alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sander

Sander er òg namnet på ei bygd i Sør-Odal i Hedmark.

Sander er eit mannsnamn, ei kortform av Aleksander. Sander har namnedag i Noreg den 18. mars.

Sander er opphavleg eit tysk kortnamn. Ei tilsvarande engelsk kortform for Alexander er Xander, uttalt med stemd s.

Sander og Sanders kan òg vera eit slektsnamn. Sandra er eit nærskyld kvinnenamn.

Bruk 
Sander er eit utbreidd førenamn i Belgia og Nederland.

I Noreg auka namnet kraftig i popularitet etter 1995, før bruken sokk igjen på 2000-talet. Ved byrjinga av 2007 var det nær 5 500 som hadde Sander til første fornamn.

I den norske folketeljinga frå 1801 var 61 personar manntalsførte med dette namnet, av dei 25 i Ål i Hallingdal. Det er vanskeleg å seie kor godt folketeljinga syner utbreiinga av dette namnet; prestane, som hadde ansvaret for manntalsføringa, kan ha vald å skrive inn det fulle namnet Aleksander om folk oppgav namnet Sander. I 1900 var det nær 150 som vart manntalsførte med namnet Sander. Namnet var mest bruka i Nordland.

Namneberarar 

 Sander Sanderson (d. 1636), skotte som innvandra til Hallingdal
 Sander Røo (1816-1893), etterkomar av Sanderson, norsk kulturberar frå Hol i Hallingdal
 Sander Boschker (f. 1970), nederlandsk fotballspelar
 Sander Westerveld (f. 1974), nederlandsk fotballkeeper
 Sander van Doorn (f. 1979), nederlandsk musikkmakar
 Sander Sagosen (f. 1995), norsk handballspelar

Etternamn 
 August Sander (1876–1964), tysk fotograf
 Jil Sander (f. 1943), tysk moteskapar
 Helge Sander (f. 1950), dansk politikar
 Mart Sander (f. 1967), estisk skodespelar

Kjelder 

 Folketeljingar i digitalarkivet

Mannsnamn
Slektsnamn
Kortnamn
Førenamn av gresk opphav
Alpe d'Huez

Alpe d'Huez er eit fjell sentralt i Dei franske Alpane. Det ligg i kommunen Huez i departementet Isère. Alpe d'Huez er ein vidkjend skistad i ei høgd på 1 850 meter, og ein av dei mest vidkjende fjelltoppane som har vorte nytta i Tour de France.

Tour de France 

Klatreetappar med Alpe d'Huez har vore med nesten kvart år sidan 1976, og første gong det var målgang her på ein etappe i Tour de France var i 1952. Ruta opp Alpe d'Huez er 13,8 km lang med ei gjennomsnittleg stiging på 8,1 % og 21 hårnålssvingar. Etappen er særs populær og trekkjer til seg svært mange tilskodarar. I 2004 var det nær ein million tilskodarar her. Denne etappen vart vunnen av Lance Armstrong. Marco Pantani har rekordtida opp Alpe d'Huez i Tour de France med 36 minutt og 50 sekund frå 1995.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Rutevisning på TierraWiki.org
 Skisenteret
 Meir info, bilete og videoklipp av sykling opp Alpe d'Huez
 alpedhuez.net 

Fjell i Frankrike
Isère
Ballon d'Alsace

Ballon d'Alsace er eit fjell på grensa mellom Alsace, Lorraine og Franche-Comté. Frå toppen kan ein sjå Vogesane, Rhindalen, Schwarzwald og Alpane. Fjellet er 1 247 moh, og har ein primærfaktor på 211 meter. Ein veg passerer nær toppen i ei høgd på 1 171 moh. 

Ballon d'Alsace er kjend for å ha hatt den første offisielle klatreetappen i Tour de France. Det skjedde 10. juli 1905, og vart vunne av René Pottier. Etappe 9 i 2005-utgåva av Tour de France kryssa dette passet på hundreårsdagen etter den første etappen her.

