alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Meghna

Meghna () er ei større elv i Bangladesh og ein viktig del av Gangesdeltaet. Byrjinga av elva ligg i eit tidlegare Brahmaputra-leie der ho blir danna ved at Surma og Kushiyara renn saman sør for Bhairab Bazar. Elva renn nesten heilt rett sørover og tek imot vatn frå Padma (Ganges) og Djamuna (Brahmaputra) i nærleiken av Chandpur. Ho munnar ut i Bengalbukta i Indiahavet. Løpet er rundt 25 mil langt og er 12 km brei på det breiaste, nær munningen.

I tillegg til Ganga og Brahmaputra er andre viktige bielvar til Meghna Dhaleswari, Gomati (Gumti) og Feni. Ved Ghatalpur i Brahmanbaria-distriktet skil elva Titas seg frå hovudelva og buktar seg i 240 km før ho renn saman med Meghna att ved Nabinagar Upazila. Ei rekkje mindre elvar som Pagli, Katalia, Dhonagoda, Matlab og Udhamodi har liknande løp. Elva ber med seg over 1 000 km³ vatn og rundt 1 500 millionar tonn sediment årleg.

Elva har ei tidvassbølgje som kan nå opptil 6 meter ved springflod. Eit anna særmerke er fargen på vatnet etter tilføringa frå Padma. Det brune, mudrete vatnet frå Padma blandar seg ikkje med ein gong med det klare vatnet i Meghna, slik at elva er tofarga.

Elva er djup og farbar, men rasktflytande og farefull. Ho deler seg fleire gonger i skiftande leie og sandbankar. Der sideelvar renn tilbake til hovudløpet kan det danna seg kraftige virvelstraumar, særleg i monsuntida.
Av fleire båtulukker kan nemnast ferjene MV «Dinar», MV «Salahuddin-2» og MV «Nasrin-1» som forliste i 1994, 2002 og 2003. Kvar gong drukna fleire hundre menneske. Elva kan også gje store flaumar, og fleire stader er det bygd dike for å verna områda rundt.

Meghna har fire hovudmunningar — frå vest Tetulia (Ilsha), Shahbazpur, Hatia og Bamni.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

«Meghna River», Encyclopædia Britannica (britannica.com)
«Bodies surfacing from ferry disaster», Chicago Tribune (July 11, 2003)
«Hopes dying down», The Daily Star (Fri. July 11, 2003)
 

Delar av denne artikkelen bygger på «Meghna River» frå ,  den 7. januar 2014.  
 

Elvar i Bangladesh
Gangesdeltaet
Astrolabe Reef

Astrolabe Reef er eit rev nær Motiti Island, utanfor kysten av Bay of Plenty i New Zealand. Revet, som bryt ved fjøre sjø, er ein kjend dykkestad som er ned mot 37 meter djup somme stader. Revet vart namngjeve av Jules Dumont d'Urville etter skipet hans, «Astrolabe», som nesten gjekk på grunn her den 16. februar 1827.

Grunnstøytinga til «Rena»
Den 5. oktober 2011 gjekk MV «Rena» på grunn på revet. 9. oktober hadde eit 5 km oljeflak spreidd seg og truga dyrelivet og det rike fiskelivet i området. «Rena» var eit containerskip og noko av lasta var lagra ute på dekket. 13. oktober byrja skipet å krenge og over 88 containerar hamna i sjøen og somme vart vaska på land. Somme av containerane som fall overbord inneheld farlege kjemikaliar. Vraket braut i to under ein storm 7. januar 2012.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Astrolabe Reef» frå ,  den 7. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Informasjon og bilete av MV Rena
Filmopptak av djuphavsfiske på Astrolabe Reef
3D-bilete av Astrolabe Reef

Rev i Stillehavet
Newzealandsk geografi
Stader kalla opp etter skip
Calbuco

Calbuco er ein stratovulkan sør i Chile, som ligg søraust for Llanquihuesjøen og nordvest for Chaposjøen i Los Lagos-regionen. Vulkanen og det kringliggande området ligg i Llanquihue nasjonalreservat. Vulkanen er ein særs eksplosiv andesittvulkan som kollapsa seint i pleistocen og skapte eit ras som nådde innsjøen.

