alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tamanhalvøya

Tamanhalvøya er ei halvøy i dagens Krasnodar kraj i Russland. Ho grenser i nord til Azovhavet i vest for Kertsjsundet og i sør til Svartehavet. I antikken låg dei pontisk-greske koloniane Germonassa og Phanagoria på halvøya, og seinare byen Tmutarakan.

Det finst små gjørmevulkanar og naturgass og petroleum på halvøya.

Historie 
Halvøya vart busett av maeotar og sindar frå antikken. Han vart ein del av Det bosporanske riket og av innbyggjarane her finn ein sarmatianar, grekarar, anatoliske folk frå Pontus og jødar. På 300-talet kom området inn under hunarar og vart seinare hovudstad i Stor-Bulgaria og fall til khazarane på midten av 600-talet. Etter at det kahzarske khaganatet vart delt om lag 969 vart halvøya ein del av kahazarjødane sin stat under David. Seint i 980-åra var området stort sett underlagt Kievriket og det rusiske fyrstedømet Tumutarakan før det kom til kiptsjakane om lag 1100. Mongolane tok området i 1239 og det kom så inn under Genova, i lag med Gazaria på Krimhalvøya i 1419.

Det meste av 1400-talet vart halvøya styrt på vegner av Gazaria av Guizolfi-familien, grunnlagd av den genuesiske jøden Simeone de Guizolfi. Tamanhalvøya vart erobra av Khanatet Krim i 1483 og av Det osmanske riket i 1783. I 1791, under den andre russisk-tyrkiske krigen, kom han inn under Det russiske riket. Russarane mista det til osmanarane i 1792, før det kom tilbake til russarane i 1828.

Resten av hundreåret var området tynt folkesett. Den største busetnaden var kosakkbyen Taman, som vart overteke av hamnebyen Temrjuk i moderne tider.

Tamanhalvøya vart okkupert av Tyskland i 1942 og gjenerobra av Den raude arméen i 1943.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Taman Peninsula» frå , den 21. september 2008. 
 

Halvøyar i Russland
Krasnodar kraj
Jamalhalvøya

Jamalhalvøya (russisk полуостров Ямал; Poluostrov Jamal) er ei halvøy i Jamalo-Nenetsk nordvest i Sibir i Russland, som strekkjer seg om lag 700 km utover i Karahavet. Ho grensar til Bajdaratskajabukta i vest og til Obbukta i aust. På språket til dei innfødde innbyggjarane, nenetsane, tyder Jamal 'verda sin ende'.

Halvøyar er stort sett dekte av permafrost og er geologisk eit ungt landområde, mindre enn 10 000 år gammal. 

Jamalhalvøya har godt bevarte tradisjonar for nomadisk reinsdyrhald. Fleire tusen nenetsar og khantar held om lag 500 000 rein. 

Nokre av dei største gassfelta i Russland ligg på Jamalhalvøya. Bovanenkovskoje er eit felt som er planlagt utvikla av Gazprom i 2011-2012, noko som set reinsdyrhaldet her i fare. 

Sommaren 2007 vart godt bevarte leivningar av ein 10 000 år gammal mammutkalv funne av reinsdyrgjetarar. Dyret var om lag seks månadar gammalt då det døydde.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «en:Yamal Peninsula» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Halvøyar i Russland
Jamalo-Nenetsk
Karahavet
Lundamo

Lundamo er ein tettstad i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har  og ligg på austsida av Gaula i Gauldalen, mellom Ler og Hovin. Dovrebanen går gjennom Lundamo. Horg kyrkje ligg to km. sørvestom Lundamo sentrum. På Lundamo ligg barneskulen Lundamo skole og barnehage og Lundamo ungdomsskole.

Sjå òg 
 Lundamo stasjon
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Melhus kommune
Tettstader i Trøndelag
Jugorskijhalvøya

Jugorskijhalvøya (russisk Югорский полуостров) er ei stor halvøy i Nenetsia i Russland. Ho grensar til Khajpudyrbukta i Petsjorahavet i vest og Bajdaratskajabukta i Karahavet i nord og aust.

