alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Moldedialekt

I Romsdal er det berre ein eigentleg by, Molde, men Åndalsnes har òg bystatus. Hovudforskjellane på romsdalske bygdemål og dialekten i Molde er desse: 

På bygdene seier dei «då» og «me», medan dei i Molde seier «da» og «vi».

Bydialekten har forenkla grammatikk og bøyingsmønster i forhold til bygdemåla. Det ser ein mellom anna i pronomena, såleis 2. person fleirtal, der bygdemåla i høvesvis subjektform, objektform og eigeform har /de/, /dåkkå/ og /dåkkå sin/sitt/sine/, mens moldedialekten har /dåkker/, /dåkker/ og /dåkkers/. 

Bydialekten har klare og sterke diftongar (tvilydar) der bygdemåla har monoftongisering av ei-lyden i ord som heil og veit og skeiv.

Som all romsdalsdialekt høyrer moldedialekten i hovudsak til vestnorske målføre, nærmare bestemt dei nordlege e-måla. Men dialektane i Romsdal har òg trekk som gjer at dei blir rekna som grensemål mellom vest- og austnorske målføre, såleis mellom anna tjukk l (men ikkje for rd).

Nynorsk skriftmål har ikkje enno slått gjennom i Molde by, sjølv om grunntrekka i moldedialekten sjølvsagt er meir i samsvar med nynorsk skriftmål enn med ordinært «moderat»-konservativt bokmål.

Norsk språk
Norske målføre
Molde kommune
Vise

Ei vise  (av norrønt vísa, eigentleg 'måte å syngje på') er eit formelt enkelt dikt som det er sett melodi til og som kan syngjast. Diktet kan ha episk eller lyrisk innhald.

Ein kan skilje mellom folkeviser, som er blitt overført ved munnleg tradisjon og finst i ulike variantar, og litterære viser, som er trykte eller utgjevne på plate i ei autorisert form.

Elles kan ein finne ordet «vise» med mange ulike forstavingar som viser til innhald, funksjon eller bruksområde: arbeidsviser, sjømannsviser, revyviser, skillingsviser, rallarviser, drikkeviser, kjærleiksviser og emigrantviser.

Referansar

Norsk visebok. Oslo, 1993

Bakgrunnsstoff
Norsk visearkiv 
Norsk Revy
Norsk viseforum
Nasjonalbibliotekets sangindeks

musikkformer
litteratursjangrar
 
Ord frå norrønt

en:Folk song
Fagernes

Fagernes er ein tettstad i dalen Valdres, og har eit folketal på omkring 1800. Fagernes er kommunesenter for Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke, og er handels- og kommunikasjonssentrum for heile Valdres.

Geografi og samferdsle 
Fagernes er bygd på eit delta ved ei elv som munnar ut i Strondafjorden. Det går gangbru frå tettstaden ut til Vesleøya.

Tettstaden ligg knappe 200 km frå Oslo, og det er vel 300 km til Bergen via Filefjell. Det er også vegsamband over Golsfjellet til Gol i Hallingdal. I sommarhalvåret er det veg over Valdresflye til Gudbrandsdalen. 

Fagernes var endestasjon for Valdresbanen frå 1906 til banen vart nedlagd i 1988. 

Fagernes lufthamn, på Leirin, vart opna i 1987.

Næringsliv og turisme 
Fagernes har besøk av hyttefolk og turistar frå inn- og utland. Det er hotelldrift og andre overnattingstilbod med lange tradisjonar på staden. 

Friluftsmuseumet Valdres Folkemuseum har tilhald på halvøya Storeøya ved Fagernes.

Avisa Valdres har hovudkontor på Fagernes. Valdres Radio har også kontor i utkanten av tettstaden.

Tingnes kyrkje ligg på Fagernes.

I 2012 vart det vedteke at nye Valdres Lokalmedisinske Senter (LMS) skulle oppførast.

Rett ovanfor sentrum ligg idrettsanlegget Blåbærmyra. Valdreshallen som er tilknyttet ungdomsskulen, inneheld handballbane og 25 m symjehall.

