alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Apoptose

Apoptose (av gamalgresk ἀπό apo, «vekk frå» og πτῶσις ptōsis, «falle») er ein form for programmert celledød hjå fleircella organismar som fører til karakteristiske celleendringar (morfologi) og celledød. Dette inneber cellekrymping, vesikkeldannelse, kjernefragmentering, kromatinkondensering og kromosomal, apoptotisk DNA-fragmentering. Apoptose må ikkje forvekslast med nekrose, som er ein form for traumatisk celledød som følgje av akutt celleskade. 

Apoptose er vanlegvis formålstenleg for organismens livssykel. Kløyving av fingrar og tær går føre seg i embryo som følgje av apoptose i mellomliggjande celler. Apoptose produserer apoptotiske lekamar som fagocyttar (særleg makrofagar) kan kringsetje, nøytralisere og ete opp før celleinnhaldet får tid til å renne ut i nærliggande vev og påføre skade. Hjå eit gjennomsnittleg menneske døyr om lag 50 til 70 milliardar celler kvar dag som følgje av apoptose. For eit barn i alderen 8-14 år døyr om lag 20 til 30 milliardar celler dagleg.

Forsking på apoptose har kome langt sidan 1990-åra. Det er eit viktig biologisk fenomen, og forsking har opna for ei betre forståing av samspelet mellom apoptotiske prosessar og sjukdom. Overflødig apoptose fører til atrofi, medan underskot fører til ukontrollert celleproliferasjon og potensielt kreft.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Apoptosis» frå ,  den 25. november 2014, men har norske kjelder.

Bakgrunnsstoff 

 Skilnad på apoptose og nekrose PDF Ei jamnføring mellom apoptose og nekrose, NTNU
 Store Medisinske Leksikon om «apoptose» Kort innføring
 Bioteknologisenteret i Oslo: «Vi forsker på: Celledød/Apoptose» Norsk forsking på apoptose og celledød ved Universitetet i Oslo

Cellesignalisering
Død
Immunologi
Programmert celledød
Apoptose
Cellealdring
Kromosom

Eit kromosom er eit kompleks av omslått og organisert kromatin inni celler, og er samansett av DNA, protein og RNA. Det informasjonsbringande makromolekylet er sett saman av dobbelstrenga DNA og inneheld gen, regulatoriske element og anna ikkje-kodande DNA (søppel-DNA). Dei DNA-bundne makromolekyla er protein og dei bidreg til å pakke inn og regulere DNA. Kromosom er veldig varierande i ulike artar, og somme har plasmid eller anna ekstrakromosomalt DNA attåt.

Samanpressing av dei dupliserte (doble) kromosoma ved mitose og meiose kan skapa ein firearma struktur (sjå bilete til høgre) viss sentromeren ligg midt på kromosomet; toarma viss den ligg nær ein av endane. Kromosomal rekombinasjon under meiose spelar ei viktig rolle for det genetiske mangfaldet, men strukturane kan feilkombinerast i høve av til dømes kromosomal instabilitet eller kromosomal translokasjon og føra til sjukdom. Dette kan drive cella inn i mitotisk katastrofe og resulterande død. Viss cella likevel unngår apoptose kan det stundom føra til progresjon av kreft.

Sjå òg 
 Genetikk og gen
 X-kromosom og Y-kromosom
 Organell (Kromosom er samansett av DNA og nokre få protein, mellom anna kromatin, og finst inni cellekjernen. Merk at cellekjernen er ein organell; kromosomet er ikkje det.)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Chromosome» frå ,  den 25. november 2014, men har norske kjelder.  
 

Molekylærbiologi
Bode Miller

Samuel Bode Miller () er ein USA-amerikansk alpinist frå Franconia i New Hampshire som vann verdscupen i alpine greiner i 2005 og 2008. I åra frå 2002 til 2014 har han vunne 11 medaljar i ulike olympiske leikar og alpine verdsmeisterskap, av desse fire VM-gull og eitt OL-gull. Han er den mestvinnande alpinisten frå USA nokon gong. Miller er ein av eit fåtal alpinistar som har vunne verdscuprenn i alle fem greinene.

Aktiv
Miller fekk sitt internasjonale gjennombrot i 2002-sesongen. Tidleg i desember 2001 vann han sine to fyrste renn i verdscupen, i to etterfylgjande dagar og i to ulike greiner og to ulike land (Frankrike og Italia). Han tok to sølvmedaljar under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City; i høvesvis storslalåm og i kombinasjonen.

