alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Vestmannaeyjar

Vestmannaeyjar (Vestmannøyane) er ei lita øygruppe utanfor sørkysten av Island. Berre den største øya, Heimaey, er busett.

Øyane er kalla opp etter irane som vart fanga som trælar av norrøn-gælarar. Det gamalnorske ordet vestmann vart nytta om irane og, som på den tida var heilt vest i den kjende verda, og ordet har vorte verande igjen på islandsk sjølv om Irland ligg lenger aust enn Island. Ikkje lenge etter at Ingólfur Arnarson kom til Island vart bror hans, Hjörleifur myrda av trælane han hadde ført med seg. Ingolfur følgde etter dei ned til Vestmannaeyjar og tok livet av alle som hemn.

20. juni 1627 vart øyane erobra av ein flåte på 15 skip frå Det osmanske riket i lag med barbareskpiratar frå Algerie under Murat Reis si leiing. Dei vart verande der i 26 dagar fram til 16. juli 1627. Styrkane til Murat Reis tok 400 menneske som slavar frå øyane og tok dei med til Algerie, ei reise som varte 27 dagar. Her vart dei fleste verande resten av livet sitt i fangenskap. Ein av fangane, Oluf Eigilsson, klarte seinare å kome tilbake til Island og skreiv ei bok om opplevingane.  Ein annan, Guðríður Símonardóttir, er også blitt kjend for ettertida. Seinare kom ein tyrkisk korsar kalla Ali Biçin Reis til øygruppa og Island, der han tok 800 slavar.

Området er særs vulkansk aktivt, som andre område på Island. Det var to store utbrot her på 1900-talet. Det mest øydeleggjande var Eldfellutbrotet på Heimaey i januar 1973 som danna eit 230 meter høgt fjell der det tidlegare hadde vore ei flat eng. Dei 5000 innbyggjarane på øya vart mellombels evakuert til fastlandet. Det andre store utbrotet kom i 1963 og danna den nye øya Surtsey.

Frå 1998 til 2003 var øyane heimstad for spekkhoggaren Keiko, stjerna i filmen Free Willy.

Øyane er kjende på Island for den årlege festivalen Þjóðhátíð, som trekkjer til seg mange ungdommar frå resten av landet. Festivalen vart opphavleg halden fordi øybuarane ikkje kunne delta i tusenårsfeiringa av busetjinga av Island, og valde å halde sin eigen festival. Ordet Þjóðhátíð tyder «nasjonalhøgtid». Dei første 70 åra var det hovudsakleg ein familieorientert festival, men dei siste åra har det meir vorte ein overgangsrite for tenåringar der det vert konsumert store mengder alkohol.

Sjå òg 
 Vulkanar på Island
 Islandske øyar

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguide for Vestmannaeyjar
 Offisiell nettside
 Biletgalleri frå www.islandsmyndir.is
 Om vulkanane på Heimaey 
 Surtsey 

Byar på Island
Islandske øyar
Vulkanar på Island
Undersjøiske vulkanar
Aktive vulkanar
Blanda

Blanda er ei elv på Island som renn frå sørvestsida av isbreen Hofsjökull og ut i Húnaflói ved Blönduós. Blanda er av dei lengste elvane på Island med ei lengd på om lag 125 km og har eit nedslagsfelt på om lag 2 370 km². Utspringet til elva ligg på om lag 800 meter over havet. Elva er ei av dei største lakseelvane på Island og på ein sommar fangar ein som regel nesten 3000 laks. Før elva vart demma opp i 1990 gjekk laksen nesten heilt opp til breen. Blanda vasskraftverk nyttar fallet i elva til å generere opp mot 150 MW med straum.

Fotnotar

Kjelde 

Elvar på Island
Sundarbans

Sundarbans (bengali ) er eit elvedelta som inneheld den største mangroveskogen i verda. Det ligg i Gangesdeltaet, der Ganga og fleire andre elvar munnar ut i Bengalbukta. Litt over halvparten ligg i Bangladesh og resten i den indiske delstaten Vest-Bengal, der skogen er verna som Sundarbans nasjonalpark. Skogen og nasjonalparken er skrivne inn på verdsarvlista til UNESCO for den særeigne utforminga og biodiversiteten sin.

