alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gondwana

Gondwana, eller opphavleg Gondwanaland var eit superkontinent som hovudsakleg låg på den sørlege halvkula i perioden mellom 500 og 200 millionar år sidan. Gondwana bestod av landmassar som i dag er på den sørlege halvkula, som Antarktis, Sør-Amerika, Afrika, Madagaskar, Australia-New Guinea og New Zealand, samt Arabia og det indiske subkontinentet, som i dag er på den nordlege halvkula. Namnet kjem frå regionen Gondwana nord i sentrale område av India (frå sanskrit gondavana, «skogen til gond»).

Dei andre kontinenta, Nord-Amerika og Eurasia var samla i superkontinentet Laurasia. Saman danna Gondwana og Laurasia superkontinentet Pangea.

Paleogeografi 
Delar av Gondwana låg der Antarktis ligg i dag, men under mesozoikum var den globale middeltemperaturen langt høgare enn i dag, og på Gondwana var derfor det biologiske mangfaldet stort. Under juratida, for om lag 160 millionar år sidan, reiv Afrika seg laus frå superkontinentet og byrja å drive nordover. Under eldre krit, for 125 millionar år sidan, reiv India seg laus, og under yngre krit for 80 millionar år sidan reiv New Zealand seg laus. 15 millionar år seinare skjedde det noko som gjorde at halvparten av alle artane på jorda døydde ut, den såkalla KT-grensa der mellom anna dinosaurane forsvann. 

Under tertiær for 55 millionar år sidan byrja det australske kontinentet å rive seg laus frå Gondwana. Sidan kontinentet i starten roterte omkring sin eigen akse, heldt det ein viss kontakt med det som var igjen av Gondwana i lengre tid. For omkring 45 millionar år sidan kolliderte det indiske subkontinentet med Asia, noko som førte til at Himalaya vart danna. Omtrent samstundes reiv dei sørlege delane av Australia, dagens Tasmania, seg laus frå det som i dag er Antarktis. Havvatn byrja å strøyme inn mellom dei to kontinenta, og dette førte til lågare temperatur og tørrare klima. 

Viktigare for det globale klimaet var lausrivinga til Sør-Amerika under oligocen (30 millionar år sidan). Då Drakessundet opna var det ikkje lenger noko som tvinga det kalde vatnet i Sørishavet nordover, der det tidlegare hadde blanda seg med det varme tropiske vatnet. I staden oppstod den Antarktiske sirkumpolarstraumen som gjorde Antarktis til dagens kalde kontinent. Ein stor del av ferskvatnet på jorda finst bunde som is på Antarktis. Havtemperaturen minka nesten 10 grader, og det globale klimaet vart mykje kaldare.

For omkring 15 millionar år sidan kolliderte Ny-Guinea med det sørlege Asia, som igjen skapte høge fjell. For berre 3,5 millionar er sidan vart Sør-Amerika knytt saman Nord-Amerika gjennom Panamaeidet.

Sjå òg 
 Platetektonikk
 Superkontinent

Bakgrunnsstoff 
 Animasjon som viser oppdelinga av Gondwana

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gondwana» frå , og «Gondwanaland» frå  den 19. august 2008. 

Superkontinent
Paleozoikum
Mesozoikum
Afrikansk geologi
Indisk geologi
Australsk geologi
Antarktisk geologi
Søramerikansk geologi
Laurasia

Laurasia var eit superkontinent som seint i mesozoikum braut laus frå superkotinentet Pangea. Det bestod hovudsakleg av landmassar som i dag ligg på den nordlege halvkula, som Laurentia (den nordamerikanske kratonen), Baltica, Sibir, Kazakhstania og Nord-Kina og Aust-Kina.

Namnet er ein kombinasjon av Laurentia og Eurasia.

Opphav 
Sjølv om ein hovudsakleg tenker på Laurasia som eit kontinent frå mesozoikum, meiner ein at det same kontinentet som seinare danna Laurasia òg eksisterte som eit samanhengande kontinent etter at Rodinia braut opp for rundt 1 milliard år sidan. For å ikkje forvekslast med kontinentet i mesozoikum vert dette eldre kontinentet kalla Proto-Laurasia. Ein meiner at Laurasia ikkje braut opp før det slo seg saman med dei sørlege kontinenta seint i prekambrium og danna superkontinentet Pannotia, som varte fram til tidleg kambrium.

