alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leirmineral

Leirmineral er ei gruppe mineral som utgjer hovudbestanddelen i leirar.

Leirmineral oppstår i vatn og kan ha vore viktig for å skape liv, og mange teoriar om abiogenese omfattar desse minerala. Dei har vore nyttige for menneske sidan gammal tid i jordbruk og produksjon.

Leirmineral kan delast inn i følgjande grupper: 
Kaolingruppa som omfattar minerala kaolinitt, dickitt, halloysitt og nakritt
Smektittgruppa som omfattar mineral som montmorillonitt, nontronitt og saponitt.
Illittgruppa som omfattar leirskifer. Illitt er det einaste vanlege mineralet. 
Klorittgruppa omfattar forskjellige liknande mineral med stor kjemisk variasjon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Clay minerals» frå ,  den 2. august 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Fylosilikat
Jordkjemi
Lasulitt

Lasulitt eller lazulitt er eit blått mineral som særleg finst i kvartsittar og andre metamorfe bergartar og på pegmatittgangar. Kjemisk sett er det eit fosfat av magnesium og aluminium, med formel MgAl2(PO4)2(OH)2.

Det er kjent mellom anna frå Horrsjöberg i Sverige og i vene krystall frå Georgia i USA og Yukon i Canada. I Noreg er det kjent frå kyanitt-førande bergartar på Saltfjellet og i Elverum. 

Det vart først skildra i 1795 etter ein førekomst i Steuermark i Austerrike. Namnet kjem frå det tyske lazurstein.

Kjelder
Lasulitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/lasulitt.

Bakgrunnsstoff

Aluminiummineral
Jernmineral
Magnesiummineral
Fosfatmineral
Monokline mineral
Lepidolitt

Lepidolitt er eit litiumhaldig glimmermineral, oftast fiolett. Det finst i einskilde granittpegmatittar og er eit viktig råstoff for utvinning av litiumsambindingar. I Noreg er det kjent frå Tørdal i Telemark og frå Sandnessjøen. Den kjemiske formelen er K(Li,Al)3(Sei,Al)4O10(F,OH)2.

Sjå òg 
 polylithionitt

Kjelder
Lepidolitt. (2012, 11. mars). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/lepidolitt.

Bakgrunnsstoff

Fylosilikat
Litiummineral
Kaliummineral
Aluminiummineral
Monokline mineral
Glimmergruppa
Lepidomelan

Lepidomelan er ein særleg jernrik varietet av mineralet biotitt (sjå glimmer), kjent frå syenittpegmatittar ved Langesundsfjorden.

Kjelder
Lepidomelan. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/lepidomelan.

Magnesiummineral
Jernmineral
Kaliummineral
Aluminiummineral
Fylosilikat
Monokline mineral
Glimmergruppa
Leptitt

Leptitt er nemning for finkorna gneisbergartar som vesentleg består av kvarts og feltspat. Det er stort sett trudd å vere omvandla sure lavaer eller tuffar. Uttryket er særleg brukt i svensk geologi. Ein særs finkorna og tett leptitt blir kalla helleflint.

Kjelder
Leptitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/leptitt.

Bergartar
Leucitt

Leucitt er eit mineral i feltspatoid-gruppa, fargelaust til gråleg kvitt, kjemisk eit kalium-aluminium-silikat, KAlSi2O6. Leucitt finst som velutvikla krystall i kalirike lavabergartar (leucitt-basalt, leucititt), mellom anna kjent frå Vesuv, der lause krystall av leucitt kan falle ned saman med vulkansk oske ved utbrot. Mineralet kan ikkje finnast saman med kvarts, som det reagerer med under danning av feltspat. Det krystalliserer kubisk ved temperaturar over 605 °C, og tetragonalt under. Krystallforma er oftast eit såkalla ikositetraeder eller leucitoeder, eit regulært polyeder avgrensa av 24 flater.