Sundarbansområdet er om lag 20 000 kvadratkilometer stort. 62 % av området ligg i Bangladesh og resten i India. Det bur rundt 4 millionar menneske i Sundarbans, men mesteparten av området er utan fast busetnad. I Sundarbans finn ein mellom anna den truga bengalske tigeren, aksishjort, slangar og krokodillar. Namnet Sundarbans viser truleg til dei karakteristiske sundari-trea (Heritiera fomes) som veks her. Ban tyder 'skog' på bengali.

Sundarbans nasjonalpark i India blei peika ut som verdsarv i 1987 og den tilsvarande delen i Bangladesh i 1997. Områda oppfyller kriteria ix og x — dei er framifrå døme på økologiske og biologiske utviklingsprosessar, og inneheld eit viktig naturleg leveområde for ei rekke artar.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon av verdsarvdelen i Bangladesh ved unesco.org
 Presentasjon av verdsarvdelen i India ved unesco.org

Kjelder 
 Subir Bhaumik for BBC: «Fears rise for sinking Sundarbans»

Verdsarv i Bangladesh
Verdsarv i India
Miljø i Bangladesh
Miljø i India
Brúará

Brúará er ei elv på Island. Ho renn gjennom Rotarsandurområdet og Brúarágjela.

Elva munnar ut i Hvítá.

Sjå òg 
 Elvar i Island

Elvar på Island
Elliðaár

Elliðaár er ei elv i Reykjavík-området sørvest på Island. To små elvar har sitt utspring i den vulkanske fjellkjeda Bláfjöll og renn nedover til innsjøen Elliðavatn i dei austlege forstadane til byen. Utsiget frå innsjøen dannar sjølve elva. Elva renn gjennom eit naturreservat kalla Heiðmörk.

På veg mot sjøen og bukta Elliðavogur i Reykjavík, ikkje langt frå folkemuseet Árbæjarsafn i Árbær, dannar elva nokre små fossefall innanfor bygrensene. 
Laksefisket i elva er glimrande, men svært dyrt.

Dalen 
Dalen Elliðaárdalur er eit av dei grøne rekreasjonsområda ved Reykjavík med gå- og sykkelstiar. Her finst òg eit symjebasseng, ein liten skiheis og stadar for hesteriding. 

Sidan byrjinga av 1900-talet har området vorte planta med bjørk, gran og furu. 

Området har eit variert fugleliv med svaner, åtte forskjellige ender og totalt 60 forskjellige fugleartar. Det finst òg mange songfuglar som trost. 

I 1921 vart det første vasskraftverket i landet konstruert her og er framleis i bruk. Eit museum i bygningen fortel soga om elektrifiseringa av Reykjavík.

Grunnfjellet i dalen er av basalt som vart danna av eit vulkanutbrot frå Bláfjöll om lag 25 km frå byen for 4500 år sidan.

Elvar på Island
Reykjavík
Delstatar i Venezuela

Venezuela er delt inn i 23 delstatar, estados, eit venezuelansk hovudstadsdistrikt som svarar til hovudstaden Caracas og eit sentralstyrt øyterritorium kalla Dependencias Federales. Kvar delstat er delt inn i kommunar, municipios. Totalt finst det 335 kommunar, desse igjen er delt inn i tusenvis av sokn, parroquias. 

Venezuela gjer eit territorialt krav i Guyana, mellom statsgrensa og elva Essequibo i Guyana. Området er på 159 500 kvadratkilometer og har vore kalla Guayana Esequiba eller Zona en Reclamación, "område med krav på".

Delstatane

Sentralstyrt øyterritorium

Administrative regionar 
Etter ei forordning av presidentstyresmakta har statane i Venezuela vorte gruppert saman i ni regionar, regiones administrativas. Desse er:
Anadromi

Anadromi er eit vandringsmønster hjå fisk som gyter og vert klekka ut i ferskvatn, men som vanlegvis lever heile det vaksne livet sitt i saltvatn. Fisk som lever på denne måten vert kalla anadrome, og kan ofte gå gjennom til dels særs imponerande vandringar før dei vender attende mot elva dei vart klekt i.

