alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Keltisk musikk

Keltisk musikk er ei brei gruppe musikksjangrar som har utvikla seg frå folkemusikken blant keltiske folkeslag i Vest-Europa. Sjangeren  omfattar både den orale musikktradisjonen og innspelt musikk. Stiltrekka kan variera mykje, frå tradisjonelle folkemelodiar til keltisk rock og keltisk fusion, som kombinerer ei lang rekke ulike sjangrar.
Fleire kjende utøvarar av keltisk musikk, som Alan Stivell og Paddy Moloney, har hevda at ulike keltiske sjangar har mykje til felles med kvarandre.

Instrumenta inkluderer ofte tradisjonelle instrument som harpe, sekkepipe, blikkfløyte og fele.

Det blir halde fleire festivalar for keltisk musikk, til dømes 
Celtic Connections i Glasgow i Skottland,
Douro Celtic Fest i Vila Nova de Gaia i Portugal,
Festival del Kan ar Bobl  i Lorient i Frankrike,
Festival de Cornouaille i Quimper i Frankrike,
Festival Internacional do Mundo Celta de Ortigueira i Ortigueira i Galicia i Spania, 
Hebridean Celtic Festival i Stornoway i Skottland
og Les Nuits Celtiques du Stade de France  i Paris i Frankrike.

Døme på artistar 

 Altan
 Blackmore's Night
 Celtic Thunder
 Celtic Woman
 Enya
 Eric Bogle
 Gaelic Storm
 Hevia
 Loreena McKennitt
 Nolwenn Leroy
 Runrig
 Secret Garden
 Alan Stivell
 The Chieftains
 The Corrs
 The Makem Brothers
 William Coulter

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Keltisk musik» frå ,  den 1. februar 2022.  

Denne artikkelen bygger på «Celtic music» frå ,  den 1. februar 2022.  
 

 
Musikksjangrar
Verdscupen i alpine greiner 2017/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2017-sesongen tok til 22. oktober 2016 i Sölden i  Austerrike og vart avslutta 19. mars 2017 i Aspen i USA. Turneringa omfatta 37 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 9 storslalåmrenn, 7 super-g-renn, 8 utforrenn, 3 superkombinasjonstevling og eitt parallellrenn. Ingen tevlingar fann stad i Noreg.

Mikaela Shiffrin frå USA gjekk til topps i verdscupen for fyrste gong, ein prestasjon ho gjentok dei neste to åra. På andrepass kom Ilka Štuhec frå Slovenia og nummer tre vart Sofia Goggia frå Italia.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Super-g

Utfor

Superkombinasjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 2016/17» frå ,  den 2. februar 2022.  
 

Alpine greiner
Sport i 2016
Alette Due

Alette Wilhelmine Georgine Due, fødd Sibbern, () var ein norsk songar, komponist og hoffdame.

Alette Due var fødd i Værne Kloster. Ho var dotter av Valentin Sibbern og Anne Cathrine Stockfleth (1785–1865). Ho var gift med den norske statsministeren Frederik Due.

Due blei «statsfru» i 1840 og overhoffmesterinne ved det norske hoffet i 1873. Ho blei vald til medlem av æresklassen i den svenske Kungliga Musikaliska akademien den 30. desember 1850.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Alette Due» frå ,  den 3. februar 2022.  

Norske songarar
Norske komponistar
Norske overhoffmesterinner
Folk frå Rygge
Andreas Palicka

Andreas Miroslav Palicka () er ein svensk handballspelar frå Lund. Han vart europameister 2022 med Sverige. Palicka, som er målvakt, vann EHF-meisterligaen 2010 og 2012 for THW Kiel. Han har vorte tyske meister sju gongar, seks gongar for THW Kiel og ein gong for Rhein-Neckar Löwen. Sidan desember 2021 spelar han på Redbergslid i heimlandet, eit lag han også spelte på i tida 2002-08.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Andreas Palicka» frå ,  den 3. februar 2022.  

