alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nils R. Sandal

Nils Reielson Sandal () var fylkesordførar i Sogn og Fjordane fylke frå 1999 til 2011. Han representerer Senterpartiet. Før han vart fylkesordførar, var Sandal ordførar i Gloppen i perioden 1988 til 1998.

Sandal er kjend for å like countrymusikk, og er artistansvarleg ved Norsk countrytreff som vert arrangert på Breim i heimkommunen Gloppen kvart år.

Bakgrunnsstoff
 Om Nils R. Sandal på NRK Sogn og Fjordane sitt fylkesleksikon
 Norsk countrytreff sine heimesider

Ordførarar i Gloppen
Sp-ordførarar i Sogn og Fjordane
Fylkesordførarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Gloppen
Fylkesordførar

Fylkesordføraren er den fremste politisk tillitsvalde i fylkeskommunen. Han vert veld av og blant alle medlemmene i fylkestinget, fylkestingsrepresentantane. Fylkesordføraren leiar og kallar inn til fylkesting.

Ordførarar i Noreg
Indre Sunnfjord

Indre Sunnfjord er ei nemning på dei kommunane i Sunnfjord som ligg lengst frå kysten. Nemninga inneber Jølster, Førde, Gaular og Naustdal.

Sunnfjord
Vänsterpartiet

Vänsterpartiet (v) er eit svensk politisk parti som vart skipa i 1917 etter utbryting frå Socialdemokraterna. Partiet har hatt fire ulike namn, Sveriges Socialdemokratiska Vänsterparti (1917-1921), Sveriges Kommunistiska Parti (1921-1967), Vänsterpartiet Kommunisterna (1967-1990) og det noverande Vänsterpartiet sidan 1990.

Partiet var frå 1921 og fram til 1991 eit kommunistisk parti, men vert no skildra i partiprogrammet som eit sosialistisk, feministisk og miljøtenkjande parti. I riksdagsvalet i 2010 vart partiet det sjuande største i Sverige, med 5,6 % av røystene. Vänsterpartiet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Vänsterpartiet har om lag 12 500 medlemmer organiserte i 280 lokallag. Leiaren i Vänsterpartiet er Jonas Sjöstedt, som vart vald i 2012.

Partileiarar 
 Carl Winberg och Zeth Höglund (1917)
 Ernst Åström och Karl Kilbom (1918)
 Zeth Höglund (1919–1920)
 Zeth Höglund og Karl Kilbom, om einannan (1921)
 Zeth Höglund (1923)
 Nils Flyg (1924–1929) 
 Sven Linderot (1929–1951) 
 Hilding Hagberg (1951–1964) 
 Carl-Henrik Hermansson (1964–1975)
 Lars Werner (1975–1993)
 Gudrun Schyman (1993–2003)
 Ulla Hoffmann, konstituert (2003–2004)
 Lars Ohly (2004–2012)
 Jonas Sjöstedt (2012–)

Valresultat

Riksdagsval

Bakgrunnsstoff 
 Vänsterpartiet sine vevsider

Sosialistiske parti
Svenske politiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1917
Kristian Ulltang

Kristian Andreas Johanson Ulltang () var ein norsk journalist frå Førde i Sogn og Fjordane. Det var han som tufta Firda i 1917 som bygdeblad for Indre Sunnfjord, og han var redaktør for Firda i åra 1918-20 og 1922-24. I tillegg dreiv han eige trykkeri i Førde 1914-1947. Ulltang var redaktør for Ungdomsvennen frå 1917 og Jul i Sunnfjord 1946-1951.

Han fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1968.

Bibliografi

Bøker

Kjelder 
 Allkunne.no om Kristian Ulltang.

