alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
David Simonsen

David Simonsen () var ein dansk rabbinar med utdanning frå København og Breslau (det noverande Wrocław i Polen) som var overrabbinar for Det mosaiske Troessamfund i København frå 1892 til 1902. Den store boksamlinga hans, som dekker mange humanistiske disiplinar og språkområde, og arkivet hans vart teke over av Det Kongelige Bibliotek i København i 1932.

Breva i arkivet, som omfattar perioden frå kring 1880 til 1932 og som involverer kring 4 700 avsendarar og mottakarar, avspeglar det store kontaktnettet hans i Danmark og internasjonalt. Gjennom utdanninga si i Breslau kom han i kontakt med mange av dei leiande forskarane innanfor jødedom og jødisk historie i si tid, men gjennom interessa si for andre fag hade han òg kontakt med historikarar, arkeologar og andre vitskapsfolk. Virket hans som filantrop førte med seg mykje korrespondanse med politiske og andre organisasjonar, så vel som privatpersonar i Danmark og elles som trong støtte.

Bakgrunnsstoff 
Det Kongelige Bibliotek: David Simonsens Arkiv

Skandinaviske rabbinarar
Folk frå København
Danske velgjerarar
Modica

Modica (gresk Μότουκα Mótoyka, latin: Mutyca eller Motyca) er ein by i provinsen Ragusa på Sicilia i Italia med om lag 55 000 innbyggjarar.

Byen ligg i Ibleafjella  og i lag med Val di Noto er han ein del av UNESCO sin verdsarv i Italia.

Historie
I følgje Thukydides vart byen grunnlagd i 1360 fvt. eller 1031 fvt. og vart busett av sicelar om lag 600-talet fvt. og seinare styrt frå Siracusa. Modica vart erobra av romarane etter slaget ved Dei egadiske øyane mot Kartago i punarkrigane 241 fvt. i lag med Siracusa og heile Sicilia. Han vart ein sjølvstendig municipium. 

I 535 kasta den austromerske generalen Belisarius ut gotarane og byen vart underlagt Austromarriket. I 845 erobra arabarar Modica og han fekk namnet Mudiqah. I 1091 enda den langvarige krigen til normannarane, leia av Roger av Hauteville, mot arabarane med fallet til heile Val di Noto, den søraustlege delen av øya. 

I 1296 vart Modica hovudstad i grevskapet Modica, som under Chiaramonte-familien vart ein velståande, delvis sjølvstyrt, stat som kontrollerte om lag den sørlege tredjeelden av øya. Dei hadde mellom anna retten til å prege sine eigne myntar. I 1693 vart området råka av eit jordskjelv som øydela heile Val di Noto.

Modica vart annektert til Italia i 1860 og var provinshovudstad fram til 1926 då han inkludert i provinsen Ragusa.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Modica» frå ,  den 6. januar 2008. 

Byar på Sicilia
Byar i Italia
Acireale

Acireale (siciliansk Aciriali) er ein hamneby  i provinsen Catania på Sicilia i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg ved foten av vulkanen Etna og har mellom anne mineralvasskjelder. 

Han er kjend for den nygotiske domkyrkja St. Peter og måleri som Basilica di San Sebastiano som forma heile barokkrørsla på Sicilia. Det eldste akademiet på Sicilia, Accademia dei Dafnici e degli Zelanti ligg her.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Acireale» frå ,  den 6. januar 2008. 

Byar på Sicilia
Byar i Italia
Mazara del Vallo

Mazara del Vallo er ein by i provinsen Trapani sørvest på Sicilia i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg på venstre sida av munningen til elva Mazaro.

Byen er eit jordbruks- og fiskesenter med ei hamn som gjev ly til ein av dei største fiskeflåtane i Italia.

Historie 
Mazara vart grunnlagd av fønikarar på 800-talet fvt. med namnet Mazar. Han kom i tur og orden inn under grekarane, kartagarane, romarane, vandalane, austgotarane, austromarane, før han vart erobra av arabarar i 827. Under den arabiske perioden vart Sicilia delt inn i tre administrative regionar, Val di Noto, Val Demone og Val di Mazara, og byen vart eit viktig senter for handel og utdanning. Sentrum av byen, kalla Kasbah, har framleis mykje av særpreget sitt frå denne perioden.

I 1072 vart Mazara erobra av normannarane leia av Roger I.

