alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Peder Aslak Owren

Peder Aslak Berntsson Owren, også kjend som P.A. Owren, () var ein gardbrukar frå Fåberg i Oppland som representerte Oppland fylke og Arbeiderdemokratene på Stortinget i perioden 1925-27, møtte òg som varamann i både 1919 og 1920.

Owren var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han Elverum ungdomsskole i 1892/93 og tok eksamen ved landbruksskulen på Hove i Fåberg i 1899. I 1901 tok han over farsgarden Lekshus i bygda Mesna, ein gard han dreiv til 1932. Jamsides gardsdrifta sysla han med skog- og tømmerhandel til 1914, medan han i tida 1911-26 dreiv eit dampysteri med landhandel. Då han i 1932 skøytte garden over på eldste sonen, starta han opp ein pelsdyrfarm med avl av sølv- og platinarev. 

Periodane 1913-22 og 1925-28 var Owren ordførar i Fåberg herad. Han var også formann i det kommunale skogutvalet. Valbolken 1919-21 var han 1. varamenn til Stortinget frå einmannskrinsen Søndre Gudbrandsdalen. Han møtte då fire gongar i staden for Johan Castberg, den valde representanten, som var medlem i Justiskomiteen. Owren lukkast ikkje å kome inn på Stortinget 1922-24, men nådde opp gjennom Stortingsvalet 1924. Han var såleis medlem i Militærkomiteen i tingbolken 1925-27.

Elles var Owren formann 1918-21 i skattetakstkomiteen for Oppland fylke, medlem 1923-37 i tilsynsnemnda (styret) for Oppland fylkessjukehus og 1929-32 i tilsynskommisjonen for Eidsvoll-, Rauma-, Dovrebanen. I tida 1940-44 og 1945-?? var han formann i Norges Pelsdyrlag.

Kjelder
 

Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar frå Arbeiderdemokratene
Stortingsrepresentantar for Oppland
Ordførarar i Fåberg
Norske gardbrukarar
Folk frå Lillehammer
Pulitzer Prize for National Reporting

Pulitzer Prize for National Reporting er ein pulitzerpris som med nokre få unntak har blitt delt ut årleg sidan 1942 for særmerkt journalistikk innan riksdekkande saker. Frå 1942 til 1947 var namnet på prisen Pulitzer Prize for Telegraphic Reporting - National.

Prisvinnarar

Pulitzer Prize for Telegraphic Reporting - Nation (1942–47)

Pulitzer Prize for National Reporting (1948–)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Pulitzer Prize for National Reporting» frå ,  den 12. april 2017.  
 

Pulitzerprisen etter kategori
Abeid Karume

Abeid Karume () var ein tanzaniansk politikar som var den fyrste presidenten på Zanzibar og samstundens den fyrste visepresidenten i Tanzania, frå 1964 til han døydde i 1972. Han vart president på Zanzibar etter at sultanane på øygruppa hadde vorte styrta under revolusjonen på Zanzibar; tre månader seinare vart Zanzibar slege saman med nabolandet Tanganyika, og danna Tanzania, og Karume vart dimed den fyrste visepresidenten, under president Julius Nyerere. Abeid Karume var far til den sjette presidenten på Zanzibar, Amani Abeid Karume.

Karume vart skoten og drept 7. april 1942 av fire menn medan han spelte bao (eit mancalaspel) på kontoret til Afro-Shirazi Party i Zanzibar by.

Tanzanianske visepresidentar
Zanzibarske politikarar
Kassim Majaliwa

Kassim Majaliwa Majaliwa () er ein tanzaniansk politikar som har vore statsminister i Tanzania sidan 20. november 2015. Han vart utnemnd til statsminister av den nyvalde presidenten John Magufuli etter valet i 2015. Han er medlem av regjeringspartiet Chama cha Mapinduzi (CCM), og har vore medlem i nasjonalforsamlinga for Ruangwa sidan 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Profilen til Majaliwa hjå nasjonalforsamlinga i Tanzania

Tanzanianske statsministrar
Babur

Zahir-ud-din Mohammad Babur (), kjend som Babur, var ein sentralasiatisk herskar av Fergana som erobra store område og grunnla det indiske Mogulriket.

Etter slaget ved Panipat i 1526 og sigeren over Rana Sangram Singh av Mewar året etter, herska han over eit rike som strekte seg frå Oxus til Bengal.

Babur skreiv memoara sine på tsjagatai-tyrkisk. Han skreiv også poesi både på tyrkisk og persisk, og etterlét seg ei lærebok i metrikk og retorikk.

