alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Calf of Eday

Calf of Eday (norrønt Kalfr, «kalven») er ei øy i Orknøyane i Skottland, nordaust for Eday.  

«Kalven» er eit namn som stundom vert gjeve til ei lita øy som ligg ved sidan av ei større øy.

Historie
Frå 1600- til 1800-talet låg det eit saltkokeri på øya, som ein framleis kan sjå restane etter.

Det ligg tre store gravhaugar, restar av førhistoriske hus og eit fyr på øya.

Dyre- og planteliv
Lyngheiene dominerer vegetasjonen på øya. 32 forskjellige fugleartar hekkar på Calf of Eday og ho har på grunn av dette fått status som Special Protection Area (SPA, særskild verneområde). Måse og skarv hekkar i den tørre røsslyngen, medan havhest (Havhestus glacialis), krykkje (Rissa tridactyla) og alke hekkar i klippene.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Calf of Eday» frå ,  den 7. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
 Irvine, James M. (red.) (2006) The Orkneys and Schetland in Blaeu's Atlas Novus of 1654. Ashtead. James M. Irvine. 
 Noble, Gordon (2006) Neolithic Scotland: Timber, Stone, Earth and Fire. Edinburgh University Press. 
 Waugh, Doreen, "On eið-names in Orkney and other North Atlantic islands" in Sheehan, John and Ó Corráin, Donnchadh (2010) The Viking Age: Ireland and the West. Proceedings of the Fifteenth Viking Congress. Dublin. Four Courts Press. 

Øyar i Orknøyane
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Rebbestad

Rebbestad er ein matrikkelgard i Ørsta kommune. Han ligg i Follestaddalen, på vestsida av Storelva. Innmarka på garden strekker seg frå Barstadleitet til Bytingsgrova som dannar grense mot Fyldal. Dyrkajorda fordeler seg over ei lang, smal strekning på om lag tre kilometer. Frå Storelva til dal-/bergsida er det berre eit stykke kring tuna det er meir enn 200 m. Den hevdvunne uttalen av gardsnamnet er Rebissta, med trykk på bi. Matrikkelgarden har gardsnummer 23 i Ørsta.

Garden, som låg i eit klyngjetun, var delt i tre bruk fram til 1864. Bruket Likkjesetra, som låg over ein kilometer frå klyngjetunet i retning Fyldal vart busett frå om lag same tid. Etter utskiftinga 1864-67 bygde dei nye bruka hus utanfor klyngjetunet. Fyrst etter ei ny utskifting 1959-61 vart klyngjetunet oppløyst.

Frå gammalt var Storelva byteline mot matrikkelgardane på hi sida av Storelva, både Follestad og Myklebust. Opp gjennom tida tok elva fleire gongar nytt far, noko som førte til at Rebbestad hadde slåttemark også på austsida av Storelva. Med reguleringa av Storelva (Follestadalselva) vart elvelaupet beinka og tilpassa, slik at det vart endeleg slutt på denne ordninga i 1953.

Rebbestad hadde seterhamning i fjelldalen Romedalen. Steinstøylen er den fremste/inste av setrane i dalen, og ligg vel 10 km frå Rebbestad. Denne var i bruk til fram mot 1950. Fram til året 1910 nytta brukarane også den høgtliggjande Vassdalen på nordaustsida av Rebbestadhornet til seterhamn. Dette opphaldet varte i kring åtte dagar, midt i setremundet på Steinstøylen.

Garden fekk køyreveg til Barstad og vidare til Ørstavik kring 1846.

