alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
FC Barcelona

{{Infoboks fotballag |
  klubbnamn = FC Barcelona |
  fullt namn = Fútbol Club Barcelona |
  kallenamn = Barça, Azulgranas, Culés |
  grunnlagd  = 1899 |
  heimebane   = Estadi Mediterrani,  Barcelona |
  kapasitet = 99 600 |
  styreleiar = Josep Maria Bartomeu |
  leiartittel = President |
  trenar = |
  trenartittel = Hovudtrenar |
  liga   = Primera División |
  nettstad = fcbarcelona.com |
  anna = 2010/11  Nr. 1 i Primera División  |
  mønster_va1=_fcbarcelona1920h|mønster_k1=_fcbarcelona1920h|mønster_ha1=_fcbarcelona1920h|
  venstrearm1=000080|kropp1=000080|høgrearm1=000080|shorts1=000080|sokkar1=000080|
  mønster_va2=_fcbarcelona1920a|mønster_k2=_fcbarcelona1920a|mønster_ha2=_fcbarcelona1920a|
  venstrearm2=FFDD00|kropp2=FFDD00|høgrearm2=FFDD00|shorts2=FFDD00|sokkar2=FFDD00|
  mønster_va3=_fcbarcelona1920t|mønster_k3=_fcbarcelona1920t|mønster_ha3=_fcbarcelona1920t|
  venstrearm3=00E8C5|kropp3=00E8C5|høgrearm3=00E8C5|shorts3=00E8C5|sokkar3=00E8C5|
}
}}

Futbol Club Barcelona er ein spansk (katalansk) fotballklubb. Heimebana Camp Nou ligg i byen Barcelona.

FC Barcelona er den største idrettsklubben i verda med over 130 000 medlemar frå heile verda. Fotballaget er det einaste som har delteke i europacupar uavbrote sidan byrjinga i 1955. Klubben sine andre lag (basketball, handball, landhockey, friidrett, ishockey, innefotball, rugby, baseball, volleyball og kvinnefotball) har vunne ei rekkje titlar både nasjonalt og internasjonalt. FC Barcelona har 21 spanske seriemeisterskap, 25 sigrar i den spanske cupen, to sigrar i UEFA Champions League/Serievinnarcupen, fire i cupvinnarcupen og fire i UEFA-cupen.

Noverande hovudtrenar er .

Historie 

FC Barcelona vart stifta den 29. november 1899 av sveitsaren Hans Gamper. Hans, som i Katalonia vert kalla Joan, var ein fotballentusiast og kom til Barcelona først i 1898 i samband med forretningar. Allereie i 1901 vann klubben sin første tittel.

Da den spanske ligaen (La Liga) vart stifta i 1929 vann FC Barcelona den første sesongen. Klubben fekk problem i tida etter den spanske borgarkrigen. Klubben følte seg ofte diskriminert i høve rivalen frå Castilla, Real Madrid.

Etter vanskelege år i etterkrigstida fekk klubben ei renessanse då nederlendaren Johan Cruijff kom til klubben i 1973. Den rekordhøge overgangssummen på £ 922 300 vart raskt gløymd då han leia FC Barcelona til ein 5-0-seier mot Real Madrid på Santiago Bernabéu, noko som sikra FC Barcelona serieimesterskapen.

Tidleg i 1990-åra vart FC Barcelona den leiande klubben i Spania, med fire seriemeisterskap på rad frå 1990 til 94, i tillegg til ein siger i Champions League. Klubben vart på denne tida leia av Cruyff.

Spelarstall 
Namn i tabellen vart endra i august 2020.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 planetbarca.com - norske supportere av FC Barcelona
 fcbarcelona-web.com - norsk/dansk supporterside
 fcbarcelona.com - klubben sin offisielle nettstad

Spanske fotballag
Barcelona
Skipingar i 1899
Vest-Afrika

Vest-Afrika er eit område vest i Afrika med kyst mot Atlanterhavet. Nord-Afrika og Sentral-Afrika er tilstøytande regionar.

