alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Finn Bendixen

Finn Berg Bendixen () er ein fysioterapeut og tidlegare friidrettsutøvar frå Lillesand som vart norsk meister i lengdehopp i 1970, 1972, 1979 og 1980. Han er medlem i Lillesand IL og har budd i heimbyen sidan 1980. Perioden 1973-80 representerte han oslolgaet Kamp/Vestheim. Bendixen sin personlege rekord er på 7,97 meter.

Aktiv
Bendixen vann 11 medaljar i lengdehopp i perioden 1968-82. I tevling med framifrå konkurrentar som Terje Haugland, Kristen Fløgstad, Dag Birkeland og Einar Sagli lukkast han å verte noregsmeister fire gongar og elles vinne 6 sølvmedaljar og ein bronsemedalje.

Bendixen tok hoppet inn i noregseliten i øvinga i 1967. Med eit bestehopp på 7,46 meter i finske Tampere hadde han berre Kristen Fløgstad føre seg på den norske årsstatistikken. Under OL-sesongen 1968 flytta Bendixen den personlege rekorden til 7,65 m. Han tangerte rekorden i landskampen mot Finland i slutten av august 1969 og fekk i september delta i EM i friidrett 1969. Med 7,27 m lukkast han ikkje nå  finalekravet i meisterskapen på 7,35 m, enda dermed på 16. plass.

År 1970 vart Bendixen norsk meister i lengdehopp for fyrste gong. I 1971 forbetra han sitt personbeste til 7,87 m, det lengste hoppet av ein nordisk utøvar gjennom sesongen. Under europameisterskapen 1971 i Helsinki tok han seg til finalen med eit hopp på 7,74 m, i finalen mislukkast han og enda på 14. plass med 7,32 m. Sommaren 1972 sette Bendixen norsk rekord med eit hopp på 7,97 meter ved eit stemne i Stockholm, som året før det lengste i Norden. Etter å ha vorte norsk meister for andre gong deltok han i Sommar-OL 1972 i München, med 7,61 m vart han nummer 21 i kvalifiseringa.

I 1973 vart Bendixen USA-amerikansk studentmeister i lengdehopp med 7,96 m. Same året måtte han sjå at Kristen Fløgstad med eit hopp på 8,02 vart fyrste nordmann over 8 meter og norsk rekordhaldar. Etter 1973 nådde ikkje Bendixen fram til tidlegare lengder. Han heldt seg likevel nær noregstoppen og sanka NM-medaljar mest kvart år, i 1979 og 1980 plukka NM-gull nummer 3 og 4. 

Frå 1967 til 1982 deltok Bendixen i 44 landskampar.

Kjelder

friidrett.no

Denne artikkelen bygger på «Finn Bendixen» frå ,  den 18. august 2020.  
 

Norske lengdehopparar
Norske deltakarar under sommar-OL 1972
Røa Dynamite Girls

Røa Dynamite Girls er eit fotballag i Oslo i Toppserien (2020).

Spelarstall

Endra 19. august 2020

  1 Linn-Mari Nilsen, målvakt
  12 Josefine Ervik, målvakt
  2 Frida Berg Lysholen, forsvarsspelar
  3 Sarah Alexandra Lilleberg Suphellen, forsvar.
  4 Synne Masdal, forsvar.
  5 Kamilla Aabel, forsvar.
  7 Oline Brekke Fuglem, 
  8 Ingrid Kvernvolden, angrepsspelar
  10 Lynn Huseby, midtbanespelar
  11 Hanna Terry, angrep.
  14 Ragne Hagen Svastuen, midtbane.
  16 Mathilde Hagen Harviken
  18 Julia Arnesen, midtbane
  19 Frida Dybvig Haugen, kant
  20 Vilde Gullhaug Birkeli, midtbane.
  21 Vilde Fjelldal, midtbane.
  22 Tuva Leschbrandt Espås, angrep.
  23 Katrine Winnem Jørgensen, forsvar. 
  26 Rebecka Wanvik Holum, angrep.
  29 Birgitte Bjørlykhaug, angrep.
  30 Anya De Courcy, midtbane.

Referansar

Fotballag frå Oslo
NM i sykling 1988 i tempo

Noregsmeisterskapen i sykling 1988 i temporitt for menn vart avvikla med individuell tevling 24. juli og lagtempo 26. juli i Sandnes kommune.