Vulkanaktivitet
Calbuco har hatt minst ni utbrot sidan 1837 og det siste kom i 1972. Eit av dei største vulkanutbrota i sørlege Chile fann stad her i 1893–1894. Kraftige utbrot sende 30 cm store bomber ut opp til 8 km unna krateret, i lag med store mengder varme laharar. Kraftige eksplosjonar skjedde i april 1917 og ein lavadom oppstod i krateret i lag med varme laharar. Eit anna kort utbrot fann stad i januar 1929 med ein pyroklastisk straum og lavastraumar. Det siste store utbrotet skjedde i 1961 og sende ei oskesøyle 12–15 km opp i lufta og spreidde seg søraustover i lag med to lavastraumar. Det var eit lite, fire timar langt utbrot den 26. august 1972. Kraftige fumaroler vart sett ved hovudkrateret den 12. august 1996.

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Calbuco (volcano)» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
 (in Spanish; also includes volcanoes of Argentina, Bolivia, and Peru)

Bakgrunnsstoff
 "Volcán Calbuco, Chile" on Peakbagger

Stratovulkanar i Chile
Calbuco
Korintar

Korintar er ein type rosin som har namn etter den greske byen Korint. Ein korint er laga av tørka steinfrie druer av ein særskild varietet av vinranke, Vitis vinifera var. apyrena, og dannar ein liten rosin.

Korintar kjemd frå middelhavslanda i Sør-Europa og Vest-Asia, særleg Hellas. Dei blei ofte utført via hamna i Korint.

Kjelder

Korinter (14. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 8. januar 2014. 

Tørka frukt
Druer
Valle Central i Chile

Valle Central er eit senking mellom Cordillera de la Costa (dei chilenske kystfjella) og Andesfjella. Den sentrale dalen må ikkje forvekslast med Sentral-Chile som dekkjer delar av dalen. I den vidaste definisjonen, den geologiske, dekkjer Valle Central området frå Pampa del Tamarugal ved 20 °S til Ofqui-eidet ved 46 °S. Vinområdet Valle Central strekkjer seg frå Santiago og sørover til Bío-Bío-regionen.

Stundom vert Puerto Montt rekna til den sørlege enden av Valle Central, fordi dalen sør for her ligg under havnivå og dukkar opp sporadisk som øyar ned til Ofqui-eidet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Chilean Central Valley» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
  Google-bilete av Valle Central. Argentina ligg aust for Andes

Dalar i Chile
Cerro Torre

Cerro Torre er eit fjell i Det sørpatagonske isfeltet i Sør-Amerika. Det ligg i eit område som er omstridd mellom Argentina og Chile, vest for Cerro Chalten (òg kjend som Fitz Roy). Toppen er den høgaste av fire fjell i ei rekkje, der dei andre er Torre Egger (2685 m), Punta Herron og Cerro Standhardt. På toppen av fjellet ligg ofte ein soppforma isklump av rimis, forma av konstant kraftig vind og ising, noko som gjer det vanskeleg å nå sjølve toppen.

Første klatring
Cesare Maestri hevda i 1959 at han og Toni Egger hadde nådd toppen av fjellet og at Egger hadde blitt råka av eit snøras på veg ned att og omkom. Meastri hevda at Toni hadde med seg bileta som viste at dei hadde vore på toppen, men kameraet vart aldri funnen. Hol i historia til Maestri og mangelen på boltar og tau har gjort at andre fjellklatrarar har sådd tvil om Meastri verkeleg nådde toppen. I 2005 sette Ermanno Salvaterra, Rolando Garibotti og Alessandro Beltrami, etter mange forsøk frå fjellklatrarar i verdsklassen, ei rute langs veggen som Meastri hevda å ha klatra. Dei fann ikkje noko bevis på at nokon hadde klatra der før, og fann ut at ruta var heilt annleis slik Maestri hadde skildra. 

