alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eddik

Eddik er ei væske som anten er lagd eller har kome til av seg sjølv ved at ei alkoholhaldig væske har gjæra på grunn av eddiksyrebakteriar, Acetobacter aceti, som så godt som alltid finst i lufta. Gjæringa er ein oksidasjonsprosess, og krev difor at det er oksygen til stades.

Eddik vert nytta i matlaging, til konservering av mat, i næringsmiddelindustrien osb. God eddik, som må lagrast lufttett og kjølig, skal vere klår og ha ein rein og sterk og sur smak som ikkje er skarp.

Hovudinnhaldet i eddik er eddiksyre og vatn. Dessutan finst det andre emne, alt ettersom kva slags alkoholhaldig væske som har gjæra av seg sjølv eller har vore sett til gjæring på til dømes industrielt vis. Etter det råstoffet som vert nytta, får ein vineddik, spriteddik, frukteddik, øleddik, malteddik osb. I somme eddiktypar vert det tilsett fruktsafter og krydder.

Vidgjeten er den franske vineddiken, som vert laga ved at vin står i kar på ein varm stad, og etter nokre veker er gjæra eller surna til eddik; det franske ordet for eddik, vinaigre, tyder «sur vin». For å få fart på gjæringa ved snøgt å få opp mengda av eddiksyrebakteriar, kan litt gamal eddik setjast til vinen.

Industrielt kan eddik lagast på ein snøgg måte ved å nytte 10 % sprit tilsett litt øl eller vørter som råstoff, og late dette risle over høvelspon av bøketre medan luft på om lag tretti gradar celsius vert blåst opp i væska for fart i oksydasjonsprosesen. Eddiksyre kan dessutan lagast kjemisk og tilsetjast vatn, aromastoff og farge til eddiken har brukbar styrke, lukt og utsjånad.

Matvarer
Konserveringsmiddel
Nye Minnesundbrua

Nye Minnesundbrua er ei vegbru som inngjekk i ny E6-trasé frå Gardermoen til Minnesund. Brua er ei stålbjelkebru med brudekke av armert betong. Brua har eit 80 meter langt hovudspenn, elles varierer spennviddene mellom 49 og 59 meter. Seglingshøgda er 15 meter, og brua har 9 spenn. Brua kosta ca. 55 millionar kroner, og stod ferdig til OL på Lillehammer i 1994.

Dei tre bruene over Minnesundet, samt ei ferjekai frå 1800, blei i 2002 foreslått verna i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminne. Riksantikvaren freda Nye og Gamle Minnesundbrua 17. april 2008.

Utviding frå to til firefelts veg av E6 på strekninga Dal-Minnesund starta hausten 2009 og skal vere ferdig i 2011. I det høvet blir også Minnesundsbrua utvida til fire felt. Vanlegvis ville ei slik utviding blitt gjort ved å bygge ei ny bru ved sidan av den gamle, men i dette tilfellet blir den gamle brua utvida på begge sider med eitt nytt felt. 12. januar 2010 skreiv Statens vegvesen kontrakt med entreprenøren NCC om å gjere arbeidet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Nye Minnesundbrua på broer.no

Sjå òg 
 Mjøsbrua
 

 
Vegbruer i Viken
Bruer opna i 1994
1994 i Noreg
Kulturminne i Eidsvoll
Vegar i Eidsvoll
Freda bygg i Viken
Fugees

Fugees (frå engelsk refugees, 'flyktningar') var ei hip-hop-gruppe på 1990-talet frå New Jersey i USA. Fugees bestod av dei haitiske rapparane Wyclef Jean og Pras Michel saman med songaren Lauryn Hill frå USA.

Karriere 

I 1994 platedebuterte dei med Blunted on Reality. Dei opplevde verkeleg stor suksess med oppfylgjaren The Score frå 1996. The Score hamna fremst på platelista i USA, og vart nummer to på den britiske lista. Plata inneheldt hitsa Ready or Not, Fu-Gee-La og ein cover-versjon av Killing Me Softly. Alle tre vart gjevne ut som singlar.

Fugees vann to Grammy-prisar for The Score, for Beste rap-album og Beste R&B-vokalutøving.

