alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gesa Felicitas Krause

Gesa Felicitas Krause () er ein tysk friidrettsutøvar frå Ehringshausen i delstaten Hessen som deltek internasjonalt i hinderløp. Ho vart europameister på 3000 meter hinder i 2016 og fekk bronsemedaljen i same øvinga i friidretts-VM 2015.

Aktiv
Krause vann 3000 meter hinder under junior-EM i Tallinn i 2011. Ho fekk delta i VM 2011, der ho vart nummer ni på ny personleg rekord, 9.32,7. Året etter  forbetra ho, under Sommar-OL 2012 i London, bestetida si på 3000 m hinder til fyrst 9.24,9 og så 9.23,5 då ho enda på åttandeplassen i leikane. I 2013 vann ho øvinga under U23-EM i finske Tammerfors, og kopierte i Moskva-VM niandeplassen frå verdsmeisterskapen 2011.

Krause heldt fram med å forbetre den personlege rekorden i dei store meisterskapane. I 2015 tok ho med tida 9.19,25 bronsemedaljen i hinderløpet under verdsmeisterskapen i Beijing, eitt hundredels sekund bak sølvvinnaren og 0,14 sekund bak gullvinnaren, Hyvin Jepkemoi frå Kenya. Året etter vann Krause gullmedaljen under friidretts-EM i Amsterdam, med vinnartida 9.18,8 var ho i mål nesten ti sekundar før nummer to i tevlinga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2011 i Daegu: Nr 9 – 9,32,7
EM 2012 i Helsinki: Nr 4 – 9.38,2
OL 2012 i London: Nr 8 – 9.23,5
VM 2013 i Moskva:  Nr 9 – 9,37,1
VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 9.19,2
EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 9.18,8, framom Luiza Gega (9.28,5)
OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 6 - 9.18,4

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gesa Felicitas Krause» frå ,  den 11. juli 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Gesa Felicitas Krause» frå ,  den 11. juli 2016.  
 

Tyske friidrettsutøvarar
Hinderløparar
Ivana Španović

Ivana Španović () er ein serbisk friidrettsutøvar frå Zrenjanin som internasjonalt deltek i lengdehopp, nasjonalt også i sjukamp. Ho vart europameister i lengdehopp i 2016 og har elles vunne to VM-bronsar, 2013 og 2015, og EM-sølv i 2014 i same øvinga.

Aktiv
Španović markerte seg internasjonalt då ho vann lengdehopp i junior-VM 2008 i polske Bydgoszcz med resultatet 6,61 m. Året etter vann ho øvinga i Universiaden i Beograd med 6,64 m. Både under friidretts-EM 2010 og Sommar-OL 2012 kvalifiserte ho seg til finalen, utan at ho nådde opp mot sitt bestenivå i korkje meisterskapane.

I verdsmeisterskapen 2013 i Moskva sette Španović personleg rekord med 6,82 m og sikra seg dermed bronsemedaljen med eit lengre nestbestehopp enn Volja Sudarova frå Kviterussland. Året etter landa ho på 6,81 m under friidretts-EM, fire centimeter kortare enn den franske gullvinnaren Éloyse Lesueur, men langt føre nummer tre i tevlinga.

Under verdsmeisterskapen i Beijing i 2015 hoppa Španović for fyrste gong over sju meter. Ho tok leiinga i tevlinga i fyrste omgang med eit hopp som målte 7,01 m, ei lengde ho tangerte i siste omgangen. I tredje omgangen mista ho leiinga til Shara Proctor frå Storbritannia som då sette britisk rekord med 7,07 m. Før den sjette og siste omgangen låg førehandsfavoritten Tianna Bartoletta frå USA på fjerdeplassen, men ho smelte til med 7,14 meter og vann tevlinga. Seks dagar etter VM-finalen forbetra Španović den serbiske lengderekorden til 7,02 m under DL-stemnet i Zürich.

