alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Impuls i fysikk

Impuls eller kraftstøyt er i fysikk kraft gonger den tida krafta verkar. Lekamen som krafta verkar på får ved kraftstøyten ei forandring i rørslemengda si. Forandringa i rørslemengd er ofte misvisande vorte kalla impuls.

I elektrisitetslæra brukast iblant impuls i tydinga kortvarig straumstøyt (straumimpuls), men som regel brukar ein heller nemninga puls i denne samanhengen.

Formel

der
I er impuls (anna symbol nytta er òg J),
F er krafta, og
 dt er ei infinitesimal tid.

Viss F er konstant, vert dette redusert til
 som er lik produktet av krafta  og tida 

Eininga for impuls er newtonsekund, Ns.

Siden tida t er ein positiv skalar, vil impulsen ha same retninga som krafta.

Impulslova  
Ein lekam med masse  blir påverka av ein konstant kraft  i tida . Startfarten er  og sluttfarten er .

Akselerasjonen blir

Av den andre lova til Newton

Me veit at rørslemengd er definert som 

Når ein lekam er påvekra av krefter, gjev resultantkrafta lekamen ein impuls som er lik forandringa i rørslemengda til gjenstanden.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Impuls (fysikk)» frå ,  den 3. mai 2013.  
 

Fysiske storleikar
Klassisk mekanikk
Kraft
Tid
Mekanisk likevekt

Likevekt er ein lekam eller tilstanden til system når det er i ro og det ikkje føregår nokre endringar innanfor systemet. Likevekt er i mekanikken kjenneteiknet ved at summen av alle krefter som verkar på lekamen eller systemet er null. Ein skil mellom stabil, labil og indifferent likevekt der understøttingspunktet ligg høvesvis rett over, rett under, eller i tyngdepunktet til lekamen.

Kjelder
likevekt. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/likevekt

Statikk
Tregleikssystem

Innan mekanikken skildrar ein rørsla til partiklar eller lekamar matematisk i tilhøve til eit gjeve koordinatsystem. Dette referansesystemet har sjølv ein bestemd rørsletilstand som påverkar korleis rørslene ser ut. Eit tregleikssystem, òg kalla inertialsystem, er eit koordinatsystem som ikkje er under akselerasjon. Då vil den mekaniske skildringa av ei rørsle oppfylle Newtons lovar. Det inneber at kvar og ein akselerasjon som blir observert i eit tregleikssystem er skapt av ei kraft.

Det er ikkje lett å finne eit verkeleg tregleikssystem: jorda roterer rundt seg sjølv, jordkloden blir trekt mot sola, sola blir trekt mot senteret av galaksen, og galaksen er òg akselerert av gravitasjonskrefter frå andre stader. Men i praksis har dette lite å seie så lenge akselerasjonen kan reknast som svak. I kva grad han kan det avheng av storleiksordenen på det fysiske systemet som skal modellerast. Til dømes er jordrotasjonen viktig i meteorologisk samanheng, men neglisjerbar for fenomen som føregår på ein mindre skala.

I Newtons mekanikk er det ein vanleg framgangsmåte å rekne på det akselerte systemet som om det var eit tregleikssystem. Dette kan gjerast ved å innføre imaginære krefter som sentrifugalkrafta og corioliskrafta.

Newton hevda i teoriane sine eksistensen av eit absolutt tregleikssystem slik at all observert rørsle (som naudsynleg er relativ) kunne tilskrivast ei absolutt rørsle. Relativitetsteorien avviser dette, og hevdar i staden at alle tregleikssystem er likeverdige. Dette synspunktet vart formulert allereie av Galileo Galilei og går under namnet relativitetsprinsippet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Treghetssystem» frå ,  den 3. mai 2013.  
 

Klassisk mekanikk
Referansesystem
Relativitet
Krinsløp
Klunkeflaske

Klunkeflaske eller klukkeflaske er ei flaske som er snevra inn slik at ho liknar på eit timeglas. Over- og underdelen er bundne saman med anten eitt eller fem opne tynne røyr. Klunkeflaska vart gjerne nytta til servering av brennevin.

Klunkeflasker med eitt ope røyr vil nesten alltid klukke. Når ein skjenker må lufta i flaska passere den eine innsnevringa, og då vil luftboblene lage ein klukkande lyd (klunking). Når flaska så vert snudd rett veg, går lufta opp i den øvre kolben og klukkar så igjen om det er nok væske. Skjenkinga kan derfor føre til meir moro enn med vanleg karaffel. Klunkeflaska vart fort populær og vart nytta både i borgarleg og folkeleg drikkekultur. Den er produsert både i klart, røykfarga og grønt glas.