Folketal: 
 1801: 15 personar (3 heimar)
 1865: 27 personar (5 heimar)
 1900: 28 personar (5 heimar)

Kjelder 
 Øye, Asbjørn: Follestaddalen i farne dagar, Stend 1983
 Folketeljingar for 1801, 1865 og 1900

Matrikkelgardar i Ørsta
Søraust-Asia

Søraust-Asia er ein region i Asia som omfattar området sør for Kina og aust for India. Regionen omfattar 11 land, mange av dei øystatar: Brunei, Kambodsja, Aust-Timor, Indonesia, Laos, Malaysia, Burma (Myanmar), Filippinane, Singapore, Thailand og Vietnam. Til saman bur det rundt 593 millionar innbyggjarar her. Bortsett frå Aust-Timor har landa danna ei blokk kalla Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

Omgrepet «Søraust-Asia» blei først brukt etter andre verdskrigen. Før dette blei regionen gjerne kalla Bakindia eller Indokina for fastlandsområdet, og Malayiske Arkipel for øyane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sørøst-Asia» frå ,  den 7. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 

 
Asia
Regionar i Asia
Årset i Vartdal

Årset i Vartdal er ein matrikkelgard i Ørsta kommune. Garden ligg i Årsetdalen, om lag 3 km frå Vartdalsfjorden. Husa og bøane ligg på austsida av Storelva, vestsida er ubygd. Matrikkelgarden har gardsnummer 102 i Ørsta.

Garden er fyrste gong nemnd i 1520, ein brukar skatta då til krona. I 1606 dreiv fire brukarar garden, eit brukartal som heldt seg stort sett uendra dei neste hundreåra. Åra 1873-76 vart garden utskift og to bruk flytta ut or klyngjetunet, eitt bruk heimover i dalføret mot bytelina mot grannegarden Øye og hitt framover i dalen i retning mot grannegarden Myklebust.

Garden har mykje utmark og beitemark i solsida, i tidlegare tider nytta til slåttemark.

Årset hadde seter på Årsetstøylen i Årsetdalen, 4-5 km frå busetnaden og på motsett side av Storelva. Garden hadde naust i Årsetvika ved Vartdalsfjorden til 1998?. Busitjarane selde då naustområdet og fekk ny naustrett ved Vartdalsfjorden, sørvest for garden Søre-Vartdal.

Folketal: 
 1801: 30 personar – (5 heimar)
 1865: 23 personar – (4 heimar)
 1900: 45 personar – (7 heimar)

Kjelder 
 Buset, Johannes: Vartdalssoga. Første bandet. 1964
 Grøvik, Ivar: Vartdalssoga. II. 1982
 Folketeljingar for 1801, 1865 og 1900

Matrikkelgardar i Ørsta
Eleonore Bjartveit

Eleonore Bjartveit (), fødd i Alta, var ein norsk lege og politikar frå Kristeleg Folkeparti. 

Ho blei vald inn Stortinget frå Oslo i stortingsperioden 1989–1993. Som første vararepresentant i periodane 1981–1985 og 1985–1989 møtte ho fast i den tida (1983-86) Kåre Kristiansen var medlem av regjeringa. Bjartveit var visepresident i Odelstinget 9. oktober 1985- 9. mai 1986.

Eleonore Bjartveit var kulturminister i perioden oktober 1989 til november 1990 i Regjeringa Syse.

Ho blei utdanna lege i 1951, og fekk seinare godkjenning som spesialist i attføringsmedisin og geriatri. Lengst tid arbeidde ho ved Oslo Helseråd, sosialmedisinsk avdeling (1962-1967) og som medisinsk kunnig medlem av Trygderetten (1967-1983). Ho var gift med legen Kjell Bjartveit.

Regjering 
 16. oktober 1989–1. januar 1990 - Statsråd i Kultur- og vitskapsdepartementet
 1. januar 1990–3. november 1990 - Statsråd i Kultur- og kyrkjedepartementet

Stortingets presidentskap 

 9. oktober 1985–9. mai 1986 - Visepresident i Odelstinget
 10. oktober 1989–16. oktober 1989 - Visesekretær i Lagtinget

Stortingskomitéar 
 1981–1985 - medlem i Sosialkomitéen
 1985–1989 - varamedlem i Kontrollkomitéen
 1985–1989 - medlem i Justiskomitéen
 1985–1989 - varamedlem i Den utvida utenriks- og konstitusjonskomitéen
 1989–1993 - varamedlem i Valkomitéen
1989–1993 - medlem i Forbrukar- og administrasjonskomitéen

