alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Elbil

Ein elbil (fork. for elektrisk bil) er ein bil som vert driven av elektrisk energi. Den elektriske energien vert lagra i oppladbare batteri.
Ein elbil er mykje meir energieffektiv enn bilar med forbrenningsmotor, og motoren ureinar heller ikkje ved å sleppa ut gassar som CO2 eller NOx. Ulempa med bilane er at dei har kort rekkjevidda, samanlikna med andre typar bilar, og at det tek lang tid å ladda dei opp.

Motor og drivverk 

Elbilar nyttar anten induksjonsmotorar eller børstelaus likestraumsmotorar, som på trass av namnet òg er vekselstraumsmotorar. Børstelause likestraumsmotorar er noko enklare å kontrollera, men dei er kostbare å produsera, på grunn av at dei nyttar permanetmagnetar. Induksjonsmotorar, derimot, treng ikkje permanentmagnetar, og dei er svært robuste og tilnærma vedlikehaldsfrie. Børstelause likestraumsmotorar har mindre tap og difor høgare verkningsgrad, så dei fleste elbilane nyttar desse. Men val av motortype er i stor grad avhengig av bruksområde til bilen . 
Dei fleste elbilane har ein motor per drivne aksling; bilar med tohjulsdriv har ein motor og bilar med firehjulsdrift har to. Dei lyt difor vera utstyrte med differensial, på same måte som bilar med forbrenningsmotor. Om ein har ein separat motor for kvart drivhjul . treng ein ikkje differensial, men det kan framleis vera fornuftig a festa motorane i karosseriet, med drivakslingar ut til hjula. Dette for at uavfjøra masse ikkje skal verta for stor.

Histori 

Nokre av dei første bilane som vart produserte, var elbilar. Det første elektrisk drivne køyretøyet vart laga av skotten Robert Anderson mellom 1838 og 1839. Det første køyretøyet som kom opp i over 100 km/t, var drive av elektrisk energi.

Dei store produsentane var seint ute med å utvikla og masseprodusera elbilar, både av di dei var usikre på lønsemda og av di batteriteknologien var underutvikla. Bilindustrien og oljeindustrien har vorte skulda for medviten sabotasje av teknologiutviklinga innan dette feltet. Motviljen bilbransjen har mot å produsera slike bilar, fører òg til at etterspurnaden er mykje høgare enn tilbodet.

Dei få elbilane som var å få tak i var for det meste småbilar mynta på køyring tettbygde strok. Men etter at Tesla i 2009 tok til å produsera ein elektrisk sportsbil gjekk det opp for dei tradisjonelle produsentane at det kom til å verta ein marknad for elbilar. Dette sette fart i utviklinga av nye elbilar. At Volkswagen var teken i å fuska med utsleppsverdiane for dieselmotorane sine var hat òg truleg vore ei medverkande orsak til at dei tradisjonelle produsentane skjøna at marknaden for bilar med forbrenningsmotor kjem til å krympa i tida framover.

Referansar

Sjå òg 

 Hybridbil

Bilar
Elbilar
Miljøteknologi
Montbard

Montbard er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Côte-d'Or i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 6 000 innbyggjarar. 

Montbard er ein liten industriby ved elva Brenne.

Historie 
Montbard ligg nær cistersianarklosteret i Fontenay, som kom på UNESCO si verdsarvliste i 1981.

Anne de Bourgogne og John av Lancaster, hertug av Bedford gifta seg i châteauet i byen i 1423. Det var kjøpt av Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon.

Montbard var heimbyen til Buffon sin samarbeidspartnar, Louis-Jean-Marie Daubenton, og staden der Jean-Andoche Junot (1771-1813) tok livet av seg.

Côte-d'Or
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Sarthe

For elva med same namn, sjå elva Sarthe
 

Sarthe er eit departementet sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Pays de la Loire, og er kalla opp etter elva med same namn.

Historie 
Drôme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Maine.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Pays de la Loire og grensar til departementa Orne, Eure-et-Loir, Loir-et-Cher, Indre-et-Loire, Maine-et-Loire og Mayenne.

