alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Númenor

Númenor (alvisk Vesterland) er eit land i J.R.R. Tolkien si diktarverd. Det svarar om lag til Atlantis.

Soge 

Númenor vart gjeve som gåve til dei menneska som hadde kjempa i lag med alvane i første heimsæva, dei ættene som vart kalla Edain. Valane hevja opp ei øy som vart kalla Elenna, som låg vest i havet, men ikkje i Midgard. Her skulle edain få bu, og frå då av vart dei kalla Dúnedain.

Soga om andre heimsæva er i mange høve soga om Númenor. Den første kongen der var halvalven Elros Tar-Minyatur (bror av Elrond) som valde å leva som menneske. Han fekk leva i verda i fem hundre år. Etterkomarane hans sat som kongar og stormenn i det landet i over 3000 år av andre heimsæva.

Númenorsfolket vart store sjøfararar, men dei hadde ikkje løyve til å fara til Aman og dei udøyelege landa. Som tida gjekk tok dette til å plage dei, og dei vart misunnelege på alvane som levde æveleg. Med tida vart denne misunninga til hat og høgferd, og folket og kongen vende seg bort frå alvane, utom ein liten flokk som framleis heldt på venskapen med dei. Desse vart med tida sett på som svikarar mot kongen.

Sistpå sytte den siste kongen, Ar-Pharazôn, for å kue Sauron og ta han med seg attende til Númenor. Sauron greidde å forgjera kongen og alle tilhengjarane hans, og det enda med at kongen rusta ein stor flåte for å gå til åtak på Aman. Då dette hende, kalla Manwë på Eru, og Númenor sokk i havet. Berre ni skuter slapp unna, ført av Elendil og sønene hans, som tufta rika Gondor og Arnor i Midgard. Desse vart og nederlaget for Sauron på enden av andre heimsæva.

Den fulle soga om desse hendingane vart kalla Akallabêth, og Tolkien skriv på slutten av teksta at Númenor sidan vart kalla Atalantë (den nedfalne). Her er sjølve namnet eit peik mot namnet Atlantis.

Geografi 

Númenor var skipa som ei ujamn stjerne med fem nes, to i sør, to i nordvest og nordaust og eitt beint i nord. Midt på øya låg hovudstaden, attmed det høge berget Meneltarma midt på øya. På toppen av dette berget låg ein heilagdom som var vigd Eru. Etter nedfallet vart det sagt at nuven av Meneltarma stod att som ei øy midt i havet. Landet låg om lag der den store Atlanterhavsryggen ligg i dag, noko nærare vesterlanda enn Midgard.

Dei «nye landa» vestpå, som i Midgardsmytologien svarar til Amerika, vart skapte om lag samstundes med at Númenor fall.

J.R.R. Tolkien
Oppdikta stader
Rusenski Lom

Rusenski Lom (bulgarsk Русенски Лом) er ei elv nordaust i Bulgaria, og den siste store sideelva til Donau frå høgre. Ho oppstår der elvane Beli Lom og Tjserni Lom renn i hop. Beli Lom har sitt utspring sør for Razgrad, medan Tsjerni Lom har sitt utspring søraust for Popovo. 

Kjelda til Beli Lom ved , 360 meter over havet, vert stort sett rekna som startpunktet for Rusenski Lom. Før dei renn i hop har Tjserni Lom ei lengd på 130 km og eit nedslagsfelt på 1 549 km², medan Beli Lom er 140 km lang med eit nedslagsfelt på 1 276 km². Begge elvane renn hovudsakleg nordvestover, der  Beli Lom renn vestover ved Senovo og Tsjerni Lom renn nordaustover etter Sjirokovo. Dei to elvene renn i hop nær Ivanovo. Rusenski Lom munnar ut i Donau ved byen Ruse, som har gjeve namn til elva. Den totale lengda til elva vert då 196,9 km.

Kjelde

Elvar i Bulgaria
Sideelvar til Donau
Paulus

Paulus (daud år 67) var ein romersk jøde, og ein av dei første kristne teologane og misjonærane. Mykje av Det Nye Testamentet er knytt til han og omgangskrinsen hans.

