alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fredstraktaten i Amiens

Fredstraktaten i Amiens blei underskriven av den 25. mars 1802 av Joseph Bonaparte og Charles Cornwallis som ein «endeleg fredsavtale» mellom Frankrike og Storbritannia.
Han enda Dei franske revolusjonskrigane.

Gjennom avtalen lova britane å gje Malta tilbake til maltesarordenen, Egypt tilbake til Tyrkia, Ceylon til Nederlanda og Trinidad til Spania. Britane anerkjente den franske republikken og kong Georg III fjerna den historiske tittelen «Konge av Frankrike» frå dei andre titlane sine. Franskmennene lova å trekkja seg tilbake frå Napoli og Roma.

Freden kom i stand etter at William Pitt den yngre hadde gått av som britisk statsminister i 1801. Han blei erstatta av Henry Addington, som straks tok kontakt med Napoléon Bonaparte (bror til Joseph Bonaparte) med eit framlegg til fredsavtale. Sjefsforhandlarane for Frankrike var Charles-Maurice de Talleyrand og Joseph Bonaparte og for Storbritannia Robert Jenkinson, 1. jarl av Liverpool.

Freden varte ikkje lenge. Napoleonskrigane braut ut i 1803, og i 1804 var William Pitt d.y. igjen britisk statsminister.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fredstraktaten i Amiens» frå ,  den 27. februar 2019.

Litteratur 
 Lindqvist, Herman (2008): Napoleon, ISBN 8251623952

Fredsavtalar
Franske fredsavtalar
Engelske fredsavtalar
Hendingar i 1802
1802 i Frankrike
1802 i Storbritannia
Guajira-halvøya

Guajira-halvøya [gwaˈxiɾa, gwaˈhiɾa] (spansk ,  wayunaiki Hikükariby) er ei halvøy i Nord-Colombia og Nordvest-Venezuela i Karibia. Det er den nordlegaste halvøya i Sør-Amerika og har ei flatevidd på 25 000 km², som strekkjer seg frå kysten av Manaure i Colombia i vest til  Venezuelabukta i aust. I 1891 var det ein tvist mellom dei to landa om grensa over halvøya. I dag ligg det meste av territoriet innanfor La Guajira-departementet i Colombia, medan kyststripa mot Venezuelabukta ligg i den venezuelanske Zulia-staten. Den nordlegaste staden på halvøya vert kalla Punta Gallinas og er det nordlegaste punktet på fastlandet i Sør-Amerika, på ca. 12 ° 27' nordleg breidd.
Avgrensinga mot sørvest kan geografisk definerast der landtunga mellom hava er smalast, og vil då rekke omtrent sør til byen Uribia. Alternativt kan avgrensinga settast mot fjellområda Sierra Nevada de Santa Marta og Serranía del Perijá i sør. Med sistnemnde definisjon vil Guajira-halvøya òg femne om byen Riohacha kor elva Ranchería har utlaup i Karibhavet.

Klima 

Klimaet er generelt varm og tørt til halvtørt.
Passatvindar frå den nordlege halvkula treffer denne regionen. Den nordaustlege flanken av fjellkjeda Sierra Nevada de Santa Marta verkar som ein barriere mot sørvest som genererer rikeleg nedbør i låglandet, og gjev nedbør til nedslagsfeltet for Rancharía-elva, den einaste store elva i området. Klima og vegetasjon varierer frå sør til nord, i sør eit høgt fuktig klima, ca. 3000 mm nedbør i året, ned til 300 mm nedbør i året i ørkenområda i nord.

Fjellpartiet Macuira i nordaust er eit landskap som hever seg nokre hundre meter over havet, med toppar på over 800 moh. Det fangar nokon av passatvindane og forårsakar skodde. Mesteparten av fjellkjeda er eit verna område kalla Serranía de Macuira.

Økonomi 
Det er hovudsakleg wayuu-folk som bur på halvøya, dei brukar slettene til beite for storfe, sauer, geiter og hestar. Ekstrakt frå krattplanten Libidibia coriaria blir brukt til garving og farging. Etterkommarane til dei spanske kolonistane busette seg i den søraustlege delen av halvøya, nokon gonger referert til som Padilla-provinsen, der landet er meir fruktbart på grunn av nærleik til andre elvebasseng, som t.d. Cesar-elvområdet. Her finn ein plantasjar av bomull, durra og store krøterfarmar.

