alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Windermere

Windermere er den største naturlege innsjøen i England. Han er ein av dei mest populære feriestadane i landet sidan 1847, då Kendal and Windermere Railway la ei linje til innsjøen. Han ligg i Cumbria i Lake District nasjonalpark.

Etymologi 
Ein trur namnet kjem frå «Vinandr sjøen», frå det norrøne namnet Vinandr og det gammalengelske «mere», som tyder innsjø. Det vart kalla «Winander Mere» eller «Winandermere» fram til minst 1800-talet.

I tillegg er Winder er eit vanleg etternamn i England.

Geografi 

Windermere er ein lang, og smal sjø. Han vart forma for 13 000 år sidan under den siste istida. 

Utsiget frå innsjøen er heilt sør via Leven. Han har fleire tilsig som Brathay, Rothay, Trout Beck, Cunsey Beck og fleire mindre elvar. Innsjøen er omringa av åsar med høgare fjell i nord og nordaust.

Det er omdiskutert om innsjøen endar ved Newby Bridge eller Lakeside i sørenden av innsjøen, eller om stykket mellom desse stadane høyrer til elva Leven. Ned til brua ved Newby Bridge er det 18 km, og til Lakeside er det 16,9 km. Innsjøen er opp mot 1,5 km på det breiaste og har eit areal på 14,73km². Den største djupna er 67 m og han ligg 39 meter over havet. 
 
Det ligg to byar ved innsjøen, Ambleside og Bowness-on-Windermere, medan byen Windermere ikkje ligg like ved innsjøen.

Øyar 
Innsjøen har 18 øyar. Den største av desse er den privateigde Belle Isle (16 hektar) utanfor Bowness. Ho er rundt 1 km lang. 

Dei andre øyane er langt mindre. Lady Holme er kalla opp etter ei kyrkje som ein gong stod der. Dei andre øyane er Bee Holme, Blake Holme, Crow Holme, Fir Holme, Grass Holme, Lilies of the Valley (East og West), Ling Holme, Hawes Holme, Hen Holme, Maiden Holme (den minste av dei), Ramp Holme, Rough Holme, Snake Holme, Thompson Holme (nest størst) og Silver Holme.

Båtar 

Det går fleire passasjerbåtar på innsjøen frå jernbanestasjonen og mellom dei forskjellige byane. I tillegg går det ei kabelferje som tar bilar. 

13. juni 1930 sette Sir Henry Segrave ny fartsrekord på vatn på Windermere då han kom opp i 158,94 km/h. På tredjeforsøkt kantra båten hans og mekanikaren Victor Helliwell drukna. Segrave klarte å redde seg ut, men døydde kort tid etter av skadane han fekk. Segrave var ein av få som hadde fartsrekorden i verda på både land og vatn samstundes. 

Norman Buckley sette òg fleire verdsrekordar i fart på Windermere i 1950-åra.

Sjømonster 
Det vert sagt at ein uvanleg stor fisk eller dyr held til i Windermere. Centre for Fortean Zoology hevdar at det vart sett ein enorm ål-liknande skapning i innsjøen i 1950-åra. «Monsteret» vendte attende i nyhendene i 2006 då det igjen skal ha vorte observert.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Windermere» frå ,  den 30. mars 2010. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Båtturar på Windermere
 Bilete av Windermere 
 The Windermere Way - ein fottur rundt innsjøen

Innsjøar i Cumbria
Lake District
Stadnamn av norrønt opphav i England
Bakethin-reservoaret

Bakethin-reservoaret er eit reservoar like oppfor Kielder Water i  Northumberland i England, nær grensa til Skottland. Ho får vatn frå River North Tyne og ligg søraust for landsbyen Kielder.

Reservoaret er demd opp av ein overløpskant som skil det frå Kielder Water og meininga er å hindre dei øvste delane av Kielder Water å tørke ut når vassnivået er lågt i hovudreservoaret. Bakethin er eit bevaringsområde forvalta av Northumberland Wildlife Trust på vegner av Northumbrian Water.

Plante- og dyreliv
Reservatet har eit rikt planteliv med mellom anna sjeldne planter. Det er bygt kunstige øyar på sørsida av reservoaret for hekkande fuglevilt. Her finst òg oter.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bakethin Reservoir» frå ,  den 30. mars 2010.  
 

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Broomlee Lough

Broomlee Lough er ein innsjø i Northumberland i England heilt sør i Northumberland nasjonalpark. Innsjøen ligg like nord for Hadrianmuren. I følgje gamle segner ligg det ein skatt i innsjøen.

