alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kay Ivey

Kay Ellen Ivey () er ein amerikansk politikar som blei guvernør for Alabama i 2017. Ho høyrer til det republikanske partiet. Ivey blei den andre kvinnelege guvernøren i Alabama og den første kvinnelege republikanske guvernøren då ho etterfølgde Robert J. Bentley. Ho hadde tidlegare vore finansminister i Alabama 2003–2011 og viseguvernør 2011–2017 under Robert J. Bentley.

I 2018 blei ho gjenvald med stor margin framfor utfordraren Walt Maddox.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Kay Ivey» frå , og «Kay Ivey» frå  den 16. oktober 2019.  
 

Guvernørar i Alabama
Viseguvernørar i Alabama
USA-amerikanske republikanarar
USA-amerikanske politikarar på 2000-talet
Folk frå Wilcox County i Alabama
Kvinnelege guvernørar i USA
Robert Antoine Müller

Robert Antoine Müller () var ein britisk målar som verka på andre halvdel av 1800-talet.

Müller eller Muller heldt til i London, og verka mellom rundt 1870 og 1885. Han skapte seg eit namn som portrettmålar, og måla mellom anna kongelege og andre framståande personar, som Benjamin Disraeli. Han utmerka seg også som sjangermålar. Han stilte ut sju verk ved Royal Academy og tre verk ved The Royal Society of British Artists.

Fleire av verka hans tilhøyrer den kongelege kunstsamlinga i Storbritannia (Royal collection).

Galleri

Kjelder

Britiske målarar
Målarar frå 1800-talet
Eugène-Louis-Napoléon Bonaparte

Eugène-Louis-Napoléon Bonaparte, eller Louis-Napoléon Bonaparte, nokre gonger omtalt som Napoleon IV (), var sonen til Napoleon III og Eugénie av Frankrike. Han var kronprins då far hans var keisar av Frankrike.

Napoléon Eugène Louis Jean Joseph Bonaparte var fødd i Paris i 1856. Etter av far hans blei avsett i 1870, reiste han med familien sin til England. Bonaparte var elev ved krigsskulen i Woolwich, men han verker ikkje å ha utmerka seg innan krigføring. 

Etter at faren døydde i januar 1873 blei han utropt til Napoleon IV, fransk keisar, av bonapartistane, men blei aldri meir enn tronpretendent.

Seinare i livet utførte han fleire reiser til Sveits, Italia, Danmark, Sverige og Noreg. I februar 1879 reiste han til Sør-Afrika og kjempa på britisk side under zulukrigen. Han blei drepen under eit rekognoseringsoppdrag nær Ulundi. Louis-Napoléon Bonaparte er gravlagd i Farnborough.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Louis Napoléon Bonaparte» frå ,  den 16. oktober 2019.  

Huset Bonaparte
Franske tronpretendentar
Dwain Chambers

Dwain Anthony Chambers () er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå London. På 100 meter tok han sølv i europameisterskapen 1998 og bronse i verdsmeisterskapen 1999. I stafettløp over 4 x 100 meter var han med om å vinne sølv i VM 1999 og gull i EM 2006. Under hall-VM 2010 vann 60-meteren.

Aktiv
Chambers vart andremann på 100 m ved EM 1998 i Budapest, slått av landsmannen Darren Campbell. Året etter sette han personleg rekord med 9,97 sekundar og kneip bronsemedaljen på 100 meter då VM 1999 fann stad i Sevilla. Deretter sprang han som ankermann Storbritannia inn til europarekord og sølvmedalje i 4 x 100 meter stafett, laget elles bestod av Jason Gardener, Darren Campbell og Marlon Devonish. Under Sommar-OL 2000 i Sydney enda Chambers på fjerdeplassen på 100 m, same plassering fekk han på distansen også ved VM 2001 i Edmoton.

Doping
I europameisterskapen 2002 i München var Chambers fyrstemann på 100-meteren framom Francis Obikwelu, før han så var med om å vinne 4 x 100 m stafett. I oktober 2003 kom for ein dag at Chambers 1. august hadde testa positivt på steroidet tetrahydrogestrinon. Det britiske friidrettsforbundet stengde han ute frå idretten i to år, og alle resultata hans etter 1. januar 2002 vart annullert.

