alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Svardalselva

Svardalselva er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Vassdraget ligg heilt vest på fastlandet i Gulen, og drenerer dei sentrale dela av halvøya mellom Brandangersundet i vest, Eidsfjorden i aust og Gulafjorden i nord. Det blir dominert av dei to innsjøane Svardalsvatnet (29 moh) og det nedanforliggande Langevatnet (13 moh). Sjølve Svardalselva renn mellom Svardalsvatnet og Langevatnet, og fortset (under namnet Tverrelva) til Litlevatnet og derfrå vidare til munningen i Brandangersundet ved Eidssaga. Elva er  lang rekna frå kjeldene nord for Svardalsvatnet, og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Landskapet i nedbørfeltet blir dominert av relativt lågtliggande skogs- og myrområde. Det er busetnad og jordbruksområde ved Svardalen, som ligg mellom dei to innsjøane, medan det er sparsamt med busetnad i dei øvre og nedre delane av vassdraget.

Fiske 
Det er organisert fiskekortsal i Svardalsvatnet og Langevatnet.

Fiskebestandane i vassdraget vart på slutten av 1900-talet sterkt skadd som følgje av sur nedbør, og bestanden av røye i begge innsjøane gjekk tapt på 1980-talet trass i gode gyteforhold. Bestanden av aure var overtalig i Svardalsvatnet men god i Langevatnet. Bestanden av aure i Svardalsvatnet vart redusert på 1980-talet og vart i 1988 vurdert som «tynn», medan han i 1997 vart vurdert som «delvis god». Òg i Langevatnet vart bestanden av aure i 1990 vurdert som «god», til trass for at vassdraget var særs surt og hadde høgt innhald av aluminium. Ei forklaring kan vere at både saltinnhaldet og innhaldet av organisk stoff i vassdraget var høgt, noko som truleg bidrog til å redusere giftverknaden av aluminium og hindre salttap. For å bøte på skadane som følgje av forsuringa vart det i 1992 sett i gang bekkekalking ved Svardalsvatnet, medan vatnet vart fullkalka i åra 1994–2002. Kalkinga påverka òg det nedanforliggande Langevatnet, der det i tillegg òg vart gjennomført bekkekalking på 90-talet. Kalkingsprosjektet er no avslutta.

Kjelder 

Elvar i Gulen
Midttunelva

Midttunelva (også skrive Midtunelva) er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho begynner som fleire strie fjellbekkar som lauper saman ved Midttundalsstølen inst i Midttundalen. Derfrå renn elva i sørleg og seinare vestleg retning til ho munnar ut i Midttunvågen ein kilometer nordaust for kommunesenteret Eivindvik. Elva er  lang, og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Ein stor del av nedbørsfeltet består av lågtliggjande skogsområde. Aust for Midttunvatnet ligg eit større myrområde. Nedanfor Midttunvatnet går elva gjennom eit trongt juv, før dalen vidar seg ut i den nedste delen av vassdraget, der det er busetjing og jordbruksområde. Det er ingen større innsjøar i Midttunelva sitt nedbørsfelt. I ein sidebekk nord for Midttunvågen ligg Svartevatnet, som er drikkevasskjelde for Eivindvik. 

Vassdraget er påverka av sur nedbør og har eit høgt innhald av aluminium. Det har vore kalka ved Midttunvatnet kvart år sidan 1992. Elva er generelt næringsfattig og har eit lågt innehald av organiske stoff. Dei nedste delane er likevel påverka av kloakk og landbruk, og særleg på hausten er både næringsinnhaldet, tarmbakterieinnhaldet og innhaldet av organiske stoff høgt. Innhaldet av metall er likevel lågt.

Referansar 

Elvar i Gulen
Erik Waaler

Erik Waaler () var ein norsk lege. Han var bror til Georg Waaler og Rolf Waaler. 