Svenske handballspelarar
Europameistrar i handball
Hans Lindberg

Hans Óttar Lindberg Tómasson () er ein islandsk-dansk handballspelar, fødd i Høje-Taastrup i Danmark. Han vart europameister 2012 og verdsmeister 2019 med Danmark. Lindberg, som er høgrekant-spelar, vann EHF-meisterligaen 2013 for HSV Hamburg og EHF-cupvinnarcupen 2018 for Füchse Berlin.

Karriere

Klubbspel
Lindberg spelte frå 1999 til 2005 for Helsinge, eit lag der han utmerkte seg som ein av dei mestskårande i den danske handballserien. Etter to sesongar i Viborg HK, gjorde han i tida 2007-16 teneste for den tyske bundesliga-klubben HSV Hamburg. Han var då med om å vinne DHB-pokalen 2010, bundesliga 2011 og EHF-meisterligaen 2013. Både i 2010 og 2013 stod Lindberg att som toppskårar i bundesliga. I den 27. serieomgangen våren 2015 vart han alvorleg skadd etter å ha støytt saman med målvakta til Füchse Berlin. Eine nyra var så skadd at det tok om lag 10 månader før han atter kunne spele kamp. I januar 2016 byrja Lindberg spele for Füchse Berlin, ettersom HSV Hamburg sleit med økonomien. Han skåra 6 av måla då Füchse Berlin sigra 28-25 over franske Saint-Raphael i finalen i EHF-cupvvinarcupen.

Landslagsspel
Lindberg debuterte for Danmark sitt landslag i 2003. Han var med om å vinnee bronse under VM 2007, men fekk lite speletid. Sidan den gong har Lindberg og Lasse Svan delt på å spele høgrekant i landslaget. Lindberg var mellom anna med på 
sikra Danmark EM-gull i 2008 i Norge, VM-sølv i 2011 og EM-gull i 2012. Under verdsmeisterskapen 2019 i Tyskland/Danmark vart han skadd mot Chile, men vende tilbake i finalen og spelte nokre minutt i slutten av kampen. Grunna skade i EM-troppa 2022, vart han kalla inn og deltok, 40 år gammal, i tre av EM-kampane.

Merittar

VM-gull: 2019
EM-gull: 2008 og 2012
VM-sølV: 2011 og 2013
EM-sølv: 2014
VM-bronse: 2007
EM-bronse: 2022
Vinnar av EHF-ligaen: 2013 for HSV Hamburg
Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 2018 for Füchse Berlin
Tysk seriemeister: 2011 for HSV Hamburg
Tysk cupmeister: 2010 for HSV Hamburg

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hans Lindberg» frå ,  den 3. februar 2022.  

Danske handballspelarar
Verdsmeistrar i handball
Europameistrar i handball
Georg Saal

Georg Eduard Otto Saal () var ein tysk målar I hovudsak kjent for sine landskapsmaleri frå Norge, sjølv om han arbeidde med andre motiv. Han var utdanna ved Kunstakademiet i Düsseldorf der han var ven med Hans Gude.

Bakgrunnsstoff 

Verk av Saal ved ArtNet
 
 Gabriele Häussermann: Leben und Werk des badischen Hofmalers Georg Otto Eduard Saal (1817–1870). Dissertation, Universitet i Freiburg, 2004 (Full tekst på nettet)

Tyske målarar
Målarar frå 1800-talet
Elevar ved Kunstakademie Düsseldorf
Folk frå Koblenz
Kai Häfner

Kai Häfner ( er ein tysk handballspelar frå Schwäbisch Gmünd som i 2016 vart europameister med Tyskland. I 2011 var han med om å vinne EHF-cupvinnarcupen for Frisch Auf Göppingen. Han har spelt høgrekant og høgre rykkromspelar.

