alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Langobardisk

Langobardisk er eit utdøydd vestgermansk språk. Det vart snakka av langobardane, dei tysktalande nybyggjarane i Italia på 500-talet. Frå 600-talet vart språket brukt mindre og mindre, men mykje tydar på at det kan ha vore i bruk heilt fram til rundt år 1000.

Språket er berre bevart i fragment, hovudsakleg som sitat av enkeltord i latinske tekstar. Ein del finst i latiniserte runeinnskrifter og i transkripsjonar påverka av gammalhøgtysk ortografi. Dette «langobardiske alfabetet» inneheld desse grafema:

a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q(u), r, s, ʒ, t, þ, u, w, z

der qu svarar til ein [kw]-lyd, ʒ er [s], z er [ts] og h er [h] i starten av ord og [x] andre stader.

Primærkjelder 
Nokre av dei langobardiske primærkjeldene er:

 Ei amuletteske av bronse frå grava til ei rik kvinne frå rundt år 600.
 På lokket:      
Transkripsjon: arogisd. Arogisd/Arogist/Arogast var eit namn, truleg det til runeskrivaren.

 På undersida:            :      
Transkripsjon: alaguþleuba : dedun. "Alaguth (og) Leuba laga (den)", Alaguth og Leuba er to jentenamn, dedun, 'dei laga' som gammalhøgtysk tuon.

 To sølvhårspenner frå ei kvinnegrav frå Pallersdorf i Ungarn, datert til rundt midten av 500-talet:

Spenne A:       :   
Transkripsjon: godahid unj[a] = "(Til) Godahi(l)d (med) glede(?)"

Spenne B:         :     
Transkripsjon: (k?)arsiboda segun = " Arsibodas signing(?)".

 Sverdet frå Pernik, eit sverd funne i det vestlege Bulgaria som kan ha den eldste kjende teksten på langobardisk.
 HININIhVILPIDHINIhVILPN (= "IH INI NI HUIL PID -- (I)H INI HUIL PN").
I 2005 offentleggjorde ei gruppe bulgarske forskarar si tolking av teksten: «Eg venter ikkje på æva, eg er æva»/«Eg ventar ikkje på tida, eg er Tida».

 Det finst også ei rekkje latinske tekstar som inneheld langobardiske namn og lovomgrep. Dette er mellom anna:
 Origo gentis Langobardorum
 Paulus Diaconus, Historia gentis Langobardorum
 Historia Langobardorum codicis Gothani
 Edictum Rothari

Bakgrunnsstoff 
Sources of Lombard history  (engelsk) ved oeaw.ac.at

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Langobardisk (sprog)» frå ,  den 5. juli 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Adolf Bach, Geschichte der deutschen Sprache, 8th edn, (Heidelberg 1961)
 Claus Jürgen Hutterer, Die Germanischen Sprachen, Wiesbaden (1999), 336–341.
 J.M. Wallace-Hadrill, The Barbarian West 400-1100, 3rd edn (London 1969), Ch. 3, "Italy and the Lombards"
 Nicoletta Francovich Onesti, Vestigia longobarde in Italia (468-774). Lessico e antroponimia, 2nd edn (Roma 2000, Artemide ed.)
 

Utdøydde språk i Europa
Vestgermanske språk
Langobardar
Einskildspråk
Magnetventil

Ein magnetventil eller ein solenoidventil er ein hydraulisk eller pneumatisk retningsventil som er styrt av ein elektromagnet. Når magneten får tilført spenning, skiftar magnetventilen stilling.

Verkemåte 
Retningsventilen heng saman med ein stålsylinder, ved sida av ein spole (magnetventilen). Når spolen får straum, vil sylinderen verta påverka av magnetfeltet, og flytta seg mot spolen. Då tek han retningsventilen med seg, slik at ventilen skiftar stilling. Når magneten ikkje lenger er aktivert, vil ei fjør stilla retningsventilen attende.

Portar 
Ein magnetventil har minst to portar. Ein 2-ports magnetventil kan berre anten lukka eller opna for det mediet som flyt gjennom han. Har han tre portar, er to av dei utgongsportar. Ventilen vil då skifta mellom dei to. 