Paulus vert mest omtala i Apostelgjerningane, og vert frå først av skildra som ein ihuga farisear og motstandarar av dei kristne. Han vart opphavleg kalla Saulus. På veg til Damaskus om lag 40 vart han gripen av eit syn, der Jesus kom til han og slog han blind. Etter denne opplevinga vart han omvendt og døypt, og vart ein ihuga forkjempar for den nye trua.

Ferdene 

Paulus gjorde fire kjende ferder som misjonær, mellom anna til Athen, Korinth, og kringom i Vesle-Asia. Han rekna det som rett å omvende heidningane, medan dei andre apostlane før han hadde halde seg til jødane. I 58 vart han gripen og sett fast av kongen, men bad om nåde for keisar Nero, og vart send til Roma. Her tok han inn hjå ein familie av gresk-romerske kristne, og heldt fram med å breie ut læra si.

Etter Brannen i Roma i 64 vart han og Apostelen Peter skulda saman med andre kristne for ulukka, og Paulus leid dauden som Martyr i 67.

Lære 

Læra til Paulus kom til å få avgjerande tyding for kristendomen. Han stadfeste tilhøva mellom synd og nåde, og grunnfesta ein dualistisk tenkjemåte som har følgd kyrkja sidan. Dette kjem tydeleg fram i Romarbrevet. Paulus var òg gresk påverka, og mellom anna i Korintarbrevet kan ein finne sterk påverknad frå Platon. 

Paulus var ein ihuga brevskrivar, og ein reknar med at om lag halvparten av breva hans er komne bort. Dei som finst, er størstebolken av breva i NT.

Paulus i kulturen 
Namnet Paulus har gitt opphav til mannsnamnet Pål. Namnet Paulus er kjend frå omgrepet «Pauli ord».

Felix Mendelssohn har skildra Paulus si omvending og forkynning i Oratoriet Paulus.

Personar i det nye testamentet
Kristne helgenar
Kristne apostlar
Døde i 60-åra
Claudius

Claudius er eit namn mellom anna på to romerske keisarar: 

 Claudius I av Romarriket
 Claudius II av Romarriket
Nynorskkrinsar i grunnskulen

Nynorskkrinsar og elevar med nynorsk og samisk i grunnskulen 2006-2007:

Sjå òg 

 Nynorskkrinsar i Oppland
 Nynorskkrinsar i Buskerud
 Nynorskkrinsar i Telemark
 Nynorskkrinsar i Aust-Agder
 Nynorskkrinsar i Vest-Agder
 Nynorskkrinsar i Rogaland
 Nynorskkrinsar i Hordaland
 Nynorskkrinsar i Sogn og Fjordane
 Nynorskkrinsar i Møre og Romsdal
 Nynorskkrinsar i Nordland
 Nynorskkrinsar i Troms
 Nynorskkrinsar i Finnmark

Nynorsk
Nynorskkrinsar i Oppland



Sjå òg 

 Nynorskkrinsar i grunnskulen
 Nynorskkrinsar i Buskerud
 Nynorskkrinsar i Telemark
 Nynorskkrinsar i Aust-Agder
 Nynorskkrinsar i Vest-Agder
 Nynorskkrinsar i Rogaland
 Nynorskkrinsar i Hordaland
 Nynorskkrinsar i Sogn og Fjordane
 Nynorskkrinsar i Møre og Romsdal
 Nynorskkrinsar i Nordland
 Nynorskkrinsar i Troms
 Nynorskkrinsar i Finnmark

Nynorsk
Silmarillion

Quenta Silmarillion er ei sogesamling skriven av J.R.R. Tolkien. Tittelen er alvisk og tyder Soga om silmarillane. Sogesamlinga er rekna som kjernestoffet i Legendariet. Denne samlinga utgjer hovudbolken av den utgjevne boka The Silmarillion (Norsk: Silmarillion), til skilnad frå Ainulindalë, Akallabêth og Of the rings of power and the third age, som alle vart utgjevne som tilskot til Quentaen i same boka.