Tilbake
År 2006 kom Chambers tilbake på friidrettsbana. Under europameisterskapen i Göteborg kvalifiserte han seg til finalen på 100-meteren og han tok gull med det britiske mannskapet i 4 x 100 meter stafett. Sidan deltok han i 100-meterfinalen både ved VM 2009 og EM 2010.

Chambers sigra på 60 meter både ved hall-EM 2009 i Torino og hall-VM 2010 i Doha. I Torino sette han europarekord med 6,42 sekund i semifinalen. I 2014 var han to hundredels sekund for seint i mål til å ta bronsemedaljen på 100 m ved europameisterskapen i Zürich.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje på 100 m – 10,10, bakom Darren Campbell (10,04) 
VM 1999 i Sevilla: Bronse på 100 m – 9,97. Sølv i 4 x 100 m stafett (37,73)
OL 2000 i Sydney: Nr 4 på 100 m – 10,08. Diskvalifisert i 4 x 100 m stafett
VM 2001 i Edmonton: Nr 4 på 100 m – 9,99, Utslått i kvartfinalane på 200 m (20,60=nr 19)
EM 2002 i München: Annullerte fyrsteplassar på 100 m og 4 x 100 m stafett
VM 2003 i Paris: Annullert fjerdeplass på 100 m og annullert bronse i 4 x 100 m stafett
EM 2006 i Göteborg: Gull i 4 x 100 m stafett (38,91). Nr 7 på 100 m – 10,24
VM 2009 i Berlin: Nr 6 på 100 m – 10,00
EM 2010 i Barcelona: Nr 5 på 100 m – 10,18
VM 2011 i Daegu: Diskvalifisert i semifinalane på 100 m
EM 2012 i Helsinki: Diskvalifisert i 4 x 100 m stafett
OL 2012 i London: Utslått i semifinalane på 100 m (10,05=nr 10)
VM 2013 i Moskva: Nr 14 på 100 m – 10,15
EM 2014 i Zürich: Nr 4 – 10,24

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Dwain Chambers» frå ,  den 16. oktober 2019.  
 

Britiske sprintarar
Deltakarar under sommar-OL 2000
Deltakarar under sommar-OL 2012
Europameistrar i friidrett
Apollon Majkov

Apollon Nikolajevitsj Majkov () var ein russisk lyrikar og omsetjar frå Moskva.

Majkov gav i 1842 ut si fyrste diktsamling. Han fekk snøgt ry for sine lyrisk-romantiske verk. Særleg påakta vart han for sine arbeid basert på antikke emne, greske så vel som romerske. Også høgt verdsett naturlyrikar.

Majkov gjendikta det historiske eposet Igorkvadet til moderne russisk, eit arbeid som kom ut i 1870. Han omsette tysk og polsk romantisk lyrikk til russisk, og han gav ut verk med folkeminne frå fleire europeiske land.

Han døydde i St. Petersburg.

I boka Profet og nattergal (1977) har Erik Egeberg omsett diktet 'Søvnen' frå 1839.

Kjelder
Store norske leksikon]

Russiske diktarar
UEFA-cupfinalen i fotball 1988

UEFA-cupfinalen i fotball 1988 stod mellom vesttyske Bayer Leverkusen og spanske Espanyol frå Barcelona og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 4. mai
Estadi de Sarrià i Barcelona framfor 31 180 tilskodarar, returkampen 18. mai på Ulrich Haberland Stadion i Leverkusen med 21 600 på tribunane. Begge laga vann 3-0 på si heimebane. Dermed måtte det straffeskyting til før Bayer Leverkusen kunne, med sine tre nettkjenningar frå 11-meteren mot Espanyols to, heve pokalen.

Kampen
På heimebane i Barcelona sende Sebastián Losada heimelaget i leiinga sekundar før pause. Miquel Soler auka til 2-0 allereie i det fjerde minutt av andre omgang, Losada la på til til 3-0 sju minuttar seinare. 

Etter ein mållaus fyrsteomgang i Leverkusen skåra både Tita da Paixão, Falko Götz og Cha Bum-kun for heimelaget. Måla kom i høvesvis det 57., 63., og 81 minutt av kampen. Ingen av laga skåra i ekstraomgangane. I straffeskytinga skåra dei to fyrste Espanyol-eksekutørane, men ingen av dei tre neste. Då heldt det med at tre av fire Bayer-spelarar sende ballen i nettmauskane.

