Notodden

Notodden er ein by og administrasjonssenter i Notodden kommune i Vestfold og Telemark med . Byen ligg på begge sidene av Tinnåa som renn ut i Heddalsvatnet. Byen er viktig i norsk industrihistorie som utgangspunkt for Norsk Hydro og kunstgjødselproduksjon. I 2015 blei industriområda frå tidleg 1900-tal innskrivne på UNESCO si verdsarvliste, saman med tilsvarande anlegg på Rjukan.

Notodden er eit handelssenter for Aust-Telemark og vart tidleg ein skuleby. I dag har byen to vidaregåande skular og Høgskolen i Telemark med avdeling for lærarutdanning og førskolelærarutdanning med 1400 studentplassar. Notodden lufthamn er næraste flyplass og ligg om lag 5,5 km frå byen.

Lokalavisa er Telen, som har kontora sine på Notodden. Avisa dekkjer òg kommunane Hjartdal og Sauherad .

Historikk 

Industrien fekk sitt første fotfeste ved Tinnåa med sagbruk, mølle, stampe, skipsbyggeri og seinare tresliperi. Notodden Calsium Carbid A/S vart sett i gang i 1899 og Notodden Salpeterfabrikk i 1904-05, då Kristian Birkeland og Sam Eyde bygde den første forsøksfabrikken for produksjon av kunstgjødsel. Industrieventyret til Norsk Hydro byrja på Notodden. Tinfos Jernverk vart skipa i 1910. Notodden vart kjøpstad i 1913. Samstundes med industrianlegga gjorde rallaren (anleggsarbeidaren) sin innmarsj, og han har fått sitt minnesmerke i Rallarparken i form av ein stor statue laga av Dyre Vaa. Fleire rallarar og arbeidarar vart fastbuande i byen, og folkemengda hadde ei kraftig auke på 849 til over 5000 innbyggjarar frå 1900 til 1912.

I Grønnbyen kan ein sjå bustader til arbeidarane frå den tidlege tida til Norsk Hydro. Her har Notodden Historielag innreidd ein arbeidarbustad slik dei var omkring 1915 og på Villamoen ligg funksjonærbustader frå same tid. Admini, praktbygget til Norsk Hydro er teikna av arkitekt Henning Cloumann. Norsk Extruding, det første føretaket i Noreg som ekstruderte plast og landets einaste kunstsilkefabrikk låg også her.

Kultur 

Notodden Blues Festival, den leiande bluesfestivalen i Noreg, har vore arrangert årleg i byen sidan 1988 i den første veka av august. Fleire av konsertane finn stad i eller utanfor nedlagde industrilokale på Notodden. Sidan 1991 er bluesprisen til festivalen vorten utdelt. Det vert også arrangert blues-workshops og blues-seminarar for musikarar og andre interesserte.

Heddal stavkyrkje frå 1200-talet, restaurert 1952–54, er den største i landet og ligg fem km vest for byen. Notodden kyrkje er ein basilika i tegl frå 1938 med altertavle av Henrik Sørensen. Bolkesjø sør for Blefjell har lange tradisjonar som skysstasjon og overnattingsstad. Turisttog trafikkerer jernbanestrekninga Notodden–Tinnoset og kanalbåten M/S Telemarken trafikkerer Telemarkskanalen frå Notodden til Lunde i  Nome i sommarhalvåret. Heddal bygdetun er eit friluftsmuseum med me.a. ei samling av hus frå 1500- til 1900-talet i tillegg til treskurd- og bunadsutstilling. Telemarksgalleriet har faste utstillingar heile året.

Notodden Fotballklubb spela i 2. divisjon avdeling 2 i 2020.

Folketalsutvikling

Venskapsbyar
 Clarksdale
 Idensalmi
 Nyköping
 Stelle
 Suwałki

Sjå òg
Tettstader i Telemark

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Notoddenportalen - Turistinfo om Notodden
 Notodden Blues Festival - Offisiell nettstad for bluesfestivalen på Notodden

Notodden kommune
Byar i Vestfold og Telemark
Tettstader i Vestfold og Telemark
Verdsarv i Noreg