alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Choman

Choman (kurdisk  چۆمان, Çoman , arabisk جومان) er ein by i Arbil guvernement i Kurdistan region i Irak. 

Han er distriktshovudstad i Choman-distriktet. Byen ligg 160 km nordaust for byen Erbil.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Choman (city)» frå ,  den 5. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Irakisk Kurdistan
Distriktshovudstader i Irak
Busetnader i Arbil guvernement
Darbandokeh

Darbandokeh (gammalsyrisk ܕܪܒܢܕܘܟܐ Darbandōḵa) er rein assyrisk landsby i underdistriktet Harir og i distriktet Shaqlawa. Han var tidlegare busett av både kurdarar og assyrarar. Assyrarane i Darbandokeh kom like etter det assyriske folkemordet som fann stad i Det osmanske riket. Dei kom frå Shamezdin-regionen, i Hakkari i Tyrkia. På grunn av tvangsflytting seint på 1900-talet er det i dag ingen assyrarar att i landsbyen.  Mange av dei har emigrert til Australia, USA, Sverige og Canada.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Darbandokeh» frå ,  den 5. januar 2020.  
 

Busetnader i Arbil guvernement
Distriktshovudstader i Irak
Assyriske samfunn i Irak
Kelashin

Kelashin (òg skrive: Kelishin, Kel-a-Shin, Kel-a Shin, som tyder «heilag, blå stein» på kurdisk) er ein fjellandsby nord i Irak, nær Kelashinpasset (2981 moh) mot Iran, kring 80 km sørvest for Urmiasjøen.

Kelashin-stelen som står her syner ein viktig tekst på både urartisk og akkadisk frå kring 800 fvt.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kelashin» frå ,  den 5. januar 2020.  
 

Assyriske oldtidsbyar
Urartiske byar
Busetnader i Arbil guvernement
Khalifan i Erbil

Khalifan (kurdisk خەلیفان) er ein by i Arbil guvernement i Irak, nær Soran. Han ligg 80 kilometer nordaust for Arbil. Dei fleste innbyggjarane er kurdarar.

Byen er omgjeven av 63 landsbyar og ligg i eit fjellområde med noko jordbruksland. Området er kjent for Gali Ali Bag-fossane og fjellet Korek.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Khalifan, Erbil» frå ,  den 5. januar 2020. 

Busetnader i Arbil guvernement
Assyriske samfunn i Irak
Koy Sanjaq

Koy Sanjaq (sorani کۆیە, nordkurdisk Koye, òg kjend som Koya; arabisk كوي سنجق) er ein by i Erbil guvernement i Irakisk Kurdistan, nær grensa til Iran.

Wallace Lyon reiste gjennom byen i 1923 og samanlikna staden med Sulaymaniyah. Han skreiv at staden var eit tobakkssenter.

Folketalet er mellom 50 000 og 100 000.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Koy Sanjaq» frå ,  den 5. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
  Koya Universitet

Byar i Irakisk Kurdistan
Busetnader i Arbil guvernement
Soran i Irak

Soran (kurdisk سۆران) eller Diana er ein by i Erbil guvernement, og senter i Soran-distriktet. Byen har vokse raskt frå ei liten assyrisk landsby i 1990-åra til eit stort kurdisk senter med kring 125 000 innbyggjarar, der kring 64 % er flyktningar som har kome attende til Irak i 2000-åra. Diana er ein av dei største byane i Irakisk Kurdistan, og er venta å vokse med ytterlegare 50 000 innbyggjarar dei neste tiåra.