Oppbryting og samankomst 
I kambrium låg Laurasia nær ekvator og byrja å bryte sundt. Nord-Kina og Sibir dreiv så lenger nord enn noko kontinent hadde vore dei siste 500 millionar åra. I devontida låg Nord-Kina nær polarsirkelen og var det nordlegaste landområdet gjennom karbonistida mellom 300 og 280 millionar år sidan. Ein har derimot ikkje funne spor etter isbredanning på desse kontinenta i denne perioden. Laurentia og Baltica slo seg derimot saman på denne tida og Appalachane vart danna, samt dei store kolførekomstane i Vest-Virigina, Storbritannia og Tyskland. Sibir flytta seg sørover og slo seg saman med Kazakhstania og danne eit lite kontinent som ein meiner vart danna i silur gjennom omfattande vulkansk aktivitet. Då desse to kontinenta slo seg saman var Laurasia nesten danna på nytt, og ved byrjinga av trias, vart Aust-Kina ein del av Laursia, som så kolliderte med Gondwana i sør og danna Pangea.

Siste oppbryting 
For rundt 200 millionar år sidan starta Pangea å bryte sundt. Mellom austlege område av Nord-Amerika og nordvestlege delar av Afrika danna Atlanterhavet seg, sjølv om Grønland og Europa framleis var knytt saman. Europa og Grønland skilde lag for om lag 60 millionar år sidan (i paleocen). Til slutt delte Laurasia seg opp i dei to landmassane som har gjeve namn til kontinentet, Laurentia (i dag Nord-Amerika) og Eurasia (utanom India og Arabia).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Laurasia» frå , den 19. august 2008. 
 

Superkontinent
Karbontida
Permtida
Mesozoikum
Paleocen
Nordamerikansk geologi
Grønlandsk geologi
Europeisk geologi
Asiatisk geologi
Periode i geologi

Ein periode i geologi er eit tidsavsnitt i jorda si historie. Periodane varer mellom 20 og 200 millionar år og er ein del av ein geologisk æra, som igjen er ein del av eit eon. Periodane vert igjen delt inn i epokar, som igjen vert delt inn i geologisk alder eller stadium.

Fanerozoikum er den yngste av eona og vert t.d. vanlegvis delt inn i tre æraer og elleve periodar. Ein av æraene er paleozoikum, som er delt inn seks periodar vist i tabellen til høgre. 

Vitskapen som forskar på og definerer periodar er stratigrafien.

Eit system omfattar lagrekkja som vart danna under den tilsvarande perioden.

Kjelder
International Commission on Stratigraphy

International Commission on Stratigraphy (ICS, «Den internasjonale kommisjonen for stratigrafi») er den største einskilde gruppa innan International Union of Geological Sciences (IUGS). ICS er den einaste organisasjonen som arbeider med stratigrafi på ein global skala og eitt av hovudmåla deira er å skape ein standardisert stratigrafisk skala.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Stratigrafi
Geovitskaplege organisasjonar
International Union of Geological Sciences

International Union of Geological Sciences (IUGS, «Den internasjonale unionen for geologiske vitskapar») er ein av dei største ikkje-statlege forskingsorganisasjonane i verda og har i dag 117 medlemsland. Fortida held sekreteriatet til i Trondheim ved Noregs geologiske undersøkingar (NGU). Organisasjonen vart etablert i 1961.

IUGS er medlem av International Council of Scientific Unions. IUGS støttar arbeidet med å utvikle geovitskapane gjennom å støtte vitskaplege studiar i heile verda. Ein skal nytte desse resultat for å bevare det naturlege miljøet på jorda, nytta naturressursane på jorda på ein klok måte og betre velstanden for land og livskvaliteten til alle menneske. Ein skal òg auke folk sitt medvit om geologi. 

I lag med UNESCO har organisasjonen såkalla Joint programs. Desse er til dømes International Geoscience Programme (IGCP), UNESCO Geopark Network og IGC, International Geological Congress, den største internasjonale geologiske kongressen i verda. 

Ein har òg gjort ulike initiativ for å spreie geovitskap, som til dømes International Year of Planet Earth, 2007-2009. SN si generalforsamling avgjorde i 2005 at 2008 skulle vere geovitskapen sitt år.

Bakgrunnsstoff
Heimeside

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «International Union of Geological Sciences» frå ,  den 20. august 2008.  
 

Geovitskaplege organisasjonar
Skipingar i 1961
Noregs geologiske undersøking

Noregs geologiske undersøkingar (NGU) er ein norsk statleg etat med ansvar for geologisk kartlegging og forsking. 

