alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Springar

Springar er nemninga på eit særskild slag norsk folkedans eller bygdedans som vert dansa av par i 3/4-takt. Ordet «springar» er nytta om dansen i heile hardingfeleområdet, og her vert det skild mellom ulike slag springar, alt etter tradisjonen i det særskilde området. Utanfor hardingfeleområdet er nemninga oftast springleik eller pols. Rundom og polskdans er òg nytta. 

Para dansar i ring mot sola, og dansen består gjerne av ei samankjeding av ulike figurar og tak som kan gjevast personleg utforming. Ei rekkje opne tak der gut og jente lager ulike figurar for kvarandre vekslar med samdanstak som rundsvingen, der gut og jente «omfamnar» kvarandre og virvlar rundt eigen akse mens dei forflyttar seg framover i ringen.

Dans og rytme skil seg noko frå dal til dal, slik at ein tradisjonelt snakkar om valdresspringar, hallingspringar, numedalsspringar, sigdalsspringar, telespringar, og vestlandsspringar i ulike utformingar. Hemsedalsspringar, kryllingspringar og tinnspringar er mindre nytta til dans no, men har opplevd ei nyoppliving dei seinare åra. 

Etter regelen vert springaren spela og dansa i 3/4-takt. I Hardanger og Vest-Telemark finst det slåttar som bryt på takta, men som likevel har vore nytta til dans. I andre område er det rekna som stor skade om spelemannen bryt med dansetakta. Regelen er òg at takta oftast har vore svært jamn, men det kan skiljast grovt mellom tosvikt og tresvikt. Tosviktområdet har sentrum i Telemark, og har spreidd seg oppover til Numedal og Krødsherad med tida. Valdresspringaren har òg utvikla tradisjon for tosvikt. 

Telespringaren skil seg òg frå dei andre springarslaga ved opptakt og eit noko rolegare foredrag. Der dei andre springarslaga byrjar på nedstrok, har telespringaren oppstrok på første slaget i takta (først i slåtten).

Kjelder

Norsk folkemusikk
Pardansar
Norske folkedansar
Inishturk

Inishturk (Inis Toirc på irsk, tyder Villsvinøya) er ei øy utanfor kysten av County Mayo i Republikken Irland. Ho har ein permanent busetnad på om lag 70 innbyggjarar. Det er to busetnadar på øya, begge ligg på den skjerma austkysten av øya. Det er båtsamband til øya frå Roonagh. Nokre av innbyggjarane er etterkomarane etter folket som vart evakuert frå Inishark i sørvest. Britane bygde eit Martellotårn på vestkysten av øya under Napoleonskrigane.

Kjelde 

Mayo
Irske øyar
Jukse

Ei jukse, eller ein hil, er ein fiskereiskap for fiske frå småbåt. Ordet kjem frå norrønt djúpshǫfn som tyder «djupsagn». På engelsk heiter det "jigging"

Juksa består av
 ei sule til å vinde fiskesnøre på,
 fiskesnøre for å fiske like over havbotnen,
 ein pilk, d.v.s. eit synkelodd med ongul. Pilken imiterer ein fisk.
 om ein vil, fleire småonglar festa på snøret ovom pilken. Til desse onglane kan det vere festa ein imitasjon av ein mark eller ein liten fisk.

Ved fiske med jukse firer fiskaren juksa til botna, og han dreg snøret opp og ned eit par famner over botn til fisken bit på ein av onglane. Juksa brukast mellomanna ved fiske etter torsk.

I 1960 vart juksemaskinen oppfunnen av Thorbjørn Christiansen i Nyksund.

