alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Zurbahan

Zurbahan er eit fjell i Hekimhan i provinsen Malatya aust i Tyrkia. Det ligg ved øvre Eufrat i Aust-Anatolia. Det har ei høgd på 2091 meter over havet og er synleg frå ein avstand på 100 km i klår luft. Fjellet har mineralressursar og det vert dyrka aprikos ved foten av fjellet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Zurbahan» frå ,  den 9. august 2012.  

Fjell i Tyrkia
Provinsen Malatya
Armutluhalvøya

Armutluhalvøya (tyrkisk Armutlu Yarımadası) er ei halvøy som strekkjer seg vestover i Marmarahavet i Anatolia i Tyrkia. Provinsen Yalova, og delar av Kocaeli og Bursa dekkjer halvøya. 

Armutluhalvøya ligg mellom Izmitbukta i nord og Gemlikbukta i sør. Det vestlegaste punktet på halvøya er neset Bozburun. Frå Bozburun til den nordlegaste bukta er avstanden i luftlinja kring 100 km. Avstanden mellom Bozburun og botten av den sørlege bukta er berre kring 30 km. Søraust på halvøya ligg İzniksjøen.

Halvøya er i røynda ein del av Samanlıfjella, ei fjellkjede som ligg mellom Bolufjella og Bozburun. Det høgaste punktet på halvøya er fjellet Taz med ei høgd på 921 meter over havet. Fjella er skogkledde.

Stader

Yalova er administrasjonsstad i provinsen Yalova og ligg på nordkysten. Dei fleste distrikta i provinsen ligg langs kysten av halvøya. Halvøya er kalla opp etter distriktet Armutlu. Gölcük, er ein by i provinsen Kocaeli, mest kjend for marinebasen til den tyrkiske marinen, eit tilhøyrande skipsverft og bilfabrikken Ford Otosan. Byem ligg ved den nordlege bukta. På nordkysten ligg òg Karamürsel ligg mellom desse to. Historisk var byen ein viktig osmansk marinebase og under den kalde krigen låg det ein amerikansk marineflystasjon, som opererte ei spesiell antenne for å fange opp radiomeldingar frå Sovjetunionen. Vest for Yalova ligg Çınarcık, ein kjend feriestad. Ein annan kjend stad er Gemlik, som ligg ved den sørlege bukta. Han er kjend for olivenane og olivenolja som vert produsert her. Folketettleiken i fjella på halvøya er liten og her ligg berre nokre få små landsbyar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «en:» frå ,  den 10. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Halvøyar i Tyrkia
Provinsen Kocaeli
Provinsen Yalova
Provinsen Bursa
Marmararegionen
Marmarahavet
Çatalcahalvøya

Çatalcahalvøya er ei halvøy i den europeiske delen av Tyrkia (Aust-Thraki). 

Halvøya grensar til Svartehavet i nord, Marmarahavet i sør og Bosporos i aust. I vest er grensa meir utydeleg, men vanlegvis vert grensa trekt ved grensa til provinsen Istanbul. Med denne grensa er halvøya kring 90 km lang og 40 km brei. Çatalcahalvøya er nesten eit speglbilete av Kocaelihalvøya som ligg på andre sida av Bosporos. Det ligg fleire naturlege og kunstige innsjøar på Çatalcahalvøya som Durusuvatnet, Büyükçekmecevatnet og Küçükçekmecevatnet.

Historie
Under regjeringstida til den austromerske keisaren Anastasius I (491-518) vart det bygd ein forsvarsmur frå Evcikstranda i nord og Silivri i sør for å forsvare Konstantinopel frå hunarane og andre fiendar. Den 40 km lange muren var ein av dei lengste festningsvollane i Europa. Men fiendar som avarar (616), bulgararar (813) og petsjenegar (1090) klarte likevel å kringsetje Konstantinopel. Etter 1371 fall det meste av Çatalcahalvøya til osmanske tyrkarar. Heile halvøya vart ein del av Det osmanske riket med erobringa av Konstantinopel i 1453. Sidan den gong har Çatalcahalvøya vore tyrkisk, utanom eit bulgarsk åtak under den første balkankrigen og ein kort okkupasjon frå Hellas mot slutten av det første verdskrigen.

