alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Susanne Munk Lauritsen

Susanne Munk Lauritsen, gift Wilbek, () er ein dansk tidlegre handballspelar, målvakt, frå landsbyen Hvorslev i Region Midtjylland. Ho vann to EM-gull OL-gull og VM-gull med Danmark sitt landslag i tida 1994–1997.

Karriere

Klubbspel
Ho var aktiv for Viborg HK frå 1985 til 2001. I denne perioden vart ho seriemeister fire gongar og cupmeister tre gongar, samt vinnar av EHF-cupen 1994.

Landslagsspel
Åra 1987–2000 deltok Susanne Munk Lauritsen i 171 landskampar for Danmark, skåra 3 mål. Ho var med på å vinne europameisterskapen 1994, den olympiske handballturneringa 1996, europameisterskapen 1996, verdsmeisterskapen 1997. I 1993 tapte ho og lagkameratane VM-finalen og i 1998 vart det tap i EM-finalen mot Noreg. Derimot vart det siger over NOreg i bronsefinalen ved Handball-VM 1995.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Susanne Munk Wilbek» frå ,  den 17. november 2022.  

Danske handballspelarar
Olympiske meistrar for Danmark
Statistics Canada

Statistics Canada (StatCan; ), er eit statleg organ i Canada som vart skipa i 1971. StatCan har som oppgåve å laga statistikk som kan bidra til ei betre forståing av folkesetnaden, ressursar, økonomi, samfunn og kultur i Canada. Det har hovudkvarter i Ottawa.

Statistics Canada gjev ut fleire dokument som dekkjer ulik statistisk informasjon om Canada, inkludert folketeljingar og tal knytte til økonomi, helse, økonomi knytt til immigrasjon, innteksfordeling og sosiale og juridiske tilhøve. Det gjev også ut eit fagfellevurdert tidsskrift, Survey Methodology.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Statistics Canada» frå ,  den 17. november 2022.

Bakgrunnsstoff

Nasjonale statistikkbyrå
Skipingar i 1971
Arrangør

Ein arrangør er ein person, ei foreining eller ein organisasjon som er ansvarleg for at ei hending går føre seg som ho skal, blant anna organisatorisk og tryggleiksmessig. Uttrykket kan blant anna brukast i samband med idrettsarrangement og konsertar.

Sjå òg
Arrangement i musikk

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Arrangør» frå ,  den 17. november 2022.  

Næringsliv
Politikk
Kultur
Erteblomordenen

Erteblomordenen eller erteblomsterordenen (Fabales) er ein orden av blomsterplantar som består av fire familiar av tre, buskar og urter. Blomane er samla i klasar, aks eller hovud. 

Artane er rike på garvestoff, gallussyre, leucanthocyan og andre flavonoidar. Dei inneheld også ellaginsyre. Kimen er grøn allereie inne i frøet. Plantane har også det til felles at dei har symbiose med nitrogenfikserande bakteriar.

Erteblomfamilien (Fabaceae) er med sine 730 slekter og drøye  kjende artar den tredje største plantefamilien som finst, berre overgått av orkidefamilien (Orchidaceae) med 22–25 000 artar og kogvplantefamilien (Asteraceae) med kring 1 600 slekter og om lag 22 000 artar.

Kjende familiar 
 Erteblomfamilien (Fabaceae) eller belgfruktplantar (Leguminosae)) – 730 slekter med minst 19 400 artar
 Erteblomfamilien (Papilionoideae)
 Tamarindfamilien (Caesalpinioideae)
 Mimosafamilien (Mimosoideae)
 Blåfjørfamilien (Polygalaceae) – 17 slekter med om lag 1 000 artar av urter, buskar og tre
 Quillajaceae – ein familie med ei slekt og to artar med tre
 Surianaceae – ein familie med fem slekter og elleve artar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Erteblomstordenen» frå ,  den 17. november 2022.

Bakgrunnsstoff

 
Planteordenar
Cecilie Fiskerstrand

Cecilie Hauståker Fiskerstrand () er ein norsk fotballspelar som er keeper for LSK Kvinner og det norske landslaget.