Etter at keisar Fredrik II gjekk Sicilia til Angevin, etterfølgd av spanske Aragon. Aragonperioden (1282-1409) var ei nedgangstid for Mazara, både politisk, økonomisk og folketalsmessig. Byen kom inn under Savoie i 1713, men regjeringstida deira varte berre fem år før austerrikarane overtok (i 16 år) og til slutt overtok Bourbon. I 1860 vart byen erobra av Giuseppe Garibaldi og Mille og kom så inn under Kongedømet Italia.

Bakgrunnsstoff 

 Historia til Mazara del Vallo

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Mazara del Vallo» frå , den 6. januar 2008. 

Byar på Sicilia
Byar i Italia
Sarasenarar

Sarasenarar var eit namn nytta i Europa i antikken og mellomalderen om arabarar og muslimar. Opphavleg var det ei folkegruppe som kom frå ein del av Sinai, men etter kvart, og særleg under krosstoga, vart det nytta om muslimar generelt. 

Sarasenar kjem frå det greske sarakēnoí, som tyder austlendingar. Klaudios Ptolemaios var den første ein veit om som nytta uttrykket då han skildra området Sarakene nord på Sinai, kalla opp etter byen Saraka mellom Egypt og Palestina.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Saracen» frå , den 6. januar 2008. Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene: 

Daniel, Norman . 1979. The Arabs and Mediaeval Europe. Longman Group Limited. ISBN 0-582-78088-8
Heng, Geraldine. 2004. Empire of Magic: Medieval Romance and the Politics of Cultural Fantasy. Columbia University Press ISBN 978-0-231-12527-7
Kahf, Mohja. 1999. Western Representations of the Muslim Women: From Termagant to Odalisque. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-74337-3
Retsö, Jan. 2003. The Arabs in Antiquity: Their History from the Assyrians to the Umayyads. Routledge. ISBN 978-0-7007-1679-1
Rubenstein, Jay. 2011. Armies of Heaven: The First Crusade and the Quest for Apocalypse. Basic Books ISBN 0-465-01929-3
 Timani, Hussam, Saracens, i Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God (2 vols.), Edited by C. Fitzpatrick and A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014, Vol. II, pp. 538–542. ISBN 1610691776
Tolan, John; Veinstein, Gilles and Henry Laurens. 2013. Europe and the Islamic World: A History. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-14705-5.
Tolan, John Victor. 2002. Saracens: Islam in the Medieval European Imagination. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-12333-4

Arabarar i antikken
Muslimar
Eksonym for folkegrupper
Dei to Sicilia

Kongedømet Dei to Sicilia (italiensk  Regno delle Due Sicilie, bokmål òg Begge Sicilier) var det nye namnet som Bourbon-kongen Ferdinand IV av Napoli, I av Dei to Sicila gav det nye riket sitt (inkludert Sør-Italia og øya Sicilia) etter slutten på napoleonskrigane og han hadde fått all makt tilbake i 1816. Hovudstaden i kongedømet var Napoli.

Overblikk 

Før dei franske invasjonane under napoleonstida herska bourbonarane over dei same områda, men dei var då formelt delt i Kongedømet Napoli og Kongedømet Sicilia. Etter at dobbeltkongedømet skifta namn vart Ferdinand kjend som kong Ferdinand I av Dei to Sicilia. Kongedømet bestod til 1860, då kong Frans II vart styrta av opprørsstyrkane til Garibaldi og støtta av kongedømet Sardinia. Dette kongedømet annekterte Begge Siciliar, og frå no av vart det nye området kalla kongedømet Italia.

Namnehistoria 

Namnet Dei to Sicilia går tilbake til 1282, då kongedømet Sicilia vart delt i to. Sjølv om det framleis vart styrt som ei eining i endå eit hundreår, skilde øya og fastlandet lag under den sicilianske aftansongen, eit opprør mot det napolitanske styre der Sicilia kom inn under Aragon. Dei angevinske napolitanske kongane klarte å halde på områda på fastlandet og haldt på namnet «Kongedømet Sicilia» for å halde kravet sitt i hevd. I ein periode vart Sør-Italia kalla «Kongedømet Sicilia på denne sida av fyret», etter fyret på fastlandssida av Messinasundet. Men dette var aldri kongedømet sitt offisielle namn. 

Dei to kongedøma var ikkje igjen under same herskar før i 1735 under Karl III av Spania, og vart ikkje folkerettsleg samla før etter Wienerkongressen i 1815.

