alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gardarike

Gardarike (norrønt Garðaríki) er eit namn som vart nytta på området til aust-slavarane av vikingane frå Norden. Namnet tyder «riket med borgane», og oppstod som Garðar. På reisene gjennom Aust-Europa, til mellom anna Miklagard eller Jorsalaland, støtte vikingane på talrike slaviske byar med namn som enda med gorod - 'gard, borg' eller 'by'. «Gardariket» er kjend frå norrøn sogelitteratur, medan forma «Garðar» går att i skaldedikt og runeinnskrifter frå 900- og 1000-talet. 

Ettersom vikingane særleg handla med dei nordre russiske områda, skildrar sogene Holmsgard (Hólmgarður, dagens Novgorod) som hovudstaden i Gardarike. Andre byar som blir nemnde er Aldeigjuborg (gamle Ladoga), Kǿnugarðr (Kiev), Pallteskja (Polotsk), Smaleskia (Smolensk), Surdalar (Suzdal), Moramar (Murom) og Rostofa (Rostov).

Gardariket blei truleg grunnlagd som eit rike på midten av 800-talet. Då la vikingar frå noverande Sverige området sør for Ladoga under seg. På 880-talet utvida dei  herredømet til å også omfatta Kiev-området.

Vidare utvikling 
Etter kvart blei Gardariket til den fyrste russiske statsdanninga. Handelsfolka og busetjarane frå noverande Sverige vart kalla rusar. Dei gjekk etterkvart inn i den slaviske kulturen, men banda mellom Gardarike og Norden heldt seg ved lag i lang tid. Mellom anna fanst fleire familiesamband mellom Gardarike og dei norske og svenske kongeslektene, til dømes hjå Harald Hardråde, Olov Skötkonung og dei russiske storfyrstane i Kiev, som Jaroslav I.

Den fyrste russiske staten vart kalla Kiev Rus. Etter kvart utvikla det seg til Novgorodriket. På 1300-talet byrja Novgorod eller Gardarike å ekspandera nordover, fyrst kring innsjøane Ladoga og Onega, så langs Kvitehavskysten og på 1500-talet langs kysten av Kola.

I Skandinavia og på Island kalla ein dei russiske landa for Gardarike heilt fram til 1200-talet. Eit anna namn var «Store-Svitjod», som mellom anna vart nytta i Snorri Sturluson si Ynglingesoga. Svitjod var eit namn på eit rike i Sverige.

Kjelder

Stader frå norrøn tid
Stadnamn av norrønt opphav
Russisk historie
Ringane til Saturn

Ringane til Saturn er ei rekkje planetringar, sett saman av hovudsakleg is og støv, som omkransar planeten Saturn.

Den første kjende observasjonen av ringane blei gjort av Galileo Galilei i 1610, men det svake teleskopet han brukte gjorde at han såvidt kunne sjå dei, og trudde dei var to månar på kvar side av planeten. Christiaan Huygens var i 1655 den første som meinte at det kunne gå ein ring rundt Saturn.

Liste 
Dette er ei liste over dei namnsette ringane til Saturn, og mellomromma mellom dei.

Kjelder 
 Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff 

Saturn
Planetariske ringar
Ane Hansdatter Kismul

Ane Hansdatter Kismul () i Mosjøen) er ein norsk politikar i Senterpartiet. Ho var leiar av miljøvernorganisasjonen Natur og Ungdom frå 2003 til 2005. Kismul var med i NU frå ho som femtenåring då ho var med på å setja i gang eit lokallag i Mosjøen, til ho nådde den øvre aldersgrensa for medlemskap på tjuefem.

Saman med andre miljøvernarar blei Kismul arrestert i november 2004 då dei demonstrerte mot boreriggen «Eirik Raude».

Frå 28. september 2012 til regjeringsskiftet etter stortingsvalet 2013 var Kismul statssekretær i Olje- og energidepartementet i Regjeringa Stoltenberg II. Ho kom frå ei stilling som politisk rådgjevar i Landbruksdepartementet.

Kjelder 

 Om arrestasjon av Kismul og andre i Stavanger Aftenblad

Bakgrunnsstoff 
 Nettintervju i VG då Kismul blei vald som NU-leiar 

Norske miljøvernarar
Statssekretærar i Regjeringa Stoltenberg II
Politiske rådgjevarar i Regjeringa Stoltenberg II
Politiske rådgjevarar frå Sp
Statssekretærar frå Sp
Folk frå Vefsn
Eksentrisitet

Eksentrisiteten definerer kor nær ein ideell sirkel ein bane er.