Etaten er underlagt Nærings- og handelsdepartementet og har hovudkontor i Trondheim med filial i Tromsø. Administrerande direktør er Morten Smelror og etaten har rundt 200 tilsette (2002).

NGU har som hovudoppgåver å samle, handsame og formidle kunnskap om dei fysiske, kjemiske og mineralogiske eigenskapane til berggrunn, lausmasse og grunnvatn i landet. Viktige område for denne verksemda er, i tillegg til det norske fastlandet, Arktis, Svalbard og kontinentalsokkelen.

Direktørar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 NGU-videoar på YouTube
 NGU si Facebook-side

Norske statsetatar
Forsking i Noreg
Geovitskaplege organisasjonar
Laurentia

Laurentia (òg kalla Den nordamerikanske kratonen) er ein kraton som oppstod som eit kontinent som flytta seg rundt på jordoverflata og kolliderte med andre kontinent og reiv seg laus igjen. 

Fleire gonger gjennom historia til jorda har Laurentia vore eit eige kontinent og utgjer i dag store delar av Nord-Amerika og Grønland. I tidlegare tider har Laurentia vore del av superkontinent og er kalla opp etter det laurentinske skjoldet, som igjen er kalla opp etter St. Lawrence-elva og som på norsk vert kalla Grunnfjellsskjoldet.

Laurentia oppstod frå fleire orogene belter i tidleg proterozoikum. Små mikrokontinent og havøyar kolliderte med det stadig veksande Laurentia og danna den stabile arkeiske kratonen ein ser i dag.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Laurentia» frå , den 20. august 2008. 
 

Historiske kontinent
Kraton
Nordamerikansk geologi
Grønlandsk geologi
Baltica

Baltica var eit kontinent frå sein proterozoikum og tidleg paleozoikum som i dag inkluderer Den austeuropeiske kratonen nordvest i Eurasia. Baltica oppstod som ein landmasse for heile 1,8 milliardar år sidan. Før dette var tre landmassar som i dag utgjer den austeuropeiske kratonen forskjellige stader på jorda. Baltica eksisterte på ei jordskorpeplate kalla den baltiske plata.

Historie 

 ~1,8 milliardar år sidan var Baltica ein del av superkontinentet Columbia.
 ~1,5 milliardar år sidan var Baltica i saman med Arktika og Aust-Antarktisk ein del av det mindre superkontinentet Nena.
 ~1,1 milliardar år sidan var Baltica ein del av superkontinentet Rodinia.
 ~750 millionar år sidan var Baltica ein del av det mindre superkontinentet Protolaurasia.
 ~600 millionar år sidan var Baltica ein del av det store superkontinentet Pannotia.
 i kambrium var Baltica eit sjølvstendig kontinent
 i sein ordovicium kolliderte Baltica med Avalonia (det meste av det moderne Vest-Europa)
 i devontida kolliderte Baltica med Laurentia og danna det mindre superkontinentet Euramerika.
 i permtida slo alle store kontinent seg saman og danna det store superkontinentet Pangaea.
 i juratida delte Pangaea seg opp i to mindre superkontinent, Laurasia og Gondwana. Baltica var ein del av det mindre superkontinentet Laurasia.
 i krittida vart Baltica ein del av det mindre superkontinentet Eurasia, noko det framleis er.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Baltica» frå , den 20. august 2008. 
 

Historiske kontinent
Proterozoikum
Paleozoikum
Europeisk geologi
Siberia

Siberia er ein kraton som ligg i hjarte av Sibir. Siberia eller Angaraland (eller berre Angara) er i det det sentrale sibirske platået. Det er ein særs gammal kraton som var eit sjølvstendig kontinent før permtida.