Kongar av Dei to Sicilia, 1816-1860 
 1816 Ferdinand I
 1825 Frans I
 1830 Ferdinand II
 1859 Frans II

I 1860 vart kongedømmet erobra av Kongedømet Sardinia, og namnet forsvann.

Eit anna kjend medlem av Huset Begge Siciliar var Maria Christina av Bourbon-Dei to Sicilia (1806-1878)

Hendingar 

 1820–21: Carbonariane tvingar Ferdinand I til å vedta ei grunnlov. Seinare klarte kongen ved hjelp av austerrikske troppar å tilsidesette lova. Han starta så å forfølgje liberale og carbonariane.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Two Sicilies» frå , og «Begge Sicilier» frå  den 6. januar 2008. 

Siciliansk historie
Risorgimento

nap:Regno d%27%27e Ddoje Sicilie
Kongedømet Italia

Kongedømet Italia (italiensk Regno d'Italia) var ein stat grunnlagd i 1861 med samlinga av Italia med hjelp av Kongedømet Sardinia. Det eksisterte fram til 1946 då italienarane stemde for ein republikansk konstitusjon. Kongedømet var den første italienske staten som inkluderte heile Den italienske halvøya sidan fallet til Romarriket.

I perioden under regimet til det nasjonale fascistpartiet under diktatoren Benito Mussolini frå 1922 til 1943 vart kongedømet av nasjonalistane og fascistane ofte kalla «Det italienske riket» (italiensk Impero Italiano) eller «Det nye Romarriket» (italiensk Nuovo Impero Romano, latin Novum Imperium Romanum), men desse vart ikkje nytta offisielt. Namnet som historikarar ofte nyttar om Kongedømet Italia under styret til Mussolini og fascistane er Fascist-Italia. Under fascismen var Kongedømet alliert med Nazi-Tyskland under den andre verdskrigen fram til 1943. Dei siste to åra av krigen byta Kongedømet Italia til dei allierte si side etter å ha jaga bort Mussolini som statsminister og nedlagt forbod mot Fascistpartiet. Restane av fasciststaten kjempa mot dei allierte som ein marionettstat under Nazi-Tyskland kalla «Den italienske sosialrepublikken», framleis styrt av Mussolini og fanatiske fascistar i Nord-Italia. Kort tid etter krigen førte borgarleg misnøye til at det i 1946 vart halde ei folkeavstemming om Italia framleis skulle vere eit monarki eller verte ein republikk. Italienarane valde bort monarkiet og danna Den italienske republikken, som i dag utgjer Italia.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kingdom of Italy (1861–1946)» frå , den 7. januar 2008. 

Italiensk historie
Impresario

Impresario (frå it. impresa, 'føretak') er ein forretningsførar for utøvande kunstnarar. Ordet blir òg nytta om ein som formidlar engasjement for desse.

Kjende impresarioar

Sjå òg 
 Den vonde oppdikta impresarioen Svengali

Utøvande kunst
Underhaldningsyrke
Eg synger jolekvad

«Eg synger jolekvad» er ei nynorsk omsetjing av den tysk-latinske salmen «In dulci jubilo» frå 1300-talet. Songen handlar om gleda over at frelsaren er fødd, og er ein utbreidd norsk julesong, også kjend i bokmålsomsetjinga «Jeg synger julekvad».

Første verset av teksten vert tilskriven dominikanaren Henrik Suso som døydde i 1366, mens dei tre neste versa truleg er skrivne til seinare. Salmen er opphavleg skriven som eit makaronisk dikt, det vil seie med vers som vekslar mellom to ulike språk. Slike dikt er kjende frå 900-talet i folkeleg dikting, og kom med denne salmen òg inn i den kyrkjelege diktinga. I Hans Thomissøns Psalmebog frå 1569 vart den tyske teksten omsett til dansk. Ved reformasjonen vart latinske salmar elles omsette til morsmålet for kyrkjebruk, men nokre slike tospråklege salmar vart ståande enno ei tid i salmebøkene som vart bruka i Danmark-Noreg.

Teksten som i dag vert bruka på bokmål og nynorsk byggjer på Martin Luthers tyske gjendikting frå 1533. Landstad si gjendikting vart første gongen trykt som nr. 30 i hans Jule-Salmer i 1856 som «Jeg synger Frydekvad». I Landstads kirkesalmebog fekk salmen den forma vi kjenner på bokmål i dag, om lag slik han er trykt i Norsk salmebok. Bernt Støylen omsette salmen til nynorsk i 1905 på grunnlag av M.B. Landstads gjendikting.