Aktiv
Häfner spelte for Frisch Auf Göppingen i tida 2007-11. Åra der vart avslutta med triumf i EHF-cupvinnarcupen. Deretter gjorde han 2011-14 teneste i Balingen-Weilstetten. Frå hausten 2014 og i fem sesongar spelte han for TSV Hannover-Burgdorf. Sidan sommaren 2019 er MT Melsungen hans lag.

Häfner fekk sin landslagdebut 15. april 2010 mot Danmark. Under EM 2016 i Polen kom han inn den tyske troppa og bidrog mykje til at Tyskland vann sigerspokalen. I sluttsekunda av semifinalen mot Noreg skåra han vinnarmålet i 34–33-sigeren. Han var så toppskårar med 7 nettkjenningar då Tyskland vann EM-finalen mot Spania. Hausten 2016 fekk han og det tyske mannskapet bronsemedalje ved Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro.

Häfner deltok Handball-EM i 2018, Sommar-OL i 2021 og i Handball-EM i 2022. I den siste turneringa vart han utelaten etter ein positiv covid-19-test.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kai Häfner» frå ,  den 4. februar 2022.  

Tyske handballspelarar
Europameistrar i handball
Kasper Søndergaard

Kasper Søndergaard Sarup () er ein dansk tidlegare handballspelar som vart europameister 2008 og 2012, og olympisk meister 2016 med Danmark sitt landslag. Han var høgre rykkromspelar.

Søndergaard spelte fram til 2003 for Ikast-Bording. Sidan var han aktiv 2004-07 i Aarhus GF, 2017-11 i Kolding IF og til sist i Skjern fram til 2020. Han vart danske meister 2009 med Kolding.

Frå 2004 til 2017 deltok Søndergaard i 184 landskampar og skåra 395 mål. Han var om å vinne å vinne EM-gull 2008, VM-sølv 2011, EM-gull i 2012 og OL-gull i 2016.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kasper Søndergaard» frå ,  den 4. februar 2022.  

Danske handballspelarar
Olympiske meistrar for Danmark
Europameistrar i handball
Verdscupen i alpine greiner 2018/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2018-sesongen tok til 28. oktober 2017 i Sölden i  Austerrike og vart avslutta 17. mars 2018 i Åre i Sverige.  Turneringa omfatta 38 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 8 super-g-renn, 8 utforrenn, 2 superkombinasjonstevlingar og 3 parallellrenn. 1. nyårsdag vart eit parallellrenn avvikla i Holmenkollbakken i Oslo.

Mikaela Shiffrin frå USA forsvarte topplassen i den alpine verdscupen på suverent vis. Sveitsiske Wendy Holdener vart nummer 2 samanlagt, og tyske Viktoria Rebensburg nummer 3.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Super-g

Utfor

Superkombinasjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 2017/18» frå ,  den 5. februar 2022.  
 

Alpine greiner
Sport i 2018
Puppe

Puppestadiet er eit livsstadium for insekt med fullstendig forvandling (metamorfose), t.d. biller og sommarfuglar. Ikkje alle insekt går gjennom eit kokongstadium, nemleg insekt med ufullstendig forvandling, t.d. teger og grashopper.

Utviklingsstadium 
Insektet byrjar livet som eit egg. Dette blir klekka ut til ein larve. Larven har munn og augo, fordøying, musklar og nervar. Åtferdsmessig lærer han av feil og erfaringar. Han kjem derimot ikkje i pubertet og har ingen kjønnsdelar. Ein dag oppsøker han ein stille stad og går inn i puppestadiet. Nokre nattsommarfuglar grev seg ned; dei gravlegg bokstaveleg talt seg sjølv. Larven skreller så av huda si som ein strømpe. Som puppe er han nærast som ein sigar å sjå til; uten munn, armar og føter, uten evne til å eta, sansa eller gå (nokre kokongar kan likevel vrikka). Mange pupper kapslar seg inn i ein kokong som vernar dei mot farar.