Historie 

 for 2,5 milliardar år sidan (siderium) var Siberia ein del av kontinent Arktika i lag med det kanadiske skjoldet.
 for 1,1 milliardar år sidan (stenium) vart Siberia ein del av det store superkontinent Rodinia.
 for 750 millionar år sidan (kryogenium) braut Rodinia opp og Siberia vart ein del av det mindre superkontinentet Protolaurasia.
 for 600 millionar år sidan (ediacara) vart Protolaurasia ein del av det store sørlege superkontinentet Pannotia.
 for 550 millionar år sidan (ediacara) braut Pannotia og Protolaurasia opp og vart kontinenta Laurentia, Baltica og Siberia.
 i kambrium vart Siberia eit sjølvstendig kontinent.
 i karbontida kolliderte Siberia med det mindre kontinentet Kasakhstania.
 i permtida kolliderte Siberia og Kasakhstania med Baltica og superkontinentet Pangaea oppstod.
 i juratida braut Pangaea opp i dei to mindre superkontinenteta Gondwana og Laurasia.
 i krittida vart Laurasia gradvis delt opp i dei to kontinenta Nord-Amerika og Eurasia.
 i eosen kolliderte det mindre kontinentet India med Asia og skapte Himalaya.
 i dag er Siberia ein del av Asia, som igjen er ein del av Eurasia.
 om 250 millionar år kan Siberia vere i subtropiske område og ein del av det nye superkontinentet Pangaea Ultima.
 om 400 millionar år kan Pangaea Ultima bryte opp, men Siberia kan framleis vere ein del av Eurasia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Siberia (continent)» frå , den 20. august 2008. 
 

Historiske kontinent
Sibir
Asiatisk geologi
Angara

Angara er òg eit alternativt namn på kontinentet Siberia.

Angara (russisk Ангара́) er ei 1779 km lang elv i Irkutsk oblast og Krasnojarsk kraj, søraust i Sibir i Russland. Ho er den einaste elva som renn ut frå Bajkalsjøen og er ei av kjeldeelvane til Jenisej. 

Angara renn ut frå Bajkalsjøen nær Listvjanka og renn ordover gjennom byane Irkutsk, Angarsk, Bratsk og Ust-Ilimsk i Irkutsk oblast. Ho snur så vestover og inn i Krasnojarsk kraj, og munnar ut i Jenisej nær Strelka (40 km aust for Lesosibirsk).

Stykket av elva nedanfor samløpet med Ilim vart tidlegare kalla for Øvre Tunguska (russisk Верхняя Тунгуска, Verkhnjaja Tunguska).

Demningar og reservoar 
Tre store vasskraftverk er bygd langs Angara sidan 1950-åra. 
 Irkutskdemninga, som dannar Irkutsk-reservoaret fyller elvedalen frå kjelda til Irkutsk og har heva vassnivået i Bajkalsjøen noko. 
 Bratskdemninga, som dannar Bratsk-reservoaret.
 Ust-Ilimsk-demninga ved Ust-Ilimsk, dannar Ust-Ilimsk-reservoaret.
 Bogytsjanyjdemninga (under bygging), ved Kodinsk

Transport 

Angara vert nytta til transport i fleire stykke av elva.
 frå Bajkalsjøen til Irkutsk;
 frå Irkutsk til Bratsk;
 på Ust-Ilimsk-reservoaret;
 frå Bogutsjanyjdemininga til elva munnar ut i Jenisej. 

Stykket mellom Ust-Ilimsk-demninga og Bogutsjanyjdemninga har ikkje vore framkommeleg på grunn av stryk. Når Bogutsjanyjdemninga står ferdig og er fylt opp vil derimot delar av dette stykket verte framkommeleg. Ingen av dei fire demningane er utstyrt med sluser.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Angara River» frå , den 24. oktober 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Angara søraust i Russland 
 Angara på baikal.ru 
 Ny bru over Angara 
 Bilete
 Kart over regionen
 Bilete

Elvar i Russland
Elvar i Irkutsk oblast
Elvar i Krasnojarsk kraj
Arktika

Arktika var eit gammalt kontinent som oppstod for om lag 2,5 milliardar år sidan i neoarkeikum. Det bestod av det kanadiske skjoldet og Siberia og ligg i dag om lag i Arktis rundt Nordpolen. Arktika slo seg saman med kontinenta Atlantika og Nena for om lag ein milliard år sidan og danna superkontinentet Rodinia.

Bakgrunnsstoff 
 I byrjinga var Ur

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Arctica» frå , den 20. august 2008. 
 