Kjelder
Leucitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/leucitt.

Bakgrunnsstoff

Feldspatoid
Kaliummineral
Aluminiummineral
Tetragonale mineral
Leukofan

Leukofan er eit sjeldan mineral frå nefelinsyenittpegmatittar ved Langesundsfjorden. Kvitt, gult eller grønleg. Kjemisk sett er det eit fluorhaldig silikat av kalsium, natrium og beryllium NaCaBeSi2O6F, nærskyldt med melinofan. Lekofan vart funnet og namngjeve av presten H. M T. Esmark , og skildra av A. J. Erdmann 1840 som eit nytt mineral for verda.

Kjelder
Leukofan. (2012, 9. november). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/leukofan.

Silikatmineral
Kalsiummineral
Natriummineral
Berylliummineral
Levinson-nomenklatur

Levinson-nomenklatur er eit system for å namngje mineral som inneheld lantanoider (sjeldne jordartar) og yttrium. Det vart foreslått i 1966 av A. A. Levinson (f. 1927). På grunn av likskapar i dei ytre elektronskala, vil desse elementa nesten alltid følgje kvarandre i naturen og stort sett gå inn i dei same gitterposisjonane i mineralstrukturane. Systemet går ut på å føye eit suffiks til mineralnamnet, med det kjemiske teiknet for det dominerande elementet i parentes. Døme er allanitt-(Ce) og allanitt-(Y). Ei utvida nytte av Levinson-suffiks har vore nytta for nokre få andre mineral, til dømes jahnsitt-(CaMnFe) og pumpellyitt-(Fe2+).

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Levinson Nomenklatur. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Levinson-nomenklatur.

Mineralogi
Liebigitt

Liebigitt er eit gulgrønt sekundært uranmineral, Ca2(UO2)(CO3)3·10H2O. 

Det vart først skildra i 1848 etter ein førekomst i Adrianople i provinsen Edirne i regionen Marmara i Tyrkia. Det vart kalla opp etter den tyske kjemikaren Justus von Liebig (1803–1873).

Det opptrer som fluorescerande belegg i ein granittpegmatitt i Kraudsherad.

Kjelder
Liebigitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/liebigitt.

Karbonatmineral
Uranmineral
Ortorombiske mineral
Limstein

Limstein er ei gammal nemning på kalkstein (engelsk limestone). Namnet har samanheng med bruken av kalk til mørtel, som eit lim. Ordleddet lim går igjen i ein del norske stadnamn i område der det finst kalkstein eller marmor.

Kjelder
Limstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/limstein.

Kalkstein
Linaritt

Linaritt er eit blått sekundærmineral, eit bly-kopar-sulfat, PbCuSO4(OH)2. 

Linaritt vart først identifisert i 1822. Det er kalla opp etter Linaresplatået i Spania. 

Det finst på kontaktførekomstar i Oslofeltet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Blymineral
Koparmineral
Sulfatmineral
Monokline mineral
Lindgrenitt

Lindgrenitt er eit mineral med den kjemiske formelen Cu3(MoO4)2(OH)2. 

Det vart først skildra i 1935 etter ein førekomst i Chuquicamata-gruva i Antofagasta i Chile, og kalla opp etter den svenske-amerikanske geologen Waldemar Lindgren (1860–1939) frå Massachusetts Institute of Technology.

Det er ein sjeldan førekomst i Kløvereidnut i Telemark.

Kjelder

Koparmineral
Molybdenmineral
Monokline mineral
Linneitt

Linneitt eller koboltkis er eit mineral som krystalliserer kubisk og har spinellstruktur. Fargen er stålgrå, metallisk med raudleg skjer. Det består av kobolt og svovel, Co3S4, ofte med noko nikkel. Det er bestanddel i koboltmalm i Shaba i Kongo (Zaïre). Nærskylde mineral er siegenitt (Ni,Co)3S4, polydymitt Ni3S4, violaritt FeNi2S4 og carrollitt Cu(Co,Ni)2S4.