Meastri vendte attende til Cerro Torre i 1970 med Ezio Alimonta, Daniele Angeli, Claudio Baldessarri, Carlo Claus og Pietro Vidi, og prøvde ei ny rute på søraustveggen. .Ved hjelp av ein gassdriven kompressbor, utstyrte Maestri 350 meter fjell med boltar og kom til enden av det berglendte partiet av fjellet, like nedanfor is-soppen. Maestri hevda at «soppen ikkje var ein del av fjellet» og fortsette ikkje til toppen. Boret vart hengane att på den siste bolten, 100 meter nedanfor toppen. Meastri vart kraftig kritisert for dei urettvise metodane han nyta under klatringa av fjellet. 

Ruta Maestri følgde vert no kalla «Kompressorruta» og vart klatra til toppen i 1979 av Jim Bridwell og Steve Brewer. 

Den første uomstridde klatringa vart gjort i 1974 av Ragni di Lecco-klatrarane Daniele Chiappa, Mario Conti, Casimiro Ferrari og Pino Negri.

I populærkulturen
Cerro Torre vart filma i 1991 i filmen Scream of Stone, regissert av Werner Herzog med Vittorio Mezzogiorno, Hans Kammerlander og Donald Sutherland.

Jon Krakauer nemner fjellet i Into Thin Air, som ein av dei tidlegare vanskelege klatreturane sine.

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Cerro Torre» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 Klatring på Cerro Torre.
Kart over Cerro Torre
Cerro Torre på SummitPost.org

Fjell i Argentina
Geografi i provinsen Santa Cruz i Argentina
Fjell i Chile
Última Esperanza-provinsen
Vulkanen Chaitén

Chaitén er ein vulkansk kaldera med ein diameter på 3 km, som ligg 17 km vest for den isdekte vulkanen Michinmahuida og 10 km nordaust for byen Chaitén, nær Corcovadobukta sør i Chile. Det siste utbrotet starta 2. mai 2008 og enda i 2010. I følgje Global Volcanism Program har radiokarbondatering av eldre tefra vist at vulkanen hadde det førre utbrotet sitt kring 7420 fvt. ± 75 år.

Kalderakanten ligg 1122 meter over havet. Før det noverande utbrotet var han stort sett fylt av ein lavadom av rhyolittis obsidian som nådde høgda 962 meter over havet og var delvis dekt av vegetasjon. To små innsjøar okkuperer botnen av kalderaen på vest- og nordsida av lavadomen.

Den gjennomsiktige grå obsidianen som hadde vorte kasta ut av vulkanen, vart nytta av førkolumbiske kulturar som råmaterial for lekamar, og er unnen opp til 400 km sør og nord for vulkanen, til dømes i Chan-Chan.

2008-09-utbrotet
Dei chilenske styresmaktene byrja ei evakuering av den nærliggande byen Chaitén (4200 innbggjarar) og det kringliggande området same dagen som utbrotet starta og hovudfasen var over den 3. mai 2008. Ein eldre person døydde på sjøen på veg til Puerto Montt. Ettermiddagen 3. maim hadde oskeskya frå utbrotet spreiddseg over Chile og Argentina til Atlanterhavet, og forureina drikkevatnenet, og visstnok dekka byen Futaleufú som ligg 75 km mot søraust med 30 cm oske. Dette viste seg å vere overestimert, og seinare undersøkingar snte at avsetningane kring Futaleufú var mindre enn 5–10 cm.

Den 6. mai 2008 vart utbrotet kraftigare og produserte pyroklastiske straumar og mogelegeins nokre lavaeksplosjonar, og oskesøyla steig til ei høgd på kring 30 000 meter. Folk som var att og nesten alle innbyggjarane i Chaitén og nærliggande landsbyar vart evakuerte, og det same vart Futaleufú.