Španović vann gullmedaljen under EM i friidrett 2016  i Amsterdam. Vinnarhoppet målte 6,94 m.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa – nr 30 (6,30 m)
EM 2010 i Barcelona: Nr 8 – 6,60 m
EM 2012 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa – nr 15 (6,33 m)
OL 2012 i London: Nr 11 – 6,35 m
VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje – 6,82 m
EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 6,81 m, bakom Éloyse Lesueur (6,85 m)
VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 7,01 m
EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 6,94 m, framom Jazmin Sawyers (6,86 m)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ivana Španović» frå ,  den 11. juli 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Ivana Španović» frå ,  den 11. juli 2016.  
 

Serbiske friidrettsutøvarar
Lengdehopparar
Dina Asher-Smith

Dina Asher-Smith () er ein britisk friidrettsutøvar frå Orpington som tevlar på sprintdistansane. Ho vart europameister på 200 meter under EM i friidrett 2016, og har to stafettmedaljar frå VM 2013 og EM 2016.

Aktiv
Asher-Smith vann 200-meteren og sprang på Storbritannia sitt vinnarlag på 4 x 100 m stafett under junior-EM 2013 i italienske Rieti. Ein månad seinare deltok ho også på Storbritannia sitt bronselag i 4 x 100 m stafett då verdsmeisterskapen 2013 fann stad i Moskva. Også i 2014 vann ho ein EM-tittel for juniorar, men då på 100 meter i Eugene i USA. 

I juli 2015 sette Asher-Smith personleg rekord på 100 meter med 10,99 sekundar under eit stemne i London. Ho kvalifiserte seg i august same året til finalen på 200 m i verdsmeisterskapen i Beijing. I finalen kom ho i mål på tida 22,07, ny britisk rekord, men ho vart likevel berre nummer fem i det som må ha vore det tidenes sterkaste felt i ein 200 meter for kvinner.

Asher-Smith vann EM-gull på 200 m og fekk eit sølv på 4 x 100 m stafett under friidretts-EM 2016 i Amsterdam.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2013 i Moskva: Bronse i 4 x 100 m stafett
EM 2014 i Zürich: Nr 8 på 200 m – braut (22,61 i semifinalane)
VM 2015 i Beijing: Nr 5 på 200 m – 22,07
EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje på 200 m – 22,37, framom Ivet Lalova (22,52)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dina Asher-Smith» frå ,  den 11. juli 2016.  
 

Britiske friidrettsutøvarar
Britiske sprintarar
Bekkemuslingkreps

Bekkemuslingkreps (Potamocypris pallida) er ein muslingkreps som er bleikt gul til grøn. Han er vanleg i kjelder og oppkomer på myrer i fjellet.

Kjelder 

 Bekkemuslingkreps - Potamocypris pallida  av Markus Lindholm. Utgjeve av Norsk institutt for vassforsking. Henta 11. juli 2016.

Muslingkreps
Cypriakreps

Cypriakreps (Cypria opthalmica) er ein brunspreklete muslingkreps med ein stor og tydeleg augeflekk. Skalet har ei lengd på 0,6–0,7 millimeter. Hannar er vanlege hjå arten.

Cypriakreps liknar mykje på Cypria exculpta, men denne er alltid større og har fine stripar i skalet.

Levemiljø 
Cypriakreps kan danna ekstreme konsentrasjonar i dammar utan fisk. Dei lever mellom rotnande lauv, gjerne i område med lite ljos, og kan tola eutrofiering og låge oksygenkonsentrasjonar. Cypriakreps er òg vorte funne på djupner på fleire hundre meter.

Cypriakreps er heller ikkje uvanleg i stilleflytane bekkar og elvar, særleg der det er høgt innhald av detritus.

Utbreiing 
Arten har ei holarktisk utbreiing. I Noreg er han vanleg på heile Austlandet og langs kysten nordover til Møre, men er so langt ikkje funnen lenger nord.

