alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sola kapell

Sola kapell (tidlegare Sola kyrkje) står i vestom Sola lufthamn, Stavanger i Sola kommune i Rogaland fylke, og er ei mura langkyrkje frå 1955. 

Både mellomalderkyrkja, som då var gått or bruk som kyrkje og var forfallen, og soknekyrkja frå 1842, vart kravde rivne av den tyske krigsmakta under andre verdskrigen. Kyrkja frå 1955 vart reist etter pengeinnsamling etter krigen. Også mellomalderkyrkja har sidan vorte rekonstruert som Sola ruinkyrkje. 

Altertavla i Sola kapell er frå 1600-talet og døypefonten frå 1200-talet, begge har stått i dei førre Sola-kyrkjene.

I 2020 vart kyrkja avløyst av ei ny kyrkje, og kyrkja frå 1955 endra namn til Sola kapell.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om Sola sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 Fotografi av dei tidlegare kyrkjene på Sola, på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 

Kyrkjer i Sola
Kyrkjer i Tungenes prosti
Norske kyrkjer frå 1955
Kulturminne i Sola
Langkyrkjer i Stavanger bispedømme
Sola ruinkyrkje

Sola ruinkyrkje er ei kyrkje i Sola kommune. Kyrkja var lenge rekna som ein ruin. Kyrkja har seinare vorte bygd opp att med tak.

Kyrkja var opphavleg bygd på tidleg 1100-talet og var i bruk som soknekyrkje til 1842, då det vart reist ei ny soknekyrkje i tre. Gamlekyrkja vart då ståande som open ruin fram til marinemålaren Johan Jacob Bennetter i 1871 kjøpte murane og laga seg bustad og atelier av dei. Bygget stod som bustadhus fram til 1907 då det igjen vart ståande som ruin. Slik stod det fram til 1940 då den tyske krigsmakta syrgde for å rive murane.

I perioden 1992-1995 vart kyrkja rekonstruert under leiinga til arkitekt Louis Kloster.

Kyrkja er eigd av Sola kommune og vert mykje nytta til vigsler og konsertar.

Kjelder 

 Om Sola ruinkyrkje på nettstaden fornminner.no 
 Om Sola ruinkyrkje på nettstaden til Sola kommune

Bakgrunnsstoff 
 Bilete frå 1913 av ruinane, på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 

Kyrkjer i Sola
Kyrkjer i Tungenes prosti
Kulturminne i Sola
Freda bygg i Rogaland
Ragnvald Hammer

Ragnvald Hammer () var ein norsk døveprest. Hammer er også kjend for å ha skrive diktet «Dar kjem dampen» i 1963. Han fekk sett i gang eit sommarstevne for døvblinde i 1956, til trass for stor skepsis blant dei døvblinde og organisasjonane deira. Sommarstevnet vart likevell ein suksess og har sidan vorte halde kvart år.

Norske prestar
Norske lyrikarar
Sørbø kyrkje

Sørbø kyrkje er ei kyrkje i Stavanger kommune. Kyrkja er bygd i stein, og stod ferdig kring 1130.

Bakgrunnsstoff 
 Om Sørbø kyrkje på nettstaden disnorge.no
 Om Rennesøy sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Rogaland» på nettstaden til Arkivverket
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 Eldre fotografi av Sørbø kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 

Freda bygg i Rogaland
Kyrkjer i Stavanger
Kyrkjer i Tungenes prosti
Langkyrkjer i Stavanger bispedømme
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Steinkyrkjer i Rogaland
Kulturminne i Stavanger
Herbjørn Sørebø

Herbjørn Sørebø () var ein politisk journalist, kåsør og kommentator frå Guddal i Fjaler i Sunnfjord. Sørebø var ei stund redaksjonssekretær i Norsk Barneblad før han byrja i avisa Vårt Land. Sørebø byrja i NRK i 1964. I NRK var han mellom anna sjef for Dagsrevyen. Han nytta konsekvent nynorsk normaltalemål i arbeidet. Han var kjend for den karakteristiske røysta, som han elles arbeidde med etter at han vart kritisert då han tok til å lese nyhende i radio.  Mottok Kringkastingsprisen i 1982 for nynorskbruk i media, og Vinjeprisen i 1987 for sin journalistiske innsats.

