alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Grjot

Grjot eller grot er namn på ymse steinslag, som sandstein, brynestein og særleg kleberstein (grautstein). I gammal tid vart kleberstein nytta som materiale til gryter og ordet gryte er avleidd frå grjot. Andre ord som slektar på grjot er mellom andre graut og grut.

På Sunnmøre finst fleire fjelltoppar med namnet Grøthornet, og stadnamn som Grøtet, alle med lokal uttala av førelekken grjot. Desse stadene er overstrødd med natursprengde steinblokker. Tilsvarande er Grautgarden namn på steinurder i Eiteråga og Drevjo i Vefsn.

Kjelder

Bergartar
Ord frå norrønt
Koffardi

Koffardi er ei nemning frå lågtysk kopfardie som tyder 'kjøpeferd' eller 'kjøpmannsferd', og viser til skipsfart med handelsføremål, til skilnad frå til dømes krigsskip, tankfart eller kvalfangst. Omgrepet er særleg kjend frå uttrykk som «gå/fare/seile til koffardis» og i samansetjingar som «koffardifart», «koffardiskip» og liknande.

Kjelder
Norsk Allkunnebok VII. 1956

Bakgrunnsstoff
«Kofferdi» på Svensk Wikipedia

handel
skipsfart
ord frå lågtysk
Grunnfjell

Grunnfjell er den opphavlege bergarten som ligg under overflata på ein planet, vanlegvis jorda. Over grunnfjellet ligg vanlegvis eit lag med laus og forvitra stein i djupare jordlag. Overflatiske førekomstar (òg kjend som avvik) kan vere særs tjukke, slik at grunnfjellet ligg fleire hundre meter under overflata.

Tidlegare trudde ein at grunnfjellet var den opphavlege størkningsskorpa til jorda, men no trur ein at dei eldste kjende grunnfjellsbergartane vart danna ved overflata til jorda og seinare omdanna under høgt trykk og høg temperatur i dei djupare delane av jordskorpa. Dei vanlegaste grunnfjellsbergartane er granitt, gneis, gabbro og amfibolitt. Grunnfjellet kan forvitrast under den øvre overflata og verte forvitra fjell 

I norsk samanheng vert grunnfjell nesten berre nytta om bergartar danna i prekambrium. I Noreg er grunnfjellet særs utbreidd. Kjerneområda til kontinenta, det prekambriske skjoldet , består av grunnfjell.

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Bedrock» frå ,  den 15. august 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Petrologi
Geologi
Bergartar
Emmer

Emmer (Triticum dicoccum), òg kjent som farro spesielt i Italia, er ein kveitesort med lita avling, agna kveite. Emmer var ein av dei første artane som vart domestifisert i det nære Austen. Han var mykje dyrka i antikken, men er no berre dyrka i liten grad i fjellområda i Europa og Asia.

Villemmer
Villemmer (Triticum dicoccoides) veks vilt i den fruktbare halvmånen i det nære Austen. Den er ein tetraploid kveitesort danna ved hybridisering av to ville diploide grasartar.  Det eine er Triticum urartu som er i slekt med villeinkorn (T. boeoticum)), og den andre er ein hittil uindentifisert Aegilops-art som er i slekt med A. searsii eller A. speltoides.

Morfologi
Som einkorn og spelt, er emmer ein skalkveite. Med andre ord, den har eit sterk skal (hams) som omgir kornkjernen, og eit halvsprøtt rachis. Ved tresking vil akset bli brote ned i enkeltkorn. Dette krev knusing eller slåing for å frigjere kornkjernen frå hamsen.

Villemmer sår seg sjølv ved at agna mekanisk skrur kornet ned i jorda. Om natta, når fuktigheita aukar, vil agna bli stiv og trekke seg saman, og i den prosessen vil det presse kornet ned i jorda. 
Om dagen avtar fuktigheita, og agna blir slakkare. Men fine silikahår på agnene verkar som krokar i jorda og hindrar kornet frå å gå attande. Ved hjelp av den skiftande luftfuktigheita mellom dag og natt vil pumperørslene i agna, som liknar på eit svømmande froskespark, bore kornet med agna ned eit par centimeter i jorda.