Eksentrisiteten () er strengt definert for alle sirkulære, elliptiske, parabolske og hyperbolske banar og kan ha følgjande verdiar:

for sirkulære banar: 
for elliptiske banar: 
for parabolske banar: 
for hyperbolske banar:

Døme
Til dømes er eksentrisiteten til jorda sin bane rundt sola på 0,0167 i dag. Gjennom tida vil denne variere mellom nær 0 til nesten 0,05 på grunn av gravitasjonell påverknad mellom planetane (sjå graf:  ).

Andre verdiar: Pluto 0,2488 (størst blant planetane i solsystemet), Merkur 0,2056, Månen 0,0554.

Bakgrunnsstoff
For verdiane til alle planetane i ein tabell, gå til :de:Planet (Tabelle).

Kjeglesnitt
Celestmekanikk
Analytisk geometri
Omkrins

Omkrins, periferi eller perimeter er avstanden rundt ei lukka kurve på eitt plan. Omkrins er au ei slags grense. 

I geometrien reknar ein ut omkrinsen av enkle former, som sirklar og ellipsar, ved hjelp av matematiske formlar. I studiar av verda rundt oss, som geografi og astronomi, kan ein bruka meir avanserte måtar til å finna omkrinsen på område som ikkje er fullt så skjematiske.

I daglegtale syner periferi ofte til utkantstrok eller emne som ligg utanfor det som er interessant og som (derfor) er av underordna tyding.

Sirkel 

Omkrinsen  til ein sirkel kan reknast ut frå diameteren med denne formelen:

Eller, ved å bytte ut diameteren med radiusen:

der r er radiusen, d er diameteren til sirkelen og π (den greske bokstaven pi) er konstanten 3,1415926...

Ellipse 

Omkrinsen til ein ellipse er meir problematisk da den eksakte løysinga blir ei rekke. Ramanujan har ei forenkling:

der  og  er store- og lille halvakse til ellipsen. Dei to er avhengige av eksentrisiteten til ellipsen på følgjande måte:

Dette tyder at omkrinsen au kan bli skrive som:

Bakgrunnsstoff 
 Numericana - Circumference of an ellipse

Elementær geometri
Lengd
Harald Eia

Harald Eia () er ein norsk komikar, tekstforfattar og skodespelar. Han er kjent for ei rekkje humorprogram på NRK, i samarbeid med mellom andre Bård Tufte Johansen og Atle Antonsen.

Eia gjekk på Valler VGS og jobba som avisbod i nokre år før han begynte ved Universitetet i Oslo. Han har filosofi mellomfag, matematikk og data grunnfag. Han leverte hovudoppgåva Lidende ledere og kompetente kalkulatører – næringslivsfolks symbolske kamper i sosiologi i 1992. Teatersportgruppa hans vart nordiske meistrar i 1994. 

Hausten 2007 vart det kjent at Eia og kona hans, skodespelaren Anne Ryg, skulle skiljast.

TV-frammøte 
 1987 Diskuteket (Eia snakkar om å syngje på norsk) 
 1991 U (først som sosiolog, seinare som tekstforfattar og programleiar) 
 1994 Egentlig (tekstforfattar)
 1994 U:natt 
 1995 Lillelørdag (med Bård Tufte Johansen og Marit Åslein)
 1997 Sommeråpent (medverkande)
 1998–99 og 2000–01 Åpen post (med Bård Tufte Johansen)
 1999 Minner fra Lillelørdag
 2000 Copacabana (innslagsregi)
 2003 Uti vår hage (med Bård Tufte Johansen og Atle Antonsen)
 2004 Team Antonsen (med Atle Antonsen, Bård Tufte Johansen og Kristopher Schau)
 2005 Tre brødre som ikke er brødre (med Bård Tufte Johansen og Atle Antonsen)
 2007 Videobloggeren Rubenmann
 2008 Uti vår hage 2 (med Bård Tufte Johansen og Atle Antonsen)
 2010 Hjernevask. Debatten som følgde av programmet gjorde at Eia vart tildelt Fritt Ords honnør.
 2010 Storbynatt (med Bård Tufte Johansen)

Anna

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Harald Eia» frå , den 2. november 2010.
  oppgav desse kjeldene:  

Norske komikarar
Norske programleiarar
Programleiarar for NRK
Folk frå Bærum
Mottakarar av Fritt Ords honnør
Rashnu

Rashnu er namnet til guddomen for rettferd i parsismen. Namnet tydde ein gong berre 'dommar', og viste ei av Ahura Mazda sine roller, men blei persongjord i seinare tider.

