alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Snøkrabbe

Snøkrabbe (Chionoecetes opilio) er utbreidd i Stillehavet frå Japan til Beringstredet og i Atlanterhavet frå Cape Cod til Vest-Grønland. Krabben er òg funnen i Barentshavet, første registrering var i 1996. Krabben har formeira seg kraftig, og russiske teljingar tyder på at snøkrabben kan vere like talrik som kongekrabben. Det latinske namnet tyder 'snøgjetar'. 

Snøkrabben er ein viktig kommersiell art. Den canadiske fangsten var på 105 000 tonn i 2002, medan den grønlandske fangsten var på 12500 tonn.

Levesett 
Snøkrabben er botnlevande og finst både på leire, sand og hardbotn. Unge individ og hoer finst stort sett på grunnare vatn enn hannane. Dei lever av ymse botndyr som til dømes andre krepsdyr, muslingar, slangestjerner, børstemakk og kråkebollar.

Paringstida er tidleg på våren eller seint på vinteren. Hokrabbar går med utrogn i om lag eit år, og dei klekker rett før neste paring. Larvane lever i dei frie vassmassane i nokre månadar før dei går over til å leva på botnen tidleg på hausten.

Krabben veks sakte; det tek 8-9 år frå klekking til krabben vert stor nok til å nyttast kommersielt. Han veks ved skalskifte, og det tek 3-6 månadar før skalet vert hardt etter dette. Små krabbar skiftar skal årleg, medan større individ ofte kan gå opptil to år med same skal.

Både hjå hannar og hoer stoppar veksten etter det siste skalskiftet. Det er ved dette tidspunktet dei vert kjønnsmogne. Hannar er då mellom 58 og 165 mm breie, medan hoer er frå 50 til 100 mm. Krabbane kan leva i opp til 5 år etter det siste skalskiftet. Gamle krabbar er oftast lite aktive og i særs liten grad viktige i fangstane. Ein reknar at hannkrabbar er tilgjengelege for kommersielt fiske i ein 3-4 år etter at dei vert kjønnsmogne.

Snøkrabbe i Barentshavet 
Dei første funna av snøkrabbe i Barentshavet vart i 1996 ved Gåsbanken aust i Barentshavet. Fram til 2000 registrerte russiske forskarar totalt 19 funn av snøkrabbar av båe kjønn, alle i dei austlege delane av området. Mellom individa var det òg hoer med rogn.

Det er usikkert korleis krabben har kome seg til Barentshavet, men ein reknar med at hovudårsaka er ballastvatn frå tankskip. Fleire naturvernorganisasjonar har kravd internasjonale avtalar om ballastvatn for å hindra framande artar i å spreie seg.

Russiske forskarar har rekna bestanden i den russiske delen av Barentshavet til om lag 1 million vaksne individ.

Kjelder 
 Ny krabbeart truer Barentshavet - NRK Troms og Finnmark
 Snøkrabbe – registreringer av arten i Barentshavet. Havforskingsinstituttet 
 Wikipedia på engelsk
 Artsdatabanken 

Krabbar
Ghibellinarar og guelfarar

Ghibellinarar og guelfarar (ghibellinarar kalla Ghibellini på italiensk og guelfarar kalla Welf på tysk og ghibellinarar Waiblingen) var namnet på to parti som kjempa om makta i Nord- og Sentral-Italia på 1100- og 1200-talet. Ghibellinarane støtta keisaren av Det tysk-romerske riket, medan guelfarane støtta paven og Kyrkjestaten.

Welf var ei tysk adelsslekt som var hertugar i Bayern, og av dei mest kjende welfarane finn ein Henrik Løve. Guelfarane eller Guelfi hadde sitt opphav i Waiblingen. Under eit slag i Weinsberg i 1140 mellom desse to skal guelfarane ha nytta «Welf» som kamprop, medan styrken frå Waiblingen nytta sitt namn som kamprop. Då Fredrik Barbarossa gjekk inn i Italia for å styrke makta si der, vart tilhengjarane hans kalla ghibellini på italiensk, medan den andre sida vart guelfi.

