Tata Steel sjakkturnering

Tata Steel sjakkturnering eller Tata Steel Chess Tournament blir arrangert kvart år, vanlegvis i januar, no i den vesle byen Wijk aan Zee, ein del av den større byen Beverwijk i provinsen Noord-Holland i i Nederland.

Turneringa har hatt namn etter hovudsponsoren, og har bytt namn eit par gongar etter fusjonar og oppkjøp. Den heitte Hoogovens-turneringa til 1999. Den nederlandske produsenten av stål og aluminium Koninklijke Hoogovens fusjonerte den 6. oktober 1999 med British Steel for å bli Corus Group. Frå 2000 til 2010 var namnet dermed Corus-turneringa. Corus Group vart så kjøpt opp av indiske Tata Steel, og turneringa fekk dermed frå 2011 nytt namn. Frå 1938 til 1967 vart turneringa halden i Beverwijk. 

Turneringa er ei av dei mest prestisjefylte sjakkturneringane i verda, der A-gruppa regelmessig har hatt deltaking av dei beste spelarane i verda. Dei siste åra har det vore 14 spelarar i A-gruppa som spelar alle mot alle, og i tillegg har her vore 14 spelarar i B-gruppa og 14 i C-gruppa. Her har også blitt eit omfattande samtidig turneringstilbod til vanlege klubbspelarar.

Sidan 1938 har turneringa hatt mange berømte vinnarar, så som: Max Euwe, Bent Larsen, Tigran Petrosjan, Paul Keres, Efim Geller, Lajos Portisch, Boris Spasskij, Mikhail Botvinnik, Mikhail Tal, Viktor Korchnoi, Jan Timman, Anatolij Karpov, Vladimir Kramnik, Garri Kasparov, Viswanathan Anand and Veselin Topalov. Av verdsmeistrane i sjakk i det "klassiske" VM sidan 2. verdskrigen, manglar berre Vasilij Smyslov og Bobby Fischer. I 2001 deltok ni av dei ti øvste på verdsrankingen.

Viswanathan Anand er den einaste som har vunne turneringa 5 gongar, 3 av desse var delte førsteplassar. Max Euwe, Lajos Portisch and Viktor Korchnoi har vunne turneringa fire gongar kvar.

Historikk

Hoogovens Beverwijk 
Dei første turneringane var ganske små. Det starta med ei gruppe på 4 i 1938, og det deltok berre nederlendarar i dei fem første åra. Turneringa vart arrangert tidleg i januar.
I 1943 og 1944 vart deltakinga dobla til 8 spelarar.
I 1945 vart det inga turnering pga andre verdskrigen.
Den første internasjonale turneringa vart halden i 1946. Øvste gruppe vart auka til 10 spelarar, og Alberic O'Kelly de Galway (Belgia) og Gösta Stoltz (Sverige) vart invitert til å delta saman med 8 nederlendarar.
Turneringa hadde 10 deltakarar fram til 1953, då det vart auka til 12, og ei internasjonal kvinneturnering vart også arrangert.
I 1954 vart deltakinga redusert til 10 spelarar, men med aukande spelestyrke på dei som deltok.
Deltakinga vart auka sterkt til 18 i 1963, og sjølv om deltakinga vart redusert til 16 i 1964, så hadde turneringa på dette tidspunktet blitt den sterkaste internasjonale sjakkturneringa i verda.

Turneringa i 1946 var ei av dei første turneringane som vart haldne i Europa etter andre verdskrigen.
Matmangel var framleis eit problem i Europa, så banketten etter turneringa hadde ertesuppe, ein billeg kvardagsrett.
I ettertid har ertesuppe blitt servert som første rett på den avsluttande banketten, ein tradisjon som heldt fram då turneringa flytta frå Beverwijk til Wijk aan Zee.