Menn

50 km temporitt

100 km lagtempo 

Noregsmeisterskapen i sykling 1988 i temporitt for kvinner vart avvikla i Sandnes sundag 24. juli.

Kvinner

Kjelder
Sportsboken 88-89. Sportsboken As/VG. 1988.

Noregsmeisterskap i sykling
Noregsmeisterskap i 1988
Idrettstilskipingar i Rogaland
Idrett i Sandnes
Nordkjosbotn Idrettslag

Nordkjosbotn Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande i Nordkjosbotn i Balsfjord kommune. Idrettslaget vart stifta 7. juli 1934 og er i 2020 ein rein fotballklubb. Nordkjosbotn IL spelar i blå og kvite fargar. 2019-sesongen deltok A-laget på nivå 5 i seriessystemet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nordkjosbotn IL» frå ,  den 19. august 2020.  
 

Idrettslag i Troms og Finnmark
Balsfjord kommune
Nordre Land Idrettslag

Nordre Land Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande på Dokka i Nordre Land kommune. Idresttslaget vart stifta i 1912 og har aktivitetar med fotball, friidrett, handball, hestesport, judo, nordiske greiner på ski, skiskyting, sykling, symjing og turn.

Laga til Nordre Land spelar i kvite drakter med raude bukser. Fotballaget deltok i 2019 på nivå 5 i seriesystemet.

Skirennaren Hans Vinjarengen og skiskyttaren Rune Brattsveen var/er Nordre Land Idrettslag sine mest kjende medlemer.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nordre Land IL» frå ,  den 19. august 2020.

Bakgrunnsstoff 
 

Idrettslag i Innlandet
Idrett i Nordre Land
Idrettslag skipa i 1912
1912 i Noreg
Žut

Žut (italiensk Zut) er ei øy i Adriahavet. Øya tilhøyrer Kroatia og har eit areal på 14,83 km². Den høgaste toppen, Dubavac, når 155 moh. Žut er ikkje folkesett. Ho ligg mellom øyane Pašman og Kornat i skjergarden ved Šibenik. Ho er den nest største øya blant Kornatane.

Geografi 
Žut har ein rugla kyst med mange vikar, og dette gjev øya ei uvanleg lang kystlinje som går opp til 44 km. Nokre av dei større vikane er Podražanj, Papeše, Žešnja, Strunac, Hiljača, Sarušćica, Bizikovica, Pinizel og Bodovac.

Arkitektur og kulturarv 
På øya finst ei småbåthamn og i september 2011 blei Kyrkja til den heilage krosen (Crkva Sv. Križ) innvigd på fjellet Grba. Bygginga av kyrkja blei påbyrja før andre verdskrigen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Žut» frå ,  den 19. august 2020.  
 

Øyar i Kroatia
Kufa

Kufa (arabisk الكوفة, al-Kūfah) er ein by i Irak, kring 170 km sør for Bagdad, og 10 km nordaust for Najaf ved breidda av Eufrat. I 2003 var det estimert eit folketal på 110 000 innbyggjarar. I dag har Kufa og Najaf vokse saman til eit samanhengande byområde, og heile området vert i stor grad berre kalla Najaf. 

I lag med Samarra, Karbala, Kadhimiya og Najaf, er Kufa ein av fem irakiske byar som er heilag for sjiamuslimar. Byen var den siste hovudstaden for det fjerde Rashidun-kalifen Ali ibn Abu Talib.

Historie 
I 637 blei byen, som då låg i provinsen Asuristan, erobra av arabarar frå Sassanideriket. Han var på denne tida kjend som Hira, Aqula eller Suristan. i kalifen Umar ibn al-Khattab si regjeringstid blei så Kufa etablert her i 638. Han byrja som ein misr, ein arabisk leirby der det var busett 30 000 veteranar - den største stammegruppa var Banu Badshila.

Byen var ei kort tid, frå 749 til 762, hovudstaden til abbasidane. Han gjekk tilbake etter at Bagdad byrja å auka i tyding.

Kufa hadde ein berømt språkskule der ein utvikla kufisk skrift.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kufa» frå ,  den 19. august 2020.