I sesongen etter OL-sesongen tok Miller andreplassen i verdscupen i alpine greiner, like bak austerrikaren Stephan Eberharter. Miller vart så den fremste utøvaren under alpint-VM 2003 i St. Moritz med sine to gullmedaljar i storslalåm og kombinasjon, og den eine sølvmedaljen i super-G.

Gjennom 2005-sesongen viste Miller seg som den beste alpinisten i verda. Sigeren i verdscupen vart krona med at Miller vart den andre alpinisten som vann minst eitt renn i kvar av dei fire standard-øvingane; slalåm, storslalåm, super-G og utfor, 16 år etter Marc Girardelli som representerte Luxembourg vart den fyrste som greidde det. Ved VM i alpine greiner 2005 vann Miller gullmedaljane i både super-G og utfor.

Miller vart utan medaljar i både Vinter-OL 2006 og VM i alpine greiner 2007. Han kom sterkt tilbake i 2008-sesongen og vann den alpine verdscupen for andre gong på fire sesongar. Frå desember 2001 til desember 2011 vann han 33 renn i verdscupen, den siste renntriumfen kom i utfor i Beaver Creek i heimlandet.

Under Vinter-OL 2010 i Vancouver vann Miller medaljar i alle tre valørar; gull i kombinasjonen, sølv i super-G og bronse i utfor. Han sikra seg si sjette OL-medalje då han kom på tredjeplassen i super-G-tevlinga i Sotsji-OL i 2014.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «Bode Miller» frå ,  den 25. november 2014.  
 

Alpinistar frå USA
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske meistrar for USA
Olympiske sølvmedaljevinnarar for USA 
Olympiske bronsemedaljevinnarar for USA 
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 1998
Alpinistar under vinter-OL 1998
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2002
Alpinistar under vinter-OL 2002
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2006
Alpinistar under vinter-OL 2006
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2010
Alpinistar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2014
Alpinistar under vinter-OL 2014
Charles Bozon

Charles Bozon () var ein fransk alpinist frå Chamonix som under VM i alpine greiner 1962 i heimstaden Chamonix vart verdsmeister i slalåm.

Bozon VM-debuterte i Åre i 1954 og kom på del femteplass i utforrennet. Under Vinter-OL 1956 kom han på andreplassen i kombinasjonen, noko som gav han VM-sølv, ettersom kombinasjonen ikkje stod på OL-programmet. Sølvmedaljen var basert på ein femteplass i storslalåm, ein sjuandeplass i slalåm og ein åttandeplass i utfor, alle tre OL-øvingar. 

Under vinterleikane 1960 i Squaw Valley tok Bozon bronsen i slalåm og vart nummer ni i begge dei andre OL-øvingane. I 1962 var det klart for verdsmeisterskap i heimstaden hans, Chamonix. Her vann han ein suveren siger i slalåm, 1,40 sekund føre landsmannen Guy Périllat.

Frå 1956 til 1961 vann Bozon seks franske meisterskap; to i både slalåm, storslalåm og utfor. Bozon vann slalåmrenna i Madonna di Campiglio i både 1957 og 1959. 

Bozon omkom i eit snøskred på Mont Blanc sommaren 1964.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «Charles Bozon» frå ,  den 25. november 2014.  
 

Franske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Frankrike
Franske deltakarar under vinter-OL 1956
Alpinistar under vinter-OL 1956
Medaljevinnarar under vinter-OL 1960
Franske deltakarar under vinter-OL 1960
Alpinistar under vinter-OL 1960
Døde i snøras
James Couttet

James Couttet () var ein fransk alpinist frå Bossons i Haute-Savoie som vart verdsmeister i utfor i 1938 og tok ein OL-medalje og ein VM-medalje i 1948, samt to VM-medaljar i 1950.

Aktiv 
Couttet var verdsmeister i utfor i Engelberg i 1938. Etter andre verdskrig var over deltok han i dei olympiske leikane i St. Moritz i 1948. Her tok han sølvmedaljen i slalåm etter sveitsaren Edy Reinalter. I tillegg kom han på tredjeplassen i kombinasjonen.

