alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hawking-stråling

Hawking-stråling er svartlekamstrålinga som er føresagt å kome frå svarte hol på grunn av kvante-effektar nær hendingshorisonten. Han er kalla opp etter fysikaren Stephen Hawking, som la fram ein teori for at strålinga fanst i 1974, og stundom òg etter Jacob Bekenstein, som føresåg at svarte hol burde ha ein endeleg temperatur og entropi ulik null. Hawking kom fram til teorien etter å ha vitja Moskva i 1973, der dei sovjetiske forskarane Jakov Zeldovitsj og Aleksej Starobinskij synte han at i følgje den kvantemekaniske uskarpeleiksprinsippet så burde roterande svarte hol skape og sende ut partiklar. Hawking-stråling reduserer massen og energien til svarte hol og vert derfor òg kalla fordamping. På grunn av dette vil svarte hol som mistar meir masse enn dei får tilført krumpe og til slutt forsvinne. Mikro-svarte hol (MBH) er trudd å sende ut meir stråling enn større svarte hol og derfor krympe og forsvinne raskare. 

I september 2010 vart det hevda at ein hadde oppdaga eit signal nært knytt til Hawking-stråling i eit laboratorieeksperiment som omfattar optiske lyspulsar. Resultatet har derimot ikkje vorte verifisert og er omdiskutert. Andre prosjekt er sett i gang for å finne denne strålinga, mellom anna sendte NASA i juni 2008 opp ein satellitt som skal leite etter gammaglimt som ein ventar å sjå fordampande svarte hol.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hawking radiation» frå ,  den 15. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Svarte hòl
Kvantefeltteori
Stephen Hawking
Red Bull Salzburg

FC Red Bull Salzburg, opphavleg SV Austria Salzburg, er ein fotballklubb i Wals-Siezenheim i forbundslandet Salzburg som spelar i toppdivisjonen i Austerrike. Grunna avgrensingar i sponsorverksemda vert klubben kalla FC Salzburg og nyttar eit tilpassa klubbmerke når han deltek i UEFA-tevlingar.

Klubben SV Austria Salzburg vart danna då klubbane Rapid Salzburg og Hertha Salzburg slo seg saman i 1933. Tjue år seinare rykte Austria Salzburg for fyrste gong opp i den øvste divisjonen i Austerrike. I 1994 vann klubben den fyrste av hittil (2013) sju seriemeisterskapar. Same sesongen, 1994, spela Casino Salzburg, det dåverande namnet på klubben, seg fram til finalen i UEFA-cupen. Motstandarlaget i finalen, Inter frå Milano, vann begge finaleoppgjera med 1-0. Red Bull Salzburg vann i 2012 den austerrikske cupfinalen for aller fyrste gong.

Firmaet Red Bull, som har hovudsete i Salzburg, kjøpte fotballklubben Austria Salzburg i 2005. Selskapet kalla klubben opp etter firmaet og endra klubbfargane frå tradisjonelle lilla og kvitt til raudt og kvitt, for at desse skulle samsvare med fargane i firmamerket.

Klubben har sidan 2003 spela heimekampane på Red Bull Arena, eit stadionanlegg med plass til 31 000 tilskodarar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «FC Red Bull Salzburg» frå ,  den 16. juni 2013.  
 

Austerrikske fotballag
Zenit St. Petersburg

Futbolnyj Klub Zenit Sankt-Peterburg (russisk Футбольный клуб «Зенит» Санкт-Петербург) er ein fotballklubb i St. Petersburg (tidlegare Leningrad) i Russland, som i 2008 vann UEFA-cupen.

Klubben vart stifta i mai 1925 av arbeidarar ved Leningrad metallfabrikk og tok då namnet Stalinez, etter sovjet-leiaren Josef Stalin. Frå 1930 deltok klubben i fotballmeisterskapen for Leningrad. I 1940 fekk klubben sitt noverande namn, Zenit, to år etter at klubben for fyrste gong spela i toppdivisjonen i Sovjetunionen. I 1944, nokre månader etter at byen hadde fritt seg frå kringsetjinga til den tyske hæren, vann Zenit den sovjetiske cupen for fyrste og einaste gong.

