alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Redd Barna

Redd Barna er ein organisasjon som arbeider for å hjelpa barn. Dei formulerer ei målsetjing om ei verd der alle barn veks opp, har høve til å læra og er verna frå mishandling, omsorgssvikt og utnytting.

Organisasjonen vart starta opp i Storbritannia i 1919 under namnet The Save the Children Fund. Grunnleggjarane var systrene Dorothy Buxton og Eglantyne Jebb, som ville hjelpa sveltande born i Tyskland og Austerrike-Ungarn under og etter fyrste verdskrigen.

Den norske greina av organisasjonen vart starta opp i 1946 av Norges Barnevernsråd med Signe Helliesen Lund som formann. Redd Barna Norge og vart ein sjølvstendig organisasjon i 1948. Det norske hovudkontoret ligg i Oslo, og det finst regionskontor i Bergen, Kristiansand, Trondheim og Tromsø. Organisasjonen byggjer i dag på SN-konvensjonen om barnerettar. Ungdomsorganisasjonen til Redd Barna i Noreg heiter PRESS og vart starta opp i 1995.

I dag er Birgitte Lange generalsekretær i Redd Barna i Noreg.

Kjelder 

 , henta inn 14. februar 2012.
 Engelsk Wikipedia om Save the Children, henta inn 14. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

 Lynda Mahood, Vic Satzewich, «The Save the Children Fund and the Russian Famine of 1921–23: Claims and Counter-Claims about Feeding 'Bolshevik' Children», Journal of Historical Sociology, 22,1 (2009), 55–83.
 Clare Mulley, "The Woman Who Saved the Children: A biography of Eglantyne Jebb, Founder of Save the Children" (Oneworld Publications, 2009) 
 Rory O'Keeffe 

Skipingar i 1919
Internasjonale organisasjonar
Sinuskurve

Sinuskurva, eller sinusoiden er forma til den grafiske framstillinga av dei to trigonometriske funksjonane sin(x) og cos(x), som begge er projeksjonen av rørsla til eit punkt langs ein sirkel.

Eigenskapar 
Ei sinuskurve er fullt skildra av to storleikar: avstanden mellom to toppar i x-retninga (kalla perioden) og avstanden frå midtlinja til maksimal- eller minimalverdien i y-retning (kalla amplituden).

Sinuskurva er spesielt viktig for å skildre mekaniske og elektroniske rørslefenomen, det vil seie når x skildrast som tid. Då er avstanden mellom to toppar lik periodetida og er den inverse av frekvensen. t = 1/f.

Den deriverte av ei sinuskurve skildrar stigninga til kurva, og den deriverte er òg ei sinuskurve.

Det er denne derivasjonseigenskapen som gjer at sinuskurva finst overalt innan elektronikk. Ingen andre kurveformer kjem uforandra gjennom kva for eit som helst nettverk av motstandar, spolar og kondensatorar. Amplituden blir vanlegvis ikkje uendra. 

Sinuskurva kjem òg ut av differensiallikningane for enkle oscillatorar med resonanseigenskap, som massefjører og spole-kondensator-system.

For praktiske utrekningar er det svært viktig at den deriverte av ei sinuskurve blir ei cosinuskurve som har same amplitude som sinuskurva. Dette lettar reknearbeidet mykje sidan faktoren blir lik 1 ved operasjonen. Ved ein særskild samanheng mellom x og frekvensmålet vil dette inntreffe: x = ω*t, der ω = 2*π*f. Dette kjem av at perioden til sin(x) har lengda 2*π i rein matematikk. Vinkelmålet 360°/(2*π) = 57.2958° har fått namnet radian og frekvensen ω blir målt i radianar per sekund. f er gjeven i Hz, svingingar (periodar) per sekund.

Sjå òg
 Sinus
 Amplitude
 Bølgjer
 Frekvens
 Interferens
 Faseforskyving
 Resonans

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sinuskurve» frå ,  den 14. februar 2012.  
 