Bakgrunnsstoff 
 Profil på climbbybike.com
 ballon.alsace.free.fr 
 les-mille-etangs.com 

Fjell i Frankrike
Fjellovergangar i Frankrike
Jesper Olsen

Jesper Olsen () er ein dansk, tidlegare fotballspelar. Han er best kjend for å ha spela for Ajax Amsterdam og Manchester United. Olsen var fast venstreving på det danske landslaget, skåra fem mål på 43 kampar. Han spelte på Danmarks lag i EM i fotball 1984 og VM i fotball 1986.

Klubbspel 
Olsen debuterte på seniornivå for Næstved BK i 1978.

I 1981 signerte han med den nederlandske klubben Ajax. Frå tida i Ajax vert han hugsa for å ha delteke i den såkalla «pasningsstraffa», som han gjennomførte saman med Johan Cruijff. Då Cruijff skulle take eit straffespark i ein seriekamp mot Helmond 5. desember 1982, der Ajax allereie leia 4–0, sentra Cruijff ballen sidelengs til Olsen som passa ballen tilbake til Cruijff før denne sette ballen inn bak ei forvirra målvakt. Under opphaldet i Ajax, fekk han kallenamnet De Vlo («fluga») på grunn av si framtoning og si evne til å vri, snu og hoppe for å unngå taklingar. Han var med å vinne seriemeisterskapen for klubben både i 1982 og 1983. Siste året vart det også cup-triumf.

Olsen vart i 1984 overført frå Ajax til engelske Manchester United. Han hjelpte United til siger i FA-cupen i 1985. Totalt skåra han 24 mål i løpet av sine knappe fem år i den engelske klubben. Olsen fann det vanskeleg å tilpasse seg det fysiske, engelske spelet, og i utviklinga som fotballspelar stagnerte han. Karrieren i Manchester United tok slutt i 1988 og han vart overført til Bordeaux i Frankrike. Han enda seinare opp hos Caen, der spelte han sideback. Han forlet Caen etter å ha fått ei alvorleg skade og la opp i 1992.

Landslagsspel 
Debuten på det danske landslaget kom i juli 1980 mot Sovjetunionen.
 
Olsen skåra to mål i EM–kvalifiseringa til EM i 1984, inkludert ei utlikning i siste minutt i 2–2-kampen mot Sovjetunionen. Han var med i EM–troppen til Danmark i 1984 og spelte to kampar, inkludert Danmarks semifinale mot Spania. Kampen enda uavgjort, og sjølv om Olsen skåra i straffesparktevlinga vart Danmark utslegne då Preben Elkjær bomma på sitt forsøk.

Olsen var også med i Danmarks tropp til VM i 1986 og skåra to gongar i dei tre innleiande kampane, men vil alltid verte hugsa for ein tabbe i åttedelsfinalen mot Spania. Han gav Danmark leiinga på straffespark, men rett før pause fekk han ballen frå målvakta Lars Høgh. Han prøvde å spele ballen tilbake til Høgh, men pasninga hans enda i staden rett framom Emilio Butragueño. Den spanske angriparen utlikna, og skåra til sist fire mål i kampen som Danmark tapte 1–5.

Han var så med i Danmark sin tropp til EM i 1988, men spelte ikkje.

Etterrakst 
Jesper Olsen busette seg i 2003 i Australia saman med familien.

Danske fotballspelarar
Spelarar i Fotball-EM 1984
Spelarar i Fotball-VM 1986
Spelarar i Fotball-EM 1988
Manchester United-spelarar
Ajax-spelarar
Bordeaux-spelarar
Caen-spelarar
Folk frå Faxe
Barre des Écrins

Barre des Écrins er eit fjell i Dei franske Alpane og det høgaste punktet i Massif des Écrins med ei høgd på 4 102 meter over havet. Det er òg det sørlegaste fjellet i Alpane med ei høgd over 4 000 meter.

Geografi 
Barre des Écrins ligg mellom dalane til elvane Durance og Isère. Dette skiljet passerer 250 meter vest for toppen, langs ryggen som går til nabofjellet Dôme des Écrins på 4 015 moh. Sørsida av Barre des Écrins er steinete, medan nordsida er islagd og utspringet til Glacier Blanc.