Sørebø fekk Kongens fortenestemedalje i gull i 2003 nokre dagar før han døydde.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 

  NRKs minneord
 Mottakarar av Kringkastingsprisen
 Herbjørn Sørebø, Medieliv, Oslo: Samlaget, 2003

Bakgrunnsstoff
 Om Herbjørn Sørebø i Lokalhistoriske artiklar i Sogn og Fjordane
 Herbjørn Sørebø i NRK radio ved Nasjonalbiblioteket
 Om Herbjørn Sørebø i Allkunne
 

NRK-tilsette
Programleiarar for NRK
Norske fjernsynsfolk
Folk frå Fjaler
Kongens fortenestmedalje i gull
Forfattarar frå Fjaler
Norske sakprosaforfattarar
Norske kriminalforfattarar
Norske lyrikarar
Norske novelleforfattarar
Jon Herwig Carlsen

Jon Herwig Carlsen ()  var ein norsk sportskommentator som var tilsett i NRK frå 1967 til 2007, etter det som frilansar til 2012. Carlsen var nok best kjend som langrenns- og skiskyting-kommentator saman med Kjell Kristian Rike, der Carlsen jamleg las opp eigenproduserte og innsendte limerick – til enkelte sjåarar sin hugnad, og andres irritasjon. 

Carlsen kommenterte langrenn og skiskyting i kvart einaste OL og VM frå 1970-talet til fram til 2012. I fleire år kommenterte han skihopp saman med Arne Scheie. Carlsen kommenterte òg ishockey, motorsport, segling, padling, roing, curling og sykling for NRK.

I tillegg til jobben i sportsredaksjonen var Carlsen NRKs trafikkjournalist i mange år, og var ansvarleg for programmet Trafikkposten.

NRK-tilsette
Programleiarar for NRK
Willie Nelson

Willie Hugh Nelson () er ein amerikansk countrymusikar, låtskrivar og filmskodespelar.

Nelson var fødd i Abbott i Texas. Han blei oppseda av besteforeldra sine i Arkansas.

Utvalde verk

Album 

 Yesterday's Wine (1971)
 Shotgun Willie (1973)
 Troublemaker (1973)
 Phases and Stages (1974)
 Red Headed Stranger (1975)
 Sound in Your Mind (1976)
 Wanted: The Outlaws! (1976), med Jessi Colter, Tompall Glaser og Waylon Jennings* 
 Stardust (1978)
 Willie and Family Live (1978)
 Honeysuckle Rose (1980)
 Somewhere Over the Rainbow (1981], med Freddie Powers
 Greatest Hits and Some That Will Be (1981)
 The Winning Hand (1982), med Dolly Parton, Kris Kristofferson og Brenda Lee
 Always On My Mind (1982)
 Pancho and Lefty (1982), med Merle Haggard
 City of New Orleans (1984)
 Music From Songwriter (1984), med Kris Kristofferson
 Promised Land (1986)
 The IRS Tapes: Who'll Buy My Memories? (1992)
 Across The Borderline (1993)
 Healing Hands of Time (1994)
 Revolutions of Time 1975-1993 (1995)
 Teatro (1998)
 The Great Divide (2002)
 Crazy: The Demo Sessions (200)
 Angels & Outlaws (2004)
 Songs for Tsunami Relief: Austin to South Asia (2005)
 Countryman (2005)
 You Don't Know Me: The Songs of Cindy Walker (2006)

 That's Life (2021)
 A Beautiful Time (2022)

Album med The Highwaymen (Johnny Cash, Waylon Jennings og Kris Kristofferson)
 Highwaymen (Columbia, 1985)
 Live (Image, 1986)
 Highwaymen 2 (Columbia, 1990)
 The Road Goes On Forever (Liberty, 1995)
 Highwaymen Ride Again (Sony, 1995)
 Super Hits (Columbia, 1999)
 The Road Goes On Forever [Bonus Tracks] (Capitol/EMI, 2005)
 The Road Goes On Forever [CD & DVD] (Capitol, 2005)
 Country Legends (DeLuxe Holland, 2005) 