Historie 
Otto Larsen Stuve fekk det fyrste statlege handelsløyve på staden i 1857, og han starta snart også hotelldrift her. Folk tok til å kalle staden Stuvenes, men Stuve fann sjølv på namnet Fagernes. Stuve vert rekna som grunnleggjar av Fagernes. 

Staden fekk eit kraftig oppsving i samband med at Valdresbanen i 1906 vart bygd ferdig fram til endestasjonen Fagernes. Byggjeakteviteten og veksten har halde fram gjennom heile 1900-talet.

Den 8. september 2007 tok Fagernes bystatus samstundes med at 150-årsjubileumet for grunnlegginga av staden vart feira.

Bakgrunnsstoff 
 Fagernes handelsstand
 Bilete frå Fagernes på Youtube

Byar i Innlandet
Tettstader i Innlandet
Geografi i Nord-Aurdal
Valdres
Kommunesenter i Innlandet
Vinstra

Vinstra er ein tettstad og småby i Gudbrandsdalen som er administrasjonssenter i Nord-Fron kommune i Innlandet fylke. Vinstra har  og kommunen vedtok å nemne staden som by frå og med 1. september 2013. Han voks fram som ein stasjonsby ved Dovrebanen frå 1896.

Byen ligg der elva Vinstra renn ut i Gudbrandsdalslågen, ved hovudårene mellom Oslo og Trondheim, E6 og Dovrebanen. Tettstaden voks fram som ein stasjonsby etter at stasjonen ved bana opna i 1896.

Byar i Innlandet
Tettstader i Innlandet
Nord-Fron kommune
Kommunesenter i Innlandet
Betalingsmiddel

Betalingsmiddel er eit anna namn på valuta. Pengar er eit vanleg betalingsmiddel, men òg skjel, mat og naturalytingar har og blir nytta som betalingsmiddel.

Økonomi
Ghawarfeltet

Ghawarfeltet er verdas største oljefelt. Det vart oppdaga i 1948 og ligg nordvest i Saudi-Arabia aust for Qatar. Dei påviste reservane er mellom 66 og 100 milliardar fat (Ultimate Recoverable Reserves (URR)). Utstrekninga er 280 gonger 30 kilometer, noko som er det største påviste mellom konvensjonelle oljefelt i verda, då ein her ikkje reknar med oljesand eller særs tung olje.

Produksjon 

Feltet nådde ein dagleg produksjon på over 5 millionar fat på midten av 1970-talet og har halde seg der sidan. Ghawarfeltet produserer langt over halvparten av olja i Saudi-Arabia og utgjorde ca. 6,25 % av verdsproduksjonen i 2004. For å samanlika var den norske dagsproduksjonen av olje ca. 2,5 millionar fat i januar 2006. Den kumulative produksjonen utgjer sålangt rundleg 60 milliardar fat(basert på Croft).

Reservar 

I følgje styresmaktene i Saudi-Arabia er dei resterande, påviste reservane i feltet ca. 71 milliardar fat. Nokon kritikarar som Matthew Simmons meiner at feltet har nådd eller vil snart nå topproduksjon. Desse påstandane kjem mellom anna i boka Twilight in the Desert. Denne påstanden har vorte avvist av mellom andre leiaren av Saudi Aramco sin reservoaravdeling, Nansen Saleri. Det må seiast at lite er kjent om dei resterande reservar og eventuellt nedgang i produksjon då mesteparten av informasjonen om dette feltet kjem frå tredjepartskjelder.

Sjå òg 
 Oljefelt 
 Olje- og gassfelt på norsk kontinentalsokkel

Kjelder 
 Giant Oilfields of the World
 The world's giant Oilfields 
 The Ghawar Oil Field, Saudi Arabia
 USA setter bilkjøring og klima på dagsordenen
 Mindre olje fra norsk sokkel

Oljefelt
Saudi-Arabia
Svidd neger

Svidd neger er ein norsk film frå 2003. Filmen er regissert av Erik Smith Meyer og produsert av Erling Falch frå Filmfalken a.s. Stein Elvestad, som mellom anna er kjend frå Heismann Hå har skrive manuset og musikken er laga av bandet Ulver. 

