alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fredrik

Fredrik og Frederik er skandinaviske mannsnamn sett saman av 'fred' og -rik, 'herskar', 'mektig'. Fredrik har norsk namnedag den 14. november.

Dei eldste formene av namnet er gammaltysk Frithuric og angelsaksisk Freodheric. Ein finn att namnet som forledd i nokre eldre norske stadnamn, noko som tyder på eit tilsvarande norrønt namn, men dette er ikkje kjend. Ein kjenner til bruk av namnet i Noreg sidan om lag 1060.

Namna har ei rekke ulike skrivemåtar, avleidde former og kortformer. På tysk er det Friedrich og Friederich, på engelsk Fredric(k) eller Frederick, på fransk Frédéric, på italiensk Frederico eller Federico, osb. Kortformer er mellom anna engelske Fred og Freddy, norske Frikk og tyske Fritz. Kvinnenamn forma av Fredrik er mellom anna Frederica, Fredrikke, Frida og Rikke.

Bruk 
Fleire kongar, keisarar og adelsmenn har hatt dette namnet, noko som har hjelpt utbreiinga.

Kjende namneberarar

Regentar 

Fredrik (dansk stavemåter Frederik) er namnet på fleire danske regentar:
 Fredrik I
 Fredrik II
 Fredrik III
 Fredrik IV
 Fredrik V
 Fredrik VI
 Fredrik VII
 Fredrik VIII
 Fredrik IX

Fredrik er namnet på to svenske regentar:
 Fredrik I av Sverige (1720–1751)
 Adolf Fredrik av Sverige (1751–1771)

Fredrik er også namnet som blir brukt på norsk om tyske regentar som eigentleg heitte Friedrich:
 Fredrik Barbarossa
 Fredrik den store av Prøyssen
 Fredrik III

Andre 

 Friedrich Schiller (1759-1805), tysk forfattar
 Frederik Stang (1808 - 1884), norsk politikar
 Frederik Paludan-Müller, (1809 - 1876), dansk diktardiktar
 Frédéric Chopin (1810-1849), polsk-fransk komponist
 Friedrich Engels (1820-1895), tysk filosof
 Frédéric Passy (1822-1912), fransk komponist
 Frederik Willem van Eeden, (1829 - 1901) nederlandsk filosof
 Frédéric Mistral (1830—1914), fransk diktar
 Fredrik Bajer (1837-1922), tildelt Nobels fredspris i 1908
 Friedrich Nietzsche (1844-1900), tysk filosof
 Frederick Delius (1862-1934), engelsk komponist
 Frederik Pohl, (f. 1919), amerikansk forfattar
 Fredrik Barth (f. 1928), norsk professor i sosialantropologi
 Frederik Willem de Klerk (f. 1936), sørafrikansk president og nobelprisvinnar
 Frederick Forsyth (f. 1938), britisk forfattar
 Frederic Hauge (f. 1965), norsk miljøvernar
 Fredrik Reinfeldt, (f. 1965) svensk statsministar

Sjå òg 
 Fredrik I
 Danske regentar
 Norske regentar
 Frederik av Danmark
 Tysk-romerske keisarar
 Tyske keisarar

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Fredrik» frå , den 13. november 2008. 
 
 «Fredrik» i Caplex

Mannsnamn
Førenamn av gammalhøgtysk opphav
Namn knytte til fred
Namn knytte til makt
Johann Gutenberg

Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (om lag 1398-3. februar 1468) var ein tysk metallarbeidar og oppfinnar, særleg kjend for utviklinga av boktrykkarkunsten i 1450-åra. 

Han utvikla mellom anna ei metallegering for typar, oljebasert blekk, ei form ein kunne støypa typane i, og ei ny trykkepresse med utgangspunkt i ei vinpresse. Tradisjonen gjev Gutenberg æra av å ha innført trykking med einslege, støypte metallbokstavar i Europa, ein metode som var langt raskare og billigare enn trykking med heile, utskorne treplater. Den nye boktrykkarkunsten bana vegen for ei stor auke av skrifter i omløp, og byrja ein informasjonsrevolusjon i renessanseeuropa.

