alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Symfoni nr. 30 av Mozart

Symfoni nr. 30 i D-dur, K. 202/186b vart komponert av Wolfgang Amadeus Mozart i Salzburg. Han var ferdig den 5. mai 1774.

Verket er skriven for to oboar, fagott, to horn, to trompetar, pauke og strykarar, men pauke-delen er gått tapt. Det har vore minst eit forsøk på å rekonstruere paukedelen.

Verker er i fire satsar: 

Molto allegro, 3/4
Andantino con moto (A-dur), 2/4
Menuett og Trio (sistnemnde i G-dur), 3/4
Presto, 2/4

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 30 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 

30
Musikk i 1774
Symfoni nr. 31 av Mozart

Symfoni nr. 31 i D-dur, K. 297, betre kjend som Parissymfonien, er ein av dei meir kjende symfoniane til Wolfgang Amadeus Mozart.

Komposisjon og premiere
Verket vart komponert i 1778 under den mislukka jobbjakten til Mozart i Paris. Komponisten var då 22 år gammal. Premieren fann stad den 12. juni 1778 under ein privat konsert i heimen til grev Karl Heinrich Joseph von Sickingen, ambassadøren til Pfalz. Den offentlege premieren fann stad seks dagar seinare i ei framføring av Concert Spirituel..

Verket fekk positive meldingar i utgåva av he Courrier de l'Europe, publisert i London:

Concert Spirituel på Kristi lekamsfest byrja med ein symfoni av M. Mozart. Denne artisten, som frå ung alder har hatt eit godt rykte blant cembalistar, kan i dag reknast bland dei flinkaste komponistane.

Concert Spirituel framførte verket igjen den 15. august, denne gongen med ein ny andresats, ein andante som erstatta den originale Andantino i 6/8. 

Verket var tydelegvis populært, for det vart framført fleire gonger i både 1779 og 1780. Verket vart publisert i Paris av Sieber og annonsert for sal den 20. februar 1779.  

Symfonien vart seinare framført i Burgtheater i Wien den 11. mars 1783 under ein kosnert for svigerinna til Mozart, songaren Aloysia Weber.

Musikken

Symfonien følgjer mønsteret rask-langsam-rask, og manglar menuetten ein ofte finn i symfoniar i klassisismen. 

Allegro assai, 4/4
Andante, 3/4
Allegro, 2/2

Symfonien er skriven for eit stort orkester som var tilgjengeleg for Mozart då han var i Paris: 2 fløyter, 2 oboar, 2 klarinettar i A, 2 fagottar, 2 horn, 2 trompetar, pauker, og strykarar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 31 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
Deutsch, Otto Erich (1965) Mozart:  A Documentary Biography.  Stanford:  Stanford University Press.

Bakgrunnsstoff 
 
  
 manuscripts of the Paris symphony

31
Musikk i 1778
Symfoni nr. 32 av Mozart

Symfoni nr. 32 i G-dur, K. 318, vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1779, etter at han kom attende frå Paris.

Symfonien har form som ein italiensk overture, og består av tre korte satsar som følgjer kvarandre utan pause: 

Allegro spiritoso, 4/4
Andante, 3/8
Primo Tempo, 4/4

Verket vart tidlegare rekna som ein overture til ein av operaene til Mozart, Thamos, kongen av Egypt eller Zaide, men dette er lite truleg sidan datoane for dei verka ikkje samsvarar med det signerte manuskripte og fordi overturane ofte vart det siste som vart laga for scenemusikk I 1785 nytta Mozart symfonien som ein overture for Wien-framføringa av Francesco Bianchi-operaen La villanella rapita.

Det signerte manuskriptet ligg i dag i New York Public Library.

Kjelder 
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 32 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 
 

32
Musikk i 1779
Symfoni nr. 33 av Mozart

Symfoni nr. 33 i B-dur, K. 319, vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart, og datert 9. juli 1779.

Struktur
Symfonien har fire satsar:

Allegro assai, 3/4
Andante moderato, 2/4
Menuett, 3/4
Finale: Allegro assai, 2/4

Det signerte partituret finst i dag bevart i Biblioteka Jagiellońska, i Kraków.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 33 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 

33
Musikk i 1779
Symfoni nr. 34 av Mozart

Symfoni nr. 34 i C-dur, K. 338, vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1780, og gjort ferdig den 29. august.