I dag
Çatalcahalvøya (i lag med Kocaelihalvøya på andre sida av Bosporos) er den mest industrialiserte regionen av Tyrkia. Om lag to tredelar av Istanbul, ein av dei mest folkerike byane i verda med 13 millionar innbyggjarar, dekkjer Çatalcahalvøya. Folketettleiken på halvøya er større enn 2000 per kvadratkilometer.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Çatalca Peninsula» frå ,  den 10. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Halvøyar i Tyrkia
Marmararegionen
Datçahalvøya

Datçahalvøya er ei 80 km lang, smal halvøy sørvest i Tyrkia mellom Gökovabukta i nord og Hisarönübukta i sør. Det administrative distriktet Datça, i provinsen Muğla, utgjer nesten heile halvøya. Byen Datça ligg om lag halvvegs ute på halvøya. 

Tidleg på 1900-talet vart ho kalla 'Reşadiyehalvøya. 

Den austlege halvdelen av halvøya er berr, kupert og tynt folkesett. Midt på halvøya ligg byen Datça, som strekkjer seg mot sørvest. Den vestlege delen av halvøy er òg fjellendt med toppar på over 1000 meter somme stader. Lengst vest på halvøya ligg Deveboynuneset.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Datça Peninsula» frå ,  den 10. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Halvøyar i Tyrkia
Provinsen Muğla
Dilekhalvøya

Dilekhalvøya (tyrkisk Dilek Yarımadası) er ei halvøy i distrikta Didim og Kuşadası i provinsen Aydın vest i Tyrkia.

Halvøya vart gjort til ein nasjonalpark på 109,85 kvadratkilometer, Dilek Yarimadası Milli Parki (Dilekhalvøya nasjonalpark), i 1966, som er delvis open for ålmenta. Delar av deltaet til elva Büyük Menderes vart lagt til parken i 1994 og heile området fekk namnet Dilekhalvøya - Büyük Menderes-deltaet nasjonalpark.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dilek Peninsula» frå ,  den 10. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Dilekhalvøya nasjonalpark

Halvøyar i Tyrkia
Nasjonalparkar i Tyrkia
Provinsen Aydın
Kapıdağhalvøya

Kapıdağhalvøya (tyrkisk Kapıdağ Yarımadası) er ein tombolo nordvest i Anatolia som strekkjer seg ut i Marmarahavet i provinsen Balıkesir i Tyrkia. Halvøyar dannar Bandırmabukta i aust og Erdekbukta i vest. 

Kapıdağ var i antikken øya Arctonnesus, men vart landfast via eit smalt eid i historisk tid av anten eit jordskjelv, eller i følgje segna, av Aleksander den store. Ho vert òg kalla Cyzicushalvøya, etter den største byen på halvøya. 

Cyzicus vart fråflytta på grunn av ei rekkje kraftige jordskjelv, men var i 1303 og 1304 basen til Det katalanske austkompaniet og åstad for slaget ved Cyzicus i oktober 1303. Etter at ho vart erobra av Det osmanske riket, vart ho ein del av Erdek kaza i provinsen Bursa.

Stader
Erdek, ein liten by ved kysten, ligg ved Erdekbukta på vestsida av halvøya. I Erdek ein marinebase for den tyrkiske marinen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kapıdağ Peninsula» frå ,  den 10. august 2012.