Bakgrunnsstoff
 Om Kristian Ulltang i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Ulltang i tidsskrift - eit utval ved Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske journalistar
Norske redaktørar
Folk frå Førde
Kongens fortenestmedalje i gull
Forfattarar frå Førde
Norske sakprosaforfattarar
Norske novelleforfattarar
Socialistisk Folkeparti

Socialistisk Folkeparti i Danmark blei danna i 1959, med folk som var ekskluderte (utestengde) frå det danske kommunistpartiet i brodden. Fremst av dei var mangeårig leiar i kommunistpartiet, Aksel Larsen. Dei ville ha eit dansk demokratisk sosialistparti som var heilt uavhengig av Sovjetunionen etter avsløringane av stalinismen og etter undertrykkinga i Ungarn i 1956. SF ville skape ein tredje veg, annleis enn både kommunisme og sosialdemokrati slik desse hadde utvikla seg.

SF har også teke opp i seg mange miljøforkjemparar, og reknar seg som eit raudgrønt parti. 

SF har 14000 medlemer (hausten 2007). Ved valet i Danmark 15. september 2011 fekk SF 9,2 % av stemmene, og vart dermed femte størst. Partiet fekk 16 av 179 representantar i Folketinget.

Mangeårig leiar har vore Villy Søvndal, men han vart i 2012 avløyst av Annette Vilhelmsen.

SF er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad

Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Miljøvernparti
Danske politiske parti
Skipingar i 1959
Venstreforbundet

Venstreforbundet (fi. Vasemmistoliitto, Vas.) er det sosialistiske venstrepartiet i Finland. Det blei skipa i 1990, etter at tanken om eit nytt venstreparti var lansert alt i 1987. Grunnleggjarane av partiet var det Demokratiske Forbundet for Finlands Folk, det Demokratiske Forbundet av Finske Kvinner og fleirtalet i det finske kommunistpartiet SKP. Desse oppløyste seg alle i Venstreforbundet. 

Leiaren i Venstreforbundet er Suvi-Anne Simes. Det har ho vore sidan 1998.

Oppslutninga om partiet har lege stabilt rundt 10 prosent ved parlamentsvala heilt sidan starten.

Venstreforbundet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance. 

Heimesidene til partiet, med noko stoff på svensk og engelsk, finn du her: 

Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Finske politiske parti
Skipingar i 1990
Bo Carpelan

Bo Carpelan () var ein finlandssvensk forfattar. Han har adelstittelen friherre. I 1960 tok han doktorgraden på ei avhandling om den tidlege diktinga til Gunnar Björling. Han arbeidde frå 1964 til 1980 som assisterande sjefsbibliotekar på Helsingfors Stadsbibliotek.

Omsetjingar 
Bøkene hans har vorte omsette til mellom anna dansk, engelsk, estisk, finsk, fransk, islandsk, nederlandsk, norsk, polsk, russisk, slovakisk, spansk, tysk og ungarsk.

Bibliografi

Lyrikk 

 1946 – Som en dunkel värme
 1947 – Du mörka överlevande
 1950 – Variationer
 1951 – Minus sju
 1954 – Objekt för ord
 1957 – Landskapets förvandlingar
 1961 – Den svala dagen
 1966 – 73 dikter
 1969 – Gården
 1973 – Källan
 1976 – I de mörka rummen, i de ljusa
 1980 – Dikter från trettio år
 1983 – Dagen vänder
 1984 – Marginalia till grekisk och romersk diktning
 1989 – År som löv
 1995 – I det sedda
 1996 – Novembercredo. Dikter i urval 1946 – 1996
 1999 – Namnet på tavlan Klee målade, prosalyrikk
 2001 – Ögonblickets tusen årstider
 2003 – Diktamina

Prosa 

 1971 – Rösterna i den sena timmen, roman
 1975 – Din gestalt bakom dörren, roman
 1977 – Vandrande skugga, roman
På norsk:
1979 – Vandrende skygge : en småbyfortelling, omsett av Willy Dahl (Eide Forlag, Bergen)
 1979 – Jag minns att jag drömde, novellesamling
 1986 – Armbandsuret
 1986 – Axel, roman
 1993 – Urwind, roman
 1997 – Benjamins bok, roman