Innvendig går det meste av kroppsvevet i oppløysing. Makrofagar som har vore del av larven sitt immunforsvar byrjar i staden å fortæra kroppsvevet hans. Musklar, tarmar og ein del andre organ blir oppløyste ved at enzym frå fordøyingskjertlane til cellene bryt ned eigne cellestrukturar. Vevet fordøyer seg sjølv i ein prosess kalla «autolyse». Opnar ein puppa, inneheld han ein bleik, feitta masse og litt grønleg saft. Nokre mikroskopiske «øyer» av celler, kalla «imaginalskiver», er framleis i live. Medan puppen var i larvestadiet sitt, låg imaginalskivene spreidde omkring i larvekroppen uten nokon funksjon. Når tida er inne byrja dei å dela seg inne i puppen. 

Nærs av den oppløyste blandinga av feitt og safter skapar imaginalskivene eit insekt som ikkje minner om verken larven eller kokongen. Insekt oppstår etter eit prinsipp som skil seg heilt frå dei fleste andre organismar. Dei aller fleste artar blir skapt ved ei gjenteken deling av celler frå den fyrste, befrukta eggcella, der veksten startar som eit midtpunkt og deretter veks i alle retningar. Insekt oppstår derimot nærast samla og samstundes, danna av eit par dusin imaginalskiver.

Typar av pupper 
Pupepr der ein kan ana formene til det vaksne insektet blir kalla mumiepupper.

Ordsoge 
Ordet «puppe» kjem av det latinske pupa som betyr 'dokke', og viser til til kor urørleg puppen er.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Puppe» frå ,  den 5. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Zoologi
Utviklingsstadium
Sirissar

Sirissar (Gryllidae) er ein insektfamilie i ordenen rettvenger.

Dei fleste artane finst i tropiske område. Dei er utbreidde i heile verda, men manglar på dei meir kjølige stadene. Ein art, hus-siriss (Acheta domestica), opptrer tilfeldig i Noreg.

Skildring 

Kroppen er mellom 5 og 50 millimeter, og varierer mellom brunleg, brun-svart og mørk-grå på farge. Bakbeina er både større og kraftigare enn dei andre beina. Særleg låra er kraftige. Leggane har piggar eller tornar. Sirissar har to korte, men kjenslevare haletrådar (cerci). Antennene er trådforma, lange og rekk heilt bak på kroppen eller lengre.

Nokre artar manglar venger, men der dei finst kan dei vera godt utvikla og rekk heilt bak på bakkroppen. Framvengene er fortjukka og blir folda slik at dei omsluttar kroppen, både på sida og ryggen.

Nymfene er normalt ganske like dei vaksne, men mindre.

Levevis 
Sirissar lever av plantar og røter. Nokre av dei er rovdyr som også et andre mindre dyr.

Hannar kan frambringa lyd eller song ved å gni framvengene mot kvarandre. Nokre ribbar ved basis av vengene lagar lyden.

Paringa føregår i vegetasjonen. Hoa har ein kort eller litt lang og kraftig eggleggingsbrodd. Dei legg eggae i fuktig jord, einskildvis eller i grupper. Nokre artar lever i tre og legg egg i plantevev.

Sirissar går gjennom ufullstendig forvandling, det vil seia at overgangen frå nyklekt larve til det vaksne kjønnsmogne insektet går gradvis gjennom fleire nymfestadium. Utviklingstida frå egg, via nymfestadia til det vaksne stadiet kan vera nokre veker under gunstige forhold. Temperatur og talet på hamskift er avgjerande. Nokre har opptil 12 nymfestadium og skiftar ham mellom kvart av desse. Vekst skjer ved eit hamskifte. Sirissar manglar til liks med andre leddyr eit indre skjelett.

Sirissar i kulturen

Som mat 

Fleire stader er sirissar del av kosthaldet til menneske og blir rekna som god mat. Sirissar er ofte å sjå på marknadsplassar, kanskje særleg i Asia. Det er vanleg å frityrsteika dei til snøggmat.