I Svenska psalmboken er salmen tatt med i tospråkleg verseform.

Engledikt 

I ei forteljing om dominikanarmunken Henrik Suso (1295-1366) vert det fortalt at Gud sende ein engel som ein himmelsk spelemann med eit følgje for å trøyste den lidande munken. Han skulle ikkje tenkje meir på plagane sine, men gje seg i lag i engledansen. Så tok englane Suso i handa, drog han med i dansen medan ein av dei song «In dulci jubilo». Då vart Suso vel til mote, og alle plagene hans forsvann.

Etter denne legenda skal Suso ha høyrd songen på mikkelsmesse; salmen var opphavleg ikkje ein julesong, men ein rekkjedans som vart framført som ei hylling til jomfru Maria. På Suso si tid song dei berre eitt vers, dette vart sunge opp att fleire gonger. I hundreåret som følgde kom fleire vers til. Seinare vart salmen bruka i kyrkjelege julespel. Martin Luther gav salmen den forma som er kjend i Noreg i dag.

Melodien 
Den eldste kjente melodikjelda er frå rundt 1420, og denne melodien er, med små endringar, enno i bruk. Frå mellomalderen finst det òg andre melodiar til salmen.

Den mest kjende melodisatsen stammar frå Johann Walter, og det finst talrike vidare omarbeidingar, som koralforspelet til Johann Sebastian Bach og ein kantate komponert av Dietrich Buxtehude. I 1976 hadde Mike Oldfield ein populærversjon av melodien på LP-en Boxed.

Første verset i dei eldste kjeldene

Kjelder 
 Johannes N. Skaar 1879: Norsk salmehistorie 
 Kristen sang og musikk Runa forlag 1962 (red. Lars Aanestad, Karsten Ekorness, Sigurd Lunde og Johan B. Straume)
 Cappelens musikkleksikon, Cappelen forlag, 1979, (red. Kari Michelsen) ISBN 82-02-03687-9.

Bakgrunnsstoff 
 «In dulci jubilo» på latin og svensk på Wikisource
 Tekst og melodi i ulike versjonar frå Tyskland og Nederland

Julesongar
Salmar frå mellomalderen
Fleirspråklege songar
Utvalde artiklar 2011
Misjon

Misjon (frå latin missio, utsending) kan tyde fleire ting. Særleg er det bruka om verksemd for å spreie ein religion, som kristendommen. Opphavleg gjaldt dette spreiing til andre folkeslag, men blir òg nytta om kristeleg og sosialt arbeid blant nordmenn, indremisjonen.

Ulike religionar legg større eller mindre vekt på misjon. Særleg innan kristendommen, islam og bahai er spelar misjon ei viktig rolle.

I Noreg er det mange aktive organisasjonar som driv misjonsarbeid både i innland (indremisjon) og i utlandet (ytremisjon).

Misjon blir òg nytta som synonym til livsoppgåve eller kall, det kan òg nyttast om ein delegasjon, særleg i internasjonalt samkvem.

Kjelder

Religion og livssyn
Latinske ord og uttrykk
Partito Socialista Unitario

Partito Socialista Unitario (PSU), Det sameinte sosialistpartiet, var eit sosialistiske politisk parti i Italia i 1922-1930. 

Partiet vart danna av Filippo Turati og Giacomo Matteotti i november 1922 av den reformistiske fløya av Det italienske sosialistpartiet PSI etter at dei vart utestengde frå dette partiet i oktober same året.

Partiet var ein sterk motstandar av Benito Mussolini og fascismen, og kom sterkt i fokus etter at Matteotti vart bortført og myrda av fascistiske paramilitære i juni 1924. PSU vart forbode i 1925, men heldt fram verksemda si illegalt under ulike namn. I juni 1930 gjekk dei inn att i PSI.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «United Socialist Party (Italy, 1922–1930)» frå ,  den 5. januar 2008.  
 

Tidlegare italienske politiske parti
Sosialdemokratiske parti
Sosialistiske parti
Skipingar i 1922
Nedleggingar i 1930
Riksveg 47

Riksveg 47 (Rv47) går mellom Rossabø i Haugesund og Husøy i Karmøy.

Vegen var før 1992 ein del av den dåverande riksveg 14. Før 1. januar 2010 var fylkesveg 47 del av vegen, og Husøyvegen var kommunal veg.

