alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tropisk geometri

Tropisk geometri er eit relativt nytt område innan matematikk. Dei grunnleggande ideane har alt vorte nemnd på anna form i arbeida til Bergman, Bieri og Groves, men det er først sidan slutten av 1990-åra at ein har byrja å arbeide seriøst med teorien på området. Dette oppstod mellom anna då Grigorij Mikhalkin oppdaga at det var ein særs nyttig metode innan opptellingsgeometri. Sidan dette framleis er eit nytt forskingsområde finst det enno ikkje ei standardformulering av teorien, nokre definisjonar er ikkje universelt akseptert og nokre grunnleggande resultat manglar prov. 

Adjektivet tropisk er til ære for den brasilianske matematikaren Imre Simon som var ein pioner innan fagfeltet og har ikkje noko djupare meining utover dette.

Grunnleggande definisjonar 

Det som skil reknemåten i tropisk geometri frå vanleg rekning er at summen av to tal alltid er lik det største talet altså vert 2 + 5 = 5. Produktet mellom to tal i tropisk geometri vert lik summen av dei to tala med vanleg rekning, altså 2 x 5 = 7. Nokre matematikarar har òg definert dette som at summen av to tal skal vere lik det minste av dei to tala
For å unngå forvirring med bruk av dei matematiske operasjonane (pluss og multiplikasjon) har ein vald å setje ein ring rundt symbolet, ein såkalla «tropisk semiring». 

Definisjonane vert uttrykt matematisk som følgjande: 

  eller , alt etter kva kjelder ein les. 

 

Uansett om summen av to tal er det største eller det minste av dei to tala, så følgjer tropisk geometri mange av dei same reglane som i vanleg rekning. Døme: 

 

 

 

Operasjonen  vil derimot ikkje gje meining. For om  så kan x her vere kva tal som helst.

Bakgrunnsstoff

Grunnleggjande artiklar

 Første steg i tropisk geometri
 Tropisk geometri i statistiske modellar
 Enumerativ tropisk algebraisk geometri i R2
 Amøber med algebraisk mangfald og tropisk geometri
 Tropisk matematikk
 Ikkje-arkimedisk amøber og tropisk mangfald
 Utrekning og tropisk mangfald
 Tropisk geometri og nytteverdiane
 Tropisk algebraisk geometri

Populærvitskapleg
 Forskning.no

Kjelder
Delar av artikkelen bygger på «Tropical geometry» frå ,  den 5. februar 2008.

Fotnotar

Geometri
Algebraisk geometri
Kombinatorikk
Hunderfossen Familiepark

Hunderfossen familiepark ligg like nord for Lillehammer og kan by på mange spennande aktivitetar både for store og små. Den best kjende attraksjonen i parken er kanskje det store trollet som står midt i parken. Dei besøkande kan gå inn i dette trollet, som mellom anna inneheld utstillingar og ein restaurant.

Bakgrunnsstoff 

 Nettstad for Hunderfossen familiepark
 Bygginga av Eventyrslottet på Veidekke sine nettsider 
 Bygginga av raftingbana på Veidekke sine nettsider 

Moroparkar i Noreg
Kultur i Lillehammer
Byggverk i Lillehammer
Reiseliv i Innlandet
Skipingar i 1984
Moroparken Tusenfryd

Tusenfryd er ein moropark ved Vinterbro i Ås kommune, om lag 20 kilometer sør for Oslo, like ved E6 og E18.

Parken vart opna 11. juni 1988 av dåverande administrerande direktør Åse Kleveland. I dag er Thomas Nygård direktør. Parken tilhøyrer det spanske konsernet Parques Reunidos, som også eig Bø Sommarland.

Tusenfryd har i overkant av 400 000 vitjarar kvart år. Mellom Tusenfryd sine hovudattraksjoner kan ein nemne «SuperSplash», ei berg-og-dal-bane som endar med eit plask i vatnet, «ThunderCoaster», ein av Europas største berg-og-dal-baner som er laga i tre og «SpeedMonster» i stål som stod klar til sesongopninga i april 2006. «SpeedMonster» akselererer frå 0 til 90 km/t på 2,2 sekund. Speed Monster kosta rundt 70 millionar kroner og var parken si største investering så langt.

