alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nordre Fjell Allianse IL

Nordre Fjell Allianse Idrettslag held til på Ågotnes, nord på Sotra. Idrettslaget vart skipa 15. desember 1981. Idrettslaget driv med fotball, handball, friidrett og idrettsskule for born. I 2011 er John Egil Sørensen leiar for allianseidrettslaget, Kari Dahl leiar for handballstyret, og Oddvar Monslaup leiar for fotballstyret.

Førstelaget til Nordre Fjell Fotball har spela i 5. divisjon dei siste åra. Laget enda på tredjeplass i 2010, på fjerdeplass i 2011 og på andreplass i 2012. Andreplassen medfører at laget rykkar opp og skal spela i 4. divisjon i 2013. I 2012 var Frode Misje hovudtrenar for førstelaget. Andrelaget spelar i 6. divisjon.

11. mai 2007 vart den nye kunstgrasbana til Nordre Fjell offisielt opna. Denne bana er, tilliks med naturgrasbana/friidrettsbana på Ågotnes, eigd av Fjell kommune. Kunstgrasbana vart bygd på grunn av Nordre Fjell si store rekruttering dei siste åra, og med stor dugnadsinnsats frå unge og vaksne klubbmedlemmar. I tillegg har klubben grusbane. Handballaget held hus i Ågotneshallen. Per januar 2010 hadde klubben 667 medlemmar, fordelt slik på gruppe: Fotball 417, Handball 107, Friidrett 61, Idrettsskole 51, Ingen idrett 31.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell nettstad for Nordre Fjell Allianse IL
Nordre Fjell sin tabell på Speaker.no

Idrett i Øygarden
Idrettslag i Vestland
Idrettslag skipa i 1981
Stripete borebille

Stripete borebille (Anobium punctatum), i daglegtalen mit eller mott er den vanlegaste og viktigaste skadegjeraren på bygningstømmer og møblar i Noreg. Den let etter seg ca. 2 mm store flygehol når billene kryp ut. 

Stripete borebille høyrer til familien borebiller (Anobiidae) som gjer skade på treverk. Av borebillene er stripete borebille den arten som oftast gjer skade. Billene kan gjere alvorleg skade, særleg på eldre hus og møblar. «Mottehol» i treverk og møblar er som oftast laga av desse billene. Andre norske namn på stripete borebille er dødningeur (brukt om fleire artar), veggesmed og tremark.

Hus som blir angripne bør gassast, mindre gjenstandar kan ein fryse. På bygningsdelar som er spesielt utsette for borebiller, kan ein bruke trykkimpregnert virke som billene ikkje kan leve i. 

Mott blir også brukt som nemning på sommarfuglar av familien Pyralidae.

Bakgrunnsstoff 

Om stripete borebille, Naturhistorisk museum, Universitet i Oslo, vitja 29. januar 2010

Biller
Naturfiber

Naturfiber  er fiber av plante- eller dyreopphav. Botanisk fiber er langstrekte planteceller, anten vedfiber eller bastfiber.  Zoologiske naturfiber er pattedyrhår eller  trådar framstilt av insekt eller edderkoppdyr. 

Blant botaniske naturfiber har vi til dømes bomull, lin, hamp, jute, ami, kokos, manila, raffia, sisal. Animalske fiber er til dømes ull  eller pelshår av  sau, kasjmir, mohair, angora, alpakka, lama, alpakka ,  kamel og jak. Silke  er framstilt av silkeormar, eit insekt. Edderkoppar lagar spindelvev og trådar som også er naturfiber, sjølv om dei sjeldan blir brukte av menneske.

Framstilling av naturfiber
Vedfiber vert frigjort frå anna cellevev ved at plantematerialet vert lagt til røyting, slik at pektinet som bind saman fibra vert løyst opp gjennom ein naturleg gjæringsprosess.

Utviklingshjelp
Naturfiber kan bli produsert med enkel og miljøvennleg teknologi, og produksjonen kan gje inntekter til mange menneske, spesielt i utviklingsland.  Dette er ein bakgrunn for at FN  utropte 2009 til internasjonalt naturfiberår.

Sjå òg
Kunstfiber

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Lin, hamp, lindebast, netle, ull og andre naturfibre ved historieboka.no
Plantefibre, Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet, uio.no

Fibrar
Naturmateriale
Gjerstad

Gjerstad er ein tettstad og administrasjonssenter i Gjerstad kommune i Agder med .

