alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Termosfæren

Termosfæren er eit lag av atmosfæren til Jorda, og ligg mellom mesosfæren og eksosfæren. I dette laget fører ultrafiolett stråling til ionisering (sjå òg ionosfæren). Termosfæren kjem frå det greske ordet θερμός (thermos) som betyr varme. 

Temorsfæren startar 85 km over jordoverflata. Over dette nivået vil dei atmosfæriske gassane ikkje lenger vere uniformt utblanda, som dei er ved lågare høgder, men endre konsentrasjon med høgda ut i frå den molekylære massen (sjå turbosfæren). Temperaturen i termosfæren aukar med høgda fordi dei små mengdene med oksygen som finst i laget absorberer solstråling med høg energi. Kor høg temperaturen kan bli er avhengig av aktiviteten på sjølve Sola, og kan bli så høg som 2000 °C. Strålinga fører til at luftpartiklane i dette laget blir elektrisk lada (sjå ionosfæren), og fører til at radiobølgjer blir reflektert. Dette gjer at radiobølgjer kan sendast forbi horisonten. Eksosfæren ligg over termosfæren, og i dette laget, som byrjar mellom 500 til 1000 km over jordoverflata, går atmosfæren gradvis over til det ytre rom. Dei få gasspartiklane som finst øvst i termosfæren kan nå ein temperatur på 2500 °C om dagen. Sjølv om temperaturen blir så høg, vil ein ikkje kunne føle denne varmen. Eit termometer ville ha målt langt under 0 °C fordi avstanden mellom molekyla er stor her.

Sjå òg 
 Karmanlinje

Jordatmosfæren
Eksosfæren

Eksosfæren er det øvste laget av atmosfæren til Jorda. Namnet kjem av det greske ordet exo som tyder utside. Eksosfæren ligg over termosfæren og byrjar mellom 500 og 1000 km over jordoverflata. Det er berre frå eksosfæren at atmosfæriske gassar, atom og molekyl til ei viss grad kan forlate atmosfæren og hamne i det ytre rom. Dei vanlegaste gassane i eksosfæren er dei lette gassane som hydrogen og helium, og enkelte oksygen atom i det lågaste nivået av laget. 

Atmosfæren i dette laget er så pass tynn at satellittar kan krinse rundt Jorda, men dei vil likevel oppleve atmosfærisk friksjon. 

Eksobasen blir kalla det kritiske nivået, og er grensa mellom eksosfæren og termosfæren. Den blir definert på to måtar:

 Over denne høgda blir den atmosfæriske kollisjonen mellom partiklar neglisjerbar.
 Over denne høgda vil atmo berre ha reine ballistiske banar. 

Den eksakte høgda der eksosfæren endar og verdsrommet byrjar er ikkje godt definert, og eit forsøk på å sette ein spesifikk grenseverdi har inga nytte. 

Jordatmosfæren
Stratopause

Stratopausen er grensa mellom stratosfæren og mesosfæren, som er to lag i atmosfæren til Jorda. I stratosfæren aukar temperaturen med høgda på grunn av absorpsjon av solstråling i ozonlaget, medan temperaturen i mesosfæren minkar med høgda. Stratopausen finn ein i det nivået der temperaturen går frå å stige til å søkke med høgda, altså den varmaste delen av stratosfæren. 

Statopuasen finn ein vanlegvis 50 til 55 km over jordoverflata, og her det atmosfæriske lufttrykket om lag ein tusendel av lufttrykket ved havnivå. 

Jordatmosfæren
Stratosfæren
Mesopause

Mesopausen er ei grense mellom mesosfæren og termosfæren, som er to lag i atmosfæren til Jorda. I mesosfæren søkk temperaturen med høgda, medan temperaturen i termosfæren aukar med høgda på grunn av at solstråling blir absorbert av oksygenatom. Mesopausen markerer grensa der temperaturen går frå å falle med høgda til der temperaturen byrjar å stige med høgda. 

Mesopausen ligg i om lag 80 km høgde, og er om lag i same nivå som turbopausen. Under dette nivået vil alle gassar i lufta vere meir eller mindre uniformt blanda, medan konsentrasjonen av kvar enkelt gass vil endre seg med høgda over dette nivået. 