Samanlikna med Barentshavet, som får relativt varme havstraumar frå Atlanterhavet, er Karahavet mykje kaldare og er dekt av is ni månader av året. Derfor er ofte austkysten av Jugorskijhalvøya på våren og hausten isdekt, medan vestkysten er isfri.

Jugorskijsundet og Vajgatsjøya på andre sida ligg nordvest for halvøya.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Yugorsky Peninsula» frå , den 21. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Permafrost 

Halvøyar i Russland
Nenetsia
Barentshavet
Karahavet
Ler

Ler er ein tettstad i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg ved Gaula i Gauldalen, mellom tettstadene Lundamo og Kvål. Europaveg 6 og Dovrebanen går gjennom Ler.

På Ler ligg barneskulen Flå skole, og Flå kyrkje frå 1794.

Sjå òg 
 Ler stasjon
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Melhus kommune
Tettstader i Trøndelag
Kvål i Melhus

Kvål er ein tettstad i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg ved Gaula i Gauldalen, mellom kommunesenteret Melhus og Ler. Europaveg 6 og Dovrebanen går gjennom Kvål.

På Kvål ligg barenskulen Rosmælen skole.

Sjå òg 
 Kvål stasjon
 Tettstader i Sør-Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Geografi i Melhus
Tettstader i Trøndelag
Den augsburgske vedkjenninga

Den augsburgske vedkjenninga, eller Confessio Augustana, er eit sentralt luthersk vedkjenningsskrift utarbeidd på riksdagen i Augsburg i 1530. 

Vedkjenningsskriftet høyrer med til læregrunnlaget for Den norske kyrkja.

Bakgrunn 
Keisar Karl V kalla 21. januar 1530 fyrstane inn til riksdag i Augsburg, med håp om å bilegge religionsstridane. Vedkjenningsskriftet er formulert som ein del av førebuingane til denne riksdagen. Det er ført i pennen av Wittenberg–teologen Philipp Melanchthon i mai og juni 1530. Det er skrive parallelt på tysk og latin, slik at stundom den eine, stundom den andre teksten først var ferdig. 25. juni 1530 vart den tyske teksten lesen opp for keisaren. Dei pavelege teologane på riksdagen forfatta eit motskrift, men keisaren nekta å ta imot det, og let konfutasjonen vere siste ordet i saka.

Både den tyske og den latinske originalteksen er gått tapt, men dei er kjende i avskrifter. Avskriftene er ikkje identiske. Melanchthon sytte i 1531 for at det vart trykt ei offisiell utgåve. Tittel, motto og kaptteloverskrifter er sett til av Melanchton.

Det har vore vanleg å ta utgangspunkt i den latinske teksten når konfesjonen har vore omsett til norsk.

Innhald 
Salme 119,46 er sett til motto for vedkjenningskriftet: Eg vil tala for kongar om dine lovbod, og eg skal ikkje verta til skammar.

Etter ein fortale følgjer ein bolk med artiklane om trua:
 I Om Gud
 II Om arvesynda
 III Om Guds son
 IV Om rettferdiggjeringa
 V Om det kristne embetet
 VI Om den nye lydnad
 VII Om kyrkja
 VIII Kva kyrkja er
 IX Om dåpen
 X Om Herrens nattverd
 XI Om skriftemålet
 XII Om bota
 XIII Om bruken av sakramenta
 XIV Om den geistlege stand
 XV Om kyrkjeskikkane
 XVI Om statsordninga og det verdslege styret
 XVII Om Kristi atterkome til dom
 XVIII Om den fri viljen
 XIX Om opphavet til synda
 XX Om trua og dei gode gjerningane
 XXI Om helgendyrkinga

Så følgjer artiklar der ein tar for seg misbruk som har komme til i kyrkja:
 XXII Om nattverda under båe skapnader
 XXIII Om presteekteskap
 XXIV Om messa
 XXV Om skriftemålet
 XXVI Om skilnad på mat
 XXVII Om munkelovnadene
 XXVIII Om kyrkjemakta
Til sist følgjer eit kort etterskrift. 

