alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wienerwald

Wienerwald er ein skogkledd og låg del av Alpane i austlege delar av Niederösterreich‎ og Wien. Han dekkjer over 1 000 kvadratkilometer og inkluderer den nordlegaste delen av Alpane. Wienerwald er definert som det åslendte landskapet mellom elvene Triesting, Gölsen, Traisen og Donau, og er ein mykje brukt friluftstad for innbyggjarane i og rundt Wien.

Winerwald ligg på grensa mellom Mostviertel og Industrieviertel, to av fire område i Nedre Austerrike, og strekkjer seg langt inn i Wien. 

Fjellrekkja Wienderwald er ei vidareføring av Dei austlege Alpane til Karpatane, og berre Donau og nokre tektoniske forkastingar nær Wien ligg mellom dei. Ho er den nordlege delen av sandstein-sona i Alpane, medan den sørlege delen er ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane. Skogen i nord består hovudsakleg av bøk, eik og agnbøk, medan ein i sør har meir av gran og furu. I dei sørlege områda ligg og naturparken Föhrenberge.

Det høgaste punktet i Wienderwald er Schöpfl med 893 meter over havet, og her ligg Leopold Figl-observatoriet. Sjølv om Winerwald er eit verna naturområde er det truga av byspreiing. 

Naturparken Sandstein-Wienerwald ligg nær Purkersdorf, om lag 20 km vest for Wien.

Wienerwald har vore folkesett sidan 700-talet. Slavarar slo seg ned her etter folkevandringstida, og dei har gjeve namn til landsbyar som Döbling, Liesing eller Gablitz. Wienerwald var eit område der dei kongeleg i Wien kom for å jakte, men i byrjinga av 1500-talet vart område òg eit viktig skogbruksområde. Frå 1840 og vidare førte den industrielle utviklinga til auke busetjing i område. I 1870 hadde ein planar om å hogge ned heile skogen, men dette førte til omfattande offentleg motstand, der Josef Schöffel var ein av dei viktigaste personane.
I 1987 signerte guvernørane i Wien, Niederösterreich‎ og Burgenland ei såkalla Wienerwald-erklæring om å verne naturen i området.

Bakgrunnsstoff 
 360°x180° panoramabilete av Wienerwald (krev Quicktime) 
 

Niederösterreich
Fjellkjeder i Austerrike
Wien
Fjellkjeder i Alpane
Ennstaleralpane

Ennstaleralpane er ei fjellkjede i Dei nordlege kalksteinsalpane. Ho ligg i dei  austerrikske forbundslanda Steiermark og Oberösterreich, størstedelen i Steiermark. Det mest vidkjende området i Ennstaleralpane er Gesäuse, ein dal der elva Enns bryt gjennom kalksteinen. Den høgaste toppen i fjellkjeda er Hochtor på 2 369 meter over havet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ennstaler Alpen» frå ,  den 14. februar 2007.  
 

Fjellkjeder i Austerrike
Fjellkjeder i Alpane
Securitate

Securitate (rumensk for Tryggleik; offisielt namn Departamentul Securităţii Statului, Det statlege tryggingsdepartement), var det hemmelege politiet i det kommunistiske Romania. Tidlegare blei det hemmelege politiet kalla Siguranţa statului (Statens tryggleik). I forhold til folketalet var Securitate det største hemmelege politiet i Austblokka.

Romania
Politi
Etterretning
Securitas

Securitas er eit norsk selskap som sel vakt- og tryggingstenester. Firmaet er ein del av Securitas AB som blei oppretta i Sverige i 1934, og no er eit internasjonalt konsern.

Bakgrunnsstoff 

Norske føretak
Eliel Lagercrantz

Eliel Lagercrantz () var ein finsk fennougrist. Han skreiv magisteravhandlinga si i 1919, og doktorerte i Helsingfors i 1927. I studietida studerte han både i Hamburg, Budapest og Paris. Lagercrantz vart professor i Helsingfors i 1965. Han arbeidde også ved Universitetet i Oslo.