Opphavet til boka 
Bakgrunnen for Silmarillion-teksta er sogene om The fall of Gondolin og the tale of Lúthien, som vart til The Book of Lost Tales, som Tolkien byrja skrive medan han låg sjuk under første verdskrigen. Han akta å lage ein sogesyklus om alvane og ei attgjeving av gamalt mytestoff i ein «mytologi for England», som han kalla det. Denne boka vart aldri ferdig, men Tolkien heldt fram å brigde stoffet i åra som følgde, i episke vers og i ein simarillion-versjon han ønskte å få trykt i 1936. Dette verket vart stogga av arbeidet med Hobbiten og seinare Ringdrotten. Den opphavlege Silmarillionteksten vart liggande av di forlaget rekna boka som heller vanskeleg.

Etter The Lord of the Rings gjekk Tolkien attende til Silmarillion-stoffet, men laut brigde det omatt for å få det til å høve med handlinga i dei andre bøkene som var kome i mellomtida. Han var framleis ikkje ferdig då han døydde i 1973, og sonen Christopher Tolkien arbeidde saman alle utkasta til boka The Silmarillion som kom ut i 1977. Her er og opphavsmyten og soga om Númenors fall med, og ei attgjeving av hendingane som førte fram til ringkrigen på enden av tredje heimsæva (handlinga i The Lord of the Rings).

Emne i boka 
Namnet er teke frå hovudemnet i verket, silmarillane, som vart tekne av den vonde Morgoth. Soga fortel korleis Noldoane eller djupalvane fór i hærtog mot han for å vinne dei att, og fortel om det meste av første heimsæva. Boka fortel og om korleis verda vart skapt, om opphavet til sola og månen, og om korleis manneætta kom til. Forteljinga er eit viktig tilskot til forståing av bakgrunnen for Ringdrotten.

Musikk inspirert av Simlarillion 
Det britiske progrockbandet Marillion vart starta i 1979 og kalla seg opphavleg Silmarillion etter boka, men korta ned namnet før dei gav ut det første albumet sitt i 1981.

Silmarillion, The
Silmarillion, The
Britiske romanar
Elva Struma

Struma eller Strymónas (bulgarsk Струма, gresk Στρυμόνας) er ei elv i Bulgaria og Hellas. Det antikke namnet var Strymōn (gresk: Στρυμών). Nedslagsfeltet i Bulgaria er om lag 10 800 km². Ho har sitt utspring i fjellet Vitosja i Bulgaria, og går først vestover, og så sørover. Ho kryssar grensa til Hellas ved landsbyen Kula og munnar ut i Egearhavet nær Amfípoli i periferieininga Sérres. Lengda på elva er 415 km, der 290 km er i Bulgaria. Dette er dermed den femte lengste elva i Bulgaria. 

I den bulgarske delen av elvedalen vert det utvinne kol, medan jordbruk dominerer den greske delen av dalen, som er den fjerde største i Hellas. Av sideelvar finn ein Rila, Dragovisjtitsa, Blagoevgradska Bistritsa, Konska, Sandanska Bistritsa og Aggitis.

Historie 
Den antikke greske byen Amphipolis vart grunnlagd der elva munnar ut i Egearhavet, ved ein stad som tidlegare vart kalla Ennea Odoi (Ni vegar}. Då Xerxes I av Persia kryssa elva under invasjonen hans i 480 fvt. gravla han ni unge menn og ni unge jomfruer som eit offer til elveguden. Hæren til Alexander I av Makedonia slo restande av Xerxes sin hær nær Ennea Odoi i 479 fvt. I 424 fvt. kapra Brasidas, ein general frå Sparta, Amphipolis etter å ha kryssa heile den greske halvøya. Slaget ved Kleidion vart utkjempa ved elva i 1014.

I 1913 vart den greske hæren fanga i Kresnajuvet, som Struma renn gjennom, under Den andre balkankrigen. Bulgararane tapte derimot krigen, og Bucharesttraktaten frå 1913 førte til at Bulgaria mista store landområde. 

Skipet Struma, som førte jødiske flyktningar frå Romania under den andre verdskrigen, sokk i Svartehavet og nesten 800 mista livet. Skipet er kalla opp etter elva.