Trigonometri
Bølgjer
Bølgjemekanikk
Sirkeldeling

Sirkeldeling er det å dele periferien eller omkrinsen til ein sirkel i ei viss mengd like store bogar. Dette er ekvivalent med å innskrive ein regulær mangekant i sirkelen. Carl Friedrich Gauss viste i 1801 at sirkeldeling berre kan utførast ved konstruksjon med passer og linjal dersom mengda deler er lik produktet av ein potens av 2 og elles berre forskjellige Fermats primtal. Ein kan dermed ved konstruksjon innskrive ein sirkel i ein regulær 3-kant, 5-kant, 15-kant og 17-kant, men verken 7-kant eller 9-kant.

Centesimal sirkeldeling

Centesimal sirkeldeling er ei sirkeldeling der sirkelen vert delt inn i 400 einingar, der einingane vert kalla gon. 1 gon vert vidare delt inn i 1000 mgon. Eininga vert nytta som vinkelmål i landmåling.

Seksagesimal sirkeldeling

Seksagesimal sirkeldeling er når sirkelen vert delt inn i 360 einingar, der eininga vert kalla gradar (1º).

Kjelder
sirkeldeling. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sirkeldeling

Sirklar
Vinkel
Sirkelpunkt

Eit sirkelpunkt eller navlepunkt er i romgeometrien eit punkt på ei flate der krumminga i alle retningar frå punktet er den same. I projektiv geometri er sirkelpunkta to imaginære, symbolske punkt med den eigenskapen at alle kjeglesnitt som går gjennom dei er sirklar.

Kjelder
sirkelpunkt. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sirkelpunkt

Sirklar
Nominatform

I biologien er nominatforma av ein art den underarten der det vitskaplege underartsnamnet er det same som artsnamnet. Til dømes har arten villkatt det vitskaplege namnet Felis silvestris, der Felis er slektsnamnet og silvestris artsnamnet. Nominatforma, underarten «europeisk villkatt», har det vitskaplege namnet Felis silvestris silvestris. Oftast vert den først  skildra underarten av ein art nominatform.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nominatform» frå ,  den 14. februar 2012.  

Biologi
Solomon Lefschetz

Solomon Lefschetz () var ein amerikansk matematikar. 

Han var professor ved universitetet i Princeton frå 1924 til 1953. Gjennom det grunnleggande arbeidet sitt i algebraisk topologi og algebraisk geometri øvde Lefschetz stor innverknad på utviklinga av desse fagfelta på 1900-talet. Lefschetz arbeidde òg med teorien for differensiallikningar.

Kjelder
Solomon Lefschetz. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Solomon_Lefschetz

Topologar
USA-amerikanske matematikarar
Matematikarar på 1900-talet
Medlemmar av Royal Society
Russisk-amerikanarar
Sommarfugleffekten

Sommerfugleffekt er eit omgrep som teknisk sett omhandlar sensitivitet i tilhøve til startvilkår innan kaosteori. Idéen er at små variasjonar i startvilkåra i eit dynamisk system, kan skape store variasjonar i oppførselen til systemet på lang sikt. Slik sensitiv avhengigheit har ein òg i ikkje-dynamiske system; ta til dømes ein ball som blir plassert på toppen av eit fjell. Avhengig av små variasjonar i plasseringa, endar han opp med å rulle ned i eit av mange moglege dalføre.

Praktiske konsekvensar av sommerfugleffekten, er at komplekse system som vêr blir vanskeleg å føresjå utover ein bestemd tidsperiode (omtrent ei veke når det gjeld vêr). Dette kjem av at ein i modellane ein lagar for å simulere eit system, er nøydd til å utelate noko informasjon om startvilkåra. Til dømes ville det vere umogleg å ta omsyn til vinden frå alle  sommarfuglvengjene når ein skal simulere eit vêrsystem. Når det gjeld kaotiske system, vil slike små avvik mellom røyndomen og modellen auke og få større og større tyding etter kvart som simuleringa skrid fram.

