alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Prosentavtalen

Prosentavtalen er namnet på ein uformell del av avtalene om deling av innverknad i ulike delar av Europa mellom dei tre allierte stormaktene i anti-Hitler-alliansen under den andre verdskrigen. Prosentavtalen var utforma av den britiske statsministeren Winston Churchill under eit møte med den sovjetiske diktatoren Josef Stalin i 1944, og angav ein viss prosent britisk-amerikansk og sovjetisk innverknad i ein del europeiske land. 

Prosentavtalen kom i tillegg til dei formelle avtalene mellom «dei tre store» om delinga av Tyskland og kva som skulle skje med Austerrike. Tyskland blei delt i fire okkupasjonssoner (Frankrike fekk ein au), og Berlin likeins. Dette blei gjennomført sjølv om den tyske hovudstaden låg midt inne i den sovjetiske okkupasjonssona, og heile byen blei erobra av sovjetiske styrkar i april-mai 1945. Austerrike skulle bli eige land igjen, og nøytralt. Dette blei gjennomført da den sovjetiske okkupasjonen blei avslutta i 1955. 

Det ser i det heile ut som dei sovjetiske leiarane heldt seg strengt til både dei formelle og uformelle avtalene om deling av innverknad i Europa etter krigen. Såleis fekk ikkje dei greske kommunistane noka støtte frå Stalin under den greske borgarkrigen 1944-1949, sjølv om dei greske monarkistane mottok massiv militær og økonomisk støtte frå Storbritannia og USA. 

Store delar av Sovjetunionen låg i ruinar, og landet hadde mista opptil 27 millionar menneske under krigen. USA hadde hatt små tap i samanlikning (om lag ein halv million), den amerikanske industriproduksjonen var tredobla i løpet av krigsåra, og USA hadde atombomba. Den bereknande diktatoren Josef Stalin konsentrerte seg på bakgrunn av dette om å konsolidere den sovjetiske makta i det han meinte var avtalt sovjetisk maktsfære. Det er ikkje noko som tyder på at det var planar om sovjetisk åtak på Vest-Europa. 

Men i Aust-Europa blei den stalinistiske undertrykkinga stadig sterkare i åra fram til Stalin døydde i 1953. Særleg inntrykk gjorde det på mange i til dømes Noreg da stalinistane i Tsjekkoslovakia tok makta ved eit kupp i 1948, rett nok utan direkte sovjetisk militær innblanding. Dette fordi Tsjekkoslovakia var det einaste landet i Aust-Europa som hadde vore demokratisk før den andre verdskrigen.

Dei sovjetiske styrkane som frigjorde Aust-Finnmark frå nazistane hausten 1944, trekte seg ut frå norsk territorium våren 1945 i samsvar med inngåtte avtalar. 

Den delinga av Europa som låg i dei ymse avtalene om okkupasjonssoner og maktsfærer blei forsterka og permanent under den kalde krigen. Danninga av NATO (1949) og Warszawapakta (1955) kan også sjåast i den samanhengen.

Europeisk historie
Den kalde krigen
Hendingar i 1944
Arendal kommune

Arendal er ein kommune i Agder fylke. Arendal er òg namnet på byen i kommunen, som er sete for fylkesmannen i Agder.

Tettstader 
 Arendal med 
 Kilsund med 
 Kongshamn med 
 Rykene med

Kjende folk frå Arendal
Gunnar Knudsen (1848-1928), statsminister
Sam Eyde (1866–1940), næringsdrivar
Gabriel Scott (1874-1958), forfattar
Holger Albrechtsen (1906-1992), friidrettsutøvar
Svenn Stray (1922-2012), politikar
Georg Andersen (1963–), kulestøytar
Karl Ove Knausgård (1968-), forfattar, voks opp på Tromøya
Monica Mæland (1968-), politikar

Venskapsbyar 
 Silkeborg
 Nyslott
 Árborg
 Rēzekne
 Kalmar

Bakgrunnsstoff 
 Arendal kommune

Kommunar i Agder
Valle kommune

Valle kommune er ein kommune i Agder fylke. Kommunen ligg i Setesdal og grensar i nord mot Bykle og Tokke, i aust mot Fyresdal, i sør mot Bygland, og i vest mot Sirdal. Valle kommune fekk sine nåverande grenser i 1962 då dei tidlegare kommunane Valle og Hylestad vart slegne i hop.

