alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Stjernedøgn

Eit siderisk døgn er tida der tar jorda å rotere 360°, eller meir presist den tida det tar ei typisk stjerne å gjere to etterfylgjande øvre meridianpassasjar. Dette er litt mindre enn eit soldøgn. Det er 366,2422 sideriske døgn i eit tropisk år, men 365,2422 soldøgn. Dette gir eit siderisk døgn på 86 164,09 sekund (eller: 23 timar, 56 minutt og 4,09 sekund).

Grunnen til at det er eit døgn meir sideriske enn «normale» døgn er at banen til jorda gjer at vi mistar eit døgn, med andre ord, ein person på jorda opplever 365 1/4 dagar sjølv om planeten sjølv roterte 366 1/4 gonger (jorda roterer same veg som ho går rundt sola sett ovanfrå, mot klokka).

I siderisk tid er midnatt da det første punktet til Væren kryssar den øvre meridianen.

Ein gjennomsnittleg siderisk dag er ikkje rekna etter den reelle passasjen, men frå passasjen av det gjennomsnittlege vårjamdøgnpunktet (sjå: gjennomsnittleg sol).

Sjå au 
 Siderisk månad
 Siderisk tid
 Tid

Måleiningar for tid
Tid i astronomi

sv:Stjärndygn
ca:Dia sideri
de:Siderischer Tag
en:Sidereal day
fr:Jour sidéral
it:Giorno siderale
nl:Siderische dag
ja:恒星日
pl:Doba gwiazdowa
pt:Rotação da Terra
ru:Звёздные сутки
zh:恒星日
Begna

Begna er hovudelva i Begnavassdraget. Ho renn frå Filefjell i den sørlege delen av Jotunheimen, gjennom Valdres og sørover til Nes i Ådal, der ho renn ut i Sperillen. Frå Sperillen renn Ådalselva vidare gjennom Ådal til Hønefoss, der elva renn saman med Randselva og dannar Storelva. Denne munnar ut i Tyrifjorden, mellom Averøya naturreservat i Ringerike og Onsakervika på Røyse i Hole.

Elva er 213 km lang og har ein høgdeskilnad på ca. 1850 meter.

Bakgrunnsstoff 

Elvar i Innlandet
Elvar i Ringerike
Valdres
Hønefoss
Geografi i Vestre Slidre
Geografi i Nord-Aurdal
Geografi i Sør-Aurdal
Geografi i Vang
Geografi i Hole
1218

1218 (romartal MCCXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1219

1219 (romartal MCCXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1220

1220 (romartal MCCXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1221

1221 (romartal MCCXXI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 

 Januar: Mongolar under Jochi erobra byen Gurganj (no Kunya-Urgench) og drap størsteparten av innbyggjarane, av historikarar berekna til over ein million drepne.
 Februar: Mongolar under Tolui erobra Merv og drap innbyggjarane. Igjen reknar ein med at over ein million blei drepne.
 Bamiyan blei erobra og rasert av mongolar under Dsjenghis khan; innbyggjarane blei drepne.

Noreg

Fødde

Døde

Kjelder
1222

1222 (romartal MCCXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1223

1223 (romartal MCCXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1224

1224 (romartal MCCXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1225

1225 (romartal MCCXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1226

1226 (romartal MCCXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 3. oktober: Frans av Assisi, italiensk helgen og grunnleggar av fransiskanarordenen
1227

1227 (romartal MCCXXVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1228

1228 (romartal MCCXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1229

1229 (romartal MCCXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1287

1287 (romartal MCCLXXXVII)

Hendingar

Utlandet 
 St. Lucia-flaumen råkar Nederland og mellom 50 000 og 80 000 menneske mista livet, ei av dei største flaumkatastrofane gjennom historia. Store delar av landområda i Nederland vart endra for alltid.

