alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Xiang

Xiang (kinesisk skrift 湘語, pinyin xiāng yǔ), kalla hunanesisk, er ein variant av kinesisk. Språket er oppkalla etter elva Xiang og er utbreidd særleg i provinsen Hunan. 

Meir enn 36 millionar menneske i Kina har Xiang til morsmål, særleg i det sentrale og sørvestre Hunan, i dei fire fylka Quanzhou (全州), Guanyang (灌陽), Ziyuan (資源) og Xing'an (興安) nord i regionen Guangxi, og dessutan i mindre delar av Guangdong. Xiang-området er omgitt av mandarintalande område i nord, vest og sør, Hakka i sør, og av Gàn i austre Hunan og i Jiangxi. Xiāng er òg i kontakt med språka Tujia og Miao i nordvest.

Vi kan dele inn xiang etter kriteria gammal og ny, der den gamle (i sør) har stått seg betre mot påverknad frå mandarin. «Gammal xiang» er av stor interesse for språkforskarar sidan det som wu-dialekten har tatt vare på den gamle tredelte distinksjonen mellom obstruentar. 

Det finst dessutan tre dialektgrupper innan xiang:

 Chángyì (長益片) i 32 byar/byfylke og fylke, blant anna i Changsha
 Lóushào (婁邵片) i 21 byar/byfylke og fylke i Hunan og Guangxi
 Jíxù (吉漵片) i åtte byar/byfylke og fylke

Xiang var det språket som Mao Zedong voks opp med.

Litteratur 
Bào, hòuxīng & Chén, huī. (2005). "Xiāngyǔ de fēnqū" (The divisions of Xiang languages). Fāngyán: 261-270. (鮑厚星, 陳暉. 2005. "湘語的分區".方言: 261-270)
Norman, Jerry. [1988] (2002). Chinese. Cambridge, England: CUP ISBN 0-521-29653-6
Wu, Yunji. (2005). A Synchronic and diachronic study of the grammar of the Chinese Xiang dialects. Berlin, New York: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-018366-8
Yuán, jiāhuá (1989). Hànyǔ fāngyán gàiyào [An introduction to Chinese dialects]. Beijing, China: Wénzì gǎigé chūbǎnshè. (袁家驊. 1989. 漢語方言概要. 北京:文字改革出版社.)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Xiang» frå ,  den 29. desember 2012.  
 

Språk i Kina
Einskildspråk
Mapudungun

Mapudungun eller mapuche er det tradisjonelle språket til mapuchefolket i Chile og Argentina. Det er eit isolert språk, eller utgjer ein eigen språkfamilie saman med huilliche.

Namn 
Namnet mapundungun er sett saman av mapu, 'jord' og dungun, 'språk', slik at heile namnet tyder 'jordas språk'. Andre heimnamn på språket er mapuchedungun ('mapuchefolkets språk') og chedungun ('folkets språk'). Namn gjevne av andre grupper er mellom anna araucano og chilidungu ('Chiles språk').

Opphav 
Det finst ulike spekulasjonar om opphavet til mapundungun, og det er gjort forsøk på å kopla det til ulike sør- og sentralamerikanske språkfamiliar. I dag har språket fleire lånord frå chilensk spansk og quechua. Chilensk spansk har også lånt ord från mapudungun.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mapudungun» frå ,  den 29. desember 2012.  
 

Isolerte språk
Språk i Chile
Språk i Argentina
Mapuche
Einskildspråk
Sunda

Sunda eller sundanesisk er eit malayopolynesisk språk som blir tala av rundt 27 millionar menneske på den vestlege tredelen av den indonesiske øya Java, det vil seie av om lag 15 % av folket i Indonesia. Rundt 60 % av dei sundatalande brukar også indonesisk, og rundt 5 % brukar nederlandsk.