Busetnaden i Valle er spreidd og fylgjer dalen langs elva Otra. Det er bygder ved Rysstad og administrasjonssenteret Valle. På vestsida av dalen i kommunen når heiane opp til 1434 moh. og på austsida 1337 moh. I fjellet er det vatn rike på fisk og gode fjellbeite.

Næringsliv 
I Valle kommune er husdyrhald viktig, særleg sauehald. Skogen gjev ei årleg avverking på om lag 6200 kubikkmeter i året. Industrien består av nokre mindre bedrifter i trevare- og møbelindustrien med røter i lange handverkstradisjonar. Sylvsmedkunsten har rike tradisjonar i Valle og Hylestad. Elva Otra i kommunen er bygd ut med Brokke kraftverk og Bjørgum kraftverk.

Samferdsle 
Riksveg 9 Kristiansand–Haukeli går gjennom Valle langs Otra. Fylkesveg 45 går frå Rotemo over fjellet til Dalen i Telemark. Ein beg går frå Brokke vestover til Sirdal. Sør for administrasjonssenteret ligg ein kommunal flyplass som vart opna i 1998.

Kultur 
Valle har stor turisttrafikk med turisthytter og hyttegrender i fjellet. Kommunen har ein rik folkeleg kulturtradisjon med felespel og stev. Setesdalsmuseet ligg på Rysstad. På På Bjørgum stod Hylestad stavkyrkje frå kring 1200, som nå er ein freda kyrkjegard. Portalane til kyrkja, med framstilling av scener frå Vǫlsunga saga, er nå i Universitetets oldsaksamling i Oslo. Valle har fleire gamle, freda bygningar.

Folk frå Valle 
Torleiv Åsmundsson, forfattar på 1500-talet, budde på Rygnestad gard
Paal-Helge Haugen (f. 1945), lyrikar

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Valle kommune
 Om talemålet i Valle og Hylestad (Valle Mållag)
 Historiske arkiv etter Valle kommune

Kommunar i Agder
Setesdal
 
Nynorskkommunar
Tidlegare kommunar i Aust-Agder
Anguo

Anguo, med tilnamnet 'Medisinhovudstaden' (藥都), er ein kinesisk by som høyrer inn under Baodingprefekturet i Hebeiprovinsen. Han ligg 190 km sør for Beijing, under 100 km sør for Shijiazhuang, og 200 km aust for Tianjin. Offisielt innbyggjartal er 370 000.

Byen har lenge vore eit senter for tradisjonell kinesisk medisin. Han har eit verna tempel til den kinesiske medisinguden (藥王廟) som blei til rundt år 100. Han er òg eit viktig produksjons- og handelssenter for urter, og eksporter om lag 25 million kg av slike urter årleg.

I førmoderne tid hadde byen namnet Qizhou (祁州). I 1991 fekk Anguo bystatus. Han styrer 20 småbyar i eit område på 486 km², med sentrale Yaocheng (药城: Yàochéng) som den viktigaste.

Den kinesiske skodespelforfattaren Guan Hanqing, som verka på 1200- og 1300-talet, kom frå Anguo.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Anguo» frå ,  den 20. februar 2005.  

Tradisjonell kinesisk medisin
Byar i Hebei
Birkenes kommune

Birkenes er ein kommune i Agder fylke. Birkenes kommune i noverande form kom til i 1967 då kommunane Birkenes, Herefoss og Vegusdal vart slegne saman.

Kommunen grensar til Kristiansand, Vennesla, Iveland, Evje og Hornnes, Åmli. Froland, Grimstad og Lillesand. Sørlandsbanen går gjennom kommunen over ei strekning på 40 kilometer, mellom anna forbi Herefoss stasjon. 

Frå utkikkspunktet Liraasen mellom Steinsland og Rosseleand kan ein sjå ned til havet ved Kristiansand på klare dagar. I tillegg kan ein sjå byen Kristiansand, Danskebåten, fyrtårn, fly som lettar, med meir. Punktet har over 2 mils utkikk i luftlinje.

