alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fasade

Fasade (frå fransk façade, «andlet utover», framside) har fleire tydingar. Ordet er av same latinske rot som franske og engelske face og blir brukt om «andlet utover», særleg i arkitekturen.

Fasaden er anten den sida av ein bygning som vender mot gata (inne i eit kvartal) eller sida der hovudinngangen er. Det blir nesten alltid lagt mest arbeid i fasadeutforminga som blir laga slik at det er klart både kva som er fasade, og i arkitektonisk formspråk kva bygningen er og kva tyding han har.

Fasadeutforminga har variert etter dei rådande stilartane i kunsthistoria.

I overført tyding bruker ein ofte ordet som spesiell nemning for den mest representative sida.

Biletdøme

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fasade» frå ,  den 6. mai 2021.

Litteratur 

 Ahlstrand, Jan Torsten. (1976): Arkitekturtermer. Lund: Studentlitteratur, ISBN 91-44-02852-0

Franske ord og uttrykk
Bygningsdetaljar
Jeanett Kristiansen

Jeanett Egebakken Kristiansen () er ein norsk handballspelar, oppvaksen i Eigersund og Mjøndalen. Ho vert jamnast brukt som venstre rykkromspelar, men kan også vere kantspelar. Veronica Kristiansen er syster hennar.

Jeanett Kristiansen spelte på Mjøndalen IF sitt lag på nivå tre? i seriesystemet fram til 2010. Ho melde då overgang til Glassverket IF og bidrog mykje til at laget i 2012 rykte opp i eliteserien. Sesongen 2013/14 spelte ho for Larvik HK, den dominerande klubben i norsk kvinnehandball. Med Larvik vart ho noregsmeister 2013 og seriemeister 2014. Deretter drog ho tilbake tilbake til Glassverket og var aktiv 2014-16 i Drammens-laget. Sommaren 2016 skreiv Kristiansen kontrakt med IK Våg/Vipers i Kristiansand, ein klubb som var i ferd med å take over hegemoniet i den nasjonale kvinnehandballen. Her var ho med å vinne NM 2017 og 2018, samt verte seriemeister i 2018 og 2019. Etter eit mellomspel 2019/20-sesongen i danske Herning-Ikast, var Kristiansen sesongen etter tilbake i Våg/Vipers. Frå hausten 2021 har ho kontrakt med Storhamar IL.

Kristiansen deltok i 6 landskampar for Noreg i 2017-18, skåra 10 mål.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jeanett Kristiansen» frå ,  den 6. mai 2021.  
handball.no

Norske handballspelarar
Pierce County i Wisconsin

Pierce County er eit fylke vest i den USA-amerikanske delstaten Wisconsin, både i vest og i sør grensar fylket mot delstaten Minnesota.

Folketalet i fylket var i 2010 ikring 41 000, flatevidda er på 1532 km². Fylkesadministrasjonen held til i småbyen Ellsworth.

Fylket vart grunnlagt i 1853. Ved folketeljinga 2000 vart 41 % av ibuarane registrert som tyskætta og 16,2 % av norsk ætt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pierce County, Wisconsin» frå ,  den 6. mai 2021.  
 

County i Wisconsin
NM i orientering 1987/langdistanse

Noregsmeisterskapen i orientering 1987 i langdistanse fann stad 20. juni i Molde i Møre og Romsdal med Molde og Omegn Idrettsforening som arrangør. Løypa for menn var 24,4 km lang.

Menn

Kvinner

Kjelder
Sportsboken 87-88. Sportsboken As/VG. 1987.

Noregsmeisterskap i 1987
Idrettstilskipingar i Møre og Romsdal
Noregsmeisterskap i orientering
Idrett i Molde‎
Firehundreårsnatta

Firehundreårsnatta er ei nemning, skapt av Henrik Ibsen, som skildrar den 434 år lange unionen mellom Danmark og Noreg. I «dansketida», spesielt under einevelde, var det i fyrste rekke det som vart oppfatta som urettferdige skattar og den ofte arrogante haldninga til dei stort sett danske embetsmennene som skapte misnøye . Den norske nasjonalrørsla vart ikkje kveikt før på 1800-talet.