Barne- og ungdomsbøker 

 1959 – Anders på ön
På norsk:
1961 – Anders på Eikøya, omsett av Arnljot Eggen {Det Norske Samlaget, Oslo)
 1962 – Anders i stan
 1968 – Bågen
På norsk:
1973 – Bueøya, omsett av Beate Rud (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1973 – Paradiset
På norsk:
1976 – Paradiset, omsett av Beate Rud (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1982 – Julius Blom - ett huvud för sig
 1988 – Måla himlen. Vers för små och stora
 1990 – Marvins bok (Bågen och Paradiset)

Høyrespel sende av NRK 
 1966 – Marvin, omsett av Edith Thronsen. Send av Radioteatret 17. desember.
 1970 – Stemmene i den ellevte timen, omsett av Harald Sverdrup. Send av Radioteatret 15. januar.
 1975 – Draumar, kvar vart dei av-, omsett av Ragnvald Skrede. Send av Radioteatret 13. februar
 1982 – Døren, omsett av Arne Skouen. Send i Send av Radioteatret 18. juli.
 1983 – Julaften : interiør med ni stemmer, omsett av Rigmor Ottho. Send av Radioteatret 25. desember.

Prisar og utmerkingar 
 1961 – Svenska Dagbladets litteraturpris
 1967 – Carl-Emil Englund-priset
 1969 – Nils Holgersson-plaketten
 1977 – Nordisk råds litteraturpris for diktsamlinga I de mörka rummen, i de ljusa
 1980 – Övralidspriset
 1980 – Nils Ferlin-priset
 1987 – Litteraturfrämjandets stora romanpris
 1993 – Finlandia-priset
 1995 – Aniara-priset
 1995 – De Nios stora pris
 1997 – Svenska Akademins nordiska pris
 1998 – Pilotpriset

Kjelder

Finlandssvenske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Svenskspråklege forfattarar
Finske forfattarar
Norges Bondelag

Norges Bondelag er den største interesseorganisasjonen for bønder i Noreg. Bondelaget har som mål å «samle alle som er, eller kjenner seg knyttet til bondeyrket, fremme felles saker, trygge landbruket og ivareta bygdenes økonomiske, sosiale og kulturelle interesser.» Bondelaget forhandlar direkte med Staten om inntektsgrunnlaget til bønder, men Norges Bondelag tek ikkje imot statsstøtte. Organisasjonen er økonomisk og politisk uavhengig.

Laget vart oppretta i 1896 med tittelen Norsk Landmandsforbund, og førte på mange vis vidare tradisjonane frå den første veljarsameininga i landet, Bondevenane. Den gongen var føremålet å arbeide til beste for landbruksnæringa og prøve å påverke politiske avgjerder, ein tradisjon som er vidareført i det føremålet som ligg framme i dag. 

I 1922 endra rørsla namn til Norges Bondelag, berre to år etter at landsmøtet hadde vedteke å opprette Bondepartiet (no: Senterpartiet), som skulle arbeide aktivt for bønder sine generelle interesser på Stortinget. Senterpartiet er i dag ikkje tilknytt Bondelaget.

Norges Bondelag har 61 000 medlemmer, delt på 607 lokallag og 18 fylkeslag.

Formenn/leiarar 
 1896–1901 Johan Theodor Landmark
 1901–1905 Johan E. Mellbye
 1905–1906 Gunnar Knudsen
 1906–1909 Kleist Gedde
 1909–1941 Johan E. Mellbye
 1945–1951 Arne Rostad
 1951–1955 Ole Rømer Sandberg
 1955–1966 Hallvard Eika
 1966–1969 Johan A. Vikan
 1969–1974 Jan E. Mellbye
 1974–1980 Hans Haga
 1980–1987 Nils Valla
 1987–1991 Kåre Syrstad
 1991–1997 Bjørn Iversen
 1997–2002 Kirsten Indgjerd Værdal
 2002–2008 Bjarne Undheim 
 2008–2009 Pål Haugstad
 2009–2014 Nils T. Bjørke
 2014– Lars Petter Bartnes

Sjå òg 
 Norsk Landmandsforbund
 Norges bonde- og småbrukarlag
 Senterpartiet - Historie
 Norges Bygdekvinnelag

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Landbruksorganisasjonar
Norsk landbruk
Norske næringslivsorganisasjonar
Skipingar i 1922
Søren Jaabæk

Søren Pedersen Jaabæk () var ein norsk bonde, lærar og politikar fødd i Holmesland i Holum. Han sat på Stortinget samanhengande frå 1845 til 1891, 16 valperiodar. Saman med Johan Sverdrup la han grunnlaget for tuftinga av partiet Venstre.