Mellom dei mest kjende anadrome fiskane kan me nemna laksefisk som laks, sjøaure og sjørøye. Det finst òg reine ferskvassbestandar av desse artane, men det vanlege er at dei vaksne lever i havet. Hjå mange artar døyr fisken rett etter at han har gytt, men somme (mellom anna laks) kan symja attende til havet og leva til neste gytesesong. Anadromi førekjem òg hjå andre fiskegrupper, mellom anna hjå havniauge, maisild, stamsild, stør og trepigga stingsild.

Anadromi står i motsetnad til katadromi.

Akvatisk økologi
Fisk
Katadromi

Katadromi er eit vandringsmønster hjå fisk som gyter og vert klekt ut i saltvatn, men vanlegvis lever heile livet sitt i ferskvatn. Fisk som lever på denne måten vert kalla katadrome fisk.

Det mest kjende dømet på katadromi er livssyklusen til ål. Denne fisken vandrar ut or vassdraga han lever i om hausten for å gyta i Sargassohavet, i eit område ved om lag 48-74° vestleg lengd og 23-30° nord. Både europeisk og amerikansk ål gyter i same området.

Katadromi står i motsetnad til anadromi.

Akvatisk økologi
Fisk
Åborfamilien

Åborfamilien er ein familie piggfinnefisk som lever i fersk- og brakkvatn på den nordlege halvkula. Gruppa omfattar rundt 200 artar fordelt på ti slekter, i Noreg finst tre: åbor, hork og gjørs.

Kjenneteikn 
Fisk i åborfamilien har som regel to ryggfinnar, den første vanlegvis med piggstrålar. Huda er dekt med kraftige skjel, og kroppen er flattrykt frå sidene. Bukfinnane sit nært opp til brystfinnane, og har ei piggstråle og fem mjuke. Gattfinnane har ein eller to piggstrålar, den andre er som regel veik.

Kjelder 
 Brabrand, Åge: «Piggfinnefisker» i Norges dyr - Fiskene 1, Cappelen 1992
 FishBase

Piggfinnefiskar
 
Fiskefamiliar
Hork

Hork er ein liten ferskvassfisk i åborfamilien. Han er utbreidd i mellom- og nord-Europa frå Frankrike til Sibir, i tillegg til ein engelsk bestand. I Noreg finst arten naturleg på Austlandet frå Mjøsa og sørover.

Kjenneteikn 
Hork liknar åbor, men er mindre og manglar fargeteikningane til den større slektningen. Han er grågrøn til brun med mørke prikkar, og dei to ryggfinnane heng saman. På hovudet har han eit sett gropar som skil ut slim, og på gjellelokka har han piggar.

Horken er vanlegvis ikkje lenger enn 14 cm, men sør i Europa kan han bli så lang som 25 cm.

Levevis 
Hork heldt seg helst i botnsjiktet i innsjøar, tjern og ved elvebreidder. Han trivst best på litt djupare vatn med sand- og mudderområde. Arten er aktiv både og dagen og om natta, og finn vegen godt i mørket ved hjelp av sidelinjeorganet. Han er altetar, og lever for det meste av fjørmygglarver, amfipodar, makk, fiskeyngel, rogn og blautdyr.

Gytetida er seint på våren, og horken gyter på grunt vatn ved 12-15 °C. Egga vert fest til stein og vassplanter, og klekker etter ei eller to veker. Larvane måler då om lag 4 mm, og veks sakte. Likevel kan dei bli kjønnsmogne allereie i sitt andre leveår.

Kjelder 
 Brabrand, Åge: «Hork» i Norges dyr - Fiskene 1, Cappelen 1992
 Riehl, Rüdiger & Baensch, Hans A.: Akvariets lexikon, Mergus verlag 1997 (svensk utgåve)
 FishBase

Ferskvassfisk
Åborfamilien
Gjørs

Gjørs er ein stor ferskvassfisk i åborfamilien. Han er utbreidd i varmt ferskvatn og brakkvatn i Aust-Europa, Sverige og Finland. I Noreg førekjem arten i Austfold og sør i Akershus til Øyeren i Glomma.

