alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Flensburg

Flensburg (dansk, nedertysk og norsk: Flensborg, frisisk: Flansborj, sønderjysk: Flensborre) er ein by i Tyskland i delstaten i Schleswig-Holstein nær danskegrensa og innerst i Flensburgfjorden. Han har om lag 85 000 innbyggjarar, og etter Kiel og Lübeck er han den tredje største byen i delstaten. 

Dei næraste større byane er Kiel (69 km mot sør) og Odense i Danmark (92 km nordaust). Flensburg er den nest nordlegaste byen i Tyskland etter Westerland på øya Sylt og ligg om lag 7 km frå den danske grensa.

Fram til 1864 var det danske hertugdømet Slesvig i personalunion med Danmark, slik at byen høyrde til den «hertuglege» delen av riket til den danske kongen. Det er framleis ein dansk minoritet i byen, som har sitt eige skulevesen og bibliotek.

Historie 
Flensburg vart grunnlagd seinast i 1200 av danske innbyggjarar. I 1284 fekk han byrettar og vart raskt ein av dei viktigaste byane i hertugdømet Slesvig. I motsetnad til Holstein var ikkje Slesvig ein del av Det tyske riket, og var heller ikkje medlem av Hansaen, sjølv om han hadde viktige kontaktar i dette handelsnettverket. 

28. oktober 1412 døydde dronning Margaret I av Danmark om bord på eit skip i hamna i Flensburg som følgje av byllepest. Frå tid til anna førte pest til at mange innbyggjarar i Flensburg mista livet. I 1485 vart Flensburg råka av brann, og stormflod var stundom eit problem som førte med seg øydeleggingar. 

Etter Hansaen vart løyst opp på 1500-talet skal Flensburg ha vorte ein av dei viktigaste handelsbyane i Skandinavia. Kjøpmenn frå Flensburg var aktive så langt borte som i Middelhavet, Grønland og Karibia. Trettiårskrigen enda oppgangstida i byen, som etter kvart vart protestantisk, og dermed meir kulturelt og språkleg tysk, medan områda rundt vart verande dansk. 

På 1700-talet fekk Flensburg nok ein oppsving som følgje av handel med rom. Først på 1800-talet då industrialiseringa kom vart byen forbigått av byar som København og Hamburg.

I 1864 gjekk byen til Preussen etter den andre schleswigkrigen, men sjølv i dag er det eit større dansk samfunn i byen. 1. april 1889 vart Flensburg ein kreisfri by i Schleswig-Holstein. I 1920 avgjorde Folkeforbundet at det skulle stemmast over grensa mellom Danmark og Tyskland. Etter ei folkeavstemming vart dei nordlege områda av Flensburg dansk, medan størsteparten av byen vart verande tysk. 

Under den andre verdskrigen gjekk det relativt fint med Flensburg samanlikna med andre tyske byar som nært sagt vart jamna med jorda. I 1943 mista derimot 20 born livet då barnehagen deira vart bombardert, og like etter krigen kravde ein eksplosjon i eit lokalt ammunisjonslager fleire offer. 

Etter den andre verdskrigen nådde byen 100 000 innbyggjarar for ei kort stund, og Flensburg vart rekna som ein storby (Großstadt). Etter kvart fall derimot innbyggjartalet under denne grensa igjen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Flensburg» frå ,  den 19. juni 2007.

Bakgrunnsstoff

 http://www.flensburg.de
 http://www.flensburg.no
 http://www.flensburg-tourist.de
 http://www.flensborg-avis.de
 http://www.fleno.de
 http://www.dcbib.de
 http://www.flensburg-online.de

Byar i Schleswig-Holstein
Byar i Tyskland
Examen artium

Examen artium er namnet på den endelege prøva eller vitnemålet i det gamle linjedelte gymnaset (vidaregåande skole før ca. 1980). 
Namnet er avleidd frå latin examen og artes, eigentleg artes liberales, ‘dei frie kunstene’.

Historie i Noreg
Fram til 1883 avla ein examen artium ved universitetet, seinare ved gymnas.
Ved innføringa av lov om videregående opplæring av 1974 fall nemninga bort. Nokre av vitnemåla frå allmennfagleg studieretning dei første åra i tradisjonell struktur vart òg skrivne ut som «examen artium». Vitnemål for examen artium blei siste gong skrive uti 1982.