Nasjonalrørsla på 1800-talet 
Det var fyrst i 1867, over eit halvt århundre etter at unionen var oppløyst, at Henrik Ibsen nytta –  det ikkje så lite nedsettande – omgrepet «Firehundreaarig Natten» («firehundreårsnatta»), i diktet «Per Gynt». Men at dansketida vart sett på som ein mørk periode ser ein alt i 1814, då presten og forfattaren Nicolai Wergeland, under arbeidet med grunnlova, i eit innlegg utrykte seg med desse orda:
«Intet, ærede Medborgere, Intet anseer jeg mer fordærveligt for Fædrelandet, end Gjenoprettelsen af Foreningen med Danmark, Kilden til den Afmagt, Fædrelandet er sunket i».

Konsekvensar for det norske skriftspråket 
Etter som kongen heldt til i København var det det danske språket som vart nytta av prestar og andre embetsmenn. Prestane tala dansk i kyrkja og det var vel så ymse med kva kyrkjelyden skjøna av det som vart sagt frå preikestolen. Likeeins tala futane og medhjelparane deira dansk, eller fornorska dansk, på haust- og vårtinga. Men lensmennene var som oftast lokale bønder, som tala bygdemål. Med unnatak av i byane vart difor dei norske dialektane ikkje så mykje påverka av dansk.

Skriftspråket, derimot, var i heile dansketida og lagt utover 1800-talet dansk, og det gamle norske skriftspråket frå tida før Kalmarunionen kom heilt bort. Ikkje før Ivar Aasen freista å rekonstruera det norske skriftspråket, ved at han utvikla landsmålet, fekk Noreg att noko av det gamle skriftspråket sitt. Men på grunn av språkstriden mellom det nye landsmålet til Aasen og fornorska dansk – som utvikla seg til riksmål og bokmål – er det norske skriftspråket framleis strekt påverka av dansk. Det er vel i denne samanhengen «firehundreårsnatta» påverkar Noreg mest i dag. Men ho har òg ført til at nordmenn har lettare for å forstå nabospråka svensk og dansk enn svenskar og danskar har for å forstå norsk og spesielt kvarandre.

Referansar 

Danmark-Noreg
Norsk historie
Anja Hammerseng-Edin

Anja Marie Hammerseng-Edin () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Porsgrunn som vann EM-sølv 2012 og VM-bronse 2009 med Noregs landslag. Ho var rykkromspelar, ofte i rolla som spelstyrar.

Karriere

Klubbspel
Edin spelte fram til 2001 på Herøya, eit lag ho hjelpte til opprykk til nivå 2 i seriesystemet. Sjølv melde ho overgang til Gjerpen IF i eliteserien. Allereie sommaren 2002 skifte ho over til Sola HK, ein klubb ho var aktiv i fram til 2004. Perioden 2004-08 var ho atter Gjerpen-spelar. Den neste fireårsperioden spelte ho på Storhamar IL. Til sist tente ho Larvik Håndballklubb, det dominerande kvinnelaget i norsk handball i fem år. Gjennom dei fem sesongane frå  2012 til 17 var ho med om å vinne samtlege cup- og seriemeisterskap.

Landslagsspel
Edin deltok i to landskampar våren 2006. Etter eit opphald på over tre år, spelte ho 57 landskampar i åra 2009-13. I denne perioden var ho i med troppa som vann bronsefinalen under VM 2009 i Kina. Tre år seinare var ein viktig spelar i det norske mannskapet som tok seg til finalen i europameisterskapen 2012, ho skåra fire mål i finalen mot Montenegro, ein kamp som enda med tap 31–34. I sin siste internasjonale meisterskap, VM 2013, bidrog ho heller lite og fekk ikkje fleire landskampar. På 59 kampar med flagget på brystet skåra ho 143 mål.

