alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hardanger Fartøyvernsenter

Hardanger Fartøyvernsenter er ei stifting skipa i 1984 som utførar tenester innan fartøyvern, nybygging og restaurering av klinkbygde småbåtar, attføring av vanskelegstilt ungdom, lærlingetilbod, museumsverksemd, leirskule og reiseliv. Senteret, som ligg i Norheimsund, er eitt av tre nasjonale fartøyvernsenter utpeikt av Riksantikvaren, og godkjent av staten som offentleg barnevernsinstitusjon. Stiftinga eig og driv hardangerjakta Mathilde, motoryachten Faun og kutter Vikingen. 

Hardanger Fartøyvernsenter har 42 årsverk fordelt på nesten 60 personar. Omsetjinga i 2007 var på om lag 27 millionar kroner. 14 000 personar besøkte HFS og Hardangerjakta Mathilde i 2007.

Senteret er tildelt Olavsrosa. Det er del av Hardanger og Voss museum.

Bakgrunnsstoff 
Hardanger Fartøyvernssenter

Båtbygging
Kvam herad
Olavsrosa
Tusenårsstader
Norske stiftingar
Skipingar i 1984
Hardanger og Voss museum
Bismo

Bismo er ein tettstad i Skjåk kommune i Innlandet og har sidan rundt 1970 vore administrasjonssenter i kommunen. Staden har .

Her ligg blant anna Skjåkmøbler, Skjåk Kjøpesenter, Skjåk ungdomskule, Skjåkhallen, kontora til Skjåk Almenning og Skjåk Turistheim.
 

Tettstader i Innlandet
Geografi i Skjåk
Kommunesenter i Innlandet
Torskefisk

Torskefisk (Gadiformes) er ein orden beinfisk som er utbreidd i alle hav. Arten lake lever dessutan i ferskvatn. Gruppa omfattar særs mange viktige matfisk; i tillegg til torsk høyrer m.a. sei, lyr, hyse og alaskatheragra til ordenen.

Dei fleste torskefiskane lever i kaldt vatn på den nordlege halvkula.

Kjenneteikn 
Dei fleste artane torskefisk har bukfinnar, og dei er alltid plassert framfor eller lateralt like under brystfinnane. Ryggfinnen er lang, og ofte delt i to eller fleire delar. Alle manglar ekte finnestrålar. Flesteparten av dei har ein eller fleire skjeggtråder under kjaken, men nokre av dei (til dømes sei) manglar dette.

Det er stor variasjon i storleik hjå dei ulike torskefiskane. Den største arten, torsk, kan verta opptil halvannan meter lang med ei vekt på meir enn 50 kg, medan andre artar sjeldan veks stort lengre enn 15 cm.

Alle unnateke to slekter har symjeblære, og denne er utan samband med svelget.

Bakgrunnsstoff 
 Torskefisk på FishBase

 
Fisk
Epiphany

Epiphany er ein nettlesar. Den er standard nettlesar for skrivebordsmiljøet GNOME, men den er og tilgjengeleg for Mac OS. Epiphany er etterfølgjaren til Galeon.

Epiphany nyttar den Mozilla utvikla Geckomotoren for å syne nettsider. Epiphany støttar fanebasert surfing, cookie-håndtering, popup-blokkering og eit utvidingsystem. Vanlege utvidingar er tilgjengeleg med programvarepakka epiphany-extensions.

Medan dei fleste nettlesarar har eit hierarkisk katalogbasert system for favorittar, nyttar epiphany kategoriserte favorittar, der ein enkelt favoritt kan eksistere i fleire kategoriar. Spesielle kategoriar inkluderer favorittar som vert ofte nytta og bokmerke som enno ikkje har blitt kategorisert. Eit liknande favoritt-system er planlagt for Firefox 3.0.

Epiphany vart utvikla frå Galeon av Marco Pesenti Gritti som og starta Galeon-prosjektet. Målet med Epiphany er å lage et fullstendig GNOME tilpassa nettlesar med ein enkel brukaroppleving. Som eit resultat har ikkje Epiphany egne tema-innstillingar. Som Firefox nyttar det GNOME sine innstillingar som er spesifisert i GNOME Control Center.