Som husdyr og kampdyr 
Sirissar er blitt haldne som kjæledyr i Kina og Europa. I fleire tusenår har det blitt halde sirisskampar i provinsen Shandong i Kina. Særleg fylket Ningyang er knytt til denne dyresporten.

I litteratur
Den talande grashoppa eller sirissen er eit insekt som opptrer i Carlo Collodi si bok om Pinocchio frå  1883, og i filmar som byggjer på denne soga. Sirissen har ei viktig rolle i The Cricket on the Hearth av Charles Dickens frå 1845 og The Cricket in Times Square av George Selden frå 1960. Sirissar blir også omtalte i dikt av Du Fu, John Keats og William Wordsworth.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ekte sirisser» frå ,  den 5. februar 2022. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Sømme, Laurits 2001. Insekter. (Original: McGavin, George C. 2000. Insects, spiders and other terrestical arthropods.) N. W. Damm &amp; Søn AS. ISBN 82-512-0601-4

Bakgrunnsstoff

Rettvenger
Insektfamiliar
Ågot Gjems Selmer

Ågot Gjems Selmer () var ein norsk skodespelar og forfattar.

Liv og virke 

Ho var dotter av Svend Jørgen Gjems (1832–) og Johanne Rolfsen (1837–). Faren var kjøpmann i Kongsvinger, dei fekk mange barn og flytta til Kristiania då Ågot var kring åtte år.

Som skodespelar var Ågot Gjems tilknytt Christiania Theater i omtrent seks år, der ho debuterte 1880 i Thomos Mortons «Den hjemkomne Nabo», iscenesett av den danske litteraten Niels Thorup Bruun, og der ho i 1883 spelte rolla som Petra i uroppføringa av Henrik Ibsens En folkefiende.

Ho gifta seg 1883 med Alfred Selmer (1851–1919) av Selmer-slekta, som var distriktslege i Balsfjord. Ekteparet budde i Balsfjord i nitten år, før dei flytta til Ås sør for Oslo i 1902.  Dei fekk åtte barn. Av dei fem barna som voks opp var songarinna Tordis Gjems Selmer, skodespelaren Alfred Gjems Selmer og skodespelaren og forfattaren Lillemor von Hanno. I juni døydde først sonen Alfred  i spanskesjuka, følgd av mannen Alfred etter ei sykkelulykke juni same året.

Forfattarskap 

Ågot Gjems Selmer baserte fleire av bøkene sine på livet til doktorfamilien oppe i det høge nord (Smaapigernes bog, Lillemor, Mor fortæller). Barneboka Da mor var liden bygde på minna hennar frå sin eigen oppvekst på Kongsvinger. Ho skreiv til saman ti bøker, og dei blei  omsette til ei rekke språk.

Utgjevingar 

 Selmer, Ågot Gjems (1900). Smaapikernes bok. Kristiania: Aschehoug. 
 Selmer, Ågot Gjems (1901). Et hjem for mennesker: en Menneskeskildring i tre Handlinger. Kristiania: Aschehoug.  [Skuespill i tre akter]
 Selmer, Ågot Gjems (1902). Vore børns sedelige opdragelse: et foredrag. Kristiania: Aschehoug. 
 Selmer, Ågot Gjems (1902). Da mor var liden. Kristiania: Aschehoug. 
 Selmer, Ågot Gjems (1907). Kvinderne i Bjørnsons digtning: essay. København ; Kristiania: Gyldendal. 
 Selmer, Ågot Gjems (1903). Mors Bog: Religiøse Tanker. Kristiania: Det norske Aktieforlag. 
 Selmer, Ågot Gjems (1911). Lillemor. Kristiania: Aschehoug. 
 Selmer, Ågot Gjems (1904). Den gang: af mit livs digt. København: Gyldendalske Boghandel/Nordisk Forlag. 
 Selmer, Ågot Gjems (1915). Mor fortæller. Kristiania: Aschehoug.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ågot Gjems Selmer» frå ,  den 5. februar 2022.

