alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ettringitt

Ettringitt er eit vasshaldig kalsium-aluminium-sulfatmineral med formel Ca6Al2(SO4)3(OH)12·26H2O. Det vert danna ved utfelling frå hydrotermale oppløysingar. 

Det kan òg dannast i sement i samband med reaksjonar med tilslagsmaterialet slik at betongkonstruksjonar smuldrar over tid.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Aluminiummineral
Kalsiummineral
Sement
Betong
Hydrat
Sulfatmineral
Eudialytt

Eudialytt er eit raudt eller brunleg mineral med komplisert kjemisk samansetjing, vesentleg eit silikat av natrium, kalsium, jarn og zirkonium, med hydroksyl og klor. Krystalliserer trigonalt. Finst i nefelinsyenittar og tilsvarande pegmatittar, til dømes på Grønland og Kola. Ein brun, niobhaldig varietet vart skildra frå Langesundsfjorden i 1847 under namnet eukolitt.

Eudialytt vart først skildra i 1819 etter ein førekomst i nefelinsyanitt i Ilimaussaq sørvest på Grønland.

Kjelder
Eudialytt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/eudialytt.

Bakgrunnsstoff

Mineralgalleri 

Edelsteinar
Natriummineral
Jernmineral
Zirkoniummineral
Manganmineral
Syklosilikat
Trigonale mineral
Eudidymitt

Eudidymitt er eit mineral som først vart skildra frå nefelinsyenittpegmatittar i Langesundsfjorden av Waldemar C. Brøgger i 1887. Den kjemiske samansetjinga er NaBeSi3O7(OH), eit hydroksylhaldig natrium-beryllium-silikat med monoklin symmetri. Ei dimorf form med rombisk symmetri, epididymitt, er òg kjent frå Langesundsfjorden. Begge minerala er oftast fargelause til kvite og viser perlemorglans på spalteflater. Dei kjennest mellom anna òg frå nefelinsyenittpegmatittar på Grønland og Kola.

Kjelder
Eudidymitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/eudidymitt.

Hydroksylmineral
Natriummineral
Berylliummineral
Silikatmineral
Eugranittisk

Eugranittisk er eit omgrep nytta i mineralogi om strukturen i massive, homogene bergartar med velutvikla, jamstore mineralkorn, slik som hos granitt.

Kjelder
Eugranittisk. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/eugranittisk.

Mineralogi
Granittar
Euklas

Euklas er eit sjeldant berylliumhaldig mineral. Det er fargelaust til blåleg-grønt med monoklin symmetri og kjemisk formel BeAlSiO4(OH). Det er funne i
særs små mengder som sekundærmineral etter beryll i eit feltspatbrot i Iveland.

Kjelder

Berylliummineral
Aluminiummineral
Silikatmineral
Euxenitt

Euxenitt er eit mineral som er ganske utbreidd på norske granittpegmatittgangar, særleg på Sørlandet. Det er brunt til svart, har sterk glans og er tungt. Mineralet er radioaktivt og opptrer i metamikt tilstand. Den kjemiske formelen kan forenkla skrivast AB2O6, der A står for lantanoid, kalsium, jarn, uran, thorium osb., og B står for niob, tantal og titan. Sidan yttrium er det mest framtredande av A-grunnstoffa, skal mineralet no heite euxenitt-(Y). Det titanrike endeleddet kallast polykras-(Y).

Eit nært nærskyldt mineral er aeschynitt. Både euxenitt og aeschynitt har rombisk symmetri, men med ulik krystallutvikling. Dei fleste av desse minerala er skildra første gongen frå norske førekomstar (euxenitt 1840, polykras 1844, blomstrandin eller aeschynitt-(Y) 1906).

Kjelder
Euxenitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/euxenitt.

Kalsiummineral
Thoriummineral
Uranmineral
Lantanidmineral
Niobmineral
Tantalmineral
Titanmineral
Yttriummineral
Oksydmineral
Ortorombiske mineral
Radioaktive mineral
Evaporitt

Evaporitt er ein avsetningsbergart danna ved inndamping av sjøvatn eller avløpsløyse innsjøar (Daudehavet, Kara Bogas-bukta i Kaspihavet). Dei
viktigaste evaporittane er steinsalt (halitt), kalisalt, gips og anhydritt.