Sjå og 
 GNOME
 Linux

Bakgrunnsstoff 
 
 Galeon historiske heimeside (engelsk)  som dekker avgjerda om å splitte utviklinga.
 GNOME retningslinjer for samhandling med menneske (engelsk) 

Skrivebordsmiljøet GNOME
Fri programvare
Nettlesarar
Linux-program
Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges () er ein sentral forfattar i argentinsk litteratur og var direktør for Det argentinske nasjonalbiblioteket frå 1955 til 1973.

Biografi 
Borges var fødd i Buenos Aires i Argentina og fekk namnet Jorge Francisco Isidore Luis Borges Acevedo. Både farmor og mor var engelske, faren underviste i filosofi og psykologi på engelsk og engelsk vart mykje brukt i heimen. Jorge Luis vart derfor tospråkleg. Frå 1914 av heldt han seg i Sveits og Spania i mange år, der han blant anna lærte seg tysk språk, latin og fransk. Han var kjend med nordisk sagalitteratur, kinesisk litteratur, antikken, den tyske mellomalderen, det gamle Fjerne austen og Kabbalaen.

Frå 1955 var Borges direktør for Det argentinske nasjonalbiblioteket, og sjølv om han vart blind allereie i 50-årsalderen, hindra det ikkje  han i å vere aktiv som forfattar i fleire tiår med hjelp frå vennar.

Borges døydde i Génève i Sveits.

Arbeidet 
Jorge Luis Borges er mest kjend for sine fantastiske forteljingar. Fiksjonen i forteljinga er lærd og presis i språket. Historiene handlar gjerne om det karakteristiske for tida, det uendelege, speglingar, encyklopediar og andre labyrintar, røynda og identiteten åt personar – ofte med personane plassert i fantastiske samanhengar. Forteljingane dreier seg om livet i Sør-Amerika, soger om folkeheltar, soldatar, gauchoar, detektivar eller historiske personar i ei blanding av realitet og fantasi.

Tlön, Uqbar, Orbis Tertius gjev eksemplar på koss forskjellige realitetsplan vert blanda og vil påverke verda. Borges går her inn som en del av same tradisjon som J.R.R. Tolkien og C.S. Lewis, nemleg eit seriøs arbeid med den fantastiske realismen.

I Umberto Eco sin roman Rosas namn opptrer figuren Jorge av Burgos, ein klosterbibliotekar, som er inspirert av Borges.

Han har i løpet av karrieren omsett fleire bøker og verk. I tillegg til eigne verk, har han utgjevingar under pseudonym som B. Suarez Lynch og H. Bustos Domecq i samarbeid med Adolfo Bioy Casares.

Kjende forteljingar 
 La Biblioteca de Babel (1941)
 Tlön, Uqbar, Orbis Tertius (1944)
 El Jardin de senderos que se bifurcan (1944)
 El Aleph (1949)

Vektige verk 
 Inquisiciones (1925)
 Discusión (1932)
 Poemas (1943)
 Ficciones (1956) - norsk utgave: Labyrinter (1964, ny utgåve 1993)
 El Hacedor (1960)
 El informe de Brodie (1970)
 El oro de los tigres (1972)
 El libro de arena (1975)
 Libro de sueños (1976)

Skrivne saman med andre 
 Antología de la litteratura fantástica (1941 med Bioy Casares)
 Introducción a la litteratura norteamericana (1967)
 ¿Qué es el Budismo? (1977 med Alicia Jurado)

Omsettingar 
Borges omsette i løpet av karrieren hovudverk at mange forfattarar til spansk. Blant dei kan ein nemne:
 G. K. Chesterton
 William Faulkner
 André Gide
 Hermann Hesse
 Franz Kafka
 Rudyard Kipling
 Herman Melville
 Edgar Allan Poe
 Walt Whitman
 Virginia Woolf

Bakgrunnsstoff 
 Internetaleph - portal på spansk og engelsk

Kjelder 
 Ei omsetjing frå artikkelen på dansk Wikipedia slik han var 5. Juli 2007,  via bokmål.
 Biografi på nettstaden themodernword.com 

Argentinske forfattarar
Spanskspråklege forfattarar
Harmeet Singh

Harmeet Singh () er ein norsk fotballspelar frå Oslo. Frå 2003 har han spela på midtbanen til Vålerenga. Singh har spela på dei aldersavgrensa landslaga frå G15 og oppover, og fekk kontrakt med A-laget til Vålerenga hausten 2007.