På ei trening 11. mai 2022 rauk Fiskerstrand korsbandet, noko som førte til at ho var ute resten av 2022-sesongen og mista EM i England sommaren 2022.

Karriere 
Fiskerstrand byrja sin karriere i Langevåg. Der spela ho og trena med gutar for best mogleg matching. Ho trente etterkvart med herrelaget til Langevåg og spela kampar med gutar på aldersbestemt nivå.

Før 2014-sesongen gjekk Fiskerstrand til 1. divisjonsklubben Fortuna Ålesund. Ho hadde trena jamlig med klubben over fleire år før ho signerte for dei. Etter eit halvt år i Fortuna gjekk hun til Stabæk i Toppserien.

Etter å ha vore andrekeeper i Stabæk, bak landslagskeeper Ingrid Hjelmseth, valde Fiskerstrand å ikkje signere ny kontrakt med klubben då den gjekk ut i 2015. Ho gjekk deretter til LSK Kvinner før 2016-sesongen.

Også i LSK Kvinner vart Fiskerstrand andrekeeper i sin fyrste sesong, før ho i 2017 vart satsa på som førstekeeper. Ho var med å vinne Toppserien med LSK fire år på rad frå 2016 til 2019. 

I januar 2020 vart det kjent at Fiskerstrand hadde signert for Brighton i den engelske toppdivisjonen.

Etter å ha fått lite speletid i Brighton vende Fiskerstrand heim til Noreg og LSK Kvinner i juni 2021.

Landslagskarriere 
Fiskerstrand har landskampar for J15, J16, J17, J19, U23 og det norske A-landslaget.

Fiskerstrand vart teken ut til det norske A-landslaget for fyrste gong som 17-åring til samlinga i januar 2014. Debuten kom 17. januar 2014 mot England i ein kamp som enda 1–1 i La Manga i Spania. Som den yngste spelaren på laget vart ho teken ut i troppen til VM i Canada 2015.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Cecilie Fiskerstrand» frå ,  den 17. november 2022.  

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Lørenskog
Nussir

Nussir (nordsamisk) er ei nemning på fleire landskapsområde i Finnmark, for det meste fjellformasjonar. Alle fjella markerer seg ved å vera separert frå eit større fjellmassiv med ein dal, skar eller «hals». I tillegg er dei alle svært bratte på den sida som vender ned mot låglandet.

Etymologi 
Ordet nussir er falle ut av det samiske språket. Det finst ikkje noko i noko anna uralsk språk, så det er eitt av dei mange paleoeuropeiske orda i samisk. Namnet finst på fem ulike stader (Nussir (Alta), Nussirvárri (Alta), Nussir (Kvalsund) Galmmat-Nussir (Karasjok) og Gurbbeš-Nussir (Karasjok). Etter ei analyse av Ante Aikio inngår ordet i ei gruppe med paleoeuropeiske stadnamn på -ir, som alle er namn på fjell på grensa mellom ei fjellvidde og ein fjord eller elvedal.

Kvalsund 
Det største av fjella som ber namnet ligg ovanfor «Finnbyen» i bygda Kvalsund (Ráhkkerávju) i den tidlegare kommunen Kvalsund (Fálesnuorri), no i Hammerfest kommune. På norsk refererer namnet til tinden nærast bygda, medan resten av fjellmassivet blir kalla «Steinfjellet». På samisk, derimot, ber heile Steinfjellet dette namnet. I nærleiken av fjellet ligg to vatn som også ber namnet:  Nussirjávri (norsk namneform: «Nussorvannet» (ved foten av tinden, og Nussir-Suolojávri (på norsk «Nedre Saltvannet») som ligg på den andre sida av Steinfjellet. Gamle dokument refererer òg til ei elv i Kvalsundtraktene som kallast «Nusserelv» - "nusser" er ei form av ordet ein ofte finn på eldre kart.

Alta 
Ved Leirbotnvatnet mellom Alta og Kvalsund ligg ein annan tind kalla Nussir. Oppe på platået bak tinden ligg eit vatn som heiter Nussirjávri, frå vatnet renn elva Nussirjohka.