Bakgrunnsstoff
 Turisme

Halvøyar i Tyrkia
Marmarahavet
Provinsen Balıkesir
Karaburunhalvøya

Karaburunhalvøya er ei halvøy heilt vest i Tyrkia, og ei av dei største i landet. halvøya har same namn som den største byen på halvøya, Karaburun, som ligg heilt ytst på halvøya. Ho ligg vest for byen İzmir, innanfor provinsen İzmir og er omgjeve av Egearhavet. Utanom sjølve distriktet Karaburun, ligg distrikta Urla og Çeşme delvis på halvøya. 

Karaburunhalvøya er delt av fire eid, som gjev ho ei kompleks form med fleire mindre halvøyar. 

Campusen til İzmir teknologiinstitutt og İzmir teknologiutviklingssone ligg på Karaburunhalvøya, begge av dei i distriktet Urla.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Karaburun Peninsula, Turkey» frå ,  den 10. august 2012. 

Provinsen Izmir
Halvøyar i Tyrkia
Ylvesøya

Ylvesøya, Ylvesøyo eller Ølvesøyo er ei øy i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Fram til 1990-åra høyrte ho til Fitjar kommune. Ho ligg mellom Vikøyo i aust, Goddo i sør, Utslåttøyo i sørvest og Gisøyo i nord. I vest ligg Søre Osen og storhavet. 

Fv18 kryssar austsida av øy med bru frå Furuholmen og Goddo i sør og bru til Vikøyo i nord. Vegen endar opp i Brandasund på Gisøyo.

Garden 
Garden på øya er ein av dei eldste i Brandasundsøyane og er nemnd første gongen i 1638. Han vart rekna som husmannsplass fram til 1723, då han vart skyldsett som eigen gard. 

Furuholmen er ei lita øy like sør for Ylvesøyo. Dette var eit plass som høyrte til garden på Ylvesøyo, før det vart skilt ut som eige bruk i 1913. 

I 1872 vart garden kjøpt av brukarane.

Namn 
Namnet på øya har vorte skrive på mange forskjellige måtar. Første leddet i namnet kjem frå mannsnamnet Ølver. Garden er kalla opp etter øya han ligg på. 

Namnet vart skrive Ullnesøy i 1638, Ølvesøen i 1650, Øluesund i 1657, Olffuesøen i 1669, Ølvesund i 1718, Elvesøe Sundet i 1720, Ølversund i 1733, Elvesøen i 1735, Ulversund og Ulvesund i 1756, Ølversøen i 1801, Ølversund eller Ølvesø i 1838 og Ylvesund i 1890. Alle variantane med «sund» i namnet har hatt opphav i ei feilskriving. 

Slektsnamnet frå garden er Ulversøy. Furuholm og Furunes er slektsnamn frå Furuholmen.

Kjelder 
 

Øyar i Bømlo
Gardar på Bømlo
Fitjarøyane
Vikøya

Vikøya er ei øy i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Fram til 1990-åra høyrte ho til Fitjar kommune. Ho ligg på mellom Risøyo i aust, Goddo i sør, Ølvesøyo i vest og Selsøyo i nord. I vest ligg Søre Osen og storhavet. 

Fv18 går nordvest på øya med bru frå Ølvesøy i vest og bru til Selsøyo i nord. 

Det ligg fire gardar på øya, Sørvikjo, Nordvikjo, Kvedna og Kvednaneset.

Historie 
På Sørvikjo har ein funne ein flintspiss og noko flintavfall som vitnar om at det har budd folk her sidan steinalderen. 

Kvedna er den eldste garden på øya og truleg den eldste av alle i Brandasundsøyane.

Kjelder 
 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Kongsberg

Kongsberg er ein by og administrasjonssenteret i Kongsberg kommune i Viken. Byen ligg langs Numedalslågen nedst i Numedal, og er ein gammal bergstad. Byen har .

Historie 
Kong Kristian IV grunnla byen Konningsberg og eit kongeleg sølvverk i 1624 etter at ein hadde funne sølv der. Det var visstnok barna Jacob Grosvold og Helga Værp som oppdaga sølvet ein sommardag dei var ute og geita eit år tidlegare. Til Kongsberg Sølvverk henta kongen tyskarar frå sølvgruvene i Sachsen og Harz. I tillegg kom det tyskarar frå andre gruver i Noreg.