Livssoge 

Gutenberg var fødd i Mainz som son til kjøpmannen Friele Gensfleisch zur Laden, som tok etternamnet «zum Gutenberg» etter nabolaget familien flytta inn i. Rundt 1430 reiste han frå Tyskland til Frankrike, og byrja der å prøva seg fram med bokstavtypar i metall som kunne brukast fleire gonger. Med støtte frå den pengesterke Johann Fust utvikla han den nye oppfinninga si. 

Det første Gutenberg trykte, var avlatssetlar, som blei selde av kyrkja til dei som ønska avlat for syndene sine. Deretter laga han nokre utgåver av Ars Minor, ein del av ei lærebok i latin, første gongen i 1451 eller 1452. Den første masseproduserte boka hans var Bibelen, som Gutenberg trykte første gong i februar 1455. Ved bokmessa i Frankfurt same året kunne han imponera tilskodarar ved å selja biblar for 300 florinar, som rett nok var tre årslønner for ein vanleg arbeidar, men likevel mykje billigare enn tidlegare, meir arbeidstunge biblar. 

Gutenberg hadde snart tent inn nok til å gje Fust avdrag på lånet sitt, men i staden brukte han pengane til å utvikla trykkemaskinen sin vidare. Fust gjekk til rettssak, og vann ikkje berre størsteparten av pengane til Gutenberg, men òg retten til typane og ein stor del av utstyret han hadde brukt til å trykka Bibelen. Slik blei Fust den første utgjevaren som prenta ei bok med sitt namn på, sjølv om Gutenberg heldt fram med å trykka resten av livet. Han døydde i Mainz i 1468, med lite eigedom, men med eit veksande ettermæle.

Ettermæle 
Oppfinninga til Gutenberg førte til store endringar i Europa. Både lesekunna og vitskapen utvikla seg på grunn av at nye tankar og observasjonar kunne trykkast og raskt spreiast til mange lesarar. Av mange er oppfinnaren rekna som faren til opplysingstida.

Gutenberg er i dag minna med ei rekkje statuar, Gutenbergmuséet i Mainz, og med samarbeid som Gutenberg Galaxy og Prosjekt Gutenberg.

Kjelder

Tyske oppfinnarar
Kommunikasjon
Pers Resort

Pers Resort er eit opplevelseshotell i Gol i Hallingdal i Buskerud. Resorten består av hotell, motell, leilegheiter og hytter. Pers Resort har til saman 1100 senger. Badelandet Tropicana ligg vegg i vegg med hotellet på Pers Resort.

Hotellet blei starta som ungdomsherberge av Per Herbrand Rustberggard og kona Oline i 1949. I 1964 stod det første byggjetrinnet på hotellet ferdig. På den tida hadde hotellet eit areal på 2000 kvadratmeter og 62 senger. I dag har sjølve hotellet eit areal på  kvadratmeter.

Byggverk i Gol
Reiseliv i Viken
Hotell i Viken
Skipingar i 1949
Arne Svingen

Arne Svingen () er ein norsk forfattar og journalist. Han har sidan bokdebuten i 1999 vore svært produktiv med bøker innanfor ei rekke sjangrar, men er mest kjend for sine bøker for barn og unge. Han sit i styret for Norske Barne- og Ungdomsbokforfattarar og var ein periode redaktør for tidsskriftet Forfatteren.

Arne Svingen dobbeltdebuterte med romanane Handlingens mann og Svart elfenben i 1999. Han har elles fått mellom anna Skolebibliotekarforeningens litteraturpris i 2007 for sitt samla forfattarskap av barne- og ungdomsbøker. I 2005 fekk han Brageprisen for Svart elfenben. I 2018 fekk han NBU-prisen.

Kjelder 

Norske forfattarar
Norske barnebokforfattarar
Norske dramatikarar
Forfattarar frå Oslo
Vinnarar av Brageprisen
Vinnarar av NBU-prisen
Skolebibliotekarforeningens litteraturpris

Skolebibliotekarforeningens litteraturpris er ein skjønnlitterær pris oppretta i 1982. Prisen vert utdelt av Skolebibliotekarforeningen i Norge som ein honnør og ein stimulans til ein forfattar av norsk barne- og ungdomslitteratur. Prisen vert gjeve for eit samla forfattarskap eller delar av det. Prisen består av ein diplom og eit verk av ein norsk kunstnar.