Kjelder

Hulled Wheats. Promoting the conservation and use of underutilized and neglected crops. 4. Proceedings of the First International Workshop on Hulled Wheats 21-22 July 1995, Castelvecchio Pascoli, Tuscany, Italy[invalid link]

 Up-to-date reference to cereals in the Biblical world.
Wheat evolution: integrating archaeological and biological evidence 
Alternative Wheat Cereals as Food Grains: Einkorn, Emmer, Spelt, Kamut, and Triticale
 The structure of wild and domesticated emmer wheat populations, gene flow between them, and the site of emmer domestication 

Oldest domesticated wheat found at Abu Hureyra. BBC.co.uk
Jacomet, S. 2006. Plant economy of the northern alpine lake dwellings - 3500-2400 cal. BC. Environmental Archaeology 11(1): 65-85

Kveite
Korn
Jordforureining

Jordforureining eller grunnforureining er forureining av jord og lausmassar med tilhøyrande grunnvassførekomstar. Forureininga kan vere miljøgifter som tungmetall, forskjellige petroleumsprodukt, radioaktive stoff og plantevernmiddel. Stoffa trengjer ned i grunnen frå tankar eller røyr i samband med mellom anna industriverksemd, gruvedrift, avfallsdeponi og fyllplassar. 

Forureininga kan føre til helsefare både gjennom direkte kontakt med den forureinina jorda, ved at giftstoffa vert spreidde via jorda til grunnvatnet eller ved utveksling mellom sediment og omliggande vatn . I seinare tid har ein særleg vorte merksam på PCB (polyklorerte bifenylar) som vart nytta i mange produkt som isolerglasruter, kondensatorar og måling og som kan samle seg som ei alvorleg forureining i jord, sedimentære avleiringar og sjøbotn. Sidan 1980 har stoffet vorte rekna som ei miljøgift og vore forbode. 

Klima- og forureiningsdirektoratet (SFT) i Noreg kartlegg forureina grunn og tiltak i samband med jordforureining. Målet er å redusere ytterlegare forureining, å redusere spreiingsfaren av eksisterande forureining og redusere helsefaren for folk og dyr. Av tiltak finn ein reinsing av jorda lokalt eller i spesielle anlegg, tildekking og isolering på staden, eller oppgraving og ny deponering under kontrollerte tilhøve.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Soil contamination» frå ,  den 15. august 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Portal for jord- og vasshandsaming i Europa
 Klima- og forureiningsdirektoratet om forureina grunn

 
Miljøkjemi
Forureining
Jordkjemi
Geologisk eining

Ei geologisk eining er ein berg- eller ismasse som ein kjenner opphavet til og der alderen er definert ut frå petrografiske, litologiske eller paleontologiske eigenskapar (facies).

Einingane må vere mogelege å kartlegge og skilje frå kvarandre, men kontakten treng ikkje å vere særleg tydeleg. Til dømes kan ei eining definerast ut frå uttrykk som «når sandsteinskomponenten er 75 % eller meir».

Litostraigrafiske einingar
Litostratigrafiske einingar er baserte på bergartskarakter (litologi).

 Overgruppe - to eller fleire grupper og einslege formasjonar
 Gruppe - to eller fleire formasjonar
 Formasjon - hovudeininga i litostratigrafi
 Ledd - kalla litologisk underinndeling av ein formasjon
 Lag - eit tydeleg lag i eit medlem eller ein formasjon

Eit døme er Friggformasjonen, som er ei karakteristisk eining av sandstein under Nordsjøen.

Kronostratigrafiske einingar 

Desse er baserte på at bergartslaga er avsett i eit bestemt tidsintervall og står i eit relativt eller absolutt aldersforhold til kvarandre. 