Kjelder

Fotnotar 

Norske fotballspelarar
Vålerenga-spelarar
Idrettsutøvarar frå Oslo
Budo

Budo er ei samlenemning for japanske kampaktevitetar som til dømes judo og karate.

Kampsport
Kamp

Kamp kan vera:

 Valdeleg samanstøyt mellom militære grupper i krig som i eit militært slag eller sivile personar eller grupper som i eit slagsmål eller gateslag.
 Kampaktivitet som kampsport og/eller kampkunst er eit møte mellom to eller fleire personar der målet er å sigere over den andre ved hjelp av forsvarsteknikkar og/eller åtaksteknikkar.
 Møte mellom to eller fleire personar for å utøva ein sport eller leik der ein ofte nyttar ball. To lag kan møtast for lagspel.
 Brytning mellom stridande interesser som i kjønnskamp, klassekamp, maktkamp og valkamp.
 Ein gråstein eller ein rundvoren fjelltopp''', finst i stadnamn som Kampen
Mudo

Mudo (Hangeul: 무도, Hanja: 武道) er ei samlenemning for koreanske kampaktevitetar som til dømes taekwondo.
Wushu

Wushu er ei samlenemning på kinesiske kampaktivitetar som til dømes kung fu.

Kampsport
Kinesiske ord og uttrykk
Kung fu

Kung fu eller gongfu eller gung fu (功夫) er ein kinesisk kampsport. Kung fu nyttar slag og spark. Våpen som sverd og spyd inngår også ofte. Kung fu etterliknar åtak frå dyr som f.eks. ørn. Opphavleg var også anna dugleik enn kamp knytt til namnet. Det finst bortimot hundre ulike stilar av kung fu.

Kampsport
Kinesiske ord og uttrykk
Huddig

Huddig er ein svensk traktorgravarprodusent som held til i Hudiksvall. Føretaket vart stifta i 1959. I 1983 starta Huddig produksjon av rammestyrte traktorgravarar.

Bakgrunnsstoff 
 

Traktorgravarar
Anleggsmaskinprodusentar
Svenske føretak
Skipingar i 1959
Åkermans Verkstad

Åkermans Verkstad AB er ein tidlegare gravemaskinprodusent i Eslöv i Sverige. Åkermans utvikla seg til den fremste gravemaskinprodusenten i Sverige i etterkrigstida.

Tidleg historie 
I 1872 starta Nils Håkansson ei smie i Eslöv, som han i 1878 selde til J. Ljungberg, som endra namnet til Ljungbergska Gjuteriet. I 1889 kjøpte Lars Petter Åkerman, ein av eigarane av Hvilans Mekaniska Verkstad i Kristianstad, føretaket og endra namnet til Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad. På denne tida var hovudprodukta  glaskarmar av støypejarn, brannpumper, torvmaskiner og oppføring av brenneri. Åkerman døydde i 1897, og året etter vart føretaket gjordt om til aksjeselskap og fekk namnet Aktiebolaget Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad. I 1906 vart føretaket omorganisert endå ein gong og fekk namnet Nya A.-B. Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad, men i 1923 vart namnet endra attende til det tidlegare Aktiebolaget Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad.

I 1907 byrja føretaket produksjon av delar til dampkjelar, og i 1910 tok dei opp produksjon av støypte dampkjelar. Men fram til 1918 var det torv- og brennerimaskiner som var hovudprodukta. Produksjonen av dampkjelar vart lagd ned i 1923. På 1920-talet vart det produsert veghøvlar og vegvalsar.