Jordatmosfæren
Turbopause

Turbopausen markerer grensa i jordatmosfæren der turbulens sluttar å dominere. Området under turbopausen er kjend som homosfæren, der kjemiske stoff og gassar er godt utblanda, og har meir eller mindre same fordeling i høgda. Altså er den kjemiske samansettinga til atmosfæren konstant under turbopausen. Området over turbopausen vert kalla heterosfæren, der molekylær diffusjon dominerer. Her vil den kjemiske samansettinga til atmosfæren endre seg med høgda. 

Turbopausen ligg like over mesopausen og i grenseområdet mellom mesosfæren og termosfæren, i ei høgd på om lag 100 km.

Referanse 
 AMS Glossary: Turbopause

Jordatmosfæren
Karianne Solbrække

Karianne Solbrække () er ein norsk journalist. Frå 2000 har ho arbeidd i TV 2. Solbrække har jobba med spesialområdet krim- og rettsjournalistikk i snart ti år, før TV 2 jobba ho i Bergensavisen og Dagbladet. Den journalistiske karrieren si starta ho i Rakkestad Avis. Ho har tidlegare vore medlem av Offentlighetsutvalet til Norsk Presseforbund.

Norske journalistar
Demokratisk sentralisme

Demokratisk sentralisme er eit organisasjonsprinsipp som går ut på at ein organisasjon har ein felles front eksternt etter den interne debatten er sagt å vere over og eit vedtak er gjort. Då skal alle partimedlemer arbeide for å gjennomføre dette. Dette prinsippet vart utvikla av Lenin og har vore vanleg i kommunistiske parti. I tillegg til dette skarpe skiljet mellom eit før og eit etter vedtak og mellom indre og ytre prosessar, har demokratisk sentralisme òg betydd eit forbod mot fraksjonar innanfor partia, og bruk av eksklusjonar mot politisk opposisjon i partiet sine rekkjer. 

Demokratisk sentralisme føreset at partimedlemane skal få tid og høve til å debattera ei sak for å gjera gode vedtak som partiet kan einast om. I nokre parti og nokre samanhengar har demokratisk sentralisme medført, formelt eller i praksis, at partia har vorte særs sentralstyrte. Sentralleiinga i partiet har vedteke politikken, og så har resten av partiet vore bundne til å meina det same.

Dei partia som tradisjonelt har hatt vedtektsfesta demokratisk sentralisme, er kommunistparti. I Noreg gjaldt dette NKP, Akp og ungdomsorganisasjonane deira. Då Akp gjekk inn i Raudt, gjekk ikkje det nye partiet inn for demokratisk sentralisme.

Også Det norske Arbeidarpartiet har ein tradisjon for slik organisasjonspraksis i nokon mon. Fraksjonar er framleis forbodne i partivedtektene, og medlemer kan bli ekskluderte for slik verksemd eller for å gå imot partivedtak i viktige saker. I dei seinare åra har likevel dette vorte gjennomført i mindre grad i praksis. 

Kommunisme
Politiske uttrykk
Lesbisk

Lesbe eller lesbisk er nemningar brukte om ei homofil kvinne. Omgrepet er avleidd frå den greske øya Lesbos (Lésvos), der den antikke diktaren Sapfo heldt ein skule for kvinner på 500-talet f.Kr.

Nemninga først utbreidd på norsk på 1960- og 1970-talet. Sjølv om ein del motsette seg omgrepet, meinte andre at det var nødvendig å skilja kvinnelege og mannlege homofile for å synleggjera også kvinnene.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Homoseksualitet
Kvinner
LHBT
Seksuell orientering
Resistivitet

Resistivitet, tidlegare kalla spesifikk motstand, er eit mål på eit material si evna til å hindra straumgjennomgang. Resistivitet har nemninga ρ (rho). SI eininga er ohm⋅meter (Ω⋅m), men også andre einingar som ohm⋅centimeter (Ω⋅cm) vert nytta.