Fonetikk 
Sundanesisk blir skrive med latinske bokstavar. Det er eit tydeleg fonetisk språk, det vil seie at det er sterkt samsvar mellom ortografi og uttale. Språket har fem reine vokalar:
 a (som i skatt),
 é (som i  vett)
 i (som i rik),
 o (som i bål)
 u (som i lukk),
og to nøytrale vokalar:
 e (som i endinga i koner) og
 eu (som i endinga i ongul)
Språket har ingen diftongar. Konsonantane vert skrive: p, b, t, d, k, g, c (uttala: tskj), j, h, ng, ny (som i Canyon), m, n, s (ustemd), w, l, r (rulle-r ) og y.
Andre konsonantar, ofte frå lånord, blir endra etter dette mønsteret:  → p, v → p, sy → s, sh → s, z → j, og ch → h.

Referansar 
Denne artikkelen bygger på «Sundanesisk» frå ,  den 29. desember 2012. 
Denne artikkelen bygger på «Sundanesische Sprache» frå ,  den 29. desember 2012. 
 

Malayopolynesiske språk
Språk i Indonesia
Einskildspråk
Aucklandskarv

Aucklandskarv (Phalacrocorax colensoi) er ein kystbunden sjøfugl i skarvefamilien. Han er endemisk til Aucklandøyane, sør for New Zealand.

Skildring 
Dette er ein mellomstor skarveart, ca. 63 centimeter med kroppssvekt på rundt 2 kilogram. Fjørdrakta er i svart og kvitt. Strupen og heile undersida til undergump er kvit, vengene har kvite flekker som formar seg til eit band når vengene er folda saman. Eit felt av berr hud rett under nebbrota er i blågrått og får raud farge i hekketida. Beina er bleikraude, og augeringen er blå.  

Aucklandskarven hekkar på Aucklandøyane og kan elles treffast berre i kystområdet ved Aucklandøyane og i havet utanfor øyane. Han er mest vanleg ved sørlege og austlege sider av øygruppa. Fuglane kan opptre i flokkar, både under beiting og kvile.

Dietten består mellom anna av småfisk og marine virvellause dyr.

Reira er bygd av tang, guano, gras torv og kvister. Reirplassen ligg ofte under overheng av fjell eller under tre. Kullet er på 3 egg og egga blir lagt med intervall på 2, 3 eller 4 dagar. Klekkinga skjer etter ca. 28 dagar. Hekketida er frå november til februar.

Arten har status som sårbar, og bestanden er estimert til ca. 4 500 individ (2012), og er trudd å vere stabil.

Kjelder 
Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005 
BirdLife International (2012) Species factsheet: Phalacrocorax colensoi . Henta frå http://www.birdlife.org den 29. desember 2012.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Skarvfamilien
Fuglar endemiske til New Zealand
Kappe

Kappe er eit klesplagg festa ved skuldrene og hengjande laust nedover kroppen. Kapper finst i mange ulike lengder og kan vera draperte av enkle, flate tøystykke eller vera formsydde. Dei kan berast opne framme eller på ei side, delvis lukka (til dømes i halsen) eller vera lukka heilt rundt. Plagga kan ha kragar, hetter og ei viss form for erme.

Ordet «kappe» kjem frå mellomalderlatin cap(p)a gjennom norrønt kápa. Det er i slekt med «kåpe».

Ein kjenner kapper frå heile verda. I Norden finst det døme på kapper frå bronsealderen.

Ulike kappetypar
 Burnus
 Cape (kep)
 Kavai
 Kutte
 Lukka (luhkká)
 Poncho

Kjelder

 «kappe – ytterplagg» i Store norske leksikon.

klede for overkroppen
ytterklede
Draperte klede
Norsk teiknspråk

Norsk teiknspråk er eit teiknspråk som primært blir brukt av norske døve. Språket har utvikla seg spontant i kommunikasjonen mellom døve menneske i Noreg har kommunisert med kvarandre. Norsk teiknspråk har mange fellestrekk med dansk teiknspråk. Teiknspråket på Madagaskar er ikkje så ulikt teiknspråket i Noreg, fordi det var norske misjonærar som først tok opp arbeid blant døve og høyrselshemma på Madagaskar. 