Omgrepet oppstod i 1972, og vart første gongen brukt i samband med arbeidet til meteorologen Edward Lorenz. For å spare tid ved gjentakande simuleringar starta han midt i den opphavlege simulering og reduserte sifferet 0.506127 til 0.506. Han meinte at han ville få ei kurve som ikkje avveik mykje frå den første. Resultatet vart derimot heilt annleis. Lorenz sa at «vengjeslaga frå ein sommarfugl i Brasil kan utløyse ein tornado i Texas». Denne røynsla vart kalla «sommerfugeleffekten» og vart seinare til det vi i dag kallar kaosteori. Denne baserer seg på at negative tilbakemeldingsløyfer vil vere utsett for både positive og negative tilbakemeldingar og med det vere stabile og ustabile på same tid. Ingen av dei kreftane som påverkar systemet kan utelukkast og det vil oppstå «avgrensa ustabilitet». Naturen er full av slike avgrensa ustabile fenomen.

Menneskelege samhandlingar (sosiale fenomen) er òg stabile og ustabile (kan og kan ikkje føresjåast) på same tid og er difor ikkje truverdige å kunne føresei. Ustabile fenomen er per definisjon u-systemiske då dei ikkje tilfredsstiller krav til å vere eit system.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sommarfugleffekt» frå ,  den 14. februar 2012.  
 

Stabilitetsteori
Kaosteori
Fysiske fenomen
Kausalitet
Determinisme
Epitet

Eit epitet (frå gresk epitheton, «tilføying, noko tillagt») er eit skildrande tillegg, oftast eit adjektiv, til et substantiv.

Døme på ståande epitet:

 den lettfota Akilles
 den vakre Helena
 den mektige kong Agamemnon
 den allsidige Odyssevs
 gamle kong Gustav
 den brunskjegga Ontrus

Frå Snorre veit vi at slike tilnamn var vanlege i det vi kallar sagatida. Dei kom oftast etter fornamnet.
Her i alfabetisk rekkefølgje: Eirik Raude, Erling Skakke, Gorm den gamle, Halvdan Svarte, Harald Hardråde, Olav den heilage, Olav Kyrre (mild, roleg), Sigurd Jorsalfare.  

Innan den biologiske nomenklaturen kallar ein den andre lekken av eit artsnamn for epitet. Eit døme er mennesket sitt vitskaplege namn Homo sapiens. Homo er slektsnamnet medan sapiens (latin for «tenkande») er epitetet.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Epitet» frå ,  den 14. februar 2012.  

Lingvistikk
Greske ord og uttrykk
Sonja Kovalevskaja

Sofija Vasilijeva Kovalevskaja og sidan Sonja Kovalevskaja () var ein russisk matematikar og forfattar. 

I 1868 gifta ho seg med paleontologen Vladimir Kovalevskij for å få løyve til å studere utanlands. Ho studerte først i Heidelberg og seinare privat med Karl Weierstrass i Berlin, fordi forelesningane ved universitetet ikkje var opne for kvinner. I 1874 fekk ho doktorgraden in absentia i Göttingen. I 1883 vart ho innboden av Gösta Mittag-Leffler til å halde forelesningar ved Stockholms Högskola, der ho i 1889 vart professor. Ho arbeidde særleg med differensiallikningar, bruksmatematikk og mekaniske og optiske problem. Ho mottok fleire prisar for dei matematiske avhandlingane sine. 

Som skjønnlitterær forfattar er ho mest kjend for to romanar: Søstrene Rajevskij og Vera Vorontsov, som delvis bygger på oppveksten hennar og skildrar livet i Russland. Dei vitskaplege verka hennar vart i 1948 gjeven ut av Det sovjetiske vitskapsakademiet. Kovalevskaja var òg aktiv i likestillingsarbeidet, særleg når det gjaldt å fremme utdanning for kvinner.

Kjelder

«Sonja Kovalevskaja» (2012-02-14). I Store norske leksikon. 

Folk frå Moskva
Russiske matematikarar
Russiske forfattarar
Matematikarar på 1800-talet
Kvinner på 1800-talet
Kvinnelege forfattarar frå 1800-talet
Mlungu dalitsani Malawi

«Mlungu dalitsani Malaŵi» ('Gud signe Malawi') er nasjonalsongen til Malawi. Han blei teken i bruk i 1964 etter ein konkurranse. Teksten og melodien blei skrivne av Michael-Fredrick Paul Sauka same året. Teksten er på chinyanja, og songstilen følgjer lokal folkemusikk.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mulungu dalitsa Malaŵi» frå ,  den 14. februar 2012.  
 