Vinnarar 
 1982 – Beate Audum for Ser deg siden Donna og Paraplytreet
 1983 – Philip Newth for samla forfattarskap
 1984 – Zinken Hopp for samla forfattarskap
 1985 – Jon Bing for barne- og ungdomsbøkene hans
 1986 – Tor Åge Bringsværd for barne- og ungdomsbøkene hans
 1987 – Torvald Sund for Første tørn på Havterna og øvrige barne- og ungdomsbøker
 1988 – Mette Newth for Bortførelsen
 1989 – Torill Thorstad Hauger for dei historiske romanane hennar for born og ungdom
 1990 – Stig Holmås for Apacheindianerne
 1991 – Ole Røsholdt for Solen som sloknet, Jakob Gjøgler og Den rette kongen
 1992 – Erna Osland for Kryssord og Reisa til Maria
 1993 – Jostein Gaarder for Kabalmysteriet, Sofies verden og Julemysteriet
 1994 – Kjersti Scheen for det samla forfattarskapet, og spesielt Månefeen og Kaperøya
 1995 – Torun Lian for Bare skyer beveger stjernene
 1996 – Paul Leer-Salvesen for «Englebarn»-bøkene
 1997 – Tormod Haugen for Georg og Gloria
 1998 – Egil Hyldmo for Ulveboka
 1999 – Bjørn Sortland for Raudt, blått og litt gult, Forteljinga om jakta på forteljinga og Å venta på regnbogen
 2000 – Svein Nyhus for Verden har ingen hjørner
 2001 – Finn Øglænd for Dei penaste jentene på TV
 2002 – Thore Hansen for «Skogland»-serien
 2003 – Hilde Hagerup for Løvetannsang
 2004 – Eirik Newth for Sola, Månen, Stjernene, Planetene
 2005 – Jon Ewo for Svart. Og cirka hvitt
 2006 – Marit Nicolaysen for bøkene om Svein og rotta
 2007 – Arne Svingen for barne- og ungdomsbøkene hans
 2008 – Ingunn Aamodt for barne- og ungdomsbøkene hennar
 2009 – Bjørn Arild Ersland for barne- og ungdomsbøkene hans
 2010 – Endre Lund Eriksen for barne- og ungdomsbøkene hans
 2011 – Bjørn F. Rørvik og Per Dybvig for biletbøkene deira
 2012 – Linn T. Sunne for barne- og ungdomsbøkene hennar
 2013 - Lars Mæhle for barne- og ungdomsbøkene hans

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Prisvinnarliste for litteraturprisen hjå Skolebibliotekarforeningen 

Norske litteraturprisar
Norsk barnelitteratur
Prisar og utmerkingar skipa i 1982
1982 i Noreg
Scandic Sunnfjord Hotel

Scandic Sunnfjord Hotel & Spa er eit fullservicehotell som ligg sentralt i Førde i Sunnfjord. Hotellet har 205 rom, og er premiert for sin frukostbuffé som blir servert i Restaurant Laxen. Frukostbufféen er kåra til ein av landets beste (Vestlandets beste) i 2006/2007. Hotelldirektør er Odd Erik Gullaksen.

I august 2009 opna hotellet ei storstilt spa-avdeling i eit nytt tilbygg til hotellet. Anlegget vart ved opninga karakterisert som eit av norges beste av konsernsjefen i RICA-kjeda. I 2009 vart hotellet heidra for si langvarige miljøsatsing, og blei det første svanemerka hotellet i Sogn og Fjordane.

Kjelder 
 Vestlandets beste hotellfrukost
 Regionvinnar, Norges beste hotellfrukost

Bakgrunnsstoff 
Scandic Sunnfjord Hotel & Spa ved scandichotels.com

Byggverk i Sunnfjord
Hotell i Vestland
Maskat

Maskat er eit fjell på 687 moh. i Sauherad i Midt-Telemark kommune i Vestfold og Telemark fylke. Fjellet er mykje brukt som turterreng. Frå toppen har ein utsikt over Bø, Lifjell, Norsjø og Sauherad.