Noreg

Fødde

Døde
1288

1288 (romartal MCCLXXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1230

1230 (romartal MCCXXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1231

1231 (romartal MCCXXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1232

1232 (romartal MCCXXXII) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
9. april: Jin-dynastiet i Kina forsvarte hovudstaden sin Kaifeng frå mongolsk omleiring under krigen mellom mongolane og Jin. I slaget blei det brukt rakettar.
 16. juli: Muhammad Ibn Yusuf Ibn Nasr blei vald til herskar av Arjona i al-Andalus. Han gjorde opprør mot den andalusiske herskaren Ibn Hud al-Yadami, og tok kontroll over byen. Dette førte til opprettinga av Nasridedynastiet.
Utan dato
Hæren til Almohadekalifatet omleira Ceuta, der Abu Musa, den opprørske broren til kalifen, hadde søkt tilflukt. Republikken Geniva leigde ut delar av flåten sin til opprørarane, som stod imot styrkane til kalifen. Som følgje av opprøret blei Ceuta de facto sjølvstendig frå almohadane, men blei meir avhengig av italiensk sjømakt. Transsaharahandelrutene byrja flytta seg austover på grunn av den lokale uroa.
 Pave Gregor IX blei driven frå Rome av eit opprør, og søkte tilflukt i Anagni.

Noreg

Fødde 
 Håkon Håkonsson Unge, son av kong Håkon Håkonsson og Margrete Skulesdotter
Manfred av Sicilia, konge av Napoli og Sicilia

Døde 
7. desember: Keisarinne Yang av Song, kinesisk keisarinne 1200-1223 og medregent 1223-1232.
Tuluj, khan av Mongolia

Kjelder
1233

1233 (romartal MCCXXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1234

1234 (romartal MCCXXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Kristina Håkonsdatter, dotter av kong Håkon Håkonsson

Døde
1235

1235 (romartal MCCXXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1236

1236 (romartal MCCXXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1237

1237 (romartal MCCXXXVII)

Hendingar

Utlandet 
 Mongolar invaderte Russland og omleira Moskva.

Noreg

Fødde

Døde
1238

1238 (romartal MCCXXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Kong Magnus Lagabøte

Døde
1239

1239 (romartal MCCXXXIX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 

 20. mars: Pave Gregor IX lyste keisar Fredrik II av det tysk-romerske riket i bann.

Fødde 
 17. juni: Edvard I av England
 17. desember: Kujo Yoritsugu, shogun av Japan

Døde 
 28. mars: Keisar Go-Toba av Japan
1240

1240 (romartal MCCXL)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
Flattryktheit

Ein flattrykt sfæroide er ein ellipsoide med ein kort akse og to like lengre aksar.

Flattryktheit er eit mål på kor flattrykt ein planet er. Ein planet som er tilnærma sfærisk i forma, kan vera bulande utover i senter på grunn av rotasjonen. (Den ikkjeeksisterande) sentrifugalkrafta kjempar mot tyngdekrafta som gjer at planeten ser meir ut som ein sfære dratt ut ved ekvator

Matematisk definerast flattryktheit som følgjer:

der  er den ekvatoriale radiusen og  er den polare radiusen. Tilnærminga gjeld i tilfellet for ein flytande planet med konstant tettleik; det er ein funksjon av den gravitasjonelle konstanten  til Newton, rotasjonsperioden  og tettleiken .

Planetologi
Algebraisk geometri
Flater
Celestmekanikk
Geodesi
Talmúd jerusjalmí

Talmúd jerusjalmí, òg kalla Den jerusalemske Talmud, Talmúd Eres Jisraelí, Den israelske Talmúd og Den palestinske Talmud, er eit kommentarverk til Misjná som vart samla og redigert kring år 350 i Galilea i det historiske Israel (den daverande romerske provinsen Palæstina). Talmúd jerusjalmí skil seg ut frå Talmúd bablí ved vektleggjinga av landbrukslovene, ved ei noko mindre stoffmengd alt i alt, ved den ofte svært kortfatta uttrykksmåten og ved ei meir ufullstendig overlevering.