Det vart oppdaga i 1845 i Västmanland i Sverige og kalla opp etter Carl von Linné (1707–1778).

Kjelder
Linneitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/linneitt.

Koboltmineral
Thiospinelgruppa
Kubiske mineral
Carl von Linné
Lisetitt

Lisetitt er eit mineral som første gongen vart skildra i 1986 frå ein eklogitt ved Liset i Selje. Mineralet er fargelaust, rombisk og den kjemiske formelen er CaNa2Al4Si4O16. Mineralet er berre stabilt ved relativt høge trykk.

Kjelder
Lisetitt. (2012, 13. mars). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/lisetitt.

Rombiske mineral
Kalsiummineral
Natriummineral
Aluminiummineral
Silikatmineral
Litiofilitt

Litiofilitt er eit mineral, eit fosfat av litium og mangan, LiMnPO4. 

I Noreg er det berre kjent frå ein granittpegmatitt ved Ågskardet på Meløy.

Typelokalitet er Branchville Quarry i Branchville i Fairfield County i Connecticut der det vart først rapportert i 1878.

Kjelder
Litiofilitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/litiofilitt.

Bakgrunnsstoff
Mineral-galleri 

Litiummineral
Manganmineral
Fosfatmineral
Ortorombiske mineral
Litioforitt

Litioforitt er eit manganhaldig mineral med formel (Al,Li)MnO2(OH)2. Det er påvist frå ein førekomst i Seljord i Telemark.

Kjelder
Litioforitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/litioforitt.

Manganmineral
Aluminiummineral
Litiummineral
Litografisk skifer

Litografisk skifer eller litografisk stein er ein finkorna, lagdelt kalkslam-bergart som blir brukt til framstilling av grafikk (sjå litografi). Fargen er som regel ljos gul, men kan òg vere blågrå. Den mest kjende typen kjem frå lag frå yngre jura i Solnhofen i Bayern.

Kjelder
Litografisk skifer. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/litografisk_skifer.

Kalkstein
Lodestone

Leidarstein, òg kalla lodestone, er ein spesiell varietet av mineralet magnetitt (magnetjarnstein). Det verkar som ein naturleg magnet og trekkjer til seg andre magnetiske lekamar. Leidarstein kan ta form som ein stavforma magnet av mineralet magnetitt. På islandsk kallar ein steinen for 'siglarjarnstein' (islandsk seguljárnsteinn), og han vart nytta som kompass i heile Norden frå 1200-talet.

Kjelder

Oksydmineral
Jernmineral
Stein
Navigasjon
Lokkaitt

Lokkaitt er  eit sekundært karbonatmineral av yttrium og andre stoff, (Y,Ca)2(CO3)3· 2H2O. Det kan opptre saman med og forvekslast lett med tengeritt. 

Eit par norske førekomstar i granittpegmatittar er kjent, til dømes Tangenbrotet ved Kragerø.

Det er kalla opp etter den finske kjemikaren L. Lokka.

Kjelder
Lokkaitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/lokkaitt.

Yttriummineral
Kalsiummineral
Lorenzenitt

Lorenzenitt, tidlegare kalla ramsayitt, er eit mineral, eit natrium-titan-silikat Na2Ti2Si2O9. 

Det finst i nefelinsyenitt-pegmatittar i Québec i Canada, på Grønland, på Kolahalvøya i Russland, Lågendalen ved Larvik og ved Langesundsfjorden. I Noreg er det dessutan kjent i små mengder på druserom i ekeritt frå Nordmarka ved Oslo.

Det vart først oppdaga i 1897 i steinprøvar frå Narsarsuk på Sørgrønland. I 1947 vart det oppdaga å vere det same som mineralet ramsayitt, oppdaga i 1920-åra på Kolahalvøya i Russland. Det vart kalla opp etter den danske mineralogen Johannes Theodor Lorenzen (1855–1884).