Handlinga i Svidd neger føregår i Nordland, og filmen har ei merkeleg historie. Ho fylgjer ein merkeleg kronologi, krasjar med vårt verdsbilete, og inneheld ein mengd personar med identitetsproblem som er sett på spissen. Negeren Ante vil vere same. Samen Normann Hætta Bongo Utsi Saus vil helst vere nordmann. Peder vil vere attraktiv machomann. Karl vil ha ein son. Ante vil ha ein far. Alle vil ha Anna.

Rolleliste 
 Ante - Kingsford Siayor
 Peder - Eirik Junge Eliassen
 Presten - Björn Granath
 Anna - Kjersti Lid Gullvåg
 Karl - Thor-Inge Gullvåg
 Ellen Margrethe - Guri Johnson
 Normann Hætta bongo Utsi Saus - Frank Jørstad
 Faren - Isaka Sawadogo
 Maja Zakariassen

Bakgrunnsstoff 
 

Norske filmar
Filmar frå 2003
Arne And

Arne and (svensk Arne Anka) er ein svensk teikneserie teikna av Charlie Christensen. Arne minnar til ein viss grad om Donald Duck (svensk Kalle Anka), men dette er berre på overflata, som personlegdomar har dei svært lite felles. Serien vart teikna mellom 1983 og 1995, først i fagforeiningsbladet Metallarbetaren. Arne har også gått som teaterstykke på Stockholms stadsteater, med Robert Gustafsson i hovudrolla.

Søksmål frå Disney 

Midt på 1980-talet gjekk Disney Corporations til søksmål mot Arne Anka på grunn av likskapen med Donald. Disney meinte at dei var utsette for plagiat, og at figuren var for lik Donald for deira smak. Arne si livsførsel og framferd var og i strid med Disney sine ideal. Alexander Barks svara med å la Arne ta ein plastisk operasjon slik at nebben hans vart spissare og mindre likt Donalds. Det tok ikkje lange tida før Arne kjøpte seg ein lausnebb til å ha over den andre, som var meir i Donald-stil, men med hyssing kring skallen. Sidan gjekk Arne med denne lausnebben til søksmålet vart droppa, og hyssingen forsvann. I løpet av desse åra utvikla Christensen teiknestilen slik at Arne vart meir karikert, og mindre opplagt lik Donald. Seinare har søksmålet vore ironisk kommentert i serien, til dømes den gongen Arne stod framfor spegelen for å finne klesplagg til eit bryllaup han var beden i. Han fann ein matrosdress, og då han tok dressen på, sa han berre: "Niks. Går eg ut i denne, blir eg og saksøkt!"

Personlegdom 

Arne And er arbeidslaus, bohem, forfattar utan oppdrag, og støtt på leit etter kvinnfolk og øl. Han rek for det meste ikring i Stockholm i lag med venene sine, Krille Krokodille og Morten Mus. Arne er kynisk og svartmålande, og svært kritisk til den svenske samfunnet, politisk utvikling og dei mørkare sidene av moderniteten. Trass i den utsvevande livsførsla til Arne, har han eit grunnleggjande moralsyn, som stundom kjem i konflikt med framtoninga elles. Han er ofte nytta av forfattaren for å peike på skakke tilhøve i samfunnet. Ein gong gjorde han ein samfunnsanalyse over eit glas øl, som var så kynisk at dei fleste andre i rommet tok livet sitt. Bareigaren ba Arne om å halde kjeft for framtida, av di sanning og økonomisk vinning ikkje støtt høyrer ihop.

Serien stiller seg kritisk til nynazismen som var på frammarsj i Sverige, og nazistane er jamnt framstilt som grisar (nazisvin). Arne likar Carl Michael Bellman, og serien viser ofte til Bellmans epistlar, Gustaf Fröding og andre kjende svenske diktarar.

Arne Ankas comeback 
I december 2004 dukka plutseleg Arne Anka opp att i ein annan av Charlie Christensens seriar, Konrad K. Serien vart publisert i desembernummeret av avisa Dagens Arbete. Etter desembernummeret vart Arne Anka nok ein gong hovudperson og Konrad K tok over Alexander Bark si rolle som forteljar.

