alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Marsmånen Deimos

Deimos er den ytste og minste av dei to marsmånane. Han vart oppdaga den 12. august 1887 av den amerikanske astronomen Asaph Hall og er namnsett etter Deimos i gresk mytologi.

Deimos nyttar 30,3 timar på eit krinslaup rundt Mars.

Fysiske eigenskapar 

Deimos har, som den månen til Mars, Phobos, eit spekter, albedo og tettleik som minnar om ein C- eller D-type-asteroide. Som dei fleste lekamar av denne storleiken, er forma på Deimos uregelmessig og ikkje kuleforma, med dimensjonane 15 × 12,2 × 11 km noko som gjer han til 0,56 gonger storleiken til Phobos. Deimos består av bergartar som er rik på karbonhaldige materiale, som dei fleste C-type-asteroidane og karbonhaldige kondritt-meteorittar. Han har krater, men overflata er langt glattare enn overflata på Phobos, dels fordi kratera er fylte med regolitt. Regolitten er særs porøs og har ein radar-estimert tettleik på berre 1,471 g/cm3. Dei to største kratera, Swift og Voltaire, måler berre kring 3 km i diameter. 

Han har ein frigjeringssnøggleik på 5,6 m/s og tilsynelatande storleiksklasse på 12,45.

Geologiske kjennemerke 

Det er berre to geologiske kjennemerke på Deimos som har fått namn. Kratera Swift og Voltaire er kalla opp etter forfattarar som spekulerte i om det fanst to Mars-månar før Phobos og Deimos vart oppdaga.
DEIMOS

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Deimos (moon)» frå ,  den 23. mai 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 Deimos   hos NASA
 Rotasjonsfilm av Deimos
 Animasjon av Deimos

Mars
Månar
18770812
Hild

Hild er saman med Hilda og Hilde moderne former for det norrøne hildr, eit ord som tyder 'strid'. På islandsk er det blitt til namnet Hildur, som òg er i bruk i Noreg.

Namnedel og namn 
Som førsteledd kan hild eller hilde brukast i både manns- og kvinnenamn. Som sisteledd markerer det derimot eit kvinnenamn.

Bruk 
Det var i 2005 om lag 300 som heiter Hild, 1 200 som heitte Hilda, 2 000 som heitte Hildur og 18 400 som heitte Hilde i Noreg. Hild er dermed eit nokså uvanleg namn, brukt av 0,01 % av norske kvinner.

Hild i kulturen 
«Hild-soga» eller Hjaðningavíg er ei norrøn soge om bortføringa av Hildr, dotter av Hǫgni, og det store slaget som følgde. Hildr er blitt rekna som ei valkyrje.

Kjende namneberarar 
Lista er ordna kronologisk etter fødselsår.

 Den heilage Hild eller Hilda av Whitby, engelsk helgen frå 600-talet

 Hild Sørby, norsk professor i estetiske fag
 Hild Rolvsdotter, norsk skald
 Hild Sofie Tafjord (f. 1974), norsk jazzmusikar

Bakgrunnsstoff 

Kvinnenamn
Namnedelar
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til strid
Ragnhild Berg-Vaishnavi

Ragnhild Berg-Vaishnavi () er ein norsk komponist og pianist.

Ho var med i trioen Stilleben som gav ut albumet Från en stygg flicka i 1998. Albumet inneheldt dikt som er skrivne av ulike diktarar, som Dorothy Parker og Karin Boye, og tonesette av Berg-Vaishnavi.

I 2019 gav ho ut Il pleure dans mon coeur, tonesette dikt av Paul Verlaine.

Kjelder

Norske komponistar
Norske pianistar
Jupitermånen Adrastea

Adrastea er ein av månane til Jupiter. Han vart oppdaga i juli 1979 av det vitskaplege laget bak Voyager-sondane.

Adrastea går i bane innanfor banen til Io.

Kjelder 

Jupitermånar
Jupitermånen Metis

Metis er ein av månane til Jupiter. Han vart oppdaga 4. mars 1979 av det vitskaplege laget bak Voyager-sondane.

I lag med tre andre månar går Metis i bane innanfor banen til Io. Han er den nest minste av desse.