Verna artar
Det finst kreps (Austropotamobius pallipes) i innsjøen. Arten er i tilbakegang i Europa og Storbritannia. .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Broomlee Lough» frå ,  den 30. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Northumberland
Catcleugh-reservoaret

Catcleugh-reservoaret er eit reservoar i Northumberland i England ved A68-vegen, like nord for Byrness og sør for grensa til Skottland.

Historie
Reservoaret vart bygt mellom 1899 og 1905 for Newcastle og Gateshead Water Company. Reservoaret dannar ein del av ei rekkje reservoar langs A68 som er knytte saman via tunnelar og akvedukter frå Catcleugh Reservoar til Whittle Dene;. Reservoara er drikkevasskjelde til Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område. Reservoaret får vatn frå River Rede.

Plante- og dyreliv
Catcleugh-reservoaret har status som Local Wildlife Site og er omgjeve av urskog og barskog. Det omliggande lyngheilandskapet har status som Site of Special Scientific Interest. because of the mosaic of heather og upland grassland. Her hekkar mellom anna heilo og strandvipe. Fiskeørn og kongeørn er òg observert i området.

Av pattedyr finn ein oter, ekorn, grevling, rådyr og flaggermus.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Catcleugh Reservoir» frå ,  den 30. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Colt Crag-reservoaret

Colt Crag-reservoaret er eit relativt grunt reservoar i Northumberland i England ved A68-vegen. Det ligg 14 km nord for Corbridge.

Historie
Reservoaret vart bygt på slutten av 1800-talet for Newcastle og Gateshead Water Company. Reservoaret er ei rekkje reservoar langs A68 knytt saman av tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene;. Desse er drikkevasskjelde for Newcastle upon Tyne, Gateshead og områda rundt.

Plante- og dyreliv
Rundt det meste av reservoaret er det gamle barskogplantasjar, men det finst òg bjørk og bøk her.

Toppdykkarar hekkar ved reservoaret og det er ein koloni på 20-30 taksvale som kjem attende år etter år. I tillegg finn ein gjøk, heipiplerke, buskskvett og steinskvett.

Det er grevling i området om sommaren.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Colt Crag Reservoir» frå ,  den 30. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Crag Lough

Crag Lough er ein innsjø sør i Northumberland nasjonalpark nord i England. Han ligg 4 km nord for Bardon Mill i Northumberland. Hadrianmuren går like ved innsjøen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Crag Lough» frå ,  den 30. mars 2010.

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Northumberland
Derwent-reservoaret i Nordaust-England

Derwent-reservoaret  er eit reservoar i River Derwent, på grensa mellom County Durham og Northumberland i England. Det ligg vest for Consett.

Reservoaret er ein del av vassforsyninga i Nordaust-England, eigt og styrt av Northumbrian Water. Det er hovudvasskjelda til storbyområdet Tyne and Wear.

Når det er naudsynt kan ein føre inn meir vatn i reservoaret via ei røyrleidning frå det større Kielder-reservoaret i Northumberland. 

Det er funne spor etter sink, bly og kadmium. Desse er vaska ut i reservoaret frå tidlegare gruveområde rundt Blanchland. På grunn av dette er det relativt få planter som veks i reservoaret.

Det ligg ein segleklubb ved Derwent-reservoaret. Klubbhuset vart bygt i 1968. Klubben driv òg med brettsegling, springing og triatlon. 

Det er eit vasskraftverk ved reservoaret med ein kapasitet på 97 kilowatt.

Bakgrunnsstoff
Durham County Council om reservoaret
Derwent Reservoar Sailing Club

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Derwent Reservoir (North East England)» frå ,  den 30. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Geografi i County Durham
Vasskraftverk i England
Nenetsisk

Nenetsisk er fellesnamnet på to nærskylde nordsamojediske språk, tundranenetsisk og skogsnenetsisk. Tundranenetsisk er det største av desse språka, og namnet nenetsisk blir ofte brukt til å referere til tundranenetsisk.

Samojediske språk
Språk i Russland
Fontburn

Fontburn er eit vassreservoar 16 km nordvest for kjøpstaden Morpeth i Northumberland i England.

Historie
Reservoaret vart bygt mot slutten av 1800-talet som drikkevasskjelde for delar av det søraustlege Northumberland.

Plante- og dyreliv
Langs nordsida veks det kratt og skog, mellom anna piletre, slåpetorn, or, bjørk, hagtorn og hassel.