Bakgrunnsstoff 
 Arne Anka
 Arne är tillbaka – intervju i Dagens Arbete 28 februari 2005

Svenske teikneseriar
Oppdikta fuglar
Det Norske Fiskerparti

Det Norske Fiskerparti var eit politisk parti som stilte til val i landkrinsane i Sør-Trøndelag ved stortingsvalet 1936. Partiet fekk 1,9 % av røystene der og vart dermed ikkje representert på Stortinget.

Tidlegare norske politiske parti
Aktive Fiskarar

Aktive Fiskarar var eit politisk parti som stilte til val ved stortingsvalet 1936 i landkrinsane i Møre og Romsdal. Partiet var i listeforbund med Høgre. Det fekk 1,5 % av røystene i valkrinsen og vart dermed ikkje representert på Stortinget.

Tidlegare norske politiske parti
Norges Kristelige Sociale Folkelag

Norges Kristelige Sociale Folkelag var eit politisk parti som stilte til val i Oslo ved stortingsvalet 1936. Partiet fekk 0,4 % av røystene i Oslo, og vart dermed ikkje representert på Stortinget.

Tidlegare norske politiske parti
Fiskernes Venstre

Fiskernes Venstre var eit politisk parti som stilte til val i landkrinsane i Vest-Agder ved stortingsvalet 1936. Partiet fekk 0,9 % av røystene der, og vart dermed ikkje representert på Stortinget. Førstekandidaten var Andreas Samuelsen frå Flekkerøy.

Tidlegare norske politiske parti
Fredspartiet

Fredspartiet var eit politisk parti som stilte til val i Oslo ved stortingsvalet 1936. Partiet fekk 0,09 % av røystene i Oslo, og vart dermed ikkje representert på Stortinget. Det var det partiet som fekk færrast røyster av alle som stilte til val i 1936.

Tidlegare norske politiske parti
Møre Fisker- og Småbrukerparti

Møre Fisker- og Småbrukerparti var eit politisk parti som stilte til val i landkrinsane i Møre og Romsdal ved stortingsvala i 1933 og 1936. I 1933 var partiet i listeforbund med Bondepartiet, og toppkandidaten på lista var Peder Pedersen frå Grip. I 1936 stilte partiet i listeforbund med Venstre. Andelen av røystene i landkrinsane i Møre og Romsdal var:

 1933: 3,7 %
 1936: 2,0 %

Partiet vart aldri representert på Stortinget. Etter andre verdskrigen stilte det ikkje til val igjen.

Tidlegare norske politiske parti
Læringsplakaten

Læringsplakaten er ein del av Læreplanverket for Kunnskapsløftet.

LÆRINGSPLAKATEN 
– dei grunnleggjande pliktene til skulen

Læringsplakaten er ein del av Læreplanverket for Kunnskapsløftet og inneheld elleve grunnleggjande plikter som skulen har:

Læringsplakaten 
Skolen og lærebedrifta skal

 gi alle elevar og lærlingar/lærekandidatar like gode føresetnader for å utvikle evner og talent individuelt og i samarbeid med andre
 stimulere lærelyst, evne til å halde ut og nyfikne blant elevane og lærlingane/lærekandidatane
 stimulere elevane og lærlingane/lærekandidatane til å utvikle eigne læringsstrategiar og evne til kritisk tenking
 stimulere elevane og lærlingane/lærekandidatane i personleg utvikling og i styrking av eigen identitet, i det å utvikle etisk, sosial og kulturell kompetanse og evne til demokratiforståing og demokratisk deltaking
 leggje til rette for elevmedverknad og for at elevane og lærlingane/lærekandidatane kan gjere medvitne verdival og val av utdanning og framtidig arbeid
 fremme tilpassa opplæring og varierte arbeidsmåtar 
 stimulere, bruke og vidareutvikle kompetansen til den einskilde læraren
 medverke til at lærarar og instruktørar står fram som tydelege leiarar og førebilete for barn og unge
 sikre at det fysiske og psykososiale arbeids- og læringsmiljøet fremmar helse, trivsel og læring
 leggje til rette for samarbeid med heimen og sikre at foreldre/føresette får medansvar i skolen
 leggje til rette for å trekkje inn lokalsamfunnet i opplæringa på ein meiningsfylt måte

Kjelde 
Utdanningsdirektoratet.no 

Utdanning i Noreg
Ungkar

Ungkar eller dreng er frå gammalt av nemninga på ein ugift mann. Nemninga kan brukast om mannen gjennom heile livet så lenge han aldri har vore gift (eller sambuar i moderne samanheng). Ein enkjemann er ikkje rekna som ungkar.