Konfesjonen er underteikna med ein dedikasjon til keisaren av
 Kurfyrste Johann av Sachsen
 Markgreve Georg av Brandenburg
 (Hertug) Ernst (av Lüneburg)
 Landgreve Philip av Hessen
 Hertug Frantz av Lüneburg
 Fyrste Wolfgang av Anhalt
 Rådet og bystyret i Nürnberg
 Rådet i Reutlingen

Kjelder 
 Sigurd Normann: Den norske kirkes bekjennelsesskrifter Oslo, Lutherstiftelsens forlag 1930.
 Arve Brunvoll: Den norske kirkes bekjennelsesskrifer Lunde forlag 1972 ISBN 82-520-4026-8

Bakgrunnsstoff 
Tysk-latin synoptisk utgåve 

Kristendom
Kristne skrifter
Reformasjonen
Gjølme

Gjølme er ei grend i Orkland kommune i Trøndelag fylke. Staden ligg på vestsida av utlaupet til Orkla inst i Orkdalsfjorden. Kommunesenteret Orkanger ligg like på hi sida av Orkla. Som tettstad betrakta vaks Gjølme i 2012 saman med Orkanger/Fannrem.

Kjelder 

Busetnader i Orkland
Bygder i Trøndelag
Utgåtte tettstader
Soga om Didrik av Bern

Soga om Didrik av Bern, norrønt Þiðreks saga af Bern, er ei riddarsoge som omhandlar storverka til helten, Didrik av Bern, som er laust basert på den historiske gotarkongen Theoderik den store. «Bern» i soga er byen Verona i Nord-Italia. Soga vart skriven ned rundt midten av 1200-talet i Noreg, bygd på «tyske menns segner». Soga er ei laus samling med segner om ulike heltar og storverk, laust sydd saman til ein heilskap rundt Didrik av Bern. Kjende sagnfigurar som Sigurd Fåvnesbane, smeden Volund og Attila er òg med i soga. Delar av stoffet er òg kjend frå t.d. Nibelungenlied og Den yngre edda, men nokon av forteljingane er berre overlevert gjennom denne soga. Det er ikkje kjend kven som sette saman soga, eller om det var ein nordmann eller islending. 

Soga om Didrik av Bern skil seg frå den andre samtidige sagalitteraturen. Ho har mest til felles med riddarsogene, men er eldre enn dei fleste av desse. I klassifisering av sagalitteraturen vert ho difor stundom sett åleine i sin eigen kategori.

Soga har truleg vore svært populær i mellomalderen, og på 1400-talet vart det laga ein versjon på svensk, på rim. I moderne tid har soga vore mindre populær. Litterært sett har soga vorte rekna som mindreverdig. Ho er omsett til engelsk og tysk, men aldri i sin heilskap til moderne norsk. Vurderinga frå Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder er typisk for det moderne synet på soga: 
De gamle sagn er her popularisert og ofte vulgarisert, det er lite igjen av det tragisk heroiske i Eddakvadene (...) Personskildringen er skjematisk, uten psykologisk innsikt, de mest populære helter er slåsskjemper (...) og frierhistoriene er rene parodier

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Þiðreks saga af Bern Soga om Didrik av Bern på norrønt (heimskringla.no)
 Ðidriks saga af Bern Full tekst på originalspråket, utgitt i 1853

norrøn litteratur

en:Legends about Theoderic the Great
RiksTV

RiksTV AS (tidlegare NTV Pluss) er eit norsk betal-TV-selskap om vart stifta den 17. november 2005. Selskapet leiger kapasitet av Norges Televisjon i det digitale bakkenettet. RiksTV har same eigarstruktur som Norges Televisjon, eigd av NRK, TV2 og Telenor med 1/3 kvar.

Den 14. mars 2007 bytte NTV Pluss namn til RiksTV.