I 1865 skipa han organisasjonen Bondevenane («Selskabet Bondevennerne») etter inspirasjon frå Danmark. Bondevenane breidde seg utover heile landet og vart ein stor maktfaktor i den korte stunda organisasjonen fanst. Den la òg grunnlaget for mange tenester vi har rekna som naturlege i lang tid, som t.d. samvirketenestene og sparebankane. Jaabæk stilte seg og heile rørsla si under leiarskapen til Sverdrup i 1870– og 1880-åra. Gjennom denne samanslutninga kan ein seie at Venstre vart eit parti i 1884.

Etter oppveksten budde han på Jaabækk i Halse, men flytta til Holmesland i Holum då faren døydde i 1849, og tok over garden. Jaabæk var ordførar i Halse og Harkmark og i Holum i fleire periodar mellom 1845 og 1890.

På Stortinget fekk Jaabæk kallenamnet «Neibæk» på grunn av den sterke motviljen han hadde mot alt som kunne føre til auka offentlege kostnader. Han kjempa innbitt mot alt som smakte av luksus og sentraldirigert embetsmannsvesen.

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel om Jaabæk fra statsarkivet i Kristiansand 
 Liberaleren fra Lista - Ideer om frihet
 

Stortingsrepresentantar 1845-1847
Stortingsrepresentantar 1848-1850
Stortingsrepresentantar 1851-1853
Stortingsrepresentantar 1854-1856
Stortingsrepresentantar 1857-1858
Stortingsrepresentantar 1859-1861
Stortingsrepresentantar 1862-1864
Stortingsrepresentantar 1865-1867
Stortingsrepresentantar 1868-1870
Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1886-1888
Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar for Vest-Agder
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar frå Moderate Venstre
Bonderørsla
Ordførarar i Halse og Harkmark
Ordførarar i Holum
Folk frå Mandal
Erik Fosnes Hansen

Erik Fosnes Hansen () er ein norsk forfattar som skriv på bokmål. Han er oppvaksen i Oslo.

Erik Fosnes Hansen debuterte 20 år gammal med romanen Falketårnet. Boka fekk svært gode kritikkar og selde også bra, særleg til debutbok å vera, men det vart likevel for lite å rekna målt mot den neste boka hans. I 1990 kom Salme ved reisens slutt, ein roman på over 450 sider om dei sju musikarane i orkesteret på RMS «Titanic». Boka vart ein enorm publikumssuksess, og kritikarane var også svært positive. Boka er vorte omsett til over 20 språk. I 1998 kom så første del av Beretninger om beskyttelse. I 2001 kom ei portrettbok om prinsesse Märtha Louise.

Omsetjingar 
Falketårnet er vorte omsett til svensk, dansk, tysk, nederlandsk, italiensk og fransk. Salme ved reisens slutt har vorte omsett til svensk, dansk, finsk, islandsk, tysk, engelsk, nederlandsk, tsjekkisk, polsk, ungarsk, italiensk, spansk, katalansk, fransk, gresk, portugisisk, japansk, estisk, litauisk, slovakisk, russisk og tyrkisk. Beretninger om beskyttelse er gitt ut på fransk, lettisk, engelsk, dansk, finsk, katalansk, nederlandsk, spansk, svensk og tysk.