 Eonotem - alle berglaga som er lagt ned i eit eon. 
 Eratem - alle berglaga som er lagt ned i ein æra
 System - alle berglaga som er lagt ned i ein periode
 Serie - alle berglaga som er lagt ned i ein epoke
 Etasje - alle berglaga som er lagt ned i ein alder.

Eit døme er triassystemet, som omfattar bergartane danna gjennom eit bestemt tidsrom.

Geokronologiske einingar
Desse er basert på tidsintervalla bergartslaga er danna i, målt til dømes i år. Den største inndelinga er eon, som vidare vert delt inn i æra, periode, epoke og alder. 

Eit døme er trias eller triasperioden, som er eit bestemt tidsrom i jordhistoria.

Biostratigrafiske einingar

Desse er basert på fossilinnhaldet. Hovudeininga her vert kalla biosone.

Sekvensstratigrafiske einingar

Desse er basert på einingar som genetisk høyrer saman og er avgrensa av eroasjonsflater elelr andre flater som representerer manglende avsettingar.

Sjå òg
 Stratigrafi
 Sedimentologi
 Glasiologi

Stratigrafi
Sedimentologi
Christian Havig

Christian Møinichen Havig () var ein lensmann, gardbrukar og stortingsrepresentant, fødd på garden Havika i Overhalla i Namdalen. Christian Fredrik Havig var sonen hans.

Havig var fødd i Overhalla, men familien flytta til Vikna då han var i barneåra. Han fekk lite undervisning utanom omgangsskulen. På eiga hand lærde han seg så mykje at han fekk arbeid på kontoret hos lensmannen i Nærøy og Vikna. Seinare, 1848, vart han tilsett hos slektningen, lensmann Jørgen Havig i Namsos. I 1854 kom Havig med i Namsos bystyre, i 1858 ordførar i byen og forlikskommissær 1856-58.

År 1858 vart Havig sett til lensmann i Vefsn i Nordland. Denne stillinga hadde han heilt til 1904, då vart han etterfylgd av sonen Thorleiv N. Havig. Allereie i 1859 vart han medlem av heradsstyret i Vefsn, ordførar 1905. Elles var han forlikskommissær 1859-66 og kasserar i den lokale sparebanken 1860-70, formann i skulestyret og formann i matrikkelkommisjonen i Vefsn.

Havig representerte Nordlands amt på Stortinget frå 1871, der han hadde sete fram til  1888. I perioden 1871-74 var han medlem av justiskomite nr 1. Frå 1875 vart han medlem av jarnbanekomiteen, formann i denne frå 1880 til 1888. 1874-76 var han sekretær i Odelstinget, deretter sekretær i Stortinget 1877-85. Han var medlem av riksretten 1883–84, ei tid som mellombels president. Lagtingspresident 1886-88.

I 1884 vart Havig medlem av den parlamentariske jurykommisjonen. Seinare, 1899-1905, medlem av riksskattekommisjonen.

Lokalt engasjerte han seg for at fleire leiglendingar skulle få høve til å kjøpe gardane dei dreiv, og han arbeidde for innføring av norsk opplæringsmål i skulen.  Han var leiar av Vefsn skulestyre då det i 1900 gjorde vedtak om at skuleelvane skulle bruke lærebøker på nynorsk mål. Havig var mellom dei som i 1905 tala for at Noreg skulle verte republikk.

Christian Møinichen Havig døydde i 1912. C.M. Havigs gate i Mosjøen er oppkalla etter han.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 Verdens Gang nr. 22, 21. februar 1885. 
 «Havig, Christian Møinichen», i Illustreret norsk konversationsleksikon, bind III, sp. 1587. Kristiania: Aschehoug, 1909.
Kjell Jacobsen: Vefsn Bygdebok b. II
 

Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1886-1888
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar for Nordland
Ordførarar i Vefsn
Ordførarar i Namsos
Folk frå Namsos
Folk frå Vefsn
Målfolk
Geologisk formasjon

Ein formasjon er ei geologisk eining som består av ei viss mengd sedimentære lag. Formasjonen er mogeleg å kartlegge og har ei øvre og nedre grense som er karakteriserte av endringar i samansetninga i laga. Tjukkleiken på formasjonane kan derfor variere mykje.  