I 1997 skilde medlemene lag og starta ulike soloprosjekt. Fugees lét høyra frå seg att i 2003, då dei gav ut samleplata Greatest Hits. I 2004 kom dei saman att og framførte konsertar både i 2004 og 2005. I 2005 la dei så ut på ein Europaturné, og det vart kunngjort at eit nytt album var på gang. Men etter turnéen skjedde det ikkje noko meir med gruppa, truleg grunna samarbeidsproblem mellom medlemene.

Diskografi 

 Blunted on Reality (1994)
 The Score (1996)
 Greatest Hits (2003)

Kjelder 
 Engelsk Wikipedia om Fugees, henta inn 21. mars 2011.

Grammy-vinnarar
Musikkgrupper frå 1990-talet
USA-amerikanske musikkgrupper
Musikkgrupper skipa i 1994
Fugees
Brit Award-vinnarar
Tårnet i Babel

Babels tårn er eit tårn som blir bygd i ei bibelsk soge i Første Mosebok. Ifølgje soga var tårnet meint å nå heilt opp til himmelen. Alle hadde same tungemål då. Gud stoppa arbeidet ved å gje alle kvart sitt språk slik at det oppstod ei «babelsk forvirring».

Dei brukte tegl til byggestein og jordbek til bindemiddel
I følgje Bibelen kom  Herren ned til jorda for å sjå på tårnet som menneska bygde.

Bakgrunnsstoff
 Første mosebok 11.1-10 ved bibel.no

Det gamle testamentet
Gamle Minnesundbrua

Gamle Minnesundbrua er ei vegbru på fylkesveg 177 (tidlegare E6) over Minnesundet i Viken. Brua er 598 meter lang, og lengste spenn er 102 meter. Brua har 18 spenn og blei opna i 1959. Seglingshøgda er 23 meter.

Dei tre bruene over Minnesundet, saman med ei ferjekai frå 1800, blei i 2002 foreslått verna i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner. Riksantikvaren freda Gamle og Nye Minnesundbrua 17. april 2008.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Vegbruer i Viken
Vegar i Eidsvoll
Bruer opna i 1959
1959 i Noreg
Kulturminne i Eidsvoll
Freda bygg i Viken
Pras Michel

Prakazrel Samuel Michel () også kjend som Pras Michel eller berre Pras er ein haitisk-amerikansk rappar og skodespelar, fødd og oppvaksen i Brooklyn i New York.

Biografi 

Pras byrja karrieren sin i hip-hop-trioen Fugees, saman med Wyclef Jean og Lauryn Hill. Fugees hadde aukande suksess frå 1992 - 1997, men vart deretter oppløyst. Medlemene heldt fram med kvar sine solokarrierar. Pras Michel deltok i ei heil rekkje samarbeidsprosjekt; eit av dei mest kjende er cd-en og singelen Ghetto Supastar (That Is What You Are) saman med Mýa og Ol' Dirty Bastard. Pras har vore med på å vinna fleire musikkprisar, mellom anna Grammy-prisen.

I 1999 debuterte Pras som skodespelar, og fram til 2007 hadde han spelt i ti filmar.

Kjelder 

Engelsk Wikipedia om Pras, henta inn 25. mars 2011.

Musikarar frå New York City
Haitisk-amerikanarar
USA-amerikanske rapparar
USA-amerikanske skodespelarar
Fugees
Taihang Shan

Taihang Shan (kinesisk: 太行山; pinyin: Tàiháng Shān) eller Taihangfjella er ei fjellkjede nord i Folkerepublikken Kina. Fjella dannar grenseområde mellom provinsane Shanxi i vest, med Hebei og det nordlege Henan i aust.

Fjella strekker seg frå låglandet i Hebei i nordaust og til høglandet i Shanxi i sørvest. De fleste fjelltoppane er mellom 1 500 og 2 000 meter høge; høgste toppen er Xiaowutai på 2 882 meter over havet. Området er rikt på kol. Provinsnamna Shanxi og Shandong viser til at dei to provinsane ligg høvesvis vest og aust for Taihang Shan.

