alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kenneth Høie

Kenneth Høie (fødd 11. september 1979) er ein norsk fotballkeeper frå Haugesund som spelar for Djurgårdens IF.
Han har tidlegare spelt for klubbane Haugar, , , ,  og . 

Kenneth Høie kom til Bryne før 2003-sesongen, og var også ei tid aktuell for den skotske eliteserieklubben Dundee United i 2004. I 2005 gjekk han til  der han var delvis fyrste- og delvis andrekeeper. I 2006 signerte Høie ei ny toårskontrakt med Start. I byrjinga av 2007-sesongen blei Høie degradert til tredjekeeper, og ble etter kvart lånt ut til  i 1. divisjon.

Bodø/Glimts fyrstekeeper Pavel Londak blei langtidsskada etter to serierundar i 2007-sesongen. Sidan klubben då berre hadde éi speleklar målvakt på A-laget, søkte dei om dispensasjon frå Norges Fotballforbund til å hente inn Kenneth Høie som erstatning. Høie stod fast som fyrstekeeper medan han var i Bodø/Glimt, og fekk 10 kamper under låneoppholdet. Etter at han kom tilbake til Start til haustsesongen var Høie fyrstekeeper. Han var så i Start til og med 2012-sesongen. 

Frå mars til og med mai 2012 spelte Høie 11 kampar for Elfsborg, og hadde den høgste redningsprosenten av målvaktene i Allsvenskan i den perioden. 25. juni 2012 presenterte Djurgårdens IF Høie som si nye målvakt, med ei kontrakt på 2,5 år.

Referanser

Bakgrunnsstoff 

Norske fotballspelarar
Start-spelarar
Bodø/Glimt-spelarar
Sogndal-spelarar
Bryne-spelarar
Haugesund-spelarar
Elfsborg-spelarar
Djurgården-spelarar
Norske fotballspelarar i Sverige
Fødde i 1979
Tå

Tå (fleirtal tær, frå norrønt tá) er dei ytste, leddelte delane av foten til menneske og dyr. Ei tå kan enda i ei negl, klo, hov eller klauv. Tær blir ofte brukte til å gå med, men kan også brukast til å gripa med og anna. Visse dyr, som kattar, går hovudsakleg på tærne, og blir kalla for tågjengarar.

Mennesketær
 
Menneske har fem tær på kvar fot. Desse har kvar fem rørlege falangar (phalanges) danna av bein. Ytst på oversida har dei nokså flate negler. Tærne er bygde som fingrane, men skil seg frå desse ved at knoklane er mindre og spinklare. Stortåa (hallux) er eit unntak frå dette. Hjå menneske skil også tærne seg frå fingrane ved at stortåa ikkje kan stillast mot dei andre tærne (som ein tommel). Dette gjer at menneskefoten ikkje er eigna som gripereiskap.

«Tå» kan også visa til framdelen av sokkar, strømper eller sko, det vil seia den delen av plagget som dekkjer tærne.

Kjelder

«Tå» (15. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 15. juli 2014.
Holck, Per. «Tå» (13. februar 2009), Store medisinske leksikon. 

Foten
Halitt

Halitt eller steinsalt er eit mineral som består av natriumklorid (NaCl). Mineralet krystalliserer oftast i terningar og er fargelaust eller kvitt.

Halitt er vanlegast i store leier som vart danna ved fordamping av avsnørte havbukter, som i ettertid vart dekte av sediment. Slike saltleier finst i bergartar av alle geologiske system, særleg perm, og varierer i tjuknad frå centimeter til kilometer. Saltet blir vunne ut av gruver eller brot i fjell. 

