alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Putto

Putto (italiensk for 'liten gut', fleirtal putti) er ei nemning for småbarn framstilte i italiensk kunst frå byrjinga av renessansen. Barna er ofte nakne, trinne og kan visast med eller utan venger.
Dei kan spela musikk, dansa, le eller gråta.

Puttoane er eigentleg ei omforming av dei gotiske barneenglane, som igjen går tilbake til erotane frå antikken.
Dei blir også kalla for kjerubar, sjølv om dette opphavleg viser til ein anna type engel.

Historie 

Puttoar er eit klassisk motiv som ein særleg finn på barnesarkofagar frå 100-talet. Her er dei framstilte medan dei dansar, slost, tek del i idrett eller bakkanal og så bortetter.
Tidlege kristne framstilte englar som puttoar.

Renessansen 

Puttofiguren blei gjeninnført i kunsten under renessansen. Dette blir særleg tilskrive Donatello i Firenze 1420-åra, sjølv om dei også opptrer tidlegare. Jacopo della Quercia framstilte til dømes puttoar med kransar på minnesmerket sitt for Ilaria del Carretto i Lucca-katedralen frå 1406.
Frå denne tida opptredde puttoar både i religiøs og verdsleg kunst i Italia og frå starten av 1500-talet også i Nederland og Tyskland og i seinrenessansen i Frankrike.
Dei best kjende kunstnarane som framstilte puttoar var Donatello og Rafael (med Giulio Romano og Giovanni da Udine).

Eit høgdepunkt for bruk av puttoar fann stad i Sør-Tyskland på midten av 1700-talet, der dei pryder mange fantastiske konstellasjonar av ornamentikk og stukk.

Bruken av puttoar blei også gjenoppliva på 1800-talet, då dei blei brukt i måleri av franske akademiske målarar, i Gustave Doré sine illustrasjonar til Orlando furioso, og til og med i reklame.

Galleri

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Putto» frå ,  den 14. august 2018.

Bakgrunnsstoff

Visuelle motiv
Barn i kulturen
Renessansen
Italienske ord og uttrykk
Lindy Remigino

Lindy John Remigino () var ein USA-amerikansk sprintar frå New York City som i 1952 vart olympisk meister på 100 meter, i tillegg var han med å vinne 4 x 100 m stafett i dei same leikane.

Remigino vart andremann på 100 m ved det nasjonale OL-uttaket i 1952, bak Art Bragg. Bragg vart skadd i Helsinki og nådde ikkje OL-finalen. I sjølve finalen tok australiaren John Treloar leiinga ut frå start, med Remigino og fleire andre like bak, Jamaicas Herb McKenley låg bakarst. 20 meter før mål leia Remigino klart. I ekstase over å sjå målsnora nærme seg, bikka han kroppen framover og farta hans minka. McKenley kom kvikt på slutten og då løparane braut målsnora visste ingen sikkert kven som vann. Funksjonærane vart samde om tildele gullmedaljen til Remigino. Målgangen i løpet var ein av dei tettaste i OL-soga, dei fire fremste fekk same tid, 10,4 sekundar, dei to andre 10,5. Den 27. juli, seks dagar etter 100-meterfinalen, sprang Remigino ein av etappane for det US-amerikanske laget som vann den korte stafetten, dei andre i gullkvartetten var Harrison Dillard, Dean Smith og Andy Stanfield.

Berre fire dagar etter stafettriumfen,den 31. juli 1952, fekk Remigino notert 10,2 sekundar då han vann 100 m i eit stemne på Bislett stadion i Oslo. Tida ville vore tangering av verdsrekorden, men ein vindmålar i dårleg stand skal ha vist 2,8 sekundmeter medvind og tida vart aldri rekord-godkjend. Seinare den sommaren i Europa vann Remigino fleire gongar mot McKenley på 100 m, medan McKenley slo Remigino ein gong i eit 200-meterløp.

Remigino vart i 1955 nummer to etter Bobby Morrow på 100 meter i den USA-amerikanske meisterskapen.