Klima
Soran har eit heitt, sommarleg middelhavsklima (Csa) med særs varme, tørre somrar, og ein kjøleg til kald, fuktig vinter.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Soran, Iraq» frå ,  den 5. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader i Arbil guvernement
Assyriske samfunn i Irak
Warte

Warte (kurdisk وه‌رتێ) er ein by i Arbil guvernement i Irak. Han ligg 36 km frå byen Rawanduz og 30 km frå byen Ranya.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Warte» frå ,  den 5. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader i Arbil guvernement
Al-Mahawil

Al-Mahawil ((arabisk المحاويل, òg skrive Mahawil, Al Maḩāwīl, Qaḑā’ al Maḩāwīl og Khān al Mahawīl) er ein av særs få sunniarabiske byar i det sørlege Irak i Babil guvernement. Før invasjonen av Irak utgjorde sunnimuslimar dei fleste av innbyggjarar. I dag er dei ein minkande minoritet på grunn av mange sjiamuslimar som flyttar inn frå den kringliggjande landsbygda.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Al-Mahawil» frå ,  den 5. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene: 

 

Busetnader i Babil guvernement
Distriktshovudstader i Irak
Narve Skarpmoen

Narve Skarpmoen () var ein norsk fotograf som verka i Kristiania på slutten av 1800-talet og fyrst på 1900-talet.

Liv
Skarpmoen var fødd i Rollag kommune. Han flytta til Kristiania og byrja i lære hos fotograf Egeberg. Han starta si eiga forretning i Karl den XIIs gate 6 på Vaterland, og i 1896 flytta han verksemda til Dronningens gate 36.

Skarpmoen spesialiserte seg som presse- og friluftsfotograf. Tidleg på 1900-talet fekk fotografi etter kvart plass i avisene. Skarpmoen var ein pioner på dette området og var ein av dei fyrste fotografane som fekk publisert eit dagsaktuelt nyhendebilete i ei norsk avis. Biletet vart publisert i Aftenposten 16. september 1903. Allereie frå 1902 hadde Skarpmoen levert dagsaktuelle fotografi fra Noreg til det svenske vekemagasinet Hvar 8 dag. Skarpmoen heldt fram med å fotografere aktuelle hendingar for aviser og tidsskrift gjennom heile resten av karrieren. Skarpmoen doumenterte fattigdomen i Kristiania rundt 1910 gjennom ein biletserie. Bileta er direkte, og viser at fotografen har sympati for menneske som levde under uverdige tilhøve. Han var interessert i idrett og gav rabatt til idrettsutøvarar som ville late seg fotografere.

Han hadde mange tillitsverv i fotograforganisasjonane, mellom anna var han styremedlem i Norske fotografers landsforening og formann i Oslo fotografforening.

Skarpmoen var aktiv i folkemusikkmiljøet i Kristiania rundt år 1900. Han var formann i Den nationale forening frå starten i 1894 og i 9 år. Foreininga gjekk inn i 1906. Her møttest mange av spelemennene og dansarane i Kristiania. Skarpmoen spela sjølv hardingfele og i folketeljinga frå 1891 er han registrert med «Violinspil for egen regning» som yrke. Medan han var fotograflærling opptredde han som «Hardangerspillemanden Narve Skarpmoen» på den populære underhaldningsstaden Bazarhallen på Youngstorget. Han var primus motor for landskappleikane som vart arrangerte i Kristiania i 1903 og 1904. 1903–1904 vart det gjort opptak av hardingfeleslåttar spela av spelemennene Torstein Odden (1869–1959), Halvor O. Kravik (1859–1925)  og Steinar Gladheim (1883–1919) frå Numedal og Anders G. Stubberud (1885–1960) frå Sigdal. Desse opptaka er til no (2020) dei eldste opptaka ein kjenner til av hardingfelespel. På opptaka blir slåttane annonserte, og ein kan høyre oppmuntrande tilrop til spelet av ein som snakkar numedalsmål. Det er Narve Skarpmoen som har gjort opptaka, og det er han som snakkar. Opptaka vart innførte i registeret  Noregs dokumentarv 4. desember 2020.

I 1926 arrangerte Numedal fylkeslag av Noregs Ungdomslag kappleik i Svene og på dette stemnet gjorde Narve Skarpmoen dei fyrste filmopptaka av numedalsspringaren. Desse opptaka kom med i Laagendalsfilmen. Det var også han som tok biletet med eit hallingkast på 2,83 m som Olav Thorshaug gjorde på Bygdøy i 1920.