Halitt er vanleg saman med gips, anhydritt, sylvin, kieseritt, carnallitt og fleire andre løyselege salt. Då halitt er lettare enn den omgjevande bergarten, vil saltsedimenta ha ein tendens til å flytte seg oppover i lagrekka og danne saltstokkar eller diapirar, ofte fleire kilometer i diameter. Petroleumsfeller har ofte ein «hatt» av halitt og svovel.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Natriummineral
Halidmineral
Kubiske mineral
Matsalt
Evaporitt
Ranglerock

Ranglerock er ein årleg musikkfestival på Bryne i Rogaland.  Festivalen starta som ein sommarfest i eit forsamlingshus på Hognestad i 2002 der bandet Svendsen Supertruckers skulle spela. I ettertid vart festivalen kalla Hoggstockfestivalen før han i 2006 skifta namn til Ranglerock.

Leiar for festivalen er Bjørn Hagerup Løken. Tingeansvarleg er Hans Bjørnar Tunheim.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Musikkfestivalar i Noreg
Skipingar i 2002
Time kommune
Festivalar i Rogaland
Bekstein

Bekstein er ein bergart som består av vulkansk glas danna ved rask avkjøling av ein smeltemasse. Fargen og kjemisk samansetjing varierer, men bekstein inneheld gjerne meir vatn enn den liknande glasaktige bergarten obsidian.

Kjelder
Bekstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bekstein.

Vulkanske bergartar
Glas i naturen
Benitoitt

Benitoitt er eit sjeldant mineral som dannar vene blå krystall innvokst i natrolitt frå ein førekomst i San Benito County i California i USA. Det kan av og til fasetterast. Mineralet krystalliserer trigonalt og er eit barium-titan-silikat, BaTiSi3O9.

Det vart først skildra i 1907 av George D. Louderback, som gav det namn etter han fann mineralet nær kjelda til San Benito River.

Kjelder
Benitoitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/benitoitt.

Syklosilikat
Edelsteinar
Geologi i California
Titanmineral
Heksagonale mineral
Bariummineral
Bentonitt

Bentonitt er ein leirbergart som er danna ved omdanning av vulkansk oske og tuff. Består vesentleg av leirmineralet montmorillonitt. Det vert mellom anna nytta til avfarging og regenerering av oljer og feitt. Bentonitt blir òg brukt som vernekolloid. Ei modifisert form av bentonitt blir mellom anna brukt i målingar for å oppnå spesielle flyteeigenskapar, som tiksotropi. Verdsproduksjonen ligg på 10 mill. tonn i året, med USA, Russland og Hellas som viktige produsentland. Det er kalla opp etter Benton-formasjonen i Montana i USA.

I Noreg finst bentonitt i lag frå ordovicium, truleg danna ved innleiring av vulkansk oske frå store utbrot i fjerntliggande område.

Kjelder
Bentonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bentonitt.

Fylosilikat
Aluminiummineral
Kalsiummineral
Natriummineral
Medisinsk leire
Berboritt

Berboritt er eit berylliumborat-mineral, Be2(BO3)(OH,F)•H2O. Det er kjent i vene mikrokrystall frå ein nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden. Det finst tre polytype former av berboritt.

Han vart først skildra i 1967 etter det vart funnen i Lupikkogruva  i Ladogaområdet i Karelen i Russland. Det er òg funne ved Tvedalen i Larvik i Vestfold og Siktesøya i Langesundsfjorden ved Porsgrunn i Telemark.

Kjelder
Berboritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/berboritt.

Berylliummineral
Boratmineral
Bergkork

Bergkork, berglêr, bergpapir eller bergtre syner til fibrige, asbestliknande mineralaggregat som kan bestå av ulike mineral, til dømes palygorskitt, sepiolitt eller krysotil. Det ser ut som tørt tre.

Kjelder
Bergkork. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bergkork.
Bergtre. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bergtre.

Mineral
Bergkrystall

Bergkrystall er ei vassklår form av mineralet kvarts. Han vert nytta i optiske instrument, til frekvenskontroll i elektronisk utstyr og som smykkestein.