Konseptet med å dele inn fjell i lag og formasjonar høyrer til fagfeltet stratigrafi. Ein formasjon kan delast inn i medlemmar og er igjen gruppert i lag i grupper.

Kjelder
Bryhni, Inge. (2009, 14. februar). Formasjon: geologi. I Store norske leksikon. Henta 19. november 2013 frå http://snl.no/formasjon%2Fgeologi.

Geologiske formasjonar
Stratigrafi
Johan Gunnar Andersson

Johan Gunnar Andersson eller An Desheng 安德生 () var ein svensk arkeolog, paleontolog og geolog. 

Andersson studerte ved Universitetet i Uppsala og deltok som 25-åring på ein ekspedisjon til Spitsbergen. I 1898 leia han sin egen ekspedisjon til same område, og i 1902 deltok han på den svenske antarktisekspedisjonen til Otto Nordenskjöld til Antarktis.

I 1906 vart Andersson som professor leiar for det svenske organet for geologiske undersøkingar. I 1914 vart han engasjert av den kinesiske regjeringa som geologisk rådgjevar. Teneststaden til Johan Gunnar Andersson var det nyoppretta nasjonale geologiske instituttet (Dizhi kaochasuo) og han vart snart god ven med leiaren her, Ding Wenjiang. På denne tida hjelpte Andersson med utdanninga av kinesiske geologar og oppdaga enkelte jernmalmførekomstar, noko som var til stor hjelp for den kinesiske industrien. 

Seinare oppdaga Andersson saman med dei kinesiske kollegaene sine, som forskaren Yuan Fuli, så langt ukjente avlagringar frå yngre steinalder. Desse låg i provinsen Henan ved Guleelva. Epoken funna stamma frå fekk namnet Yangshaokulturen, etter ein landsby der ein i 1921 hadde gjort dei første funna. Mellom 1923 og 1924 var Andersson med på arkeologiske utgravningar i provinsane Gansu og Qinghai. Mest respekt fekk han for dateringa av funna i Zhoukoudian i nærleiken av Beijing (Pekingmennesket), som han kunne legge til eldre steinalder.

I 1926 fekk Johan Gunnar Andersson i oppdrag av den svenske Riksdagen å grunnlegge eit museum som skulle overta de arkeologiske gjenstandane som Andersson hadde teke med seg frå Kina. Alt same år oppstod så det som no heter Östasiatiska museet i Stockholm, under leiing av Johan Gunnar Andersson frå 1928. Ein større del av samlinga skulle sendast attende til Kina som følgje av ein svensk-kinesisk avtale. Dette skjedde så med sju sendingar mellom 1927 og 1936. Denne delen av samlinga gjekk snart etter tapt under den andre sino-japanske krigen. 

Johan Gunnar Andersson publiserte fleire bøker og vitskaplege rapportar. Dei siste vart for det meste publisert i dei egne årsskriftene til museet. Han er òg kjent for boka Den gula jordens barn, som vart omsett til mange språk.

I Sverige fekk han tilnamnet «Kina-Gunnar».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johan Gunnar Andersson» frå ,  den 15. august 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Johan Gunnar Andersson: Der Drache und die fremden Teufel F. A. Brockhaus Verlag, Leipzig 1927
 Magnus Fiskesjö og Chen Xingcan. China before China: Johan Gunnar Andersson, Ding Wenjiang, and the Discovery of China's Prehistory. Stockholm: Museum of Far Eastern Antiquities [Östasiatiska museet], 2004. ISBN 91-970616-3-8.
 Bernhard Karlgren: Johan Gunnar Andersson. In Memoriam, Östasiatiska Samlingarna, Stockholm, Bulletin No. 33, Stockholm 1961
 

Svenske arkeologar
Svenske paleontologar
Svenske geologar
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Abraham Heffermehl

Abraham Vilhelm Heffermehl () var ein norsk sokneprest og politikar. Han var stortingsrepresentant for Høgre og ordførar i Gloppen. Jørgen Heffermehl var faren hans.