Kjelder

Stormogular
Jules Massenet

Jules Émile Frédéric Massenet () var ein fransk komponist under romantikken. 

Han er best kjent for å ha skrive ei rekkje operaer. Desse var særs populære på slutten av 1800- og byrjinga av 1900-talet. Sidan er mange av dei blitt gløymde, sjølv om dei periodevis er blitt gjenoppførte sidan. Manon og Werther er blitt oppført ofte. Det same gjeld instrumentalverket Méditation frå Thaïs.

Verkliste

Operaer 
 La grand' tante (1867)
 Don César de Bazan (1872)
 Le roi de Lahore (1877)
 Hérodiade (1881)
 Manon (1884)
 Le Cid (1885)
 Esclarmonde (1889)
 Le mage (1891)
 Werther (1892)
 Thaïs (1894)
 Le portrait de Manon (1894)
 La Navarraise (1894)
 Sapho (1897)
 Cendrillon (1899)
 Grisélidis (1901)
 Le jongleur de Notre-Dame (1902)
 Chérubin (1903)
 Ariane (1906)
 Thérèse (1907)
 Bacchus (1909)
 Don Quixote (Don Quichotte) (1910)
 Roma (1912)
 Panurge (1913)
 Cléopâtre (1914)
 Amadis (1922)

Oratorium og kantatar 
 David Rizzio (1863)
 Marie-Magdeleine (1873)
 Ève (1875)
 Narcisse (1877)
 La Vierge (1880)
 Biblis (1886)
 La Terre Promise (1900)

Ballettar 
 Le Carillon (1892)
 Cigale (1904)
 Espada (1908)

Orkesterverk 
 Première suite d'orchestre (1867)
 Scènes hongroises (1870)
 Scènes pittoresques (1874)
 Scènes dramatiques (1875)
 Scènes napolitaines (1876)
 Scènes de féerie (1881)
 Scènes alsaciennes (1882)
 Fantaisie pour violoncelle et orchestre (1897)
 Koncert for klaver og orkester (1903)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jules Massenet» frå ,  den 13. april 2017.

Bakgrunnsstoff 
 

Franske komponistar
Operakomponistar
Romantiske komponistar
Elle Andersdatter

Elle Andersdatter (død ca. 1643) var ein dansk salmediktar. Ifølge tradisjonen var ho enkje etter Hans Hanssøn og borgarkone i Maribo på Lolland.  

Ho er kjend for salmen «Eja, min sjæl ret inderlig sig fryder», som er blitt omsett til norsk, svensk og engelsk.
I Norsk Salmebok finst salmen under tittelen «Eia, mitt hjerte inderlig».  
I svenske salmebøker finst salmen i to ulike former: «I hoppet sig min frälsta själ förnöjer» og «Eja, mitt hjärta, hur innerlig». 
På engelsk heiter salmen «In hope my soul redeemed to bliss unending».

I ei dansk salmebok frå 1645 blir salmen kalla «En skjønn åndelig vise om alle troende Guds barns glede i det evige livet». Den første bokstaven i kvart vers av originalen dannar namnet «Elle Andersdatter» og er eit såkalla akrostikon. Dette har fått enkelte til å hevda at salmen heller er skrive til henne enn av henne.

Verket blei funne i boksamlinga til Karen Brahe (1657-1736), som også omfatta ei salmesamling til gravferda til ei  «Elline Andersdaatter».

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Elle Andersdatter» frå ,  den 13. april 2017. 
 oppgav desse kjeldene: 
Anne Kristin Aasmundtveit, Biografisk leksikon til Norsk Salmebok og Norsk Koralbok, Verbum forlag, Oslo, 1995. ISBN 82-543-0573-0 Side 47.
 

Danske salmediktarar
Døde i 1640-åra
Bugge Baustad

Karlot Bugge (Baustad) Edvardsen () var ein norsk bonde, felespelar og diktar. 

Bugge Baustad blei fødd i Blessa på garden Indre Baustad, i dåverande Vik herad (no Sømna kommune). Foreldra var Ingeborg Olsdatter og Edvard Bertelsen.  Bugge Baustad var nummer tre i ein søskenflokk på åtte, men der to av søskena var døde då Bugge blei fødd.  Faren var ein habil felespelar.

Liv og virke 

Alt i 12-årsalderen gav Bugge seg i veg med eit handskrive blad, Heimtanken, der han skreiv både dikt og prosa. Han lært seg tidleg å spele på fele, og noko lærte han hos faren, andre melodiar lærte han hos andre spelemenn. 