Sidan 1980-talet var det sentrale området på halvøya utsett for utforsking og utnytting av kol og naturgass i området, kolgruva Cerrejón og petroleum ved kysten. Ikkje langt frå Riohacha ligg eit naturgassfelt med røyrleidning til Barranquilla.

Kjelder  
Denne artikkelen bygger på «Guajira Peninsula» frå ,  den 27. februar 2019.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Colombiansk geografi
Øya Kuli

Kuli (Kuløya) er ei øy i Smøla kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Ho har eit areal på 4,3 km². Øya ligg vest/nordvest av Edøya, som ho har brusamband med. Øya har også brusamband vidare nordover mot Rossvolløya og Smøla.
Øya er kjend for Kulisteinen.

Ramndalshaugen er ein fjelltopp på øya. Han er det høygaste punktet i kommunen, med ei høgd på 70 meter over havet.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Kuli (øy)» frå ,  den 28. februar 2019.  
 

Øyar i Møre og Romsdal
Smøla kommune
FA-cupfinalen i fotball 2005

FA-cupfinalen i fotball 2005 fann stad på Millenium stadion i Cardiff 21. mai 2005, med 71 876 tilskodarar på tribunane. London-laget Arsenal FC vann den 124. FA-cupen etter straffeskyting. Etter 120 mållause minuttar skåra Arsenal på alle sine fem straffespark, motstandarlaget Manchester United mislukkast då Arsenal-målvakta Jens Lehmann stoppa det andre forsøket.

Kampen
Manchester United var det dominerande laget gjennom heile kampen. Vel midtvegs i den fyrste omgangen vart ein retur frå Arsenal-målvakta sett i nettmauskane, men annullert for hårfin offside. Midt i den andre omgangen small eit hardt, lågt skot frå United-spissen Wayne Rooney i næraste stanga, medan ein nikk frå tre meters hald frå lagkamerat Ruud van Nistelrooij vart stanga i tverrliggaren av ein Arsenal-forsvarar, fem minuttar før ordinær tid var ute. Arsenal, på si side, makta ikkje å spele seg til ein einaste stor sjanse. I det 120. minutt vart Arsenal-vengen José Antonio Reyes utvist, etter å ha fått sitt andre gule kort.

I straffetevlinga skåra etter tur Ruud van Nistelrooij, Cristiano Ronaldo, Wayne Rooney og Roy Keane for Manchester United, Paul Scholes missa. For Arsenal netta Lauren Etamé-Mayer, Fredrik Ljungberg, Robin van Persie, Ashley Cole, Patrick Vieira.

Arsenal sitt mannskap bestod av: Jens Lehmann, Lauren Etamé-Mayer, Kolo Touré, Philippe Senderos, Ashley Cole, Cesc Fàbregas, Patrick Vieira (kaptein), Gilberto Silva, Robert Pirès, Dennis Bergkamp og José Antonio Reyes. I løpet av finalen gjekk Bergkamp ut i det 65. Fàbregas i det 86. og Pires framfor 2. ekstraomgang. Inn kom, etter rokes, Fredrik Ljungberg, Robin van Persie og Edu Gaspar.

Manchester United stilte med: Roy Carroll, John O’Shea, Wes Brown, Mikaël Silvestre,  Darren Fletcher, Roy Keane (kaptein), Paul Scholes, Wayne Rooney, Ruud van Nistelrooij og Cristiano Ronaldo. Quinton Fortune tok over for O’Shea i det 77. minutt, medan Ryan Giggs spelte ekstraomgangane i staden for Fletcher.

Dommaren heitte Rob Styles.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «2005 FA Cup Final» frå ,  den 28. februar 2019.  
 

Fotball i 2005
Manchester United
FA-cupfinalar
Mikaël Silvestre

Mikaël Samy Silvestre () er ein fransk tidlegare fotballspelar som er kjend for sine suksessrike sesongar i Manchester United. Forsvarsspelaren sikra seg elles ein sølvmedalje med det franske landslaget i Fotball-VM 2006.

