alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pierre-Simon Laplace

Pierre Simon de Laplace () var ein fransk astronom, matematikar og fysikar frå Beaumont-en-Ange i Calvados, og har gjeve namn til matematiske uttrykk som Laplaceoperatoren og Laplacetransformasjonen. Ein av elevane hans var Napoleon.

Karriere 
Laplace byrja tidleg å vise interesse for vitskapen, særleg matematikk, og i sine unge år publiserte han ein matematisk avhandling i Lagrange sin Miscellanea taurinensia (1766-69). Denne og nokre seinare avhandlingar gav Laplace merksemd og gav han ein studieplass i matematikk ved militærskulen i Beaumont. I 1773 vart han medlem av det franske vitskapsakademiet, og seinare ein av dei første medlemmene av Det franske instituttet i 1795. Under den første tida av Den franske revolusjonen vart han utnemnd til professor ved École normale. Under det første konsultatet vart han i 1799 innanriksminster (i seks veker) og vart same året medlem av, i 1803 kansler, i senatet. Han vart i 1804 utnemnd til greve av Napoleon. Seinare vart han utnemnd til marki av Ludvig XVIII.

Mécanique céleste 
Gjennom arbeidet sitt, Mécanique céleste (1799), vart Laplace kalla den største astronomen etter Newton. Han gav i dette arbeidet ein fullstendig teori for planetsystemt, bygd på Newton sin hypotese om gravitasjon. Ved å bruke d'Alembert, Euler, Lagrange sine matematiske metodar innan mekanikk, i tillegg til sine eigne, laga han elegante framstillingar av problemstillingar, som til og med Newton sjølv arbeida med. Døme på desse er tolekamproblemet, presesjons- og nutasjonsfenomenet og tidvatn. Dette var problemstillingar som Newton ikkje kunne løyse på si tid med dei matematiske hjelpemidla han hadde tilgjengeleg. Laplace sine undersøkingar viste at planetane sin middelavstand frå Sola berre har små periodiske endringar. Den analytiske diskusjonen i dette verket vart delt inn i fem volum. Dei første to voluma kom i 1799, og inneheldt metodar for å rekne ut rørsla til planetane og løyse tidvassproblem. Det tredje og fjerde vart gjeve ut i 1802 og 1805 inneheld bruk av desse metodane og fleire astronomiske tabellar. Det femte kom i 1826 og er hovudsakleg historisk.

Integral 
Nokre av dei første artiklane Laplace publiserte omhandla reine matematiske problem som differnsiallikningar og integralrekning. Han gav til dømes ein metode for korleis ein kan integrere partielle differnsiallikningar av andre orden.

Sannsynsrekning 
Litt seinare utvikla Laplace teorien om såkalla Laplacekoeffisientar (som teorien om dei sfæriske funksjonane seinare bygde på) og potensialfunksjonen, to typar funksjonar som spelar ei svært viktig rolle i den anvendte matematikken. Laplace sitt viktigaste arbeid innanfor matematikken er derimot Théorie analytique des probabilités (1812). Første delen av dette arbeidet omhandlar generelle funksjonar. Den andre delen inneheld den eigentlege sannsynsrekninga og korleis denne virkar inn på mange vitskaplege, sosiale og praktiske problemstillingar. Her omhandlar han og den viktige minste kvadratmetoden.

Laplace, Pierre Simon de
Laplace, Pierre Simon de
Matematikarar på 1700-talet
Matematikarar på 1800-talet
Astronomar på 1700-talet
Astronomar på 1800-talet
Maria besøksdag

Maria besøksdag (latin Festum Visitatio Mariæ) har vore feira som ein heilagdag den 2. juli. Dagen har òg vore kalla Marias vitjing, Fruemesse og Maria Berggang. Maria besøksdag fall saman med Syftesok, St. Svithuns dag, som òg vart feira 2. juli. 

I Den katolske kyrkja vart feiringa av dagen flytta til den 31. mai i 1969.