Øvre Anárjohka 
Dei to andre stadene som ber namnet ligg heilt i andre enden av Finnmark, i Øvre Anárjohka nasjonalpark: Galmmatnussir og Gurbbešnussir, som ligg langs den nordvestre grensa av nasjonalparken.

Nussir og miljøvern 

Nussir i Kvalsund fekk på 2010- og tidleg på 2020-talet mykje merksemd pga. selskapet Nussir ASA sine planar om å starta gruvedrift der, og konflikten med reindrifta det gav opphav til.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nussir» frå ,  den 18. november 2022.  

 Litteratur
 Aikio, Ante 2004 An essay on substrate studies and the origin of Saami, i Etymologie, Entlehnungen und Entwicklungen: Festschrift für Jorma Koivulehto zum 70. Geburtstag, Nyfilologiska föreningen, Helsinki.

Fjell i Troms og Finnmark
Samiske ord og uttrykk
Oda Maria Hove Bogstad

Oda Maria Hove Bogstad () er ein norsk fotballspelar som er keeper for Klepp.

Hove Bogstad har tidlegare spela for Amazon Grimstad, Lyn, Arna-Bjørnar og Sandviken.

Hove Bogstad har landskampar for J17, J19 og U23-landslaget til Noreg. Hun har også vorte teken ut til det norske A-landslaget ei rekkje gongar, og var i troppen til EM i Nederland 2017 og VM i Frankrike 2019.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Oda Maria Hove Bogstad» frå ,  den 18. november 2022.

Bakgrunnsstoff 
 Oda Maria Hove Bogstad på UEFA.com
 Oda Maria Hove Bogstad på Noregs fotballforbund
 Oda Maria Hove Bogstad på WorldFootball.com
 Oda Maria Hove Bogstad på Soccerdonna.de
 Oda Maria Hove Bogstad på Soccerway.com

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Lund
Medvite nærvære

Medvite nærvære (av engelsk mindfulness) er ein praksis der ein medvite fører merksemda si mot det ein opplever nett då utan å vurdera det, eller «evna til å vera vaken i noet».

Åsa Nilsonne framhevar fire grunnleggande prosessar for medvite nærvære: (a) observera – vera merksam på hendingar, kjensler og tankar, (b) skildra – setta ord på for ein sjølv det ein har merksemda retta mot, (c) ikkje dømma – unngå verdivurderingar, og (d) delta – vera ein smidig og spontan deltakar i det som skjer her og no.
Jon Kabat-Zinn skildrar mindfulness (norsk «medvite nærvære») som å vera i kontakt med den ein er her og no, og slik tillata ein sjølv å «vakna opp» frå ein slags sovande tilstand der ein handlar, tenker og føler på autopilot, styrt av automatiske og umedvitne indre prosessar.

Medvite nærvære er eit nøkkelomgrep innanfor buddhistisk meditasjon, og er på tradisjonelt vis ein austleg meditasjonsteknikk og filosofi. På grunn av legen Jon Kabat-Zinn sine leksjonar har det vidare blitt populært, ikkje berre innanfor sjølvhjelpsverda, men innan moderne psykologi og terapi. Brukt innanfor moderne psykoterapeutisk behandling har ein vidareført det psykologiske og fenomenologiske innhaldet i omgrepet og den praktiske teknikken, utan å nødvendigvis trekka inn det buddhistiske verdssynet eller dei religiøse føresetnadene som buddhistar knyter til mindfulness-omgrepet.

Kjelder

 Litteraturliste
 Ole Jacob Madsen «Det er innover vi må gå» En kulturpsykologisk studie av selvhjelp 2014 ISBN 9788215021829
 Kabat-Zinn, J. (1994). Wherever you go, there you are: Mindfulness meditation for everyday life. London: Piatkus.
 Nilsonne, Å. (2005). Hvem bestemmer i ditt liv? Om oppmerksomt nærvær. Oslo: Gyldendal akademisk.
 Egeland, Rebekka Th.: Lev livet nå : mindfulness i hverdagen. Oslo Pantagruel cop. 2009, 228 s. ISBN 978-82-7900-352-6
 Jakobsen, J. og Solhaug, I. (2009) Kunsten at tie - Kierkegaard, mindfulness og selvudviklingskulturenSemikolon. Tidsskrift For Idehistorie, Semiotik og Filosofi: årg. 9, nr. 17, 2009
 Innsikt for bedre utsyn, Morgenbladet 24.5 2013
 Mindfulness - Hva er meditasjon?, Onlinepsykologene 30.04.2022

Denne artikkelen bygger på «Oppmerksomt nærvær» frå ,  den 18. november 2022.  