Bibliografi 
 1985 Falketårnet, roman (Dreyers Forlag, Oslo)
 1990 Salme ved reisens slutt, roman (Cappelens forlag, Oslo)
 1998 Beretninger om beskyttelse, roman (Cappelens forlag, Oslo)
 2001 Underveis, portrett av prinsesse Märtha Louise (Cappelens forlag, Oslo)
 2005 Kokebok for Otto, kokebok (Forlaget Press, Oslo)
 2006 Løvekvinnen, roman (Cappelens forlag, Oslo)
 2016 Et hummerliv, roman (Cappelen Damm, Oslo)
 2020 Langs landeveien mellom Cottbus og Berlin, roman (Cappelen Damm, Oslo)

Prisar og utmerkingar 
 1990 Riksmålsforbundets litteraturpris
 1998 Bokhandlerprisen for Beretninger om beskyttelse
 1998 P2-lytternes romanpris for Beretninger om beskyttelse
 2006 Cappelenprisen
 2006 Bokhandlarprisen for Løvekvinnen
 Spellemannprisen 2010 i klassa Beste tekstforfattar for plata Neste stasjon Grorud med Finn Kalvik

Bakgrunnsstoff 
 Erik Fosnes Hansen på Allkunne
 Erik Fosnes Hansen  på nettsidene til Cappelen Damm

Bokmålsforfattarar
Norske forfattarar
Vinnarar av Spellemannprisen
Forfattarar frå Oslo
Norske skjønnlitterære debutantar i 1985
Vinnarar av Cappelenprisen
Vinnarar av Bokhandlarprisen
Moreld

Moreld er eit lysfenomen i havet forårsaka av bioluminescens hos nokre planktonartar. Moreld er synleg i mørket når det er rørsle i vatnet, og er særleg utbreidd om hausten. I norske farvatn er morelden særleg forårsaka av dinoflagellatar frå slektene Noctiluca, Gonyaulax og Ceratium.

Omgrepet er avleitt frå norrønt mǫrueldr, eit samansett ord av marr "hav" og eldr "eld". Det er nærskyldt til engelsk (spesielt shetlandsdialekt) mareel, islandsk maurildi, svensk mareld og finsk merituli.

Kjelder

«Morild» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 3. juli 2014.

Bioluminescens
Lysfenomen
Hav
Akvatisk økologi
Biologisk oseanografi
Háskóli Íslands

Háskóli Íslands eller Universitetet på Island er eit statleg universitet. Det blei stifta i 1911. I det fyrste året blei 45 studentar immatrikulert. I dag tener Háskóli Íslands dei 285 000 innbyggjarane til landet. Ca. 8000 studentar er talet i dag, fordelt på elleve fakultet.

I tillegg til dei store fakulteta er det mange forskingsavdelingar forbundi til universitet. Med 423 tilsette lærarar, omtrent 1800 andre lærarar og om lag 281 forskarar og administratorar er Háskóli Íslands den største enkeltarbeidsplassen på Island. Dei fyrste 29 åra var universitetet i alltingshuset i sentrum av Reykjavík. I 1933 fekk universitetet eit spesialløyve til å starte eit lotteri. Universitetslotteriet som starta i 1934 er stadig ein hovudkjelde til investeringar i bygningsmassen. I 1940 flytta universitetet inn i det nye hovudbygget (Aðalbygging) på universitetsområdet ved Suðurgata. Der er de fleste bygningane au i dag.

Universitetet på Island kan tilby studiar i 60 forskjellige emne. Dei mest populære blant utvekslingsstudentar er historie (særs gammalislandsk historie), litteratur (særs sagalitteraturen) og geologi/naturgeografi (særs vulkanologi, glasiologi, seismikk og geotermikk), av openberre grunnar.

Undervisingsspråket er islandsk, men nokre kurs er tilrettelagt for utanlandske studentar sånn at dei kan fylle eit år med kurs der undervisingsspråket er engelsk. Utlendingar får lov til å skrive eksamen på engelsk i alle kurs. Dei fleste sensorane forstår au eit skandinavisk språk, og da er det mogleg for nordmenn å skrive eksamen på norsk.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesider: www.hi.is på engelsk og www.hi.is på islandsk

Reykjavík
Skipingar i 1911
Universitet på Island
Gardsnummer

Gardsnummer er eit nummer gitt ei geografisk eining i ein kommune.