Den 21. mai 2008 vart ein ny lavadom observert under oppbygging i krateret, og 24. mai 2008 hadde overgått høgda til den gamle domen. Lavadomen heldt fram å vokse utover sommaren 2008.

19. februar 2009 kollapsa ein delvis dom og skapte ein pyroklastisk straum som strekte seg ned til Chaiténdalen og stoppa opp 5 km frå byen Chaitén. Oska nådde igjen Futaleufúog delar av Chubut-provinsen i nabolandet Argentina.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Chaitén (volcano)» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 BBC News: In pictures: Chile volcano erupts
 Chaiten Volcano Still Active - The Big Picture - Boston.com

Fjell i Chile
Kalderaer i Chile
Aktive vulkanar
Kratersjøar
Vulkanar i Chile
VEI-4-vulkanar
Vulkanutbrot i 2008
Vulkanutbrot i 2009
2008 i Chile
2009 i Chile
Hvasser kyrkje

Hvasser kyrkje er ei langkyrkje i Færder kommune i Vestfold og Telemark. Kyrkja vart innvigd i 1903, og tårnet (med våpenhus i tårnfoten) kom til i 1912. Kyrkja fekk glasmåleri til femtiårsjubileet i 1953.

Bårehuset på kyrkjegarden er frå 1942.

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 
 
 

Kyrkjer i Færder
Kyrkjer i Tønsberg domprosti
Norske kyrkjer frå 1903
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Kulturminne i Færder
Haldia

Haldia er ein hamneby i Vest-Bengal i India med litt over 200 000 innbyggjarar.
Saman med Kolkata lengre nord på elva er Haldia ei viktig internasjonal hamn for India, og den femte største hamna i landet.

Haldia ligg ved møtestaden til elvane Haldi og Hugli, begge munningsarmar av Ganga. Han ligg i distriktet Purba Medinipur, rundt 9 mil nord for elvemunningen ved Bengalbukta og 6 mil sør for Kolkata. Hamna i Haldia blei hovudsakleg bygd for å avlasta Kolkata. Ho kan ta imot større havgåande skip, og er både ei viktig eksport- og importhamn. I tillegg til elvefart har byen veg- og jernbanesaband med Kolkata og vegsamband med Kharagpur og Jamshedpur i vest.

Byen huser fleire høgskular, mellom anna Haldia Institute of Technology, Haldia Government College, Haldia Law College, Haldia Paramedical College, Global Institute of Science and Technology, Haldia Institute of Dental Sciences & Research, ICARE Institute of Medical Sciences & Research og Haldia Institute of Maritime Studies and Research.

Bakgrunnsstoff
Haldia Development Authority (hda.gov.in)
Bykart 
Haldia Law College (hlc.in)
icare-haldia.org

Kjelder

«Haldia» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Henta 8. januar 2014.
Geography , hda.gov.in. Henta 8. januar 2014.
«About Haldia», icare-haldia.org. Henta 8. januar 2014.

Denne artikkelen bygger på «Haldia» frå , og «Haldia» frå  den 8. januar 2014.  
 

Byar i Vest-Bengal
Hamnebyar i India
Dağ

Dağ eller Dagh er eit tyrkisk ord for fjell og finst i mange namn på fjell og stader, til dømes Dagestan, som tyder «fjell-landet».

Kjelder
Dağ. (2012, 29. januar). I Store norske leksikon. Henta 7. januar 2014 frå http://snl.no/Då%C4%9F.

Fjell
Tyrkiske ord og uttrykk
Den antarktiske plata

Den antarktiske plata er ei jordskorpeplate som inneheld kontinentet Antarktika og strekkjer seg utover og under havet omkring. Den antarktiske plata grensar nesten berre til midthavsryggar. Dei tilstøytande platene er Nazcaplata, Den søramerikanske plata, Den afrikanske plata, Den indoaustralske plata, Stillehavsplata, og over ei transformasjonsgrense, Scotiaplata.

Den antarktiske plata dekkjer om lag 60 900 000 kvadratkilometer. Ho er den femte største plata i verda. 