Album med Waylon Jennings
 Waylon and Willie (RCA, 1978)
 WWII (RCA, 1982)

Singlar
(utval)

«Blue Eyes Crying in the Rain» (1975, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
«Georgia on My Mind» (1978)
«September Song» (1979)
«White Christmas» (1979)
«Help Me Make It Through the Night» (1980)
«Let It Be Me» (1982)
«Take It to the Limit» (1983)
«Always on My Mind» (1982, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
«City of New Orleans» (1984, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
«Mendocino County Line», m. Lee Ann Womack
«Have You Ever Seen the Rain» m. Paula Nelson (2019)

Filmar 

 The Electric Horseman (1979)
 Honeysuckle Rose (1980)
 Thief (1981)
 Barbarosa  (1982)
 Songwriter  (1984)
 Red-Headed Stranger (1986)
 Stagecoach (1986)
 Wag the Dog (1997)
 Austin Powers : The Spy Who Shagged Me (1997)
 Half Baked (1998)
 The Dukes of Hazzard (2005)
 Angles In Montgomery (2006)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Willie Nelson» frå , og «Willie Nelson» frå  den 18. august 2022.  
 oppgav desse kjeldene:
Bibliografi

Bakgrunnsstoff 
 allmusic.com
 Nashville Songwriters Hall of Fame 
 Filmografi på IMDB

USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske countryartistar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske låtskrivarar
USA-amerikanske skodespelarar
Folk frå Texas
Vilcabamba i Peru

Vilcabamba i Peru, i dag kjent som den arkeologiske staden Espíritu Pampa, var ein siste tilfluktsstad for etterkommarar av inka Huayna Cápac og medlemer av herskarklassen frå inkariket som freista å halde fram med oppstanden mot spanjolane etter inkarikets fall. Han var senter i ein uavhengig statsdanning frå han vart skipa av Manco Cápac II i 1539 fram til han vart teken av spanjolane i 1572. Vilcabamba vart då brent, ein ny spansk by vart tufta 6,5 km unna, men vart fort ein fjern utpost i Peru og om litt var staden der Vilcabamba låg gløymt. Byen har såleis historisk relevans berre for ein kort periode då dei gjenlevande inkaene var organiserte og representerte ein militær trussel for okkupantane av inkariket samstundes som ulike fraksjonar av okkupantane i det nye visekongedømmet Peru var i ein innbyrdes krigstilstand. Men Vilcabamba vart etterkvart ei løyndomsfull legende og det var spekulasjonar i ca. 200 år om kvar han var lokalisert. På 1900-talet var han feilaktig knytt til Machu Picchu, etter at staden for ruinane av Vilcabamba hadde fått namnet Espíritu Pampa. 

Då inkaene tapte byen i 1572 signaliserte det at motstanden frå inkaene definitivt var over.

Geografi 

Byen låg i jungelen i tropisk regnskog nordvest for Cuzco, med ein avstand frå Cuzco på rundt 150 km målt i rett linje. Høgda over havnivå er berre ca. 1400-1600  meter, det indikerer eit varmt og fuktig klima med tett, tropisk vegetasjon. Ruinane ligg på ei lita slette i eit dalføre i retning sør mot nord. Elva i dalen munnar ut i Urubambaelva. Næraste landsby med vegsamband er Chuanquiri.

Apurímac flyt i eit dalføre sør for Cuzco i retning nordvest. Nord for Cuzco flyt Urubambaelva, òg mot nordvest. Fjellkjeda mellom dei to elvene, vest for Cuzco kallast Cordillera Vilcabamba, og delar av området kallast Vilcabambaområdet. Her er fjelltoppar over 6000 moh., den høgste er Salcantary 20 kilometer sør for Machu Picchu.

Historie 
Hiram Bingham freista å finne staden igjen og i 1911 gjenoppdaga han ruinane av byen. Byen vart då kalla Espíritu Pampa, men Bingham innsåg ikkje verda av funnet og trudde feilaktig at den vidgjetne Machu Picchu, som han òg gjenoppdaga, var Vilcabamba. 