Folkesetnad 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla sarthois.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Informasjon om Sarthe 
 Fysisk og klimatisk informasjon om Sarthe
 Omfattande informasjon om Sarthe og andre departement i Pays-de-la-Loire 

 
Franske departement
La Flèche

La Flèche er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Sarthe i regionen Pays de la Loire og har om lag 17 000 innbyggjarar. Byen ligg ved breidda av elva Loir

Prytanée National Militaire, eit fransk militærakademi, ligg i La Flèche.

Bakgrunnsstoff 

Sarthe
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
Mamers

Mamers er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Sarthe i regionen Pays de la Loire og har om lag 6 000 innbyggjarar. 

Byen ligg 46 km nordaust for Le Mans.

Sarthe
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
La Roche-sur-Yon

La Roche-sur-Yon er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Vendée i regionen Pays de la Loire og har om lag 50 000 innbyggjarar.

Historie 
Byen vart bygd etter at Napoleon I hadde vald ein stad for å byggje eit nytt prefektur for Vendée, som erstattta Fontenay-le-Comte den 25. mai 1804.

Byen har skifta namn fleire gonger: 
 Napoléon-on-Yon (under Den første franske republikken) 
 Bourbon-Vendée (during the Restaurasjonen i Frankrike) 
 Napoléon-Vendée (during the Den andre franske republikken)

Bakgrunnsstoff 

Vendée
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
Fontenay-le-Comte

Fontenay-le-Comte er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Vendée i regionen Pays de la Loire og har om lag 15 000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Vendée, som renn gjennom byen.

Historie 
Fontenay oppstod i tida då Gallia eksisterte. Endinga «le Comte» skal ha vorte lagt til då byen vart teke av Kong Louis IX frå familien Lusignan og gjeve til bror hans Alphonse, greve av Poitou, som gjorde byen til hovudstad i Bas-Poitou. Etter traktaten i Brétigny i 1360 vart byen og området gjeve til England, men vart tatt tilbake i 1372 av Duguesclin. Han vart fleire gonger erobra under Hugenottkrigen på 1500-talet og byen vart lagt ned i 1621. Under opprøret i Vendée i 1793 vart han okkupert av både republikanarar og rojalistar. Frå 1790 til 1806 var han hovudstad i departementet Vendée.

Vendée
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
Les Sables-d'Olonne

Les Sables-d'Olonne er ein kystby og kommune vest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Vendée i regionen Pays de la Loire og har om lag 15 000 innbyggjarar.

Ymse 
Vendée Globe er ein lystbåtregatta som finn stad kvart fjerdeår, som startar og endar i Sables-d'Olonne.

Byen er heimstad til sjørøvaren François l'Ollonais.

Bakgrunnsstoff 

Vendée
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire
Eure

For elva med same namn, sjå elva Eure
 

Eure er eit departementet nordvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Haute-Normandie, og er kalla opp etter elva med same namn.

Historie 
Eure er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Normandie.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Haute-Normandie og grensar til departementa Seine-Maritime, Oise, Val-d'Oise, Yvelines, Eure-et-Loir, Orne og Calvados.

Departementet består hovudsakleg av eit skogkledd platå med dalane til elva Seinen og sideelvane hennar i mellom 

Høgda varierer frå havnivå til 248 meter i sør.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla eurois.

Turisme 
Den største turistattraksjonen er Giverny (4 km frå Vernon) der Claude Monet sitt hus og hage er. 

Klosteret i Bec og Château-Gaillard nær Les Andelys er andre viktige turistattraksjonar.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Giverny Vernon: I hjarte av impressjonismen 

 
Franske departement
Les Andelys

Les Andelys er ein by og kommune nordvest i Frankrike ved elva Seinen. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Eure i regionen Normandie og har om lag 10 000 innbyggjarar. Byen ligg 30 km nordaust for Évreux. Kommunen er delt i to delar «Grand-Andely» og «Petit-Andely».

Attraksjonar 
Château-Gaillard, ei borg frå mellomalderen, ligg i Les Andelys.

Bakgrunnsstoff 

 Guide for Les Andelys

Byar i Normandie
Eure
Bernay

Bernay er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Eure i regionen Normandie og har om lag 11 000 innbyggjarar.