Buddhisme
Psykoterapi
Handball under Sommar-OL 1992/Kvinner

Handball under Sommar-OL 1992 for kvinner vart avvikla frå 30. juli til 8. august 1992 i Granollers og Barcelona. Åtte land deltok i turneringa: Austerrike, Nigeria, Noreg, Spania, Sør-Korea, Tyskland, USA og eit mannskap frå den oppløyste «Sovjetunionen».

Laga var delt inn i to grupper med fire lag i kvar, der alle laga i den enkelte gruppa spelte kamp mot einannan. Dei to beste laga i gruppene avanserte til semifinalar, medan trearane i gruppene møttest til kamp om femteplassen og firarane om sjuandeplassen. Noreg enda på andreplass i gruppe B. I semifinalen slo Noreg «Sovjetunionen» med 24 mot 23.

Finalen
Finaleoppgjeret stod dermed mellom tittelforsvarar Sør-Korea og Noreg. Koreanarane feia i fyrste omgangen over dei norske kvinnene og leia 16–8 ved pause. Den andre omgangen vart ein transportetappe inn mot siger 28–21. Sørkoreanske Lim O-kyeong skåra 8 mål og vart toppskårar i finalen.

Dei norske måla kom frå Heidi Sundal (7), Susann Goksør (4), Cathrine Svendsen (3), Kristine Duvholt (2), Siri Eftedal, Hanne Hogness, Tonje Sagstuen, Karin Pettersen, Henriette Henriksen, (1, alle). Ingrid Steen og målvaktene Annette Skotvoll og Hege Frøseth skåra ikkje i finalen. Også Heidi Tjugum, Anne-Brit Skarstein, Hege K. Kvitsand og Mona Dahle var med i den norske OL-troppa.

Kvinnene frå tidlegare «Sovjetunionen» vann bronse etter firemålssiger over Tyskland.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Handball at the 1992 Summer Olympics – Women's tournament» frå ,  den 18. november 2022.  

Sommar-OL 1992
Handball under Sommar-OL
Lim O-kyeong

Lim O-kyeong () er ein sørkoreansk tidlegare handballspelar og seinare politikar frå Jeongeup. Ho vart olympisk meister for Sør-Korea i 1992 og verdsmeister i 1995. Lim var spelstyrar.

Karriere

Idrett
Lim var toppskårar i finalen då Sør-Korea ved Sommar-OL 1992 i Barcelona forsvarte OL-tittelen frå heimebane i 1988. Ho skåra åtte av mål då Noreg vart slått 28-21. Tre år seinare vart ho verdsmeister under Handball-VM 1995. I 1996 vart ho ny toppskårar i ein OL-finale, dessutan skåra ho flest mål av alle i turneringa. Sør-Korea tapte OL-finalen i Atlanta etter ekstraomgangar mot Danmark. Lim deltok også då Sør-Korea i 2004 på ny tapte ein OL-finale, atter mot Danmark og fyrst etter straffekasting. Året i førevegen fekk ho og Sør-Korea bronse under verdsmeisterskapen.

Politikk
I 2020 vart Lim vald inn i den sørkoreanske nasjonalforsamlinga som representant for Demokrat-partiet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lim O-kyeong» frå ,  den 18. november 2022.  

Olympiske meistrar for Sør-Korea
Sørkoreanske OL-deltakarar
Sørkoreanske idrettsutøvarar
Akrobat

Akrobat er ein person som utfører akrobatikk, ulike gymnastiske kunstar, fysiske øvingar og vågestykke. Akrobatar opptrer gjerne som underhaldarar, særleg på sirkus, som gateartistar eller i varietéshow, og kan bruka prangande kostyme og muskk til utøvinga si. Nokre vanlege akrobatikknummer kan vera balanse- eller trapesnummer. Akrobatiske evner kan òg nyttast av artistar og utøvarar innan til dømes dans, scenekunst og idrett.