Bakgrunnsstoff
 Guoliang Tunnel Road
 Fotos

Fjellkjeder i Kina

Denne artikkelen bygger på «Taihang Shan» frå ,  den 25. mars 2011.
Mandsjuar

Mandsjuar er eit tungusisk folk i Mandsjuria i det nordaustlege Kina, ein av Kinas 55 erkjende minoritetar. Dei tel om lag 10 millionar menneske (2000). Deira tradisjonelle språk er mandsjuisk, men i dag nyttar  berre nokre titalt dette språket. Mandsjuane overvann Ming-dynastiet på 1600-talet, tok makta over Kina og innleia Qing-dynastiet i 1644. Dynastiet bestod til revolusjonen i 1911 styrta keisardømmmet. 

Mandsjuane var mellom dei opphavlege innbyggarane i Mandsjuria og høyrer til den mandsju-tungusiske greina av den altaiske folke- og språkstamma. Mandsjuspråket var under Qing-dynastiet det offisielle språket for hoffet og den høgre administrasjonens i det keisarlege Kina. Alle embetsmenn måtte kunne mandsjuspråket, men dette gjekk likevel gradvis ut av bruk til fordel for mandarin. Mandsjuane såg på det tungusiske jursjenfolket som sine eldste forfedrar. Etter kinesiske kjelder budde jusjentidleg på 900-talet mellom elvane Amur i nord og Sungari i vest, og var då underordna khitanarane, eit folk som truleg òg var av tungusisk opphav.

I 1114 vann jursjenfolket sjølvstende og erobra under hovdingen Aguda og hans dynasti, «Jin» (gull), og deretter heile det store khitanriket (heile austre Sentralasia og ein del av Nord-Kina) samt andre delar av Kina, med sjølve hovudstaden Nanjing. Etter Djengis Khan erobra Kina i 1215, vende ettermennene hans seg mot jursjenfolket. Jin-dynastiet vart styrta i 1234, og jursjenstammene vart trengt nordover til Liaodong, sør i det seinare Mandsjuria.

Tidleg på 1600-talet kom det opp ein hovding, Nurhaci, mandsjuarane sin nasjonalhelt. Han samla om seg fleire andre nærslekta stammer under det felles navnet mandsju og gjorde seg i 1616 uavhengig av Ming-dynastiet i Kina. Etterfølgjarane hans tok Beijing i 1644 og gjorde sjuårige Shunzi til keisar. Kort tid etter var heile det kinesiske riket erobra av mandsjuane sitt dynasti Qing, som bestod til 1911.

Størstedelen av mandsjuane var for det meste eit bufast, jordbruks- og handverksorientert folk. Dei gjekk over til buddhismen. Berre nokre få nordlege stammer, solonar, daurar og andre, heldt fast ved si gamle sjamanisme og sitt nomadiske levesett. Militært sett var mandsjuane inndelt i åtte banner.

Etter revolusjonen i 1911 mista mandsjuane si særstilling som privilegert gruppe og vart utsett for eit hardt assimilasjonstrykk.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Elliott, Mark C. The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China. Stanford, CA: Stanford University Press, 2001.
Rhoads, Edward J. M. Manchus & Han: Ethnic Relations and Political Power in Late Qing and Early Republican China, 1861-1928. Seattle, WA: University of Washington Press, 2000.

Denne artikkelen bygger på «Mandsjuar» frå ,  den 25. mars 2011.  
 

Folkegrupper i Kina
Offisielt godkjende folkegrupper i Kina
 
Mandsjuria
Oscarshall

Oscarshall slott er eit lystslott i nygotisk stil som ligg på Bygdøy ved Frognerkilen i Oslo. Slottet blei påbegynt i 1847 og stod ferdig i 1852, teikna av den danske arkitekten Johan Henrik Nebelong for kong Oskar I. Nebelong har teikna sjølve bygningen, utforminga av interiøret og det meste av møbla. Men det var òg eit poeng at norske samtidskunstnarar skulle få oppdrag under oppføringa av Oscarshall. Interiøret vart laga av norske kunstnarar og handverkarar, så lystslottet gjev gode døme på norsk kunst og kunstindustri frå midten av 1800-talet. Kunstmålarane Adolph Tidemands folkelivsskildringar og Joachim Frichs norske landskap prydar matsalen i slottet. Kongeskulpturar av Hans Michelsen og relieff av Christopher Borch smykkar veggane i Salongen, medan heroiske framstillingar som Borchs relieff med motiv frå Frithjofs-soga og landskapsmåleri av Hans Gude med motiv som «Kong Beles gravhøi» og «Balestrand med Gaarden Flesje» er å sjå i daglegstova til kongen. Møbel og dekor i salongen er inspirert av norsk mellomalder og gamle norske gildehallar.