Erik Waaler var professor i patologi ved Universitetet i Bergen (UiB) frå 1948 til 1971 og var rektor same stad i to periodar. Han vart verdskjend då han oppdaga ein spesiell faktor i blodet til revmatikarar, som var grunnlaget for ein test som har fått stor diagnostisk utbreiing.

Biografi
Han voks opp på Hamar og tok medisinsk embetseksamen i Oslo 1927. Han gjorde sjukehusteneste både i Hamar og i Oslo, før han vart privatpraktiserande lege i Hamar i 1929. Frå 1930 vart han assistenlege ved Hærens bakteriologiske laboratorium i Oslo fram til 1933. Etter å ha jobba ved fleire sjukehus tok han doktorgrad i medisin med. 1935 på avhandlinga Studies on the Dissociation of the Dysentery Bacilli. Han reiste så på eit 11 månaders stipendopphald i 1936-1937 ved Department of Pathology, Columbia University i New York. Etter å ha jobba ei stund ved ved patologisk-anatomisk avdeling på Ullevål sykehus 1937–38 og var prosektor ved den tilsvarande avdeling på Rikshospitalet 1938–1940. I 1941 vart hn tilsett ved dr.med. F. G. Gades Pathologisk Anatomiske Laboratorium i Bergen og vart verande i Bergen resten av livet, der han arbeidde med patologi og rettsmedisin. 

I 1939 gjorde Waaler den kjende oppdaginga si i blodet til revmatikarar. Dette klarte han ut frå arbeidet han gjorde med antistoff. Etter andre verdskrigen var Waaler aktivt med i førebuingane til å opprette medisinsk utdanning ved universitetet i Bergen. I 1947 vart han professor i patologisk anatomi og rettsmedisin og var i to år dekanus for det nye medisinske fakultetet. 1954 til 59, det vil sei i to periodar, var han rektor ved universitet. 

Waaler var òg delaktig i å opprette tannlegeutdanninga i Bergen, og at Universitetet i Tromsø fekk medisinstudium i 1968.

Utmerkingar
Erik Waaler var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1947 og av Selskapet til Vitenskapenes Fremme frå 1952 samt æresmedlem i fleire medisinske organisasjonar. Han mottok Fridtjof Nansens belønning frå Det Norske Videnskaps-Akademi i 1964 og vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1959 og til kommandør i 1973.

Kjelder

Norske legar
Norske medisinprofessorar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Rektorar ved Universitetet i Bergen
Folk frå Hamar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
St. Olavs Orden
Fjordselva

Fjordselva (også kalla Storelva og Fjordsdalselva) er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho har utspring på sørvesthellinga av Svadfjellet (878 moh.) like ved fylkesgrensa til Hordaland. Ho renn derfrå mot sørvest, deretter vest, og passerer gjennom Askarvatnet og Husevatnet. Frå Husevatnet snur elva mot nord og renn ned i Fjordsdalen, der ho renn saman med mange sideelver, der dei største er Duelva frå Duvedalen og Kvernhuselva frå Storelivatnet. Elva munnar ut ved Instefjord inst i Risnefjorden. Fjordselva er  lang, med eit nedbørfelt på . Middelvassføringen ved munningen er .

Europaveg 39 går parallelt med elva frå Husevatnet til Risnefjorden.

Fiske 
I likskap med andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Fjordselva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i dei høgareliggjande delane av nedbørfeltet. Her vart det på 1970- og 1980-talet registrert reduserte bestandar, og i fleire vatn vart bestanden av aure heilt utrydda. I lågareliggjande dele av vassdraget var tilhøva betre, men òg her redusert. Undersøkingar i seinare år har likevel vist ei betring av tilhøva.

Referansar 

Elvar i Gulen
Bjarne Waaler

Bjarne Arentz Waaler () var ein norsk lege. Han var son av Rolf Waaler. 

Han tok doktograd i medisin i 1959 og fekk universitetsstipendiat ved Universitetet i Oslo i hematologi og seinare fysiologi. Frå 1955 til 1960 arbeidde han ved Institutt for tromboseforskning, og i perioden 1955 til 1958 arbeidde han òg ved Rikshospitalet. 