Gode leiarar har låg resistivitet. Kopar, som er den mest brukte leiaren i kablar i industri og bustader, har ein resistivitet på 16.78 nΩ·m (Ved 20 °C)

Tilhøvet mellom resistansen i ein leiar og resistiviteten i leiarmaterialet er gjeve ved likningi R = ρ*l/A, der R er resistansen, ρ er resistiviteten, l er lengdi av leiaren og A er tverrsnittet av leiaren.

Denne tabellen viser resistivitet, konduktivitet og temperatur koeffisienten til nokre materiale ved 20 °C.

Referansar 

Elektroteknikk
NGL

NGL (Natural Gas Liquids) er ein type flytande petroleum samansett av butan, etan, isobutan, propan og LPG.

NGL er ikkje det same som LNG (Liquefied Natural Gas).

NGL er namnet på ein av fire typar petroleum i forvaltninga av petroleumsverksemda i Noreg. Dei tre andre er:
 Råolje
 Naturgasskondensat
 Naturgass

Naturgass
Flytande naturgass

Flytande naturgass, også kalla liquefied natural gas (LNG) er naturgass som er kjølt ned så han vert flytande. Gassen er hovudsakleg metan som vert gjort flytande ved nedkjøling til minus 163 °C. Føremålet med dette er å redusera volumet, for å letta transport og lagring. Eit tonn flytande naturgass tilsvarer om lag 1400 kubikkmeter gass. Den flytande gassen vert frakta med spesialskip.

Snøhvit LNG i Hammerfest er det største anlegget i Nord-Europas for produksjon av flytande naturgass.

Kjelder 
 caplex.no

Naturgass
Sverre Sørsdal

Sverre Sørsdal () var ein norsk boksar og lækjar fødd på Hamar. Han var olympisk sylv- og bronsemedaljevinnar i boksing i klassa lett tungvekt, og er ein av berre fire nordmenn som har vunne OL-medalje i boksing. For lækjarinnsatsen sin mottok han sidan Kongens fortenestmedalje i gull.

Sørsal representerte Noreg i boksing i tre olympiske leikar. I OL i 1920 fekk han sylvmedalje og i OL 1924 fekk han bronse, medan det vart fjerdeplass i klassa tungvekt i OL 1928. Han var òg to gonger noregsmeister i lett tungvekt, frå NM i 1920 og NM i 1924. Boksekarriera hans var attåtsyssel medan han studerte medisin ved Universitetet i Oslo og han boksa for Akademisk Boxe-Club. Seinare var han i fleire år overlækjar på Vardø Sjukehus. For innsatsen sin som lækjar vart han tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.

Bakgrunnsstoff 
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5
 Røyving, Egil: Klar ... boks! : erindringer om norsk boksing gjennom et århundre. Oslo : Norges bokseforbund

Norske boksarar
Norske legar
Kongens fortenestmedalje i gull
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under sommar-OL 1920
Norske deltakarar under sommar-OL 1920
Boksarar under sommar-OL 1920
Medaljevinnarar under sommar-OL 1924
Norske deltakarar under sommar-OL 1924
Boksarar under sommar-OL 1924
Norske deltakarar under sommar-OL 1928
Boksarar under sommar-OL 1928
Folk frå Hamar
Oslo Turnforening

Oslo Turnforening vart stifta i 1855 som Chistiania Turnforening og vart då den fyrste idrettsforeininga i Noreg. Etter 1909 har det vore drive idrettar som friidrett, boksing og symjing i tillegg til turn i foreininga. Mellom dei meir kjende medlemene i Oslo Turnforening har vore boksaren Pete Sanstøl og turnaren Unni Holmen.

Det var den austerrikske bokbindaren Joseph Stockinger som tok initiativ til oppstartinga av foreininga. Han kom til Oslo i 1854 og tok seg arbeid i eit bokbinderi og året etterpå var han drivkrafta då turnforeninga vart stifta. 

Oslo Turnforening eig og driv i dag Oslo Turnhall i St. Olavs gate i Oslo sentrum og Haslehallen på Hasle lenger aust i byen. Medlemstalet i 2006 er om lag 2500.

