Jens Glad Balchen

Jens Glad Balchen () var ein norsk sivilingeniør og professor, rekna som far til norsk kybernetikk .

Biografi
Jens Glad Balchen var fødd i Kristiansand som som av elektroingeniør Jens Glad Balchen (1892–1977) og Ingeborg Svendsen (1895–1976). Etter eksamen artium studerte han frå 1945 ved Norges tekniske høgskole (NTH) og vart sivilingeniør (elektro) i 1949. Han tok deretter mastergrad ved Yale University i 1951.

Tilbake i Noreg vart Balchen knytt til NTH, der han oppretta eit eige institutt i faget reguleringsteknikk, eit av dei første institutta i faget i den heile verda. Han vart utnemnd til dosent i reguleringsteknikk ved NTH i 1955. Året etter gifta han seg med Inger Johanne Overbye.

Fagfeltet vart omdøypt til teknisk kybernetikk i 1970-åra.  Han vart professor i 1962 og underviste fram til 1996. Balchen var professor emeritus i reguleringsteknikk ved NTNU i Trondheim fram til han døydde.

Fagleg innsats
Jens Glad Balchen som bygde opp kybernetikkfaget ved NTH, og det vart ein spydspiss for den grunnleggjande forskinga og langsiktige studium innan automatiseringsfaget. Dei fleste norske sivilingeniørane i faget fekk utdanninga si under han og opplevde han som ein stor inspirator og ideskapar.

Jens Glad Balchen var chartermedlem og ein av medunderskrivarane på papira som førte til danninga av International Federation of Automatic Control (IFAC) då han deltok på eit møte i Heidelberg i 1956. Denne organisasjonen er mororganisasjon for Norsk Forening for Automatisering (NFA).

Balchen kombinerte det praktiske, intuitive og det teoretiske i konseptutvikling innan faget både når det gjaldt FoU-prosjekt på instituttet og i tekniske innretninger på hytta i Høvåg. I over 30 år var han oppteken av forsking og produktutvikling innan havforsking og akvakultur, og bidrog til storskalamodellar for større havområde, estimering av fiskebestandar og til å utvikla teknologi for hummaroppdrett.

Heider
Balchen vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden i 1996 og i 2000 vart han tildelt Rosingakademiets hederspris. I 2006 vart han Fellow of IFAC. Han hadde òg vorte tildelt IEEE Centennial Medal Award, docteur honoris causa ved Université de Liège i Belgia, NFA æresmedlem og NTNF ærespris.

Verk
 Reguleringsteknikk, 3 bd. (bd. 3 sm.m. M. Fjeld og O. A. Solheim), Trondheim 1963–70 (4. utg. 1984)
 Stokastiske systemer. Estimeringsteori, Trondheim 1979
 Strukturer i reguleringsteknikk, Trondheim 1984
 Process control. Structures and applications (sm.m. K. I. Mummé), New York 1988
 Multivariable stokastiske systemer (sm.m. R. Henriksen), Trondheim 1990
 Ulineære systemer og stabilitetsteori, Trondheim 1992
 The MOBATEL Project. Model Based Teleoperation of an Underwater Vehicle Over a Narrow Band Communication Link (sm.m. Shi Yin), Trondheim 1994
 Reguleringsteknikk (sm.m. T. Andresen og B. A. Foss), Trondheim 1999

Kjelder
 Opphavleg omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag  4. januar 2010, klokka 19:45.
Minneord over Jens Glad Balchen (1926-2009) i Fædrelandsvennen kultur lødrag 18. april 2009 side 19.
Artikkel om Jens Glad Balchen i Norsk Biografisk Leksikon

Bakgrunnsstoff
Minneord hos NFA
pdf-fil om NTHs tidlege datahistorie av Jens Glad Balchen
Pettersen, Odd, Minneord ved Jens G Balchens bisettelse  (17. april 2009, trykt i Universitetsavisa ved NTNU 24.4.09)

Professorar ved NTH
Professorar ved NTNU
Norske informatikarar‎
St. Olavs Orden
Opphavleg omsett med Apertium