Det blir ofte lagt noko positivt i omgrepet. Uttrykk som «ungkar og spelemann» og «innbitt ungkar» viser til ein viss fridom i det å ha unngått ekteskapet. Ein «ettertrakta ungkar» går att som helt i mange romantiske forteljingar. For eldre ungkarar finst det derimot mindre positive uttrykk som «attergløyming» og «peparsvenn».

Busetar viser til ein ungkar som bur hjå andre eller som driv gard.

Ugifte kvinner er tradisjonelt blitt omtala som «frøken» eller dei meir nedsetjande «gammal jomfru» og «peparmøy». Desse er i nyare tid blitt avløyste av nylaginga «ungkarskvinne».

Kjelder

Sivilstand
Menn
Kjønnsroller

es:Soltero
Royalty

Royalty er ei slags betaling for bruk av andre sin opphavsrett. Eit platestudio kan til dømes krevje betaling frå ein artist med ei avtale om ein prosentvis del av kvar selde plate. Denne prosenten vert i denne samanhengen kalla royalty.

Opphavsrett
Helgelandsmål

Helgelandsmål er nemninga på målføra på Helgeland nord for Bindal og sør for Salten og er ein del av dei nordnorske målføra i vestnorsk. 

Helgelandsmåla er dei einaste målføra i Nord-Noreg som har ei klår avgrensing. Heile distriktet nyttar eitt sams målmerke som ikkje finst elles i nordnorske målføre: tjukk l både av l og av rd. Mot sør er helgelandsmåla avgrensa av Tosen i Bindal, medan nordgrensa går ved Saltfjellet.

Felles kjennemerke 
Eit kjenneteikn for helgelandsmåla er at dei ikkje har apokope av substantiv og enkelte andre ordklassar slik som ein finn det i nordlandsmåla. Eit anna trekk som har vore lett å merke er tjukk l både av l og av rd. Eksempel bò:l for bord. Men tjukk l av rd kan vere på veg ut. Stort sett finn ein apokope i infinitiv, unntaka vert nemnt i avsnitta for målmerka for dialektområda.

Andre målmerke er at svake hokjønnsord kan ende på -a og i enkelte dialektar -æ medan svake hankjønnsord ender på -e. 

Utanom målmerka som er nemnt over er det store variasjonar i helgelandsmåla. Det har vore ulike klassifiseringar, ei akseptert inndeling har vore å skilje mellom dialektområda Sørvest-Helgeland, Midt-Helgeland, Rana, Nesna og Meløy. Denne inndelinga vart gjort av Hallfrid Christiansen i Hovedinndelingen av norske dialekter, 1973.

Målmerke innan dialektområda

Æ-mål 
I vest frå Vega nord til Lurøy har æ-mål med infinitiv som endar på -æ: å le:sæ, å kastæ.

Sørvest-Helgeland 
Utdjupande artikkel: Brønnøymål
Vega, Brønnøy, Sømna: Sterke hokjønsord får i bunden form endinga e «døre», svake får endinga å «viså».

 Midt-Helgeland Utdjupande artikkel: Vefsnmål
I Vefsndalføret og på kysten frå Tjøtta til Sør-Dønna. Sterke hokjønsord får i bunden form endinga æ «døræ», svake får endinga o «viso».

Rana 
Utdjupande artikkel: Ranværing
I bunden form endar hokjønnsord på a: «døra, visa». Rana og delar av Brønnøy har spor av det trøndske og norrländske jamvektssystemet: å le:sa, men å kast. Nokre svake hankjønnsord vil ha austnorske/norrländske endingar, til dømes ein ha:ra.