Kjelde 

Struma
Struma
Struma
Hillary Clinton

Hillary Diane Rodham Clinton () er ein amerikansk demokratisk politikar. Ho var presidentkandidaten til det demokratiske partiet ved presidentvalet i USA i 2016, der ho tapte mot Donald Trump. Clinton er gift med tidlegare president Bill Clinton, og var USA si førstedame i frå 1993 til 2001. Ho er den første tidlegare førstedama som har stilt til val.

Familiebakgrunn 
Hillary Rodham vart fødd i Chicago i Illinois og oppdregen av dei metodistiske foreldra sine i Park Ridge i same delstat. Faren, Hugh Rodham sr., son av engelske innvandrarar, var forretningsmann i tekstilindustren i Scranton i Pennsylvania, og mora, Dorothy Emma Howell Rodham, var heimeverande. Hillary har to yngre brør, Hugh og Tony Rodham. 

Hillary Rodham og Bill Clinton gifta seg i 1975 i Fayetteville i Arkansas. Ho brukte jentenamnet sitt fram til 1982. Ekteparet har ei dotter, Chelsea Clinton, som er fødd i 1980.

Utdanning og arbeid 
Hillary Clinton tok ein lågare grad i historie ved Wellesley College i Massachusetts i 1969, og er utdanna jurist ved Yale University i 1973.

Hillary Rodham var lenge advokat i advokatfirmaet Rose i Little Rock, på same tid som ho underviste ved rettsfakultetet ved University of Arkansas i Fayetteville. I 1974 fekk ho dei første erfaringane sine med hovudstadspolitikk då ho var juridisk rådgjevar for justiskomiteen i det amerikanske representanthuset. Ho var då med i ein krets som sette saman materiale for ein riksrettssak mot president Richard Nixon på grunn av Watergateaffæren.

Då mannen hennar blei vald til guvernør for Arkansas i 1979, slutta Hillary Rodham som jusprofessor.

Førstedame 

Familien Clinton flytta inn i Det kvite huset i 1993, og Hillary Clinton blei leiar av ei gruppe som skulle reformera helsevesenet i USA. Dei djuptgripande forslaga til gruppa blei aldri vedtekne.

Senator 

Hillary Clinton vart vald som senator for delstaten New York den 7. november 2000 med 55 % av stemmane. Ho sat i fleire fagkommitear, mellom anna forsvarskommiteen.

Presidentkandidat-kandidat 
Clinton var favoritt til å verte det demokratiske partiet sin kandidat til presidentvalet i 2008, og flagga dette de facto 20. januar 2007. Ho tapte derimot kappløpet mot senator Barack Obama.

Utgjevingar 
 It Takes a Village and Other Lessons Children Teach Us – 1996
 Living History – 2003 (sjølvbiografi)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hillary Rodham Clinton» frå ,  den 10. februar 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side hjå det amerikanske senatet 
 Biografi hjå det kvite huset 

USA-amerikanske politikarar
USA-amerikanske utanriksministrar
USA-amerikanske fyrstedamer
Senatorar i USA
USA-amerikanske juristar
Engelsk-amerikanarar
Folk frå Chicago
USA-amerikanske presidentkandidatar i 2016
Tungetale

Å tale i tunger eller tungetale er nemningar brukte om uforståeleg tale som finn stad i religiøs samanheng. På latin og fleire andre språk blir det kalla glossolalia eller glossolali.

Historisk 
Ein ser ofte tungetale i samband med besetting eller profetisk henrykking der guddommen talar gjennom ein utvald, ofte for å gjeva varsel eller åtvaringar. Pythia ved orakelet i Delfi kom til dømes med spådommar under transe som så blei tolka av prestar.

I kristendommen 
Tungetale blir skildra i kristendommen, særleg i pinserørsla, som et bønespråk for dei som vil be med anden i tillegg til med tankar og ord. Tungetale blir då rekna som ein nådegåve gjeven av Gud, ved heilag-anden, til den enkelte kristne. Agnes Ozman blir rekna som den første som talte i tunger då pinsebevegelsen fekk gjennombrotet sitt tidleg på 1900-talet.

Tale
Kristen utøving
Religionsutøving
Paleontologi

Paleontologi er læra om forhistoriske plantar og dyr, basert på spor i form av fossilar. Paleontologi er ein del av naturvitskapen, og er i slekt med geologi og biologi. Fossila kan vere forsteina kalkskal etter muslingar og sniglar, skjelett-restar eller det kan vere avleiringar etter mikroorganismar.