Bakgrunnsstoff
 Video frå Maskat

Fjell i Vestfold og Telemark
Geografi i Midt-Telemark
Sparebanken Sogn og Fjordane

Sparebanken Sogn og Fjordane (SSF) er den største banken i Sogn og Fjordane fylke med ein forvaltningskapital på ca 38 milliardar kroner og 270 årsverk. Banken har 13 salskontor og 21 bank-i-butikk filialar. Sparebanken Sogn og Fjordane har i tillegg kontor i Bergen. Hovudkontoret ligg i Førde i Sunnfjord. Banken er ein av dei første sparebankane i landet som har teke i bruk det nye lovverket til finansnæringa og danna to stiftingar; Sparebankstiftinga Sogn og Fjordane og Sparebankstiftinga Fjaler. Styreleiar i Sparebanken Sogn og Fjordane er Sindre Kvalheim. Bernt Reed er leiar i generalforsamlinga, som har 25 medlemer; 9 valde av innskytarane, 6 medlemer frå dei tilsette og 10 som representerer eigenkapitaleigar.

Konsern 
Sparebanken Sogn og Fjordane har følgjande dotterselskap:

 Bustadkreditt Sogn og Fjordane AS (tidlegare: SSF Bustadkreditt AS)
 Bankeigedom Sogn og Fjordane AS: (tidlegare: SSF Bankeigedom AS)
 Eigedomsmekling Sogn og Fjordane AS (tidlegare: SSF Eigedomsmekling AS)

Historie 
Formålet med sparebankane var frå starten av at dei skulle vere hjelp til sjølvhjelp for folk med små inntekter, og bidra til økonomisk sjølvstende og tryggleik for den enkelte. Sparebanken Sogn og Fjordane er over 160 år gamal og er bygd opp av over 25 sparebankar. Banken starta som Førde Sparebank i 1842. Sparebanken Sogn og Fjordane blei etablert 1. april 1988 ved ei samanslåing av Balestrand Sparebank, Gaular Sparebank, Gloppens Sparebank, Hornindals Sparebank, Innvik Sparebank, Leikanger Sparebank, Stryn Sparebank og Sunnfjord Sparebank. Sunnfjord Sparebank vart etablert i 1973 ved ei samanslåing av Askvoll Sparebank, Førde Sparebank, Jølster Sparebank og Vevring Sparebank. I 1975 blei Brekke Sparebank, Hyllestad Sparebank, Kyrkjebø Sparebank og Lavik Sparebank med og i 1984 kom Gulen Sparebank, Naustdal Sparebank og Sulen Sparebank med. Den 13.oktober 2003 blei Sparebanken Flora-Bremanger ein del av Sparebanken Sogn og Fjordane. Sparebanken Sogn og Fjordane har eit strategisk samarbeid med Gjensidige og lanserte i 2007 ein nasjonal nettbank med base i Førde, Gjensidige Bank. Frå 1. september 2010 har Sparebanken Sogn og Fjordane teke over drifta av Fjaler Sparebank i Dale og Bergen.

Visjon og verdiar 
Sparebanken Sogn og Fjordane har som visjon å vere ei drivkraft for fylket sitt. Banken har eit breitt kulturelt engasjement, og den er hovudsponsor for dei fleste store kulturarrangementa i fylket. I 2010 hadde banken sett av 30 millionar kroner av overskotet øyremerka gåver / utbytte som skulle gå til å understøtte det frivillige lagsarbeidet i fylket. Banken nemnar at stikkorda for sitt bidrag er mangfald, trivsel og nyskaping.

Sparebanken Sogn og Fjordane støttar også opp om, og prioriterar viktige tiltak som anleggsutbygging, breiddeidrett, nærmiljøtiltak og talentutvikling i sitt sponsorarbeid.

Bakgrunnsstoff 
 Sparebanken Sogn og Fjordane sin nettstad
 Blogg for Sparebanken Sogn og Fjordane
 Heimeside for dei yngste kundane

Norske bankar
Næringsliv i Sogn og Fjordane
Skipingar i 1842
Andebu Sparebank

Andebu Sparebank er ein frittståande og sjølvstendig sparebank som vart etablert i 1863. Hovudkontoret ligg i Andebu sentrum. Banken er medeigar i Terra-gruppa.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske bankar
Andebu
Næringsliv i Sandefjord
Skipingar i 1863
1863 i Noreg
Toppserien 2008

Toppserien 2008 starta våren 2008. 12 lag deltok i serien, som er øvste divisjon i norsk damefotball.