Litteratur 
 Hichem Djaït: al- Kufa: naissance de la ville islamique. Paris: Maisonneuve et Larose 1986.
 Josef van Ess: Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert der Hidschra. Eine Geschichte des religiösen Denkens im frühen Islam. 6 Bde. Berlin: De Gruyter 1991-97. Bd. I.
 Michael G. Morony: Iraq after the Muslim Conquest. Princeton 1984, S. 239ff.

Byar ved Eufrat
Byar i Irak
Busetnader i Najaf guvernement
Kalifathovudstader
Busetnader grunnlagde på 600-talet
Distriktshovudstader i Irak
Sjiamuslimske heilage byar
Heilage byar
Musikkgruppa Piknik

Piknik er ei russisk rockegruppe skipa i 1978. Gruppa blanda jazzrock, kunstrock, progressiv rock og vanleg rock. Gruppa har bytta mange medlemmar og den einaste originalmedlemmen er leiaren Edmund Sjklarskij.

Bandnamnet viser til science fiction-boka Piknik ved veikanten (Пикник на обочине, Piknik na obotsjine) av Arkadij og Boris Strugatskij frå 1972.

Diskografi

 Dym (russisk skrift Дым, 1982)
 Tanetz Volka (Танец волка, 1984)
 Iyeroglif (Иероглиф, 1986)
 Rodom Niotkuda (Родом Ниоткуда, 1988)
 Kharakiri (Харакири, 1991)
 Nemnogo Ognya (Немного Огня, 1994)
 Vampirskiye Pesni (Вампирские Песни, 1995)
 Zhen-Shen (Жень-Шень, 1996)
 Steklo (Стекло, 1997)
 Pit Electrichestvo (Пить Электричество, 1998)
 The Best (1998). Samlealbum.
 Egiptyanin (Египтянин, 2001)
 Fioletovo-Cherny (Фиолетово-черный, 2001)
 Nastoyashchiye Dni 1982–1992 (Настоящие Дни, 2002). Samlealbum.
 Smutniye Dni 1992–2002 (Смутные Дни, 2002). Samlealbum.
 Chuzhoy (Чужой, 2002)
 Govorit i Pokazyvayet (Говорит и показывает, 2003)
 Tribute (Трибьют, 2003). Piknik-songar framførte av andre artistar.
 Ten Vampira (Тень Вампира, 2004). Med Vadim Samoylov frå Agatha Christie.
 Korolevstvo Krivykh (2005) (Kingdom of the Crooked, Королевство Кривых)
 Novoyegipetskiye Pesni ((Новоегипетские Песни, 2005). Remiksar av eldre songar.
 Mrakobesiye i Dzhazz (Мракобесие и Джаз, 2007)
 Zhelezniye Mantry (Железные мантры, 2008)
 Teatr Absurda (Театр абсурда, 2010)
 Tri Sudby (Три судьбы, 2011)
 Pevets Dekadansa (Певец Декаданса, 2012)
 Chuzhestranets (Чужестранец, 2014)
 Iskri i Kankan (Искры и канкан, 2017)
 Siyaniye (Сияние, 2019)

KjelderDenne artikkelen bygger på «Piknik» frå ,  den 19. august 2020.''  
 

Russiske rockegrupper
Skipingar i 1978
Klepp Elite

Klepp Kvinner Elite er eit norsk fotballag som høyrer til Klepp IL og speler i Toppserien (2020).

Spelarstall
Endra 19. august 2020
  1  Adelaide Anne Gay, målvakt
  41 Amalie Reed Kolsnes, målvakt
  4 Tuva Hansen, forsvar
  5 Aleksandra Franciszka Sikora
  6 Marte Kristine Gjellan Leine
  15 Marthine Østenstad
  20 Anette Snørteland Jensen
  25 Susanne Vistnes
  2 Nicole Leslie Stanton, midtbane
  8 Marie Hella Andresen
  14 Mille Aune, midtbane, forsvar
  16 Sofie Bjørnsen
  18 Ingrid Synnøve Nødland
  21 Kaja Karlsen
  24 Ingeborg Lye Skretting
  26 Miriam Byberg
  28 Julie Austdal
  7 Matilde Alsaker Rogde
  9 Isabella Hayes, angrep
  13 Tameka Yallop
  19 Hege Hansen
  22 Elisabeth Terland

Referansar

Norske kvinnefotballag
Fotballag i Rogaland
Skipingar i 1919
Toppserielag
Klepp kommune
LSK Kvinner Fotballklubb

LSK Kvinner Fotballklubb  er ein norsk kvinnefotballklubb frå Lillestrøm. Han har vunne Toppserien sju gonger, vunne seks cupgull og tatt «The Double» fem gonger.