Som definert av SN si statistikkavdeling har Vest-Africa 16 land og dekker rundt 5 million km²:

 Benin
 Burkina Faso
 Côte d'Ivoire/Elfenbeinskysten
 Cape Verde
 Gambia
 Ghana
 Guinea
 Guinea-Bissau

 Liberia
 Mali
 Mauritania
 Niger
 Nigeria
 Senegal
 Sierra Leone
 Togo

Bortsett frå Mauritania er alle desse landa medlemmer i Economic Community of West African States, ECOWAS. 

SN-regionen omfatter også det britiske territoriet Saint Helena, ei isolert øy sør i Atlanterhavet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «West Africa» frå ,  den 28. mai 2009.  
 

 
Afrika
This Is the Life

This Is the Life er debutalbumet til den skotske songaren Amy Macdonald. 

Albumet vart lansert den 24. september 2007 i Noreg, gjennom plateselskapet Mercury Records, som er dotterselskap av Universal Music.

Det har selt over 2 500 000 eksemplar til no.

Spor 
Alle spora er skrivne av Amy Macdonald. Unntak er avmerkte.

Deluxe-utgåve 
Ei ny utgåve vart lansert på slutten av 2008. Denne utgåva har to plater; den fyrste inneheld spora frå standardutgåva av albumet, den andre erei bonusplate med fleire bonusspor, i tillegg til konsert- og akustiske variantar av tidlegare songar.

Singlar 
 Storbritannia
 «Poison Prince»
 «Mr. Rock and Roll»
 «L.A.»
 «This Is the Life»
 «Run»
 «Poison Prince» (utgjeve på nytt)
 Europa
 «Mr. Rock and Roll»
 «This Is the Life»
 «Run»
 «Poison Prince»
 Canada og USA
 «Mr. Rock and Roll»

Medverkande 
 Amy Macdonald - vokal, akustisk gitar
 Seton Daunt - gitar
 Jolyon Dixon - gitar, miksing
 Johnny Dyke - klaviatur
 Phillip Read Mason - sekkepiper
 Audrey Riley - cello, dirigent
 Richard George - fiolin
 Jonathan Hill - fiolin
 Laura Melhuish - fiolin
 Susan Dench - bratsj
 Joe Fields - produsent, teknikar, miksing
 Paul Adam & His Mayfair Music - eksekutiv produsent
 Guy Katsav - assisterande teknikar
 Bob Clearmountain - miksing
 Danton Supple - miksing
 Valerie Phillips - utforming av plateomslag, fotografi

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Amy Macdonald

Debutalbum frå 2007
Amy Macdonald-album
Ford Motor Company

Ford Motor Company er ein bilprodusent som vart grunnlagt av Henry Ford i Highland Park i Michigan i 1903. Den første fabrikken låg i Detroit i USA, men Ford har no fabrikkar og samarbeidspartnarar i alle verdensdelar. Ford produserer personbilar, varebilar og lastebilar.

Bilmerke eigd av Ford 
 Edsel
 Lincoln

Bilmerke delvis eigd av Ford 
 Aston Martin Lagonda (15% frå Februar 2007)
 Mazda (13% frå nov. 2008)
 Mercury («Sovande» merke)

Tidlegare bilmerke eigd av Ford 
 Land Rover (selt til det indiske føretaket Tata Motors i desember 2007 )
 Volvo (personbilar) (seld til det kinesiske føretaket Geely )

Traktorproduksjon 
I perioden 1917-1986 produserte Ford traktorar, fram til 1964 under merkenamnet Fordson og så under namnet Ford. I 1986 vart traktoravdelinga skild ut frå moderføretaket og lagt saman med FiatAgri, som i 1999 vart til New Holland.

Referansar 

USA-bilmerke
USA-amerikanske bilprodusentar
Skipingar i 1903
Tidlegare traktorprodusentar
Digimon Adventure

Digimon Adventure er den fyrste sesongen i den japanske animeen Digimon. Han handlar om åtte born frå Japan som vert førte til Den digitale verda for å berga både den og den røynlege verda frå vondskapen. I denne verda får dei kvar sin Digimon og Digidings, eller Digivice, som det òg vert kalla. Sesongen inneheld 54 episodar.