Bakgrunn 

Maria besøksdag er til minne om då Maria medan ho venta på at Jesus skulle bli fødd besøkte sin slektning Elisabeth, mor til døyparen Johannes. Dagen vart innført som heilagdag seint i mellomalderen.

Maria besøksdag i Noreg 

I Kristian den femtes norske lov var dagen lovfesta heilagdag under namnet Mariæ Besøgelsis Dag til han vart fjerna frå 1771 gjennom Festdagsreduksjonen. Då dagen var heilagdag i Danmark og Noreg, vart det i kyrkja preika over Evangeliet etter Lukas, 1. kapittel versa 39-56, Maria og Elisabeth og Marias lovsong.

Etter at heilagdagen vart fjerna forsvann feiringa av han gradvis, men heldt seg lenge nokre stader. I området rundt Trømborg kyrkje i Eidsberg, der det fanst ei mariakjelde, fekk tenestefolk fri denne dagen, ein pynta seg til fest og kunne gå særskilt i kyrkja fram til og med byrjinga av 1900-talet.

Litteratur og informasjon 
 Brynjulf Alver Dag og merke Universitetsforlaget 1970
 Bibeltekst, Det norske Bibelselskap

Kjelder 

Kristne høgtider
Mai
Juli
Jomfru Maria
Maria bodskapsdag

Maria bodskapsdag, også kjend som Marimesse om våren, Vårfrumess', Maria Bebudelse eller på latin Annuntiatio Beatæ Mariæ Virginis, er ein kyrkjeleg merkedag til minne om at Maria fekk bod frå engelen om at ho skulle bli med barn.

Dato 
Den ortodokse kyrkja feirar alltid dagen den 25. mars. Denne datoen er ni månader før 25. desember, juledagen, som tradisjonelt er blitt rekna som fødselsdagen til Jesus.

Den katolske kyrkja feirar dagen den 25. mars, med visse unntak: 
 Om dagen fell i Den stille veka eller i Påskeveka, vert han feira måndagen etter Kvitesøndag, 2. søndag etter påske. Fell han saman med ein fastesøndag, vert han feira måndagen etter.»

På primstaven er marimesse om våren lagt til 25 mars, og markert med ei krone, ein kvinnefigur, eit hovud eller eit tre.

Kristian den femtes norske lov av 1687 slo fast at «Mariæ Bebudelsis Dag [...] skal holdis paa Palme-Løverdag, dersom den indfalder paa Palme-Søndag, eller derefter». Det betyr at dersom laurdag før palmesøndag fall på den 25. mars eller tidlegare, skulle Maria Bodskapsdag feirast denne dagen. Etter Festdagsreduksjonen av 1770 vart Maria bodskapsdag lagt permanent til 5. søndag i fasten. I 1977 vart han i Den norske kyrkja lagt til søndagen nærast 25. mars.

Dagen vart feira som nyårsdag i delar av Europa fram til 1582. I England vart offisielle dokument datert med årsskifte 25. mars heilt fram til 1752.

Tradisjonar knytt til dagen 

Maria bodskapsdag er ei av dei tolv store høgtidene i den ortodokse kyrkja.

Fiskarane som for på Lofotfisket, feira den store brennevinsdagen på Vårfrumess' den 25. mars.

Sjå òg
Marimesse om hausten

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Bibelen.no Luk.1.26-56

Kristne høgtider
Jomfru Maria
Kyrkjeåret
Helgemesse

Helgemesse eller allehelgensdag er ei kristen høgtid som i den katolske og mange lutherske kyrkjer blir feira i byrjinga av november. I kyrkjer med helgenar minner ein alle helgenane ein ikkje kjenner namnet på denne dagen. I desse og andre tradisjonar er det også vanleg å minnast vanlege døde. Helgemesse vert i Den norske kyrkja feira første søndagen i november, medan han ligg fast på 1. november i katolsk og anglikansk tradisjon. Dagen før helgemesse er kjend som allehelgensaftan eller halloween. Dagen etter feirar nokre kyrkjer også alle sjelers messe.