Klubben blei stifta 10. oktober 1989 som Setskog/Høland. I 2001 blei han omnemna til Team Strømmen og overtok plassen i Toppserien. Sidan desember 2009 har klubben heitt LSK Kvinner FK.

Spelarstall
Endra 20. august 2020

, målvakt
, målvakt

Referansar

Bakgrunnsstoff
 

Fotballag i Lillestrøm
Skipingar i 1989
Toppserielag
Norske kvinnefotballag
Kongepokalvinnarar i fotball
Selenon

Selenon er eit protein som blir produsert i menneskekroppen. Genet som styrer produksjonen blir omtalt som selenon-genet eller SEPN1.

Funksjon 
Selenon eller selenonprotein har ein viktig funksjon i danninga av muskelmasse før fødsel. Ein reknar også med at selenonproteinet er med på å beskytte muskelcellene mot frie radikal og oksidativt stress, som bygger seg opp ved fysisk aktivitet.

Oksidasjon (eller oksidativt stress) inntreffer når ustabile molekyl som blir kalla frie radikal blir akkumulert til eit nivå som kan øydelegge celler.

Ein reknar også med at selenonproteinet påverkar kalsium-nivået i cellene, noko som er viktig for muskelfunksjonen.

Mangel på selenon 
Mangel på selenonprotein kan påverke muskelfunksjonen og føre til ein tilstand som blir omtalt som selenon-relatert myopati eller SEPN1.

Denne sjeldne muskeltilstanden kjem av ein medfødd mangel på selenonprotein.

SEPN1 er rekna som ein ganske stabil og i utgangspunktet ikkje-progressiv tilstand. Det er stor variasjon i kva grad den enkelte er påverka. Svak kjernemuskulatur særleg rundt nakke, skuldrer, rygg og bryst er blant kjenneteikna, medan styrke og funksjon elles i kroppen ofte er upåverka.

Mange tilfelle blir oppdaga i tidleg barndom ved at barnet har vanskar med å løfte hovudet eller reise seg på vanleg måte frå liggande stilling. Muskeltilstanden medverkar til svak og stiv nakke. Tilstanden blei før ofte omtalt som «rigid spine» (stiv rygg).

Ein del er lite påverka noko som gjer at dei kan vere uvitande om tilstanden til langt ut i vaksen alder. Det er derfor mistanke om at ein del tilfelle av den grunn ikkje blir påvist/diagnostisert.

Ein presis diagnose kan stillast ved hjelp av gentest basert på ein blodprøve.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon om SEPN1 / Selenon-relatert myopati frå Foreininga for muskelsjuke
 om SEPN1 på støtteforeininga for muskeldystrofi, CureCMD, i USA
 Om Selenon-genet på Nasjonalbiblioteket for medisin i USA
 om SEPN1 og Selenon-protein på Nasjonalbiblioteket for medisin i USA

Protein
Muskelsystemet
Gen på kromosom 1
T.A.T.u.

t.A.T.u. (russisk Тату) var ei russisk jente-popduo som bestod av Lena Katina og Julija Volkova.

Jentene vart dei første åra marknadsført som eit lesbisk par. I desember 2003 kom det fram at det hadde vore ein marknadsstrategi av manager Ivan Sjapovalov. Duoen var opphavleg kalla ТАТУ (Tatu). Då dei vart populære i andre land, vart det oppdaga at det allereie var eit australsk band med det namnet, og gruppa forandra namnet til t.A.T.u.

Duoen har vorte mykje omtalt i pressen, blant anna på grunn av musikkvideoane som ofte har vorte sensurerte. Eit døme er songen «Prostye Dvizjenija»/«Simple Motions».

Medlemmar 

 Lena Sergejevna Katina
 Julija Olegovna Volkova

Diskografi

Russiske album

Engelskspråklege album

Samlealbum 

 2003 Remixes
 2006 The Best

Singlar

Russiske singlar

Engelskspråklege singlar

Promosinglar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «T.A.T.u.» frå ,  den 20. august 2020.  