Karriere

Klubbspel
Silvestre spelte 1996-98 på Rennes FC i den franske toppserien, medan han sesongen 1998/99 var Inter-spelar i Italia. Den 10. september 1999 vart han overført til engelske Manchester United, der han omgåande fekk plass i fyrste-ellevaren. Fram til 2006 var han oftast å sjå på venstrebacken, når det var trong for det tok han også rolla som midtstoppar. Med Manchester United vann Silvestre fire ligameistertitlar. I 2004 var han med på triumfen i FA-cupen og to år seinare sigra han og laget hans også i ligacupfinalen. Etter den sistnemnde triumfen fekk han stendig mindre speletid, og var til sist berre benkefyll. Sommaren 2008 fekk Silvestre kontrakt med Arsenal FC, der han i to sesongar var inn og ut av fyrstelaget. Sidan hadde han ein bra 2010/11-sesong i tyske Werder Bremen, men etter den tid måtte han nøye seg med litt spel for Portland Timbers i USA i 2013 og Chennaiyin i India i 2014.

Landslagsspel
Silvestre deltok i 40 av Frankrike sine landskampar i tida 2001-06 og skåra 2 mål. Han var med i VM-troppa 2002, utan å få speletid. I 2004 spelte han alle lagets kampar under europameisterskapen i fotball, der Frankrike i semifinalen vart slått ut av Hellas, den blivande vinnaren av turneringa. Under VM i fotball 2006 spelte Silvestre ein kamp i innleiingsrunda, hans siste i landslagsdrakta. Dermed vart han sitjande på reservebenken då Italia vann over Frankrike i VM-finalen.

Merittar
Vinnar av Premier League: 2000, 2001, 2003 og 2007 med Manchester United
Vinnar av FA-cupen: 2004 med Manchester United
Vinnar av ligacupen: 2006 med Manchester United
VM-sølv: 2006 for Frankrike

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mikaël Silvestre» frå ,  den 28. februar 2019.  
 
eu-football

Franske fotballspelarar
Rennes-spelarar
Werder Bremen-spelarar
Arsenal-spelarar
Inter-spelarar
Slotsholmen

Slotsholmen er ei øy i hamnebassenget i sentrale København. Øya er i stor grad danna gjennom oppfylling, og ligg på eller utanfor den tidlegare kystlinja. 
Sidan mellomalderen har Slotsholmen husa sentraladministrasjonen i Danmark, og har stadig ei viktig rolle med Christiansborg, som husar Folketinget, ei rekkje sentrale ministerium som Statsministeriet og Finansministeriet; Kancellibygningen («Den Røde Bygning») og Højesteret. 

I tillegg finn ein mellom anna Børsen, Christian IVs tøyhus med Tøjhusmuseet, Det Kongelige Bibliotek med Den Sorte Diamant, Rigsarkivet, Christiansborg slottskirke, Thorvaldsens Museum, Teatermuseet, Dansk Jødisk Museum, Christian IVs bryggerhus med Kongernes Lapidarium og Staldmestergården på Slotsholmen.

Slotsholmen er avgrensa av Inderhavnen, Slotsholmskanalen og Frederiksholms Kanal. Ho har samband til Sjælland med Bryghusbro, Prinsens Bro, Marmorbroen, Stormbroen, Højbro, Holmensbro, Børsbroen og Chr. IV's Bro og til Amager (Christianshavn) med Knippelsbro.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Slotsholmen» frå ,  den 28. februar 2019.

Litteratur 
 Bo Bramsen & Palle Fogtdal (udg.), København før og nu – og aldrig – Bind 1 – Slotsholmen, Fogtdal, 1996. ISBN 87-7807-720-6.
 Allan Mylius Thomsen, Via Slotsholmen til Østerbro, Danmarks Statistik, 2001. ISBN 87-501-1150-7.

 
Øyar i Danmark
Colkirk

Colkirk er ein landsby og civil parish i Breckland i Norfolk i England. Han har 588 innbyggjarar (2011). Landsbyen blei omtalt i Domesday Book i 1086, der han blei kalla Colechirca/Colekirka.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Colkirk» frå ,  den 28. februar 2019.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.colkirk-norfolk.co.uk/

Landsbyar i Norfolk
Domesday Book
Breckland
Spekulasje

Spekulasje er ei krydra småkake som er knytt til juletider. Ho er som regel firkanta på form og har mønster eller pynt oppå.

Bakverket er utbreidd i Belgia, Nederland og vestlege Tyskland under namna Spekulatius (tysk), speculaas  eller speculatie (nederlandsk) og spéculoos (fransk). På norsk er det også kjend som spekulasi(e), spikkelasje, spekelasje og sirupsspekulasje.

Skildring 

Deigen blir laga med lysebrunt sukker og eit hevemiddel som bakepulver eller ammoniumkarbonat. Dei hever ikkje så mykje. Ein bruker krydder som kanel, ingefær, nellik, kardemomme og kvit pepar, krydder som blei vanlege i området på grunn av den nederlandske krydderhandelen i Asia.