Flasker med fem opne tynne røyr vil berre klunke om flaska er nesten full og ein heller med bratt vinkel slik at væska dekker alle fem røyra. Danske flasker kan ha denne konstruksjonen.

Klunkeflaska vart eit populært produkt då glasindustrien starta opp i Noreg på 1700-talet. Då var ho alt vel kjent på dei tyske glasverka. Fasongen har røter attende til seinmellomalderen då det vart populært med ulike typar skjemteflasker.

I Noreg har det vore produsert klunkeflasker ved Nøstetangen, Hurdal, Gjøvik og Hadeland glassverk. På Gjøvik Glassverk vart klunkeflaskene produserte i klart glas med standard storleikar 1/4, 1/2, 3/4 og 1 pott. Klunkeflasker var særs populære som romantiske kuriositetar på midten av 1800-talet. Det blir framleis laga klunkeflasker, m.a. på Hadeland Glassverk, men det er ingen stor produksjon. I dag blir klunkeflasker gjerne nytta til akevitt.

Litteratur
 Korshavn, Jan Håvard (1994): Norsk empire glass. Gjøvigs Glasværk 1807-1843. Gjøvik. ISBN 82-09323-21-2
 Polak, Ada (1958): Glassboken. Oslo.
 Østby, Jon Birger (1983): Nomenklatur for drikkestell, med tegninger av Torill Sand. Oslo

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Klunkeflaske» frå ,  den 27. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Klunkeflaske frå Hadeland i DigitaltMuseum

Glasilåt
Flasker
Omklamringsrefleksen

Omklamringsrefleksen, eller Moro-refleksen, er ein refleks hos spedborn som finst fram til dei er 4-5 månader gamle. Refleksen har tre delar:

 abduksjon: armane spreier seg
 adduksjon: armane går saman igjen
 gråt (som oftast)

Om refleksen ikkje opptrer i eit spedbarn, kan det vera teikn på problem i sentralnervesystemet. 

 

Pediatri
Refleksar
Obstetrikk
Afétes

Afétes (gresk Αφέτες) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Afétes inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Afétes 1 746 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 339 innbyggjarar.

Referansar 

Afetes
Afetes
Afetes
Neokhóri i Magnisía

Neokhóri (gresk Αφέτες) er ein landsby i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Neokhóri var hovudsete i den tidlegare kommunen Afétes, som no er ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio.

Referansar 

Neokhori
Sipiáda

Sipiáda (gresk Σηπιάδα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Sipiáda inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio.

Referansar 

Sipiada
Sipiada
Lávkos

Lávkos (gresk Λαύκος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Lávkos var hovudsete i den tidlegare kommunen Sipiáda, som no er ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio.

Referansar 

Lavkos
Miliés

Miliés (gresk Μηλιές) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Miliés inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Miliés 3 085 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 640 innbyggjarar.

Referansar 

Milies
Milies
Milies
Jaktflaske

Jaktflaske eller lommeflaske er ei lita, flat smal flaske av glas til brennevin til jakt- og turbruk. Nemninga «lommeflaske» er òg nytta for lommelerker. Jaktflasker er like store som lommelerker, men lommelerker i glas er gjerne tilnærma sirkelforma, vertikalt tverrsnitt. 

Jaktflasker vart laga på dei norske glasverka frå slutten av 1700-talet. Lommeflasker og jaktflasker er ført opp i priskurantane frå Hadeland Glassverk i 1851 og 1856, men dei er ikkje avbilda.

Løveflaske
I 1860-åra kom ein ny type jaktflaske, løveflaske. Desse flaskene vart blåste i form og vart svært populære. Dei har gjerne riksvåpenet med Den norske løva som dekor på sida og ofte òg ein drueklase. Løveflaskene vart blåste både i klart og i farga glas, spesielt koboltblått. Dei vart produserte til omkring 1900 både på norske og svenske glasverk. Løveflasker er laga både med form som jaktflasker og som lommelerker.