Først ut på 1960-talet vart det gjort funn av Antonio Santander og Gene Savoy og arkeologisk arbeid i Espíritu Pampa av Vincent Lee. Tufta på dette arbeidet foreslo John Hemming i boka The Conquest of the Incas at Espíritu Pampa var den tapte historiske byen Vilcabamba og etter det har det vore allment akseptert.

Kjelder 
 Hemming, John: The Conquest of the Incas. Macmillan, 1970.
 «Vilcabamba», artikkel på engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff 
 Laurence Blair (2018). Peru’s last Incan city reveals its secrets: ‘It’s genuinely a marvel’. Espíritu Pampa: TheGuardian.com

Cuzco-regionen
Inkariket
Sigmund Freud

Sigmund Freud () var ein austerriksk nevrolog og psykolog. Freud er ein omdiskutert person som la grunnlaget for moderne psykologi.

Bakgrunn 
Sigmund Freud var fødd inn i ein jødisk familie i Příbor. Då han var fire år gamal, flytta familien til Wien. Der studerte han seinare medisin ved universitetet i Wien.

Psykologi

Psykoanalysen 
Freud er kjend for psykoanalysen, der han meinte menneske var styrt av umedvitne seksuelle drifter. Alle menneske sine ynske og lyster, som var uakseptable, vart fortrengde og umedvitne, dette forklara draumar, forsnakkingar og mentale plager. Denne analysen fekk kritikk for sjona om seksualitet.

Personlegdom 
Ved fødsel besto menneske sin psyke berre av id (tilfredsstille umiddelbar), og over tid ville menneske utvikla evnene til ego (tolmod, fornuft og sjølvmedvit) og superego (samvit og omtanke). Personlegdomen til eit menneske var òg delt inn i tre delar: det medvitne, det undermedvitne og førmedviten.

Kjelder 

Askenasar
Austerrikske jødar
Psykoanalytikarar
Austerrikske legar
Emo

Emo tyder emosjonell, og omgrepet blir ofte nytta for å beskriva gitarbasert alternativ rock der relasjonar og personlege kjensler dominerer tekstane. Omgrepet byrja å bli nytta på midten av 1980-talet, og då om hardcore-bandet Rites of Spring.

Historie 
Den opphavlege emoen oppstod innan sjangrane postpunk og hardcore på midten av 1980-talet, og ein nytta også omgrepa Emotional Hardcore eller emocore. Andre tidlege band som blir rekna som innverknadsrike innan sjangeren er Gray Matter, Ignition, Shudder to Think, Fugazi og Embrace.

På nittitalet voks det fram nye band som dels kom til å omdefinera omgrepet. Band som Sunny Day Real Estate, Elliott, The Promise Ring og Get Up Kids haldt eit lågare tempo, men hadde same klangbilde og tematikk i tekstane. 

På andre halvdel av 1990-talet og byrjinga av 2000-talet har band som My Chemical Romance, Dashboard Confessional, Taking Back Sunday og ikkje minst Weezer ført til eit større komersielt gjennombrot for sjangeren. Grensene mellom deira emo og pop- og rockmusikk elles har blitt viska ut, og har gjort at omgrepet i dag nesten heilt manglar ein klar definisjon.

Musikksjangrar
Engelske ord og uttrykk
Katie Melua

Ketevan «Katie» Melua () er ein britisk-georgisk songar og musikar. Sidan ho var 9 år har ho budd i Nord-Irland og seinare England.

Det første albumet hennar, Call Off the Search, vart lansert i november 2003, og det andre, Piece by Piece, kom ut i september 2005. Begge vart svært godt mottekne.

Tidleg liv 
Ketevan Melua vart fødd i Kutaisi i Georgia i 1984 og budde som unge i byen Batumi i Adsjaria, der far hennar arbeidde som hjartespesialist. I 1993 flytta familien til Belfast i Nord-Irland, der faren fekk ei stilling ved det velsedde sjukehuset Royal Victoria Hospital, og Ketevan gjekk på St. Catherine's Primary School og katolske Dominican College i Fortwilliam. 