Familie
Anja Hammerseng-Edin gifta seg med Gro Hammerseng-Edin i 2013.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Anja Hammerseng-Edin» frå ,  den 7. mai 2021.  
handball.no

Norske handballspelarar
NM i orientering 1987

Noregsmeisterskapen i orientering 1987 vart avvikla 19. og 20. september i Siljan i Telemark med Porsgrunn Orienteringslag som arrangør. Menn og kvinner tevla i normaldistansen og stafett. Den individuelle løypa for menn var 14,3, km lang og hadde 16 postar, kvinnene sprang 8,5 km og måtte innom 10 postar.

Menn

Stafett

Kvinner

Stafett

Kjelder
Sportsboken 87-88. Sportsboken As/VG. 1987.

Noregsmeisterskap i 1987
Idrettstilskipingar i Vestfold og Telemark
Noregsmeisterskap i orientering
Siljan kommune
Pennington County i Minnesota

Pennington County er eit fylke i den USA-amerikanske delstaten Minnesota. Fylket ligg nordvest i delstaten. Flatevidda til Pennington er 1601 km². Folketalet var 13 930 i 2010. Fylkesadministrasjonen held til i byen Thief River Falls.

Fylket vart grunnlagt i 1910. Ved folketeljinga 2000 vart 49,0 % av ibuarane registrert som norskætta og 15,4 % tysk ætta.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pennington County, Minnesota» frå ,  den 7. mai 2021.  
 

County i Minnesota
Nagarjuna

Acharya Nāgārjuna (ca. 150–250) var ein indisk filosof og grunnleggjaren av Madhyamaka-skulen innan Mahayana-buddhismen. Han blir ofte rekna som den mest innverknadsrike buddhisttenkjaren etter prins Siddharta Gautama sjølv.

Nagarjuna blei fødd i Sør-India som ein hinduisk brahminar. Han blei ein sterk kritikar av hinduismen og av den tradisjonelle buddhismen (hinayana-skulane). Nagarjuna blir ofte framstilt med eigne statuar som ein bodhisattva. Desse er lett gjenkjennelege ettersom han ofte er avbilda saman med ein «naga» - ein kjempemessig guddommeleg slange – som vaktar han. Nagaen kan òg forståast som ein arhat. Ida om arhaten som vaktar skattane til buddhismen finst òg i mahayana i Kina - «luohan»

Nagarjuna skreiv fleire filosofiske avhandlingar, sjølv om mange av bøkene er skrivne av andre, men tillage Nagarjuna. Den mest kjende og viktigaste er Mūlamadhyamakakārikā – 'Ei avhandling om middelvegen'. Nagarjuna brukte i likskap med Buddha òg omgrepet «middelvegen» om sin filosofi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nāgārjuna» frå ,  den 7. mai 2021.

Litteratur 
 Knut A. Jacobsen: Buddhismen, Pax forlag, 2000, ISBN 9788253022086

Buddhisme
Feilernæring

Feilernæring er det å få i seg for lite eller for mykje av visse næringsstoff, til dømes vitamin eller jarn. Risikoen for feilernæring aukar når meir enn 10 % av energien kjem frå raffinert sukker. Slik feilernæring kan føra til at det blir for lite jarn eller andre mineral og vitamin i kosthaldet.

Ifølgje Verdsorganisasjonen for helse er svolt og feilernæring dei største einskildståande truslane mot helsa til folkesetnaden i verda, og feilernæring er den største einskildståande faktoren ved barnedøydelegheit.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Feilernæring» frå ,  den 7. mai 2021.  
 
Ernæring
Gastroenteritt

Gastroenteritt er ein betennelsestilstand (-«itis») i mage (-«gastro») og tarm (-«entero»)-kanalen som fører til ein kombinasjon av diaré, oppkast, bukholesmerter og krampar.