Kakene kan ha ulike mønster, ofte knytt til heilage Nikolaus, på eine sida. Andre sida er flat. I norsk tradisjon er kvar kake gjerne pynta med ein halv mandel.

Advent og jul 
I Nederland og Belgia er kakene knytte til adventstida. Dei blir laga til den liturgiske minnedagen for den heilage Nikolas den 6. desember, men ein kan eta dei seinare, også til jul. I Tyskland er dei knytt noko tettare til sjølve jula. 

I Indonesia, som lenge var nederlandsk koloni, er bakverket også kjent, men der er det ikkje knytt til advent eller jul.

Sjå òg
Peparkake
Sirupssnipp

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Spekulatius» frå ,  den 28. februar 2019.  
 
Delar av denne artikkelen bygger på «Speculaas» frå ,  den 28. februar 2019.  
 

Advent
Julemat
Bakverk
Belgisk kultur
Nederlandsk kultur
Tysk kultur
Ammoniumkarbonat

Ammoniumkarbonat er eit ammoniumsalt med kjemisk formel (NH4)2CO3.
Det har E-nummer E 503.

Ved oppvarming vil ammoniumkarbonat produsera gassane ammoniakk, karbondioksid og vassdamp:

På grunn av dette er ammoniumkarbonat ein del av hjortetakksalt, som er eit særskild bakepulver. 
Hjortetakksalt som er i handel er laga som ei blanding av surt ammoniumkarbonat og ammoniumkarbamat. Opphavleg blei det framstilt gjennom tørrdestillering av horn, hjortehorn og bein, noko som gav opphav til namnet.

Særleg gassen ammoniakk har ei skarp lukt, som gjer at hjortetakksalt kan lukta vondt allereie ved romtemperatur.

Ammoniumkarbonat oppstår naturleg ved rotning eller oppvarming av nitrogenhaldige organiske stoff, som gjødninga guano.

Også kjend som 
 Ammonium carbonicum

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ammoniumkarbonat» frå ,  den 28. februar 2019.  
 

Karbonat
Ammoniumsambindingar
Neville Southall

Neville Southall () er ein walisisk tidlegare fotballspelar frå Llandudno i Wales. Målvakta er kjend for sine 17 sesongar i Everton FC, der han var med om å vinne ligapokalar, FA-cuppokalar og cupvinnarcupen 1985.

Klubbspel
Southall spelte 1980/81-sesongen på fjerdedivisjonsklubben Bury. Mot £150 000 vart han sommaren 1981 overført til topplaget Everton. Fyrst hausten 1983 vart han eit opplagt fyrsteval på målvaktsplassen i klubben. Dei neste åra var han ein solid sisteskanse for ein klubb som sanka fleire store meistertitlar. I 1984 var Southall med på å vinne FA-cupen, og våren etter vart han ligameister, få dagar etter stod han i målet då Everton i Rotterdam slo Rapid Wien 3-1 i finalen i cupvinnarcupen. Same året vart han kåra til årets spelar av dei engelsk sportsjournalistane. I 1987 vart Southall ligameister for andre gong. Deretter gjekk Everton sine år som storlag over. Southall vart likevel verande i klubben, og kunne i 1995 gledje som over å vinne FA-cupen med finalesiger 1-0 over Manchester United. Han var fyrstemålvakt i Everton til 1997. I 1998 forlet han Everton med klubbrekord i talet på ligakampar, 578. Sidan vakta han målet til Torquay United på nivå fire i to sesongar til sommaren 2000. Gjennom åra vikarierte Southall i seks klubbar, med andrenivålaget Stoke City som den mest kjende av desse klubbane.

Landslagsspel
Southall spelte 92 landskampar for Wales i tida 1982-97, kaptein i 5 kampar åra 1989-91. Han deltok aldri i ein stor internasjonal meisterskap.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1985 med Everton FC
Engelsk ligameister: 1985 og 1987 med Everton FC
Engelsk cupmeister: 1984 og 1995 med Everton FC

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Neville Southall» frå ,  den 28. februar 2019.  
 
eu-football

Walisiske fotballspelarar
Everton-spelarar
Bury-spelarar
Elsa Skarbøvik

Elsa Skarbøvik, opphavleg Elsa Hynnekleiv, () er ein norsk lærar og politikar frå Oslo, som representerte Vestfold og Kristeleg Folkeparti på stortinget frå 1997 til 2005.