Heffermehl vart fødd i Sørfold i Nordland, der faren var sokneprest. Familien flytta til Gloppen i Nordfjord i midt på 1840-talet. Sjøllv vart han student 1853 og cand. theol. 1858. År 1861 vart han personalkapellan hos far sin i Gloppen, i 1867 residerande kapellan på Breim i Gloppen. Frå 1871 var han sokneprest i Hisøy i Aust-Agder, til han 1893-1908 var sokneprest i Ringsaker. Prost i Hedemarken 1897-1903.

1866 tok Heffermehl over som ordførar i Gloppen etter far sin, eit ombod han hadde fram til 1869. Også med han var prest i Hisøy var han ei tid ordførar.

Heffermehl var 2. representant for Nedenes amt på Stortinget 1889-94. Han var 1889-91 medlem av protokollkomiteen, 1892-94 formann i same. På tinget representerte han Høgre.

Heffermehl forfatta artiklar og bøker om norsk kyrkjehistorie. Han levde ugift og døydde i Kristiania i 1909.

Verk 
 Geistlige Møder i Norge - et Bidrag til den norske Kirkes Historie efter Reformationen til 1814, 1890
 Folkeundervisningen i Norge indtil omkring Aar 1700, 1913

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 
 NRK: «Ordførarar i Gloppen kommune»

Norske prestar
Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1892-1894
Stortingsrepresentantar for Aust-Agder
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Ordførarar i Gloppen
Folk frå Sørfold
Gunnar Holmsen

Gunnar Holmsen () var ein norsk geolog. Holmsen arbeida innan mange greiner av geologien, særleg med kvartær- og ingeniørgeologi, og han publiserte fleire arbeid innan desse faga. 

Han byrja å studere i 1899 og vart cand.real. i 1905, dr.philos. i 1914 og arbeidde som statsgeolog frå 1918 til 1950 ved Noregs geologiske undersøkingar. 

Han var bror til bergmeister Andreas Holmsen og var gift med Hanna Marie Resvoll, som er kjend som Hanna Resvoll-Holmsen, ein norsk botanikar og pioner innan naturvitskapen.  

Gunnar Holmsen gjorde i åra 1908-1919 geologisk kartlegging av fleire område i Nord-Noreg og Trøndelag. I 1908, 1909 og 1912 reiste Holmsen på ekspedisjonar til Spitsbergen, der han gjorde viktige fysisk-geografiske studiar over ørkendanningar i polarstrøk, jordbotnsis og jordflytting (solinuktion). Resultata vart lagt fram i fleire avhandlingar, som Om jordlags lang­somme glidning, solifluktion (Norsk Geogr. Selsk. Arb. XXV), som han i 1914 fekk doktorgrad for. Eoit viktig samleverk er Spitsbergens natur og historie (Kra. 1911, òg publi­sert på tysk).

Andre publikasjonar er Brædæmte sjøer i Nordre Østerdalen (Norges geol. Undersøkelse nr. 73, 1915), Torvmyrenes lagdeling i det sydlige Norges lavland (Norges geol. Undersøkelse nr. 90, 1922) og Vore myrers plantedekke og torvarter (nr. 99, 1923). 

Ei samling av Holmsen sine fotografi finst ved Norges geologiske undersøkelse.

Kjelder

        
 Polarlitteratur om Gunnar Holmsen av Jakob Schetelig

Folk frå Røros
Norske geologar
Gytje

Gytje er eit finkorna sediment med høgt organisk innhald. Sedimentet vert avsett i innsjøar og rolege havbukter. Materialet har som regel passert tarmkanalen hos lågare organismar som lever i vatnet eller botnslammet. Våt gytje er gulgrå, grøn grå eller stundom brun, og ofte illeluktande med nesten geléaktig konsistens. Når gytje tørkar dannar han ofte fast samanhengande nesten hornaktige lag med mørkegrå eller mørkebrun farge. 