Tendensen var at guelfarane kom frå rike handelsfamiliar, medan ghibellinarane kom frå jordbruksområda. I områda der dei lokale interessene var truga av keisaren støtta dei guelfarane, medan områda der paven var den største trugselen støtta ghibellinarane. I tillegg var det ofte slik at dei mindre byane støtta ghibellinarane om ein større by i nærleiken støtta guelfarane. Namna ghibellinarar og guelfarar vart derimot ikkje nytta i stor grad medan stridane pågjekk, og oppstod først kring 1250 i Toscana (der striden hadde opphavet sitt). Striden var mest intens i området kring Firenze.

Guelfarane slo til slutt ghibellinarane i 1289 i Campaldino og Caprona, og byrja så å kjempe mot seg sjølv. I 1300 var guelfarane i Firenze delt inn i svarte guelfarar og kvite guelfarar. Dei svarte heldt fram med å støtte paven, medan dei kvite var imot. Dante støtta mellom anna dei kvite guelfarane og reiste i eksil då dei svarte guelfarane tok over makta i Firenze.

Fordelinga i dei største italienske byane

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Guelphs and Ghibellines» frå ,  den 29. desember 2007.  
 

Italiensk historie
1100-talet
1200-talet
1300-talet
Arvikaverken

Arvikaverken var eit svensk føretak grunnlagt i 1885, då Per Andersson tok til å produsera plogar og hakkelsemaskiner i Arvika. I 1888 vart føretaket registrert under namnet P. Andersson. I 1889 var drifta utvida ved at Johan Igels jarnstøyperi vart overteke og namnet vart endra til P Andersson & Co Mekaniska Werkstad. Føretaket voks fort og i 1899 vart namnet endra på nytt, denne gongen til AB Arvika Werkstäder. I 1916 vart namnet endra til AB Arvikaverken. I 1917 gjekk Arvikaverken saman med Thermaenius Mekaniska Verkstad i Hallsberg og namnet vart endra til AB Arvika-Verken. Føretaket satsa no på produksjon av landbruksmaskiner og utvikla seg til ein storprodusent av plogar, slåmaskiner og sjølvbindarar. Plogane vert produserte i Arvika, medan slåmaskinene og sjølvbindarane vart laga i Valla og Skurup. I 1946 tok føretaket opp produksjon av skurtreskjarar, både slepetreskjarar og sjølvgåande maskiner. Desse vert produserte i Hallsberg. I 1959 var namnet endra til Arvika-Thermaenius AB. 

I 1960 vart føretaket kjøpt av Bolinder-Munktell i Eskilstuna. Kjøpet kom ikkje på grunn av dårleg økonomi, men meir på grunn av at Bolinder Munktell sine framtidsplanar. Produksjonen av hjullastarar og bandvogna BV202 vart lagt til Arvika. Arvikaverken er i dag ein del av Volvo Construction Equipment.

Kjelder 
 Hedell, O., Från Munktells till Valtra -- en 75-årig traktorepok, LRF Media, 2000.
 Arvikafabrikens historia, Volvo Construction Equipment (vitja 29/12-2007)

Tidlegare svenske føretak
Tidlegare jordbruksreiskapprodusentar
Føretak skipa i 1885
1885 i Sverige
Varese

Varese (lombardisk Varès, latin Baretium) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Varese i regionen Lombardia. Byen har om lag 95 000 innbyggjarar og ligg om lag 55 km nord for Milano. 

Byen ligg nedanfor Alpane ved Varesesjøen.

Historie
I 1859 møtte Giuseppe Garibaldi dei austerrikske styrkane leia av feltmarskal Carl Baron Urban ved Varese. Det var òg her Alessandro Marchetti fauk sine første prøverundar med flyet Savoia-Marchetti SM.93.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Varese» frå ,  den 29. desember 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Kunst og kultur i Varese
 Bilete av Varesesjøen
 Turistinformasjon

Byar i Lombardia
Busto Arsizio

Busto Arsizio er ein by i provinsen Varese i regionen Lombardia i Italia. Han har om lag 80 000 innbyggjarar og ligg om lag 25 km nord for Milano. Hovudnæringa i byen er industri og handel.