Han vart professor i medisin (fysiologi) Universitetet i Oslo i 1962 og fram til 1995. Frå 1977 til 1984 var han rektor ved universitetet.

Kjelder

Norske legar
Norske medisinprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Rektorar ved Universitetet i Oslo
Folk frå Bergen
Nic Waal

Nic Waal, fødd Caroline Schweigaard Nicolaysen () var ein norsk lege og føregangsperson innan barnepsykologi og barnepsykiatri.

Biografi
Ho tok artium i 1923 og vart cand.med. i 1930. Etter turnusteneste tok ho spesialistutdanning i psykoanalyse i Berlin. Både før og etter dette gjekk ho sjølv i psykoanalyse, både terapeutisk og didaktisk, blant anna hos Harald Schjelderup og Wilhelm Reich. Ho vart godkjent psykoanalytikar i 1933, spesialist i psykiatri 1951 og i barnepsykiatri 1953.

Den offentleg verksemda hennar byrja allereie i studietida, med foredrag om familieplanlegging og seksuell frigjering. Som privatpraktiserande lege i Oslo 1932 til 1939 vart ho gjenstand for ei Chat Noir-vise: «Fru Nic Hoel har psykoanalysert meg, har ‘a psykoanalysert deg?».

Ho hadde ulike stillingar innan psykiatri ved sjukehus i Oslo 1939-1954. I 1951 opna ho i Oslo Dr. Waals institutt for barn med tilpasningsvanskeligheter, Noregs første tilbod innan barnepsykiatri. Instituttet vart utvida i 1953 og kalla Nic. Waals Institutt. Ho leia instituttet til hø døydde i 1960.

Posten utgav i 2005 eit frimerke i høve 100-årsdagen for fødselsdagen til Waals.Norwegian stamps 2005

Ekteskap og born
Nic Waal var gift med forfattaren Sigurd Hoel 1927-1936. Ho var òg gift med Wessel Waal frå 1937 og hadde to born med han, Berit og Helge. I 1951 gifta ho seg med lege Axel Helju, eit ekteskap som varte til 1954. I oppveksten og studietida pleidde ho omgang med Mot Dag-kretsen til Trygve Braatøy, Trygve Bull, Karl Evang og Erling Falk.

Motstandsarbeid under andre verdskrigen
Nic Waal deltok under krigen aktivt i motstandsarbeidet, blant anna ved å føre jødiske born til Sverige. Ho vart arrestert og var flyktning i Sverige våren 1945. For dette vart ho heidra med æresbevisinga Righteous Among the Nations.

Meir kuriøst kan nemnast at ho i 1929 omsette kriminalromanen Mordaren i den kinesiske eske til norsk.

Bibliografi 

Filmen og barna. 1938 (som Nic Hoel)
Disiplin og karakterutvikling. 1939
Family life and housing conditions. Stockholm, 1947 
Mennesker og boliger. 1948. (Medforf. Bind 2 av Oslo byes vel's boligundersøkelse)
Vi og smårollingene våre i det første året. 1948 (omsett til svensk)
Personlighetsdiagnostikk med henblikk på strukturbeskrivelse, utkast til begrepssystem. 1956 (Medforf. Stensiltrykk. 2. utg. 1973)
Nic Waal's metode for somatisk psykodiagnostikk, beskrivelse av undersøkelsesmetoden med utkast til begrepssystem. 1957  (Medforf. Stensiltrykk)
Er det foreldrenes skyld?. 1962 (omsett til svensk og dansk)
Utvalgte faglige skrifter. 1969

Litteratur

Lemjan, Ida. «Nic Waal og hennes metode». I: Impuls, tdsskrift for psykologi, nr 4, 1990 
Waal, Helge. Nic Waal, det urolige hjerte. Pax, 1991

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 2. november 2010.