Litteratur 

 Ingun Aastebøl: Ågot Gjems Selmer : et forfatterskap med morsrollen i sentrum – hovedoppgave i norsk, 1990
 Lill-Karin Elvestad: Ågot Gjems Selmer (1857-1926) : Brytningstid – biografi, Orkana 2019

Norske skodespelarar
Norske forfattarar
Arib al-Ma'muniyya

‘Arīb al-Ma'mūnīya () var ein arabisk songar og diktar. Ho var verksam som qiyan-utøvar ved hoffet til abbasidekalifatet i Bagdad, og er blitt omtalt som «den best kjende slavesongarinna som nokon sinne opptredde ved hoffet i Bagdad».
Ifølgje tidlege biografiar om henne blei ho 96 år gammal, og tente under fem kalifar.

Hovudkjelda for livet til ‘Arīb er Kitāb al-Aghānī av Abū ’l-Faraj al-Iṣfahānī frå 900-talet.

‘Arīb al-Ma'mūnīya var fødd i  Bagdad. I mellomalderen gjekk det rykte om at ho var dotter av vesiren Ja'far al-Barmaki, som hadde ei viktig rolle hjå barmakidane, og ei tenestejente hjå familien hans, Fāṭima. Dette opphavet er blitt stilt spørsmål kring av seinare forskarar. I alle høve var ho heilt tydeleg ein slave i viktige delar av det tidlege livet sitt, anten fordi ho var fødd som slav eller blei selt som slave som tiåring då familien fekk store økonomiske vanskar. Dikta til ‘Arīb ber to gonger fram klager om den låge statusen hennar, og ho blei frigjeven av Abū Isḥāq al-Mu‘taṣim (). Ho skal ha blitt favorittsongaren til kalif al-Maʾmūn (styrte 813-833).

Dei overlevande verka til ‘Arīb's og dei tilknytte anekdoteene viser ikkje berre det poetiske talentet hennar, men hintar også om eit liv der ho hadde fleire tilhøve til mannlege elskarar og mesenar. Det verker som om ho kom til å ha eit omfattande hushald og var ein landeigar. Ei av dei best kjende sogene fortel om ein songkonkurranse der ho og songarane hennar vann over den yngre rivalen Shāriyah og hennar gruppe. 

Eit døme på ‘Arīb si dikting i engelsk omsetjing:

To you treachery is a virtue, you have many faces and ten tongues.
I'm surprised my heart still clings to you in spite of what you put me through.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Arib al-Ma'muniyya» frå , og «Arib al-Ma'muniyya» frå  den 6. februar 2022.  
 

Qiyan
Artistar på 800-talet
Kvinner på 800-talet
Folk frå Abbaside-kalifatet
Folk frå Bagdad
Vilde Johansen

Vilde Ingeborg Johansen () er ein norsk handballspelar frå Tønsberg som sidan 2019 er aktiv for den danske klubben Herning-Ikast. Ho var med i det norske mannskapet som fekk OL-bronse i 2021.

Klubbspel
Johansen var Runar-spelar frå 2010. I 2013 gjekk ho over til landseinaren Larvik HK. Frå 2017 spelte ho på Tertnes. I 2019 flytta ho til Danmark og har sidan gjort teneste for den danske klubben Herning-Ikast.

Landslagsspel
24. juli 2015 debuterte Johansen i kamp mot Russland. Då fleire linjespelarar melde avbod til dei olympiske leikane i Tokyo sommaren 2021, fekk ho reserveplassen i OL-troppa. Johansen deltok i to av dei innleiande kampane i turneringa og fekk dermed bronse med det norske mannskapet. Ved utgangen av 2021 stod ho bokført med 13 landskampar og 2 mål.

Kjelder

handball.no

Norske handballspelarar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Folk frå Tønsberg
Qiyan

Qiyan var ein type kvinneleg slave som verka som kurtisane og artist i den arabiske verda i mellomalderen. Fleire kjende kvinnelege poetar, songarar og musikarar i den muslimske verda høyrde til denne kategorien. Kjende døme er ‘Innān, Arib al-Ma'muniyya og Shāriyah.