Nummeret er som regel i bruk saman med eit eller fleire bruksnummer for å gi ein eigedom, driftseining eller bustad ein unik nøkkel i det offentlege registeret over grunneigedommar, også kjent som matrikkelen. Eininga som gardsnummeret høyrer til, tilsvarar som oftast ein grunnkrins.

Historisk sett vart dei fleste gardsnummera som er gjeldande i dag oppretta gjennom matrikkelen 1886. Sjølve garden eller området vert av og til kalla ein matrikkelgard.

Bakgrunnsstoff 

 Litt om gardsnummer 

Grunneigedom
Bruksnummer

Bruksnummer er eit nummer på ei eining i ein matrikkelgard.

Kvar eining kan vere ein eigedom, driftseining eller bustad. Eit bruk kan delast inn i fleire einingar som då kan få eit festenummer. Bruksnummeret vert brukt saman med eit gardsnummer for å unikt identifisere eininga i matrikkelen.

grunneigedom
Festenummer

Eit festenummer er ein del av ei eining i det norske eigedomsregisteret, matrikkelen. Forkortinga er fnr.

Festenummer kan brukast når eit bruk med bruksnummer vert delt inn i enno mindre einingar. Denne eininga vil då vere unikt identifisert i Noreg ved hjelp av festenummeret, bruksnummeret, gardsnummeret og kommunenummeret. Festenummeret indikerer at eigedommen er ei leigetomt, der ei årleg festeavgift blir svara til eigaren av det bruksnummeret det ligg under.

Ein vanleg måte å skriva ei eigendomnemning på er til dømes 17/235/2, der 17 er gardsnummeret, 235 er bruksnummeret og 2 er festenummeret. Ein annan skrivemåte er gnr. 17, bnr. 235, fnr. 2.

Grunneigedom
Venstresida

Når ein snakkar om politikk er Venstresida ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom Venstresida snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om Sentrum og Høgresida. 

Nemningar som inneheld ordet venstre blir ofte bruka i samansetningar, som venstreorientert (positiv eller nøytral nemning), venstrevridd (negativt) eller venstreekstrem (svært negativt).

Historikk 

Den første kjende inndelinga i ei politisk høgre- og venstreside finn vi i det franske parlamentet (etter den franske revolusjonen). Der vart dei mest radikale (dei som t.d. ville innføre allmenn røysterett for menn) plasserte til venstre for talarstolen og dei meir «konservative» (dei som ynskte å bremse den revolusjonære utviklinga) plasserte til høgre for talarstolen. Dette har til dels vore malen for vidare bruken av inndeling i politisk høgre og venstre. Etter at inndelinga i høgre og venstre vart malen i europeisk politikk, dukka òg det meir uklåre uttrykket Sentrum opp.

Kven er Venstresida 
Partia som i europeisk tradisjon vert kategoriserte på venstresida er parti som har sitt opphav i arbeidarrørsla og har (eller har hatt) sosialisme som mål. Ein kan dele kategorien opp i kommunistiske og sosialdemokratiske parti, da desse er dei største og mest kjende retningane på Venstresida opp gjennom historia. Ein tredje underkategori kan vere venstresosialistar og reformkommunistar, som representerer eit tredje standpunkt i høve til utviklinga av dei to historiske hovudretningane.

Dei største partia som tradisjonelt høyrer til venstresida i Noreg er Arbeiderpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Raudt.

Venstresida sine symbol 
 Fargen raud går gjennom all symbolikken på venstresida.
 Den raude rosa vert ofte nytta av dei sosialdemokratiske arbeidarpartia, til dømes Labour i Storbritannia og Arbeidarpartiet i Noreg.
 Det raude flagget er det viktigaste internasjonale symbolet for venstresida sidan 1800-talet. 
 Den raude stjerna. Internasjonalt vart ho mellom anna nytta av sovjetkommunistane, og i Noreg av Arbeidernes Idrettsforbund AIF. I dag vert ho i Noreg bruka av ungdomsorganisasjonane Raud Ungdom og Sosialistisk Ungdom

Politiske ideologiar
Sosialisme
Kommunisme
Anarkisme
Liberalisme
Høgresida

Når ein snakkar om politikk er Høgresida ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom Høgresida snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om Sentrum og Venstresida. 