TV-kanalar 
RiksTV tilbyr fylgjande fjernsynskanalar:

RiksPakken:
 TV 2 
 TVNorge
 TV3
 TV 2 Zebra
 Discovery Channel
 Disney Channel
 The Voice TV
 SportN
 TV 2 Filmkanalen
 TV 2 Nyhetskanalen
 Viasat 4
 FEM
 National Geographic Channel
 Animal Planet
 BBC World

RiksEkstra
 Canal+ Sport 1
 Canal+ Film 1
 Canal+ Film 2
 TV 2 Sport (berre hovudkanalen)

Einskildkanalar
 TV 2 (Gratis ut 2009)
 Åpen kanal (frå 2008)
 Lokal TV (frå 2008)

NRK sender sine kanalar gratis og ope i det digitale bakkenettet.

Kritikk 

RiksTV har fått ein konsesjon som vert tolka ulikt av selskapet sjølv og Forbrukarrådet. Forbrukarrådet meiner at selskapet har brote konsesjonsvilkåra ved å nekta Viasat4 tilgang til nettet og at Stortinget sette som føresetnad at NRK og TV 2 ikkje skulle kunna utnytta posisjonen som eigarar av nettet til fordel for sine eigne kanalar. Etter planen skulle Viasat4 vera ein ny gratiskanal. NTV hevdar på si side at TV2 står i ein særstilling på grunn av avtalen mellom Kulturdepartementet og NTV om gratissendingar av TV2 fram til 2009, og at andre kanalar ikkje kan krevja å få same vilkåra. 

Då RiksTV den 12. juni 2007 presenterte kanalpakka si, kom det kritikk mot kanalutvalet..

RiksTV har dessutan vorte kritisert for å hevda at dei kunne senda HD-TV før dette vart mogleg. Mottakarboksane støtta riktignok sendingar i HD-kvalitet, men fram til det analoge bakkanettet vart stengd, var det for liten kapasitet i det nye nettet.. Prøvesendingar i HD-kvalitet vart gjort under opning og avslutningsseremoniane av Sommar-OL 2008 i Beijing, medan ein slo av NRK2 sine sendingar .

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Norsk fjernsyn
Skipingar i 2005
Hearts of Iron III

Hearts of Iron III er eit dataspel utvikla av Paradox Interactive som vart utgjeve i 2009, som det siste i ein serie storstrategi-spel. Spelet vart annonsert den 20. august 2008.

Som med tidlegare spel i serien Hearts of Iron, vil spelaren få velje ut ein stat og styre den igjennom andre verdskrig. Ein kan velje å spele nesten kvar ein stat som eksisterte, eller kunne ha eksistert, i perioden 1936 til 1948.

Før utviklinga av spelet vart offentleggjort, var det kjent som 'Project Mayhem'.

Inneheld 
 10,000 provinsar på land
 Tidsett til 1936 - 1948
 Forsking på fleire felt istaden for på ein type eining
 Divisjonar vil vere samansett av fleire brigader som kan bli valde ut
 Ein mobiliseringsmekanisme med ein mannskapsreserve vil få mykje å sei for slagkrafta til demokrati
 Meir enn 20 typar brigader
 Den kunstige intelligensen kan handtere ein front for spelaren
 Ei eksilregjering kan settast opp, sjølv om ein har tapt kampen om landet

Utvidingar
 Semper Fi
 For the Motherland
 Their Finest Hour
 Hearts of Iron III: Dies Irae Götterdämmerung
 Hearts of Iron III: Mega German Spritepack
 Hearts of Iron III: German Spritepack 2
 Hearts of Iron III: US Pack
 Hearts of Iron III: Soviet Music Pack
 Hearts of Iron III: Japanese Infantry Spritepack
 Hearts of Iron III: German Infantry Spritepack
 Hearts of Iron III: Soviet Spritepack
 Hearts of Iron III: German Spritepack
 Hearts of Iron III: Soviet Infantry Spritepack
 Hearts of Iron III: Dies Irae Stars and Stripes Spritepack
 Hearts of Iron III: US Infantry Spritepack
 Hearts of Iron III: Sounds of Conflict
 Hearts of Iron III: British Vehicle Spritepack
 Hearts of Iron III: Japanese Vehicle Spritepack
 Hearts of Iron III: Italian Vehicle Pack
 Hearts of Iron III: Axis Minors Vehicle Pack

Kjelder 

 What do we know about HoI3? - forumtråd
 Hearts of Iron III Impressions  - Gamespot-smakebit
 Gamer.no 'Nok en verdenskrig' - Gamer-smakebit 
 Denne artikkelen bygger på «Hearts of Iron III» frå , den 22. september 2008.