Referansar
Denne artikkelen bygger på «Jaktflaske» frå ,  den 4. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Se jaktflasker i DigitaltMuseum
Se løveflasker i DigitaltMuseum

Litteratur
 Lie, Inger-Marie (1977): Hadelandsglass 1850-1900. Oslo 
 Korshavn, Jan Håvard (1994): Norsk empire glass. Gjøvigs Glasværk 1807-1843. Gjøvik. ISBN 82-09323-21-2
 Polak, Ada (1958): Glassboken. Oslo.

Drikkekar
Flasker
Tríkeri i Magnisía

Tríkeri (gresk Τρίκερι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Tríkeri inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio. Den tidlegare kommunen dannar den ytste spissen av halvøya Pílio. Utanfor nordspissen av halvøya ligg øya Tríkeri med busetnaden Gamle Tríkeri.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Tríkeri 1 353 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 022 innbyggjarar.

Referansar 

Trikeri
Trikeri
Trikeri
Soúrpi

Soúrpi (gresk Σούρπη) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Soúrpi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Almyrós.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Soúrpi 2 867 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 457 innbyggjarar.

Referansar 

Sourpi
Sourpi
Sourpi
Pteleós

Pteleós (gresk Πτελεός) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Pteleós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Almyrós.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Pteleós 2 485 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 140 innbyggjarar.

Referansar 

Pteleos
Pteleos
Pteleos
Anávra

Anávra (gresk Ανάβρα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Anávra inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Almyrós.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Anávra 584 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

Referansar 

Anavra
Anavra
Anavra
Lommelerke

Lommelerke, lommeflaske eller berre lerke er ein flat behaldar av glas eller metall med kork til oppbevaring av væske. Lommelerker av glas er tilnærma sirkeforma, vertikalt tverrsnitt, medan tilsvarande flasker i meir langstrekt form gjerne blir kalla jaktflasker. I dag er lommelerker utstyrt med skrukork, medan dei gamle vanlegvis hadde kork.  Fasongen er ofte som ei flatklemt flaske, men andre fasongar er også kjent. Ein del finst med ein større kapsel skrudd over korken og forma som eit drikkeglas. Denne kapselen gjer det unødvendig å ta med drikkeglas.

Lommedelen av namnet kjem truleg av at flaskene var lette å få inn og ut av ei vanleg jakkeinnerlomme. «Lerke» kan koma av lerkefugl, eit ord som tyder 'slurk' eller av «lerk» med tydinga leddik, eit lite rom i ei kiste eller ein koffert. Andre meiner at namnet har sitt opphav frå Fredrik Georg Lerche, drukkenbolt og svirebror av Henrik Wergeland. 

 

Volumet varierer mellom 1/2 flaske og 0,2 liter. Innhaldet bestemte eigaren sjølv, men det vart oftast ikkje tatt med drikke som kravde spesielle glas slik som konjakk. Brennevin som whisky og akevitt var vanleg, forutan «himkok». 

Lerka var med på tur til alle årstider og kom fram når situasjonen låg til rette for det. Vanleg er framleis er totsupen på elg- eller reinsdyrjakt og ein klunk til peisbålet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lommelerke» frå ,  den 4. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Sjå lommelerker i DigitaltMuseum

Litteratur
 Korshavn, Jan Håvard (1994): Norsk empire glass. Gjøvigs Glasværk 1807-1843. Gjøvik. ISBN 82-09323-21-2
 Polak, Ada (1958): Glassboken. Oslo.
 Østby, Jon Birger (1983): Nomenklatur for drikkestell, med tegninger av Torill Sand. Oslo

Brennevin
Flasker
Pjolterglas

Pjolterglas er eit drikkeglas til pjolter eller longdrink. 

Det kan ha form som eit høgt sylinderforma glas utan stett eller som eit høgt konisk glas med kort stett. Pjolterglas rommar gjerne frå 0,2 til 0,3 liter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pjolterglass» frå ,  den 4. mai 2013.  
 Lie, Inger Marie (1977):Hadelandsglass 1850-1900. Oslo. 
 Østby, Jon Birger (1983): Nomenklatur for drikkestell, med tegninger av Torill Sand. Oslo

Bakgrunnsstoff
 Pjolterglass i DigitaltMuseum

Drikkekar
Isokron

Isokron tyder med same tid, ofte i tydinga med same svingetid. Ein pendel utfører tilnærma isokrone svingingar når utslaga er små, under 5°. Allereie ved 7° utslag aukar svingetida med 0,1 %.