Norsk teiknspråk er eit eige språk med sin eigen grammatikk og setningsoppbygging. For døve og mange tunghøyrde med norsk teiknspråk som morsmål, er teiknspråk ein del av identiteten. Norsk teiknspråk kan dessutan vere førstespråket til høyrande barn av døve foreldre.

Norsk teiknspråk har ikkje noka form for skriftspråk.

Noregs Døveforbund reknar med at det er om lag 5000 døve. I tillegg til desse reknar dei med at om lag 10 000 personar som sjølve er høyrande, bruker teiknspråk i kommunikasjon med døve familiemedlemmer eller omgangsvenner; vidare bruker 1 500 fagfolk teiknspråk i yrkesutøvinga si. Med 16 500 teiknspråkbrukarar er norsk teiknspråk eit stort minoritetsspråk i Noreg.   Dei som har teiknspråk som morsmål i snever meining, er derimot få. I staden bruker ein heller den meir generelle termen førstespråk om det teiknspråket døve barn av høyrande foreldre tileignar seg.

Teiknspråk er ikkje formelt vedtatt som «offisielt språk» i Noreg, men norsk teiknspråk er mellom anna omfatta av føresegner i opplæringslova som gjev rett til opplæring i og på teiknspråk for elevar som har dette som førstespråk. Folketrygdlova gir dei som ikkje kan kommunisera på talespråk, rett til gratis teiknspråktolk slik at dei kan fungere i dagleglivet, i utdanning og arbeid og i samband med polikliniske helsetenester. Slik har språket likevel ei form for offisiell status. Det vert arbeidd med å gi språket høgare offisiell status.

Sjå òg 
Norsk Tegnordbok

Referansar 

 
Teiknspråk
Språk i Noreg
Einskildspråk
Shangqiu

Shangqiu (kinesisk: 商丘; pinyin: Shāngqiū) er eit byprefektur aust i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet grensar i nordaust til provinsen Shandong, i søraust til provinsen Anhui. Shangqiu har eit areal på 10 704 km² og hadde i underkant av 7,4 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Shanqiu omfattar to bydistrikt (区 qū), to byfylke (市 shì) og seks fylke (县 xiàn).

Arkeologiske funn viser at byhistoria går tilbake til fyrste del av Shang-dynastiet. Shangqiu var hovudstad for den kinesiske oldtidsstaten Song.

Næring
Landbruk er hovudnæring for Shangqiu, som ligg på den nordkinesiske sletta og har grøderik jord og gode vilkår for irrigasjon. Kveite, mais, bomull, sesamfrø, grønsaker, frukt og tobakk er mellom dei viktigaste avlingane, samt avl av livdyr (storfe).

Industrien spelar ei mindre rolle, men har vakse mykje sidan 1990-talet. Næringsmiddelselskapet Kedi er den største eksportøren av frosne grønsaker i Kina. Store førekomstar av kol gjev grunnlag for produksjon av elektrisk kraft og drift av aluminiums-smelteverk.

Samferdsle
Den viktige jarnbanelinja Jingjiubanen stoppar her på si ferd frå Beijing til Kowloon i Hongkong. Denne linja går gjennom Hengshui, Heze, Xinzhou, Jiujiang, Nanchang, Heyuan, Huizhou og Shenzhen. Også toga på Longhaibanen, Kinas viktigaste jarnbanelinje i retning aust-vest, stansar i Shangqiu. Longhaibanen går frå Lianyungang til Lanzhou via mellom andre Xuzhou, Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.

Kinas riksveg 105 går gjennom byen Shangqiu. Denne viktige trafikkåra tek til i Beijing, og går sørover og endar ved kysten i Zhuhai i provinsen Guangdong. Vegen er innom storbyar som Tianjin, Dezhou, Jining, deretter Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou. Dessutan passerer Kinas riksveg 310 gjennom området. Denne vegen tek til i Lianyungang i Jiangsu, fører så vestover og endar i Tianshui i provinsen Gansu. Han er innom Xuzhou før han passerer Shangqiu og går vidare til Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Shangqiu» frå ,  den 29. desember 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Shangqiu» frå ,  den 29. desember 2012.  
 