Kjelder 
 

Muslingkreps
Osa i Åmot

Osa er ei elv Åmot kommune i Innlandet. Ho har opphavet sitt i Ossjøen som ligg 438–431 meter over havet. Elva renn mot vest og fell ut i Rena kring 10 kilometer over staden der denne renn ut i Glomma ved Rena stasjon. Osa har eit nedbørfelt på 1 374 km².

Ossjøen vart regulert i 1917 med 6,6 meter reguleringshøgd og eit magasin på 265 millionar m³. Fallhøgda på 200 meter mellom innsjøen og Rena vert utnytta i Nye Osa kraftstasjon.

Kjelder 

Elvar i Innlandet
Geografi i Åmot
Thomas Cowling

Thomas George Cowling () var ein engelsk astronom.

Cowling var professor ved Universitetet i Leeds frå 1948 til 1970. Han arbeidde med stabiliteten til stjernene, teorien for solflekkar og plasmafysikk, i tillegg til korleis denne vert nytta innan solfysikk. Utanom avhandlingane sine, publiserte han fleire bøker, mellom anna The Mathematical Theory of Non-uniform Gases (saman med S. Chapman, 1939, 3. utgåve 1970), Molecules in Motion (1950), Magnetohydrodynamics (1957) og Magnetohydrodynamics (1976).

Kjelder

Engelske astronomar
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Medlemmar av Royal Society
Tilsette ved Universitetet i Leeds
Thomas Gold

Thomas Gold () var ein austerriksk-amerikansk astrofysikar utdanna i Storbritannia, før han emigrerte til USA i 1956. 

Gold var professor ved Cornell University og direktør for Central Radio-physics and Space Research frå 1959. Gold utførte pionerarbeid innan kosmologi, plasmafysikk, radioastronomi og planetfysikk. Han sette fram ei rekkje (til dels kontroversielle) teoriar, mellom anna steady-state-teorien innafor kosmologi (saman med Fred Hoyle og Hermann Bondi), teoriar for naturen og opphavet til pulsarane, strukturen til måneoverflata og jordmagnetiske stormar.

Kjelder

Elevar ved Trinity College i Cambridge
USA-amerikanske romfartsteknikarar
USA-amerikanske astronomar
USA-amerikanske biofysikarar
USA-amerikanske geofysikarar
Austerrikske astronomar
Austerrikske biofysikarar
Tilsette ved Cornell University
Kosmologar
Medlemmar av Royal Astronomical Society
Medlemmar av Royal Society
Tilsette ved Harvard University
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Forskarar frå Wien
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Medlemmar av American Geophysical Union
Tidsavgjersle

Tidsavgjersle er ei avgjersle av klokkeslett ved å observere himmellekamar. Den mest nøyaktige metoden er å avgjere kulminasjonstida for ei stjerne med kjent rektascensjon ved hjelp av et passasjeinstrument oppstilt i meridianen. Den kulminerande rektascensjon til stjerna er lik klokkeslett etter stjernetid.

Kjelder

Tid i astronomi
Tidsjamning

Tidsjamning er skilnaden (i middeltid) mellom timevinkelen til den sanne sola og middelsola. Dette kjem av at døgna ikkje er like lange. I februar er sola aust for middelsola slik at våre middelur ved kulminasjonen til sola (sann middag) må vise nokre (høgst 14) minutt over 12 (lokaltid) eller over det kulminasjonsklokkeslettet som svarer til den valde tidsmeridianen. I november går den høgaste tidsjamninga (16 min) til motsett side. Tidsjamninga er null fire gonger i året: 15. april, 14. juni, 1. september og 24. desember. Datoene kan skifte éin dag til kvar side frå år til år.

Kjelder

Tid i astronomi
Theresa May

Theresa Mary May () er ein britisk politikar som blei leiar av Det konservative partiet i Storbritannia 11. juli 2016 og statsminister etter David Cameron 13. juli. Før dette var ho innanriksminister frå 2010 til 2016 og parlamentsmedlem (medlem av Underhuset) for valkrinsen Maidenhead i Windsor i Berkshire sidan denne blei oppretta i 1997.