Kjelder 
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Lorenzenitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå https://snl.no/lorenzenitt.

Bakgrunnsstoff 

Titanmineral
Inosilikat
Ortorombiske mineral
Lydisk stein

Lydisk stein eller lyditt er ein svart, fin og tett flintliknande silisiumrik bergart. Han finst ofte som små knollar i sedimentære bergartar. Han vart brukt som prøvestein for gull: fargen på den streken som kjem fram ved å skrape på steinen med eit metallstykke kan for eit trent auge syne gullgehalten.

Kjelder
Lydisk stein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/lydisk_stein.

Bergartar
Løllingitt

Løllingitt er eit kismineral som består av jarn og arsen, FeAs2. Det er sølvkvitt med metallisk glans og rombisk symmetri. Det finst ved mange
kisførekomstar, i Noreg kjent frå Sulitjelma. Det finst òg frå granittpegmatitt ved Drag i Tysfjord og frå syenittpegmatittar i området Larvik–Langesundsfjorden.

Løllingitt vart først skildra i 1845 ved Lölling-distriktet i Kärnten i Austerrike, som det vart kalla opp etter.

Kjelder
Løllingitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/l%C3%B8llingitt.

Bakgrunnsstoff
Mineralgalleri 

Jernmineral
Arsenidemineral
Ortorombiske mineral
Långbanitt

Långbanitt er eit manganhaldig oksidmineral med komplisert samansetjing. Typelokaliteten er Långban i Värmland. 

Det skal vere påvist frå Botnedal i Telemark.

Kjelder
Långbanitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/l%C3%A5ngbanitt.

Manganmineral
Oksydmineral
Låvenitt

Låvenitt er eit sjeldan, gult til brunt mineral med monoklin symmetri. Det dannar saman med wöhleritt, rosenbuschitt og mosandritt ei gruppe zirkoniumhaldige silikat med natrium, kalsium og fluor, som er karakteristiske for nefelinsyenittpegmatitter. Det vart skildra av W.C. Brøgger i 1885.

Det er kalla opp etter øya Låven i Langesundsfjorden.

Kjelder
Låvenitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/l%C3%A5venitt.

Monokline mineral
Zirkoniummineral
Silikatmineral
Natriummineral
Kalsiummineral
Stor husedderkopp

Stor husedderkopp (Eratigena atrica) er ein edderkopp i traktedderkoppfamilien. Han er ein av dei største edderkoppane i Sentral- og Nord-Europa. Edderkoppen er nært i slekt med den noko mindre husedderkoppen.

Edderkoppen vert ofte funnen i hus i Noreg om hausten. Som med dei aller fleste edderkoppane har han eit giftig bit. Bitet vert rekna som ufarleg for menneske, men vert skildra som smertefullt.

Kjelder 

Traktedderkoppar
Dyr i Noreg
Arne Åhman

Arne Per Åhman () var ein svensk friidrettsutøvar frå Nordingrå. Han er mest kjend som tresteghoppar, men tevla også i høgdehopp og lengdehopp. Åhman vart olympisk meister i tresteghopp i 1948. Han vann elles EM-bronse i same øvinga i 1946, og EM-sølv i høgdehopp i 1950.

Aktiv
Åhman vart svensk meister i tresteghopp i 1946 med eit hopp på 15,10 meter. Same sesongen deltok han i europameisterskapen i friidrett i Oslo og tok bronsemedaljen med resultatet 14,96 m. Også i 1947 vart han svensk meister i tresteghopp med sterke 15, 26 m.

Under OL 1948 i London vart han olympisk meister i tresteghopp. Rekkefylgja for deltakarane vart ordna etter alfabetet, Åhman vart til Aahman på engelsk og han fekk såleis hoppe fyrst. Han sette ny svensk rekord i fyrstehoppet med 15,40 m. Etter kvart vart tilløpsbana i stendig dårlegare stand, og ingen av dei andre hopparane klarde å slå Åhmans lengde, så gullmedaljen vart hans.