To år seinare, under VM i alpine greiner 1950 i Aspen i Colorado, sanka Couttet ytterlegare to medaljar. I utfortevlinga vann han sølvmedaljen, italienaren Zeno Colò vart verdsmeister, medan han fekk bronsemedaljen i storslalåm. Han stilte i alle tre greinene under Vinter-OL 1952 i Oslo, der han som best vart nummer seks i slalåm. I sin siste store meisterskap, VM i alpine greiner 1954 i Åre, var åttandeplassen i storslalåm hans fremste prestasjon.

Couttet vart fransk meister 17 gongar i løpet si lange karriere. Han var gift med den franske alpinisten Lucienne Schmith, verdsmeister i storslalåm i 1954.

Han døydde i Chamonix.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «James Couttet» frå ,  den 25. november 2014.  
 
 

Franske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Frankrike
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Frankrike
Medaljevinnarar under vinter-OL 1948
Franske deltakarar under vinter-OL 1948
Alpinistar under vinter-OL 1948
Franske deltakarar under vinter-OL 1952
Alpinistar under vinter-OL 1952
François Bonlieu

François Bonlieu () var ein fransk alpinist frå Juvincourt-et-Damary i Picardie som vart olympisk meister i storslalåm under vinterleikane 1964 i Innsbruck.

Aktiv
Allereie knapt 17 år gammal sette Bonlieu sitt preg på VM i alpine greiner 1954 i Åre. I storslalåmrennet vart han berre slått av norske Stein Eriksen og fekk VM-sølv, elles vart han nummer seks i slalåmtevlinga. Han vart så nummer ni i storslalåm under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo.

Bonlieu kom på delt tredjeplass i storslalåm ved VM i alpine greiner 1958 i Bad Gastein, og vart tildelt ein bronsemedalje. To år seinare enda han på 11. plass i yndlingsøvinga under dei olympiske leikane i Squaw Valley i 1960. 

Høgdepunktet for Bonlieu kom under Vinter-OL 1964 i Innsbruck. Arrangørlandet sin Karl Schranz var største favoritten i storslalåm-tevlinga og imponerte stort med 1.47,00. Likevel vart han slått av Bonlieu med 29 hundredels sekund. Dermed stod franskmannen att med den olympiske gullmedaljen.

Sesongane 1958 og 1959 vann Bonlieu fire franske meistertitlar, to i storslalåm og ein i både slalåm og kombinasjonen.

Bonlieu vart drepen under ein krangel i Cannes, 36 år gammal.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «François Bonlieu» frå ,  den 25. november 2014.  
 

Franske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske meistrar for Frankrike
Franske deltakarar under vinter-OL 1956
Alpinistar under vinter-OL 1956
Franske deltakarar under vinter-OL 1960
Alpinistar under vinter-OL 1960
Medaljevinnarar under vinter-OL 1964
Franske deltakarar under vinter-OL 1964
Alpinistar under vinter-OL 1964
Sikh Light Infantry

Sikh Light Infantry er eit regiment i den indiske hæren med røter tilbake til den britisk-indiske hæren. Regimentet har ein sterk sikh-identitet, og symbolet for regimentet er to stiliserte sikh-våpen, ein kirpan over ein tsjakram. Dei fleste  soldatane i regimentet er mazabhi-sikhar, andre kjem frå ramdasia-kasten. Offiserar kan ha andre typar bakgrunn.

Regimentet har heitt «Sikh Light Infantry» sidan 1944. Det opphavlege namnet var «The Mazabhi and Ramdasia Sikh Regiment», som blei oppretta for å kjempa i andre verdskrigen i 1941. Sikhar hadde då lenge tent i den britisk-indiske hæren, ofte i einingar kjend som «Sikh Pioneers». Då LI blei danna tok det over regimentsfargane, tradisjonane og ærestilvisingane til desse pionerane.

Sidan India fekk sjølvstende har regimentet teke fleire ulike roller, ikkje berre som infanteri men også innan luftvåpen, marine og som spesialstyrkar. Det har teke del i Siachen-konflikten i Kashmir, kontraterrorisme og i United Nations Emergency Force under Suezkrisa.

Religiøst er regimentet nært knytt til dei gamle akali nihang-krigarane og til guru Gobind Singh.