Bakgrunnsstoff 
Stortinget.no - Biografi

Norske kulturministrar
Statsrådar i Regjeringa Syse
KrF-statsrådar
Stortingsrepresentantar frå KrF
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar for Oslo
KrF-politikarar i Oslo
Norske legar
Folk frå Alta
Ellen Horn

Ellen Horn (), fødd Ellen Stoesen, er ein norsk skodespelar, teatersjef og tidlegare kulturminister for Arbeidarpartiet.

Ellen Horn voks opp på Tjøme. Ho dreiv dokketeater i tre år etter at ho fullførte vidaregåande skule. Ho er utdanna som skodespelar frå Statens Teaterhøgskole. Ho har vore knytt til Fjernsynsteateret, til Nationaltheatret som skodespelar og teatersjef, og blei utnemnd til teatersjef for Riksteateret i februar 2005.

Regjering 
Ellen Horn var statsråd i Kulturdepartementet (kulturminister) i Jens Stoltenberg si første regjering, 2000-2001.

Ho er gift med jazztrommeslagaren Jon Christensen, og har to barn: Kjersti Horn, frå det tidlegare ekteskapet med Per Horn, og Emilie Christensen frå det noverande ekteskapet.

Nokre roller 
Sigrid Undset i Undset (Trøndelag Teater 2005)

Kjelder 

 
 

Norske skodespelarar
Norske teatersjefar
Norske kulturministrar
Ap-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Stoltenberg I
Folk frå Færder
Samanslutninga av søraustasiatiske statar

Samanslutninga av søraustasiatiske statar (engelsk Association of Southeast Asian Nations, forkorta ASEAN) er ein internasjonal organisasjon med dei fleste landa i Søraust-Asia som medlemmar. ASEAN har som føremål å styrka den økonomiske, sosiale, og kulturelle utviklinga i regionen. Hovudkontoret ligg i Jakarta i Indonesia.

Organisasjonen vart skipa 8. august 1967 i Bangkok av Indonesia, Malaysia, Filippinane, Singapore og Thailand. 

Brunei vart medlem i 1984, Vietnam i 1995, Laos og Myanmar i 1997 og Kambodsja i 1999.

Alle medlemslanda har underskrive SEANWFZ-avtalen, som slår fast at Søraust-Asia skal vera fri for kjernevåpen. Avtalen vart verksam i 1997.

Medlemsland

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Association of Southeast Asian Nations» frå ,  den 7. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 
 ASEAN Secretariat

Søraust-Asia
Skipingar i 1967
Internasjonale organisasjonar
Landsbankinn

Landsbanki Íslands (på Island gjerne Landsbankinn), er den eldste og nest største av dei tre store private bankane på Island.

Banken vart grunnlagd i 1885, og fungerte som sentralbank på Island til 1961. Den gongen var utferding av pengar ein viktigare del av oppgåvene til sentralbanken enn pengepolitikk. Islands sentralbank tok over sentalbankrolla etter eit vedtak på Alltinget, og Landsbankinn vart slått saman med Samvinnubankinn (Samvirkebanken). Landsbankinn vart gjort om til eit allment aksjeselskap 1. januar 1998. Seinare vart banken meir og meir privatisert i perioden 1998 til 2003.

Landsbankinn hadde i 2006 52 filialar på Island. I 2001 hadde banken  den største delen av dei private innskota på Island, føre Glitnir og Kaupthing Bank. Under |den internasjonalen finanskrisa 2007-2008 fekk banken store gjeldsproblem etter satsinga i den internasjonale finansmarknaden, spesielt gjennom nettbanken Ice-save.

