alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hertzsprung–Russell-diagrammet

Hertzsprung–Russell-diagrammet eller H–R-diagrammet er eit diagram der ein har teikna inn den absolutte storleiksklassen eller luminositeten til stjernene mot spektralklassen eller den effektive temperaturen deira. 

Diagrammet vart skapt kring 1910 av Ejnar Hertzsprung og Henry Norris Russell og var eit stort steg mot å forstå stjerneutviklinga eller «livet til stjernene».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hertzsprung-Russell diagram» frå ,  den 15. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 
Stjerneutvikling
Diagram
Superjord

Superjorder er eksoplanetar som har ein masse større enn jorda, men som ikkje har ein masse på meir enn 10 jordmassar. Planetar som er meir massive enn dette er gjerne is- eller gasskjemper, som Uranus og Neptun. 

Superjorder er soleis småe nok til at dei kan ha yter som er terrestriske (steinete) eller verdsfemnande hav, til skilnad frå gassplanetar.

Kjelder 
 Earth On Steroids? Unraveling the Mystery of Super-Earths - NASA
Sturm und Drang

Sturm und drang (ty. «Storm og lengsle») var ein periode i tysk litteratur i perioden om lag 1770-1785 kjenneteikna av ein reaksjon mot fornuftsdyrkinga og tradisjonalismen i opplysingstida og den franske klassisismen. Som ein motvekt til dette såg ein naturen og det naturlege, og kreativiteten til det skapande mennesket. Det store litterære førebiletet fann medlemane av rørsla i William Shakespeare, og den franske filosofen Jean-Jacques Rousseau sine idear fekk varig innverknad på tankegodset deira. Rørsla varsla også ei fornya interesse for folkelege uttrykk, som vart rekna som meir ekte i samanlikning med den borgarlege danninga, som ein rekna for å vere falsk. 

Sturm und Drang-rørsla nytta særleg dramaet for å påverke den borgarlege offentlegheita, men dyrka også natur- og kjærleikslyrikk, som ein til dømes kan sjå i den tidlege diktinga til Johann Wolfgang von Goethe. Goethe skreiv dessutan Den unge Werthers lidelser, som for ettertida har blitt ståande som det mest kjente verket frå perioden. Romanen representerer dei nye straumdraga i denne fasen av tysk litteratur, prega av eit opprør mot borgarlege normer og ei omfamning av lidenskaplege kjensler. 

Namnet på rørsla kjem frå skodespelet Sturm und Drang av Friedrich Maximilian Klinger frå 1776. Mellom øvrige medlemar av gruppa kan ein nemne Friedrich Schiller, Jakob Michael Reinhold Lenz, Christian Friedrich Daniel Schubart, Maler Müller og Heinrich Leopold Wagner.

Kjelder 

Sturm und Drang (1997). I Lothe, J., Refsum, C., & Solberg, U. Litteraturvitenskapelig leksikon (s. 242). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 825-73-06-37-1

Tysk litteratur
Litterære rørsler
Kultur på 1700-talet
Arnor jarlaskald

Arnor Tordsson jarlaskald (norrønt Arnórr Þórðarson jarlaskáld) var ein islandsk skald som var fødd omkring 1012 og truleg døydde han ein gong i 1070-åra.

Bakgrunn 
Han kom fra Hitarnes på Vest-Island og var son av bonde og skald Tord Kolbeinsson (fødd 974) og Oddny «øy-ljos» (eykyndill) Torkjellsdotter. Mellom Tord og Bjørn Arngeirsson var det ein langvarig strid, som er omtala i islendingasoga om Bjørn Hitdølakjempe (Bjǫrn Hítdœlakappi). Arnor er nemnd både i denne soga og i «Soga om Grette Åsmundsson». Han skal ha vore gift med ein slektning av orknøyjarlen Ragnvald jarl, slik han sjølv nemner i ei strofe i arvekvadet «Ragnvaldsdråpa» (sjå ref.), der han seier:

Han skal òg ha hatt nokre born som vi ikkje kjenner namnet på.