Elsa Hynnekleiv var dotter til ein lektor. Etter å ha gått Kristelig Gymnasium i heimbyen og eitt år på Plymouth High School i USA, utdanna ho seg 1968-71 ved Oslo lærerskole. Der tok ho norsk grunnfag, før ho 1971/72 tok kristendom grunnfag ved Menighetsfakultetet, også det i heimbyen. Frå 1972 til -85 var ho lærar ved Presterød ungdomsskole i Tønsberg. Treårsperioden 1985-88 underviste ho ved 'The Norwegian School' i Katmandu i Nepal. I 1988 vende Elsa Skarbøvik tilbake tilbake til Noreg og Presterød ungdomsskole. Ho var tilsett ved ungdomsskulen til 2014, frå 2007 som undervisningsinspektør. Inn i mellom studerte ho sosialpedagogikk og seinare utdanningsleiing.

Skarbøvik engasjerte seg i politikken for Kristeleg Folkeparti. Ho var frå 1976 til 85 medlem i Sem kommunestyre, dei to siste åra som varaordførar. Valperioden 1980-83 var ho også medlem i fylkestinget i Vestfold. Stortingsperioden 1985-89 møtte ho nokre veker som vararepresentant frå Vestfold. Etter ho kom heim frå Nepal var ho sentralstyremedlem 1989-91 i Kristeleg Folkeparti. I 1989-90 var Skarbøvik personleg rådgjevar for utanriksminister Kjell Magne Bondevik. Frå 1997 til 2005 var ho stortingsrepresentant frå Vestfold. På Tinget var ho medlem i Utanrikskomiteen så lenge Bondevik var statsminister. Etter Bondevik I-regjeringa valde å gå av, var Skarbøvik frå 22. mars 2000 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskningskomitéen til 2005. Ho lukkast ikkje verte attvald hausten 2005, og forlet politikken.

Kjelder 
 

Stortingsrepresentantar frå KrF
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar for Vestfold
Vararepresentantar til Stortinget
Politiske rådgjevarar frå KrF
Norske skulefolk
Folk frå Oslo
Aldrans

Aldrans er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 8,85 km² og i kring 2 700 ibuarar. Aldrans ligg 760 meter over havet, straks søraust om Innsbruck. I dag er kommunen nærast ein rein forstad til forbundshovudstaden.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aldrans» frå ,  den 28. februar 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Steiking

Steiking er ein måte å laga til mat på som nyttar sterk varme og ikkje hovudsakleg er koking i vatn. Ein kan steika noko direkte over eld, på spyd eller grill, på panne eller takke, eller i omn. Ein kan steika ei rekkje ulike mattypar. Nokre av dei har namn som reflekterer tillaginga, som steik, steikeball,  steikefisk, steikegraut og wok.

Ein steiker gjerne med feitt, anten i form av tilført matfeitt eller i feittet råvara inneheld. Ettersom feitt kan nå høgare temperaturar enn vatn utan å gå over til gass, kan ein også oppnå svært høge temperaturar ved steiking. Dette kan føra til ulike reaksjonar, som karamelisering av sukker eller maillardreaksjonar der sukker og aminosyrer fører til bruning av utsida til maten og utvikling av ein særskild smak. Det gjer også at oppvarmingsprossessen kan gå fortare og at ein reduserer vassinnhaldet i matvarene, slik at steikt mat gjerne får ein karakteristisk sprø konsistens.

Ulike former for steiking 

 Baking – ofte steiking i steikeomn ved jamn varme, særleg brød og anna bakverk
 Bresering – steiking ved svak og fuktig varme
 Bruning – nokså lett steiking der ein ingrediensen eller overflaten blir brun
 Fritering, frityrkoking eller frityrsteiking – steiking i store mengder feitt (matolje eller smult)
 Grilling – steiking på grill
 Halvsteiking – laging av mat som ikkje blir gjennomsteikt, til dømes i samband med bakverk som er slik steikt at det held fasongen, men ikkje har brun skorpe
 Risting – steiking direkte på eld eller glør, eller i tørr panne, til dømes nøtter, krydder, te, kaffi- og sjokoladebønner
 Råsteiking – få noko steikt på utsida, men ikkje tvers gjennom, som råsteikt biff eller potet
 Sautering – steiking på steik varme i ei panne ein ristar under steikinga
 Sprøsteiking – steiking til noko blir sprøtt, til dømes brødskiver eller sild
 Tvisteiking – steiking av ei matvare to gonger, til dømes flatbrød

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Frying» frå ,  den 28. februar 2019.