Verket er skriven for 2 oboar, 2 fagottar, 2 horn, 2 trompetar, pauke og strykarar.

Sjølv om dei fleste symfoniane har fire satsar, har denne symfonien berre tre, som framleis var vanleg tidleg i klassisismen.

Allegro vivace, 4/4
Andante di molto (più tosto Allegretto), 2/4 i F-dur
Finale: Allegro vivace, 6/8

Symfonien syner trekk av fanfarar og dekorasjonar som minnar om ein «fest-symfoni» eller «trompet-symfoni», som er karakteristisk for austerrikske symfoniar skrivne i C-dur. Dette er den først av Mozart sine C-dur-symfoniar som syner slike trekk, men han nytta den stilen i seinare verk i same toneart 36. og 41. symfoniar).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 34 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

34
Musikk i 1780
Symfoni nr. 36 av Mozart

Symfoni nr. 36 i C-dur, KV 425, (kjend som Linz-symfonien) vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart under eit kort opphald i Linz i Austerrike, då han og kona var på veg tilbake til Wien frå Salzburg seint i 1783. Heile symfonien vart skriven på fire dagar for ein konsert som den lokale greven heldt då han høyrte at Mozart suklle kome til byen. Premieren i Linz fann stad den 4. november 1783. Verket vart òg framført i Wien den 1. april 1784. Det signerte partituret av Linzsymfonien er ikkje bevart.

Struktur 
Symfonien er skriven for 2 oboar, 2 fagottar, 2 valthorn, 2 trompetar, pauke og strykarar. Han består av fire satsar:

Adagio, 3/4 — Allegro spiritoso, 4/4
Andante, 6/8
Menuett, 3/4
Finale (Presto), 2/4

Alle satsane bortsett frå menuetten er i sonateform.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 36 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
Bakgrunnen for den 36. symfonien
Steinberg, Michael.  "The Symphony: a listeners guide". page 153.  Oxford University Press, 1995.

Bakgrunnsstoff 
 
 

36
Musikk i 1783
Symfoni nr. 37 av Mozart

Den såkalla Symfoni nr. 37 i G-dur, K. 444/425a, er ein introduksjon av Wolfgang Amadeus Mozart til ein symfoni i G av Michael Haydn.

Historie

Ein trudde lenge at heile den komplette symfonien var skriven av Mozart, men ein veit i dag at han i hovudsak vart skriven av by Michael Haydn, som han Symfoni nr. 25 i G-dur, Perger 16, Sherman 25, MH 334. Dette vart først oppdaga av Lothar Perger i 1907. Moderne musikkforskarar finn det vanskeleg å forstå korleis redaktørane i Breitkopf-utgåva av Mozart kunne rekne dei tre satsane i G-dur-symfonien som ein etterfølgjer til 'Linz'-symfonien. Han har ein langt enklare stil og høyrest eldre ut enn det han elles produserte på denne tida, om Mozart hadde skrive den.

Introduksjonen vart truleg komponert seint i 1783 for å framførast på same konsert i Linz som Symfoni nr. 36 av Mozart hadde premiere.

Mozart kopierte truleg ut heile partituret for å lære frå det, men han skreiv ein ny Adagio maestoso-introduksjon. Mozart gjorde òg andre små endringar til verket.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 37 (Mozart)» frå ,  den 27. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 
 The Classical Archives have Mozart's introduction is in a separate file in the Mozart page.

37
Stavanger universitetssjukehus

Stavanger universitetssjukehus (SUS),fram til 2005 Sentralsjukehuset i Rogaland, er eit av dei største sjukehusa i Noreg etter tal på opphald. Det har helseføretaket Helse Stavanger som eigar.
Universitetssjukehuset har over 7 500 tilsette og dekkjer ein folkemasse på over 330 000 innbyggjarar.

SUS utgjer eitt sjukehus lokalisert på Våland i Stavanger. Stavanger universitetssjukehus har også fem distriktspsykiatriske senter i Stavanger, Sola, Dalane, Sandnes og i Ryfylke. I tillegg er fleire avdelingar, poliklinikkar og ambulansestasjonar lokaliserte utanfor hovudsjukehuset på Våland. 

