alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hans-Erik Dyvik Husby

Hans-Erik Dyvik Husby (, ), særleg kjend under artistnamnet Hank von Helvete, var ein norsk artist og skodespelar, kjend som vokalist i det norske bandet Turboneger.

Biografi 

Hans-Erik Dyvik Husby vart fødd i Gravdal i Vestvågøy kommune, men budde i Å i Lofoten med familien til Hans-Erik var tre. Seinare flytte dei til Fauske, Rognan, og til slutt Tvedestrand. I dag er Husby kjend for storstilte opptredenar saman med gruppa Turboneger, gjerne med mykje sminke og berr overkropp. Men han har òg ei velkjend fortid som stoffavhengig. Det var samanbrotet hans på grunn av heroinabstinensar under ein turné i Italia som gjorde at Turboneger blei oppløyst for ei tid i 1998. I juli 2010 trekte Husby trakk seg som medlem fra Turboneger. Same år spelte han hovudrolla som Cornelis Vreeswijk i filmen «Cornelis» i Sverige.

Husby vart stoffri og hadde i tillegg til musikken starta ei karriere som muskal-skodespelar (hovudrolle i Jesus Christ Superstar). Via etermedia vart han òg talsmann for moderne norsk kristendom (Mellom anna i "Bokprogrammet" - NRK 1. sept. 2009) der  Husby synte at han hadde eit reflektert og grunngjeve tilhøve til vanskelege teologiske spørsmål kring synet på himmelriket og fortapinga (helvete).  Husby hadde i fleire intervju omtala seg sjølv som personleg kristen.

Bror til Hans-Erik var komponisten Kaare Dyvik Husby.

Referansar

Kjelder 

 Intervju med Hans Erik Dyvik Husby på Stjerneklart på nrk.no.

Norske musikarar
Turboneger
Folk frå Moskenes
Folk frå Fauske
Folk frå Tvedestrand
Husby, Hans-Erik
Norske skodespelarar
Folk frå Saltdal
Norske Idol-dommarar
Melodi Grand Prix 2013-deltakarar
Sjølmord

For det å ta sitt eige liv, sjå sjølvmord.

Sjølmord er namnet på ei norsk pønkrockgruppe som verka frå 1978 til 1980. Gruppa var frå Trondheim, sjølv om dialekten deira ikkje tala for det. 

Sjølmord er kjende for singelen «Holocaust»/«Supertankerne kommer», som blei gjeven ut i 1980. Dei har seinare gitt ut eit retrospektivt kassettalbum på Idiot press som inkluderte begge songane frå denne singelen.

Musikarar 
 Terje Hansen, trommer
 Arild Hestvik, gitar 
 Bård Roll, vokal 
 Egil Trøa, gitar og bass

Verkliste

EP 
 Holocaust/Supertankerne kommer - april 1980 - EP (MAI 58)

Spor på samlealbum 
 «19..» på 7000 Riff - Arctic Records (ARC 8654)
 «Holocaust» på Anarki og Kaos: Norsk punk '79 -'81. - LP - Voices of Wonder records (VOW 029) - 1992

Bakgrunnsstoff 
 Sjølmord på Diskografi.no 
 «Sjølmord» i Norsk pop & rock leksikon

Norske rockegrupper
Norsk pønk
Musikkgrupper skipa i 1978
Kaare Dyvik Husby

Kaare Dyvik Husby () er ein norsk komponist, fødd i Kristiansund. Han er bror til rockemusikaren og skodespelaren Hans-Erik Dyvik Husby. 

Kaare Dyvik Husby er utdanna ved Norges musikkhøgskole, og har rekonstruert tre orkesterstykke frå den tapte balletten Baldurs draumar av Geirr Tveitt. 

Husby har studert komposisjon ved Noregs musikkhøgskole. 

Komponisten har hatt framføringar på dei viktigaste festivalane for samtidsmusikk, som Ultima, Music Factory, Ilios, Stavanger Speculum og Ung Nordisk Musikkfest.

Kjelder 

 Kort biografi hjå Mic.no
 E-mail frå Kaare Dyvik Husby, 27.02.12.