Russiske musikkgrupper
Jentegrupper
Popgrupper
Eurovision Song Contest 2003-deltakarar
Russiske Eurovision Song Contest-deltakarar
Mulle

Mulle (Mullus surmuletus) er ein fiskeart i mullefamilien.

Fisken har ein spoleforma kropp med store, laustsitjande skjel. På haka sit to skjeggtrådar som blir brukte som smaksorgan når mulla leitar etter føde på botnen. Skjeggtrådane er lengre enn brystfinnane. Om dagen er mulla raud med langsgåande gule striper og ei svart stripe frå auget til halefinnen, men om natta er ho marmorert med raude og kvite flekker. Fisken blir opptil 40 cm lang og 1 kg tung.

Mulla er ein typisk botnfisk som lever på sand- og leirbotn. Fisken finst frå fjøra ned til 100 m djupne, men er vanlegast på 30–60 m. Føda består av ulike botndyr. I Middelhavet sym arten i store stimar, men lenger nord er stimane små, eller fisken opptrer einskildvis. 

Utbreiinga omfattar Middelhavet, Svartehavet og Atlanterhavet frå Senegal, Kanariøyene og Madeira til den sørlege Nordsjøen. Om sommaren hender det at mulle blir funnen langs norskekysten frå svenskegrensa til Bergen. 

Mulla er ein ettertrakta og velsmakande matfisk. Det blir drive eit intensivt fiske på henne i Middelhavet, utanfor Portugal og i sørlege Biscaya. Lenger nord er fisken for sjeldan til å ha tyding.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mulle» frå ,  den 20. august 2020.

Litteratur 

 
 

Fisk i Middelhavet
Åborfiskar
William Beveridge

William Henry Beveridge () var ein britisk økonom.

Beveridge tenestegjorde 1908-16 i Board of trade, og tilhøyrde frå 1925 kolkommisjonen. Han tilhøyrde 1906-08 òg redaksjonen av Morning post og var frå 1919 leiar for London School of Economics and Political Science.

Det mest kjende arbeidet hans er The Beveridge report, som blei skriven i løpet av andre verdskrigen. Rapporten, som mellom anna tek for seg sosialforsikring og socialbidrag, påverka oppbygginga av velferdsstaten i fleire land.

Hovudtanken i planen var å gje befolkninga eit grunnleggjande sosialt vern gjennom eit system av obligatoriske avgiftsbelagte forsikringar, som skulle administrerast av staten. I modifisert form blei planen grunnlag for sosialpolitikken utforma av den første regjeringa til det britiske arbeidarpartiet etter andre verdskrigen.

Beveridge blei adla i 1946 til Baron of Tuggal.

Bibliografi 

 Unemployment: a problem of industry (1909)
 The public service in war and in peace (1920)
 British food control (1928)

Litteratur 

 Paul Addison, The Road to 1945 (Jonathan Cape, 1975).
 Janet Beveridge, Beveridge and His Plan (Hodder & Stoughton, 1954).
 Jose Harris, William Beveridge. A Biography (Clarendon Press, 1997).
 The Beveridge Report and the Development of British Social Security, Tom Yee-Huei Chin, Sun Yat-Seen Institute for Social Sciencis and Philosophy, Academia Sinica

Kjelder 

 Svensk uppslagsbok. Malmö 1939
Denne artikkelen bygger på «William Beveridge» frå ,  den 20. august 2020.

Britiske økonomar
Folk frå Rangpur
Mullefamilien

Mullefamilien er ein gruppe saltvassfisk som hovudsakleg lever på grunt vann i tropiske område. Dei har ein spoleforma kropp med sterke fargar. Fargane skiftar mellom dag og natt. På haka sit eit par lange skjeggtrådar som er utstyrte med smaksorgan. Desse brukar mullene når dei leitar etter føde på botnen. Enkelte artar kan bli  opp til 60 cm lange. Ettersom dei er svært velsmakande matfisk, blir det drive fiske etter nesten alle mullearter. 

I europeiske farvatn finst det to nærskylde artar. Dei har vore ettertrakta matfiskar heilt sidan romertida:

 Mulle (Mullus surmuletus) lever i Middelhavet, Svartehavet og i Atlanterhavet frå Kanariøyene og Madeira til den sørlege Nordsjøen. Om sommaren hender det at fisken blir funnen langs norskekysten frå svenskegrensa til Bergen. Om dagen er mulla raud med langsgåande gule striper og ei svart stripe frå auget til halefinnen, men om natta er fisken marmorert med raude og kvite flekkar.