Historie 

Området rundt Busto Arsizio var busett av ligurarar i førhistorisk tid. Dei vart etterfølgt av insubrarar på 500-talet fvt., men dei vart truleg slått og erobra av etruskarane. Ein veit ikkje stort om Busto Arsizio fram til 900-talet då staden først vart nemnd i skriftlege kjelder. På 1200-talet vart byen kjend for produksjon av tekstilar. Byen voks gradvis, sjølv under dei mange herrane som styrte byen som vasallar under Milano. På 1800-talet tok industrialiseringa over og i løpet av nokre tiår vart Busto Arsizio kalla «Italia sitt svar på Manchester». I 1864 fekk han bystatus av kong Victor Emmanuel II av Italia. 

Byen vart visstnok berre råka av ei enkel bombe under den andre verdskrigen, men som industrisenter vart det produsert mykje krigsmateriell her. I 1960- og 1970-åra vart nedgangstider for industrien og hovudnæringane flytta seg meir over på småbedrifter.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Busto Arsizio» frå ,  den 29. desember 2007.  
 
Byar i Lombardia
Byar i Italia
Thermaenius Mekaniska Verkstad

Thermaenius Mekaniska Verkstad vart stifta av Johan Thermaenius i 1846. Verkstaden låg ved Holmen i Torshälla, utom Eskilstuna. I 1847 produserte føretaket Sveriges fyrste treskjeverk. 

I 1868 flytta føretaket til Hallsberg og endra namn til Johan Thermaenius & Son. I 1917 gjekk føretaket saman med Arvikaverken.

Kjelde 
 Thermaenius Mekaniska Verkstad, Volvo Construction Equipment (vitja 29/12-2007)

Tidlegare svenske føretak
Tidlegare jordbruksreiskapprodusentar
Skipingar i 1846
Nedleggingar i 1917
Illyrarkrigane

Illyrarkrigane var to krigar i 229 fvt. og 219 fvt. der Den romerske republikken gjekk til åtak på illyriske busetnader i dalen Neretva og gjorde slutt på sjørøveriet som hadde gjort Adriahavet til utrygt farvatn for italiensk handel. Illyrarkrigane bestod av to krigar, den første mot Teuta og det ander mot Demetrius av Faros. Det første felttoget i 229 fvt. var første gong den romerske marinen kryssa Adriahavet for å gjere ein invasjon.

Den første illyrarkrigen 

I den første illyrarkrigen, som varte frå 229 fvt. til 228 fvt., auka Roma si uro for handelsrutene over Adriahavet etter den første punarkrigen, då mange av stammene i Illyria vart samla under ei dronning, Teuta. Då ein romersk utsending vart avliva etter ordre frå Teuta og illyrarane gjekk til åtak på italienske handelsskip verna av Roma, sende det romerske senatet ein hær kommandert av konsulane Lucius Postumius Albinus og Gnaeus Fulvius Centumalus. Roma dreiv bor tdei illyriske garnisonane i dei greske byane Epidamnus, Apollonia, Corcyra, Faros og andre og oppretta eit protektorat for desse greske byane. 

Romarane sette òg Demetrius av Faros til makta i Illyria som ei motvekt til Teuta si makt.

Den andre illyrarkrigen 

Den andre illyrarkrigen varte frå 220 fvt. til 219 fvt. I 219 fvt. var Den romerske republikken i krig med keltarane i Gallia Cisalpina og Den andre punarkrigen mot Kartago var i ferd med å byrje. Dette gav Demetrius tida han trong til å byggje ein ny illyrisk krigsflåte. Demetrius førte flåte på 90 skip sør for Lissus og braut dermed den tidlegare avtalen sin og starta med det krigen. 

Demetrius sin flåte gjekk til åtak på Pýlos der han tok 50 skip etter fleire forsøk. Frå Pýlos segla flåte så til Kykladane og slo ned all motstand dei møtte på vegen. Demetrius var så dumdristig nok til å sende ein flåte over Adriahavet og delte flåten i to. Den illyriske byen Dimale vart erobra av den romerske flåten under Lucius Aemilius Paulus. Frå Dimale segla flåten mot Faros. Dei romerske styrkane sende bort illyrarane og Demetrius flykta til Makedonia, der han vart ein tiltrudd rådgjevar i hoffe ttil Filip V av Makedonia fram til han døydde i Messene i 214 fvt.