Kjelder 
 «Metis: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Jupitermånar
Vaishnavi

Vaishnavi eller Vaisjnavi er eit ord frå sanskrit som tyder ei som er av Visjnu. Den mannlege forma er vaisjnava. Det er brukt om fleire gudinner innan hinduismen, særleg Lakshmi, som er kona til Vishnu, men òg om modergudinnene Durga og Kali. Ordet blir òg brukt om kvinner som dyrkar hinduguden Vishnu.

Tempelet Vaishno Devi i Jammu er eit populært pilegrimsmål vigd Vaisjnavi. Det blir vitja av fleire millionar menneske kvart år.

Som namn 

Vaishnavi er brukt som jentenamn (også med andre skrivemåtar, som Vyshnavi), og som etternamn.

Namneberarar 
 Skodespelaren Vaishnavi, indisk filmskodespelar
 Vaishnavi Yellapragada, indisk dansar

 Ragnhild Vaishnavi, norsk komponist

Bakgrunnsstoff 
 vaisnavi.com Hare Krishna-nettstad frå eit kvinnesynspunkt

Fotnotar 

Hinduar
Visjnu
Slektsnamn frå sanskrit
Personnamn frå sanskrit
Kvinnenamn
Namn knytte til hinduismen
Jupitermånen Amalthea

Amalthea er ein av månane til planeten Jupiter. Han blei oppdaga 9. september 1892 av Edward Emerson Barnard, som den siste månen som blei oppdaga ved direkte observasjon — alle jupitermånar som er oppdaga sidan, har blitt fotografert før det fyrste menneskelege auget så dei. I mange år hadde Amalthea ikkje noko offisielt namn, berre Jupiter V; den femte månen til Jupiter, etter det nummereringssystemet som Galileo Galilei innførte da han oppdaga dei fire galileiske månane. Fyrst i 1975 vedtok Den internasjonale astronomiske unionen å oppkalle han etter nymfa Amalthea frå den greske mytologien, sjølv om namnet blei foreslått av Camille Flammarion og bruka uoffisielt i fleire tiår før det offisielle vedtaket.

Amalthea er den største av fire månar som krinsar i tronge banar tett kring Jupiter, og under eitt vert dei omtala som amaltheagruppa. Månen er ein irregulær, kraftig raud blokk av is eller frosne gassartar; enda meir raud enn planeten Mars. Avhengig av kvar ein måler han, har Amalthea ei utstrekking på mellom 150 og 270 kilometer, og overalt på denne lille kloden kan ein sjå talrike krater som er temmeleg store i forhold til den lille månen: Det største vert kalla Pan, og er 100 kilometer i diameter og 8 kilometer djupt, mens eit anna, kalla Gæa, er 80 kilometer i diameter og kanskje dobbelt så djupt som Pan. Langs kraterkantar og andre ujamnheiter er nokre svært grøne parti synlege på overflata, men ein veit ikkje noko om kva dei er.

Den uregelmessige fasongen fekk astronomane til å gjette på at Amalthea er ein temmeleg solid klippeblokk; viss han bestod av is eller tilsvarande svake material, ville tyngdekrafta hans ha dratt han saman til noko nærmare kuleform. 

Mot slutten av ferda til romsonden Galileo sendte ein sonden tett forbi Amalthea for å sjå kor mykje tyngdekrafta til månen ville avbøye banen til sonden, og slik bestemme massen hans. Samanlikna med månens volum fekk ein ein overraskande låg tettleik, omtrent det same som vassis: Anten er Amalthea ein solid klump is, eller så er han ein svært laus «grushaug» med ein masse tomme mellomrom mellom «gruspartiklane». Nye observasjonar gjort med Subaru-teleskopet tyder på at Amalthea faktisk består av is. I så fall er han ikkje skapt i den omløpsbanen han har nå, for i ei fjern fortid har Jupiter vore temmeleg varm, og ville ha smelta ein sånn ismåne. Derfor gjettar ein på at det er tale om ein innfanga småplanet.

Som alle dei andre medlemene av amaltheagruppa har Amalthea bunden rotasjon, dvs. han dreiar om seg sjølv nøyaktig like raskt som han krinsar om Jupiter, med det resultatet at den ene av dei «lange endane» til månen alltid peikar mot Jupiter. På same måte som jupitermånen Io sender Amalthea meir varme ut enn han mottar frå sola, og ein reknar med at dette skriv seg frå den elektriske straumen som vert skapa når Amalthea beveger seg gjennom magnetfeltet til Jupiter.