Gytje inneheld svovel og er ofte rik på kalsiumkarbonat, de organiske bestanddelane utgjer 5–35 %.

Kjelder

Sedimentære bergartar
Jord
Hans Cloos

Hans Cloos () var ein viktig tysk geolog og ein av grunnleggjarane av den moderne tektoniske geologien. Han arbeidde mykje i Noreg og den mest kjende læreboka hans, Einführung in die Geologie (1936), inneheld mange døme frå Noreg, spesielt frå Oslofeltet.

Han vart fødd i Magdeburg og fekk doktorgrad i Freiburg i 1910, før han reiste til Indonesia og Namibia fram til den første verdskrigen starta. Under krigen vart dei geologiske kunnskapane hans nytta langs vestfronten. 

Etter krigen starta han å studere plutonar og den indre strukturen deira. I 1919 vart han professor ved Universitetet i Breslau. Den yngre broren hans, Ernst Cloos, studerte i Breslau under broren og vart seinare ein kjend geolog han òg. 

I 1926 vart Cloos geologiprofessor ved Universitetet i Bonn. Han gjorde fleire reiser til Skandinavia, England og Nord-Amerika, der han gjorde geologiske undersøkingar. 

Han var ein pioner innan studiet av steinnedbryting, inkludert granitt-tektonikk. Han nytta skalamodellar for å studere den fysiske teknikken i forkastingar og utforska korleis kontinenta utvikla strukturen sin. Han var òg kjend som ein dyktig musikar og teiknar. 

Cloos døydde i Bonn i 1951.

Bibliografi
 Der Mechanismus tiefvulkanischer Vorgänge, 1921.
 Gespräch mit der Erde, 1947;

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hans Cloos» frå ,  den 15. august 2010.  
 

Tyske geologar
Einkorn

Einkorn (frå tysk Einkorn, direkte omsett 'einskildkorn') kan vise til ville artar av kveite; Triticum boeoticum (stavinga baeoticum er òg vanleg), eller til den foredla forma, Triticum monococcum. Dei ville og foredla formene er anten sett på som eigne artar eller, som her, er underartar av T. monococcum. Einkorn er ein diploid art av skalkveite med ein ekstra sterk hams som er godt festa til kornkjernen. Dei foredla formene er lik dei ville, men unnatak at av akset held seg intakt når det er mogent og at frøa er større.

Einkorn var ei av dei første formene for foredla kveite saman med emmer (T. dicoccum). Korn frå vill einkorn er funne på epipaleolitiske lokalitetar i den fruktbare halvmånen. Den var først domestifisert om lag 9000 år sidan ( ≈ 7000 f.Kr.), i A eller B-perioden av før-keramisk neolitikum.  DNA finger-print analyse tyder på einkorn var domestifisert nær Karacadag i søraust Tyrkia, i eit område der fleire før-keramiske  jordbrukslandsbyar frå periode B er funne.  Dyrkinga av einkorn minka i bronsealderen og er i dag ein art som nesten ikkje blir dyrka. Det er ein lokal produksjon ofte nytta til bulgur eller til dyrefôr i fjellområda i Frankrike, Marokko, det tidlegare Jugoslavia, Tyrkia og andre land. Det blir dyrka i dårleg jord der andre kveiteartar ikkje klarar seg.

Glutentoksisitet
I motsetnad til moderne former av kveite, er det teikn som tyder på at gliadinprotein i einkorn ikkje er så giftig for dei som lid av cøliaki.  Einkorn blir hittil likevel ikkje tilrådd i gluten-fritt kosthald.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Ancient Grain Varieties in Archaeology 
"Hulled Wheats. Promoting the conservation and use of underutilized and neglected crops." 4. Proceedings of the First International Workshop on Hulled Wheats 21–22 July 1995, Castelvecchio Pascoli, Tuscany, Italy
Wheat evolution: integrating archaeological and biological evidence 

Kveite
Korn
Tyske lånord
Hans Gurstad Holtedahl

Hans Gurstad Holtedahl () var ein norsk geolog og son av Olaf Holtedahl. 