Sjå òg  
 Dvergstein

Kjelder
Bergkrystall. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bergkrystall.

Kvartsvariantar
Die Brücke

Die Brücke ('Brua') var ei kunstnargruppe som vart danna i Dresden i 1905 av arkitekturstudentane Ernst Kirchner, Fritz Bleyl, Erich Heckel og Karl Schmidt-Rottluff, ei gruppe som varsla ekspresjonismen. Max Pechstein, Otto Mueller og Cuno Amiet var også medlemer, og i ei kort tid også Emil Nolde og Kees van Dongen. 

Hovudmålsettinga for Die Brücke var å lage ei bru mellom tradisjonell, tysk nyromantisk målarkunst og moderne ekspresjonistisk måleri. Verka til medlemene i Die Brücke var prega av eit lineært og rytmisk formspråk, og ei forenkling av form og fargar. Dei brukte sterke fargar og tok element frå primitivismen.

Die Brücke, som vart formelt oppløyst i 1913, var den fyrste av to tyske kunstnargrupper som var viktig for ekspresjonismen. Den andre var Der Blaue Reiter som vart danna i München i 1911.

Størstedelen av verka til Die Brücke-målarane vart erklært som entartete kunst i 1935, beslaglagt og i mange tilfelle øydelagd av nazi-styresmaktene. Den tyske staten har dei seinare åra kjøpt inn Brücke-verk frå samlarar i ulike land, og har for samlinga bygd Brücke-Museum i utkanten av Berlin.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Die Brücke» frå ,  den 15. juli 2014.  
 

Kunstnargrupper
Ekspresjonisme
Moderne kunst
Vang (fleirtyding)

Vang kan visa til :

 Vang kommune, ein kommune i Oppland fylke
 Vang i Hedmark, ein tidlegare kommune og i dag eit sokn i Hamar kommune
 Vang i Buskerud, ein tettstad i Ringerike kommune
 Ein grasvoll ved ei seter, kyrkje og liknande

Kjelder
Gáisi Giellaguovddáš

Gáisi Giellaguovddáš, eller Gáisi Språksenter er eit senter som skal fremje samisk språk og kultur i Ullsfjorden i Tromsø kommune.

Bakgrunnsstoff 

 Gáisi Giellaguovddáš

Samiske språksenter
Tromsø kommune
Berthieritt

Berthieritt er eit kismineral med samansetnaden FeSb2S4. Det har ein stålgrå farge og ein metallisk glans. 

Det vart oppdaga i Frankrike i 1827 og kalla opp etter den franske kjemikaren Pierre Berthier (1782–1861).

I Noreg er det mellom anna funne på Ringvassøy i Troms.

Kjelder
Berthieritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/berthieritt.
Mineral galleries 
Mindat
Webmineral

Bakgrunnsstoff

Jernmineral
Antimonmineral
Svovelsaltmineral
Ortorombiske mineral
Bertranditt

Bertranditt er eit fargelaust mineral, ofte danna som omvandlingsprodukt av beryll. Det er kjemisk eit hydroksylhaldig berylliumsilikat med formel Be4Si2O7(OH)2. I Noreg er bertranditt funne i små mengder fleire stader, til dømes i Iveland. Førekomstar i Utah i USA har økonomisk tyding som berylliumråstoff.

Mineralet er kalla opp etter Émile Bertrand (1844–1909), ein fransk mineralog og krystallograf, som forbetra polarisasjonsmikroskopet ved å konstruere bertrandokularet og bertrandlinsa.

Kjelder
Bertranditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bertranditt.

Bakgrunnsstoff

Berylliummineral
Sorosilikat
Ortorombiske mineral
Beryll

Beryll er eit mineral som består av beryllium aluminium syklosilikat med kjemisk formel Be3Al2(SiO3)6. Dei heksagonale beryllkrystalla kan vere særs små og opp til fleire meter i storleik. Rein beryll er fargelaus, men er ofte farga av ureinleikar og mogelege fargar er grøn, blå, gul, raud og kvit. 