Kjelder 

Jupitermånar
Jupitermånen Thebe

Thebe er ein av månane til Jupiter. Han vart oppdaga 5. mars 1979 av det vitskaplege laget bak Voyager-sondane.

I lag med tre andre månar går Thebe i bane innanfor banen til Io. Han er den nest største av desse.

Kjelder 
 «Thebe: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Jupitermånar
Jupitermånen Ganymedes

Ganymedes er den største månen til Jupiter, og den største månen i heile solsystemet. Han vart oppdaga av Galileo Galilei 7. januar 1610, truleg nesten samstundes med Simon Marius, som namnsette månen. 

Han har ei omlaupstid på 7,155 døgn og ein middelavstand til planeten på 1 071 millionar km. Diameteren til månen er 5262 km. 

På fotografi frå Voyager-- og Galileo-romsondane viser overflata område med høg kratertettleik. Nokre av kratera er gamle og nesten heilt utviska, medan andre er unge og skarpe med strålesystem. Det finst òg område med 5-10 km breie, ofte parallelle furer som skuldast foldingar i ei tidlegare tynn skorpe. Ganymedes er utanom jorda den einaste kloten der det er påvist foldingar. Observasjonar gjorde av både Hubble-teleskopet og romsonden Galileo tyder på at det finst eit saltvasshav under yta på Ganymedes.

Kjelder 

Ganymedes
Objekt tidlegare rekna som planetar
Himmellekamar oppdaga i 1610
Jupitermånen Leda

Leda er ein av månane til Jupiter. Han har truleg ein radius på kring 10 km, og vert med det rekna som den minste månen i Himalia-gruppa. Han vart oppdaga 14. september 1974 av Charles T. Kowal.

Kjelder 
 «Leda: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Jupitermånar
Jupitermånen Himalia

Himalia er ein jupitermåne som vart sett for første gong den 4. desember 1904 av Charles Dillon Perrine, som observerte han frå Lick-observatoriet i California. Etter oppdaginga vart månen formelt kalla for Jupiter VI, og også Hestia etter åregudinna Hestia. Først i 1975 fekk han sitt noverande namn etter nymfa Himalia, som ifølgje gresk mytologi fekk tre søner med Zevs.

På veg mot Planeten Saturn, tok romsonden Cassini den 19. desember 2000 eit grovkorna bilete av Himalia, men dessverre gjorde avstanden det umogleg å avsløre overflatedetaljar på den mørke kloden. Ein trur at månen består av klippemateriale og i mindre grad is.

Himalia er det største medlemmen av ei underinndeling av Jupiter sine månar som vert kalla Himalia-gruppa, alle med ein avstand på 11 til 13 millionar kilometer til Jupiter, og med banehellingar rundt 27,5 grader.

Kjelder 

Jupitermånar
Jupitermånen Lysithea

Lysithea er ein av månane til Jupiter. Han har truleg ein snittradius på kring 18 km, og vert med det rekna som den nest minste månen i Himalia-gruppa. Han vart oppdaga 6. juli 1938 av Seth Barnes Nicholson.

Kjelder 
 «Lysithea: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Jupitermånar
Jupitermånen Elara

Elara er ein av månane til Jupiter. Han høyrer til Himalia-gruppa av jupitermånar. Fram til 1975 vart månen berre kalla Jupiter VII, deretter fekk han namnet Elara etter ei av Zevs sine mange elskarinner (Zevs svarer til den romerske guden Jupiter).

Kjelder 

Jupitermånar
Mjød

Mjød er ein drykk som inneheld alkohol, og vert brygga av honning, vatn og gjær. Mjød får alkoholinnhald gjennom gjæring. I tillegg til dette kan ein tilsetja ulike krydder, til dømes humle (Humulus lupulus), eller malt. Drykken har vanlegvis ikkje vorte krydra med mjødurt (Filipendula ulmaria). Humle forlengjer haldbartida til drykken. Ein har funne spor av mjød frå den eldre bronsealderen. Vikingane nytta mjød mest ved festlege høve, om kvardagane drakk ein øl. 
  
Mjød vert mange gonger skildra som «ein drykk for gudar». I soger knytte til norrøn mytologi vert det ofte drege fram at gudar drikk mjød. 