Zenit spela i øvste divisjon frå 1945 til 1989. I 1967 vart klubben sist i divisjonen, men rykte likevel ikkje ned. Dei sovjetiske leiarane meinte det ville vere gale at eit lag frå Leningrad skulle ryke ut, same året som femtiårs-jubileet for bolsjevik-revolusjonen vart feira i Leningrad. Zenit vart seriemeister i Sovjetunionen i 1984, same året nådde laget også cupfinalen.

Etter Sovjetunionen braut saman i 1991 fekk Zenit plass i øvste divisjon i Russland, men rykte ned allereie etter den fyrste sesongen. Sidan 1996 har klubben spela fast i toppdivisjon. Zenit vann den russiske cupen i 1999 og 2010. Klubben tok sin fyrste seriemeistertittel i 2007, ein prestasjon som vart kopiert i 2010 og i 2012. Høgdepunktet for Zenit kom 14. mai 2008, då vann laget UEFA-cupen etter å ha slått skotske Rangers FC 2-0 i finalen.

Klubben spelar heimekampane på Petrovskij stadion med plass til 21 570 tilskodarar. Laget spelar i lyseblå trøyer og bukser.

Kjelder

 Nettsida til Zenit St. Petersburg
Denne artikkelen bygger på «FC Zenit Saint Petersburg» frå ,  den 16. juni 2013.  

Russiske fotballag
St. Petersburg
Alavés

Deportivo Alavés, S.A.D., kjend som Alavés, er ein fotballklubb i byen Vitoria i regionen Baskarland i Spania. Alavés har dei siste sesongane spela på tredje høgste nivå i Spania, Segunda División B, men rykte opp til nivå to i 2013. 

Alavés vart grunnlagt i 1921. Klubben rykte opp i øvste divisjon i Spania i 1930, der han spela i tre sesongar før det vart nedrykk. I 1998 tok Alavés steget oppatt i Primera Division, etter over førti år i lågare divisjonar. Alavés kom som best i serien på sjetteplass i 2000. I 2001 spela klubben seg fram til finalen i UEFA-cupen, der laget møtte Liverpool FC. Etter ein dramatisk finalekamp med ekstraomgangar tapte Alaves 4–5. Klubben rykte ned frå den spanske toppdivisjonen i 2003.

Laget spelar i trøyer med blå og kvite vertikale striper og blå bukser. Heimebana 'Estadio di Mendizorroza' rommar 19 840 tilskodarar.

Nordmannen Dan Eggen spela stoppar for Alavés i stordomstida for klubben kring 2001.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Deportivo Alavés» frå ,  den 16. juni 2013.  
 

Spanske fotballag
Sporting Braga

Sporting Clube de Braga er eit idrettslag frå byen Braga i Portugal, i Noreg best kjend som Sporting Braga eller berre Braga. Idrettslaget vart stifta i 1921. Fotballklubben til Sporting Braga har spela fast i øvste fotball-divisjonen i Portugal sidan 1975.

Sporting Bragas einaste store triumf på fotballbana kom i 1966 med siger i den portugisiske cupen. Sidan den gong har klubben spela seg fram til tre nasjonale cupfinalar, alle har enda med tap. Klubben gjorde sin beste ligasesong då han i 2010 kom på andreplass i den portugisiske toppdivisjonen, fem poeng bakom serievinnaren Benfica. Dermed var Braga kvalifisert for Europaligaen, der laget i 2011 slo seg gjennom heilt til finalen. Sjølve finalen vart spela i Dublin og var eit heil-portugisisk oppgjer ettersom FC Porto var det andre finalelaget. Braga tapte 0-1.

Sporting Braga spelar heimekampane på Estádio Municipal de Braga, nybygd til EM i 2004. Stadion-anlegget tek imot inntil 30 286 tilskodarar. Laget spelar i raude trøyer med kvite armar, kvite bukser og raude strømper.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «S.C. Braga» frå ,  den 16. juni 2013.  
 