I Skaldatal er han ført opp som skald hos kongane Magnus den gode, Harald Hardråde, Olav Kyrre, og Knut den store. Mange av dikta hans er sitert i Skaldskaparmål.

Arnor reiste som handelsmann og farmann mellom Island og fastlandet. Han var ofte på Orknøyane der han gjorde dikt til orknøyjarlane Torfinn Sigurdsson og Ragnvald Brusesson og difor fekk han tilnamnet «jarlaskald».

Omkring år 1046 kom han til Noreg og var hos kongane Magnus den gode og Harald Hardråde. Før denne tida, omkring 1030, var han truleg òg ei tid hos kong Knut den store i England.

Skaldskap 
Arnor Jarlaskald høyrer til mellom dei kristne skaldane og han er rekna mellom dei fremste av dei norrøne skaldane i det ellevte hundreåret. Mange av dikta hans er sitert i kongesogene, særleg i soga om Magnus den gode. Han skal ha skapt eit nytt versemål, Hrynhenda, som han nytta i ei dråpa til kong Magnus den gode.

I dei to dikta til kong Magnus finn vi for første gong i norrøne skaldekvad, namnet «joms» (jomi), som er knytt til Jomsborg. 

Desse dikta av Arnor Jarlaskald er kjende:
 Ragnvaldsdråpa - truleg ei arvedråpa, om orknøyjarlen Ragnvald Brusason. 
 Hrynhenda - dråpa til kong Magnus den gode. Diktet fekk namn etter det nye versemålet, «Hrynhenda», som Arnor skapte. 
 Magnusdråpa
 Torfinnsdråpa - eit dikt til orknøyjarlen Torfinn Sigurdsson
 Haraldsdråpa - ei arvedråpa om kong Harald Hardråde – dikta omkr. 1067
 Lausavise - eitt vers.
 Fragment - åtte vers/strofer.
 Dikt om Hermund - eit dikt om islendingen Hermund Illugason.

Ei eiga, lita forteljing om Arnor er kjend som «Tåtten om Arnor jarlaskald». Forteljinga er òg sitert i sogeverket Morkinskinna.

Notar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Arnor Jarleskald Store norske leksikon
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)
 Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning Finnur Jonsson
 The poetry of Arnórr jarlaskáld av Diana Whaley

Islandske skaldar
Fødde i 1010-åra
Folk frå vikingtida
Islendingar frå norrøn tid
Folk i Skaldatal
Orknøyane
Hipparchus

Hipparchus er ein rest av eit krater på månen. Det ligg søraust for Sinus Medii, nær sentrum av den synlege sida. I sør ligg det markante krateret Albategnius, og i sørvest ligg Ptolemaeus, som har liknande dimensjonar som Hipparchus. Horrocks ligg heilt innafor nordaustkanten av krateret. Halley ligg kant i kant i sør, og Hind ligg i søraust. I nord-nordaust ligg det skålforma Pickering, og Saunder ligg utafor nordaustkanten.

Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Hipparchus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hipparchus (lunar crater)» frå ,  den 15. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ringfjell på månen
Hipparcos

Hipparcos (eit akronym for High Precision Parallax Collecting Satellite) var ein satellitt skoten opp av Den europeiske romfartsorganisasjonen (ESA) i 1989. Han var i teneste mellom 1989 og 1993 og var det første romeksperimentet vigd til astrometri, den nøyaktige målinga av stjerneposisjonar, parallaksar og eigenrørsler. Hipparcos-katalogen er ein høgpresisjons-katalog over meir enn 100 000 stjerner som vart publisert i 1997. Tycho-katalogen, med lågare presisjon, over meir enn èin million stjerner vart publisert på same tid, mens den betre Tycho-2-katalogen over 2,5 millionar stjerner vart publisert i 2000.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hipparcos» frå ,  den 15. juni 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Hipparcos Space Astrometri Mission på ESA
 Hipparcos- og Tycho-katalogen på CASU Astronomical Data Centre