Ordet «akrobat» har opphav i det greske ordet akrobatein, «gå på tærne», som igjen er danna av akros, «høg», og bat, «gonge». Ordet blir brukt i nemninga «finansakrobat», ei nemning på forretningsfolk som gjer store økonomiske krumspring, gjerne på kanten av kva som er tillate, for å tena pengar eller unngå konkurs.

Sjå òg 

 Baduttspringar
 Flammeslukar
 Linedansar
 Sjonglør
 Stuntmann
 Turnar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Akrobatikk» frå ,  den 19. november 2022.  

Idrett
Sirkus
Underhaldningsyrke
Greske ord og uttrykk
Binomialkoeffisient

Binomialkoeffisient, eller binomialtalet, , syner kor mange ulike kombinasjonar k ein kan velja frå ei mengd av n ulike objekt, utan repetisjon, og uavhengig av rekkefylgja. Det kan visast at  
, for ,
der '!' står for fakultet.   
Ein kan formelt uttrykkja at ein ikkje kan velja eit negativt tal med element frå ei mengd med n element, og heller ikkje fleire enn n element, med uttrykket
 for  eller .

Referansar

Sjå òg 
 Binomialformel
 Binomisk fordeling

Kombinatorikk
Kamikk

Kamikk eller mukluk (frå yupik maklak, 'storkobbe') er mjuke støvlar, tradisjonelt laga av rein- eller selskinn, som er blitt laga og brukt av arktiske urfolk som inuittar og yupikfolk. 

Dei er ein del av den tradisjonelle inuittiske klesdrakta, mellom anna på Grønland. Fottøyet har mjuke solar og blir typisk laga av selskinn i to lag: ein ytterstøvel av vasstett skinn utan hår og ein innerstøvel eller -strømpe med hårsida inn. Mellom laga er det isolerande sennegras, som på dansk blir kalla kamikhø. Støvlane blir brukte av både kvinner og menn. Lengde og utsmykking kan variera, men medan kamikkar for kvinner kan nå opp til over knea, er dei for menn lågare. Ein brodert variant blir brukt til den grønlandske nasjonaldrakten. Enkle kamikkar og skinnstøvlar er framleis vanlege som vinterfottøy.

Sidan kamikkar har mjuke solar som bøyer seg i lag med føtene, gjer dei at jegerar som bruker dei kan gå svært stille. Ein kan også spinga, stå på tå og tilmed dansa i kaimikkar. Sidan støvlane er svært lette, sit dei på foten ved hjelp av friksjon, og ein treng ikkje bruka skosnøre.

Støvlane blir ofte laga med ein sole som er bøygd rundt foten og opp, slik at saumen er på toppen og sida av foten og ikkje på botnkanten. Dette hindrar slitasje på saumen og lekkasjar.

Fridtjof Nansen skreiv i Paa ski over Grønland frå 1890 om korleis austgrønlendarane berre var kledde i natit, minimale skrittklede, og kamikkar innandørs.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kamikker» frå ,  den 19. november 2022.  

Delar av denne artikkelen bygger på «Mukluk» frå ,  den 19. november 2022.  

Grønlandsk kultur
Inuittkultur
Fottøy
Inuittiske ord og uttrykk
Handball under Sommar-OL 1988/Kvinner

Handball under Sommar-OL 1988 for kvinner vart avvikla frå 21. til 29. september 1988 i Suwon i Sør-Korea. Åtte land deltok i turneringa: Elfenbeinskysten, Jugoslavia, Kina, Noreg, Sør-Korea, Tsjekkoslovakia, Sovjetunionen, USA.

Laga var delt inn i to grupper med fire lag i kvar, der alle laga i den enkelte gruppa spelte kamp mot einannan. Dei to beste laga i gruppene avanserte til finaleserie, dei to siste til ei plasseringsserie.

Finaleserien
Sør-Korea vann alle tre kampane som talde med i finaleserien og sikra gullmedalje, for aller fyrste gong. Noreg og Sovjetunionen enda på 3 poeng kvar, Noreg vann sølv med sine 2 plussmål, Sovjetunionen hadde 1 plussmål og måtte nøye seg med bronseplassen.