Litteratur 
 Ludvig Karlsen: Redskapslære og fangstteknologi, ISBN 82-529-1791-7
 Karlsen, Gjøsæter, Hamre: Fiskeriteknolgi ISBN 82-529-2387-9

Fiskereiskapar
Fiske
Kystkultur
Martha Wainwright

Martha Wainwright () er ei amerikansk-kanadisk songarinne. Heile familien hennar er musikalske: faren er visesongaren Loudon Wainwright III, mora er Kate McGarrigle og broren er den talentfulle artisten Rufus Wainwright.

kanadiske musikarar
USA-amerikanske musikarar
Inishmurray

Inishmurray (òg kalla Inismurray, 'Øya til Muiredach') er ei øy om lag 7 km utanfor kysten av County Sligo i Republikken Irland. Ho har eit areal på 0,9 km². På øya ligg det ruinar av eit tidleg irsk kloster. St. Molaise grunnla klosteret her på 500-talet. Klosterbusetnaden vart plyndra to gonger av vikingar, først i 795, som òg er det første dokumenterte åtaket av vikingar på Irland, og seinare i 807. Same året vart Rathlin Island og Inisbofin åtaka, mogelegens av dei same vikingane. 

Yttermuren er imponerande med ei høgd på 4,5 meter på det høgaste og ein tjukkleik på opp til 3 meter. Det er i tillegg fleire bygg tilknytte klosteret, som eit bedekammer med steintak, to kyrkjer, ein clochan, ei stor sekskanta celle og andre ruinar. Heile komplekset er bygd av lokal kalkstein. 

Innbyggjartalet var i 1880-åra på det høgaste med like over 100 innbyggjarar, men dei siste flytta til fastlandet i november 1948. Nokre bygningar står framleis att, inkludert 15 hus og den einaste skulen på øya.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Inishmurray» frå ,  den 17. oktober 2007.  
 

Sligo
Irske øyar
Salteeøyane

Salteeøyane (Oileán an tSalainn på irsk) er ei gruppe på to småøyar om lag 5 km utanfor sørkysten av County Wexford i Republikken Irland. Dei to øyane heiter Great Saltee (Store Saltee) (0,89 km²) og Little Saltee (Litle Saltee) (0,40 km²). Dei har vore fråflytta sidan tidleg på 1900-talet og har vore i privateige hos Neale-familien sidan 1943. Det er ikkje lov med camping på øya og det berre lov å vitje øyane mellom kl. 1100 og 1630. Det går stundom båtar til øya frå landsbyen Kilmore Quay på fastlandet. 
I lag dannar øyane eit av dei største fuglereservata på Irland. Mange forskjellige artar av sjøfugl hekkar her, som havsule, skarv, lundefugl, alke, lomvi. I tillegg har dei ein koloni med gråsel.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Kjelde 

Wexford
Irske øyar
Stemmegaffel

Ein stemmegaffel er ein stålgaffel med to tindar som gjev ein klar tone i ei viss tonehøgde når ein gjev tindane eit lett slag. Vanlege stemmegaflar kling i kammertonen a' = 440 Hz, og vert bruka ved stemming av musikkinstrument eller av kordirigentar når dei skal gje tone til koret. Stemmegaffelen vart oppfunnen i 1711 av trompetisten John Shore.

Tonen frå stemmegaffelen er svak, vi kan berre så vidt høyre han om ve legg gaffelen heilt innåt øyra. Set vi ein vibrerande stemmegaffel på ein lekam som gjev resonans, til dømes ei bordplate, vert lyden kraftig forsterka.

Bakgrunnsstoff

Idiofonar
Musikkinstrumentutstyr
Boa Island

Boa Island (av irsk Boadhbh, den keltiske krigsgudinna) er ei øy i innsjøen Lough Erne i County Fermanagh i Nord-Irland. Ho er over 1,5 km lang, men relativt smal og er forbunde til fastlandet i kvar ende av bruer vestover mot Castlecaldwell og austover mot Kesh. 

Mist på øya ligg Caldragh gravplass der det står ein gravert janusfigur med ei høgd på 72,5 cm. På kvar side er det skjert inn ein figur. Eine figuren viser ein roleg krigar, medan andre ser redd ut. Ein mindre statue vart ført til Caldragh i 1939 frå den nærliggande Lustymore Island.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Boa Island» frå ,  den 17. oktober  2007. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Kultur i Nord-Irland 
 Figurane på Boa Island

Bakgrunnsstoff 
 Megalithomania - Caldragh 

County Fermanagh
Irske øyar
Øyar i Nord-Irland
Canon Rock

Canon Rock er ei øy aust for Kearney på Ardshalvøya i County Down. Ho er det austlegaste punktet i Nord-Irland og den austlegaste av dei irske øyane. Øya har tre stykk tre.