Bakgrunnsstoff
Tidsskrift for den norske legeforening Jon Lange: Nic Waal - norsk barne- og ungdomspsykiatris mor

Norske psykiaterar
Norske legar
Norske forfattarar
Folk frå Oslo
Gjert J. Grinde

Gjert Jakobson Grinde () var ein bonde og lokalpolitikar frå Grinde ved Eidsfjorden i Gulen kommune.

I åra 1886–1889 var Grinde ordførar i Gulen. Han tok over etter Mikal L. Vadsø og blei etterfølgd av Anders Hantveit. Grinde hadde elles ymse ulike verv i kommunen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Gjert J. Grinde» frå ,  den 13. oktober 2018.  
 

Ordførarar i Gulen
Henrik H. Tveit

Henrik Andreas Henriksen Tveit () var ein agronom og lokalpolitikar frå Gulen kommune i Sogn og Fjordane.

Tveit sat som ordførar i Gulen kommune frå 1932 til 1941, og igjen ein kort periode etter at andre verdskrigen tok slutt i 1945. Forgjengaren hans var Hans Kolbeinsson Rutledal, og Søren Randal tok over etter Tveit i 1945. Han var fylkesagronom i Sogn og Fjordane, og var med på å skipa Gulen Kraftlag i 1939.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Henrik H. Tveit» frå ,  den 2. november 2010.  
 

Ordførarar i Gulen
Norske agronomar
Lasse Ellingsen

Lasse Ellingsen () var ein norsk lærar, lensmann og lokalpolitikar frå Grinde ved Eidsfjorden i Gulen. Ellingsen var ein av dei som fekk lærarutdanning av prost Niels Griis Alstrup Dahl i prestegarden i Eivindvik. Som syttenåring vart Ellingsen lærar i heimbygda ved Eidsfjorden. I 1850 vart han så lærar i Brekke, og han bygde eit nytt skulehus på Nedre Haugland i 1852 for eigne middel. Han busette seg etter kvart på Haugland i Brekke.

Frå 1862 - 1873 var Ellingsen ordførar i Lavik og Brekke kommune. Deretter, frå 1873, hadde Ellingsen stillinga som lensmann i kommunen, ei stilling han heldt på til han døydde i 1905. I fleire periodar var han varamann til Stortinget: 1862-1863, 1865-1866, 1868-1869 og 1871-1873. I åra 1874-1876 og 1877-1879 var han fast stortingsrepresentant.

I 1886 kjøpte Ellingsen opp det gamle sorenskrivarsetet og handelsstaden Lovisendal frå eit konkursbu. Etter dette dreiv Ellingsen-slekta handel og skipsekspedisjon i Brekke.

Kjelder 
 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Lasse Ellingsen. død lenkje
 
 

Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Stortingsrepresentantar for Sogn og Fjordane
Ordførarar i Gulen
Norske lærarar
Folk frå Gulen
Harald Torfinn Thune

Harald Torfinn Thune () frå Sygnefest i Gulen kommune er konstituert fylkesmann i Rogaland.

Thune gjekk realskule på Balestrand og gymnas i Sogndal. Han tok vidare juristutdanning ved Universitetet i Bergen.

Tidlegare verv 
 Sakshandsamar i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet, Prisavd. - 1979 til 1982
 Juridisk konsulent i Sogn og Fjordane Fylkeskommune, Plan- og utbyggingssjefen - 1982 til 1985
 Kontorsjef hjå fylkesrådmannen same stad. feb.- mai 1984
 Avdelingsleiar, Kommunal- og administrasjonsavdelinga, Fylkesmannen i Rogaland – 1985 til 1987
 Konstituert fylkeskontorsjef, Fylkesmannen i Rogaland des. 1987 til nov. 1989
 Skikka som fylkeskontorsjef/assisterende fylkesmann, Fylkesmannen i Rogaland november 1989
 Fungerande/konstituert fylkesmann i Rogaland nov. 1991 til august 1993

Fylkesmann 

Thune vart fyrst fungerande fylkesmann i Rogaland i oktober 2007 i samband med at den konstituerte fylkesmannen, Tora Aasland vart utnemnd til minister for forsking og høgare utdanning med umiddelbar verknad. Thune vart likevel konstituert fylkesmann frå desember 2007. 