Mjød har vore spesielt populært nord i Europa der ein ikkje kunne dyrka druer til å laga vin av. 

Alkoholdrikkar
Enteogen
Planet

Ein planet er ein lekam som går i bane rundt ei stjerne under påverknad av gravitasjonskrafta hennar. Planetar må ha ein viss storleik for å kunna kallast planetar, og derfor reknar me som regel ikkje asteroidar eller kometar som verkelege planetar.

Planetane rundt sola 
Planetane ein kjenner best er dei som krinsar rundt sola, men det finst òg planetar rundt andre stjerner. Astronomar oppdaga dei første slike planetane i 1990-åra, og i 2004 klarte dei å fotografere éin av dei for første gong. 

I vårt solsystem reknar ein med åtte planetar (ikkje medrekna Sedna og Pluto). Dei er, i rekkjefølgje frå inst til ytst: 
 Merkur ()
 Venus ()
 Jorda ( eller )
 Mars ()
 Jupiter ()
 Saturn ()
 Uranus ( eller )
 Neptun ()

Andre planetar 
Astronomar har funne over 180 planetar i andre solsystem enn vårt eige. Som regel har ein funne desse planetane ved å sjå på korleis dei påverkar morstjerna, men i april 2004 skjedde den første direkte observasjonen av ein lekam som truleg er ein planet. Med hjelp av det store teleskopet (Very Big Telescope) i Chile såg ein lekamen på infraraude bølgjelengder.

Planetkandidaten går rundt stjerna 2MASSWJ 1207334-393254, forkorta til 1207. Han er fem gonger så stor som Jupiter, og stjerna hans er ein brun dverg, ei lita og lyssvak stjerne. Han ligg òg 7,5 milliardar kilometer vekke frå dvergen, endå lenger enn Pluto er frå vår sol. Alt dette gjer det enklare for observatørar på jorda å sjå den moglege planeten.

Kjelder

 
Astronomi
Draupne

Draupne (Draupner; norrønt Draupnir ‘dryparen’) var i norrøn mytologi guden Odin sin vene og magiske gullring.

Kvar niande natt ”dryp” åtte nye ringar ned frå Draupne. Alle er like tunge som Draupne sjølv. Slik er Draupne ei kjelde til endelaus rikdom. Draupne vart laga av dvergane Brokk og Sindre. Dei smidde ringen i høve eit veddemål Loke gjorde med dvergane. Om veddemålet vert det fortald i den yngre Edda. Samstunde smidde dei mellom anna hammaren Mjolne og spydet Gungne.

Då Balder døydde og skulle brennast på bål tok Odin Draupne av seg og la ringen på Balder sitt bryst. Draupne fylgde med Balder til dødsriket Helheim. Då Hermod var i Helheim for å få Hel til å senda attende Balder lukkast han ikkje i det. I staden fekk Hermod med Draupne attende til Odin.. 

I Skirnesmål tilbyr tenaren til Frøy, Skirne, Draupne til Gerd Gymesdatter for å få Gerd til å gifta seg med Frøy.

Kjelder

Norrøn mytologi
Mytologiske ting
Dvergplaneten Pluto

Pluto (småplanetnemning 134340 Pluto; symbol  eller ) er ein dvergplanet i kuiperbeltet, fram til 2006 kalla ein planet. I juni 2008 blei Pluto òg klassifisert som ein plutoide, ein kategori av dvergplanetar med større stor halvakse enn Neptun.  14. juli 2015 passerte romsonden New Horizons Pluto.

Pluto har fem kjende månar, Kharon, Nix, Hydra, Kerberos og Styx. Pluto vender alltid same sida mot Charon, og Charon vender alltid same sida mot Pluto.

Det er ein spesiell relasjon mellom Pluto og Neptun sine banar: På den tida Pluto gjer to rundar rundt Sola, gjer Neptun nøyaktig tre.

Historie 
Pluto vart oppdaga av den amerikanske astronomen Clyde W. Tombaugh den 18. februar 1930. Han kalla planeten opp etter den romerske guden Pluto med same namn, fordi dei to første bokstavane hans er initialane til Percival Lowell, som hadde forutsagt at ein niande planet ville bli funnen.