På folkemunne blir det ofte framleis sagt at ein person «har tatt examen artium» når han eller ho har gått ut av treårig vidaregåande skole med allmenne, økonomiske og administrative fag, og har oppnådd generell studiekompetanse (GSK) på denne måten. GSK er ofte eit krav for å få bli tatt opp til høgare utdanning.

Kjelder

Utdanning i Danmark
Utdanning i Noreg
Naturgass

Naturgass er petroleum i gassform som primært inneheld metan.

Naturgass er ein av fire typar petroleum i forvaltninga av petroleumsverksemda i Noreg. Dei tre andre er:
 Råolje
 Naturgasskondensat
 NGL

Sjå òg 
 LNG
 Gasskraft
 Gasskraftverk
 Olje
 Oljefelt
 Naturgassfelt
 Norsk petroleumsverksemd
Nord-Makedonia

Nord-Makedonia (makedonsk: Северна Македонија, Severna Makedonija; albansk: Maqedonia e Veriut), offisielt Republikken Nord-Makedonia (makedonsk: Република Северна Македонија, Republika Severna Makedonija; albansk: Republika e Maqedonisë së Veriut), er eit land på Balkan søraust i Europa som grensar til Serbia og Kosovo i nord, Hellas i sør, Albania i vest og Bulgaria i aust.

Nord-Makedonia utgjer om lag 35,8 % av heile regionen Makedonia og 40,9 % av innbyggjartalet. Hovudstaden er Skopje med om lag 500 000 innbyggjarar. Av andre mindre byar finn ein Bitola, Kumanovo, Prilep, Tetovo, Ohrid, Veles, Sjtip, Kotsjani, Gostivar og Strumitsa. Landet har meir enn femti naturlege og kunstige innsjøar og seksten fjell høgare enn 2 000 meter over havet. 

Landet er medlem av Dei sameinte nasjonane og Europarådet, i tillegg til La Francophonie, Verdshandelsorganisasjonen (WTO) og Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa. Sidan desember 2005 har landet òg vore ein kandidat for EU og NATO.

Namn
Etter at Nord-Makedonia vart ein sjølvstendig stat, vart det ueinigheit om kva landet kunne få lov til å heite. Den makedonske namnekonflikten  hende ettersom Hellas ikkje tillét landet hadde namnet "Makedonia" fordi Makedonia i Hellas er eit område nord i Hellas, og Hellas meinte at Makedonia er eit gresk namn. Som eit kompromiss vart republikken Makedonia i 1993 anerkjend av Dei sameinte nasjonane under namnet «the former Yugoslav Republic of Macedonia», FYROM (norsk: Den tidlegare jugoslaviske republikken Makedonia) og (makedonsk: Πоранешна Југословенска Република Македонија, Poranesjna Jugoslovenska Republika Makedonija). 

I 2019 inngjekk Hellas og Nord-Makedonia eit kompromiss som innebar at Hellas anerkjente landet mot at det tok namnet "Nord-Makedonia". I februar 2019 endra landet namn frå "Republikken Makedonia" (Republika Makedonija) til "Republikken Nord-Makedonia" (Republika Severna Makedonija).

Geografi 

Nord-Makedonia er omgjeve av land og er geografisk klart definert av ein sentral dal der elva Vardar renn gjennom med fjellkjeder på kvar side av dalen. 

Det meste av terrenget i republikken er kupert. I vest ligg fjellkjeda Šar Planinia, medan Osogovo ligg i aust. Dei tre store innsjøane Ohridsjøen, Prespasjøen og Dojransjøen ligg heilt sør i landet og grensa til Albania og Hellas går gjennom desse. Ohridsjøen vert rekna som ein av dei eldste innsjøane og biotopane i verda. Regionen er seismisk aktiv og har hatt særs kraftige jordskjelv gjennom tidene. Det siste store jordskjelvet i landet råka Skopje i 1963 og tok livet av over tusen innbyggjarar.