Stiging 
Fjellet vart først klatra 25. juni 1864 av Adolphus Moore, Horace Walker og Edward Whymper, saman med fjellførarane Michel Croz, Christian Almer, og Christian Almer, samnemnde far og son. Ein tur til topps tar vanlegvis utgangspunkt frå Pré de Madame Carle i dalen Ailefroide. Den vanlege ruta går langs heile Glacier Blanc, som òg er den vanlegaste ruta til Dôme des Écrins, eit av dei lettaste fjella over 4 000 meter i Alpane å klatre til topps på.

Bakgrunnsstoff
Barre des Écrins på SummitPost
Klatring på Barre des Écrins i bilete

Fjell i Alpane
Fjell i Frankrike
Aleksander

Aleksander eller Alexander er eit mannsnamn som stammar frå gresk aleksandros (Αλέξανδρος) av aleksis (αλέξις), 'verje, hjelpe' og andros (ανδρος) 'mann, menneske'.

Namnet er bruka over heile den vestlege verda i variantar som Alessandro på italiensk, Alejandro på spansk, Alexandre på fransk og Александр på russisk. I den muslimske verda er namnet blitt til Iskander. Kortformer av namnet er Alek, Alex og Sander.

I Noreg var det ved folketeljinga i 1801 vel 120 som vart innskrivne som Aleksander i ei eller anna staveform. I 1900 var det vel 700. I dag er det om lag 13800 som heiter Aleksander eller Alexander - eit lite fleirtal av dei skriv namnet sitt med X.

I Noreg har Aleksander namnedag 18. mars.

Kjende namneberarar

Pavar 

 Pave Alexander I (105–115)
 Pave Alexander II (1061–1072)
 Pave Alexander III (1159–1181)
 Pave Alexander IV (1254–1261)
 Motpave Alexander V (1409–1410)
 Pave Alexander VI (1492–1503)
 Pave Alexander VII (1655–1667)
 e PavAlexander VIII (1689–1691)

Andre patriarkar 
 Aleksander av Konstantinopel (314–337)
 Aleksander I av Alexandria (313–328)
 Aleksander II av Alexandria (702–729)

Keisarar 
 Aleksander Severus, romersk keisar (208–235)
 Aleksander III, austromersk keisar (870–913)

 Russland
 Aleksander I av Russland (1801–1825)
 Aleksander II av Russland (1855–1881)
 Aleksander III av Russland (1881–1894)

Kongar 

 Epirus
 Aleksander I av Epirus (ca. 342 f.Kr.)
 Aleksander II av Epirus (ca. 272 f.Kr.)
 Makedonia
 Aleksander I av Makedonia (498–454 f.Kr.)
 Aleksander II av Makedonia (370–368 f.Kr.)
 Aleksander III av Makedonia (Aleksander den store) (336–323 f.Kr.)
 Aleksander IV av Makedonia (323–310 f.Kr.)
 Aleksander Balas, konge over Selevkidene i Syria (150–146 f.Kr.)
 Skottland
 Aleksander I av Skottland (1078–1124)
 Aleksander II av Skottland (1198–1249)
 Aleksander III av Skottland (1241–1286)
 Aleksander av Serbia (1889–1903)
 Aleksander I av Jugoslavia (1921–1934)
 Aleksander av Hellas (1917–1920)

Andre kjende personar med namnet 
 Alexander Pope (1688–1744), engelsk diktar
 Aleksandr Pusjkin (1799–1837), russisk forfattar
 Alexandre Dumas (1802–1870), fransk forfattar
 Alexander Graham Bell (1847–1922), amerikanar som oppfann telefonen
 Alexander Kielland (1849–1906), norsk forfattar
 Alexandre Alekhine (1892–1946) russisk-fransk verdsmeister i sjakk
 Aleksandr Solzjenitsyn (f. 1918), russisk forfattar, historikar og nobelprisvinnar
 Aleksandr Litvinenko (1962–2006), russisk spion
 Alexandr Hleb (f. 1981), kviterussisk fotballspelar
 Alexander Rybak (f. 1986), norsk songar og Eurovision-vinnar
 Aleksander Denstad With (f. 1987), norsk songar og Idol-vinnar
 Alejandro Fuentes (f. 1987), chilensk-norsk songar

Oppdikta personar 
 Ole Aleksander i bokserien av same namn av Anne-Cath Vestly

Kjelder 

 Olav Veka 1991: Namneboka (Det Norske Samlaget)
 Folketeljingar på Digitalarkivet

Mannsnamn
Førenamn av gresk opphav
Namn knytte til vern
Løp for livet

Løp for livet er ein aksjon til inntekt for Kreftforeningen som raudrussen på Bømlo har halde kvart år sidan starten i 1989. Det var i hovudsak to stafettløp, eit bedriftsløp for lokale bedrifter, lag og organinsasjonar og eit skuleløp for elevane ved vidaregåande skular og ungdomsskular i området.