Byprefektur i Henan
Oslolosen

Oslolosen, eigentleg Kjell Aronsen, er ein ein fiktiv person skapt av humoristen Harald Eia. Han debuterte i TV-programmet Uti vår hage 2 på NRK1 i januar 2008. Eit klipp med Oslolosen er òg sett kring 700 000 gonger på Youtube. Oslolosen var òg frontfigur for Oslo kommune sin kjeldesorteringskampanje i 2008.

Rollefiguren er ein sertifisert guide for byen Oslo. Oslo kommune har vedteke losplikt for utanbys køyretøy som entrar hovudstaden, og i den første episoden er jobben hans å guide ei gruppe menn frå Nord-Noreg som kjem til byen i buss. Aronsen snakkar (ein parodi på) Oslodialekt.

Referansar 

NRK
Kultur i Oslo
Australpiplerke

Australpiplerke (Anthus novaeseelandiae) er ein sporvefugl med utbreiing i Australia, på New Zealand og Ny-Guinea. Ho høyrer til den største biologiske slekta Anthus i familien av erler og piplerker, Motacillidae.

Skildring 

Dette er ei slank piplerke, 16 til 19 cm lang, og ho veg ca. 40 gram. Fjørdrakta er brun på hovudet og oversida med mørke striper. Undersida er bleik med brune striper på brystet. Australpiplerkene har ei iaugefallande kvit augebrynstripe og ei mørke augestripe. Dei ytre halefjørene på den lange halen er kvite, og fuglen vipper karakteristisk opp og ned med halen. Beina er relativt lyse og lange, medan nebbet er slank og brun. Dei flyg ofte berre i korte avtsandar frametter.

Ropet er eit sporvliknande, skingrande 'skrii' og eit lengre 'tswii'.

Det er ein fugl som lever opne habitat som enger, jorder, men ikkje i intentsivt drive jordbruksområde, i vegkantar, elveleie med grus, sanddyner og opent skogsterreng. Dei finst oftast nær kysten, men kan òg nå opp til fjelltoppar. Dei beitar på bakken på små virvellause dyr som biller, edderkoppar og insektlarver. Det vil òg ete frø slik som grasfrø.

Hekkesesongen startar i august. Det koppforma reiret er plassert ved foten av vegetasjon eller i ly av ein stein. Hofuglen byggjer reiret av gras og legg to til fem egg, tre eller fire er mest vanleg. Dei er lys gulbrune med brune flekker og blir ruga i 14 til 15 dagar. Begge foreldra syt for føde åt ungane til dei er i stand til å flyge etter 14 til 16 dagar.

Underartar 

Anthus novaeseelandiae
 Den australske gruppa:
 A. n. exiguus - Ny-Guinea
 A. n. australis, A. n. bilbali og A. n. rogersi - Det australske kontinentet
 A. n. bistriatus - Tasmania

 Den nyzealandske gruppa:
 A. n. novaeseelandiae - Nordøya på New Zealand, Sørøya på New Zealand og Stewart Island/Rakiura 
 A. n. chathamensis - Chathamøyane
 A. n. aucklandicus - Aucklandøyane & Campbelløya
 A. n. steindachneri - Antipodesøyane

Tidlegare var òg tartarpiplerke, fjellpiplerke og orientpiplerke klassifisert som underartar av dette taksonet, Anthus novaeseelandiae.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Australasian Pipit» frå , den 30. desember 2012. 
  
 BirdLife International (2012) Species factsheet: Anthus novaeseelandiae . Henta frå http://www.birdlife.org den 30. desember 2012.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Erlefamilien
Fuglar i den australske regionen
TranzAlpine

TranzAlpine Express er eit jarnvegssamband for persontrafikk mellom Christchurch og Greymouth på Sørøya på New Zealand, drive av selskapet Tranz Scenic. Namnet kjem av ruta til toget, som går over Søralpane.