Dei første minerala som byrjar å bli felt ved fordamping av sjøvatn er karbonat som kalsitt. Ved vidare fordamping får ein avsetning av gips og til slutt avsetning av salt og sulfat som halitt, anhydritt, sylvitt osb. Det er påvist over 70 ulike mineral i evaporittiske avsetningar, men berre nokre få reknast som bergartsdannande.

Dei fleste evaporittane er danna i avsnørte havområde i tider med tørt og varmt klima, vanleg i einskilde avleiringar frå permtida. Dei kan òg dannast i djuphavet, spesielt i samband med platetektonikk. Den spesielle eigenskapen til evaporittane (tette, plastiske og lette) gjer at dei kan danne diapirar (saltdomar). Dette har stor tyding for danninga av gass- og oljefelt, ikkje minst i Nordsjøen.

Kjelder
Evaporitter. (2012, 19. mars). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/evaporitter.

 
Sedimentære bergartar
Mineralogi
Gefrorene-Wand-Spitze

Gefrorene-Wand-Spitze er eit 3 288 meter over havet høgt fjell i Zillertalalpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Fjellet, som er ein del av den såkalla Tuxerkammen, består av to toppar. Nordtoppen er den høgste med sine 3 288 moh, medan sørtoppen av fjellet når opp i 3 270 meter over havet. Dei to toppane står ikring 300 meter frå einannan.

Frå toppen går egger mot nordaust og mot sørvest. Fjellet er for ein stor del bredekt, og eit skiområde på Hintertux-breen driv heile året, dersom snøtilhøva tillet det. Stolheisar og gondolar bygt på 1990-talet kan ta turistane heilt opp til 3 250 meter over havet.

Hovudtoppen av fjellet vart bestige fyrste gongen i 1867 av ein dokter Berreitter. To brør frå Salzburg, Max og Richard von Frey vart 7. september 1872 dei fyrste på sørtoppen av Gefrorene-Wand-Spitze.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gefrorene-Wand-Spitzen» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Tirol
Große Mörchner

Große Mörchner er ein 3 287 meter over havet høg fjelltopp i Zillertalalpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Den kjegleforma toppen av fjellet er omgjeven av isbrear på alle kantar. Grannetoppen Kleine Mörchner på 3197 meter over havet, er skild frå hovudtoppen av eit skar. Stortoppar som Große Löffler i aust og Schwarzenstein i sør ligg minst fem kilometer unna, noko som gjer at ein har eit vidt utsyn frå Große Mörchner.

Peter Karl Thurwieser hadde fylgje med Georg Lechner, Vitus Hotter og Anton Wechselberger då dei 19. august 1846 vart dei fyrste menneska på toppen av Große Mörchner.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Großer Mörchner» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Tirol
Große Kaserer

Große Kaserer er eit 3 263 meter over havet høgt fjell i Zillertalalpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Det meste av fjellet er dekt av isbrear, og om vinteren kan ein ta skiheis heilt opp under høgste fjelltoppen og renne på Hinterux-breen.

Fjelltoppen vart vitja fyrste gongen i 1850, i høve oppmåling av landområdet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Großer Kaserer» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Tirol
Reichenspitze

Reichenspitze er ein 3 303 meter over havet høg fjelltopp aust i Zillertalalpane, på grensa mellom dei austerrikske forbundslanda Tirol og Salzburg. Fjelltoppen er den høgste i dei såkalla Reichenspitz-fjella og byr på eit vidt utsyn.

Reichenspitze reiser seg på ein langsgåande fjellrygg, der det 3 263 moh høge Gabler ligg i nærleiken på nordaustegga, medan Richterspitze (3 052 moh) er søraust på egga. På nordvestegga står den 3 278 meter over havet høge Wildgerlosspitze.

Ein no ukjend, namnlaus bonde frå Prettau i Tauferer Ahrntal klatra i 1856 opp austveggen og vart fyrstemann til topps på Reichenspitze.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Reichenspitze» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Wildgerlosspitze

Wildgerlosspitze er eit 3 278 meter over havet høgt fjell aust i Zillertalalpane, på grensa mellom dei austerrikske forbundslanda Tirol og Salzburg. Den bratte fjelltoppen reiser seg på egga der Reichenspitze er den høgste toppen. Wildgerlosspitze består av to toppar; hovudtoppen er 13 meter høgre enn den 3 265 meter over havet høge nordvestoppen.