Bakgrunnsstoff
 Medlem hjå Norsk Komponistforening 
Husby, Kaare Dyvik
Folk frå Kristiansund
Gokstadskipet

Gokstadskipet er det største bevarte vikingskipet i Noreg. Skipet, som blei funne i «Kongshaugen» på garden Gokstad i Sandefjord i Vestfold og Telemark, står i dag i Vikingskipsmuseet på Bygdøy i Oslo. Skipet blei utgrave i 1880 under leiing av antikvar Nicolay Nicolaysen.

Fakta 
Skipet blei bygd om lag år 850–900. Det er eit mykje meir sjødyktig fartøy enn Osebergskipet

Inni Gokstadskipet låg skjelettet til ein mann på 50–70 år som var 1,85 m høg. Eit påfuglskjelett blei òg funne i skipet.

Mål
 23,8 meter langt
 5,2 meter breitt
 16 årepar
 110 m2 segl
 Marsjfart: Over 12 knop

Teoriar 
Skipet blei nytta i gravferda til ein stormann som døydde omkring 900 e.Kr. Denne personen kan ha vore Olav Geirstad-Alv, ein småkonge i Vestfold på denne tida. Han var av ynglingeætt og i følgje Heimskringla døydde han på denne tida.

Gravhaugen blei truleg plyndra rett etter hauglegginga.

Kopiar 
«Viking» blei sigla over Atlanterhavet til verdsutstillinga i Chicago i 1893 av Magnus Andersen.

I 1990 blei «Gaia» sjøsett. Han er bygd på Bjørkedalen i Volda. Denne kopien har blitt sigla over Atlanterhavet til USA av Ragnar Thorseth.

I 1992 blei «Lofotr» sjøsett. Han er bygd til «Lofotr - Vikingmuseet på Borg» i Lofoten, som stod ferdig i 1995. I 1994 sokk «Lofotr» utanfor Hillesøy i Troms, men blei berga etter å ha stått nesten uskadd på 34 meters djup i 13 dagar. I dag er skipet ein viktig del av museet.

Bakgrunnsstoff 
 Gaia
 Vikingskip og norske trebåtar: Gokstadskipet
 Gokstadutgravinga  (engelsk)
 Gokstadskipet  (engelsk) 

Vikingtida
Historie i Sandefjord
Arkeologiske funn i Noreg
Vikingskipsmuseet
Skipsbygging
Vikingskip
Museumsskip
Meteg

Ein meteg (hebraisk מֶתֶג [meteğ]) er ein loddrett strek som står under konsonanten, rett til venstre for vokalteiknet, som trykkmarkør i hebraiske og arameiske ord. I masoretisk notasjon av Tanákh (den hebraiske Bibelen) har metegen to funksjonar: Som siste aksentteikn i kvart vers markerer han siste stavinga med hovudtrykk, og i andre samanhengar markerer han sterkt bitrykk i stavingar med lang vokal. I siddurím (jødiske bønebøker) blir metegen hovudsakleg bruka til å markere hovudtrykket i ord der dette ikkje fell på siste stavinga, og i sefardiske siddurím blir han òg bruka for å markere sterkt bitrykk i stavingar med lang vokal — på same vis som i Tanákh.

Sjå òg 
 Ga’já (sjevá med meteg)

Hebraisk språk
Det hebraiske alfabetet
Aksentteikn
Ga‘já

Ein ga‘já eller gangjá (hebr. גַּעְיָא [ga‘jā]) er ein sjevá som er markert som trykksterk med eit meteg-teikn. I den sefardiske tradisjonen i Vest-Europa blir sjeváen uttala som [a] når han står som ga‘já. I nokre tradisjonar kan omgrepet ga‘já bli bruka om alle metagím som ikkje fungerer som siste hovudaksent i verset.

Hebraisk fonologi
Arameisk språk
Det hebraiske alfabetet
Sjevá

Ein sjevá, òg skrive som sheva eller schwa, er ein term frå hebraisk fonologi som tyder ‘trykklett og nøytral vokal’ eller ‘mumlevokal’. I det hebraiske alfabetet blir sjevá skriven med eit kolon-liknande teikn under den føregåande konsonanten.

Sjevá i hebraisk fonologi 
I klassisk hebraisk reknar ein med to typar sjevá: «sjevá na‘», eller ‘tonande sjevá’ og «sjevá nah», eller ‘kvilande sjevá’.