Historie 
Mellom 996 og 1008 gav Rikard II av Normandie, hertug av Normandie, området rundt Bernay til kona si Judit av Bretagne som grunnla eit benediktinarkloster her. Munkane drenerte seinare myrområdet rundt.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Normandie
Eure
Côtes-d'Armor

Côtes-d'Armor (bretonsk:Aodoù-an-Arvor) er eit departementet nordvest i Frankrike. Departementet ligg nord i regionen Bretagne.

Historie 
Côtes-du-Nord var eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Bretagne. Namnet vart endra i 1990 til Côtes-d'Armor (ar mor tyder havet på bretonsk). Namnet har òg ein historisk samanheng til minne om den romerske provinsen Armorica.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Bretagne og grensar til departementa Finistère, Morbihan og Ille-et-Vilaine, med Den engelske kanalen i nord.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla costarmoricains.

Kultur 
Det har vore spente debattar om det bretonske språket i mange delar av Bretagne, og mange som brukar bretonsk vil ha tospråklege skular. Gallo vert òg snakka i aust og mange skular har tilbod om språket, i tillegg til universitetsgrader i det.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside 
 Offisiell turistside 

 
Cotes-d'Armor
Saint-Brieuc

Saint-Brieuc (bretonsk: Sant-Brieg) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Côtes-d'Armor i regionen Bretagne og har om lag 45 000 innbyggjarar, som vert kalla briochins eller briochains. Saint-Brieuc er kalla opp etter ein walisisk munk, St. Briocus, som kristna området på 500-talet og oppretta eit bedekammer her.

Geografi 
Byen ligg ved Den engelske kanalen i Saint-Brieuc-bukta. To elvar renn gjennom Saint-Brieuc: Goued/Gouët og Gouedig/Gouëdic.

Bakgrunnsstoff 

Côtes-d'Armor
Byar i Frankrike
Byar i Bretagne
Dinan

Dinan er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Côtes-d'Armor i regionen Bretagne og har om lag 11 000 innbyggjarar. 

Byen er ein av dei flottaste byane i Frankrike med bymurar rundt, og er bygd i ei åsside ovanfor elva Rance

Attraksjonar 
Av attraksjonar i Dinan finn ein Jacobins teater frå 1224, den rikt ornamenterte og gotiske kyrkja St. Malo, den romanske basilikaen St. Savoiour, hertuginne Anne sitt tårn og Château de Dinan.

Bakgrunnsstoff 

Côtes-d'Armor
Byar i Frankrike
Byar i Bretagne
Guingamp

Guingamp (bretonsk Gwengamp) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Côtes-d'Armor i regionen Bretagne og har om lag 8 000 innbyggjarar.

Historie 
Guingamp var ein kjøpstad i romartida mellom Normandie og nordvestlege delar av Bretagne. På 800-talet vart det bygd ei festning her, som dei bretonske troppane til Charles de Blois under leiing av Bertrand du Guesclin i 1364 samla seg ved før slaget ved Auray.

Seinare utvikla Guingamp seg til eit regionssenter for veving.

Kultur

Historiske bygg 
I byen finst mellom anna basilikaen Notre-Dame de Bon Secours frå 1000- til 1500-talet, som er eit pilgrimsmål, klosteret Sainte-Croix de Guingamp, grunnlagd rundt 1135 og slotta Château de Pierre II og Château des Salles frå 1400-talet.

Musikk og dans 
Guingamp er rekna som hovudstad for bretonsk dans.
Byen arrangerer årleg Festival de la Saint-Loup, ein internasjonal festival med særleg vekt på dans. Festivalen omfattar ei tevling i bretonsk dans, og blir tradisjonelt avslutta med folkedansen Dérobée de Guingamp. Byen har eit sekkepipekorps, Bagad Gwengamp, og eit lag for folkedans og -musikk, Kroaz Hent Gwengamp.

Idrett 
Den lokale fotballklubben er En Avant de Guingamp, som har spelt i den lokale eliteserien.

Bakgrunnsstoff 
 Turistkontoret i Guingamp

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Guingamp» frå , den 28. juni 2012. 
 