Klima 
Nord-Makedonia har eit klima som er ganske likt Sentral-Europa med kalde vintrar og varme somrar. Sommaren er den våtaste tida på året, men har meir sol og er tørrare enn t.d. Albania i vest. Vinteren er òg tørrare, kaldare og meir skya enn Albania. Mykje av landet er fjellområde og høgareliggande område, som kan få ein god del snø. Skopje har ein nedbørsnormal på 508 mm i året.

Kjelder 

 
Land i Europa
Kystlause land
Lars Ivar Moldskred

Lars Ivar Moldskred, (), oppvaksen i Tjørvåg i Herøy i Møre og Romsdal, er målmann i fotball og debuterte i Tippeligaen for Molde FK i 2004.

Moldskred starta i Tjørvåg IL, før han gjekk til Bergsøy IL før sesongstart i 1998. I 2000 gjekk han til IL Hødd, der han fekk sitt store gjennombrot då han redda fleire straffer i det Hødd slo Rosenborg ut av cupen. Halvvegs gjennom 2004-sesongen vart han seld til Molde.

Bakgrunnsstoff 
 Personleg heimeside

Norske fotballspelarar
Folk frå Herøy i Møre og Romsdal
Hødd-spelarar
Molde-spelarar
Ketisk

Ketisk er det einaste gjenlevande jeniseiske språket, og har omtrent to hundre talarar i Turukhansk- og Bajkit-rajonane i Kraxnojarsk kraj i Sibir i Russland. Dei tre språka jugh, kott og pumpokol høyrde til òg dei jeniseiske språka, men dei har no døydd ut.

Klassifisering
I mars 2008 la språkforskaren Edward Vajda fram resultata frå meir enn 10 års forsking på ketisk, og konkluderte med at dei jeniseiske språka er i slekt med na-dené-språka i Nord-Amerika, og dannar med desse familien dene-jeniseiske språk. Avhandlinga til Vajda har blitt vel motteke av forskarar som har studert både jeniseiske språk og na-dené-språk, og av andre anerkjende språkforskarar.

Grammatikk 
Ketisk skil seg frå alle andre sibirske språk. Der alle naboane er suffikserande språk med postposisjonar, stammeklassar heller enn bøyingsklassar, og utan genusdistinksjonar, står ket i ein klasse for seg. Det har prefiks i staden for suffiks i verbbøyinga, substantiva er delt inn i animata og inanimata, og dei animate er delt inn i maskulin og feminin. Ketisk har også tonem.

Historikk 
Som alle andre minoritetsspråka i Sovjetunionen fekk ketisk eit skriftspråk på 1930-talet, men det er ikkje mykje i bruk.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Vajda, Edward (mars 2008). A Siberian Link with Na-Dene Languages (engelsk)

Ketarar
Jeniseiske språk
Språk i Russland
Sibir
Einskildspråk
M/F «Solskjel»

M/F «Solskjel» er ei bilferje som høyrer til Fjord1 MRF (tidl. Møre og Romsdal fylkesbåtar). M/F «Solskjel» vart bygd i 1981 og fekk namn etter etter øya Solskjel i Tustna kommune på Nordmøre. Ho er 64,4 m lang og 11,3 m brei, og med si 882-KW maskin har ho toppfart på 12 knop. Godkjend lastekapasitet er 35 bilar og 326/198 passasjerar. Ferja går no i ruta Brattvåg–Dryna–Fjørtofta–Harøya på Sunnmøre.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon av ferja frå Fjord1 MRF

Fjord1 MRF
Norske bilferjer
MK

MK vert nytta for å skildre ein båttype og står fremst i båtnamnet, til dømes MK «Heland». MK står for motorkutter og vert lite nytta i dag, då båttypen ikkje lenger er vanleg. I staden har MS teke over som det mest nytta for båtar med same storleiken.

Båtnemningar
Saltvatn

Saltvatn er vatn med ein større mengd oppløyste salt. Ein reknar vatn med ein salinitet på 35 promille salt eller meir som saltvatn. Saltvatn finst hovudsakleg i hava, men ein finn det også i innsjøar med lite tilsig, som Dødehavet eller Kaspihavet. Det finst òg meromiktiske innsjøar med saltvatn nær botn, til dømes Rørholtfjorden (ein arm av innsjøen Tokke). 