Globalt er dei fleste gastroenterittar blant barn forårsaka av rotavirus. Hjå vaksne dreiar det særleg om norovirus og campylobacter. Meir sjeldne årsaker er andre bakteriar (og toksina deira). Smitta skjer ofte som følgje av inntak av dårleg laga mat eller kontaminert vatn eller via tett kontakt med infiserte individ.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gastroenteritis» frå ,  den 7. mai 2021.  
 

Sjukdommar
Birgit Gjernes

Birgit Halvorsdotter Gjernes () var ein norsk journalist og programskapar i radio og fjernsyn, fødd i Nesherad i Telemark. Ho arbeidde nesten 40 år i Norsk Rikskringkasting, der ho laga mange kulturprogram.

Gjernes tok examen artium ved Grimeland skole i Oslo. Etter songstudiar ved Musikkonservatoriet i Oslo studerte ho filologi ved Universitetet i Oslo, vart cand.philol. i 1950 med tysk hovudfag.

I 1951 vart Gjernes tilsett i NRK som programsekretær, arbeidde i Utanlandssendinga. Frå 1959 var Opplysningavdelinga i radioen arbeidsplassen hennar. Her sysla ho mykje med kulturstoff, særleg litteratur og teater. Gjennom åra var ho knytt til mange programseriar i NRK; så som Ønskediktet, Ord i dag, Møte med menneske, Bokkvelden, Teatermagasinet, I rampelyset og Ekko. Ho hadde også ansvaret for ei rad TV-program. Frå 1978 til 1990 var ho redaksjonssjef i kulturavdelinga i P1. I NRK nytta ho både nynorsk og bokmål.

Gjernes skreiv Marie Hamsun – et tidsbilde og redigerte verk om lyrikaren Aslaug Vaa og om lyrikk. Ho omsette fleire bøker og teaterstykke frå tysk, engelsk og svensk.

Kjelder
allkunne.no

Folk frå Sauherad
NRK-journalistar
FA-cupfinalen i fotball 1971

FA-cupturneringa i fotball 1971 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London laurdag 8. mai. 100 000 tilskodarar såg London-laget Arsenal FC sikre seg pokalen etter å ha vunne med 2 – 1 mot Liverpool FC etter ekstraomgangar. Det var fjerde gongen Arsenal triumferte i FA-cupen, den førre pokalsigeren fann stad i 1950. Tidlegare i veka hadde mannskapet sikra seg sigeren i ligameisterskapen.

Kampen
Arsenal skapte fleire store sjansar i ordinær tid, utan å få ballen over målstreken. Liverpool tok leiinga i det andre minutt av ekstraomgangane, då Steve Heighway frå skrått hald sette ballen inn ved nærast stolpe, forbi ei feilplassert målvakt. Ni minutt seinare utlikna Eddie Kelly då han pirka ballen i mål, etter rot i Liverpool-forsvaret. Charlie George vart matchvinnar for Arsenal med eit velplassert, halvhøgt skot frå 18-19-meters hald.

På Arsenal sitt vinnarlag spelte: Bob Wilson, Pat Rice, Frank McLintock (kaptein), Peter Simpson, Bob McNab, Peter Storey, George Armstrong, George Graham, John Radford, Ray Kennedy, Charlie George. Eddie Kelly kom inn i staden for Peter Storey i det 64. minutt.

På Liverpool spelte: Ray Clemence, Chris Lawler, Alec Lindsay, Tommy Smith (kaptein), Larry Lloyd, Emlyn Hughes, Ian Callaghan, Alun Evans, Steve Heighway, John Toshack og Brian Hall. Peter Thompson kom inn i staden for Alun Evans i det 68. minutt

Dommaren heitte Norman Burtenshaw.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «1971 FA Cup Final» frå ,  den 8. mai 2021.  
 
Fotball i 1971
FA-cupfinalar
Audiens

Audiens er ei høgtideleg mottaking der ein høgtståande person, ofte eit statsoverhovud, tek imot undersåttar eller sendebod. Ordet stammar frå latin audentia, av audire, 'å høyra', og tyder 'høve til å høyrast'. Audiensar kan omfatta eit visst seremoniell.