Sjå òg
Tettstader i Aust-Agder

Kjelder

Busetnader i Gjerstad
Tettstader i Agder
Kommunesenter i Agder
Lillesand

Lillesand er ein tettstad og kommunesenteret i Lillesand kommune i Agder fylke.

Tettstaden voks fram mot slutten av 1600-talet som lasteplass kring ei naturleg hamn. Lillesand blei ladestad 1821 og hadde stordomstid med seglskutetida i siste halvpart av 1800-talet. Frå 1830 hadde Lillesand bystatus. Folkeveksten stagnerte frå 1890-åra, og først etter siste krig begynte folketalet igjen å auke. I tiårsperioden 1995–2005 auka folketalet i Lillesand med 6,9 %.


Sjå òg 
 Tettstader i Aust-Agder

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Bokbyen ved Skagerrak
 https://www.vg.no/reise/i/m64vll/hamsuns-hotellutsikt 

Busetnader i Lillesand
Byar i Agder
Tettstader i Agder
Kommunesenter i Agder
Risør

Risør er ein by, ein tettstad og kommunesenteret i Risør kommune i Agder fylke. Tettstaden har .

Byen blir ofte kalla «den kvite byen ved Skaggerak» og har fleire godt bevarte trehus. Kommunen driv aktivt vernearbeid av miljø og bygningar. Risør har fleire galleri med kunst av ulike slag.

I krigstida 1808-1814 utfolda byen ein ganske livleg kaprarfart. I løpet av 1800-talet fekk byen ein stor seglskipsflåte, men ved overgang til damp gjekk flåten sterkt tilbake.

I 1861 var det ein brann i byen, der 248 bygningar brann ned.


Sjå òg 
 Tettstader i Aust-Agder

Kjelder 
Risør kommune – Om Risør

Bakgrunnsstoff 
 Vêrvarsel for Risør , yr.no
 Risor.no
 VisitRisor.no
  

Busetnader i Risør
Byar i Agder
Kommunesenter i Agder
Tettstader i Agder
Tvedestrand

Tvedestrand er ein by og administrasjonssenteret i Tvedestrand kommune i Agder fylke. Tettstaden ligg i ei trong gryte inst i Tvedestrandfjorden, som er den indre delen av Oksefjorden. Tvedestrand har . Om lag ein tredjedel av innbyggjarane i Tvedestrand kommune bur i tettstaden.

Tvedestrand hadde vore ein liten strandstad med noko mindre industri då det i 1738 vart utskipningshamn for Næs Jernværk. Staden vart ladestad i 1836 og bykommune året etter. Tvedestrand mista bystatusen då han vart slått saman med kommunane Holt og Dypvåg i 1960. Kommunen vedtok bystatus for Tvedestrand att i 1997.

Tvedestrand er særprega av kvite trehus, tronge gågater og bratte trapper ned mot fjorden og hamna. Frå kaiene fører to gater opp til forretningsstrøket med den litle innsjøen Tjenna. Byen profilerer seg som Bokbyen ved Skagerrak og det blir stelt til fleire arrangement knytte til bøker og litteratur gjennom heile året. Hovudgata ned mot hamna har fleire antikvariat og bruktbokbutikkar. I byen står Tvedestrand kyrkje, ei langkyrkje frå 1860. Tvedestrand har ein lokalitet av Tvedestrand og Åmli vidaregåande skole, som tilbyr utdanningsprogram for studiespesialisering.

Europaveg 18 går gjennom Tvedestrand kommune og passerer to kilometer nordvest for tettstaden Tvedestrand. Lokalavisa er Tvedestrandsposten som kjem ut tre dagar i veka.

Sjå òg 
 Tvedestrand kommune

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om Tvedestrand  – Informasjon frå Tvedestrand kommune
 Tvedestrand - visitnorway.no  – Turistinformasjon om Tvedestrand
 Tvedestrand By – Informasjon om føretak og handverkarar i Tvedestrand

Byar i Agder
Tettstader i Agder
Geografi i Tvedestrand
Kommunesenter i Agder
Ågotneshallen

Ågotneshallen er ein kommunal fleirbrukshall i Øygarden kommune for idrett og kulturføremål. Hallen ligg på Ågotnes, nord på Sotra. Eigaren er kommunen. Nordre Fjell handball spelar heimekampane sine her. Hallen blei bygd i 1999. Han har ei lengd på 44 meter, breidde på 22 meter og høgd på 7 meter.