Folketalet voks raskt, og Kongsberg var på eitt tidspunkt den nest største byen i Noreg etter Bergen. Innbyggjartalet både auka og minka i takt med ned- og oppgangstider i sølvverket.

Kongsberg hadde den første høgskulen i Noreg, som òg var den første i Europa innan bergverk. I dag har byen ein høgskule i tillegg til videregående skular og grunnskular.

Kultur 
Kongsberg har mange festivalar, som til dømes Glogerfestspela. Kongsberg Jazzfestival har vore arrangert kvart år frå 1964.  Musikkhuset EnergiMølla er Kongsberg si musikk- og kultur-scene. Her arrangerer fleire av kulturforeningane i byen førestillinger året rundt.

Folk frå Kongsberg 
Svein Ellingsen (1929-2020), salmediktar

Kjelder

Byar i Viken
Geografi i Kongsberg
Tettstader i Viken
Kommunesenter i Viken
Songs of Our Soil

Songs of our Soil er det sjette albumet til countryartisten Johnny Cash. Det vart fyrst sleppt i september 1959 på Columbia Records, og seinare gitt ut på ny 27. august 2002 med to bonusspor.

Eit tema som går om att på denne plata er dauden. "The Man on the Hill", "Hank and Joe and Me", "Clementine" og "My Grandfather's Clock" handlar alle om dauden. "Don't Step on Mother's Roses" handlar om ein familie der både mora og faren døyr. "The Great Speckled Bird" er ein tradisjonell hymne om Jesu gjenkomst. "The Caretaker" er ei historie om ein vaktmeister på ei gravlund som grublar over kven som skal sørgja over han når han døyr. Til og med "Five Feet High and Rising" ("the hives are gone; I lost my bees") og "Old Apache Squaw" ("…the next white man that sees my face is gonna be a dead white man") nemner dauden eit par gonger.

Cash medgjekk sjølv at han var fascinert av dauden på denne tida, delvis på grunn av at han stadig vart meir og meir avhengig av amfetamin og sovemedisin.

Innspeling 
"Drink To Me" vart spelt inn 24. juli 1958, same dag som mesteparten av The Fabulous Johnny Cash vart spelt inn. "It Could Be You (Instead of Him)" vart spelt inn 13. januar 1959, same dag som mesteparten av Hymns by Johnny Cash vart spelt inn. Resten av songane vart spelt inn 12. mars 1959. Alle songane vart spelt inn i Bradley Film & Recording Studios i Nashville, Tennessee.

Innhald 
Songar som ikkje er merkja med komponist er laga av Cash.

Bonusspor

Listeplassering 
Singlar - Billboard (Nordamerika)

Medverkande 
Johnny Cash - Arrangør, gitar, vokal, hovudartist
Luther Perkins - Elgitar
Marshall Grant - Bass
Marvin Hughes - Piano
Morris Palmer - Trommer
Buddy Harman - Trommer på Drink to Me
The Jordanaires - Kor

Anna personell
Don Law - Produsent
Al Quaglieri - Reissue produsent
Seth Foster - Teknikar
Mark Wilder - Mastering, Mixing
Billy Altman - Liner Notes
Don Hunstein - Fotograf
Steven Berkowitz - A&R
Howard Fritzson - Art Direction
Randall Martin - Design
John Christiana - Packaging Manager

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «:en:Songs of our Soil» frå ,  den 25. juli 2012.

Bakgrunnsstoff 
 LP Discography entry on Songs of Our Soil

Johnny Cash-album
Musikkalbum frå 1959
Columbia Records-album
Album produserte av Don Law
Konseptalbum
Countryalbum
Steve Mullings

Steve Mullings () er ein tidlegare sprintar frå Jamaica. Mullings spesialiserte seg på 100 meter og 200 meter og på 4 x 100 meter stafett.