Johan Henrik Nebelong stod òg for utforminga av parken ikring slottet og bygningane der. Slottet er bygd for å ha tilkomst både frå landevegen og med båt på Frognerkilen. Dette vart det teke omsyn til ved utforminga av fasaden på slottet, slik at bygningen er like storslagen å sjå til på båe sider. Ved stranda vart det bygd ei kai og den såkalla Kavaler-bygningen, som vegen til slottet går gjennom og på ein naturleg høgderygg steilt oppover til slottet gjennom parken som er laga til i dette bratte terrenget.

Oscarshall blei seld av kong Karl IV til den norske staten i 1863, og har sidan stått til disposisjon for det norske kongehuset.

I medhald av vedtak i bystyret i Oslo 8. november 1962, saknr. 261 Fredning og bevaring av gamle bygninger etc. i Oslo, er Oscarshall verna. Dette gjeld hovudbygningen, kavalerbygningen, kjøkenbygningen, vaktmeisterbustaden, hagepaviljongen og parken.

Referansar

Litteratur
 Nina Høye, 2009, Oscarshall. Oslo: Cappelen Damm ISBN 9788202303822

Bakgrunnsstoff 
 Trond Norén Isaksen: Det undersköna Oscarshall – hoffliv på sommerslottet i 1855 . Oslo Museum: Byminner'' nr. 3-2010, side 2–11

Slott i Oslo
Bygningar i Noreg frå 1800-talet
Bygdøy
Kulturminne i Oslo
Johan Henrik Nebelong
Kongebustader
Shefolk

Shefolk (kinesisk skrift 畲族, pinyin shēzú) er ei folkegruppe i Folkerepublikken Kina, ei av dei 55 offisielt erkjende minoritetsgruppene i landet. Shefolket utgjer den største etniske minoriteten i provinsen Fujian, og bur elles i granneprovinsane Zhejiang, Jiangxi, Guangdong og Anhui. Ved utgangen av 1900-talet var rundt 700 000 kinesarar klassifiserte som shefolk.

Shespråket er eit hmong-mien-språk. Dei fleste shear talar i dag kinesiske dialektar som hakka. Dei som held på det tradisjonelle språket bur for det meste i Guangdong. 

Religiøst er shefolk gjerne buddhistar eller polyteistar. Som mange kinsearar driv dei med forfedredyrking.

Kjelder

She, paulnoll.com (engelsk)
The She ethnic minority, china.org.cn

Denne artikkelen bygger på «She» frå ,  den 25. mars 2011.

Bakgrunnsstoff
Les she (Chine informations) (fransk)
She - Asia Harvest  (engelsk)
She - Joshua Project (engelsk)
She, paulnoll.com (engelsk)
The She ethnic minority, china.org.cn

Offisielt godkjende folkegrupper i Kina
Folkegrupper i Kina
Xibe

Xibe() er ei folkegruppe som bor i provinsen Xinjiang og Mandsjuria i Folkerepublikken Kina. Folket er ei av dei 55 erkjende minoritetsgruppene i Kina.

Xibefolket, som er av mongolsk opphav, levde opphavleg kring elvane Nonni og Songhua i det sentrale Mandsjuria. Dei var ei av dei ni stammene som Nurhaci sigra over i slaget ved Gure i 1593. Folket var ein viktig alliert for mandsjuarane dår dei danna Qing-dynastiet i Kina i 1644. I samband med at Qianlong-keisaren erobra Dzungaria i 1759, grunnla han ein garnison beståande av xibe i Qapqal, sør for elva Ili.

Størstedelen av dei xibe som framleis bur i Qapqal talar xibe-språket, som vert rekna for ei dialekt av det lite brukte mandsjuiske språket. Dei fleste xibe-folk i Mandsjuria talar stort sett kinesiske dialektar.