Isaman med Mithra, som er guddomen for sanning, og Sraosha, som er ikjøtinga av Mazda sitt ord, er Rashnu ein av dei tre dommarane som dømmer over sjelene til menneske. Han står på ei bru med ei skålvekt i gull, der han veg opp gjerningane til alle sjelene som kjem til han.

Den 18. dagen av kvar månad i dei parsiske kalendrane er vigsla til Rashnu.

Parsisme
Guddommelege vesen
Sraosha

I parsismen er Sraosha namnet til eit viktig guddomleg vesen. Mange parsarar, særleg indiske parsarar, reknar vesenet for persongjeringa av eit religiøst omgrep.

Sraosha-omgrepet i gathaene 

Ordet «sraosha» tyder «det å høyra» på gammalt avestisk. Ordet meinte å stå i samband med Ahura Mazda, som Gud blir kalla i parsisme, og å lyda etter og ta imot orda hans. Sraosha lever i kvart menneske og hjelper oss å høyra på Mazda si røyst. Det vernar oss imot den vonde ånda, og styrar oss til å forstå grunnsetningane som allheimen er basert på. Sraosha meiner også at Mazda alltid høyrer våre røyster og leier oss til det rette valet.

Sraosha-vesenet i seinare parsisme 

Sidan Sraosha var rekna som sambandsvegen mellom menneske og Ahura Mazda, var det lett å persongjera han. Sraosha blei Ahura Mazda sin bodberar, og ikjøtinga av ordet hans. Det er Sraosha som vernar menneske imot demonar kvar natt. Han kjem ned til jorda tre gongar om natta for å kriga imot dei, og knuser skallane deira med klubba si. Når verda endar skal han øydeleggja alt som er vondt i allheimen.

Sraosha blei også rekna som ein av dei tre dommarane som dømmer over sjelene til menneske. Han leiar dei rettvise sjelene til himmelen. Han går også i forbøn for menneske si tilgjeving. 

Sraosha er tenkt på som ein sterk og heilage ung mann som bur i eit hus som har tusen suler, og rid på ei stridsvogn dregen av fire kvite hestar.

Parsisme
Guddommelege vesen
Mikhail Gorbatsjov

Mikhail Sergejevitsj Gorbatsjov () blei fødd i Privolnoje i Stavropol kraj, i Nord-Kaukasus sør i Russland. Han blei generalsekretær i det sovjetiske kommunistpartiet i 1985, og var den første og einaste sovjetiske presidenten frå 1988 til 1991. Gorbatsjov er mest kjend for å endre både stil og innhald i sovjetisk politikk. Den politiske endringa fekk namna glasnost ('openheit') og perestrojka ('omdanning'). I 1990 fekk han Nobels fredspris for nedrustingspolitikken sin.

Oppløysinga av Sovjetunionen 
Gorbatsjov ønskte å demokratisere det sovjetiske samfunnet, og oppheva blant anna maktmonopolet til kommunistpartiet. 

Gorbatsjov sin politikk med gradvis reformering av systemet utan å «slå barnet ut med badevatnet» møtte motstand både blant konservative kommunistar som ikkje ønskte endring og blant dei som ville avskaffe heile systemet. Konservative kommunistar prøvde å gjere statskupp i 1991, og bortførte Gorbatsjov. Men store motdemonstrasjonar og manglande støtte frå hæren gjorde at kuppmakarane gav opp. Gorbatsjov kom tilbake til hovudstaden, blei gjeninnsett som sovjetisk president, men måtte snart sjå at Sovjetunionen blei oppløyst, og han dermed ikkje hadde nokon stat å vere president for. Det var særleg presidenten for den russiske delstaten, Boris Jeltsin, som stod bak dette. Den 25. desember 1991 trakk Gorbatsjov seg formelt tilbake frå stillinga som president for ein stat som nokre veker tidlegare var blitt oppløyst.