Kjelder

«The Sikh Light Infantry», allaboutsikhs.com
«Sikh Light Infantry», globalsecurity.org

Denne artikkelen bygger på «Sikh Light Infantry» frå ,  den 25. november 2014. 
 oppgav desse kjeldene:  
 
bharat-rakshak.com
sikh-heritage.co.uk
mod.nic.in

Bakgrunnsstoff

Den britisk-indiske hæren
Den indiske hæren
Det indiske forsvaret
Sikhar
Indian Peace Keeping Force
Den indiske hæren

Den indiske hæren (hindi भारतीय थलसेना, Bhāratīya Thalsēnā) er den landbaserte og den største greina i det indiske forsvaret. Han er ein av dei største ståande hærane i verda, med over 1,1 millionar aktive soldatar og 960 000 reservestyrkar. Over 80 % av dei aktive forsvarsstyrkane i India høyrer til hæren. Som resten av det indiske forsvaret er rekruttering bygd på frivillig verving.

Hæren er sett saman av fleire regiment, men er delt inn i sju forband (Commands) med ulike geografiske basar og operasjonsområde. Den øvste leiaren (de jure) er presidenten i India, men hæren blir de facto styrt av den indiske forsvarsministeren og kommandert av hærstabssjefen, som er ein firestjerners general.

Hæren har bakgrunn i militærstyrkane som kjempa for Det britiske austindiakompaniet og seinare hæren til Britisk India. Mange av regimenta har derfor teke del i slag og felttog også før India fekk sjølvstende. Etter sjølvstendet har hæren vore involvert i fire krigar mot nabolandet Pakistan og ein mot Kina. Andre større operasjonar har vore Operation Vijay, Operation Meghdoot og Operation Cactus. Hæren har også vore fredsbevarande styrke for SN fleire gonger, mellom anna i Angola, El Salvador, Kambodsja, Kongo, Kypros, Korea, Libanon, Liberia, Mosambik, Namibia, Somalia og Vietnam.

Forband

Regiment

Oppbygginga av Den indiske hæren byggjer på den britiske. Han består av regiment som er ansvarlege for å danna bataljonar til ulike operasjonar. Kvart regiment har ein eigen identitet og lojalitet, og soldatar blir som regel heile karrieren sin i eitt regiment.

Infanteri-regiment rekrutterer soldatar ut frå visse kriterium som regional, etnisk eller religiøs tilhøyrsel, ei anna arv frå den britisk-indiske hæren. Det er blitt gjort ulike framlegg om å danna regiment utan slike band, men desse har hatt lite suksess. Hæren har 31 infanteriregiment:

Infanteriregiment etter alder: 

Andre regiment:
Regiment of Artillery (artilleri)
 63 kavaleri/stridsvognavdelingar, mellom anna President's Bodyguard, 1st Horse/Skinner's Horse, 2nd Lancers/Gardner's Horse, 3rd Cavalry osb.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Indian Army» frå ,  den 26. november 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 

Praval, K.C. Praval Indian Army After Independence (3rd ed. 2013)  utdrag ved amazon.com
 

«STRUCTURE OF ARMY», indianarmy.nic.in

Det indiske forsvaret
Hærar
Høgt blodtrykk

Høgt blodtrykk eller hypertensjon er ein kronisk medisinsk tilstand der blodtrykket i pulsårene er uvanleg høgt. Blodtrykket er høgst (overtrykk) når hjartemuskelen trekk seg saman (systole) og minst (undertrykk) når han kvilar (diastole). Det finst ulike definisjonar på normalt blodtrykk, men trykket skal typisk ligge kring 100-140 mmHg systolisk og 60-90 mmHg diastolisk. Ein plar å kalle det høgt blodtrykk når desse verdiane ligg kring 140/90 mmHg over lengre tid.

Høgt blodtrykk er ei påkjenning for hjarta og kan stundom føra til hypertensiv og koronar hjartesjukdom. Det kan også føra til hjerneslag, aneurismar i blodårene (t.d. aortaaneurisme), perifer karsjukdom  og kronisk nyresvikt. 

Hypertensjon kan klassifiserast som essensiell (eller primær) og sekundær. Kring 90-95 % av tilfella er essensielle, som tydar at det ikkje finst noko tydeleg forklaring. Resten (5-10 %) av tilfella er sekundære, som tydar at blodtrykket skuldast ein annan tilstand i nyrene, pulsårene, hjarta eller det endokrine systemet.

Diett- og livsstilsendringar kan betre blodtrykket og minske komplikasjonar, men lækjemiddel er påkravd for dei som er alvorleg ramma. Behandling av moderat hypertensjon (>160/100 mmHg) med lækjemiddel kan auka forventa levealder, medan behandling av mildare hypertensjon ikkje kan det. Fordelane ved behandling av blodtrykk mellom 140/90 mmHg og 160/100 mmHg er uklåre. Nokre studiar finn ingen fordelar, medan andre gjer det.