Kjelder
Track & Field
Arbeiderbladet 1. august 1952

Sprintarar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Medaljevinnarar under sommar-OL 1952
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
Folk frå New York City
Avard Moncur

Avard Moncur () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Bahamas som i 2001 vart verdsmeister på 400 meter. Saman med fleire ulike utøvarar frå Bahamas vann han i tida 2000-08 heile seks medaljar i 4 x 400 meter stafett i to ulike sommarleikar og fire verdsmeisterskap i friidrett.

Aktiv
Moncur gjorde sitt livs snøggaste 400-meterløp den 7. juli 2001 i Madrid, tida 44,45 sekundar var også bahamansk rekord. Sju veker seinare tok han gullmedaljen på distansen under verdsmeisterskapen i Edmonton, med eit finaleløp på 44,64 sekundar slo han sølvvinnar Ingo Schulz frå Tyskland med 0,23 sekund. Frå same meisterskapen enda i 2008 Moncur opp med gullmedalje også i 4 x 400 m stafett, då det opphavlege vinnarlaget frå USA vart diskvalifisert. Samstundes fekk han då også tildelt ein OL-bronse i 4 x 400 m stafett frå Sydney i 2000.

Frå 2003 vann Moncur heile fire medaljar med bahamanske stafettlag i 4 x 400 m. Etter bronse i VM 2003 vann han og lagkameratar VM-sølv på den lange stafetten i både 2005 og 2007. Også i 2008 tok Bahamas og Moncur ein internasjonal sølvmedalje, då under dei olympiske sommarleikane i Beijing.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 2000 i Sydney: Bronse i 4 x 400 m stafett. Utslått i semifinalane (45,18 =nr 9)
VM 2001 i Edmonton: Gullmedaljar på 400 m – 44,64, og 4 x 400 m stafett
VM 2003 i Paris: Bronse i 4 x 400 m stafett. Utslått i semifinalane på 400 m (45,65 =nr 18)
VM 2005 i Helsinki: Sølv i 4 x 400 m stafett
VM 2007 i Osaka: Sølv i 4 x 400 m stafett. Nr 8 på 400 m – 45,40
OL 2008 i Beijing: Sølv i 4 x 400 m stafett (deltok einast i kvalifiseringa)
VM 2009 i Berlin: Diskvalifisert i 4 x 400 m stafett
VM 2011 i Daegu: Nr 9 i 4 x 400 m stafett

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Avard Moncur» frå ,  den 18. juli 2018.  
 

Bahamanske idrettsutøvarar
Deltakarar under sommar-OL 2000
Deltakarar under sommar-OL 2008
Donald Thomas

Donald Thomas () er ein bahamansk friidrettsutøvar frå Freeport i Bahamas som i 2007 vart verdsmeister i høgdehopp. Seinare vann han høgdetevlinga i samveldeleikane 2010 og dei panamerikanske leikane 2011.
 
Thomas vann høgdehopptevlinga under verdsmeisterskapen 2007 i Osaka ved å verte den einaste av fem utøvarar som klarte 2,35 meter i sit fyrste forsøk. Russaren Jaroslav Rybakov og grekaren Kyriakos Ioannou gjekk over same høgda i andre forsøk, men ingen av dei tre makta gå over 2,37 m og dermed fekk Thomas gullmedaljen.

Thomas sette sin personlege rekord på 2,37 meter ved eit stemne i Székesfehérvár i Ungarn den 18. juli 2016.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Donald Thomas» frå ,  den 18. juli 2018.  
 

Bahamanske idrettsutøvarar
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Oktjabrskij i Kalatsjovskij rajon

Oktjabrskij er ein landsby i Kalatsjovskij rajon i Volgograd oblast som deler namnet sitt med fleire i same føderasjonssubjekt. 
I 2010 hadde han  innbyggjarar. 

I nærleiken finst ein militærleir og ein flyplass med namnet Marinovka.

Kjelder

Tettstader i Russland
Onokhoj

Onokhoj er ein landsby i Zaigravskij rajon i republikken Burjatia i Russland.