Rute 
Verksemda starta 22. november 1987, og erstatta då dei tidlegare ekspresstoga mellom Christchurch og Greymouth. I det vesentlege held ruta seg til jarnvegsstrekningen Midland Line. På grunn av eit vakkert og interessant landskap langs ruta, er ho av stor interesse for turistar. Togturen er 223 km, og varer i fire og ein halv time. På denne strekningen passerer toget fem viadukter (mellom desse Stair Case Viaduct, 73 m høg) og 16 tunnellar. Den lengste tunellen er den 8 550 m lange Otira Tunnel nedanfor det 920 m høge fjellpasset Arthur's Pass.

Drift 

Sidan 1. oktober 2008 vert verksemda driven av Kiwi Rail Scenic Journeys, eit statleg selskap. Toget går frå  Christchurch om morgonen, og brukar 4,5 timar på turen. Etter eit opphald i Greymouth på ein time, dreg toget attende, og kjem fram til Christchurch om kvelden. 
Togturen har vorte svært populær, og frakta 204 000 passasjer i rekneskapsåret 2007

Stasjonar på linja 
Christchurch
Rolleston
Darfield
Springfield
Cass
Arthur's Pass
Otira
Jacksons
Moana
Kokiri
Brunner
Greymouth

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside til Kiwi Rail Scenic Journeys 
 Heimeside til KiwiRail Limited
  

Denne artikkelen bygger på «TranzAlpine» frå ,  den 30. desember 2012.  
 

Jarnvegar på New Zealand
Canterbury på New Zealand
West Coast på New Zealand
Musculus serratus posterior inferior

Musculus serratus posterior inferior (frå latin serrare - «å sage», posterior - «bakre», inferior - «nedre»), på norsk òg kalla den nedre bakre sagmuskelen, er ein muskel som ligg heilt inntil ribbeina i den nedste, dorsale delen av brystkassa.

Anatomi
M. serratus posterior inferior spring ut frå dei to nedste torakale og dei to øvste lumbare ryggtaggane processi spinosi Th11-L2 og ligamentum supraspinale som ligg som dekkjer til processi spinosi dorsalt. Muskelen startar som eit tynt seneblad som kjem frå lig. supraspinale og ryggvirvlane. Det har òg fibrar blanda med fascia thoracolumbalis. Etter senebladet går muskelen over i muskelbuken som deler seg opp i fire muskelbukar. Han går skrått oppover og lateralt og festar på underkantane av niande til tolvte ribbein med fire muskelbukar som går til kvart sitt ribbein.

Rørsle
M. serratus posterior inferior  trekkjer ribbeina dorsalt og nedover for hjelpe til i roteringa og ekstensjonen av truncus. Når begge musklane kontraherer vil det bidra i forsert ekspirasjon av luft frå lungene.

Fleire bilete

Sjå òg
M. serratus anterior
M. serratus posterior superior

Bakgrunnsstoff

serratus posterior inferior
Kuli

Kuli er ei nemning på ein asiatisk dagløna kroppsarbeidar eller ein person som arbeidde på langvarige kontraktar, langt frå heimstaden. Nemninga gjekk or bruk mange stader kring andre verdskrigen.

Ordsoge
Ordet «kuli» har mange moglege opphav, og truleg har mange av desse påverka kvarandre.  
Den vestindiske kasten koḷī blir ofte vist til som opphav, det same gjer tamilsk kūli (verbet 'hyra'). Urdu/hindi-ordet qulī (क़ुली) har opphav i det utdøydde tyrkiske språket tsjagataisk, og viste opphavleg til slavar. Frå urdu og engelsk spreidde ordet seg til mange indiske språk og vart deretter teke i bruk av dei mange europeiske kolonimaktene, særleg om kinesiske og indiske arbeidarar.

Historie
Kuliar vart oftast sett til å gjere grovarbeidet på plantasjar eller andre store verksemder. Dei hadde inngått ei kuli-kontrakt, der dei på strenge vilkår batt seg til oppdraget sitt, gjerne for fleire år. Kulien vart jamnast sett til om lag ti timar dagleg hardt arbeid, og måtte alltid halde seg på den arbeidsplassen der arbeidgjevaren ville ha han/henne.