Gravemaskinproduksjonen 
I 1938 flytte Åkermans frå Eslöv sentrum, der Medborgarhuset ligg i dag, ut til lokale på Bruksgatan aust i Eslöv. I 1939 tok Åkermans til med gravemaskinproduksjon, og det var dette produktet som gjorde Åkermans internasjonalt kjend. Den fyrste gravemaskina, ei Åkerman 300, vart levert til Sjöbo Cementgjuteri. I desember 1965 vart føretaket børsnotert, men fram til 1988 var familien Linander den største eigaren. I 1971 kjøpte Åkermans gravemaskinavdelinga til Kockum-Landsverk og i 1981 kjøpte dei ein monaleg aksjepost i Brødrene Søyland A/S. I 1991 vart Åkermans sjølv kjøpt opp av VME Group og namnet vart endra til VME Excavators AB. Men Åkerman vart framleis nytta som varemerke fram til Volvo seks år seinare byrja å selja gravemaskiner under sitt eige namn. I 1995 kjøpte Volvo VME Group og endra namnet til Volvo Construction Equipment.

I 1999 var gravemaskinproduksjonen i Eslöv nedlagd.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Åkermans Verkstad AB» frå ,  den 15. september 2007.

Bakgrunnsstoff
 Nordbeck, Bo, Museet ställer ut Åkermans historia', Sydsvenskan, 23/2-2005 (Lenka 15/9-2007)
Heimesida til Volvo Construction Equipment
Historia til Volvo Construction Equipment
Munktellmuseet i Eskilstuna 
Facebook - Vi som jobbade på Åkermans Verkstad AB

Gravemaskinar
Tidlegare svenske føretak
Svensk industrihistorie
Skipingar i 1972
Nedleggingar i 1999
Tidlegare gravemaskinprodusentar
Morihei Ueshiba

Morihei Ueshiba (() grunnla den japanske kampkunsten aikido.

Japanarar
Kampsport

Kampsport eller kampkunst er ei samlenemning på systematisert kamp mellom to eller fleire personar. Oftast foregår kampaktivitetane utan bruk av moderne våpen. Ein kan studere kampsport for sjølvforsvar, sjølvutvikling, mental trening og fysisk trening.

Ulike kampaktivitetar
Kampaktivitetar kan nytte ulike teknikkar som gripeteknikkar, kasteteknikkar, låseteknikkar, slag, spark og bruk av våpen. Her følgjer ei liste over ein del kampaktivitetar gruppert etter kva teknikkar som er mest framtredande for aktiviteten. Det er også oppgjeve kvar aktiviteten har opphavet sitt.

Mjuke kampaktivitetar
Mjuke kampaktivitetar legg i hovudsak vekt på kaste og låseteknikk.
Aikido: Japansk, søkjer harmoni, kasteteknikk, låseteknikk, trevåpen (stav, sverd, kniv)
Brazilian jujutsu: Brasiliansk, grepsteknikk, oftast i liggjande eller sitjande stilling
Bryting: Finst i mange former frå heile verda. Grepsteknikk, låseteknikk
Glima: Islandsk bryting i ståande stilling
Hapkido: Koreansk kasteteknikk, låseteknikk, slag, spark, våpen (stav, sverd, tau)
Judo: Japansk, kasteteknikk, låseteknikk
Jujutsu (også jiujitsu): Japansk, kasteteknikk, låseteknikk, slag, spark, noko våpenbruk
Ninjutsu eller ninja: Japansk, grepsteknikk, våpen, kamuflasje
Sambo: Russisk bryting
Shuai jiao: Kinesisk bryting
Sumo: Japansk bryting i ståande stilling

Harde kampaktivitetar

Harde kampaktivitetar nyttar slag og spark.
Boksing: Gresk/europeisk kamp med polstra nevar
Capoeira: Brasiliansk kampdans grunnlagt av slavar
Karate eller karate-do: Asiatisk, slag/spark/albogestøyt/knestøyt, ingen våpen
Kickboxing: USA, neveslag som boksing og spark som i karate
Kung fu: Kinesisk, slag/spark, eterliknar åtak frå dyr
MMA (Mixed Martial Arts)
Muay-thai: Tailandsk boksing med spark og knestøyt
Qwan ki do: Vietnamesisk, hand-/fotteknikk, hopp, etterliknar åtak frå dyr, våpen som sverd og knivar
Savate: Fransk boksing med spark
Silat eller pencak silat: Sørasiatisk, slag/spark, etterliknar åtak frå dyr
Taekwondo (også Tae Kwon Do, Taekwon-Do, Tae Kwon-Do): koreansk, slag/spark
Vale tudo: Brasiliansk, kamp utan våpen som følgjer minimale reglar
Wing Chun: Kinesisk, spesielt aggressiv nærkamp