Thune er gift og har tre born.

Kjelder 

 Artikkelen er omsett frå wikipedia på bokmål.
 Tora Aasland minister for forsking og høgare utdanning 
 Kva er fylkesmannen 

Folk frå Gulen
Fylkesmenn i Rogaland
Klorofyll

Klorofyll (av gresk chloros, 'grønt' og phyllon, 'blad') eller bladgrønt er eit stoff som gjev grønfarge i organismar som driv fotosyntese. I plantecellene finst klorofyll i membranar. Det blir mellom anna danna i kloroplastar.

Klorofyllmolekylet består av fire pyrrolringar som saman dannar ein porfyrinstruktur med eit magnesiumatom i midten. Til denne strukturen er det knytt ein fytolkjede. Klorofylla har karakteristiske absorpsjonsspektrum, det vil seia at det absorberer særskilde område av lysspekteret særleg sterkt: éit i raudt ljos og éit i blått. Bakterieklorofyllane absorberer derimot i infraraudt, som er usynleg for auget.

Den fysiologiske tydinga av klorofyll er at lysenergi som blir absorbert av fargestoffet, blir overført til kjemisk energi som blir brukt ved assimilasjonen av karbondioksid under fotosyntesen. Klorofyll blir syntetisert av blomsterplantane berre i ljos og når dei naudsynte mineralstoffa (nitrogen, magnesium, jarn, mangan og fleire andre) er til stades. Ved mangel på eit av desse stoffa oppstår klorose. Kimplantar av nakenfrøa plantar kan danna klorofyll òg i mørke. 

Det finst fleire typar: Klorofyll a, b, c, d og bakterieklorofyll. Kjemisk skil stoffa seg lite frå kvarandre. Grønalgar, mosar, karsporeplantar og frøplantar har klorofyll a (blågrønt) og b (gulgrønt), brunalgar, dinoflagellatar og diatoméar har klorofyll a og c, medan radalgar har klorofyll a og d. 

Klorofyll blir brukt som grønt fargestoff i næringsmiddel. Det har E-nummer E 140.

Sjå og
Xantofyll

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Fotosyntese
Plantemorfologi
E-stoff
Ord av gresk opphav
opphavleg omsett med Apertium
Holleford-krateret

Holleford-krateret er eit meteorittkrater i Ontario i Canada. Krateret er ei sirkelforma fordjuping med ein diameter på 2350 meter og ei djupne på 30 meter. Det er om lag 550 millionar år gammalt og er i løpet av den tida nesten vorte utviska av erosjon, avleiring og oppdyrking. Det er likevel lett å kjenne att krateret på luftfoto.

Kjelder

Krater i Canada
Krater frå proterozoikum
Geografi i Ontario
Hornblenditt

Hornblenditt er ein massiv, magmatisk eller metamorf bergart. Han består hovudsakleg av grøn-svart hornblende. 

Hornblenditt må ikkje forveklast med den plagioklashaldige metamorfe bergarten amfibolitt.

Kjelder

Petrologi
Djupbergartar
Hornfels

Hornfels er ein tett, finkorna bergart som har oppstått ved kontaktmetamorfose. Det vil seie at bergarten er omkrystallisert ved varmepåverknad frå smeltemassar som trenger seg oppover. 

Dei vanlegaste hornfelsane er danna av leirskifer. Desse er mørke og inneheld biotitt og plagioklas, og stundom andalusitt og cordieritt. Dei kan òg vere ureine kalksteinar, som er lyse på farge med kalksilikat som pyroksen, granat, og stundom wollastonitt og vesuvian. Nokre hornfelsar er omdanna metasomatisk og er i røynda skarnbergartar. Ein finn mykje hornfels i kontaktsonane kring Oslofeltet, der kambrosiluriske sediment er påverka av vulkanske bergartar frå permtida.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Metamorfe bergartar
Hortenraet

Hortenraet er israndavsetningar ved Horten i Vestfold og Telemark. Dei vart danna under den siste istida og utgjer ein del av raet.