Den første kjende inndelinga i ei politisk høgre- og venstreside finn vi i det første franske parlamentet (etter den franske revolusjonen). Der vart dei mest radikale (dei som til dømes ville innføre allmenn røysterett for menn) plasserte til venstre for talarstolen og dei meir «konservative» (dei som ynskte å bremse den revolusjonære utviklinga) plasserte til høgre for talarstolen. Dette har til dels vore malen for vidare bruken av inndeling i politisk høgre og venstre. Etter at inndelinga i høgre og venstre vart malen i europeisk politikk, dukka òg det meir uklåre uttrykket Sentrum opp.

Kven er Høgresida 
Høgre og Framstegspartiet er dei største partia på den norske høgresida. 

Partia som i europeisk tradisjon vert kategoriserte på Høgresida er parti som historisk har vore motstandarar av grasrotrørsler som t.d. bonderørsla og arbeidarrørsla. Høgresida har historisk vore dominert av velståande og/eller veletablerte menneske. Innanfor Høgresida finn ein fleire retningar; konservativisme, økonomisk liberalisme, osv. Alle på høgresida vedkjenner seg ei form for kapitalisme. Når ein ser på at to parti som er så ulike kvarandre som Høgre og FrP begge vert definerte som høgreside-parti ser ein at ein definisjon av politiske retningar er vanskeleg.

Symbolikk på Høgresida 
 I politikken er blåfargen mykje brukt som symbol på Høgresida. Til dømes er logoen til det norske partiet Høgre eit blått flagrande flagg.
 Ei anna farge som òg har vorte brukt er kvit (frå det franske kongebanneret). T.d. vart Otto von Bismarck kalla ein «kvit revolusjonær» og den borgarlege/monarkistiske sida i borgarkrigane i Russland og Finland vart kalla «dei kvite».

Sjå òg 
 :Kategori:Høgreparti

Politiske ideologiar
Nikkel

For den russiske byen med same namn, sjå Nikel.
Nikkel er eit grunnstoff med atomnummer 28 og kjemisk symbol Ni. Det er eit transisjonsmetall og er plassert i gruppe 10 i periodesystemet.

Viktige sambindingar

Bruk av nikkel 

Nikkel vert brukt i legeringar med andre metall. Mykje nikkel vert brukt til å laga rustfritt stål.

Biologisk rolle 

For mange artar er nikkel eit viktig spormineral.

Sjå også 
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Webelements

 
Transisjonsmetall
Mineraltilskot
Native element
Ferromagnetisk materiale
Karsinogen i IARC-gruppe 2B
Grunnstoff
Liter

Liter er ei mykje brukt volumeining. Symbolet for liter er l eller L.

Liter er ikkje ei SI-eining, men er i bruk som tilleggseining. Volumet er det same som ein kubikkdesimeter (dm3).

Historikk 
Eininga blei til i 1793 under den franske revolusjonen, som eit av dei nye republikanske og fornuftige måla innførte av det nye styret. Namnet kom frå ei eldre fransk eining, litron, som kom frå latin og opphavleg stamma frå gresk.

Bruk 
Litermålet er passande for handel med drikkevarer, som mjølk og brus. I mange land sel ein derfor slike varer i einingar på til dømes ein heil, ein halv eller to liter.

Måleiningar for volum
SI-avleia einingar
Sentrum

Sentrum (av det latinske uttrykket centrum) tyder «det som er i midten» og har fleire tydingar: 

 Sentrum i matematikk
 Sentrum i statsvitskap
 Sentrum i politikk, dei partia som plasserer seg mellom høgre- og venstresida i politikken.
 Sentrum i sosiologi
 Sentrum, partiavisa til det norske Senterpartiet.
 Sentrum er òg eit anna ord for bykjerne.