I juli 2009 hadde Landsbankinn eksisterande og selde/nedlagde dotterselskap og filialar i følgjande land: 
 Landsbanki, Oslo - nedlagd 
 Landsbanki, Helsingfors - nedlagd 
 Landsbanki, London 
 Heritable Bank, London - i gjeldsforhandlingar 
 Landsbanki Securities, London - i gjeldsforhandlingar 
 Merrion Capital, Dublin - seld i oktober 2006 
 Kepler Equities, Paris - seld i oktober 2006 
 Landsbanki, Amsterdam 
 Landsbanki, Madrid - nedlagd 
 Landsbanki, Halifax, Canada 
 Landsbanki, Luxembourg - i gjeldsforhandlingar 
 Landsbanki, Hong Kong - nedlagd 
 Landsbanki US, New York – nedlagd

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Landsbanki» frå ,  den 7. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad (islandsk)
 Offisiell nettstad (engelsk)

Referansar

Islandske bankar
Opphavleg omsett med Apertium
Turid Birkeland

Turid Birkeland () var ein norsk politikar frå Arbeiderpartiet. 

Turid Birkeland var statsråd i Kulturdepartementet (kulturminister) i Thorbjørn Jagland si regjering frå 25. oktober 1996 til 17. oktober 1997. 

I perioden 1986 til 1989 var Turid Birkeland fast møtande vararepresentant på Stortinget. Ho var leiar for AUF i åra 1989-1992. Ho var leiar for Ja-aksjonen for norsk EU-medlemskap i 1994.

Turid Birkeland skreiv bøker, og arbeidde for LO sitt kontor i Brüssel. 
Ho arbeidde elles mellom anna som kultursjef i NRK og programleiar i kulturavdelinga i NRK. Ho leia programmet «Silikonfri sone» på TVNorge, og var også programleiar på TV+ i 1995, i tillegg til verv som leiar for programrådet i P4.  Ho var også leiar for Kammermusikkfestivalen i Risør. 

Frå 2008 var Turid Birkeland seniorrådgjevar i Telenor.

Bøker 
 Turid Birkeland og Sigurd Sandvin. Alle fakta på bordet. Oslo, 1992 EU-fakta
 Stockholm - Din guide til storbyen!. Damm, 2001 ISBN 82-517-8792-0
 London - Din guide til storbyen!. Damm, 2005. ISBN 82-496-0701-5

Kjelder 

 

Norske kulturministrar
Ap-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Jagland
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for Oslo
Vararepresentantar til Stortinget
Leiarar i AUF
Programleiarar for NRK
Programleiarar for TV Norge
Norske embets- og tenestefolk
Norske sakprosaforfattarar
Folk tilknytte Telenor
Folk tilknytte Norsk Folkehjelp
Politikarar frå Oslo
Folk frå Haugesund
Elsa Skjerven

Elsa R. Skjerven () var ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Ho var statsråd og sjef for Familie- og forbrukardepartementet (familie- og forbrukarminister) i Per Borten si regjering frå 1965 til 1971, i til saman 5 år, 5 månader og 5 dagar. Som vararepresentant til Stortinget møtte ho til saman 76 dagar.

Biografi 
Elsa Skjerven var fødd i Oslo. Ho tok eksamen i elementær musikkteori ved Musikkonservatoriet i 1941, og utdanna  seg som lærar ved Elverum lærerskole i 1943. Ho var gymnastikklærar ved Levanger lærerskole, Innherred sykepleierskole og Strinda realskole og gymnas. Ho budde i Trondheim i 40 år, og var medlem av bystyret i 23 år. Mot slutten av denne tida var ho kommunalråd i kultur- og undervisningssektoren i åtte år. I 1982 flytta ho til Bærum, der ho levde til ho døydde.

Verv
Medlem av Trondheim bystyre frå 1959 til 1983, frå 1972 også medlem av formannskapet
Vararepresentant til Stortinget i periodane 1965–1969, 1969–1973 og 1973–1977
Medlem av Sør-Trøndelag fylkesting frå 1979 til 1982  
Medlem av Kringkastingsrådet 
Medlem av Marknadsrådet
Medlem av landsstyret i Kristeleg Folkepartis Kvinner i 12 år. 
Formann for Kristeleg Folkepartis Kvinner frå 1974 til 1976.

