alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skjoldet

Skjoldet (frå latin Scutum) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula.

Kjende objekt

Stjerner
Skjoldet er ikkje det mest lyssterke stjernebiletet, med den mest lyssterke stjerna, Alfa Scuti, med storleiksklasse 3,85. Beta Scuti er den nest mest lyssterke med storleiksklasse 4,22, etterfølgd av Delta Scuti med storleiksklasse 4,72. Beta Scuti er ei dobbeltstjerne, der den primære har ei spektralklasse som liknar sola, sjølv om ho er 1270 gonger meir lyssterk. Delta Scuti er ei blåkvit kjempestjerne som har retning mot solsystemet. I løpet av 1,3 million år vil ho kome så nær som 10 lysår frå jorda, og mykje meir lyssterk enn Sirius på den tida.

Skjoldet er kjend for UY Scuti, ei raud superkjempe som pulserer. Med ein storleik på 1 708 ± 192 solradiar, er ho den største stjerna ein kjenner til.

Djupromsobjekt

Sjølv om det ikkje er eit stort stjernebilete, har Skjoldet fleire opne hopar, i tillegg til ein kulehop og ei planetarisk tåke. Dei to best kjende djupromsobjekta i Skjoldet er M11 (Villandhopen) og den opne hopen M26 (NGC 6694). Kulehopen NGC 6712 og den planetarisk tåka IC 1295 ligg aust i stjernebiletet, berre 24 bogeminutt frå kvarandre.

Den mest markante opne hopen i Skjoldet er Villandhopen, M11. Han fekk namn av William H. Smyth i 1844 fordi han likna ein andeflokk på flukt. Hopen ligg 6200 lysår frå jorda og er 20 lysår i diameter, med kring 3000 stjerner, og er ein særleg rik hop. Han er 220 millionar år gammal.

Romforsking
Romsonden Pioneer 11 flyttar seg i retning av dette stjernebiletet, men vil truleg ikkje nærme seg seg nokre av stjernene i biletet på mange tusen år, då batterial truleg for lengst er døde.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Scutum» frå ,  den 10. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

The Deep Photographic Guide to the Constellation: Skjoldet
Star Tales – Skjoldet
Skjoldet på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Slangen

Slangen (frå latin Serpens) er eit todelt stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Det er eit av dei 48 stjernebileta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det er unikt blant dei moderne stjernebileta fordi det er delt inn i to usamanhengande område, Serpens Caput (Slangehovudet) i vest og Serpens Cauda (Slangehalen) i aust. Mellom desse to halvdelane ligg stjernebiletet Slangeberaren.

Den mest lyssterke stjerna i Slangen er Unukalhai med ein tilsynelatande storleik på 2,63. Ein del av Mjølkevegen passerer gjennom Slangehalen og er derfor rik på djupromsobjekt, slik som Ørnetåka (IC 4703) og den tilknytte stjernehopen Messier 16. Denne stjernetåka måler 70 gonger 50 lysår og inneheld Skapingspillarane, tre støvskyer som er kjende for eit bilete teken av Hubbleteleskopet. I Slangehalen ligg òg Seyfertsekstetten, ein av dei tettaste kjende galaksehopane, og Arp 220, ein prototype på ein ultrstrålande infraraud galakse.

Slangehovudet grensar til Vekta i sør, Jomfrua og Bjørnepassaren i aust, Den nordlege krona i nord og Slangeberaren og Herkules i vest. Slangehalen grensar til Skytten i sør, Skjoldet og Ørna i aust og Slangeberaren i nord og vest. Det dekkjer i alt 636,9 kvadratgrader i alt, og er rangert som det 23. største stjernebiletet etter areal.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Serpens» frå ,  den 10. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Slangen
 Star Tales – Slangen
 Slangen på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Ekvatoriale stjernebilete
Stjernebilete oppførte av Ptolemaios
Sekstanten

Sekstanten (frå latin Sextans) er eit stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Stjernebiletet vart innført i 1687 av Johannes Hevelius.

Kjende objekt

Sekstanten dekkjer eit heller lyssvakt område av himmelen. Det har berre ei stjerne over femte storleiksklasse, nemleg α Sextantis på 4,49m.  Stjernebiletet inneheld eit par dobbeltstjerner, inkludert γ, 35, og 40 Sextantis. Det er nokre få variable stjerner, inkludert β, 25, 23 Sextantis og LHS 292. NGC 3115 er ein galakse som er eit av djupromsobjekta i stjernebiletet. Biletet ligg nær ekliptikken, som gjer at månen, og somme av planetane stundom passerer gjennom biletet. 