Fotnotar 

Strategidataspel
Storstrategispel
Windows-spel
Dataspel frå 2009
Hydra

Hydraen, eller Uhyret frå Lerna var eit kjempestort sjøuhyre i gresk mytologi. Ifølgje legenda hadde Hydra ni hovud, av desse var eitt udøyeleg. Om eitt av hovuda hennar vart avhogge, voks det med éin gong ut to nye. Ho var dotter av Ekidna og Tyfon, og syster til Kerberos, Kimaira og Sfinksen.

Eitt av Herakles sine tolv storverk var å kjempa mot hydraen. For di blodet hennar var giftig, nytta Herakles det seinare som pilgift.

Greske mytologiske vesen
Fabeldyr
Thomas Paine

Thomas Paine () var ein engelsk intellektuell, revolusjonær, deist og idealist som mykje av levetida budde i Nord-Amerika og Frankrike. Han utfordra og provoserte dåtidas makthavarar, og hans utgjeving Common Sense (sunn fornuft), publisert den 15. januar 1776, oppfordra til amerikansk sjølvstende og var med på å danna grunnlaget for USA si sjølvstendeerklæring.

Engelsk-amerikanarar
Personar frå Norfolk
Springaren Falkeriset

Springaren Falkeriset lyt reknast til vandreslåttane, sidan variantar av slåtten er funne i Hallingdal, Valdres og Telemark. Frå Valdres vart slåtten ført til Voss med Nils Hilme, som lærte bort ein variant til Ola Mosafinn. 

Telemarksformene skil seg noko frå dei hine formene av slåtten. Desse er for det meste prega av Håvard Gibøen, og i Telemark er slåtten rekna som ein gibøslått, mykje nytta i Tinn og Rauland. Den sentrale slåttegruppa, nr 470 i hardingfeleverket, er og samla frå desse områda. Namnet Falkeriset skriv seg frå eit høgdedrag på vegen frå Rauland til Møsstrond.

Variantgruppa 

Variantgruppa slåtten høyrer til, er noko spreidd, og vart ikkje fullt katalogisert før om lag 1980. Variantfamilien tek utgangspunkt i eit særskilt vek alle formene har i seg, og som alle slåttane utanom dei i Telemark opnar med. 

 nr 112: Jørnvrengja, etter Ola Mosafinn, Voss . Nedskrift Arne Bjørndal 1908 (B 8). Mosafinn lærte slåtten av Nils Hilme frå Valdres, då dei møttest på Lærdalsmarknaden i 1850. 

 nr 155: Springar, etter Ivar Ringestad, Vestre Slidre . Nedskrift Arne Bjørndal 1936 (B 904). Ringestad hadde slåtten frå spelemannen Per Haugset, Vestre Slidre. Denne forma er meir einfeldt enn hilmeforma, og mest utan ristetak. 

Nr 470:

 a: Falkeriset, etter Johannes Dale, Tinn . Nedskrift Eivind Groven 1961 etter opptak i NRK (G 1301), NRK magnetband 954. Slåtten er og skriven ned etter Halvor Klonteig. Dale har slåtten i form etter Håvard Gibøen (og Knut Dale).

 b: Falkeriset, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark . Nedskrift Eivind Groven 1939 (G 49) NRK magnetband 594. Nære variantar etter Gunnulv Borgen og Hans Smeland (skrivne ned av Arne Bjørndal. Gibøtradisjon.

 c: Falkeriset, etter Eilev Smedal, Seljord . Nedskrift Eivind Groven 1936 (G 952). Forma er helst etter Kjetil Håvardsson. Ei nærskyld form er skriven ned etter Rikard Gøytil, Rauland.

 d: Falkeriset, etter Svein Løndal, Tuddal . Nedskrift Eivind Groven 1921 (G 713). Nærskylde variantar skrivne ned etter Hølje Landsverk og Steingrim Haukjem. 