Côtes-d'Armor
Byar i Frankrike
Byar i Bretagne
Lannion

Lannion (bretonsk: Lannuon) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Côtes-d'Armor i regionen Bretagne og har om lag 20 000 innbyggjarar.

Côtes-d'Armor
Byar i Frankrike
Byar i Bretagne
Saône-et-Loire

Saône-et-Loire (frankoprovensalsk Sona-et-Lêre) er eit departementet aust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Bourgogne, og er kalla opp etter elvane Saône og Loire.

Historie 
Saône-et-Loire er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av dei tidlegare provinsane Burgund og Bresse, og samla saman land som tidlegare ikkje hadde høyrt i hop verken politisk eller historisk. Historia til området følgjer derfor stort sett Burgund sin.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Bourgogne og grensar til departementa Côte-d'Or, Jura, Ain, Rhône, Loire Allier og Nièvre.

Saône-et-Loire er det sjuande største departementet i Frankrike og det tettast folkesette i Bourgogne. I vest ligg åsane Autunois, området rundt Autun, Charolles og Mâcon. I sentrale området renn Saône frå nord til sør over ei vid slette. Saône er ei sideelv til Rhône og dei møtes ved Lyon før ho renn vidare mot Middelhavet. Loire renn i motsett retning og munnar ut i Atlanterhavet. Ein kanal (Canal du Centre) knyter Saône til Loire mellom Chalon-sur-Saône og Digoin, og knyter dermed Middelhavet til Atlanterhavet. I aust av departementet ligg sletta Bresse. I vest ligg industriområda i Le Creusot og Montceau-les-Mines.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Saône-et-Loiriens..

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside

 
Franske departement
Mâcon

Mâcon er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Saône-et-Loire i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 35 000 innbyggjarar. 

Mâcon ligg ved elva Saône nord for Lyon.

History 
Byen vart grunnlagd som Matisco på 100-talet fvt. og vart rask eit travelt vegkryss. Byen låg på grensa mellom Frankrike og Det tysk-romerske rike frå 843 til 1600, og blømde som følgje av tolloppgåvene han fekk. Mâcon vart ein skanse for hugenottar på 1500-talet. I 1790 vart Mâcon hovudstad i departementet Saône-et-Loire. Motstandsrørsla var delvis aktive her under den andre verdskrigen og var den første byen i den franske sona mellom Paris og Lyon.

Økonomi 
Området produserer vin, som Pouilly-Fuissé. Byen har òg støyperi og fabrikkar som produserer motorsyklar, elektrisk utstyr og klede. Byen trekk òg til seg turistar, særleg til gamlebyen frå 1400-talet. 

Tour de France har ofte løype gjennom Mâcon på veg ned frå Alpane.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell turistside
 Virtuell vitjing

Saône-et-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Autun

Autun er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Saône-et-Loire i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 16 000 innbyggjarar.

History 
Autun vart grunnlagd under regjeringstida til den romerske keisaren Augustus (namnet Autun kjem av det latinske namnet Augustodunum), og vart kjend for å ha retorikkskular. Fleire element av romersk arkitektur, som veggar, portar og eit romersk teater er framleis synleg i byen. I mellomalderen var det ein greve av Autun som vart den første hertug av Burgund.

Bakgrunnsstoff 

 Reiseguide for Autun
 Bilete av domkyrkja St-Lazare 

Saône-et-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Charolles

Charolles er ein liten by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Saône-et-Loire i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 3 000 innbyggjarar. 

Charolles ligg der elvane Semence og Arconce renn i hop, 60 km nordvest for Mâcon.

Historie 
Charolles var hovudstad i Charolais, ein gamal inndeling av Frankrike, som frå 1300-talet vart eit grevskap. I 1327 gjekk grevskapet via giftarmål til Hertugen av Armagnac, og i 1390 vart det seld til Filip av Burgund. Etter Karl den modige, som i sin ungdom hadde tittelen hertug av Charolais, vart han teken av Louis XI av Frankrike, men i 1493 vart han avstått av Karl VIII til Maximilian I av Austerrike, som representerte Burgundfamilien. Etter kvart gjekk byen vidare til dei spanske kongane, og lenge var det strid om byen mellom Frankrike og Spania, før han i 1684 vart overlatt til Louis II de Bourbon, ein kreditor for den spanske kongen. Byen kom til slutt inn under den franske krona i 1771.