Fotball i Noreg i 2008
Titanic (1997)

Titanic er ein film frå 1997, regissert av James Cameron. Den er den mest innbringande filmen som nokon gong har blitt laga. Handlinga er basert på RMS «Titanic» sitt forlis i 1912, der me følgjer to passasjerar på turen: Jack, ein fattig, ung kunstnar, som forelskar seg i Rose, ei jente frå ein rik familie på første klasse. Den kvinnelege hovudrolla har Kate Winslet. Den mannlege hovudrolla var eigentleg tiltenkt Macaulay Culkin. Då filmselskapet 20th Century Fox ville at James Cameron, som òg var produsent for filmen, skulle gje rolla til Matthew McConaughey istadenfor til Culkin, nekta Cameron. Som eit kompromiss tilsette dei til slutt ein annan tidlegare barnestjerne, Leonardo DiCaprio.

Filmen Titanic vann talrike prisar, blant dei Amandaprisen for beste utanlandske film i 1998.

Rolleliste 
{|  
|- bgcolor="#CCCCCC" 
! Skodespelar !! Rolle
|- 
|Leonardo DiCaprio || Jack Dawson
|-
|Kate Winslet || Rose DeWitt Bukater
|-
|Billy Zane || Caledon Nathan Hockley
|-
|Frances Fisher || Ruth DeWitt Bukater
|-
|Kathy Bates || Margaret Tobin «Molly» Brown
|-
|Danny Nucci || Fabrizio De Rossi
|-
|Gloria Stuart || Rose Dawson Calvert
|-
|Bill Paxton || Brock Lovett
|-
|Eric Braeden || John Jacob Astor IV
|-
|David Warner || Spicer Lovejoy
|-
|Martin Jarvis || Cosmo Duff Gordon
|-
|Rosalind Ayres || Lucille Duff Gordon
|-
|Victor Garbe || «Thomas Andrews, Jr.
|-
|Bernard Hill || Edward John Smith
|-
|Jonathan Hyde || J. Bruce Ismay
|-
|Bernard Fox || Archibald Gracie
|-
|Jason Barry || Tommy Ryan
|-
|Ewan Stewart || William McMaster Murdoch
|-
|Jonathan Phillips || Charles Lightoller
|-
|Ioan Gruffudd || Harold Lowe
|-
|Michael Ensign || Benjamin Guggenheim
|-
|James Lancaster || Thomas Byles
|-
|Rochelle Rose || Noël Leslie
|-
|Suzy Amis || Lizzy Calvert
|-
|Anatoly Sagalevitch || Dr. Anatoly Milkailavich
|-
|Lewis Abernathy || Lewis Bodine
|-
|Elsa Raven || Ida Straus
|-
|Lew Palter || Isidor Straus

Titanic
Filmen Titanic
Titanic
Titanic
Titanic
Titanic
Titanic
Titanic
Hertugdømet Livland

Hertugdømet Livland (latin Ducatus Ultradunensis; latvisk Pārdaugavas hercogiste) var eit område i Storfyrstedømet Litauen og seinare Den polsk-litauiske realunionen, som eksisterte frå 1561 til 1621.

Livland hadde vore ein del av storfyrstedømet frå 1561, sidan Klosterstaten til Den tyske-riddarordenen vart sekularisert i Wilno-pakten og Det liviske forbundet vart oppløyst i dei liviske krigane. Delar av Livland vart ein del av Hertugdømet Kurland og Semigalia, medan dei sørvestlege delane av dagens Estland og nordaustlege delar av Latvia, vart avstått til Litauen. Gotthard Kettler var den første herskaren i området.

I 1566 vart Hertugdømet Livland oppretta og Unionavtalen mellom landeigarane i Livland og styresmaktene til Litauen. Jan Hieronimowicz Chodkiewicz vart den første guvernæren og hertugen (1566–78). Han vart ein provins i Storfyrstedømet Litauen fram til 1569. Etter Lublinunionen i 1569 vart han ein del av eit kondominat med Kongedømet Polen og Storfyrstedømet Litauen.

Delar av hertugdømet vart erobra av Sverige under den polsk-svenske krigen og erobringane deira vart respektert i Altmarktraktaten i 1629. Realunionen heldt på dei austlege områda av Hertugdømet som fekk namnet Inflanty, fram til den første delinga av Polen i 1772, då det vart annekert av Katarina den store sitt russiske keisardøme.

Bakgrunnsstoff 
 Hertugdømet Livland

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Duchy of Livonia» frå , den 21. januar 2008. 
 