Nr 528:

Desse slåttane er knytt til Hallingdal og Krødsherad.

 a: Toinglått, etter Odd Bakkerud, Nes i Hallingdal . Nedskrift Sven Nyhus 1978. Bakkerud hadde slåtten etter Jørgen Husemoen frå Nes.

 b: Leirplassingen, etter Johan Kleven, Krødsherad . Nedskrift Truls Ørpen 1939 (Ø 194). Kleven hadde slåtten etter faren, Gamle-Kleven. Slåtten heiter etter spelemannen Kittil Leirplassen frå Krødsherad.

 c: Springar frå Hallingdal, etter Kristian Øvrevollseie, Hol . Dette er den mest einfelte hallingforma.

Norske slåttar
Sipan i Armenia

Sipan (armnensk Սիփան), fram til 1978 Pamb Kurdskiy, P'amb Kurd, P'ambak eller Pamb) er ein landsby i Aragatsotn-provinsen i Armenia. I 2001 hadde han 264 innbyggjarar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sipan, Armenia» frå , den 22. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Kiesling, Rediscoving Armenia, p. 23, online på US embassy to Armenia's website
 Report of the results of the 2001 Armenian Census
 

Tettstader i Armenia
Aragatsotn
Flå kyrkje i Melhus

Sjå òg Flå kyrkje i Buskerud-kommunen Flå

Flå kyrkje er ei lita langkyrkje av tre som ligg i Flå i Melhus kommune i Trøndelag. Ho høyrer til Gauldal prosti. 

Flå kyrkje blei bygd i 1794 og restaurert i 1968. Kyrkja har eit 16-stemmars pipeorgel bygd av Ryde & Berg i 2004. 

Tidlegare statsmininster Per Borten er gravlagd på kyrkegarden ved Flå kyrkje.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Flå kirke i Melhus» frå , den 22. september 2008.

Bakgrunnsstoff
 
 

Kyrkjer i Melhus
Norske kyrkjer frå 1790-åra
Trekyrkjer i Nidaros
Kyrkjer i Gauldal prosti
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Kulturminne i Melhus
Flå kyrkje

Sjå òg Flå kyrkje i Melhus i Sør-Trøndelag

Flå kyrkje står på Flå i Flå kommune i Viken fylke, og er ei krosskyrkje frå 1858. 

Kyrkja blei bygd i tre 1856–1858 og restaurert i 1993. Ho har 450 plasser. Arkitekt for bygget var Christian Heinrich Grosch.

Kjelder 
 Norges Kirker: «Flå kirke» på nettstaden til Norsk institut for kulturminneforskning

Bakgrunnsstoff 
 
 Om Flå sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Buskerud» på nettstaden til Arkivverket 
 Om Flå kyrkje på nettstaden disnorge.no

Christian H. Grosch
Krosskyrkjer i Noreg
Kyrkjer i Flå
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Trekyrkjer i Viken
Kyrkjer i Hallingdal prosti
Kulturminne i Flå
Vormstad

Vormstad er ei bygd og ein tidlegare tettstad i Orkland kommune i Trøndelag fylke. Staden ligg mellom Fannrem og Svorkmo. Elva Vorma renn ut i Orkla i Vormstad, og det er dette som har gjeve staden namnet.

Riksveg 65 går gjennom Vormstad og museumsjarnbanen Thamshavnbanen går på andre sida av Orkla. Orkland kyrkje ligg ein kilometer sørom Vormstad.

Sjå òg 
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Bygder i Trøndelag
Utgåtte tettstader
Busetnader i Orkland
Svorkmo

Svorkmo er ein tettstad i Orkladalen i Orkland kommune i Trøndelag fylke. Staden har .

Svorkmo ligg ved Orkla, kring to mils køyring sørom sentrum i kommunesenteret Orkanger. Staden ligg på begge sidene av Orkla og Riksveg 700 kryssar elva der. Museumsjarnbanen Thamshavnbanen går gjennom staden og har ein stoppeplass der. 