 Raudmulle (Mullus barbatus) lever i Middelhavet, Svartehavet og i Atlanterhavet frå Dei britiske øyane til Senegal. Denne arten har ingen striper på finnane.

I tillegg har minst fire mullearter frå andre havområde no etablert seg i Middelhavet: Upeneus moluccensis og U. pori frå det indopasifiske området, den vestafrikanske Pseudupeneus prayensis og Parupeneus forsskali frå Raudehavet og Adenbukta.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Muller» frå ,  den 20. august 2020.  
 

Åborfiskar
Arkadij og Boris Strugatskij

Arkadij (født 28. august 1925, død 12. oktober 1991) og Boris Natanovitsj Strugatskij (fødd 14. april 1933, død 19. november 2012) var to russiske brør som mange rekna som dei beste sovjetiske sciencefictionforfattarane nokon sinne.

Arkadij Strugatskij (Арка́дий Струга́цкий) var filolog og ekspert i engelsk og japansk. Den yngre broren hans Boris Strugatskij (Бори́с Струга́цкий) var astronom. Brørne byrja som utopiske optimistar på 1950-talet, og dei skreiv naive skildringar av den lyse sovjetiske framtida. Seinare slo dei over i ein stadig meir samfunnskritisk og satirisk retning.

I Vesten er dei best kjende for romanen Piknik ved veikanten (utgjeve på norsk i 1984, originaltittel Пикник на обочине, saman med to noveller i samlinga Kontakt med verdensrommet), som la grunnlag for Andrej Tarkovskij-filmen Stalker. Strugatskij-brørne skreiv manuskript til filmen.

Piknik ved veikanten, som i forma er ei blanding av ei historie om eit besøk frå verdsrommet og ein kriminalthriller, har vore tolka både som ei skildring av sona rundt den sovjetiske atomkatastrofen i Ural og som ei meir allmenn skildring av sovjetisk underverd, svartebørs, og så vidare.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Arkadij og Boris Strugatskij» frå ,  den 20. august 2020.  
 

Døde i 2012
Døde i 1991
Fødde i 1933
Fødde i 1925
Science fiction-forfattarar
Russiske forfattarar
Curarayelva

Curarayelva, også kalla Ewenguno-elva, er ei elv aust i Ecuador og Peru. Ho renn ut i Napoelva, som er del av Amazonasbekkenet. Langs elva bur fleire ulike urfolksgrupper, mellom anna kichwaer og huaoraniar. I sjølve elva finst caimankrokodillar og piranhafisk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Curaray River» frå ,  den 21. august 2020.  
 

Elvar i Ecuador
Elvar i Peru
Internasjonale elvar i Sør-Amerika
Domra

Domra (russisk Домра) er eit russisk klimpre- eller strengeinstrument i lutfamilien med 3–4 metallstrenger og rund kropp. Ein speler ofte domra saman med balalaika. Domraen er kjenneteikna av den lange halsen. Ein pleier spela på han med eit plektrum. I tillegg til trestrenga  domra (som blir stemde i kvartar) finst òg ein firestrenga versjon som blir stemt i kvintar på same måte som fiolin og mandolin. Eit liknande instrument er den ukrainske kobzaen.

Domra finst i ulike storleikar, frå pikkolo til kontrabass. Det sistnemnde instrumentet er nesten ein meter langt med ein halvklode på ca. 80 cm som resonanseboks.

Historie 
Namnet domra finst i den russiske litteraturen på 1500-talet. På denne tida var domra framfor alt eit musikkinstrument for narrar. På 1600-talet blei narrelauget forfølgd av tsaren og kyrkja, og dette medførte at instrumenta blei slegne sund og brunne. Dermed forsvann domraen heilt. Dokumentasjonen er mangelfull, det finst ingen avbildingar og berre nokre mindre noteringar om instrumentet. På slutten av 1800-talet blei den trestrenga domraen rekonstruert av Vasilij Andrejev. Han blei bygd i same storleikar som instrument i fiolinfamilien: pikkolo, prim, alt, tenor, bass og kontrabass. Den firestrenga domraen blei skapt på byrjinga av 1900-talet.