Hausten 1901 kom Bugge inn på Vefsn folkehøgskole, og her blei målmannen og ungdomslagsmannen forma. 

Bugge kom så til Bjørnådalen på arbeid i eit klebersteinsbrot, og i Bjørnådalen møtte han Gudrun Olsdatter (fødd 1887), og dei gifta seg i 1908. Sonen Hermod blei fødd 26. oktober 1909, men alt 17. juli 1909 døydde Gudrun. Hermod blei så oppfostra hos tante Maren på Hemnesberget.

Bugge arbeidde i Bjørnådalen fram til 1913. Då vende han heim til Sømna, og der overtok han ein del av heimgarden. Her bygde Bugge Baustad opp ein bureisar-gard frå grunnen av.

I 1916 gifta Bugge seg på nytt med Agnes Sivertsdatter (fødd 5.6.1889, død 19.3.1963) frå Ytre Baustad, og i 1917 fekk dei dottera Solveig, og no flytta også sonen Hermod heim.

Ved sia av arbeidet på garden, spelte Bugge også, på møte i ungdomslag, på ein og annan dansefest, og gjerne i bryllaup. I følgje vennar kunne Bugge rundt 400 melodiar, men berre eit 70-tals er tatt vare på. 

Bugge Baustad skreiv fleire prologar og dikt, ofte framført i ungdomslaga. Etter krigen var det fleire som gjekk saman om å få gitt ut dikta, og i 1949 (eller 1951) kom samlinga Frygdasnella ut.

Bugge Baustad døydde 5. februar 1953, og han blei gravlagd ved Sømna kyrkje. 19. mai 1957 blei det reist ein minnestein på grava, gitt av ungdomslaget Fram.

Utgjevingar 

 Frygdasnella. Utgitt av Sør-Helgeland ungdomslag og ungdomslaga Lysingen og Fram, Marius Evjebergs forlag, Bøstad 1951?, 78 sider.

Kjelder 

 Bugge Baustad. Diktaren og spelemannen frå Sømna. Med utvalde dikt frå Frygdasnella, Solstreif o.a. Utgitt av Sømna historielag, 2012. 143 sider.

Norske felespelarar
Folk frå Sømna
Sjøstikkelsbær

Sjøstikkelsbær eller kulekammanet (Pleurobrachia pileus) er ei ribbemanet som vert 1–2 centimeter lang. Tentaklane vert oppimot 20 gonger kroppslengda.

Sjøstikkelsbæret er vanleg langs norskekysten.

Kjelder 

Ribbemaneter
Agurkkammanet

Agurkkammanet (Beroe cucumis) er ei fingerbjørgforma ribbemanet som vert 10–15 centimeter lang. Ho saknar tentaklar.

Agurkkammaneta er den einaste ribbemaneta som finst langs norskekysten som høyrer til klassen Nuda.

Kjelder 

Ribbemaneter
Mizengo Pinda

Mizengo Pinda () er ein tanzaniansk politikar som var statsminister i Tanzania frå 2008 til 2015, under president Jakaya Kikwete. Han vart vald inn i nasjonalforsamlinga i Tanzania i valet i 2000, og satt til 2015.

Tanzanianske statsministrar
Edward Lowassa

Edward Ngoyai Lowassa () er ein tanzaniansk politikar som var statsminister i landet frå 2005 til 2008. Han måtte slutte i stillinga etter at eit parlamentsutval kom fram til at han og energi- og mineralministeren var ansvarlege for ei bedragersk avtale mellom TANESCO og eit ikkje-eksisterande amerikansk føretak. Lowassa trakk seg frå stillinga for å verne rykta til regjeringa og CCM, og vart med det den fyrste statsministeren i Tanzania som har trekt seg på grunn av ei bedragerisak.

Referansar 

Tanzanianske statsministrar
Trollholmsund

Trollholmsund ligg nokre km aust for E6, litt sør for Indre Billefjord i Porsanger kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Det er 700 millionar år gamal kalkstein i området, som er erodert slik at det har vorte danna skulpturliknande formasjonar i terrenget. Det veks mellom anna lapprose (Rhododendron lapponicum), som i motsetning til andre rhododendronar treng kalk, på staden.  

Formasjonane i terrenget kan minna om troll, og i fylgje eit samisk sagn vart dei til då det kom troll frå vidda og frå Lakselv, berande på ei kiste med gull og sølv. Då dei kom ned til sjøen kom dei ikkje lengre, og medan dei stod der rann sola og trolla vart til steinstøtter. 