Orkland kyrkje ligg to km nordom Svorkmo.

Sjå òg 
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Tettstader i Trøndelag
Busetnader i Orkland
Bjørnli

Bjørnli er ein tettbygd stad i Orkland kommune i Trøndelag fylke. 

Bjørnli ligg ved Bjørnlivatnet, vestom Løkken Verk. Løkken kapell ligg på Bjørnli.

Sjå òg 
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Busetnader i Orkland
Bygder i Trøndelag
Utgåtte tettstader
Storås

Storås er ein tettstad i Orkland kommune i Trøndelag fylke. Staden har . Storås ligg i Orkladalen, der Åsskjerva renn ut i Orkla.

Storåsfestivalen har vorte arrangert her årleg sidan 2004.

Sjå òg 
 Tettstader i Trøndelag

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

Busetnader i Orkland
Tettstader i Trøndelag
Bjørnebær

Sjå bjørnebær (fleirtyding) for andre bærtypar kjend som bjørnebær

Bjørnebær er namnet på fleire bærplantar i slekta Rubus. Bæra er svarte når dei er mogne, med ein søt og syrleg smak, og blir etne av både menneske og dyr. Ein kan hausta ville bjørnebær eller dyrka dei. Bjørnebærplanten er i slekt med bringebær, og har mange likskapar.

Skildring 

Bjørnebærplanten er ein staude som dannar buskar eller kratt ved hjelp av lange jordstenglar og opprette skot. Skota har rette eller bøygde torner som hjelper planten til å klatra og vernar han mot dyr. Bjørnebær har kvite eller rosa blomar med fem kronblad, mellom 2 og 5 cm i diameter. Etter blomstring gjev skota bær som først er grøne, så raudlege og til slutt mørkelilla eller svarte.

Det er særleg arten Rubus fruticosus som er rekna som bjørnebær. Det finst ei rekke mindre underartar. Det er mellom anna skildra opptil 40 slike i Noreg. Bjørnebær er apomiktiske, det vil seia at dei kan klona seg sjølv. Planten har også polyploiditet og kan lett danna hybridar med andre artar. Ein kan til dømes få fram boysenbær gjennom å kryssa bjørnebær med bringebær og loganbær.

Utbreiing 

Bjørnebær veks vilt i tempererte strok på heile den nordlege halvkula. Han er ikkje særleg utbreidd i Noreg, ettersom han føretrekk eit varmt og lunt klima, men finst sørover i kyststrøka mellom Oslofjorden rundt Sørlandet til vestlandsfjordane.

Dyrking og hausting 
Bæra på kvar plante mognar i utakt, ved at dei øvste bæra blir mogne først og dei lenger nede mognar seinare. Mogninga tek rundt tre månader, i Noreg i tida frå august til oktober, og dei nedste eller inste bæra blir sjeldan mogne.

Bjørnebær blir særleg dyrka kommersielt i Oregon i USA. Planten finst i mange kultivarar, mellom anna i typar som ikkje har torner, eller med greiner som står oppreist i staden for å krypa slik ville bjørnebær gjer.

Bruk 

Bjørnebæra er søtare jo mognare dei er. Dei inneheld mykje fiber og A- og C-vitamin. Dei kan etast åleine eller serverast saman med ulike dessertar og brukast til kakepynt. Dei kan også brukast til å laga syltetøy, marmelade, smoothie og likør.

Planten er også brukt innan folkemedisin. Ettersom blad og blomar inneheld garvesyre, verker dei betennelseshemmande. Friske blad er blitt brukt direkte på verkebyllar, eksem og kreftsår. I tillegg har avkok blitt brukt til å behandla munn- og halsbetennelse ved gurgling. Avkok av blad, blom og rot er også blitt brukt til å stoppa diaré.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bjørnebær» frå , den 22. september 2008. 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Blackberry» frå , den 22. september 2008. 
 urtemedisin.no, 22. september 2008.
 matportalen.no, 22. september 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Rosefamilien
Bær
Medisinplantar