Karriere 

Mullings utmerka seg godt som sprintar i byrjinga av 2000-åra, og greidde kvalifikasjonskravet til sommar-OL 2004 i Aten. Då han testa positivt for ulovlege stoff, m.a. testosteron, vart han teken bort frå tevlinga og utestengt frå idretten i to år. Resultata hans frå mellom midten av 2004 og 2005 vart sletta frå arkivet.

I 2006 kom han tilbake og forsøkte på nytt. Han trena seg i form att og deltok m.a. i VM i friidrett 2007 i Osaka, der han tok sølv med det jamaicanske stafettlaget på 4 x 100 meter, sjølv om Mullings riktignok ikkje sprang i sjølve stafettfinalen. Mullings greidde ikkje OL-krava i 2008, men hadde eit vellukka 2009. Under VM i friidrett 2009 i Berlin sette Mullings personleg rekord på 200 meter på 19,98. I tillegg tok han gull med stafettlaget på 4 x 100 meter. Mullings sprang her i finalen saman med Michael Frater, Asafa Powell og Usain Bolt. Dei kom i mål på 37,31, berre to tidelar bak Jamaicas verdsrekord frå Beijing i 2008. 

I 2011 sprang han for fyrste gong 100 meter på under 10 sekund og sette personleg rekord på 9,80. Eventyret tok slutt den 11. august 2011 då Mullings testa positivt for furosemid. Den 22. november same året vart Mullings utestengt frå idretten på livstid. Domen vart gjort einstemmig av anti-dopingpanelet på Jamaica.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Steve Mullings» frå ,  den 10. august 2012.  
 

Jamaicanske sprintarar
Folk frå Saint Elizabeth Parish
Electro

Electro (ei kortform av electro-funk eller electro-boogie) er ein sjanger innan elektronisk dansemusikk som oppstod tidleg på 1980-talet. Musikkstilen er den tidlege trommemaskinen Roland TR-808 og funk-sampling. Elektrolåtar inneheld ofte mykje tydeleg elektronisk lyd og trommemaskin, og er ofte utan vokal. Dersom ein har vokal blir denne gjerne framført ved elektronisk hjelp, som vocoder eller talkbox.

Kjende utøvarar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Electro (music)» frå ,  den 10. august 2012/11. september 2013.

Bakgrunnsstoff

 
Elektroniske musikksjangrar
Warren Weir

Warren Weir () er ein jamaicansk sprintar som spesialiserer seg på 200 meter.

Warren Weir deltok i si fyrste større internasjonale tevling under sommar-OL 2012. Her kom han til finalen på 200 meter og sette personleg rekord på 19,84. Med det kom han på tredjeplass og fekk olympisk bronse. Weir vart berre slått av landsmennene Yohan Blake og Usain Bolt.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Warren Weir» frå ,  den 10. august 2012.  
 

Jamaicanske sprintarar
Jamaicanske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Teløyno

Teløyno (offisielt Teløyno) er ei øy i Fitjarøyane i Fitjar kommune, nordvest for Fitjar sentrum. Øya ligg vest for Fodno, aust for Engesund, nordvest for Smedholmen og nord for Stora Eldøy. 

Forma på øya er prega av fleire viker og pollar, med Pilapollen på sørsida som den største. 

Øya har eit areal på like over 1 km², er 2,2 km lang og kring 800 meter brei på det breiast. Eidet frå Pilapollen til Fodnosen er derimot berre kring 35 meter. Det høgaste punktet på øya er 44 meter over havet.

Kjelder 
 

Fitjarøyane
Jürgen Schult

Jürgen Schult () er ein tidlegare austtysk diskoskastar. Den 6. juni 1986 sette Schult ny verdsrekord i diskoskast i Neubrandenburg i Tyskland. Han kasta 74,08 meter og slo den tidlegare rekorden til Jurij Dumtsjev med heile 2,22 meter. Verdsrekorden til Schult er framleis ikkje blitt slått. Dei som har kome nærmast, er litauaren Virgilijus Alekna som kasta 73,88 i Kaunas i 2000  samt estaren Gerd Kanter som har kasta tredje lengst i verda med 73,38.

