alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Høgtrykk

Eit høgtrykk er eit område der det atmosfæriske lufttrykket er større enn i dei omliggande områda. I enkelte land blir desse områda kalla antisyklonar. Atmosfæren prøver alltid å kome i likevekt med seg sjølv og derfor blir faktorar som lufttrykk og temperatur forsøkt utjamna. Dette fører til at lufta strøymer frå høgtrykk mot lågtrykk for å utjamne trykkskilnaden. Høgtrykk er assosiert med rolege vindforhold og subsidens. Subsidens er søkkjande luftrørsler som gjer at lufta blir adiabatisk oppvarma. Dermed vil eventuelle skydropar fordampe i høgtrykkssituasjonar og det blir lite skyer på himmelen. Mangelen på skyer fører til at temperaturskilnaden mellom dag og natt ofte aukar i forhold til lågtrykkssituasjonar. Om dagen vil meir solinnstråling føre til auka temperatur, medan overflata blir avkjølt ved langbølgja utstråling om natta. 

Klimatologisk oppstår høgtrykka oftast i subtropiske område (om lag 25-35° N eller S). Over ekvator fører kraftig solinnstråling til at luftmassane blir løfta opp i høgda og ført enten nord eller sør. Denne lufta blir så avkjølt, og byrjar å søkkje ned mot overflata i subtropiske strøk. Denne sirkulasjonen er kjend som Hadleyceller. Den søkkjande, tørre lufta er hovudårsaka til at dei fleste ørkenane ligg på desse breiddegradene. 

Høgtrykk dekkjer ofte eit større område og har svakare overflatevind enn lågtrykk, fordi større overflatefriksjon på trykkgradienten og corioliskrafta hindrar sirkulasjonen rundt høgtrykket. Lufta strøymer alltid motsett veg rundt eit høgtrykk og eit lågtrykk på same halvkule. På nordlege halvkule strøymer lufta med klokka rundt eit høgtrykk, medan det er motsett på sørlege halvkule. 

Nokre høgtrykk varer så lenge at dei får spesielle namn. Det sibirske høgtrykket er eit tilnærma stasjonært høgtrykk som kan vare lenger enn ein månad om vinteren. I Europa kjenner ein til Asorehøgtrykket, som amerikanarane kalla Bermudahøgtrykket. Dette er eit kraftig høgtrykk som ofte gjev fint vêr i Nord-Atlanteren. I dei sørlege områda av dette høgtrykket vil den austlege vinden ofte føre havbølgjene inn mot austkysten av Nord-Amerika i løpet av orkansesongen.

Sjå òg
 Lågtrykk
 Blokkerande høgtrykk
 Atmosfærisk sirkulasjon

Antisyklonar

el:Υψηλό Βαρομετρικό
Visepresident i USA

Visepresident er det nest høgaste embetet ein kan ha i USA, etter presidentembetet. Ein visepresident blir valt parallelt med presidenten, og tek over stillinga dersom presidenten skulle døy, gå av eller bli avsett innanfor presidentperioden. Visepresidenten opptrer òg som president for det amerikanske senatet.

Visepresidenten i USA er Kamala Harris (2021).

Liste over visepresidentar i USA

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «USAs visepresident» frå ,  den 10. august 2020.  
 
Politikk i USA
Anders Langes Avis

Anders Langes Avis (den tidlegare Hundeavisa) var ei avis om hundehald og politikk. Avisa fungerte i stor grad som Anders Lange sitt personlege talerøyr, og stod i det store og det heile for same politikken som det seinare Anders Langes Parti.

Historie 
I 1947 vart Anders Lange sekretær i Norsk Kennelklubb og skipa seinare ein eigen kennel i Oppegård. I 1948 tufta han Hundeavisa. Avisa handla i byrjinga hovudsakleg om hundehald, men vart meir og meir open for politiske ytringar. Utover 60-talet vart den redaksjonelle profilen heilt endra og avisa vart omdøpt til Ander Langes Avis. Avisa hadde ein krass brodd mot det rådande politiske miljøet, og hovudsakleg retta mot skattar og avgifter og alle former for avgrensingar av det frie næringslivet, og inngrep i den enkeltes liv. Lange var sjølv kritisk til å føre utviklingshjelp, og redaksjonelt stod Anders Langes Avis for ein sterk politisk kritikk av opposisjonen mot det sørafrikanske apartheid-regimet og støtte til regimet.