Fiske
Reservoaret inneheld ein del aure og vert mykje nytta av sportsfiskarar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Fontburn» frå ,  den 30. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Aaron Lennon

Aaron Justin Lennon () er ein engelsk fotballspelar. Han har spela for Tottenham Hotspur i engelsk Premier League og for det engelske fotballandslaget.

Engelske fotballspelarar
Tottenham-spelarar
Leeds-spelarar
Darijo Srna

Darijo Srna () er ein kroatisk fotballspelar. Han har spela for Sjakhtar Donetsk i den ukrainske fotballigaen og for det kroatiske fotballandslaget.

Kroatiske fotballspelarar
Sjakhtar Donetsk-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 2004
Spelarar i Fotball-VM 2006
Spelarar i Fotball-EM 2008
Spelarar i Fotball-EM 2012
Spelarar i Fotball-VM 2014
Spelarar i Fotball-EM 2016
Tretjakovgalleriet

Det statlege Tretjakovgalleriet (russisk Государственная Третьяковская Галерея (ГТГ), Gosudarstvennaja Tretjakovskaja Galereja (GTG)) er eit kunstgalleri i Moskva i Russland. Med nærare 140 000 verk er det ved sidan av Eremitasjen i St. Petersburg verdas største samling av russisk kunst.

Galleriet si historie tek til i 1856 då den moskovittiske handelsmannen og industrimagnaten Pavel Tretjakov byrja å kjøpe verk av samtidas russiske kunstnarar, med formål å opprette ei samling som seinare kunne vekse til eit museum for nasjonal kunst. I 1892 skjenka Tretjakov si allereie då berømte samling til den russiske nasjonen.

Fasaden på galleribygninga vart teikna av målaren Viktor Vasnjetsov i ein særeigen russisk eventyrstil. Galleriet vart bygt i 1902-04 sør for Kreml. I løpet av 1900-talet ekspanderte galleriet til fleire nærliggjande bygningar, mellom anna til Nikolaikyrkja i Tolmatsji frå 1600-talet.

Samlingane omfattar over 130 000 gjenstandar, alt frå Theotokos av Vladimir og Andrej Rubljovs Den heilage treeininga til den monumentale Komposisjon VII av Vasilij Kandinskij og Svart firkant av Kasimir Malevitsj. 

I 1985 vart Tretjakovgalleriet slått saman med eit galleri for samtidskunst, som heldt til i ein stor, moderne bygning like sør for Krimbrua. Denne greina av museet inneheld ei samling skulpturar innan sosialistisk realisme, til dømes høgdepunkt som Jevgenij Vutsjetitsj sin ikoniske statue av «Jarn-Feliks» (som vart flytta frå Lubjankaplassen i 1991), skulpturen «Smi!» som framstiller ein naken arbeidar som smir eit sverd, og «Unge Russland»-monumentet. Like ved står også Zurab Tsereteli sin 86 meter høge statue av Peter den store, ein av verdas høgaste statuar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tretjakovgalleriet» frå ,  den 30. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 
Pavel Tretjakov (1832-1898) - kort biografi (engelsk)
Offisielt nettsted for Tretjakovgalleriet (engelsk)
Mesterverk fra Tretjakovgalleriet (engelsk)
Ikoner fra Tretjakovgalleriets samling (engelsk)
Å besøke Tretjakovgalleriet  - Nyttig informasjon inkludert åpningstider og kontaktdetaljer  (engelsk)
Muzeon.ru, en frilufts skulpturutstilling (russisk)
«State Tretyakov Gallery of XX century contemporary art», Flickr-gruppe  (engelsk)

Museum i Russland
Kunstmuseum
Byggverk i Moskva
Skipingar i 1892
Pavel Tretjakov

Pavel Mikhailovitsj Tretjakov () var ein russisk forretningsmann, kunstsamlar og mesén. Han er særleg kjend for opprettinga av Tretjakovgalleriet.

Tretjakov byrja å samle på kunst då han var 23 år. Han kjøpte inn ein del hollandsk kunst, men først og fremst verk av russiske kunstnarar som Vasilij Perov, Ivan Kramskoj, Ilja Repin, Vasilij Surikov og Isaak Levitan. Formålet med innkjøpa var i første rekke tanken om å opprette ei kunstsamling som kunne danne grunnlaget for eit museum med nasjonal kunst.

Han knytte etter kvart personlege band til mange av kunstnarane i Peredvizjnikij-rørsla og ytte både direkte pengehjelp og kom med råd.