Karriere 

Jürgen Schult fekk ikkje delta under sommar-OL 1984 i Los Angeles av di Aust-Tyskland boikotta desse olympiske leikane. Hans fyrste OL-deltaking vart i Seoul i sommar-OL 1988. Her var det Schult som til slutt gjekk av med sigeren med eit kast på 68,82 meter framfor Romas Ubartas frå Sovjetunionen. 

Etter sigeren kom den tidlegare diskoskastaren Wolfgang Schmidt for å gratulera Schult med sigeren, men Schult avviste gratulasjonen. Schmidt hadde tidlegare tevla for Aust-Tyskland, men hadde no flytta over muren til Vest-Tyskland. 

Under sommar-OL 1992 i Barcelona tevla Jürgen Schult det sameinte Tyskland. Her fekk han olympisk sølv, berre slått av  Romas Ubartas, som no tevla for Litauen.

I tillegg til OL-prestasjonane vart Jürgen Schult m.a. verdsmeister i diskos i Roma i 1987 og europameister under EM i friidrett 1990 i Split. Han tok medaljar under VM i friidrett 1993, 1997 og 1999 før han gav seg som toppidrettsmann. I seinare tid har han vore aktiv som friidrettstrenar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jürgen Schult» frå ,  den 10. august 2012.

Fotnotar 

Tyske diskoskastarar
Austtyske idrettsutøvarar
Olympiske meistrar for Aust-Tyskland
Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1992
Deltakarar under sommar-OL 1996
Deltakarar under sommar-OL 2000
Albumet Vertigo

Vertigo er eit album av Groove Armada, gjeve ut i 1999. Allmusic og Q har gitt albumet fire av fem stjerner.

Sporlista
 Chicago - 7:22		
 Whatever, Whenever - 3:49 		
 Dusk You & Me - 5:39		
 Pre 63 - 6:26		
 If Everybody Looked The Same - 3:39		
 Serve Chilled - 5:09		
 I See You Baby - 4:40		
 A Private Interlude - 3:54		
 At The River - 6:33		
 In My Bones -	4:44	
 Your Song - 5:07	
 Inside My Mind (Blue Skies) - 7:59

Kjelder

Groove Armada
Musikkalbum frå 1998
Medaljevinnarar under sommar-OL 1896

Medaljevinnarar under sommar-OL 1896 gjev oversyn over utøvarane som vann medaljar under sommar-OL 1896.

Friidrett

Kjelder

Sommar-OL 1896
1896
Kjartan Alexander Lunde

Kjartan Alexander Lunde () er ein norsk politikar for Venstre som kjem frå Stavanger i Rogaland og er leiar i Rogaland Venstre.

Bakgrunn 
Lunde vart på Rogaland Venstre sitt fylkesårsmøte i februar 2012 vald til leiar i Rogaland Venstre. I valet  2015 vart han vald som medlem av Samferdselsutvalet i Rogaland, Stavanger bystyre og Kommunalstyret for byutvikling i Stavanger.

Lunde meldte seg inn i Unge Venstre i 2001. Han var leiar i Rogaland Unge Venstre 2006–2010, medlem av Unge Venstres sentralstyre 2009-2010, og direktevald til Unge Venstres landsstyre 2010-2011. Han var nestleiar i Kontrollutvalet til Stavanger i perioden 2011-2015. Han er leiar av Klagenemnda i Rogaland frå 2015. Han er vararepresentant til Rogaland fylkesting frå 2007.