Det sørkoreanske gullmannskapet bestod, mellom andre, av Han Hyun-sook, Kim Mi-sook, Kim Choon-rye, Kim Hyun-mee, Kim Myung-soon, Kim Kyung-soon, Lee Mi-young, Lim Mi-kyung, Son Mi-na, Sung Kyung-hwa.

Dei norske sølvmedaljørane heitte Heidi Sundal, Susann Goksør, Cathrine Svendsen, Hanne Hogness, Karin Pettersen, Ingrid Steen, målvaktene Annette Skotvoll, Kjerstin Andersen og Vibeke Johnsen, kapteinen Hanne Hegh, Karin Singstad, Kristin Midthun, Trine Haltvik, Berit Digre og Marte Eliasson.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Handball at the 1988 Summer Olympics – Women's tournament» frå ,  den 19. november 2022.  

Sommar-OL 1988
Handball under Sommar-OL
Suwon

Suwon er den største byen og hovudstaden i Gyeonggi-provinsen i Sør-Korea. Byen ligg 48 kilometer sør om Seoul. Samsung Electronics har hovudkontor i Suwon.

Handball-turneringane under Sommar-OL 1988 og fire av kampane i VM i fotball 2002 vart avvikla i Suwon.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Suwon» frå ,  den 19. november 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Sør-Korea
Stavanger idrettshall

Stavanger idrettshall ligg på Tjensvoll ved Mosvatnet i Stavanger. Hallen vart teken i bruk i 1979 og brukt til badminton, bordtennis, handball, innebandy og volleyball. Elles er det løpebaner, styrketreningsrom og hoppegrop for tresteghopp og lengdehopp.

Opphavleg kunne idrettshallen ta i mot 6 000 tilskodarar, i dag er hallen sertifisert for 4 100 tilskodarar.

Både under Handball-VM 1993 og Handball-VM 1999 for kvinner og Handball-EM 2008 for karar vart det arrangert landskampar i Stavanger idrettshall.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Stavanger idrettshall» frå ,  den 19. november 2022.

Bakgrunnsstoff

Idrettsanlegg i Stavanger
Sosial mobilitet

Sosial mobilitet er mogleiken eit individ har til å gå bort frå den sosiale klassa ein er fødd inn i. Omgrepet vert nytta hovudsakleg innanfor sosiologi. Det inneber noko meir enn berre flytting til nytt strøk, det omfattar inkorporering av andre normer og aksept hjå den nye klassa ein kjem inn i. Skifte av politisk eller religiøs tilhøyrsle er vanlegvis rekna som horisontal mobilitet, medan endring i sosial status, t.d. ein jobb med høgare hierarkisk status, er vertikal mobilitet. Dersom eins foreldre var bønder, og ein sjølv vart direktør i eit selskap, har ein hatt ein positiv vertikal mobilitet.

I ein velferdsstat freistar ein å hjelpa innbyggjarane sine til å tileigna seg godar som kan hjelpa dei til sosial mobilitet. Noreg er ein velferdsstat der den vanlegaste sosiale mobiliteten er frå «arbeidarklassa» til «akademikarklassa». Dette heng saman med utviklinga Noreg har hatt igjennom interessa for meir kunnskap i arbeidssektoren og den teknologiske utviklinga elles. Samstundes har det òg med mogleiken til å taka høgare utdanning som ein får gratis på bakgrunn av velferdstaten.

Måling av sosial mobilitet føregår ofte ved å telja kvar mange individ frå ei gitt gruppe som byter gruppe og tilhøyrsle over eit visst tidsrom. Ein del samfunn i verda har tilnærma null-mobilitet (engelsk Social immobility). Kastesystemet, slik t.d. India praktiserer, forhindrar sosial mobilitet.

Sjå òg 

 Klasse
 Kastesystem
 Klasselaust samfunn

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sosial mobilitet» frå ,  den 19. november 2022.  

Sosiologi
Ivangorod festning

Ivangorod festning ligg i byen Ivangorod i Leningrad oblast i Russland. Ho ligg på austre breidd av elva Narva, ved grensa mellom Russland og Estland, og rett overfor festninga Hermannsfeste i Narva.