Laga
Mannskapet som stod for Bayer Leverkusens største triumf bestod av Rüdiger Vollborn, Wolfgang Rolff (kaptein), Erich Seckler, Alois Reinhardt, Knut Reinhardt, Andrzej Buncol, Cha Bum-kun, Ralf Falkenmayer, Falko Götz, Tita da Paixão, Christian Schreier, Herbert Waas, Klaus Täuber, Jean-Pierre de Kayer, Florian Hinterberger.

Espanyol mønstra Thomas N'Kono, Job Sanchez, Miguel Ángel Benítez, Josep María Gallart, Miquel Soler, Diego Orejuela, Santiago Urquiaga, Iñaki Pérez, Ernesto Valverde, Pichi Alonso, Sebastián Losada, Joan Golobart, John Lauridsen, Javier Zubillaga, Manuel Zúñiga.

Dommarar
Dušan Krchňák frå Tsjekkoslovakia dømde kampen i Barcelona, Jan Keizer frå Nederland dømde i Leverkusen.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «1988 UEFA Cup Final» frå ,  den 17. oktober 2019.  
 

Fotball i 1988
UEFA-cupfinalen i fotball
Jaroslava Jehličková

Jaroslava Jehličková () er ein tsjekkisk tidlegare mellomdistanseløpar frå Hořice som representerte Tsjekkoslovakia. Ho vart den aller fyrste internasjonale meisteren på 1500 meter då ho i 1969 vann gullmedaljen under europameisterskapen i friidrett på verdsrekordtida 4.10,7.

Aktiv
Jehličková vart tsjekkoslovakisk meister på 800 meter i 1966 og på ny i 1968. Ho deltok på distansen ved Sommar-OL i Mexico-byen, der utslått i semifinalen. I 1969 kom 1500 meter på tevlings-programmet for kvinner for fyrste gong i internasjonale meisterskap. Jehličková vart den fyrste nasjonale meisteren på 1500 m, i ein meisterskap ho vann 800 meter for tredje gong. Til europameisterskapen i Aten kom ho med ein personbeste på 1500 m på 4.20,2. EM-finalen gjekk i stor fart med favorittane Paola Pigni frå Italia og Maria Gommers frå Nederland i tet då klokka ringde. På den siste runda tok Jehličková seg forbi fleire løparar og sprang fyrst i mål på ny verdsrekord 4.10,7.

Jehličková tevla ikkje i 1970-sesongen. I 1971 kopierte ho dobbeltsigeren på 800 og 1500 meter i den tsjekkoslovakiske meisterskapen. Ho kvalifiserte seg til 1500-finalen ved EM i Helsinki der ho enda på sjuandeplass, i ei tevling Karin Burneleit frå Aust-Tyskland forbetra Jehličková sin verdsrekord med over eit sekund. OL-sesongen 1972 tok Jehličková sin sjuande nasjonale meistertittel då ho sigra på 1500 m. Same sesongen forbetra ho sitt personbeste på 800 m til 2.04,7. Under dei olympiske sommarleikane i München gjorde ho unna sin aller raskaste 1500 m på tida 4.08,3 i forsøket. I semifinalen gav ho opp og vart sist i feltet.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1968 i Mexico-byen: Utslått i semifinalane på 800 m (2.13,5=nr 15)
EM 1969 i Aten: Gullmedalje på 1500 m – 4.10,7
EM 1971 i Helsinki: Nr 7 på 1500 m – 4.14,7
OL 1972 i München: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.18,1=nr 18)

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Jaroslava Jehličková» frå ,  den 17. oktober 2019.  
 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Jaroslava Jehličková» frå ,  den 17. oktober 2019.
Bonapartistar

Bonapartistar var ei politisk rørsle som hadde som mål å gjenoppretta keisardømet til Huset Bonaparte i Frankrike. Huset Bonaparte stamma frå Napoléon Bonaparte og syskena hans.