Portugisiske fotballag
Kovariansprinsippet

Kovariansprinsippet tyder at ei matematisk likning har same form i kvart og eit koordinatsystem. Dette er eit av dei grunnleggande prinsippa Albert Einstein baserte den matematiske formuleringa av den generelle relativitetsteorien på. 

Prinsippet baserer seg på at dei fysiske lovene berre nyttar seg av dei fysiske storleikane som observatørar i forskjellige referansesystem eintydig kan korrelere når dei vert målt.

Kjelder
kovariansprinsippet. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kovariansprinsippet

Relativitet
Kvantegravitasjon

Kvantegravitasjon er kvanteteorien for gravitasjon eller tyngdekraft. 

I den generelle relativitetsteorien vert gravitasjon representert som eit krumt, kontinuerleg tid-rom, der materie og stråling krummar tid-rommet, samstundes som krumminga avgjer rørslene til materien. I kvantefysikken har materie og stråling ein kvantenatur, og for å skildre vekselverknaden mellom denne kvantiserte energien og tid-rommet, må ein ha ein teori der tid-rommet er kvantisert. 

Ein har til no ikkje ein akseptert teori for kvantegravitasjon, men det er vert drive mykje forsking på området.

Kjelder
 kvantegravitasjon. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kvantegravitasjon

Kvantegravitasjon
Gravitasjonsteoriar
Fysikk utover standardmodellen
Lengdekontraksjon

Lengdekontraksjon eller Lorentzkontraksjon er eit fysisk fenomen skildra av Hendrik Lorentz der lengda som ein observatør observerer av ein lekam i fart minkar. Denne kontraksjonen, òg kalla Lorentz–FitzGerald-kontraksjon, er vanlegvis først merkbar når lekamen kjem opp i ein vesentleg fart som nærmar seg lysfarten. Effekten kan neglisjerast for snøggleikar ein opplever i kvardagen og kan derfor ignorerast for dei fleste føremål. Effekten vert først viktig i stor fart. Med ein fart på 13 400 000 m/s (0,0447) er lengda 99,9% av lengda til lekamen i ro; med ein fart på 42 300 000 m/s (0,141), er lengda framleis 99%. Etter kvart som farten nærmar seg lysfarten vert effekten meir dominerande, som ein kan sjå av formelen: 

der
 er eigenlengda (lengda til lekamen i ro),
 er lengda ein observatør observerer når dei to er i rørsle i forhold til kvarandre,
 er den relative snøggleiken mellom observatøren og lekamen,
 er lysfarten,

og Lorentzfaktoren, , er definert som

.

I denne likninga seier ein at lekamen er parallell med linja han flyttar seg langs.

Sjå òg
 Tidsdilatasjon
 Ehrenfest-paradokset
 Stigeparadokset
 Lorentztransformasjon
 Kennedy–Thorndike-eksperimentet
 Trouton–Rankine-eksperimentet
 Michelson–Morley-eksperimentet

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Length contraction» frå ,  den 16. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Spesiell relativitet
Lengd
Lorentztransformasjon

Lorentztransformasjonar er i fysikk ei rekkje transformasjonar formulert av den nederlandske fysikaren Hendrik Lorentz. Det var eit resultat av eit forsøk Lorentz og andre gjorde på å forklare korleis lysfarten alltid vart observert til å vere den same uavhengig av referansesystemet ein observerte, og å prøve å forstå symmetriane i lovene i elektromagnetismen. Lorentztransformasjon er i samsvar med spesiell relativitet, men vart utleidd ei god stund før den spesielle relativitetsteorien. 

Transformasjonane skildrar korleis målingar av rom og tid av to observatørar er knytte saman. Dei syner at observatørar som flyttar seg med forskjellig snøggleik i høve til kvarandre kan måle forskjellig lengd, tida som har gått og til og med forskjellig rekkefølgje av hendingar. Dei erstatta galileisk transformasjon innan newtonsk fysikk, der ein tenkjer seg eit absolutt rom og tid. Den galileiske transformasjonen er ei god tilnærming når den relative snøggleiken er mykje mindre enn lysfarten. 