I snitt har hava eit saltinnhald på 3,5 %, det vil seie at ein finn 35 gram salt i ein liter havvatn. Det er likevel forskjell mellom ulike hav; austre delen av Finskebukta og nordenden av Botnvika, begge i Austersjøen, er dei minst salthaldige delane av verdshava, medan Raudehavet har høgast innhald av salt.

Saltvatn kan ikkje drikkast 
Det salte vatnet kan berre brukast som drikkevatn etter å ha blitt avsalta. Kroppen vil nemleg måtte bruka meir vatn på å skilja ut minerala i vatnet gjennom urinen enn det han får i seg ved å drikka det.

Kvifor er havvatn salt? 
Menneska har ofte undra seg over kvifor det finst så mykje salt i havet, og forteljinga om ei kvern som står og mel salt på havbotnen har vore utbreidd over store delar av verda.

Den vitskaplege forklaringa, først føreslått av Edmond Halley i 1715, er at elvar fører med seg store mengder mineral til havet etter at dei er blitt vaska ut av grunnen av regn. I tillegg har ein seinare funne at ein stor del natrium lak ut frå havbotnen då verdshava blei til.

Bakgrunnsstoff

Sjå og 
 Brakkvatn
 Saltkraft

Kjelder 
 Dansk Wikipedia
 Engelsk Wikipedia

Vatn
Salt
Den norske grunnlovsdagen

Den norske grunnlovsdagen er den norske nasjonaldagen og blir feira av nordmenn i Noreg og utlandet. Dagen blir feira den 17. mai kvart år, og blir vanlegvis berre kalla syttande mai.

Grunnlovsdagen blir feira til minne om den norske grunnlova, som blei underskriven på Eidsvoll den 17. mai 1814. Dagen har likevel utvikla seg til å meir generelt feira norsk fridom og nasjonalkjensle, i tillegg til å vera ein karnevalsaktig festdag der folk kler seg opp, kjem ut i gatene og morar seg.

Tog 
Den viktigaste hendinga på syttande mai er dei mange toga, som blir haldne så godt som alle stader det bur nordmenn. Som regel har ein eit barnetog, som inkluderer ungar frå barnehagealder til elevar frå vidaregåande skule, og eit folketog, der frivillige lag og organisasjonar er med. I tillegg kan ein ha eit russetog, der årets russ gjer vittige ting. Toga er prega av korps som speler marsjar og særskilde nasjonalromantiske «syttande mai-songar». Ein har ulike tradisjonar ulike stader i Noreg. I Oslo går barnetoget forbi Slottet, der kongefamilien står på balkongen og vinkar til dei.

Dei norske syttande mai-toga skil seg frå dei meir offisielle paradane mange andre land arrangerer på nasjonaldagane sine ved at alle kan delta, og ved fokuset på ungar. I Bergen, der syttende mai-toget vert kalla prosesjon, er det to prosesjonar, ein prosesjon for vaksne, organsisasjonar og liknande, og ein prosesjon for born og skular. Dei to prosesjonane har kvart sitt utgangspunkt og krysser kvarandre på ruta. I Bergen set òg dei særeigne buekorpsa eit sterkt preg på prosesjonen.

Klede 
Dei som har bunad kler seg gjerne i denne på nasjonaldagen. Elles vel mange å kle seg i ein eller fleire av nasjonalfargane, raudt, kvitt og blått. Det er òg vanleg å ha på seg klede som er nyinnkjøpte til denne dagen.

Mat 
For mange er syttande mai-menyen prega av mykje lettvint snøggmat, som pølser og pommes frites. Det er vanleg for ungar å få lov til å eta «så mykje is dei kan». Eggedosis er òg vanleg å servera denne dagen.

Blant norsk-amerikanarar er det vanleg å servera norsk tradisjonsmat, som lutefisk, på nasjonaldagen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 17. mai ved NRK
 Ressursside om Grunnlovsjubileet 1814-2014 ved Nasjonalbiblioteket

Mai
Nasjonaldagar
Grunnlovsdagar
Grunnlov
Grunnlov
Grunnlov
Nganasansk

Nganasansk er eit uralsk språk. Det høyrer til den nordlege greina av dei samojediske språka.