Bakgrunnsstoff 
 Tildelt halltid 2009/2010

Idrett i Øygarden
Idrettshallar i Noreg
Idrettsanlegg i Vestland
Kulturhus
Gisela Herb

Gisela Herb er ein tysk pianist, fødd og oppvaksen i München. Ho er førsteamanuensis ved Universitetet i Stavanger, Institutt for musikk og dans.

Herb er visepresident i EPTA-Norge og har ein internasjonal karriere som solist, kammermusikar og akkompagnatør. I 2001 starta ho ein klaverduo med N. Shibayama-Aarnio. Herb har gitt ut kritikarroste album med klavermusikk av Alberto Ginastera og Heitor Villa-Lobos.

Utgjevingar 
Ginastera (Bergen Digital, 1996). Alberto Ginastera
Villa-Lobos (Bergen Digital, 2003).  Heitor Villa-Lobos

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Gisela Herb» frå ,  den 5. september 2012.  
 

Tyske pianistar
Kunstfiber

Kunstfiber er syntetiske tekstilfiber framstilte av olje eller cellulose. Fiber framstilt av mineral eller metall vert òg oftast klassifiserte som kunstfiber.

Kunstfiber vert inndelte i fire hovudgrupper:

 Regenererte fiber; naturleg forekommande polymer som vert oppløyste og sett saman til nye fiber utan at den kjemiske samansetningen vert endra. Hit høyrer t.d. viskose, modal, kupro og lyocell.
 Derivatfiber framstilt av naturleg forekommande polymer som under framstillingsprosessen gjennomgår ein kjemisk reaksjon slik at den kjemiske samansetningen av polymera vert endra. Hit høyrer acetat og triacetat.
 Syntetiske fiber framstilt av enkle kjemiske sambindingar som regerer med kvarandre og dannar lange trådforma makromolekyl. Hit høyrer t.d. polyamid, polyester og akryl.
 Mineralfiber og metallfiber framstilt av uorganiske stoff, som ulike metall eller mineral. Hit høyrer t.d. steinull og glassfiber.

Historikk 
De førsta tekstile kunstfibera fvart framstilte på 1800-talet.
 1889 vart nitratsilke vist fram på verdsutstillinga i Paris.
 1892 vart viskose oppfunne i England.
 1897 vart koparsilke framstilt i Tyskland.
 1914 framstilte tuske og italienske fabrikkar kortfibrig rayon under handelsnamnet cellwolle 
 1924 starta framstillinga av acetatfibrer i England.
 1938 vart nylon lansert i USA og perlon i Tyskland.
 1941 vart terylen framstilt i England og dacron i USA. 
 1948 vart akrylfiber framstilt i USA.

Sjå òg 
 Naturfiber

Kjelder 
 Kunstfiber i SNL
 Konstfiber på Svensk Wikipedia

Fibrar
Les Très Riches Heures du duc de Berry

Les Très Riches Heures du duc de Berry, som på norsk tyder 'dei rikaste timene til hertugen av Berry', er ei rikt illustrert tidebok som den franske hertugen Jean den fyrste av Berry tinga av dei nederlandske målarbrørne Paul, Jean og Herman de Limbourg i 1412. Brørne fekk ikkje gjort boka ferdig før hertugen døydde av pest i 1416, og arbeidet med illustrasjonane vart fullført av Jean Colombe for hertugen Charles den fyrste av Savoie i tida mellom 1485 og 1489.

Les Très Riches Heures du duc de Berry er rekna som juvelen av dei tidebøkene (livres d'heures) som er teke vare på frå mellomalderen. Tidebøker var basissamlingar av dei tekstane, bønar og salmar, som var rekna for naudsynte for å kunne praktisere den kristne (katolske) trua. Men sjølv om dei hadde illustrasjonar som samsvarte med teksten, var ikkje motiva berre strengt religiøse. Mellom anna synte bilete for kvar månad det som var typisk for månaden, illustrert med arbeidsscener og/eller festsscener. Av di mange av desse illustrasjonane har både småkårsfolk og adel i ulike landskap som tema, gjev tidebøkene innsyn i tilhøva i mellomalderen. Det var slike bøker som var dei mest vanlege illustrerte (illuminerte) bøkene i denne tida, og kvar bok var unik med omsyn til illustrasjonar.