Under restaurasjonstida hadde rørsla særleg tilhengjarar blant offiserar og underoffiserar som var blitt avskjediga etter at Napoleon Bonaparte fall. Ho blei særleg populær gjennom dei talrike erindringane frå napoleonstida som byrja å koma ut frå rundt 1820. I 1840 blei liket til Napoleon ført tilbake til Frankrike. Etter februarrevolusjonen i 1848 blei Charles Louis Napoléon Bonaparte den første presidenten i landet. Han erklærte seg sjølv keisar i 1852 under namnet Napoleon III. 

Etter at Napoleon III fall i 1870 fanst det framleis eit bonapartistisk parti som var leia av politikaren Eugène Rouher. Etter at den såkalla «keisarprinsen» Eugène-Louis-Napoléon Bonaparte, også kalla Napoleon IV, døydde i krig i 1879, blei bonapartistane splitta i ei radikal gruppe, som heldt med prins Napoleon IV, og ei konservativ, som heldt med far hans, prins Victor. Dei stamma frå yngstebroren til Napoleon, Jérôme Bonaparte. I 1880-åra samarbeidde bonapartistane med krigsminister Georges Boulanger fram til han fall i 1889.

Bonapartist-pretendentar sidan 1814 
Dei som herska er merkte med asterisk.

Kjelder 

<div class="references-small">
Delar av denne artikkelen bygger på «Bonapartism» frå ,  den 17. oktober 2019.  
 
Politiske ideologiar
Fransk historie
Iđut

Iđut AS er eit lite norsk bok-, tidsskrift-, film-  og musikkforlag i Ikkaldas i Indre Billefjord i Porsanger.  Det har gjeve ut skjønnlitteratur, barnebøker, læremiddel, fagbøker, generell litteratur, musikk og film. Det gjev òg ut magasinet Š for ungdom  med hovudkontor i Karasjok. 

Utgjevingane er i hovudsak på nordsamisk, men òg på lulesamisk, sørsamisk, kvensk og norsk.

Iđut blei grunnlagd i 1985 som eit plateselskap. Det utvida til bokforlag i 1991. Dagleg leiar er Åge Persen og hovudredaktør er Nan Persen. Namnet «Iđut» kjem frå eit nordsamisk ord som tyder 'spire'.

Litterære utgjevingar (utval) 
 Bull, Ella Holm: Ov-messie darjomes (Diktsamling)
 Nilsen-Børsskog, Alf: Elämän jatko 1 – Kuosuvaaran takana
 Nilsen-Børsskog, Alf: Elämän jatko 2 – Aittiruto
 Nilsen-Børsskog, Alf: Elämän jatko 3 – Rauha
 Nilsen-Børsskog, Alf: Elämän jatko 4 – Viimi vuođet
 Nilsen-Børsskog, Alf: Muistoin maila (Diktsamling)
 Oskal, Sara Margrethe: váimmu vuohttume (Diktsamling)
 Vars, Elle Márjá: Buot ovddemus jápmet niegut (Roman)
 Vars, Elle Márjá: Čábbámus iđitguovssu (Roman)

Musikkutgjevingar (utval) 