I Noreg er det kjente førekomstar av fossila i Oslo-feltet og på Svalbard.

 
Geovitskap
Geologi
Zoologi
Fossil
Geologihistorie
Radiofyr

Eit radiofyr er ein rundstrålande radiosendar med framhaldande sending av eit bestemt signal. Det er hjelpemiddel i navigasjon for fartøy og fly. Desse har instrument om bord som identifiserer fyret og som les av retninga mot fyret.

Ulike typar av radiofyr

NDB, RC 
Eit rundstrålande ikkje-retningsgjevande radiofyr sender same signal i alle retningar for at fly og fartøy sjølv skal peile retninga mot fyret. Om mottakaren kan peile to eller fleire fyr på kjende posisjonar vil han enkelt bestemme posisjonen som skjeringspunktet mellom stadlinjene mot dei ulike fyra. Ikkje-retningsgjevande radiofyr for luftfart vert kalla NDB - Non-Directional radio Beacon på engelsk. Sendarar for skipsfart vart kalla RC - Circular Radio beacon, men er no ute av bruk. Også andre typar radiosendarar på kjende posisjonar kan utnyttast for peiling.

Retningsgjevande radiofyr 
Eit retningsgjevande radiofyr har som oppgåve å gje informasjon om ei kjend retning frå fyret. Fyret er utstyrt med to retta sendarantenner som skifter mellom å sende på antennene i ein rytme. Ein mottakar i ein posisjon presis midt mellom dei to retningar for utstråling vil ta imot begge signal med same styrke og oppfattar då berre eit jamt signal. Men allereie med små fråvik frå denne midtlinja vil eit av dei to signala ha størst styrke og dermed gje melding om kva retning fartøyet skal styre for å komme nøyaktig på kurs frå eller mot fyret. Retningsgjevande radiofyr for skipsfart Directed Radio beacon, er ikkje i bruk lenger, men teknikken er ein del av instrumentlandingssystem for fly og har historisk vore i bruk i fredstid for å markere luftlei og for å markere bombemål i krig.

Roterande radiofyr 
Eit roterande radiofyr sender ut eit signal som sveiper rundt horisonten. Mottakaren vil oppfatte signalet på eit tidspunkt som vil avhenge av retninga han har mot fyret. Fyret sender òg ut eit signal nummer to som gjev informasjon om kva tid det første signalet passerer nordretninga. Ut frå desse to opplysningane er mottakaren i stand til å rekne ut sin eigen peilingsretning mot fyret.

Hyperbelnavigeringsfyr 
Eit hyperbelnavigeringsfyr inngår i ei gruppe fyr som sender synkroniserte signal. Mottakaren måler skilnadene i tid mellom signala frå dei ulike fyra i gruppa og kan ut frå det rekne ut posisjonen i forhold til fyra. Stader med same skilnad i avstand til to fyr vil ligge på ei hyperbellinje, noko som har gjeve namnet til denne typen fyr. Teknikken liknar den som ligg bak satellittnavigeringssystem som til dømes GPS. Blant hyperbelnavigeringssystema kan ein nemne Decca for kystnær navigasjon, Loran-C for større havområde og Omega for global posisjonsavgjersle. Alle desse systema har tapt eller er i ferd med å tape i konkurransen frå navigasjonssystem som er basert på signal frå satellittar.

RACON 
Eit svarande radarfyr er eit fyr som svarar på radarpulsar med eit identifiseringssignal. Eit RACON er eit svarande radiofyr for sjøfart. Når skipet sin radar treffer eit RACON-fyr vil fyret umiddelbart returnere eit ekko. På radarskjermen kan dette visualiserast som ein prikk for posisjonen for fyret med ein kode som identifiserer fyret.

Navigasjon
Kylling

Kjukling eller kylling er på norsk opphavleg namnet på ein ung hønsefugl. Ordet har opphav i det norrøne kjúklingr, og kan brukast på fleire måtar i norsk.