Tida etter oppløysinga av Sovjetunionen 
I 1996 stilte Gorbatsjov til val som president i Russland, men fekk berre 0,5 prosent av røystene. Han heldt likevel fram med å vere aktiv i det offentlege liv, som føredragshaldar og som russisk sosialdemokratisk politikar. I 2006 blei han saman med den russiske milliardæren og tidlegare lovgjevaren Aleksandr Lebedev for å kjøpe nesten halvparten av den uavhengige avisa Novaja Gazeta, kjend for å utfordre Kreml sin politikk. Den 30. september 2008 sa Gorbatsjov og Lebedev at dei skulle gå saman og lage eit politisk parti kalla Russland demokratiske parti, sjølv om det aldri blei noko av. Sjølv om Gorbatsjov til tider var kritisk til den russiske leiaren Vladimir Putin, støtta han Russland si annektering av Krim i 2014.

Kjelder 

Russisk historie
Russiske statsleiarar
Russiske nobelprisvinnarar
Folk frå den kalde krigen
Sovjetiske statsleiarar
Kommunistiske politikarar
Vinnarar av Nobels fredspris
Nord-Amerika

Nord-Amerika er den nordlege delen av den amerikanske verdsdelen: Grønland, Canada, USA, Mexico, Karibia og Mellom-Amerika. Snevert definert, noko som er vanleg på norsk, omfattar området berre Canada, USA og Mexico.

Bortsett frå ei tynn landgrense i sør mot Sør-Amerika er området omgitt av hav: Stillehavet i vest, Atlanterhavet i aust, Det karibiske havet i sør og Nordishavet i nord.

Klima 
Kontinentet har store klimatiske motsetnader og raskt vekslande vêr. Dette skuldast mellom anna nærleiken til det isdekte Polhavet i nord og mangel på fjell som stenger luftutvekslinga nord-sør og påverknaden frå det varme Karibiske havet i sør. Nær Newfoundland er det brå temperaturovergangar i havet, noko som favoriserer danninga av lågtrykk. Den samanhengande nord–sørgåande fjellkjeda frå Alaska til Mellom-Amerika pregar nedbørfordelinga og fører til ein storstilt forstyrring i vestavindsbeltet, noko som òg er viktig for klimaet i Nordvest-Europa. Beringsundet mellom Nord-Amerika og Asia er grunt og smalt med fjell på begge sider. Her vert det utveksla lite havvatn og luft mellom Stillehavet og Polhavet. Kystområda i vest får ikkje dei store og raske vêromslaga som dei vidstrekte, uskjerma områda i aust får. 

Langs kysten i nord er det ei brei stripe med tundraklima, medan ein lenger sør har kontinentalklima, som dominerer over dei største områda. Det er snødekke kvart år heilt sør til 40 ºN. Sør og aust i USA har ein temperert regnklima, men òg her kan ein få såkalla «Northers» med kulde og snø som kan gjer stor skade. Den subtropiske delen av vestkysten har middelhavsklima med tørre, solrike somrar, men òg ofte tåke over det kalde kystvatnet. Passatvinden trekkjer overflatevatnet mot vest slik at djupvatn strøymer opp ved kysten. I dei sørlege sentrale områda av USA og i ein stor del av Mexico har ein steppeklima og til dels ørkenklima, men det omfattar berre ein liten del av kontinentet. Mellom-Amerika har hovudsakleg tropeklima med mykje nedbør. 

Den høge havoverflatetemperaturen i Det karibiske havet og dei kringliggande havområda i Atlanterhavet gjer at det lett kan oppstå tropiske orkanar som særleg råkar kystområda og øyar i Karibia. Orkansesongen er på det høgaste i tida frå august og ut oktober. Dei fuktige varme luftstraumane frå sør kjem i konflikt med kalde luftstraumar frå nordvest og gjev ofte tornadoar, som fullstendig kan rasere områda som vert råka. Mississippidalen er mest utsett. Sterk vind som virvlar opp støv og sand skjer i dei tørre områda, særleg i Mexico og Texas. Kombinasjonen sterk vind, kulde og snødrev gjev dei frykta «blizzards» som ofte vert etterfølgd av kuldebølgjer som kan råke store område, stundom heilt til Mexicogolfen.

Kjelder 

 
Verdsdelar
Vietnamesisk

Vietnamesisk er det offisielle språket i Vietnam. Det er morsmålet til om lag 87 % av innbyggjarane i landet, i tillegg til rundt to millionar vietnamesarar som har flytta frå landet. I tillegg snakkar minoritetsfolka i Vietnam det som andrespråk.