County Down
Irske øyar
Øyar i Nord-Irland
Austlegaste punkt
Helt

Helt eller heltinne er ein beundringsverdig person som har peikar seg ut gjennom å visa mot eller utføra bragder. Helten kan vera hovudpersonen i ei forteljing, som eit episk dikt, roman eller film, eller i ein viss situasjon.

I gresk mytologi vert heltane kalla hero (ἥρωι, 'halvgud'), noko som på mange språk har gitt ordet helt, også på norsk; heroisk (heltemot). Dei greske heroane hadde ofte guddommeleg hjelp, noko som også er vanleg blant heltar i andre mytologiar. Dei er spesielt tilgodesette av gudane, men er ikkje udødelege.

Soger om heltar kan tene som moralske døme, som ein etisk kode i ein kultur , særleg for dei unge. I klassisk oldtid spelte heltekultar, ærefrykta for guddommelege heltar som Herakles, Persevs, eller Akilles, ei viktig rolle i gresk religion. Seinare romerske keisarar nytta heltetilbeding for deira eigen apotheose (forherlegdom).

Heltekultar 
Heltekultar kunne ha ei viktig politisk rolle. Da Kleistenes delte athenarane i nye «demoi» for røystegjevnad konsulterte han Delfi om kva for heroar han skulle namngje kvar divisjon etter. 

Heroar i mytane hadde ofte tette, men konfliktfylte forhold til gudane. Herakles sitt namn tyder «Heras ære» til tross for at han vart plaga av Hera heile livet. Dette gjaldt enda meir i kultane. Kanskje det mest påfallande eksempelet er den athenianske kongen Erechtheus som Poseidon drap da han valde Athene framfor seg sjølv som byens gud for vern. Da athenarane dyrka Erechtheus på Akropolis i Aten påkalla dei han som Poseidon Erechtheus.

I det hellenistiske greske Austen vart dynastiske herskarar frå Ptolemeardynastiet eller Selevkideriket proklamert som heroar. Denne praksisen hadde ein innverknad seinare da romarane forherliga sine keisarar som tilsvarande heroar.

Sjå òg
Antihelt
Folkehelt

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Helt» frå ,  den 17. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Exploring the Function of Heroes and Heroines in Children's Literature from around the World - utforskning av helters og heltinners funksjon i barnelitteraturen verden over
 The British Hero - den britiske helt, et nettsted fra Det britiske filminstituttet som har en utstilling om britiske helter på film og fjernsyn
 Example of Joseph Campbell's Hero's Journey
 The Hero Myth, Transcendence, and Joseph Campbell - heltemyten, en diskusjon om Joseph Campbells verk foruten heltemytens tiltrekning
 Political heroes - politiske helter

  *
Litterære figurar
Mytologi
Copelandøyane

Copelandøyane (eller Oileáin Chóplainn på irsk) er ei øygruppe nord i Irskesjøen, nord for Donaghadee i County Down i Nord-Irland. Ho består av Lighthouse, Mew og Copeland Island.

Øyane har internasjonalt viktige koloniar med sjøfugl som havlire og raudnebbterne, i tillegg til nasjonalt viktige koloniar av svartehavsmåse, fiskemåse og ærfugl. Havlirekolonien på Copelandøyane utgjer om lag 1,7 % av den samla bestanden i heile verda og består av om lag 4000 par. 

Av andre fugleartar finn ein teist, vassrikse, skogdue, vipe og myrsnipe. 

Ein finn òg gråsel og steinkobbe ved øyane.

Kjelder 

 ehsni.gov.uk

Bakgrunnsstoff 
 Copeland fugleobservatorium

County Down
Irske øyar
Øyar i Nord-Irland
Karl Popper

Karl Raimund Popper () var ein austerriksk filosof og vitskapsteoretikar.