Løp for Livet vart starta då ei jente ved Bømlo vidaregåande skule fekk kreft og klassevenene hennar ikkje ville sitja stille og sjå på. Dette vart starten på ein snart 30 år gamal tradisjon.

Dei siste åra har russen tatt på seg meir enn berre dei to løpa, og dei er mellom anna ute og leikar med ungane på barneskulane, sel vaflar og tek på seg oppdrag frå den lokale handelsstanden. I 2007 var dei og for fyrste gong med på bøsseaksjonen Krafttak mot Kreft. Bømlorussen har seinare blitt den største innsamlaren for Kreftforeninga.

I 2013 var det 25-årsjubileum, og Bømlorussen samla inn 570 000 NOK. 

Innsamla beløp siste åra
 
 2005: 150 000 NOK
 2006: 200 000 NOK
 2007: 400 000 NOK
 2013: 570 000 NOK
2017: 767 000 NOK
 2018: 740 000 NOK

Kjelder

Bømlo kommune
Skipingar i 1989
Niedersachsen

Niedersachsen er eit tysk forbundsland. Hovudstaden er Hannover, arealet er 47 624 km² og folketalet 7 996 942 (2006). Niedersachsen ligg nord i vest-Tyskland Det har kystlinje til Nordsjøen og har grense til Nederland. Forbundslandet Bremen er omslutta av Niedersachsen, men er ikkje ein del av det.

Tyske delstatar
Canigou

Canigou (katalansk Canigó) er eit fjell i Pyreneane i Sør-Frankrike med ei høgd på 2 785 meter over havet. 

Fjellet vert rekna som ein av dei andelege heimane til den katalanske nasjonen og inspirerte ei samling songar kalla Canigó, som alle byrjar med dei katalanske orda «Muntanyes de Canigó, fresques són i regalades», som diktet «Canigó» av Jacint Verdaguer i Santaló.

Fjell i Frankrike
Pyreneane
Pyrénées-Orientales
Nordrhein-Westfalen

Nordrhein-Westfalen er eit tysk forbundsland. Hovudstaden er Düsseldorf, arealet er 34 085 km² og folketalet 18 036 855 (2006). Det er det folkerikaste forbundslandet i Tyskland. Nordrhein-Westfalen ligg vest i Tyskland, og grensar til Nederland og Belgia.

Tyske delstatar
Rheinland-Pfalz

Rheinland-Pfalz er ein tysk delstat. Hovudstaden er Mainz, arealet er 19 853 km² og folketalet 4 068 179 (2006). Rheinland-Pfalz ligg sørvest i Tyskland, og grensar til Nordrhein-Westfalen, Hessen, Baden-Württemberg, Frankrike, Saarland, Luxembourg og Belgia. Området var del av den franske okkupasjonssona etter den andre verdskrigen og delstaten vart oppretta gjennom samanslåing av Rhein-Pfalz med den prøyssiske Rhinprovinsen og delar av det vestlege Hessen.

Geografi og geologi 
Landskapet i Rheinland-Pfalz er prega av rhinske skiferplatå som vert gjennomskoren av dei djupe dalføra til Mosel, Rhinen og Lahn. Elvane deler landskapet i fire delar: fjell- og bakkelandskapa Hunsrück og Eifel vest for Rhinen og Westerwald og Taunus austom Rhinen. Den største elva i delstaten er Rhinen som dannar grense med Baden-Württemberg og Hessen.

Dei høgaste fjella i Eifel er vulkankjegler, i Hunsrück og Taunus kvartsittryggar og i Westerwald basaltkuplar. Dei høgaste områda i Hunsrück når opp i vel 800 moh. Bakkelandskapet i sør er dekt av Pfälzerskogen.