Historiske kontinent
Arkeikum
Proterozoikum
Asiatisk geologi
Nordamerikansk geologi
Asiamerika

Asiamerika var ei stor øy som bestod av landmassar frå Laurasia og som skilde dei grunne kontinentalhava frå Eurasia i vest og austlege delar av Nord-Amerika i aust. Denne regionen består i dag av Kina, Mongolia og vestlege delar av USA og Canada. Fossil viser at det levde dinosaurar og tidlege pattedyr på kontinentet. Det eksisterte i sein krittid og eosen. Den nordlegaste delen av kontinentet er i dag på Grønland og under vatn nær Nordpolen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Asiamerica» frå , den 20. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Tyrannosauridae i Asia 
 Dinosaurs - The Earth of the Dinosaur 
 Palaeos
 

Historiske kontinent
Krittida
Paleocen
Asiatisk geologi
Nordamerikansk geologi
Eocen
Atlantika

Atlantika var eit tidlegare kontinent som ein meiner oppstod for om lag 2 milliardar år sidan. Om lag 200 millionar år seinare vart det ein del av det store superkontinentet Columbia. 300 million år etter dette igjen braut Columbia opp i mindre landmassar og Atlantika vart ein del av det mindre superkontinentet Nena, i lag med Baltica, Arktika og Den austantarktiske kratonen. For 1,1 milliardar år sidan, eller 400 millionar år etter at Columbia braut opp, vart superkontinentet Nena ein del av det store superkontinentet Pannotia.

I kambrium braut Pannotia opp i mindre landmassar og Atlantika vart ein del av det mindre superkontinentet Gondwana. Gondwana vart så igjen ein del av det store superkontinentet Pangaea i permtida, som braut opp igjen i juratida. Gondwana delte seg vidare opp i krittida, og restane av Atlantika fordelte seg på dei moderne kontinenta Afrika og Sør-Amerika.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Atlantica» frå , den 20. august 2008. 
 

Historiske kontinent
Proterozoikum
Paleozoikum
Mesozoikum
Afrikansk geologi
Søramerikansk geologi
Avalonia

Avalonia er eit tidlegare kontinent som i dag er ein del av England og sørlege delar av Wales og Irland.

Avalonia var eit mikrokontinent på kanten av Gondwana i kambrium. Kontinentet vart danna av vulkansk lava frå 730 millionar år sidan og fram til 570 millionar år sidan. Kontinentet dreiv nordover og løyste seg opp i kambrium.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Avalonia» frå , den 20. august 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Historiske kontinent
Paleozoikum
Mesozoikum
Britisk geologi
Kimmeria

Kimmeria var eit gammalt mikrokontinent som eksisterte for om lag 200 millionar år sidan. Det reiv seg laus frå Gondwana i sein karbon og kolliderte mot austlege område av Laurasia (Siberia) under sein trias i lag med dei kinesiske kontinenta. Kollisjonen skapte fjellkjedene mellom Sibir og Cimmeria. Kimmeria bestod av delar av Tyrkia, IranAfghanistan, Tibet, Indokina og Malayhalvøya. Kimmeria var på den kimmerske plata, ei gammal jordskorpeplate som hamna under Laurasia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kimmeria» frå , den 20. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 PALEOMAP
 

Historiske kontinent
Karbontida
Permtida
Trias
Juratida
Asiatisk geologi
Euramerika

Euramerika (òg kalla Laurussia eller Det gamle raude kontinentet) var eit mindre superkontinent som oppstod i devontida som følgje av ein kollisjon mellom Laurentia og Baltica (den kaledonske orogenesen).

Euramerika vart ein del av det store superkontinentet Pangaea i permtida. I juratida delte Pangea seg i to kontinent, Gondwana og Laurasia og Euramerika var ein del av Laurasia. I krittida delte Laurasia seg opp i kontinenta Nord-Amerika og Eurasia. Den laurentinske kratonen vart ein del av Nord-Amerika, medan Baltica vart ein del av Eurasia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Euramerica» frå , den 20. august 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Palaeos Earth

Historiske kontinent
Superkontinent
Paleozoikum
Mesozoikum
Nordamerikansk geologi
Europeisk geologi
Kasakhstania

Kasakhstania var eit lite kontinent som i dag ligg i indre område av Asia. Det bestod av områda nord og aust for Aralsjøen, sør for Sibir og vest for Altajfjella og Balkhasjsjøen. Politiske består det av det meste av Kasakhstan og har eit totalt areal p om lag 1,3 millionar km². Junggar-bekkenet i Xinjiang i Kina er òg ein del av Kasakhstania, men vert stundom kalla Junggar-blokka.

Ein meiner at Kasakhstania hovudsakleg bestod av fleire vulkanske øybogar frå paleozoikum og nokre mindre kontinentale terran. Desse slo seg saman under ordovicium og danna eit eige kontinent. Under karbontida og permtida kolliderte Siberia med Kasakhstania og danna Altajfjella, og seinare kolliderte Baltica i kontinentet, noko som førte til den uralske orogensene. Dette danna grunnlaget for det meste av dagens Eurasia.