Malawi
Nasjonalsongar
Sophie Germain

Marie-Sophie Germain () var ein fransk matematikar. Ho kom blant anna med viktige bidrag innanfor felta talteori og differensialgeometri. I tillegg til virket som matematikar var Germain òg filosof og fysikar, og gav blant anna ut det filosofiske verket Considérations sur l'état des science sine eit de lettres.

Då det var vanskeleg med utdanning for kvinner på 1800-talet var Germain stort sett sjølvlærd. Mykje av kunnskapen sin fekk ho gjennom korrespondanse med mange av dei største matematikarane på den tida, mellom anna Carl Friedrich Gauss og Joseph Louis Lagrange. Germain brukte pseudonymet «Le Blanc» i brevvekslinga.

Germain vart prisløna  i 1816 av Det franske vitskapsakademiet, og mot slutten av livet sitt fekk ho ein æresgrad frå Georg-August-Universität Göttingen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sophie Germain» frå ,  den 14. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Om Sophie Germain, fra Agnes Scott College, Biographies of Women Mathematicians (engelsk)

Franske matematikarar
Franske filosofar
Matematikarar på 1800-talet
Talteoretikarar
Kvinner på 1700-talet
Kvinner på 1800-talet
Døde av brystkreft
Shireelva

Shireelva (Shire er uttalt /ʃiːrɛ/, også skrive Chire og Shiré) er ei elv i det sørlege Malawi og sentrale Mosambik. Shire er den viktigaste elva i Malawi og er 402 km lang. Ho renn frå den sørlege enden av Malawisjøen til ho går inn i Zambezi i Mosambik. 

Ein demning ved Liwonde regulerer vasstilsiget frå Malawisjøen. Eit rikt dyreliv som elefantar, flodhestar, krokodillar og antiloper er avhengige av plantar som veks på elvebreiddene.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Shire (elv)» frå , den 14. februar 2012. 
 

Elvar i Malawi
Elvar i Mosambik
Elvar i Afrika
Det malawiske flagget

Det malawiske flagget er ein vassrett trikolor i raudt, svart og grønt med ei stilisert sol i kvitt midt på. Det blei teke i bruk i Malawi i 2010.

Flagget blei føreslått av regjeringa den 29. juli 2010, og innført som nytt offisielt flagg i Malawi den 31. juli same året. Opposisjonen i Malawi gjorde rettsleg motstand mot endringa av flagget. Presidenten i Malawi, Bingu wa Mutharika, godtok likevel det nye flagget.

Den nye utforminga skilde seg frå det tidlegare malawiske flagget ved at fargestripene hadde ei ny rekkjefølge som passa betre med det pan-afrikanske flagget, og den tidlegare raude, halve sola blei bytta ut med eit heil kvit sol.
Den nye sola skulle representere den økonomiske framgangen i landet sidan det fekk sjølvstende i 1964.

Flagget i Malawi 1964–2010

Den tidlegare utforminga av flagget blei teke i bruk 6. juli 1964, då Malawi lik mange andre afrikanske land fekk sjølvstende frå europeiske kolonimakter. Den oppstigande sola i det øvste feltet stod for det afrikanske fridomshåpet. Det svarte feltet stod for folket på kontinentet, det raude for  martyrane i fridomskampen, og det grøne for naturen.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Malawis flagg» frå ,  den 14. februar 2012.  
 

Malawi
Flagg
Pasvik

Pasvik er ein plass i Sør-Varanger kommune i Finnmark.

Kjende pasvikværingar 
 Hans Thomas Lange Schaanning  (1878-1956), ornitolog
 Osvald Harjo, (1910-1993) motstandsmann under 2. verdskrigen

Sjå og 
 Øvre Pasvik nasjonalpark

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Pasvik» frå , den 14. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Øvre Pasvik Nasjonalparksenter

Geografi i Sør-Varanger
Spiss i matematikk

Spiss i matematikk er eit punkt på ei kurver der to kurvegreiner går saman med felles tangentretning utan å fortsetje på den andre sida av berøringspunktet. Til dømes har den algebraiske kurva y² = x³ ein spiss i origo. Eit slikt spiss er eit singulært punkt.