Historie 
Festninga vart bygd i 1492 under styret til Ivan III av Moskva og vart oppkalla etter han. Festninga hadde til hensikt å forsvare området mot Sverdbrorordenen som kontrollerte området på andre sida av elva, mellom anna festninga Hermannsfeste. Festninga er firkanta, og dekker eit område på 150 m² og har 14 meter høge murar.

Festninga kom under svensk kontroll i 1581, men ved freden i Teusina i 1595 vart ho gjeve attende til russisk kontroll. I 1612 vart han erobra av svenskane att, og freden i Stolbovo i 1617 gjorde slutt på den ingermanlandske krigen og gjorde heile Ingermanland til svensk område att under Gustav II Adolf. I 1704 vart festninga  russisk etter at Peter den store erobra ho under den store nordiske krigen.

Festninga er i dag eit museum.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ivangorod festning» frå ,  den 19. november 2022.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Nettsidene til museet
 Artikkel om Ivangorod festning
 Artikkel og bilete om Ivangorod festning
 Høgoppløseleg satellittfoto frå Google Maps

Festningar i Russland
28°E
Rolf Nordhagen (1894-1979)

Rolf Nordhagen () var ein norsk botanikar frå Oslo. Han er særleg kjend for sine studiar om korleis islandsvalmuen måtte ha overlevd istidene. Grafikaren Johan Nordhagen var faren hans, og fysikaren Rolf Nordhagen (1927-2013) var sonen hans. 

Rolf Nordhagen tok examen artium ved Kristiania katedralskole i 1912 og vart cand.real. 1918 frå Universitetet i Kristiania. I tida 1915-20 var han assistent ved Arboretet og Botanisk hage ved Bergens Museum. Han var så stipendiat frå 1920. I 1922 vart han dr.philos. på ei avhandling om 'Kalktufstudier i Gudbrandsdalen'. Drog på studieferd til Marokko i 1923 og 1926.

Etter å ha undervist ved Norges landbrukshøgskole på Ås, var Nordhagen åra 1926-45 professor i systematisk botanikk og plantegeografi, samt styrar av Botanisk hage ved Bergens museum. Då den andre verdskrigen var over, flytta han og familien til Oslo. Sidan arbeidde han som styrar for Botanisk hage og Botanisk museum ved Universitetet i Oslo fram til 1964.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

Norske botanikarar
Folk frå Oslo
Mani Hussaini

Mani Hussaini () er ein syrisk-norsk politikar, fødd i Qamishli i Syria. Han er sidan 2021 stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet, vald frå Akershus fylke. Perioden 2014-18 var han leiar i Arbeidernes ungdomsfylking (AUF).

Hussaini kom til Noreg som flyktning med foreldra sine i 1999. I 2006 melde han seg inn i AUF. Etter den tid representerte han Arbeidarpartiet i høvesvis Ullensaker kommunestyre og Akershus fylkesting. Ved stortingsvalet i 2021 vart han som partiet sin femtekandidat i Akershus vald inn på Stortinget. På Tinget er han medlem i Energi- og miljøkomiteen.

Kjelder

Stortinget.no

Folk frå Ullensaker
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Marianne Sivertsen Næss

Marianne Sivertsen Næss () er ein norsk lærar, byråkrat og politikar frå Hammerfest. Ho er sidan 2021 stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå Finnmark fylke.

Næss har vore avdelingsleiar ved Finnmarkssykehuset i Hammerfest og rektor ved den vidaregåande skulen i Hammerfest. Ho var ordførar i Hammerfest kommune frå 2019 til 2021. Ved stortingsvalet 2021 var ho partiet sin andrekandidat i Finnmark, innvald til Stortinget med god margin. På Tinget vart ho medlem i Energi- og miljøkomiteen. Etter komiteleiaren, Terje Aasland, vart utnemnd til statsråd i Støre-regjeringa, vart Næss vald til leiar av komiteen den 24. mars 2022.

Kjelder

Stortinget.no

Stortingsrepresentantar 2021-2025
Folk frå Hammerfest