Prisar og utmerkingar 
Norske Kommuners Sentralforbunds heidersteikn frå 1983
 Æresmedlem i Kristeleg Folkeparti frå 1985

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Elsa Skjerven» frå ,  den 7. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 
Elsa Skjerven hos stortinget.no

Norske familie- og forbrukarministrar
Statsrådar i Regjeringa Borten
KrF-statsrådar
Lokalpolitikarar i Trondheim
KrF-politikarar i Sør-Trøndelag
Vararepresentantar til Stortinget
Politikarar frå Oslo
Marknadsrådet

Marknadsrådet er eit norsk domstolliknande forvaltingsorgan som handsamar klager på marknadsføring. Rådet handsamar ankesaker frå Forbrukarombodet, Sosial- og helsedirektoratet (marknadsføring av tobakk eller alkohol) og Medietilsynet (politisk reklame på TV). Marknadsrådet sine vedtak er endelege og kan berre settast til side av domstolane.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad 

Norske statsetatar
Skipingar i 1973
Torfinn Bjarkøy

Torfinn Bjarkøy () i Narvik er ein norsk jurist og tidlegare Forbrukarombod. Han var underdirektør hos Forbrukarombodet frå 1989 til han sjølv blei Forbrukarombod i 1995. Dette embetet hadde han fram til 2000, då han måtte slutte på grunn av sjukdom.

Norske juristar
Norske forbrukarombod
Folk frå Narvik
Hans Petter Lundgaard

Hans Petter Lundgaard () er ein norsk  jurist, mest kjend som Forbrukarombod.

Etter juridikum var han først tilsett som universitetslektor ved Universitetet i Oslo frå 1963. I 1971 tok han over som leiar for Forsikringsklagekontoret. I 1973 vart Forbrukarombodet oppretta. Inger Louise Valle vart tilsett som det første Forbrukarombodet. Medan ho var statsråd i regjeringa Nordli frå 1976 til 1980, og deretter Stortingsrepresentant til 1981, var  Lundgaard fungerande Forbrukarombod. Valle sa frå seg stillinga i 1981, og Lundgaard fekk deretter den ledige stillinga på permanent basis. I 1986 vart han utnemnd til lagdommar i Eidsivating lagmannsrett, som seinare skifta namn til Borgarting lagmannsrett. Han gjekk av for aldersgrensa i 2005.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hans Petter Lundgaard» frå ,  den 7. mars 2010.  
 

Norske juristar
Norske dommarar
Norske forbrukarombod
Folk frå Oslo
Mikhális Sifákis

Mikhális Sifákis () er ein gresk fotballspelar med landskampar for Hellas. Han spelar keeper for Aris Thessaloniki.

Sifákis vart fødd i Iráklio på Kreta og begynte å spela fotball som 9-åring. Den første klubben hans var Atsalénios Iraklíou. I 1999 gjekk han over til klubben OFI Kreta i same byen, der han spelte på B-laget til 2002. I 2002 fekk han sin første proffkontrakt med OFI. Han spelte for dei fram til 2007, då han gjekk på lån til Olympiakos i Pireus. Med dei vann han den greske ligaen og cupen, men han spelte berre to kampar for A-laget. I 2008 vart Sifákis selt til Aris Thessaloniki, der han framleis spelar i 2009-2010-sesongen.

I 2004 kom Sifákis med på det greske U21-landslaget. Han spelte 15 kampar for dei. 14. oktober 2009 fekk han sin første A-landslagskamp for Hellas, då dei slo Luxembourg 2-1 i den siste kampen i gruppespelet i kvalifiseringa til fotball-VM i 2010.
I dei to avgjerande kvalifiseringskampane mot Ukraina var Sifákis reservekeeper.

Kjelder 
Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå engelsk wikipedia, 8. mars 2010.