Mineralet vert nytta til framstilling av beryllium, som er eit viktig legeringsmetall. I året vert det produsert kring 5000 tonn verda over, og dei største produsentane er Brasil og Russland. I Noreg er beryll funnen fleire stader i forskjellige fargar, som Iveland, Hurumlandet, Evje, Nordland, Minnesund i Eidsvoll, Tørdal og frå Svartisen-området og Drag i Tysfjord.

Då dei første brillene blei laga på 1200-talet i Italia, var linsa ofte laga av beryll, sidan vanleg glas på denne tida ikkje var særleg klårt. Dette førte til at innretninga fekk namnet brillen i Tyskland, bril i Nederland og briller i Noreg og Danmark.

Kjelder
Beryll. (2012, 25. januar). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/beryll.

Bakgrunnsstoff

Aluminiummineral
Berylliummineral
Syklosilikat
Edelsteinar
Heksagonale mineral
Betafitt

Betafitt er eit brunt, kubisk mineral nærskyldt med pyroklor. Det er eit titan-niob-tantal-oksid av kalsium, uran og fleire, og finst ofte i metamikt tilstand. I Noreg er det funne på granittpegmatitter ved Kragerø i Telemark og i Iveland i Aust-Agder.

Det er kalla opp etter Betafo i Madagaskar.

Kjelder
Betafitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/betafitt.

Kjelder

Uranmineral
Titanmineral
Niobmineral
Tantalmineral
Kalsiummineral
Oksydmineral
Kubiske mineral
Biolitt

Biolittar er sedimentære bergartar danna av områdande organiske avleiringar eller fragment av slike. Dei vert delt inn i brennbare kausto-biolittar, som kol, olje og liknande, og dei ikkje-brennbare akausto-biolittane, som kalkstein, kisel- og fosfatsediment.

Kjelder
Biolitter. (20. oktober 2011). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/biolittar.

Sedimentære bergartar
Biopyribol

Biopyribol er eit samleomgrep for mineralgruppene glimmer (biotitt), pyroksen og amfibol, og dessutan eit par andre mineral. Desse er strukturelt nærskyld, idet dei inneheld same type kjedar av SiO4-tetraeder. Pyribolar er ei tilsvarande nemning for pyroksenar og amfibolar.

Kjelder
Biopyriboler. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/biopyriboler.

Mineralgrupper
Birikalkstein

Birikalkstein eller birikalk er eit lag urein kalkstein og mørk skifer, kring 100–150 meter tjukt, i den eldre delen av sparagmittgruppa, som særleg finst omkring nordsida av Mjøsa, i Biri, Ringsaker og Gausdal. Kalksteinen gjev god jordbotn.

Kjelder
Birikalkstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/birikalkstein.

Kalkstein
Birnessitt

Birnessitt er eit manganmineral, Na0.3Ca0.1K0.1 eller Mn4+,Mn3+)2O4 · 1.5 H2O  Mineralet er truleg ganske så utbreidd, og finst på sprekkar i nordmarkitt ved Lillevann i Oslo. 

Det har ein mørkebrun til svart farge med undermetallisk glans. Mineralet er kalla opp etter Birness i Skottland.

Kjelder
Birnessitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/birnessitt.

Natriummineral
Kalsiummineral
Kaliummineral
Manganmineral
Hydroksidmineral
Biskopås-konglomeratet

Biskopås-konglomeratet er eit elveavsett konglomerat i Hedmarkgruppa. Det finst særleg over nordre del av Mjøsa og er kalla opp etter Biskopåsen i Ringsaker.

Kjelder
«Biskopås-konglomeratet» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.

Sedimentære bergartar
Geologi i Innlandet
Bismitt

Bismitt er eit mineral, eit naturleg førekomande vismutoksid med formel Bi2O3. Det er danna sekundært etter bismuthinitt eller gedigent vismut. Fargen varierer frå grøn til gul. 