Månadsbileta i Les Très Riches Heures du duc de Berry

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida om Les Très Riches Heures du Duc de Berry ved l'Institut de France

Tidebøker
Mellomalderlitteratur
Bøker frå 1400-talet
Åmli

Åmli er ein tettstad og administrasjonssenter i Åmli kommune i Agder med .


Sjå òg 
 Tettstader i Aust-Agder

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Vêrvarsel for Åmli , yr.no

Busetnader i Åmli
Tettstader i Agder
Kommunesenter i Agder
Sotrabrua

Sotrabrua er ei hengebru mellom øya Litlesotra og fastlandet i Vestland, og utgjer ein del av riksveg 555. Brua er i alt 1236 meter lang, og hovudspennet er på 468 meter. Seglingshøgda under brua er på 50 meter. Sotrabrua vart opna for trafikk 11. desember 1971, og i mai 1972 vart brua offisielt opna av kong Olav V.

Sotrabrua erstatta ferjesambandet Alvøen-Brattholmen.

Bakgrunnsstoff 

Bruer i Bergen
Vegbruer i Vestland
Vegar i Øygarden
Bruer opna i 1972
1972 i Noreg
Hengebruer i Noreg
Den skandinaviske myntunionen

Den skandinaviske myntunionen var eit myntsamband som vart skipa mellom Sverige og Danmark i 1872, i samband med at landa gjekk over til kronemynt og gullmyntfot. Noreg slutta seg til myntunionen i 1875. Den skandinaviske myntunionen slo fast at myntar frå alle deltakarlanda skulle sirkulere fritt og ha fullt verd i alle landa. Dei skandinaviske landa forplikta seg til å gje myntane ei lik utforming, med hovudmynt på 10 og 20 kr i gull, og skiljemynt i sølv og bronse. 

I 1885 vart myntunionen utvida med ein tilleggsavtale slik at han i røynda òg gjaldt pengesetlar.

I 1914 vart plikta for nasjonalbankane til å løyse pengesetlar inn i gull suspendert. Myntunionen fekk då liten praktisk betydning. 
Under første verdskrigen førte dei skandinaviske landa svært ulik pengepolitikk. Det førte til at den svenske krona fekk større verdi enn dansk og norsk krone, og det vart uråd for Sverige å halde oppe myntunionen. Etter første verdskrigen vart det ikkje prega gullmynt i Noreg, og skiljemynten vart prega i koparnikkel og jern. 

Dansk og norsk skiljemynt som var prega etter myntkonvensjonen vart ugyldige som lovleg betalingsmiddel i Sverige frå og med 6. oktober 1924, same året som Sverige gjeninnførte gullstandarden. Frå 1924 var nye myntar berre gyldige innan kvart enkelt land. For å skilje desse myntane klårt frå mynt frå konvensjonsperioden, vart det prega ein ny serie  særskiljemynt  med hol. Kopparnikkelmyntane med valør 10-, 25- og 50 øre frå perioden 1920-23 vart gjennomhola i ettertid. 

Som ein rest av samarbeidet heldt sirkulasjonen av koparskiljemynt fram ut til 1940-åra.
Formelt vart ikkje myntunionen avvikla før i 1972.

Kjelder
 Noregs Bank. Grunntrekk i administrasjon, oppgåver og historie (September 2009)
 Numisma mynthandel om konvensjonsmynt
 Numisma mynthandel om særskiljemynt

Skandinavisk historie

Pengeøkonomi
Numismatikk
Norsk økonomisk historie
Myntsamband

Myntsamband, myntunion eller myntkonvensjon er ein avtale mellom to eller fleire statar om at landa skal ha sams mynteining av lik verdi, slik at myntar og setlar frå dei samarbeidande statane kan brukast om ein annan i alle  desse landa utan kurstillegg elelr kursfrådrag.    

Frå nyare europeisk historie er viktige døme Det latinske myntsambandet, som omfatta francmynt i Frankrike, Belgia, Sveits, Italia og Hellas frå åra 1865/68 til 1927 og Den skandinaviske myntunionen som var i funksjon frå 1875 til omkring første verdskrigen. 