Ordninga oppstod moglegvis under Abbasidekalifatet på 700-talet, då desse slavane var svært vanlege og populære, og fanst i muslimske Al-Andalus til minst på 1300-talet. Dei skilde seg ut frå dei næskylde jarya, som fekk liknande utdanning men aldri opptredde offentleg.

Det var ikkje akseptert for ei muslimsk kvinne å opptre offentleg, og ein qiyan var derfor ein slave (som innebar at ho ikkje var muslim). Dei fekk framifrå opplæring av slavehandlaren sin, og blei trente til å syngja, spela musikk og lesa poesi og underhalda med ulike kunstartar. Dei var også seksuelt tilgjengelege for eigarane sine. Det blir ofte hevda at dei ikkje blei brukte for prostitusjon, men visse offentlege qiyan-hus verker å ha verka parallelt som bordell.

Skikken med å læra opp slavejenter til å bli qiyanar verker å ha døydd ut i slutten av mellomalderen, men dei egyptiske songarane kjende som almah er av og til blitt nemnde som ein seinare etterfølgjar.

Sjå òg 

 Saqaliba
 Geisha
 Kisaeng
 Hetære
 Yiji
 Tawaif

Kjelder 

 Dwight F. Reynolds, 'The Qiyan of al-Andalus', in Concubines and Courtesans: Women and Slavery in Islamic History, ed. by Matthew S. Gordon and Kathryn A. Hain (Oxford: Oxford University Press, 2017)

Fotnotar 

Denne artikkelen bygger på «Qiyan» frå ,  den 6. februar 2022.  
 

Abbaside-kalifatet
Islam og slaveri
Prostitusjon
Kvinnehistorie
Historiske yrke
Slaveri
Border Region

Border Region er ein statistisk region i Irland på NUTS-nivå III, og ein tidlegare administrativ region. Namnet på regionen viser til at han ligg langs grensa mellom Republikken Irland og Nord-Irland, som er del av Storbritannia. Regionen omfattar ikkje begge sidar av grensa, men dei irske fylka  Cavan, Donegal, Leitrim, Monaghan og Sligo. Border Region dekkjer 11 516 km2, 16,4 % av totalarealet til staten, og har eit folketal på 392 837, 8,28 % av det totale folketalet i Irland. NUTS-koden er IE041.

Dei største byane i regionen er Letterkenny og Sligo, begge med folketal like  over 19 000.

Tidlegare administrativ region 

Border Region var tidlegare ein administrativ region leia av Border Regional Authority, som hadde 38 innvalde representantar. Dei kom saman ein gong i månaden og blei nominerte frå dei seks lokale råda i regionen:

 Donegal County Council
 Louth County Council
 Cavan County Council
 Monaghan County Council
 Sligo County Council
 Leitrim County Council

Regional Authority-ordninga blei oppløyst i 2014 og erstatta av ei med Regional Assembly.
Etter reforma i 2014 har regionar på NUTS-nivå III ikkje hatt noka administrativ rolle.

Utskiljing av Louth 
Under Commission Regulation (EU) 2016/2066, som blei verksam i 2018, blei County Louth overført til Mid-East Region, slik at Border Region blei redusert frå 6 til 5 county. Flyttinga hadde samanheng med Louth si plassering langs vegen mellom Dublin og Belfast og sterke økonomiske band til Stor-Dublin, sjølv om Louth har grense motl Nord- Irland. Endringa hadde fleire følgjer. County Louth hadde 24,6 % av innbyggjarane i Border-regionen, og var det nest folkerikaste fylket der, etter Donegal. Dei to største byane i regionen, Dundalk og Drogheda, blei tekne ut, og regionen mista kystslinja si mot Irskesjøen. Louth var òg det einast fylket frå Leinster i regionen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Border Region» frå ,  den 7. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Geografi i Republikken Irland