Kjelder
Stary, Giovanni. On the Tracks of Manchu Culture, 1644-1994: 350 Years after the Conquest of Peking. Wiesbaden: Harrassowitz, 1995.
Chabucha'er Xibo zizhixian gaikuang. Ürümqi: Xinjiang renmin chubanshe, 1986.

Denne artikkelen bygger på «Sibe (folk)» frå ,  den 25. mars 2011.  
 

Folkegrupper i Kina
Offisielt godkjende folkegrupper i Kina
Lauryn Hill

Lauryn Noelle Hill () er ein USA-amerikansk musikar, songar og skodespelar frå East Orange i New Jersey.

Karriere 

Lauryn Hill vart fyrst kjend som songar i hip-hop-trioen Fugees frå 1992 til 1997. Ho song der saman med rapparane Pras Michel og Wyclef Jean. I 1993 spelte ho ei av hovudrollene i den musikalske filmen Sister Act 2, der ho var med på å framføra fleire gospel-songar, m.a. His Eye Is on the Sparrow, Oh, Happy Day og Joyful, Joyful. Ho har seinare spelt i fleire filmar, men har gjort størst karriere som musikar.

I 1998 gav Hill ut si fyrste soloplate, The Miseducation of Lauryn Hill som ho vann fleire Grammys for. Seinare har ho berre gjeve ut ei soloplate til, nemleg liveplata MTV Unplugged No. 2.0 frå 2002. Plata bestod i stor grad berre av røysta hennar og gitarspel. Det fekk noko dårlegare kritikk enn forgjengaren.

Lauryn Hill vakte også merksemd under ein joleopptreden i Vatikanstaten i 2003, då ho gav klår tale frå scena til dei katolske prestane om alvoret i dei mange overgrepssakene der prestar har vore ansvarlege. 

Frå 2004 til 2006 vart Fugees sameinte att; dei reiste på Europaturné og det var planlagt at eit nytt Fugees-album skulle koma ut. Det varte likevel ikkje lenge før bandet vart oppløyst på nytt; dette skuldast truleg samarbeidsproblem mellom medlemene. Etter dette har Hill gjeve ut nokre få songar, mellom anna til soundtracket til filmen Surf's Up, og eit bidrag til plata Passion of the Christ: Songs, men ho har ikkje gjeve ut nokre nye plater enno.

Familieliv 

Lauryn Hill og Wyclef Jean hadde eit forhold i tida frå Fugees, men Wyclef Jean gifte seg med Marie Claudinette i 1994. Seinare møtte Lauryn Hill Rowan Marley, ein av sønene til reggae-legenden Bob Marley. Hill og Marley har i dag 5 born i lag.

Diskografi 

 The Miseducation of Lauryn Hill (1998)
 MTV Unplugged No. 2.0 (2002)

Kjelder 

 Engelsk Wikipedia om Lauryn Hill, henta inn 25. mars 2011.

Folk frå New Jersey
USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske skodespelarar
Grammy-vinnarar
Fugees
Alinea

Alinea (¶; Unicode U+00B6) (frå latin «starten på noko nytt») er eit typografisk teikn.

Alineateiknet vert brukt i boktrykkarkunsten og i mange tekstandsamingsprogram som markør før eit nytt avsnitt.

Skiljeteikn
Det latinske alfabetet
Xiang Jiang

Xiang Jiang er ei elv i det sørlege Kina. Ho renn frå Haiyangfjella i fylket Lingui i provinsen Guangxi og inn i Hunan. Elva er den største i Hunan, og renn ut i innsjøen Dongtingsjøen, som renn vidare til Chang Jiang. Ho er 856 km lang, 670 km i Hunan. 

I følgje kinesisk folketru vert Xiang Jiang verna av to gudinner, Ehuang og Nüying. Dei var begge gift med den mytiske herskaren Shun. Etter at Shun døydde var dei ute av stand til å leve med sorga og tapet, og begge tok livet av seg på kvar sin stad ved elva. Folket i staten Chu, kjend fra Krigarrika-tida, dyrka desse elvegudinnene. Diktaren Qu Yuan skreiv et dikt om dei, Xiang-fruene, som er bevart.

Storbyar ved elva
Hengyang
Zhuzhou
Xiangtan
Changsha

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Xiang Jiang» frå ,  den 25. mars 2011.  
 