Lorentztransformasjonen er ein lineær transformasjon. Han kan omfatte ein rotasjon av rommet og ein rotasjonsfri Lorentztransformasjon vert kalla ein Lorentz boost. 

I Minkowski-rom bevarer Lorentztransformasjonane romtidintervallet mellom to hendingar. Dei skildrar berre transformasjonane der ei romtidhending i starten vert halden i ro, slik at dei kan reknast som ein hyperbolsk rotasjon av Minkowski-rommet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lorentz transformation» frå ,  den 16. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Likningar
Minkowski-romtid
Spesiell relativitet
Tid
Funksjonar
Jørgen Henrik Rawert

Jørgen Henrik Rawert () var ein norsk-dansk ingeniøroffiser, stadskonduktør i København, arkitekt og professor. Han var utdanna ved Det Kongelige Danske Kunstakademi under Caspar Frederik Harsdorff. 

I Danmark stod han bak ei omfattande regulering og planlegging av København etter bybrannen i 1795. 

I Noreg er Rawert særleg kjent for medverkninga ved Fredriksvern, ein teatersal for Det dramatiske Selskab i Christiania, Christianskyrkja i Skien og Ulefos Hovudgard.

Kjelder

 Swensen, Wilhelm Swensen: Herregårdene ved Ulefos, m.a.side 36 digital utgåve 
 Fredingsgjennomgangen i Telemark, side 3 og 4 frå Riksantikvaren

Bakgrunnsstoff

Norske arkitektar
Danske arkitektar
Professorar ved Det Kongelige Danske Kunstakademi
Den danske gullalderen
Folk frå Oslo
Ulefos Hovedgaard

Ulefos Hovedgaard er ein tidlegare herregard som ligg nord for Ulefoss sluser ved tettstaden Ulefoss i Telemark. Han vart reist  av godseigaren Niels Aall som sumarbustad for familien og stod ferdig i 1807. Arkitektar var Christian Ancher Collett og Jørgen Henrik Rawert. 

Ulefos Hovedgaard vart rekna for å vere det viktigaste arkitektoniske verket frå empiretida i Noreg.

Herregarden er no ein del av Telemark Museum og er eit freda kulturminne.

Kjelder 

 Heimeside / Telemark Museum

Bakgrunnsstoff

Herregardar i Noreg
Museum i Vestfold og Telemark
Kulturminne i Nome
Freda bygg i Vestfold og Telemark
Overlyssnøggleik

Overlyssnøggleik eller overlyshastigheit syner til informasjon eller reiser som har ein snøggleik som er raskare enn lysfarten (c = 299 792 458 m/s). Emnet er populært innanfor fysikk og science fiction.

Spekulasjonar og høve for FTL-reise (Faster-than-light)  

Det finst mange spekulasjonar om korleis ein kan sende informasjon eller eit eventuelt fartøy raskare enn c.

Ormehòl

Eit ormehòl er «snarvegar» gjennom romtida frå ein stad i universet til ein annan. Ormehòla vil gje ein høve til å reise frå den eine enden til den andre raskare enn lyset vil brukt langs den vanlege ruta. Dette er eit fenomen frå generell relativitetsteori. For å lage eit ormehòl må ein endre topologien for romtida. Dette kan vere mogeleg innanfor den såkalla kvantegravitasjonen. For å halde eit ormehòl ope må ein ha regionar med negativ energi. Slik eksotisk materie med negativ energi finst kanskje ikkje. Ein har funne ut at om ein kunne lage eit ormehòl så kan dei brukast til å lage tidslike lykkjer i romtida, som vil gje høve til å reise i tid.

Takyon 

Takyon er hypotetiske partiklar med overlysfart. Takyon har ein imaginær masse, men utgjer likevel verkeleg energi og rørslemengd. Fysikarar flest tvilar på at takyona eksisterer. Desse «partiklane» gjev oss forutan kausalitetsproblem òg problem ved å destabilisere vakuum.