Norske aviser etter namn
Tidlegare norske aviser
Skipingar i 1948
La Paz

La Paz er den administrative hovudstaden i Bolivia og regionshovudstaden i La Paz-departementet. Byen har om lag 800.000 innbyggjarar i bysentrum (2008). Han ligg 3 600 moh., i ein dal ved Altiplano, og har saman med byen El Alto oppe på platået over 1,6 millionar innbyggjarar. 

Byen blei grunnlagd i 1548 av Alonso de Mendoza på ei innfødd busetjing som heitte Chuquiago. Han fekk namnet Nuestra Señora de La Paz, «Vår Frue av Freden», for å minnast freden etter eit opprør leia av Gonzalo Pizarro mot den første visekongen av Peru, Blasco Núñez Vela. I 1825, då dei peruanske republikanarane vann ein avgjerande siger over spanske styrkar ved Ayacucho, fekk byen det fulle namnet La Paz de Ayacucho.

Geografi 
Byen ligg ved elva Chokeyapu i ein ca 400 meter djup elvedal, canyon, som skjærer ned frå kringliggjande høglandet Altiplano. Like ved, på høgda vest for La Paz finn ein satellittbyen El Alto, der ligg òg flyplassen La Paz El Alto på 4 058 moh. Totalt er det ei skilnad i høgd på ca 1 000 meter frå El Alto ned til bydelane lengst sør i dalen. Det finst ein klar samanheng mellom geografi og sosial status for dei ulike bustadstrøk i La Paz; jo lågare bustaden ligg, jo mindre fattigdom og høgare status. I dei lågaste områda er det i gjennomsnitt ca 6 grader varmare enn opp på platået, høgdsjuke er òg eit mindre problem nede på 3 000 moh. 

Fjellet Illimani (6 462 m) med tre toppar dominerer horisonten. Med fantasi kan ein sjå bilete i fjellsida av ein mann, ei kvinne, eit barn og ein lama.

Bakgrunnsstoff 

Hovudstader i Sør-Amerika
Byar i Bolivia
Busetnader grunnlagde i 1548
Montevideo

Montevideo er hovudstaden i Uruguay og den klart største byen med om lag 1,35 millionar innbyggjarar. Byen ligg ved munningen av Rio de la Plata og er ei viktig hamn. Han er utfartsstad for fiske i Atlanterhavet, og har fleire fiskefabrikkar.

Historie 
Montevideo blei grunnlagd 24. desember 1726 av spanske kolonistyresmakter for å hindra portugisisk innflytting i området. Det opphavlege namnet på byen var San Felipe y Santiago de Montevideo. Byen har eit universitet som blei grunnlagd i 1849.

Frå 1800-talet til 1900-talet var byen under sterk britisk påverknad for å motverka argentinsk og brasiliansk kontroll. Britane utvikla mellom anna eit omfattande jarnbanenettverk i området rundt. Den argentinske diktatoren Juan Manuel de Rosas omleira byen fleire gonger mellom 1838 og 1851.

Montevideo var ei nøytral hamn under den andre verdskrigen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Montevideo» frå ,  den 6. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Uruguay
Hovudstader i Sør-Amerika
Asunción

Asunción er hovudstaden i Paraguay. I tillegg til å husa regjeringa er han òg den største hamne- og industribyen i landet, og eit viktig kulturelt knutepunkt. Innbyggjartalet er 1 304 087 (1992).

Historie 
Asunción er ein av dei eldste kolonibyane i Sør-Amerika, og er kjend som Mor til byar fordi mange ekspedisjonar som skulle grunnleggja fleire byar på kontinentet la ut herfrå. Sjølve byen blei grunnlagd 15. august 1537 av Juan de Salazar og Gonzalo de Mendoza. Han fekk namnet Nuestra Señora de la Asunción ('Vår Frue av himmelfarten').