Forskingsområde 

Lagercrantz arbeidde framfor alt med samiske språk. Han skreiv grammatikkar for tre til då lite utforska samiske språkformer: nordsamiske sjøsamedialektar, arjeplogsamisk/pitesamisk og vefsnsamisk (sørsamisk). I tillegg skreiv han ei tobands ordbok med nesten 9000 ord, der kvar ordartikkel i detalj gjekk gjennom ordformene i kvar einskild samisk dialekt, frå Røros til Kolahalvøya.

Lagercrantz gav også ut tekstsamlingar over fleire samiske dialektar.

Bibliografi (utdrag) 

 1923: 
 1926: 
 1926: 
 1929: Sprachlehre des Nordlappischen : nach den seelappischen. Bulletin / Oslo etnografiske museum ; 3. Oslo
 1939: Lappischer Wortschatz von Eliel Lagercrantz. Lexica Societatis Fenno-Ugricae ; 6. Helsinki, 1939. 2 bind.
 1950: Entwicklungspsychologische Analyse lappischer Folklore . FF Communications ; 138. Helsinki : Suomalainen tiedeakatemia, 1950.
 1950: Laulava lappi : tunturinkävijän ja tutkijan elämyksiä ja mietteitä. Porvoo : Söderström, 1950.
 1957: West- und sydlappische Texte 1. Mémoires de la Société finno-ougrienne ; 112
 1958: Lyngenlappische, nordwestlappische und westfjordlappische Texte 2 Mémoires de la Société finno-orgrienne ; 115
 1959: Seelappische Texte des Varangergebiets 3. Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia ; 117.
 1960: Seelappische Gesangsmotive des Varangergebiets mit Noten. Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia ; 120
 1961: See- und Skolte-lappische Texte des südlichen Varangergebiets 5 .Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia ; 124
 1963: Texte aus den see-, nord-, west-, und südlappischen Dialekten 6. Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia ; 126
 1966: Sonagraphische Untersuchung lyrischer lappischer Volkslieder Enontekiö mit Noten und Erklärungen. Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia ; 141

Bakgrunnsstoff 
 Lagercrantz-prosjektet ved Varanger Samiske Museum

Finske språkforskarar
Pitesamisk språk
Samisk språkforsking
Sørsamisk språk
Siste dagars heilage

Dei siste dagars heilage, ofte kalla mormonarar, er ei fellesnemning for fleire religiøse samfunn som byggjer på læra til den amerikanske predikanten Joseph Smith og profetiane han hevda å ha motteke. Dei ser på seg sjølv som kristne, og lære deira (ofte omtala som mormonisme) byggjer på kristendommen, men forheld seg til fleire tilleggsopenberringar til Bibelen. Dei ulike samfunna legg gjerne vekt på familieliv og sosialt samvær med kyrkjelyden, og utfører sine sakrament i tempel. Hovudboka til Dei siste dagars heilage er Mormons bok.

Den første mormonarkyrkja vart offisielt organisert etter bod frå Herren i Fayette i staten New York ved namnet Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage den 6. april 1830. Sidan 1847 ligg hovudsetet i Salt Lake City i Utah. Etter kvart har rørsla splitta seg i ulike samfunn, men Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage er framleis det største av kyrkjesamfunna.

Det er i dag om lag 14 millionar medlemer av Dei siste dagars heilage, og over 60 000 misjonærar fordelt på 162 land og territorium. Til Noreg kom dei første misjonærane i 1851 og den første medlemen vart døypt i Risør same året. Det er 4500-5000 medlemer (2007) i Noreg , og kyrkjelydar finst i alle delar av landet.

Sjå òg 
 Moroni
 Melkisedek

Bakgrunnsstoff 
 Mormons bok (søkbar)
 Siste dagers hellige.no 
 The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (engelsk heimeside)
 Jesu Kristi kirke av siste dagers hellige (norsk heimeside)
 Forskning på Mormons bok  (norsk side)

 
Kristne samfunn
Religiøse rørsler frå USA
Pia Haraldsen

Pia Renate Haraldsen () er ein norsk programleiar og artist.

Haraldsen er utdanna innan medie og kommunikasjon ved University of London.