Dagens resultat 
Det har lenge vore kjend at det teoretisk sett er mogeleg for gruppefarten til lyset kan overgå lysfarten. Eit nyleg eksperiment gjorde slik at gruppefarten av laserstråler reiste gjennom veldig korte avstandar gjennom cesiumatom (Cs) 300 gonger raskare enn lysfarten. 

I 2002 sende fysikaren Alain Haché pulsar i ein gruppefart tre gonger raskare enn lysfarten over ein lang avstand for aller første gong. Pulsane vart sende gjennom ein 120 meter lang kabel laga av ein type krystall, men det er ikkje mogeleg å bruke denne teknikken for å sende informasjon raskare enn c.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Overlyssnøggleik» frå ,  den 16. juni 2013.  
 

Raskare enn lyset
Interstellar reise
Relativitet
Science fiction-tema
Warpdriveteori
Pound–Rebka-eksperimentet

Pound–Rebka experiment er eit eksperiment som testa den generelle relativitetsteorien til Albert Einstein. Det vart foreslått av Robert Pound og studenten hans Glen A. Rebka Jr. i 1959, og var det siste av dei klassiske testane av den generelle relativiteten som vart stadfesta (same år). Det er eit eksperiment basert på gravitasjonell raudforskyving som måler raudforskyvinga til lys som flyttar seg i eit gravitasjonsfelt, som er det same som ein test på konsekvensen frå den generelle relativitetsteorien om at klokker går med forskjellig fart forskjellige stader i eit gravitasjonsfelt.

Eksperimentet vart utført med ein høgdeskilnad på 22,5 m, og raudforskyvinga er då ekstremt liten. Ved å utnytte Møssbauereffekten greidde Pound og Rebka å oppnå tilstrekkeleg nøyaktigheit til at den gravitasjonelle raudforskyvinga kunne målast. Resultatet av målingane stemnde med det relativitetsteorien hadde sagt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pound–Rebka experiment» frå ,  den 16. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Generell relativitet
Fysiske eksperiment
Relativistisk elektrodynamikk

Relativistisk elektrodynamikk er studiet av vekselverknaden mellom elektriske ladde partiklar og elektromagnetiske felt når farten til partiklane vert nær lysfarten. Denne delen av fysikken kombinerer teorien til Maxwell med den spesielle relativitetsteorien til Albert Einstein. 

Relativistisk elektrodynamikk kan nyttast til å gje ei særs nøyaktig skildring av alle makroskopiske elektrodynamiske fenomen.

Kjelder
 relativistisk elektrodynamikk. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/relativistisk_elektrodynamikk

Spesiell relativitet
Elektrodynamikk
Relativistisk mekanikk

Relativistisk mekanikk er ei vidareføring eller utviding av mekanikken som Isaac Newton skildra. Denne stemmer overeins med den spesielle relativitetsteorien. 

Ein av konsekvensane til denne teorien er at massen til ein partikkel aukar mot uendeleg når farten til partikkelen nærmar seg lysfarten. Det er difor ikkje mogeleg å akselerere ein partikkel til ein fart større enn lysfarten. 

Teorien viser òg at all masse m har ein energi E = mc², der c er lysfarten.

Kjelder
 relativistisk mekanikk. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/relativistisk_mekanikk

Mekanikk
Mekanikk
Tidsdilatasjon

Tidsdilatasjon er ei relativistisk tidsforskyving. I følgje relativitetsteorien finst det ingen absolutt tid. Tidsdimensjonen vert påverka av rørsletilstanden og av gravitasjonsfeltet rundt observatøren. Det omfattar at tida går med forskjellig fart i to tregleiksystem som flyttar seg i forhold til kvarandre, eller som finn seg på forskjellige stader i eit gravitasjonsfelt.

Tidsdilatasjonen gjev opphav til det såkalla tvillingparadokset.

Eksperimentelle bevis
I dag er det eksperimentelt stadfesta at tida verkeleg går saktare under høg fart og i gravitasjonsfelt.