Minnedag 
Helgemesse er opphavleg ein minnedag for alle helgenar. I Den norske kyrkja er dagen offisielt rekna som ein minnefest for alle dei som er gått føre – helgenar, martyrar og familiemedlemer, ein dag som vert feira for dei som lever. 

Der er mange tradisjonar knytte til denne dagen i norske kyrkjer. Det er vanleg å tenne lys på gravene, i nokre kyrkjer ringer dei med klokkene. I mange kyrkjelyder minnest ein dei som er gått bort siste året denne dagen. I andre kyrkjelyder er denne minnemarkeringa i nyare tid flytta til nyårsaftan.

Det er skrive eigne salmar for helgemesse. Ein typisk helgemessesalme er Brorson sin salme «Den store, kvite flokk, å sjå», nr 245 i Norsk Salmebok.

Dato 
Pave Gregor IV la feiringa av dagen til 1. november. I katolske og anglikanske tradisjonar er det vanleg å feira dagen fast denne datoen. I Den ortodokse kyrkja feirar ein allehelgensdag første søndag etter pinse.

Etter Kristian den femtes norske lov var Alle Helgens Dag heilagdag. Etter Festdagsreduksjonen i 1770 vart feiringa av dagen i Danmark og Noreg flytta til første søndagen i november. I Sverige er Alla helgons dag laurdagen før første søndagen i november.

Tilknytte høgtider 
I den engelskspråklege verda har høgtida halloween utvikla seg frå allehelgensaftan. Fleire av tradisjonane rundt denne høgtida byggjer på tilknytinga til døde og sjelene deira, til dømes bruk av skjelett som pynt, utskorne lanterner som opphavleg skulle lysa veg for sjelene og beding om mat som «sjelekaker». Andre tradisjonar byggjer på uhygge og trollskap ein også meinte skulle gå føre seg denne natta. Desse skikkane kan også stamma frå den keltiske høgtida samhain.

I spanskspråkleg og amerikansk tradisjon elles er Día de los Muertos (eller Dia de Finados) ei høgtid for dei døde der helgemessa har smelta saman med heidenske dødsskikkar, til dømes frå Aztekarriket. Skikken er særleg kjend frå Mexico der ein byggjer altar og vitjar graver med calaveras (ulike typar utførlege skjelett og hovudskallar), blomar, lys, mat og drikke. Denne feiringa går over to dagar, 1. og 2. november.

Bakgrunnsstoff 

Helgenar
Kristne høgtider
November
Dødsmarkeringar
Kyrkjeåret
Religion og død
Bots- og bønnedag

Bots- og bønnedag, tradisjonelt bots- og bededag,  er ein dag vigd til bøn og syndsvedkjenning. I Danmark (store bededag) og på Færøyane (dýri biðidagur) er han lagt til fjerde fredag etter påske og nasjonal heilagdag. I Den norske kyrkja er dagen no lagt til siste søndagen i oktober.

Bakgrunn 
Frå gammalt av har det i kyrkjene vore halde bots- og bededagar etter store ulykker og liknande høve.

Den faste bots- og bededagen er spesiell for kyrkjene i Danmark og Noreg. Bakgrunnen for dagen var ein kongeleg forordning av 27. mars 1686:

I begge Riger og tilhørige Lande skal aarlig paa fjerde Fredag etter Paaske holdes en extraordinair Bededag. Dagen skulle kunngjerast frå preikestolane søndagen i førevegen, og formane deres Tilhørere, at de med en christelig Forberedelse forrette dette hellige Værk i Ædruelighed, Skikkelighed og med gudelig Andakt, og saaledes omvende sig til Gud af ganske Sjæl og Hjerte, at det stedse maa sees og fornemmes i al deres Liv og Levnet.

Innhald 
Det er skrive eigne bededagssalmar som viser kva for preg dagen har. Døme på slike er første verset av nummer 238 i Norsk Salmebok, skrive av Georg Thymus i 1541, omsett av Kristoffer J. Ørjavik i 1979: 

Vend bort din vreide!
Gud, hald han attende!
Domen til døden
må du frå oss vende!
Fri oss frå skulda, frels oss frå all våde,
spar oss i nåde!