Det vart først skildra frå Goldfield i Nevada i 1868 og frå Schneeberg-området i Erzgebirge i Sachsen i Tyskland

I Noreg er det kjend frå granittpegmatittar i Evje og Iveland.

Kjelder
Bismitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.
Mindat localities
Webmineral

Vismutmineral
Oksydmineral
Pizzo Coca

Pizzo Coca er ein 3 052 meter over havet høg fjelltopp i Bergamoalpane i regionen Lombardia i Italia. Fjellet, som er den høgste toppen i Bergamoalpane, ligg på fjellryggen mellom Val Seriana og Valtellina, på grensa mellom provinsane Sondrio og Bergamo. Pizzo Coca har ein primærfaktor på 1878 meter, og fjelltoppen er såleis ein av ultratoppane i Europa.

Italienaren Emilio Torri var i fylgje med fjellføraren Antonio Baroni då dei i 1877 vart dei fyrste til topps på Pizzo Coca.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pizzo di Coca» frå ,  den 16. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Storfjord språksenter

Storfjord språksenter er eit fleirspråkleg språksenter i Skibotn i Storfjord kommune. Det driv opplæring i nordsamisk, kvensk og finsk. Språksenteret vart grunnlagt i 2009 som eit tidsabgrensa prosjekt, og vart frå 2014 ei eiga avdeling i kommunen.

Dagleg leiar for språksenteret er Silja Skjelnes Mattila.

Bakgrunnsstoff 

 Nettstaden til Storfjord språksenter

Samiske språksenter
Skipingar i 2009
Storfjord kommune
Kvenske språksenter
Bismutitt

Bismutitt er eit mineral med formel Bi2(CO3)O2, som blir danna sekundært etter andre vismutmineral, særleg bismuthinitt. 

Det vart først skildra i 1841 etter eit funn i Sachsen.

Det er funne i små mengder fleire stader i Noreg.

Kjelder
Bismutitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bismutitt.

Karbonatmineral
Vismutmineral
Ortorombiske mineral
Bismuthinitt

Bismuthinitt eller vismutglans er ein relativt sjeldan vismuterts, med blygrå til tinnkvit farge og metallisk glans. Mineralet består av vismut og svovel Bi2S3 og krystalliserer rombisk, isomorf med stibnitt (antimonglans). Det er den viktigaste vismutmalmen med førekomstar i Bolivia.

Det finst fleire stader i Noreg, mellom anna i kontaktsonene til Oslofeltet (Kjenner i Lier i Buskerud, no nedlagd gruvedrift), i ertsførekomstar i Telemark (Gjuv i Hjartdal, Bleka gullgruve i Svartdal), i granittpegmatittar (Evje og Iveland i Aust-Agder), i greisen (Thoreby i Varteig i Østfold) og på kvartsgangar (Sandøya i Hvaler i Østfold).

Kjelder
Bismuthinitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.

Vismutmineral
Sulfidemineral
Ortorombiske mineral
Blende

Blende er nemning for mineral (vesentleg sulfid) med sterk, ikkje-metallisk glans. Det vert òg brukt som forkorta namn på sfaleritt (sinkblende).

Kjelder
Blende. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/blende.

Mineral
Heliotrop

Heliotrop, òg kalla blodstein, er eit mineral med i form av ein djupgrøn kalsedon med flekkar av raud japsis. Det vert nytta i ringar, signet og liknande. Mineralet finst i India.

Dei raude flekkane skal visstnok sjå ut som blodflekkar, som har gjeve det namnet blodstein. Namnet helitrop kjem frå gresk ήλιος helios, sol, τρέπειν trepein, å snu, sidan mineralet reflekterer lys. Det var mellom anna skildra av Plinius den eldre i antikken.