Bakgrunnsstoff 
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon. Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5
 Nettstaden til Oslo Turnforening.
 Nettstaden til Norges Gymnastikk- og Turnforbund 

Idrettslag i Oslo
Skipingar i 1855
Unni Holmen

Unni Holmen () er ein norsk tidlegare turnar og hesteryttar frå Oslo. Ho vart nordisk meister i turn tre gongar og vann åtte kongepokalar. Holmen var medlem i Oslo Turnforening.

Holmen dominerte norsk kvinneturn på 1970-talet. I perioden 1969–1977 vart ho noregsmeister i turn 8 gongar. Ho vart nordisk meister i mangekamp både i 1971, 1975 og 1977, dessutan vann ho nordiske gullmedalje i lagkamp. Holmen deltok ved Sommar-OL 1968 i Mexico og Sommar-OL 1972 i München. Etter ho slutta å tevle arbeidde ho som turntrenar, norsk landslagstrenar 1984-95. Ho har også verka som turndommar på internasjonale stemne.

Kringom 1980 var Holmen aktiv i sprangriding, med på Noregs landslag.

Unni Holmen er mor til fotballspelaren Kim Holmen.

Kjelder 
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5
 Aftenposten Aften 23. april 2007.
 Store Norske Leksikon om Unni Holmen. Artikkelforfattar: Rolf Bryhn

Norske turnarar
Noregsmeistrar i friidrett
Kongepokalvinnarar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1968
Gymnastar under sommar-OL 1968
Norske deltakarar under sommar-OL 1972
Gymnastar under sommar-OL 1972
Idrettsutøvarar frå Oslo
Knut Hjeltnes

Knut Hjeltnes () er ein norsk tidlegare diskoskastar og kulestøytar. På slutten av 1970-åra og byrjinga av 1980-åra var han ein av dei beste norske mannlege friidrettsutøvarane. Han vann dei fleste noregsmeisterskapane i kule og diskos i den perioden. Sjølv om han høyrde til verdseliten i diskos i fleire år tok han aldri medalje i internasjonale meisterskap. Hjeltnes er ein av til saman berre sju nordmenn som har delteke i ein verdscupfinale i friidrett. I 1979 deltok han i diskoskast og vart nummer 4. I 1977 testa han positivt for doping og var utestengt frå idretten i eit år.

Han sette norsk rekord i diskos med 69,62 i 1985 og den rekorden står enno i 2014. Hjeltnes representerte IL Gular, tidlegare hadde han vore medlem i IL Øystese og BUL-Oslo.

Dopingsak 
Sommaren 1977 vart Knut Hjeltnes som første nordmann teken for dopingbruk, og han vart utestengd frå all idrett i eitt år. Hjeltnes vedgjekk at han hadde brukt anabole steroid. Ein norsk rekord i kule og to i diskos, som han hadde sett i perioden mellom prøven vart teken og kunngjeringa av prøveresultatet, vart strokne.

Merittar 
 NM 1975 – Gull i diskos og kule
 NM 1976 – Gull i diskos og kule, bronse i spyd
 OL 1976 – 7. plass i diskos
 NM 1978 – Gull i kule
 EM 1978 – 5. plass i diskos
 Verdscupfinalen 1979 – 4. plass i diskos
 NM 1979 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 NM 1980 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 NM 1981 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 NM 1982 – Gull i diskos og kule
 NM 1983 – Gull i diskos og kule
 NM 1984 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 OL 1984 – 4. plass i diskos
 NM 1986 – Gull i diskos, kongepokal
 EM 1986 – 4. plass i diskos
 NM 1988 – Gull i diskos
 OL 1988 – 7. plass i diskos
 NM 1989 – Gull i diskos
 Gjeldande norsk rekord i diskos med 69,62 meter.

Kjelder 
 Denne artikkelen er henta frå Wikipedia på bokmål 26. september 2006.

 Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Nettsidene til Norges Fri-idrettsforbund
 

Norske diskoskastarar
Norske kulestøytarar
Noregsmeistrar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1976
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1976
Norske deltakarar under sommar-OL 1984
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1984
Norske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
Kongepokalvinnarar i friidrett
Vinnarar av Bislett-medaljen
Dopingsaker i friidrett
Dopingsaker i norsk idrett
Folk frå Kvam
Norske friidrettsutøvarar
Lendmann

Lendmann (norrønt lendr maðr), er ein stormannstittel frå norrøn tid. Lendmann var den høgaste rangen i hirda, berre under jarl. Den nøyaktige funksjonen til lendmennene endra seg truleg over tid. Lendmenn skulle mellom anna krevja opp skattar på vegner av kongen, der ein viss del gjekk til dei sjølv. Tittelen er først nemnt i skaldekvad frå Olav den heilage si tid. Under Magnus Lagabøte fekk dei norske lendmennene tittelen baron.

Tittelen lendmann har ikkje noko samband med lensmann, som var ein tittel som oppstod i dansketida.

Adelstitlar
Norrøn tid
Frøyland

Frøyland er ein matrikkelgard i Time kommune på Jæren i Rogaland fylke. Første gong Frøyland vert nemnd i skriftlege kjelder er i 1379 og opphavleg form var Frøyjutland. Stadnamnet Frøyland kjem av den norrøne guden Frøy, som er guden for grøde og vokster . I førkristen tid trur historikarar at det kan ha vore ein heidensk heilagdom, kanskje eit hov på Frøyland som kan ha samla folk også frå grannelaget. 

 Frøyland ligg nedtil det nesten 1 mil lange Frøylandsvatnet. Området består av store, fruktbare jordbruksområde og bustadområde. Frøyland utgjer den største delen av arealet på tettstaden Kvernaland. Opphavleg låg tettstaden godt innanfor grensene til Frøyland. Men litt etter litt voks tettstaden over til grannegardane og over kommunegrensa til Orstad.

Ved Frøylandsåna på Frøyland starta Ole Gabriel Kverneland si første smie som blei opptakten til O.G. Kvernelands Fabrik (Kverneland Group). I dag er den opphavlege smia eit museum.

Frøyland IL er eit aktivt idrettslag for området, med Frøyland Stadion som heimebane. Frøyland er også namnet på skulekrinsen for tettstaden. 

Frøyland og Orstad kyrkjelyd er den fyrste kyrkjelyden innan Den norske kyrkja som utgjer eit eige sokn på tvers av kommunegrenser. I desember 2008 blei Frøyland og Orstad kyrkje ferdigstilt. Kyrkja er plassert på Orstad, rett ved grensa til Frøyland. 

Det har vore fleire periodar med diskusjon om namnet på tettstaden. Sjå meir om dette på Kvernaland.

Kjelder

Fotnotar

Bibliografi 
 

Time kommune
Håkon Unge

Håkon Unge eller Håkon Håkonsson Unge, fødd i Bergen 10. november 1232, død i Tønsberg 30. april (eller 5. mai) 1257, var formelt norsk samkonge i åra 1240-1257. Håkon Unge var son av kong Håkon IV Håkonsson (1204-1263) og dronning Margrete Skulesdotter (død 1270). Håkon Håkonsson den eldre vart òg kalla «Håkon Gamle», for å skilja han frå Håkon Unge.

Den norske tronarvingen Håkon Unge fekk kongstittel i 1240 då hertug Skule gjorde opprør for å krevja det norske kongedømet for seg selv. Opprøret mislukkast. Håkon Unge vart gift med Rikitsa Birgersdotter av Bjälboætta i Oslo i 1251. Rikitsa var dotter av den mektige svenske jarlen Birger Magnusson. Birger jarl var grunnleggjar av Stockholm, far til to søner som båe vart kongar av Sverige og styrte sjølv som Sverige sin reelle herskar som formyndarregent frå 1248 og til han døydde i 1266.

Ekteskapet var ein dynastisk allianse mellom det norske og det svenske kongedømet. Giftarmålet kan sjåast som eit forlenging av fredsavtala frå 1249 som sa at «det skulle vera fred mellom Noreg og Sverige, uvener av den eine eller den andre skulle ikkje trivast eller tolast i den andre sitt rike.»