Vietnamerisk er eit tonespråk og vert rekna som det største språket i den austroasiatiske språkfamilien. Det har mange lånord frå kinesisk og vart tidlegare òg skrive med kinesisk skrift, men gjekk over til å bruka ei omarbeidd utgåve av det latinske alfabetet på 1900-talet. 

Vietnam
Austroasiatiske språk
Einskildspråk
Den store fedrelandskrigen

Den store fedrelandskrigen eller Den store patriotiske krigen er nemningar som har vore mykje bruka i Sovjetunionen, og i Russland etter Sovjetunionen blei oppløyst, om det som vedgjekk Sovjetunionen og austfronten i den andre verdskrigen. På russisk er nemninga Великая Отечественная война, Velikaja Otetsjestvennaja vojna. Namnet viser attende til den russiske patriotiske krigen i 1812, mot den invaderande Napoleon Bonaparte.

Sovjetunionen blei angripen av Hitler-Tyskland den 22. juni 1941, og mesteparten av den europeiske delen av andre verdskrigen gjekk føre seg på «austfronten». Det var der den nazistiske tyske krigsmakta blei knekt. 

Den nazistiske krigs- og okkupasjonspolitikken i aust var ekstremt rasistisk og brutal, og gjekk ut på medviten desimering av den slaviske folkesetnaden, attåt utrydding av alle jødar og kommunistar. 

Det avgjerande vendepunktet i krigen i aust var slaget ved Stalingrad (Volgograd) frå hausten 1942 til først på vinteren 1943. Etter den tid var Den raude armeen stort sett på offensiven fram til dei tok Berlin i april-mai 1945. 

Mellom 20 og 27 millionar sovjetiske statsborgarar mista livet under krigen.

Sjå òg 
 Operasjon Barbarossa - det tyske kodenamnet på invasjonen av Sovjetunionen
 Adolf Hitler
 Josef Stalin
 Kringsetjinga av Leningrad
 Slaget ved Stalingrad
 Slaget ved Kursk
 Operation Bagration - Kodenamn for sovjetisk storoffensiv sommaren 1944
 Slaget om Berlin
 SS
 NKVD

Store Fedrelandskrigen
Store Fedrelandskrigen
Store fedrelandskrigen
Konfliktar i 1940-åra

ko:제2차 세계 대전 동부 전선의 연표
Diameter

Diameter (frå gresk diairo, dele opp og metro, måle) er ei rett linje, eller ein korde, som går gjennom sentrum i ein geometrisk figur. For ein sirkel er diameteren den lengste rette linja som kan innskrivast, og alle diametrar er like og lange og knyter saman to punkt på ein sirkelperiferi.

Ved kjeglesnitt vert to diametrar kalla kongjugerte når den eine halverer alle kordar som er parallelle med den andre og omvendt. For ei flate med sentrum er eit diemetralplan eit plan som går gjennom sentrum, til dømes i ei kule. To punkt på ei kurve eller ei flate vert sagt å ligge diametralt eller diametralt motsett om dei er endepunkt for same diameter.

Diameteren til ein sirkel er det dobbelte av radiusen.

Kjelder 
 

Elementær geometri
Lengd
Ord av gresk opphav
Volum

Volum eller rommål er eit mål på romleg utstrekking. SI-eininga for volum er m3.

Volumformlar 
Vanlege formlar for volum:

Ein terning: (der s er sidelengda)
 

Eit rektangulært prisme: (lengd, breidd, høgd)
 

Ein rett sylinder: (r = radiusen til den runde flata, h = avstanden mellom dei runde flatane)

Ein sfære: (r = radiusen til sfæren)

Ein ellipsoide: (a, b, c = halvaksane til ellipsoiden)

Ein pyramide: (A = arealet til botnflata, h = høgda frå botnflata til apeks)

Ei kjegle (sirkelbasert pyramide): (r = radiusen til den runde botnflata, h = avstanden frå botnflata til toppen)

Ein tilfeldig prisme som har konstant tverrsnittareal langs høgda: (A = arealet til botnflata, h = høgda)

Ein vilkårleg figur (krev integralrekning): der h er tilfeldig dimensjon i figuren, og A(h) er arealet av ei flate vinkelrett på avstanden h beskrive som ein funksjon av posisjonen langs h. Dette vil virke for alle figurar (uansett om prisma er skeiv eller tversnittsarealet forandrar fasong).

Volummål: Andre SI-einingar 
Ei vanleg SI-eining for volum er liter, tusen liter er volumet til ein kubikkmeter (m3). Ein kubikkdesimeter (dm3) er ein liter og kubikkcentimeter (cm3) er det same som ein milliliter.