Bakgrunnsstoff 

 charolles.info

Saône-et-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Louhans

Louhans er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Saône-et-Loire i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 6 000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Seille.

Saône-et-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Indre-et-Loire

Indre-et-Loire er eit departementet vest i sentrale delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Centre, og er kalla opp etter elvane Indre og Loire.

Historie 
Indre-et-Loire er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Touraine.

Tours var eit senter for utdanning tidleg i mellomalderen.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Centre og grensar til departementa Loir-et-Cher, Indre, Vienne, Maine-et-Loire og Sarthe.

Turisme 

Indre-et-Loire har fleire eineståande châteaux som er open for turistar. Av desse finn ein:
 Château d'Amboise
 Azay-le-Rideau
 Château de la Bourdaisière
 Château de Chenonceau 
 Chinon
 Courcelles-de-Touraine
 Château de Langeais
 Marcay
 Montpoupon
 Tours
 Château de Villandry
 Château du Rivau

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Tourangeaux etter den gamle provinsen Touraine.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Turistsside
 Kart over departementet

 
Franske departement
Loches

Loches er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Indre-et-Loire i regionen Centre og har om lag 6 000 innbyggjarar. Byen ligg 45 km søraust for Tours ved den venstre breidda til Indre.

Historie 
Loches (romersk Leucae) voks opp rundt eit kloster grunnlagd rundt 500 av St. Ours og høyrte til grevane av Anjou frå 886 til 1205. I 1205 vart han erobra av Kong John av England frå Filip Augustus, og frå midten av 1200-talet fram til og med Karl IX av Frankrike var slottet i byen residens for kongane av Frankrike.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell turistside
 Virtuel vitjing i Loches 

Indre-et-Loire
Byar i Frankrike
Byar i Centre
Gysbert Japiks

Gysbert Japiks (), også skrive Japicx eller Japix, var ein lærar og frisiskspråkleg forfattar fødd i Boalsert i Nederland. Han vert rekna som grunnleggjaren av nyare frisisk litteratur, og er den store klassikaren innanfor denne litteraturen.

Litterær produksjon 
Den fyrste diktsamlinga til Japiks, Friessche Tjerne kom ut i 1640, og inneheldt bryllaupsdikt som Japiks hadde foredla i litterær form. Bryllaupsdikt var ein populær sjanger i frisisk folkedikting på 1600-talet. Den andre diktsamlinga, Friesche Rymlerye kom ut i 1668, altså etter Japiks var død. Denne boka var sett saman av tre delar: kjærleiksdikt, moraliserande tekstar og religiøse dikt. Kjærleiksdikta var formelt prega av renessansen, medan dei to andre delane var haldne i ein barokk stil.

Rettskriving 
For å skrive ned dikta, måtte Japiks setje saman ei ny rettskriving, då det frisiske skriftmålet hadde gått ut av bruk på 1500-talet. Japicx valde å normere med utgangspunkt i talemålet i samtida. For å attgi uttalen støtta han seg til det ortografiske systemet som var nytta i nederlandsk, men brukte òg element frå engelsk, mellom anna gjennom teikna «ea» og «oa».

Japiks og målreisinga 
Gysbert Japiks var ein viktig symbolfigur for den frisiske målrørsla på 1800- og 1900-talet. Gjennom han kan òg frisisk vise til litteratur og ei skriftspråkleg utvikling i mellomfrisisk tid. Eit døme var minnefesten til ære for Japiks den 7. juli 1823 i Boalsert. Her var heile den frisiske eliten representert, og under festtalen tala guvernøren frisisk. Det indikerte eit visst haldningsskifte at ein her såg på frisisk som eit viktig minnesmerke og eit interessant studieobjekt. Det var i sin tur med på å leggje tilhøva til rette for frisisk målreising seinare på 1800-talet.