Kjelder

FAKTA / HISTORIKK , tusenfryd.no

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Parques Reunidos

Moroparkar i Noreg
Turistmål i Viken
Skipingar i 1988
Ås kommune
Tropicana badeland

Tropicana Badeland er det største kombinerte (innandørs/utandørs) badelandet i Noreg. Badelandet held ope nesten heile året, og er ein del av opplevingshotellet Pers Resort på Gol i Hallingdal.

Bakgrunnsstoff
Offisiell heimeside

Moroparkar i Noreg
Gol kommune
Symjeanlegg i Noreg
Nemunėlis

Nemunėlis (latvisk Mēmele) er ei elv nord i Litauen og sør i Latvia. Ho spring ut 6 km sør for Rokiškis og renn 191 km før ho renn saman med Mūša nær byen Bauska og dannar den nye elva Lielupe. 75 km av elva renn i Litauen, 76 km langs grensa mellom dei to landa og resten berre i Latvia.

EU gav 100 000 Euro for å oppretta turistruter langs Nemunėlis. Dette opplegget stod ferdig i 2007 med utleige av kajakkar og båtar, i tillegg til campingplassar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Nemunėlis» frå , den 20. januar 2008.

Fotnotar 

Elvar i Litauen
Elvar i Latvia
Salaca

Salaca (estisk Salatsi jõgi) er ei elv i Latvia som munnar ut i Rigabukta. Elva er 90 km lang og renn ut frå innsjøen Burtnieks i Nord-Latvia. Salaca vert rekna som ei av dei beste lakseelvane i landet. 

Den litle byen Salacgriva med hamna si ligg ved munningen av Salaca. Salacgriva ligg 13 km frå grensa til Estland.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Salaca» frå , den 20. januar 2008. 
 

Elvar i Latvia
Venta

Venta  (tysk Windau, polsk Windawa) er ei elv nordvest i Litauen og vest i Latvia. Elva har kjelda si nær Kuršėnai i Šiauliai fylke i Litauen og renn ut i Austersjøen ved Ventspils i Latvia.

Av byar langs Venta finn ein Mažeikiai (Litauen), Kuldīga og Ventspils (Latvia). Av sideelvar finn ein Abava som er lenger 100 km og Virvyčia på 99,7 km. Ei anna sideelv er Varduva som er 96 km lang og munnar ut i Venta ved grensa mellom dei to landa.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Venta River» frå , den 20. januar 2008. 
 

Elvar i Litauen
Elvar i Latvia
Abd

Abd er eit arabisk ord som tyder 'tenar' eller 'slave'. Den arabiske skrivemåten for abd er عبد‎, 'abd. Fleirtal for tydinga 'tenar' er ibad og for slave abid.

I religiøs samanheng tyder Abd 'ein som tener Gud', og kan brukast om profeten Muhammed, eller som førsteledd i muslimske eller kristne namn. I islam blir det sett føre eit av Guds 99 namn, og kan ifølge muslimsk tradisjon ikkje brukast før andre uttrykk, ettersom ein ikkje skal tena og lyda andre enn Gud. Vanlege samansetjingar er Abdul, Abdullah, Abd al-Rahman, Abd al-Halim, Abd al-Qadir og Abd al-Wahid.

Kristne arabarar kan ha namn som Abd al-Masih ('tenar av Messias), Abdul Salib ('tenar av krossen') eller Abdul Yasu` ('tenar av Jesus').

Ein tidleg leiar av bahai, Abbas Effendi, tok tittelen Abdulbahá, der bahá er rekna som det hundrande og viktigaste namnet på Gud.

Kjelder
 caplex.no''

Arabiske ord og uttrykk
namnedelar
namn knytte til religion
Rovde kyrkje

Rovde kyrkje ligg på Rovdestranda i Vanylven på Sunnmøre.
Ho vart bygd av byggmeister Lars Tornæs frå Ålesund i 1872. 

Kyrkja vart vigsla 3. november 1872. 