Kasakhstania er hovudsakleg flat, berre i aust, nær Karaganda er det fjell og desse stig til omkring 1500 meter oevr havet i Tarbagatajfjella.

Bakgrunnsstoff 
 [http://www.es.ucsc.edu/~paleomag/tectonics/chmap.html  Kart over Kasakhstania og omliggande område}

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kazakhstania» frå , den 20. august 2008. 
 

Kasakhstansk geografi
Historiske kontinent
Paleozoikum
Kinesisk geografi
Asiatisk geologi
Kontinentet Ur

Ur er det første kontinentet ein kjenner til og det oppstod truleg for om lag 3 milliardar år sidan i tidleg arkeikum. Ur kolliderte med kontinenta Nena og Atlantika for om lag ein milliard år sidan og danna superkontinentet Rodinia. Ur overlevde ei lang stund og vart først delt opp då superkontinentet Pangaea delte seg for om lag 208 millionar år sidan i Laurasia og Gondwana. Det utgjer i dag delar av Afrika, Australia, India og Madagaskar. Då det vart danna var det truleg det einaste kontinentet på jorda og vert derfor av somme rekna som eit superkontinent, sjølv om det truleg var mindre enn det Australia er i dag.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ur (continent)» frå , den 20. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 In the beginning, there was Ur
 Carl Zimmer, In times of Ur - The Top 100 Science Stories of 1996 - Earth's first continent, Discover, Jan, 1997

Historiske kontinent
Arkeikum
Ur

Ur kan vise til:
 Ur i Mesoptamia, ein historisk by sør i Mesopotamia.
 Klokke, instrument for å måle tid.
 Steinur, ein steinmasse som har forvitra frå ein berggrunn.
 Forstavinga ur- tyder «særs gammal» eller «det som kom først», t.d. urtid. 
 Kontinentet Ur var det første kontinentet ein kjenner til på jorda. 

Tobokstavsord
Zealandia

Zealandia (òg kalla Tasmantis) er eit nesten undersjøisk kontinent som sokk i havet etter det lausreiv seg frå Australia for 60-85 millionar år sidan, og frå Antarktis for mellom 130 og 85 millionar år sidan. Det kan ha vorte fullstendig dekt av havet for om lag 23 millionar år sidan. Det meste av kontinentet, 93 %, er framleis under Stillehavet. I dag er det berre New Zealand og nokre øyar som stikk opp av havet. 

Zealandia er nesten halvparten så stort som Australia. Som kontinent er det uvanleg langt og tynt. Det rekkjer frå 19° sørleg til 56° sørleg breiddegrad. To parallelle ryggar som går frå nord til sør utgjer store delar av kontinentet. Den vestlege ryggen er hovudsakleg undersjøisk med nokre platå. På den austlege ligg Ny-Caledonia og New Zealand.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Zealandia (continent)» frå ,  den 20. august 2008. 

''
 

Historiske kontinent
Newzelandsk geologi
Oseania
Kenorland

Kenorland var eit av dei tidlegaste superkontinenta på jorda. Ein meiner det oppstod under neoarkeikum form lag 2,7 milliardar år sidan ved at kratona på denne tida slo seg saman, samt at det vart danna ny kontinentalskorpe. Kenorland bestod av landmassar som seinare vart Laurentia (i dag Nord-Amerika og Grønland), Baltica (i dag Skandinavia og Baltikum), Vest-Australia og Kalahari. Vulkanske gangsvermar og paleomagnetisk orientering har påvist eksistensen til kontinentet. Kjernen av Kenorland, det baltiske skjoldet har spor som går tilbake til over 3,1 millionar år sidan. Yilgarn-kratonen i dagens Vest-Australia inneheld zirkonkrystallar som er 4,4 milliard år gamle, tett opp til danninga av sjølve jorda.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kenorland» frå , den 20. august 2008. 
 

Superkontinent
Arkeikum
Superkontinentet Nena

Nena var eit gammalt superkontinent som bestod av kratonar frå Arktika, Baltica og Aust-Antarktis. Det oppstod for rundt 1,8 milliardar år sidan og vart ein del av det globale superkontinentet Columbia. Nena er eit akronym som kjem av Nord-Europa og Nord-Amerika.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Nena (supercontinent)» frå , den 20. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Sankaran, A. V., The Supercontinent Medley: Recent Views . Current Science, 2003-08-25.
 

Superkontinent
Proterozoikum