Den 19. august 1877 klatra fjellturisten Victor Sieger til topps saman med fjellføraren Stefan Kirchler. Dei steig opp frå sørsida av fjellet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wildgerlosspitze» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Norrahammar

Norrahammar er ein tidlegare sjølvstendig tettstad som inngår i byområdet Jönköping og er ein «kommunedel» i Jönköpings kommune i Jönköpings län i Sverige.

Bakgrunnsstoff 

Jönköpings kommun
1+1=2

«1+1=2» er ein song frå 1975, framført av Maj-Britt Andersen og Anne-Karine Strøm. Songen er skriven av Ivar Børsum og Paul Cappelen.

«1+1=2» deltok i Melodi Grand Prix 1975, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1975 i Stockholm i Sverige. Songen vart framført på norsk av Maj-Britt Andersen med eit lite orkester, og så på nytt av Anne-Karine Strøm med eit stort orkester. Bidraget enda på fjerdeplass med 23 poeng.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1975-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Maj-Britt Andersen-songar
Anne-Karine Strøm-songar
Songar skrivne av Ivar Børsum
Songar skrivne av Paul Cappelen
Kjærlighetens under

«Kjærlighetens under» er ein song av Jahn Teigen og Jan Høiland frå 1975. Songen er skriven av Arild Finsnes.

«Kjærlighetens under» deltok i Melodi Grand Prix 1975, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1975 i Stockholm i Sverige. Songen vart framført på norsk av Jahn Teigen med eit lite orkester, og så på nytt av Jan Høiland med eit stort orkester. Bidraget enda på andreplass med 32 poeng.

Fotnotar

Singlar frå 1975
Norske songar
Norskspråklege songar
Melodi Grand Prix 1975-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Jahn Teigen-songar
Jan Høiland-songar
Songar skrivne av Arild Finsnes
Åh, du gjør meg så glad

«Åh, du gjør meg så glad» er ein song framført av Brit Elisabeth Haagensli og Gro Anita Schønn i 1975. Songen var skriven av Ivar Børsum og Paul Cappelen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1975
«Åh, du gjør meg så glad» deltok i Melodi Grand Prix 1975, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1975 i Stockholm i Sverige. Songen vart framført på norsk av Brit Elisabeth Haagensli med eit lite orkester, og så på nytt av Gro Anita Schønn med eit stort orkester. Bidraget enda på femte- og sisteplass med 16 poeng.

Fotnotar

Singlar frå 1975
Norske songar
Norskspråklege songar
Melodi Grand Prix 1975-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Brit Elisabeth Haagensli-songar
Gro Anita Schønn-songar
Songar skrivne av Ivar Børsum
Songar skrivne av Paul Cappelen
Det skulle ha vært sommer nå

«Det skulle ha vært sommer nå», òg kjend som «Touch My Life (With Summer)» er ein song frå 1975 framført av Stein Ingebrigtsen og Ellen Nikolaysen. Songen er skriven av Svein Hundsnes.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1975
«Det skulle ha vært sommer nå» deltok i Melodi Grand Prix 1975, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1975 i Stockholm i Sverige. Songen vart framført på norsk av Stein Ingebrigtsen med eit lite orkester, og så på nytt av Ellen Nikolaysen med eit stort orkester. Bidraget vann med 39 poeng.

Eurovision Song Contest 1975

Etter sigeren i Melodi Grand Prix 1975 fekk «Det skulle ha vært sommer nå» representere Noreg i Eurovision Song Contest 1974. Teksten vart skriven om, og songen fekk tittelen «Touch My Life (With Summer)». Ellen Nikolaysen framførte songen på engelsk, og enda på 18. plass med elleve poeng; sju frå Italia og to frå Nederland og Monaco. Carsten Klouman var dirigent.

Fotnotar

Songar frå 1975
Philips Records-singlar
Melodi Grand Prix 1975-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Melodi Grand Prix-vinnarsongar
Norske Eurovision Song Contest-songar
Eurovision Song Contest 1975-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Stein Ingebrigtsen-songar
Ellen Nikolaysen-songar
Songar skrivne av Svein Hundsnes
Ellef Jacobsen Mørch

Ellef Jacobsen Mørch () var gardbrukar, forlikskommissær og stortingsmann.

Han var gardbrukar på Søndre Mørch, og var den fyrste som innførte timoteifrø til bygda.