I 1936 vart kyrkja dekorert av Jonas Peson.

Tidlegare kyrkjer 
Kyrkja som står i dag er den tredje kyrkja ein kjenner til på denne staden. PÅ 1300-talet finn ein Raudvinjar kirkja omtala. Ho var truleg frå tidleg kristen tid. 

Denne eldste kyrkja var stavkyrkje. I opplysningar frå 1722, då kyrkja skulle aksjonerast bort, ser ein at kyrkja var bygt i to omgangar. Eit tømra skip, og eit stavbygt kor. Koret hadde skråstøtter eller skorder utvendig. Det hadde dei fleste stavkyrkjene på Sunnmøre, og er eit typisk trekk for den "mørske stavkyrkja". I dag finn vi denne byggemåten i stavkyrkjene på Rødven og Kvernes.

Den gamle stavkyrkja vart erstatta av ei tømmerkyrkje i 1832. Ho stod i berre 40 år. Då vart ho seld. Tømmeret vart brukt i ei sjøbu på Sandsøya.

Altartavlene 
Rovde kyrkje har ikkje vore eigar av kyrkjegods. Ho har gjennom tida fått ein del vakre gåver frå privatpersonar.Ein del av det finn vi i Rovde kyrkje i dag. Mellom anna har kyrkja fire altartavler.
Den eldste altartavla er den såkalla katekismetavla. Ho er datert 1580 og er eldste lutherske inventardelen på Sunnmøre. Tavla har ikkje bilete, men tekst som er henta frå den lutherske katekisma. Ho heng på veggen bak preikestolen.

Ei anna tavle i barokk stil er datert 1700. Midtfeltet viser Nattverden, med ein figur på kvar side. Denne tavla er uvanleg lita. Truleg kjem det av at koret i stavkyrkja var lite og lågt. Dette er ei privat gåve frå handelsmann Ove Carstensen Foss og kona Maren Hansdotter Hellekande. Av gjevarane er det i kyrkja ei minnetavle, eit epitafium. Den er i same stil og frå same årstal.

Ein trekors som var altartavle frå 1872 til 1883 er dag plassert på kyrkjeloftet.

Altarutstyr 
Kyrkja har i dag ein del altarutstyr frå den eldste kyrkja:

Ein gammal altarkalk av sølv frå om lag 1600. Han er gjort større ved at det er påskøytt eit stykke.

To lysestakar av messing frå 1630.

To tinnlysestakar frå 1600-talet.

Eit lite trekrusefiks frå 1700-talet.

Kjelder 
 Øystein Ekroll: Rovde kyrkje: «Den fattigste av alle kirker» - mellom dei rikaste på historiske minnesmerke. Årbok for Sunnmøre 2007

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Vanylven
Kyrkjer i Søre Sunnmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Norske kyrkjer frå 1872
Kulturminne i Vanylven
Trekyrkjer
Jonas Peson
Abd el-Kader

Abd el-Kader () var ein algerisk emir. Han var ein viktig religiøs, politisk og militær leiar og leidde berberar og beduinar i kampen mot den franske invasjonen på midten av 1800-talet. I 1847 gav han seg over og vart halden som fange i Frankrike fram til 1852.

Kjelder 
 caplex.no

Algeriarar
Hans Hagen

Hans Kristensson Hagen () var ein norsk spelemann frå Krødsherad i Buskerud. Han var ei av kjeldene til Wilhelm Sorteberg.

Hans Hagen livnærte seg som skreddar og husmann ynder prestegarden på Olbergsund. Han var mykje nytta til dans, og fór til Kongsbergmarken og Drammensmarken. Her spela han i lag med Gamle-Kleven og Tor Grimsgard. Markensspelinga var ei betre inntekt for Hans enn husmannslivet, og ein gong kom han heim med heile hundre kroner, mykje pengar på den tid. 

Mellom elevane hans var Wilhelm Sorteberg og Ole Skogly.

Norske folkemusikarar
Folk frå Krødsherad
Gamle-Kleven

Ole Helgeson Kleven, kjend som Gamle-kleven, var ein vidgjeten norsk spelemann i Krødsherad på 1800-talet. Han var fødd i 1815 og døydde i 1883. Han er kjelde for Wilhelm Sorteberg.