I 2004 var Haraldsen frilansar for mellom anna VG, der ho var spaltist, TV 2 og ungdomsbladet mag. I oktober 2004 vart ho redaktør i motemagasinet Cosmopolitan. Ho sat òg som meddommar i shoppingprogrammet Shopaholic på TV3, saman med motejournalist Hilde Marstrander og modellpappa René Charles Gustavsen. Seinare har ho blitt eit kjent andlet på TV 2 som programleiar for Kjendisjakten og Frokostquiz på TV2. I februar 2007 byrja ho som politisk redaktør i humorprogrammet Rikets røst på TV 2.

Deltaking 
 2005: Kjendisjakten (programleiar)
 2006: Sjamørskolen (gjest)
 2006: På tråden med Synnøve (seg sjølv)
 2006: Sommerquiz (programleiar)
 2006: Frokostquiz (programleiar)
 2007: Waschera (gjest)
 2007: Skal vi danse med Thomas Wendel (8. plass)
 2007: Senkveld med Thomas og Harald (gjest)
 2007: Grosvold (gjest)
 2007: Fra Hollywood til Parkveien (seg sjølv)
 2007: Eva og Adam (forteljar om feminisme)
 2007: Rikets røst (reportar)
 2008: Torsdagsklubben (reportar)
 2008: Norges Herligste (seg sjølv)
 2008: Fredag (gjest)
 2009: Sommertid (gjest)
 2009: Pia og Jasmin (seg sjølv)
 2009: Rødnesedagen 09 (seg sjølv)

Bakgrunnsstoff 

Norske programleiarar
Programleiarar for TV2
Norske Skal vi danse-deltakarar
Mina Hadjian

Mina Helen Hadjian () er ein norsk programleiar i NRK P3 og NRK2.

Bakgrunn
Hadjian voks opp i London og på Kråkerøy i Fredrikstad. Ho har studert marknadsøkonomi ved Norges Markedshøyskole i Oslo og Marketing Communications, fransk og italiensk på Greenwich University i London.

Yrkesliv 
Hadjian debuterte på TV den 16. april 2007 i programmet Usett: Mina. Programmet fekk terningkast 1 av VG, som dagen etter skreiv at Mina skulle «tatovere terning-1'eren i rumpesprekken» — eit spark til forfattaren Ari Behn, som hadde fått tatovert eit terningkast 6.

Før NRK P3 var Hiadjian produsent i MTV Europe i London. Ho har og jobba i Kanal 24 og NRJ.

Konfliktar
I juni 2007 vart Mina felt på fem punkt i Pressens Faglege Utvalg, for hets mot framstegspartipolitikaren Terje Søviknes i samband med eit direkteintervju. 

Den 17. oktober 2007 vart det kjend at Mina var blitt sagd opp av NRK. Bakgrunnen var samarbeidsproblem med leiinga og kollegane i NRK. Opseiinga skjedde like etter at Mina skjelte ut P3 og produsenten på direkten da teknikken svikta i den andre halvdelen av det direktesendte programmet «Mina». P3 reagerte først med å fjerne programmet frå resten av veka, men så kom meldinga om at ho fekk sparken.

Fjernsyn
Hadjian var ein av programleiarane for talkshowet Studio 5 som gjekk på tv-kanalen FEM frå 2008 til 2010.

Hausten 2010 var Hadjian ein av kjendisane i TVNorge sin kjendisversjon av serien 71° nord.

I heile 2013 dreiv Mina Hadjian pilotprosjektet Radio Inside i Halden Fengsel. Radioprogram laga i samband med prosjektet blei sende både innanfor og utanfor fengselet.
I november 2013 stifta ho Røverhuset saman med Gyrid Listuen, eit prosjekt ved Oslo Fengsel.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 NRK P3
 NRK: Mina tatt av luften
 Dagbladet:P3-ledelsen fikk nok av Mina

Hadjian, Mina Helen
Hadjian, Mina Helen
Hadjian, Mina Helen
Folk frå Fredrikstad
Rolf Sanne-Gundersen

Rolf Sanne-Gundersen () er ein norsk journalist og distriksredaktør i NRK Sogn og Fjordane.

Sanne-Gundersen var fødd på Våland i Stavanger. Han utdanna seg som lærar ved den dåverande lærarskulen i Sogndal (seinar Høgskulen i Sogn og Fjordane). Trass i at han er utdanna lærar, har han aldri arbeidd som det. Sanne-Gundersen er journalist og har arbeidd seg gradvis oppover i NRK-systemet.