Den antarktiske plata flyttar seg kring 1 centimeter i året mot Atlanterhavet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Antarctic Plate» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Jordskorpeplater
Antarktisk geologi
Chilensk geologi
Geologi i Stillehavet
Geologi i Indiahavet
Geologi i Sørishavet
Torød kyrkje

Torød kyrkje er ei langkyrkje frå 1915 på Nøtterøy i Færder kommune i Vestfold og Telemark.

Dåpssakristiet er frå 1929, og inventaret vart omfattande endra i i 1939–40. Etter nokre år med forfall vart kyrkja i 1975 restaurert etter planar av Elisabet Fidjestøl. Då fekk ho òg glasmåleri laga av Hans L. Rasmussen.

Kyrkjestova attmed kyrkja er frå 1981.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 

Kyrkjer i Færder
Nøtterøy
Kyrkjer i Tønsberg domprosti
Norske kyrkjer frå 1910-åra
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Kulturminne i Færder
1915 i Noreg
Fon kyrkje

Fon kyrkje er ei langkyrkje i Tønsberg kommune i Vestfold og Telemark. Steindelane av kyrkja (skipet og koret) er frå mellomalderen, truleg oppført på 1100-talet. Tårnet er frå 1839. Kyrkja vart omfattande restauret innvendig og utvendig i 1872, og interiøret fekk si noverande framtoning då. Sakristiet nord for koret er frå 1916, då kyrkja vart sett i stand etter planar av Carl Berner.

Bårehuset attmed kyrkja er frå 1971.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 Vestfolds vakre middelalderkirker (PDF-bok)

Kyrkjer i Tønsberg
Kulturminne i Tønsberg
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Kyrkjer i Tønsberg domprosti
Freda bygg i Vestfold og Telemark
Den indoaustralske plata

Den indoaustralske plata er ei stor jordskorpeplate som omfattar kontinentet Australia og det omliggande havet, og strekkjer seg nordvest til det omfattar det indiske subkontinentet og farvatnet kring. Det vart forma då dei indiske og australske platene smelta saman for 43 millionar år sidan. Nyar studiar og seismiske hendingar som jordskjelvet i Indiahavet 2012, indikerer at den indoaustralske plata kan vere i ferd med å bryte opp i to separate plater på grunn av stresset som er skapt av kollisjonen mellom den indoaustralske plata og den eurasiatiske plata langs Himalaya. Den austlege delen (Australia) flyttar seg nordover med ein fart på 5,6 cm per år, medan den vestlege delen (India), berre flyttar seg nordover 3,7 cm per år på grunn av hindringa som Himalaya skapar. Denne skilnaden i rørsler fører til at plata vert pressa saman nær sentrum, ved Sumatra og ei potensiell deling av den indiske og den australske plata. Dei to protoplatene eller subplatene vert generalt kalla Den indiske plata og Den australske plata.

Ei tredje, Capricornplata, kan òg verte skild ut på vestsida av den indiske plata.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Indo-Australian Plate» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Jordskorpeplater
Australsk geologi
Indisk geologi
Newzealandsk geologi
Geologi i Stillehavet
Geologi i Indiahavet
Indonesisk geologi
Peter Angerer

Peter Angerer () er ein tysk, tidlegare skiskyttar frå Siegsdorf i Bayern, som vart olympisk meister på 20 km under OL 1984 i Sarajevo. I perioden 1980-88 fekk han i alt ti medaljar i ulike vinter-OL og verdsmeisterskap i skiskyting, seks av medaljane kom i stafett-øvinga med det vesttyske laget.

Aktiv
Angerer fekk under OL 1980 i Lake Placid representere Vest-Tyskland i 4x7,5 km stafett, eit lag som kom på bronseplass. Fire år seinare tok han og Vest-Tyskland ein ny bronse på stafett, før han i OL 1988 i Calgary sikra sølv på stafetten. Han tok eit VM-sølv i stafett i 1981, og bronsemedaljar i skiskytings-VM 1985 og 1987.