Kjelder 

Geografi i Horten
Geologi i Vestfold og Telemark
Den siste istida
Hverfjall

Hverfjall (òg kalla Hverfell, uttale kvˈerfjadl) er ei tefrakjegle eller ein tuffringvulkan nord på Island, like aust for Mývatn. 

Han hadde utbrot for 2500 år sidan i den sørlege delen av Krafla-svermen. Krateret har ein diameter på om lag 1 km.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hverfjall» frå ,  den 2. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Vulkanar på Island
Aktive vulkanar
Sinderkjegler
Idaitt

Idaitt er eit koparhaldig ertsmineral med samansetning Cu3FeS4. Ein har funne mineralet i små mengder fleire stader i Noreg, mellom anna på kontaktførekomstar i Oslofeltet.

Det er kalla opp etter gruvelokaliteten Ida i Namibia i Afrika.

Kjelder

Koparmineral
Sulfidmineral
Håkon Njøten

Håkon Njøten () er ein norsk songar frå Eivindvik i Gulen kommune.

Karriere 

Håkon Njøten vart landskjend i fjernsynsprogrammet Idol på TV 2 i 2004. Njøten var ein publikumsfavoritt, men vart til slutt slått ut av konkurransen og enda på ein femteplass. Kjartan Salvesen gjekk av med sigeren.

Njøten var også medlem av rockebandet Skin-Deep Stain som bestod av han sjølv, Henrik Tveit og Bjarte Sandal. Bandet spelte på fleire konsertar i 2004, mellom anna på Brann stadion saman med Kurt Nilsen og Bryan Adams.

Sommaren 2006 gav Njøten ut singelen Som sommeren. Dette vart debuten hans som soloartist, og det einaste han har gjeve ut på eiga hand pr. 2010. I dag er Njøten vokalist i elektropop-bandet The Micropops. Bandet vart kåra til Ukens Urørt i 2008, og har gjeve ut fleire singlar og ein cd.

I 2010 deltok Njøten i Melodi Grand Prix i bandet The Diamond saman med Matias Tellez og Axel Vindenes, men vart slått ut i delfinalen.

Njøten bur i Bergen, der han også jobbar som marknadsførar for artistar og med konsept innan den norske musikkbransjen gjennom skipinga Hoge.

Kjelder 

 Artikkelen er delvis omsett frå bokmålswikipedia om Njøten.
 Bokmålswikipedia om Melodi Grand Prix 2010.

Bakgrunnsstoff 

 Sida til Skin-Deep Stain 
 The Micropops på Myspace.

Norske songarar
Folk frå Gulen
Melodi Grand Prix-deltakarar
Norske Idol-deltakarar
Idiomorf

Idiomorf er ein tekstur i magmatiske bergartar der mineralkorna er euhedrale. Dette vil seie at dei former si eiga krystallform. 

Magmatiske bergartar kan elles vera allotriomorfe og hypidiomorfe.

Kjelder

Krystallografi
Dekadanse

Dekadanse (av latin de, «ned» og cadere, «falle») er ei nemning litteraturkritikarar nytta om ei gruppe forfattarar som var verksame dei siste par tiåra av 1800-talet. Dei same forfattarane tok nemninga i bruk om seg sjølve, og gav nemninga eit positivt verd. Dekadansen var særleg knytt til litteratur- og kunstretninga symbolismen, og vert elles gjerne knytt til omgrepet fin de siècle.