Kjelder
 Askheim, Svein. (2011, 7. mai). Rheinland Pfalz: geologi og landformer. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Rheinland-Pfalz%2Fgeologi_og_landformer. 

Tyske delstatar
Sachsen

Fristaten Sachsen (tysk: Freistaat Sachsen, sorbisk: Swobodny Stata Sakska) er ein tysk delstat. Hovudstaden er Dresden, arealet er 18 416 km² og folketalet 4 250 131 (2006). Sachsen ligg nord for det tsjekkiske landskapet Böhmen og grensar til den polske delen av Nedre Schlesien, til Bayern, Thüringen, Sachsen-Anhalt og Brandenburg. Sachsen har ein meir enn tusenårig historie som hertugdømme, kurfyrstedømme og kongerike. I 1918 vart Kongeriket Sachsen omdanna til Fristaten Sachsen. Fristaten vart oppløyst under kommunisttida da den hamna i DDR. Han vart gjenoppretta i 1990 innanfor hovudsakleg dei same grensene som før.

Tyske delstatar
Thüringen

Thüringen er eit forbundsland sentralt i Tyskland. Hovudstaden er Erfurt, arealet er 16 172 km² og folketalet 2 317 370 (2006). Fram til 1990 var Thüringen ein del av Den tyske demokratiske republikken (avstytta DDR, òg kalla Aust-Tyskland).

Tyske delstatar
Kjell Inge Torgersen

Kjell Inge Torgersen () er ein norsk musikar. Han har mellom anna sett om tekstar av Sting til nynorsk. "Aks av gull" ("Fields of Gold"), "Skjøre" ("Fragile"), og "Andedrag" (Every Breath You Take") er nokre døme på songar av Sting som er attdikta av Torgersen.

Musikkalbum 
 Aks av gull (2006)
 Gnist (2008)
 Julelegender (2011)
 Mudderlys (2017)

DVD 
 Aks av gull - Kjell Inge Torgersen på Utstein kloster (2007)

Bakgrunnsstoff 
 www.kjellingetorgersen.no
 Synger Sting ut mot havet  på http://www.aftenbladet.no

Torgersen
Torgersen
Skjenesykkel

Skjenesykkel er ein sykkel som har tre eller fire hjul, og som går på togskjener. Framkomstmiddelet vert gjerne kalla dresin, frå fransk draisine, etter den tyske oppfinnaren Karl F. Drais von Sauerbronn (1785—1851).

Både i Noreg og i Sverige finst det jernbanemuseum som har sykkeldressinar for utleige.

Bakgrunnsstoff 
 Museumsjernbaner i Osloområdet
 Museumsjernbane i Namdalen 
 Museumsjernbane ved Flekkefjord 

Jarnbane
Smaalenenes amt

Smaalenenes amt var ei administrativ eining (amt) som omfatta tidlegare Smaalenene (len). Amtet vart oppretta i 1662 under Akershus stiftamt, og vart i 1918 omdøypt til fylket Østfold fylke.

Amtmenn 
 1814–1830 Valentin Christian Wilhelm Sibbern
 1831–1846 Gregers Winther Wulfsberg
 1847–1855 Christian Birch-Reichenwald
 1855–1880 Carl Sibbern
 1881–1890 Johan Lauritz Rasch
 1891–1905 Ulrik Frederik Christian Arneberg
 1905–1917 Hans Christian Albert Hansen
 1918 Eivind Olaf Bødker

Kjelder 
Stiftamtmenn, amtmenn og fylkesmenn 1814-1994 - regjeringa.no

Amt i Noreg
Østfold fylke
Burgenland

Burgenland (burgenlandkroatisk Gradišće) er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Eisenstadt, arealet er 3 965 km² og folketalet 277 569 (2001). Det er det minst folkerike austerrikske forbundslandet. Burgenland ligg heilt aust i Austerrike, og strekkjer seg langs grensa til Ungarn, med ei kort grense mot Slovakia i nord og Slovenia i sør.