Landsbyar i Russland
Polypp i zoologi

Ein polypp er eit lite, faststitande nesledyr eller livsstadium av nesledyr som lever som filteretarar. Hjå korallar og sjøanemonar utgjer polyppen heile livsstadiet hos dyret, medan hos dei øvrige nesledyra vekslar mellom eit medusestadium og eit fastsittende polyppstadium.

Polyppar er faststittende, men kan òg ta byttedyr, inkludert hoppekreps og yngel.

Formering 
Polyppane er eit viktig stadium i formeringa hos neseldyr, òg hos stormaneter der stadiet er lite og kortliva. Hos både stor- og småmaneter er polyppane ukjønna, medan dei hos øvrige nesledyr kan ha eit heilt undertrykt medusestadium og polyppane kan former seg kjønnet.

Når polyppar vert delt opp og dannar nye meduser, vil normalt alle medusene frå ein enkelt polypp vera av same kjønn. Sjøanemonar dannar ikkje meduser, men kan reprodusera aseksuelt, og avkommet kan vera både hannar og hoer. Polyppane hos dei fleste steinkorallar er tvekjønnede.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Polypp (zoologi)» frå ,  den 19. juli 2018.  
 
Nesledyr
Kronemanet

Kronemanet er ein manetart som vanlegvis lever i djuphavet og berre ved unntak finst på grunt vann. Kronemanet har ein svært uvanleg livssyklus utan polyppstadium. 

I Noreg har ein funne maneta heilt opp i vassflata, der han kan skape store problem for fiskarar.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Kronemanet» frå ,  den 19. juli 2018.  
 

Nesledyr
Maneter
Jeff Beck's Guitar Shop

Jeff Beck's Guitar Shop er det femte studioalbumet til gitaristen Jeff Beck, gjeve ut i oktober 1989 på Epic Records. Albumet nådde 49. plassen på den amerikanske Billboard 200 og vann Grammyprisen for beste rockeinstrumental i 1990. Dette var det andre albumet til Beck som vann ein pris i denne kategorien etter Flash (1985). «Stand on It» vart gjeven ut på singel og nådde 35. plassen på Billboard'''s Mainstream Rock-lista. «Sling Shot» vart nytta i skrekkomedien Gremlins 2: The New Batch i 1990 og fleire andre spor vart nytta som ein del av musikk til South Atlantic Raiders-episodane av den britiske komiseren The Comic Strip Presents''.

I eit steg bort frå den tidlegare jazzfusionstilen hans, går Beck her meir i retning av rein instrumental rock, utanom på to spor («Guitar Shop» og «Day in the House») der trommeslagaren Terry Bozzio snakkar fram ein tekst.

Innhald

Medverkande
Jeff Beck – gitar, produsent
Tony Hymas – klaverinstrument, synthesizer, produsent
Terry Bozzio – trommer, perkusjon, talt vokal, produsent
Teknisk
Leif Mases – lydteknikar, mixing, produsent
Dick Beetham – assisterande lydteknikar
Neil Amor – assisterande lydteknikar
James Allen Jones – assisterande lydteknikar
Chris Drohan – assisterande lydteknikar
Ian Gillespie – mastering

Salslister

Album

Singlar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jeff Beck's Guitar Shop» frå ,  den 19. juli 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
In Review: Jeff Beck «Guitar Shop» at Guitar Nine Records

Jeff Beck-album
Musikkalbum frå 1989
Epic Records-album
Frankie's House av Jeff Beck

Frankie's House er eit instrumentalt album av Jeff Beck og Jed Leiber, utgjeve i 1992. Musikken vart skriven for filmmusikken til den australske miniserien med same namn om fotojournalisme under Vietnamkrigen.

Innhald
Alle spor av Jeff Beck og Jed Leiber; utanom der andre er nemnde. 

Musikken vart produsert av Jeff Beck, Jed Leiber og Leif Mases.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Frankie's House (soundtrack album)» frå ,  den 19. juli 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Filmmusikkalbum frå 1992
Jeff Beck-album
Crazy Legs av Jeff Beck

Crazy Legs er eit studioalbum av Jeff Beck and the Big Town Playboys, gjeve ut 29. juni 1993. Albumet består utelukkande av Gene Vincent-songar og vert rekna som ei hyllest til Gene Vincent and His Blue Caps, og særleg den tidlege gitaristen til Vincent, Cliff Gallup, som Beck rekna som den største inspirasjonskjelda si.