Sjevá na‘ 
Sjevá na‘ (hebraisk språk שְׁוָא נַע [šəvā na‘]) vil seie ‘tonande sjevá’. Sjevá na‘ blir uttala som ein nøytral, mumla vokal som kan variere i kvalitet frå ein «slapp» e- eller ø-lyd til ein relativt tydeleg a, o eller i. Tonande sjevá har ein i desse falla:
 mellom to konsonantar i framlyd;
 mellom to konsonantar etter lang vokal;
 etter konsonant med dagésj (doblingsteikn) som blir etterfølgd av ein konsonant;
 etter andre konsonant notert ved sjevá når denne blir etterfølgd av ein tredje konsonant.

Sjevá nah 
Sjevá nah (hebraisk språk שְׁוָא נַח [šəvā naḥ]) vil seie ‘kvilande sjevá’. Den kvilande sjeváen på hebraisk er stum anna enn i visse fall der artikulasjonsfaktorar gjer at han blir uttala — slik som mellom konsonantar med lik artikulasjonsstad. Kvilande sjevá har ein i desse falla i klassisk hebraisk:
 mellom to konsonantar etter kort vokal når den første av desse er kort.

Hebraisk språk
Arameisk språk
Det hebraiske alfabetet
Hebraisk fonologi
Vokalar
Schwa

Schwa er eit omgrep innan fonetikk for ein trykklett, redusert vokallyd klassifisert som ein sentral midtre vokal, det vil seia uttalt med tunga plassert midt i munnen. Ein uttaler schwa med avslappa tunge og lepper, og blir ofte rekna som uspesifisert for trekka høg, låg, fremre/bakre og rund. I det internasjonale fonetiske alfabetet blir schwa skrive som ein e snurra opp ned, ə. Namnet «schwa» kjem frå hebraisk sjevá, ein nøytral eller stum vokal.

Schwa er den vanlegaste vokallyden i engelsk, og finst til dømes som førstevokal i «again», midtvokal av «photograph» og sluttvokal i «mother». Mange andre vokalar blir reduserte til schwa når dei er i ei trykksvak staving. På norsk finn me ofte schwa i siste stavinga av hannkjønnsord i bestemt form, som «mannen», uttalt /manən/, og i nokre uttalar i slutten av infinitvsformer av verb, som «bite». I nokre høve kan schwa-lyden bli vidare redusert og forsvinna heilt, som når «mannen» får uttalen /man.n/. Schwa og schwa-reduksjon er utbreidd i fransk, der ordet «petit» kan uttalast anten /pəti/ eller redusert, som /pti/. Om ein legg trykk på stavinga som har ein schwa, til dømes ved svært tydeleg uttale eller i song, vil vokalen få ein annan vokalkvalitet enn schwa. Eit ord som «petit» får då uttalen /pøti/.

Kjelder

Vokalar
Ta‘amím

Ta‘amím (flt., hebr. טַֽעֲמִים [ṭaʕămīm]; òg stundom skrive tangamím) eller te‘āmim (flt., hebr. טֶעָמִים [ṭəʕāmīm]; òg stundom skrive tengamím), ta‘amé mikrá (flt., hebr. טְעָמֵי מִקְרָא [ṭə‘āmē miqrā]) eller trop (gj. jiddisch frå gr. τροποι [tropoi]) er ulike omgrep for systemet av masoretiske kantillasjonsteikn for Tanákh-resitasjon på hebraisk og arameisk.

Tanákh
Hebraisk fonologi
Femte mosebok

Femte Mosebok er den femte boka i Mosebøkene eller Toráen, og dermed den femte boka i den samaritanske og jødiske Toráen, den femte boka i den jødiske Tanákh (den hebraiske Bibelen) og den femte boka i det kristne Gamle testamentet.

Boka er samansett av fleire talar heldt av Moses til israelittane på slutten av ørkenvandringa. Desse talane inneheld svært spesifikke lovar, forbod og påbod for det israelske folket, inkludert eit oppatt-tak av dei ti boda. Dessutan inneheld dei den jødiske truvedkjenninga, Sjemá‘ Jisraél, og eit tilbakeblikk på kva som har skjedd med jødane opp til denne tida.