Etterverknad 
Illyria vart til slutt erobra i 168 fvt. Etter førti år med kampar mot Illyria vart han ein romersk provins, men det tok enno hundre år før alle stammene langs kysten av Illyria og Dalmatia vart underlagt.

Fotnotar

Kjelder 

 Eckstein, Arthur. “Polybius, Demetrius of Pharus and the Origins of the Second Illyrian War.” Classical Philology 89, no. 1 (1994): 46-59
 Gruen, Erich S. (1984). The Hellenistic World and the Coming of Rome: Volume II. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-04569-6 (2 vols.)
 Zock, Paul A. (1998). Ancient Rome: An Introductory History. Oklahoma: University of Oklahoma Press.

Bakgrunnsstoff 
 Kart over Illyria og Illyricum

Illyria
Romerske krigar
Solrenning

Solrenning eller soloppgang er når den øvre randa av sola er synleg over synsranda på om morgonen. Langs same breiddegrad vil tida for solrenninga finne stad fire minutt seinare for kvar lengdegrad vestover og fire minutt tidlegare for kvar lengdegrad austover.

I Noreg er det seinaste tidspunktet for solrenning første eller andre juledag – klokka 09:20 i Oslo, klokka 09:46 i Bergen og klokka 10:02 i Trondheim.  I Tromsø renn ikkje sola før 16. januar.

Det tidlegaste tidspunktet for solrenning i Noreg er omkring 19. juni, då renn sola klokka 03:53 i Oslo, klokka 04:09 i Bergen og klokka 03:02 i Trondheim (klokkeslett etter sommartid).

Sjå òg
Grøne flekkar
Himmel
Soleglad
Aurora
Usjas

Kjelder
Almanakk for Noreg 2008 ISBN 978-82-05-36607-7

Bakgrunnsstoff

periodiske fenomen
morgon
vårteikn
Jordfenomen
solfenomen
Tider av døgnet
Daglege hendingar

it:Aurora (giorno)
nl:Zonsopgang
Soleglad

Soleglad eller solnedgang er når den øvre randa av sola om kvelden vert borte under horisonten. Langs same breiddegrad vil tida for soleglad finne stad fire minutt seinare for kvar lengdegrad vestover og fire minutt tidlegare for kvar lengdegrad austover.

I Noreg er det tidlegaste tidspunktet for soleglad i midten av desember — klokka 15:11 i Oslo, klokka 15:28 i Bergen og klokka 14:31 i Trondheim. I Tromsø glader sola klokka 12:00 26. november og renn ikkje før på nyåret.

Det seinaste tidspunktet for soleglad i Noreg er like før jonsok, då glader sola klokka 22:44 i Oslo, klokka 23:11 i Bergen og klokka 23:38 i Trondheim (klokkeslett etter sommartid). Tromsø har midnattssol frå 17. mai.

Kjelder 
 Almanakk for Noreg 2008 ISBN 978-82-05-36607-7

Bakgrunnsstoff 

Tider av døgnet
Solfenomen
Ascoli Piceno

Ascoli Piceno er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Ascoli Piceno i regionen Marche og har om lag 50 000 innbyggjarar.

Byen ligg der elvane Tronto og Castellano renn saman og er omgjeve av fjell i tre retningar. To naturparkar ligg rundt byen, ein i nordvest (Parco Nazionale dei Monti Sibillini) og den andre i sør (Parco Nazionale dei Monti della Laga). 
Ascoli er forbunde til Adriahavet og byen San Benedetto del Tronto via jernbane, til Porto d'Ascoli via motorveg, medan Via Salaria går til Roma.

Historie 
Ascoli vart grunnlagd av eit italisk folk (Piceni) fleire hundre år før Roma bygde den viktige romarvegen Via Salaria som forbandt Latium med saltproduksjonsområda ved kysten av Adriahavet. I 268 fvt. vart han ein civitas foederata, med formelt sjølvstende frå Roma. I 91 fvt. gjorde byen i lag med andre byar i Sentral-Italia opprør mot Roma, men i 89 fvt. vart han gjenerobra og øydelagd av Pompeius Strabo. Innbyggjarane fekk romersk borgarskap og følgde utviklinga og etter kvart fallet til Romarriket. 