Våpen

Enkelte kampaktivitetar nyttar i hovudsak våpen.
Eskrima: Filipinsk, stokkar, sverd, knivar
Fekting: Væpna kamp med spyd, sverd, knivar, klubber, i idrett med florett, korde, sabel
Gatka: Sikhistisk frå Panjab, stokk, sverd
Jogo do Pau: Portugisisk, stokkar
Jukendo: Japansk, bajonett på tregevær
Kendo: Japansk fekting med sverd
Silambam: Indisk fekting med stokkar

Asiatiske kampaktivitetar
Asiatiske kampaktivitetar vert gjerne delt inn i desse kategoriane etter opphavslandet:
Budo, kampformer av japansk opphav 
Mudo, kampformer av koreansk opphav
Wushu, kampformer av kinesisk opphav

Tradisjonelle asiatiske kampaktivitetar har ofte namn som endar på -jutsu (kunst). Moderne asiatiske kampaktivitetar, som i hovudsak har fått si noverande form på 1900-talet, har ofte namn som endar på -do (veg).

Bakgrunnsstoff
Norges Kampsportforbund
Norges Judoforbund
Norges Bryteforbund
National Taekwon-Do Norway (NTN)
Aikikan Norge
Bokken

Bokken (japansk 木剣, bok(u) 'tre' og ken 'sverd') er eit japansk tresverd som er tenkt brukt i trening av kampaktivitetar som til dømes parvis kata. Dette er relativt trygt i høve til å nytte kvasse metallsverd. Bokutō (木刀) er eit anna namn på bokken, som er mykje nytta i Japan.

Historisk 
Bokken er like gammalt som japanske sverd og vart brukt til å trene krigarar. Kenjutsumeisteren Miyamoto Musashi (d. 1645) var kjent for å slåst imot fullt utrusta motstandarar med berre ein eller to bokken. I ei berømt legende slo han Sasaki Kojiro med ein bokken forma av ei åre. På veg til ein avtalt duell på ei øy skal Musashi ha forma åra om bord i båten han reiste med.

Sverd
Trevåpen
Nærkampvåpen
Japanske våpen
Japanske ord og uttrykk
Japanske stavvåpen

Japanske stavvåpen er eit oversyn over stavvåpen brukt i kampaktivitetar i japansk tradisjon.

Bo 

Bō eller bostav (棒: ぼう, bō) er ein lang stav som vanlegvis er av bambus eller kviteik. Staven er gjerne rundt 180 centimeter lang,

Bostav blir brukt både i kampaktivitetar frå dei japanske hovudøyane og i former frå Okinawa. Den kortare jo-staven liknar på boen.

Hanbo 
Hanbo betyr 'halvstav' og er halvparten så lang som ein bo, rundt 90 centimeter. Elles er stavane nokså like.

Jo 

Jō (杖:じょう, jō) er ein om lag 128 cm lang trestav, i nokre kampartar tilpassa kroppshøgda til brukaren.

Joen gjev ei lengre rekkevidd enn andre handhaldne våpen. Ein kan nytta begge endane som stikk- eller slagvåpen, eller bruka joen til å slå unna våpenet til motstandaren.

Kampforma der ein spesialiserer seg i å nytta jo mot sverd blir kalla jodo. Innan mange former av aikido trenar ein med jo; ofte er dette ei opplæring kalla aiki-jo som skal utvikla aikidoutøvaren vidare, heller enn at han skal læra seg å slost med jo.

Soga fortel at joen blei funne opp av Muso Gonnosuke då han utkjempa tvikamp mot samuraien Miyamoto Musashi.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Japanska stavvapen» frå , den 28. august 2009. 
 