Uttrykket å setje opp eit be'dagsansikt, om tydeleg å vise at ein er svært lei seg eller vonbroten, seier noko om dagen i folketradisjonen.

Dato 
Bededagen vart altså lagt til fjerde fredagen etter påske.

Ved lov av 28. mai 1915 vart dagen i Noreg flytta til fredagen før Helgemesse.

Ved lov av 22. desember 1950 vart bots- og bededagen lagt til søndagen før Helgemesse.

Kristne høgtider
Kyrkjeåret
Geostrofisk straum

Ein geostrofisk straum er ein havstraum der trykkgradientkrafta er balansert av corioliskrafta. Retninga til den geostrofiske straumen er parallell til isobarane med høgt trykk til høgre for straumretninga på den nordlege halvkula og til venstre på den sørlege halvkula. Dette konseptet er kjend frå vêrkart der isobarane syner retninga til geostrofisk vind i atmosfæren. Geostrofisk straum kan anten vere barotropisk eller baroklin. Ein geogstrofisk straum kan altså tenkast som ei roterande grunn vassbølgje med ein frekvens lik null. Geostrofiprinsippet er nyttig for oseanografar fordi det gjer at dei kan dedusere havstraumane frå målingar av høgda til havoverflata (med satellittmålingar) eller frå vertikale profil av tettleiken til sjøvatnet teken frå skip eller automatiske bøyar. Dei store havstraumane i verdshava, som Golfstraumen, Kuroshiostraumen, Agulhas-straumen og Sørishavstraumen er alle tilnærma i geostrofisk balanse og er døme på geostrofiske straumar.

Enkel forklaring 
Sjøvatn flyttar seg frå område med høgt trykk (eller høgt havnivå) til område med lågt trykk (eller lågt havnivå). Krafta som pressar vatnet mot lågare trykk vert kalla trykkgradientkrafta. I ein geostrofisk straum vil vatnet i staden for å flytte seg direkte frå det høge trykket (eller vassnivået) til området med lågt trykk (eller lågt vassnivå) gå langs linjer med same trykk (isobarar). Dette skjer fordi jorda roterer. Jordrotasjonen fører til ei fiktiv «kraft» på vatnet som er i rørsle, kjend som corioliskrafta. Corioliskrafta pressar vatnet i den motsette retninga til trykkgradientkrafta, og når desse to er i balanse, er resultatet at straumen er vorten geostrofisk. 

Som nemnd over er retninga til straumen med høgt trykk til høgre for straumretninga på den nordlege halvkula og til venstre på den sørlege halvkula. Retninga til straumen er avhengig av halvkule, fordi retninga til corioliskrafta er motsett retta på dei to halvkulene.

Geostrofiske likningar 
Dei geostrofiske likningane er enkle former av Navier Stokes-likningane. Ein tenkjer seg at det ikkje finst akselerasjon (stasjonær tilstand), ingen viskositet og at ein har hydrostatisk trykk. Balansen ein då får er (Gill, 1982):   

Ein spesiell eigenskap ved dei geostrofiske likningane er at dei tilfredsstiller den stasjonære versjonen av kontinuitetslikninga. Denne er:

Roterande bølgjer med null frekvens 
Likningane for ei lineær, roterande gruntvassbølgje er: 

Førehandstrua om stasjonær tilstand over (ingen akselerasjon) er :

Alternativt kan ein tenkje seg ei bølgje-liknande, periodisk avhengnad med tida: 

I dette tilfellet set vi , der vi har vendt om likningane over. Så ein geostrofisk straum kan tenkjast å vere ei roterande gruntvassbølgje med ein frekvens lik null.

Sjå òg
Geostrofisk vind

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Geostrophic current» frå ,  den 7. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
Gill (1982) Atmosphere-Ocean Dynamics. Academic Press, Oxford.
 