Sjukdomsteikn og symptom 
Høgt blodtrykk er nesten alltid symptomlaust og blir oftast oppdaga ved screening eller ved oppsøking av helsehjelp for eit urelatert problem. Nokre pasientar med høgt blodtrykk klagar på hovudverk (særleg i bakhovudet om morgonen), samt omtåke, ørske, tinnitus, synsforstyrringar og uvete. Desse symptoma treng ikkje skuldast høgt blodtrykk, men kan også kome av angst.

Ved undersøking kan legen mistenkje hypertensjon på grunnlag av hypertensiv retinopati, som kan sjåast ved augespegling av fundus. Alvorlegheitsgrada av hypertensiv retinopati blir oftast gradert frå I-IV, men dei minste gradane kan vere vanskelege å skilje frå einannan. Oftalmoskopiske funn kan også gje ein indikasjon på kor lenge personen har vore hypertensiv.

Sjå òg 
 Hjartesvikt
 Åreforkalking
 Blodtrykkssenkjande lækjemiddel

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hypertension» frå ,  den 26. november 2014.  
 
Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:

Blodtrykk
Hypertensjon
Moskvatid

Moskvatid (russisk: моско́вское вре́мя – moskovskoje vremja), forkorta MSK, er ei tidssone som omfattar byen Moskva og det meiste av den europeiske delen av Russland, inkludert Sankt Petersburg. Ho er den nest vestlegaste av dei ni tidssonene i Russland.

Den 27. mars 2011 vart det innført «permanent sumartid» i heile Russland i samanheng med overgangen til sumartid. Moskvatida blei då låst til fire timar framføre UTC (UTC+4).
Den 26. oktober 2014 blei dette endra igjen, og Russland har etter dette «permanent vintertid». Dermed ligg Moskvatid no tre timar framføre UTC UTC+3..

I følgje eit dekret frå Folkekommissærane sitt råd frå 16. juni 1930 blei det innført dekrettid, som innebar at det blei lagt til ein time for alle tidssonene i Sovjetunionen, slik at moskvatid blei liggande tre timer føre UTC.

Moskvatid blir brukt til rutetabellar for tog, fly, skip, osb. over heile Russland. Moskvatid blir òg registrert på telegram og liknande, og blir ofte også brukt av radio- og TV-stasjonar over heile landet.

Bruk 
Moskvatid blir nytta av heile Russland vest for Uralfjella, med unnatak av Kaliningrad oblast som nyttar austeuropeisk tid (UTC+2), Samara oblast og Udmurtia som nyttar samaratid (UTC+4), og Perm kraj, Basjkortostan og Orenburg oblast som nyttar jekaterinburgtid (UTC+5).

Tidlegare blei moskvatid også nytta i dei europeiske delane av Sovjetunionen:
 Kviterussland, frå 1930-1991
 Estland, frå 1940-1989
 Latvia, frå 1940-1989
 Litauen, frå 1940-1989
 Moldova, frå 1940-1991
 Ukraina, frå 1930-1990
 Kaliningrad oblast (Russland), frå 1946-1991
 Samara oblast (Russland), frå 1989-1991

I åra mellom 1922-30 og 1991-92 nytta Moskva austeuropeisk tid.

Referansar

Tidssoner
Moskva
Den kapitolinske triaden

Den kapitolinske triaden er eit samleomgrep som vart nytta om dei tre viktigaste gudane i Romarriket, nemleg Jupiter, kona hans Juno og dottera Minerva. Dei tre gudane spelte viktige roller i krig, handel og i heimen til romarane. Det vart òg bygd eit tempel for gudane på Kapitol.

Ein tidlegare triade som også blei dyrka av romarar - i dag gjerne kjend som «den arkaiske triaden - var danna av Jupiter, Mars og Quirinus.

Sjå òg
treeininga
trimurti

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Capitoline triad» frå ,  den 29. november 2014. 
 oppgav desse kjeldene:
Dumézil, Georges (1970). Archaic Roman Religion with an appendix on the Religion of the Etruscans. Vols 1 & 2 (pp. 280–310). Chicago and London: The University of Chicago Press. ISBN 0-8018-5481-4.