I 1892 skjenka Tretjakov si allereie då berømte samling til den russiske nasjonen, og i august året etter var det offisiell opning av museet. Med nærare 140 000 verk er det i dag, ved sidan av Eremitasjen i St. Petersburg, verdens største samling av russisk kunst.

Pavel Tretjakov og broren Sergej er også kjend for å ha finansiert oppsraten og drifta av ein skule for døvstumme i Moskva.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pavel Tretjakov» frå , den 30. mars 2010.

Bakgrunnsstoff 
  Russian Paintings Gallery 

Russisk kunst
Russiske forretningsfolk
Peredvizjniki
Juan Mata

Juan Manuel Mata García () er ein spansk fotballspelar, som frå 2014 spelar for Manchester United og for det spanske landslaget.

Han blei kjøpt til Chelsea i august 2011 for cirka 220 millionar norske kroner. Med Chelsea vann han FA-cupen i 2012, den europeiske Meisterligaen i 2012 og Europaligaen i 2013. Han vart kåra til årets spelar i Chelsea i 2011/12- og 2012/13-sesongen. Han var med på det spanske landslaget som vann fotball-VM i 2010 og spelte i éin av Spania sine sju kampar. I fotball-EM i 2012 spelte han som innbyttar i éin av Spania sine seks kampar, nærare bestemt finalen, der han skåra Spania sitt 4-0-mål mot Italia.

Spanske fotballspelarar
Real Madrid-spelarar
Valencia-spelarar
Chelsea-spelarar
Manchester United-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 2012
Spanske deltakarar under sommar-OL 2012
Fotballspelarar under sommar-OL 2012
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Novodevitsjijgravstaden

Novodevitsjijgravstaden (russisk Новоде́вичье кла́дбище, Novodevitsje kladbisjtsje) er ein gravstad i Moskva i Russland. Gravstaden ligg ved sidan av verdsarvstaden nonneklosteret Novodevitsjij frå 1500-talet. Han er den tredje mest besøkte turistattraksjonen i byen.

Kyrkjegarden vart innvigd i 1898, då det var mangel på gravplassar i klosteret. Ein av dei første kjende som vart gravlagd på Novodevitsjij-kyrkjegarden var Anton Tsjekhov.

I dag har kyrkjegarden graver til russiske forfattarar, musikarar og poetar, så vel som kjende skodespelarar, politikarar og vitskapsmenn. Meir enn 27 000 er gravlagde i Novodevitsjijgravstaden.

Gravlunden minner om ein park, med små kapell og store skulpturerte monument. Han er delt inn i ein austleg og vestleg seksjon.

Kart over gravstaden er tilgjengeleg i kontoret på kyrkjegarden.

Bilethoggarar
Det finst verk av mellom andre desse bilethoggarane på Novodevitsjijgravstaden: Sergej Konenkov, Vera Mukhina, Ernst Neizvestnij, Ivan Sjadr og Jevgenij Vutsjetitsj.

Berømte gravlagde
Nadjesjda Allilujeva (1901–1932), kona til Josef Stalin.
Pavel Beljajev (1925–1970), kosmonaut
Sergej Bondartsjuk (1920–1994), regissør og skodespelar
Aleksej Brusilov (1854–1926), general
Mikhail Bulgakov (1881–1940), forfattar
Nikolaj Bulganin (1895–1975), statsmann
Anton Tsjekhov (1860–1904), forfattar
Fjodor Sjaljapin (1873–1938), operasongar
Ilja Ehrenburg (1891–1967), forfattar
Sergej Eisenstein (1898–1948), regissør
Nikolaj Gogol (1809–1852), forfattar
Sergej Iljusjin (1894–1977), flydesignar
Boris Jeltsin (1931–2007), statsleiar
Nikita Khrusjtsjov (1894–1971), statsmann
Pjotr Kropotkin (1842–1921), anarkist
Lev Landau (1908–1968), Nobelpristakar i fysikk
Isaak Levitan (1860–1900), målar
Vjatsjeslav Molotov (1890–1986), politikar
Sergej Obraztsov (1901-1992), dokketeatermann 
David Oistrakh (1908–1974), fiolinist
Sergej Prokofjev (1891–1953), komponist
Lidija Ruslanova (1900-1973), folkesongarinne
Valentin Serov (1865–1911), målar
Dmitrij Sjostakovitsj (1906–1975), komponist
Vasilij Sjuksjin (1929–1974), forfattar og skodespelar
Konstantin Stanislavskij, (1863–1938), regissør og teoretikar i det moderne teateret
Andrej Tupolev (1888–1972), flykonstruktør