Anime
P4 Bandit

P4 Bandit er ein radiokanal som blir driven av P4 og sendt over Internett. Tidlegare vart kanalen også sendt over DAB. Kanalen starta opp sendingane sine den 1. november 2006. I årsskiftet 2008-2009 annonserte P4 planane om å fjerne kanalen fra DAB-nettet og gjere kanalen om til ein rein musikkkanal utan programleiarar eller programpostar.

Referansar

Bakgrunnsstoff
 Nettstaden til P4 Bandit

Rock
Norske radiokanalar
Nettradio
Skipingar i 2006
Nå i Ullensvang

Nå (uttale på hardingdialekt: Nao) er ei bygd på vestsida av Sørfjorden i Ullensvang kommune. Området som har Nå til postadresse går frå grensa til Odda kommune i sør til grenda Velure i nord. Nå (i vidare tyding) består av desse bygdene og grendene: Kvitno, Eikhamrane, Måge, Lindvik, Gjertveit, Bleie, Kambastad, Reiseter, Måkastad, Kvestad, Vikebygd, Nå, Åkre, Skåltveit, Kråkevik, Rogdo, Rogdaberg og Aga. 

Ungane frå Nå-området går på Vikebygd skule. Etter fullført 7. klasse, reiser dei til Hauso skule for å gå på ungdomsskule.

Busetnader i Ullensvang
Bygder i Vestland
Archaeopteryx

Archaeopteryx, nokre gonger referert til som urfuglen, er ei biologisk slekt av fugleliknande dinosaurar, og ei sannsynleg overgangsform mellom fjørkledde dinosaurar og moderne fuglar. Namnet er frå gammalgresk ἀρχαῖος (archaios) tyder 'gamal' og πτέρυξ (pteryx), som tyder 'fjør' eller 'veng'. 

Archaeopteryx levde i sein jura for rundt 150 millionar år sidan, i det som no er sørlege Tyskland i ei tid då Europa var ei øygruppe i eit grunt, varmt tropisk hav, mykje nærare ekvator enn i dag. 

Han likna ei skjor i storleik og form, og han voks til om lag 0,5 meter i lengd. Dei største individa kunne moglegvis nå storleik som ein ramn. Trass liten storleik, breie venger, og evner til å flyge eller ta glideflukt, hadde Archaeopteryx meir til felles med små theropode dinosaurar enn med moderne fuglar. Særleg delte han følgjande funksjonar med deinonychosauridar, (dromaeosauridar og troodontidar): kjevar med skarpe tenner, tre fingrar med klør, ein lang hale med bein, tå nummer to som kunne utvidast som «slossklo», fjør, som peikar mot at han var homeoterm, samt ulike skjelettfunksjonar.

Funksjonane nemnt over gjer Archaeopteryx til ein klår kandidat til ei overgangsform som lenkjer dinosaurar og fuglar.  Dermed spelar Archaeopteryx ei vektig rolle ikkje berre i studiet av opphavet åt fuglar, men òg i studiet av dinosaurar. 

Det første komplette eksemplaret av Archaeopteryx vart annonsert i 1861, berre to år etter at Charles Darwin publiserte The Origin of Species, og eksemplaret vart eit vektig framlegg i debatten om evolusjonsteorien. Etter den tid har 10-11 ekstra fossil av Archaeopteryx dukka opp. Trass variasjonar blant desse fossila, er dei fleste ekspertar samde i at alle restar som er funne høyrer til ein og same arten, men det blir framleis diskutert. 

Mange av desse fossila viser fjør. Det er av dei eldste, om ikkje det eldste direkte bevis for fjørdanning. Vidare, fordi desse fjøra er av ei avansert form, flygefjør, er fossila prov på at fjør hadde vore i utvikling då Archaeopteryx oppstod,  før sein juratid.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på innleiinga til «Archaeopteryx» frå , den 2. januar 2016.
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 GEO365.no Archaeopteryx: Fugl eller fjærkledd dinosaur? Henta 2. januar 2015

Fuglar
Dinosaurar
Aga i Ullensvang

Aga er ei grend på vestsida av Sørfjorden i Ullensvang kommune. Grenda er mest kjend for friluftsmuséet Agatunet, som er eigd av Hardanger Folkemuseum. Men grenda er framleis befolka.
Ungane frå Aga går på barneskule på Vikebygd skule, og reiser nordover til Hauso skule for å gå på ungdomsskule.