I Noreg 
I Noreg gjev kongen og andre medlemmar av kongefamilien audiens i ulike samanhengar. Kongen mottek ambassadørane for framande land første gong i høgtideleg audiens. Ambassadøren leverer her akkreditiva sine. Norske statsborgarar blir mottekne i audiens etter å ha blitt utnemnde til ein orden eller å ha motteke medalje, for at dei skal kunna takka for heidersteiknet dei har motteke. Kongen kan òg ta imot personar i audiens for at desse skal få høve til å gjera greie for for ei sak eller presentera ein organisasjon.

Anna 

 Audiens er tittelen på lyrikaren Gro Dahle si debutsamling frå 1987.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Audiens» frå ,  den 8. mai 2021.

Bakgrunnsstoff 

 Det norske kongehuset om «Audiens»
Møte
Statsrett
Diplomati
Latinske ord og uttrykk
Pat Rice

Patrick James Rice () er ein nordirsk tidlegare fotballspelar, fødd i Belfast.

Rice voks opp i London og fekk kontrakt med Arsenal FC. Han fekk sin debut i desember 1967, men ikkje plass i fyrsteellevaren før 1970. Sidan var han fast høgreback i Arsenal-laget i ti år, siste tre sesongane som lagkaptein. Våren 1971 var han med om å vinne både ligameisterskapen og FA-cupen. I 1979 kunne han som kaptein heve FA-trofeet då Manchester United vart slått i cupfinalen på Wembley stadion i London. Etter 528 kampar for Arsenal flytta han til Watford FC i 1980, spelte på det laget til han la opp i 1984. I 1983 overraska Watford-laget med å kome på andreplass i 1. divisjon etter Liverpool FC. Rice spelte 49 landskampar for Nord-Irland i tida 1968-79, utan å skåre.'

Frå 1996 til 2012 var Rice assisterande lagsjef i Arsenal FC.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pat Rice» frå ,  den 8. mai 2021.  

Nordirske fotballspelarar
Arsenal-spelarar
Watford-spelarar
Epletre

Epletre eller apal (Malus domestica) er eit utbreidd frukttre som i tillegg til i hagar og frukthagar òg finst forvilla i hekkar og skogbryn. Det har gule, raude eller grøne frukter, eple, som til skilnad frå villeple alltid er over 3 centimeter i diameter. Treet er utan tornar.

Skildring 

Epletre er eit mellomstort, lauvfellande tre med ei rund, tettgreina krone. Stammen er ganske kort, og hovudgreinene er store med mange sidegreiner. Kortskota kan verta torneaktige (uten å vera heilt tornete). Borken er først raud med gråleg hårdekke, i det minste på den ytste halvdelen av skota. Seinare blir borken gråbrun med lyse korkporer. Til sist er han grå og oppsprekkande i smale furar. Knoppane er spreidde, avrunda og raude med grått hårdekke. 

Blada er ovale til eggforma eller nesten runde med ein rundtakka kant. Stilken er kort. Oversida er mørkegrøn og lett håra i byrjinga, medan undersida er grå av det tette hårdekket. Blomsterknoppar finst berre på dei knudrete kortskota (fruktsporar), og dei er heilt dekte av grå hår. Bløming skjer i mai månad, der dei kvite til svakt rosa blomane sit i små buntar på 4-5 blomar. Fruktene, eple, er  hjelpefrukter som kan vera er grøne, gule, raude eller ei blanding av desse fargane. Frøa spirer lett, men dei gjev typisk tre som berre i lita grad liknar foreldreplantane. Triploide sortar (som 'Belle de Boskoop' og 'Bramley Seedling') set ikkje frø.

Rotnettet og veksten til treet er avhengig av kva grunnstamme ein bruker. 'M27' har ei svært svak rot, 'MM106' har ei mellomsterk rot, og villstammer dannar kraftige røter. Villstammerota dannar eit rotnett av få, men store hovudrøter som går langt ned og ut. Siderøter og finrøter ligg høgt i jorda. Treet skapar jordtrøttleik.