Bakgrunnsstoff
Sauté, steiking i omn, steiking i panne, spyd og grill ved ndla.no

 
Matlaging
Tekst-TV

Tekst-TV eller tekst-tv er eit system for kringkasting av tekst og enkle grafiske figurar saman med fjernsynskanalar. Systemet er hovudsakleg brukt til overføring av korte meldingar, samandrag av nyhende, programoversyn og liknande. Tekst-TV vart lansert i Noreg i 1983. I dag er det berre NRK som framleis har tekst-TV, etter at TV2 la ned løysninga si i 2017. Same året var det kring 400 000 nordmenn som framleis brukte tekst-TV, trass den aukande populariteten til internett som informasjonskanal. Tekst-TV sidene til NRK er også tilgjengelege på internett.

Fjernsynsmottakarar som skal ta imot tekst-TV, må vere utstyrt med ein dekodarkrins og fjernkontroll. Sjåaren kan kalle opp tekstinformasjon på skjermen ved å trykke på knappane på fjernkontrollen. Tekst-TV er også brukt for teksting av fjernsynsprogram for personar med svekt høyrsel.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 NRK Tekst-TV

Fjernsyn
Telekommunikasjon
Fjernkontroll

Fjernkontroll er eit elektrisk system for styring og kontroll av noko på ligg i ein avstand frå kontrollstaden. Nemninga er særleg nytta om sendareiningar for styring av apparat eller mekanismar utan samband via leidning.

Fjernkontrollar kan styre med bruk av ultralyd, infraraud stråling eller radiobølgjer. Dei kan brukast til fjernstyring av utstyr som fjernsynsapparat, musikkanlegg, modellkøyretøy, dører og portar.

Kjelder 
 
 

Fjernstyring
Fjernsynsteknologi
Fjernstyring

Fjernstyring er styring og kontroll av eit utstyr frå ein annan stad enn der utstyret er. Styringa kan skje ved bruk av elektriske eller optiske signal, eller ved hjelp av mekaniske, pnevmatiske eller hydrauliske overføringssystem.

Typisk eksempel i fly er autopilot (hydraulisk), regulering av kjøleluftopninga i motoren (mekanisk eller elektrisk), bremsar (pnevmatisk eller hydraulisk). I elektriske anlegg bruker ein fjernstyring i stor utstrekning for igangsetting og kontroll av maskiner og apparat. 

I dagleglivet bruker ein fjernstyring av til dømes fjernsynsapparat og ulike hobbygjenstandar (som modellfly og -bilar) ved hjelp av ein fjernkontroll.

Kjelder
Nils Magerøy

Nils Motsfeldt Magerøy () var ein skulemann frå Ålvundeid på Nordmøre. Han var far til Hallvard Magerøy og bror til Arne Magerøy.

Nils Magerøy tok eksamen ved lærarskulen i Volda i 1906. Dei neste sju åra var han sjølv lærar på den same skulen. Der etter var han lærar i eitt år på Sunnhordland fylkesskule og i fire år på Møre ungdomsskule i Borgund kommune. Frå 1918 til -27 styrte han Oppdal ungdomssskule, og var så lærar 1928-31 på Øystese framhaldsskule. Til sist arbeidde han 1931-48 i folkeskulen og på lærarskulen i Volda.

Saman med broren Arne Magerøy gav han i 1943 ut Gamle visor og kvedor. Seinare skreiv han Leidetråd i Luthers katekisme og han omsette barneboka Sagan hans Hjalta litla (Vesle Hjalti) av Stefán Jónsson til nynorsk frå islandsk.

Nils Magerøy døydde og er gravlagd i Volda.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norske skulefolk
Folk frå Sunndal
Eilert Mo

Eilert Pedersson Mo () var ein lærar og målgranskar frå Rindal.

Han tok lærareksamen i 1900 og var frå 1907 lærar i heimbygda til han døydde av kreft. Mo granska talemålet på Indre Nordmøre, særleg var han oppteken av fonetiske spørsmål. I tida 1915-31 gav han ut fire bøker/hefte: Stavingsdeling i rindalsmålet, Todalsmålet, Tonelagstilhøve i rindalsk og til sist, Nokre salmevers.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norske skulefolk
Norske språkforskarar
Folk frå Rindal