Forvaltning
Burgenland omfattar sju distrikt (Bezirke), som alle har namn etter administrasjonssetet, og to bydistrikt (Statutarstädte):
 Eisenstadt (bydistrikt)
 Eisenstadt-Umgebung
 Distriktet Güssing
 Distriktet Jennersdorf
 Distriktet Mattersburg
 Distriktet Neusiedl am See
 Distriktet Oberpullendorf
 Distriktet Oberwart
 Rust (bydistrikt)

Soge
Burgenland vart danna i 1921 gjennom samling tysktalande landområde som hadde høyrt til den ungarske delen av Austerrike-Ungarn.

Austerrikske delstatar
Burgenland
Kärnten

Kärnten (slovensk Koroška) er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Klagenfurt, arealet er 9 536 km² og folketalet 555 473 (2013). Kärnten ligg søraust i Austerrike, og grensar til Slovenia og Italia.

Forvaltning
Forbundslandet Kärnten omfattar åtte distrikt (Bezirke) og to såkalla Statuarstädte (bydistrikt):
 Distriktet Feldkirchen
 Distriktet Hermagor
 Klagenfurt (bydistrikt)
 Klagenfurt-Land
 Distriktet Sankt Veit an der Glan
 Distriktet Spittal an der Drau
 Villach (bydistrikt)
 Villach-Land
 Distriktet Völkermarkt
 Distriktet Wolfsberg

Soge
Før oppløysinga av Austerrike-Ungarn i 1918 var Kärnten eit hertugdømme. Nokre små delar av dette hertugdømmet er i dag del av Slovenia. Det finst ein liten slovenskspråkleg minoritet i den austerrikske delen av Kärnten òg. 

Den vidkjende, høgreorienterte politikaren Jörg Haider var i si tid Landeshauptmann (regjeringsleiar) i Kärnten.

Bakgrunnsstoff

Austerrikske delstatar
Niederösterreich

Niederösterreich er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Sankt Pölten, arealet er 19 178 km² og folketalet 1 545 804 (2001).

Niederösterreich ligg nordaust i Austerrike, med grense til Tsjekkia og Slovakia. Wien, hovudstaden i Austerrike, ligg midt i Niederösterreich, men er eit eige forbundsland.

Administrativ inndeling
Niederösterreich omfattar 21 distriktr (Bezirke), som har namn etter administrasjonssete, og fire bydistrikt (Statutarstädte):

Soge
Området utgjer det gamle austerrikske kjernelandet, og var under habsburgsk styre frå 1278 til opprettinga av republikken Austerrike i 1918.

Austerrikske delstatar
Niederösterreich
Cevennane

Cevennane (fransk Cévennes) er ei fjellkjede i sørlege og sentrale delar av Frankrike, som dekkjer delar av departementa Gard, Lozère, Ardèche og Haute-Loire.

Ordet Cevennane kjem av gallisk Cebenna, som vart latinisert av Julius Caesar til Cevenna.

Cevennane er ein del av Massif Central. Dei går frå Montagne Noire og nordaustover til Monts du Vivarais, og det høgaste punktet er Mont Lozère på 1 699 m. Ein annan stor fjelltopp er Mont Aigoual på 1 567 m. Loire og Allier renn mot Atlanterhavet, Ardèche og sideelvane Chassezac, Cèze, Gardon renn ut i Rhône, medan Vidourle, Hérault og Dourbie munnar ut i Middelhavet. Regionen inneheld ein nasjonalpark, Parc National des Cévennes, oppretta i 1970 og Parc Naturel Régional des Monts d'Ardèche.

Område er kjend for sine store samfunn av protestantar eller hugenottar. Under regjeringstida til Louis XIV, flykta dei fleste hugenottane frå Frankrike, særleg etter opphevinga av Kunngjeringa i Nantes i 1685. Samfunnet i Cevennane heldt seg derimot i ro, og var verna av det åslendte landskapet. I 1702 gjekk denne folkegruppa, kalla camisardar, imot monarkiet. Dei to sidene vart einige om fred i 1715.