Latvisk historie
Kongedømet Livland

Kongedømet Livland var ein stat formelt utnemnd av Ivan IV av Russland under den liviske krigen. 10. juni 1570 kom den danske hertugen Magnus av Holstein til Moskva der han vart krona til konge av Livland. Magnus la først ein eid om å aksepterte Ivan som sin overherre og fekk i byte vasallkongedømet Livland. Områda i det nye kongedømet måtte derimot erobrast først. Den nye kong Magnus av Livland drog frå Moskva med 20 000 russiske soldatar for å erobre det svensk kontrollerte Reval. Ivan håpa på støtte frå Fredrik II av Danmark-Noreg, den eldre broren til Magnus, men fekk det ikkje. Mot slutten av mars 1571 gav Magnus opp kampen om Reval og drog frå omleiringa.

I 1577 då Magnus hadde mista støtta frå både bror sin og Ivan kalla Magnus på støtte hos den liviske adelen om å drive ut utlendingane. Han vart så angripe av Ivan sine styrkar og tatt til fange. Då han slapp fri tok han tilbake den kongelege tittelen. Magnus var dei siste seks åra av livet sitt i slottet i Pliten i Kurland der han døydde.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kingdom of Livonia» frå , den 21. januar 2008.

Fotnotar 

Estisk historie
Latvisk historie
Livisk historie
Livland
Mausund

Mausund eller Mausundvær, er ein tettstad og øygruppe i Frøya kommune i Trøndelag. Sjølve tettstaden Mausund er ligg på Måøya og Gårdsøya, men med i tettaden vert òg innbyggjarane Litle og Storaursøya og Geitøya rekna med, til saman vel 250 innbyggjarar (2005). Øyane er knytt saman med bru og veg. I daglegtale nyttar innbyggjarane sjølv Maus'n om heimstaden sin.

Mausund er det mest folketette området i øyrekka utanfor Frøya, som strekkjer seg frå Sula i sør til Halten i nord, ein avstand på 40 nautiske mil.

Mausund har barne- og ungdomsskole, idrettsanlegg og dugnadsbygd symjehall, i tillegg til fiskemottak.

Det er funne spor etter steinalderkultur på staden, og ein veit at 11 gardar var i drift på staden rundt år 1000. Fra 1800-talet voks folketalet langs heile kysten, ein vekst som varte til etter den andre verdskrigen.

I likskap med mange fiskevær hadde òg Mausund sine væreigarar. frå 1537 var Kongen eigar av fiskeværet, men i 1660 vart det seld til Gertrud Rosing Parelius og Rasmus Rosing Parelius. I 1792 vart Mausund seld til Kock-familien, som òg eide naboværet Sula. I 1820 overtok Parelius-familien igjen. I 1850 overtok kjøpmann Astrup frå Kristiansund været og han vart òg den siste væreigaren. Ved folketeljinga i 1875 var det 293 innbyggjarar på staden. I 1901 var tMausund seld og 14 av oppsittarane fekk kjøpe sine eigne eigedomar.

Etter den andre verdskrigen fekk Mausund ein økonomisk oppsving. Svikten i sildefisket på 60-talet vart delvis kompensert med anna fiske til lokal næringsmiddelindustri. Midt på 70-talet vart det stans i eksporten av tørrfisk til Nigeria, saltfisk til Brasil, samt at sjøfisket etter laks vart regulert. På toppen var den generelle sesongen med fiske etter kvitfisk dårleg to år på rad. Dette førte til igangsetting av fleire offentleg og private prosjekter, mellom anna skuleutbygging.

Mausundaksjonen i 1976 var ein reaksjon mot reguleringa av sjøfisket etter laks, men aksjonen fekk ikkje støtte frå omverda og vart avblåst. Han vart derimot starten på avfolkinga av været, sidan laksefisket var det økonomisk viktigaste for fiskarane på staden.

Mausund har hurtigbåtsamband til Sula, Froan og Halten, samt til Frøya og frå der vidare til Trondheim. 3. mai 2006 vart det opna ferjesamband frå Dyrøya på fast-Frøya til Mausund og Sula.