Popper vart fødd i Wien i Austerrike som son av ein advokat av jødisk opphav, og tok doktorgraden i filosofi ved Universität Wien i 1928. Han arbeidde først i Tyskland, hovudsakleg som filosof, med vitskapsteori som spesialitet. Etter Anschluss emigrerte han til New Zealand og seinare til Storbritannia. Karl Popper blir rekna som den mest innflytelsesrike vitskapsfilosofen på 1900-talet.

Et viktig tema hos Popper var forskjellen mellom det han skildra som genuint testbare teoriar og teoriar som riktig nok stod fram som vitskapelege, men som ikkje var testbare og derfor var pseudovitskap. Teoriar for eksempel frå Adlers og Freuds arena var av denne ikkje-testbare mytiske typen. Dei var, slik Popper såg det, fascinerande nok, men stod fram som grunnleggande upålitelege. Som eksempel på ein dristig teori av eit anna vitskapeleg kaliber trekte han fram Einsteins relativitetsteori. Relativitetsteorien medførte at det var mogeleg å forutseie konsekvensar som var testbare. På den måten var den eit svært dristig vitskapeleg teori samtidig som han, i tilfelle han viste seg å overleve denne testen, hadde ein annan substans av pålitelegheit.

Bibliografi 
 Logik der Forschung, 1934
 The Open Society and its Enemies, 1946
 The Poverty of Historicism, 1961
 Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge, 1963
 Objective Knowledge: An Evolutionary Approach, 1972
 Unended Quest; An Intellectual Autobiography, 1976
 The Self and Its Brain: An Argument for Interactionism (med John C. Eccles), 1977
 The Open Universe: An Argument for Indeterminism, 1982
 Realism and the Aim of Science, 1982
 Die Zukunft ist Offen (med Konrad Lorenz), 1985
 The Myth of the Framework: In Defence of Science and Rationality, 1994
 Knowledge and the Mind-Body Problem: In Defence of Interactionism, 1994
 In Search of a Better World

Bakgrunnsstoff 
 Karl Popper hos Filosofer på Internett 

Austerrikske filosofar
Statsmann

Ein statsmann eller statskvinne er vanlegvis ei nemning på politikarar eller andre viktige personar i ein stat som har ein lang og respektabel karriere innan politikk på eit nasjonalt eller internasjonalt nivå.

Nemninga gir respekt og det er vanlegvis tilhengarar eller kommentatorar som nyttar han.

Når ein politikar pensjonerer seg, vert han ofte referert til som en eldre statsmann.

Statstilsette
Devenish Island

Devenish Island (irsk Daimhinis, som tyder «Okseøya») er ei øy i Lough Erne, nord for Enniskillen i County Fermanagh i Nord-Irland. Øya er om lag 2 km lang og 1 km brei. 

På Devenish finn ein eit av dei flottaste klosterruinane i Nord-Irland. Eit rundtårn frå 1100-talet ligg på øya og ein kan sjå veggar til bedekammeret til heilage Molaise, som grunnla klosteret på 500-talet, langs ei pilegrimsrute til Croagh Patrick i County Mayo. Det vart eit utdanningssenter og sjølv om det vart plyndra av vikingar i 837 og brend i 1157, blømde det seinare då soknekyrkja og eit augustinarkloster låg her.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Devenish Island» frå ,  den 17. oktober  2007. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Kultur i Nord-Irland 
 Enniskillen.com 
 ehsni.gov.uk 
 
Øyar i Nord-Irland
County Fermanagh
Irske øyar
Kutub

Kutub, Qutub, Kutb eller Qutb (arabisk قطب, ‘akse, nav’ eller ‘bok’) er eit muslimsk namn, eit namn på dei muslimske heilage skriftene, og ein tittel som blir brukt innan sufismen, men ikkje innan sunni-islam.