Bakgrunnsstoff 
 www.cevennes-tourisme.fr
 Turisme i Cevennane
 Bilete frå Cevennane 
 Offisiell side om nasjonalparken i Cevennane  
 Info om Cevennane og nasjonalparken 
 Reise i Cevennane med Robert Louis Stevenson 

Fjellkjeder i Frankrike
Ardèche
Gard
Haute-Loire
Lozère
Oberösterreich

Oberösterreich er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Linz, arealet er 11 982 km² og folketalet 1 465 045 (2017). Forbundslandet ligg nordvest i Austerrike og har grense til Tyskland og Tsjekkia. Det offisielle språket er tysk.

Forvaltning
Oberösterreich består av 15 distrikt (Bezirke), som har namn etter administasjonsseta, og tre bydistrikt (Statutarstädte):
 Distriktet Braunau am Inn
 Distriktet Eferding
 Distriktet Freistadt
 Distriktet Gmunden
 Distriktet Grieskirchen
 Distriktet Kirchdorf an der Krems
 Linz (bydistrikt)
 Linz-Land
 Distriktet Perg
 Distriktet Ried im Innkreis
 Distriktet Rohrbach
 Distriktet Schärding
 Steyr (bydistrikt)
 Steyr-Land
 Urfahr-Umgebung
 Distriktet Vöcklabruck
 Wels (bydistrikt)
 Wels-Land

Austerrikske delstatar
Oberösterreich
Forbundslandet Salzburg

Salzburg er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Salzburg, arealet er 7 154 km² og folketalet 521 238 (2003).

Geografi 
Salzburg ligg vest i Austerrike, og har grense til Tyskland i nord og Italia i sør. I aust ligg dei austerrikske forbundslanda Oberösterreich, Steiermark og Kärnten, i vest forbundslandet Tirol. Den viktigaste elva i delstaten er Salzach, som munnar ut i elva Inn. I sør er fjella Sentralalpane (Hohe Tauern), fleire av toppane er på over tre tusen meter, i aust og nord Dachstein-massivet og Berchtesgaden-Alpane.

Historie 
Busetnad i Salzburgs går attende til forhistorisk tid. Det eldste namnet på byen, Iuvavum, går attende til keltisk busetnad. Byen var ein del av romarriket, og han vart i 690 eit bispedømme, og i 798 erkebispedømme.

Salzburg var frå mellomalderen av eit geistleg fyrstedømme, med erkebiskopen av Salzburg som herskar. Ved Wienerkongressen etter Napoleonskrigane, i 1816, vart det del av det austerrikske keisarriket.

Forvaltning 
Delstaten Salzburg er delt inn i fem ulike distrikt (Bezirke) og ein hovudstad (Statutarstadt), Salzburg:

Distrikt i Salzburg 
 Salzburg-Stadt (Landeshauptstadt)
 Salzburg-Umgebung (Flachgau)
 Hallein (Tennengau)
 St. Johann im Pongau (Pongau)
 Zell am See (Pinzgau)
 Tamsweg (Lungau)

Bakgrunnsstoff 
 Salzburger Landesregierung
 Geoinformationssystem Salzburg (Luftbilder etc.)
 Salzburger Land Reiseinformationen 

Salzburg
Hardangersaum

Hardangersaum er ein broderingsstil som baserer seg på uttrekkssaum med rettvinkla kanting — anten i same eller liknande farge som det kvite eller lyse bakgrunnsstoffet («kvitsaum») eller i mørk, gjerne svart, kontrastfarge («svartsaum»). Hardangersaumen har tradisjonelt særleg vore bruka i og kring Hardanger, men vart i samband med den norske nasjonalismen fram mot 1905 og framvoksteren av folkehøgskulane spreidd over heile Noreg med status som «nasjonal» stil.

Hardangersaum blir bruka mykje til dukar og pyntehanddukar over heile Noreg. I Hardanger har hardangersaumen særleg vore bruka til forklede og skaut.

Sjå òg 
 nordmørssaum

Bakgrunnsstoff 

Broderi
Hardanger
Norsk folkekunst
Crêt de la Neige

Crêt de la Neige er den høgaste toppen i Jurafjella og departementet Ain (nummer 01) i Frankrike. Det har ei høgd på 1 720 meter over havet, og ein primærfaktor på 1 230 meter. Fjellet er offisielt det høgaste fjellet i Jurafjella, ein meter høgare enn Reculet, som ligg lenger sør.

Fjell i Frankrike
Ain