Kleven byrja tidleg å spela, og var kjend som ein dugande spelemann alt i 20-årsalderen. Han var mykje i lag med Knut Fosslia, Kittil Langebakke og Hans Hagen. Elles vart han utdanna skreddar.

I 1840-åra flytte han til Sokna der han hadde funne seg gifte, og dreiv gard på Sokna, og seinare både i Krødsherad og i Mjøndalen. Han tok ikkje fullt og heilt ved fela før etter at han vart enkjemann, og reiste både til Drammensmarken og Kongsbergmarken. Han spela i mange bryllaup i Krødsherad, Soknedalen og jamvel Ådalen. 

Mellom dei spelemennene Gamle-Kleven var i lag med, kan ein nemne Gudbrand Skjellerud frå Nes i Hallingdal. Truls Ørpen meinte Gamle-Kleven vart prega av spelestilen til Skjelleruden, både i lag og takt.

Gamle-Kleven var tidleg ute på spelferd utanlands, og reiste heilt til Sverige, Danmark og England i 1869. Denne turneen skulle syne fram tradisjonelle folkedrakter, dans og bondesølv. I England vart det slutt på reisepengande, og konsulatet i London laut hjelpe dei heim att.

Kleven fekk slag i 1883 etter mange år på vegen, og døydde på Lunder i 1883.

Gamle-Kleven
Folk frå Krødsherad
Fødde i 1815
Døde i 1883
Šventoji i Latvia

Šventoji (latvis Sventāja) er ei elv nordvest i Litauen og sørvest i Latvia. Elva har kjelda si i Skuodas fylke i Litauen og eit stykke på 30 km dannar landegrensa mellom Litauen og Latvia. Šventoji munnar ut i Austersjøen nær busetnaden Šventoji nord for Palanga.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Šventoji River (Baltic)» frå , den 20. januar 2008. 
 

Elvar i Litauen
Elvar i Latvia
Gudbrand Skjellerud

Gudbrand Skjellerud () var ein kjend norsk spelemann frå Nes i Hallingdal, ein av dei mest framtredande i søre Hallingdal på 1800-talet. Han lærte mellom andre opp Tor Grimsgard.

Skjelleruden stod i tradisjonen etter Harald Langåker, og førte vidare ein av dei eldste tradisjonslinene i Hallingdal. Han påverka òg spelet i Krødsherad gjennom møtet med Gamle-Kleven, og har gjeve namn til ein lausslått og ein springar som var nytta i Krødsherad i seinare år. 

Gudbrand Skjellerud var og ein av dei første hallingane som reiste på lengre spelferder. Springaren Jarand Skinnarland finst difor i ei form etter han i Tinn. Han lærte bort slåtten til Knut Dale, og var og slåttekar ei tid hjå Gamle Hans Fykerud. Slik var han ein tidleg berar av tradisjonsstoff frå Telemark til Hallingdal.

Skjellerud flytte elles tidleg frå Hallingdal og budde mange år i Nore. Derifrå reiste han til Amerika, der han levde siste åra sine.

Norske folkemusikarar
Folk frå Nes i Buskerud
Švėtė

Švėtė (latvisk Svēte) er ei elv nord i Litauen og sør i Latvia med ei lengd på 123 km. Elva har kjelda si nær Tulominai, om lag 16 km søraust for Kuršėnai. Elva renn gjennom Šiauliai og Joniškis fylke og passerer Žagarė nær grensa til Latvia. Ho er ei av sideelvane til Lielupe og renn ut i denne elva 8 km nordvest for Jelgava. Lielupe renn vidare mot Austersjøen.

Dei øvre delane av Švėtė kan tørke heilt inn i tørre somrar. Dei største sideelvane hennar er Šakyna, Žarė, Tervete, Bērze, Žvairilas, Bukiškis, Juodupis, Katmilžis og Vilkija.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Švėtė» frå , den 20. januar 2008. 
 