Astrometri
European Space Agency-satellittar
Romobservatorium
Kunstige satellittar
Vitskap i 1989
Hipparkhos

Hipparkhos frå Nikea (fødd ca. 190 f.Kr., død ca. 120 f.Kr.) var ein gresk astronom. Det er fortenesta hans at den greske astronomien i antikken utvikla seg frå rein skildring til ein vitskap. Han førte kunnskapane til babylonarane i astronomi til den greske verda. Mellom anna introduserte han babylonarane si inndeling av sirkelen i 360° i Europa.

Hipparkhos gjorde ei presis utrekning av lengda på året – 365 dagar, 5 timar og 55 minutt. Han mælte lengda på månaden til 29 dagar, 12 timar, 44 minutt og 2,5 sekund – eit avvik på eitt sekund frå det korrekte. Han rekna ut avstanden til sola, og fann at han er kortast 4. januar og lengst på 4. juli. Til desse utrekningane måtte han gjera forbetringar innanfor trigonometrien.

Ved å studere babylonske registreringar av måneformørkingar fann han som den første ein måte å rekne ut framtidige formørkingar. Han fann òg at posisjonen til stjernene endra seg over tid, og var dermed på sporet av dei sykliske uregelmessigheitene i jordbanen og hellinga til jordaksen.

Den kanskje største fortenesta til Hipparkhos er katalogen hans over 850 stjerner som er synleg med det blotta auga. Han delte stjernene inn i seks klassar etter lysstyrke, med verdien 1 for dei sterkaste og 6 for dei svakaste. Klassifikasjonen vert brukt den dag i dag.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hipparkhos (astronom)» frå ,  den 15. juni 2016.

Bakgrunnsstoff 

Grekarar på 100-talet fvt.
Astronomar frå gresk antikk
Geografar frå gresk antikk
Matematikarar frå gresk antikk
Vitskaplege instrumentmakarar
Kometen Holmes

Holmes eller 17P/Holmes er ein komet som var synleg for det nakne auga 24. oktober 2007, då han hadde utbrot, den mest lyssterke det tiåret. To dagar tidlegare var kometen 40 000 gonger svakare enn dei svakaste stjernene som ein kan sjå med det nakne auga. 1. november, då han var på det største, var han sju gonger meir lyssterk enn Jupiter. Sjølve kometkjernen vart rekna å vere kring 3,4 km i diameter. Avstanden til jorda var ca. 200 millionar km, det vil sei, 1,5 gonger avstanden mellom jorda og sola. 

Kometen Holmes er ein såkalla periodisk komet. Han har ein bane som fører han inn i solsystemet med jamne mellomrom, med ein periode på knapt sju år. 

Holmes hadde ingen klassisk komethale. Den første veka etter utbrotet hadde han rettnok utvikla ein diffus hale ein kunne observerte i infraraudt lys, og var avbilda på fotoopptak med lang eksponeringstid. Men denne halen hadde ikkje rett retning, det vil sei bort frå sola. Den 8. november falt halen av. 

Kometen Holmes vart oppdaga 6. november 1892 av briten Edwin Holmes i London, og kometen er namnsett etter han.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 17P på Cometary Science Central

Kometar
Himmellekamar oppdaga i 1892
Vitskap i 2007
Periodiske kometar
Horace Welcome Babcock

Horace Welcome Babcock () var ein amerikansk astronom. Han var son av Harold D. Babcock.

Han arbeidde ved Mount Wilson og Palomar i 1946 og var direktør for observatoria her frå 1964 til 1978. Han er særleg kjend for arbeida sine med magnetfelta til sola og stjernene.