Bakgrunnsstoff 
 Birkenes kommune

Kommunar i Agder
 
Tidlegare kommunar i Aust-Agder
Postnummer

Eit postnummer er eit firesifra nummer, knytt til ein einskild poststad (til dømes eit postkontor eller ein post i butikk-filial). Kvar poststad har eit eige poststempel med postnummeret og poststaden som trykk.

Postnummer er i bruk i mange land for å letta postgangen. I Noreg vart systemet med postnummer innført i 1968 for å gjera automatisk postsortering mogleg.

Bakgrunnsstoff 
 Elektronisk postadressebok for Noreg
 Postmuseet sin database over poststadar i Noreg gjennom historia 

Postvesen
Geokodar
Stalinisme

Stalinisme er ei nemning på den forma av «realsosialisme» som Josef Stalin gjekk inn for og praktiserte. Det råder delte meiningar om kva tid stalinismen tok slutt som styreform i Sovjetunionen eit standpunkt er at det skjedde i og med Khrusjtjovs «hemmelege tale» ved den tjuande partikongressen i 1956, medan andre hevdar at stalinismen opphøyrde først i og med perestrojka og Mikhail Gorbatsjov. 

Sjølv fann Stalin opp omgrepet marxismen-leninismen. Omgrepet stalinisme vart først bruka av Lazar Kaganovitsj, Stalin sin nestkommanderande på byrjinga av 1930-talet. I dag blir ordet «stalinisme» ofte bruka som skjellsord for alle typar av autoritær sosialisme. Særskilt trotskistar brukar omgrepet om tradisjonelle kommunistiske rørsler.

Stalin sa seg å vere inspirert av marxismen og leninismen, men visse borgarlege og sosialistiske debattørar hevdar at Stalin sin «realsosialisme» meir kan samanliknast med fascisme enn sosialisme. 

Kjenneteikn på det ein kallar stalinisme er mellom anna eittpartistat, persondyrking, byråkratisk sentralisme, altså ei sterk sentralisering av makt, og brutal undertrykking av kritikarar og politiske motstandarar.

Stalin sin versjon av kommunisme har påverka og inspirert blant anna Raude Khmer og Mao Zedong. Stalin sitt portrett hang i Kina attmed Karl Marx, Friedrich Engels og Vladimir Lenin til langt inn på 60-talet. Marx, Engels, Lenin, Stalin og Mao har tidlegare vorte kalla dei fem store, eit omgrep som er mindre i bruk i dag.

Kjelder: Svensk wikipedia, art. stalinism.

Sovjetunionen
Kommunisme
Enebakk kommune

Enebakk er ein kommune i Akershus i Viken fylke. Kommunen grensar til Rælingen, Lørenskog, Oslo, Nordre Follo og Indre Østfold. Enebakk kyrkje er ei praktfull mellomalderkyrkje.

Folk frå Enebakk
Jens Bjørneboe, forfattar, flytta til Ekebergdalen i 1962

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Enebakk kommune (Offisiell nettstad)

 
Tidlegare kommunar i Akershus
Kommunar i Viken
Aldehyd

Eit aldehyd er ei organisk sambinding der eit dobbeltbunde oksygenatom i enden av ei karbonkjede utgjer den funksjonelle gruppa. Dei systematiske namna til aldehyd vert danna ved å leggja endinga -al til namnet på det tilsvarande alkanet.

Aldehyd vert danna ved ufullstendig forbrenning av alkoholar, der hydroksylgruppa -OH vert oksidert til ketogruppa =O. (Namnet aldehyd kan tyda dehydrogenert alkohol.) Vidare oksidasjon av eit aldehyd gjev ei organisk syre.

Dei enklaste aldehyda er metanal og etanal. Desse kan dannast i kroppen som nedbrytingsprodukt av metanol og etanol.

Døme på aldehyd 
 Metanal eller formaldehyd
 Etanal eller acetaldehyd
 Propanal

Sjå òg 
 Keton

 
Funksjonelle grupper
Lime

Lime (uttala [lajm]) eller limett (Citrus aurantifolia) er ei rund sitrusfrukt med gulgrønt skal.

Planten 
Limett-treet kan bli opptil 5 meter høgt og får små kvite blomar som dei grøne limettfruktene utviklar seg frå. Fruktene har ein diameter på rundt 5 centimeter.