Talmúd jerusjalmí har vorte noko mindre studert enn Talmúd bablí og har av dei fleste rabbinske autoritetar blitt rekna som noko mindre viktig — men særleg blant romaniotes (greske jødar) har Talmúd jerusjalmí vorte inngåande studert. Blant rabbinske autoritetar frå andre tradisjonar som har lagt stor vekt på Talmúd jerusjalmí kan først og fremst nemnast den sefardiske filosofen Moses Maimonides.

Innhald 
Talmúd jerusjalmí inneheld, i motsetnad til Talmúd bablí, kommentarar til alle massekhtót (traktatar) av Séder Zera‘ím. Med unntak av Massékhet Berakhót, som handlar om velsigningar og bøner, handlar Séder Zeraím om landbrukslover — noko som var svært sentralt i det tradisjonelle agrarsamfunnet i Israel. Derimot har Jerusjalmí berre éin massékhet av heile Séder Tahorót, som handlar om rituell reinskap. Séder Kodasjím, som handlar om Tempelet i Jerusalem er heilt fråverande frå Jerusjalmí; truleg har dei urolege forholda i Israel ført til at ein ikkje kunne taka seg tid til å skrive om ting som ikkje var direkte nyttige i kvardagen etter at Tempelet fall i år 70.

Språk 
Jerusjalmí er skrive på ei blanding av hebraisk og sterkt hebraisk-farga vest-arameisk.

Bakgrunnsstoff 
 Talmúd jerusjalmí (frå Mechon-Mamre)

Talmúd
Jødedom
Perihelargument

'

Perihelargumentet' er eit av baneelementa som beskriv ein lekam i bane rundt sola, som til dømes ein planet. Det er vinkelen mellom oppstigande knute og perihel, målt i baneplanet. Å leggje han til lengda til oppstigande knute gir lengdegraden til perihel til lekamen i banen hans om sola.

Eit perihelargument på 0° tyder at lekamen vil vere i perihel akkurat når han kryssar ekliptikken frå sør til nord. Eit perihelargument på 90° tyder at lekamen vil vere i perihel akkurat når han er lengst nord for ekliptikken.

Astrodynamikk
Celestmekanikk

ru:Кеплеровы элементы орбиты#Аргумент перицентра
Massékhet

Ein massékhet, fleirtal massekhtót, er ei enkeltbok i bokverket Misjná og dei nærskylde bokverka Talmúd Jerusjalmí, Talmúd Bablí og Toseftá. Misjnáen inneheld 63 massekhtót som er grupperte i seks sedarím (rekkjer, seriar).

Talmúd
Riddu Riđđu

Riddu Riđđu (liten storm på kysten) er ein urfolkskulturfestival, med eit særskilt fokus på samisk musikk og kultur, som vert halden tredje veka i juli kvart år i Kåfjord.

Bakgrunnsstoff 

 Offisielle heimesider til Riddu Riđđu

Samisk kultur
Kultur i Kåfjord
Festivalar i Noreg
Skipingar i 1991
Leksikon for det 21. århundrede

Leksikon for det 21. århundrede er eit dansk oppslagsverk som vart etablert i 1998. Første utgåva kom ut i 2000, og tredje utgåva er no den siste, og finst på CD-ROM og Internett. Det har rundt 3000 oppslag, og fokuserer på emne som ikkje tradisjonelt vert omhandla i etablerte leksikon, eller "hvor de skriver noget sludder". Det tek for seg grasrotsorganisasjonar, omgrep, land og personar.

Verket strevar ikkje med å gjera artiklar nøytrale, sidan redaksjonen meiner at nøytralitet ikkje finst. I staden for prøver artikkelforfattarane å presentera meir enn ei forklaring, og leksikonets motto er «tvil på alt».

Leksikon for det 21. århundrede er basert på Pax Leksikon som vart utgjeve i Noreg i 1978-82.

Bakgrunnsstoff 

 Leksikon for det 21. århundrede

Danske oppslagsverk
Dansk kultur
Séder

For treslaget seder, sjå sedertre.

