alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Marskland

Marskland er ei slags myr i det litorale området mellom land og salt- eller brakkvatn, område som vert tørrlagt når det er fjøre sjø. Området er dominert av saltplanter. Historisk har marskland vorte rekna som «audeland», i lag med andre våtmarksområde. Marskland er nokre av dei mest biologisk produktive leveområda på jorda, nesten på nivå med tropiske regnskogar. Det daglege tidvatnet fører med seg næringsstoff, som legg seg til rundt røtene til plantene i marsklandet. Den naturlege kjemiske aktiviteten til saltvatn (eller brakkvatn) og tendensen algene har til å bløme opp i det grunne, uskjerma vatnet, fører òg med seg stort biologisk mangfald. 

Marskland har vist seg nyttig som vern mot uvêr. Tidlegare vart store marsklandsområde tørrlagte og nytta til jordbruk og urban utvikling, men i USA og Europa vert desse områda i dag verna. Stadig fleire marsklandsområde vert gjenoppretta slik dei ein gong var.

Nødvendige tilhøve 

Marskland oppstår berre langs kysten, i bukter og estuar der tidvasstraumen er relativt svak, og der anna erosjon er liten slik at vegetasjonen klara å slå rot. Dei er vanlege langs estuar, i lukka bukter og fjordar.

Vegetasjon 
Plantemangfaldet er relativt lågt sidan plantene må tole salt, kunne vere heilt eller delvis dekt av vatn og oksygenfattig gjørme. Dei mest vanlege marsklandsplantene er salturt og spartina, som finst over heile verda. Dei er ofte dei første plantene ein finn på ei slamflate og via økologisk rekkefølgje flyttar dei seg inn på marsklandet. Skota deira flyttar tidvasstraumen over slamflata, medan røtene deira set seg ned i gjørma og stabiliserer ho, samt at dei fører oksygen ned i gjørma som andre planter kan nytte seg av seinare. Planter som strandrisp, vassgro og forskjellige starr og siv veks så snart dei første plantene har slått seg ned.

Sjå òg 
 Bayou
 Myr
 Mangrovesump
 Myrland
 Saltplante
 Sjøgras
 Sump
 Tidvassmyr

Bakgrunnsstoff 
Salt Marsh Nature Center  i Marine Park i Brooklyn i New York i USA

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Salt marsh» frå , den 18. desember 2009. 
 

Jord
Våtmarksområde
Kystgeografi
Kyst- og havlandformer
Kakelinne

Kakelinne, også kalla lefsetøvêret, lefsetøyra eller bryggjardøgri, er ei nemning som vart brukt om ein mildvêrsperiode som ofte kom i desember. Tidlegare vart det sagt at dette mildvêret kom av all fyringa i samband med steiking av julekakene, og det vart naturleg nok varmast heilt i slutten av julestrida, ved tomasmesse. 

Årsaka til éin eller fleire mildvêrsperiodar er naturleg. Det er vanleg at temperaturen stig forbigåande éin eller fleire gonger i løpet av desember. 
Det er slik at november, desember og nokre gonger litt av januar er ein overgangsperiode der atmosfæren forsøkjer å stille seg om frå haust til vinter. Dette inneber ein del forskyvingar mellom mild luft frå sørvest og kald luft som vert danna over kontinenta og Arktis.

Sjå òg 
 Hundedagane
 Indian summer

Kjelder 
 «Kakelinne » på MetLex, innhenta 18. desember 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).

Vêr
Jul
Robin Hood's Bay

Robin Hood's Bay er ein idyllisk liten fiskarlandsby like sør for Whitby på kysten av North Yorkshire i England. Opphavet til namnet er usikkert, men enkelte meiner at Robin Hood skal ha hatt båtane sine her. 

Staden er siste stopp på den populære engelske fotturen «Coast to Coast path», som går tvers igjennom landet frå St. Bees ved Irskesjøen til Robin Hood's Bay, ei strekning på om lag 300 km. Kystvaktstasjonen i landsbyen er bevaringsverdig og er eigd av National Trust.

I 1536 vart det notert at landsbyen hadde 20 fiskebåtar og omkring 50 hus. Fiske var viktig for staden fram til slutten av 1800-talet. Staden var tidlegare òg kjent for smugling. Sidan husa ligg særs nær kvarande, kunne smuglargodset rekkast frå eit vindauge til det neste dersom det vart razzia ein stad. Viktigaste næringsveg er no turisme.

Bakgrunnsstoff
Bayfair (lokalavis) 
Bilete frå Robin Hood's Bay

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Robin Hood's Bay» frå ,  den 18. desember 2009.  
 

Landsbyar i North Yorkshire
Bukter i England
Konstituerande land

Konstituerande land (engelsk constituent countries) er eit offisiell uttrykk for å skildre tre av dei fire bestanddelane av unionsstaten Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland:

 England
 Skottland
 Wales

Alle tre har tidlegare vore sjølvstendige suverene statar, og har alltid hatt eigne variasjonar i politisk, juridisk og administrativ status.

Skottland og Wales er sjølvstyrande, og har sine eigne parlament. England saknar eit sjølvstyrande parlament og regjering, men er framleis tilstrekkeleg særprega til å kunne reknast som eit land og ein nasjon.

Den fjerde delen av Det sameinte kongeriket, Nord-Irland (òg kalla Ulster), er ikkje eit land eller ein nasjon, men ein del av eit land eller ein nasjon (kva land eller nasjon er eit heitt politisk spørsmål). Offisielt er Nord-Irland ein «provins», men ordet provins kan virke ubehageleg for mange innbyggjarar som vil ha eit samla Irland.