Bruk av limett 
Frukta inneheld mykje C-vitamin. Ho har ein skarp syrleg smak som gjer seg godt i dressingar og andre tilleggsrettar. Limett kan syltast, smaksetta alkoholdrikkar som tequila, øl, margarita, mojito og Cuba libre eller pressast til utvatna jus.

Limett blir òg brukt i parfyme, aromaterapiprodukt og hudpleieprodukt.

Sjå òg 
 Limey
 Sitron

Bakgrunnsstoff

Sitrusfrukter
Sitrusslekta
Ulsteinvik

Ulsteinvik er administrasjonssenteret i Ulstein kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke, ein by og ein tettstad med 5 376 innbyggjarar per 1.1.2015. Den nærliggande tettstaden Sundgot (972 innbyggjarar) vart skilt ut frå Ulsteinvik i 2015. Ulsteinvik vart by i 2000 etter vedtak i kommunestyret.

Ulsteinvik er eit handlesenter og eit industrielt senter.  Han er særleg kjend for skipsbyggingsindustri, som Ulstein Verft AS, Rolls Royce Marine AS og Kleven Maritime AS.

Avisa Vikebladet Vestposten kjem ut i Ulsteinvik. Byen har 5 daglegvarebutikkar: Coop Mega, Bunnpris, Rema 1000, Kiwi og Spar. Byen har to kjøpesentre: Amfi Ulsteinvik og Blåhuset.

Sjå òg 
Tettstader i Møre og Romsdal

Geografi i Ulstein
Tettstader i Møre og Romsdal
Byar i Møre og Romsdal
Kommunesenter i Møre og Romsdal
Fet kommune

Fet var ein norsk kommune i Akershus fylke. Kommunen grensa mot Skedsmo og Sørum i nord, Aurskog-Høland i aust og mot Trøgstad i sør. Den 1. januar 2020 vart Fet slegen saman med Sørum og Skedsmo kommunar til nye Lillestrøm kommune. 

Dei viktigaste næringsvegane i kommunen var jordbruk, skogbruk og industri. Mange innbyggjarar hadde arbeid utanfor kommunen.

Ved utløpet til Glomma i innsjøen Øyeren ligg Fetsund Lenser. Tømmer frå skogane langs Glomma vart bunta saman og frakta med båtar til dei mange sagbruka langs Øyeren og i Lillestrøm. Lensene og området kring er teke vare på som museum, og framstår i dag som eit kulturminne og turområde.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Fet kommune (Offisiell nettstad)
 Fetsund Lenser 

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Norske kommunar nedlagde i 2019
Ås kommune

Ås er ein kommune i Viken fylke. Kommunen grensar til Vestby, Frogn, Nordre Follo og Indre Østfold. Administrasjonssentrum for kommunen er Ås. Andre tettstadar er Kroer og Vinterbro. Ås kommune er heimkommunen til eine delen av Noregs miljø- og biovitskaplege universitet (NMBU, tidlegare UMB og tidlegare Noregs Landbrukshøgskule), medan hin delen ligg på Adamstua i Oslo. I kommunen ligg òg den mest kjende moroparken i Noreg - Tusenfryd.

Kommunen har namn etter den låge åsen kyrkja der står på.

Kommunevåpenet viser tre spissruter i sølv, 2–1, på raud bakgrunn. Det viser til arkeologiske funn i kommunen.

Ås har hatt uendra grenser sidan 1838 bortsett frå ei mindre grensejustering mot Frogn i 1969. Kommunen strekkjer seg frå austsida av indre delen av Bunnefjorden  og søraustover til Østfold fylke og Hobøl. Kommunen har tre sokn: Kroer, Ås og Nordby.

Det finst  sju barneskular og to ungdomsskular i Ås. I tillegg huser kommunen den største vidåregåande skulen i Akershus fylke, Ås vidaregåande.

Bakgrunnsstoff 
Ås kommune  (Offisiell nettstad)

Kjelder 

Thorsnæs, Geir & Askheim, Svein. Ås (22. juli 2013), Store norske leksikon. Henta 3. januar 2014.
«Fakta om Ås kommune» , as.kommune.no. Henta 3. januar 2014.