Greske fotballspelarar
OFI Kreta-spelarar
Olympiakos-spelarar
Aris Thessaloniki-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-EM 2012
Aléxandros Tzórvas

Aléxandros Tzórvas () er ein gresk fotballspelar. I 2011/12-sesongen spelar han som keeper for Palermo og for det greske landslaget.

Tzórvas vart fødd i Athen. Han begynte karrieren sin ved fotballakademiet til Panathinaikos, men hadde vanskeleg for å få kamper for førstelagte der. Han vart lånt ut til fleire lag, Ájos Nikólaos, Markópoulo Mesojéas og Thrasývoulos Fylís, før han vart kalla tilbake til Panathinaikos som reservekeeper i 2005. Då han framleis ikkje fekk A-lagskampar for Panathinaikos gjekk han til OFI Kreta i 2007 i ein bytehandel der keepertalentet Oréstis Karnézis gjekk den andre vegen. På Kreta fekk han spela fast på øvste nivå.

I mars 2008 vart Tzórvas kalla inn som tredjekeeper av landslagstrenaren Otto Rehhagel til ein venskapskamp mot Portugal. Han debuterte for Hellas sitt landslag 19. november 2008 i ein vennskapskamp mot Italia i Pireus, som enda 1-1. På denne tida vart han kjøpt tilbake til Panathinaikos, der han sidan har kjempa seg inn på A-laget. I november 2009 stod Tzórvas i mål for Hellas i begge dei avgjerande kvalifiseringskampane til fotball-VM i 2010 mot Ukraina. Han heldt buret reint i begge kampane, Hellas vann 1-0 samanlagt og gjekk til VM.

Kjelder 
Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå engelsk wikipedia, 8. mars 2010.

Greske fotballspelarar
Panathinaikos-spelarar
OFI Kreta-spelarar
Palermo-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 2008
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-EM 2012
Campo Tencia

Pizzo di Campo Tencia er eit fjell i Lepontin-Alpane i kantonen Ticino i Sveits. Fjellet ligg mellom dalane  Leventina og Valle Maggia. Med ei høgd på 3 071 m er fjellet det høgste som ligg inne kantonen Ticino, men det er høgre toppar på kantonsgrensa i Adula-Alpane og Monte Basòdino. Campo Tencia er òg namnet på isbreen som strekker i nordaustleg og nordleg retning frå fjlltoppen. 

Nordnordaust for Pizzo di Campo Tencia ligg fjellhytta Capanna Campo Tencia på 2 140 meter over havet. Ho vart reist i 1912 og var den fyrste overnattingshytta som Ticino-avdelinga av Schweizer Alpen-Club bygde.

Eit klatrelag beståande av føraren Peter Sulzer, Gottlieb Samuel Studer, W. Lindt og F. Aebi var dei fyrste som kleiv til topps, 1867.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Campo Tencia» frå , den 8. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Campo Tencia on SummitPost.org

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Ticino
Pizzo Tambo

Pizzo Tambo er eit 3 279 meter høgt pyramideforma fjell på grensa mellom Sveits og Italia. Fjelltoppen er den høgste og nordlegaste i fjellrekka Adula-Alpane.

Tambo ligg mellom den sveitsiske dalen Misox og den italienske Valle San Giacomo. Fjellet stig opp vest for Splügenpasset.

Frå toppen er det vid utsikt for fjellklivarar og skigåarar. Toppen kan nåast frå Splügenpasset over ein bratt stig. Buskapar frå heile
Felsberg har sommarbeite på Tambo-fjellet.

Bakgrunnsstoff 
 Pizzo Tambo Tourenberichte

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pizzo Tambo» frå ,  den 8. mars 2010.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Italia
Fjell i Lombardia
Fjell i Graubünden
Internasjonale fjell i Europa
Fangeleiren ved Guantánamobukta

Fangeleiren ved Guantánamobukta er ein fangeleir, under jurisdiksjonen til USA, på marinebasen i Guantánamobukta på Cuba. USA vil ikkje gje fangane status som krigsfangar eller fangar underlagt sivile domstolar. Dette har, saman med rapportar om utstrekt bruk av tortur, mishandling og langvarig internering, gjort fangeleiren svært omstridt.