May har identifisert seg som «One-nation»-konservativ og er blitt omtalt som liberalkonservativ. Ho er den andre kvinnelege statsministeren i Storbritannia, etter Margaret Thatcher.

Liv og virke

Bakgrunn
May er fødd i Eastbourne som det einaste barnet til Zaidee Mary (fødd Barnes, 1928–1982) og  Hubert Brasier (1917–1981). Faren var prest i Church of England (den anglikanske kyrkja). Begge foreldra hennar døydde brått, faren i ei bilulukke.

Ho studerte geografi ved St Hugh's College ved Universitetet i Oxford.

Frå 1977 til 1983 arbeidde May i Bank of England og frå 1985 til 1997 hjå Association for Payment Clearing Services. Ho var samstundes lokalpolitikar for Durnsford Ward i London-bydelen Merton.

Rikspolitikar
May stilte til val til Underhuset i 1992 og 1994, men kom ikkje inn. I parlamentsvalet i 1997 stilte ho til val igjen, denne gongen for den nyoppretta valkrinsen Maidenhead, og blei vald inn i Underhuset. May har hatt ei rekkje roller i skuggekabinett leia av William Hague, Iain Duncan Smith, Michael Howard og David Cameron, mellom anna som skuggeleiar av Underhuset og skuggeminister for sysselsetting og pensjonar. Ho var også styreleiar for Det konservative partiet frå 2002 til 2003.

May blei utnemnd til innanriksminister og kvinne- og likestillingsminister i koalisjonsregjeringen som følgde parlamentsvalet i 2010. Sistnemnde sat ho i fram til 2012. Etter den konservative sigeren ved parlamentsvalet i 2015 blei ho gjenutnemnd til innanriksminister, og blei dermed den lengst sitjande innanriksministeren i Storbritannia sidan James Chuter Ede (innanriksminister 1945–1951). May har arbeids for politireform, innført ei hardare linje innan narkotikahandheving og introdusert restriksjonar på innvandring.

I slutten av juni 2016 erklærte David Cameron at han ville trekka seg som statsminister etter at bli-sida han leia tapte den britiske folkerøystinga om EU. May var ein av kandidatane til leiarjobben, og blei raskt ein favoritt. Ho vann den første valomgangen hjå underhusmedlemmene til det konservative partiet den 5. juli med ein klar margin. To dagar seinare vann ho stemmene til dei 199 parlamentsmedlemmene, og gjekk vidare til ei avstemming blant partimedlemmene med Andrea Leadsom som motkandidat. Då Leadsom trekte seg som kandidat 11. juli blei May automatisk utnemnd til leiar. Etter at David Cameron hadde leia ein siste spørjetime i parlamentet resignerte han formelt framfor dronning Elisabeth II. Deretter blei May utnemnd til statsminister i ein ny audiens.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Theresa May» frå ,  den 12. juli 2016.

Bakgrunnsstoff 

Britiske ministrar
Partileiarar
Britiske parlamentsmedlemmer
Britiske konservative politikarar
Folk frå Eastbourne
Tidsrekning

Ei tidsrekning er eit system for utrekning og inndeling av tida. For dei fleste kulturar på jorda er dei astronomisk-avhengig periodane dei mest iaugefallande slik at omgrepet i praksis er knytt til desse. Dei grunnleggjande tidseiningane er dermed døgn, månad og år.

Sjå òg
 kalender,
 gregoriansk kalender
 juliansk kalender
 tidseining

Kjelder
Delphin, Inger Lise A. (15. februar 2009). Tidsregning. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/tidsregning.