Ein séder (hebr. סֵֽדֶר [sēder]), fleirtal sedarím, tyder ‘ei rekkje’, ‘ein serie’ eller ‘ein orden’. Dette ordet blir i samband med jødedommen bruka i fleire samanhengar:

 Askenasiske jødar kallar det jødiske påskemåltidet «séder».
 «Séder tefillót», ordrett omsett ‘rekkje av bøner’ er eit av fleire synonym for ‘jødisk bønebok’ — sjå siddúr.
 «Séder» er òg namnet på kvar av dei seks seriane av massekhtót som til saman utgjer Misjná og dei verka som er utleidde av Misjná — sjå Misjná.

Jødedom
Talmúd
Pesah
Talmúd bablí

Talmúd bablí eller Talmúd bavlí, òg kalla Den babylonske Talmúd, Bavli eller rett og slett Talmúd, er eit kommentarverk til Misjná som vart redigert i det noverande Irak kring år 550, men utvida vidare fram til kring 700. Talmúd bablí spreidde seg fort i mizrahiske, sefardiske og askenasiske krinsar og var frå 1000-talet av sett på som den normative kjelda til den munnlege Toráen i dei fleste retningar av jødedommen.

Innhald 
I motsetnad til Talmúd jerusjalmí, så inneheld ikkje Talmúd bablí kommentarar til Séder Zera‘ím (landbrukslovene) anna enn til den eine massékheten (traktaten) Berakhót, som handlar om bøner og velsigningar. Dette kjem av at det eksiljødiske samfunnet i Irak var mykje meir urbant orientert enn det på den tida framleis eksisterande agrarsamfunnet i Israel.

To sedarím som derimot blir inngåande handsama i Talmúd bablí er Séder Tahorót og Séder Kodashím. Båe desse skildrar tilhøve som først og fremst har med Tempelet i Jerusalem å gjera — eit emne som etter at Tempelet fall i år 70 ikkje var så aktuelt lenger i det krigsherja jordbrukssamfunnet i Israel, men som urbane jødar i det på den tida mykje fredelegare og meir velståande Irak kunne taka seg tid til å handsame.

Språk 
Talmúd bablí er i hovudsak skrive på aust-arameisk med innslag av hebraisk.

Talmúd
Jødedom
Arameisk

Arameisk er eit semittisk språk som er nært i slekt med fønikisk og hebraisk, som begge høyrer til den nordvestlege gruppa, og noko fjernare med arabisk. Arameisk skrift blei brukt til å utvikla andre skriftsystem, og har mellom anna gjeve opphav til hebraisk og arabisk.

Arameisk var daglegspråk i Judea under den andre tempelperioden (539 f.Kr.–70), og er brukt i fleire jødiske heilage tekstar. Det var truleg også språket til Jesus og dei han forkynde til. Arameisk var liturgispråk i tidleg kristendom, og ei form er framleis i bruk i syrisk kristendom. Moderne arameiske språk blir tala av spreidde grupper i Midtausten.

Soge 
Arameisk utvikla seg blant aramearar nord i Syria på 2000-talet f.Kr. Det var brukt i bystatane Damaskus, Hamath og Arpad. Dei eldste skriftlege døma på språket er frå 900-talet f.Kr., hovudsakleg diplomatiske dokument sende mellom bystatane.

Arameisk spreidde seg nord- og austover og erstatta gradvis akkadisk som lingua franca i den fruktbare halvmånen i tida 800–600 f.Kr. På 400-talet f.Kr. blei det riksspråk i Persarriket. Standardisert riksarameisk blei brukt til å kommunisera i heile det store området Akamenide-dynastiet herska over. Samstundes utvikla språket seg i ulike retningar dei ulike stadene det blei tala, og frå det første hundreåret kan det delast inn i vest- og austarameisk. 

Frå 600-talet, då veksten til islam medførte spreiing av arabisk, blei arameisk i stor grad fortrengd av dette.