Prisar
Henry Draper-medaljen til National Academy of Sciences (1957)
Eddington-medaljen (1958)
Medlem av American Academy of Arts and Sciences (1959)
Brucemedaljen (1969)
Royal Astronomical Society sin gullmedalje (1970)
George Ellery Hale-prisen i American Astronomical Society Solar Physics Division (1992)
Oppkallingar
Asteroiden 3167 Babcock (i lag med faren)
Babcock-krateret på månen er berre kalla opp etter faren.

Kjelder

USA-amerikanske astronomar
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
National Academy of Sciences
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Horisont

Horisonten er ei tilsynelatande linje som skil jorda frå himmelen, ei linje som skil alle synlege retningar i to kategoriar: dei som skjer jordoverflata og dei som ikkje gjer det. Mange stader er den «verkelege horisonten» skjult av tre, bygningar, fjell og så vidare, og skjeringa mellom himmel og jord vert kalla synleg horisont. Når ein ser på sjøen frå kysten, er delen av sjøen som er nærast horisonten kalla rom, medan horisonten på havet vert kalla kimingen.

Avstanden til horisonten 

Om ein ser bort frå lysbrytinga i atmosfæren, er avstanden frå ein observatør nær jordoverflata kring

der d er i kilometer og h er høgda over bakken i meter. 

Døme:
 For ein observatør som står på bakken med h = 1,70 m (gjennomsnittleg augehøgd) er horisonten 4,7 km unna.
 For ein observatør som står på bakken med h = 2 m, er horisonten 5 km unna. 
 For ein observatør som står på ein ås eller eit tårn som er 100 meter høgt, er avstanden til horisonten 36 km.
 For ein observatør som står på toppen av Burj Khalifa (828 m), er avstanden til horisonten 103 km. 
 For ein observatør som står på toppen av Mount Everest (8848 m), er avstanden til horisonten 336 km.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Horizon» frå ,  den 15. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

horisontalt koordinatsystem
Himmelkoordinatsystem
Hubble-klassifikasjonen

Hubble-klassifikasjonen er eit enkelt klassifikasjonsskjema for galaksar, ofte kalla Hubbles stemmegaffeldiagram. Klassifikasjonen vart innført av Edwin Hubble i 1925 og er enno i alminneleg bruk, sjølv om meir detaljerte skjema er utforma seinare. Galaksane vert inndelt i fire hovudtypar: elliptiske galaksar (E), normale spiralar (S), stavspiralar (SB) og irregulære galaksar (I). Kvar hovudtype er delt i undertypar, hovudsakleg etter forma, og ordna i ein serie.

Kjelder

Klassifiseringssystem
Ekstragalaktisk astronomi
Galaksar
Humboldt på månen

Humboldt er eit stort krater eller ringfjell på månen som ligg nær austkanten av månen. Sidan det ligg så langt mot kanten av den synlege sida av månen, ser det særs avlangt ut. Den faktiske forma er ein irregulær sirkel, med ein ein stort hakk på søraustkanten, der krateret Barnard trengjer seg inn. I  nord-nordvest ligg det store krateret Hecataeus. Phillips ligg like inntil vestkanten. Kanten av Humboldt er låg, nedsliten og ujamn. Den sentrale toppen dannar ei rekkj langs kraterbotnen. Overflata har eit nettverk av riller som dannar spiler og konsentriske bogar. Det finst òg nokre mørke flekkar nær veggane i nordaust, nordvest og søraust. Det er ei rekkje krater som fører frå nordvestkraterkanten til ein avstand nesten like lang som krateret er breitt. Denne formasjonen har fått namnet Catena Humboldt.

Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Humboldt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Humboldt (crater)» frå ,  den 15. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ringfjell på månen
Hyadane

Hyadane er ein open stjernehop i Tyren som er synleg for det nakne auga. Han er forma som ein V med Aldebaran (som ikkje høyrer med til hopen) øvst i venstre grein. Hyadane ligg ca. 130 lysår frå jorda og består av kring 150 stjerner. Namnet heng saman med det greske verbet for å regne (hyein) og fekk dette namnet fordi den heliakiske oppgang fann stad for kort tid før regntida.