Tid
Kronologi
Tidssignal

Eit tidssignal er eit synleg, høyrbart, mekanisk eller elektronisk signal som vert nytta som til kontroll av ur. Kyrkjeklokker eller stemmer annonserte tid for bøn, og dette vart avløyst av automatisk klokkeklang i offentlege klokker. Høyrbare signal har avgrensa rekkjvidd. Travle hamner nytta synglege signal, til dømes ei fallande kule, slik at sjømenn kunne sjekke kronometra nytta innan sjøfart. Då den elektriske telegrafen kom til, vart det tidssignal vidstrekte og presise frå sentrale observatorium. Jernbanen var av dei første kundane for tidssignal, som gjorde at dei kunne synkronisere drifta over store geografiske område. Spesialbygde radiosendarar sender tidssignal som automatisk synkroniserer klokker og kommersielle kringkastarar nyttar framleis tidssignal i programma sine. I dag er GPS-signal nytta til å presist fordele tidssignal over det meste av verda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Time signal» frå ,  den 12. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Downing, Michael, Spring Forward: The Annual Madness of Daylight Saving Time (Shoemaker and Hoard, 2005) ISBN 1-59376-053-1
 

Tid
Horologi
Timevinkel

Timevinkel er den vinkelen deklinasjonssirkelen til ein himmellekam dannar med meridianen til staden. Han vert rekna ut frå meridianen mot vest, frå 0 til 24 timar. 1 time = 15°.

Kjelder

Himmelkoordinatsystem
Tolekamsproblemet

Tolekamproblemet i himmelmekanikk oppgåva å avgjere banane til to lekamar (eller massepunkt) som flyttar seg under gjensidig gravitasjonspåverknad. Tolekamproblemet kan, i motsetnad til trelekamproblemet lett løyasast og gjev banerørler i kjeglesnitt.

Kjelder

Fysiske konsept
Krinsløp
Klassisk mekanikk
Tor Hagfors

Tor Hagfors () var ein norsk forskar, radioastronom, radarekspert og ein pionér innan studia av vekselsverknadene mellom elektromagnetiske bølgjer (radiobølgjer) og eit plasma. Han var ein av fleire teoretikarar som utvikla teorien bak inkoherent spreiing tidleg på 1960-talet.

Hagfors studerte ved Noregs tekniske høgskole (no Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet), tok doktorgraden sin i 1959 ved Universitetet i Oslo, og arbeidde ved Forsvarets forskingsinstitutt frå 1955 til 1963, avbrote av forskingsopphald ved Stanford i Palo Alto i California frå 1959 til 1960. Han var tilsedd ved Lincoln-laboratoriet i Lexington i Massachusetts i to periodar, frå 1963 til 1967 og frå 1969 til 1971. Frå 1967 til 1969 var han direktør for Jicamarca-observatoriet utanfor Lima i Peru. Han forelas i elektroteknikk ved NTH frå 1973 til 1982, og i perioden 1975 til 1982 var han i tillegg direktør for EISCAT og stod for oppbygginga av radaranlegga i Skandinavia.

Frå 1982 til 1991 var Hagfors direktør ved National Astronomy and Ionosphere Center (NAIC) som står for drifta av Arecibo-observatoriet på Puerto Rico, og professor i astronomi og elektroteknikk ved Cornell University i Ithaca i New York.

I 1992 vart han utnemnd som direktør for Max-Planck-Instituttet for Aeronomi i Lindau i Tyskland, ei stilling han hadde til han vart pensjonert i 1998. Han var leiar for EISCAT Council frå 1995 til 1996, leiar for romfartskomiteen i Noregs forskingsråd frå 1992 til 1997, og medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi sidan 1995. Han var gjesteprofessor ved Universitetet i Tromsø, Universitetet i Nagoya i Japan, og Universitetet i Lancaster i Storbritannia.

Hagfors forska innan mange emne og omfatta blant anna modifisering av ionosfæren, radarastronomi innan solsystemet, observasjon av planetære overflater frå romfartøy, teknikkar innan radiobaserte observasjonar, spreiing frå ru overflater, termiske fluktuasjonar i komplekse plasma (støvplasma), antenner og forplantninga av radiobølgjer. Han publiserte omkring 170 vitskapelege artiklar.