Bruk 
Arameisk blei mykje brukt av jødar, som tidlegare hadde snakka hebraisk. Dei babylonske og jerusalemske versjonane av Talmud og nokre tekstar i Gamletestamentet er skrivne på arameisk (Esra 4,8–6,18 og 7,12–26, Daniel 2,4–7,28). Det er dermed svært truleg at Jesus og disiplane hans brukte språket. Seinare brukte også kristne og mandearar former av språket. Former av arameisk blir i dag brukt som liturgisk språk av syrisk kristne (gammalsyrisk), mandearar og samaritanarar.

Skrift 
Arameisk skrift blei utvikla frå det fønikiske alfabetet rundt 1000 f.Kr. Det blei både utvikla ei «firkanta» form som ein ser att i hebraisk skrift, og ei kursivform kjend som det syriske alfabetet. Dette gav seinare, gjennom nabateisk skrift, opphav til arabisk. Det mandeiske alfabetet er også utvikla frå det arameiske.

Kjelder 

 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Aramaic language» frå , den 3. juni 2010.

Bakgrunnsstoff 

Arameisk språk
Semittiske språk
Syria
Irak
Jødedom
Språk knytte til kristendommen
Jødisk kultur
Språk i Israel
Einskildspråk
Utvalde artiklar 2013
Asteroidebeltet

Asteroidebeltet er eit område i solsystemet som ligg omtrentleg mellom planetane Mars og Jupiter. Her finn ein dei største konsentrasjonane av asteroidebanar. Det er ofte au kalla hovudbeltet når sett i forhold til andre konsentrasjonar av småplanetar, sidan desse au kan bli referert til som asteroidebelte.

Opphav 

Ein meiner at i dei fyrste hundreåra av historia til solsystemet blei planetar danna ved akkresjonar (oppsamlingar) av planetesimalar. Gjentatte kollisjonar førte til dei kjende steinplanetane og kjernane til gasskjempene.

Men i denne sona begrensa den sterke tyngdekrafta til Jupiter dei avsluttande trinna, og planetesimalane kunne ikkje danne ein enkel planet. I staden fortsette dei å gå i bane rundt sola som før. Sett i denne samanhengen kan asteroidebeltet bli sett på som ein relikvie av det primitive solsystemet, men mange observasjonar peikar på ein aktiv utvikling av dei fysiske forholda. Asteroidane sjølve er dermed ikkje noko spesielt urørte. Men, objekta i det ytre kuiperbeltet meiner ein har blitt lite endra sidan solsystemet blei danna.

Miljøet i asteroidebeltet 

I kontrast til den vanlege førestillinga er asteroidebeltet for det meste tomt. Asteroidane er spreidd over så stort område at det ville vore svært usannsynleg å treffe utan å sikte nøye.

Likevel er titals av tusenar asteroidar kjende i dag, og utrekningar på det totale talet er i millionklassen. Om lag 220 av dei er over 100 km store. Den største lekamen i asteroidebeltet er Ceres, som er ca. 1000 km på tvers. Den totale massen til asteroidebeltet er berekna til å vera 2,3·1021 kg (av dette utgjer Ceres over ein tredel). Massen til Pluto er større enn dette talet.

Det høge talet på asteroidar gir eit aktivt miljø, der kollisjonar er svært vanlege (sett i astronomisk samanheng). Ein kollisjon kan fragmentere ein asteroide i ei mengde små bitar (som kan danne ein ny asteroidefamilie) eller kan lime to asteroidar saman om kollisjonsfarten er låg. Etter fem milliardar år har det nåverande asteroidebeltet ingen likskap med det originale.