Nemninga «kuli» vart nytta om folk frå ei rad asiatiske rike. Gjennom 1800-talet var det mykje nytta om kinesarar som i strie straumar vandra langt bort frå heimetraktene. Mange hamna i Søraust-Asia, andre vart skipa til arbeid i Mellom-Amerika og Sør-Amerika. Også kinesarar som reiste til dei vestlege delane av Nord-Amerika og tok arbeid vart kalla kuliar, noko dei i ein rettsleg forstand ikkje var; nemninga «kuli» vart brukt i antikinesisk propaganda for å hindre meir innvandring frå Kina.

Moderne tyding

Ordet «kuli» eller «coolie» blir i dag brukt fleire stader i verda med ulik tyding. I ein del område med innbyggjarar av kuli-opphav kan det brukast nedsetjande om desse, til dømes i Karibia og Sør-Afrika. I India er det derimot ei nøytral yrkesnemning for berarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kuli (Tagelöhner)» frå ,  den 30. desember 2012.

Bakgrunnsstoff

Ord frå urdu
Ord frå hindi
Migrasjon
Sørazerisk

Sørazerisk eller søraserbajdsjansk er eit tyrkisk språk tala nordvest i Iran og i tilgrensande regionar i nabolanda Afghanistan, Irak, Tyrkia og Syria. 16 % av folket i Iran taler sørazersisk – i alt skal nær 13 millionar menneske ha sørazersisk som førstespråk. I Iran blir språket skrive med arabisk skrift; i nabolanda kan språket òg bli skrive med kyrillisk og latinsk alfabet.  Nokre vil rekne språket som ein dialekt av aserbajdsjansk, men ISO registrerer nordaserbajdsjansk og søraserbajdsjansk som to åtskilte språk. 

Iranarar som taler sørazeri kallar ofte språket sitt for  «türki» eller «torki», mens dei kallar det offisielle språket i Tyrkia for «İstambuli türki» (anatolisk tyrkisk).

Referansar

Einskildspråk
Språk i Iran
Drammen Kunstforening

Drammen Kunstforening er ei medlemsforeining skipa 18. mai 1867 i Drammen. Embets- og tenestemenn i byen stod bak, og førebiletet var kunstforeininga i Christiania. Gassverkstyrar Geelmuyden vart den fyrste formannen i foreininga.

Kunstforeininga, som er mellom dei eldste i sitt slag i landet, har som føremål å gjere det mogeleg for innbyggjarane i Drammen å verte kjend med biletkunsten, og er opa for alle som er interessert i biletkunst innanfor ein kvar teknikk og kunstretning. 

Drammen Kunstforening vart i 1996 konsolidert med Drammens Museum for kunst og kulturhistorie, fylkesmuseum og galleri for Buskerud. Kunstforeiningas Det Faste Galleri med ei samling på 530 verk som var bygd opp ved innkjøp, donasjonar frå privatpersonar og middel frå Norsk kulturråd, vart då ein part av stiftinga Drammens Museum. Samlinga er hovudsakleg sett saman av verk av norske kunstnarar, mellom anna ei unik samling av målarstykke av Hans Heyerdahl, og femner om både eldre kunst og moderne uttrykksformer. Det Faste Galleri har no tilhald i bygningen Lychepaviljongen på Drammens Museums område på Marienlyst i Drammen. Her syner Drammens Museum òg fram skiftande utstillingar, og Drammen Kunstforening er ansvarleg for éi av desse kvart år.

Bakgrunnsstoff

Nettstaden til Drammens Museum 

Norske kulturorganisasjonar
Kultur i Drammen
Skipingar i 1867
Nordazerisk

Nordazerisk eller nordaserbajdsjansk er eit tyrkisk språk som er offisielt språk i Aserbajdsjan og elles blir talt i tilgrensande regionar i nabolanda Armenia, Georgia og  Russland . 6,1 millionar  aserbajdsjanarar skal ha språket som førstespråk (2001). I Aserbajdsjan blir språket skrive med latinske bokstaver; i nabolanda kan språket òg bli skrive med kyrillisk skrift.  