Familien flytta til det sørvestlege London i 1998. Som femtenåring vann Melua ein talentkonkurranse i den britiske fjernsynskanalen ITV med å synge Badfinger-songen «Without You». Ho studerte seinare utøvande kunst på BRIT School i Croydon, der ho fekk A-karakterar i musikk. Melua tok til å skrive songar i 2001 medan ho framleis gjekk på gymnaset. Her vart ho oppdaga av produsenten og låtskrivaren Mike Batt.

Diskografi 
 Call Off the Search (2003)
 Piece by Piece (2005)
 Pictures (2007)
 The House (2010)
 Secret Symphony (2012)
 Ketevan (2013)
 In Winter (2016)
Album No. 8 (2020)

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell side
 Katie Melua All Music Guide page 
 Katie Melua interview
 Singer Melua made British citizen - BBC

Georgiske musikarar
Britiske songarar
Folk frå Kutaisi
Romsonden Galileo

Galileo var ein romsonde send ut av NASA for å studere planeten Jupiter og Jupiter sine månar. Sonden, som er oppkalla etter astronomen Galileo Galilei, vart skoten opp den 18. oktober 1989 med romferja Atlantis på oppdrag STS-34. Sonden kom fram til Jupiter omtrent seks år seinare, den 7. desember 1995.

Jupitersondar
Romutforsking i 1989
Asteroidemånen Dactyl

(243) Ida I Dactyl er ein liten asteroidemåne (diameter 1.4 km) som går rundt asteroiden 243 Ida. Dctyl vart oppdaga på eit bilete teke av Galileosonden den 28. august 1993; det var medlem av Galileo-teamet Ann Harch som fann månen 17. februar 1994. Månen fekk namnet sitt etter daktylane, som etter gresk mytologi levde på fjellet Ida.

Dactyl har omløpstid på 1,54 dagor og ein gjennomsnittsavstand til Ida på 108 km, med ein inklinasjon på 9° til Idas ekvator. Vi veit ikkje så mykje om banen, i og med at Galileo tilfeldigvis var svært nær då bileta vart tekne.

Opphavet til Dactyl er uklåre. Den eine hovudhypotesen er at Dactyl og Ida vart danna samtidig, og den andre er at det først berre var ein asteroide, og at dei vart skild frå kvarandre seinare av ein kollisjon. Begge hypotesane er problematiske.

Dactyl var den første asteroidemånen som vart oppdaga, og med den oppdaginga stoppa den til då langvarige diskusjonen om asteroidar kunne ha månar eller ikkje.

Kjelder 

 «243 Ida#Moon» på Engelsk wikipedia

Bakgrunnsstoff
243 Ida and Dactyl frå The Nine Planets
Asteroid Ida and Dactyl from Views of the Solar System

Asteroidemånar
243 Ida
Asteroidar vitja av romsondar

en:243 Ida#Moon
Småplanet

Småplanetar eller planetoidar er små himmellekamar i solsystemet som går rundt sola (eller i andre planetsystem, rundt andre stjerner) som er større enn meteoroittar (dei største meteorittane har ein diameter på ca. 10 m) men mindre enn dei store planetane (Pluto, den minste planeten, har ein diameter på ca. 2306 km). Termen «småplanet» er no og då brukt som eit synonym for asteroide, men dette er ikkje rett, asteroidene er berre ein av fleire typar småplanetar, andre typar er m.a. Trans-Neptun-objekt, og det finst også andre typar.

Den første småplaneten, som fekk namn Ceres, blei oppdaga i 1801 av Giuseppe Piazzi. Sir William Herschel, oppdagaren av Uranus, laga omgrepet «asteroide» for dei første objekta som blei oppdaga på 1800-talet. Alle dessa går rundt sola mellom Mars og Jupiter, som regel i banar med låg eksentrisitet (altså ikkje særleg avlange).