Individuelt tok Angerer sine fyrste internasjonale medaljar under VM 1983 i Antholz i Italia. Han tok bronsemedaljen på 20 km, og fylgde opp med å ta sølvmedaljen på 10 km, der norske Eirik Kvalfoss vart verdsmeister med stor margin. Under dei olympiske leikane i Sarajevo i 1984 vann Angerer ein suveren siger på 20 km etter eit sterkt langrenn og god skyting. På 10-kilometeren under olympiaden kopierte han prestasjonen frå VM året før, nok ein gong måtte han sjå seg slått av Eirik Kvalfoss.

Angerer vann verdscupen i skiskyting i 1983, og vart nummer to både i 1984-sesongen og 1986. Han vann minst fem renn i verdscupen.

Doping
Etter VM i skiskyting 1986 fekk Angerer påvist stoffet methyltestosteron. Dermed vart han utestengd frå å delta i idrettstevlingar fram til 31. januar 1987.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Nr 8 på 10 km, bronsemedalje i stafett
VM i skiskyting 1981 i Lahti: Sølvmedalje i stafett, nr 6 på 10 km
VM i skiskyting 1982 i Minsk: Nr 4 i stafett
VM i skiskyting 1983 i Antholz: Sølvmedalje på 10 km og bronsemedalje på 20 km
Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Gullmedalje på 20 km, sølvmedalje på 10 km og bronsemedalje i stafett
VM i skiskyting 1985 i Ruhpolding: Nr 8 på 10 km, bronsemedalje i stafett
VM i skiskyting 1986 i Oslo: Bronsemedalje i stafett
VM i skiskyting 1987 i Lake Placid: Nr 7 på 20 km og bronsemedalje i stafett 
Vinter-OL 1988 i Calgary: Sølvmedalje i stafett, nr 10 på både 20 km og 10 km

I dag driv Angerer ein langrennsskule i Ruhpolding.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Tyske skiskyttarar
Vesttyske skiskyttarar
Olympiske meistrar for Vest-Tyskland
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Vest-Tyskland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Vest-Tyskland
Vesttyske deltakarar under vinter-OL 1980
Skiskyttarar under vinter-OL 1980
Medaljevinnarar under vinter-OL 1984
Vesttyske deltakarar under vinter-OL 1984
Skiskyttarar under vinter-OL 1984
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Vesttyske deltakarar under vinter-OL 1988
Skiskyttarar under vinter-OL 1988
Mongla

Mongla (bengali , Maṃlā, tidlegare Chelna) er ein hamneby sørvest i Bangladesh. Byen ligg ved møtestaden til Pussur- og Mongla-elva, rundt 10 mil nord for Bengalbukta. Han har rundt 40 000 innbyggjarar.

Hamna er den viktigaste i vestre Bangladesh. Ho kan ta imot sjøgåande skip, og blir brukt til eksport av jute, lêr, tobakk, frosen fisk og reker. Nokre viktige importvarer er korn, sement og gjødsel.
Mongla har transportsamband med fleire andre elvehamner i Bangladesh, og med jernbanenettverket i Khulna.

Kjelder

Mongla, Encyclopædia Britannica

Bakgrunnsstoff

Mongla Port Authority
Historical Background ved Mongla Port Authority

Byar i Bangladesh
Hamnebyar i Bangladesh
Den nordamerikanske plata

Den nordamerikanske plata er ei jordskorpeplate som dekkjer det meste av Nord-Amerika, Grønland, Cuba, Bahamas, og delar av Island og Asorane. Ho strekkjer seg austover til midthavsryggen i Atlanterhavet og vestover til Tsjerskijfjella aust i Sibir. Plata består berre av kontinentalskorpe og havskorpe. Det indre av den kontinentale hovudlandmassen omfattar ein omfattande granittkjerne kalla ein kraton. Langs kanten av det meste av denne kratonen ligg fragment av skorpemateriale kalla terranar, som er oppsamlingar av kratonen på grunn tektonisk aktivitet over lange geologiske tidsrom. Ein trur at det meste av Nord-Amerika vest for Rocky Mountains består av slike terranar. 