På 1800-talet var det òg ei retning med professor Everwinus Wassenbergh i spissen som ville nytte Japiks-normalen til språknorm. I Japiks hadde frisarane ein diktar som kunne jamstellast med Horats, meinte Wassenbergh. Dei som ville ha ein meir etymologisk skriftnormal basert på gamalfrisisk, til dømes juristen Montanus de Haan Hettema, meinte Japiks representerte eit forfall og ei «forhollânsking» av frisisken.

Gysbert Japiks-prisen 
Provinsstyresmakten i Friesland har sidan 1947 gitt ein litteraturpris i namnet etter Gysbert Japiks, «De Gysbert Japicxpriis». Denne litteraturprisen skal gå til det beste frisiske litterære verket frå perioden mellom kvar prisutgiving.

Bakgrunnsstoff 
 Breuker, Ph. 1989. It wurk fan Gysbert Japix. (Doktoravhandling.) Ljouwert: Fryske Akademy
 Terpstra, Piter. 1989. Mjitter fan ús jierren: histoaryske roman oer Gysbert Japiks. Drachten: Friese Pers Boekerij.

Frisiske forfattarar
Forfattarar frå 1600-talet
Frisisk språk
Frisisk målreising
Fryske Akademy

Fryske Akademy, grunnlagt i 1938, er eit forskings- og dokumentasjonssenter for spørsmål knytte til Friesland og til frisisk språk, samfunn og kultur. Institusjonen held til i Coulonhûs i Ljouwert.

Fryske Akademy gir ut Wurdboek fan de Fryske taal ('Frisisk ordbok'), den viktigaste ordboka for frisisk. Akademiet spelar generelt ei viktig rolle i arbeidet for å fremje frisisk språk, både ved å gi innspel og kunnskap i språkdebatten og gjennom forsking på og bruk av språket. Akademiet har gitt ut kring 1000 vitskaplege bøker og ei rad artiklar og rapportar. Kring halvparten er publisert på frisisk.

Fryske Akademy deltek i internasjonalt samarbeid, særleg med institusjonar knytte til andre europeiske minoritetsspråk. Gjennom Mercator-nettverket har Fryske Akademy ansvaret for «Mercator-Education», dvs. at det skal vere knutepunkt for spørsmål knytte til bruk av minoritetsspråk på alle utdanningsnivå.

Bakgrunnsstoff
 Fryske Akademy 
  

Akademi
Språkakademi
Frisisk språk
Friesland
Minoritetsspråk
Skipingar i 1938
Uppland

Uppland er eit landskap i Svealand aust i Sverige. Uppland grensar i sør til Södermanland, i vest til Västmanland, i nordvest til Gästrikland og i aust til Austersjøen. Landskapet har 150 000 synlege fornminne.

Største byar 
 Stockholm
 Uppsala
 Solna
 Sundbyberg
 Enköping
 Norrtälje

 *
Landskap i Sverige
Ísafjörður

Ísafjörður er ein tettstad på ei øyr ved Skutulsfjörður. Han er kommunesentrum i kommunen Ísafjarðarbær og største tettstaden i denne.

Ísafjörður var ein av seks handelsstader på Island som fekk kjøpstadsrettar i 1786 (dei andre var Reykjavík, Grundarfjörður, Akureyri, Seyðisfjörður og Vestmannaeyjar) men mista dei igjen saman med dei andre bortsett frå Reykjavík. Byen fekk igjen rettane i 1866. Byen og nabokommunen Eyrarhreppur blei slått saman 3. oktober 1971, da under namnet Ísafjarðarkaupstaðar.

I 1994 blei Snæfjallahreppur lagt til kommunen og året etter Sléttuhreppur etter at denne hadde vore fråflytta i meir enn fire tiår.

Den 1. juni 1996 blei Ísafjarðarkaupstaður slått saman med fem andre kommunar i Vestfjordane: Flateyrarhreppur, Mosvallahreppur, Mýrahreppur, Suðureyrarhreppur og Þingeyrarhreppur, under namnet Ísafjarðarbær.

Ísafjörður er vennskapsby med Tønsberg.

Isafjørdur
Isafjørdur