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Kommunar i Viken
Kommunistische Partei Deutschlands

Kommunistische Partei Deutschlands (KPD) var eit politisk parti i Tyskland som vart oppretta 1. januar 1919. Det vart skipa mellom anna av Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg, som vart avretta under spartakistopprøret i Berlin. På 20-talet vart KPD eit masseparti, og fekk heile 100 mandatar i den tyske Riksdagen. I 1933 vart partiet forbode av nazi-regimet. Partileiinga fungerte vidare frå eksil i Sovjetunionen. I 1945 vende dei tilbake til Tyskland. I den sovjetiske okkupasjonssona vart partiet i 1946 slått saman med SPD til Tysklands sosialistiske einskapsparti (SED). I den vestlege okkupasjonssona deltok KPD i det første forbundsdagsvalet i 1949 og vart vald inn i Forbundsdagen. Av dei andre partia vart KPD sett som medskuldig i Weimar-republikken sin undergang og forfatningsfiendtleg, og det vart forbode i 1956.

Tidlegare tyske politiske parti
Sosialistiske parti
Kommunistiske parti
Tysk historie
Skipingar i 1919
Vestby kommune

Vestby er ein kommune i Akershus i Viken fylke. Kommunen ligg i regionen Follo sør i Akershus. Han grensar til Moss, Indre Østfold, Våler, Ås og Frogn kommunar. Dei viktigaste tettstadane er Vestby, Son, Hølen, Hvitsten og Garder.

Hølen vart innlemma i kommunen i 1943. Vedtaket vart stadfesta etter at okkupasjonen under den andre verdskrigen tok slutt. Vedtak frå krigsåra var i utgangspunktet rekna for å vera ugyldige. Son vart lagt til Vestby i 1965. I ei folkerøysting før for kommunesamanslåinga var det stort fleirtal mot samanslåing mellom innbyggjarane i Son. Folkerøystinga vart til slutt ikkje teke omsyn til.

Kjende personar frå Vestby kommune 
 Johan Herman Wessel, avdød forfattar
 Caspar Wessel (1745-1818), matematikar
 Svend Wam, avdød filmregissør 
 Heidi Marie Kriznik (f. 1970), forfattar, voks opp i Vestby, fødd i Oslo
 Siren Sundby, siglar
 Bård Vegar Solhjell, politikar og statsråd

Bakgrunnsstoff 
 Vestby kommune (Offisiell nettstad)

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Kommunar i Viken
Æser

Æsene, eintal ås (norrønt ás, æsir) var gudeslekta dei fleste av dei norrøne gudane høyrde til. Åsgard fekk namn etter dei. Gudinnene mellom æsene vart kalla åsynjer. Dyrking av æsene kallar me åsatru.

Odin var konge over æsene, men Tor var truleg den som var mest dyrka av folket. Det finst mange spanande og morosame forteljingar om Tor, medan Odin gjerne vert skildra i dikt som ein forkledd vandringsmann som sit på eller søker kunnskap.

Æsene laut slåst med vanene, som var ei anna gruppe gudar. Dette kan minna om kampen til dei olympiske gudane mot titanane i gresk mytologi. Dei to gudetradisjonane har òg mange andre likskapar.
Tonstad

Tonstad er ein tettstad og administrasjonssenter i Sirdal kommune med . Tettstaden ligg i den nordre enden av Sirdalsvatnet, om lag 57 kilometer nord for Flekkefjord og 55 kilometer nordaust for Egersund, om lag ein times køyring frå begge byane med bil

Administrasjonen til kraftselskapet Sira-Kvina kraftselskap ligg på Tonstad. Staden har småindustri, mellom anna sagbruk. Tonstad skisenter ligg 10 kilometer vest for tettstaden. Skiskyttaranlegget Feed er brukt av både skiskyttarar og langrennsløparar på Sirdal vgs.

Tonstad var mellom 1903 og 1960 del av den tidlegare kommunen Tonstad.

Sjå òg 
 Tettstader i Vest-Agder

Kjelder 

 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»

Geografi i Sirdal
Kommunesenter i Agder
Tettstader i Agder
Ås

Ein ås er eit høgdedrag eller morene, oftast under skoggrensa, som skil seg frå fjell ved at han ikkje er særleg høg eller bratt. Åsar kan vera skogkledde, grasdekte eller berre.