Sextans B er ein forholdsvis lys irregulær galakse med storleik 6,6, 4,3 million lysår frå jorda. Ho høyrer til Den lokale gruppa.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sextans» frå ,  den 9. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

Bakgrunnsstoff 

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Sextans
 Star Tales – Sextans
 Sextans på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Ekvatoriale stjernebilete
Tyren

Tyren (frå latin Taurus) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Han ligg mellom Vêren i vest og Tvillingane i aust, medan Persevs og Kusken ligg nord, Floda og Kvalfisken sørvest, og Orion søraust for biletet.

Tyren er eit stort og markant stjernebilete på den nordlege himmelhalvkula om vinteren og er eit av dei eldste stjernebileta, datert attende til minst tidleg bronsealder, då det var plasseringa til sola under vårjamdøgn. 

Tyren har fleire interessante objekt for astronomar. Tyren har dei to nærmaste opne hopane, Pleiadane og Hyadane, som begge er synlege for det nakne auga. Med første storleiksklasse er den raude kjempa Aldebaran den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet. Nordvest i Tyren ligg supernovaresten Messier 1, eller Krabbetåka. Eit av dei næraste områda for aktiv stjernedanning, Tyren-Kusken-komplekset, kryssar den nordlege delen av stjernebiletet. Den variable stjerna T Tauri er prototypen for ein klasse før-hovudseriestjerner.

Bakgrunnsstoff 

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Tyren
 Star Tales – Tyren
 Tyren på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Nordlege stjernebilete
Stjernebilete oppførte av Ptolemaios
Teleskopet

Teleskopet (frå latin Telescopium) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula, eit av tolv skapt på 1700-talet av den franske astronomen Nicolas Louis de Lacaille. 

Den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet er Alfa Telescopii, ei blåkvit subkjempe med ein tilsynelatande storleik på 3,5, etterfølgd av ei oransje kjempestjerne Zeta Telescopii med storleiksklasse 4,1. Eta og PZ Telescopii er to unge stjernesystem med fragmentskiver og brun dverg i bane rundt seg. Teleskopet har to uvanlege stjerner med særs lite hydrogen, som truleg er eit resultat av to kvite dvergar som har smelta saman: HD 168476, òg kalla PV Telescopii, ei varm blå ekstrem heliumstjerne, medan RS Telescopii er ein R Coronae Borealis-variabel. RR Telescopii er ein kataklysmisk variabel som lyste opp til ein nova med storleiksklasse 6 i 1948.

Teleskopet grensar til Skytten og Den sørlege krona i nord, Alteret i vest, Påfuglen i sør og Indianaren i aust, og eine hjørnet grensa til Mikroskopet i nordaust.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Telescopium» frå ,  den 10. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 Teleskopet på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Det sørlege triangelet

Det sørlege triangelet (frå latin Triangulum Australe) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det vart første gongen avbilda på himmelkula som Triangulus Antarcticus av Petrus Plancius i 1589, og seinare meir nøyaktig og med det noverande namnet av Johann Bayer i hans Uranometria frå 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille kartla og gav dei lysare stjernene Bayernemning i 1756.

Alfa Trianguli Australis, kalla Atria, har 2. storleiksklasse og ei oransje kjempe og den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, i tillegg til den 42. mest lyssterke på nattehimmelen. Dei andre to stjernene i trekanten er to kvite hovudseriestjerne Beta og Gamma Trianguli Australis. Sjølv om stjernebiletet liigg i Mjølkevegen og har mange stjerner, er det ikkje mange kjende djupromsobjekt. Kjende objekt er mellom andre den opne hopen NGC 6025 og den planetariske tåka NGC 5979.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Triangulum Australe» frå ,  den 9. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Det sørlege triangelet
 Starry Night Photography: Det sørlege triangelet
 Det sørlege triangelet på Constellation Guide

Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Triangelet

Triangelet (frå latin Triangulum) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Triangelet var eit av dei 48 stjernebileta som astronomen Klaudios Ptolemaios skreiv ned på 100-talet. Kartografane Johann Bayer og John Flamsteed katalogiserte stjernene i stjernebiletet og gav seks av dei Bayernemning.