Galleri

Referansar 

Norske fotografar
Folk frå Rollag
Norske folkemusikarar
Fjord kommune

Fjord er ein kommune i Møre og Romsdal fylke, som var oppretta 1. januar 2020. Kommunen er ei samanslåing av kommunane Norddal og Stordal på Sunnmøre.

Ved kommunestyre- og fylkestingsvalget i 2019 vart det for første gong vald representantar til kommunestyret i Fjord kommune. Eva Hove frå Arbeidarpartiet vart utnemnd til ordførar, medan Viktor Valldal frå Høgre vart varaordførar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Fjord kommune
Kommunar i Møre og Romsdal
Norske kommunar skipa i 2020
Bjørnafjorden kommune

Bjørnafjorden kommune er ein kommune i Vestland fylke som vart skipa den 1. januar 2020, då dei tidlegare kommunane Os og Fusa slo seg saman. Bjørnafjorden grensar til Bergen og Samnanger i nord, Kvam i aust, Kvinnherad og Tysnes i sør og Austevoll i vest.

Geografi 
Kommunen ligg nord for hovudarmen av Bjørnafjorden. Fusafjorden, som etter kvart deler seg i Eikelandsfjorden, Ådlandsfjorden og Samnangerfjorden, deler kommunen i ein austleg og ein vestleg del.

Bjørnafjorden kommune har ei kystline på 355,3 km.

Det høgste fjellet i kommunen er Tveitakvitingen på grensa til Samnanger og Kvam, som strekkjer seg 1299 meter over havet. Skogseidvatnet aust i kommunen er den største innsjøen i areal.

Kjelder

 
Kommunar i Vestland
Norske kommunar skipa i 2020
Systematisk namn

Systematiske namn er vitskaplege namn som på systematisk vis blir gitt til unike ting eller gjenstandar (f.eks. organismar, kjemiske stoff), med det formål å ordne desse i forhold til kvarandre i ei større samling. Halvsystematiske namn er namn som består av både ein systematisk del og ein ikkje-systematisk del. Systematiske namn er ofte del av ein nomenklatur.

Det å lage systematiske namn kan gjerast nokså enkelt ved å tilordna tal eller forstavingar til objekta (som i nummerering). Meir kompleks namnsetting kan innebere å innlemme informasjon om heile strukturen til objektet, i namnet.

Det har blitt laga systematiske namn for m.a. grunnstoff (IUPAC), kjemiske stoff (IUPAC), organismar (binær nomenklatur), astronomiske objekt (Den internasjonale astronomiske unionen), gen (HGNC), protein, mineral (International Mineralogical Association), og monoklonale antistoff.

Kjemi 
Systematiske kjemiske namn inneheld informasjon om strukturen, og kan seie noko om eigenskapane, til eit kjemisk stoff. Den internasjonale unionen for rein og bruksretta kjemi, IUPAC, definerer systematiske namn i boka Compendium of Chemical Terminology som «namn som i sin heilskap består av særlege eller utvalde stavingar, med eller utan numeriske forstavingar (f.eks. pentan, oksazol).»

Eksempel på systematiske namn er dihydrogenoksid (vatn), 2-hydroksypropansyre (mjølkesyre) og metansyre (maursyre).

Eksempel på halvsystematiske namn er benzamid (benzenkarboksamid), benzoylklorid (benzenkarbonylklorid) og 2-nitrobenzaldehyd (2-nitrobenzenkarbaldehyd).

Sjå òg 
 Deskriptor i kjemi
 Namnekonvensjon
 Unik identifikator

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Systematic name» frå ,  den 6. januar 2020.  
 