I 1731 var byen skodeplass for eitt av dei første opprøra i det spanske koloniveldet. Opprøret var leia av advokaten José de Antequera y Castro, som blei teken til fange og avretta.

Etter at Paraguay tapte Trippelalliansekrigen i 1870 blei Asunción okkupert av brasilianske styrkar fram til 1876.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Asunción» frå ,  den 6. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Paraguay
Hovudstader i Sør-Amerika
Fosen i Karmøy

For andre tydingar av Fosen sjå Fosen (fleirtyding)

Fosen, eller Fosn, er ei øy i Karmøy kommune på Haugalandet i Rogaland fylke. Øya ligg på austsida av Karmsundet og på vestsida av Fosnasundet.

Øya har eit areal på 12,3 km² og det høgaste punktet på øya er Arafjellet på 80 meter over havet.

Kjelder

Geografi i Karmøy
Haugalandet
Øyar i Rogaland
Norsk-amerikanarar

Norsk-amerikanarar eller norskamerikanarar er ei nemning på folk frå Noreg som har utvandra til verdsdelen Amerika. Omgrepet vert oftast nytta om folk som har utvandra til USA eller Canada. Etterkomarar etter utvandrarane kan òg verta kalla norskamerikanarar. 

I USA finst det fleire organisasjonar for norskamerikanarar, til dømes Sons of Norway, som arbeider for å fremja norskamerikanske tradisjonar. Dei skipar mellom anna til middagar med lutefisk, og arbeider for å ta vare på handverk knytt til Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Sons of Norway sin nettstad

 
Folkegrupper i USA
Susanne Sundfør

Susanne Aartun Sundfør () er ein rock- og folkartist frå Haugesund som skriv songar og syng sjølv.

Musikk 
Susanne Sundfør har spelt både jazz og klassisk musikk, og har utvikla ein eigen blandingsstil med element frå begge. Ho blir ofte samanlikna med musikarar som Joni Mitchell og Carole King. Sundfør har henta inspirasjon frå desse, men òg frå folk som Jeff Buckley, Radka Toneff, Ane Brun og Thomas Dybdahl.

Tekstane hennar handlar ofte om personlege opplevingar (t.d. 'Africa, America', 'Time out, time', 'It's all gone tomorrow'), eller om samfunnsspørsmål (til dømes 'Opium').

Biografi 

Ho blei fødd og voks opp i Haugesund, der gjekk ho musikklinja på Skeisvang vidaregåande skule. Musikaren bur og studerer for tida i Bergen, der ho òg speler, men har òg gjort fleire opptredenar i Oslo og Haugesund. Sommaren 2005 spelte ho med Tom McRae. I februar 2006 spelte ho på Bylarm i Tromsø, i 2007 på ByLarm i Trondheim. I 2007 debuterte ho med albumet Susanne Sundfør som ho vann Spellemannprisen 2007 i klassen beste kvinnelege artist for. Ho var også nominert til denne klassa i Spellemannprisen 2010, men trekte seg. Ho grunngav dette med at ho var skeptisk til at mannlege og kvinnelege artistar vart vurderte kvar for seg. Dette året var ho også nominert i klassen Årets populærkomponist, der ho vann.

Prisar og utmerkingar 

 Spellemannprisen 2007 for plata Susanne Sundør i klassa Kvinneleg artist.
 Spellemannprisen 2010 for The Brothel i klassa Årets populærkomponist.
 Edvard-prisen 2011 for The Brothel i klassa Populærmusikk

Diskografi

Studioalbum 
 Susanne Sundfør – (2007, Your Favourite Music/MBO)
 Take One – (2008, Your Favourite Music/Universal)
 The Brothel – (2010, EMI Norway)
 The Silicone Veil – (2012, EMI Norway)

Konsertalbum 
 A Night At Salle Pleyel – (2011, EMI Norway)
 Singler
 Walls – (2006)
 White Foxes – (2012, EMI Norway)
 The Silicone Veil (single) – (2012, EMI Norway)

Musikkvideoar 
 «The Brothel»
 «White Foxes»
 «The Silicone Veil»

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Susanne Sundfør» frå , den 25. mars 2013.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad 
 Side på MySpace

Norske musikarar
Norske songarar
Folk frå Haugesund
Vinnarar av Spellemannprisen
John Alvheim

John Ingolf Alvheim () i Øygarden i Hordaland, var ein norsk politikar i Framstegspartiet. 
Han var innvald på Stortinget frå Telemark frå 1989 til 2005, i perioden 1997-2005 var han leiar av Sosialkomitéen. Han var vararepresentant 1973-1977 for KrF.