Ein spesiell type danna av lausmassar avsett under isavsmeltinga etter den siste istida vert kalla esker.

Sjå òg 
 Aasen og Åsen

Kjelder 

 
Fjell
Tobokstavsord
Ullensaker kommune

Ullensaker er ein kommune i Akershus i Viken fylke. Kommunen grensar i nord til Eidsvoll kommune, i aust til Nes, i sør til Lillestrøm, og i vest til Gjerdrum og Nannestad.

Skulpturen Keplerstjernen ligg i Ullensaker.

Geografi

Ullensaker omfattar dei sentrale delane av Romerikssletta mellom Mjøsa og Øyeren. Elva Leira danner vestgrensa, mens østgrensa følger stort sett Rømua. Begge grenseelvene er bielver til Glomma.

Trandumskogen ligg i Ullensaker.

Folk frå Ullensaker
 Niels Jacob Laache (1831-1892), biskop
 Carl Norbeck (1867-1939), brytar og sirkusdrivar

Venskapskommune 
 Odsherred

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Ullensaker kommune (Offisiell nettstad)

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Kommunar i Viken
Sørum kommune

Sørum kommune var ein kommune i Akershus fylke. Kommunen låg på Romerike, på begge sider av Glomma, og grensa i nord til Ullensaker, i aust til Nes og Aurskog-Høland, i sør til Fet og i vest til Gjerdrum og Skedsmo. Administrasjonssenteret i Sørum kommune var Sørumsand.

Kommunen vart oppretta i 1963 da dei tidlegare kommunane Sørum og Blaker vart slått saman. Den 1. januar 2020 var kommunen slege saman med Fet og Skedsmo kommunar til nye Lillestrøm kommune.

Namnet Sørum kjem av norrønt suðr (sør) og heim. Kommunevåpenet vart godkjent i 1981 og har ei raud rose med fem kronblad mot ein gull bakgrunn. Motivet er basert på det gamle adelsvåpenet til Sudreimsætta.

Næringsliv 

Jordbruksarealet og husdyrholdet var det største blant kommunane på Nedre Romerike. Jordbruket har vore viktig vest for Glomma der anslagsvis 40 % av arealet er dyrka mark. Korndyrking og storfehald var dei viktigaste driftsformene. Det kuperte landskapet vest for Glomma skapte tidlegare problem for mekaniseringa av jordbruket, og store areal er derfor planert ut. Industrien er dominert av verkstadindustri og kjemisk industri. Det er kraftstasjonar i Rånåfoss og Bingsfoss, begge i Glomma.

Samferdsel 
I nordvest går E6 gjennom kommunen. Fylkesveg 171 (Frogner–Sørumsand–Aurskog) knyter kommunen med E6 til Lillestrøm og Oslo. Det er fylkesvegar på begge sider av Glomma til Nes (fylkesveg 173 og 175), og på austsida til Fet (fylkesveg 172). Heilt i sør går fylkesveg 170 Fetsund–Bjørkelangen, bygd som kompensasjon for Aurskog-Hølandsbanen (Sørumsand–Skulerud) som vart lagt ned i 1960. Det er bruer over Glomma ved Bingsfoss og Rånåsfoss. Hovedbanen og Gardermobanen frå 1998 går gjennom kommunen i nordvest. Kongsvingerbanen følgjer austsida av Glomma.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Sørum kommune (Offisiell nettstad)
 Opplev Sørum – Nyhende og opplevingar frå Sørum kommune

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Norske kommunar nedlagde i 2019
Ski kommune

Ski var ein kommune i Akershus fylke. Kommunen grensa til Oppegård og Oslo kommune i nord, Enebakk og Hobøl i aust , Ås i sør og mot Frogn i vest. Den 1. januar 2020 vart kommunen slegen saman med Oppegård kommune til Nordre Follo kommune. 

Ski var òg namnet på administrasjonssenteret i kommunen. Ski fekk sommaren 2004 bystatus, og er eit knutepunkt for jarnbanen i Oslo-området. Ski er regionsenter for Follo-området.