Stavanger universitetssjukehus er organisert i klinikkar og stab- og støttefunksjonar: Kirurgisk klinikk, Klinikk A, Klinikk for hode, hals og rehabilitering, Klinikk for medisinsk service og ABK, Kvinne. og barneklinikken, Klinikk psykisk helsevern barn, unge og rusavhengige, Klinikk psykisk helsevern voksne, Mottaksklinikken, og Prehospital klinikk. Stab- og støttefunksjonene er Divisjon for driftsservice, Avdeling for fag, forskning og undervisning, Avdeling for personal- og organisasjonsutvikling, Avdeling for økonomi og finans, og Foretaksadministrasjonen.

SUS har ei rekkje samarbeidspartnerar, av dei Universitetet i Bergen om utdanning av medisinske studentar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Helse Stavanger

Stavanger kommune
Byggverk i Stavanger
Sjukehus i Rogaland
Helse Stavanger

Helse Stavanger HF er eitt av fem lokale helseføretak på Vestlandet som er eigd av det regionale føretaket Helse Vest. Det vart oppretta 1. januar 2002 som eit resultat av den nasjonale helsereforma.

Helse Stavanger administrerer i hovudsak Stavanger Universitetssjukehus og lokale klinikkar og institusjonar elles i Sør-Rogaland.

Bakgrunnsstoff 
Helse Stavanger

Helse Vest
Helse Vest

Helse Vest RHF  er eitt av dei fire regionale helseføretaka i Noreg og har det overordna ansvaret for spesialisthelsetenestene i Rogaland, Hordaland og Sogn og Fjordane. Føretaket er underlagt Helse- og omsorgsdepartementet og skal sjå til at dei kring 1 million innbyggjarane i regionen får dei spesialisthelsetenestene dei har krav på.

Helse Vest eig dei fem helseføretaka i regionen og er konsernleiing for føretaksgruppa. Dessutan er IKT-selskapet Helse Vest IKT AS eigd av Helse Vest. Konsernbudsjettet ligg på om lag 19,7 milliardar kroner i 2010. Helse Vest RHF har hovudkontor på Forus i Stavanger kommune og har kring 50 tilsette.

Det er fastsett av Kyrkje- og kulturdepartementet at Helse Vest skal ha nynorsk som tenestemål sidan det er ei overvekt av nynorskkommunar i regionen. Dette inneber at ekstern informasjon som kjem frå føretaket, til dømes magasinet Helse i vest, skal vera på nynorsk.

Helseføretak 
Helse Bergen
Helse Fonna
Helse Førde
Helse Stavanger
Apoteka Vest

Bakgrunnsstoff 
Helse Vest RHF
Spesialisthelseteneste

Spesialisthelseteneste er ei helseteneste ytt med heimel i spesialisthelsetenestelova av 1999. Fram til denne lova trådde i kraft i 2001 var omgrepet brukt som uspesifisert nemning på regional helseteneste og ymse private helsetenestetiltak som vert drivne med eller utan tilskot frå staten.

Frå og med 2002 er det staten gjennom dei regionale helseføretaka (RHF) som har plikt til å sørgja for naudsynte spesialisthelsetenester til folket. Dette vert i hovudsak ivareteke gjennom dei helseføretaka (HF) som dei regionale helseføretaka eig.

I tillegg til undersøking og behandling som krev spesialistkompetanse har spesialisthelsetenesta ansvar for å medverka med helsefagleg forsking, utdanning av helsepersonell og utdanning av pasientar og pårørande. Forutan å driva sjukehus og spesialiserte poliklinikkar, omfattar spesialisthelsetenesta òg ambulasetenester, laboratorieverksemd og finansiering av enkelte privatpraktiserande lækjar- og psykologspesialistar.

Kjelde 

Helsevesen i Noreg
Regionalt helseføretak

Regionalt helseforetak (RHF) er ei statseigd verksemd etablert ved byrjinga av 2002 med heimel i eiga lov (helseføretakslova av 15. juni 2001) for å ivareta den offentlege spesialisthelseteneste. Dei regionale helseføretaka tok over ansvaret for spesialitshelsetenesta frå fylkeskommunane. Verksemda omfattar all offentleg spesialisthelseteneste i eit geografisk definert område, ein region. Som helsemynde skal dei sørgja for nødvendige spesialisthelsetenester til befolkninga i regionen og som eigar av underliggjande helseføretak skal dei vera ansvarlege for utvikling og drift av tenestetilboda.