Oversyn over 5. Mosebok 
 1–4	Innleiing, tilbakeblikk over ørkenvandringa.
 5–11	Generelle, formanande ord (paranese), Dei ti boda (dekalogen) (5), Sjemá (6,4ff)
 12–26	Lover og føresegner (kasuistisk), kultsentrering (12), historiske credo (26)
 27–34	Forbanningar og velsigningar, Mosessongen (32), Mosevelsigninga (33)

Døme på spesifikke forbod og påbod frå Femte mosebok 

 14:9–10Dette kan de eta av alt det som lever i vatnet: Alt som har finnar og skjel, kan de eta. Men de må ikkje eta noko av det som ikkje har finnar og skjel. Det skal de halda for ureint.
 19:14Du skal ikkje flytta merkesteinane mellom deg og grannen din, dei som fedrane har reist på den jorda du får i arv i det landet Herren din Gud lèt deg ta i eige.
 21:1–4Når nokon finn ein mann som ligg drepen på marka i det landet Herren din Gud lèt deg få i eige, og ingen veit kven som har slege han i hel, skal dei eldste og domarane dine gå ut og mæla kor langt det er frå den drepne til dei byane som ligg der ikring. Og dei eldste i den byen som ligg nærast den drepne, skal ta ei kvige som ikkje har vore brukt til arbeid og aldri har hatt åk på seg, og leia henne ned i ein dal der det alltid renn vatn, og der det korkje vert pløgt eller sått. Der i dalen skal dei bryta nakken på kviga.

Mosebok5
Tanákh
Mosebok5
Nürnbergprosessen

Nürnbergprosessen er ei nemning på ein internasjonal rettargang i Nürnberg frå 20. november 1945 til 1. oktober 1946, ført av dei allierte sigersmaktene i Andre verdskrigen mot 22 militære og politiske leiarar frå det nedkjempa Nazi-Tyskland. Nürnbergprosessen er den innleiande og mest kjende av Nürnbergrettargangane (1945–1949).

Litteratur 
 Stufen zum Galgen. Lebenswege vor den Nürnberger Urteilen. (1999)

Bakgrunnsstoff 
 Nürnbergprosessen og fylgjande rettargangar
 Rettargangsprotokollen 

Andre verdskrigen
Internasjonal rett
Nürnberg
Hendingar i 1945
Hendingar i 1946
Xenon

Xenon er eit grunnstoff med atomnummer 54 og kjemisk symbol Xe. Det er ein fargelaus og luktfri edelgass.  Små mengder xenon finst i atmosfæren.

Spesielle kjenneteikn 
Som edelgass har xenon ingen valenselektron og er derfor som regel i gassform som sjeldan reagerer med andre atom. Xenongass samla i ein kolbe og tilført elektrisk lading vil gløda blått.

Ein har klart å skapa metallisk xenon ved hjelp av eit trykk på fleire gigapascal. Xenonmolekyl kan òg danna innesluttingssambindingar med vatn dersom dei blir fanga i eit nettverk av vassmolekyl.

Historie 

Xenon vart oppdaga av William Ramsay og Morris Travers i 1898 som solide restar etter at flytande luft hadde fordampa. Namnet xenon er gresk og tyder utlending eller ukjend.

Bruk 

Xenon vert brukt i lysrøyr, der det gir ein blåfiolett farge. 

I høge konsentrasjonar kan xenon brukast som narkosemiddel.

Den radioaktive isotopen 133Xe blir brukt i diagnose av lungefunksjon.

I dei siste åra har Xenon vorte brukt i romfart som drivmiddel i såkalla Ionemotorar. Her
blir Xenon ionisert og sendt i stor fart ut av motoren. Slike motorar er drivne av elektisitet
frå solpanel eller frå ein kjernereaktor, til skilnad frå kjemiske rakettmotorar der energien
er i drivstoffet sjølv. Ionemotorar skil seg frå rakettmotorar ved at dei ha svært låg effekt
men er svært effektive, og vil derfor kunne virke i lang tid av gangen. Slike mototar har vorte
brukt blant anna I NASA sitt «deep impact»-program og i ESA sin SMART-1 sonde.