Mørch var fyrste suppleant frå Smaalenenes amt til Stortinget i 1815. Han møtte i staden for
Peter Ulrik Magnus Hount som døydde i juli 1815.

Kjelder
 

Norske gardbrukarar
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar for Smaalenenes amt
Folk frå Spydeberg
Brevens bruk

Brevens bruk er ein tettstad i Örebro kommun i Örebro län i Sverige. I 2010 budde det 101 personar her.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Örebro kommun
Tettstader i Örebro län
Johan Ditlev Borthig

Johan Ditlev Borthig () var ein norsk postmeister, kjøpmann og stortingsmann. 

Han var først postmeister i Risør, så kjøpmann. Han gjekk konkurs i 1819. 

Borthig var eigar av Frydendal i Sønderled. Han var gift med Petronelle Cappelen, dotter av Diderich von Cappelen og hans første kone Petronelle Pedersdatter Juell.

Borthig var suppleant til det overordentlege storting i 1814 og stortingsrepresentant for Kragerø og Østerrisøer til Stortinget i 1815.

Kjelder
 

Norske kjøpmenn
Postfolk
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Folk frå Risør
Fjuckby

Fjuckby er ein liten tettstad i Uppsala kommun i Örebro län i Sverige.

Uppsala kommun
Tettstader i Örebro län
Malå

Malå er ein tettstad i Malå kommun i Västerbottens län i Sverige. I 2010 budde det 2 050 personar her.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Tettstader i Västerbottens län
Malå kommun
Hochfernerspitze

Hochfernerspitze er ein 3 463 meter over havet høg fjelltopp i Zillertalalpane, i provinsen Bolzano i Italia.  Fjelltoppen er den fjerde høgste i Zillertalalpane. Landegrensa mellom Austerrike og Italia går 500 meter nordaust for toppen langs ei lågare egg.

Hochfernerspitze er, saman med Hochfeiler, den høgste toppen i Zillertalalpane, i søraust, og Hintere Weißspitze i sørvest, del i eit veldig fjellmassiv. Nordvestsida av fjellet, som er opptil 70° bratt, er eit mektig syn med sine hengebrear. Opp nordveggen går ein av dei klassiske klatreturane på is.

Filosofiprofessoren og fjellmannen Rudolf Seyerlen frå Jena vart fyrst på Hochfernerspitze då han 8. august 1878 klatra til topps i lag med fjellførarane Stephan Kirchler og Hans Stabeler frå landsbyen Sand in Taufers.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hochfernerspitze» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Facies

Facies er eit omgrep nytta i geologien for å syne særskilde eigenskapar eller fellestrekk hos bergartar. 

Magmatisk facies er til dømes finkorna grensefacies eller porfyrittisk facies hos bergartar som er danna ved størkning av magma, der ulikskapane gjev varietetar som skil seg ut. 

Metamorf facies vert nytta om bergartar eller mineralgrupper som er danna under tilnærma like fysiske tilhøve, som grønskiferfacies, amfibolittfacies og eklogittfacies.

Sedimentær facies avspelgar tilhøva som bergarten vart danna under og omfattar summen av karakteristisk utsjånad, samansetjing, struktur og fossilinnhald ved ein avleiring. Døme på desse er djuphavsfacies, strandfacies, deltafacies, sandfacies og korallrevfacies.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Facies. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/facies.

Metamorf petrologi
Sedimentære bergartar
Stratigrafi
Fahlerts

Fahlerts (av tysk Fahlerz, frå fahl, som tyder bleik) er namn på ei gruppe ertsmineral som krystalliserer kubisk og inneheld kopar, noko jarn og eventuelt sølv, og dessutan svovel, antimon og arsen. Fargen er grå til svart. Dei er viktige koparertsar på einskilde førekomstar i Mellom-Europa og USA. Òg sølvinnhaldet kan ha økonomisk tyding. Dei mest utbreidde er tetraedritt (antimonfahlerts), Cu12Sb4S13, tennantitt (arsenfahlerts), Cu12As4S13 og freibergitt, (Ag,Cu)12(Sb,As)4S13. 

Fahlertsmineral opptrer sparsamt i Noreg. Mest kjend er ein førekomst av tetraedritt i Svenningdalen på Helgeland.

Kjelder
Fahlerts. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fahlerts.