Sjå au 
Måleiningar for volum

Bakgrunnsstoff 
 Konvertering mellom britiske, amerikanske og metriske volum- og innhaldseiningar (engelsk)
 Konvertering av volum, innhald, kubikkmetrar, kilogram, vassvekt og milliliter til liter (engelsk)
 Konverteringsreknemaskin for volumeiningar for mange einingar, grannsemd opp til ni siffer (engelsk)

Geometri
Grunnleggjande fysikk
Spelet om Heilag Olav

Spelet om Heilag Olav er ei utandørs teaterframsyning som vert spela kvar sommar. Dette historiske spelet vert sett opp nokre dagar i slutten av juli i samband med Olsok-dagane på Stiklestad Nasjonale Kultursenter i Verdal. 

«Spelet» vart fyrste gong sett opp den 29. juli 1954. Lensmann Jon M. Suul gjorde opptak til framsyninga. Det er skrive av Olav Gullvåg, medan musikken er komponert av Paul Okkenhaug. Spelstykket er ei blanding av fri dikting og historiske hendingar som omtala i Snorre Sturlason sine kongesoger, eller Heimskringla.

Stykket handlar om då Olav Digre, den seinare Heilag-Olav, kom til garden Sul i Verdal. Han kom til garden berre nokre få dagar før han vart drepen i slaget ved Stiklestad den 29. juli 1030. Mykje av handlinga spelar på brytingstida ved den fyrste innføringa av kristendomen. I stykket er det med både historiske personar i tillegg til oppdikta. 

Historiske personar i spelet:
 Olav den Heilage
 Tormod Kolbrunarskald
 Bisp Grimkjel
 Arnljot Geline
 Finn Arneson
 Ragnvald Brusesson
 Tord Foleson
 Torgeir Hallesson

Bakgrunnsstoff 
 Stiklestad Nasjonale Kultursenter
 Norsk hærmannsforbund

Litteratur 
 Yngve Kvistad (red.): Stiklestadspelet, Oslo 2002. ISBN 82-516-2012-0

Verdal kommune
Historiske spel
Friluftsteater
Turistmål i Trøndelag
Tettleik

Tettleik eller densitet (symbol: ρ (gresk bokstav rho)) er eit mål for masse per volum. Om eit objekt har høgare tettleik, har det større masse per volumeining, og vil kjennast tungt ut. Har det låg tettleik vil objektet kjennast lett ut, sjølv om det er stort eller mykje av det. Eit objekt med stor tettleik (som jern) vil ha mindre volum for lik masse samanlikna med noko som har mindre tettleik (som vatn).

SI-eininga for tettleik er kilogram pr. kubikkmeter (kg/m³)

Formel for tettleik 

Gjennomsnittstettleiken for eit objekt er lik den totale massen delt på det totale volumet:

 

der 

ρ er tettleiken til objektet (målt i kilogram pr. kubikkmeter).

m er den totale massen til objektet (målt i kilogram).

V er det totale volumet til objektet (målt i kubikkmeter).

Andre einingar 

Somme nyttar enno dei gamle einingane g/cm³ (gram pr. kubikkcentimeter), g/ml (gram pr. milliliter), kg/dm³ (kilogram pr. kubikkdesimeter), eller kg/l (kilogram pr. liter) til å måle tettleik.

1 g/cm³ = 1 g/ml = 1 kg/dm³ = 1 kg/l

1 g/cm³ = 1000 kg/m³

0,001 g/cm³ = 1 kg/m³

Tettleik av stoff 

Den kanskje høgaste kjende tettleiken er den i materien til ei nøytronstjerne (sjå nøytronium). Den gravitasjonelle singulariteten i senteret til eit svart hol har i følgje den generelle relativitetsteorien ikkje volum, så tettleiken er udefinert.

Det naturlege stoffet med høgast tettleik på Jorda er iridium, 22 650 kg/m³

Tettleikar til diverse stoff:

Merk den låge tettleiken til aluminium samanlikna med andre metall. Difor er fly laga av aluminium. Sjå au at luft har ein tettleik som er liten, men ikkje null. Aerogel er verdas lettaste faste stoff.

Sjå òg 
 Tyngde
 Viskositet

 
Kontinuumsmekanikk
Grunnleggjande fysikk
Fysiske storleikar
Fysikalsk kjemi