Elvar i Litauen
Elvar i Latvia
Eutrofe vatn

Ein eutrof innsjø er ein innsjø med høg primærproduksjon og har derfor høgt næringsinnhald. Desse innsjøane har ofte omfattande algevekst, noko som fører til grumsete vatn og dårleg vasskvalitet. Botnvatnet i slike innsjøar er ofte lågt på oksygen og manglar derfor ofte vanlege fiskeartar, som aure, som krev kaldt, oksygenrikt vatn. Oksygenmangelen kjem mest til syne i grunne sjøar på grunn av mindre hypolimnion (dei lågare vassnivå ein vanlegvis finn under termoklinen). Økologar nyttar uttrykket for å skilje produktive innsjøar med tilstrekkeleg eller høgt næringsinnhald frå uproduktive, ogliotrofe vatn, som har lågt næringsinnhald. 

Mesotrofe vatn er innsjøar med middels produktivitetsnivå, meir enn ogliotrofe vatn, men mindre enn eutrofe vatn.

Kjelde

 Denne artikkelen bygger på «Eutrophic lake» frå , den 20. januar 2008. 
 

Innsjøar
Akvatisk økologi
Limnologi
Abd el-Krim

Abd el-Krim () var leiar for berbarane i Rif under fridomskrigen dei kjempa mot kolonimaktene Spania og Frankrike på 1920-talet.

Krigen i Rif tok til i 1920. I 1921 proklamerte Abd el-Krim Rifrepublikken. Dei spanske styrkane vart drivne attende til den franske delen av Marokko. I 1926 enda berbaropprøret med at Abd el-Krim kapitulerte. Han vart då tvungen i eksil på den franske øya Réunion. I 1947 fekk han lov til å flytta til sør-Frankrike, men rømte så til Egypt.

Merknader

Kjelder 
 caplex.no - Abd el-Krim
 caplex.no - rifrepublikken

Berbarar
Marokkanarar
Danny Elfman

Daniel Robert «Danny» Elfman () er ein amerikansk komponist og musikar.

Elfman komponerer filmmusikk og han har skrive mykje av musikken til Tim Burton sine filmar. Han har også komponert musikk till andre filmar, blant anna Mission: Impossible og Men in Black, i tillegg til å ha komponert signaturmelodien till den animerte serien The Simpsons. Han har også gjort musikken til Corpse Bride, Edward Scissorhands og Black Beauty.

Ved sida av filmmusikken har Elfman medverka i nokre popgrupper.

Filmografi 
 The Simpsons Movie (2007)
 Spiderman 3 (2007)
 Meet the Robinsons (2007)
 Charlotte's Web (2006)
 Deep Sea 3D (Imax) (2006) 
 The Corpse Bride (2005)
 Charlie and the Chocolate Factory (2005)
 Spider-Man 2 (2004)
 Big Fish (2003)
 The Hulk (2003)
 Chicago (2002)
 Red Dragon (2002)
 Men in Black II (2002)
 Spider-Man (2002)
 Novocaine (w/ Steve Bartek) (2001)
 Planet of The Apes (2001)
 Spy Kids (2001)
 Heartbreakers (themes) (2001) 
 The Family Man (2000)
 Proof of Life (2000)
 Sleepy Hollow (1999)
 Anywhere But Here (1999)
 Instinct (1999)
 A Civil Action (1999) 
 My Favourite Martian (1999)
 A Simple Plan (1998)
 Psycho (1998)
 Good Will Hunting (1997)
 Scream 2 "Cassandra Aria" (1997)
 Flubber (1997)
 Men in Black (1997) 
 Mars Attacks! (1996)
 Extreme Measures (1996)
 Freeway (film) (1996)
 The Frighteners (1996)
 Mission: Impossible (1996)
 Dead Presidents (1995)
 To Die For (1995)
 Black Beauty (1994)
 Dolores Claiborne (1994)
 Shrunken Heads (1994)
 Army of Darkness (1993)
 The Nightmare Before Christmas (1993)
 Sommersby (1993)
 Batman Returns (1992)
 Article 99 (1992)
 Pure Luck (1991)
 Darkman (1990)
 Dick Tracy (film) (1990)
 Edward Saksehånd (1990)
 Nightbreed (1990)
 Batman (film) (1989) 
 Beetlejuice (1988)
 Big Top Pee Wee (1988) 
 Hot to Trot (1988)
 Midnight Run (1988)
 Scrooged (1988)
 Summer School (1987) 
 Back to School (1986)
 Wisdom (1986) 
 Pee Wee's Big Adventure (1985)
 Forbidden Zone (1985)