Alvheim var utdanna anestesisjukepleiar og diakon og hadde økonomisk-administrativ tilleggsutdanning.

Då han vart innvald på Stortinget, var han direktør ved Notodden sjukehus, ei stilling han hadde hatt sidan 1987. Alvheim vert rekna som ein av dei fremste helsepolitikarane Noreg har hatt, også blant sine politiske motstandarar. 

I 2000 fekk Alvheim mykje merksemd i media etter ei reise på Cuba der han roste det kubanske systemet.
John Alvheim døydde i 2005. Same året kom det ut ein biografi om livet hans, skriven av Arvid Møller, som fekk tittelen Alvheim.

Bakgrunnsstoff 
 

Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar frå FrP
Stortingsrepresentantar for Telemark
Lokalpolitikarar i Notodden
KrF-politikarar i Telemark
FrP-politikarar i Telemark
Norske embets- og tenestefolk
Folk frå Øygarden
Rolf Reikvam

Rolf Reikvam () i Førde i Sogn og Fjordane) er ein norsk politikar (SV). Han vart innvalt på Stortinget frå Akershus i 1997 og sat i tre periodar.

Presidentskap i Stortinget 
 2005 – 2009 sekretær i Lagtinget.

Komitéar på Stortinget 
 2005 – 2009 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomitén.
 2001 – 2005 leiar av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomitén.
 2001 – 2005 medlem av Fullmaktskomitéen.
 1997 – 2001 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomitén.

Kjelder 

 

Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar frå SV
Norske pedagogar
Folk frå Førde
Sigbjørn Hjelmbrekke

Sigbjørn Hjelmbrekke () frå Osterøy i Hordaland var leiar i Norsk Målungdom frå 2004 til 2005.

I 2001 stod Hjelmbrekke på trettande plass på stortingsvallista til RV i Hordaland. Ved fylkestingsvalet i 2003 stod han på 54. plass på same liste, og på 1. plass på RV-lista i Osterøy til kommunevalet.

Leiarar av Norsk Målungdom
Folk frå Osterøy
Kristin Clemet

Kristin Clemet () er ein norsk økonom og politikar (H). Clemet var stortingsrepresentant for Oslo 1989–1993.

Regjering 
Kristin Clemet har vore statsråd i to regjeringar:
 Regjeringa Syse:
 1989: Forbrukar- og administrasjonsdepartementet med ansvar for administrasjonssaker
 1990: Arbeids- og administrasjonsminister 
 Regjeringa Bondevik II:
 2001-2005:Utdannings- og forskingsminister

Utdanning og karriere 
Kristin Clemet vart uteksaminert som siviløkonom frå NHH i 1981. Clemet var redaktør i Høgre-tidsskriftet Tidens Tegn 1993–1998 og viseadministrerande direktør i Næringslivets Hovudorganisasjon 1997–2001.

Kristin Clemet er sambuar med Michael Tetzschner, og dei har to born. 

I 2004 vart ho utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

Bakgrunnsstoff 
 Biografi på nettstaden til Stortinget

Norske forbrukar- og administrasjonsministrar
Norske arbeids- og administrasjonsministrar
Norske utdannings- og forskingsministrar
Statsrådar i Regjeringa Syse
Statsrådar i Regjeringa Bondevik II
Høgrestatsrådar
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Oslo
St. Olavs Orden
Norske redaktørar
Folk frå Harstad
Anarki

Anarki (frå gresk ἀναρχία anarkhia, 'fråvær av styre') er eit omgrep som kan ha fleire liknande tydingar.