I mellomalderen vart byen ramponert først av austgotarar, så av den langobardiske kongen Faroald (578). Etter nesten to hundre år som ein del av det lombardiske Hertugdømet Spoleto (593-789) vart Ascoli styrt av frankarar gjennom statthaldarane deira, men etter kvart var det i praksis biskopen som styrte og hadde makta i byen. 

I 1189 vart det oppretta ein fri republikansk kommune, men indre stridar førte etter kvart til at utanlandske folk, som Galeotto Malatesta (1300-talet) og Francesco Sforza kunne gå inn og ta over styringa. Sforza vart kasta ut i 1482, men Ascoli vart tvunge inn under Kyrkjestaten igjen. I 1860 vart han i lag med Marche og Umbria annektert til Kongedømet Italia.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ascoli Piceno» frå ,  den 30. desember 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Marche
Byar i Italia
Fermo

Fermo (antikken Firmum Picenum) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Fermo i regionen Marche og har om lag 35 000 innbyggjarar. Provinsen Fermo vart oppretta i 2004, men trer ikkje i full kraft før i 2009 og fram til dess er byen administrativt ein del av provinsen Ascoli Piceno.

Fermo ligg på ein ås med fin utsikt nær kysten av Adriahavet.

Historie
Byen vart grunnlagd som den latinske kolonien Firmum Picenum i 264 fvt. og bestod av 6000 menneske. Dette skjedde etter at dei hadde erobra picentes og kolonien fungerte som eit lokale hovudkvarter for Den romerske republikken, som dei var trufaste mot. Han vart ein koloni med alle rettar etter slaget ved Filippi og der vegane til Pausulae, Urbs Salvia og Asculum møtter kvarandre.
 
Som ein del av Pentapolis kom han på 700-talet inn under Kyrkjestaten og gjennomgjekk så omvekslingane med Grenseområdet Ancona. På 900-talet vart han hovudstad i Marchia Firenana. Under føregjengarane til Honorius III (1216-27) vart biskopane av byen fyrstbiskopar, først som grevar og seinare som fyrstar av Fermo.

I 1199 vart Fermo ein fri by og heldt på sjølvstendet sitt til 1550 då han vart annektert av Kyrkjestaten. 
 
I stridane mellom Hohenstaufen og pavedømet vart Fermo fleire gonger omleira og erobra, i 1176 av erkebiskop Kristian av Mainz, i 1192 av keisar Henrik VI, i 1208 av Marcuald, hertug av Ravenna, i 1241 av keisar Fredrik II, i 1245 av Manfred. Etter dette vart han styrat av forskjellige herrar, som i meir eller mindre grad var vassallar under paven, som Monteverdi-familien, Giovanni Visconti og Francesco Storza (bannlyst i 1446), Oliverotto Uffreducci (myrda i 1503 av Cæsar Borgia), som vart etterfølgd av son sin Ludovico, som vart drepen i slaget ved Monto Giorgio i 1520 då Fermo igjen kom direkte under Kyrkjestaten.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fermo» frå ,  den 30. desember 2007.  
 

Byar i Marche
Byar i Italia
Macerata

Macerata  er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Macerata i regionen Marche og har om lag 40 000 innbyggjarar.

Det historiske sentrumet ligg på ein ås, og det går ein heis mellom gamlebyen og den moderne byen.

Matematikaren, jesuittpresten og kinamisjonæren Matteo Ricci (1552-1610) vart fødd i Macerata.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Byar i Marche
Byar i Italia
Arve Helle

Arve Helle () er ein norsk arbeidarpartipolitikar frå Dale i Fjaler kommune. Helle var ordførar i Fjaler frå 2003 til 2015. Før dette var han varaordførar frå 2002 til 2003. Han har òg vore leiar i Fjaler Arbeidarparti frå 1996.