Denne vegen er no ein del av

Kommunar og knutepunkt

Karmsundgata
    Rossabø

Rv47
   Norheimvegen frå Norheim til  Spanne
  Bomstasjon Norheim (frå 2. februar 2009)
  Karmsundbrua (691 m)
  → Salhus  «De fem dårlige jomfruer» til Nordbøkrysset
  Øvrabøvegen frå Bø til  Hauga (1,5 km)
Karmøyvegen
  Torvastadvegen, Bø
   Visnesvegen frå Dalen (Avaldsnes) til Visnes Verk,  Kong Augvalds Vei til Avaldsnes kirke (1,0 km)
  Kvalavågveien frå Velde til  Hinderaker (2,8 km)
   Nygård,  til 
Husøyvegen
 Endepunkt Husøy hamneterminal

Tidlegare vegnummer i Noreg
Historie i Rogaland
Fylkesveg 49

Sjå òg Fylkesveg 49 (fleirtyding)
Fylkesveg 49 (Fv49) går mellom Jektavik i Stord og Norheimsund i Kvam. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga og felles trasé med riksveg 48) er 102,8 km lang.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Jektevik
 Ferje frå Jektevik (10 min, 1-2 turar/time). (Visse turar via Huglo, då tar det 30 min)
via Huglo,  frå Nordhuglo til Tveit

til Hodnanes (artikkel om ferjesambandet)
 frå Hodnanes til Lunde
 frå Flatråker til Holme (8,3 km)
 Holme
 frå Søreidevågen til Neshavn kai (6,4 km)
 frå Søreide til Gjøvåg
 Uggdalseidtunnelane I og II (88 og 63 m)
 frå Uggdal til  Onarheim (12,9 km)
 Arm til Våge (0,4 km)
 frå Våge til Ytre Teigland (1,4 km)
Våge →  ferje til  Halhjem i Os (artikkel om ferjesambandet)
 frå Gjersvik til Gåsevik kai
 Lunde
 frå Skogstad til Malkenes kai (0,7 km)
 Lukksund bru (316 m)

 Stussvikhovdatunnelen (1217 m)

 frå Eikåsen til  Sævareid i Fusa (24,8 km)
 Gjermundshamn, felles trasé til Mundheim
 Ramnaheitunnelen (ca. 60 m)
 Bjørklundtunnelen (94 m)
 Vestreviktunnelen (481 m)

 Bergadalstunnelen (188 m)
 Vågstunnelen (122 m)
 Gravdalstunnelen (91 m)
 Mundheim
 frå Fosse til Haukås (3,5 km)
 Fossetunnelen (279 m)
 Tørvikbygd →  ferje til Jondal
 Vangdalsbergtunnelen (430 m)
 Norheimsund

Bakgrunnsstoff 

Ferjeinfo Jektevik-Hodnanes

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Hordaland
Ferjesamband i Vestland
Vegar i Stord
Vegar i Tysnes
Vegar i Bjørnafjorden
Vegar i Kvinnherad
Vegar i Kvam
Fylkesveg 542

Sjå òg Fylkesveg 542 (fleirtyding)
Fylkesveg 542 (Fv542) går mellom Føyno i Stord og Svortland i Bømlo. Veglengda er 19,7 km.

Vegen går på bruer vestover frå Føyno til Røyksund på Bømlo, med ein arm sørover til Moster. Frå Røyksund går vegen nordover til Folderøy, og deretter vestover til Svortland.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Føyno, sjå òg Trekantsambandet
Nautøya
 Bømlabrua (998 m)

Spissøya
 Spissøybrua (283 m)
Arm frå Røyksund til Mosterhamn (5,7 km)
 Røyksundbrua (ca. 40 m)
 frå Hantikkehaugen til Notlandsvågen (3,8 km)
Endepunkt Mosterhamn
 frå Grøvle til  Sakseid (8,5 km)
 Stokkajuvtunnelen (296 m)
Folderøy
 Ekornsætre, felles trasé til Blindingestølen
 Blindingestølen
 frå Hollundskjosen til Brandasund
  Stavlandsvegen frå Svortland til Kvernahaugen,  Tverråvegen til  Tormodsæter (6,8 km)

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Hordaland
Vegar i Stord
Vegar i Bømlo
Raudbete

Raudbete er ei toårig plante i beteslekta i amarantfamilien, kjend for rotknollen sin som ofte er raudfiolett på farge og blir mykje brukt som grønsak. Planta er lettdyrka og hardfør og kan under gunstige tilhøve gro langt mot nord. Både rot og blad kan brukast til mat.