I sør grensar plata til Cocosplata i vest og grensa mot Den karibiske plata i aust er ein transformforkasting, som ein kan sjå ved Caymangrupa under Det karibiske havet og Motaguaforkastinga gjennom Guatemala. Den parallelle Septentrional og Enriquillo-Plantain Garden-forkastinga, som går gjennom øya Hispaniola og grensar til Gonâveplata, er òg ein del av grensa. Resten av den sørlege grensa strekkjer seg austover til mitdhavsryggen i Atlanteren der grensa mot Den søramerikanske plata er lite undersøkt og dårleg forstått. 

I nord er grensa eit framhald av den midtatlantiske ryggen kalla Gakkelryggen. Resten av grensa i nordvestlege delar strekkjer seg inn i Sibir. Denne grnesa heldt fram frå slutten av Gakkelryggen til Laptevhavrifta, til overgangssone i Tsjerskijfjella, så Ulakhanforkastinga mellom denne og Okhotskplata, og til slutt Aleutargropa til slutten av Queen Charlotte-forkastinga.

Den vestlege grensa er Queen Charlotte-forkastinga som går i havet langs kysten av Alaska og Cascadia subduksjonssone i nord, San Andreas-forkastinga gjennom California, Aust-Stillehavsryggen i Californiabukta og Mellomamerikagropa i sør. 

Langs vestkanten har Farallonplata blitt pressa under Den nordamerikanske plata sidan juratida. Farallonplata har nesten forsvunne heilt under den vestlege delen av Den nordamerikanske plata, slik at delar av plata er i kontakt med Stillehavsplata ved San Andreas-forkastinga. Juan de Fuca, Explorer, Gorda, Cocos og Nazcaplata er alle restar av Farallonplata. 

Grensa langs Californiabukta er komplisert. Bukta ligg innanfor Californiabukta riftsone, ei rekkje rifter og forkastingar mellom nordenden av Aust-Stillehavsryggen ved munningen av bukta til San Andreas-forkastinga.  

Det er generelt akseptert at eit stykke av Den nordamerikanske plata vart broten laus og transportert nordover då Aust-Stillehavsryggen forplanta seg nordover, og skapte Californiabukta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «North American Plate» frå ,  den 9. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Jordskorpeplater
Nordamerikansk geologi
Russisk geologi
Grønlandsk geologi
Islandsk geologi
Geologi i Atlanterhavet
Geologi i Stillehavet
Den søramerikanske plata

Den søramerikanske plata er ei jordskorpeplate som omfattar kontinentet Sør-Amerika og ein stor del av Atlanterhavet austover til den atlantiske midthavsryggen.

Austsida er ei divergerande grense med Den afrikanske plata som utgjer den sørlege delen av midthavsryggen. Sørsida er ei komplisert grense mot Den antarktiske plata og Scotiaplata. Vestsida er ei konvergerande grense med Nazcaplata som via subduksjon er på veg under den søramerikanske plata. Nordsida grensar til Den karibiske plata og havskorpa til Den nordamerikanske plata. Ved det chilenske trippelpunktet på Taitato-Tres Montes-halvøya, går Den chilenske ryggen, ein havrygg, under Den søramerikanske plata .

Den søramerikanske plata er i rørsle og flyttar seg vestover og bort frå midthavsryggen i Atlanterhavet. Den tyngre Nazcaplata flyttar seg austover og hamnar under vestenden av Den søramerikanske plata langs Stillehavskysten av kontinentet, med ein rate på 77 mm per år. Kollisjonen mellom desse platane har skapt dei massive Andesfjella og skapt vulkanane som finst her.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «South American Plate» frå ,  den 9. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Jordskorpeplater
Argentinsk geologi
Brasiliansk geologi
Chilensk geologi
Chilensk geologi
Geologi i Atlanterhavet