Namnekonvensjonar
Jori

Jori (lokal uttale jore) er ei elv i Lesja kommune i Innlandet fylke. Ho startar i Lesjøtelet på Dovrefjell, og renn fyrst nedover Skamsdalen. Der Skamsdalen møter hovuddalføret Dalsida, renn ho saman med utlaupet frå Dyratjønn, fortset så nedover dalen, og renn saman med Grøna, før ho munnar ut i Gudbrandsdalslågen vest for Dombås. Frå samlaupet med Grøna til ho når Lågen, markerer elva grensa mellom Lesja og Dovre kommunar.

Elvar i Innlandet
Geografi i Lesja
Geografi i Dovre
Bakkeveronika

Bakkeveronika (Veronica arvensis) er ein eitårig plante i veronikaslekta.

Bakkeveronika trivst på tørrbakkar, gjerne på baserik grunn.

Kjelder 
Lid & Lid 2005. Norsk Flora. 7.utgåva. Det Norske Samlaget.

Veronikaslekta
Viltveksande plantar i Noreg
Gaupefaret i Oslo

Gaupefaret (1–23, 2–22) er ein veg på Holmen i bydel Vestre Aker i Oslo. Han går frå Stasjonsvegen til Bjørnvegen, parallelt med Styggedalsbekken på vestsida. Namnet vart vedteke i 1952. Vegen har blokkbusetnad frå 1950-åra. Blokkbusetnaden er rekna som verneverdig, saman med tilsvarande blokkbusetnad i Vassfaret på austsida av Styggedalsbekken .

Referansar

Kjelder 

 

Denne artikkelen byggjer på «Gaupefaret_(Oslo)» frå ,  den 6. jan 2020.

Bakgrunnsstoff 

 

Vegar i Oslo
Alver kommune

Alver kommune er ein kommune i Nordhordaland i Vestland fylke, som vart skipa den 1. januar 2020 då dei tidlegare kommunane Lindås, Meland og Radøy slo seg saman til nye Alver.
Innbyggjartalet i den nye kommunen er 29507 i 3. kvartal av 2021.

Namnet kjem frå gardsnamnet Alver, som har gitt namn til og ligg i bygdelaget Alversund ved Alverstraumen i tidlegare Lindås kommune, og som no ligg sentralt i den samanslåtte kommunen.

Namnet til kommunen "Alver" kan tydast som "alt vér", ein plass med alt ver, mest nedbør.

Ordførar i kommunen er Sara Hamre Sekkingstad (Sp), medan varaordførar er Øyvind Helland Oddekalv (Ap).

Geografi 
Alver ligg i det geologiske området Bergensfeltet eller Bergensbuene. Kommunen omfattar 843 øyer og holmar.

Det høgaste punktet i kommunen er Sørdalsnuten, på 957 meter over havet. Det lågaste punktet er i Austfjorden, og ligg 677 meter under havet.

Kjende alverbuarar
Atle Berge (f. 1986), forfattar (Lindås)

Kjelder

Kommunar i Vestland
 
Norske kommunar skipa i 2020
Sunnfjord kommune

Sunnfjord kommune er ein kommune i Vestland fylke som vart skipa den 1. januar 2020 då Førde, Naustdal, Gaular og Jølster kommunar slo seg saman.

Kommunen grensar til Kinn i nord/nordvest og Gloppen i nord, Stryn og Luster i aust, Sogndal i sør, Høyanger og Fjaler i vest/sørvest og Askvoll i vest.

Han har ei flatevidd på rundt 2208 km² og eit folketal på  (est. 2019).

Folk frå Sunnfjord
Nikolai Astrup (1880–1928), voks opp i Jølster, kunstmålar (Bremanger)

Kjelder

 
Kommunar i Vestland
Norske kommunar skipa i 2020
Manglerud Senter

Manglerud Senter er eit kjøpesenter i bydel Østensjø i Oslo. Senteret hadde i 2011 ei omsetning på 717,8 millionar kroner og er eigt av OBOS Forretningsbygg AS. Senteret vart opna den 26. septemberen 1966, og var då eit av dei største handelssentruma i landet. Senteret gjekk gjennom ei ombygging i 2001. 