Nganasansk er eit sterkt utrydningstruga språk. Ved folketeljinga i 2010 vart det tala av 125 menneske av ei befolkning på 862 nganasanar, altså 14,5 % av den etniske gruppa. I 2002 var dei tilsvarande tala 505 naganasansktalande av ei befolkning på 834 (60,6 %). Ved folketeljinga i 1989 vart det registrert 1 096 nganasansktalande (1063 som første- og 33 som andrespråk). Med 1278 nganasanar gav det ein morsmålsprosent på 85,7 %, den høgaste av alle dei nordlege språka i Russland. Dette talet var truleg allereie då alt for høgt, det er ei kjend sak at dei sovjetiske byråkratane ikkje tok turen ut på Tajmyrhalvøya for å undersøke dei reelle språkforholda. Nganasansk eit truga språk, og berre få barn lærer det som førstespråk. Det vert tala av nganasanane på Tajmyrhalvøya, i det tidlegare tajmyrske autonome distriktet i Krasnojarsk kraj.

Historie

Bokstavar og lydar 
Nganasansk skil seg frå nesten alle andre sovjetiske språk ved at det ikkje fekk ei offisiell rettskriving på 1930-talet. Det har likevel komme ut nokre grammatikkar over nganasansk, skrive med det kyrilliske alfabetet.

Grammatikk 
Nganasansk har ni vokalar, distribuert omtrent på same måten som dei norske vokalane, og 20 konsonantar. Eit sentralt drag i nganasansk fonologi er palatalisering, seks av dei dentale konsonantane har ein palatal variant (unntaket er /r/). Nganasansk har stadieveksling. Nganasansk har tre personar og tre tal.

Fotnotar

Litteratur 
 Жовницкая-Турдагина С. Н. Ня’’ букварь. СПб., 1999.
 Костеркина и др. 2001 — Н. Т. Костеркина, А. Ч. Момде, Т. Ю. Жданова. Нганасанско-русский, русско-нганасанский словарь. СПб. Просвещение. 2001.
 Прокофьев Г. Н. Нганасанский (тавгийский) диалект // Языки и письменность народов Севера. Ч. 1. М.-Л., 1937.
 Терещенко 1982 — Н. М. Терещенко. Ненецко-русский, русско-ненецкий словарь. Л. Просвещение. 1982.
 Экспедиционные материалы 2003 — Образцы текстов на лесном диалекте ненецкого языка Языки коренных народов Сибири. Экспедиционные материалы вып. 7, ч. 2. Новосибирск. 2003.
 Janhunen 1977 — Juha Janhunen. Samojedischer Wortschatz (gemeinsamojedisher Etymologien). Helsinki: Castrenianum Toimitteita. 1977.

 Glottolog: Bibliografi over nganasansk språkforsking

 
Samojediske språk
Einskildspråk
Valderøya

Valderøya er ei øy i Giske kommune på Sunnmøre. 

Med 3 345 innbyggjarar (2008) er øya den mest folkerike i kommunen. Her ligg kommunesenteret Valderhaugstrand, sør på øya. Andre viktige tettstader er Nordstrand i aust og Skjong i sørvest. Fiske og fiskeforedling, tenestyting og mekanisk industri er dei viktigaste næringsvegane. Rådhuset i Giske kommune ligg på Valderøya.

Geografi 
Valderøy har ein flatevidd på 6,5 km² og er berglendt. Øya har brusamband til Vigra over Gjøsund og til øya Giske over Staursundet. Valderøytunnelen utgjer eit undersjøisk tunnelsamband til Ellingsøy som går vidare til Ålesund.

Historie 
Dei viktigaste historiske stadene på øya er Skjonghellaren, ei hole i fjellet med spor etter busetjing frå yngre jernalder, og Valderhaugen, der ein har funne dei eldste båtrestane i Norden.

Valderøy kyrkje er ei betongkyrkje frå 1961.