Aga er også eit etternamn. Kjende namneberarar er kokken Frode Aga, og fotografen Arvid Aga.

Busetnader i Ullensvang
Bygder i Vestland
Magnhild

Magnhild er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Magn(h)ildr var sett saman av magn, 'styrke', og hildr, 'kamp, strid'. 

Magnhild har namnedag den 29. mai.

Magnhild er særleg brukt i Noreg. Bruken av namnet steig kraftig frå 1880 fram til rundt 1930, då nær 1,0 % av nyfødde jenter blei kalla det. Deretter gjekk bruken ned, med eit lågpunkt sist på 1960-talet. I 2009 var det 3 835 norske kvinner som heitte Magnhild.

Namneberarar 
 Magnhild Haalke (1885–1984), norsk forfattar
 Magnhild Havdal Almhjell (1894–1985), norsk folkemusikkutøvar
 Magnhild Meltveit Kleppa (f. 1948), norsk stortingspolitkar og statsråd
 Magnhild Bruheim (f. 1951), norsk forfattar
 Magnhild Mathisen (f. 1953), norsk sametingspolitikar

Kjelder 
 

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til eigenskapar
Namn knytte til strid
Magnar

Magnar er eit mannsnamn sett saman av dei norrøne namnedelane magn, 'styrke', og -ar, moglegvis 'krigar', 'verjar' eller 'spyd'. 

Magnar har namnedag den 29. mai.

Namnet er mest utbreidd i Noreg. Bruken av namnet tok til å veksa på 1890-talet. Det var mykje brukt frå rundt 1920 til rundt 1955, då rundt 0,25 % av nyfødde gutar blei kalla Magnar. Fram mot 2000 gjekk bruken så ned. I 2009 var det 2 852 norske menn som heitte Magnar.

Namneberarar 
 Magnar, svigerfar til den frankiske kongen Guntram (ca 545–592)
 Magnar Berg-Sæther (1876–1948), norsk los
 Magnar Estenstad (1924–2004), norsk skiløpar
 Magnar Solberg (f. 1937), norsk skiskyttar og OL-vinnar
 Magnar Lundemo (1938–1987), norsk langrennsløpar og friidrettsutøvar
 Magnar Mikkelsen (f. 1938), norsk forfattar og journalist
 Magnar Mangersnes (f. 1938), norsk organist
 Magnar Norderhaug (1939–2006), norsk økolog og naturvernar
 Magnar Johnsgaard (f. 1944), norsk forfattar og dramatikar
 Magnar Bergo (f. 1949), norsk stortingspolitikar
 Magnar Åm (f. 1952), norsk komponist
 Lars Magnar Enoksen (f. 1960), svensk forfattar og runolog
 Magnar Dalen (f. 1963), norsk skiløpar og landslagstrenar
 Magnar Freimuth (f. 1973), estisk snøbrettkøyrar
 Magnar Kvalvik (f. 1979), norsk TV2-journalist

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Magnar» frå , den 28. mai 2009. 

 

Mannsnamn
Norske førenamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til eigenskapar
Namn knytte til strid
Cantus firmus-messe

Cantus firmus-messa er ei gjennomkomponert messetype som kom i bruk i løpet av 1400-talet. Stilen er gjerne knytt til Guillaume Dufay, men var og nytta av Johannes Ockeghem og Jacob Obrecht. Dei første messene av dette slaget sette syklusen kring ein cantus firmus i Tenor, etter skikken i organum, men seinare vart dette bytt på til mellom anna diskanten eller sopranen. 

Det er hevda at dei første forsøka innanfor denne stilen nådde kontinentet frå England kring 1400. Ein av dei engelske komponistane i tida var Leonel Power, som bygde messekrinsar over kjende gregorianske førelegg. Leonel Power kan ha nytta prinsippa i ein isorytmisk motett, og utvikla dei til å gjelde ei heil messe. 