I 1950 vart Åhman svensk meister i høgdehopp med 1,93 m. Same høgda klarde han også under friidretts-EM i Brussel, noko som gav han sølvmedaljen. I same europameisterskapen kom han elles på femteplass i tresteg-tevlinga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1946 i Oslo: Bronsemedalje i tresteghopp – 14,96 m
OL 1948 i London: Gullmedalje i tresteghopp – 15,40 m, framom George Avery (15,36)
EM 1950 i Brussel: Sølvmedalje i høgdehopp – 1,93 m, bakom Alan Paterson (1,96 m), samt nr 5 i tresteghopp – 14,48 m
OL 1952 i Helsingfors: Nr 15 i tresteghopp – 14,05 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Arne Åhman» frå ,  den 3. august 2014.  
 

Svenske høgdehopparar
Svenske lengdehopparar
Svenske tresteghopparar
Olympiske meistrar for Sverige
Medaljevinnarar under sommar-OL 1948
Svenske deltakarar under sommar-OL 1948
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1948
Svenske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
67P/Tsjurjumov-Gerasimenko

67P/Tsjurjumov-Gerasimenko er ein komet med ei omlaupstid på 6,44 år. Romsonden Rosetta kom fram til kometen 6. august 2014, og vil etter planen halda fylgje med han over ein lengre periode. 12. november 2014 landa sonden Philae på kometen, den fyrste mjuklandinga på ein komet nokosinne. I slutten av september 2016 vil truleg Rosetta òg landa på kometyta.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Periodiske kometar
Kometar vitja av romfartøy
Tresteghopparen Jonathan Edwards

Jonathan Edwards () er ein britisk tidlegare tresteghoppar frå London. Han vart verdsmeister i øvinga i 1995 og 2001, europameister i 1998 og olympisk meister i 2000. I tillegg vann han eitt OL-sølv, eitt VM-sølv og to VM-bronsar og ein EM-bronse. Hans personlege rekord frå 1995 på 18,29 meter er framleis verdsrekord i 2014.

Aktiv
Edwards vann den fyrste internasjonale medaljen då han vart nummer tre i VM 1993 i Stuttgart. To år seinare, under VM 1995 i Göteborg sette han ny verdsrekord, 18,16 m, i sitt fyrste finalehopp. Det var samstundes det aller fyrste tresteghoppet over 18 meter. 20 minuttar seinare hoppa han 18,29 meter, ein rekord som i 2014 enno er gjeldande verdsrekord.

Under sommar-OL 1996 gjorde han eit godt bestehopp, 17,88 meter, men måtte sjå seg slått av Kenny Harrison frå USA som passerte 18-metersgrensa. Også i 1997 vart det sølvmedalje på Edwards, 16 cm bak Yoelbi Quesada frå Cuba. Derimot vart det ein suveren siger i friidretts-EM 1998, der Edwards gjorde sitt nest beste finaleresultat i dei store meisterskapane, 17,99 m, og vann med over ein halv meters margin.

Etter VM-bronse i 1999 tok Edwards sitt einaste OL-gull i OL i Sydney i 2000, etter å ha fått notert 17,71 m i sluttprotokollen. Året etter vann han sin fjerde og siste internasjonale tittel under VM 2001 i Edmonton, med sterke 17,92 m vart han ein suveren vinnar. Sidan fekk han ikkje lenger opp dei heilt store lengdene, men sikra seg likevel bronsen i EM i friidrett 2002.