I starten trudde ein at Pluto var fleire gonger større enn jorda. Nærare observasjonar har synt at Pluto er mindre enn månen. Den 24. august 2006 vedtok Den internasjonale astronomiske unionen ein ny definisjon på planetar. Etter denne datoen er Pluto saman med til dømes Ceres og Eris klassifisert som ein dvergplanet.

Utforsking og geologi 

Nokre av dei fyrste bileta New Horizons-sonden sende attende til jorda synte ei rad fjell, opp til 3500 meter høge. Fjella er sannsynlegvis laga av vassis og del av grunnfjellet til Pluto, sidan meir flyktige stoff som nitrogen og metan sannsynlegvis ikkje er harde nok til å laga slike fjell under høva på Pluto. Sannsynlegvis vart fjella danna for mindre enn 100 millionar år sidan, slik at terrenget i området er noko av det yngste som er observert so langt i solsystemet.

I sentrum av eit hjarteforma område på Pluto ligg det ei frosen slette kalla Sputnik Planum. Til liks med fjella er ho sannsynlegvis mindre en 100 millionar år gamal. Ho har fleire sprekkar - nokre med ein mørk materie i, andre med åsar i. Området er rikt på nitrogen-, metan- og karbonmonoksid-is. Det finst teikn på at isen her strøymer lik isbrear på jorda. Det finst òg teikn på at nitrogen-is i form av isbrear strøymer frå eit høgland aust for Sputnik-sletta ned på sletta sjølv.

Observasjonar med Ralph-instrumentet ombord på New Horizons syner at den vestre delen av hjarteformasjonen på Pluto har ein konsentrasjonstopp av karbonmonoksid.

Etter å ha passert Pluto tok New Horizons bilete av Pluto som då hadde sola bak seg. Bileta synte dislag i atmosfæren til Pluto som nådde opp til 130 kilometer over yta til dvergplaneten, medan forskarar på førehand ikkje hadde venta seg dis stort høgre enn 30 kilometer over yta.

Bakgrunnsstoff 
 Profilen til Pluto hjå NASA Solar System Exploration

Kjelder 

 
Pluto
Himmellekamar oppdaga i 1930
Transneptunske objekt
Småplanetar vitja av romfartøy
Io

Io er ei av elskarinnene til Zevs i den greske myteverda. Ulike kjelder gjev henne ulike opphav; det er vanleg å seia at ho var dotter til Inakhos, elveguden som grunnla Argos, og dermed ei elvenymfe.

Alt gjekk bra til kona Hera nesten tok Zevs på fersken med jenta. Guden prøvde å skjula dei ved å gjera seg sjølv om til ei sky og Io til ei kvit kvige, men Hera gjennomskoda han. Ho bad om å få kviga som gåve, og sette deretter Argus, eit monster med hundre auge, til å vakta over henne. På oppdrag frå Zevs drap Hermes monsteret ved å lokka alle auga til å sova.

Kviga Io var fri, men nå plaga av ein hissig brems som Hera sette på henne. Halvgalen av alle stikka sprang kua over Bosporos, som fekk namn etter henne (Bosporos tyder «oksepassasjen»). Ved Svartehavet møtte ho Prometevs, som var lenka til eit fjell og plaga som straff for å setta seg opp mot gudane. Han trøysta Io med at ho ville bli eit menneske igjen og at Herakles, den største av alle heltane, ville stamma frå henne. I områda Io sprang gjennom skal ho seinare ha blitt dyrka som ei gudinne.

Deretter sprang Io over Det joniske havet, som òg fekk namn etter henne, og kom til Egypt, der Zevs gav henne menneskeform igjen. Ho fødde sonen til Zevs, Epafos, og gifta seg sidan med den egyptiske kongen Telegonus.

Io har inspirert seinare kunstnarar, som den romerske skalden Ovid som skriv om henne i Metamorfosar, eller i Correggio sitt måleri Io og Zevs (også kalla Io og Jupiter).

Nymfer
Zevs
Greske legender
Elara

Elara er eit namn frå den greske myteverda. Elara var anten dottera til kong Orkhómenos, eller ganske enkelt ei kvinne frå bystaten Orkhómenos på øya Euboia (gresk Évvoia). Jupitermånen Elara har fått namn etter henne.