Eit nyare døme er EU sin pengeunion 	som la grunnlaget for innføring av Euro som felles valuta i mange av EU-landa.

Kjelder
Johan Einarsen i  Norsk Allkunnebok  (1958)

Pengeøkonomi
Operasjon Phoenix

Operasjon Phoenix var eit program utarbeidd av CIA under Vietnamkrigen. Programmet skulle identifisere og «nøytralisere» sivile som støtta FNL («Viet Cong»), og metodane for denne «nøytraliseringa» var infiltrasjon, arrestasjonar, terrorisme og drap. Programmet var aktivt mellom 1967 og 1972, og liknande tiltak fanst både før og etter den tida.

Mellom 1968 og 1972 vart 81 740 medlemer av FNL «nøytraliserte», av dei vart 26 369 drepne. Phoenix-programmet har vorte sett på som ein drapskampanje og kritisert som eit døme på menneskerettsbrot.

Løytnant Vincent Okamoto, ein dekorert amerikansk veteran frå Vietnamkrigen, har sagt dette om korleis dei kunne gå fram: «Problemet var å finne dei som stod på svartelista. Den vanlege prosedyren var å gå inn i ein landsby og berre gripe ein eller annan og seie: - Kor er Nguyen eit eller anna? Ofte var folk så redde at dei kunne seie kva som helst. Da ville eit Phoenix-team ta informanten, sette ein sekk på hovudet hans, klippe ut to hol så han kunne sjå, sette eit reip rundt halsen hans som ei lang hundelenke, og så få han til å gå gjennom landsbyen og gi signal når vi kom til Nguyen sitt hus. Om natta ville så Phoenix kome tilbake, banke på og skyte den som opna døra. For dei var det ein kommunist som opna, same kven det var, også om det var familiemedlemer. Nokre gonger kom dei tilbake til leiren med avskorne øyre for å prove at dei hadde drepe folk.»

Kjelde: 

USA
Vietnam
Vietnamkrigen
Terrorisme
Militære operasjonar
Familiegudsteneste

Familiegudsteneste er ei gudsteneste tilrettelagt også for dei yngste aldersgruppene.

Familiegudstenesta var fram til gudstenestereforma i Den norske kyrkja i 2010 ein forodna liturgi for gudstenester som etter Gudstenestebok for den norske kyrkja kunne brukast utanom dei ordinære gudstenestene eller i staden for høgmesse eller aftansong på ordinære søndagar. 

Den gamle liturgien for familiegudstenesta skilde seg innleiingsvis frå den ordinære høgmesseliturgien ved at syndsvedkjenninga,  Kyrie og kollektbøn var sløyfa, og det i staden  vart bruka eigne opningsord, følgd av ein salme, oftast «Måne og sol»,  som lovsong. Under tekstlesinga vart berre preiketeksten lesen. Tidlegare var det heller ikkje nattverd ved ordnære familiegudstenester.

Kjelder

Gudstenestebok for Den norske kyrkja del I Gudstenester ISBN 82-543-0507-2

Kristne gudstenester
Kristen liturgi
Høgmesse

Høgmesse er ei nemning for den messa som vert forretta høglydt frå høgalteret i kyrkja, i motsetnad til andre stille messer som vert forretta frå sidealtera. 

I Den norske kyrkja er høgmesse eit omgrep for alminnelege gudstenester som vert feira i kyrkjene.  Mange vil likevel hevde at nemninga kan brukast berre om gudstenester med nattverd.  Høgmesseledda byggjer på den klassiske messa og har følgjande forordna ledd:
Inngangsord (jf. Introitus) med inngangssalme
Syndsvedkjenning
Bønerop (Kyrie)
Lovsong (Gloria)
Kollektbøn
Tekstlesing, oftast frå Det gamle testamentet
Høgmessesalme
Andre tekstlesing, oftast frå Det nye testamentet
Truvedkjenning (jf. Credo)
Salme før preika
Preike
Kunngjeringar
Forbøn, i fastetida Litaniet
Takkeoffer, jf Offertorium 
Salme før nattverd
Lovprising med Sanctus, Agnus Dei og Fader vår
Nattverdmåltidet
Takkebøn for nattverda
Sluttsalme
Velsigning
Utgang