2-ports magnetventilar er vanlege å bruka i sentralvarmeanlegg. Elektromagneten reagerer då på det elektriske signalet frå ein termostat.

3-ports magnetventilar vert gjerne brukt i pilotventilar, som styrer større ventilar i eit prosessanlegg. Eit styresignal, til dømes frå eit PLS-system eller eit anna automatisert system aktiverar magneten, og magnetventilen skiftar stilling. Då slepp han igjennom luft til prosessventilen, som skiftar stilling. Når magneten ikkje lenger har signal, vil han stengja tilførselen og sleppa ut trykket til prosessventilen, slik at denne skiftar stilling att.

Sjå òg 
 Elektromekanikk
 Pneumatikk
 Ventil

Automatisering
Pneumatikk
Bårdsson

Bårdsson (òg stava Baardsson, Bårdson eller Baardsen) er eit patronymikon (farsnamn), som opphavleg tyder son av Bård. Namnet Bårdsson vert òg nytta som etternamn og slektsnamn.

Bårdsson som etternamn eller farsnamn 
 Bentein Baardson
 Inge Bårdsson, kong Inge II av Noreg
 Skule Bårdsson (Hertug Skule)
 Gjest Baardsen (òg stava Gjert Bårdsson)

Slektsnamn
Relé

Eit relé (av fransk relais) er ein elektrisk brytar. Releet har ein eller fleire kontaktar og er styrt av ein elektromagnet.

Kontaktane i eit relé kan vera normalt lukka, normalt opne eller dobbeltverkande. Når elektromagneten vert aktivert vil han trekkja til seg ein jernbit som påverkar brytaren mekanisk. Kontaktane som er normalt lukka vil då verta opne, og dei som er normalt opne vil verta lukka.

Ein kontaktor er eit stort relé, som vert brukt til m.a. motorstyringar.

Sjå òg 
 Reléstasjon

Elektromekanikk
Automatisering
Måleomformar

Ein måleomformar er ein komponent som konverterer frå ein storleik til ein annan. Det kan til dømes vera at eit akselerometer gjev ut ei spenning som er proporsjonal med aksellerasjonen, men at ein ynskjer å overføra dette signalet via ei 4 - 20 mA straumsløyfe. I dette tilfelle vil måleomformaren si oppgåve vera å konvertera frå spenning til straum. På grunn av at måleomformarar sender ut eit signal vert òg omgrepet transmitter (sendar) nytta. 

Innan moderne instrumentering vert måleverdiane som oftast omforma til digital form. Det analoge signalet frå sensoren vil då verta sampla (tasta) og kvantisert av ein innebygd AD-omformar, slik at ein endar opp med ein sekvens av binære ord, som så vert overført til mottakaren. Den binære sekvensen vert pakka etter ein eller annan protokoll og overført (på bit-seriell form) til mottakaren, som til dømes kan vera ein dataloggar eller eit reguleringssystem. Tidlegare var det vanleg å nytta RS-232, RS-485, o.l., men nyare instrumentering nyttar som oftast ei eller anna form for pakkesvitsja nett. 

Om mottakaren er ein regulator som inngår i ei lukka reguleringssløyfe er det viktig at signalet ikkje vert unødig forsinka, ettersom reguleringssløyfa vert ustabil om forseinkinga er for stor i høve til den dominerande tidskonstanten i «prosessen» som vert regulert.

Sjå og 
 Instrumentering
 PLS

Reguleringsteknikk
Måleteknikk
Heklenål

Ei heklenål er ein reiskap nytta til hekling og gimping. Heklenåla har ein krok i den eine enden. Denne vert nytta til å dra tråden gjennom maskene. Ein brukar berre ei heklenål om gongen. 

Heklenåler kan lagast av tre, plast eller metall, og finst i mange storleikar. Det er fleire system for å gi heklenåler nummer. Det vanlegaste i noreg er å bruka tjukkleiken i millimeter. 

Handarbeidsreiskapar
Fagbrev

Fagbrev er eit kompetansebevis ein får etter å ha fullført utdanning innan ei yrkesfagleg studieretning. For å få fagbrev, må ein gjennomføra ein fagprøve, der ein viser at ein kan det som krevst for å kunna jobba innan det faget.