Norsk raudliste reknar arten som sterkt truga på grunn av endringar i habitat. Han er følsom overfor forsuring.

Kjenneteikn 
Gjørs kan likna åbor, men er slankare og meir langstrakt med mindre kjeft. Fargen er grønaktig, med mørkare rygg og nesten sølvglinsande buk. I munnen har han eit stort tal på små, kvasse tenner.

Gjørs kan bli 130 cm lang med ei vekt på opp til 20 kg, men er vanlegvis mykje mindre. Dei eldste registrerte eksemplara har vore 16 år gamle.

Levesett 
Gjørs lever for det meste pelagisk, men jaktar òg langs botnen i område med lite vegetasjon. Yngelen et vasslopper, hoppekreps og fjørmyggpupper, medan den vaksne fisken stort sett berre et andre fisk. Undersøkingar viser at arten føretrekk ulike habitatar til ulike tider av året.

Gjørsen gyter ved 11 °C i stilleflytande elver med grusbotn. Etter at egga er befrukta, hender det foreldra vaktar dei. Yngelen klekkar etter om lag ei veke, og målar då om lag 6 mm. Dei lever pelagisk nær overflata den første tida.

Kjelder 
 Brabrand, Åge: «Gjørs» i Norges dyr - Fiskene 2 Cappelen 1992
 Artsdatabanken 
 FishBase

Åborfamilien
Ferskvassfisk
Irja Seurujärvi

Irja Anneli Seurujärvi-Kari () er ein finsk same som er representant i det finske sametinget. Ho arbeider som lektor i samisk ved Universitetet i Helsingfors.

Seurujärvi-Kari tok eksamen som filosofie magister med engelsk som hovudemne, og med pedagogisk seminar, ved Universitetet i Uleåborg, i 1974. Ho studerete samisk som stipendiat ved Universitetet i Oslo i 1977–1978. Deretter var ho rektor ved Utsjok samiske gymnas (1978–1985). Frå og med 1986 har ho vore lektor i samisk språk og kultur ved Universitetet i Helsingfors.

Seurujärvi-Kari fekk i lag med Ulla-Maija Forsberg og Risto Pulkkinen den finske statens pris for vitskaplege publikasjonar i 2006 for leksikonet The Saami. A Cultural Encyclopaedia.

Publikasjonar 
 Ulla-Maija Kulonen, Juha Pentikäinen & Irja Seurujärvi-Kari (toim.): Johdatus saamentutkimukseen. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1994. ISBN 951-717-792-5.
 Irja Seurujärvi-Kari: Beaivvi mánát - Saamelaisten juuret ja nykyaika.. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2000.
 Ulla-Maija Kulonen, Irja Seurujärvi-Kari, Risto Pulkkinen (toim.): The Saami A Cultural Encyclopaedia. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2005.
 Irja Seurujärvi-Kari, Risto Pulkkinen, Petri Halinen (toim.): Saamentutkimus tänään. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2011.

Samiske politikarar
Samisk samfunnsforsking‎
Seurujärvi-Kari
Seurujärvi-Kari
Glerá

Glerá (islandsk uttale gler-ao) er ei elv nord på Island. Ho har utspringet sitt i isbreane i fjella på halvøya Tröllaskagi og tar òg opp vatn frå kjelder på veg nedover Glerádalen. Ho renn gjennom byen Akureyri før ho munnar ut i sjøen ved Eyjafjörður. Elva har danna sandbanken Oddeyri ved munningen. Elva var viktig i samband med industrialiseringa av Akureyri og vart på 1900-talet demma opp for å produsere elektrisitet. Kraftverket er i dag rive ned, men demninga står framleis att. 