Koparmineral
Svovelsaltmineral
Kubiske mineral
Faksekalk

Faksekalk (tidlegare faxekalk) er rein korallkalkstein frå den nedste del av tertiærsystemet (danien) i Danmark. Det er kalla opp etter Fakse, der denne kalksteinen blir brote i det største kalkbrotet i Dannmark. Ein hardare type av korall- og bryozokalk frå Fakse er omsett under namnet faksemarmor.

Kjelder
Faksekalk. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/faksekalk.

Kalkstein
Falkeauge

Falkeauge eller falkauge er ein smykkestein i kvartsgruppa, særleg karakterisert ved eit brunt til blåleg skimmer, som på slipt eller polert flate viser seg som trådsmale lysstriper (kattaugeeffekt, chatoyans). Lysspelet skuldast innleira parallelle fibrar av amfibolmineralet krokidolitt.

Det finst saman med tigerauge, som han liknar, i Sør-Afrika. Han vert nytta til kunstgjenstandar og smykke.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Falkeøye. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/falke%C3%B8ye.

Edelsteinar
Kvartsvariantar
Faneritt

Faneritt er ein magmatisk bergart der mineralkorna er tilstrekkeleg store til at ein kan skilje dei frå kvarandre utan lupe.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Faneritt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/faneritt.

Vulkanske bergartar
Fanglomerat

Fanglomerat er ein konglomerat eller sedimentær breksje danna ved forsteining av ein grus, stein og blokkvifte føre eit høgdedrag. 

I Noreg er dei særleg kjent frå devonfelta på Vestlandet.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Fanglomerat. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fanglomerat.

Metamorfe bergartar
Fantomkrystall

Fantomkrystall er eit krystall der ein kan sjå eit tidlegare stadium av veksthistoria i dei indre delane.

Kjelder
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Fantomkrystall. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fantomkrystall.

Kvartsvariantar
Farmakosideritt

Farmakosideritt er eit mineral av jarn og arsen med formel KFe4(AsO4)3(OH)4·(6-7)H2O. Dei vert danna ved forvitring av arsenmineral. 

I Noreg er det mellom anna funne som belegg på löllingitt frå Drag i Tysfjord.

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Farmakosideritt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/farmakosideritt.

Bakgrunnsstoff
 WebMineral
 Mineralgalleri 
 MinDat

Kaliummineral
Jernmineral
Arsenatmineral
Farsunditt

Farsunditt er namn på bergartar av kvartsmonzonittisk til granittisk samansetjing frå området mellom Lindesnes og Flekkefjord. Det er kalla opp etter Farsund. Dei mørke minerala er hornblende og biotitt, delvis òg hypersthen. Når dei er relativt mørke og inneheld hypersthen, kan dei òg kallast charnockitt.

Kjelder
Farsunditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/farsunditt.

Vulkanske bergartar
Fasett

Fasettar er plane, små flater som kjem fram ved sliping og polering av edelsteinar og dekorative glaslekamar. 

Ordet stammar frå det franske facette (diminutiv av face – «andlet»).
Det blir òg brukt i overført tyding, til dømes fasettert i tydinga nyansert eller skiftande.

Sjå òg 
 Fasettauge

Kjelder
Fasetter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Edelsteinar
Krystallografi
Franske ord og uttrykk
Fastmark

Fastmark er eit område der jordlaget består av mineraljord i motsetnad til myr.

Kjelder
Fastmark. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fastmark.

Jordtypar
Fayalitt

Fayalitt er eit mineral som opptrer i små mengder i einskilde magmatiske bergartar (granittar og rhyolittar). Dei er òg kjent frå metallurgiske slagg. Det er kjemisk eit jernsilikat, Fe2SiO4, som dannar blandkrystall med det tilsvarande magnesiumsilikatet forsteritt, Mg2SiO4. 

Det er kalla opp etter øya Fayal i Asorane.

Kjelder
Fayalitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fayalitt.

Bakgrunnsstoff

Jernmineral
Nesosilikat
Sonklarspitze

Sonklarspitze er eit 3 463 meter over havet høgt fjell i Stubaieralpane, på grensa mellom den italienske provinsen Bolzano og det austerrikske forbundslandet Tirol.

Den vide, avrunda fjelltoppen er dekt av ein snøbre. Mot nord, i retning Wilde Pfaff, går ein markant fjellrygg. Fjellet er oppkalla et militærgeografen, landmålaren Carl Albrecht Sonklar.