 Fråvær av alle former for politisk autoritet og/eller sosialt hierarki
 Politisk uorden og forvirring
 Fråvær av styrande prinsipp, til dømes felles standardar og formål

Den første definisjonen, fråværet av politisk autoritet, kan visa til eit samfunn basert på anarkisme eller anarkosyndikalisme, eller til det internasjonale politiske systemet.

I den andre og tredje tydinga viser omgrepet til statar med politisk kaos, der politisk autoritet er broten ned eller aldri har funnest. Den noverande stoda i Somalia er eit døme på dette.

Styresett
Anarkisme
Hinduskrifter

Det som kan kallast hinduskrifter er ei overveldande samling av nedskrivne rituale og bøner, myter og legender, openberringar og tolkingar som er blitt til gjennom den lange skrifthistorien til hinduismen. Ein stor del av litteraturen er på sanskrit, men det finst òg skrifter på andre indiske språk.

Ein deler som regel skriftene i to hovuddelar: Sjruti, 'det som blir høyrd', altså openberringar, og smriti, 'det som blir hugsa', eller tradisjonar. Vedaene høyrer til hovudsakleg den første gruppa og blir sett på som heilage skrifter av alle hinduar. Seinare verk, som Mahabharata og Ramayna, er episke verk frå den andre gruppa som mange hinduiske sekter ser på som heilage.

Ofte vil hinduar lesa skriftene sine på fleire nivå. I tillegg til den bokstavelege tydinga av teksten vil ein òg sjå etter symbolske, andelege tydingar. Dette gjer at skriften kan tolkast på fleire ulike måtar, alt ut frå kvar lesaren sjølv er andeleg.

Bakgrunnsstoff 
 «Hindu scripture» på engelsk Wikipedia

Skrifter
Manta

Manta er ein mellomstor hamneby ved Stillehavskysten i Ecuador. Han ligg i Manabíprovinsen og var ein handelsby i førkolumbisk tid. I dei siste 50 åra har folkesetnaden i byen vokse til 200 000. I dag er tunfiske den viktigaste næringa for byen. Byen har òg turisme og kjemisk industri. Ein internasjonal lufthamn, Eloy Alfaro international, ligg ved byen og her er òg ei relativt stor skipshamn. 

Ecuador har gått inn i ein avtale med Sambandsstatane om å gje løyve til Sambandsstatane til å nytte lufthamna i Manta som base for overvakingsflygingar mot narkotikatrafikk. Avtalen var ein av mange forhold som reiste folkeleg motstand mot den tidlegare presidenten i landet, Lucio Gutiérrez. Den 20. april 2005 måtte Gutiérrez rømme frå landet etter sterke demonstrasjonar og motstand i kongressen.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Manta (Ecuador)» frå ,  den 7. desember 2005.

Bakgrunnsstoff

Byar i Ecuador
Manabíprovinsen
Åsa Jinder

Åsa Jinder () er svensk riksspelman, nyckelharpespelar og komponist. 

I 1979 vart Åsa Jinder den yngste riksspelmannen gjennom tidene. Året etter debuterte ho med LPen Åsa Jinder spelar nyckelharpa. I 1995 vann Åsa Jinder, saman med den norske gruppa Secret Garden, Eurovision Song Contest i Dublin med songen «Nocturne». Ho har saman med Susanne Alfvengren og Marianne Flynner skrive ein kamplåt til det svenske fotballandslaget og ho har også gjeve ut ein roman: Kärlek störst av allt, smärtsammast. 

Frå 1994 vart Åsa Jinder politisk aktiv i det svenske partiet Socialdemokraterna.

Svenske folkemusikarar
Svenske komponistar
Svenske politikarar
Eurovision Song Contest 1995-deltakarar
Eurovision Song Contest-vinnarar
Roy Hodgson

Roy Hodgson () er ein engelsk fotballtrenar, som i 2012 er landslagssjef for England. 