Fysisk oseanografi
Havstraumar

fr:Vent géostrophique#Équilibre géostrophique
Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet ved Universitetet i Bergen

Det matematisk-naturvitskaplege fakultet er eit av sju fakultet ved UiB. Det har om lag 500 tilsette og 2700 studentar fordelt på 8 institutt, og tilbyr forsking og undervisning på alle nivå.

Institutta 
 Geofysisk Institutt
 Institutt for biologi
 Institutt for fysikk og teknologi
 Institutt for geovitskap
 Institutt for informatikk
 Kjemisk institutt
 Matematisk institutt
 Molekylærbiologisk institutt

Bakgrunnsstoff 
 Fakultetet si vevside

Universitetet i Bergen
Transformator

Transformator er ein elektomagnetisk komponent som vert nytta for impedansetransformasjon, som tilsvarar at spenninga eller straumen vert transformert opp eller ned. Om spenninga vert transformert opp vert straumen transformert ned, eller motsett.

Grunnleggande oppbygging og verkemåte 

Transformatorar er bygd opp med to galvanisk isolerte krinsar som er kopla saman med ein magnetisk fluks. Dei to krinsane, som vert kalla primærkrins og sekundærkrins, har kvar sin spole som er vikla rundt eit materiale med liten reluktans (kalla transformatorkjernen), som den magnetiske fluksen fylgjer, Fig. 2. 

Fluksen i den magnetiske krinsen

der N1 er vinningstalet i primærspolen, i er straumen i primærspolen og  er reluktansen til transformatorkjernen. Fluksen fylgjer den magnetiske leiaren (transformatorkjernen), slik at same fluksen går gjennom begge spolane. I sekundærkrinsen induserer fluksen (i fylgje Faradys lov) ei spenning

der N2 er vinningstalet i sekundærviklinga og  er den tidsderiverte av fluksen. Forholdet mellom spenningane i sekundær- og primærkrinsen kan difor uttrykkast

Ideell transformator 

Ein ideell transformator er ein forenkla modell av ein transformator som ikkje har tap. Fig. 3 syner ein ideell transformator med ein lastimpedans  i sekundærkrinsen. Straumen i lastmotstanden 

Ein ideell transformator har ikkje tap, så effekten i sekundærkrinsen må vera lik effekten i primærkrinsen:

som er det same som at 

Ved å kombinera likningane kjem ein fram til fylgjande samanhengar for ein ideell transformator:

Om  vert spenninga transformert opp () og straumen vert transformert ned (). 

Lastimpedansen sett frå primærsida kan uttrykkast

På same måte kan kildeimpedanse  sett frå sekundærsida uttrykkast

Ein ser at spenningar og straumar vert transformerte med omsettingsforholdet , medan impedansar vert transformerte med kvadratet av omsetningsforholdet.

Ulike typar transfomatorar

Effekttransformatorar

Signaltransformatorar 
 

Elektroteknikk
Darsjan

Darsjan (sanskrit for 'syn, openberring') er eit hinduisk omgrep som inneber innsikt i eg-et. Det blir særleg brukt i samband med det å møta blikket til ein heilag person eller eit gudebilde, noko som medfører at ein blir signa. 

Ettersom blikket til ein heilag figur er rekna som så viktig, blir auga til gudestatuar aldri dekte til, sjølv om statuen elles kan overlessast med klede og blomar.

Hinduisme
Syn
Pianokonsert nr. 24 av Mozart

Pianokonsert nr. 24 i C-moll, K. 491, er eit concertante-verk for piano, eller pianoforte og orkester av Wolfgang Amadeus Mozart. Mozart komponerte konserten vinteren 1785–1786 og gjorde han ferdig den 24. mars 1786. Premieren var den 7. april 1786 i Burgtheater i Wien.

Konserten består av tre satsar:
Allegro i c-moll
Larghetto i Ess-dur
Allegretto (variasjonar) i c-moll

Det er skriven for fløyte, 2 oboar, 2 klarinettar, 2 fagottar, 2 valthorn, 2 trompetar, pauke og strykarar. Av pianokonsertane til Mozart har denne det mest komplette partituret. 