Utdanningsløpet fram til fagarbeidar er vanlegvis to år på yrkesskule og to år som lærling. Eit alternativ for folk som ikkje har gått på yrkesskule og ikkje har rett til vidaregåande opplæring, er å ta fagbrev som praksiskandidat. Då tek ein yrkesskuleeksamenane for det faget ein vil ta fagbrev i, og må dokumentera minst fem års praksis innan faget, før ein kan ta fagprøven.

Bakgrunnsstoff 
NOKUT

Yrkesfag
Tannkost

Ein tannkost eller tannbørste er eit verktøy ein brukar til å reinsa tennene med. Dette gjer ein for å hindra at matrestar skal føra til bakterievekst som skadar tennene eller tannkjøtet, og for å få frisk pust. Ein brukar som regel tannkrem på tannkosten, men på born berre i små mengder. Tannkosten har bust i eine enden, medan den andre enden vert bruka som eit skaft. Mange moderne tannkostar kjem òg med ei bakflate som kan rensa vekk bakteriar frå tunga.

Ulike typar tannkost 
Det finst mange utformingar av tannkostar, og dei kjem med mange ulike utformingar på bust og handtak. Dei fleste modellane vert leverte med ulik hardleiksgrad på busta.

Ulike typar av tannkostar:
 Den vanlegaste typen er ein pinne av plast som det står bust på den eine sida av, i enden ein har i munnen. I handtak-enden er det ikkje bust.
 Særskilde reisetannkostar er todelte, slik at dei kan demonterast og er lettare å ta med seg.
 Nokre tannkostar er laga slik at dei gjev etter når ein pussar for hardt. Dette vert gjort ved hjelp av ein liten mekanisme inni skaftet.
 Ein tannkosttype som vart lansert på nittitalet, hadde buster som gjekk rundt heile tanna. Poenget med det var at ein skulle pussa tennene på alle sider samstundes.
 Elektriske tannkostar vert meir og meir populære.
 Tannkostar for born har ofte spesielle utformingar, både for å underhalda ungane og gjera det meir interessant å pussa tennene og for at dei skal vera meir tilpassa små munnar.

Fabrikantar 
Dei vanlegaste tannkostmerka i Noreg i dag er Jordan og Solidox.

Sjå òg 
Tannkrem

Bakgrunnsstoff 

Odontologi
Børstar
Tannhygiene
Frankfort

For dei tyske byane uttala Frankfort, sjå Frankfurt.

Frankfort er delstatshovudstad i Kentucky i USA.

Frankfort er òg hovudsete i Franklin County og har 27 741 innbyggjarar (2000). Byen har eit areal på 38,9 km², av dette er 38,2 km² land og 0,7 km² vatn.

Bakgrunnsstoff

Byar i Kentucky
Delstatshovudstader i USA
Profeten Debora

Debora er omtala som profetkvinne og domar i Domarane i Det gamle testamentet. Debora og Barak eggja israelarane til strid mot kanaanittane. Etter sigeren kvad ho «Deborakvadet». Dette kvadet er rekna som det eldste dømet på israelsk folkepoesi.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Domarane  frå Studentmållagsbibelen

Personar i Den hebraiske bibelen
Kvinner i Bibelen
Bananrepublikk

Bananrepublikk er ei nedsetjande nemning på ein republikk og sjølvstendig stat, gjerne med skiftande makthavarar. Nemninga vert særleg nytta om land i Sør-Amerika, der det vert dyrka bananer. 
Eit slikt land kan gjerne vera avhengig av ei einaste eksportvare, eller eit fåtal. Typisk er dette jordbruksprodukt. Regjeringa og styresmaktene er gjerne gjennomsyra av korrupsjon. Makthavarane er gjerne diktatorar eller ein militærjunta, som har kome til makta gjennom eit militærkupp. Dei styrande er gjerne utsett for sterk påverknad frå andre statar, eller frå multinasjonale føretak. Jamt over har folket låg levestandard. 
Honduras var det første landet som vart omtala som bananrepublikk.