Det er totalt 60 leigetakarar på senteret, mellom anna interiør- og motebutikkar, legesenter, tannhelsesenter, fysikalsk institutt, apotek, Vinmonopol, bilverksted og trafikkskole. Senteret ligg sentralt i bydel Østensjø ved Ringvegen, der det er kort veg til buss og T-bane.  Der òg to store daglegvarebutikkar på senteret.

Referansar 
<div class="references-small">
Denne artikkelen byggjer på «Manglerud_Senter» frå ,  den 6. jan 2020.

Bibliografi 

 Manglerud Senter – heimeside
 Kart - manglerudsenter.no

Skipingar i 1996
Kjøpesenter i Oslo
Jordskjelv i 2020

Jordskjelv som har funne stad i 2020.

Sjå også 
Liste over store jordskjelv
Jordskjelv i 2019

Referansar

Jordskjelv
Hendingar i 2020
Europa Universalis IV

Europa Universalis IV (forkorta EU4) er eit historisk storstrategispel laga av Paradox Interactive, utgjeve 13. august 2013.

Europa Universalis IV er oppfølgjaren til Europa Universalis III. Spelet lar ein spele frå seinmellomalderen og fram til byrjinga av 1800-talet. Ein kan spele som nasjonar over heile verda, frå Japan til Europa og Amerika.

Sjølve spelet 
Spelet startar 11. november 1444 og sluttar 2. januar 1821, og ein kan velje å starte mellom desse datoane. Spelet skjer i samtid og nyttar pausar og fleire fartsnivå. Spelaren spelar på eit interaktivt kart delt opp i provinsar og sjøsoner. Eit land består av provinsar som gir både positive og negative bonusar.

Korleis ein bygger opp eit imperium varierer, til dømes gjennom å erobre andre land, kolonisere, handel og så vidare. Ved bruk av diplomati kan ein sikre ein allianse med ein nabo og dimed stoppe eit anna rike frå å gå til angrep, bruke spionar til å oppfordre til opprør i andre land og anna.

Når tida går framover får ein hendingar (såkalla «events») der spelaren kan gjere eit av fleire val. Hendingane kan få gode eller dårlege følgjer.

Innhald 

 Nytt «Monarch Power»-system.
 Dynamiske årstider som forandrar seg med året.
 Nytt og oppdatert handelssystem.
 Djupare diplomati mellom nasjonar og fleire moglegheiter.
 Eit tre-dimensjonalt topografisk kart.

Mottaking 
Europa Universalis IV fekk generelt gode kritikkar, med ein poengsum på 87 av 100 frå Metacritic og ein poengsum på 91 av 100 frå PC Gamer. Gaming Nexus gav spelet 9 av 10 poeng og  gamer.no gav spelet 9 av 10. Kritikarane roste spesielt forbetringane i grafikken samanlikna med tidlegare utgåver av spelet.

Sal 
Per 2012 hadde Europa Universalis IV selt meir enn 300 000 eksemplar. Innan juni 2016 hadde Europa Universalis IV selt ein million eksemplar på Steam.

Utviklinga av spelet 
Diskusjon om ein oppfølgar til Europa Universalis III starta rett etter utvidinga Divine Wind blei utgjeve. Utviklinga av spelet starta seint i 2011 og blei annonsert i 2012 rett før gamescom det året.  Kvar veke sleppte utviklarane ut dagbøker der dei fortel om forskjellege aspekt ved spelet.  Etter utgjevinga av spelet har det kome fleire utvidingspakker med eigne utviklingsdagbøker.

Utvidingar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
Europa Universalis IV (Heimeside)
Det offisielle forumet for brukarar
Europa Universalis IV Wiki

Strategidataspel
Windows-spel
Videospel utvikla av Paradox Interactive
Dataspel frå 2013
Storstrategispel
Benjamin Baillaud

Édouard Benjamin Baillaud () var ein fransk astronom.
 