Bakgrunnsstoff
 Mausund skole
 Mausund.com
 Mausund Turistinfo
 «Kort riss av Mausund si historie» av Johan G Foss 

Geografi i Frøya
Øyar i Trøndelag
Fiskevær i Trøndelag
Høgskolen i Lillehammer

Høgskolen i Lillehammer (ofte forkorta HIL) var ein norsk statleg høgskole som eksisterte frå 1994 til 2016, då han gjekk inn i den nye Høgskolen i Innlandet.

Høgskolen blei etablert ved høgskulereforma 1. august 1994 som nyutgåva av den tidlegare Oppland Distriktshøgskole.
I september 2016 vedtok HiL og Høgskolen i Hedmark å slå seg saman til Høgskolen i Innlandet.

Skulen hadde vel 3200 studentar og 240 tilsette.

HIL sine åtte fagområder 
 Oppleving, reiseliv og kultur
 Idrett
 Film og fjernsyn
 Samfunnsvitskap og humaniora
 Helse og sosial
 Ledelse og økonomi
 Den norske filmskolen
 Etter- og vidareutdanning

Kjelder

Tidlegare høgskular i Noreg
Høgskolen i Innlandet
Utdanning i Innlandet
Skipingar i 1994
Lillehammer kommune
Skipingar i 1994
Nedleggingar i 2016
Tidvassbølgje

«Tidvassbølgje» kan også vise til ei bølgje i havet laga av tidvatnet, og til ei flodbølgje.

Tidvassbølgje er eit fenomen som kan finna stad i tronge  kanalar, som elvar og sund,  med ein viss storleik på tidvasskilnaden, gjerne i samband med springflod. Det medfører at tidevatnet som kjem inn dannar ei eller fleire snøgge bølgjer som typisk har høge, fossande bølgjetoppar. 

Bølgjene går to til tre gonger snøggare enn vanleg tidvatn, og held fram lengre. Dei har gjerne ei eller fleire tydelege bølgjetoppar som kan bryta, og kan også koma saman med eit tydeleg brus. Store og tydelege tidvassbølgjer er kjende under ulike namn.

Medan dei større tidvassbølgjene kan vera farlege for skipsfart i elva, blir dei også brukt av surfarar og sett på av turistar.

Plassering

Ein finn tidvassbølgjer særleg ved munningen av større floder som Amazonas, Brahmaputra, Indus, Irrawaddy og Qiantang.

I Europa er tidvassbølgjer mindre vanlege, men ein finn dei mellom anna i Garonne og Seinen i Frankrike, Severn og Trent i England, og i den norske Saltstraumen.

Oversyn

Kjelder
 Encyclopaedia Britannica
Delar av denne artikkelen bygger på «Tidal bore» frå ,  den 21. januar 2008. 
 oppgav desse kjeldene: Pororoca: surfing the Amazon

elvar
bølgjer
tidvatn
Svensk Livland

Livland var eit område underlagt Sverige frå 1620-åra til 1721. Svensk Livland, som bestod av dei sørlege områda av Estland og dei nordlege områda av Latvia (regionen Vidzeme). Området utgjorde store delar av det tidlegare Hertugdømet Livland som tidlegare hadde vore ein del av Den polsk-litauiske realunionen. Erobringa var fullført i 1629. Sjølv om Livland og byen Riga var under svensk kontroll vart ikkje området formelt avstått til Sverige før Olivatraktaten i 1660. Restane av det gamle hertugdømet vart verande ein del av Den polsk-litauiske realunionen vart Inflantia (i dag regionen Latgale). I denne perioden var Riga den største byen i Sverige. 

Området vart seinare erobra av Russland under den store nordiske krigen og vart ein del av Riga gubernija. Det vart formelt avstått til Russland med Nystadtraktaten i 1721.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Swedish Livonia» frå , den 21. januar 2008. 
 

Livland
Livland
Pasiene

Pasiene er ein landsby i Latvia og det austlegaste punktet i både landet og i EU.

Sjølv om Pasiene er ein liten landsby er han kjend for den vakre romers-katolske kyrkja som er bygd i barokkstil frå 1761. Det var òg eit dominkanarkloster i Pasiene, nær kyrkja, men dette brende ned i 1837.

Bakgrunnsstoff 
 Skildring av kyrkja i Pasiene (tysk)
 Bilete av kyrkja i Pasiene
 Bilete av godset i Pasiene

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Pasiene» frå , den 21. januar 2008. 
 

Latvisk geografi