Karriere 
Sanne-Gundersen starta mediekarriera si som sommarvikar i lokalavisa Firda Tidend i 1987 før han i mars 1988 fekk fast jobb som journalist i avisa Sogningen/Sogns Avis (i dag kjend som Sogn Avis). Etter dette var han innom både Firda, Norsk TV 2 og Dagbladet før han kom til NRK som reportar og nyhendejournalist for tv og radio i Sogn og Fjordane lokaldistrikt i 1997. 
Han arbeidde til 2009 som redaksjonssjef, før han overtok som distriktssjef i NRK Sogn og Fjordane, med hovudkontor i Førde. 

Han har også ei tid arbeidd som innanrikssjef i Dagsrevyen.

Anna 
Av anna kan nemnast at Sanne-Gundersen var avviklar og prosjektleiar for NRK sin fjernsynsserie Flo fjell & fjære med den tidlegare fotballstjerna Jostein Flo som programleiar. Serien gjekk sin sigersgang på både NRK1 og NRK2, og har seinare vorte vist både i Sverige og Danmark.

Privat 
Sanne-Gundersen er sambuar med NRK-journalisten Gro Ravnestad, og har fleire born.

Kjelder 
Sanne-Gundersen sin profil på NRK Sogn og Fjordane sine nettsider

Norske journalistar
Norske fjernsynsfolk
NRK-tilsette
Folk frå Stavanger
GHB

GHB er ei forkorting for det syntetiske stoffet og rusmiddelet gammahydroksybutyrat. 

GHB blir rekna som særleg farleg på grunn av den kraftige effekten, og at det er svært vanskeleg å måle til «rett» dose. Det er òg vanskeleg å behandle tilfelle av GHB-overdose på grunn av at det ikkje finst noka kjent motgift.

GHB vart framstilt som eit bedøvingsmiddel på 1950-talet. I dag blir det ulovleg framstilt og omsett som tablettar, i pulverform eller flytande på små flasker. Flytande form er mest vanleg.

Små dosar GHB gjev ein oppkvikkande rus: Ein føler seg vaken og kunstig pigg og opplagt. Større mengder kan gi ein bedøvande/sløvande effekt og hallusinasjonar (sansebedrag). Verknaden kjem etter 5–20 minutt og kan vare i halvannan til tre timar. Mange blir hissige og aggressive under rus. Sjølv små dosar kan føre til svimring, snøvling, hovudverk, krampar og lågare blodtrykk. Ved overdose kan brukaren svime av og hamne i koma mens hjartet blir svekka eller luftvegen blokkert. GHB er spesielt farleg når det blir bruka saman med alkohol. Langtidsbruk av GHB kan føre til psykiske problem og depresjonar.

Narkotika
Sunna

Sunna (arabisk سنة, 'oppgått sti') er ei nemning som finst i fleire retningar av islam (ikkje berre sunniislam). Ordet blir ofte omsett med 'tradisjon'.

I sunniislam betyr sunna dei religiøse handlingane som vart innført av Muhammed i løpet av hans 23 år som leiar, og som muslimane først mottok gjennom konsensus mellom Muhammed sine disiplar (Sahaba), og vidare vart overført frå generasjon til generasjon. Nokre meiner at sunna eigentleg består av dei religiøse handlingane som vart innført av Abraham og berre vart attoppliva av Muhammed.

Spørsmålet om hadith (arabisk حديث pl. أحاديث, 'Muhammed sine ord og handlingar') fell innanfor omgrepet sunna er omstridt eller vil avhenge av konteksten. Innanfor islamsk lov, skil Imam Malik- og Hanafi-tilhengarane mellom sunna og hadith. Imam Malik er for eksempel sagt å ha avslått hadithreglar som ifølgje han var i strid med «etablert praksis hos folket i Medina».

I sjiaislam betyr ordet sunna det som vart gjort, sagt og godkjent av Muhammed og dei tolv imamane som sjiamuslimane meiner vart valde ut av Gud for å ta over etter profeten og leie menneska i høve til alle sider av livet.

I samband med biografiske oppteikningar av Muhammed er Sunna synonymt med hadith, i og med at dei fleste av personlegdomstrekka til Muhammed er kjent gjennom skildringar av han, det han sa og det han gjorde.