Handvåpen
Nærkampvåpen
Budo
Japanske våpen

sv:Japanska stavvapen#Jo
Bo

Sjå òg Bo i Sierra Leone. For bō eller bostav, sjå japanske stavvåpen.

Bo kan vera er eit nordisk eller eit kinesisk personnamn. 

I Norden er Bo ei mannsnamn av norrønt opphav. Det norrøne Búi har tydinga 'den som bur', og var opphavleg eit tilnamn. Ei anna form av namnet er Bue. Bo har namnedag den 5. juni i Sverige og den 5. oktober i Noreg. 

På kinesisk kan Bo vera både eit slektsnamn (薄, bó) og eit personnamn. Bo (波), som betyr 'bølgje', kan brukast både som manns- og kvinnenamn.

Namneberarar

Menn 
 Li Bo (Li Bai), kinesisk diktar på 700-talet
 Bue Digre, dansk sogekrigar på 900-talet
 Bo Jonsson Grip (d. 1386), svensk stormann
 Bo Beskow (1906–1989), svensk målar og forfattar
 Bo Bramsen (1912–2002), dansk forlagsdirektør og forfattar
 Bo Bosse Gustafson (1924–1984), svensk forfattar og kunstnar
 Bo Carpelan (1926-2011), finlandssvensk forfattar
 Bo Diddley (1928–2008), amerikansk rockemusikar, eigentleg Ellas Bates/McDaniel
 Bo Widerberg (1930–1997), svensk filmskapar
 Bo Gustafsson (1931–2000), svensk økonom og politikar
 Bo Nilsson (f. 1937), svensk komponist
 Bo Lundgren (f. 1947), svensk politikar og minister
 Bo Kasper Sundström (f. 1961), svensk musikar, frontfigur i Bo Kaspers Orkester 
 Bo Green Jensen (f. 1955), dansk forfattar og kulturjournalist
 Bo Hamburger (f. 1970), dansk syklist
 Bo Bice (f. 1975), amerikansk songar og musikar
 Bo André Bergan, (f. 1989), norsk styrkeløftar

Kvinner 
 Bo Derek (f. 1956), amerikansk skodespelar og fotomodell

Slektsnamn 
 Enkjekeisarinne Bo av Han (d. 155 f.Kr.)
 Keisarinne Bo av Han (d. 147 f.Kr.)
 Bo Yibo (薄一波) (1908–2007), kinesisk politikar

Annan bruk 
 Bo Balderson er løyndenamnet til ein ukjend svensk krimforfattar.
 Bo Kaspers Orkester

Sjå òg 
 Beau
 Boo

Kjelder 
 
 behindthename.com

Mannsnamn
Kvinnenamn
Tvikjønna namn
Førenamn av norrønt opphav
Kinesiske personnamn
Kinesiske slektsnamn
Tobokstavsord
Bruskfiskar

Bruskfiskar (Chondrichthyes) er ein klasse vasslevande virveldyr med bruskskjelett. Dei skilde seg ut or utviklingslinja for 350 millionar år sidan, og er såleis den eldste gruppa fisk med kjevar som me kjenner til. Gruppa omfattar i dag om lag 800 artar hai, skate og havmus i alle verdshav; nokre få tropiske artar går òg opp i ferskvatn.

Kjenneteikn 
Bruskfiskane har fått namnet sitt på grunn av skjelettet, som nesten aldri inneheld bein. Stundom kan det vera forkalka, men som regel er det berre brusk i det. Kroppen deira manglar eigentlege skjel, og har i staden såkalla plakoidskjel; aerodynamiske piggstrukturar av tannbeinet dentin som gjer at huda deira er ru å ta på. 

Finnane til bruskfiskane står alltid stivt utspilt, og er ikkje bevegelege. Dei sym difor med kroppen. Tennene står i parallelle rekkjer og er ikkje fest til kjevane. Gjellespaltene er ikkje dekt med gjellelokk, og dei fleste bruskfiskane har i tillegg ei ekstra gjelleopning bak auga.

Bruskfiskar manglar symjeblære, men har ein særs stor lever med høgt oljeinnhald som fyller litt av den same funksjonen. Tarmane deira er spiralforma.