Helle var politisk rådgjevar i Fiskeridepartementet i Regjeringa Stoltenberg I frå 3. april 2000 til 5. mars 2001.

Kjelder 

 

Ordførarar i Fjaler
Ap-ordførarar i Sogn og Fjordane
Politiske rådgjevarar frå Ap
Folk frå Fjaler
Yinchuan

Yinchuan er hovudstaden i den autonome provinsen Ningxia i Folkerepublikken Kina, og tidlegare hovudstad av det vestlege Xia-riket. Byen har om lag 1,6 millionar innbyggjarar, men eksplosiv folkevekst i området og landet generelt gjer at ein manglar nøyaktige tal. Namnet «Yinchuan» tyder 'Sølvdal'.

Geografi 

Byen ligg 1100 meter over havet, midt på Ningxia-sletta, i ly av Helan-fjella vest for byen, og unslepp soleis dei verste sandstormane frå Mongolia. Den gule elva renn gjennom byen frå sørvest til nordaust.

Klima 

Yinchuan har eit temperert kontinentalt klima, med ein årleg gjennomsnittstemperatur på 8,5 grader Celsius. Gjennom eitt år har byen i snitt 200 millimeter nedbør, og 158 frostfrie dagar. Byen ligg utsett til for sandstormar, og temperaturane kan endra seg relativt kjapt.

Byar i Kina
Historiske hovudstader i Kina
Ningxia Hui
Johannes Gjerdåker

Johannes Gjerdåker, (), var ein norsk historikar, filolog, poet og omsetjar frå Voss.<ref>David Aasen/Det Norske Samlaget: Gjendiktaren - Johannes Gjerdåker (1936-2020) - Klassekampen 8. mai 2020</ref> 
 
Gjerdåker studerte ved Universitetet i Oslo, dreiv sitt eige Vestanbok forlag, skreiv lokalhistoriske bøker, bygdebøker og bedriftssoger og gav ut ei rad attdiktingar. Gjerdåker var målmann, gav ut skrifter av Ivar Aasen og var lenge fast spaltist i Avisa Hordaland. Han skreiv òg mange innlegg i Dag og Tid og andre aviser og tidsskrift.

Han omsette òg Beatles' «When I’m Sixty-Four» for Ivar Medaas og Joni Mitchells «Both sides now» for Herborg Kråkevik.

Til 70-årsdagen hans i 2006 vart han tileigna eit festskrift. Vennen Nils Ryum hadde også omsett William Goldings Arvtakerne som ei gåve til jubilanten. 

 Eit utval bøker 
 Skot på gamal stuv (diktsamling, 1978)
 Balladen om Reading fengsel og andre dikt frå engelsk (gjendikting, 1980)
 Arbeidet i bygdene (lokalhistorie, 1980)
 Postvegane i Hordaland. Vegbygging og bruk av vegane. Med kart og turframlegg (1989)
 Ålmenn soge for Voss. Frå 1800 til vår tid. Band I (lokalhistorie, 1990)
 Ålmenn soge for Voss. Frå 1800 til vår tid. Band II (lokalhistorie, 1991)
 Dikt og songar (gjendikting av Robert Burns, 1996)
 Ruba'iyat (gjendikting av Omar Khayyam, 1997), 2. utg. (2012)
 Dikt og songar, andre samling (gjendikting av Robert Burns, 1998)
 Mjølk av Paradis. Engelsk og skotsk lyrikk frå Thomas Gray til John Clare (gjendikting, 2000)
 Stølar i Vossafjell (2001)
 Odar av Horats (gjendikting, 2001).
 Odar av Horats, andre samling (gjendikting, 2005)
 Dei greske gudane og lagnaden (gjendikting av Friedrich Schiller, 2010)
 Svar på brev frå Helga (omsetjing av boka til Bergsveinn Birgisson, 2012)
 Glimesteinar frå islandsk visetradisjon (gjendikting, 2017)

 Prisar og utmerkingar 
Han fekk i 1996 Bastianprisen for gjendiktinga av Robert Burns sine Dikt og songar og fekk Melsomprisen i 1999. I 2005 fekk han Kritikarprisen for beste omsetjing (for Odar av Horats, andre samling.) Han fekk Voss kommunes kulturpris i 1992, og i 2001 fekk han Hønnørprisen'' frå fondet til Halldor O. Opedal.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Johannes Gjerdåker hjå Nasjonalbiblioteket.
 «Johannes Gjerdåker» av Eivind Myklebust på Allkunne
 