Frå 1869 var Baillaud lærar ved fleire lærestader i Paris. Frå 1874 var han assistent ved observatoriet i byen. I 1878 blei han professor og direktør for observatoriet i Toulouse, og i 1908 blei han direktør for observatoriet i Paris. 

Baillaud var president for Société astronomique de France (SAF), det franske astronomilaget, frå 1909 til 1911.
Han var aktivt med i arbeidet med å sameinast om ei universell tid, og var med på å skipa det internasjonale tidsbyrået (Bureau International de l'Heure).
Baillaud blei den første presidenten for Den internasjonale astronomiske unionen då denne blei skipa i 1919.
Han sat i stillinga til 1922. I 1926 gjekk han av som direktør for observatoriet i Paris.

Arbeida hans tek hovudsakleg for seg teorien om rørslene til planetane og kometane og andre emne innan teoretisk astronomi. Benjamin Baillaud gav ut Cours d'astronomie i to band, 1893–1896. Han blei medlem av det svenske Vetenskapsakademien i 1919 og vann Bruce-medaljen i 1923.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Benjamin Baillaud» frå ,  den 7. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Franske astronomar
Medlemmer av Kungliga Vetenskapsakademien
Brucemedaljen
Astronomar på 1800-talet
Astronomar på 1900-talet
Franskmenn frå 1800-talet
Franskmenn frå 1900-talet
Folk frå Chalon-sur-Saône
Organisk syre

Organiske syrer er organiske sambindingar med sure eigenskapar. Den vanlegaste av desse, karboksylsyra, får sin surheit frå karboksylgruppa (–COOH). Sulfonsyrer, som inneheld atomgruppa –SO2OH, er forholdsvis sterke syrer. Alkoholar, som innheld ein eller fleire hydroksylgrupper (–OH), kan opptre som syrer, men er normalt veldig svake. Andre grupper med forholdsvis svak syreverknad er tiolgruppa (–SH), enolgruppa og fenolgruppa.

Organiske syrer er vanlegvis svake og løyser seg, i motsetning til uorganiske syrer, ikkje fullstendig opp i vatn. Lågmolekylære organiske syrer, som maursyre og mjølkesyre, er normalt blandbare i vatn; høgmolekylære organiske syrer, som benzosyre, er uløyselege i molekylform. Organiske syrer løyser seg generelt lett opp i organiske løysingsmiddel. Den forholdsvis sterke syra p-toluensulfonsyre er ofte brukt i organisk kjemi fordi ho er lettløyseleg i organiske løysingsmiddel.

Eksempel på vanlege organiske syrer er eddiksyre, eplesyre, maursyre, mjølkesyre, oksalsyre, sitronsyre og urinsyre.

Sjå òg 
 Organisk base
 Uorganisk syre

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Organic acid» frå ,  den 7. januar 2020.
Gamle Bergen Museum

Gamle Bergen Museum er eit friluftsmuseum som ligg i bydelen Sandviken i Bergen. Det er bygd opp rundt den gamle lyststaden Elsesro. Muséet opna i 1949 og er no ein del av Bymuseet i Bergen. Friluftsmuseet har bygningar frå 1700- og 1800-talet som er flytta frå ulike strøk i Bergen til dette området. Bygningsmassen består hovudsakleg av eit- og toetasjars tømmerhus med bordkleding og pannesteintak.

Historie 

Museumsforeininga blei oppretta i 1934, og museet opna for publikum i 1949. Museet hadde som mål å ta vare på eit bilde av Bergen med gater og miljø slik byen ein gong hadde vore. Ein skulle formidla bergensk byggeskikk, liva og verksemdene til dei ulike sosiale laga, om handverk og handel frå 1700- og 1800-talet. I samlingen finn ein i dag blant anna bakeriet, bakarhuset, kjøpmannshuset, urmakarhuset, skipparhuset, handverkarhuset, embetsmannshuset, tannlege- og barberarhuset. Frå 1941 til 1971 var arkitekten Kristian Bjerknes direktør for Gamle Bergen Museum.