 Ungfugl av tamhøns, men og av andre hønsefuglar som til dømes fasan eller kalkun.
 Kjøt eller slakt av unge tamhøns
 Unggut eller grønskolling

Kjelder 
 UiO, ordbok på nett

Høns
Ungdyr
Killing

Killing eller kje, er nemninga på eit ungdyr av geit og geiteliknande artar.

Ordsoge 
Ordet «killing» er ikkje det same som kylling, og deler ikkje etymologisk opphav. Det kjem istaden frå norrønt kiðlingr som var ei avleiing av kið ('kje'). Kið har derimot gjeve det engelske ordet kid, som er mykje brukt om menneskeungar, særleg på amerikansk engelsk.

I kulturen 
Kje opptrer i folkeeventyr som «Bukkane Bruse» og «Ulven og dei sju geitekillingane», og i nyare forteljingar som «Capra cu trei iezi» ('Geita og dei tre kjea hennar') av rumenske Ion Creangă, eller «Geitekillingen som kunne telle til ti» av Alf Prøysen.

Kjelder 
 UiO, Ordbok på nett
 Rudolf Steinerhøyskolen - Førskolelærerlinjen

Ungdyr
Husdyr
Ord frå norrønt
Tundzja

Tundzja (bulgarsk Тунджа, tyrkisk Tunca) er ei elv i Bulgaria og Tyrkia, og den største sideelva til Maritsa. Dei renn i hop nær Edirne i Tyrkia.

Elva har sitt utspring i sentrale område av Balkanfjella, nord for Kalofer, og renn så austover før ho brått snur sørover før Jambol. Slik renn ho heilt til ho munnar ut i Maritsa. Lengda til Tundzja innanfor Bulgaria er 350 km. Ho har om lag 50 sideelvar, og dei viktigaste av desse er Motsjuritsa, Popovska og Sinapovska.

Av landsbyar langs breidda av elva finn ein Kalofer, Jambol og Elkhovo.

Elvar i Bulgaria
Elvar i Tyrkia
Internasjonale elvar i Europa
Den bulgarsk-tyrkiske grensa
Vatsja

Vatsja (Въча) er ei elv sør i Bulgaria, og ein av dei største sideelvane til Maritsa. Ho er 105 km lang og har kjelda si der elvane Sjiralasjka reka og Bjunovska reka renn i hop. Elva passerer gjennom demningane Kritsjim og Vatsja, som gjev drikkevatn til Plovdiv og slettene rundt. Vatsja renn vidare gjennom Rodopifjella, og dannar ein djup dal der dei to demningane ligg. Ein viktig by i dalen er Devin.

Vatsja er den nest lengste elva som har sitt utspring i Rodopifjella etter Arda. Elva renn ikkje nær nokre industriområde, og har derfor klårt og reint vatn.

Elvar i Bulgaria
Veleka

Veleka (bulgarsk Велека) er ei elv i søraustlege delar av Bulgaria og nordaust i den europeiske delen av Tyrkia. Ho er 147 km lang, der 123 km renn i Bulgaria, og har sitt utspring i fleire karstkjelder i den tyrkiske delen av fjellet Strandzja (İstranca) og munnar ut i Svartehavet ved den bulgarske landsbyen Sinemorets.

Nær kjelda er elva frå 8 til 10 meter brei, og har eit djup på 2 til 4 meter. Ved munningen er Veleka 50 meter brei og opp til 7-8 meter djup. 

Området nær Veleka har rikt dyre- og planteliv, med meir enn 30 artar av ferskvassfisk, der den viktigaste er årbuk. Fem utryddingstrua dyreartar held til i elva, i tillegg til fleire regionalt viktige planteartar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Veleka» frå ,  den 9. mars 2007.  

Elvar i Bulgaria
Elvar i Tyrkia
Provinsen Burgas
Internasjonale elvar i Europa
Vit

Vit eller Vid (bulgarsk: Вит) er ei elv sentralt i nordlege delar av Bulgaria med ei lengd på 189 km. Ho har sitt utspring i Balkanfjella ved foten av Vezjen i ei høgd på 2 030 meter, og munnar ut i Donau nær Somovit. Elva har eit nedslagsfelt på 3 220 km², og dei største sideelvane hennar er Kamenska reka, Kalnik og Tuchenitsa.