Namnet «Ski» kjem frå den gamle forma Skeidi. Skeidi er igjen ei avleiing av ordet skeid, som tyder ein stad der ein held kappløp eller kappriding. Ski kommune har hestehovud i sitt kommunemerke.

Kommunen omfatta tettstadane Ski (om lag 12000 innbyggjarar), Langhus (15000), Kråkstad (2000) og Siggerud (1000).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Ski kommune  (Offisiell nettstad)

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Norske kommunar nedlagde i 2019
Skedsmo kommune

Skedsmo var ein norsk kommune i Akershus fylke. Kommunen grensa mot Nittedal, Gjerdrum og Ullensaker i nord, Sørum og Fet i aust, Rælingen og Lørenskog i sør og mot Oslo kommune i vest. 

I Skedsmo fann ein byen Lillestrøm. Andre større stader i kommunen var Skjetten, Strømmen, Skedsmokorset og Kjeller. Alle desse stadene, inkludert Lillestrøm, er funksjonelt del av Oslo by. Tettstaden Leirsund, aust i kommunen, strekker seg inn i nabokommunen Sørum.

Den 1. januar 2020 var Skedsmo slegen saman med Fet og Sørum kommunar til nye Lillestrøm kommune.

Næringsliv

Handel var ei hovudnæring i kommunen, med store handelsstader som Strømmen storsenter, Norges Varemesse og Exporama på Hellerudsletta. På Kjeller er lokalisert eit større forskningsmiljø. Høgskolen i Akershus og Kunnskapsbyen Lillestrøm driv med utdanning og utvikling på ei rekke område.

Kjende personar frå Skedsmo kommune 
 Andreas Hamnes (1941-) ordførar 
 Trygve Haavelmo (1911-1999), økonom, nobelprisvinnar
 Arild Andersen (1945-), jazzmusikar
 Tom Lund (1950-), fotballsspelar
 Aksel Lund Svindal (1982-), alpinist

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Skedsmo kommune  (Offisiell nettstad)

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Norske kommunar nedlagde i 2019
Rælingen kommune

Rælingen er ein kommune i Akershus i Viken fylke. I nord grensar kommunen mot Lillestrøm, i sør mot Enebakk og i vest mot Lørenskog. Innsjøen Øyeren ligg i aust. Kommunesenteret i Rælingen er Fjerdingby, der rådhuset i kommunen ligg.

Kommunevåpenet er ein gul høygaffel på grøn botn. Gaffelen har tre tenner, som symboliserer dei tre elvane Nitelva, Leira og Glomma. Elvane renn ut i innsjøen Øyeren i kommunen.

Bakgrunnsstoff 
 Rælingen kommune (Offisiell nettstad)

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Kommunar i Viken
Oppegård kommune

Oppegård var ein kommune i Akershus fylke. Kommunen låg på austsida av Bunnefjorden, ein arm av Oslofjorden, og grensa i nord til Oslo, i vest til Ski, i sør til Ås og i vest til Nesodden kommune. Viktige tettstader var Oppegård, Svartskog og Kolbotn.

Geografi 

Den lange, nord-sørgåande Gjersjøen delte kommunen i to. 

Østfoldbanen har frå gammalt av vore livsnerva i Oppegård. Han har desse stoppestadane i kommunen:
Kolbotn, Solbråtan, Myrvoll, Greverud og Oppegård.

Næringsliv 
Fleire store verksemder har etablert seg med kontor i kommunen, mellom anna IBM, Norgesbuss, Kodak, Volvo/Ford, DFDS Transport og Jernia.

Historie 
Oppegård var del av Nesodden fram til 1915, då han blei skild ut som eige herad. Kommunevåpenet har 17 trekantar som står for dei ulike gardane i kommunen: Oppegård,
Grønmo, Bålerud, Sjødal, Ormerud, Li, Kullebunden, Ekornrud, Greverud, Sætre, Kurud, Dal, Vasbunden, Hvitebjørn og Fløisbonn.

Den 1. januar 2020 var kommunen slegen saman med Ski kommune til Nordre Follo kommune.

Kjende Oppegårdfolk 
 Jan Petersen, politikar
 Roald Amundsen budde på Svartskog.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Oppegård kommune (Offisiell nettstad)

Tidlegare kommunar i Akershus
 
Norske kommunar nedlagde i 2019