Under kvart av dei regionale helseføretaka er det oppretta helseføretak som kan bestå av eitt eller fleire sjukehus. Eit helseføretak (HF) er heileigd av eit RHF. Dei regionale helseføretaka skal leggja til rette for tenesteyting, forsking, undervisning og andre oppgåver som heng naturleg saman med dette.

Det er fire regionale helseføretak i Noreg:
Helse Nord (med administrasjonsstad Bodø)
Helse Midt-Noreg (administrasjonsstad Stjørdal)
Helse Vest (administrasjonsstad Sandnes)
Helse Sør-Aust (administrasjonsstad Hamar)

Staten med helseministeren er generalforsamling for det regionale helseføretaket.

Sjå òg 
 Helseføretak (HF)

Kjelder
Vågen i Stavanger

Vågen er ei vik av Byfjorden i Stavanger. Det er denne delen av Byfjorden som har gitt namn og utspring til byen Stavanger. Det historiske og dagens sentrum ligg langs Vågen. 

Namnet Stavanger kjem frå det norrøne namnet Stafangr, som er samansett av stafr, som tyder stav, og angr, som tyder fjord. Ifylgje historikaren Knut Helle må det dreia seg om det rette fjordlaupet inn til Vågen, med stafr som skal visa til den bratte skrenten til Valberget aust for Vågen. Busetnaden til byen starta aust for vågen og opp mot Torget og Domkyrkja.

No ligg den nyoppussa tusenårsstaden torget inst i Vågen. Langs begge sider av Vågen ligg det fleire pubar, barar, restaurantar, hotell, butikkar og museum. Fisketorget og «Sjøfartsmonumentet» av Arnold Haukeland ligg inst. Vågen er også viktig for fleire av festivalane som vert arrangerte i Stavanger, mellom anna sandvolleyballturneringa, Gladmatfestivalen og Stavanger2008-arrangement.

Geografi i Stavanger
Tierp

Tierp er ein svensk  tettstad og administrasjonsstad i Tierps kommune  i  Uppsala län i landskapet Uppland. I 2005 hadde staden 5 377 innbyggjarar.

Tierp ligg ved Dalälven og E4 cirka 61 kilometer nord for Uppsala og 53 kilometer sør for Gävle. Blant større føretak på staden er Atlas Copco, Elastolan, Tierps järnbruk, som produserer brønnlokk.

Kjende personar frå Tierp er ishockeyspelaren Johan Holmqvist og lyrikaren Kristina Lugn.

Historie
Tierp voks fram etter at jernbanestasjonen og Ostkustbanan blei innvigd i 1874. Namnet kjem frå Tierps kyrkby, som ligg ei mil aust for Tierp. Staden blei municipalsamhälle innanfor Tierps landskommune i 1888, og blei utskilt frå denne i 1920 for å bli köping. Gjenforeininga skjedde i 1974, og Tierp er no administrasjonssentrum i Tierps kommune.

I 1917 hadde staden 1 200 innbyggjarar, postkontor, lege, apotek, to hotell, avdelingskontor for Stockholms handelsbank og Mälarprovinsernas bank, fleire handverkarar, tre mekaniske verkstader, trelastfabrikk, støyperi med fleire fabrikkar, dampsag, mølle, meieri og ei avis.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Tierp kommune

Tierps kommun
tettstader i Uppsala län
Enköping

Enköping er ein by i Uppsala län i landskapet Uppsala i Sverige. Han  er administrasjonssenter for Enköpings kommun og i 2005 hadde byen 20 204 innbyggjarar.

Enköping fekk bystatus omkring 1300 og ligg ved nordbreidda av innsjøen Mälaren. Fotballklubben Enköpings SK Fotboll kjem herfrå.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Enköping» frå ,  den 30. juni 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Enköping kommune

Enköpings kommun
Byar i Sverige
tettstader i Uppsala län
Östhammar

Östhammar er ein svensk  by og administrasjonsstad i Östhammars kommune  i  Uppsala län i landskapet Uppland. Han ligg ved Östhammarsfjärden, 70 km nordaust for Uppsala. I 2005 hadde byen 4 598 innbyggjarar.

Östhammar er ein gamal handels- og sjøfartsby med byrettar frå 1368 av kong Albrekt av Mecklenburg. I dag vert hamna mest nytta av fritidsbåtar.