Asteroiden 1985 VD1 vart døypt 7279 Hagfors i år 2000.

Kjelder

Norske fysikarar
Elevar ved Noregs tekniske høgskule
Tilsette ved Cornell University
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Norske astronomar
TRACE

TRACE (Transition Region and Coronal Explorer) er ein romsonde skoten opp av NASA i 1998 som studerer fotosfæren og koronaen til sola. Sonden har teke bilete med særs høg oppløysing og auka kunnskapen om korleis magnetfeltet til sola styrer aktivtet på soloverflata og koronaen. Dette har gjort at ein kan varsle romvêret med større tryggleik enn tidlegare.

Kjelder
Stabell, Rolf. (15. februar 2009). Trace: romsonde. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/TRACE%2Fromsonde.

Romobservatorium
Solteleskop
Adam Kszczot

Adam Kszczot () er ein polsk mellomdistanseløpar frå Opoczno. Han er trifaldig europameister på spesialdistansen 800 meter i tida 2014-18 og tok VM-sølv på same distansen både i 2015 og 2017, samt EM-bronse 2010. Frå innandørsmeisterskapane har han fått med seg to EM-gull, VM-sølv og VM-bronse.

Aktiv
Kszczot vann 800 meter under U23-EM 2009 med tida 1.45,81. Same sesongen vart han polsk meister på 800 meter, og deltok i verdsmeisterskapen i Berlin, utan å nå finalen. I 2010 deltok han i innandørs-VM 2010 i Doha, der vart nummer tre med tida 1.46,69. Også ved EM i friidrett 2010 i Barcelona fem månader seinare kom han på bronseplassen på 800 m.

I mars 2011 sprang Kszczot inn til siger på 800 m ved innandørs-EM 2011 i Paris, med landsmannen Marcin Lewandowski på plassen bak. Ein ny triumf kunne han bokføre då han ved U23-EM i Ostrava i juli månad vann på tida 1.46,71. Vel ein månad seinare vart han nummer seks på 800 meter då VM 2011 vart avvikla i Doha. Mindre enn to veker etter VM sette han personleg rekord med 1.43,30 i italienske Rieti. Året etter vart han slått ut i semifinalane under Sommar-OL i London.

Kszczot forsvarte i 2013 EM-tittelen på 800 m innandørs, ein prestasjon ingen hadde gjort på 42 år. I 2014 var han suveren på 800 meter under europameisterskapen i Zürich, der Artur Kuciapski syrgde for polsk dobbeltsiger. I VM-finalen 2015 viste spurtsterke Kszczot sin fremste styrke då han passerte fleire løparar på oppløpssida og tok sølvet, bak verdsrekordhaldaren David Rudisha. Sommaren 2016 vann Kszczot 800 m ved friidretts-EM i Amsterdam, som i innandørs-EM 2011 kom landsmannen Lewandowski inn til sølvmedalje.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2009 i Berlin: Utslått i semifinalane (1.46,33 =nr 16)
EM 2010 i Barcelona: Bronsemedalje – 1,47,22
VM 2011 i Daegu: Nr 6 – 1,45,25
OL 2012 i London: Utslått i semifinalane (1.45,34 =nr 12)
VM 2013 i Moskva: Utslått i semifinalane (1.45,68 =nr 12)
EM 2014 i Zürich: Gullmedalje – 1.44,15, framom Artur Kuciapski (1,44,89)
VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 1.46,08, bakom David Rudisha (1.45,84)
EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 1.45,18, framom Marcin Lewandowski (1,45,54)
OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i semifinalane (1.44,70 =nr 9)
VM 2017 i London: Sølvmedalje - 1.44,95, bakom Pierre-Ambroise Bosse (1.44,67)
EM 2018 i Berlin: Gullmedalje – 1.44,59, framom Andreas Kramer (1.45,03)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Adam Ksczot» frå ,  den 12. juli 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Adam Ksczot» frå ,  den 12. juli 2016.  
 