Guillaume Dufay skreiv ei lang rekkje messer i denne stilen. Den tidlegaste er frå om lag 1430 (Missa se la face ay pale), over ei vise han sjølv hadde laga. Dufay nytta mykje talsymbolikk i verka sine, ikkje minst i desse. Kvar frase av cantus firmus vart teken oppatt etter faste mønstre. Slik utvikla og Dufay messestrukturen vidare.

Med tida vart det vanleg å nytte meir enn ein melodi som cantus firmus i desse messene. Seine verk av Dufay nyttar to eller tre cantus firmi. Dei første messene over L`homme armée er skrivne som cantus firmus-messer.

Grunnen til at denne messa var nytta, var av di dei synte tydeleg melodisk einskap og samanheng. Valet av cantus firmus kunne ha ein liturgisk funksjon, og alle ledda opna på same vis.

Oppbygging 

Alle messeledda var bygde kring den same grunnmelodien, og gjekk i same toneart. Cantus firmus var nøytral i høve ordinarieledda. Ein skulle ikkje nytte dei melodiane som alt fanst i dei faste ledda. Desse var ukrenkjelege. Melodiane kunne vera frå proprieledda, andre religiøse hymnar eller folkeviser. 

Dufay sette støtt denne melodien i tenor, i lange verdiar. Ofte song tenor den opphavlege teksten, medan messeteksten vov seg ikring han i dei andre stemmene. 

I kyrien var det vanleg at alle stemmene sette inn på likt. Elles i messa tok det noko tid før cantusen sette inn, gjerne i lag med bassen.

Nokre stader i messa tagde cantus firmus. Dette var i Christe Eleison, Pleni sunt Caeli (midt i Sanctus), i Benedictus, og i midten av Agnus Dei. Desse delane vart skrivne for to eller tre stemmer. 

Alle satsane byrja med det same hovudtemaet, i tillegg til cantus firmus.

Kjende messer innanfor stilen 

Av Dufay:

 Missa Se la face ay pale
 Missa Ave regina Caelorum
 Missa Ecce ancilla domini

av Jacob Obrecht:

 Missa Sub tuum praesidium

Renessansemusikk
Messer
Missa Se la face ay pale

Missa se la face ay pale er skriven av Guillaume Dufay om lag 1450. Messa er skriven som Cantus firmus-messe, bygd over visa Se la face ay pale, som han hadde skrive om lag 1430. Messa er ei av dei første som er skriven over ein verdsleg melodi. Før dette hadde det berre vore gregorianske førelegg. 

Tenor i messa er identisk med melodien i visa. Dette tek seg oppatt frå messeledd til messeledd- Nokre gonger delar han opp melodien i tre, slik at delane tek kvar sin del av eit messeledd (til dømes kyrien). Gloria og Credo er så lange at dei tek opp cantus firmus tre gonger kvar. I desse høva tek melodien seg opp i særskilde talforhold: 3:2:1, slik at den siste venda melodien kjem, går han like snøgt som i den opphavlege visa, og like snøgt som dei andre stemmene i satsen. Messa er elles full av talsymbolikk. 

Både Credo og Gloria er bygd opp etter prinsippet i ein isorytmisk motett.

Messer
Musikk på 1400-talet
Våler kyrkje i Solør (1806–2009)

Våler kyrkje var ei krosskyrkje bygd i 1806 i Vålbyen i Våler kommune i Innlandet fylke. Kyrkja brann ned natt til 29. mai 2009. Ein del av inventaret vart berga ut. Ei ny Våler kyrkje i eit særprega, moderne formspråk vart vigsla i 2015.

Kyrkja var soknekyrkje i Våler kyrkjesokn i Solør prosti. Det er eit gravkapell ved kyrkja, det vart ikkje skadd i brannen. Det vart heller ikkje den freda kyrkjestova. 