Edwards la opp etter 2003-sesongen, 37 år gammal.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa (15,88 m)
OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (15,76 m)
VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje – 17,44 m
EM 1994 i Helsingfors: Nr 6 – 16,85 m
VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje – 18,29 m, framom Brian Wellman (17,62 m)
OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 17,88 m, bakom Kenny Harrison (18,09 m)
VM 1997 i Aten: Sølvmedalje -17,69 m, bakom Yoelbi Quesada (17,85 m)
EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 17,99 m, framom Denis Kapustin (17,45 m)
VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 17,48 m, bakom Rostislav Dimitrov (17,49 m)
OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 17,71 m, framom Yoel Garcia (17,47 m)
VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 17,92 m, framom Christian Olsson (17,47 m)
EM 2002 i München: Bronsemedalje – 17,32 m, bakom Charles Friedek (17,33 m)
VM i 2003 i Paris: Nr 12 – 16,31 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jonathan Edwards» frå ,  den 3. august 2014.  
 

Britiske tresteghopparar
Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1992
Deltakarar under sommar-OL 1996
Deltakarar under sommar-OL 2000
Olympiske meistrar for Storbritannia
Britiske friidrettsutøvarar
Miloš Srejović

Miloš Srejović () er ein serbisk, tidlegare jugoslavisk, friidrettsutøvar. Han vart europameister i tresteghopp i 1978.

Aktiv
Srejović vart jugoslavisk meister i tresteghopp i perioden 1975-78. Under EM i friidrett 1978 i Praha oppnådde han 16,94 m, ein centimeter lengre enn legendariske Viktor Sanejev frå Sovjetunionen, som måtte nøye seg med sølvmedaljen.

Sin personlege rekord sette Srejović 20. september 1981 i Sarajevo med 17,01 meter, då han vart nummer to i Balkan-leikane.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1978 i Praha: Gullmedalje – 16,94 m, framom Viktor Sanejev (16,93 m)

Merknadar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Miloš Srejović» frå ,  den 3. august 2014.  
 

Serbiske friidrettsutøvarar
Jugoslaviske friidrettsutøvarar
Tresteghopparar
Mackinawitt

Mackinawitt er eit ertsmineral med samansetjing (Fe,Ni)9S8. Det er særs utbreidd i norske sulfidmalmar som mikroskopiske inneslutningar i chalkopyritt.

Det vart først skildra i 1962 etter ein førekomst i Mackinaw-gruva i Snohomish County i Washington, som det er kalla opp etter.

Kjelder
Mackinawitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/mackinawitt.

Sulfidmineral
Meteorittmineral
Maghemitt

Maghemitt er eit ferromagnetisk mineral som består av ?-Fe2O3. Det har ein defekt spinell-struktur med ubesatte kationplassar i gitteret. Mineralet er utbreidd i mikroskopiske mengder som oksidasjonsprodukt av magnetitt.

Maghemitt fekk namn i 1927 etter ein førekomst ved Iron Mountain-gruva nordvest for Redding i Shasta County i California. Namnet syner til at mineralet er ein mellomting mellom MAGnetitt og HEMatitt.

Kjelder
Maghemitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/maghemitt.

Jernmineral
Oksydmineral
Ilmenittgruppa
Magnesitt

Magnesitt er eit mineral som består av magnesiumkarbonat, MgCO3, og tilhøyrer kalsittgruppa (isomorfi). Fargen er kvit, grå, gul til brunleg. Det liknar kalsitt, men brusar ikkje for kald, fortynnt saltsyre. Magnesitt dannar blandkrystall med sideritt. Mineralet finst ofte saman med serpentin og kleberstein. Ved sterk oppvarming (kalsinering) dannast MgO, som blir brukt som eldfast material, til dømes til fôringar i smelteomnar. 

Tidlegare var det drift på fleire førekomstar i området Snarum–Modum.

Det har namn etter magnesium og -itt, og vart tidlegare òg kalla talkspat eller bitterspat.

Kjelder
Magnesitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/magnesitt.