Trollholmen er ein holme som ligg rett aust for fastlandet og Trollholmsundet.

Geografi i Porsanger
Samisk kultur
7,62 × 54R

7,62 × 54R (òg kalla 7,62 Russian) er ein russisk riflepatron.

Patronen vart opphavleg utforma for den russiske Mosin-Nagant M91/30-rifla i 1891. Patronen vart brukt i tsartida og gjennom sovjetperioden i både rifler og maskingevær. Winchester Modell 1895 var òg kamra i dette kaliberet pga. ein kontrakt med den russiske regjeringa.  Patronen vert framleis brukt i SVD-rifla, og dessutan i nokre moderne maskingevær. Kula er 7,92 millimeter i diameter, då dette er diameteren på løpet inni rillene i riflinga, medan på høgdene (bommen) i riflinga er løpet 7,62 millimeter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «7,62 × 54R» frå ,  den 16. april 2017.  
 

Patronar
P-35

P-35 (russisk П-35 (П-6), russisk marineindeks 4К44, NATO-kallenamn SS-N-3a Shaddock) er eit sovjetisk kryssarmissil mot sjømål.

Kjelder 
 Крылатая противокорабельная ракета П-35 (П-6)
 http://militaryrussia.ru/blog/topic-392.html 
 http://www.npomash.ru/activities/ru/rocketvmf.htm
 Фото ПРК «Редут» на сайте Минобороны России 

Kryssarmissil
Eymundar þáttr hrings

Eymundar þáttr hrings er ei kort norrøn soge som finst i to versjonar. Ein av dei er Eymundar þáttr hrings i Flatøybok, og den andre er eit innleiande kapittel i Yngvars saga víðförla (Soga om Yngvar den vidfarne). Soga skildrar opplevingar som vikingane hadde i teneste hjå Jaroslav den kloke.

Den viktigaste skilnaden mellom dei to versjonane er at i Eymundar þáttr hrings er helten ein nordmann, medan Yngvars saga víðförla omtalar han som ein svenske.

Sjå òg 
 Boris og Gleb

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eymundar þáttr hrings» frå ,  den 16. april 2017.

Referansar 
 Yngvars saga víðförla på norrønt
 Ei omsetjing av Tunstall av Yngvars saga víðförla-1 
 Ei omsetjing av Tunstall av Yngvars saga víðförla-2 
 Ei russisk omsetjing av Jelena Aleksandrovna Rydzevskaya
 Larsson, G-EN til Mat. (2005). Minnet av vikingatiden : dei isländska kungasagorna och deres värld. ISBN 91-7353-065-4
 Pritsak, Omeljan. (1981). Opphavet til Rus'. Cambridge, Mas sitt.: Distribuert av Harvard University Press for Harvard ukrainske Research Institute. ISBN 0-674-64465-4

Tætter
Jaroslav I av Kiev

Jaroslav I (), kalla Jaroslav den kloke  (ukrainsk: Ярослав, kristennamn Georg, norrønt Jarizleifr) var storfyrste av Kievriket frå 1019 til 1054. Han var son av Vladimir I og Rogneda av Polotsk (nokre kjelder seier Anna av Bysants). 

Etter at faren døydde i 1015 kjempa Jaroslav lenge mot brør sine om trona, og søkte støtte i Sverige. Med hjelp frå væringane erobra han Kiev i 1019. Under hans styre blomstra kyrkja, kulturen og den militære makta markant. Under Jaroslav vart den første lovboka for riket utgjeven, Russkaja pravda.

Jaroslav var gift med den svenske prinsessa Ingegjerd Olofsdatter. Ho var opphavleg lova bort til Olav den heilage.  På sine eldre dagar gjekk ho i kloster, og vart helgenkåra som den heilage Anna av Novgorod. Jaroslav og Ingegerd var vertskap for Olav den heilage og følgjet hans då dei drog i eksil til Gardarike (Kievriket) før Olav vende tilbake til Noreg og fall i Slaget på Stiklestad..

Dottera, Elisaveta Jaroslavna, eller Ellisiv av Kiev som ho vert kalla i norsk tradisjon, vart gift med kong Harald Hardråde.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Jaroslav I av Kiev» frå ,  den 16. april 2017.  
 