Bakgrunnsstoff 
 Fotografi
 Fleire fotografi
 
 Kjende og pittoreske minnesmerke (24), fotografert i juni 2005
 Novodevichy Cemetery (på russisk) – artikkel frå sovjetisk encyclopedi]

Moskva
Gravstader
Sankt Laurentius

Sankt Laurentius (Laurentius frå Roma) er ein helgen som leid martyrdøden 10. august 258 i Roma under keisar Valerian I. I Noreg er Sankt Laurentius òg kjend som Sankt Lavrans eller Sankt Lars, i Sverige som Sankt Lars, i Frankrike som Saint Laurent, i England som Saint Lawrence. Han vert feira 10. august. I Noreg vart dagen kalla larsok, som var avmerkt på primstaven.

Laurentius var diakon og forvaltar av kyrkjelege pengar og verdesaker i Roma under pave Sixtus II, som sjølv vart avretta 6. august 258 under keisar Valerian I's forfølgingar av kristne. Ei viktig oppgåve for Laurentius var utdeling av midlar til dei fattige. Før Sixtus II vart avretta, gav han ifylgje legendene Laurentius rett til å disponere verdiane i kyrkja til føremon for dei fattige. Dessutan skulle Laurentius take vare på den heilage kalken som Jesus hadde nytta under det siste måltidet med læresveinane sine, som var av dei dyrgripane kyrkja hadde i sitt eige. Laurentius sendte den heilage kalken til foreldra sine i Huesca, og denne kalken er i dag å sjå i Catedral de Santa María de Valencia i Valencia i Spania. Alt anna av pengar og heilage gjenstandar delte Laurentius ut til dei fattige i samsvar med avtale han hadde gjort med pave Sixtus II, som òg vart ein av den katolske kyrkjas helgenar.

Prefekten i Roma var kjend med at kyrkja hadde store verdiar i pengar og gjenstandar, og kommanderte Laurentius til å levere dette inn for at midlane skulle nyttast til offentlege føremål. Men då Laurentius ikkje føya han, fekk han Laurentius piska og pint, og til sist teke langsamt av dage ved å steikast på ei jarnrist over glødande kol. Difor er det ei jarnrist som er kjenneteiken for Sankt Laurentius, hans helgenattributt.

Kyrkja Basilica di San Lorenzo fuori le mura i Roma skal ha vore reist på staden der Laurentius vart drepen, og hyser som relikvie ei steinhelle som dei jordiske restane av han vart lagt på. Rista som han vart steikt på, finnast som relikvie i eit sidekapell i kyrkja San Lorenzo in Lucina i Roma.

Etter legenda skal altså Laurentius opphavleg ha vore spansk og kome frå Osca, det noverande Huesca i Spania. Men då namnet Laurentius tyder 'mannen frå Laurentum', er det ikkje utenkjeleg at han eigentleg kom frå Laurentum, som låg i nærleiken av Roma. Det er soleis mogleg at legendene ikkje er historisk korrekte med omsyn til opphavet hans. I alle høve har legendene gjeve grunnlag for at Sankt Laurentius vart ein vernehelgen for Spania, og at Catedral de Santa María de Valencia har ein viktig, heilag gjenstand å syne fram.

Sankt Laurentius er elles vernehelgen for bibliotekarar, arkivarar, studentar, fattige, brannskada og mange fleire, mellom andre dei med yrke som har med eld å gjere, til dømes bryggarar, vaskekoner og kokkar.

Bakgrunnsstoff 
Om Laurentius ved katolsk.no

Kristne helgenar
Katolske helgenar
Fingerkniv

Fingerkniv er ein type kniv som har vorte brukt under garn- og notbøting. Kniven er oppbygd av ein noko brei jarnring med eit framstikkande blad. Ringen har ein diameter som gjer at han passar på ringfingeren eller tummelen. Under garnarbeidet vert ringen tredd på fingeren på same handa ein har garnnåla. Bladet, som er om lag to cm, peikar opp frå fingeren.  Når tråden skal kuttast treng ein ikkje legge vekk nåla. Ein kan bruke bladet på fingerkniven.