Dei kvite stjernene Beta og Gamma Trianguli med tilsynelatande storleik på høvesvis 3,00 og 4,00, dannar grunnlinja i trekanten og den gulkvite Alfa Trianguli, med storleiksklasse 3,41, ligg i toppen. Iota Trianguli er ei kjend dobbeltstjerne, og ein kjenner til tre stjernesystem med planetar. Stjernebiletet har fleire galaksar, og den mest lyssterke og nærmaste av desse er Triangelgalaksen eller Messier 33  — eit medlem av Den lokale gruppa. Den første kvasaren som vart observart, 3C 48, ligg òg i Triangelet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Triangulum» frå ,  den 12. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Triangelet
 Triangelet på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Nordlege stjernebilete
Stjernebilete oppførte av Ptolemaios
Tukanen

Tukanen (frå latin Tucana) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det er eit av tolv stjernebilete som vart danna av Petrus Plancius seint på 1500-talet etter observasjonane til Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman. Tukanen var først nedteikna på ein 35 cm stor himmelglobus, laga i 1598 i Amsterdam av Plancius og Jodocus Hondius og var avbilda i stjerneatlaset Uranometria av Johann Bayer i 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille gav stjernene Bayernemning i 1756. Stjernebileteta Tukanen, Trana, Føniks og Påfuglen vart i lag kalla «Dei sørlege fuglane».

Tukanen er ganske lyssvakt og ingen av stjernene er meir lyssterke enn tredje storleikskorden. Den mest lyssterke er Alfa Tucanae med ein tilsynelatande storleiksklasse på 2,87. Beta Tucanae er eit stjernesystem med seks stjerner, medan Kappa er eit kvadruppeltsystem. Ein kjenner til fem stjerner i stjernebiletet som har eksoplanetar. 47 Tucanae er ein av dei mest lyssterke kulehopane på himmelen. Det meste av Den vesle magellanske skya ligg i stjernebiletet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tucana» frå ,  den 12. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Tukanen

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Seglet

Seglet (frå latin Vela) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det var opphavleg ein del av det større stjernebiletet Argo Navis, som seinare vart delt inn i fire delar: Kjølen, Akterstamnen og Kompasset. Med ein tilsynelatande storleik på 1,8, er den mest lyssterke stjerna den varme blå, multiple stjerna Gamma Velorum, der den eine komponenten er den mest lyssterke Wolf-Rayet-stjerna på himmelen. Delta og Kappa Velorum, i lag med Epsilon og Iota Carinae, dannar ein asterisme kjend som Den falske krossen. Delta har storleiksklasse 1,95 og er i røynda eit trippelt eller kvadruppelt stjernesystem.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vela (constellation)» frå ,  den 9. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
 Richard Hinckley Allen, Star Names, Their Lore and Legend, New York, Dover, various dates.

Bakgrunnsstoff

 Star Tales – Seglet
 Seglet på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Flygefisken

Flygefisken (frå latin Volans) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Stjernebildet var eit av dei tolv skapt av Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman mellom 1595 og 1597, og det blei for fyrste gongen publisert i Uranometria frå 1603, av Johann Bayer.

Stjerner 

Kjelder: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. og The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200

Djupromsobjekt

Lindsay-Shapley-ringen, eller AM0644-741, er ein ringgalakse som ligg 300 millionar lysår frå jorda. Han er kalla opp etter oppdagarane. Lindsay-Shapley-ringen vart funnen nær Den store magellanske skya i 1960. Som Kjerrehjulgalaksen i Bilethoggaren, kjem den unvanlege forma på galaksen som følgje av ein kollisjon mange millionar år sidan. Den blå ringen, 150 000 lysår i diameter, vart forma då ei sjokkbølgje frå kollisjonen skapte ein ring av varme, blå stjerner. Den gule kjernen er ei samansmelting av kjernene til etterkomarane. NGC 2442, er ein spiralgalakse, 50 millionar lysår frå jorda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Volans» frå ,  den 8. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/stjernebileta/Volans.html
http://www.maa.mhn.de/Maps/Stars_en/Fig/volans.html 
Starry Night Photography : Volans Constellation
Star Tales – Volans

Volans Constellation at Constellation Guide

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Reven

Reven (frå latin Vulpecula) er eit lyssvakt stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det vart identifisert på 1600-talet og ligg midt i Sommartrekanten (ein asterisme som består av dei lyssterke stjernene Deneb, Vega og Altair).

Kjende objekt

Stjerner
Det er ingen stjerner som er meir lyssterk enn 4. storleiksgrad i dette stjernebiletet. Den mest lyssterke stjerna er α Vulpeculae med magnitude 4,44m. Ho er ei raud kjempe som ligg 297 lysår. Stjerna er ei dobbeltstjerne som kan skiljast frå kvarandre i ein kikkert. Stjerna har det tradisjonelle namnet Anser.