Styresett
Politisk korrupsjon
Politiske uttrykk
Matuttrykk
Militærjunta

Militærjunta er ei styreform der eit område blir styrt av ein komité av militære leiarar. Omgrepet har utspring frå spansk og portugisisk, der junta betyr 'komité'. Militærjunta er ikkje synonymt med militærdiktatur, sjølv om nemninga er negativt ladd og mange militærjuntaer er autoritære.

Døme 

 Den greske militærjuntaen 1967–1974
 Militærstyret i Burma 1962-2011 (offisielt Det statlege freds- og utviklingsrådet) 
 Det øvste militærrådet i Egypt i 2011-2012
 Militærrådet for nasjonal redning i Polen 1981-1983

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Militærjunta» frå ,  den 8. september 2022.  

Styresett
Svante Arrhenius

Svante August Arrhenius () var ein svensk kjemikar.

Han fekk Nobelprisen i kjemi i 1903.

Arrhenius, Svante
Nobelprisen i kjemi
Svenske nobelprisvinnarar
Svenske fysikarar
Svenske astronomar
Elevar ved Universitetet i Uppsala
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Amøbe

Ein amøbe (gresk amoibos, «vekslande») er ein protozo utan fast form.

I gruppa amøbar finst artar frå 90 μm til 0,8 mm i diameter (blant dei største protozoane). Molekylære analyser viser at amøbane ikkje stammar frå nokon einskild urart, og at gruppa såleis ikkje er noko eige monofyletisk takson. Denne livsforma har skilt seg ut i ulike takson, noko som gjer dei til fylogenetiske analogar.

Kjelder 
 Wikipedia på bokmål

Protozoar
Greske ord og uttrykk
Kognat i lingvistikken

Kognat er eit omgrep for ord i ulike språk som har same felles opphav, etymologi. For å vere ekte kognatar skal dei dessutan opphavleg finnast i båe språk, så lånord er vanlegvis ikkje sett på som kognatar.

Døme på kognatar på norsk og engelsk: 
 bror - brother
 snok - snake
 orm - worm

Det er, som ein kanskje ser frå døma, ikkje uvanleg med tydingsforskyvning mellom språka. 

Lingvistikk
Santo Domingo

Santo Domingo de Guzmán, kjend som Santo Domingo, er hovudstaden i Den dominikanske republikken med omtrent 2 millionar innbyggjarar. Han blei grunnlagd av bror til Christofer Columbus og blei den første byen i «den nye verda».
Santo Domingo ligg der elva Ozama munnar ut i det karibiske havet.

Historie 
Byen blei grunnlagd mellom 1496 og 1498, som Santo Domingo de Guzmán, av Bartolomeo Columbus (Bartolomé Colón), bror av Christofer Columbus, på den austre breidda av Ozama. I 1502 blei han utvida til å omfatta vestrbreidda.

I Santo Domingo blei det første citadellet, det første sjukehuset (hospital de San Nicolás de Bari), den første katedralen (catedral de Santo Domingo) og det første klosteret (Monasterio de San Francisco) på den vestlege halvkula oppført.

Bakgrunnsstoff 
 Santo Domingos historie .

Hovudstader i Nord-Amerika
Byar i Den dominikanske republikken
Busetnader grunnlagde i 1496
Axel Thue

Axel Thue () var ein norsk matematikar, som framfor alt er kjend for bidraga sine innanfor kombinatorikk. 

Han tok hovudfag i 1889 og i 1903 vart han professor i anvendt matematikk ved Universitetet i Oslo. Arbeida til Thue var utprega originale, og særleg viktige er resultata hans om rasjonale tilnærmingar til algebraiske tal, mellom anna den thueske satsen, som seiar at visse ubestemte likningar i to variable berre kan ha ei endeleg mengd heiltalsløysingar. Andre arbeid han gjorde har seinare vorte viktig i samband med matematisk logikk.

