alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kornett

Kornett er eit messingblåseinstrument som liknar mykje på trompeten, men er eigentleg nærare i slekt med hornet. Alle messingblåseinstrument har det til felles at dei er ei vidareutvikling av signaltrompeten. Signaltrompeten bestod av munnstykke og sjallstykke med eit langt røyr imellom. Ein fann etterkvart ut at for å gjere det mindre, kunne ein berre bøye det saman i forskjellige retningar. Seinare vart det gjort endringar som skilde instrumenta frå kvarandre, slik som ventilar, slider og klaffar. Slik kom altså hornet til, og ved å forminske det og å bytte ut eventuelle klaffar med ventiler fekk ein kornetten.

Kornetten blir brukt spesielt i brassband og messingensembler/-orkestre, men vert også brukt i andre besetningar og diverse musikkgenre som blant anna jazz. Kjende trompetistar som Louis Armstrong og Ole Edvard Antonsen speler kornett i spesielle stykker der dette krevst.

Kornetten er eit av dei mest brukte instrumenta i korps og musikklag.

Massingblåseinstrument
Sorevnovanija

Sorevnovanija (russisk Остров Соревнования; Ostrov Sorevnovanija) er ei øy sør i Karahavet i Russland. Ho ligg i Sorevnovanijabukta, aust for Mikhailovhalvøya. 

Øya er nesten trekanta og har ei lengd på 8 km og er i snitt 3,5 km brei. Midt på øya ligg ein liten innsjø. Øya ligg like ved Tajmyrhalvøya og sundet mellom dei er berre 500 meter breitt. 

Det er to mindre øyar like ved Sorevnovanija. Ostrov Jezj er 1 km lang og ligg 2 km vest for det sørvestlegaste neset på Sorevnovanija. Den andre er litt større og ligg søraust for Sorevnovanija i ei lita bukt. 

Desse øyane og den nærliggande kysten ligg i det aude tundraområde i Sibir. Havet omkring øyane er fylt av pakkis med noko polynijaer om vinteren og klimaet er hardt sjølv på sommaren. 

Sorevnovanija høyrer til Krasnojarsk kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa.

Historie 
Området rundt øyane vart utforska av Otto Sverdrup på skipet «Eklips» i 1914, medan han leita etter Brusilov og Rusanov. 

Peter Tessem og Paul Knutsen, som forsvann frå Roald Amundsen sin ekspedisjon i området i 1919, mista livet i dette området. I 1921 reiste ein sovjetisk-norsk ekspedisjon til området for å leite etter dei og fann restane etter eit bål og forkola bein. Ein trudde først at dette var restane etter nordmennene, men nyare undersøkingar viser at bålet truleg var etter Rusanov-ekspedisjonen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sorevnovaniya Island» frå , den 8. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 William Barr, The Last Journey of Peter Tessem og Paul Knutsen, 1919 Geografisk data
 Naturreservat
 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Karahavet
Krasnojarsk kraj
Farsund

Farsund er ein by og administrasjonssenteret i Farsund kommune i Agder fylke. Tettstaden ligg på vestsida av sundet som fører inn til Lyngdalsfjorden, og på øyane i sundet: Engøy, Farøy og Gåseholmen, alle med brusamband. Namnet på tettstaden kjem frå sundet mellom Farøy og Spindsodden. Farsund har .

Farsund voks fram ved skipsleia langs Farøya lengst nord på Listalandet, og vart ein veksande handelsstad med kjøpstadsrett frå 1849. Byen er sterkt prega av Lund-slekta, som og har æra for å ha grunnlagt han. Mange av dei mest kjende bysborna frå Farsund er knytt til denne familien, mellom dei Eilert Sundt.

Mot slutten av 1700-talet voks Farsund fram som ein handels- og sjøfartsby som var godt kjend ute i resten av verda. Mykje av æra for Farsunds framgang på den tida hadde Jochum Brinch Lund. Lund vert rekna som grunnleggjaren av Farsund. Lund budde i bygget der Nordea Bank i dag held til. Dei fire trea han hadde i hagen finn ein att i byvåpenet.

Farsund er framleis rekna som sjøfartsby, og fleire reiarlag er etablert her. Farsund er eit viktig handels- og servicesenter, og her kjem Farsunds Avis ut. I sentrum står Frelserens kirke, ei langkyrkje i stein frå 1785.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om Farsund  – Informasjon frå Farsund kommune
 Farsund og Lista - visitnorway.no – Turistinformasjon om Farsund

Byar i Agder
Geografi i Farsund
Tettstader i Agder
Kommunesenter i Agder
Jacob Neumann

Jacob Neumann () var ein norsk prest og biskop. Han var fødd i Drammen, døydde i Bergen. Han var gift med ei tysk kvinne, Justine Brun.

Embetsvirke 
Neumann fullførte sin embetseksamen i teologi ved Universitetet i København i 1796. Han var huslærar hos rike familiar, både før og etter han bestod eksamen. Ved sidan av lærargjerninga hadde han høve til å drive studiar på eiga hand. I 1799 tok han den teologiske doktorgraden på ei kyrkjehistorisk avhandling om erkebiskopen i Lund, forfatta på latin. Same året fekk han stilling som residerande kapellan i Asker i Akershus. I Asker virka han som prest i 22 år, frå 1805 som sokneprest. I 1814 var han med i det overordentlege storting, og han var med i deputasjonen som reiste til Stockholm for å overbringe grunnlova og helse den nye norske kongen. Sommaren 1822 tok han til som biskop i Bergen bispedømme, eit embete han hadde til han døydde.

Opplysningsmannen 
Neumann høyrde til opplysningsprestane og var ein aktiv embetsmann. I Asker utdanna han lærarar, dreiv propaganda for vaksinasjon, skreiv om landbruksvitskaplege emne og innførte forbetringar i jordbruket. I sin posisjon som biskop fekk han høve til å innvirke på ei rekke kunnskapsområde. Saman med Wilhelm F. K. Christie grunnla han Bergens Museum i 1825. På sine mange visitasreiser sanka han inn gjenstandar og innhenta opplysningar av kultur- og naturhistorisk verdi. Særleg var han interessert i arkeologi, skreiv om oldfunn og teoriserte kring desse. Sommaren 1841 fekk han vitjing av den sjølvlærte sunnmøringen Ivar Aasen, som viste biskopen si målføregransking Den sunnmørske Dialekt. Neumann vart imponert og sette språkforskaren i kontakt med Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim. Vitskapsselskapet støtta Aasen med midlar, slik at denne kunne granske alle dei norske målføra. Neumann vart dermed ein av fødselshjelparane til det nynorske skriftspråket.

Kristensyn 
I sin teologi var han typisk for opplysningstida. Han var lite nøgd med Pontoppidan si forklaring til Luthers katekisme. I 1811 gav han ut ein omarbeidd versjon av Luthers vesle katekisme. Til dømes skreiv han i forklaringa til artikkel to i trusvedkjenninga at Kristus «gikk over i Aandernes Verden», i staden for det vedtekne «nedfoer til Helvede». Men statsstyringa i København nekta å godkjenne verket. Han var motstandar både av haugianar-rørsla og han var negativ til N.F.S. Grundtvig sitt kristensyn. Sjølv om han med åra vart mindre avvisande til desse og liknande rørsler, var han all si tid ein motstandar av vekkingar og nyortodoks kristendomsforståing.

Kjelder 
 Einar Molland: Norges Kirkehistorie i det 19. århundre. I. 1979.
 Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. 1914.
 

Tidlegare biskopar i den norske kyrkja
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar 1814
Nordstjerneordenen
Dannebrogordenen
Folk frå Drammen
Amfibiske køyretøy

Eit amfibisk køyretøy er eit køyretøy som både kan køyra på land og i større eller mindre grad på vatn. Omgrepet vert brukt om alt frå små syklar og bilar til dei største luftputefartøya. Mange amfibiekøyretøy er laga for militære føremål, men det finst også sivile amfibiedoningar, både fabrikkproduserte og ombygde.

Nokre landgangsfartøy kan òg køyra på land, men desse vert vanlegvis rekna som skip og ikkje amfibiske køyretøy.

Sjå au
Amfibisk krigføring
Volvo BM BV202
Amphicar
GMC DUKW (au kjent som «Duck»)
Schwimmwagen
Ford GPA
LuAZ-967
LARC V

Bakgrunnsstoff

Fartøy
Motorkøyretøy
Netthinnetåka

Netthinnetåka eller Retinatåka (katalogisert IC 4406) er ei planetarisk tåka som ligg rundt 1900 lysår unna jorda i stjernebiletet Ulven. Som mange planetariske tåker framviser Netthinnetåka ei symetrisk form. Frå jorda ser ein Netthinnetåka ifrå sida og ho verkar flat, men tåka har eigentleg form som ein smultring.

I tåka finst det mørke trådar av kjølig, nøytral gass. Desse sender ikkje ut stråling sjølv i form av synleg lys, men kan sjåast i silhuett av di dei er 1000 gongar tettare enn gassen i resten av tåka. Trådane har ei breidd på 160 AE eller 160 gongar avstanden mellom sola og jorda. Det er ukjend om dei etter kvart vil gå i oppløysing eller om dei vil overleva stjernedøden.

Bakgrunnsstoff 

 Kort om trådane av støv og gass på Hubble-sida (engelsk)
 Artikkel av Knut Jørgen Røed Ødegaard om Netthinnetåka (bokmål)

Kjelder 

Planetariske tåker
IC-objekt
Ulven
Praktfregattfugl

Praktfregattfugl (Fregata magnificens) er ein fugl i fregattfuglfamilien. Han er den største av fregattfuglane.

Utbreiing
Praktfregattfugl hekker for det meste langs nord- og austkysten av Sør-Amerika, vestkysten av Mellom-Amerika og i Karibia og elles langs Mexicogolfen. Han finst også på øyer som Galapagosøyene og Kapp Verde.

Bakgrunnsstoff 

Fregattfuglfamilien
Bobolink

Bobolink (Dolichonyx oryzivorus) er ein fugl i trupialfamilien.

Arten har hekkeområde i Nord-Amerika, er trekkfugl og overvintrar i Argentina, Bolivia og Paraguay. Han er observert i Noreg etter 1. januar 1950, men er ikkje hekkefugl i landet.

Bakgrunnsstoff 
 Artsliste Noreg

Trupialfamilien
Amerikanske sporvefuglar i Noreg
Anne Elvebakk

Anne Elisabeth Elvebakk () er ein pensjonert norsk skiskyttar frå Voss. I løpet av karrieren tok ho tolv VM-medaljar (seks individuelle, fem på stafett og ein i lagøvinga).

 VM 1986: Bronse på stafetten
 VM 1987: To bronsemedaljar (sprint, stafett)
 VM 1988: Gull på 10 km, bronse på sprint, sølv på stafetten
 VM 1989: Gull på sprint, sølv på 15 km og sølv i lagkonkurransen
 VM 1990: Gull på sprint, sølv på stafetten
 VM 1991: Sølv på stafetten

Bakgrunnsstoff 
 

Norske skiskyttarar
Norske motbakkeløparar
Norske trenarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Noregsmeistrar i skiskyting
Kongepokalvinnarar i skiskyting
Norske deltakarar under vinter-OL 1992
Skiskyttarar under vinter-OL 1992
Norske deltakarar under vinter-OL 1994
Skiskyttarar under vinter-OL 1994
Folk frå Voss
Spafarjevøyane

Spafarjevøyane eller Spafarjevøya (russisk Остров Спарафьева; Ostrov Spafarjeva) er ei relativt stor dobbeløy i Okhotskhavet i Magdan oblast i Russland. Dei ligg 7 km aust for Antamlanhalvøya (òg kalla Khmitevskij), den sørlegaste halvøya rundt Tauiskbukta (Тауйсская губа; Tauhskaha Guba), eller på vestsida av den større bukta rundt Magadan. 

Spafarjevøyane består av to øyar som er knytt saman av ei smal landtunge som er mindre enn 750 meter brei. 
 
 Den nordlege «øya», Rjabokonøya (Ostrov Rjabokon), er nesten trekanta. Ho er den største av dei to og er 9 km lang og opp mot 5 km brei. 
 Sjølve Spafarjevøya er den sørlege av dei to. Ho er nesten forma som hovudet på ein spade og er 7 km lang og opp mot 4,5 km brei. 

Spafarjevøyane er kalla opp etter generalmajor Leontij Spafarjev (1765-1847) i den russiske marinen. Sparfajev var leiar for administrasjon av fyra og kartograf i den russiske admiraliteten.

Nærliggande øyar 
 Talanøya (Остров Талан) , er ei lita rund øy som ligg 11 km nord for Spafarjevøyane. Ho er 2 km brei.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Spafaryev Islands» frå , den 9. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Plassering
 Øyar i Okhotskhavet
 Geografiske data
 , ,  &Talanøya
 Hamradio

Bakgrunnsstoff 
 Magadan oblast

Øyar i Russland
Okhotskhavet
Magadan oblast
Starokadomskijøya

Starokadomskijøya (russisk Остров Старокадомского ; Ostrov Starokadomskogo) er ei timeglas-forma øy i Laptevhavet i Russland.

Ho ligg søraust for Severnaja Zemlja og nordaust for Tajmyrhalvøya. Malyj Tajmyr ligg søraust for Starokadomskijøya og mellom dei ligg eit 6 km breitt sund. 

Starokadomskijøya er 18 km lang og opp mot 7 km brei. Ho er omgjeve av smale sandbankar og myrområde. Like nord for Starokadomskijøya ligg ei lita øy kalla Majskije Ostrova.
Ostrov Vesennij er ei anna øy i aust. 

Vilkitskijsundet går sør for Starokadomskijøya og Malyj Tajmyr. Farvatnet rundt dei to øyane er dekt av pakkis gjennom den lange, bitre vinteren og det er mykje isfjell sjølv på sommaren, som varer frå juni til september. 

Starokadomskijøya høyrer til Krasnojarsk kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa. 

Starokadomskijøya vart oppdaga av Boris Vilkitskij i 1913 og kalla opp etter dr. Leonid Starokadomskij, ein av leiarane av den arktiske hydrografiske ekspeidsjonen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Starokadomsky Island» frå , den 9. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Naturresevat
 L. Starokadomskij:  ,  og 
 Ekspedisjonar
 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Krasnojarsk kraj
Laptevhavet
Øyar i Severnaja Zemlja
Stolobnyj

Stolobnyj er ei øy i Seligersjøen i Tver oblast i Russland, om lag 10 km nord for byen Ostashkov.

Nilov kloster 
På øya står Nilov kloster, som vart grunnlagd av St. Nilus i 1594 og som tidlegare tok imot 40 000 pilegrimar kvart år. I dag er klosteret eit av dei flottaste nyklassisistiske byggverka i Aust-Europa. Enkelte av kyrkjene ved klosteret er bygd på 1600-talet, vollmurane er frå 1812 og den store katedralen vart bygd i 1821-1825. 

Under den andre verdskrigen var klosteret ein NKVD-leir der om lag 7000 polske krigsfangar sat fanga som eit resultat av Molotov-Ribbentrop-pakta. Nesten alle fangane vart avretta i april 1940 i Kalinin (i dag Tver) og så gravlagd i massegraver i Mednoje. Dette vart kjend som Katynmassakren. Av dei drepne var polske offiserar, advokatar, politimenn, lærarar, legar og andre medlemmer av intelligentsiaen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Stolobny Island» frå , den 9. august 2008.

Fotnotar 

Øyar i innsjøar
Øyar i Russland
Kloster i Russland
Politisk undertrykking i Sovjetunionen
Fengsel i Russland
Tver oblast
Seppo Räty

Seppo Henrik Räty () er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Helsingfors. Räty blei verdsmeister i spydkast i Roma 1987, og tok sølv i Tokyo i 1991 etter landsmannen Kimmo Kinnunen. Räty vart finsk meister i spydkast sju gongar mellom 1985 og 1996. Han er 190 cm høg og hadde ei tevlingsvekt på 115 kg.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap 
 EM i friidrett 1986 i Stuttgart: Utslått
 VM i friidrett 1987 i Roma: Gullmedalje 83,54 m
 Sommar-OL 1988 i Seoul: Bronsemedalje 83,26
 EM i friidrett 1990 i Split: 5. plass 82,18 m
 VM i friidrett 1991 i Tokyo: Sølvmedalje 88,12 m
 Sommar-OL 1992 i Barcelona: Sølvmedalje 86,60 m
 VM i friidrett 1993 i Stuttgart: Utslått
 EM i friidrett 1994 i Helsinki: Sølvmedalje 82,90 m
 VM i friidrett 1995 i Göteborg: 11. plass 78,76 m
 Sommar-OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje 86,98 m
 VM i friidrett 1997 i Athen: Utslått

Medaljar i finske meisterskap 
 1985: Gull 85,02 m
 1986: Gull 80,02 m
 1988: Sølv 78,02 m
 1989: Gull 81,86 m
 1990: Gull 86,92 m
 1992: Bronse 82,74 m
 1993: Gull 85,68 m
 1995: Gull 87,68 m
 1996: Gull 83,46 m
 1997: Sølv 82,22 m

Rekordnoteringar 
Fire gongar forbetra Räty den finske rekorden i spydkast. To gonger i 1987; høvesvis 82,32 m og 83,54 m. I 1990 kasta han 86,92 m og i 1992 oppnådde han 90,60 m i sitt lengste (godkjende) kast nokonsinne.

I 1991 forbetra han verdsrekorden to gongar med eit spyd som seinare vart forbode; 5. mai kasta han 91,98 m i Shizuoka og 2. juni 96,96 m i Pungalaitio.

Personlege rekordar og årsbeste 

Räty la opp etter 1999-sesongen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Seppo Räty» frå , og «Seppo Räty» frå  den 9. august 2008. 
 
 Artikkelen bygger òg på «Seppo Räty» frå Finsk Wikipedia, den 9. august 2008.

Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1992
Deltakarar under sommar-OL 1996
Finske spydkastarar
Tero Pitkämäki

Tero Pitkämäki () er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar fødd i Ilmola i Lappland i Finland. Han vart verdsmeister i spydkast i Osaka 2007, og vann i åra 2006-15 heile sju medaljar i internasjonale meisterskap.

Aktiv
Pitkämäki byrja med spydkast som 16-åring og nådde relativt fort gode resultat. Internasjonalt utmerka han seg ikkje før enn 2004-sesongen, då han kom på åttande plass i OL 2004 med 83,01 meter.

Hans personlege rekord er 91,53 meter, kasta i Kuortane 26. juni 2005, noko som gjorde han til det store heimehåpet under VM i Helsingfors. Under vanskelege tilhøve lukkast han ikkje, kom på fjerdeplass med 81,27 meter som beste resultat.

I EM i Göteborg 2006 tok Pitkämäki sølv med eitt kast på 86,44. Norske Andreas Thorkildsen vann meisterskapet.

Den 5. august 2007 vann Pitkämäki det finske meisterskapet for fjerde gong med eit kast som målte 89,43 meter.
Pitkämäki deltok sidan i friidretts-VM i Osaka i Japan, der han vann gull med eitt kast på 90,33 meter.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap 
OL 2004 Aten: Nr 8 - 83,01 m
VM 2005 Helsingfors: Nr 4 - 81,27 m
EM 2006 Göteborg: Sølvmedalje - 86,44 m, bakom Andreas Thorkildsen (88,78 m)
VM 2007 Osaka: Gullmedalje - 90,33 m, framom Andreas Thorkildsen (88,61 m)
OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje - 86,16 m
VM 2009 i Berlin: Nr 5 - 81,90 m
EM 2010 Barcelona: Bronsemedalje - 86,67 m
VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa (79,46 m, nr 17)
EM 2012 Helsingfors: Nr 11 - 74,89 m
OL 2012 i London: Nr 5 - 82,80 m
VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje -87,07 m, bakom Vítězslav Veselý (87,17 m)

Medaljar i finske meisterskap 
 Gull: 2004 (82,82), 2005 (87,83), 2006 (88,17) ja 2007 (89,43)
 Sølv: 2003 (80,45), 2008 (82,28)

Personlege rekordar og årsbeste 
 2000 73,75 Pihtipudas 20.7.	
 2001 74,89 Kannus 11.8.	
 2002 77,24 Lapua 24.6.	
 2003 80,45 Helsingfors 11.8.	
 2004 84,64 Pihtipudas 4.7.	
 2005 91,53 Kuortane 26.6.	
 2006 91,11 Kuortane 24.6.
 2007 91,23 Lapinlahti 22.7.

Spydulukka i Roma 
Fredag den 13. juli 2007 under IAAF Golden League-stemnet på Stadio Olimpico trefte eit av Pitkämäkis spyd den franske lengdehopparen Salim Sdiri i ryggen. Sjølv om han var skaka, fullførte Pitkämäki tevlinga og vart nummer to etter Andreas Thorkildsen.

Deltakarar under sommar-OL 2004
Deltakarar under sommar-OL 2008
Finske spydkastarar
Deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Vinnarar av Bislett-medaljen
William Gibson

William Ford Gibson () er ein kanadisk og USA-amerikansk forfattar, særleg kjend for undersjangeren kyberpunk i science fiction. Gibson fann opp ordet og konseptet kyberrommet i novella Burning Chrome. Han populariserte og gjorde kyberrommet kjent igjennom debutromanen Nevromantiker. 

Dette biletet av ein informasjonsalder kom før Internett vart vanleg i 1990-åra. Han føresåg reality-TV og kunstige miljø skapt igjennom dataspel og verdsveven.

Bibliografi 

Romaner
 Sprawl trilogy:
 Neuromancer På norsk: Nevromantiker(1984)
 Count Zero (1986)
 Mona Lisa Overdrive (1988)
 The Difference Engine (i samarbeid med Bruce Sterling) (1990)
 Bridge trilogy:
 Virtual Light På norsk: Virtuelt lys (1993)
 Idoru (1996)
 All Tomorrow's Parties (1999)
 Pattern Recognition (2003)
 Spook Country (2007)

 Agrippa (a book of the dead) (1992) 
Noveller
 Burning Chrome (1986, forord av Bruce Sterling), samlar Gibson sine tidlege noveller, her lista etter første publisering:
 "Fragments of a Hologram Rose" (1977, UnEarth 3)
 "Johnny Mnemonic" (1981, Omni)
 "The Gernsback Continuum" (1981, Universe II)
 "Hinterlands" (1981, Omni)
 "New Rose Hotel" (1981, Omni)
 "The Belonging Kind", med John Shirley (1981, Shadows 4)
 "Burning Chrome" (1982, Omni)
 "Red Star, Winter Orbit", i samarbeid med Bruce Sterling (1983, Omni)
 "The Winter Market" (Nov 1985, Vancouver)
 "Dogfight", i samarbeid med Michael Swanwick (1985, Omni)
 "Skinner's Room" (Nov 1991, Omni)

Bakgrunnsstoff 
 Wikiquote - Sitat av Gibson på engelsk wikiquote

Offisielle sider
 Heimeside 
 Arkiv over bloggen 

Referanseverk
 Wikiquote - Sitat på engelsk wikiquote
 William Gibson på Internet Speculative Fiction Database ISFDb
 William Gibson på Internet Movie Database IMDb

Fansider og anna
 Gibson sitt førsteutkast til manuskriptet for Alien 3 
 William Gibson Aleph Ei større fansider
 Synaptic Response  Tidlegare neuromancer.ca

USA-amerikanske forfattarar
Kanadiske forfattarar
science fiction-forfattarar
Det raude rektangelet

Det raude rektangelet (katalogisert HD 44179) er ei protoplanetarisk tåka som ligg rundt 2300 lysår unna jorda i stjernebiletet Einhyrningen.

Det raude rektangelet blei oppdaga på byrjinga av 1970-talet då astronomar leita etter kjelder for sterk infraraud stråling. Vidare studiar viste den rektangulære forma, og i 1973 fekk objektet namnet Det raude rektangel av astronomane Martin Cohen og Mike Merrill.

Stjerna som ligg i midten av Det raude rektangelet starta livet som ei sollik stjerna, men er no nære slutten av livet sitt og kastar av seg dei ytre laga av gass. Desse laga er synlege som Det raude triangelet, og dei vil om nokre tusen år bli til ei planetarisk tåka etter som stjerna i midten blir mindre og varmare og badar gassen i kraftig ultrafiolett stråling som får gassen til å fluorescera. Stjerna byrja prosessen med å kasta av seg dei ytre laga for rundt 14 000 år sidan.

Eit Hubble-bilete teke i 1999 viste at tåka var meir forma lik ein X enn eit rektangel.

Bakgrunnsstoff 

 Artikkel om Det raude triangelet av Knut Jørgen Røed Ødegaard

Kjelder 

Protoplanetariske tåker
Einhyrningen
Sumskijskjera

Sumskijskjera (russisk Sumskije Sjkhery) er ei gruppe av øyar, skjer og grunner i Kvitsjøen i Russland. dei ligg på sørsida av Onegabukta.

Dei største øyane av desse skjera er Sosnovtsy, Bolsjoj Varbostrov, Malyj Varbostrov, Berezovets, Rajdostrov, Ugmorin og Kondostrov.

Øygruppa høyrer til republikken Karelen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sumsky Skerries» frå , den 9. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Plassering 
 Geografiske informasjon
 

Øyar i Arktis
Øygrupper i Nordishavet
Øyar i Russland
Kvitsjøen
Karelia
Sverdrupøya

Sverdrupøya (russisk Остров Свердрупа; Ostrov Sverdrupa) er ei isolert øy i dei sørlege områda av Karahavet i Russland. Øya er dekt av tundravegetasjon. Ho ligg 120 km nord for Dikson på kysten av Sibir. Den næraste landområdet er Arktitsjeskij Institut-øyane, som ligg 90 km lenger nordaust. 

Sverdrupøya er 15 km lang og opp mot 10 km brei. Ho har ei brei bukt som opnar mot vest. Havet omkring Sverdrupøya er dekt med pakkis og noko polynija om vinteren, og det er òg mykje isfjell om sommaren. 

Øya må ikkje forvekslast med Sverdrupøyane, ei øygruppe i Elisabetøyane, i Nunavut i Canada. Begge er derimot kalla opp etter den norske polfararen Otto Sverdrup.

Sverdrupøya høyrer til Krasnojarsk kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sverdrup Island (Kara Sea)» frå , den 9. august 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://land.worldcitydb.com/dolgano-nenetskiy_in_russian_federation_state.html
 Naturreservat
 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Karahavet
Krasnojarsk kraj