Storfyrstar i Kievriket
SSC-7 ISKANDER-K

SSC-7 ISKANDER-K er eit russisk kryssarmissil som òg er kalla R-500 eller 9K728 for sjølve missilet. Det er ein versjon av 9K720 Iskander. NATO-kallenamn er ikkje kjend enno i 2017. Nokre bakke-til-bakke-missilbrigader i Russland som har Iskander-M som hovudvåpen, er òg tildelte SSC-7 ISKANDER-K som alternativt våpen. SSC-7 ISKANDER-K skal ha ei rekkevidde på 500 km, noko som er maksimal rekkevidde for eit våpen kalla eit kortdistansevåpen.

Missilet kan fly i ei høgd på 6 km. Det navigerer sjølv med tråleiknavigasjon, GPS, GLONASS og TERCOM.

Kjelder
«Iskander can not fail». Red Star, 10/04/2015.

Kryssarmissil
Russisk militærutstyr
SSC-8

SSC-8 Novator, òg kalla 9M729 for sjølve missilet, er eit nytt russisk kryssarmissil som truleg bryt INF-avtalen dersom missilet vert utplassert i operative avdelingar i Russland. Det er ein variant av SSC-7 ISKANDER-K (9M728) med auka rekkevidde til over 500 km og opptil 6000 km. Missilet brukar fast brennstoff og navigerer som SSC-7 ISKANDER-K. Første prøveskyting fann stad 2. september 2015.
Skuldingane om brot på INF-avtalen kom frå USA i 2017 etter at SSC-8 skulle ha vorte utplassert i Kapustin Jar. Russland vil ikkje tillata USA å inspisere desse missila fordi USA ikkje tillet Russland ein tilsvarande inspeksjon på USA sine ubåtar.

Referansar

Kryssarmissil
Bakke-til-bakke-missil
Russisk militærutstyr
INF-avtalen

INF-avtalen (Intermediate-Range Nuclear Force Treaty) var ein nedrustingsavtale mellom USA og Sovjetunionen underskriven den 8. desember 1987 av Ronald Reagan og Mikhail Gorbatsjov.

Avtalen gjekk ut på å eliminere alle landbaserte missil med rekkevidde meir enn 500 kilometer - opptil 1000 kilometer (korthaldsmissil), og med rekkevidde mellom 1000 og 5000 kilometer (kalla mellomdistansemissil).

Avtalen hadde òg følgjande klausular:
 Overvaking av atomeksplosjonar.
 Lovnader om nedskjeringar av strategiske våpen.

INF-avtalen vart i 1991 følgd av den fyrste START-avtalen (Strategic Arms Reduction Treaty), òg kalla START I, der mengda langtrekkande atomvåpen vart vidare redusert.

Presidenten i USA, Donald Trump, annonserte 20. oktober 2018 at han ville trekkja seg frå avtalen, og skulda Russland for ikkje å ha følgd han. USA oppheva så avtalen den 1. februar 2019, og Russland svara med å gjera det same dagen etter. USA trekte seg formelt frå avtalen 2. august 2019. 4. september 2019 sa den russiske presidenten Vladimir Putin at Russland kom til å laga nye missil men ikkje setja dei i bruk om ikkje USA gjorde det først.

Avvikling og destruering av våpen under avtalen 

Av dei våpena som vart avgjort destruerte ved avtalen, var RT-21M (NATO-nemning SS-20) og dei amerikanske missila BGM-109 Tomahawk og Pershing II frå landbaserte avfyringsrampar.

I mai 1991 var 2692 missil øydelagde, og 10 år med inspeksjonar og verifisering om at avtalen vart etterlevd, vart gjorde i dei neste 10 åra.

Missilsystem som vart avvikla:
 USA
Pershing Ib
Pershing II
BGM-109G Gryphon
 Sovjetunionen 
 SS-4 Sandal
 SS-5 Skean
 SS-12 Scaleboard
 SS-23 Spider
 SS-20 Saber
 SSC-X-4

Skuldingar om brot på avtalen 
Begge land har skulda kvarandre for brot på avtalen. USA skulda Russland for å bryta avtalen med SSC-8, som byrja testing frå 2008. Desse skuldingane vart tekne opp att i 2014 og 2017.

Russland skulda USA for brot på avtalen med avgjerda om utplassering av Tomahawk missil i Polen og Romania i samband med det såkalla «rakettskjoldet»,
 og hevda at USA òg utvikla dronar som braut avtalen.

Den 20. oktober sa president Donald Trump at USA kom til å trekka seg frå avtalen.

Referansar

Denne artikkelen bygger på «INF-avtalen» frå ,  den 16. april 2017.