Albumet nådde 171. plassen på Billboard 200-lista.

Innhald

Medverkande

 Jeff Beck  -  gitar, vokal
The Big Town Playboys
 Mike Sanchez  -  vokal, piano
 Adrian Utley  -  rytmegitar
 Ian Jennings  -  kontrabass, korvokal
 Clive Deamer  -  trommer, korvokal
med:
 Leo Green  -  tenorsaksofon på «Say Mama»
Nick Lunt - barytonsaksofon på «Say Mama»
Tony Rivers - korvokal på «Baby Blue»
Teknisk
Leif Mases - lydteknikar
Stan Watts - illustrasjon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Crazy Legs (album)» frå ,  den 19. juli 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Jeff Beck-album
Musikkalbum frå 1993
Rockabilly-album
Epic Records-album
Hyllestalbum
Coveralbum
Who Else!

Who Else! er det sjuande studioalbumet til gitaristen Jeff Beck, gjeve ut den 16. mars 1999 på Epic Records. Albumet nådde 99. plassen på den amerikanske Billboard 200 og var det første studioalbumet til Beck med nye songar sidan Jeff Beck's Guitar Shop i 1989, om ein ser bort frå coveralbum og filmmusikk. Stilmessig var det første gongen Beck spelte elektronisk og techno-musikk, eit kraftig steg bort frå den meir beintfram instrumentale rocken og jazzfusionstilen frå dei tidlegare albuma hans. Gitaristen Jennifer Batten, som ofte har omtalt Beck som ei stor inspirasjonskjelde, spelte på plata og var med han på turneane hans dei neste tre åra.

Innhald

Medverkande
Jeff Beck – gitar, arrangement, produsent
Jennifer Batten – gitar, gitarsynthesizer
Mark John – gitar (spor 10)
Tony Hymas – klaverinstrument (utanom spor 9), lydeffektar, arrangement, produsent
Jan Hammer – klaverinstrument (spor 9), trommer (spor 9)
Simon Wallace – synthesizer (spor 10)
Steve Alexander – trommer (utanom spor 2, 9, 10)
Manu Katché – trommer (spor 2), perkusjon (spor 2)
Randy Hope-Taylor – bass (utanom spor 2)
Pino Palladino – bass (spor 2)
Bob Loveday – fiolin (spor 10)
Clive Bell – fløyte (spor 10)

Teknisk
Simon Brint – redigering (spor 1), produsentassistent (spor 10)
Chris Sheldon – miksing
Bob Ludwig – mastering

Salslister

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Who Else!» frå ,  den 19. juli 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Jeff Beck-album
Musikkalbum frå 1999
Epic Records-album
You Had It Coming

You Had It Coming er det åttande studioalbumet til gitaristen Jeff Beck, gjeve ut 6. februar 2001 på Epic Records. Albumet nådde 17. plassen og 110. plassen på høvesvis Billboard Top Internet Albums og Billboard 200-listene, og 96. plassen på den tyske og 123. plassen på den franske albumlista. «Dirty Mind» vann Grammyprisen for beste rockeinstrumental i 2002. Songaren Imogen Heap deltek på «Dirty Mind» og «Rollin' and Tumblin'», og turnerte sidan med Beck i 2004.

Innhald

Medverkande
Jeff Beck – gitar
Jennifer Batten – gitar
Imogen Heap – vokal (spor 3, 4)
Aiden Love – programmering
Steve Alexander – trommer
Randy Hope-Taylor – bass
Matt Tait – lydteknikar
Kevin Metcalfe – mastering
 Andy Wright – produsent

Salslister

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «You Had It Coming» frå ,  den 19. juli 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Jeff Beck-album
Musikkalbum frå 2001
Epic Records-album
Benjamin Limo

Benjamin Kipkoech Limo () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå ein landsby i Uasin Gishu fylke i det vestlege av Kenya. Han vart verdsmeister på 5 000 meter i 2005, seks år etter han vann VM-sølv på same distansen.