Elva skilde tidlegare sjølve Akureyri frå bygda Glerá, som var ein busetnad nord for elva, men tidleg på 1900-talet vart bygda ein del av byen Akureyri. I dag vert delen av Akureyri nord for Glerá kalla Glerárhverfi (gleráområdet) eller Þorpið og meir enn 7000 av dei 16 000 innbyggjarane bur i dag her.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Kjelde 

Elvar på Island
Akureyri
Hvítá

Hvítá (islandsk uttale kvit-ao) er namnet på fleire elvar på Island. Dette kjem av at dei fleste islandske elvane som har utspring frå isbreane har ein lys farge. Hvítá tyder «kvit elv» på islandsk.

Dei mest kjende elvane med dette namnet er: 
 Hvítá i Borgarfjörður, vest på Island, nær Reykholtsdalur (sjå Hraunfossar), 
 Hvítá i Árnessýsla i sør.

Hvítá på Sør-Island 
Denne elva har sitt utspring ved brevatnet Hvítárvatn ved isbreen Langjökull på Det islandske høglandet. Elva renn 40 km før ho fell ned i eit smalt gjel ved fossen Gullfoss.

Etter denne renn ho mellom Biskupstungur og Hrunamannahreppur. Her renn Hvítá saman med tre andre elvar: Tungufljót, Brúará og Stóra-Laxá. Elva har då dobbelt så stor vassføring som ved Gullfoss. Elva renn så ut på flatare område nær Grímsnes og bak fjellet Ingólfsfjall. Like nord for byen Selfoss renn ho i saman med Sog og etter dette får ho namnet Ölfusá før ho munnar ut i Atlanterhavet. 

Sidan elva ofte flaumar over, særleg om vinteren, har ho rykte på seg for å vere den farlegaste elva på Island.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Elvar på Island
WinMLS

WinMLS er eit multifunksjonellt måle- og analyseverktøy for akustiske målingar. WinMLS er eit sokalla virtuelt målesystem, som køyrer på ein PC og nyttar lydkort for å konvertere mellom diskrete sekvensar (nytta internt i WinMLS) og analoge signal.

Måleprinsipp 
WinMLS genererer ulike typar eksitasjonssekvensar som eksiterer (driv) eit testobjekt, som til dømes ein høgtalar, eit ristebord, e.l. Responsen frå testobjektet vert målt med ein mikrofon, aksellometer, e.l. og konvertert til ein diskret sekvens av lydkortet. 

Eksitasjonssignet kan vera ein maksimumlengdsekvens (MLS), eit sinussveip, e.l. WinMLS samanliknar responsen med eksitasjonssignalet og finn ut frå dette impulsresponsen til måleobjektet. Under føresetnad av at måleobjeketet er eit LTI-system inneheld impulsresponsen all informasjon som skal til for å finna og plotta frekvensrespons, gruppeløpstid, tidfrekvensplot (fossefallplott), osb.

Måling av romakustikk 
For å måla romakustikk vert det nytta ein rundtstrålande høgttalar for å eksitere rommet. Responsen frå rommet vert målt med ein kalibrert målemikrofon, forsterka og lese inn via lydkortet. Under føresetnad av at høgtalaren som vert nytta er (tilnærma) lineær kan ein måla høgttalaren før ein tek til med rommålingar (sjå avsnittet «Høgtalarmålingar») og nytta resultatet for å filtrera bort innverknaden til høgttalaren. Dette gjer det mogleg å nytta ein høgtalarar som ikkje har heilt rett frekvensrespons. 

Oktavbandfiltrering vert utført i samsvar med IEC 1260 (1995)-standarden og akustiske parametre som RT60, C80, D50, osb., i samsvar med ISO 3382 (1997)-standaren.

Høgtalarmålingar 
Ein høgttalar vert målt på same måte som eit rom, men ein nyttar berre den fyrste delen av impulsresponsen. På grunn av at direktelyden frå høgtalaren til mikrofonen har ei kortare veglengd enn dei fyrste refleksjonane frå rommet filtrerer ein på denne måten bort innverkninga frå rommet. 

Virtuelle måleinstrument
Elektroniske testinstrument
Norsk programvare
Elektroakustiske måleinstrument
Händels Messias

Händels Messias (original tittel The Messiah) er det mest kjende oratoriet til den tyskengelske komponisten Georg Friedrich Händel. 