Soga fortel at Elara var ei av dei mange menneskekvinnene som Zevs blei kjær i. Som vanleg måtte guden skjula sidespranget sitt frå kona Hera, og han gøymde Elara djupt nede i jorda. Her fødde ho ein son, Tityas. Ein annan og eldre historie går ut på at Tityas var sonen til jordgudinna Gaia, og desse er gått saman slik at både Elara og Gaia var rekna som Tityas sine mødre.

Menneske i gresk mytologi
Zevs
Oseania

Oseania er den minste av dei sju verdsdelane, og består hovudsakleg av øyar. Han er òg den av dei permanent busette verdsdelane med lågast folketal.

Øyområda Polynesia, Melanesia og Mikronesia og kontinentet Australia høyrer med til verdsdelen.

Land i Oseania 

 Australia

 Mikronesia
 Palau
 Mikronesiaføderasjonen
 Marshalløyane 
 Nauru
 Kiribati

 Melanesia
 Papua Ny-Guinea
 Fiji
 Salomonøyane
 Vanuatu

 Polynesia
 New Zealand
 Niue
 Samoa
 Tonga
 Tuvalu

Territorie i Oseania som høyrer til andre land 
 Amerikansk Samoa (USA)
 Cook-øyene (New Zealand)
 Tahiti og fransk Polynesia (Frankrike)
 Guam (USA)
 Hawaii (USA)
 Midway (USA)
 Nord-Marianane (USA)
 Ny-Caledonia (Frankrike)
 Pitcairnøyene, britisk øygruppe
 Wallis og Futuna-øyane, fransk øygruppe

Klima 
Australia og New Zealand med nærliggande øyar, og til dels òg Ny-Guinea, har klimatilhøve som til ein viss grad er prega av kontinentalitet og av at store fjellområde påverkar nedbørfordelinga i stor grad. Resten av Oseania har eit maritimt tropeklima med høg luftfukt, mykje nedbør og stabile temperaturar året gjennom. 

Sjøtemperaturen er ein dominerande faktor og er stort sett over 27 °C, til dels over 28 °C gjennom mesteparten av året. Han aukar stort sett frå aust mot vest og når dei høgaste verdiane lengst vest. Passatvinden er det rådande vindsystemet både sør og nord for ekvator og driv den sørlege og den nordlege ekvatorialstraumen som fører varmt vatn mot Australia og Ny-Guinea og mot eit tilsvarande område nord for ekvator. Nedbøren kjem stort sett som regnbyer som oppstår over det varme havet og vert forsterka av heving mot høgare terreng. Dei større og fjellrike øyane får mest nedbør. Nedbøren er fordelt over heile året, men er gjerne størst i sommarhalvåret på den vedkomande halvkula. 

Dei monotone vêrtilhøva vert stundom brotne av tropiske syklonar (syklonar, orkanar eller tyfonar) som følgjer baner frå aust mot vest. Dei syklonutsette områda ligg 5-10 grader eller meir frå ekvator. Lågtrykka oppstår oftast når det er ettersommar eller haust på kvar halvkule. Dei fleste av øyane har lokale vindforhold som er prega av terrenget og den daglege temperaturvariasjonen over land (solgangsbris). Ein kan ofte sjå øyane på lang avstand i form av skyer, såkalla «atollskyer», som tårnar seg opp over det varme landet. 

I periodar på 5 til 10 år skjer det ei omlegging av passat- og straumsystemet under El Niño. Passaten vert då svekka, og det vert til dels vestavind i tropesonen, noko som heng saman med høgare lufttrykk enn normalt i vest. Det varme havvatnet vert då driven mot aust og fører til omfattande klimaforstyrringar i Sør-Amerika.

Kjelder 

Verdsdelar
Guden Jupiter

Sjå òg planeten Jupiter

Jupiter eller Jovius er namnet på den øvste romerske guden. Han svarer til Zevs i gresk mytologi. Under namnet Jupiter Optimus Maximus var han den særskilde guden for den romerske staten, lovane og den sosiale ordenen.

Jupiter har gjeve namn til den største planeten i solsystemet vårt.

Bakgrunnsstoff 

Jupiter
Jupiter
Jupiter
1481

1481 (romartal MCDLXXXI)

Hendingar

Utlandet 
 Portugisarane byrja bygginga av borga São Jorge da Mina på Gullkysten.

Noreg

Fødde 
 1. juli: Christian II konge av Danmark-Noreg

Døde 
 21. mai: Kong Christian I av Danmark