Typisk høgd × breidd og årleg tilvekst er 12 × 6 m (30 × 20 cm/år).

Veksestad 
Det finst ei rekkje ulike sortar epletre som resultat av fleire hundreår med utval og kryssing. Treet har altså ingen heimstad, men dei ville stamformene høyrer alle heime i den blanda lauvskogen frå Aust-Europa over Vesleasia og Kaukasus til Elburzfjella og Sentral-Asia. Nye undersøkingar tyder overtydande på at eple har opphavet sitt i Kasakhstan, der ein også finn den største genetiske variasjonen. Alle desse stadane føretrekk villformene til treet ein jordbotn som er rik på humus og mineral, og som er konstant fuktig.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Almindelig æble» frå ,  den 8. mai 2021.

Bakgrunnsstoff

Kulturplantar
Hageplantar
Tre
Epleslekta
Bilderberg-konferansen

Bilderberg-konferansen (òg kjend som Bilderberg-gruppa eller berre Bilderberg) er ein internasjonal samskipnad av leiarar frå næringslivet, finansfolk, politikarar og opinionsdannarar i Vest-Europa og USA, som møtest for å diskutere politiske og økonomiske spørsmål. Gruppa vart oppretta i 1952 og har hovudkontor i Leiden i Nederland.

Aktivitet 
Den einaste offisielle aktiviteten i Bilderberg-gruppa er å arrangere ein årleg lukka konferanse der medlemmer og andre spesielt inviterte får delta. Konferansen er organisert av styringskomitéen til gruppa, som består av 34 personar som kvar for seg representerer sitt ulike medlemsland. Konferansen varer i tre dagar og har kring 130 inviterte deltakarar. Arrangementet er ikkje ope for mediedekning, og deltakarane får heller ikkje lov til å uttale seg offentleg om det som har vorte sagt ved konferansen. Bilderberg-konferansen er finansiert av medlemmene i styringskomitéen i tillegg til det enkelte landet der konferansen går føre seg.

Historie  
Bilderberg-gruppa vart oppretta i 1952 etter initiativ frå den polske aktivisten Joseph Retinger, som ønskte å styrke det politiske samarbeidet mellom Vest-Europa og USA. Gruppa vart kalla opp etter Hotel de Bilderberg i Oosterbeek i Nederland, som var namnet på hotellet der den første konferansen vart halden i 1954, der 61 delegatar frå tolv ulike land deltok. Trass at innhaldet i konferansene framleis er privat, har Bilderberg-gruppa endra eigne reglar slik at medlemslista for konferansen kvar år vert publisert på nettsidene deira. Tidlegare deltakarar frå Noreg har vore mellom andre Thorvald Stoltenberg, Jens Stoltenberg, Erna Solberg, Siv Jensen, Knut Vollebæk, Kristin Clemet, Hanne Skartveit og mange fleire.

Kritikk 
Ettersom Bilderberg-gruppa består av leiarar frå næringslivet og politikken, har gruppa vorte kritisert for å fatte politiske avgjerder i lukka forum utan at ålmenta får vite om det eller delta i avgjerdsprosessane. Andre har også reagert på at journalistar ikkje får lov til å dekke konferansen, samtidig som leiarar for store redaksjonar og mediehus vert invitert til å delta som privatpersonar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Konferansar
Skipingar i 1952
Det skotske nasjonalistpartiet

Det skotske nasjonalistpartiet (engelsk Scottish National Party, avstytt SNP)  er eit skotsk nasjonalistisk parti som verkar for skotsk sjølvstende. Det vart danna i 1934 gjennom samanslåinga av partia Scottish Party og National Party of Scotland.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Skottland
Polk County i Minnesota

Polk County er eit fylke i den USA-amerikanske delstaten Minnesota. Fylket ligg i den nordvestlege delen av delstaten, med vestgrense mot delstaten Nord-Dakota. Flatevidda til Polk er på 5 170 km², 70 km² er dekt av vatn. I kring 31 000 menneske bur i fylket. Fylkesadministrasjonen held til i småbyen Crookston.