Händel komponerte oratoriet i tida frå 22. august til 14. september 1741, og det vart urframført i Dublin 13. april 1742. I mars året etter sette han verket opp i London, til stor begeistring, og sidan sette Händel verket opp kvart år, i noko ulike versjonar. Händel sette gjerne verket opp til inntekt for hittebarnhospitalet i London.

Teksten 
Det tekstlege grunnlaget for oratoriet er spreidde bibelord samanstilte av presten Charles Jennens. Tekstane gjev eit bilete av Jesus Kristus og hans frelsargjerning.

Mozart omarbeidde verket i 1789, og denne moderniserte versjonen vart utgjeven i 1803. Sidan er både Händels og Mozarts versjonar vorte brukte. 

Verket har tre delar. Den første delen inneheld profetiar om Messias, flest frå profeten Jesaia, nokre frå juleevangeliet. Oratoriet opnar med ein ouverture som kan gje assosiasjonar til nøden og uroa i ei verd som ventar på Messias, og sidan vekslar det mellom ein glad adventstemning og ein alvorleg manande tone. Den andre delen tar opp Jesu lidingshistorie gjennom tekstar frå Det gamle testamentet og brevtekstar frå Det nye testamentet. I den tredje delen er trua på ein oppstanden og levande frelsar gjennomgangstemaet.

Oppføringar 
Sjølv om Händel først sette opp Messias til påske, vert oratoriet i Noreg helst assosiert med julemusikk. I rein speletid, utan pauser, inneheld verket musikk for om lag 2 timar og eit kvarter. Av den grunn er det helst utval av satsar som vert sett opp til ein konsert, då gjerne slik at utvalet av satsar harmonerer med tida på året.

Hallelujakoret vil likevel vere eit fast innslag på alle oppføringar. Tradisjonen seier at kong Georg II reiste seg då han høyrde Hallelujakoret framført. Etter det er det blitt skikken at tilhøyrarane reiser seg under Hallelujakoret.

Kjelder: 
 G.F. Handel The Messiah, G. Shirmer Inc., 1912, (red: T. Tertius Noble, rev. av Max Spicker) ISBN 0-7935-0507-0.
 Kristen sang og musikk, Runa forlag, 1962 (red. Lars Aanestad, Karsten Ekorness, Sigurd Lunde og Johan B. Straume).
 Cappelens musikkleksikon, Cappelen forlag, 1979, (red. Kari Michelsen) ISBN 82-02-03687-9.

Oratorium av Georg Friedrich Händel
Musikk i 1741
Jökulsá á Fjöllum

Jökulsá á Fjöllum (islandsk uttale jøkuls-ao ao fjødlum) er den nest lengste elva på Island med ei lengd på 206 km. Ho har utspring ved isbreen Vatnajökull. 

Dei siste 30 km av elva, før ho munnar ut i Atlanterhavet, er dei mest interessante. Elva renn gjennom dei to fossane Selfoss og Dettifoss og gjennom gjelet i Jökulsárgljúfur nasjonalpark. Dette gjelet vart danna då ei ein vulkan eksploderte direkte under elva. Etter utbrotet har elva funne ei ny lei gjennom dei kaotiske restane av fjellet. Parken er ein av fire nasjonalparkar på Island. 

Gjelet Ásbyrgi, som er danna som ein hestesko, har òg vorte grave ut av same elv.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Bilete på isafold.de
 Bilete på bildungservice.at 

Elvar på Island
Nord-Island
Ölfusá

Ölfusá (islandsk uttale ølvus-ao) er ei elv på Island. Elva vert danna der elvane Hvítá og Sog renn i hop, like nord for byen Selfoss og renn 25 km før ho munnar ut i Atlanterhavet. Ölfusá har ei middelvassføring på 423 m³/s, noko som er størst på Island. Nedslagsfeltet til elva er 5 760 km². Ölfusá er ei god lakseelv.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Elvar på Island
Öxará

Öxará (Økseelv på norsk) er ei elv på Island i Þingvellir nasjonalpark. Ho endar ved fossen Öxaráfoss.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Elvar på Island
Selá

Selá (islandsk uttale sel-ao) er ei elv på Island og ei av dei beste lakseelvane i landet. Elva munnar ut i Vopnafjörður. Kvart år kjem mange utlendingar for å fiske i elva. Mellom anna har den amerikanske presidenten George H. W. Bush vore på fiske her.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Elvar på Island
Skeiðará

Skeiðará (islandsk uttale skeithar-ao) er ei relativt kort elv på Island. Ho er 30 km lang og har utspring ved Skeiðarárjökull, ein av dei sørlege armane til Vatnajökull sør på Island. 