Kjemi 

Sjølv om Xenon er ureaktiv, kan ein likevel danne Xenonsambindingar med Fluor og Oksygen,
slik som XeF2, XeF4, XeF6, XeO3 og XeOF4.
Alle er kraftige oksydasjonsmiddel, og er kommersiellt tilgjengelege.

Sjå òg 
 Grunnstoffliste
 Periodesystemet
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 

 Webelements - Xenon

 
Edelgassar
Generelle anestetika
Nikotinantagonistar
NMDA-reseptorantagonistar
5-HT3-antagonistar
Glysinreseptoragonistar
Rakettdrivstoff
Industrigassar
Grunnstoff
Bødalen

Bødalen er ein dal og tettstad som ligg i Asker kommune i fylket Viken. Han går frå Slemmestad og ut mot Hurumlandet. Saman med Slemmestad er han den sørvestlegaste delen av tettstaden Oslo.

Bødalen har saman med Slemmestad ein særs interessant geologi, og er ein del av Oslofeltet. Nordsida av dalen er ein høgt stup kor ein ser leirskifer og kalkstein, dalbotnen er av alunskifer og konglomerat, mens det sørover er ei helling med grunnfjell (gneis). Sjå ellers artikkelen om Slemmestad.

Kjelder 
 Johannes A. Dons: Oslo-traktenes geologi med 25 turbeskrivelser. Nesbru 1996.

Bakgrunnsstoff 
 Geologisenteret i Slemmestad 

Geografi i Asker
Dalar i Viken
Cesium

Cesium er eit grunnstoff med atomnummer 55 og kjemisk symbol Cs. Dette alkalimetallet har fleire radioaktive isotopar.

Spesielle kjenneteikn 

Cesium er svært mjukt ved romtemperatur, og smeltar om ein held det i handa. Smeltepunktet er om lag 28 °C.

Historie 

Cesium vart oppdaga i mineralvatn frå Durkheim i 1860. Robert Wilhelm Bunsen og Gustav Robert Kirchhoff identifiserte grunnstoffet ved hjelp av to klart blå spektrallinjer.

Bruk 

Cesium kan brukast som katalysator.

Sjå òg 

 Grunnstoffliste
 Periodesystemet
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 

 Webelements - Cesium
 Cesium 

 
Alkalimetall
Reduksjonsmiddel
Glysinreseptoragonistar
Grunnstoff
Vekslingskurs

Vekslingskursen mellom to valutaer seier kor mykje av den eine valutaen ein kan få for den andre. Ein gjev vekslingskursen ved å seia kor mykje av målvalutaen ein kan få for grunnvalutaen, til dømes ved at vekslingskursen mellom euro og amerikanske dollar er 1,2 dollar per euro.

Valutamarknaden er den største marknaden i verda. Ein har rekna ut at det dagleg blir omsett rundt 2 billionar amerikanske dollar på denne marknaden.

Handel
Valuta
Internasjonal økonomi
Internasjonal handel
Makroøkonomi
Økonomisk terminologi
Oleh Blokhin

Oleh Volodymyrovytsj Blokhin ()er ein ukrainsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar (klassisk forward).

Han skåra 211 mål på 432 kampar for Dinamo Kiev, og på Sovjetunionen sitt landslag skåra han 42 mål på 112 kampar.

Blokhin, Oleh
Dynamo Kiev-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-VM 1986
Bork

Bork (frå norrønt bǫrkr) er det ytste laget av ei grein eller ein stamme på eit tre eller ein busk.

Plantebork består av fleire lag. Ytst er det i dei fleste tilfelle ein død skorpebork, der det som regel er sprekkar på langs. Under det er borken sitt vekstlag, og under igjen er det som regel eit bastlag. Inst er det eit vekstlag (innerborken), som dannar årsvoksteren av sjølve veden.

Bruk

Matlaging 

Visse typar bork kan tørkast og brukast som krydder. Borken av kaneltreet blir tørka og bruka som krydder — anten som kanelstenger eller oppmalen som strøkrydder.

I naudsår har ein nytta bork som tilsetting i maten. Borkebrød var brød der bork vart nytta i staden for eller tilsett mjøl. Alm var rekna å ha den beste borken til borkebrød. Bork og kvist kunne nyttast som tilleggsfôr til dyra i vårknipa.