Asteroidebelte er eit kjennemerke på science fiction-historier som set drama før realisme sidan belta alltid er viste så tette at eventyrlege tiltak må settast inn for å unngå kollisjonar. Protoplanetar under danning kan nok sjå sånn ut, men ikkje asteroidebelte. I realiteten er asteroidane spreidd over så store område at det ville vore høgst usannsynleg å berre komma i nærleiken av ein asteroide. Til dømes så har dei mange romsondane sendt til det ytre solsystemet passert tvers gjennom asteroidebeltet utan å få problem. Ferder til asteroidar har derimot hatt avanserte målsøkingsprosedyrar. Filmen 2001 -en romodyssé er uvanleg i det at han på ein realistisk måte skildrar «nærkontakten» skipet har med ein einleg asteroide.

Sjå au 
 Asteroide
 Asteroidefamilie
 Centaur

Asteroidar
Solsystemet
Dvergplaneten Ceres

Ceres (småplanetnemning 1 Ceres; symbol: ) er den minste dvergplaneten i solsystemet, og den einaste i asteroidebeltet. Ceres vart oppdaga 1. januar 1801 av Giuseppe Piazzi og er namngitt etter den romerske gudinna for veksande planter, innhausting og morskjærleik. Romsonden Dawn gjekk inn i bane kring Ceres 6. mars 2015.

Ceres er med sine 950 km i diameter den desidert største og mest massive lekamen i asteroidebeltet og utgjer omtrent ein tredjedel av den totale massen i regionen. Ceres har ei sfærisk form i motsetning til dei fleste lekamar med svakare tyngdekraft. 

Ceres vart fyrst klassifisert som ein planet, deretter som ein asteroide. 24. august 2006 vedtok IAU nye klassifiseringar av lekamar i solsystemet som medførte at Ceres vart klassifisert som ein dvergplanet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Dvergplanetar
Asteroidar
Terrestriske planetar
G-type-asteroidar
C-type-asteroidar
 
Ceres
Oppdagingar av Giuseppe Piazzi
Objekt tidlegare rekna som planetar
2 Pallas

2 Pallas (symbol: ) er ein asteroide i hovudbeltet og var den andre asteroiden som vart oppdaga. Pallas vart oppdaga og namngitt av astronomen Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers den 28. mars 1802. «Pallas» er eit namn på den greske gudinna Atene, i nokre soger på ein ven av Atene som ho drap ved ein feil.

Pallas er det tredje mest massive objektet i asteroidebeltet og utgjer omtrent 7 % av massen i regionen. Pallas, i lag med Ceres, 3 Juno og 4 Vesta, var ein gong rekna som planetar før oppdaginga av mange fleire asteroidar førte til reklassifikasjonar. Bana til Pallas er sterkt inklinert i forhold til hovudbelte-planet med sine 34,8°, og eksentrisiteten er nesten like stor som den Pluto har. Overflata består av silikat og har eit spekter likt det karbonhaldige kondrittar har.

Pallas
Himmellekamar oppdaga i 1802
Hovudbelteasteroidar
3 Juno

3 Juno (symbol: ) er ein asteroide som vart oppdaga av den tyske astronomen Karl L. Harding, 1. september 1804 gjennom eit 50 mm teleskop. Asteroiden er ein av dei største i asteroidebeltet. Han har namnet sitt etter den høgste gudinna i romersk mytologi, Juno.

Juno var den tredje asteroiden som vart oppdaga, men vart fyrst rekna for å vera ein planet. Han vart omkategorisert som asteroide og dvergplanet på 1850-talet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 JPL Ephemeris

Juno
Juno-asteroidar
S-type-asteroidar
Himmellekamar oppdaga i 1804
4 Vesta

4 Vesta (symbol: ) er den nest mest massive lekamen i asteroidebeltet etter Ceres, med ein snittdiameter på omtrent 530 km, og utgjer sannsynlegvis 9 % av all masse i asteroidebeltet. Nokre forskarar meiner Vesta bør reknast som ein førplanet heller enn ein asteroide.

Vesta miste rundt 1 % av massen under eit nedslag for mindre enn éin milliard år sidan. Mange fragment frå dette nedslaget har treft jorda som HED-meteorittar, ei rik kjelde til kunnskap om asteroiden. Vesta er den lysaste asteroiden, og den største avstanden frå sola er berre litt større enn snittavstanden til Ceres frå sola. 