Islam
Den ungarske sletta

Den store ungarske sletta, eller berre Den ungarske sletta, Store Alföld eller Alföld (ungarsk Alföld eller Nagyalföld, slovakisk Veľká dunajská kotlina, rumensk Câmpia Tisei, serbisk og kroatisk Panonski basen eller Панонски басен, 'Den pannoniske sletta') er ei slette eller eit bekken som ligg i sørlege og austlege delar av Ungarn. Ho strekkjer seg òg inn i austlege delar av Slovakia (Východoslovenská nížina - Det austslovakiske låglandet), sørvestlege delar av Ukraina (Zakarpats'ka nyzovyna - Det transkarpatiske låglandet), vestlege delar av Romania (med forskjellige namn), nordlege område av Serbia, og austlege delar av Kroatia (med forskjellige namn). Sletta utgjer den største delen av Den pannoniske sletta.

Grenser 
Ho grensar til Karpatane i nord og aust, dei transdonauske og kroatiske fjella i sørvest, og om lag elva Sava i sør.

Store Alföld i Ungarn 

Sletta dekkjer 52 000 km² av Ungarn, eller om lag 56 % av landet. Det totale arealet er rundt 100 000 km².

Dei største ungarske forfattarane som er inspirert eller assosiert med Alföld er Ferenc Móra og Zsigmond Móricz i tillegg til poetane Sándor Petőfi og Gyula Juhász.

Av ungarske vitskapsfolk som er fødd på Alföld er fysikaren Zoltán Bay, kjemikaren János Irinyi, oppfinnaren av lydlause fyrstikker, farmakologen János Kabay, fysikaren og farmasøyten Gábor Kátai, og fysikaren og pulmonologen Frigyes Korányi.

Den viktigaste elva på Alföld er Tisza.

Dei største byane og landsbyane med medisinske bad er Berekfürdő, Cserkeszőlő, Gyula, Hajdúszoboszló, Szentes og Szolnok.

Delar 
Den store ungarske sletta består av følgjande område: 

 Mezőföld
 Sárrét
 Sárköz
 Drávamellék
 Kiskunság
 Jászság
 Pest-sletta
 Heves-sletta
 Borsodi-Mezőség
 Bodrogköz
 Tiszahát
 Szatmár-sletta
 Maros-Körös köze
 Körös-vidék
 Nagykunság
 Hortobágy
 Hajdúság
 Nyírség

Sjå òg 
 Den pannoniske sletta
 Den vesle ungarske sletta
 Wien-bekkenet
 Puszta

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Great Hungarian Plain» frå ,  den 14. februar 2007.  
 

Ungarske
Sletter i Ungarn
Sletter i Slovakia
Sletter i Ukraina
Sletter i Kroatia
Sletter i Serbia
Sletter i Romania
Historiske regionar i Ungarn
Nick Carter

Nickolas Gene Carter () er ein amerikansk musikar og popsongar. Han er ein av medlemmene i den populære popgruppa Backstreet Boys. Nick Carter sin yngre bror Aaron Carter er også ein kjend songar.

Fødde i 1980
USA-amerikanske songarar
Folk frå New York
Folk frå Florida
Halldor Meland

Halldor Meland  () var ein norsk spelemann frå Ullensvang i Hardanger. Han bidrog mellom anna til å nytolka og fornya gamle slåttar frå Hardanger. Meland skapte og mange nye slåttar. Etter han er det ein rik arv av folkemusikk. 

Halldor Meland lærte mykje av eldre spelemenn i Hardanger, mellom dei Sjurd Håstabø og Olav Håstabø. Halldor råka og på Ola Mosafinn, som lærte han mykje spel frå Voss. Han førte mange av dei gamle Mosafinn-slåttane inn i hardingspelet. I samtida jamlikast han gjerne med Anders S. Kjerland.

I 1953 vart Halldor Meland æresmedlem i Landslaget for spelemenn, og han fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1962.

Folkeminnesamlaren Rikard Berge nemner Meland som ein av dei dyktigaste spelemennene i Hardanger i artikkelen sin «Spelemenner», som første gong stod i boka Norges Musikkhistorie frå 1921.