Bakgrunnsstoff
Avtalen bidro til å avslutte den kalde krigen – fra i dag gjelder den ikke lenger. NRK

Den kalde krigen
Internasjonale avtalar
Nedrustingskontrollavtalar
Dobbeltvedtaket

Dobbeltvedtaket er vedtaket som vart fatta på NATO sitt medlemsmøte i Brussel den 12. desember 1979 som eit motsvar til utplasseringa av sovjetiske RT-21M-rakettar (NATO-nemning SS-20) i Aust-Europa frå 1976. NATO foreslo overfor Warszawapakten at det skulle innførast ei avgrensing på mellomdistanserakettar. Dersom ikkje Sovjet og Warszawa-pakta gjekk med på dette og trekte SS-20 rakettane sine tilbake, ville USA og NATO utplassera tilsvarande rakettar i Vest-Europa, Pershing II ballistiske mellomdistanserakettar og Tomahawk kryssarmissil.

Ved INF-avtalen som USA og Sovjetunionen inngjekk i 1987, vart det mellom anna semje om å eliminera missilklassa som SS-20, Pershing II og Tomahawk tilhøyrde.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Dobbeltvedtaket» frå ,  den 16. april 2017.  

Hendingar i 1979
NATO
CFE-avtalen

CFE-avtalen (engelsk Treaty on Conventional Armed Forces in Europe) er ein nedrustingsavtale frå 1990 som vart freista inngått mellom dåverande Warszawapakta og NATO-landa. Avtalen vart underteikna den 19. november 1990 i Paris av dei 22  medlemane av NATO og Warszawapakta, og trødde i kraft i 1992.
Warszawapakta vart oppløyst 1. juli 1991, før avtalen skulle setjast i verk.

CFE-avtalen er den mest omfattande nedrustningsavtalen som nokon gong er inngått. Hovudhensikta med avtalen var å få redusert slagkraft for konvensjonelle våpensystem. Det vart sett opp maksimumstal for kvar våpentype for kvar av aust-vest-sidene, og ved fristen for gjennomføring av avtalen i 1995 var reduksjonane praktisk talt gjennomførte. Eit stort tal stridsvogner, pansra kampvogner, artilleriskyts, kampfly og kamphelikopter vart destruerte. Avtalen inneheld òg regler om inspeksjon og kontroll.

Avtalen gjeld for konvensjonelle våpen i Europa frå Atlanterhavet til Uralfjella. Det er eit ufråvikeleg krav at materielltaka skal overhaldast. Medlemslanda skal haldast rettidig informert om mengda av avtalerelatert materiell og plasseringa av materiellet. Avtalen gjev rett og plikt til å gjennomføra og ta imot ei mengd inspeksjonar og/eller evalueringar av militære avdelingar.

Historie

Forhandlingane før avtalen starta i 1989 etter at MBFR-forhandlingane om MBFR - Gjensidige og balanserte styrkereduksjoner vart avslutta utan avtale. Arbeidet med avtalen vart i 1990-åra ført vidare av KSSE (OSSE) og samarbeidsorganet mellom NATO og den tidligare Warszawapakta, NACC. Etter Sovjetunionen vart oppløyst klaga Russland over skeiv styrkefordeling og kravde derfor endringar i avtalen.

Forhandlingane om å tilpassa CFE-avtalen til nye tryggingspolitiske rammer i Europa resulterte i at «Tilpassing av CFE-avtalen» vart underteikna under OSSE-toppmøtet i Istanbul i 1999. Russland har ratifisert den, men dei andre partane har ikkje ratifisert fordi Russland ikkje har halde dei såkalla «Istanbul-pliktene» som gjaldt tilbaketrekking av styrkar frå Georgia og Moldova.

Status

I 2007 annonserte Russland at dei mellombels trekte si deltaking i avtalen med verknad frå 12. desember 2007.
Etter at Barack Obama overtok som president har USA prøvd å gjenopplive avtalen gjennom forhandlingar med Russland, men forhandlingane har stranda sidan 2011. I 2015 annonserte Russland at dei trekte seg heilt frå deltaking, med grunngjevinga at NATO de facto hadde brote han.

Forvalting i Noreg
 
Avtalen vert forvalta i Noreg av Rustningskontrollseksjonen (RKS) i Forsvaret på vegne av Forsvarsdepartementet og Utanriksdepartementet.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «CFE-avtalen» frå ,  den 16. april 2017.  

Forsvarspolitikk
Nedrustingskontrollavtalar