Sjå òg 

 Russisk musikk
 Balalaikaorkesteret Kazbek

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Domra» frå ,  den 21. august 2020.  
 

Folkemusikkinstrument
Klimpreinstrument
Russisk folkemusikk
Russiske musikkinstrument
Bajan

Bajan er ein type trekkspel frå Russland. Det er eit kromatisk knappetrekkspel som blei utvikla tidleg på 1900-talet, og er kalla opp etter den legendariske skalden Bojan.

Historia
Trekkspelet kom til Russland på 1850-talet. Instrumentet blei laga i fleire ulike typar, og blei raskt så populære at dei fortrengde andre folkemusikkinstrument. På slutten av 1800-talet eller tidleg på 1900-talet kom det russiske trekkspelet, bajan, med omvend knappestilling. Det er ofte eit trerada trekkspel, og har annleis lyd frå vestlege trekkspel både i diskant og bass.

Sjå òg 
 Balalaika
 Bandoneon
 Domra
 Gusli
 Zjalejka

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bajan» frå ,  den 21. august 2020.  
 

Trekkspel
Folkemusikkinstrument
Russisk folkemusikk
Russiske musikkinstrument
Magne Føleide

Magne Føleide () er ein tidlegare friidrettsutøvar, -leiar og skulemann frå Vereide i Gloppen kommune. Han vart norsk meister i sleggjekasting i 1969, 1970, 1971. Føleide har vore medlem i Vereide IL, IL Norrøna, Sarpsborg IL, Halden IL og Florø turn og idrettsforening (FTIF).

Aktiv
Føleide var i norgestoppen i sleggjekasting i perioden 1954 til 1973. Gjennom desse 20 åra vann han i noregsmeisterskap i friidrett åtte sølvmedaljar, sju bronsemedaljar og sesongane 1969-71 tre gullmedaljar i rad. I 1961 fekk han bronsemedaljen i øvinga under Nordisk meisterskap i friidrett.

Personbeste
17 år gammal kasta Føleide sleggja over 50 meter i fleire tevlingar. Lengst nådde han 15. september 1954 då han med 50,73 meter syrgde for norsk dobbeltsiger i landskampen mot Hellas i Aten, Sverre Strandli vann med 60,18 m. I juni 1955 forbetra Føleide sitt personbeste til 52,28 m heime på Sandane. Gjennom 1956-sesongen flytta han krinsrekorden i fleire steg, sist til 56,85 ved eit internasjonalt stemne på Bislett stadion i Oslo 12. september. Framgangen heldt fram i 1957, den 7. september landa sleggja på 58,80 m i eit stemne på Notodden.

I sitt fyrste år som senior var Føleide klubbkamerat med Oddvar Krogh og Sverre Strandli i Sarpsborg IL. Heime i Sarpsborg pynta han på den personlege rekorden med eit kast på 59,02 m den 27. august 1958. I 1959 flytta Føleide til Halden der han 20. september 1960 for fyrste gong slengde sleggja over 60 meter (60,05 m). Under NM i friidrett 1961 i Bergen forbetra han den personlege rekorden til 61,40 m og vart andremann etter Sverre Strandli som gjorde årsbeste med 62,47 m. I 1962 flytta Føleide sitt personbeste to gongar, sist til 62,28 m då han vann eit stemne i Uddevalla.

8. august 1965 kasta Føleide 63,32 m i Årdalstangen i Sogn. År 1969 stod Føleide for fyrste gong for det lengste sleggjekastet i Noreg. Heime i Florø sette han han 9. august personleg rekord med 63,50 m. Sitt aller lengste sleggjekast, 63,58 meter, presterte han i eit stemne i Tresfjord 4. juli 1970.

Idrettsleiar
Føleide underviste ved Flora vidaregåande skule i over 30 år. I fleire tiår var han ein sentral figur i eit framifrå friidrettsmiljø i Florø. Dottera Eli Føleide var ein av utøvarane som vann medalje i noregsmeisterskap, ho i lengdehopp og tresteg, andre FTIF-utøvarar i løps- og kastøvingar.

Kjelder
friidrett.no

Norske friidrettsutøvarar
Norske sleggekastarar
Folk frå Gloppen
Folk frå Flora
Noregsmeistrar i friidrett