Omgrepet dekadanse stammar frå teorien om at eit samfunn er i ei nedgangstid grunna moralsk forfall. Kroneksemplet er det gamle Roma, som det vart påstått gjekk under grunna dei styrande sine moralske utskeiingar. Omgrepet kan daterast tilbake til 1700-talets Frankrike, mellom anna hos Montesquieu. Det vart brukt av kritikarar som eit skjellsord mot Victor Hugo i sær, og allment om romantikken. Théophile Gautier og Charles Baudelaire markerte derimot avstand til positivisme og banal framskrittsoptimisme med den same nemninga.

I 1880-åra danna seg ei fast gruppering av franske forfattarar som kalla seg dekadentar. Det var Paul Verlaine som fyrst byrja kalla seg sjølv for dekadent, ei nemning som hadde vore nytta i ei samling parodier av Gabriel Vicaire and Henri Beauclair. Paul Verlaine var ein av skribentane i avisa Le Décadent, som vart skipa av Anatole Baju og kom ut mellom 1886 og 1889.

Verka av Charles Baudelaire vart ei viktig inspirasjonskjelde for dei dekadente forfattarane i Frankrike, som særleg er representert ved Stéphane Mallarmé, Paul Verlaine, Arthur Rimbaud, Paul Adam, Anatole Baju, Maurice Bouchor, René Ghil, Maurice Maeterlinck, Stuart Mérill, Jean Moréas, Francis Poictevin og fleire. Den mest kjende romanen frå denne gruppa er Joris-Karl Huysmans' À rebours frå 1884. Som litterær rørsle vert dekadansen i dag rekna som ein overgang mellom naturalismen og modernismen.

I England vert forfattarane Oscar Wilde, Arthur Symons, Ernest Dowson, Eric Stenbock og Lionel Johnson og illustratøren Aubrey Beardsley rekna til dei dekadente, og i Austerrike og Tyskland stod Arthur Schnitzler, Rainer Maria Rilke og brørne Mann som dei fremste. Den belgiske biletkunstnaren Félicien Rops si erotiske kunst spelte òg ei viktig rolle.

I norsk litteraturhistorieskriving har dekadanse vorte brukt om verk som Trætte Mænd (1891) av Arne Garborg, I afgrunden (1898) av Gabriel Finne og Mod Kvæld (1900) av Tryggve Andersen. I skandinavisk litteratur elles vert Herman Bang, Ola Hansson og Emil Kléen rekna til dei dekadente. Litteraturforskaren Per Thomas Andersen tok i 1992 doktorgraden på Dekadanse i nordisk litteratur 1880–1900.

Fotnoter

Bakgrunnsstoff
 Buvik, Per. 2001. Dekadanse. Oslo: Pax forlag. ISBN 82-530-2266-2

Litteraturhistorie
Kunsthistorie
Kultur på 1800-talet
Ignimbritt

Ignimbritt er ein bergart som er danna ved avsetning og konsolidering av oskesuspensjonar som oppstår ved eksplosive vulkanutbrot av sterkt gasshaldige magmaer. Bergarten inneheld striper, band og lenser av forskjellig materiale. Vanlege stoff i bergarten er fragment av pimpstein og glas. Bergarten er ofte sterkt samansveist i botn av dei enkelte straumane.

I Noreg kjenner ein til ignimbrittar frå permtida i Oslofeltet.

Kjelder

Tefra
Vulkanske bergartar
Gulen Sparebank

Gulen Sparebank blei etablert i 1885 i Gulen kommune i Vestland. I 1984 gjekk Gulen Sparebank med i Sunnfjord Sparebank. Denne danna saman med andre bankar i Sogn og Fjordane Sparebanken Sogn og Fjordane i 1988.

Kjelder 
 Elnes, K, Gulen Sparebank 1886-1961, Bergen 1961
 Midtun, Magnor Med banken gjennom 100 år i Gulen, Eivindvik 1986

Bakgrunnsstoff 
 Bankens heimesider
 Oversikt over sparebankstiftelser og fusjonar, frå fylkesarkivet.no

Norske bankar
Næringsliv i Gulen
Føretak skipa i 1885
1885 i Noreg