Av landsbyar langs elva finn ein Teteven, Pleven, Dolni Dabnik, Dolna Mitropolija og Guljantsi.

Elvar i Bulgaria
Sideelvar til Donau
Popinolasjkifossen

Popinolasjkifossen (bulgarsk: Попинолъшки водопад) er ein foss i Pirinfjella i Bulgaria. Han ligg 20 km frå landsbyen Sandanski, i eit landområde kalla Popina laka. Han ligg i ei høgd på 1 230 meter i elva Basjliitsa. Høgda på fossen er estimert til 12 meter. 11. oktober 1965 vart fossen utpeikt som eit naturleg landemerke.

Fossar i Bulgaria
Pirin
Roar Flåthen

Roar Flåthen () var leiar i Landsorganisasjonen (LO) frå 2007 til 2013. Han tok over etter Gerd-Liv Valla og vart etterfølgt av Gerd Kristiansen.

Flåthen har tidlegare arbeidd som mekanikar ved Kongsberg våpenfabrikk og vore tillitsvald i Jern og Metall og Fellesforbundet. Han vart innvald som 1. nestleiar på LO-kongressen i 2001. Han tok over som leiar av LO etter Gerd Liv Valla

Bakgrunnsstoff 

Norske fagforeiningsleiarar
LO-leiarar
Folk frå Kongsberg
Rajsko Praskalo

Rajsko Praskalo (bulgarsk: Райско пръскало) er ein foss i Bulgaria, og den fossen i landet og på Balkan med høgast fall. Han ligg ved foten av fjellet Botev (2 376 m) i Balkanfjella og er ein del av Dzjendemareservatet. 

Fossen samlar vatn frå smeltande snø. 

Fossar i Bulgaria
Skakavitsafossen

Skakavitsafossen (bulgarsk: Скакавица eller Скакавишки водопад, Skakavisjki vodopad) er den høgaste fossen i Rilafjella i Bulgaria. Han er ein del av Rila nasjonalpark, og høyrer til elva Skakavitsa i Zemenjuvet. Fossen ligg 1 750 meter over havet og har eit fall på 70 meter. 

Skakavitsafossen er eit av dei største turistmåla i området, i tillegg til karstkjeldene og dei hundreårgamle skogane av endemisk koloradoedelgran (Pinum peuce) som ligg i området.

Fossar i Bulgaria
Fartøy

Fartøy (frå nederlandsk vaartuig, opphavleg 'greie til å fare i') er ein større farkost, særleg ein som er meint til bruk på vatn.

Referansar 

 
Sjøfart
Nederlandske ord og uttrykk
Dei synoptiske evangelia

Dei synoptiske evangelia i Det nye testamentet er evangelia etter Matteus, Markus og Lukas. Desse tre evangelia har ei felles ramme om framstillinga av Jesu liv og virke. Dei startar med ein omtale av Johannes døyparen, sidan fortel dei om Jesu forkynning og virke i og omkring Galilea, og til sist fortel dei om inntoget i Jerusalem og Jesu liding, død og oppstode.

Evangelia har òg mykje fellesstoff: Vi kan finne att nesten heile innhaldet i Markus-evangeliet i evangelia etter Matteus og Lukas. Dessutan har både Matteus og Lukas 
mykje stoff felles som ikkje er å finne att i hos Markus.

Det er òg skilnader mellom dei synoptiske evangelia: Markus-evangeliet er stuttare enn dei andre. Hos Lukas er nær halvparten og hos Matteus er om lag tredjeparten særstoff dei er aleine om. Framstillinga kan elles variere mellom evangelistane.

For å få fram skilnader og fellestrekk kan dei tre evangelia setjast opp i spalter ved sidan av kvarandre i ein synopse av gresk synopsis = samsyn. Tilsvarande kallast dei tre evangelistane synoptikarane.

Evangelie-synopse 

Ei synoptisk framstilling av likninga om saltet vil sjå slik ut:

Kjelder 
 Det norske Bibelselskap, 1993 (1998): Evanglie-synopse
 Det norske Bibelselskap, Bibelen, omsetjing 1978

Det nye testamentet