 Idja, Min silbaboagán – Vårt sølvbelte (ICD 072, 2008)
 Marie Kemi & Ole Kemény, Olgun ja siste (ICD 071, 2008)
 Karen Anne Buljo, Ábifruvvá (ICD 062, 2007)
 Torgeir Vassvik, Sáivu, joik/jazz, produsert av Arve Henriksen (ICD 061, 2006)
 Lars-Ánte Kuhmunens, Birrasis, produsert av Georg Buljo (ICD 052)
 Karine Jacobsen og Kine Johansen, Kadonu Ioru kvensk pop (ICD 053)
 Ole Larsen Gaino, Luođis luohtái 3 (ICD 051)
 Tanabreddens Ungdom, Deatnogátte Nuorat – Buoremusat (the best of...) (ICD 011)
 Johan A. Andersen, Hoi hoi, mun lávlestan (ICD 991)
 Elen Inga Eira Sara, Mathis M. Gaup og Ole Larsen Gaino, Luođis luohtái 2 (ICD 972)
 Ella Holm Bull, Laavlomh maanide (ICD 973)
 Tanabreddens Irene Pettersen og Tore S. Aslaksen, Deatnogátte Irene ja Tore (ICD 971)
 Ella Holm Bull, Jåvle-laavlomh julesanger (ICD 962, 1997)
 Mr. Swingstang (Jostein Johansen), Mr. Swingstang (ICD 961)
 Marit Hætta Øverli, Ohcame produsert av Svein Dag Hauge (ICD 942)
 Frode Fjellheim Jazz Joik Ensemble, Saajve Dans (ICD 943)
 Marie Kemi, Anne Kristine Gaup og Lennart Kullgren, Mun gal máhtán (ICD 941)
 Sverre Porsanger med Tone Åse, Lávlu lávlla, dikt av Eino Leino (overs. av Pekka Sammallahti (ICD 932, 1993)
 Orbina (Leif Isak Eide Nilut/Roger Ludvigsen/Bjørn Ole Rasch), Orbina (ICD 931, 1993)
 Elen Inga Eira Sara, Ole Larsen Gaino, Inga Gaup Tornensis og Mathis M. Gaup, Luođis luohtái (ICD 921)
 Frode Fjellheim, Mijjen vuelieh (ICD 911)
 Mari Boine, Gula gula (ICD 891)
 Irene Pettersen og Tore Aslaksen, Deatnogátte Irene ja Tore (ICD 971)
 Sáve (Magnus Vuolab/Ellen Vuolab), Ále mana vuos (ICD 041)
 Biret Ristin Sara, Áidnen (ICD 111)
 Karen Anne Buljo, Ábifruvvá (ICD 062)

Fotnoter

Bakgrunnsstoff

 idut.no
Kultur i Porsanger
Samisk kultur
Norske forlag
Norske plateselskap
Samiske forlag
Skipingar i 1985
Peter Shilton

Peter Leslie Shilton () er ein britisk-engelsk fotballspelar som vakta målet til England i 125 landskampar gjennom tjue år, 1970-90. Han spelte heile 1390 obligatoriske fotballkampar, meir enn nokon annan spelar. Shilton var i alle år aktiv i engelske fotballklubbar. Lengst teneste hadde han i Leicester City og Nottingham Forest, suksess opplevde han einast med laget frå Nottingham.

Aktiv

Klubbspel
Shilton var målvakt i Leicester City frå mai 1966 til november 1972. Han deltok i 286 ligakampar for laget og stod i mål då klubben tapte FA-cupfinalen 1969 med 0-1 mot Manchester City. Etter knappe tre magre sesongar i Stoke City vart han i september 1977 overført til det Nottingham Forset, eit lag som vann den engelske ligaen i hans fyrste sesong. Der etter var Shilton med om å vinne ligacupen 1979 og europacupen både i 1979 og 1980. Frå sommaren 1982 spelte i fem sesongar for Southampton FC og så like lenge for Derby County, begge stadene utan nemnande suksess. Sidan 1992 hadde ei mislukka tid som spelande trenar i Plymouth, før han sleit reservebenkar i fem ulike klubbar i tida 1995-97.

Landslagsspel
Shilton fekk sin landslagsdebut i november 1970. Det neste tiåret stod valet om målvaktsplassen til det engelske landslaget mellom Shilton og Ray Clemence, som ofte veksla om å bere nummer 1-trøya. Inn i 1980-åra var Shilton det soleklare fyrstevalet og han var med i Englands-troppa til EM 1980, VM 1982, VM 1986, EM 1988 og VM 1990. Under verdsmeisterskapen i Italia spelte han sin 125. og siste landskamp då vertslandet i Bari slo England 2-1 i kampen om bronsemedaljane.

Merittar
Vinnar av Europacupen: 1979 og 1980 med Nottingham Forest
Ligameister: 1978 med Nottingham Forest
Vinnar av ligacupen: 1979 med Nottingham Forest

Kjelder
eu-football

Engelske fotballspelarar
Leicester-spelarar
Nottingham Forest-spelarar
Southampton-spelarar
Derby-spelarar
Stoke-spelarar
Plymouth-spelarar
Leyton Orient-spelarar
Bolton-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 1980
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-VM 1986
Spelarar i Fotball-EM 1988
Spelarar i Fotball-VM 1990
Nestor av Kiev

Nestor () var ein austslavisk munk og forfattar. 