Hardingfeleverket har 21 slåttenedskrifter etter Halldor Meland, ved Arne Bjørndal, Truls Ørpen, Eivind Groven og Sven Nyhus.

Bakgrunnsstoff 
Spelemenner av Rikard Berge.

Norske folkemusikarar
Folk frå Ullensvang
Folk frå Kvam
Kongens fortenestmedalje i gull
Den store raude flekken

Den store raude flekken er eit ovalt stormområde på planeten Jupiter, 22° sør for ekvator. Stormen har vara minst 176 år, og kanskje så lenge som 340 år. Flekken er stor nok til å vera synleg sett gjennom teleskop frå Jorda og vart truleg først observert av Giovanni Domenico Cassini, som skildra han om lag år 1665. 

Flekken roterer mot klokka og brukar om lag seks jorddagar på ein runde. Forma hans er oval, og han måler 24–40 000 km frå aust til vest og 12–14 000 km frå nord til sør. Dette betyr at flekken ville vore stor nok til å romme to eller tre planetar på storleik med Jorda. Toppen av skyane i flekkområdet er ca. 8 km høgare oppe enn skyene rundt. 

Stormar slik som Den store raude flekken er ikkje uvanlege i dei turbulente atmosfærane til gasskjempane. Jupiter har òg kvite og brune ovalar, som er mindre, ikkje-namnsette stormar.

Bakgrunnsstoff

Jupiter
Planetflekkar
Stormar
Lauvdal

Lauvdal er ei bygd som ligg i Bygland kommune ved riksveg 9 på austsida av Byglandsfjorden i Agder. Bygda ligg 6 km sør for Bygland sentrum. Lauvdal ligg i sørhallet ned mot fjorden og er eit prioritert kulturlandskap i Bygland kommune. Mange fornminne viser at det har vore busetnad her i svært lang tid. Blant anna er det funne ein spydspiss med sølvinnlegg. Han er sendt til eit museum i Oslo.

Tidlegare har det vore vanleg å drive med sauer og kyr, men i dag er det berre to bønder igjen.

Husmannsplassen Hagen 

Lengst nord på Lauvdal ligg husmannsplassen Hagen. Han blei fråflytta på 1960-talet og har fått stå urørt etter det. I dag er han ein del av Setesdalsmuseet sin bygningsmasse. Han ligg like ved vegen.

Kjente personar frå Lauvdal 

 Åsulv Lande, professor i teologi ved Universitet i Lund
 Gunvor Lande, dr. theol. førsteamanuensis i teologi ved Høgskolen i Agder
 Vidar Lande, professor ved Høgskolen i Telemark og folkemusikar

Bakgrunnsstoff 
 Prioriterte kulturlandskap i Bygland 2006
 Husmannsplassen Hagen
 Spydspiss med sølvinnlegg funnet på Lauvdal

Busetnader i Bygland
Bygder i Agder
Kielfreden

Kielfreden var ein avtale mellom Sverige og Danmark-Noreg som vart inngått 14. januar 1814. Avtalen gjekk ut på at danskekongen, som ein tapar i Napoleonskrigane, skulle overgje Noreg til kongen av Sverige. Til gjengjeld skulle danskekongen få dei svenske områda i Pommern.

Avtalen tredde likevel aldri i kraft. Preussen tok herredøme over Pommern, medan Noreg erklæra sjølvstendet sitt, vedtok ei grunnlov og valde prins Christian Frederik som konge. Etter ein kort krig med Sverige godtok Noreg ved Konvensjonen i Moss, signert 14. august 1814, å gå inn i ein personalunion med Sverige.

Kielfreden inkluderte ikkje Grønland, Island og Færøyane, som med det vart overførte til dansk suverenitet etter å ha vore under Noreg sidan Noregsveldet.

Sjå òg 
 Norsk historie

Dansk-norske avtalar
Unionen mellom Noreg og Sverige
Danske fredsavtalar
Avtalar i 1814
Britiske fredsavtalar
Svenske fredsavtalar
Hendingar i 1814
Danmark-Noreg
Avtalar i Napoleonskrigane
Avtalar på 1800-talet
Byglandsfjorden

Byglandsfjorden er ein innsjø i kommunane Evje og Hornnes og Bygland i Agder fylke. Den er ein del av Otravassdraget og strekkjer seg frå Vassenden i sør til Ose i nord. Om sommaren vert fjordstrekningen trafikkert frå Byglandsfjord til Ose av veterandampbåten Bjoren som er verdas einaste vedfyrte passasjerdampbåt som framleis går i rutetrafikk.