Den sufiske kutuben er ein «perfekt meister», «ekte lærar», heilagast av sufihelgenane. Berre éin kutub finst på jorda til ei kvar tid. Liknande titlar er pir og sarkar.

Folk som er blitt gjeve tittelen kutub 
 Qutb ad-Dīn Haydar (?-~1221), persisk sufihelgen
 Hazrat Babajan (1806-1931), indisk sufihelgen

Namneberarar 
 Qutb Shahi-dynastiet som herska i Golconda-riket i Sør-India frå 1518 til 1687
 Qutb ad-Din Mawdud, Zengid-emiren av Mosul, (1149-1169)
 Qutb-ud-din Aybak (?-1210), sultan av Delhi
 Qutb al-Din al-Shirazi (1236–1311), persisk astronom
 Qutb ud din Mubarak Shah (d. 1320), tredje og siste herskaren frå Khilji-dynastiet i India
 Sayyid Qutb (1906-1966), egyptisk tenkar, ein grunnleggar av moderne islamisme
 Muhammad Qutb (~1909-~1980), egyptisk forfattar og islamist, veslebror til Sayyid Qutb

Bygg 
 Qutub Minar, ein minaret frå mogultida i Delhi

Muslimske namn
Muslimske titlar
Namn av arabisk opphav
Sufisme
Rathlin

Rathlin (irsk Reachlainn) er ei øy utanfor kysten av County Antrim i Nord-Irland og er det nordlegaste punktet i Nord-Irland. Ho ligg 10 km frå fastlandet og er den einaste busette øya utanfor Nord-Irland og den nordlegaste busette øya på irskekysten. Øya er forma som ein L og er 7 km frå aust til vest og 4 km frå nord til sør. Øya ligg berre 25 km frå Mull of Kintyre, sørenden på Kintyrehalvøya i Skottland.

Øya har ferjesamband frå Church Bay til Ballycastle på fastlandet, som ligg 10 km unna.

Natur 
Rathlin er ein av 43 spesielt verna område i Nord-Irland. Her finn ein store koloniar med sjøfugl, inkludert krykkje, lundefugl og alke. Klippene på øya er 70 meter høge .

Historie 
I følgje Ulster-annalane var Rathlin den første irske øya som vart plyndra av vikingane då kyrkja og bygningar på øya vart brend i 795.

Rathlin var åstad for ein massakre i juli 1575 då jarlen av Essex sende ein styrke til øya leia av Francis Drake og John Norreys. Engelskmenna tok livet av hundrevis av kvinner og born i MacDonnell-klanen som heldt til her.

Det første kommersielle trådlause telegrafsambandet i verda vart oppretta mellom East Lighthouse på øya til Kenmara House i Ballycastle den 6. juli 1898.

Tidlegare hadde øya rundt tusen innbyggjarar, men i dag er det berre 75 fastbuande att. Det kjem derimot mange folk til øya om sommaren og dei fleste kjem for å sjå klippene og den store bestanden av sjøfugl.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rathlin Island» frå ,  den 17. oktober 2007. 
 oppgav desse kjeldene:  
 

 Kultur i Nord-Irland

Bakgrunnsstoff 
 Antrim.net si side om Rathlin
 Rathlin naturreservat
 Skisser av gamledagar i Nord-Irland
 Bilete av Rathlin 

Irske øyar
Øyar i Nord-Irland
County Antrim
Nordlegaste punkt
Innsjøar på Irland

Dette er ei liste over innsjøar i Nord-Irland og i Republikken Irland. Dei fleste irske innsjøar vert kalla lough, som kjem av det gamalirske ordet loch, som har same tyding i Skottland.

Det er mange innsjøar på Irland og dei fleste av dei heiter noko med lough. Denne lista inneheld berre innsjøar som er geografisk, geologisk eller historisk viktige.