Nestor gjekk inn i Petjerskaklostret i Kiev 1073, der han seinare blei diakon. Han er nemnd i 1091 som ein av dei tre personane som fekk i oppdrag å finna leivningane av Theodosius av Kiev, ein av grunnleggaren av klosteret. Dette er alt ein veit sikkert om han som person. 

Nestor er forfattar til stilistisk og sakleg interessante biografiar over Boris og Gleb (utgjevne av Izmail Sreznevskij 1860), sønene til Vladimir av Kiev som blei drepne av broren Sviatopolk og seinare rekna som helgenar, og dessutan over den nemnde Theodosius (utgjeven av Osip Bodjanskij 1858). Han synest å ha vore den som først byrja oppteikna og samla helgenlegendene som seinare danna Petjerskaklosteret sitt «paterikon». Tradisjonen tilskriv han jamvel forfattarskapen til den eldste samlinga av krønikeliknande oppteikningar, den gamle kievske Nestorkrønika eller Povêsti vremennych lêt (Forteljing om tidlege år), etter innleiingsorda. Nyare kritikk har likevel vist at Nestor ikkje kan ha forfatta heile krønika.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nestor (författare)» frå ,  den 17. oktober 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

 

Folk frå Kiev
Kristne munkar
UEFA-cupfinalen i fotball 1992

UEFA-cupfinalen i fotball 1992 stod mellom nederlandske AFC Ajax frå Amsterdam og italienske Torino FC og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 29. april på Stadio delle Alpi i Torino framfor 65 377 tilskodar, returkampen den 13. mai på Olympisch stadion i Amsterdam såg 42 000 frå tribuneplass. Begge laga skåra to mål, Ajax vart kåra til vinnar med sine bortemål.

Kampane
I Torino sende Wim Jonk gjestelaget i leiinga i det 17. minutt med eit langskot frå 30 meter. 20 minuttar ut i den andre omgangen utlikna brasilianaren Walter Casagrande frå femmeteren etter retur frå Ajax-målvakta. Åtte minuttar seinare skåra svensken Stefan Pettersson for Ajax på straffespark, før Casagrande i det 82. minutt utlikna på ny då han vart spelt fri og tuppa ballen til sides for målvakta frå 7-8 meters hald.

Kampen i Amsterdam enda mållaust. Dermed vann heimelaget Ajax UEFA-pokalen på regelen om bortemål.

Laga
Ajax-laget bestod av Stanley Menzo, Danny Blind (kaptein), Frank de Boer, Wim Jonk, Sonny Silooy, Aron Winter, Michel Kreek, John van 't Schip, Stefan Pettersson, Dennis Bergkamp, Bryan Roy, Rob Alflen, John van Loen, Alfons Groenendijk og Marciano Vink. 

Torino FC stilte med Luca Marchegiani, Pasquale Bruno, Roberto Cravero (kaptein), Silvano Benedetti, Enrico Annoni, Roberto Mussi, Rafael Martín Vázquez, Gianluigi Lentini, Enzo Scifo, Walter Casagrande, Giorgio Venturin, Giorgio Breciani, Gianluca Sordo, Luca Fusi, Roberto Policano.

Dommarar
Joe Worrall frå England var dommar i Torino, Zoran Petrović frå Jugoslavia i Amsterdam.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «1992 UEFA Cup Final» frå ,  den 18. oktober 2019.  
 

Fotball i 1992
UEFA-cupfinalen i fotball
Internet Archive

Internet Archive er ein ideell organisasjon som arbeider med å skapa og oppretthalda eit nettbasert bibliotek og arkiv av internett- og multimediaressursar. Organisasjonen er geografisk plassert i San Francisco i California i USA.

Internet Archive omfattar blant anna Wayback Machine, eit digitalt tilgjengeleg internettarkiv. Innhaldet inkluderer kopiar av nettsider, som regel fleire kopiar tatt på ulike tidspunkt, dataprogram, filmar, bøker og lydopptak. 

For å sikra stabilitet, sikkerhet og tilgang er Internet Archive spegla hjå Biblioteket i Alexandria.

Sjå òg
 Digital preservering
 Lenkeråte
 Perma.cc
 Nettarkivering
 WebCite
 archive.is

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Internet Archive» frå ,  den 18. oktober 2019.