 Meløy 
Dialekten i Meløy følgjer ikkje alle målmerka for helgelandsmål og det er derfor ikkje feil å klassifisere meløymålet som eit saltenmål eller noko i mellom i overgangen mellom nordlandsmål og helgelandsdialekt. Her skil meløymålet seg frå andre helgelandsmål, observert på slutten av 1970-talet: 
 Manglar tjukk l for rd. 
 Det personlege pronomen han vert uttala reint hánn til forskjell frå andre helgelandsmål som har palatalisering.
 Andre personlege pronomen i eintal: é - mé - dé - sé. Nordhelgelandsmål har her e:g, mé:g, osb. Blant dei yngste er pronomena truleg sterkt påverka av bymål i dag. 
 Adverbet der uttalast dá:r (eller d´æ:r?)

Elles har meløymålet (slutten av 1970-talet):
 Tjukk l av lyden l som i stol: stó:l. 
 Apokope i infinitiv som i dei fleste målføra i Nordland, til dømes å bygg, å ma:l, å reis, osv. Det finst likevel regelbundne unnatak.
 Apokope i hankjønnsord på -else, til dømes betennels. 

 Kjelder 

 Jektvik, Åse: Artikkel om dialekten i Meløy i Årbok nr 4, Meløy Historielag, 1988, ISBN 82-90412-74-6
 Skjekkeland, Martin: Dialektar i Noreg'', Høyskoleforlaget, 2005, ISBN 82-7634-683-9

 

Norske målføre
Svein Jarvoll

Svein Jarvoll () er ein norsk forfattar oppvaksen i Oslo. 

Jarvoll har skrive eigen poesi og har gjendikta antikke lyrikarar som Sapfo og Arkhilokhos frå gammalgresk. 

Dei siste åra har han òg skrive meir og meir skjønnlitterære essay. Andre karakteriserer desse som ein rytmikk av uavbrotne setningar, avsnittsfridom og grubleri rundt sjeldne ord. Jarvoll har vore formann i Det litterære Råd i Den norske Forfatterforening, har undervist ved Forfattarstudiet i Bø, og vart tildelt Doblougprisen i 2001.

Bøker 
 1984 – Thanatos : et polyfont dikt om døden
 1988 – En australiareise : roman
 1990 – Den ufullførte beretningen om Henry Glass og andre noveller
 1995 – Melbourne-forelesningene : 41 essays
 1997 – Cornucopia jubilans, eller Begeistrings overflødighetshorn : forfattet i anledning Petter Dass' 350-årsjubileum (han født år 1647)
 2001 – Et hvilket som helst glass vann
 2004 – Ustadighet ustadighet

Omsetjingar 
 1993 – Archilochus: Fragmenter
 2003 – Sappho: Sapho

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Svein Jarvoll hjå Nasjonalbiblioteket
 Utgjevingar av Svein Jarvoll i Biblioteksøk

Folk frå Lurøy
Forfattarar frå Oslo
Norske essayistar
Norske omsetjarar
Norske lyrikarar
Norske novelleforfattarar
Norske forfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1984
Vinnarar av Doblougprisen
Gaula

Gaula er ei elv i kommunane Sogndal og Sunnfjord i Vestland. Gaula byrjar som to elvar som går saman til ei. Den nordlege delen byrjar som utløp frå Tredjevatnet i Førde og renn vestover gjennom Grøningsstølsvatnet, Haukedalsvatnet og Lauvavatnet før ho renn ut i Viksdalsvatnet. Den sørlege delen byrjar som utløp frå Nystølvatnet på Gaularfjellet og renn vestover gjennom Myravatnet i Gaular før ho òg renn ut i Viksdalsvatnet. Frå Viksdalsvatnet renn Gaula vestover, mellom anna gjennom Hestadfjorden, før ho renn ut i Dalsfjorden.

Elvar i Vestland
Geografi i Sogndal
Geografi i Sunnfjord
Gaularvassdraget
Vikeså

Vikeså er administrasjonssenter i Bjerkreim kommune, sør i Rogaland fylke. Vikeså ligg attmed Europaveg 39 eit par mil sør for Ålgård. Tettstaden har .