Deira einaste barn var Sverre Håkonsson (1252-1261). Han døydde berre 9 år gamal.

Håkon Håkonsson Unge gravlagd i St Hallvards kyrkje i Oslo,

Norske regentar
Fødde i 1232
Døde i 1257
Kondensasjon

Kondensasjon er ein faseovergong frå gass (eller damp) til ei væske. Vanlegvis oppstår kondensasjon når gass blir avkjølt til væskeform, men kan òg oppstå visst gassen blir komprimert (t.d. at trykket aukar). Ei væske som har kondensert frå ein gass blir kalla kondensat. Utstyr eller lekam som fører til kondensert væske blir kalla kondensator. 

Kondensasjon av gass til væske er det motsette av fordamping eller koking, og er ein eksotermisk prosess, som betyr at varme blir frigjort. Vatn som ein kan sjå på utsida av kalde glas på ein varm dag er kondensasjon.

Kondensasjon av vatn i naturen 

Vassdamp frå lufta som kondenserer naturleg til vatn på kalde flater blir kalla dogg. Vassdamp vil berre kondensere på ei flate visst flata har lågare temperatur enn vassdampen eller når vassdampen er i likevekt i lufta, t.d. at lufta er metta med fukt. Når vassdamp kondenserer på ei flate, varmar den opp flata den kondenserer på. Vassmolekyla bringar varme til flata, og fører til at temperaturen i den omliggande atmosfæren fell lite grann. I atmosfæren er det kondensasjonsprossessar av vassdamp som produserer skyer. Doggpunktet til ein luftpakke er temperaturen som luftpakken må avkjølast til for at lufta skal kunne kondenserast. 

Luft kan berre innehalda ei viss mengd vassdamp. Denne grensa varierer med temperaturen, og jo høgare temperaturen er jo meir vassdamp kan lufta halde på. 

Det oppstår òg kondensasjon av vassdamp på overflata når temperaturen på overflata er like stor eller mindre enn doggpunkttemperaturen. Deposisjon er ei form for kondensasjon, som rim og snø er døme på. Deposisjon er når vassdamp går direkte over til is, utan å vere innom væskefasen.

Kjelder

Faseovergangar
Atmosfærisk termodynamikk
Vatn
Christiansborg

Christiansborg Slot er staden der Folketinget i Danmark ligg, men har tidlegare vore slottet til kongen. Det ligg på Slotsholmen i sentralt i København. Det er bygt på ruinane av Absalons borg frå 1160-åra og det seinare Københavns slott, og ruinar frå dei kan ein sjå i kjellaren under den nordlege inngangen til det noverande slottet. 

Det nåværande slottet er i nybarokk og vart bygd 1907–28 etter teikningar av Thorvald Jørgensen.

Christiansborg er freda.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 «Rigets midtpunkt i 800 år»  - PDF-fil

Slott i Danmark
Byggverk i København
Freda bygg i Danmark
Parlamentsbygningar
Nidaros erkebispedøme

For det lutherske bispedømet, sjå Nidaros bispedøme.

Nidaros erkebispedøme var eit katolsk erkebispedøme med sete i Nidaros. Det vart oppretta av kong Olav Kyrre mellom 1070 og 1080 som bispedøme. Bispedømet vart opphøgd til erkebispedøme i 1153. Erkebispedømet vart innstifta av pave Anastasius IV i 1154, og var i funksjon fram til reformasjonen i 1537. Erkebiskopen sitt hovudsete var Erkebispegarden, rett ved domkyrkja Nidarosdomen. Frå 1152 til 1154 var Nicholas Breakspear i Skandinavia som paveleg utsending, og organiserte opprettinga av erkesetet.