Han har tidlegare trent mellom andre Viking i den norske Tippeligaen og den italienske storklubben Inter. Hodgson kan kallast ein trenarnomade sidan han i løpet av si foreløpig 32 år lange trenarkarriere har trent 15 forskjellige klubbar og landslag. Hodgson erstatta Rafael Benitez som manager i Liverpool sommaren 2010, og denne jobben kan reknast som høgdepunktet i karrieren så langt. Hodgson kjem frå stillinga som manager i Fulham der han har gjort ein imponerande jobb, trass i avgrensa ressursar.

Engelske fotballtrenarar
Anatolij Karpov

Anatolij Jevgenjevitsj Karpov () er ein russisk sjakkspelar. 
Karpov var verdsmeister i sjakk frå 1975 til 1985 og igjen frå 1993 til 1999.

VM-kampane 
Karpov vart verdsmeister i 1975 etter å ha vunne kandidatfinala mot sjakkstormeister Viktor Korchnoi i 1974. Karpov vart verdsmeister i 1975 utan kamp, då verdsmeisteren frå 1972, Bobby Fischer frå USA ikkje ville akseptere vilkåra for VM-kampen som verdssjakkforbundet FIDE hadde bestemt.

Karpov forsvarte VM-tittelen i kampar mot Viktor Korchnoi i 1978 og 1981.

I 1984 spelte Karpov ein VM-kamp mot Garri Kasparov. Regelen var då at vinnaren vart den som først fekk 6 sigrar vart verdsmeister. Etter mange månader speling og 48 parti var stillinga 5-3 i favør av Karpov - men då hadde Kasparov vunne dei to siste partia. Presidenten i verdssjakkforbundet FIDE braut då av kampen, av omsyn til spelarane si helse.

Det vart så spela ein ny kamp i 1985, og denne gongen kunne ikkje Karpov hindre at Kasparov vann kampen, og vart ny verdsmeister. Karpov freista både i 1986, 1987 og 1990 å ta tilbake tittelen, men mislukkast.

I 1993 braut Kasparov med verdssjakkforbundet FIDE, og danna sin eigen organisasjon, PCA, der han arrangerte sine eigne VM-kampar. Samtidig arrangerte FIDE sin eigen VM-kamp, der Karpov i 1993 vann mot sjakkstormeister Jan Timman frå Nederland og dermed vart offisiell FIDE-verdsmeister igjen.

I 1996 forsvarte Karpov VM-tittelen i kamp mot sjakkstormeister Gata Kamsky frå USA.

I 1998 endra verdssjakkforbundet FIDE systemet for å peike ut ein VM-utfordrar. Sjakkstormeister Viswanathan Anand frå India vann ei stor utslagsturnering (cup), men hadde ingen sjanse i VM-kampen mot ein utkvild Karpov nokre dagar etterpå.

I 1999 endra verdssjakkforbundet FIDE på nytt systemet, og gjorde VM om til ei stor utslagsturnering. Dette ville ikkje Karpov vere med på, og gav opp VM-tittelen.

Heider 
Karpov vart tildelt Sjakk-Oscar som beste spelar for året, for åra frå og med 1973 til og med 1977 og 1979 til 1981, 8 år. Sjakk-Oscar blir gitt til den beste spelaren siste år, etter ei avstemming blant sjakkjournalistar og sjakkekspertar verda over.

Merknadar

Kjelder 
 Sigurd Heiestad - Øystein Brekke: VM sjakk i 100 år, Aventura 1986, ISBN 82-588-0435-9
 Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv
 Mark Weeks si side på engelsk med oversikt over alle sjakk-VM

 Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Anatolij Karpov sine parti hos www.chessgames.com
 Anatolij Karpov sitt ratingkort hos Verdssjakkforbundet FIDE

Karpov, Anatolij
Karpov, Anatolij
Sovjetmeistrar i sjakk
Karpov, Anatolij
Sovjetiske sjakkspelarar
Vinnarar av sjakk-Oscar
Garri Kasparov

Garri Kimovitsj Kasparov () er ein russisk sjakkspelar. Han vart verdsmeister i sjakk i 1985, då han sigra over Anatolij Karpov. Kasparov vart med dette den yngste verdsmeisteren i sjakk til då. Kasparov klarte å forsvare tittelen i VM-kampar mot Karpov både i 1986, 1987 og 1990.