FN-parken 
FN-parken ligg attmed E39 sør på Vikeså (), med ein bauta til minne over den første norske soldaten som omkom i FN-teneste. Berre 20 år gamal vart Anbjørn Ingolf Gjedrem drepen av bajonettstikk 15. desember 1957 av ukjende inntrengjarar i Rafah-leiren, der han tenestegjorde for DANOR III-bataljonen til UNEF. Tidlegare FN-ambassadør Ole Ålgård stod for avdukinga av minnebautaen, som vart reist av Rogaland FN-veteranforening, på FN-dagen i 1994. I 2005 vart der reist åtte miniatyrbautaer over dei andre frå Rogaland som har omkome i FN-teneste.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Tettstader i Rogaland
Geografi i Bjerkreim
Reodor Felgen

Reodor Felgen er ein figur frå Kjell Aukrusts verd. Han er sykkelreparatør og oppfinnar og bur saman med piggsvinet Ludvig og skjora Solan Gundersen. Reodor Felgen teikna i 1968 den verdskjende racerbilen «Il Tempo Gigante», Noregs svar på italienske Ferrari. Felgen er ein einstøing, og trivst best i selskap med dei to små venene sine, og i sykkelverkstaden sin.

Doningane og innrettningane Reodor Felgen byggjer plar ofte vere lite straumlineforma, men dei verkar på dei mest overraskande vis, i alle fall etter ein del finjustering og med stending vedlikehald. Han er ikkje ein til å kaste saker i unøda, gjenbruk og reparasjon er margen i han. 

«Reodor Felgen» har gått inn i det norske språket som namn på sjølvlærde oppfinnarar og fantasifulle gjer-det-sjølv folk.

Kjell Aukrust
Solan Gundersen

Solan Gundersen er ein figur frå forteljingane til Kjell Aukrust om livet i Flåklypa. Solan er ei skjor og er morgonfugl, nonchalant og vart ruga ut av egget i eit ospetre nær Glåma. Han er evig optimist, og har alltid filttøflar og strikkeskjerf på seg, og har ikkje særleg høg moral. Det klassiske utbrotet hans er: Nei, dra meg nå baklengs inn i fuglekassa!

Kjell Aukrust hevda at Solan og Ludvig var sider av han sjølv. Solan var typisk for haldninga hans i ungdomstida, medan Ludvig var typisk for den meir aldrande forfattaren, som var redd for det meste. Dei to var omtala som «guttene», og var å rekne som «born» i heimen hjå Aukrust. Då Kjell Aukrust døydde, stod dei båe oppførte i dødsannonsen som næraste pårørande.

Kjell Aukrust
Oppdikta nordmenn
Oppdikta fuglar
Pære

Pære er frukta av pæretreet og er ei av dei eldste fruktene me kjenner til. 
Pærer vart dyrka allereie 3000 år f. Kr. Ho blei først tatt i kultur i Austen og seinare kom ho til Hellas. Frå Romerriket spreidde kunnskapane om pæreproduksjon seg med munkane til Mellom- og Nord-Europa. Til Noreg kom ho i mellomalderen. Heile tida har ho vore høgt skatta som ei delikatesse.

Pære i Noreg 

Sommarpærer
 Broka julipære (Colorée de Juliet)
 Keisarinne (Epargne)

Haustpærer
 Gråpære
 Clara Frijs
 Esperens herrepære
 Grev Moltke
 Dobbelt Phillip
 Bonne Louise
 Herzogin Elsa
 Amanlis 
 Hertzogen Elsa 
 Ingeborg

Sesongen i Noreg er frå august til oktober. I høve til t.d. eple treng pæra eit tørrare og varmare klima og produksjonen er derfor liten.

Varing 
Modne pærer har kort varing og må handterast varsamt og ikkje klemmast på. Ved lagring bør pærer ha 1-2 grader C og ei luftfukt på 95 %. Pærer er vare for etylen og må difor ikkje lagrast saman med epler.

Kjelde 
 

Frukt
Rosefamilien
Bergens Elektriske Sporvei

Bergens Elektriske Sporvei er ei museumsline for sporvogn i Bergen. Lina er på 400 meter og går frå den nedlagde vognhallen på Møhlenpris til Olav Kyrres gate. Vognhallen huser no Bergen Tekniske Museum og lina er i drift på søndagar når museet er ope.

Kjelder 
 

Samferdsle i Bergen
Tidlegare føretak i Bergen
Sporvogn