Kjelder
Overgangsnamn

Overgangsnamn er den astronomiske namnekonvensjonen som blir brukt for astronomiske objekt rett etter at dei er oppdaga. Det provisoriske namnet blir som regel erstatta med eit permanent namn så snart forskarane har vorte i stand til å rekne ut omløpet nøyaktig. For asteroidar er det funne så mange, at mange av dei vil aldri få namn av dei som oppdaga dei.

Asteroidar
Dagens overgangsnamnesystem for asteroidar har vore i bruk sidan 1925. Det erstatta fleire tidlegare system som var blitt ubrukbare på grunn av stadig nye asteroideoppdagingar.

Astronomi
Asteroidemåne

Ein asteroidemåne er ein asteroide som går rundt ein annan asteroide. Astronomane går ut frå at mange asteroidar har månar, ofte relativt store månar. Asteroidar med månar blir ofte kalla binære asteroidar. 

Termen dobbelasteroide blir nokre gonger brukt for tilfelle der asteroiden og månen er omtrent like store. 90 Antiope er ein slik asteroide, der to like store delar går i bane rundt eit felles gravitasjonssentrum.

Opphav 
Kvar asteroidemånar kjem frå veit ein ikkje sikkert, men det finst mange moglege forklaringar. Ein populær teori er at dei er blitt til ved at bitar er blitt slått av asteroidar gjennom kollisjonar. Ein større asteroide kan òg ha fanga ein mindre gjennom gravitasjonskrefter.

Oppdagingar 

Den første asteroidemånen ein identifiserte var Dactyl, som går rundt 243 Ida. Denne blei oppdaga av Galileosonden i 1993. I 1998 oppdaga ein den andre, Petit-Prince, som gjekk rundt 45 Eugenia.

Ved byrjinga av 2004 hadde ein funne nær førti fleire asteroidemånar ved hjelp av teleskop på jorda. Det blei funne månar rundt hovudbelteasteroidar, 
trojanske asteroidar, nærjordsasteroidar og objekt i Kuiperbeltet.

I august 2005 fann ein det første måneparet rundt ein asteroide, Remus og Romulus som gjekk rundt 87 Sylvia. Seinare same året oppdaga ein òg to månar rundt 2003 EL61.

Viktige asteroidar med månar

Bakgrunnsstoff 

 Asteroids with Satellites
Psilorítis

Psilorítis (gresk Ψηλορείτης) eller Ídi (gresk Ίδη), òg kalla Ida, Idha, Idhi, Idi eller Iti, er med 2 456 meter det høgaste fjellet på Kreta i Hellas. I tillegg er fjellet det høgaste i Hellas ut frå primærfaktor. Fjelltoppen ligg i fjellområdet Ida eller Idi, i periferieininga Réthymno. Det ligg berre 35 kilometer frå Knossos og vart i oldtida brukt for å vinne ut gull, kopar og jarn. Både Afrodite og Zevs vart dyrka her. I følgje ei legende fekk Zevs mat og husly her då han framleis var eit spedbarn.

Ida er fire meter høgare enn Pákhnes, som er eit fjell i Levká Óri.

Kjelde 
 Artikkelen er henta frå nederlandsk wikipedia.

Kreta
Periferieininga Réthymno
Fjell i Hellas
Stader i gresk mytologi
Canberra

Canberra er hovudstaden i Australia. Byen har om lag 352 000 innbyggjarar (2009) og er den sjuande største i landet. Han ligg i det føderale området Australian Capital Territory (ACT), midt mellom storbyane Sydney og Melbourne. 

Canberra blei grunnlagd ved byrjinga av 1900-talet, då Australia blei samla til eitt land. Han er den einaste større byen i landet som ikkje ligg ved kysten, og har difor hatt mindre industri- og handelsutvikling enn andre byar.

Geografi

Canberra har ei flatevidd på 814,3 km² og ligg tett ved Brindabella Ranges, kring 150 km frå austkysten av Australia. Størstedelen av byen ligg 580 meter over havet. Det høgaste punktet er Mount Majura på 888 meter. Andre høgdepunkt er Mount Taylor (855 meter), Mount Ainslie (843 meter), Mount Mugga Mugga (812 meter) og Black Mountain (812 meter).