Limo deltok utanlands fyrste gongen i terrengløp-VM 1998 i Marrakech i Marokko, der han vart fjerdemann i kort løype. Året etter tok han sølv på 5 000 meter då Friidretts-VM 1999 fann stad i Sevilla. Limo kneip medaljen 0,08 sekund framom Mohammed Mourhit frå Belgia, fram til gullvinnar Salah Hissou frå Marokko var det 0,6 sekund. I 2002 kom Limo på andreplassen på 5 000 meter både i samveldeleikane og i afrikameisterskapen. I begge desse løpa vart han knipe slått av landsmenn, fyrst av Sammy Kipketer med seks hundredels sekund og så av Paul Bitok med 15 hundredels sekund.

Limo sprang sitt livs fortaste 5 000 meter den 4. juli 2003 i Paris, der han fekk notert tida 12.54,9. Høgdepunktet for løparen Limo kom i august 2005 då på 5 000-meteren i verdsmeisterskapen spurtslo eit koppel på åtte mann. Året etter vart han nummer tre på 5 000 meter i samveldeleikane 2006.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1999 i Sevilla: Sølvmedalje på 5 000 m – 12.58,7, bakom Salah Hissou (12.58,1)   
VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje på 5 000 m – 13.32,5, framom Sileshi Shihine (13.32,8) 
VM 2007 i Osaka: Nr 15 på 5 000 m - 14.01,2

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Benjamin Limo» frå ,  den 19. juli 2018.  
 

Kenyanske langdistanseløparar
Verdsmeistrar i friidrett
Arnie Robinson

Clarence Earl Robinson, kjend som Arnie Robinson, () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå San Diego i California som vart olympisk meister i lengdehopp i 1976, fire år etter han tok OL-bronsen i same øvinga.

Robinson sette personleg rekord i 1970-sesongen med eit hopp på 7,88 meter. Året etter forbetra han seg til 8,04 m og vann lengdetevlinga i dei panamerikanske leikane 1971 i Cali med 8,02 m som best. I OL-sesongen 1972 flytta Robinson sitt personbeste lengdehopp til 8,13 m i San Diego den 8. april og til 8,14 m den 13. mai. Under sommarleikane i München kneip han bronsemedaljen etter å ha landa på 8,03 meter, klart slått av landsmannen Randy Williams som vart olympisk meister og av vesttyske Hans Baumgartner.

Den 25. mai 1974 flytta Robinson den personlege rekorden sin til 8,30 m då han vann eit stemne i Modesto i California. I OL-finalen i lengdehopp 1976 i Montréal smelte Robinson i den fyrste omgangen til med sitt livs lengste hopp på 8,35 meter og vann ein suveren gullmedalje framom Randy Williams på sølvplassen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Arnie Robinson» frå ,  den 19. juli 2018.  
 

Lengdehopparar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Medaljevinnarar under sommar-OL 1972
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1972
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1972
Medaljevinnarar under sommar-OL 1976
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1976
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1976
Claudia Losch

Claudia Losch () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Wanne-Eickel som vart olympisk meister i kulestøyt i 1984.

Losch vart vesttysk meister i kulestøyt i ti år på rad, 1982-91. Heile denne tiårsperioden høyrde ho med i verdseliten i øvinga. Under dei olympiske sommarleikane 1984 i Los Angeles stod Losch og rumenske Mihaela Loghin i ei klasse for seg med støyt langt over meteren lengre enn bronsevinnaren. Losch tok leiinga i den fyrste omgangen med 19,97 m og auka til 20,31 m i den andre. I den fjerde omgangen gjekk Longhin i teten med eit støyt på 20,47 m, før Losch i sitt siste forsøk støytte kula 20,48 meter. 

Sesongane frå 1986 til 1991 enda Losch fire gongar på fjerdeplassen i kuletevlinga i dei største internasjonale meisterskapane, den femte gongen, Sommar-OL 1988, vart ho nummer fem. Nærast medalje desse åra var ho ved VM 1987 og EM 1990 då ho hamna høvesvis tre og fire centimeter bak to ulike bronsevinnarar frå Aust-Tyskland.