Sjå òg 
 Semi-Thue-system
 Thue-system

Biografi (utdrag) 

 Thue, A 1906: Über unendliche Zeichenreihen, Kra. Vidensk. Selsk. Skrifter. I Mat.-Nat.Kl., Christiana, Nr. 7, 1906. 
 Thue, A Über die gegenseitige Lage gleicher Teile gewisser Zeichenreihen, 
Kra. Vidensk. Selsk. Skrifter. I Mat.-Nat.Kl., Christiana, Nr. 12, 1912.

Kjelder 

 Tysk og engelsk wikipedia
 O'Connor, John J., and Edmund F. Robertson. «Axel Thue». MacTutor History of Mathematics archive.

Norske matematikarar
Folk frå Tønsberg
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Talteoretikarar
Matematikarar på 1800-talet
Matematikarar på 1900-talet
Ranveig

Ranveig og Rannveig er norske kvinnenamn av norrønt opphav. Dei er sette saman av namnedelane Rann-, som tyder hus, og -veig, ein kvinnenamnedel med ukjend tyding som kan tyda 'styrke' eller 'stridande'. Dei kan òg ha blitt avleidde frå Ragnveig. Rønnaug er ei nyare form av namna.

Rannveig og Rønnaug har namnedag den 9. april.

Bruk 
Namnet er kjend frå norrøn tid og er nemnd i fleire norrøne soger, som Egilssoga og Njålssoga.

I nyare tid var namn mest brukte i Noreg frå rundt 1920 til rundt 1960. Det var ved inngangen til 2009 1 560 norske kvinner som heitte Ranveig og 1 199 som heitte Rannveig.

Kjende namneberarar 
 Ranveig Frøiland (f. 1945), norsk politikar
 Ranveig Eckhoff (f. 1950), norsk operasongar og kulturjournalist
 Ranveig Frøiland (f. 1945), norsk politikar frå Arbeidarpartiet
 Rannveig Getz (f. 1938), norsk interiørarkitekt
 Rannveig Guðmundsdóttir (f. 1940), islandsk politikar
 Rannveig Ryeng (f. 1988), norsk fiolinist

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Norske navn.no

 Spørjekassa om namn  ved uio.no

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Ammonium

Ammonium (NH4+) er eit ion som kjem frå ammoniakk. Det er eit fleratomig kation, og har molekylvekta 18,04 g/mol. 

Ionet blir danna når ammoniakk reagerer med ei syre, til dømes  ved reaksjon med vatn (som her fungerer som ei svak syre) under danning av ammoniakkvatn (salmiakk).

Som det kanskje viktigaste fleiratomige, positivt ladde ion (kation) opptrer ammonium i salt på ein tilsvarende måte som positive metallior (til dømes Na+).

Ammonium er det eine av to nitrogenhaldige ion som plantar kan ta opp som næringsstoff, og er nødvendige for proteindanning. Den andre sambindinga er nitrationet. Desse stoffa finst derfor gjerne i gjødsel.

Ammoniumsamband 
Ammoniumklorid
Ammoniumnitrat

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ammonium» frå ,  den 3. desember 2017.

Litteratur

 
 
 
 
 
 
 

Nitrogensambindingar
Karbonat

Karbonat er eit salt av karbonsyre, HCO, som inneheld eit karbonation, CO.

Esterar av karbonsyre blir ofte òg kalla karbonat.

Bakgrunnsstoff 

 
Oksoanion
Trikalsiumfosfat

Trikalsiumfosfat er eit salt som er bygd opp av kalsium og fosfat-ion. Fosfationet inneheld fosfor og oksygen. 

Saltet har formelen  og den molare massen 310,18 g∕mol.

Salt
Kalsiumsambindingar
Fosfat
Haber-Bosch-prosessen

Haber-Boschprosessen er ein prosess innan kjemi, som vert nytta til industriell framstilling av ammoniakk. Nitrogen og hydrogen vert nytta som råstoff i prosessen. Prosessen er oppkalla etter dei tyske kjemikarane Fritz Haber (1868–1934) og Carl Bosch (1874–1940).