Richard Gutberlet hadde med seg fjellføraren Alois Tanzer og beraren S. Holzmann då dei, 5. august 1869, vart dei fyrste menneska som sette sine føter på toppen av Sonklarspitze.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sonklarspitze» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Fjell i Italia
Felsitt

Felsitt er ein lys, finkorna magmatisk bergart som vesentleg består av kvarts og feltspat. Ein slik finkrystallinsk struktur blir kalla felsittisk (jfr. afanittisk). Større krystall av feltspat kan finnast i einskilde gangbergartar, såkalla felsittporfyrar, som til dømes opptrer i Oslofeltet.

Kjelder
Felsitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/felsitt.

Vulkansk petrologi
Vulkanske bergartar
Alafors

Alafors er ein tidlegare tettstad i Ale kommun i Västra Götalands län i Sverige. I 2010 budde det 153 personar her. Alafors voks saman med stasjonsstaden Nol i 1970 og danna ein felles tettstad som voks saman med Nödinge i 1990. Denne nye tettstaden fekk namnet Nödinge-Nol.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Tettstader i Västra Götalands län
Ale kommun
Feltspatoide

Feltspatoidar er eit samlenamn på ei gruppe mineral som opptrer i bergartar med lågt innhald av silika, SiO2. I likskap med feltspat er dei kjemisk sett aluminiumsilikatar av natrium og kalium. Feltspatoidar kan ikkje opptre saman med primær kvarts, men vil reagere og danne feltspat. Dei viktigaste er nefelin, NaAlSiO4, og leucitt, KAlSi2O6. Andre feltspatiodar er sodalitt, nosean, hauyn, lasuritt og cancrinitt.

Kjelder
Feltspatoider. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/feltspatoider.

Tektosilikat
Femisk

Femisk (av ferrum og magnesium) er eit omgrep nytta om mørke jarn- og magnesiumrike mineral som amfibolar, pyroksenar og olivinar. Det vert òg brukt om magmatiske bergartar som inneheld slike mineral som hovudbestanddel. Nemninga er eigenleg knytt til bergartene sine normative mineralinnhald.

Sjå òg 
 felsisk
 mafisk
 salisk

Kjelder
Femisk. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/femisk.

Mineralogi
Fenakitt

Fenakitt er eit fargelaust mineral som mellom anna opptrer på granittpegmatitter (i usedvanleg store krystall frå Tonga-brotet ved Kragerø, òg frå Drag i Tysfjord) og på druserom i granittar og syenittar (Hurum og Grorud i Oslofeltet). Mineralet krystalliserer trigonalt og er kjemisk eit berylliumsilikat, Be2SiO4.

Namnet kjem av gresk 'narre', fordi mineralet kan forvekslast med kvarts.

Kjelder
Fenakitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fenakitt.

Bakgrunnsstoff

Berylliummineral
Nesosilikat
Trigonale mineral
Fenitt

Fenitt er ein bergart, ein syenittisk gneis som er oppstått ved at alkaliske løysingar har omdanna ein opphavleg granittisk gneis i nærleiken av eit karbonatitt-kompleks. Prosessen blir kalla fenittisering og er ei form for metasomatose.

Han er kalla opp etter Fen i Telemark, sjå Fensfeltet.

Kjelder
Fenitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fenitt.

Metamorfe bergartar
Fenokrystall

Fenokrystall er større, velutvikla krystall som opptrer i ein meir finkorna grunnmasse, særleg i lavaer og gangbergartar, til dømes porfyr.

Kjelder
Fenokrystall. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/fenokrystall.

Petrologi
Bergartar
Wilde Pfaff

Wilde Pfaff er ein 3 456 meter over havet høg fjelltopp i Stubaieralpane, på grensa mellom den italienske provinsen Bolzano og det austerrikske forbundslandet Tirol.

Wilde Pfaff ligg like aust for Zuckerhütl, den høgste fjelltoppen i Stubaieralpane. Mange av dei som klatrar til topps på Zuckerhütl tek også turen til Wilde Pfaff, sidan det tek berre ei 20 minuttar å kome opp på toppen av fjellet frå skaret mellom dei to toppane.

Richard Gutberlet vart 26. juli 1870 fyrstemann på toppen av Wilde Pfaff, saman med fjellførarane Andrä Purtscheller og Alois Tanzer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wilder Pfaff» frå ,  den 27. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Fjell i Italia