Den 23. august 1987 støytte Losch kula heile 22,19 meter i Hainfeld i Austerrike, hennar livs lengste støyt.

Losch la opp etter 1992-sesongen. Gjennom det meste av hennar tid på toppnivå gjekk talrike rykte om bruk av dopingmidlar i den treningsgruppa ho tilhøyrde. Noko som seinare vart stadfesta, utan Losch nokon gong testa positivt.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1983 i Helsinki: Nr 7 – 19,72 m
OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 20, 48 m, framom Mihaela Loghin (20,47 m)
EM 1986 i Stuttgart: Nr 4 – 20,54 m
VM 1987 i Roma: Nr 4 – 20,73 m
OL 1988 i Seoul: Nr 5 – 20,27 m
EM 1990 i Split: Nr 4 – 19,92 m
VM 1991 i Tokyo: Nr 4 – 19,74 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Claudia Losch» frå ,  den 19. juli 2018.  
 

Tyske kulestøytarar
Olympiske meistrar for Vest-Tyskland
Skraeling Island

Skraeling Island ('Skrælingøya') er ei øy i Canada som ligg på austkysten av Ellesmereøya i det kanadiske territoriet Nunavut. Ho ligg ved munningen av Alexandra Fiord, med Buchananbpukta nordaust for seg.

Opphavet til namnet er ordet «skræling», som var nemninga norrøne oppdagarar kalla urfolk i Nord-Amerika på byrjinga av 1000-talet, og som dei møtte på Grønland og Vinland (Newfoundland).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Skraeling Island» frå ,  den 20. juli 2018.

Bakgrunnsstoff
 Skraeling Island  i Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada

Øyar i Nunavut
Kjempebjørnekjeks

Kjempebjørnekjeks (Heracleum mantegazzianum) er ein to-årig urt i skjermplantefamilien. Han kan verta opptil fire meter høg, og er svært hardfør. Spreiingsevna gjer at han ofte hemmar eller utkonkurrerar annan plantevekst. Han breier seg ofte langs vegkantar, bekkekantar og eng. I Noreg er han ganske vanleg på Austlandet og nordover mot Trøndelag.

Safta frå planta er giftig, og gjev ved eksponering under sollys hudreaksjonar på utsette område (fytofototoksisk reaksjon). Dette gjev seg vanlegvis utslag i rauda, kløde, svie, eksem og i vondaste fall store blemmer (tredjegrads forbrenning) då giftstoffa gjer huda ømfintleg for UV-strålar. Denne ømfintlegheita kan halda fram i inntil eit år etter eksponering.

Ved nedklipping bør ein ha på seg verneutstyr, og dessutan huske på å vaska kutteredskapar av metall etter bruk, då safta verkar oksiderande.

Kjempebjørnekjeks kan vera vanskeleg å skilja frå tromsøpalme (Heracleum tromsoensis).

Utbreiing 
Planta er naturalisert overalt i Europa, der han invaderer stadar med lett skugge, vedvarande fuktig jord med eit høgt innhald av humus og næringsstoff. Den stammar endå opphavleg frå den nordlege fjellkjede i Kaukasus, der den finst i snever, lysningar, skogbryn og ofte langs vannløp. Desse områda har ein årleg nedbør på 1000–2000 mm og eit temperert, kontinentalt klima. Ved landsbyen Omalo i Tushetidalen i Georgia finst han saman med m.a. Aquilegia olympica, Dactylorhiza euxina, Echium russicum, bekkeblom, enghumleblom, marianøkleblom, brudespore, Primula luteola og Tanacetum coccineum.

Nedkjemping 
Kjempebjørnekjeks er ei innført plante og difor ikkje opphavleg heimehøyrande i Noreg. I Fremmedartslista 2018 er kjempebjørnekjeks vurdert til å ha svært høg risiko på grunn av stort invasjonspotensial og middels økologisk effekt.