Magnesiummineral
Karbonatmineral
Kalsittgruppa
Trigonale mineral
Magnetitt

Magnetitt eller magnetjernstein er eit mineral som består av jernoksid, Fe3O4, med 72 % jarn. Det er svart og metallisk, tungt og sterkt magnetisk. Det krystalliserer kubisk med spinell-struktur. Finst utbreitt i små mengder (aksessorisk) i ei rekkje bergartar og er til dels anrika i sandavleiringar. I større førekomstar utgjer det ein svært viktig jernmalm. Kirunamalmane er magnetittmalmar som er danna magmatisk. 

Av norske jernmalmførekomstar har Sør-Varanger og Fosdalen magnetittmalmar, medan Rana og Søftestad har ei blanding av magnetitt og hematitt. Magnetitt finst òg på skarnførekomstar ved Arendal og i Oslofeltet.

Kjelder
Magnetitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/magnetitt.

Bakgrunnsstoff
Mineralgalleri

Jernmineral
Spinellgruppa
Ferromagnetiske stoff
Jernoksidpigment
Kubiske mineral
Pyrrhotitt

Pyrrhotitt, pyrrhotin eller magnetkis er eit ertsmineral med bronseaktig farge og metallisk glans. Det består av jarn og svovel. og formelen kan skrivast Fe1−xS, sidan strukturen er defekt og det alltid er for lite jarn til stades. Dei magnetiske eigenskapane og krystallsymmetrien varierer med samansetjinga og fordelinga av dei tomme posisjonane i krystallgitteret. 

Pyrrhotitt finst i store førekomstar knytt til gabbrobergartar (noritt), som regel i lag med nikkelmineralet pentlanditt og noko chalkopyritt (koparkis) og stundom platinamineral. Pentlandittførande pyrrhotittførekomstar er difor av stor tyding som nikkelmalm.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Sulfidmineral
Jernmineral
Monokline mineral
Malakitt

{{Infoboks mineral
| namn        = Malakitt 
| kategori    = Karbonatmineral
| bilete       = Malachite, Zaire.jpg
| bilettekst     = Malakitt frå Kongo
| formel     = Cu2CO3(OH)2
| molvekt   = 221,1 g/mol
| strunz      = 05.BA.10
| farge       = Lys grøn, mørk grøn, svartaktig grøn, vanlegvis banda i massar; grøn til gulaktig grøn i transmittert lys
| form       = Massiv, botryoidal, stalkittisk, krystallar er nålforma til tavleforma prismatisk
| system      = Monoklin—prismatisk H-M-symbol (2/m) Romgruppe P21/a
| tvilling    = Vanleg som kontakt eller penetrerande tvillingar på {100} og {201}. Polysyntetisk tvilling finst òg.
| kløyv    = perfekt på 
Malakitt er eit grønt, sekundært koparmineral som finst særs utbreitt på koparførekomstar, ofte saman med azuritt. Kjemisk sett er det eit basisk koparkarbonat,  Cu2CO3(OH)2. Det krystalliserer monoklint og opptrer oftast i fibrig eller massiv form.

Einskilde stader i verda er det av tyding som koparmalm, som i Afrika, Australia, USA og Russland). Det vert òg nytta som smykkestein og til prydgjenstandar. Fint malt og slemd malakitt blir kalla berggrønt eller malakittgrønt og blir nytta som malarfarge.

Det er òg kjent i små mengder frå Noreg.

Kjelder
Malakitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/malakitt.

Bakgrunnsstoff

Karbonatmineral
Koparmineral
Edelsteinar
Monokline mineral
Malakon

Malakon er ein varietet av mineralet zirkon, som særleg er rik på hafnium og thorium. Opptrer i metamikt tilstand på grunn av radioaktiv stråling frå thorium. Det vart først skildra frå granittpegmatitt på Hidra ved Flekkefjord av K. J. A. T. Scheerer i 1844.

Sjå òg 
 alvitt

Kjelder
Malakon. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/malakon.

Hafinummineral
Thoriummineral
Zirkoniummineral