Kyrkja var bygd i tømmer som var dekt med panel både ut- og innvendig. Ho hadde tårn ved den vestre krossarmen. Hovudinngangen gjekk gjennom tårnfoten. Kyrkja hadde tre galleri. Preikestolen var laga i 1916 av O. Foss frå Våler. Altertavla var plassert i ei nisje over alteret. Ho hadde krossfestinga som motiv. Preikestolen var plassert over alteret og altertavla. Klebersteinsdøypefonten var frå kring 1150. Han skal ha vorte berga ut før kyrkja brann ned. Kyrkja hadde to kyrkjeklokker. Den eine var flytt over frå stavkyrkja. Det var òg ei ornamentkiste frå 1690 og eit kyrkjeskåp frå før reformasjonen i kyrkja.

Historie 

Det har vore kyrkje i Våler sidan mellomalderen. I følgje ei segn fór kong Olav Haraldsson gjennom Solør i 1022 og kristna då bygda. Han stoppa ved det som seinare vart heitande Olavkjelda og derfrå skaut han ei pil. Der pila landa skulle det byggjast kyrkje for bygda. Pila landa på ein rydning med dungar med kvist og røter (ein vål) ved Glomma og der reiste dei ei kyrkje. Då kommunen laga seg kommunevåpen i 1987 valde dei Olavspila som motiv med bakgrunn i denne segna.

Då Våler-kyrkja vart nemnd i skriftlege kjelder på 1600-talet, var det ei forfallen stavkyrkje kalla Mariakyrkja det gjaldt. Kyrkja vart vølt og stod til 1805 då ho igjen var forfallen og dessutan var vorte for lita. Det vart då bygd ei krosskyrkje i tre, og stavkyrkja vart riven. Krosskyrkja vart bygd eit stykke frå den gamle kyrkjestaden. På den gamle kyrkjestaden er det sett opp eit minnesmerke. Frå stavkyrkja vart ein døypefont i kleberstein og altertavle overflytt til krosskyrkja. Døypefonten vert datert til kring 1150. Han er laga i kleberstein frå Gotland. Altertavla er datert 1697.

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 Om Våler kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Hedmark» på nettstaden til Arkivverket 
 

Kyrkjer i Våler i Innlandet
Kyrkjer i Solør, Vinger og Odal prosti
Kulturminne i Våler i Innlandet
Tidlegare kyrkjer i Noreg
Kyrkjebrannar i Noreg
Namnet Gard

Sjå òg Gard (fleirtyding)
Gard er eit mannsnamn og ein namnedel som kjem frå norrønt Garðr, 'gjerde, noko som vernar'. Namnet kan også vera eit slektsnamn, med anna opphav enn norrønt.

Gard har namnedag den 30. mai.

Namnet kom i bruk i Noreg på 1900-talet. Etter å ha vore i jamn, sjeldan bruk frå 1920, voks bruken raskt frå rundt 1965. Han fekk ny kraftig vekst på slutten av 1900-talet, og rundt 2000 fekk over 0,15 % av nyfødde namnet Gard. I 2009 var det 1 223 menn som heitte Gard i Noreg.

Det finst som både føreledd i namn som Gardar og Gardbrand, og etterledd i Ingard og Vegard. Kvinnelege former av namnet er Gerd og Gerda.

Namneberarar 
 Gard Espeland (f. 1949), norsk forfattar og redaktør
 Gard Erik Sandbakken (f. 1954), norsk forfattar
 Gard Bjørnstjerne Eidsvold (f. 1966), norsk skodespelar og instruktør
 Gard Folkvord (f. 1969), norsk lokalpolitikar og ordførar

Kjelder 
 

Mannsnamn
Namnedelar
Slektsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til vern
Frode Aga

Frode Aga () er ein norsk kokk. Aga driv til dagleg Restaurant Hallingstuene på Geilo i lag med kona si.

Aga byrja karrieren sin på Maurset Hotel på Hardangervidda i tenåra. Her jobba han som gardsgut og kjøkenhjelp i skuleferiane, og vart så fascinert av kokkeyrket at han heldt fram med det i tida som fylgde. 

Etter endt kokkeutdaning har han mellom anna vore kokk og kjøkensjef på Engebret kafé i Oslo og Sunnfjord Hotel i Førde. I 1988 starta han drifta av Restaurant Hallingstuene på Geilo, som han og kona har drive sidan.