 

Norske lyrikarar
Norske omsetjarar
Norske filologar
Norske lokalhistorikarar
Vinnarar av Melsom-prisen
Vinnarar av Kritikerprisen
Forfattarar frå Hordaland
Folk frå Voss
Målfolk
Vinnarar av Bastianprisen
Meløy historielag

Meløy historielag er ein privat medlemsorganisasjon med føremål å verne om kulturarven i kommunen ved å spreie kunnskap om fortida og å ta vare på munnleg tradisjon om liv og arbeid i eldre tid. Laget vart skipa våren 1984 etter initiativ frå Per Swensen.

Aktivitet 
Årbokkomiteen tar hand om det praktiske rundt redigering og utgjeving av årboka Den stille fjerding. Boka kom ut første gong i 1985. Ho samlar artiklar og bilete som medverkar til å dokumentere historia åt kommunen. Laget er ansvarleg utgjevar, boka har årleg redaktør, men kvar einskild bidragsytrar er sjølv ansvarleg for innhald og gjengjeving av fakta. Laget gjev også ut andre skrifter og samlar eldre bilete til årlege kalendrar. 

Laget har faste lokale til styremøte og arkiv på kontoret, bakeriet på Ørnes gamle handelsstad. Dei gamle lokala til Meløy Sparebank på Meløya er leigd ut til laget for å tene som eit samla lokalhistorisk magasin for arkivert materiell ått av privatpersonar og av private og offentlege institusjonar. Laget ønskjer å administrere og drifte arkivet med dei gamle banklokala som deponistad.

«Teisten» 
«Teisten» er ein motoråttring frå 1938 som var i dagleg drift i Bolga fram til 1992 då laget fekk høve til å kjøpe han. Laget stod som eigar av båten medan han vart restaurert, etter det har Meløy Bygdemuseum tatt ansvar for eigarskap og drift.

Meløygarden 
I 1989 starta historielaget eit langvarig arbeid for å stoppe forfallet av bygningar på Meløygarden på Meløya. Målet var å få bygningane verna av fylkeskonservatoren og å få dei restaurert. I 1996 kjøpte laget to av bygningane, allmugestova og «Kjeipen». Etter det er Stiftelse for vern av Meløygården skipa. Stiftinga har tatt over dei to bygningane saman med andre verneverdige bygningar på garden.

Kjelder 
Laget sin nettstad

Meløy kommune
Sogelag
Gudsteneste

Ei gudstenest(e) er ei seremoniell religiøs samling av menneske for å dyrka ein gud.

Kristen gudsteneste

Den norske kyrkja 
Ordningane for gudstenester i Den norske kyrkja er skildra i Gudstenestebok for Den norske kyrkja (1992). Gudstenesteboka, eller altarboka, inneheld liturgi for fleire ulike former for gudsteneste, som til dømes høgmesse
og familiegudsteneste eller vigsel og gravferd.

Den katolske kyrkja 
Innan Den katolske kyrkja blir gudstenesta kalla messe og finst i ulike former, til dømes rekviemmesse for ein avdød.

Religionsutøving
Kristen utøving
Donald Tusk

Donald Franciszek Tusk () er ein polsk politikar, som frå 2014 har han vore president for Europarådet.

Rolle i polsk politikk 
Han leia det liberal-konservative partiet Platforma Obywatelska (Borgarplattform) og var statsminister i Polen frå 2007 til 2014. Partiet hans vart det største partiet ved parlamentsvalet 21. oktober 2007, med 41,5 % av røystene, og danna ei koalisjonsregjering med det mindre Polske folkepartiet. I 2005 var han kandidat til presidentposten, men tapte i anden runde til Lech Kaczyński.

Utdanning 
Han tok magistergrad i historie ved universitetet i Gdańsk i 1980. Han er gift, med ein son og ei dotter.

Polske statsministrar
Europarådet