I gresk mytologi var hyadar ei gruppe nymfer.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

 
Opne stjernehopar
Tyren
041b
Jan «Jonas» Gulbrandsen

Jan «Jonas» Gulbrandsen () var ein norsk fotballspelar frå Oslo. Han vann seks norske meisterskap i fotball med IK Skeid i tida 1954 til 1965.

Gulbrandsen var Skeid-spelar frå 1952 til 1965. Gjennom desse sesongane spelte han i kring 350 kampar for Oslo-laget og vart norsk meister med klubben i 1954, 1955, 1956, 1958, 1963 og 1965, dei to siste gongane fekk han rett nok ikkje spele cupfinale. Både i 1954, 1954 og 1957 vann Skeid avdelinga si i Hovudserien, men alle tre gongane vart det tap i seriefinalen mot høvesvis Larvik Turn, Fredrikstad Fotballklubb og Viking Fotballklubb.

Gulbrandsen spelte ikkje ein einaste kamp på det norske A-landslaget, men fekk fem kampar på B-landslaget.

Kjelder

Skeid heimeside 

Denne artikkelen bygger på «Jan «Jonas» Gulbrandsen» frå ,  den 15. juni 2016.  
 

Norske fotballspelarar
Skeid-spelarar
Fingeravtrykk

Fingeravtrykk er avtrykk av det linemønsteret som finnst på innsida av ytste leddet på fingrar hjå menneske. Kvart einskild menneske får sitt heilt eige mønster på fosterstadiet, og dette held seg uendra heile livet. Det har aldri vorte oppdaga to personar med like fingeravtrykk, heller ikkje hjå einegga tvillingar. Difor er bruk av fingeravtrykk rekna som ein trygg metode for å identifisere eit menneske, og for å verifisere at eit menneske er rette vedkomande. Leiting etter, og dokumentasjon av fingeravtrykk på åstaden for illgjerningar har i lange tider vore nytta som ein viktig lekk i oppklaring av lovbrot, og samanfall mellom mønsteret i dei fingeravtrykka som vert funne og mønsteret på fingrane til ein mistenkt, er jamt over godteke som prov i rettssakar. I Noreg var det fengselsdirektør og lege Anders Daae (1838–1910) som fekk fingeravtrykk inn som ein reiskap i kriminalteknikken.

Bakgrunnsstoff
snl.no: Fingeravtrykk

Biometri
Handa
Ájos Epíktitos

Ájos Epíktitos (gresk Άγιος Επίκτητος, tyrkisk Çatalköy) er ein by på Kypros og ein lokalstyrt busetnad i distriktet Kerýnia i Republikken Kypros.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som kommunen Çatalköy i distriktet Girne.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den nord-kypriotiske kommunen Çatalköy 5 652 innbyggjarar, fordelt på busetnadene:
Çatalköy (Ájos Epíktitos) (5 110 innbyggjarar)
Arapköy (Klepíni) (542 innbyggjarar)

Referansar 

Ajos Epiktitos
Ajos Epiktitos
Ajos Epiktitos
Ájos Jeórjos i Kerýnia

Ájos Jeórjos  (gresk Άγιος Γεώργιος, tyrkisk Karaoğlanoğlu) er ein distriktsby på Kypros og ein lokalstyrd busetnad i distriktet Kerýnia i Republikken Kypros.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Girne (Kerýnia) i distriktet Girne.

Ved folketeljinga i 2011 hadde busetnaden 3 745 innbyggjarar.

Referansar 

Ajos Jeorjos
Ajos Jeorjos
Sølvsmed

Sølvsmed eller sylvsmed er ein handverkar som lagar eller reparerer gjenstandar av sølv. Mange gullsmedar arbeider òg med sølv, men det er ikkje så ofte at sølvsmedar arbeider med gull.