Det opphavlege skogdekket i området kring Canberra var nesten berre eukalyptus. I byrjinga av 1960-åra blei den ophavlege skogen fella. Skokbruk hadde teke til i 1915, då ein byrja prøva ulike treslag, som Monterey-furu (Pinus radiata) i skråningane av Mount Stromlo. Sidan då har ein utvida planteområda. Skogdekket bidreg til å redusera erosjon i området, og skogane er også populære stader å vitja.

Canberra har eit relativt tørt temperert klima.

Byen er verna i vest av Brindabellas, som skjermar han for mykje regn. Canberra har gjennomsnittleg 100,4 solskinsdagar i året.

Kommunikasjon 
Byen har ein internasjonal flyplass, Canberra International Airport.

Ambassadar 
Utanlandske ambassadar i Australia ligg hovudsakleg i canberraforstadene Yarralumla, Deakin og O'Malley. Ambassadeområdet i Yarralumla er ein turistattraksjon fordi mange av bygga er laga i stilar frå landa dei representerer.

Universitet 
Canberra har to universitet, Australian National University og Canberra University, to religiøse høgskolar og fleire militærhøgskular.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Canberra» frå , og «Canberra» frå  den 17. mai 2006.

Bakgrunnsstoff

Hovudstader i Oseania
Byar i Australia
Busetnader grunnlagde i 1913
Regolitt

Regolitt (frå gresk for 'teppestein') er eit lag av laust varierande materiale som dekker den harde berggrunnen. Det er regolitt på jorda, månen, somme asteroidar og andre planetar. Regolitten på jorda er komen til ved forvitring og biologiske prosessar. Regolitt med høg del biologisk materiale blir oftast kalla jord. På lekamar utan ein atmosfære er regolitten skapt av materiale avsett etter kollisjonar med andre objekt.

På jorda er regolitten ein av de viktigaste faktorane for liv, sidan få planter kan gro rett på berggrunn, eller i fast stein, og dyr ville ikkje ha moglegheit til å grava eller bygge ly utan laust materiale.

På månen har regolitten blitt skapa av mikrometeorider som bryt ned steinen på overflata til pulver. Dette pulveret reflekterer meir lys enn basalten i månehava, og ser difor lysare ut sett frå jorda. Under den fyrste planleggingsfasen av apolloferdene til månen var forskarane usikre på om regolitten ville bæra månefartøyet, eller om fartøyet ville søkke etter landing.

Bakgrunnsstoff 
 Måneregolitt og fragmentbreksjer  (engelsk)

Sedimentologi
Geomorfologi
Astrogeologi
Hårfagreætta

Hårfagreætta var ei kongeslekt i Noreg i mellomalderen. Stamfar til slekta var rekna å vera kong Harald Hårfagre. Mellom anna Snorre Sturlason rekna han som den som samla Noreg under ei kongsmakt. 

Mange kongsemne ynskte å verta rekna som etterkomarar av Harald Hårfagre. Ein tenkte seg at ætlingar av den første norske kongen hadde odelsrett til det riket som i høgmellomalderen vart til Noreg. 

Kong Harald Hårfagre vert i nokre forteljingar sagt å stamma frå Ynglingeætta. I Snorre si Heimskringla, er det skildra slik, men Snorre skreiv at dette ikkje var visst. Slektskap til den kjende ætta gav kongen auka status. I fylgje Snorre skulle kongar av Ynglingeætta ha vandra ut frå Uppsala til Aust-Noreg. 

Den siste som hevda å vera konge av Hårfagreætta var Olav IV av Noreg, som døydde i 1387. Statsstyret vart då teke over av mor hans, dronning Margrete Valdemarsdotter. Ho fekk hylla Erik av Pommern til konge av Norden innan Kalmarunionen.

Sjå òg 
 Norske regentar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kongar i dei norske ættetavlene  på http://www.genealogi.no
 De norske kongeslektene artikkel på http://www.dagbladet.no

Norrøn tid
Norske stormannsætter
Norsk monarki
Europeiske kongefamiliar