Som skriftmedium 
Never, det ytre laget av bork på bjørketreet, har stundom blitt bruka til å skrive brev og andre dokument på.

Som vasstett membran 
Bjørkenever blir tradisjonelt bruka som første lag oppå troa ved tekking av torvtak. Nevra verkar her som ein vasstett membran mellom det ofte vasstrekte jordlaget som graset veks på og taktroa, som er tilverka av tre og som ville rotne mykje fortare om ho vart utsett for vasstrekt jord.

Barking for konservering
Barking er ein konserveringsprosess som vert brukt for å gjere huder, segl og fiskereiskapar av naturfiber haldbare. Ein nyttar garvesyra i bork som konserveringsmiddel.

Kjelder 

Botanikk
Heroin

Heroin, òg kjend som diamorfin og diacetylmorfin, er eit alkaloid opioid. Heroin er eit 3,6-acetylderivat av morfin.

Heroin er i dag mest kjend som eit vanedannande rusmiddel, men vert òg nytta som smertestillande lækjemiddel til bruk i kreftsjukdommar og i akutt hjartesvikt, blant anna i Storbritannia. 

Heroin vert ikkje nytta klinisk i Noreg, men Helse Bergen søkte i 2013 om å nytte heroin for eit lågt tal pasientar som ikkje fann behandlingseffekt av ordinære LAR-medikament.

Stoffet står på dopinglista til antidoping-byråa WADA og Antidoping Norge.

Kjelder

 
Acetatesterar
Euforiserande stoff
Morfinan
Morfin
Opioid
Fenoleterar
Prodroger
Halvsyntetiske opioid
My-opioidreseptoragonistar
Britiske oppfinningar
E-læring

E-læring (forkorting for elektronisk læring) er ei interaktiv form for distribuert opplæring, der dei som lærer, får lærestoffet presentert via Internett og svarar på oppgåver via nettet. 
Eleven får òg respons på oppgåvesvar, menyvalg m.v., anten frå eit dataprogram eller frå ein lærar.

Når undervisninga går føre seg på mobilt utstyr, som mobiltelefonar eller lommedatamaskiner, vert e-læring gjerne kalla m-læring.

Historie 

E-læring har utspringet sitt i CD-ROM-kurs, som tidleg vart nytta til datamaskinbasert læring. Etter kvart som kapasiteten på Internett auka, byrja ein å ta i bruk nettet som eit alternativ til CD-plater som distribusjonsmedium for slike kurs.

Innhaldet i CD-ROM-kursa var monolittisk, dvs. ikkje lett å dela opp i modular for ombruk, og som oftast integrert i sjølve presentasjonsprogrammet, som hadde sitt eige system for navigering mellom leksjonar.

Med Internett-distribusjon kom ideen om å skilja innhaldet frå presentasjonslogikken, og det vart utvikla reine LMS som var uavhengige av innhald.

Kursutviklarar tok til å laga ombrukbare læremodular (kurspakkar utan eigne, interne navigasjonssystem) for import i LMS-applikasjonar som tek seg av det presentasjonstekniske med leksjonssekvensiering og elevoppfølging.

I dag er det kombinasjonen av slike kurspakkar og LMS-nettstader som vanlegvis utgjer det vi kallar e-læring.

E-læring vert teken i bruk i stadig aukande grad i Noreg, spesielt til bedriftsintern opplæring, der det kan vera mykje pengar å spara på å sleppa å senda dei tilsette av garde på reise kvar gong dei skal ta eit kurs.

LMS 

LMS er ei forkorting for det engelske Learning Management System (iblant kalla Learning Content Management System), og er eit kjerneomgrep i distribuert undervisning. Eit komplett e-læringssystem er samansett av eit LMS (skulen) og éin eller fleire e-læringspakker (kursa) med fagleg innhald. Det er LMS-et som registrerer elevane, held orden på pensum og progresjon for kvar einskild, og syter for at lærestoff frå rett kurs kjem til rett elev i rett tid.

Lærarane må vera med og utforma og godkjenna kurs, men eit e-læringssystem med ein god LMS-applikasjon krev minimalt med innsats frå både lærarar og administratorar etter at eit kurs er starta. Systemet bør likevel gje elevane høve til å kommunisera med ein menneskeleg lærar når dei treng dét.