Ferskvassjøar 

 Lough Allen i County Leitrim
 Lough Arrow i County Sligo
 Lough Carra i County Mayo
 Lough Conn i County Mayo
 Lough Corrib i County Galway (nedanfor Lough Mask) – den nest største på Irland og den største i republikken. 
 Lough Dan i County Wicklow
 Lough Derg - to innsjøar. Ein i elva Shannon – den tredje største på Irland og den nest største i republikken; og ein mindre ein i County Donegal.
 Lough Derravaragh i County Westmeath
 Lough Ennell i County Westmeath
 Lough Erne, to innsjøar: Upper Lough Erne og Lower Lough Erne 
 Lough Gowna i County Cavan og County Longford
 Lough Glenveagh i County Donegal
 Lough Gur i County Limerick
 Lough Key i County Roscommon
 Lough Lene i County Westmeath 
 Lough Mask i County Mayo (oppfor Lough Corrib)
 Lough Neagh i Nord-Irland – den største innsjøen på Irland og i heile Storbritannia
 Lough Oughter i County Cavan
 Lough Owel i County Westmeath
 Lough Ree i County Westmeath, County Longford og County Roscommon
 Lough Ramor i County Cavan nedanfor byen Virginia
 Lough Rynn i County Leitrim
 Lough Sheelin i County Westmeath og County Cavan

Brakkvassjøar 
 Lady's Island Lake Loch Tóchair
 Tacumshin Lake Loch Theach Cuimsin
 Loch Muiridhe i County Clare

Sea loughs 
 Belfast Lough
 Carlingford Lough
 Lough Foyle
 Larne Lough
 Lough Swilly
 Lough Hyne
 Strangford Lough
 Loch an Aibhnín i County Galway
 Dundrum Bay (Inner) (Loch Rudhraighe)
 Galway Bay (Loch Lurgain)
 Roaringwater Bay (Loch Trasna)
 Shannon Estuary (Loch Luimnigh)
 Lough Mahon
 Lough Beg
 Castlemaine Harbour (Loch na dTrí gCaol)
 Wexford Harbour (Loch Garman)
Turlough

Ein turlough eller turlach er ein unik type innsjø som forsvinn og dukkar opp att og som ein berre finn i kalksteinsområde på Irland, hovudsakleg vest for elva Shannon. Ein meiner at namnet kjem av det irske «tuar loch», som tyder «tørr innsjø». Ein finn innsjøane i karstområde på Irland. Dei er òg til stor interesse for forskarar. Geomorfologar er interessert i korleis turloughar vert danna, hydrologar prøver å forklare kva som fyller innsjøane, medan botanikarar studerer den uvanlege vegetasjon på botn av innsjøane og zoologar studerer dyrelivet ein finn nær dei.

Kjelde 

 
Irsk geografi
Historikar

Ein historikar eller sogegranskar er ein som studerer og formidlar historie. Ein historikar prøver å sjå samanhengar mellom hendingar og samfunn i fortida. Han skil seg gjerne frå ein krønikeskrivar, som berre samlar og skriv ned hendingar, ved at han vurderer og tolkar stoffet. I dag har ein historikar gjerne høgare utdanning i historisk metode, men ein kan også verka som amatørhistorikar.

Historikarar blei opphavleg sett på som ein slags forfattarar som gav att historier eller soger frå fortida. I gammal gresk kultur hadde dei si eiga muse, Kleio. Først på 1800-talet endra synet seg, då ein under påtrykk frå mellom anna den tyske historikaren Leopold Ranke tok til å nytta grundigare kjeldekritikk og prøvde å forstå heile samfunn og samanhengar.

I dag blir historikarar gjerne rekna som vitskapsfolk, og det blir venta at dei skal prøva å gje eit sannferdig og rimeleg objektivt bilete av fortida. Samstundes blir framstillinga gjerne farga av eit visst historiesyn, til dømes ei tru på framsteg eller Guds styrande hand, eller tolkingar inspirerte av feminisme eller historisk materialisme.