Fleire stader har planta spreidd seg uhemma og har danna tette felt der dei skuggar for alt anna. Dette har ført til at mange meiner at planta bør utryddast, og mange kommunar har sett planar i verk for nedkjemping av kjempebjørnekjeks.

Kjempebjørnekjeks kan verta kjempa mot ved hjelp av:

 Rotstikking/oppgraning
 Avskjering av blomsterskjermane (ei plante kan setja fleire tusen frø)
 Slått
 Jordhandsaming
 Beiting
 Punktsprøyting
 Flytande nitrogen

I kulturen 
Det engelske progrock-bandet Genesis har ein song med namn «The Return of the Giant Hogweed» på albumet Nursery Cryme frå 1971. Den mørke og humoristiske teksten i songen skildrar eit åtak på menneskje utført av kjempebjørnekjeksen.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kjempebjørnekjeks» frå ,  den 27. mai 2022.

Litteratur 

 L. Gereraas, I. Salvesen og Å. Vika (red.): Norsk svartelista 2007 – Økologiske risikovurderingar av framande arter. Artsdatabanken Noreg 2007.
 J. Thiele og A. Otte: Impact of Heracleum mantagazzianum on invaded vegetation human activities. I: P. Pysek, M. J. W. Cock og H. P. Ravn: Ecology and management of giant hogweed, Heracleum mantagazziuanum. Kap. 9.

Bakgrunnsstoff 

 Artsdatabankens faktaark for Kjemebjørnekjeks
 Kjempebjørnekjeks – Photos

Giftige plantar
Skjermplantefamilien
Sigrun Siegl

Sigrun Siegl, fødd Thon, () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Apolda i Thüringen som i 1976 vart olympisk meister i femkamp og elles tevla på internasjonalt toppnivå i lengdehopp. Ho representerte Aust-Tyskland.

Sigrun Thon sanka 4 584 poeng og vart nummer fire i femkamptevlinga ved Friidretts-EM 1974. Sesongen etter vart ho austtysk meister i femkamp. I Dresden den 19. mai 1976 sette ho med eit lengdehopp på 6,99 meter ny verdsrekord. Vel to månader seinare under dei olympiske sommarleikane i Montreal måtte ho nøye seg med fjerdeplassen i lengdetevlinga. Derimot vann ho gullmedaljen i femkampen, etter ein drabeleg strid mot landskvinnene Christine Laser og Burglinde Pollak. Både Siegl og Laser sanka 4 745 poeng, Pollak 4 740. Avgjerande for gullstriden mellom Sigel og Laser vart at Siegl hadde flest poeng av dei to i tre av dei fem øvingane; høvesvis hekkeløpet, lengdehopp og 200 meter, slik at Laser måtte nøye seg med sølvmedaljen. Siegl presterte serien 13,31 sekundar - 12,92 meter - 1,74 m - 6,49 m - 23,09 sekundar.

Etter eit lengre skadeavbrot satsa Siegl einast i lengdehopp. I 1979 vann ho øvinga i innandørs-EM med eit hopp på 6,70 meter. Året etter vart ho austtysk meister i lengdehopp, medan ho under sommarleikane 1980 i Moskva enda på femteplassen.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1974 i Roma: Nr 5 i femkamp – 4 584 pong
OL 1976 i Montreal: Gullmedalje i femkamp  - 4 745 poeng og nr 4 i lengdehopp – 6,59 m
OL 1980 i Moskva: Nr 5 i lengdehopp – 6,87 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sigrun Siegl» frå ,  den 20. juli 2018.  
 

Tyske friidrettsutøvarar
Tyske mangekjemparar
Tyske lengdehopparar
Olympiske meistrar for Aust-Tyskland
Draumetolking

Draumetolking eller oneiromanti er det å finna meining i draumar. Opphavet til ordet «oneiromanti» kjem frå gresk oneiros, som tyder 'draum', og manteia, som tyder 'spådom'.

Draumetolking førekjem mellom anna i Bibelen, der draumane til Nebukakdnesar og farao i Egypt blir tolka av høvesvis Mordekai og Moses.

Referansar

Draum
Spådom