I 1967 vart den første pulsaren, PSR B1919+21, oppdaga i Reven av Antony Hewish og Jocelyn Bell i Cambridge. Medan dei leitte etter scintillasjon for radiosignal i kvasarar, observerte dei pulsar som gjentok seg med ein periode på 1,3373 sekund. Dei utelukka at signalet kunne kome frå jorda, sidan tida det tok for lekamen til å dukke opp att var sidereal dag og ikkje ein soldag. Anomalien vart til slutt identifisert som ei raskt roterande nøytronstjerne. Femten år seinare vart den første millisekund-pulsar, PSR B1937+21, oppdaga i Reven, berre nokre få grader på himmelen frå PSR B1919+21.

I Reven ligg HD 189733 b, ein av dei nærmaste eksoplanetane. I 2014 vart det rapportert at det vart funne kjemisk signal etter vassdamp i atmosfæren til denne planeten. Sjølv om atmosfæretemperaturen på HD 189733b er over 1 000 °C og det derfor ikkje er mogeleg å bu der, aukar dette sjansen for å finne vatn på andre meir jordliknande planetar i framtida.

Djupromsobjekt

To kjende djupromsobjekt ligg i Reven. Manualtåka (M27), er ei stor, lys planetarisk tåke som vart oppdaga av den franske astronomen Charles Messier i 1764 som ein av dei første av sitt slag. Han er synleg i ein kikkert på stader med mørk himmel, som ei svakt skinande skive kring 6 bogeminutt i diameter. Brocchihopen (Collinder 399) er ein asterisme ein tridlegare trudde var ein open hop. Denne vert òg kalla «Kleshengjaren» på grunn av mønsteret til stjernene gjennom ein kikkert eller lite teleskop.

NGC 7052 er ein spiralgalakse i Reven som ligg 214 million lysår frå jorda. Det er eit supermassivt svart hòl med ein masse på 300 millionar solmassar i kjernen. Kring galaksen ligg ei skive med støv, som ein trur er restane av ein mindre galakse som vart slått saman med NGC 7052. Ein kan sjå jettar som stråler ut frå galaksen og han har ei særs kraftig radiostråling. Dette tyder at han vert klassifisert som ein radiogalakse.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vulpecula» frå ,  den 9. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:
 Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

Bakgrunnsstoff

The Deep Photographic Guide to the Constellation: Reven
Star Tales - Reven
Reven på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Nordlege stjernebilete
Al-Masudi

Abul Hasan Ali Ibn Husain Ibn Ali Al-Masu’di betre kjend som berre Al-Masudi (ca. 895-956/957/958) er ein kjend arabisk geograf, forfattar og historikar som er kjend for sine reiseforteljingar, historieverk og kartverk.

Han vart fødd og voks opp i Bagdad, og reiste storparten av livet sitt gjennom Asia og midtausten. Al-Masudi skreiv fleire titals bøker, mellom anna Moroj Al-Thahab som skulle vera eit historieverk over mennesket fram til hans eiga tid. Han døydde ein gong på slutten av 950-talet i Egypt.

Kjelder 
 malaspina.org  utfyllande lengre biografi.
 Engelsk Wikipedia sin artikkel om Al-Masudi - oppgjev 958 som dødsår. Oppgjev anna fullt namn.
 Al-Masudi's Map - nyteikna versjon av Al-Masudi sitt verdskart. Oppgjev 957 som dødsår.
 Civilizimi Islam - Oversikt over viktige personar innan den arabiske kulturen. Oppgjev 957 som dødsår. Oppgjev anna fullt namn.

Arabiske historikarar
Arabiske geografar
Fødde i 890-åra
Døde i 950-åra
Kongedømet Alodia

Alwa eller Alodia var eit kristent kongedømme i savanneområdet i Nildalen sør for Egypt og var det sørlegaste kongedømmet i kristne Nubia. Det vart stifta av kristne bysantiske misjonærar på 400- og 500-talet og dukka under omkring byrjinga på 1300-talet.

Kjelder 
 Engelsk Wikipedia om Alodia
 Roland Oliver og Anthony Atmore (2001). Medieval Africa, 1250-1800. Cambridge University Press. ISBN 0-521-79372-6. Side 97-98. (Kan søkast gjennom på Google Print).
 . Side 163.

Tidlegare kongedøme i Afrika
 
Nubia
Al-Yaqubi

Al-Yaqubi (d. 897) var ein kjend arabisk geograf og historikar på 800-talet.