Kjelder
spiss. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/spiss./matematikk

Algebraiske kurver
Singularitetsteori
Voi Voi

«Voi Voi» (finsk for 'Au da') var det norske bidraget i Eurovision Song Contest 1960 i London i Storbritannia, framført på norsk og finsk av Nora Brockstedt. Bidraget enda på fjerdeplass med elleve poeng.

Uttrykket «voi voi»
«Voi voi» er eit finsk uttrykk for overvelde eller eit sukk. På norsk kan «voi voi» tyde «au da», «uff da», «å, å» og «å kjære». Songtittelen «Voi Voi» er dimed ikkje samisk sjølv om teksten handlar om ei samejente. På samisk vert «voi voi» skrive «vuoi vuoi».

Melodi Grand Prix 1960
«Voi Voi» vart vald ut av Norsk rikskringkasting (NRK) til å delta i den fyrste utgåva av Melodi Grand Prix, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1960. Songen måtte gjennom ein semifinale der han vart sungen av Inger Jacobsen. Bidraget vann og gjekk vidare til finalen der det vart framført av Nora Brockstedt. «Voi Voi» vann og fekk vere det fyrste bidraget til å representere Noreg.

Eurovision Song Contest 1960
Noreg deltok i Eurovision Song Contest 1960 i London i Storbritannia 25. mars 1960 og enda på fjerdeplass med elleve poeng - fire frå Sveits, to frå Danmark og eitt frå Storbritannia, Belgia, Austerrike, Nederland og Frankrike. Det var fyrste gong ein nytta norsk og finsk språk i tevlinga.

Melodi Grand Prix 2012
I finalen i Melodi Grand Prix 2012 song kvar av finalistane; Nora Foss al-Jabri, Tommy Fredvang, Plumbo, The Carburetors, Yaseen og Julie Maria, Tooji, Lise Karlsnes, Malin, Petter Øien og Reidun Sæther, med unntak av Bobby Bare, sin eigen versjon av songen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Voi Voi» frå ,  den 14. februar 2012.  
 NRK.no - MGP 2012

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1960-songar
Melodi Grand Prix-vinnarsongar
Eurovision Song Contest 1960-songar
Norske Eurovision Song Contest-songar
Norskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Finskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Fleirspråklege Eurovision Song Contest-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Finskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Fleirspråklege Melodi Grand Prix-songar
Melodi Grand Prix 2012
Inger Jacobsen-songar
Nora Brockstedt-songar
Dreitorspitze

Dreitorspitze er eit mektig og markant fjellmassiv i den austlege delen av Wetterstein-fjella. Det er delt opp i Partenkirchner () og Leutascher Dreitorspitze (); begge har fleire toppar. Hovudtoppen, Leutascher Dreitorspitze, som òg blir kalla Karlspitze, er det fjerde høgste fjellet i Tyskland.

Referansar 

Fjell i Alpane
Fjell i Tyskland
Fjell i Austerrike
Wetterstein
Internasjonale fjell i Europa
Den tysk-austerrikske grensa
Ytrebygda nærkyrkje

Ytrebygda nærkyrkje er ei kyrkje i Blomsterdalen i bydelen Ytrebygda i Bergen kommune. Det hadde blitt jobba med planar om ei kyrkje i bygda sidan 1960-talet.

Vigslingsgudstenesta vart halden av Bjørgvin-biskop Halvor Nordhaug og prost i Fana prosti Per Barsnes den 18. desember 2011. Kyrkja har 210 sitjeplassar, men det var om lag 300 som møtte opp på vigslinga. Ordførar Trude Drevland var også til stades.

Kunsten i kyrkja er laga av Per Odd Aarrestad frå Sandnes. Ytrebygda kyrkje skal brukast av både kyrkjelyden og av KFUK/KFUM i Fana.

Kjelder 

 Kyrkjelydsbladet Tegn, nr. 01/12: - En gledens dag.