Romsonden Dawn gjekk eit bel i bane kring Vesta, før han reiste vidare til Ceres.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Asteroidar
V-type-asteroidar
Asteroidar vitja av romsondar
Himmellekamar oppdaga i 1807
5 Astraea

5 Astrea er ein større hovudbelteasteroide. Overflata er svært lys og samansetninga er truleg ein blanding av nikkel-jern med magnesium- og jern-silikat.

Astraea var den femte asteroiden som blei oppdaga, den 8. desember 1845 av K.L. Hencke. Asteroiden er kalla opp etter oppkalt gudinna for rettferd i romersk mytologi, Astraea.

Kjelder

Asteroidar
Hovudbelteasteroidar
S-type-asteroidar
18451208
Oppdagingar av Karl Hencke
Objekt tidlegare rekna som planetar
7 Iris

7 Iris er ein av dei største asteroidane i hovudbeltet. Han har ein fargesterk overflate som truleg er ei blanding av metall av nikkel og jern og silikat av jern og magnesium.

Iris var den sjuande asteroiden som blei oppdaga. Det skjedde den 13. august 1847 då som den første asteroiden J. R. Hind frå London oppdaga.

Asteroiden fekk namn etter regnbogegudinna Iris frå gresk mytologi, som særleg var bodbringar for Juno. Namnet passa særs bra på asteroiden, ettersom han låg mindre enn ein time i rektasensjon etter 3 Juno då han blei oppdaga. 

Iris
Iris
9 Metis

9 Metis er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Den består av silikat og nikkel-jern, og kan vera restane etter ein større asteroide som vart øydelagd i ein urgammal kollisjon.

Metis vart oppdaga av Andrew Graham den 25. april 1848. Namnet kjem frå den mytiske Metis.

Metis
Metis
14 Irene



Kjelder

Irene
Irene
Manglar brødtekst
15 Eunomia

15 Eunomia er ein veldig stor asteroide i det indre av hovudbeltet. Han er den største av S-type-asteroidane og er den åttande til tolvte største asteroiden i heile hovudbeltet. Han er også den største medlemen av asteroidefamilien Eunomia.

Fotnotar 

Eunomia
Eunomia
Eunomia
17 Thetis

17 Thetis er ein stor asteroide i hovudbeltet. Han er av S-typen, noko som tyder at han har ei relativt lys overflate samansett av silikat.

Han blei oppdaga av R. Luther den 17. april 1852. Asteroiden var den første han oppdaga. Namnet kjem ifrå Thetis, mora til Akilles i gresk mytologi.

Ein stjerneokkultasjon av Thetis blei observert ifrå staten Oregeon i USA. Observasjonen var ikkje taima.

Fotnotar 

Thetis
Thetis
Thetis
18 Melpomene

Melpomene

vec:Lista de asteroidi#18 Melpòmene
21 Lutetia

21 Lutetia er ein stor hovudbelteasteroide med ein diameter på rundt 100 kilometer (120 km langs hovudaksen). Han blei oppdaga av Hermann Goldschmidt i 1852 frå balkongen hans i Paris, og fekk namnet Lutetia, som er det latinske namnet for Paris.

Bakgrunnsstoff 

Lutetia
704 Interamnia

704 Interamnia er ein svært stor asteroide med ein diameter på 316,6 kilometer. Snittavstanden hans frå sola er 3,067 (AE). Asteroiden blei oppdaga 2. oktober 1910 av Vincenzo Cerulli, og namnsett etter det latinske namnet for Teramo i Italia, der Cerulli arbeidde.

Interamnia er den sjette største kjende asteroiden innanfor banen til Jupiter og blei oppdaga overraskande seint til å vera så stor.

... | førre asteroide| 704 Interamnia| neste asteroide| ...

Asteroide
Interamnia