Kjelder
«Kirkeleksikon» på www.kyrkja.no arkivert utgåve
Gudstenestebok for Den norske kyrkja del I Gudstenester ISBN 82-543-0507-2

Kristen liturgi
Kristne gudstenester
Ofoten

Ofoten (nordsamisk: Ufuohttá) er eit område i Nordland fylke med kring 27 916 innbyggjarar (1. juli 2009) og ei flatevidd på 5 512 kvadratkilometer, fordelt på dei seks kommunane Ballangen, Evenes, Lødingen, Narvik, Tjeldsund og Tysfjord. Regionsenteret er byen Narvik.

Namn 
Ofoten, som no står for heile regionen, er avleidd av det opphavlege namnet for Vestvågøy åleine; Lófót. Flakstadøya, som er øya attmed, vart kalla for Vargfót. Sisteleddet i begge namna er det norrøne fótr som tyder ‘fot’. Førsteleddet er eit dyrenamn, høvesvis varg for ‘ulv’, og ló for ‘gaupe’. Øynamna tyder derfor ‘Gaupefoten’ og ‘Ulvefoten’. Antakeleg er det forma på fjella som har inspirert namna.

Ballangen er opphavleg eit fjordnamn, der siste ledd er det norrøne angr for ‘fjord’. Førsteleddet er usikkert, mogleg avleidd frå ein gard i området.

Evenes er truleg ei samanstilling av namnet Øyvind og sisteleddet nes, frå det norrøne nesjar, altså ‘framstikkande odde’.

Narvik er opphavleg eit gardsnamn, der førsteleddet kanskje kjem frå Njarðarvík, etter den norrøne guden Njord.

Tjeldsund er eigentleg namnet på sundet mellom Tjeldøya og Hinnøya. Tjeld kjem anten frå Tjold eller Tjalda. Er det Tjold kjem det frå norrønt ‘leir’, ‘telt’, om det skulle vera Tjalda har det opphav frå norrønt for fuglen tjaldr, ‘tjeld’.

Tidlegare kommune 
Ofoten òg namnet på ein tidlegare kommune. Kommunen dekte dagens Narvik kommune og størstedelen av kommunane Evenes og Ballangen.

 1. januar 1884 vart Ofoten kommune delt opp i kommunane Evenes (Evindnæs) og Ankenes. Ankenes svarer til det som i dag er Narvik kommune.

 1. juli 1925 vart Evenes kommune delt opp i kommunane Evenes og Ballangen.

Bakgrunnsstoff 
 Ofoten regionråd
 Ofoten friluftsråd

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ofoten» frå , den 15. januar 2010.

 
Landskap i Noreg
Geografi i Nordland
Menes

Menes (3000-talet f.Kr.) er ifølge fleire overleveringar den første kongen, og dermed farao, over heile Det gamle Egypt. Han skal ha samla Øvre og Nedre Egypt til eitt rike og danna det første dynastiet. Han er også kjend som  Meni og Min.

Fleire gamle egyptiske soger fortel at Menes var den første menneskeleg herskaren av Egypt, ein direkte arvtakar etter guden Horus. Ifølgje historieskrivaren Manetho (ca. 280 f.Kr.) regjerte han i 62 år, grunnla hovudstaden Memfis og døydde etter eit flodheståtak. Menes er også nemnd av Herodot. Det finst derimot få handfaste spor etter han, og Menes  kan ha vore den same som eller ettefølgaren til Narmer. Han kan også ha vore føregangaren eller den same som Hor-Aha.

Kjelder

Menes ved Caplex

Denne artikkelen bygger på «Menes» frå , og «Menes» frå  den 31. januar 2010.  

Faraoar
Egyptisk historie
Panel

Panel er bordkledning brukt innvendig eller utvendig på veggar i hus. Utvendig panel vernar huset mot fukt og vind, og kan vere sett opp av høvla eller uhøvla material, som ståande eller liggande kleding. Innvendig panel  er oftast høvla, i eit mangfald av profilar, som i velstandshus kan nærme seg det ornamentale.

Innvendig panel 
Innvendig panel er oftast 12-19 mm tjukke og frå 76 mm breie. Vanleg handelspanel er til dømes møllestuepanel, pernillepanel, laftpanel.