For å skapa god vass/salt-balanse i kroppen i høve til dei ytre omgjevnadane har bruskfiskar mykje urea (urinstoff) i vevet. Dette gjer at dei har liten urinproduksjon og lite behov for å drikka. Ein annan konsekvens er at det gjer bruskfiskane vanskelegare å nytta som matressurs - for at det ikkje skal dannast ammoniakk, må kjøtet preparerast riktig og grundig.

Bruskfiskar har indre befruktning. Paringsorgana til hannen er omdanna frå bukfinnene, og sæden kan oppbevarast i hoa sitt forplantningsorgan i månadsvis. Sjølve paringa kan vara i mange minutt. Egga til bruskfiskane er store og vert gytt einskildvis. Dei er som regel omslutta av eit solid hylster, ofte med festetrådar. Hjå ein del artar foregår utviklinga frå egg til ungfisk inne i mora (ovovivipari).

Evolusjon og systematikk 

Bruskfiskane er ei gamal gruppe, som oppstod allereie i devontida for 350 millionar år sidan. Fossilrekkja er dårleg, sidan brusk sjeldan vert godt bevart, og mykje av kunnskapen vår om forhistoriske bruskfiskar er basert på funn av tenner og kjevar.

Ein deler bruskfiskane inn i to underklasser; Heilhovudfiskar (Holocephali), som omfattar havmysene, og Elasmobranchii, som omfattar haiar og skatar. Havmusa vert rekna som mest primitiv, og har overkjeven vaksen saman med hovudskallen. Havmysene har òg færre gjellespalter enn elasmobranchidane.

Elasmobranchii vert tradisjonelt delt inn i haiar og skater. I dag er vitskapsfolk stort sett samde om at denne inndelinga er misvisande. Somme haiartar er nærare i slekt med skatene enn dei er med andre haiar; gruppa er polyfyletisk.

Fisk
Makrellfamilien

Makrellfamilien er ein familie piggfinnefisk som mellom anna omfattar makrell og tunfisk. Gruppa førekjem i varme og tempererte hav, og medlemmane lever som oftast i stim. Dei er alle bygd for rask symjing over lang tid, med straumlinjeforma kropp og djupt kløfta halefinne. Ein kan kjenna dei att på alle småfinnene dei har med halerota.

Slekt 
Makrillfiskar kan delast inn i to underfamiliar, der den andre er vidare delt inn i fire tribus:

Gasterochismatinae Lahille, 1903

 Gasterochisma Richardson, 1845. 1 art

Scombrinae Bonaparte, 1831

Tribus Sardini Jordan & Evermann, 1896

 Cybiosarda Whitley, 1935. 1 art
 Gymnosarda Gill, 1862. 1 art
 Orcynopsis Gill, 1862. 1 art
 Sarda Cuvier, 1829. 4 artar

Tribus Scomberomorini Starks, 1910

 Acanthocybium Gill, 1862. 1 art
 Grammatorcynus Gill, 1862. 2 artar
 Scomberomorus Lacépède, 1801. 18 artar

Tribus Scombrini Bonaparte, 1831

 Rastrelliger Jordan & Starks i Jordan & Dickerson, 1908. 3 artar
 makrillslekta (Scomber) Linné, 1758. 4 arter

Tribus Thunnini Starks, 1910

 Allothunnus Serventy, 1948. 1 art
 Auxis Cuvier, 1829. 2 artar
 Euthynnus Lütken i Jordan & Gilbert, 1883. 3 artar
 Katsuwonus Kishinouye, 1915. 1 art
 tunfiskslekta (Thunnus) South, 1845. 8 artar

Nokre artar i makrellfamilien 
 Bukstripa bonitt, Katsuwonus pelamis
 Gulfinnetun, Thunnus albacares
 Jurel, Trachurus murphyi
 Makrell, Scomber scombrus
 Makrellstørje/tunfisk, Thunnus thynnus
 Spansk makrell, Scomber japonicus
 Indisk makrell (Rastrelliger kanagurta)

Bakgrunnsstoff 

Piggfinnefiskar
 
Fiskefamiliar