 
Fylket vart grunnlagt i 1858 og organisert i 1872. Ved folketeljinga 2000 vart 41,7 % av ibuarane registrert som norskætta og 19,7 % som tyskætta.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Polk County, Minnesota» frå ,  den 9. mai 2021.

Bakgrunnsstoff

County i Minnesota
Sibley County

Sibley County er eit fylke sentralt i den sørlege delen av den USA-amerikanske delstaten Minnesota. Det totale arealet til fylket er 1555 km², 30 km² er dekt av vatn. I kring 15 000 menneske bur i Sibley. Fylkesadministrasjonen held til i landsbyen Gaylord. 

Fylket vart grunnlagt i 1853. Ved folketeljinga 2000 vart 65,7 % av ibuarane registrert som tyskætta og 6,3 %  av norsk ætt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sibley County, Minnesota» frå ,  den 9. mai 2021.

Bakgrunnsstoff

County i Minnesota
Skipingar i 1853
FA-cupfinalen i fotball 1966

FA-cupturneringa i fotball 1966 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London laurdag 14. mai 1966. 100 000 tilskodarar såg Liverpool-laget Everton FC vinne klubbens tredje FA-pokal, etter å ha vunne med 3 mot 2 over Sheffield Wednesday.

Kampen
Jim McCalliog sende Sheffied Wednesday i føringa i det 4. minutt med ei skot frå 14-15 meter. 12 minutt ut i andre omgang la David Ford på til 2 – 0.  I løpet av dei neste sju minutta utlikna Everton-spissen Mike Trebilcock til 2 – 2. Kampen vart avgjort då venstrevengen Derek Temple i det 74. minutt sprang frå Wednesday-forsvaret og frå 18 meters hald sende ein markkrypar i målvaktas høgre hjørne.

Everton sitt vinnarlag bestod av Gordon West, Tommy Wright, Ramon Wilson, Jimmy Gabriel, Brian Labone (kaptein), Brian Harris,  Alex Scott, Mike Trebilcock, Alex Young, Colin Harvey og Derek Temple.

For Sheffield Wednesday spelte: Ron Springett,  Wilf Smith, Don Megson (kaptein), Peter Eustace, Sam Ellis, Gerry Young, Graham Pugh, John Fantham, Jim McCalliog, David Ford, John Quinn.

Jack Taylor var dommar, åtte år seinare dømde han finalen under VM i fotball 1974.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «1966 FA Cup Final» frå ,  den 9. mai 2021.  
 

Fotball i 1966
FA-cupfinalar
Skuldelev 1

Skuldelev 1 er eit vikingskip frå om lag 1030 som vart utgrave i Roskildefjorden saman med dei andre Skuldelevskipa i 1962.

Konstruksjon 
Skipet har vore ein knarr, som er bygd av fure. Han var 15,80 m lang og 4,8 m på det breiaste. Knarren har hatt ope lasterom  midt i skipet,  og ein reknar med at han  har vorte brukt som frakteskip på lengre turar, og på ope hav.
Skipet er bygd av fure. Undersøking av trevirket tyder på at det er bygd i Sogn i 1025. Det er reparert fleire gonger. Då har det vore brukt eik. Materialprøver tyder på at det har vorte gjort både ved Oslofjorden og i Danmark.

Rekonstruksjonar 
Der er bygd flere rekonstruksjonar av Skuldelev 1:
 Ottar af Roskilde - Roskilde, 2000 Rekonstruktionen ligger i Vikingeskibsmuseets havn.
 «Saga Siglar» Volda - 1983, (16,5 m)
 Borgundknarren Volda - 1993, (16 m)
 Snorri - Vinland (Newfoundland), 1997 (16 m)

Referansar

Kjelder
Vikingknarr

Denne artikkelen bygger på «Skuldelev 1» frå ,  den 9. mai 2021.  
 

Roskilde
Skuldelevskipa