Trass i at ho er kort har ho dårleg rykte, særleg på grunn av dei mange farlege jökulhlaupa som oppstår i elva. 

Føre Skaftafell nasjonalpark har Skeiðará danna Skeiðarársandur, ei svart slette av lavasand og oske med mange små bekkar som dekkjer heile området mellom nasjonalparken og sjøen (om lag 40 km lang og 5-10 km brei). Det siste store jökulhlaupet fann stad i 1996 og øydela delar av hringvegur, den islandske ringvegen. Den 880 meter lange brua over elva vart øydelagd av flytande isblokker på storleik med hus. Då flaumen var på sitt høgaste hadde elva ei vassføring på 45 000 m³/s. Ingen personar vart skada sidan flaumen var varsla av forskarar som nøye overvaka vulkanen Grímsvötn under Vatnajökull, som skapte flaumen etter utbrotet sitt.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Elvar på Island
Sør-Island
Skjálfandafljót

Skjálfandafljót (islandsk uttale s·k·jalvanda-fljout) er ei elv nord på Island. Ho har utspringet sitt nordvest for Vatnajökull på Det islandske høglandet. Elva renn parallelt til fjellvegen over Sprengisandur og munnar til slutt ut i Skjálfandi. Ved nordenden av vegen Sprengisandur fell elva ned ti meter i fossen Aldeyjarfoss. I låglandet, nær hringvegur, ligg det ein annan foss kalla Goðafoss og som er av dei mest kjende fossane på Island.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Bilete

Elvar på Island
Nord-Island
Sog

Sog (islandsk uttale såg) er ei elv på Island og ei av dei største i landet når det gjeld vassføring. Middelvassføringa er 110 m³/s. Ho renn frå Þingvallavatn og etter 21,9 km renn ho saman med elva Hvítá og dannar elva Ölfusá som renn vidare i 25 km før ho munnar ut i Atlanterhavet. 

Det er tre vasskraftverk ved elva: Ljósafossstöð (14,3 MW), Írafossstöð (16,7 MW) og Steingrímsstöð (13,5 MW).

Sog renn gjennom to innsjøar, Úlfljótsvatn og Álftavatn.

Elva har mykje aure og laks.

Sjå òg 
 Elvar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Kraftverket Ljósafossstöð
 Kraftverket Írafossstöð
 Kraftverket Steingrímsstöð

Sog
Elektrofag

Elektrofag, eller elektro er eit samlande omgrep som femnar om både elektromagnetisme, elektroteknikk og elektronikk. 
Ein deler tradisjonelt elektrofag i elkraft og elektronikk (av og til kalla «svakstraum»).

Elkraft 
Elkraft handlar om generering, distribusjon og bruk av elektrisk energi med spenningar over 50 V. Grensa på 50 V er set på grunn av sikkerheit.

Elektronikk 
Elektronikk (svakstraum) femnar om analog- og digital elektronikk. Mange fagfelt som telekommunikasjon, signalhandsaming, kybernetikk, mekatronikk, som tradisjonelt vert vore rekna som elektrofag, byggjer like mykje på matematikk som på elektro. Grunnen til at dei vert rekna som elektrofag er at dei tradisjonelt nyttar teknologi som høyrer inn under elektromagnetisme, elektronikk og elektroteknikk og at teknologien ofte er utvikla i elektrofagmiljø.

Utdanning 
Elektrofag vert undervist ved universitet og høgskular og det er eit av ni yrkesfaglege utdanningsprogram i vidaregåande skule.

Sjå òg 
 Robotteknikk
 Informasjonsteknologi

Elektrofag