Elvar i Guangxi
Guangxi 
Hunan
Songhua

Songhua (kinesisk skrift 松花江,, pinyin Sōnghūajiāng) er ei elv i provinsen Heilongjiang i det nordaustlege Kina. Ho har sine kjelder i Changbaifjella og er 1 927 km lang. Songhua er den største sideelva til Amur. Dei største byane ved elva er Harbin og Jiamusi. På mandsjuisk vart elva kalla Sunggari ula, og ho er kjent under dette namnet på russisk: Сунгари.

Det meste av elva renn gjennom sletteland. Ho er farbar større delar av året i lange strekningar. Om vinteren er ho islagt, og fløymer ofte over under snøsmeltinga som set inn i mars. To store demningar er bygd langs løpet, Baishandemninga og Fengmandemningen, begge med vasskraftverk. Lengste bielv er Nenjiang.

Utslepp
13. november 2005 vart elva kraftig forureina av benzen og nitrobenzen, som følgje av ein serie eksplosjonar i ein kjemisk fabrikk i Jilin i Jilin. Ifølge offisielle rapportar rann ca. 100 tonn benzol ut i elva. Mange av byane langs Songhua hadde elva som drikkevasskjelde. Vassforsyninga frå elva stansa for ein periode.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Songhua» frå ,  den 25. mars 2011.  

Elvar i Kina
Heilongjiang
Daur

Daur (eigennemning daor; 達斡爾族 pinyin dáwò'ěrzú) er ei etnisk gruppe i Folkerepublikken Kina, ei av 55 erkjende minoritetsgrupper. I følgje folketeljinga i 2000 var det 132 394 av dei i Kina, størstedelen i provinsen Indre Mongolia, men òg i Heilongjiang og Xinjiang. Til midt på 1600-talet budde dei lengre nord, men flytta etter invasjonar og erobringar frå russiske krigsherrar.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Daur» frå , den 25. mars 2011. 
 

Folkegrupper i Kina
Offisielt godkjende folkegrupper i Kina
Ironiteikn

Eit ironiteikn (fransk: point d'ironie) er eit symbol som vart føreslått brukt som markør til ein tekst eller ei meining som skulle tolkast ironisk. Symbolet er eit spegelvendt spørjeteikn, ؟, og opphavet var den franske poeten Alcanter de Brahm på slutten av 1800-talet. Teiknet har aldri vore mykje brukt.

Teiknet ؟ vart også brukt av nokre samtidsforfattarar for å markere eit retorisk spørsmål. I dag er denne forma berre i bruk på persisk og arabisk, språk som blir skrivne frå høgre til venstre.

Skiljeteikn

en:Irony punctuation#Irony mark
Dongtingsjøen

Dongtingsjøen er ein stor og grunn innsjø i den nordaustlege delen av provinsen Hunan i Kina. Han er basseng for Chang Jiang, storleiken på innsjøen varerier såleis mykje, avhengig av årstida. Provinsane Hubei og Hunan er kalla opp etter kvar dei ligg i høve til innsjøen. Hubei tyder «nord for sjøen» og Hunan tyder «sør for sjøen» på kinesisk.

På Han-dynastiet si tid var Dongtingsjøen den største innsjøen i Kina, men opp gjennom hundreåra har han skrumpa inn grunna landvinning for jordbruket. Han er no mindre enn Poyangsjøen, og rangert som den nest største innsjøen i Kina.

Geografi
I perioden frå juli til september renn flaumvatn frå Chang Jiang ut i innsjøen. Han veks kraftig, og vidar seg ut frå normalt 2 820 km² til heilt opp i 20 000 km². Fire elvar munnar ut i Dongtingsjøen: Xiang Jiang, Zi Jiang, Yuan Jiang og Lishui. Dessutan munnar Xiao Jiang ut i Xiang Jiang tett ved Changsha, før Xiang Jiang munnar ut i innsjøen.

Storbyar nær Dongtingtsjøen
 Yiyang
 Yueyang
 Changde

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dongtingsjøen» frå ,  den 25. mars 2011.

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Kina
Gobiørkenen

Gobiørkenen er ein av dei største ørknane i verda. Han dekkjer sørdelen av Mongolia og norddelen av Folkerepublikken Kina i regionen Indre Mongolia. Ørkenen dekkjer om lag  km².