Fangeleiren ligg på ein marinebase som USA har drive sidan 1902, men fangeleiren vart ikkje oppretta før i 2002. Fangeleiren har tre leirar på basen: Camp Delta (med Camp Echo), Camp Iguana og den nå stengde Camp X-Ray.

Fangeleiren held menneske som er tekne til fange under den såkalla krigen mot terror, som USA sette i gang etter terroråtaka mot landet i 2001. Nokre av dei er mistenkte for å stå i ledetog med al-Qaida. Resten av fangane er av andre årsaker tekne til fange under krigen.

USA har klassifisert alle fangane i fangeleiren som ulovlege fiendtlege stridande (illegal enemy combattants.) Denne klassifiseringa gjev dei ikkje status som krigsfangar. Sidan dei ikkje sit fanga på amerikansk territorium, har USA heller ikkje villa gje dei andre rettar som dei har krav på etter  Genèvekonvensjonen. Bush-administrasjonen oppretta  militære Combatant Status Review Tribunals som har gjennomgått statusen til fangane. 

Frå 2004 har fangetalet på Guantánamo vorte redusert. USA har heller satsa på å fengsle terrormistenkte og krigsfangar i leirar i m.a. Afganistan.

Talet på fangar var høgast i 2003, med 680 fangar frå rundt 40 land. I desember 2006 var det 395 fangar på Guantanamo-basen, og i november 2009 om lag 215. Dei fleste av dei som er fengsla på Guantánamo, er fengsla utan tiltale eller dom.
Av 775 fangar sidan 2001, så har 3 blitt dømde ( David Hicks, Salim Hamdan og Ali al-Bahlul ). Det 5. sjølvmordet blant fangar skjedde i juni 2009.

Tvangsfôring har skjedd.

Avgjorte saker 
Trass i at fangane nektast status som krigsfangar, vert sakene handsama av militære domstolar. 3 fangar av 775 sidan 2001,  er til no dømde (pr. april 2010):
 Ali al-Bahlul
 David Hicks blei dømd etter ei lov frå 2006, for ei handling frå 2001.
 Salim Hamdan 

Tiltalen mot Abd al-Rahim al-Nashiri er fråfalt etter skriftleg ordre frå president Barack Obama. 5.februar 2009.

Sjå òg 
 Fengsling utan lov og dom
 Konsentrasjonsleir

Kjelder 
 Delar av artikkelen byggjer på stoff frå tilsvarande artikkel på Bokmålswikipedia, som mellom anna oppgjev desse kjeldene: 
 Memorandum from Navy General Counsel Alberto J. Mora to Navy Inspector General, July 7, 2004
 Guantánamo Bay: A Reflection On The Legal Status And Rights Of ‘Unlawful Enemy Combatants’  - Utrecht law review
 Amnesty international: Guantánamo and beyond: The continuing pursuit of unchecked executive power

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7128591.stm

USA
Menneskerettsbrot
Interneringsleirar
Krigen mot terrorisme
Alperschällihorn

Alperschällihorn er eit 3 036 meter høgt fjell i såkalla Splügener Kalkberge i den sveitsiske kantonen Graubünden. Fjellet ligg nord for bygda Splügen i Rheinwald, i aust ligg Sufers (der det høgaste punktet til fjellet er), medan nordsida høyrer til Safien.

Nord for Alperschällihorn ligg fjellskaret Alperschällilücke på 2 614 meter over havet, eit skar der ein kan gå mellom Sufers og Safien.

Til liks med heile Splügener Kalkberge er Alperschällihorn prega av eit uryddig steinlandskap der ein ofte høyrer dyn frå steinsprang.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alperschällihorn» frå ,  den 8. mars 2010.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden