alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lars Vivelid

Lars Vivelid, (), var ein norsk forfattar og målar frå Hardanger. Lars Vivelid voks opp i fjellgrenda der namnet hans kom ifrå, Vivelid i Eidfjord. Han hadde tre sysken som alle voks opp på Vivelid, blant dei biletkunstnaren Kari Vivelid. Garden Vivelid ligg i utkanten av Hardangervidda. 

Som forfattar debuterte Vivelid i 1965 med Små glimt frå store vidder, der han skreiv ned sine skildringar av fjellvidda. Vivelid skreiv både forteljande stoff frå villmarka, romanar og barnebøker. Vivelid skreiv på nynorsk.

Vivelid var også ein dyktig målar, og måla ofte motiv frå vidda med fjell, vatn og reinsdyr. Han har mellom anna måla veggmåleria i matsalen til Vivelid Fjellstova som kan sjåast den dag i dag på Vivelid. Lars var gift med Kristina, og det er dottera og svigerson til Lars Vivelid som i dag driv fjellstova.

Lars Vivelid flytte ifrå grenda i 1982, og døydde 5 år etter, i 1987. 

I 1984 gav Arvid Møller ut ein biografi om Lars Vivelid. Boka fekk namnet Veidemann på vidda - en bok om Lars Vivelid på Hardangervidda.

Eit utval bøker av Lars Vivelid 
 Små glimt frå store vidder (1965)
 Frå villmarker vide (noveller) (1966)
 Nye glimt frå gamle vidder (1967)
 Frå veglause villfjell (1967)
 Nornone spann svart gjennom netter (1968)
 Ingen kan frå fyreloga fly (1969)
 Fjord er veg millom frendar (1970)
 Langs blodfar på villfjell: forteljingar (1971)
 Skrik i villmarksnetter: forteljingar (1972)
 Bjørndalssvarta: forteljing (1973)
 Den store hannjerven: dyresoge frå Hardangervidda (1974)
 Dyra-Pær og trollbukken (1975)
 Frå burtgøymde dalar: dyresogor frå fjøre til fjell (1976)
 Vegane falla so vide (1977)
 Storfiskaren og andre forteljingar for born (1977)
 Attergangar på attgrodde stigar (1977)
 Vesle-Olav i dyreskog (1978)
 Skatten i Andershola (1979)
 Det hende kring Skinnarfjell (1979)
 Safari på Hardangervidda (1980)
 Hunden Vilter (1980)
 Ny safari på vidda (1981)

Kjelder 

 Måleri av Vivelid og kort informasjon om livet hans på heimesida til Vivelid Fjellstova
 Store Norske Leksikon om Lars Vivelid
 Lars Vivelid på søkesidene til biblioteka i Hedmark
 Full fødsels- og dødsdato på søkesidene til Stord Kommune skulebibliotek.
 Kulturnett.no: Utgjevingar av Lars Vivelid, med eit måleri og kort biografi.

Vivelid, Lars
Vivelid, Lars
Folk frå Eidfjord
Ritlandskrateret

Ritlandskrateret er eit nedslagskrater av ein meteoritt på garden Ritland i Hjelmeland kommune i Rogaland fylke. Krateret vart funne av geologen Fridtjof Riis i 1999. Meteoren var kring 100 meter i diameter. Krateret han laga er 2500 meter vidt og om lag 350 meter djupt. Kollisjonen var for 500-600 millionar år sidan. Krateret har vore skjult av lausmassar, men har sidan kome fram i dagen att.

Bakgrunnsstoff 
 En geologisk sjokkhistorie, artikkel av Fridtjof Riis, Oljedirektoratet/
 Oversyn over Ritlandskrateret: http://folk.uio.no/sveinkro/
 Ritlandkrateret på geoportalen.no

Geografi i Hjelmeland
Krater i Noreg
Snorre Valen

Snorre Serigstad Valen () er ein norsk politikar (SV) og musikar. Han er førstekandidat for Sør-Trøndelag SV ved stortingsvalet i 2009. Valen jobbar i dag som kommunikasjonsansvarleg ved NTNU Samfunnsforskning AS.

I 2007–08 var Valen dagleg leiar i det kortliva forsøket på å gjenopplive Arbeideravisa i Trondheim.

Valen sat i fylkestinget for Sør-Trøndelag SV og i Trondheim bystyre for Trondheim SV frå 2003 til 2007 og leia i denne perioden utdannings- og velferdskomiteen i Sør-Trøndelag fylkesting.

Musikk 

Valen er pianist og songar og har bakgrunn i Nidarosdomens Guttekor og musikklinja på Trondheim katedralskole. Han spelte i perioden 2004–08 i bandet Gallery og gav ut éi plate med gruppa. Han speler no i elektronika-gruppa Amish 82 og bluesbandet Peevish Penfriend.

Bakgrunnsstoff 
 Bloggen til Snorre Valen
 MySpace-sida til Amish 82
 MySpace-sida til Peevish Penfriend

Musikarar frå Trondheim
Folk frå Trondheim
Norske pianistar
SV-politikarar
Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Stortingsrepresentantar frå SV
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Dilbert-prinsippet

Dilbert-prinsippet, eller Dilberts lov om leiarskap vart utvikla av teikneserieforfattaren Scott Adams i boka The Dilbert Principle. Denne lova slår fast at udugelege arbeidstakarar ofte vert forfremja til ei leiarstilling heller enn å bli oppsagd. Statistikken synte at dette stemte i mange private (og offentlege) føretak. 

Arbeidsliv
Teikneseriar
Kultur i 1979

Kultur i 1979 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1979.

Litteratur 

Prisar:
 Nobelprisen i litteratur gjekk til greske Odysseas Elytis.

Utvalde utgjevingar:
 Romanar: A Bend in the River (Der elva krummer seg) av V.S. Naipaul, Se una notte d'inverno un viaggiatore (Hvis en reisende en vinternatt) av Italo Calvino, Sophie's Choice av William Styron, Änglahuset (Englehuset) av Kerstin Ekman

 Fantasi/science fiction: Shikasta av Doris Lessing, The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (Haikerens guide til galaksen) av Douglas Adams

Musikk 
Disco var ein populær musikktype dette året, med slagerar frå Bee Gees, Gloria Gaynor og Donna Summer og frå andre artistar som ikkje var rekna som discoartistar, som «Heart of Glass» av Blondie, «Do Ya Think I'm Sexy» av Rod Stewart og «I Was Made For Lovin You» av KISS. Det kom også ut discoinspirerte album som Discovery av rockegruppa Electric Light Orchestra og Kenny av countrysongaren Kenny Rogers. Musikkstilen blei også kritisert, mest overveldande gjennom «Disco Demolition Night» halden under ein baseballkamp i Chicago.

Kate Bush hadde sin første og einaste turné. Ho var den første artisten som brukte ein trådlaus mikrofon, slik at ho kunne synga og dansa samstundes.

Singelen «Rapper's Delight» av The Sugarhill Gang markerte framveksten av kommersiell hiphop.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «1979 in literature» frå , og «1979 in music» frå  den 15. juni 2009.
Kryss

# (Kryss) er i musikken eit forteikn som vert bruka for å markere at etterfølgjande tonar skal bli heva eit kromatisk halvtonetrinn. x (dobbeltkryss) markerer at etterfølgjande tonar skal bli heva to kromatiske halvtonetrinn. Verknaden av slike forteikn rekk til første etterfølgjande taktstrek eller innan ein bindeboge. 

Teikna er utvikla frå noteteikna ♭ og h i kyrkjetoneartane, der tonen B fanst i to variantar, den lågare mjuke ♭ og den høgare harde b. For å skilje dei to tonane, vart teiknet for den harde (høgare) b teikna meir likt vår h. Teiknet ♭ kom med tida til å bli bruka generelt for å vise at ein tone skal bli senka eit halvt trinn. Teiknet h utvikla seg til teikna # og eit oppløysingsteikn som opphever verknaden av eit tidlegare # eller ♭.

Kjelder 

 Musikken og vi, J.W. Cappelens Forlag 1983 ISBN 82-02-09001-6

Tonetrinn

fi:Etumerkki (musiikki)#Tavalliset etumerkit
Nicholas Roerich

Nicholas Roerich () var ein russisk kunstmålar og kulturforskar. Han var hovudmannen bak avtalen om bevaring av kulturminne, den såkalla Roerich-pakta. Han var fødd i Russland, men døydde i India. Farssida hans var av svensk-litauisk herkomst.

I Russland 
Roerich avla juristeksamen ved Universitetet i St. Petersburg i 1898 og utdanna seg til kunstmålar ved kunstakademiet i same byen. I 1900 for han til Paris for første gongen og vart der elev hos mellom andre Fernand Cormon. Kunsten hans frå den perioden vert rekna til den såkalla nordiske modernismen.

Han gifta seg i 1901 med Jelena J. Sjaposjnikova og fekk med henne sønene Jurij Roerich, seinare kjend filolog og tibetolog, og Svetoslav Roerich, også han kunstmålar. I 1906 vart Roerich rektor for den private kunstskulen i St. Petersburg, som han reformerte.

I byrjinga av 1900-talet var han mest kjend for sine teater-oppsetjingar, så som Vårofferet (1913) med musikk av Igor Stravinskij. Det mest kjende måleriet frå perioden er Himmelens kamp (1912), eit forvarsel om første verdskrigen.

Til Finland og USA 
Under den russiske revolusjonen var han busett i Finland. Omkring 1920 kom han til USA, der han reiste rundt med staffeliet sitt og stilte ut bileta sine. I 1921 grunnla han Master Institute of United Arts i New York. Tre år seinare, i 1924, vart det første Roerich-museet opna i New York.

Til India 

I åra 1925-1928 gjennomførte han sin store sentralasiatiske ekspedisjon. Heile familien hans var med, ein tur som var nær ved å ende i ein katastrofe i Tibet vinteren 1927-1928.

År 1935 vart hans Roerich-pakt (Pax Cultura) underskriven, denne handlar om bevaringa av verdas store kulturskattar (i dag verdsarvslista). Frå 1929 til sin død i 1947 budde han i Kullu i India. Der grunnla han og familien hans eit Urusvati. Det var eit internasjonalt forskingssenter, der dei mellom anna arbeidde med det materialet som dei samla inn under reisene i India og Sentral-Asia, reiser som heldt fram på 1930-talet.

Roerich døydde heime i Kullu i 1947. Han let etter seg omkring 7000 måleri, teikningar og teaterdekorasjonar, om lag tretti bøker og ei mengde brev og artiklar. Mange av verka hans har religiøse tema, Roerich var inspirert av både teosofi og buddhisme. Hans siste verk var Den skjulte skatten (1947).

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Nicholas K. Roerich» frå , den 15. juni 2009. 
 

Russiske målarar
Nikolai Roerich
Lars Knutson Liestøl

Lars Knutson Liestøl () var ein norsk lensmann, gardbrukar og politikar for partiet Venstre. Liestøl var statsråd og sjef for Revisjonsdepartementet frå 5. mars 1888 til 22. februar 1889 i Johan Sverdrups regjering. Frå oktober til desember 1888 leidde han også Indredepartementet. Knut Larsson Liestøl og hustru Gyro Grundesdotter var foreldra hans. Knut Liestøl var ein brorson.

Liv og gjerning 
Liestøl vart innvald til Stortinget i heile ti periodar, første gong i 1874. Han døyde før han tok fatt på sin tiande periode. Mesteparten av tida var han medlem av justiskomiteen.

Liestøl var sterkt engasjert i målsaka, og var i 1885 med å vedta jamstillinga mellom dei to målformene i landet.

Liestøl var lensmann i Bygland frå 1866 til 1888 og hadde rydningen på garden Frøysnes frå 1870. Han sat i Bygland heradsstyre i 36 år og var ordførar i bygda i tolv år. Han hadde i tillegg ein rekkje lokale offentlege verv.

Han var sjølvlærd i engelsk språk, og studerte engelsk og særskild amerikansk historie. Han hadde også særskilde evner for teikning.

Han vart i 1899 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lars Knutson Liestøl» frå , den 15. juni 2008. 
 
 Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947, utgjeve av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske gardbrukarar frå 1800-talet
Norske gardbrukarar frå 1900-talet
Norske statsrådar 1884-1905
Venstrestatsrådar
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1886-1888
Stortingsrepresentantar 1898-1900
Stortingsrepresentantar 1901-1903
Stortingsrepresentantar 1907-1909
Stortingsrepresentantar 1910-1912
Stortingsrepresentantar 1913-1915
Stortingsrepresentantar for Aust-Agder
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Ordførarar i Bygland
St. Olavs Orden
Målfolk
Folk frå Bygland
Folk frå Åseral
Panini

Sjå òg Panini (fleirtyding)

Pāṇini [paːɳɪnɪ], med devanagari पाणिनि, var ein indisk grammatikar som truleg levde på 400-talet f.Kr. og er kjend for systematiseringa av sanskrit. Verket hans aṣṭādhyāyī er den eldste overlevande sanskrit-grammatikken. Det er rekna som grunnlaget for indisk språkforsking, og har også hatt innverknad på moderne lingvistikk.

Liv 
Lite er visst om Panini sjølv. Han skal ha blitt fødd ved Salatura i Gandharariket, eit område som no ligg i Afghanistan og Pakistan. Verket hans har blitt tidfesta til mellom 600- og 300-talet f.Kr.

Verk 
Panini skildra klassisk sanskrit gjennom fleire tusentals sutra, samanfatta læresetningar tilpassa munnleg overlevering. Det grammatiske verket hans er delt i fire:
 akṣarasamāmnāya ('framseiing av fonem') eller śivasūtrāṇi (Sjiva-sutraene) inneheld vers som organiserer fonema i sanskrit.
 aṣṭādhyāyī ('Åtte kapittel') skildrar morfologien i språket, og er rekna som det viktigaste verket.
 dhatupatha er ei liste over verbalrøter
 gaṇapāṭha er ei liste over nominalrøter

I aṣṭādhyāyī skildrar Panini lyd- og formlæra i klassisk sanskrit i 3 959 sutra.

Seinare innverknad 
Sanskrit har ein viktig plass innan hinduismen, og mot slutten av vedisk tid såg ein på det som særs viktig å ta vare på form og forståing av religiøse og rituelle tekstar mot uunngåelege språkendringar. Det blei skild mellom sanskrit ('velforma' eller 'samansett språk') og prakrit ('vanleg' eller 'naturleg språk'). 

Panini bygde på tidlegare grammatiske studie, men verket hans var så omfattande og presist at det fortrengde andre grammatikkar. Verket blei raskt teke i bruk av brahminar og det blei skrive ei rekke kommentarverk. Tradisjonen etter Panini omfatta også semantikk og språkfilosofi.

Då vestlege vitskapsfolk oppdaga Panini tidleg på 1800-talet brukte dei strukturen hans som modell for samanlikningar av indoeuropeiske språk. På 1900-talet blei nokre av metodane  hans teke i bruk av moderne lingvistar som Leonard Bloomfield og Noam Chomsky.

Sjå og 
 Patanjali
 Katyayana

 Pāṇiniansk morfofonologi i Nord-Amerika

Kjelder 

 
 "pāṇini", Oxford Dictionary of Hinduism. W. J. Johnson (red). Oxford University Press, 2009
 "pāṇini", The Concise Oxford Dictionary of World Religion. John Bowker (red.), Oxford University Press, 2000. 
 "pāṇini", The Concise Oxford Dictionary of Linguistics. P. H. Matthews. Oxford University Press, 2007. 
 "Sanskrit language." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online, 2009. 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Pāṇini» frå , og «Shiva Sutra» frå  den 15. juni 2009. 
 

Sanskrit
Indiske språkforskarar
Max Planck

Max Karl Ernst Ludwig Planck () var ein tysk fysikar. Han er rekna som grunnleggjaren av kvantemekanikken, og fekk Nobelprisen i fysikk for dette i 1918.

Liv 
Planck var fødd i Kiel i ein intellektuell familie av teologar og juristar. Han hadde talent for musikk, men valde å studera fysikk, først ved Ludwig-Maximilians-Universität München i München og deretter ved Humboldt-Universität zu Berlin i Berlin.

Familie 
I mars 1887 gifta han seg med Marie Merck (1861-1909), søster av ein skulekamerat. Dei busette seg i Kiel og fekk fire barn saman: Karl (1888-1916), tvillingane Emma (1889-1919) og Grete (1889-1917) og Erwin (1893-1945). Sidan flytta dei til ein villa i Berlin-Grunewald, der fleire vitskapsfolk møttest, til dømes Lise Meitner, Otto Hahn og Albert Einstein. Teologen Adolf von Harnack, som budde i nabolaget, blei ein nær venn. 

Marie døydde i 1909, kanskje av tuberkulose. I mars 1911 gifta Planck seg på nytt med Marga von Hoesslin (1882-1948), og same året fekk dei sonen Hermann. Sonen Karl fall under første verdskrigen, medan Erwin blei teken i krigsfangenskap av franskmennene. Dei to døtrene døydde i barsel med få års mellomrom. I 1944 mista Planck heimen og alt sitt vitskaplege arbeid i eit bombeåtak. Året etter blei sonen Erwin arrestert av Gestapo og avretta for medverking i 20. juli-attentatet mot Hitler. Planck tok dette siste tapet tungt. Han flytta med kona og den gjenlevande sonen til Göttingen, der han døydde to år seinare.

Verk 

I 1899 fann Planck ein ny grunnleggjande konstant, kjend som Plancks konstant. Dette er ein naturkonstant og gjev mellom annan energien til eit foton. Konstanten blei innført ved utrekninga av energispekteret til termisk stråling, Plancks strålingslov. Han er også opphav til omgrepet Planck-tid, som er den minste tidseininga som gjev mening.

Planck blei rektor ved Humboldt-Universität zu Berlin i 1930. Frå 1930 til 1937 var han leiar for Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG).

Etter at Planck døydde i 1947 blei KWG døypt om til Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (MPG).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Max Planck» frå , og «Max Planck» frå  den 15. juni 2009.

Bakgrunnsstoff 

 
Tyske fysikarar
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Kiel
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Medlemmar av Det pavelege vitskapsakademiet
Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet
Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Copleymedaljen
Kvantefysikarar
Optiske fysikarar
Æreslegionen
Lorentz-medaljen
Termodynamikarar
Max Planck-medaljen
Teoretiske fysikarar
Medlemmar av Leopoldina
Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst
Hasundhornet

Hasundhornet  eller Hasundrabben er ein fjelltopp i Ulstein kommune i Møre og Romsdal fylke. Han har ei høgd på 533 meter over havet. Fjellet har god utsikt over Ulsteinvik, Dimnøya og ut mot fuglefjellet Runde.
Hasundhornet er lettast tilgjengeleg etter ein grusa tursti som vart laga i 2020. Turstien går frå ein parkeringsplass ved Bulegene nesten til toppen. Turstien er ca 1.470 m lang, og har ein høgdeforskjell på ca 200 m. Hasundhornet er også godt tilgjengeleg frå andre kantar, mellom anna frå Garshol.

Kjelder 

Geografi i Ulstein
Fjell på Sunnmøre
Nikolaj Kasatkin

Nikolaj Aleksejevitsj Kasatkin  () var ein russisk kunstmålar som er rekna som ein av grunnleggjarane av 
sosialrealismen i russisk kunst.

Bakgrunn

Kasatkin var son av ein gravør og litograf. 

I tida 1873-83 studerte  han under Vasilij Perov og Illarion Prjanisjnikov ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur. Sjølv underviste han ved same lærestaden frå 1894 til 1917. Frå 1891 var han medlem av Peredvizjnikij-gruppa. I 1903 blei han medlem av Det russiske kunstakademiet. I 1922 melde han seg inn Kunstnarforbundet i det revolusjonære Russland (AkhRR - Assoziazija chudoshnikow Rewoljuzionnoi Rossii).

Virke

I si første tid måla Kasatkin sjangerbilete. Han vigde seg så til å skildre livet til arbeidarane og gruvefolket i Donetsk-bekkenet, til dømes gruvearbeidaren. Mellom dei fremste verka frå denne tida er Trekkdyret (1885), Gruvearbeiderske (1894) og Skiftombyte (1895). Desse måleria bygger på inntrykk frå nokre reiser i Donetsk-bekkenet samt Ural, som han gjennomførte i åra frå 1892 til 1897.

Inntrykk frå den revolusjonære tida 1905/07 kjem til syne i bilete som Arbeidarkampar (1905) og Arbeidersker stormar ein fabrikk (1906). Med desse og andre verk vart Kasatkin ein vegbrøytar for den sosialrealistiske stilretninga.

I tida mellom 1906 og 1910 reiste han i det europeiske utland. Desse reisene førte han til Finland, Noreg, Sverige, Italia og til Tyrkia. Etter oktoberrevolusjonen tok Kasatkin del i den kulturelle og samfunnsmessige omveltinga i heimlandet. Han døydde i 1930 i fødebyen Moskva.

Galleri

Portrett

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Nikolai Alexejewitsch Kassatkin» frå , den 15. juni 2009. 

Russiske målarar
Folk frå Moskva
Realistiske kunstmålarar
Peredvizjniki
Jarle Bondevik

Jarle Bondevik () var ein norsk språkforskar, fødd i Sogndal. Han var professor i norsk språk og språkhistorie og ytte særleg viktige faglege bidrag om utviklingstrekk i nynorsk bibelmål.

Liv og gjerning
Bondevik tok examen artium ved landsgymnaset i Voss, før han vart cand.philol. ved Universitetet i Bergen i 1961. Faga var historie og tysk, før han avslutta med nordisk hovudfag i Bergen i 1961. Bondevik skreiv hovudoppgåva si om stadnamn frå Sogndal. Han arbeidde som lektor ved Universitetet i Århus frå 1961 til 1963, og ved lærarskulen i Bergen frå 1963 til 1972. I 1972 vart han tilsett ved Universitetet i Bergen. Ved same institusjonen vart han dr.philos i 1988, og i 1993 vart han professor. Frå 1991 til 1999 var han ogso assisterande professor ved Høgskulen i Volda.

Studiar i det nynorske bibelmålet. Morfologi og ordtilfang» var namnet på doktorarbeidet hans, som kom i 1985. I 2003 publiserte han «Og ordet vart nynorsk», som viser framvoksteren av nynorsk som bibelmål. Han har òg gjennom mange år forska på det eldre landsmålet og på dialektar, og i 1990 skreiv han om «Modalsmålet» i Bygdebok for Modalen.

Bondevik var medlem i Språkrådet 1988-1995. Saman med Oddvar Nes og Terje Aarset tok han i 1991 initiativet til Ivar Aasen-selskapet. Gjennom eit tidsrom på nærare 20 år fekk dei publisert ti band med uprenta materiale av Ivar Aasen.

I avisa 'Dag og Tid' av 8. april 2016 skriv Anders Aschim om Bondevik at «[h]an var den fremste kjennaren av det nynorske bibelspråket gjennom tidene».

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Jarle Bondevik» frå , den 15. juni 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

 Om Jarle Bondevik i Allkunne

Bakgrunnsstoff 

Norske filologar
Norske professorar
Folk frå Sogndal
Forfattarar frå Sogndal
Norske sakprosaforfattarar
Orkesterleiar

Ein orkesterleiar, også kalla dirigent er ein person, som vanlegvis både leiar eit orkester under framføringar, og også står for innstudering under orkesterprøvene. Orkesterleiaren har ei vesentleg rolle i dei kunstneriske vala: Tempo, intonasjon og så vidare. Særleg i klassisk europeisk komposisjonsmusikk blir orkesterleiaren (dirigenten) rekna for ein sjølvstendig musikar på line med solistane.

Ein orkesterleiar vil ofte også vere kordirigent.

Musikkyrke
David Brabham

David Brabham () er ein australsk motorsportutøvar. I åra 1990 til 1994 køyrde han Formel 1 for laga Brabham og Simtek. Han har og ei rekkje år køyrd 24-timarsløpet i Le Mans som han vann i 2009, han har dessutan to klassesigrar, begge i GT1-klassen, frå 2007 og 2008.

David Brabham er den yngste sonen til Sir Jack Brabham, som vart trippeltverdsmeister i Formel 1.

Bakgrunnsinformsjon 
 Offisiell heimeside

Australske motorsportutøvarar
Folk som har køyrd 24-timarsløpet i Le Mans
Formel 1-førarar
Generativ lingvistikk

Generativ lingvistikk er ei retning innanfor lingvistikken som som nyttar ein generativ grammatikk, det vil seie ein fullt eksplisitt grammatikk, eller eit endeleg sett av reglar eller prinsipp som genererer dei og berre dei grammatiske setningane i eit gjeve språk.

Ein sentral person i utviklinga av generativ grammatikk er Noam Chomsky, med Syntactic Structures frå 1957, men også med arbeid som eksplisitt utarbeidde det formelle fundamentet for teorien.

Sidan kring 1970 har det vorte utvikla ulike lingvistiske teoriar, som alle står i tradisjonen til generativ grammatikk, slik det vart definert ovanfor:

 Transformasjonell grammar (TG, Chomsky sine teoriar) 
 Standardteorien (ST, brukt om teorien presentert i Chomsky 1965) 
 Den utvida standardteorien (EST, med Chomsky sine tillegg tidleg på 70-talet) 
 Revised Extended Standard Theory (REST, ca. Chomsky 1980) 
 Prinsipp- og parameter-teorien (P&P) 
 Styrings- og bindingsteorien (GB, presentert i Chomsky 1981: Lectures on Government and Binding) 
 Minimalistprogrammet (MP (Chomsky 1995) 
 Ikkje-transformasjonelle generative teoriar 
 Relasjonell grammatikk (RG) 
 Leksikalsk-funksjonell grammatikk (LFG) 
 Generalised Phrase Structure Grammar (GPSG) 
 Head-Driven Phrase Structure Grammar (HPSG) 
 Kategorialgrammatikk 
 Tree-Adjoining Grammar

Usemja dei ulike teoriene i mellom gjekk langs fleire akser: Dels om tilhøvet mellom syntaks og semantikk (og etterkvart i det heile om i kor stor grad grammatikken er modulær), og dels om grammatikken skal vere uttrykt ved hjelp av spesifikke reglar eller ved hjelp av prinsipp. Kor mange av motsetnadene dei ulike retningane i mellom som er substansielle, og kor mange som er notasjonelle, er tildels eit ope spørsmål, som det vil vere vanskeleg å svare på før dei blir betre og meir presist definert.

Termen generativ grammatikk blir ofte brukt i ei anna tyding, som «den grammatikken som til ei kvar tid blir praktisert av Chomsky og hans tilhengjarar». Denne språkbruken reflekterer Chomsky sin dominerande posisjon innanfor fagfeltet, men er upresis. Mellom anna er det framleis eit ope spørsmål om minimalismeprogrammet, Chomsky sin versjon av generativ grammatikk sidan midten av 1990-talet, fell inn under definisjonen av generativ grammatikk (det har vorte hevda, men ikkje vist, at det er tilfelle).

Lingvistikk