Tv-seriar 
 Point Pleasant (2004)
 Desperate Housewives (2004-2007)
 The Dilbert Zone (1999)
 Lincoln/Mercury Campaign (1998)
 Perversions Of Science (1997)
 Nissan Television Campaign (1996)
 Batman: Animated Series (1992)
 The Flash (1990)
 The Simpsons (1989)
 Tales from the Crypt (1989)
 Fast Times (1986)
 Pee Wee's Playhouse (1986)
 Sledge Hammer (1986)
 Amazing Stories (1985)

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Danny Elfman» frå ,  den 20. januar 2008.  
 

Delar av denne artikkelen bygger på «Danny Elfman» frå ,  den 20. januar 2008.  
 
.

USA-amerikanske musikarar
USA-amerikanske filmmusikkomponistar
USA-amerikanske komponistar
Folk frå Los Angeles
Kurland

Kurland (latvisk Kurzeme; litauisk Kuršas; estisk Kuramaa; polsk Kurlandia; russisk Курляндия, Kurljandija) er eit av dei fire historiske landskapa i Latvia. Det ligg sørvest for Rigabukta, og er kalla opp etter det baltiske folket kurane. Det strekte seg i mellomalderen heilt ned til dagens nordvestre del av Kaliningrad (Königsberg) og omfatta heile det noverande litauiske kystområdet. 

Kurland høyrte under den Den tyske riddarordenen i staten Livland (om lag 1200–1560). Kurland var eit hertugdøme som var ein del av Den polsk-litauiske realunionen frå 1560 til 1795 og hadde på 1600-talet koloniar på Tobago og i Gambia. For å tene skipa i kolonitrafikken gjekk hertug Jekabs (1610–1682) inn i ein leigeavtale om bruk av Flekkerøy utanfor Kristiansand. I 1664 sikra hertugen gjennom ein avtale med Fredrik III av Danmark-Noreg rettane for for Kurland til å utvinne sølv, bly, kopar og jern med særs gunstige vilkår. Kurland etablerte gruver på Eidsvoll og Kongsberg, og i periodar var opptil 300 kurlendarar i arbeid i Noreg. 

Etter delinga av Polen og Litauen i 1795 gjekk området over til Det russiske keisardømet (1795–1918).

I tillegg til latviarar og tyskarar budde det òg svenskar her, i nyare tid òg russarar. Den nordlegaste delen er tynt folkesett og er for det meste busett av livarar.

Grunneigarane og byborgarskapet, og dermed dei danna klassane, var i all hovudsak tyskspråklege, den tyske folkegruppa vart evakuert av styresmaktene til Posenområdet under den andre verdskrigen, og derfrå drive vidare bort av Stalin og polakkane.

Byar i Kurland 

 Liepaja (Libau)
 Ventspils (Windau)
 Grobina (Grobin)
 Aižpute (Hasenpoth)
 Kuldiga (Goldingen)
 Saldus (Frauenburg)
 Piltene (Pilten)
 Tukums (Tuckum)
 Talsi (Talsen)

Hertugar av Kurland 

1562-1587 Gotthard Kettler
1587-1642 Friedrich Kettler
1587-1616 saman med Wilhelm Kettler (delt 1596-1616)
1642-1681 Jakob Kettler
1681-1698 Friedrich Kasimir Kettler
1698-1711 Friedrich Wilhelm Kettler
1711-1737 forskjellige rivaliserande regentar, m.a. den seinare russiske tsarina Anna
1737-1758 og 1758-1763 Ernst Johann von Biron
1763-1795 Peter von Biron

Kjelde

 Denne artikkelen bygger på «Kurland» frå , den 20. januar 2008. 
 