Han vart cand.real. i 1948 og tok doktorgrad i 1957. Frå 1960 vart han dosent ved Universitetet i Bergen og frå 1967 professor i kvartærgeologi. I 1972 vart han den første professoren i landet i marin geologi. Han har delteke i mange maringeologiske ekspedisjonar og publisert avhandlingar om marin geologi, geomorfologi og kvartærgeologi, mellom anna Marine Geology of the Norwegian Continental Margin (1993). Han var ein pioner i utforskinga av den norske kontinentalsokkelen.

Verk 
 Geological and petrographical investigations in the North-Western part of the Opdal quadrangle, South-Western Norway, UiBÅ, Naturvitenskapelig rk. 1949:7, Bergen 1950
 Geomorphology and quaternary geology of the Opdal-Sunndal area, South-Western Norway, UiBÅ, Naturvitenskapelig rk., 1949:2, Bergen 1950
 On the Norwegian continental terrace, primarily outside Møre-Romsdal. Its geomorphology and sediments. With contributions on the quaternarty geology of the adjacent land and on the bottom deposits of the Norwegian Sea, dr.avh., UiBÅ, Naturvitenskapelig rk. 1955:14, Bergen
 The geology of the Hardangerfjord, West Norway, Bulletin Noregs geologiske undersøking nr. 323, Trondheim 1975
 Marine geology of the Norwegian continental margin, Special publication Norges geologiske undersøkelse 6, Trondheim 1993

Kjelder
 

Norske geologar
Norske geologiprofessorar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Vitskapsfolk frå Oslo
Rollag stavkyrkje

Rollag stavkyrkje er ei eittskipa stavkyrkje (midtmastkyrkje) som ligg i Rollag i Rollag kommune i Viken. Kyrkja er truleg bygd i siste halvdel av 1200-talet, men det er ikkje mykje att av den opphavlege kyrkja. Den eldste skrivne referansen til kyrkja er frå 1425.

Kyrkja og området rundt er Rollag sin tusenårsstad.

Tilkomst til staden er via fylkesveg 107 (Buskerud) og riksveg 40.

Historie 
Opphavleg har kyrkja vore ei enkel langkyrkje med eit rektangulært skip og med eit smalt, rett avslutta kor. Dette koret blei i 1670 erstatta med eit større kor av lafta tømmer. Seinare blei det sett på krossarmar av stavverk på kvar side av skipet. I 1760 blei eit ekstra omfar av laft lagt på toppen av stavkonstruksjonen, og skipet blei utvida mot vest.

Ho blei ombygd til krosskyrkje i 1698.

Interiør 
Rollag stavkyrkje er ei av dei rikast dekorerte stavkyrkjene, med ei blanding av kunstuttrykk frå ei rekkje periodar frå tidleg mellomalder heilt opp til dei seinare år, som speglar skiftande retningar og behov.

Det er teke ned eit mellomalderkrusifiks og to minnetavler eller epitaf frå 1600-talet, som no er til konservering. Epitafet som hang i korskiljet, dekte øvre del av den mellomalderske delen av skipet mot aust. Då dette blei synleg, blei det funne dekormaling som truleg stammar frå mellomalderen. På baksida av epitafet var det også eit måleri som var ukjend.

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Rollag stavkyrkje  i Stavkirke.org
 Rollag stavkyrkje hjå Riksantikvaren
 
 
  Kyrkjer i Noreg (Kirchen in Norwegen)

Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Rollag
Tusenårsstader
Freda bygg i Viken
Norske kyrkjer frå 1200-talet
Kulturminne i Rollag
Kyrkjer i Kongsberg prosti
Valkyrkjer i 1814