Utvendig panel
Utvendig panel – ofte kalla bordkledning – er sett opp av ståande eller liggande bord, oftast 18 -24 mm tjukke og frå 96 mm breie. Vanlege paneltypar på hus er til dømes tømmermannspanel og  vestlandspanel, på uthus òg  låvepanel og lektpanel.

Andre tydingar
Eit panel kan og vere ei samansett gruppe personar som i ein gjeven samanheng skal take stilling til eit dagsaktuelt tema, gjerne med ordstyrar til stades og med spørsmål frå eit publikum.

Trebygningar
Bygningsdetaljar
Pyramidane ved Giza

Pyramidane ved Giza er ni egyptiske pyramidar som ligg sørvest for Giza, ein forstad til Kairo. Den største av dei alle er Kheopspyramiden, grava til faraoen Khufu, som er det einaste av verdas sju underverk frå oldtida som framleis står.
I tillegg står det to litt mindre og seks små pyramidar her. Sfinksen, egyptiske tempel og graver av typen mastaba ligg også i området. 

Dei tre store pyramidane blei bygd mellom 2600 og 2500 f.Kr. Pyramidane ligg på Gizaplatået, eit ørkenområde 8 kilometer unna Giza på vestbreidda av Nilen og rundt 25 km sørvest for Kairo sentrum. Fornminnene i Memfis-området, med pyramidane ved Giza, er blitt rekna som verdsarv av UNESCO sidan 1977.

Bygg
Pyramidane er bygde av granitt, kalkstein og soltørka mursteinar. Steinblokkene kunne vega 2–3 tonn. Til Kheopspyramiden, som har ein grunnflate på 230×230 meter, brukte ein opp mot 2,5 millionar slike blokker. 

Kheopspyramiden var opphavleg 146 meter høg, 139 etter at han mista kalksteindekket sitt. Pyramiden var det høgaste byggverket i verda fram til 1300, då tårnet til Domkyrkja i Lincoln raga høgare. Khefrenpyramiden er 136 meter høg, medan Menkaurepyramiden er 65,5 meter høg.

Kjelder
 Delar av denne artikkelen bygger på «Giza Necropolis» frå ,  den 31. januar 2010.  
 
 
 Memphis and its Necropolis – the Pyramid Fields from Giza to Dahshur ved unesco.org

Bakgrunnsstoff 

Pyramidar
Det gamle Egypt
Turistmål i Egypt
Verdsarv i Egypt
Arkeologiske funnstader i Egypt
London-symfoniane

London-symfoniane er ei samling av 12 symfoniar (Haydn sine symfoniar nr. 93-104) skrivne av Joseph Haydn i perioden 1790-1795, i ein periode då Haydn gjesta London store delar av tida (sjå artikkelen Joseph Haydn for meir biografisk informasjon). Dei vert gjerne delt opp i to bolkar: 93-98 var skrivne under Haydn sitt fyrste englandsbesøk, medan 99-104 var skrivne for og under det andre besøket.

 Symfoni Nr. 93 i D (1791)
 Symfoni Nr. 94 i G, Paukeslaget (1791)
 Symfoni Nr. 95 i C-moll (1791)
 Symfoni Nr. 96 i D, Miraklet (1791)
 Symfoni Nr. 97 i C (1792)
 Symfoni Nr. 98 i B (1792)
 Symfoni Nr. 99 i Eb (1793)
 Symfoni Nr. 100 i G, Militærsymfonien (1793)/(1794)
 Symfoni Nr. 101 i D, Uret (1793)/(1794)
 Symfoni Nr. 102 i B (1794)
 Symfoni Nr. 103 i Eb, Trommevirvlen (1795)
 Symfoni Nr. 104 i D, London (1795)

Desse symfoniane er rekna for å vera Haydn sine beste (eit kvalitetsnivå sjølv Mozart berre tidvis greidde å tangera innanfor den symfoniske genren), og er alle glimrande eksempel på den wienerklassiske symfonien. Dei er og dei siste symfoniane Haydn skreiv; Etter 1795 dreiv Haydn for det meste med strykekvartettar, klavertrioar og oratorium. Symfoniane har namna Hob. I\93-104 i «Hoboken-Verzeichnis»-katalogen.

Kjelder

Joseph Haydn
Symfoniar