Aga har delteke i fleire TV-program om mat, mellom anna Fra loft til kjeller og Kokkekamp på NRK. I tillegg har han i fleire år vore fast gjest på Morellfestivalen på Lofthus i juli. Aga er også kjend som ein stor humorist.

Verkliste

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Frode Aga» frå ,  den 21. desember 2016.  
 

 Kort biografi om Aga på nrk.no

Norske kokkar
Folk frå Kvam
Atonismen

Atonismen var ein monoteistisk religion i det gamle Egypt, skapt og innført som statsreligion av farao Amenhotep IV, betre kjend under det sjølvvalde namnet Akhenaton.
Atonismen var statsreligion i rundt 20 år på 1300-talet f.Kr. Religionen er den eldste kjende og vel-dokumenterte monoteistiske religionen. 

Guddommen Aton blei innført som hovudgud i det femte året av regjeringstida til Amenhotep IV, som då tok namnet Akhenaton. Faraoen grunnla òg den nye hovudstaden Akhetaton (no Amarna) på denne tida, og skilde dermed hoffet frå dei mektige prestane i Theben. Han byrja òg to store utbyggingsprosjekt av tempel i Karnak og Theben, nær tempelet til den viktige guden Amon.

I det niande året av regjeringstida innførte Akhenaton atonismen som einaste lovlege religion. Aton var ikkje berre den høgaste guden (henoteisme), men den einaste (monoteisme).Dei varierte gudebilda blei erstatta av solskiva som gudesymbol, tempel til andre gudar blei stengde, og ordet «gudar» i fleirtal blei forbode. Til protestar frå Amon-prestane blei Amon rituelt drepen, bilde og statuar av han øydelagde, og eigedommane vigde til Amon beslaglagt av staten. 

Under Tutankhamon (opphavleg Tutankhaton) blei den tradisjonelle polyteistiske religionen gjeninnført. Atenismen og Akhetaten blei forlatne. Faraoar knytt til atonismen blei seinare forsøkt sletta frå monument og oppteikningar.

Sjå og 
 Amarnakunst
 Amarnabreva

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Atenism» frå , den 29. mai 2009. 
 
 «ægyptisk Religion» i Salmonsens konversationsleksikon / Anden Udgave / Bind XXV: Werth—Øyslebø (1915-1930)

Bakgrunnsstoff 

Gammalegyptisk religion
Monoteisme
Soldyrking
Pernille

Pernilla og Pernille er ei nordisk kortform av Petronilla, ei latinsk kvinneleg diminuitivsform av det romerske familienamnet Petronius, som har usikkert opphav. 

Pernilla er mest brukt på svensk medan Pernille er mest brukt på dansk og norsk. På 1700-talet og endå meir ved byrjinga av 1800-talet var Pernille mykje brukt i Noreg.

Den 31. mai har Pernille namnedag i Noreg medan Pernilla har det i Sverige.

Namneberarar
Pernilla Tunberger (1912-1986), fødd Zätterström, svensk matskribent 
Pernille Anker (1947-1999), norsk skodespelar og songar
Pernilla August (f. 1589), fødd Mia Pernilla Hertzman-Ericson, svensk skodespelar
Pernille Dysthe (f. 1961), norsk forfattar og journalist
Pernille Rygg (f. 1963), norsk forfattar
Pernilla Wahlgren (f. 1967), svensk artist
Pernille Fischer Christensen (f. 1969), dansk filmregissør
Pernilla Wiberg (f. 1970), svensk alpinist
Pernille Rose Grønkjær (f. 1973), dansk filmregissør
Pernille Sørensen (f. 1977), norsk komikar og skodespelar
Pernille Rosenkrantz-Theil (f. 1977), dansk folketingspolitikar

Annan bruk
Pernille er namnet på fleire figurar i komediane til Ludvig Holberg. Det finst i titlane på Henrik og Pernille og Pernilles korte frøkenstand. I Den vægelsindede og Den stundesløse har personar namnet Pernille, og i Jeppe på Bjerget opptrer «Mor Nille».

Pernille og Mr. Nelson var ein tidleg norsk barne-TV-serie.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pernille» frå ,  den 29. mai 2009.  
 

Kvinnenamn
Førenamn av latinsk opphav
Danske førenamn