I seinmellomalderen konkurrerte Östhammar med Stockholm om Austersjøhandelen. I 1461 blei byen overflytta til Öregrund lenger nord, men han blei grunnlagd på ny etter at danskane hadde brent Öregrund i 1521.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Östhammar kommune

Östhammars kommun
tettstader i Uppsala län
Byar i Sverige
Vingåker

Vingåker er ein svensk  tettstad og centralort Vingåkers kommune i Södermanlands län i landskapet Södermanland. I 2005 hadde staden 4 362 innbyggjarar.

Historie 
Vingåker vart kjend på 1600-talet på grunn av Säfstaholms slott. Frå byrjinga av var busetnaden sterkt konsentrert omkring Västra Vingåkers kyrka, men etter at staden vart tilslutta jernbanenettet frå og med 1862 byrja staden å utvide seg i sørleg retning. I dag er sentrum konsentrert til Skräddartorget som ligg rett nord for jernbanestasjonen i retning av kyrkja. Namnet Skräddartorget peikar tilbake på tradisjonen til staden som eit viktig sentrum for tekstilindustrien. På og i tilknyting til torget finst fleire butikkar.

Vingåker fekk eit tilbakeslag då toga slutta å stoppe der i 1971. Frå år 2003 vart jernbanetrafikken gjenopptatt i form av regionale tog på strekninga Stockholm-Södertälje-Katrineholm-Hallsberg.

Tradisjonelt har staden hatt ein omfattande konfeksjonsindustri. I løpet av 1990-talet vart denne for stor del nedlagt og flytta til andre stader, og tok heilt slutt i 2005 då dei siste delane vart selt til utlandet. Grunnen skal ha vore for høge produksjonskostnader.

Vingåker er mellom anna kjend for Vingåkersdansen, Vingåkersdräkten, Vingåkers Factory Outlet, Vingåkers Volleybollklubb, Säfstaholms slott, Kjesäters folkhögskola og før dette statsministeren Göran Persson, som er fødd og oppvaksen der. Staden er òg kjend for Vingåkersrevyn som i åra 1992–2002 gjorde ein oppsetning ved Valborgshelgen kvart år.

Kjende folk frå eller med tilknyting til Vingåker
Gunnar Helén
Göran Persson
Birger Schlaug
Göran Greider
Hedvig Lindahl
Åke Green
Magnus Betnér
Anette Olzon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vingåker» frå ,  den 4. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Vingåker kommun 

Vingåkers kommun
tettstader i Södermanlands län
Gnesta

Gnesta er ein svensk  tettstad og administrasjonssenter i Gnesta kommune  i  Södermanland län i landskapet Södermanland. I 2005 hadde staden 5 208 innbyggjarar. Ein mindre del av tettstaden ligg i Södertälje kommun.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Gnesta kommun

Gnesta kommun
tettstader i Södermanlands län
Johan Tobias Sergel

Johan Tobias Sergel () var ein svensk bilethoggar og biletkunstnar.

Bakgrunn
Sergel sine foreldre Christoffer Sergell og Elisabet Swyrner var begge kunstnarar. Dei var opphavleg frå Tyskland, men kom til Sverige i 1739. Faren og Johan Tobias Sergel sine to søstrer Anna Brita og Maria Sofia Sergel var alle knytt til det svenske hoffet kor dei arbeidde med broderi.   

Sergel sitt talent var tydeleg alt i unge år og som gut gjekk han i lære hjå meistrane Jean Eric Rehn og Jacques Adrien Masreliez. I 1757 byrja han som elev til skulptøren og franskmannen Pierre Hubert L'Archevêque, kjend mellom anna for ryttarstatuen på Gustaf Adolfs torg sentralt i Stockholm.

Reise till Paris og Italia
19 år gamal vart Sergel tildeld kunstnarløn. To år etterpå blei han løna med den svenske teiknarakademien sin store gullmedalje. Åra 1767 til 1779 budde Sergel i utlandet. I 1767 fekk Sergel eit stipend på 3000 daler sølvmynt og med dei midlane finansierte han ei studiereise til Paris, Roma og Napoli. Mesteparten av tida opphald seg Sergel i Roma. Tida nytta han mellom anna til å studere oldtidas kunst og fleire av hans tidlege motiv er tematisk henta frå oldtidas mytologi. Etter at stipendet var oppbrukt begynte han å skulptere på oppdrag. For Ludvig XV av Frankrike laga Sergel tingingsverket Amor og Psyke, men kongen døyde då verket enno var halvferdig. Denne skulpturen vart sidan kjøpt inn av Gustav III av Sverige, som etterkvart var begynt å syne interesse for denne lovande kunstnaren.