Kjelder
Blodstein: heliotrop. (2009, 17. mai). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/blodstein%2Fheliotrop.

Bakgrunnsstoff

Kvartsvariantar
Bjarne Ness

Bjarne Ness () var ein norsk teiknar og målar frå Trondheim. Han var eit av dei største målar-talenta i Noreg i mellomkrigstida, men døydde 25 år gammal.

Liv og gjerning
Far til Ness var industriarbeider. Sjølv gjekk han på den kommunale middelskulen frå 1916 til 1919. I denne perioden fekk han si fyrste profesjonelle undervisning i teikning hos NTH-professoren Harald Krohg Stabell, som dreiv ein kunstskule.

Ness byrja som aspirant ved jarnbanen, og tok så i 1923 til på Jernbaneskolen på Hamar; Same hausten fekk han jobb i Oslo, der han fekk nærkontakt med kunstmiljøet i hovudstaden. I 1924 vart han elev ved målarskulen til Axel Revold. Med stort talent tileigna han seg kunnskapen til Matisse-skulen, på same tid studerte han gamle meistrar som Michelangelo, Rafael, Delacroix. Han arbeidde målbevisst med dei klassiske komposisjonsproblema for å gje figurgruppene sin fastleik og samanheng, men utvikla også ein kjenslevar, klar og kjølig koloritt, særleg i mørkeblått og brunraudt..

I 1925 fekk Ness gode kritikkar etter å ha fått stilt ut verk på den tradisjonelle Haustutstillinga i Oslo. Tida framover var delt mellom arbeid ved jarnbanen og måling. Etterkvart fekk han seld nokre av arbeida sine, og han fekk eit større utsmykkingsoppdrag ved Østensjø skole i Oslo. 

Dei siste par åra av livet arbeidde han hektisk, og laga fleire verk som vert rekna som klassiske: De tre ryttere, Gjøglere, Seierherren og Selvportrett. Hausten 1927 reiste han til Paris, men han leid av tuberkulose og døydde ein månad seinare, 13. desember 1927, berre 25 år gammal. 2. januar 1928 vart han gravlagd på Lademoen kyrkjegard.

Kjelder
 Store norske leksikon

Norske målarar
Folk frå Trondheim
Várdobáiki samisk senter

Várdobáiki samisk senter er eit samisk språksenter som ligg i Evenes i Nordland. Senteret vart grunnlagt i 2003, og har 16 tilsette (2009), dei fleste av dei tilsett i Márkománák samiske barnehage (samisk: Márkomának sámi mánáidgárdi).

Bakgrunnsstoff 

 Nettstaden til Várdobáiki samisk senter

Samiske språksenter
Evenes kommune
Skipingar i 2003
Ástávuona giellagoahtie

Ástávuona giellagoahtie er eit samisk språksenter på Tennevoll i Lavangen kommune i Troms. Språksenteret er Lavangen kommune sitt språksenter, men det gjev samiskkurs også i nabokommunane rundt Astafjorden. Leiar for språksenteret er Lars-Joar Halonen.

Bakgrunnsstoff 

 Nettstaden til Ástávuona giellagoahtie

Samiske språksenter
Lavangen kommune
Gïeleaernie

Gïeleaernie er eit sørsamisk språksenter i Røyrvik kommune i Trøndelag. Språksenteret vart oppretta 1. januar 2013, samtidig som kommunen vart del av det samiske forvaltningsområdet.

Gïeleaernie arrangerer kurs i sørsamisk, arrangerer seminar og gjev ut bøker og brosjyrer om språklege emne.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside for Gïeleaernie 

Samiske språksenter
Røyrvik kommune 
Skipingar i 2013 
Sørsamisk språk
Kultur i Trøndelag
Gïelem nastedh

Gïelem nastedh er eit sørsamisk språksenter som ligg i Snåsa kommune i Nord-Trøndelag. Senteret vart oppretta 1. januar 2008, samtidig som Snåsa kommune vart innlemma i det samiske forvaltningsområdet. Senteret vart først oppretta som eit tidsavgrensa prosjekt, men det vart seinare gjort om til eit permanent senter, og Sametinget gav det status som språksenter i 2012.