Riksveg 9 går langs austsida av Byglandsfjorden. Fånefjell er kommunikasjonshistorisk eit spesielt parti fordi det her er fire ulike trasear forbi på innsida, over, rundt på yttersida og gjennom fjellet. 

Fjorden er òg habitat for den stadeigne laksefisken byglandsfjordbleika. På grunn av sur nedbør har denne fisken ikkje reprodusert naturleg sidan midt på 1970-talet og stammen er heilt avhengig av utsetting for å overleve.

Namnet Byglandsfjorden vert brukt om heile den 40 km lange elvestrekningen til Ose. Den øvre delen nord for Storstraumen vert gjerne kalla Åraksfjorden.

Delar av Åraksfjorden har namna Bjåfjorden (i sør) og Sandnesfjorden. 

Den sørlegaste delen av Byglandsfjorden vert kalla Årdalsfjorden.

Byglandsfjorden vart regulert til kraftmagasin i 1912 og har ei reguleringshøgde på 5 meter. Magasinet rommar 212,3 mill. m³.

Innsjøar i Agder
Geografi i Evje og Hornnes
Geografi i Bygland
Gail

Gail er ei elv i sørlege delar av Austerrike. Ho renn frå vest mot aust gjennom Tirol og Kärnten, nord for grensene til Italia og Slovenia, og er ei av sideelevene til Drava. Elva har ei lengd på 122 km, og renn ut i Drava nær Villach.

Elva har ei middelvassføring på 45,08 m³/s, men når snøsmeltinga på våren er størst eller i samaband med store nedbørsmengder kan vassføringa auke til over 400 m³/s. Rekordvassføringa er frå november 1966 med 850 m³/s.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Gail» frå ,  den 15. februar 2007.  
 

Elvar i Austerrike
Generator

Generator er eit ord med fleire tydingar:

Matematikk 
 Elementgenerator (generator av element i ei gruppe, ring, kropp, osb.) 
 Generatormatrise (innan lineær algebra)
 Talgenerator (algoritme som genererer tilfeldige tal, primtal, osb.)

Elektronikk 
 Elektrisk generator (omformar mekanisk til elektrisk energi)
 Konstantstraumgenerator (elektrisk krins)
 Signalgenerator (elektrisk krins som genererer eit elektrisk signal)
 Funskjonegenerator (elektrisk apprat som kan generere ymse typar signal)
 Støygenerator (analog)

Fysikk 
 Gassgenerator, eit apparat til framstilling av stoff som blir brukt i energikjelder, til dømes forbrenningsgass.

Informatikk 
 Støygenerator (numerisk)
 Kodegenerator (algoritme som genererer feilrettingskode, krypteringskode, kjeldekode, osb.)
 Nøkkelgenerator (innan kryptografi)

Lingvistikk 
 Tekstgenerator (algoritme som genererer tekst ut frå ein formell logisk representasjon)

Kultur 
 Floskelgenerator (sarkastisk nemning om nokon som nyttar store ord og svulmande uttrykk)
Mürz

Mürz er ei elv i Austerrike. Ho har utspring nord for Schneealpe i Niederösterreich, renn inn i Steiermark og så ut i Mura ved Bruck an der Mur etter 98 km. Kjelda til elva sluttar ved Mürzzuschlag. 

Namnet på elva kjem frå slavisk (Muorica) og tyder «Vetle Mura». Den S-forma Mürzdalen byrjar ved Frein an der Mürz. Middelvassføringa ved Kapfenberg, nokre kilometer før munningen, er 20,2 m³/s

Av landsbyar langs elva finn ein Mürzzuschlag og Kapfenberg. Jarnbanelinja Österreichische Südbahn og motorvegen Semmering (S6) går begge langs med elva.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Mürz» frå ,  den 15. februar 2007.  
 

Elvar i Austerrike