 
Latvisk geografi
Latvisk historie
Polsk historie
Litauisk historie
Baltikum
Gaizinkalns

Gaiziņkalns er det høgaste punktet i Latvia med ei høgd på 312 meter over havet. Det ligg like vest for byen Madona.

Sjølv om han er relativt låg har Gaiziņkalns eit lite skisenter med tre skibakkar og fleire gjestehus. For å kappast med Suur Munamägi - det høgaste punktet i nabolandet Estland på 318 moh - vart det bygd eit tårn på toppen for å totalt sett verte høgare.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Gaizinkalns» frå , den 20. januar 2008. 

Latvisk geografi
Høgaste punkt
Aulestad

Aulestad er ein gard i Follebu i austre Gausdal i Innlandet. Garden var heimen til Bjørnstjerne Bjørnson og huslyden hans frå 1875. Våningshuset på garden er freda og vart innkjøpt som nasjonaleigedom etter ei landsfemnande innsamling i 1922. 
Det har vore museum sidan 1926, og vart lagd inn under De Sandvigske Samlinger på Lillehammer frå 1965. Resten av garden er framleis i Bjørnsonfamilien si eige.

Kjelder 
 Oppføringa for Aulestad i gardsmartikkelen for 1886
 Oppføringa for Aulestad i matrikkelutkastet av 1950
 Denne artikkelen bygger på «Aulestad» frå , den 21. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon av Aulestad på nettstaden til Maihaugen 
 Historiske fotografi frå Aulestad hjå Galleri Nor
 

Bjørnstjerne Bjørnson
Kunstnarheimar
Kulturminne i Gausdal
Byggverk i Gausdal
Museum i Innlandet
Freda bygg i Innlandet
Tumbes

Tumbes er ein by nordvest i Peru med 94 702 innbyggjarar. Han ligg ved breidda av elva Tumbes, nær grensa til Ecuador. Tumbes er hovudstad i regionen, provinsen og distriktet med same namn.

Byar i Peru
Tumbes-regionen
Klosterstaten til Den tyske riddarordenen

Klosterstaten til Den tyske riddarordenen (tysk Deutschordensland eller Ordenstaat) vart grunnlagd av Den tyske riddarordenen etter dei hadde erobra Preussen og dei heidenske gamalprøyssarane på 1200-talet. Han vart danna av riddarordenen i 1224 under dei nordlege krosstoga. Klosterstaten vart sekularisert i 1525 under reformasjonen og erstatta av Hertugdømet Preussen aust i Preussen.

Mange hadde tidlegare prøvd å erobre dei prøyssiske områda utan hell. Konrad I av Masovia hadde fleire forsøk, men vart slått tilbake kvar gong og bad til slutt Den tyske riddarordenen om støtte. Resultatet vart eit krosstog mot prøyssarane og mange av riddarane i Europa slo seg med i krosstoget som til slutt varte i seksti år. Tidleg i 1224 annonserte keisar Fredrik II av Det tysk-romerske riket at Livland, Preussen og fleire omliggande provinsar var reichsfrei og skulle styrast direkte under den romersk-katolske kyrkja og Det tysk-romerske riket utan lokale herskarar. Mot slutten av 1224 utnemnde pave Honorius III biskop Vilhelm av Modena som pavelegat for Livland, Preussen og andre land. Med den keisarlege bullen i Rimini og pavebullen i Rieti fekk Den tyske riddarordenen Preussen som sitt landområde.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Monastic state of the Teutonic Knights» frå , den 21. januar 2008.

Den tyske riddarordenen
Krossfararstatar
Historiske hovudstader

Dette er ei liste over historiske hovudstader, byar som ein gong var hovudstad i eit land, men som ikkje lenger har denne statusen anten fordi landet ikkje eksisterer lenger, fordi hovudstaden vart flytta, eller fordi hovudstaden fekk nytt namn.

Afrika

Asia

Sentral- og Sørvest-Asia

Europa

Nord-Europa

Sør-Europa

Vest-Europa

Sentral- og Aust-Europa

Oseania

Nord-Amerika

Sør-Amerika

Sjå òg 
 Verdas hovudstader

 
Hovudstader