Sjå òg 
 isokron kurve

Kjelder 
isokron. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/isokron

Tid
Léon Foucault

Jean Bernard Léon Foucault () var ein fransk fysikar som særleg er kjent for dei målingane han i samarbeid med Fizeau gjorde av lysfarten og om skilnaden mellom lysfarten i vatn og i luft. Lysfarten i vatn er 3/4 av lysfarten i luft og i vakuum. Foucault utførte det kjende pendelforsøket, som direkte viser at jorda dreier seg om sin polakse. I 1852 konstruerte han eit gyroskop.

Foucaults pendelforsøk 

Vincenzo Viviani (1622–1703) gjorde i 1661 nokre laboratorieforsøk med pendel, som lét seg forklare ved å tenkje seg at jorda roterer. I 1851 gjorde Foucault det same forsøket med ei stor kule i ein 67 m lang metalltråd hengt opp i toppen av kuppelen i Pantheon i Paris, ein såkalla foucaultpendel.

Svingeplanet til pendelen sin dreiar seg langsamt i same retning som rørsla til sola og stjernene. Om ein tenkjer seg pendelen hengt opp over ein av polane til jorda, ville pendelsvingningene gå i eit plan som ligg fast i tilhøve til stjernene, medan Jorda roterer under, ei hel omdreiing på 24 timar. Pendelen ville i tilhøve til jorda dreie seg 15° i timen. Stadig lenger vekk frå polane vil dreiinga minke og bli null ved ekvator.

Den store tilstrøyminga til Pantheon og den publisiteten eksperiment til Foucault fekk, gjorde at namnet hans vart knytt til det.

Kjelder
Jean Bernard Léon Foucault. (28.02.2013) I Store norske leksikon.

Franske fysikarar
Optiske fysikarar
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Copleymedaljen
Døde av multippel sklerose
Æreslegionen
Medlemmar av Royal Society
Fysikarar på 1800-talet
Pietro da Cortona

Pietro da Cortona, eigentleg Pietro Berettini (), var ein produktiv italiensk målar og arkitekt som var aktiv under barokken. Ved sidan av Giovanni Lorenzo Bernini og Francesco Borromini var Pietro da Cortona den fremste representanten for den romerske høgbarokken.

Liv og gjerning

Pietro Berettini var frå byen Cortona i Toscana, noko som etterkvart skulle vise att i namnet han vart omtalt med. Han gjekk fyrst i lære hos den florentinske målaren Andrea Commodi og arbeidde så frå 1613 hos Baccio Ciarpi i Roma. I Roma vart han kjend med verk av Rafael og beundra denne målaren, dessutan vart han ein beundrar av antikk målarkunst. I 1620 fekk Pietro eit oppdrag til Barberini-familien av mesenen sin, greven Marcello Sacchetti. Frå då av var paven Urban VIII oppdragsgjevaren hans. Tida 1633-39 måla Pietro det allegoriske takmåleriet Det guddomlege forsynets triumf i hovudsalen i Palazzo Barberini på Quirinalen i Roma.

Pietro, som mellom 1634 og -38 var styreleiar for det romerske kunstakademiet 'Accademia di San Luca', hadde stor makt over kunstlivet i Roma. Med sine livaktige freskomåleri, overfløymde av lys, vert han rekna som ein innovatør i utviklinga av takmåleriet under høgbarokken. Han er mest kjend for sine freskar, der han konkurrerte med mellom andre Andrea Sacchi.

Han er minst like kjend for sin arkitektur. I samtida var han mykje etterspurd, sjølv om han i dag ikkje får like mykje merksemd som Caravaggio, Bernini og Borromini. I eigenskap av arkitekt laga Pietro fleire kyrkjeprosjekt som vart stilskapande. Eit av hans viktigaste arkitektoniske verk er Santi Luca e Martina-kyrkja i Roma. Arbeidet med kyrkja, som står ved Forum Romanum, tok  til i 1634 og vart fullført i 1664. Andre arkitektoniske verk som er verd å merke er fasaden til Santa Maria della Pace (1656-67), samt fasaden med den uvanlege loggiaen til Santa Maria i Via Lata.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pietro da Cortona» frå ,  den 3. mai 2013.  
 
 oppgav denne kjelda:
 Wittkower, Rudolf, Art and Architecture in Italy 1600-1750. Harmondsworth: Penguin Books 1986. ISBN 0-14-056116-1

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
Italienske arkitektar
Barokkmålarar
Barokkarkitektar
Pjolter

Pjolter er ein alkoholhaldig drikk som oftast er laga av billig druebrennevin (brandy) eller blended whisky, blanda med soda eller selters.

