Kadensen kjem gjerne på slutten av ein sats. Dette er ofte fyrste sats i kammermusikk, orkestermusikk eller andre konsertformer innanfor klassisk musikk. Denne kadensen oppstod rundt år 1700 for at solisten skulle kunne vise virituositeten i spelet sitt. Før Beethoven si tid vart kadensane berre antyda av komponistane, med ein fermate eller ordet «cadenza», slik at det var opp til musikaren å improvisere, men i seinare tid vert han oftast skriven på førehand, anten av musikaren sjølv, eller av komponisten.

Harmoni
Helena i Montana

Helena er hovudstad i den amerikanske delstaten Montana. I år 2000 hadde den 25 780 innbyggjare, men da bur over 70 000 innbyggjararar i storbyområdet. Den ligg i fylket Lewis and Clark County. Her finn vi mellom anna Carroll College fra 1909.

Delstatshovudstader i USA
Byar i Montana
Busetnader grunnlagde i 1864
Sautso

Sautso (nordsamisk Čávžu) er eit elvegjel eller ein canyon danna av Altaelva i Vest-Finnmark i Troms og Finnmark fylke. Det er om lag 10 kilometer langt og 300–420 meter djupt og er det største elvegjelet i Nord-Europa. Øvst i Sautso ligg Alta kraftverk.

Geografi i Alta
Kløfter i Noreg
Turistmål i Alta
Nell

Nell er ein amerikansk film frå 1994, regissert av Michael Apted for Twentieth Century Fox. Hovudrollene er spela av Jodie Foster, Liam Neeson og Natasha Richardson. Filmen er basert på skodespelet Idioglossia av forfattaren Mark Handley. Filmen produsert av Jodie Foster og Renee Missel, etter ein idé frå Foster. Filmen er ikkje tilrettelagd for norske kinoar. 

Foster vann ein Screen Actors Guild-pris og publikumsprisen People's Choice for rolla si, og blei i tillegg nominert til Oscar for beste kvinnelege hovudrolle. Ho blei også nominert til to Golden Globe-prisar for både rolleskildringa og produsentarbeidet. Isham blei nominert til ein Golden Globe-pris for musikken sin.

Handling

Ei jente, Nell (Foster), har vakse opp einsam langt ute i skogen saman med mor si, som leid av at halve andletet hennar var lamma. Soleis har ikkje Nell lært å snakke «reint», men har utvikla eit eige språk, omtala som «nellisk». Når mora døyr, blir dei to psykologane Jerry og Paula (Neeson og Richardson), sende opp for å greie ut om Nell er skikka for eit sjølvstendig liv. Dei lyt samstundes freiste å tolke språket hennar, og finn ut at ho i røynda er skikka til å greie seg sjølv, sit inne med stor evne til omsut for andre, og mykje visdom. Dei to psykologane blir glade i Nell, og i kvarandre, men lyt sidan overtyde rettsvesenet i California om at Nell er frisk, og ikkje lid av nokre psykiske syndrom. Sistpå greier Nell å ta ordet sjølv, og talar si eiga sak, slik at ho får løyve til å bu på plassen sin i skogen. Det lokale samfunnet sluttar opp om ho, og Jerry og Paula vernar om ho saman med venene sine. 

Initiativet til filmen kom frå Jodie Foster, og skodespelarparet Liam Neeson og Natasha Richardson vart òg gifte etter at filmen var ferdigstilt.

Kjelder

Filmar frå 1994
Filmar frå USA