I 1993 braut Garri Kasparov med Verdssjakkforbundet FIDE, og danna sin eigen organisasjon, PCA, der han arrangerte sine eigne VM-kampar. Samtidig arrangerte FIDE sine VM-kampar, slik at ein i mange år hadde strid om kven som var verdsmeister. Garri Kasparov klarte å forsvare tittelen heilt fram til 2000. I 2000 klarte sjakkstormeister Vladimir Kramnik å slå Kasparov i VM-kamp i London, med 2 sigrar og 13 remisar. 

Garri Kasparov var rekna som den sterkaste sjakkspelaren i verda også etter at han miste VM-tittelen. Han toppa FIDE sine ratinglister samanhengande frå 1986 til 1. oktober 2005. Einaste unntaket var ratinglista for januar 1996, der Vladimir Kramnik delte førsteplassen med Kasparov. I januar 1990 oppnådde Kasparov den til då høgaste FIDE-ratingen, passerte 2800, og slo den gamle rekorden til Bobby Fischer på 2785. Kasparov har rekorden for høgaste oppnådde FIDE-rating, 2851, på FIDE sine ratinglister for juli 1999 og januar 2000.

Garri Kasparov vann Sjakk-Oscar som beste spelar for året, for åra frå og med 1982 til og med 1988 - 7 år på rad. Deretter vart ikkje prisen delt ut før i 1995, og Kasparov vann prisen for 1995, 1996, 1999, 2001 og 2002. Til saman 12 gongar.

Garri Kasparov kunngjorde 10. mars 2005 at han trekte seg frå seriøs turneringssjakk.

Garri Kasparov har lenge vore politisk engasjert. I 1984 vart han medlem i det sovjetiske kommunistpartiet men melde seg ut i 1990, og var med på å stifta Russlands Demokratiske Parti. Han støtta valkampen til Boris Jeltsin i 1996. Han er no ein profilert motstandar av president Vladimir Putin. Han er leiar for Komité 2008: Fritt Val, og ein av leiarane for Den All-Russiske Borgarkongressen "For Demokrati, Mot Diktatur"

Kjelder 
 Sigurd Heiestad - Øystein Brekke: VM sjakk i 100 år, Aventura 1986, ISBN 82-588-0435-9
 Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv
 Mark Weeks si side på engelsk med oversikt over alle sjakk-VM

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Garri Kasparov sine parti hos www.chessgames.com
 Garri Kasparov sitt ratingkort hos Verdssjakkforbundet FIDE

Verdsmeistrar i sjakk
Stormeistrar i sjakk
Sovjetmeistrar i sjakk
Russiske sjakkspelarar
Sovjetiske sjakkspelarar
Russiske politikarar
Vinnarar av sjakk-Oscar
Bogoindisk

Bogoindisk er ei sjakkopning som vert definert av trekka 1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 Lb4+. Den har fått namnet etter Efim Bogoljubov.

Kvit sitt tredjetrekk, 3.Sf3, leier springar til eit naturleg felt, men i motsetnad til 3.Sc3 blir ikkje ein ekspansjon i sentrum truga med 4.e4. Dei mest vanlege svara er 3...b6, som fører til Dronningindisk, 3...d5 som fører til Dronninggambit. 3...Lb4+ som definerer Bogoindisk er noko meir sjeldsynt, men blir likevel spelt på alle nivå. Opninga kan fort føre til avbytter, noko som lettar forsvarsarbeidet til svart.

Kvit har fem lovlege svar, der tre er gode.
4.Ld2 er det mest vanlege. Kvit stoppar sjakken med løparen og trugar svart sin løpar. Svart sitt mest vanlege svar er no 4...De7, men den enklare varianten med 4...Lxd2+ og dei meir ambisiøse 4...a5 og 4...c5 vert også spelt.
4.Sbd2 stoppar sjakken med ein springar som dermed vert teken til eit noko passivt felt. Til gjengjeld vil ein eventuell ...Lxd2+ frå svart gi kvit løparparet, og dersom svart vil unngå dette, så må som regel b4-løparen slå retrett.
4.Sc3 fører til Kasparov-varianten av Nimzoindisk.

Sjakkopningar