Konserten har lenge vorte rekna som eit av dei største verka til Mozart. Arthur Hutchings har skildra det som det mest «samla» av alle solokonsertane hans. Girdlestone hevda òg det var den største solokonserten. Ludwig van Beethoven fann stor inspirasjon for sin eigen musikk frå denne konserten. Richard Strauss spelte sin eigen kadens for konserten i 1885.

Konserten vart først publisert i delar i 1800. Manuskriptet med konserten ligg i dag i Royal College of Music.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Piano Concerto No. 24 (Mozart)» frå ,  den 12. juni 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Girdlestone, C. M. Mozart's Piano Concertos. Cassell, London.
 Hutchings, A. A Companion to Mozart's Piano Concertos,  Oxford University Press.
 Mozart, W. A. Piano Concertos Nos. 23-27 in full score.  Dover Publications, New York.
 Tovey, D. F. Essays in musical analysis, volume 3, Concertos.  Oxford University Press.

Bakgrunnsstoff 
 
 
Høyr konserten i BBC Discovering Music

24
Musikk i 1786
Voss fjellheisar

Voss Resort Fjellheisar er eit skisenter som ligg i Bavallen i Voss i Vestland. Skisenteret ligg om lag 5 km frå Voss sentrum, og litt over 1 times køyring frå Bergen. 

Voss Resort Fjellheisar har 10 skitrekk, 3 stolheisar og 23 nedfartar.
Den lengste nedfarten er på 5200 meter. Her er òg to snowboardpark og tre barneområde.

Historikk 
Det fyrste skitrekket i Bavallen vart sett opp i 1947. Då heitte eigarskapen L/L Voss Skitrekk, men vart teken over og drifta av Voss Ski- og Fjellheisar i 1963. Den fyrste stolheisen vart opna i Bavallen i 1973. 

Desember 1999 tok Norlandia over Voss Fjekkheisar AS, som dermed vart ein del av Voss Resort-konsernet i 2007. Selskapet er eigd av Voss Resort AS.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Voss Resort

Skisenter i Noreg
Idrett i Voss
Byggverk i Voss
Skipingar i 1947
Dei allierte under den andre verdskrigen

Sjå òg Ententemaktene, «dei allierte» under den første verdskrigen

Dei allierte var dei som kjempa mot aksemaktene (Tyskland, Italia og Japan) og deira allierte (Finland, Ungarn, Romania) i andre verdskrigen. Frå 1. januar 1942 gjekk Dei allierte òg under namnet Dei sameinte nasjonane.

Hovudallierte 
 Frankrike (dei frie franske styrkane)
 Storbritannia
 Kina
 Sovjetunionen (frå 22. juni 1941)
 USA (frå 8. desember 1941)

Medallierte 
 Australia (som medlem av det britiske samveldet og i direkte støtte til Storbritannia)
 Belgia
 Brasil
 Canada (som medlem av det britiske samveldet og i direkte støtte til Storbritannia)
 Cuba
 Den dominikanske republikken
 El Salvador
 Etiopia
 Guatemala
 Haiti
 Hellas
 Honduras
 India (britisk domene som Britisk India, på dette tidspunktet enno ikkje sjølvstendig stat)
 Jugoslavia
 Luxembourg
 Mexico
 Nederland
 New Zealand (som medlem av det britiske samveldet og i direkte støtte til Storbritannia)
 Nicaragua
 Noreg
 Panama
 Polen
 Sør-Afrika (som medlem av det britiske samveldet og i direkte støtte til Storbritannia)
 Tsjekkoslovakia

Andre verdskrigen
Allierte
Politikk i andre verdskrigen

bg:Обединени нации през Втората световна война
de:Alliierte#Zweiter Weltkrieg
fa:نیروهای متفقین#جنگ جهانی دوم
Olaus Alvestad

Peder Olaus Alvestad () var ein norsk folkehøgskulelærar, avisredaktør og songbokredaktør.