Korpussølvsmed
Ein såkalla korpussølvsmed (frå det latinske ordet corpus, som tydar «kropp») lagar ting med «kropp», som til dømes fat, kanner, lysestakar, sølvbestikk, og dessutan smykke. Tidlegare laga korpussølvsmedane òg sølvbestikk, men i dag er storparten av alt sølvbestikk produsert maskinelt, berre etterhandsama manuelt.

Filigranssølvsmed

Ein såkalla filigranssølvsmed (filigransarbeidar) lagar, reparerer og restaurerer filigransarbeid. Filigranssølvsmeden lagar  bunadsølv: søljer, beltespenner, knappar og halsringer, og dessutan smykkekjede, armband og øyrepynt. Sølvtråd og sølvkorn vert omgjort til spindelvev-liknande mønstre som ofte vert festa til ei tilpassa sølvplate.

Bakgrunnsstoff
Utdanning.no.

Handverksyrke
Neri Valen

Neri Valen () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Bø i Telemark i periodane 1931-45 og 1950-54. Han var i alle år medlem i partiet Venstre.

Liv og gjerning
Far hans var lensmann og gardbrukar. Sjølv tok han studenteksamen i 1912 og vart landbrukskandidat frå Noregs Landbrukshøgskule i 1915 og skogbrukskandidat 1917. Dei to neste åra var han rasjoneringsinspektør i Telemark, før han var på studiereise i USA. I 1919 tok han over gardsdrifta av farsgarden Valen i Bø, og dreiv denne til han døydde. 

Valen var medlem av heradsstyret frå 1919 til 1931. Han var ordførar 1922-25 og varaordførar 1925-31. Elles var han formann i Telemark landbruksselskap frå 1919 og Kornrådet frå 1929. I 1941 vart han fjerna frå begge desse verva av NS-styret, men var frå krigsslutt i 1945 på ny leiar i landbruksselskapet til 1947 og for Kornrådet til han døydde. Han vart oppnemnd til formann i Jordlovnemnda av 1935 og i Granskingsnemnda om jordbrukstiltak av 1939. På avlssida var han formann i Landslaget for telemarkfe frå 1921 og i Landslaget for storfeavl frå 1948, også desse posisjonane hadde han til døden kom.

Valen representerte Venstre og Telemark fylke på Stortinget i tingbolkane 1931-33, 1934-36, 1937-45 og 1950-53. Hausten 1953 vart han attvald for ein ny periode, men døydde på nyåret i 1954, nett same veka stortinget tok til på ein ny sesjon. Han var parlamentarisk leiar i Venstre frå 1935 til -45 og frå 11. januar 1951 til han døydde. Valen var 1950-52 medlem i Utanriks- og konstitusjonskomiteen og nestformann i same komiteen frå oktober 1952.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Folk frå Bø i Telemark
Hyakutake

Hyakutake (formelt C/1996 B2) er ein komet som vart oppdaga den 31. januar 1996, og passerte særs nær jorda 25. mars same året, berre 15 millionar kilometer unna. Han hadde då ein nesten 90 grader lang hale og var lett synleg med det nakne auga, rett under Karlsvogna. Passasjen var ein av dei næraste kometpassasjane dei siste 200 åra. 

Britiske forskarar ved Imperial College i London klarte i 2000 å lokalisere og avgjere halen til Hyakutake ved å analysere data som var registrert av romfartøyet Ulysses då dette fløy gjennom komethalen. Halen vart målt til 570 millioner kilometer, det lengste som nokon gong er målt for ein komethale. Den gamle rekorden var på 300 millioner kilometer.

Kjelder

Hyakutake
Himmellekamar oppdaga i 1996
Ikkje-periodiske kometar
Ibn Junis

Abu al-Hasan 'Ali ibn 'Abd al-Rahman ibn Ahmad ibn Yunus al-Sadafi al-Misri, eller berre Ibn Junis (arabisk ابن يونس) (ca. 950-1009) var ein viktig egyptisk muslimsk astronom og matematikar.