Attende til Stockholm
Etter dei tolv åra i utlandet blei Sergel kalla attende til Sverige av kong Gustav III. Nokså motviljug drog Sergel til Stockholm – han hadde nett vorte vald inn i det franske kunstakademiet og utnemnd til kongeleg bilethoggar. Sergel var òg invitert av Katrina II til Russland men dit drog han aldri. I staden blei Sergel i 1780 utnemnd til professor ved kunstakademiet i Stockholm. 

Trass i den eventyrlege framgangen levde Sergel langt ifrå eit liv i likevekt: han var kjend som melankolsk og stundom ville han ta sitt eige liv. Mykje vart betre etter 1783, året då han trefte Anna Rella Hellström. Ho vart elskarinna hans og kjærleiksmøta deira skildra Sergel i ein serie humoristiske og erotiske teikningar. Etter ei reise i lag med kong Gustav III flytta Sergel og Anna Rella saman i eit hus sør for plassen kor ein i dag finn Hötorget. Anna Rella Hellström og Johan Tobias Sergel fekk fire born, men berre to av dei overlevde. Tida saman blei heller kort. Hellström døyde i 1796. Sergel levde ugift dei siste atten åra. 

Johan Tobias Sergel er gravlagd på Adolf Fredriks kyrkjegard i Stockholm. Fleire sentrale plassar i Stockholm er oppkalla etter Johan Tobias Sergel til dømes Sergels torg, Sergelarkaden og Sergelgatan. I Malmö er ei gate døypt etter kunstnaren: Sergels väg.

Verk av Sergel

Kjelder
 http://www.svenskakonstnarer.se/
 Nordisk familjebok
 Svenskt konstnärslexikon Allhems Förlag Malmö

Svenske bilethoggarar
Svenske kunstnarar
Medlemmar av det kongelege svenske kunstakademiet
Nyköping

Nyköping er ein svensk by og centralort i Nyköpings kommune i Södermanland län i landskapet Södermanland, 60 km nordaust for Norrköping. I 2011 hadde byen 29 891 innbyggjarar.

Byen er sete for länsadministrasjonen i Södermanland. Her er hamn og stor handel og industri. Byen er eit trafikknutepunkt ved Havn, betydelig handel og industri. Kommunikasjonssentrum ved E 4 og jernbanelinjene Stockholm–Malmö og Grängesberg–Oxelösund. 

Nyköping fekk bystatus i 1444 og ligg ved Austersjøen.

Historie 
Ved Nyköpingån er det blitt funne etterleivningar som er datert til rundt 2000 f.Kr. Nyköping er truleg ein av dei eldste busetnadane i Sverige.  Staden, ved munningen av fire elver, Nyköpingsån, Kilaån, Svärtaån samt Idbäcken, var spesielt viktig på den tida då den viktigaste transporten skjedde med båt.

Det eldste privilegiebrevet til Nyköping stammar frå 1444; det omhandla tilgang til øyar i skjergarden. I løpet av mellomalderen var det fleire riksmøte og krigshendingar i byen. I 1280 blei det grunnlagt eit fransikanarkloster i byen. 

Det er ikkje kjend når slottet Nyköpingshus blei reist, men hertug Magnus Ladulås førte der dei forhandlingane som gjorde at den svenske krona fekk kontroll over Visby. På slottet sat Valdemar Birgersson som fange og døydde der i 1302. I 1317 skjedde det som er blitt kalla for «Nyköpings gjestebod» der hertugane Erik Magnusson og Valdemar Magnusson blei tatt til fange av bror deira, kong Birger Magnusson, og seinare døydde. Under Albrekt av Mecklenburg si tid var slottet styrt av den tyske riddaren Raven van Barnekow og seinare Bo Jonsson (Grip).

Sjå òg
Stockholm Skavsta Airport

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Nyköping kommun

Nyköpings kommun
tettstader i Södermanlands län
Byar i Sverige
Stader frå norrøn tid