Bakgrunnsstoff 

 Bilete på Ungfana.no
 Kyrkja si offisielle nettside

Fotnotar 

Kyrkjer i Fana
Ytrebygda
Kyrkjer i Fana prosti
Norske kyrkjer frå 2011
Hans Ormset

Hans Ormset () var ein norsk pioner innan fotografering i Aure kommune. 

Ormset tok til å interessera seg for fotografering då han var liten. Deinare studerte han fotograering i to år hjå Aune i Trondheim og arbeidde der i enda eit år. Han reiste så heim til Aure og bygde seg mørkerom på heimgarden på Ormset. Det var ikkje så mange fotografar tidleg på 1900-talet og Ormset reiste mykje og tok bilete i Aure, Valsøyfjord, Halsa, Tustna og Hemne. Det finst eit stort arkiv med bilete etter han. Mange av desse er i dag av stor historisk verdi. Det eldste kjende fotografiet hans er frå 1. maitoget i Aure i 1911.

Referansar 

Folk frå Aure
Norske fotografar
Arnold Kofoed

Arnold Kofoed var instituttarkitekt ved NTH i Trondheim. Han kom frå Skogset på Ertvågsøya i Aure kommune. 

Folk frå Aure
Norske arkitektar
Ytrebygda

Ytrebygda er ein bydel i Bergen kommune, på sørsida av Grimstadfjorden og Nordåsvatnet. Bydelen grensar til Fana i aust, og i nord, over Grimstadfjorden ligg Fyllingsdalen. Ytrebygda hadde 25.710 innbyggjarar i 2011.

Opphavleg var Ytrebygda ein del av Fana kommune. Under den store kommunesamanslåinga i 1972 vart Ytrebygda så ein del av Fana bydel, og vart skilt ut som eigen bydel i 1990. Framleis høyrer kyrkjene i Ytrebygda til under Fana prosti.

Ytrebygda omfattar tettstadene Steinsvik, Nordås, Grimseid, Milde, Hjellestad, Flesland, Dolvik, Søreide, Kokstad, Sandsli og Blomsterdalen. Det ligg 9 grunnskular og to vidaregåande skular i bydelen.

Fasilitetar 

 Fana folkehøgskole, Hjellestad
 Siljustøl museum, heimen til Harald Sæverud
 Herregarden Store Milde
 Bergen lufthamn, Flesland
 Søreide kyrkje
 Ytrebygda nærkyrkje

Kjelder 

 , henta inn 14. februar 2012.
 Bokmålswikipedia om Ytrebygda, henta inn 14. februar 2012.

Bydelar i Bergen
Ytrebygda
Bergenhus bydel

Bergenhus er ein bydel i Bergen som omfattar dei sentrale delane av byen. Bergenhus grensar i nord til Åsane, i aust til Arna, i sør til Årstad og i sørvest til Laksevåg. Bydelen vart skipa ved samanslåinga av dei tidlegare bydelane Sentrum og Sandviken. Det var 38 544 innbyggjarar i bydelen Bergenhus i 2011. 

Bergenhus omfattar mellom anna strøka Sandviken, Ladegården, Skuteviken, Bryggen, Eidemarken, Skansen, Vågsbunnen, Marken, Nordnes, Verftet, Nøstet, Engen, Sydnes, Møhlenpris, Nygård og Kalfaret.

Kjelder 

 Store Norske Leksikon om Bergenhus, henta inn 14. februar 2012.
 Bokmålswikipedia om Bergenhus, henta inn 14. februar 2012.

Bergenhus
Bydelar i Bergen
San Bernardino-passet

San Bernardino-passet er ein fjellovergang i kantonen Graubünden i Sveits. Vegen over fjellet knyter saman dalane Rheinwald og Val Mesolcina. Frå passhøgda er det i luftlinje fire kilometer til Hinterrhein i nord og 12 km til Mesocco i sør. Passhøgda på 2 065 meter over havet ligg på vasskiljet mellom Nordsjøen og Middelhavet, og samsvarar med språkskiljet mellom tysk og italiensk.

Vegen over San Bernardino-passet er vinterstengd frå desember til april.