Bakgrunn
Pjolter er eit særnorsk fenomen og var særleg populær i i Noreg frå 1920-talet og i nokre tiår etter andre verdskrigen. Drinken blir ofte tilskriven ein «P.J. Holter» som  skulle ha vore bartender eller hovmeister på Grand Hotell i Oslo i mellomkrigstida og hadde vore i London og tatt med seg whisky og soda heim. Dette er truleg berre ei vandrehistorie. Drikken er omtalt allereie på 1880-talet, som ein «moderne Drik» kalla «pjaalter», i Morgenbladet.

Namnet «pjolter» er dermed mest truleg av uviss tyding. Ein «pjolt» eller «pjalt» er ei fille eller ein ynkeleg person. Omgrepet om å «slå sine pjalter saman» er kjent. Ein «pjolter» kan då vere ein samanblanda drikk av ynkeleg og simpelt innhald. Det finske ordet paltoris tyder blanding. Lydmessig kan det vere ein samanheng mellom dette og pjolter.

Samansetningar
«Whisky-pjolter» er ei norsk nemning på whisky og soda.
«Mahogny-pjolter» inneheld så lite blandevatn at drinken har brennevinet sin brune farge.
«Kongepjolter» er ingen pjolter, men ein cocktail av konjakk og champagne.
«Pjoltergeist» er ei forvansking av det tyske ordet poltergeist (vanlegvis omsett med bankeånd) og gir ei slags forklaring på enkelte fenomen som opptrer i sansane til ein rusa person.

Sjå òg 
 Pjolterglas
 Grogg
 Sjus

Bakgrunnsstoff 
 Guttu, Tor. «Historien om Pjolteren ». Ordet 4/2008

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Pjolter» frå ,  den 4. mai 2013.  

Cocktailar
Domenichino

Domenico Zampieri, betre kjend som Domenichino, () var ein framifrå italiensk målar og arkitekt, aktiv under barokken. Domenichino, som var ein del av den såkalla Bologna-skulen, og Annibale Carracci var to av få italienske landskapsmålarar i barokken og inspirerte neste generasjons målarar, fremst Claude Lorrain.

Liv og gjerning

Domenichino vart fødd i Bologna, der far hans var skomakar. I heimbyen gjekk han i lære hos Denis Calvaert. Snart reiste han avgarde for å arbeide i Accademia degli Incamminati med Carracci-brørne. I 1601 flytta han til Roma og var lærling hos Annibale Carracci. Domenichino arbeidde saman med erfarne målarar som Francesco Albani og Guido Reni, og den seinare rivalen Giovanni Lanfranco.

Grunna storleiken fekk han tilnamnet «litle Domenico». I Roma var han med å dekorere Palazzo Farnese; der måla han tre mytologiske landskap. Han fekk også i oppdrag å dekorere Cappella dei Santissimi Fondatori i abbediet i Grottaferrata (1608–10), samt å lage freskomåleria  i Sant'Onofrio. I tillegg tok han del i utsmykkinga av Palazzo Mattei (1606–07) og Villa Odescalchi. Han arbeidde i lag med Reni på freskane i Oratorio di Sant'Andrea og med freskane i San Gregorio Magno. Hans neste oppdrag var eit veggmåleri av den heilage Cecilia i San Luigi dei Francesi-kyrkja (1613–14).

Domenichino måla også veggmåleri i San Silvestro al Quirinale, San Carlo ai Catinari, Santa Maria in Trastevere, Sant'Andrea della Valle og Santa Maria della Vittoria i Roma og i Villa Aldobrandini i Frascati.

I 1630 flytta han til Napoli for å arbeide på ein serie freskar over livet til helgenen Januarius i Cappella del Tesoro. Den såkalla Napoli-gruppa, som bestod av målarane Belisario Corenzio, José de Ribera og Caracciolo slo seg saman for å motarbeide konkurrenter som ikkje var frå Napoli. Dei gjekk i lag og kritiserte Domenichinos verk. Etter han var død oppstod eit rykte om at han hadde vorte forgifta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Domenichino» frå ,  den 3. mai 2013.