Ein historikar kan interessera seg for eitt felt, som kan vera tidsavgrensa (til dømes til mellomalderen eller nittenhundretalet), stadsavgrensa (til dømes til lokalsamfunnet eller landet hans)  og/eller konsentrert om eit emne (som undertrykte grupper eller kultur), men kan også ta for seg fleire ulike felt, eller prøva å samanfatta store periodar og tidsrom, endåtil heile verdshistoria. Det er stadig eit ideal å kunna fortelja historia slik ho blir forståeleg for andre, slik at forfattardelen av yrket framleis ikkje er heilt teken vekk.

Kjende historikarar

Antikkens Hellas
Herodot
Tukydid

Renessansen
Andrea Alciato
Étienne Pasquier
Jan Dlugosz
Jean Mabillon
Lorenzo Valla
Samuel Pufendorf

Moderne tid
Charles A. Beard
Jacob Burckhardt
Jacques Le Goff
Edward Gibbon
Ferdinand Lot
Thomas Babington Macaulay
Karl Marx
Friedrich Meinecke
Jules Michelet
Theodor Mommsen
Leopold von Ranke
Theodor von Sickel
Frederick Jackson Turner

Kjelder
«historiography.» Encyclopædia Britannica, 2007. Encyclopædia Britannica Online. 17 Oct. 2007  <http://search.eb.com/eb/article-9108622>.
John Tosh: The Pursuit of History (Pearson, 2006)

historie
 
vitskapsfolk
Bedre gardsdrift

Bedre Gardsdrift er eit frittståande landbrukstidsskrift som vert utgjeve av Vanebo Fagpresse på Kirkenær i Hedmark. 
Bedre Gardsdrift har kome ut sidan 1981, først under namnet K.K. Heje Driftsteknikk, men bytte namn til Bedre Gardsdrift i 1991. 

Bedre Gardsdrift er retta mot bonden som produsent av landbruksvarer, og konsentrerer seg om mekanisering, bygningar, praktiske løysningar og økonomi. Bladet gir elles uavhengige traktortestar, gardsanalyser, produktnyhende, veterantraktorar, småsmart, produkt- og marknadsoversiktar. Traktortestane vert utført av det tyske, frittståande fagtidsskriftet «Profi».

Bladet kjem ut ti gångar i året, og blir distribuert til betalande abonnentar. Godkjent opplag første halvår 2006 er 16 797. 

Bedre Gardsdrift er norsk representant i juryen for Årets traktor.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad

Norske fagtidsskrift
Norske tidsskrift
Traktorar
Skipingar i 1981
Steinerskolen Eidsvoll

Steinerskolen Eidsvoll er ein steinerskule med barne- og ungdomstrinn på Eidsvoll Verk i Eidsvoll kommune i Viken. Som andre steinerskular er det ein privatskule.

Bakgrunnsstoff 
 
 «Å tenne en ild» (læreplan]] (PDF)

Skular i Eidsvoll
Privatskular i Viken
Barneskular i Viken
Ungdomsskular i Viken
Eidsvoll
Skipingar i 2002
Elvedelta

Eit elvedelta, eller berre delta, er eit landområde danna ved munningen av ei elv der elva legg igjen medført slam som dannar ein banke, slik at at elvevatnet renn i fleire mindre og skiftande løp ut mot havet. Delta har fått namn etter den greske bokstaven delta, Δ, fordi dei kan ha same trekantform, men dei finst òg i andre utformingar.

Jorda i eit elvedelta er våt og normalt næringsrik, ettersom næringsstoff i elvevatnet blir felt ut av den seinka vasstraumen. Årlege flaumar gjødsler jorda ved elvebreidda, slik at ein lett kan driva jordbruk her. Fleire sivilisasjonar og tette folkesetnader har oppstått ved elvedelta. Samstundes er deltabuar sårbare for storflaum og endringar i elveløpet. Dike hindrar flaum, men stenger òg av for næringstilføringa.

Profilen av elvedelta har ei karakteristisk oppbygging i tre lag:
 Topplag
 Skrålag
 Botnlag

Kjende elvedelta 
 Donaudeltaet
 Gangesdeltaet
 Mississippi-deltaet
 Nildeltaet
 Orinocodeltaet
 Volgadeltaet

Økologi
 
Kystgeografi