Dagleg leiar av Gïelem nastedh er Eva Wilks.

Bakgrunnsstoff 

 Nettstad for Gïelem nastedh

Samiske språksenter
Skipingar i 2008
Snåsa kommune
Aeschynitt-(Y)

Aeschynitt-(Y) eller eskynitt-(Y), tidlegare kalla blomstrandin eller prioritt, er eit svart til brunt, radioaktivt mineral, kjent frå ei rekkje norske granittpegmatittar. Det vart først skildra i 1906 av W.C. Brøgger frå Hidra i Vest-Agder.  Mineralet er nærskyldt med euxenitt.

Namnet blomstrandin er kalla opp etter den svensken kjemikaren C.W. Blomstrand. Namnet prioritt vart innført av Brøgger.

Kjelder
Blomstrandin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/blomstrandin.
Prioritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/prioritt.
Mindat.org
Webmineral.org

Lantanidmineral
Yttriummineral
Kalsiummineral
Jernmineral
Thoriummineral
Titanmineral
Niobmineral
Ortorombiske mineral
Galenitt

Galenitt eller blyglans er eit tungt, bløytt, metallisk mineral med blygrå farge. Krystalla spaltar lett i tre retningar etter terningflatene. Det er den viktigaste blyertsen og består av bly(II)sulfid, PbS, med ca. 86 % bly. Det har òg vore utnytta på grunn av sølvinnhaldet, som vanlegvis vekslar mellom 0,01 og 0,3 %. Innhaldet av sølv, antimon, vismut og andre element i galenitt kjem i stor grad av mikroskopiske innesluttingar av mineral som sølvglans og fahlerts. Mineral som er nærskyldt med galenitt er clausthalitt og altaitt.

I Noreg har mellom anna kontaktførekomstar ved Konnerud nær Drammen vore drive på bly og sølv (Jarlsberg verk). Nokre av kisførekomstane i Den kaledonske fjellkjeda leverer òg blyglanskonsentrat, til dømes Bleikvassli Gruber. Dei viktigaste produsentlanda er USA, Russland, Australia, Canada, Peru og Mexico.

Kjelder
«Galenitt» (24. februar 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff

Galenittgruppa
Alkymistiske stoff
Kubiske mineral
Blåleire

Blåleire er ei vanleg nemning på uforvitra leire, særleg marin leire avsett under og etter istida. Han er blågrå, men ved forvitring blir han gulbrun fordi jernsambindingane blir oksidert. Teglstein av blåleire har raudgul farge. Seig, fin blåleire blir kalla blålums.

I område med store blåleireressursar har denne vore grunnlag for teglindustri, som hovudsakleg har produsert murstein og takstein av tegl.

Sjå òg
London Clay

Kjelder
Blåleire. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bl%C3%A5leire.

Leire
Boghead

Boghead eller torbanitt er ein brunsvart, matt og lett koltype, som truleg er danna ved opphoping av algar. Boghead gjev store mengder gass og tjøre, men ikkje koks ved destillasjon. Kvæfjordkolet, som finst som lause steinar langs kysten av Noreg, er av bogheadtype.

Namnet kjem frå ein stad i Skottland.

Kjelder
Boghead. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/boghead.

Kol
Oljeskifer
Boltwooditt

Boltwooditt er eit gult uranmineral som blir danna sekundært etter uraninitt. Det opptrer som monokline nåler og har kjemisk formel HK(UO2)(SiO4)·1.5(H2O). I Noreg er det kjent frå ein førekomst i Rygge i Østfold.

Det er kalla opp etter B.B. Boltwood frå USA.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Uranmineral