Skildring
Raudbete veks typisk over to år der planta dannar blad og opplagsnæring det første året og utviklar frøstengel det neste. Frøa heng saman i ei frukt på opptil fire frø.

Rotknollen kan ha ulike fasongar ut frå kva slag raudbete ho kjem frå. Han kan vera kulerund, oval, sylindrisk eller meir flattrykt. Raudbeteknollar inneheld ofte betalain-fargestoff som betacyanin og betanin. Desse kan gje knollane raudfiolett, gul eller kvitleg farge. I nokre typar er heile knollen éin farge heile vegen gjennom, i andre kan han til dømes ha sirklar i ulike fargar som raudt og kvitt. Lyse raudbetar er ofte søtare på smak enn dei mørkare typane.

Dyrking
Raudbete stammar frå strandbete, ein kystplante som veks vilt i middelhavslanda. Den eldste omtalen av raudbete er frå 200-talet. Grønsaken blei brukt av romarane, og blei tidlegare kalla «romarbete». Dyrking av rødbete spreidde seg nordover i heile Europa, og kom truleg til Noreg på 1400-talet. Han kan dyrkast i heile Noreg.

Planta kan ha kort vekstsesong, ofte ikkje meir enn knappe tre månader frå ein sår til ein haustar. Ein kan også hausta blad nokså kort tid etter såing. Raudbete er rekna som ei middels næringskrevjande plante. Ho treng ein god del kalium og bor.

Bruk
Raudbeta blir gjerne sylta, kokt eller bakt, og kan serverast varm eller kald, som siderett, pålegg eller i salat. Knollen kan også etast rå, då gjerne raspa. 

Raudbete blir brukt i rettar som borsj, Biff à la Lindstrøm, polsk ćwikła og sylteprodukt som raudbetegg og raudbetsild.

Fargestoff frå raudbete (E 162) blir brukt ved farging av andre næringsmiddel. 

Næringsinnhaldet i raudbete per 100 garm er rundt 8 mg vitamin C, 345 mg kalium, 2,6 g kostfiber, 88 % vatn, 0,1 g fett og 148 kJ tilført energi. Sylta raudbete inneheld meir energi, ca. 250 kJ eller 60 kcal/100 g.

Galleri

Kjelder

«Rødbete» (31. desember 2013), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 22. mars 2014.
Svein Solberg, «Rødbete» , Agropub - nettside for økologisk landbruk
«Rødbete» , Opplysningskontoret for frukt og grønt
«Visste du dette om RAUDBETE?» , Brimiland.no
«Rødbete» , Mesterhagen.no

Bakgrunnsstoff 

Rotfrukter
Amarantfamilien
Beteslekta
Medisinplantar
Mount Hobson på Great Barrier Island

Mount Hobson (Hirakimata på maori) er det høgaste fjellet på øya Great Barrier Island på New Zealand. Det ligg sentralt på øya og toppen er 627 moh. Fleire tur-ruter gir relativt lett tilgang til toppen, den kortaste, som tek om lag to timar, går gjennom det kjende fjellpasset Windy Canyon og gjennom restar av gammal kauriskog der det står att ei rekkje store tre. Frå toppen er det fin utsikt over øya, over mot halvøya Coromandel Peninsula og øygruppa Poor Knights Islands. Området kring toppen er også klekkeområde for svart havsule.

Kjelder 

Fjell på New Zealand
Orkester

Orkester er ei større gruppe av instrumentalmusikarar som speler saman. Det skil seg dermed frå frå kor med songarar, og frå mindre instrumental-ensemble og band med færre medlemmer. Storleiken på eit orkester er likevel ikkje fastlagt. Medan symfoniorkester kan ha over hundre medlemmer, finst det grupper kalla «orkester» med så få som fire medlemmer, særleg innan jazz- og dansebandtradisjonane.

Eit orkester kan spela instrumentalmusikk som symfoniar eller akkompagnera solistar. Musikarane kan spela etter noter eller improvisera. Dei blir ofte leia av ein dirigent eller kapellmester, men kan også spela utan leiar.

Ordsoge 
I antikkens Hellas var orkhestra området der koret song og dansa, mellom proskenion, scenen, og theatron, der tilskodarane sat. Det moderne orkesteret har fått namnet sitt etter dette, og orkestergrava i framsyningssalar kan framleis minna om dette området.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Orkester» frå , og «Orkester» frå  den 8. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

 
Musikkgrupper