Ibn Junis utførte nøyaktige astronomiske målingar på observatoriet som kalif al-Hakim bygde på fjellet Mokattam aust for Kairo. Han utarbeidde dei hakimittiske tabellane over sola, månen og planetar, men berre brotstykke er bevart. Han rekna ut trigonometriske tabellar og gav nye formlar i den sfæriske trigonometrien. 

Krateret Ibn Yunus på månen er namnsett etter han.

Kjelder

Fødde i 950
Døde i 1009
Matematikarar på 900-talet
Matematikarar på 1000-talet
Astronomar på 900-talet
Astronomar på 1000-talet
Egyptiske mellomalderastrologar
Egyptiske mellomalderastronomar
Egyptiske mellomaldermatematikarar
Islamske mellomaldermatematikarar
Arabiske mellomalderastrologar
Arabiske mellomalderastronomar
Arabiske mellomaldermatematikarar
Muslimske filosofar
Harald Warholm

Harald Warholm () var ein norsk fiskar og politikar frå Brønnøy. Han representerte Nordland og partiet Høgre på Stortinget frå 1958 til han døydde vel ni år seinare.

Warholm var son til ein fiskeskipper. Etter middelskulen 1935-37 valde han sjølv same næringsvegen som far sin, og gjekk i unge år eit kurs i navigasjon og radiopeiling. Frå 1947 var han fiskeskipper til han hausten 1957 vart vald til stortingsrepresentant. Sidan vart han attvald i 1961 og 1965. På Stortinget fekk han plass i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, der han hadde plass til han døydde i 1967. Vararepresentanten til Høgre i Nordland, Bodil Aakre, rykte då opp til fast representantplass.

Warholm var medlem av Brønnøysund kommunestyre i perioden 1960-63 og deretter i Brønnøy kommunestyre frå 1964 til han døydde.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1958-1961
Stortingsrepresentantar 1961-1965
Stortingsrepresentantar 1965-1969
Folk frå Brønnøy
Austsongar

Austsongar (Phylloscopus trochiloides) er ein bladsongar som hekkar i det nordaustlege Europa og i temperert til subtropisk kontinentale Asia. Denne songfuglen er ein sterkt trekkfugl og overvintrar i India. Han er insektetar. Austsongaren er ikkje uvanleg som ein vår eller tidleg hauststreiffugl i Vest-Europa, og har blitt observert årleg i Noreg etter 2002. Ein handfull av par hekkar kvart år i Tyskland.

Som alle bladsongarar var han tidlegare plassert i songarfamilien Sylviidae, men no ein del av ein nyleg etablert familie Phylloscopidae.

Skildring 
Dette er ein mellomstor medlem i slekta si, og med heilt typisk songarutsjånad: mørk olivengrøn overside og gul til kvit underside. Han har ei lys gul augebrynstripe og eit bleikt vengspegl. Kroppslengda er rundt 10 til 11 centimeter. Dei fire underartane har mindre variasjonar i fjørdrakta. 

Songen er ein skarp, skingrande og gjennomtrengande sekvens av 'tji-vi' som kan minne om linerla, men det er variantar mellom underartar.

Austsongarar hekkar i låglandslauvskog eller blandingsskog; han kan hekke opp til 4500 moh.

Eit usikkert estimat på populasjonen er 900 millinonar individ. Populasjonen er rekna som veksande.

Underartar
 P. t. viridanus, nordaustre Europa til Sentral-Asia og Afghanistan; overvintrar i sørlege India
 P. t. trochiloides, Himalaya til Tibet og vestlege Kina; overvintrar i Nord-India til Indokina
 P. t. ludlowi, vestre Himalaya (Gilgit og Kashmir til Kumaon); overvintrar i sørlege India
 P. t. obscuratus, nordvestre Kina til Tibet; overvintrar i  Myanmar, Thailand og Indokina

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Greenish Warbler» frå ,  den 16. juni 2016.  
 
som mellom anna gav følgjande kjelder:

Referansar

Bakgrunnsstoff 

bladsongarar
Streiffuglar i Noreg