Standardar 

Det finst eit ferdig sett med standardar for modulær lagring og distribusjon av kurs for opplæring via web. Dette heiter SCORMTM. (Andre standardar er òg under utvikling.) SCORM inkluderer m.a. spesifikasjonar laga av organisasjonen IMS Global Learning Consortium, til dømes standardformat for XML-presentasjon av lærestoff. Det finst gratisprogram på nettet for å pakka lærestoff i SCORM-pakker. Slike kurspakker kan flyttast fritt mellom ulike LMS (vel å merkje dersom LMS-a følgjer dei same standardane).

Bakgrunnsstoff

Om standardar for e-læring 
 IMS Global Learning Consortium
 An Introduction to AICC, SCORM, and IMS

Døme 
 trainingportal.no bruker LMS

E-læring
Internett
Hjartesvikt

Hjartesvikt er ein hjartesjukdom der hjartet ikkje klarer å pumpe så mykje blod som trengst. 

Ein kan få akutt hjartesvikt, som kan skje ved til dømes atrieflimmer eller hjarteinfarkt. Hjartesvikt kan òg utvikla seg gradvis, noko som kan sjåast i pasientar med mitralinsuffiens.

Hjartesjukdommar
James Connolly

James Connolly () var ein irsk nasjonalist og arbeidarleiar. Han var fødd som son av irske innvandrarar i Edinburgh i Skottland, og døydde da han blei avretta av dei britiske styresmaktene i Dublin i Irland etter Påskeopprøret i 1916.

Connolly begynte i lønsarbeid alt som 11-åring, men trass i dette blei han ein av dei leiande venstreorienterte teoretikarane i samtida si.

Politisk karriere 
Connolly danna Irish Socialist Republican Party ISRP i 1896, og var ein av leiarane i den viktige fagorganisasjonen Irish Transport and General Workers Union, saman med James Larkin. Under ein storlockout i 1913 danna han den fagforeiningsbaserte militsen Irish Citizen Army (ICA), for å forsvare streikande arbeidsfolk mot overgrep frå politiet. Men målet deira var ein sjølvstendig og sosialistisk irsk nasjon.

Irish Socialist Republican Party ISRP skifta i 1909 namn til Socialist Party of Ireland. Da Communist Party of Ireland blei danna i 1921, såg det seg sjølv som eit framhald av ISRP og SPI.

Opprør 
Connolly var skeptisk til ikkje-sosialistiske nasjonalistgrupper, som Irish Volunteers og Irish Republican Brotherhood. Men i 1916 blei dei samde om å gå til aksjon mot Det britiske imperiet ilag. Opprøret starta den 24. april, og er berømt som Easter Rising eller Easter Rebellion, Påskeopprøret i 1916. Der deltok Connolly som kommandant i Dublinbrigaden, og faktisk kommandant for heile oppstanden. 

Etter oppstanden var slått ned, og dei overlevande hadde overgitt seg, blei han avretta av britane enda han var så hardt såra at han ikkje kunne stå da han blei skoten. Dei skaut han fastsurra i ein stol. Han etterlet seg kone og barn.

Innverknad 
James Connolly var irsk nasjonalist i den meining at han kjempa og døydde for irsk sjølvstende frå Storbritannia. Men ser ein på skriftene hans, var han først og fremst ein marxistisk tenkar. Han var ein av dei få leiande sosialistane i Andre Internasjonalen som gjekk beint imot all støtte til krigføringa i første verdskrigen. 

Også i Skottland hadde tenkinga til Connolly stor innverknad, ikkje minst på John Maclean, som på liknande vis kombinerte venstreorientert haldning og kamp for nasjonal frigjering da han skipa Scottish Workers Republican Party. Etterkommaren av denne gruppa inngår i dag i Scottish Socialist Party, Det skotske sosialistpartiet. 

Det står ei statue av James Connolly i Dublin, utanfor Liberty Hall, kontora til fagrørsla.

Bakgrunnsstoff 
 Les meir om og av James Connolly på www.marxists.org

Connolly, James
Connolly, James
Connolly, James
Connolly, James
Connolly, James
Connolly, James
Connolly, James