Bevis ved hjelp av to atomur
At tida går saktare er bevist ved å bruke to atomur, der det eine er på jorda og det andre blir med på ein tur i eit supersonisk fly. Ved samanlikning av ura etterpå, har ein sett at uret som var om bord i flyet går litt seinare i forhold til det uret som har vore på jorda heile tida. Sjølv om supersoniske fly går fort, så er snøggleiken langt frå lysfarten – for Concorde omkring 1/500 000 – så effekten er særs liten, men målbar.

Bevis ved partikkelakseleratorer
Når partiklar akselererast til særs høge snøggleikar i samband med fysiske eksperiment er det nødvendig å rekne med relativistiske rørslelikningar for å få akseleratoren til å virke.

GPS
Det globale navigasjonssystemet GPS bygger på relativistiske rørslelikningar.  Ombord i satellittane som inngår i systemet er det atomklokker som gjør det mogeleg å rekne ut den nøyaktige posisjonen til satellitten basert på kva klokken er. Utan å korrigere for at tida går saktare ombord i satellittane, hadde ikkje systemet vore mogeleg.

Sjå òg
Relativitetsteorien
Tvillingparadokset
Global Positioning System

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tidsdilatasjon» frå ,  den 16. juni 2013.  
 

Spesiell relativitet
Tid
Warpdrive

Warpdrive er ein mekanisme for å oppnå høg snøggleik. Mekanismen vart foreslått av fysikaren Michael Alcubierre og dreiar seg om å manipulere geometrien til rommet. Metoden tillèt overlyssnøggleik, men er ikkje mogeleg å gjennomføre i praksis.

Mekanismen er populær i science fiction, særleg Star Trek. I motsetnad til andre måtar å flytte seg raskt på i science fiction, tillet ikkje warpdrive at ein kan flytte seg på ein augneblink mellom to punkt. I staden vert det skapt ei kunstig «boble» av normal romtid kring fartøyet. For å kunne få dette til må ein ha negativ masse, som ein aldri har klart å påvise, men forskarar i dag har undersøkt høvet for å forske på ein slik framdriftsmekanisme.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Warp drive» frå ,  den 16. juni 2013.  
 
warpdrive. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/warpdrive

 
Raskare enn lyset
Science fiction-tema
Eldorado

Eldorado er eit sogeland i Sør-Amerika som skulle vera særs rikt på gull.

Namnet «El dorado» tyder 'den forgylla' på spansk, og blei på 1500- og 1600-talet brukt om ein muiscahøvding i Colombia. Han skal ha pudra seg med gullstøv då han blei gjort til høvding. Deretter reiste han med fire underhøvdingar på den heilage sjøen Guatavita, ofra gull og smaragdar og skylte av seg gullstøvet i innsjøen. Soga blei også lagt til spansk Guyana og dagens Venezuela.

For europeiske kolonistar og eventyrarar blei «Eldorado» namnet på eit gullrikt land som det blei gjort fleire ekspedisjonar for å finna. Slike eksjpedisjonar blei mellom anna leidde av Francisco de Orellana og Gonzalo Pizarro (1541), Philip von Hutten (1541–45) og Walter Raleigh (1595 og 1617–18).

I overført tyding kan «eldorado» visa til ein herlig stad med overflod av goder, til dømes «eit eldorado for fiskarar», «eit eldorado for familiar» eller «eit eldorado for aksjemeklarar».

Kjelder

 Eldorado (28.02.2013) i Store norske leksikon.

Søramerikansk historie
Mytologiske stader
Positive ord og uttrykk
Rudshøgda

Rudshøgda er ei bygd midt mellom Brumunddal og Moelv i Ringsaker kommune i Innlandet. Staden har sidan 1980-talet endra seg frå å vere eit skogsområde til eit industri- og handelsområde. Rudshøgda ligg mellom dei tre mjøsbyane Hamar, Gjøvik og Lillehammer.