Lunde er oppvaksen i Stavanger. Han har fullført ein Mastergrad i Sivilingeniør i Industriell økonomi i 2011 ved Universitetet i Stavanger. Han har tidlegare arbeidd som rådgivar for Rogaland Venstre. Han arbeider no som konsulent for Bouvet AS og er fast utleigd til Statoil ASA.

Han var i perioden 2012-2015 styremedlem i Dale eiendomsutvikling AS. Frå mai 2016 er han styremedlem i Rogaland Teater AS.

I løpet av studietida ved Universitetet i Stavanger vart Lunde vald inn i Studentparlamentet i to periodar, 2009-2011. I perioden 2010-2011 var han og landsstyrerepresentant i Norsk studentorganisasjon.

Lunde har eit stort engasjement for global fattigdomsbekjemping og fredsspørsmål. I 2011 var han medlem av fredspriskomiteen til Studentanes fredspris.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 

Lokalpolitikarar i Stavanger
Venstrepolitikarar i Rogaland
Folk frå Stavanger
Andy Murray

Andrew Murray () er ein britisk tennisspelar frå Glasgow i Skottland. Han var rangert som den andre beste tennisspelaren i verda i 2009, og som nummer 4 i verda i 2011. 

Under sommar-OL 2012 vann Andy Murray gull i tennis for menn singel og sølv i blanda par. Han har nådd finalen i fire Grand Slam-turneringar: US Open i 2008, Australian Open i 2010 og 2011 og Wimbledon-turneringa i 2012, men tapte alle fire, tre av dei for Roger Federer og ein for Novak Đoković.

Bakgrunn

Andy Murray er son av Will og Judy Murray. Familien var over middels interessert i idrett. Morfaren hans, Roy Erskine, var profesjonell fotballspelar for Hibernian, Stirling Albion og Cowdenbeath. Bror hans, Jamie Murray, er også profesjonell tennisspelar, mest i par-turneringar. Etter at foreldra skilde lag då han var ni budde Andy og Jamie med faren. Murray var elev ved Dunblane High School, og opplevde Dunblane-massakren i 1996. 

Som 15-åring blei Murray spurt om han ville trena med Rangers Football Club på deira fotballakademi, men takka nei for å kunna satsa på tenniskarriera i staden.

Karriere
Andy Murray kom inn på topp-10-lista til Association of Tennis Professionals for første gong den 16. april 2007. 
Han har vore i semifinalen i fleire Grand Slam-turneringar, seinast i Australian Open 2012, der han tapte for Novak Đoković i fem sett.
Murray har spelt på det britiske Davis Cup-laget i åra 2005–2007. Han har spelt totalt tolv Davis Cup-kampar, og har vunne sju.

Då Andy Murray tok OL-gull i 2012 var det første gong ein mannleg britisk tennisspelar oppnådde dette sidan 1908. Då han kom fram til finalen i Wimbedon-turneringa i 2012 var det første gong på 74 år ein britisk mann hadde oppnådd dette.

Resultat

Olympiske leikar

Singel: 1 (1–0)

Mixed double: 1 (0–1)

Grand Slam

Singel: 4 (0 titlar, 4 gonger tapande finalist)

Privatliv
Murray er sambuar med Kim Sears, som ofte er til stades under kampane hans.

Helseproblem
Murray har delt kneskjell («delt kneskål»), ein tilstand der kneskåla ikkje veks saman til eitt bein i tidleg barndom, men blir verande i to delar. Han fekk diagnosen som 16-åring og tok då ein pause frå tennisen i eit halvår. Murray tek seg ofte til kneet under kampar og har også måtta trekka seg frå turneringar av same grunn. Likevel klarer han seg rimele godt takka vere ulike behandlingar.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Andy Murray» frå , og «Andy Murray» frå  den 10. august 2012.  
 

Britiske tennisspelarar
Olympiske meistrar for Storbritannia
Folk frå Glasgow
Britiske deltakarar under sommar-OL 2012
Deltakarar under sommar-OL 2008
Tennisspelarar under sommar-OL 2012