Bakgrunnsstoff 
 «Valderøy» 
 «Øyriket Giske» på giske.kommune.no

Geografi i Giske
Øyar på Sunnmøre
M-læring

M-læring er eit omgrep som somme tider blir brukt om e-læring via mobile elektroniske apparat, som mobiltelefonapparat eller lommedatamaskiner.

E-læring
Den eldre futharken

Den eldre futharken (eller Den eldre fuþarken) er den eldste forma av runealfabetet, bruka av germanske stammar til å skrive urnordisk og andre germaniske dialektar frå 100-talet til 600-talet på forskjellige ting (til dømes juvelar, amulettar, verktøy og runesteinar). Den eldre futharken er blitt endra fleire gangar, men  rundt år 1000, blei dei 24 runene forminska til bare 16 runer, og fleire av dei blei endra også. Dette runealfabetet kalles den nyere futharken.

Alfabetet
              

              

       

Den vanlege transkripsjonen er:

 f u þ a r k g w
 h n i j ï p z s
 t b e m l ŋ d o

 
runealfabet
Runologi

sv:Futhark#Den äldre futharken
de:Futhark#Das ältere Futhark
Compiere

Compiere er ei open kjeldekode ERP og CRM programvareløysing for små og mellomstore bedrifter innan distribusjons og sørvisnæringa.

Kjeldekoden er lisensiert under Compiere Public License (CPL) som er basert på Mozilla Public License.

Bakgrunnsstoff 
 sourceforge.net - Compiere prosjektside

Open kjeldekode
Kundehamdsamingsprogramvare
Naturgasskondensat

Naturgasskondensat er petroleumsfraksjonar som er i gassform i reservoaret, men vert flytande ved vanleg atmosfærisk trykk og temperatur. Naturgasskondensat vert ofte kalla lettolje eller kondensat. Kondensat kan ha ei slik samansetting:
 C2 som Etan - 0-5 % av vekta
 C3 som Propan - 0-15 % av vekta
 C4 som Butan - 0-45 % av vekta
 C5 som Pentan - 5-70 % av vekta
 C6 som n-Heksan og Sykloheksan - 25-95 % av vekta
 C7 som Heptan - 25-95 % av vekta
 C8 som Oktan - 25-95 % av vekta

Kondensat er eit av fire petroleumstypar i norsk forvaltningsverk for petroleumsverksemd. Dei tre andre er: 

 Råolje
 Naturgass
 NGL

Sjå òg 
 Hydrokarbon
 Oljefelt
 Naturgassfelt

Petroleum
Naturgass
Reclaiming

Reclaiming er både eit rituelt fellesskap og ei politisk aksjonsgruppe. Medlemmene arbeider for miljøvern både ut frå det perspektivet at det handlar om å verna jorda («vår felles mor - Den Store Gudinna»), og fordi dei andre artane vi deler jordkloden med har krav på respekt. 

Reclaiming legg i si deltaking på demonstrasjonar og politiske aksjonar vekt på å styrka dei ikkjevaldelege aspekta og fremja det åndelege perspektivet hjå deltakarane og publikum. Gruppa har mellom anna aksjonert for trua skogar, og var aktive i demonstrasjonene mot WTO i Seattle hausten 1999. 

Reclaiming skal politisk passa for dei med ein anarkistisk grunnholdning saman med respekt for Gudinna. Reclaiming er kjent for å omfatte både menn og kvinner, men blir ofte identifisert med sin berømte teoretikar Starhawk som har forfatta mellom anna «The Spiral Dance».

Bakgrunnsstoff 
 witchcamp.org

Politiske rørsler
Nasjonalflagg

Nasjonalflagg er flagg som symboliserer ein stat og som blir brukt av det sivile samfunnet. Dei kan også brukast av statlege og sjømilitære styresmakter, men nokre land har eigne flagg til desse føremåla. Alle nasjonar i verda har sitt eige, unike flagg. Dei fleste flagg er rektangulære, men det finst også andre utformingar.

Nasjonalflagg blir brukte til å ofte heiste ved offentlege bygg, men kan også heisast av private og brukast som pynt eller supporterutstyr. Samstundes finst det ulike reglar rundt bruken av desse flagga. Til dømes kan ein berre tillata heising på flaggdagar og/eller av statlege representantar.