Polske friidrettsutøvarar
Mellomdistanseløparar
Europameistrar i friidrett
Polske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Polske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Punktuert kulegullkvefs

Punktuert kulegullkvefs (Omalus puncticollis) er ein gullkvefs som snyltar på ulike artar av småe vedlevande gravekvefsar, truleg av slekta Passaloecus.

Tidlegare vart arten rekna som liketydande med Omalus aeneus, men resultat frå DNA-strekkoding tyder på at dette er ein eigen art.

I Noreg er arten relativt vanleg på Austlandet i buskar og kratt i varme skråningar med mykje daud ved.

Kjelder 

 

Gullkvefsar
Dimitri Bascou

Dimitri Bascou () er ein fransk friidrettsutøvar frå Schœlcher på Martinique, som har delteke internasjonalt for Frankrike i 110 meter hekk sidan 2006. Han vart europameister i øvinga under EM i friidrett 2016.

Aktiv
Bascou vart nummer to på korthekken under Mellomhavsleikane 2009, og fjerdemann i øvinga under friidretts-EM 2010 i Barcelona med ny personleg rekord; 13,41 sekundar. Han forbetra denne til 13,37 i 2011, men sleit med å forbetre seg dei neste sesongane.

Under europameisterskapen 2014 i Zürich kvalifiserte Bascou seg til finalen med sterke 13,33 sekundar i semifinalen, men vart diska i finalen. Året etter forbetra han den personlege rekorden til 13,16 sekundar då han vann den eine av dei tre semifinalane i friidretts-VM i Beijing. I finalen sprang han eitt hundredels saktare, noko som gav han ein femteplass. Bascou viste sterk form også under friidretts-EM 2016, fyrst vann han ein semifinale på tida 13,20, før han sikra seg gullet etter 13,25 sekundars finaleløp.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2009 i Berlin: Utslått i semifinalane – nr 16 (13,49)
EM 2010 i Barcelona: Nr 4 – 13,41
VM 2011 i Daegu: Utslått i semifinalane – nr 10 (13,62)
OL 2012 i London: Utslått i semifinalane – nr 19 (13,55)
EM 2014 i Zürich: Nr 7 – diska i finalen
VM 2015 i Beijing: Nr 5 – 13,17
EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 13, 25, framom Balázs Baji (13,28)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dimitri Bascou» frå ,  den 12. juli 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Dimitri Bascou» frå ,  den 12. juli 2016.  
 

Franske friidrettsutøvarar
Franske hekkeløparar
Trelekamsproblemet

Trelekamproblemet er i himmelmekanikk ei oppgåve for å avgjere banen for tre lekamar som flyttar seg under gjensidig gravitasjonspåverknad. Problemet kan berre i spesialtilfelle løysast analytisk. 

Trelekamproblemet er eit spesialtilfelle av n-lekamproblemet, som skildrar korleis n objekt vil flytte seg under fysiske krefter som gravitasjon.

Kjelder

Fysiske konsept
Krinsløp
Klassisk mekanikk
Tully-Fisher-relasjonen

Tully-Fisher-relasjonen er eit empirisk forhold mellom den reelle luminositeten til sin spiralgalakse og rotasjonssnøggleiken hans, som kan nyttast til å finne avstanden til ein galakse. Ein finn rogasjonssnøggleiken med å måle dopplerforskyvinga til spektrallinjer i lyset frå ein galakse. Når ein kjenner rotasjonssnøggleiken og måler den observerte lysstyrken til galaksen, kan ein så rekne ut avstanden til han.

Kjelder
Grøn, Øyvind. (15. februar 2009). Tully Fisher Relasjonen. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/Tully-Fisher-relasjonen.

Ekstragalaktisk astronomi
Spiralgalaksar