Kjelder
Øyvind Haram: Maritime knivar og eggjeverktøy  KYSTEN  nr 1 2010

Knivar
Kystkultur
Krabbekniv

Krabbekniv er ein kniv som har vorte brukt til hindre at krabbar har kunna bite kvarandre sund. Det har vore vanleg å ha levande krabbar gåande i kasser eller kiper til ein har skulla bruke dei. Med krabbekniven, som har eit kort blad på under to cm, kuttar ein sena i det andre leddet på storkloa på krabben. Då kan fleire krabbar vere i same kasse utan å skade kvarandre.

Kjelder
Øyvind Haram: Maritime knivar og eggjeverktøy.  KYSTEN  nr 1 2010

Knivar
Kystkultur
Sjømat
Rognkniv

Ein rognkniv vert brukt for å unngå at rogna vert skada når ein spretter fisk. På spissen av kniven kan det vere ei kule, eller fremste del av eggja vert ukvest. Når ein då spretter fisken med den bakre kvasse delen av eggja går ikkje rogna sund om ho kjem i kontakt med kniven.  Ein rognkniv kan ha to blad  ved sida av kvarandre. Det største vert bruk til å  kappe fisken med. Rognbladet må då takast av når det skal kvessast.

Rogn som har vorte skada har ikkje kunne gå direkte til kommersiell omsetjing. Ho kan likevel brukast til kaviarproduksjon.

Kjelder

Øyvind Haram: «Maritime knivar og eggjeverktøy». KYSTEN nr 1 2010

Knivar
Fiskereiskapar
Kybartai

Kybartai er ein by i fylket Marijampolė i Litauen.

Byen ligg 16 km vest for Vilkaviškis, tett ved grensa mot Kaliningrad oblast i Russland. Folketalet var i 2005 på 6395 og minkande frå førre teljing.

Den berømte målaren Isaak Levitan var fødd i Kybartai.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kybartai» frå ,  den 30. mars 2010.  

Byar i Litauen
Marijampolė fylke
Ole-Johan Dahl

Ole-Johan Dahl () var ein norsk informatikar. Han vart i 1968 den første professoren i informatikk i Noreg. Han er internasjonalt kjend som ein pioner innan objektorientert utvikling.

Ole-Johan Dahl avtente verneplikta ved Forsvarets Forskingsinstitutt frå 1952 under Jan Garwick. Cand.real.-avhandlinga hans frå 1957 var om høgnivå programmering for FREDERIC.  Deretter arbeidde Dahl ved Norsk Regnesentral frå 1962. Han utvikla saman med Kristen Nygaard verdas første objektorienterte programmeringsspråk, Simula i 1965.  Dette  blei lansert internasjonalt i 1967. Objektorientering blir rekna som ei av dei verkeleg store nyvinningane i informatikken si historie. Simula danna grunnlaget for moderne språk som C++ og Java.

Ole-Johan Dahl blei professor i numerisk analyse ved Universitetet i Oslo i 1968.
Han underviste mellom anna i kurs om verifisérbar programmering for å forbetre kvaliteten på dataprogram og redusere omfanget av programmeringsfeil. Han var vidare involvert i forsking og rettleiing for å automatisere bevisføring av program. Han skreiv også lærebøker.

Dahl var også ein av dei drivande kreftene for å bygge opp Institutt for Informatikk ved Universitetet i Oslo, der han arbeidde til 31. desember 1999.

Utmerkingar 
1998: Mottok saman med Kristen Nygaard Rosingakademiets heiderspris.
2000: Blei kommandør av St. Olavs Orden av saman med Kristen Nygaard.
2001: Mottok saman med Kristen Nygaard John von Neumann-medaljen.
2002: Blei saman med Nygaard tildelt Turing-prisen. Denne blir rekna som  informatikken sin «Nobelpris».

Bøker og artikler 
Discrete event simulation languages, Academic Press, 1968. 
Structured Programming, med C. A. R. Hoare og Edsger Dijkstra, Academic Press, 1972
Verifiable Programming, Prentice-Hall, 1992
Simula: an ALGOL-based simulation language (med  Nygaard),  i Communications of the ACM, 9(1966).
Class and subclass declarations (med Nygaard).  I  IFIP konferanse om simuleringsspråk, Oslo, mai 1967

Litteratur 
From Object-Orientation to Formal Methods: Essays in Memory of Ole-Johan Dahl, Olaf Owe, Stein Krogdahl og Tom Lyche (red.), Springer Verlag, 2004.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ole-Johan Dahl» frå ,  den 30. mars 2010.  
 

Professorar ved Universitetet i Oslo
St. Olavs Orden
Mottakarar av Turing-prisen
Folk frå Mandal
Norske informatikkprofessorar
Datapionerar