Utbreiing og jurisdiksjon 

Erkebispedømet omfatta i tillegg til Noreg øyane i vest i Noregsveldet. 
Nidaros var eit metropolitanerkebispedøme med fylgjande underliggjande bispedøme suffraganar:
 Bjørgvin bispedøme
 Oslo bispedøme
 Hamar bispedøme
 Stavanger bispedøme
 Kirkjubø katolske bispedøme på Færøyane
 Kirkjuvåg katolske bispedøme på Orknøyane
 Peel katolske bispedøme på Man
 Skålholt katolske bispedøme på Sør-Island
 Holar katolske bispedøme på Nord-Island
 Gardar katolske bispedøme på Grønland

Overhyrdar

Lydbiskopar 

Lydbiskopane var knytt til kongen, og ikkje til eit bispedøme, men vart rekna som forløparar for dei eigentlege biskopane av Nidaros.

Biskopar

Biskopar

Erkebiskopar 

 
Tidlegare katolske bispedøme i Noreg
Historie i Trondheim
Færøyske statsministrar

Lista over Færøyske statsministrar sidan 1948:

Bakgrunnsstoff
tinganes.fo - Hjemmeside (engelsk og færøysk)

Færøyske statsministrar
Færøyske statsministrar
Øyar på Færøyane

Øyar på Færøyane er eit oversyn over øyane som utgjer øygruppa Færøyane'. Færøyane er samansett av i alt 18 øyar. Dei fleste øyane har ei avlang form, og strekkjer seg i nordvest–sørausteig retning. Lítla Dímun er den einaste øya det ikkje bur folk på.

I tillegg til 18 øyar omfattar øygruppa også 11 holmar og 750 skjer, og dannar ei triangelform. Færøyane har eit samla areal på 1 395,74 km². 

 Kjelder Denne artikkelen bygger på «Liste over øyer på Færøyene» frå ,  den 22. februar 2020.''  
 
Færøysk geografi
Sættargjerda i Tunsberg

Sættargjerda i Tunsberg er ei nemning på ei avtale eller forlik inngått i Tunsberg i 1277 mellom kongemakta i Noreg ved Magnus Lagabøte og kyrkja. Kongen og erkebiskopen av Nidaros Jon Raude vart samde om ei grensedraging mellom den verdslege og den kyrkjelege styresmakta. Erkebiskopen av Nidaros meinte at kristenretten skulle forvaltast av kyrkja. Magnus Lagabøtes landslov la den lovgjevande makta til kongen. 

Mellom anna avstår begge partane frå å blanda seg inn i val hjå kvarandre, dvs. kongeval og bispeutnemningar. Kyrkja fekk medhald i at erkebispen skulle ha myntrett, domsrett, under dette bøtlegging, og kyrkja fekk innvilga skattefritak.

Sættargjerda, med si kongelege godkjenning av rettar, vert sett på som eit høgdepunkt for kyrkjeleg makt og sjølvstende i Noreg. Soleis har ho ein sentral plass i norsk historie. Kongen inngår her ei avtale på likefot med ei anna makt innan eige territorium og slik understrekar likestillinga mellom kongen og kyrkja. Dette var nytt i Noreg, men ikkje internasjonalt.

Då kong Magnus Lagabøte døydde i 1280, prøvde adelen i formyndarregjeringa til den 12 år gamle Eirik II Magnusson å gå tilbake på avtalen, mellom anna ved å konfiskera kyrkjegods. I striden landsforviste dei i 1287 erkebiskop Jon Raude og biskopane Andres av Oslo og Torfinn av Hamar. 

Etter to år med strid løyste dette seg ved at kongen nådde myndealderen på 14 år og avgjorde at avtalen skulle respekterast. Dette kom som ei kongeleg forordning og ikkje i form av ein traktat mellom likeverdige partar, som sættargjerden. Oppfatningane mellom historikarar er ulike, men nokre meiner sættargjerda ikkje vart avlyst i 1290, men vart ståande ved lag so lenge den katolske kyrkja rådde landet. Halvdan Koht har vore fremste talsmann for dette synet.

Bakgrunnsstoff 
 Sættargjerden i Tunsberg, 1277
 Fra knyttneve til scepter . Makt- og demokratiutredningens rapportserie, 
 Erkebiskop Jon Raude 1268 - 1282

Norsk mellomalder
Norsk mellomalderlitteratur
Historie i Tønsberg