Nokre vil rekne språket som ein dialekt av aserbajdsjansk, men ISO registerer søraserbajdsjansk og nordaserbajdsjansk som to atskilte språk. Talarane av dei to språktypane er rekna som éi etnisk gruppe.

Dei som brukar språket, kan kalle det for «Azərbaycan Türkcəsi» (aserbajdsjansk tyrkisk).

Referansar

Einskildspråk
Språk i Aserbajdsjan
Bol

Bolen (på latin truncus), på norsk òg kalla trunkus og torso, er eit anatomisk omgrep for overkroppen til mange dyr, mellom anna menneske, altså ein kropp utan ekstremitetar (lemmer) og hovud. I denne delen av kroppen ligg dei aller fleste organa. Bolen omfemnar både thorax og abdomen. 

Anatomi
Luxemburgsk

Luxemburgsk eller luxembourgsk (Lëtzebuergesch) er eit offisielt språk i Luxemburg, nærskyldt med tysk.

Luxemburgsk liknar dialektane som blir talt i dei tilgrensande delane av Tyskland. Sidan luksemburgsk i 1984 fekk status som offisielt språk i Luxemburg, ved sida av tysk og fransk, blir det i dag rekna som eit sjølvstendig språk. 

Luxemburgsk er likevel ikkje eit offisielt EU-språk. Det kan ha samanheng med at fransk enno er offisielt lovspråk i Luxemburg.

Språkhistorie
Språket var lenge berre eit talespråk, rekna som ein tysk dialekt med mange franske lånord. Dialekten ligg nær dei mosel-franskiske dialektane i Tyskland. 

5. juni 1946 fekk språket ei offisiell rettskriving – «ofizjel lezebuurjer ortografi». I 1975 innførte regjeringa i Luxemburg ei ny rettskriving, «Offiziell Lëtzebuerger Orthographie»; denne følgjer i større grad tyske konvensjonar.

Utbreiing 

Den luxemburgske språklova av 24. februar (skriven på fransk) slår fast at
 Luxemburgs statsspråk er luxemburgsk.
 Lovtekstane i landet skal publiserast på fransk.
 Styresmaktene kan eitter eige val bruke luxemburgsk, tysk eller fransk.
 Dersom nokon kontaktar styresmaktene på luxemburgsk, tysk eller fransk, så skal dei svare i det same språket.

Luxemburgsk er kvardagsspråket i Luxemburg. Gateskilt er skrivne på luxemburgsk både i Luxemburg og delar av Belgia. Private brev er oftast skrivne på luxemburgisk, medan offisielle publikasjonar oftare blir skrivne på fransk.  

Avisene er for ein stor del skrivne på tysk. 

Undervisning i grunnskolen skjer på luxemburgsk, mens elevane lærer fransk frå andre klasse. Frå og med niande  klasse kan ein velje om ein vil ha undervisninga utelukkande på luxemburgsk eller fransk.  

Dei siste åra er det vorte vanlegare med luxemburgsk musikk, fjernsyn og filmar.

Nokre døme på språket 
I luxemburgsk blir verba bøygde i person og tal:

 Jo = ja 
 Nee = nei    
 Moien = hei
 Äddi = adjø
 Vielmols Merci = tusen takk
 Wann ech gelieft (w.e.g.) = versågod
 Ëntschëllegt eller pardon = orsak
 Wéi geet et ? = Korleis går det ?
 Ech well ...  = Eg vil ha ...
 Ech hun dech gären.  = Jag elskar deg.
 Ech kommen aus Lëtzebuerg  = Eg kjem frå Luxemburg.

Ë på luxemburgsk blir uttalt som kort E.

Bakgrunnsstoff

Referansar
Denne artikkelen bygger på «Luxemburgiska» frå ,  den 30. desember 2012.  
 

Vestgermanske språk
Språk i Luxemburg
Einskildspråk