I tillegg til einskildstatar kan også grupper som reknar seg som nasjonar men som ikkje har eigen stat kan også ha flagg ein reknar som nasjonalflagg, til dømes Skottland, samane og palestinarane.

Sjå òg 
 Handelsflagg
 Verdas nasjonalflagg

 
Flagg
Flagg
Tor Erling Staff

Tor Erling Staff () var ein norsk jurist og sakprosaforfattar frå Oslo.
Han var også kjend som ein kontroversiell samfunnsdebatant.

Bakgrunn
Staff blei cand.jur. i 1958 og tok også utdanning i USA. Han var formann i Det Norske Studentersamfund i 1956, og var redaktør for jubileumsboka som kom ut i samband med 150-års-jubileet til samfunnet i 1963. Han var direktør for Den norske Forleggerforening i perioden 1966 til 1970.

Virke 

Frå 1967 var Staff høgsterettsadvokat. Han var også fast forsvarar ved Oslo tingrett frå 1967 til 2003.

Staff verka som forsvarar for klientar tiltalt for ei rekkje ulike brotsverk - «nynazister, pedofile, drapsmenn, voldsmenn og pornografer».
Han omtalte seg sjølv fleire gonger som djevelens advokat. I samfunnsdebatten forsvarte han også kontroversielle synspunkt som legalisering av narkotika, avskaffing av seksuell lågalder, innføring av offentlege bordell og aktiv dødshjelp.

Frå 1994 til 1995 var han programleiar i debattprogrammet Lønning og Staff på TV 2 saman med Per Ståle Lønning.

Hausten 2005 blei Staff omtalt i media i samband med ei sak om korrupsjon som impliserte klienten hans, John Sandstrøm, direkte og Staff sjølv indirekte.

Familie

Staff var gift med Hilde Børresen frå 1958 til 1971, og hadde to søner. Den eine, Trygve Staff, vart tilsett ved same advokatkontor som faren og blei etterkvart partnar. 
I juni 2005 inngjekk Staff eit registrert partnerskap med ein mann.

Bøker 
 Håvard Rem og Tor Erling Staff: Staff, Oslo, Schibsted 2005, ISBN 82-516-2080-5
 Arne Haugestad: Folkefiende? 70 år med Tor Erling Staff / 29 innlegg redigert av Arne Haugestad, Oslo, Kagge Forlag 2002, ISBN 82-489-0257-9
 John Arne Markussen: Staff – fra innsiden, Oslo, Grøndahl 1985, ISBN 82-504-0784-9
 Tor Erling Staff (hovudredaktør): Jus i hverdagen bind 1–2, Arnkrone, Nordiske Bokverk 1980
 Tor Erling Staff: Begjæring om gjenopptakelse av saken mot Fredrik Fasting Torgersen, Oslo, Pax 1973, ISBN 82-530-0538-5
 Tor Erling Staff (redaktør): Den frie talerstol – 1813–1963, det norske studentersamfund 150 år, Oslo, Det norske studentersamfund 1963

Bøker 
 Håvard Rem og Tor Erling Staff: Staff, Oslo, Schibsted 2005, ISBN 82-516-2080-5
 Arne Haugestad: Folkefiende? 70 år med Tor Erling Staff / 29 innlegg redigert av Arne Haugestad, Oslo, Kagge Forlag 2002, ISBN 82-489-0257-9
 John Arne Markussen: Staff – fra innsiden, Oslo, Grøndahl 1985, ISBN 82-504-0784-9
 Tor Erling Staff (hovedredaktør): Jus i hverdagen bind 1–2, Arnkrone, Nordiske Bokverk 1980
 Tor Erling Staff: Begjæring om gjenopptakelse av saken mot Fredrik Fasting Torgersen, Oslo, Pax 1973, ISBN 82-530-0538-5
 Tor Erling Staff (redaktør): Den frie talerstol – 1813–1963, det norske studentersamfund 150 år, Oslo, Det norske studentersamfund 1963

Kjelder 

Norske juristar
Norske advokatar
Folk frå Oslo