Sjå òg 
 Elsesro
 Krohnstedet
 Solheimsvikens bedehus (Torvsalen)
 Nordnesgaten 23 (Håndverkerhuset)
 Kong Oscars gate 48 (Embetsmannshuset)
 Dorothe Engelbretsdatters hus
 Nordnesgaten 25 (Glassmesterhuset)
 Frydenlund i Bergen
 Allersgården 
 Welanderhjemmet i Bergen

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gamle Bergen Museum» frå ,  den 8. januar 2020.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 

 Gamle Bergen ved bymuseet.no
 Bymuseet i Bergen
 Bergen byleksikon på nett, om Gamle Bergen Museum

 
Museum i Bergen
Friluftsmuseum i Noreg
Skipingar i 1949
Bergenhus
Museum skipa i 1940-åra
Dorothe Engelbretsdatters hus

Dorothe Engelbretsdatters hus er eit hus i Bergen som har tilhøyrd diktaren Dorothe Engelbretsdotter. Det blei oppført i 1712 ved foten av Heggebakken, tvers overfor Bispebrønnen, tomta som ni har nummer 42 i Kong Oscarsgate i Bergen. Bygningen blei demontert og gjenreist på Gamle Bergen Museum i 1962.

Dorothe Engelbretsdotter mista huset sitt i den store bybrannen i Bergen i 1702. Som presteenkje hadde ho vamslar med å få bygd eit nytt hus, og budde lenge i eit lite hus eller på fattighus. Då kong Fredrik IV av Danmark-Noreg vitja byen i 1704 overrekte Dorothe han eit hyllingsdikt og bøneskriv der ho bad kongen om hjelp til å få seg eit nytt hus. Dette førte ikkje fram, og i 1709 bad ho om hjelp frå styresmaktene i byen. Først i 1712 fekk ho eit nytt hus. Ho fekk fire år i huset før ho døydde i 1716.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dorothe Engelbretsdatters hus» frå ,  den 8. januar 2020.

Bakgrunnsstoff
 
 

Gamle Bergen Museum
Kulturminne i Bergen
Historie i Bergen
Dorothe Engelbretsdotter
Dagen viker og går bort

«Dagen viker og går bort» er ein kveldssalme av Dorothe Engelbretsdotter, opphavleg gjeven ut som «Afften-Psalme» i Siælens Sang-Offer i 1678. Salmen hadde opphavleg 20 vers. Av desse er 11 tekne med i Norsk salmebok (1985) og Norsk salmebok 2013.

Salmen er nummer 810 i Norsk salmebok 2013.

Salmen har ei rekkje melodiar. Catharinus Elling, Ole Mørk Sandvik og andre skreiv ned ulike norske folketonar som blei brukte med henne. Melodien i den norske salmeboka er ein dansk variant av ein melodi frå 1566-utgåva av salmeboka til dei bøhmiske brørne.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Afften Psalme i gammal og ny språkdrakt ved ndla.no

Dorothe Engelbretsdotter
Norske salmar
Salmar frå 1600-talet
Europa Universalis II

Europa Universalis II (forkorta EUII eller EU2) er eit storstrategispel laga av Paradox Interactive, utgjeve i 2001. EU2 er oppfølgjaren til det populære spelet Europa Universalis. Det kom ikkje store endringa i oppfølgjaren, men det var mogleg å spela eitkvart land i spelet, noko som vekte stor entusiasme blant tilhengjarar. Spelet strekkjer seg over tidsperioden 1419 til 1820, men ein byrja ved ulike tidspunkt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Europa Universalis II» frå ,  den 21. august 2022.  

Strategidataspel
Windows-spel
Videospel utvikla av Paradox Interactive
Dataspel frå 2001
Storstrategispel