Vinnarar av topp-gruppa:
 1938 - Philip Bakker
 1939 - Nicolaas Cortlever
 1940 - Max Euwe
 1941 - Arthur Wijnans
 1942 - Max Euwe
 1943 - Arnold van den Hoek
 1944 - Theo van Scheltinga
 1945 - inga turnering
 1946 - Alberic O'Kelly de Galway
 1947 - Theo van Scheltinga
 1948 - Lodewijk Prins
 1949 - Savielly Tartakower
 1950 - Jan Hein Donner
 1951 - Herman Pilnik
 1952 - Max Euwe
 1953 - Nicolas Rossolimo
 1954 - Hans Bouwmeester og Vasja Pirc
 1955 - Bora Milic
 1956 - Gideon Ståhlberg
 1957 - Aleksandar Matanović
 1958 - Max Euwe og Jan Hein Donner
 1959 - Friðrik Ólafsson
 1960 - Bent Larsen og Tigran Petrosian
 1961 - Bent Larsen og Borislav Ivkov
 1962 - Petar Trifunović
 1963 - Jan Hein Donner
 1964 - Paul Keres og Iivo Nei
 1965 - Lajos Portisch og Efim Geller
 1966 - Lev Polugaevsky
 1967 - Boris Spassky

Hoogovens Wijk aan Zee 
Turneringa vart i 1968 flytta til den nederlandske turistbyen ved havet Wijk aan Zee. Sidan har turneringa ofte blitt kalla Wijk aan Zee-turneringa.
Vinnarar av A-gruppa / Stormeister-gruppa har sidan 1968 vore:
 1968 - Viktor Korchnoi
 1969 - Mikhail Botvinnik og Efim Geller
 1970 - Mark Taimanov
 1971 - Viktor Korchnoi
 1972 - Lajos Portisch
 1973 - Mikhail Tal
 1974 - Walter Browne
 1975 - Lajos Portisch
 1976 - Ljubomir Ljubojevic og Friðrik Ólafsson
 1977 - Genna Sosonko og Efim Geller
 1978 - Lajos Portisch
 1979 - Lev Polugaevsky
 1980 - Walter Browne og Yasser Seirawan
 1981 - Genna Sosonko og Jan Timman
 1982 - John Nunn og Yuri Balashov
 1983 - Ulf Andersson
 1984 - Alexander Beliavsky og Viktor Korchnoi
 1985 - Jan Timman
 1986 - Nigel Short
 1987 - Nigel Short og Viktor Korchnoi
 1988 - Anatolij Karpov
 1989 - Viswanathan Anand, Predrag Nikolić, Zoltan Ribli og Gyula Sax
 1990 - John Nunn
 1991 - John Nunn
 1992 - Boris Gelfand og Valery Salov
 1993 - Anatolij Karpov
 1994 - Predrag Nikolić
 1995 - Alexey Dreev
 1996 - Vassily Ivanchuk
 1997 - Valery Salov
 1998 - Vladimir Kramnik og Viswanathan Anand
 1999 - Garri Kasparov
 2000 - Garri Kasparov
 2001 - Garri Kasparov

Corus-turneringa 
 2002 - Evgeny Bareev
 2003 - Viswanathan Anand 
 2004 - Viswanathan Anand
 2005 - Péter Lékó
 2006 - Veselin Topalov og Viswanathan Anand
 2007 - Levon Aronian, Teimour Radjabov og Veselin Topalov
 2008 - Levon Aronian og Magnus Carlsen
 2009 - Sergej Karjakin
 2010 - Magnus Carlsen

Tata Steel-turneringa 

 2011 - Hikaru Nakamura
 2012 - Levon Aronian
 2013 - Magnus Carlsen 
 2014 - Levon Aronian
 2015 – Magnus Carlsen
 2016 – Magnus Carlsen
 2017 – Wesley So

Bakgrunnsstoff 
 Tata Steel sjakkturnering si heimeside
 Historikk over turneringane frå 1938 til i dag

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Corus sjakkturnering» frå , den 28. juni 2008. 
 

Sjakkturneringar