Kjemisk reaksjon:
N2 + 3 H2 ⇌ 2NH3

Sjå òg 
 Birkeland-Eyde metoden

Kjemiske reaksjonar
Industrielle prosessar
Tyske oppfinningar
Pil og boge

Pil og boge er eit særs gamalt og utbreidd våpen som har vorte brukt til jakt og krigføring. I dag blir bogen ofte brukt som fritids- og konkurranseaktivitet, men det finst framleis folkegrupper som nyttar boge til jakt.

Historie 

Bogen vart funne opp i steinalderen. Dei eldste teikna på bruk, steinar forma som pilspissar, er funne i Afrika og er rundt 60 000 år gamle. Dei eldste restane av både pil og boge som er funne er frå Stellmoor, nord for Hamburg i Tyskland, og stammar frå den paleolittiske kulturen som var der (ca. 9000-8000 f.Kr.). Pilene vart laga av furu, og var 15-20 tommar lange og hadde pilspiss av flint.

Desse restane blei øydelagde under andre verdskrigen. Dei eldste kjente bogane som er kjend i dag, kjem frå Holmegårdmyrene i Danmark, der det i 1940-åra vart funne to boger. Dei var laga av alm, hadde flate armar og ein D-forma midtseksjon, mens den midterste delen var bikonveks. Bogen var 1,50 m lang. Desse bogane vart brukt fram til bronsealderen; konveksiteten av midtseksjonen slutta med tida.

Konstruksjon 
Bogen er tradisjonelt laga av ein sterk, men fleksibel tresort, til dømes ask. I moderne tid er dette ofte erstatta av glasfiber. Ei sterk snor blir spent på, gjerne i eit hakk i kvar ende. Opphavleg brukte ein dyresener; på moderne bogar er det vanleg med kevlar eller eit anna kunstig material med stor slitekraft. Pilene er laga av rette greiner, ikkje tjukkare enn 1 cm i diameter. Den eine enden av pila vert spissa, eller sett ein spiss på av t.d. metall, og i den andre enden vert det laga eit hakk, slik at pila kan setjast på snora. Dette hakket er i nyare tid ofte laga av plast som ein sett på som spissen. Denne plast delen vert kalla nock. Det er gjerne styrefjær på pila. 

Allereie i antikken byrja ein å laga komposittbogar, der skaftet er laga av fleire material. Den tidlegaste kombinasjonen var tre og bein. Moderne komposittbogar er gjerne av metall og glasfiber. Slike bogar får ein langt større spennkraft, og dermed større penetrasjonsevne og rekkjevidd. Fordi komposittbogar kan vera svært tunge å spenna, brukar ein på moderne bogar ofte eit trinsesystem som gjer det mogleg å spenna dei. Desse moderne trinsebogane heiter compoundbogar.

Trekkrafta til bogar blir målt i pund. Dagens bogar har ei trekkraft frå 20-50 pund. Meir trengst ikkje for å treffa blink på etter måten korte avstandar. Dei engelske langbogane kunne ha opp mot 200 pund trekkraft.

Kjelder

Bibliografi

Bakgrunnsstoff 

Våpen
Nekrofili

Nekrofili er eit seksuelt avvik som gjer at ein blir tiltrekt av døde kroppar (lik). Ordet er sett saman av av gresk nekros ’død’ og philia ’elsk’, ’vennskap’) med den første kjende bruken i Psychopathia Sexualis av Krafft-Ebing frå 1886. 

Nekrofile finn ofte utløp for lystene sine gjennom fantasiar der ein seksualpartnar speler livlaus, eller der ein speler ut drapsscenar. Det blir òg laga pornografi med nekrofile element. 

Lovgjevinga rundt seksuell omgang med eit lik varierer frå land til land. Dei fleste steder vil det bli rekna som likskjending og er såleis forbode, mens i nokre land har eiga lovgjeving rundt emnet. Eit eksempel er Storbritannia som med Sexual Offences Act 2003 fekk eit eksplisitt forbod mot seksuell omgang med lik. 