Romerske gudar
Talet 3
Tina Maze

Tina Maze () er ein slovensk alpinist frå Slovenj Gradec som vann verdscupen i alpine greiner 2013. I tida 2011-14 vann ho VM-gull og to OL-gull. Ho er ei av få kvinner som har vunne renn i alle fem alpingreinene.

Aktiv
Maze debuterte i verdscupen på nyåret 1999 i Maribor i Slovenia, 15 år gammal. På same staden og nokså nøyaktig tre år seinare kunne ho for fyrste gong stige opp på sigerspallen då ho i eit storslalåmrenn berre vart slått av den suverene vinnaren, Sonja Nef frå Sveits.

Mellom oktober 2002 og oktober 2005 vant Maze fem storslalåmrenn i verdscupen. I same perioden vart ho nummer fem i storslalåm under alpint-VM 2003 i St. Moritz, og to år seinare, under VM 2005 i Santa Caterina, kom ho på sjetteplass i super-G og på tiandeplass i kombinasjonsøvinga.

Etter nokre sesongar utanfor verdseliten kom Maze tilbake i 2009 og tok sølvmedaljen i storslalåm under VM i alpine greiner 2009, ni hundredels sekund bakom verdsmeister Kathrin Hölzl frå Tyskland. Året etter vann ho to olympiske sølvmedaljar under Vinter-OL 2010 i Vancouver. I super-G fann ho si overkvinne i Andrea Fischbacher, medan ho storslalåm kom i mål fire hundredels sekund for seint i høve til gullvinnar Viktoria Rebensburg frå Tyskland.

Maze heldt fram å sanke sølvmedaljar då VM i alpine greiner 2011 vart avvikla i Garmisch-Partenkirchen. Ho måtte sjå seg slått av austerrikske Anna Fenninger i kombinasjonen, men vart så verdsmeister i storslalåm med knapp margin, ni hundredels sekund.

I 2013 var Maze i ei heilt eiga klasse i verdscupen i alpine greiner. Med 2 414 poeng hadde ho meir enn dobbelt så mange poeng som nummer to, tyske Maria Höfl-Riesch. Poengskåren var samstundes suveren rekord for ein enkelt sesong i verdscupen, uansett kjønn. Maze vart verdsmeister i super-G under VM 2013 i Schladming, og fekk sølv i både superkombinasjon og storslalåm, bak høvesvis Maria Höfl-Riesch og franske Tessa Worley.

Maze vart olympisk meister både i utfor og seinare storslalåm under Vinter-OL 2014 i Sotsji. Fyrsteplassen i utfor vart delt med Dominique Gisin frå Sveits.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «Tina Maze» frå ,  den 27. november 2014.

Bakgrunnsstoff 
 

Slovenske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske meistrar for Slovenia
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Slovenia 
Slovenske deltakarar under vinter-OL 2002
Alpinistar under vinter-OL 2002
Slovenske deltakarar under vinter-OL 2006
Alpinistar under vinter-OL 2006
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Slovenske deltakarar under vinter-OL 2010
Alpinistar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Slovenske deltakarar under vinter-OL 2014
Alpinistar under vinter-OL 2014
Brita Lien

Brita Lien () var ein norsk diktar som vaks opp i Øvrelida i Bygstad.  Alt i ung alder viste ho interesse for både å skrive dikt og sangar, og å synge.  I 1920 gav ho ut sangboka Femti songar.  Brita Lien var òg engasjert i barnearbeidet i den kristne fråhaldsrørsla.

Bibliografi

Bøker

Songar

Kjelder
 Jul i Sunnfjord 1965. Av innhaldet: Oddvar Hjelmeland: Song- og musikk-trubaduren Brita Lien : 1875 - 1965, s. 31-32

Bakgrunnsstoff  
 Om Brita Lien i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Gravminner i Norge
 
 

Forfattarar frå Gaular
Norske lyrikarar
Fysisk geografi

Fysisk geografi er ei grein av geografi som tek for seg korleis fysiske krefter verker inn på og endrer tilhøva på jordoverflaten, i havet og i lufta. I ein snever forstand kan det visa til læra om jorda sine former og utviklinga deira i felt som geomorfologi, glasiologi, klimatologi og hydrologi, og ha mykje til felles med geologi. I svært vid forstand kan det vera om lag det same som naturgeografi, som også omfattar biogeografi.

Sjå òg
 Samfunnsgeografi

Kjelder

«Fysisk geografi» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 28. november 2014.
«Geografi» (16. oktober 2012), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 28. november 2014.

 
Geografi