Biografi 
Alvestad arbeidde heime på farsgarden Ryssgard til han var bortimot 20 år gammal. Då gjekk han Romsdals Amtsskole som heldt til i Ørskog. Sommaren 1886 gjekk vegen til Asker seminar, der han tok lærareksamen i 1888. Frå Asker reiste han til eit lærarkurs på Viggo Ullmann sin folkehøgskule i Seljord. Åra 1888-90 var han lærar ved Sagatun Folkehøyskole ved Hamar. Deretter dreiv han i to år ein friskule (framhaldsskule) på Austnes i Haram, saman med den teologiutdanna sambygdingen Ole Elias Sønderland. 1892-94 underviste han ved folkehøgskulen i Seljord. Saman med Lars Eskeland grunnla han Voss folkehøgskule i 1895 og arbeidde der til 1902. Fram til 1899 var han medstyrar, sidan var Eskeland styrar åleine. I 1896 kjøpte Alvestad avisa Hordaland saman med Lorentz Nybø og redigerte ho til han døydde av tuberkulose i 1903.

Ettermæle 
I 1898 gav Alvestad ut Norsk songbok for ungdomsskular og ungdomslag. Ho vart ei av dei mest brukte songbøkene på 1900-talet, trykt i over 130 000 eksemplar dei fyrste tretti åra. Siste utgåve kom i 1998, då under namnet Songbok for folkehøgskolen, som ho hadde hatt sidan 1982. På folkemunne vart ho berre kalla «Songboka til Alvestad», og over halvparten av songane var på nynorsk. 17. mai 1906 vart det avduka ein minnestein på grava hans på Voss kyrkjegard. Same året vart det og reist ein bautastein på heimegarden hans på Hildrestranda.

Kjelde 
 Ivar Grøvik: Olaus Alvestad i Jul på Sunnmøre 1973

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Olaus Alvestad hjå Nasjonalbiblioteket

Folk frå Haram
Folk frå Voss
Nynorskforfattarar
Norske redaktørar
Evensk

Evensk (òg kalla lamutisk) er språket til det sibirske urfolket evenarane. Det er i nær slekt med evenkisk, nanaiisk og udegejsk. Språket høyrer til den tungusiske språkfamilien. 

Grammatisk sett er evensk eit suffikal-agglutinerande språk. Språket har 18 konsonantfonem og 20 vokalfonem (inkludert lange vokalar og diftongane ia, ie). Substantiva har 13 kasus. Verbbøyinga skil mellom aktiv handling, tilstand og begynt handling.

Verba har over 15 aspekt og 6 diatesekategoriar, 6 partisippformer og 8 adverbialpartisipp, negative verb og spørreverb. Determinativ står føre det bestemte ordet og samsvarar med det i tal og kasus. I vestlege dialektar finn ein påverknad frå jakutisk og jukagirsk i ordforrådet, i dialektane på Kamtsjatkahalvøya påverknad frå korjakisk. Frå 1600-talet har det blitt tatt opp russiske lånord. Eit skriftspråk på grunnlag av det latinske alfabetet var klart i 1931, frå 1936 vert det skrive med ein variant av det kyrilliske alfabetet:

Ved den russiske folketeljinga i 2010 vart språket tala av om lag 5660 av eit folketal på om lag 22 400 evenarar. Språket vert tala ved kysten av Okhotskhavet og nærliggjande delar av republikken Sakha og Magadan oblast. Evenarane bur i Sakha (15 100 personar), Magadan oblast (2640), Tsjukotka (1390), Kamtsjatka oblast (1870) og Okhotsk rajon i Khabarovsk kraj (1130).

Ein skil mellom austlege, vestlege (påverka av jakutisk) og sentrale dialektar, i alt om lag 20, mellom anna armansk, kamtsjatskisk, okhotskisk, olsk (vestleg dialekt, grunnlag for skriftspråket), berezovsk og momsk. Den armanske dialekten innehar ei særstilling. Han bevarer ei rekkje arkaiske trekk, og står nærare evenkisk språk. Han vert stundom rekna som eit eige språk.

Fotnotar 

Tungusiske språk
Språk i Russland
Einskildspråk