Gobiørkenen er ein relativt kald ørken, der ein stundom kan sjå rim og snjo på sanddynene. Dette kjem av at han ligg langt nord, og høgt oppe mellom 900 og 1500 moh. Temperaturane kan variera mellom - 40°C om vinteren og + 50°C om sommaren. Det kan også blåsa kraftig i ørkenen.

Av planteliv finn ein gras og buskar som toler turke. I den mongolske delen lever det nomadar som gjetarar i utkantane av ørkenen. No er dei for det meste fastbuande.

Kjelder 

 
 Engelsk Wikipedia om Gobiørkenen, henta inn 25. mars 2011.

Ørkenar
Mongolsk geografi
Kinesisk geografi
Indre Mongolia
Yuan Jiang

Yuan Jiang (kinesisk skrift 沅江; pinyin Yuánjiāng) eller Yuanshui (沅水; Yuánshuǐ) er ei av dei fire største elvane provinsen Hunan i Kina. Ho er ei sideelv til Chang Jiang. Elva er 864 km lang og har kjelder i Miaofjella i provinsen Guizhou. Elva er seglbar. 

Sideelva Qingshui startar søraust i provinsen Guizhou, og renn austover inn i Hunan. Der ho møter ei anna sideelv, Wu, endrar ho namn til Yuan Jiang, omtrent ved provinsbyen Hongjiang. 

Elva er mykje regulert og nye utbyggingar er under prosjektering. Største reguleringsprosjekta er Lingjintangdemninga og Wuqiangxidemninga. Qingshui-elva er regulert med den store Sanbanxidemninga.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yuan Jiang» frå ,  den 25. mars 2011.  
 

Elvar i Kina
Hunan
Poyangsjøen

Poyangsjøen (kinesisk skrift 鄱阳湖, pinyin Póyáng Hú), som ligg i provinsen Jiangxi, er den største ferskvassinnsjøen i Folkerepublikken Kina.
Han har eit overflateområde på 3 585 km² og eit volum på 25 km³. Avhengig av regntida varierer arealet frå 1 000 km² til 4 400 km². 
Tidleg i 2012 gjekk arealet heilt ned til 200 km² på grunn av tørke, sanduttak og lagring av vatn i Tre kløfter-demninga. 
Største lengde er 170 km og på det breiaste er han 17 km. Gjennomsnittsdjupna er åtte meter.  

Elvane Gan og Xiu renn ut i innsjøen. Dei er knytte til Chang Jiang ved ein kanal. 

Innsjøen gir habitat for ein halv million trekkfuglar, av 124 artar. 
Han er ein viktig vinterhabitat for den truga tranearten snøtrane.
I alt 224 km² av habitatet har Ramsar-vern, og området har 45 pattedyrartar og om lag 80 amfibiar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Poyangsjøen» frå ,  den 25. mars 2011.

Bakgrunnsstoff
Global Nature Fund.

Innsjøar i Kina
Christophe Tarkos

Christophe Tarkos () var ein fransk poet.

Tarkos redigerte fleire franske tidsskrift, mellom anna Poèzie Prolétèr (saman med Katalin Molnár), FACIAL (med Charles Pennequin og Vincent Tholomé), og Quaderno (med Philippe Beck).

Tarkos var blant deltakarane på Bergen Poesifest i november 2000. Diktsamlinga Kasser kom på norsk i 2011 (Det Norske Samlaget), omsett av Gunnhild Øyehaug og Cathrine Strøm og med etterord av den svenske poeten Ulf Karl Olov Nilsson. På svensk finst samlinga Jag kammar mig, i omsetjing og utval ved Kristoffer Leandoer (Pequod Press, 2000).

Han er gravlagd på Cimetière de Montparnasse i Paris.

Bibliografi 
 L'oiseau vole (1995)
 Morceaux choisis (1995)
 oui (1996)
 Processe  (1997)
 le baton (1998)
 Caisses (1998)
 La Valeur Sublime (1998)
 L'argent (1999)
 Le signe = (1999)
 La Cage (libretto, 1999)
 PAN (2000)
 Ma langue (2000)
 Anachronisme (2001)
 Écrits poétiques, red. Katalin Molnár og Valérie Tarkos, (2008)

Franske forfattarar