Kjelder 
 
 Ahmed, Akbar S. Discovering Islam : Making Sense of Muslim History and Society. London, UK: Routledge, 2002. Side 46. 

arabiske historikarar
arabiske geografar
historikarar frå 800-talet
Dataklynge

Ei dataklynge er ei fysisk samanstilling av datamaskiner som står i same (vanlegvis eit særs raskt) nett, og som samarbeider so tett at dei utanfrå kan sjåast på som ei maskin.

Datanett
Maktfordelingsprinsippet

Maktfordelingsprinsippet skal sikra at maktutøvinga er delt mellom tre uavhengige styresmakter:

 Ei lovgjevande makt som vedtek lovar.
 Ei utøvande makt (òg kalla iverksetjande makt)som set lovane ut i livet.
 Ei dømmande makt som tolkar lovane og bruker dei i kvar enkelt rettskonflikt.

Historikk 

Prinsippet blei tenkt ut av den franske filosofen Charles Montesquieu, som levde på 1700-talet. For Montesqieu var det det viktig å avgrensa korrupsjon blant kongen og adelen i det franske samfunnet. I 1748 formulerte han maktfordelingsprinsippet, som skulle sikra at statsmakta blei delt på tre uavhengige organ. Desse organa skulle vera uavhengige av kvarandre, og ingen av dei skulle styra over nokre av dei andre. Derfor var det viktig at dei balanserte kvarandre, gjennom skilte myndigheitsområde og ei klar oppgåvefordeling seg i mellom.

For å hindra maktmisbruk skulle statsmaktene halda kvarandre i sjakk gjennom eit system av vekt og motvekt. Den lovgjevande makta skulle koma frå sjølve folket gjennom valde representantar. Den utøvande makta skulle kongen ha, «fordi denne delen av regjeringa, som nesten alltid krever rask handling, blir betre utført av éin enn fleire». For at ikkje den lovgjevande forsamlinga skulle bruka lovgjevinga til å gje seg sjølv all makt og dermed setta dei andre statsmaktene ut av spel, måtte kongen ha vetorett. Den dømande makta kunne på si side ta stilling til eller avgjera om ein ny lov gjeven av dei folkevalde var i samsvar eller i strid med grunnloven.

Eit slikt system med maktfordeling og vekt og motvekt mellom styresmaktene kjenneteiknar presidentialismen. Der skal kongressen, presidenten og høgsterett vera klårt åtskilde, men alle styresmaktene har nokre kontrollfunksjonar seg imellom. Parlamentarisme og semipresidentialisme er derimot eit brot på maktfordelingsprinsippet.

Politiske uttrykk
Styresmakter
Statsrett
Ali-garn

Ali-garn (også kalla adii) er ei gruppe ghanesiske fiskegarn. Aligarna vart truleg først introdusert av europearar og så først teke i bruk av fiskarar frå ga-folket (frå Labadi eller Teshie) ein gong på slutten av 1800-talet eller byrjinga av 1900-talet. Garnet blir bruka til å fiska sild, men har også blitt modifisert til å kunna fanga annan fisk.

Saman med andre nye garn var aligarnet ei stor forbetring i forhold til det som hadde blitt brukt før, og var mykje meir effektivt. Aligarnet blir bruka i alifisket, saman med store havkanoar.

Fram til 1950-åra vart alifisket dominert av Fante-folket, men det vart også praktisert av Ga-folket. Frå 1920-åra og fram til midten på 1900-talet vart alifisket etterkvart ein av dei dominerande fiskemetodane i Ghana.

Størrelsen på aligarn har auka heilt sidan ein byrja å bruka dei. På midten av 1930-åra vart den rapportert til å vera 210-302 meter (230-330 yard) lange og 8,7 meter (9,5 yard) vide; tidleg i 1950-åra auka dette til 366 meter (400 yard) · 36,6 meter (40 yard) og seint i 1970-åra vart det rapportert om 1097 meter (1200 yard) lange garn. Samtidig med dette var tendensen at garnlykkjene vart mindre.

Referanse

Kjelde 
 . Side 10-14 og 20.

Bibliografi 
 E. Vercruijsse (1984). The Penetration of Capitalism. A West African Case Study. London. Side 36.

Bakgrunnsstoff 
 FAO (1980). Eastern Central Atlantic Fisheries - Report of the Ad Hoc Working Group on Sardinella off the Coast of Ivory Coast - Ghana - Togo. Nemner aligarna i del 3.2.1, har utfyllande informasjon.
 Barbara Walker. Dividing and Conquering the Sea. Del 3.III har litt meir informasjon og seier også meir om kva verknader aligarnet hadde.

Fiskereiskapar
Ghanesisk kultur