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
Barokkmålarar
Selters

Selters er eit naturleg kolsyrehaldig mineralvatn, sodavatn, frå landsbyen Nieder-Selters ved Taunusbergen i Hessen i Tyskland. Vatnet og kjelda har vore vidkjende sidan bronsealderen. Drikken var særs populær blant romarane, og ein meiner at det var romarane som gav namn til vatnet. Men dei lærde er ikkje samde om romarane kalte det for «Aqua saltare» (hoppande vatn), eller «Saltrissa» (stigande salt).

Frå år 1787 finst det annalar som fortel at det på verdsbasis vart eksportert meir enn éin million flasker. 

I 1999 var produksjonen av selters frå kjelda Niederselters lagt ned. 25 km unna held produksjonen frå kjelda i Selters-Löhnberg fram, og likeeins frå den konkurrerande kjelda i Oberselters.

Ved sidan av å vere ein leskedrikk, har selters vore nytta til helsefremmande bad sidan han vart funnen.

Produkt med same namn kan òg bli framstilt industrielt av vatn tilsett salt (spesielt natriumbikarbonat, «soda») og karbondioksid. 

Selters er ein viktig ingrediens i drinken pjolter.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Selters Mineralwasser

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Selters» frå ,  den 4. mai 2013.  
 

Mineralvatn
Drikkevatn
Natriumkarbonat

Natriumkarbonat eller soda, Na2CO3, er eit natriumsalt danna av kolsyre.

Vassfri natriumkarbonat, òg kalla kalsinert soda, er eit kvitt pulver og det viktigaste hydratet, natriumkarbonat dekahydrat, òg kalla krystallsoda, Na2CO3·10H2O, bygger transparente ufarga krystallar, òg kalla målarsoda i fargehandelen. Når natriumkarbonat blir løyst i vatn, blir løysninga basisk. 

I industrien er natriumkarbonat ei viktig natriumkjelde innan ein heil del ulike område, som for eksempel ved glasproduksjon.

Bakgrunnsstoff

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Natriumkarbonat» frå ,  den 4. mai 2013.  
 

Salt
Natriumbindingar
Karbonat
Basar
E-stoff
Adit Nunatak

Adit Nunatak er ein nunatak 4,5 km vest-nordvest for Mount Alibi på nordsida av Leppardbreen i Graham Land. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955. Han vart namngjeven adit (inngang) av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC), fordi han på den tida (1957) markerte han inngangen til eit ukartlagd område mellom Leppardbreen og Flaskbreen.

Kjelder

Nunatakar i Graham Land
Oscar II Coast
Åkerlundh Nunatak

Åkerlundh Nunatak er ein nunatak som ligg 3 km nordvest for Donald Nunatak mellom Bruce Nunatak og Murdoch Nunatak i Seal Nunataks, utanfor austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart kartlagd i 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey, som namngav han etter Gustaf Åkerlundh, eit medlem av Den svenske antarktisekspedisjonen i 1901–04.

Kjelder

Nunatakar i Graham Land
Oscar II Coast
Stader i Antarktis kalla opp etter svenskar
Arctowski Nunatak

Arctowski Nunatak er ein nunatak 3 km nordvest for Hertha Nunatak i Seal Nunataks, utanfor austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart kartlagd av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld i løpet av ein sledetur i 1902, og vart namngjeven av han etter Henryk Arctowski, ein polsk geolog, oseanograf og meteorolog på Belgica-ekspedisjonen, 1897–99.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Arctowski Nunatak» frå ,  den 4. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Nunatakar i Graham Land
Oscar II Coast
Bacharach Nunatak

Bacharach Nunatak er ein kjenneleg nunatak oppom nordarmen av Drummondbreen i Graham Land. Han vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd i 1955–57, og kartlagd frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1958 etter Alfred L. Bacharach, ein engelsk biokjemikar, som arbeidde med ernæring.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bacharach Nunatak» frå ,  den 4. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Nunatakar i Graham Land
Loubet Coast
Bekker Nunataks

Bekker Nunataks er ei gruppe av tre nunatakar som ligg nedanfor Ruth Ridge på nordsida av Drygalskibreen på Nordenskjöld Coast i Graham Land i Antarktis. Dei vart kartlagde frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey (1960–61), og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter oberstløytnant Mieczyslaw G. Bekker, ein polskfødd kanadisk ingeniør, som skreiv Theory of Land Locomotion i 1956, eit omfattande verk om det fysiske tilhøvet mellom snø og beltekjøretøy.

Kjelder
 SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
 

Nunatakar i Graham Land
Nordenskjöld Coast