Soge
Fjellovergangen har minst vore i bruk sidan romartida. Fjellovergangen vart mykje viktigare etter ein på 1400-talet hadde bygt ut Via Mala mellom Hinterrheindalen og Rhindalen. Ruta over San Bernardino-passet vart då eit attraktivt alternativ til fjellovergangane lenger aust, som Settimo- og Julierpasset. Sjølv om vegen vart mura med steinblokker, var han lenge farbar einast med pakkdyr. Første kjerrevegen stod ferdig i 1770, medan dagens fjellveg vart bygt frå 1818 til 1823. I 1967 vart den 6,6 km lange San Bernardino-tunnelen under passet opna. Europaveg 43 går gjennom tunnelen, som vart utbetra i 2006.

San Bernardino-passet er oppkalla etter den italienske helgenen 'Bernadin av Siena'.

Bakgrunnsstoff

Denne artikkelen bygger på «San Bernardino-passet» frå ,  den 14. februar 2012.  
 

Fjellovergangar i Sveits
Geografi i Graubünden
Foldfjordsvegen

Foldfjordsvegen er vegen gjennom Foldfjorden på Ertvågsøya i Aure kommune på Nordmøre. 

Arbeidet med å bygga veg gjennom Foldfjorden, frå Vågosen til straumskaget ved den indre straumen på Follan vart sett i gang rundt 1829. VegStrekninga, som var om lag 10 km lang, vart delt inn i fire delar og fire arbeidslag vart sett til å arbeida på kvar sin del. Arbeidet var utført av arbeidspliktige oppsittarar frå heile Ertvågsøya. Mange meinte at dei ikkje hadde bruk for veg og det hende at somme freista å lura seg unna, eller slurva med arbeidet. Men ein veginspektør frå myndigheitene inspiserte arbeidet og rapporterte til lensmannen, som skreiv ut bøter til dei som ikkje møtte opp. Men arbeidet gjekk likevel seint. 

Rundt 1840 gjorde kommunestyret vedtak om at det òg skulle byggast veg frå Klaksvika til Espset. Fyrst langt innpå 1840-talet vart det bestemt at dei to vegstubbane skulle knytast saman med veg frå Espset til Follan. Rundt 1850 var heile strekninga mellom Vågosen og Klaksvika såpass ferdig at ho kunne rodeleggast; oppsittarane langs vegen fekk då kvart sitt vegstykke å halda i orden. Dei hadde òg brøyteplikt om vinteren, noko mange meinte ikkje var naudsynt og det var stor misnøye med å verta pålagt arbeid dei ikkje såg nytten av. 

Mellom Vågosen og Skogset gjekk vegen langs Skausetvatnet og med unnatak av småbakkar var vegen flatvoren. Mellom Skauset og Innigarden var det ei bratt kleiv, Skausetkleiva. Vidare utover Ålmogrenda gjekk vegen over dyrka mark og traseen var lagt slik at gardsvegane vart så korte som mogleg. Rett utom Ålmogrenda var dei ei bratt kleiv, som vart kalla Solbota. Resten av vegen mellom Ålmogrenda og Semundset gjekk òg gjennom kupert terreng og det var knapt nok flate parti mellom bakkane. Mellom Semundset og Follan var det òg bakke opp og bakke ned heile vegen. Rett innom Follan låg Follkleiva, som var den lengste og brattaste kleiva på heile Foldfjordsvegen. 

Då bilane dukka opp førte bakkane til stadig problem. Dei fyrste bilane hadde dårlege bremsar og det var vanleg å ha med ein halvvokstring eller to som sprang etter og la stein attom hjula når det vart stopp i ein bakke. På grunn av alle bakkane var det vanskeleg å brøyta vegen skikkeleg og om vinteren var det ofte berre traktorar og hestar som kom fram. 

Vegen mellom Skauset og Nedgarden i Ålmogrenda vart lagt om sist på 1950-talet, slik at vegfarande slapp unna Skausetkleiva. På 1960-talet vart det bygd ny veg mellom Espset og Nedgarden i Ålmogrenda, slik at så godt som alle bakkane forsvann.

Referanse 

Vegar i Aure
Ertvågsøya