Bakgrunnsstoff
 
 Blogg om Internettarkivet

USA-amerikanske organisasjonar
Ideelle organisasjonar
Digitale bibliotek
Databasar
Informatikkhistorie
Skipingar i 1996
Wayback Machine

Wayback Machine er eit digitalt arkiv av sider frå Verdsveven og andre delar av Internettet. Det blei lansert i 2001 av Internet Archive, ein ideell organisasjon frå USA.

Dei to grunnleggjarane av Internet Archive, Brewster Kahle og Bruce Gilliat, lanserte Wayback Machine som eit svar på problemet med at innhald på nettstader kunne forsvinna når nettstaden blei endra eller stengd. Tenestar gjer at brukarar kan sjå arkiverte versjonar av nettsider frå ulike tidspunkt, i det arkivet kallar tredimensjonal indeksering. 

Prosjektet byrja å lagra nettsider i 1996, med mål om å gjera tenesta offentleg tilgjengeleg fem år seinare. Frå 1996 til 2001 blei informasjonen lagra på Digital Tape, som Kahle kunne gje forskarar tilgang til på ein individuell basis. Då arkivet var fem år gammalt i 2001 blei det avduka og opna for allmenn bruk gjennom ein seremoni ved University of California, Berkeley. Då Wayback Machine blei lansert inneheldt han allereie over 10 milliardar arkiverte nettsider.

Ved slutten av 2014 inneheldt Wayback Machine 435 milliardar nettsider, nesten ni petabyte data, og voks med rundt 20 terabyte per veke.

Namnet «Wayback Machine» viser til «WABAC machine» (uttalt way-back), ein oppdikta tidsmaskin brukt i animasjonsserien The Rocky and Bullwinkle Show.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Wayback Machine» frå ,  den 18. oktober 2019.  

Internetthistorie
Internet Archive
Arkiv
Sameby

Ein sameby er ei juridisk eining innanfor samisk reindrift i Sverige. Samebyane tilsvarer på mange måtar dei norske reinbeitedistrikta, med nokre vesentlege skilnader. Samebyane byggjer på, men er ikkje alltid samanfallande med den tradisjonelle sidainndelinga i det samiske samfunnet.

Retten til reindrift er i Sverige knytt til samisk herkomst og medlemskap i ein sameby (i tillegg er  det visse unntak for reindift i Tornedalen. Om lag 10 % av alle svenske samar er medlem av ein sameby.  Til skilnad frå dei norske reinbeitedistrikta forvaltar mange av samebyane òg retten til jakt og fiske innanfor grensene sine, og har òg rett til ved, bygningsmateriale og duodjimateriale til eige bruk.

Samebyane er heimla i den svenske Rennäringslagen frå 1971, og i eldre lovar attende til den første renbeteslagen i 1886. Det er i alt 51 samebyar i Sverige. Dei er delte inn i 33 fjellsamebyar, 10 skogsamebyar og 8 konsesjonssamebyar i Tornedalen. I 2010 var 4 686 reineigarar medlemmar av samebyane.

Sjå òg 

 Liste over samebyar i Sverige

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Sameby» frå ,  den 19. oktober 2019.

Referansar 

Reindrift
Samisk politikk
NM i symjing 1998

Noregsmeisterskapen i symjing 1998 vart avvikla på Hamar dagane frå 9. til 12. juli 1998. Meisterskapen omfatta 32 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Menn

50 meter fri

100 meter fri

200 m fri

400 m fri

1500 m fri

50 m rygg

100 m rygg

200 m rygg

50 m bryst

100 m bryst

200 m bryst

50 m butterfly

100 m butterfly

200 m butterfly

200 m medley

400 m medley

Kvinner

50 meter fri

100 meter fri

200 m fri

400 m fri

800 m fri

50 m rygg

100 m rygg

200 m rygg

50 m bryst

100 m bryst

200 m bryst

50 m butterfly

100 m butterfly

200 m butterfly

200 m medley

400 m medley

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «NM i symjing 1998» frå ,  den 19. oktober 2019.  
 

Noregsmeisterskap i 1998
Noregsmeisterskap i symjing
Idrettstilskipingar i Innlandet
Idrett i Hamar