Seksualitet
Kvasibiennal oscillasjon

Den kvasibiennale oscillasjonen (kvasi-toårig svinging eller på engelsk quasi-biennial oscillation (QBO)) er ein kvasiperiodisk oscillasjon i det sonale vindmønsteret i stratosfæren over ekvator. Svinginga har ein periode på om lag 28-29 månadar. Det skiftande vindmønsteret utviklar seg i toppen av den lågare stratosfæren og forplantar seg nedover med om lag 1 km per månad før det løyser seg opp ved den tropiske tropopausen. Den nedoverretta rørsla av austavinden oppstår sjeldnare enn med vestavinden. Amplituden på den austlege fasen er om lag to gonger så stor som amplituden til den vestlege fasen. På toppen av det vertikale QBO-området dominerer austavinden, medan ein i botn av dette området har større sannsyn for å få vestavind.

Teori 
Den kvasibiennale oscillasjonen blei oppdaga på 1950-talet, men årsaka til at han oppstod tok litt tid å finne ut av. Radiosondeoppstigningar viste at fasen ikkje hang saman med den årlege syklusen, som er tilfelle for alle andre stratosfæriske sirkulasjonar. På 1970-talet oppdaga ein at den periodiske reverseringa av vindmønsteret er driven av atmosfæriske bølgjer som forplantar seg oppover frå den tropiske troposfæren og løyser seg opp i stratosfæren ved strålingsavkjøling. Opphavet til desse bølgjene vart derimot mykje diskutert, men i dei siste åra er ein stort sett einige om at tyngdebølgjer har ein stor innverknad.

Konsekvensar 
Konsekvensar av den kvasibiennale oscillasjonen er mellom anna ein sekundær sirkulasjon som blandar stratosfærisk ozon. I tillegg påverkar han monsunnedbøren og den stratosfæriske sirkulasjonen på den nordlege halvkula om vinteren (brå stratosfærisk oppvarming)

Observasjonar ved hjelp av vêrballongar 
Freie Universität Berlin har eit datasett frå radiosondeobservasjonar frå Kanton Island i Stillehavet, Maldivane og Singapore. Dette blei brukt til å lage denne figuren på 1980-talet.

Referansar 

 Andrews, D.G., J.R. Holton, and C.B. Leovy, 1987: Middle Atmosphere Dynamics. Academic Press, 489pp.
 Baldwin, M.P. et al., 2001: The Quasi-Biennial Oscillation. Rev. Geophys., 39, 179–229.

Bakgrunnsstoff 

 Fleire plott og ein forklaring av teorien
 Dataserien frå Berlin (1953–2001) 

Tropisk meteorologi
Atmosfærisk dynamikk
Stratosfæren
Klimamønster
Rossbyparameter

Rossbyparameteren er eit tal som blir brukt i oseanografi og meteorologi. Talet oppstår i samband med at corioliskrafta varierer med breiddegraden, og er viktig i danninga av rossbybølgjer.

Rossbyparameteren  er gjeven ved likninga: 

Der  er breiddegraden,  er vinkelfarten til jordrotasjonen og a er den gjennomsnittlege jordradiusen.

Sjølv om begge involverer corioliseffektar, skildrar rossbyparameteren endringa av effekten med breiddegraden, og må ikkje forvekslast med rossbytalet.

Atmosfærisk dynamikk
Rossbytalet

Rossbytalet er eit dimensjonslaust tal som blir brukt for å skildre straum i ei væske. Talet er kalla opp etter Carl-Gustav Arvid Rossby. Vanlegvis blir talet brukt om straumar i havet eller luftstraum i atmosfæren og skildrar forholdet mellom netto akselerasjon i ei væske og coriolisaksellerasjonen som kjem av at Jorda roterer. Talet er òg kjend som Kibeltalet. 

Det er definert som:

der U er snøggleiksskala og L er lengdeskala på fenomenet. f = 2 Ω sin φ er corioliskrafta, der Ω er vinkelfart til jordrotasjonen og φ er breiddegrad.

Når rossbytalet er stort (enten fordi f er liten, som i tropane, fordi L er liten eller farten er stor) kan effekten av jordrotasjonen neglisjerast. Når rossbytalet er lite er effekten av jordrotasjonen stor og netto akselerasjonen så pass liten at ein kan bruke geostrofisk tilnærming.

Atmosfærisk dynamikk
Væskedynamikk
Dimensjonslause tal i væskedynamikk