Rudshøgda er òg kjend for å vere heimstaden til Alf Prøysen, med Prøysenstua og Prøysenhuset som turistattraksjonar. Frå 1915 til 1994 var Rudshøgda tilknytt jernbanenettet gjennom Rudshøgda stasjon.

Geografi i Ringsaker
Busetnader i Innlandet
Prøysenstua

Prøysenstua er den tidlegare husmannsplassen Prøysen til garden Hjelmstad, ved Præstvegen på Rudshøgda i Ringsaker. Stua er kjend som kunstnarheim av di forfattaren og visekunstnaren Alf Prøysen (1914–1970) var fødd og oppvaksen der i åra 1914–1939.

Huset og områda rundt er skildra i mange av Prøysens «laurdagsstubbar» og viser, og i erindringsboka Det var da det, og itte nå.

Kjelder 
 Norske kunstnerhjem; temanummer av Fortidsvern; nr 3, 2005
 Finn Jor og Jiri Havran. Norske kunstnerhjem. Boksenteret, 1997
 proysenhuset.no

Alf Prøysen
Museum i Innlandet
Kunstnarheimar
Kultur i Ringsaker
Byggverk i Ringsaker
Ask på Askøy

Ask er ei bygd i Askøy kommune i Vestland, på austsida av Askøya, om lag 10 kilometer nord for kommunesenteret Kleppestø. Ask kyrkje ligg midt i bygda. Fylkesveg 563 går gjennom bygda i retning nord-sør. Ask er kjend som ei jordbærbygd, bæra vert omsett som Askebær.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ask på Askøy» frå ,  den 17. juni 2013.  
 

Geografi i Askøy 
Bygder i Vestland
Arnavik

Arnavik er ei bygd i Kvinnherad kommune i Vestland, på vestsida av Halsnøy. Bygda ligg ved Kvinnheradsfjorden, om lag tre kilometer nordvest for Rosendal. Fylkesveg 48 passerer gjennom bygda i hovudretning nord-sør.

Kjelder
 Norsk Allkunnebok. I. Bandet. 1949

Busetnader i Kvinnherad
Bygder i Vestland
Bakkasund

Bakkasund er ei bygd i Austevoll kommune i Vestland, på austsida av Stora Kalsøy. Bygda ligg ved Horgefjorden, om lag 40 kilometer sjøveg sør for Bergen. Fylkesveg 156 går frå Bakkasund vestover Stora-Kalsøy.

Kjelder
 Norsk Allkunnebok. I. Bandet. 1949

Busetnader i Austevoll
Bygder i Vestland
Baldersheim

Baldersheim er ei bygd i Bjørnafjorden kommune i Vestland, på ei halvøy på austsida av  Bjørnafjorden. Fylkesveg 121 går gjennom bygda i retning nordvest-søraust. Til Bergen er det om lag 60 kilometer sjøveg i nordaustleg retning frå Baldersheim. Fram til 1963 høyrde bygda til Strandvik herad.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. I. Bandet. 1949

Busetnader i Bjørnafjorden
Bygder i Vestland
Bjorøyhavn

Bjorøyhavn (også Bjørøyhamn) er ei bygd i Øygarden kommune i Vestland, på austsida av Bjørøya.  Aust for Bjorøyhavn breier Grimstadfjorden seg. Bygda ligg om lag 17 kilometer sjøveg sørvest for sentrum i Bergen.

Kjelder 

 Norsk Allkunnebok. II. Bandet. 1950

Geografi i Øygarden
Bygder i Vestland
Bolstadøyri

Bolstadøyri er ei bygd i Voss herad i Vestland, i botnen av Bolstadfjorden.
Bergensbanen passerer gjennom bygda; Bolstadøyri stasjon ligg 78 km frå Bergen og 414 km frå Oslo. Jamsides jarnvegen går Europaveg 16 i retning aust-vest.

Fram til 1963 høyrde Bolstadøyri til tidlegare Evanger herad. I 1930 budde 159 menneske i bygda, 16 år seinare hadde folketalet stige til 194.

Kjelder 
Norsk Allkunnebok. II. Bandet. 1950

Busetnader i Voss
Bygder i Vestland