Tilhengjarar av sjølstyrerørsla i Cornwall hevdar at Cornwall burde erkjennast som eit likeverdig medlem av unionsstaten.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Konstituerende land» frå ,  den 18. desember 2009.  

Storbritannia
Oddvar Flæte

Oddvar Johannes Flæte (), oppvaksen i Årdal og Høyanger, var fylkesmann i Sogn og Fjordane frå 1994 til 2011.

Utdanning
Flæte er utdanna siviløkonom frå Handelshøyskolen BI (1971). Han har også teke utdanning i leiarutvikling hjå IMI i Geneve i Sveits (1991), og gått Forsvarets høgskole i 2001.

Yrkesliv
Frå 1971 til 1976 var Flæte tilsett ved ÅSV Høyanger Verk, i Høyanger kommune, med ansvar for opplæring, informasjon og organisasjon. Frå 1976 til 1982 var han leiar ved Vik Verk i Vik kommune. Frå 1982 til 1983 var Flæte marknadssjef i ÅSV Foredling.

Frå 1983 til 1987 jobba Flæte som prosjektleiar i Norwegian Petroleum Consultants/Statoil. Etter dette etablerte og dreiv Flæte, saman med fleire andre, konsulentfirmaet Terramar AS (1987-1992). I 1992 vart han tilsett som godsdirektør og seinare trafikkdirektør i NSB, ein posisjon han hadde fram til han vart fylkesmann i 1994.

Flæte var fylkesmann i Sogn og Fjordane frå 1994 til 2011.

Engasjement
Flæte har hatt ei rekkje styreverv i ulike verksemder, og har engasjert seg i satsing på informasjonsteknologi i Sogn og Fjordane, mellom anna gjennom prosjektet IT-forum Sogn og Fjordane. I embetstida hans vart den statlege informasjonstenesta noreg.no, seinare Difi (Direktoratet for forvaltning og IKT), utvikla og lokalisert til Leikanger kommune.

Etter at Flæte gjekk av som fylkesmann i 2011 vart han styreleiar i Førdepakken AS, eit selskap som er pådrivar for å få på plass nytt vegsystem i og rundt Førde.

Flæte leia regjeringa sitt klimatilpassingsutval som leverte si innstilling i 2011. I 2013 vart han leiar for eit nytt NOU-utval som skal gå gjennom kommunelova med sikte på å styrke det kommunale sjølvstyret.

Kjelder 
 «Oddvar Flæte» i NRK Sogn og Fjordane sitt fylkesleksikon
 Fylkesmannsbloggen - Innlegg av Oddvar Flæte  

Folk frå Årdal
Fylkesmenn i Sogn og Fjordane
Alv Askeland

Alv Martin Askeland () var ein norsk sokneprest, målmann og salmeforfattar. 

Askeland studerte teologi ved Menighetsfakultetet og vart ordinert som prest i 1942. I 1945 gifta han seg med Sara Aga. I perioden 1945–55 var han hjelpeprest i Tysnes. I tillegg til det vanlege prestarbeidet samla han mykje minnesmateriale frå området som inkluderte mange gamle tradisjonar frå 1800-talet. Frå 1956 til 1978 var han sokneprest. Frå 1963 var han også prost i Nordre Sunnhordland prosti.

Askeland var den fyrste styreformannen i Norsk Bokreidingslag etter nyskipinga i 1971. Elles var han mellom anna med på å skipe Ivar Aasen-sambandet i 1965, og han var formann i Prestemållaget mellom 1970 og 1972. I ei rekkje år var han og ein sentral person i Vestmannalaget. 

Gjennom arbeidet sitt bar han fram tanken om eit bygdeuniversitet, og dette vart i 1974 ein realitet gjennom den frilynte folkehøgskulen Raulandsakademiet. Seinare motstod han norsk medlemskap i EU, og i 1997 gav ut ei bok som heitte Folkesuvereniteten, Stortinget og Grunnlovi: kontra norsk medlemskap i EU

Alv Askeland gav ut salmesamlinga Kyrkjeljod i 1988. Siste delen av livet budde han på Utne, der kona hans var frå.

Verkliste 
 Kyrkjeljod. Salmar - eigne og umsette (Norsk Bokreidingslag, 1988)

Prisar og utmerkingar 
 1982 Kongens fortenestmedalje i gull
 Æresmedlem i Norsk Måldyrkingslag
 Æresmedlem i Vestmannalaget 
 Æresmedlem i Vestlandske Mållag

Kjelder 
 «Alv Askeland» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.

Referansar 

Norske prestar
Folk frå Haugesund
Kongens fortenestmedalje i gull
Anders Aschim

Anders Aschim () er ein norsk teolog, bibelomsetjar og sakprosaforfattar. 

Aschim voks opp i Tromsø og på Hamar. Han har teologisk embetseksamen med mellomfag i hebraisk og musikk, og vart doktor philos. i 2010. Han verka som prest i mellom anna Ringebu og Enebakk. I tillegg har Aschim hatt forskings- og undervisingsstillingar ved Menighetsfakultetet. Han er med i prosjektet Bibel 2010 drive av Det Norske Bibelselskap, som utarbeider ein fullstendig revisjon av bibelomsetjingane til både bokmål og nynorsk.

Fagleg har Aschim særleg teke for seg Daudehavsrullane og livet til salmeforfattaren Elias Blix, som han gav ut ein fyldig biografi om i 2008. Dette arbeidet var også grunnlaget for doktoravhandlinga han la fram hausten 2010: «Ein betre vår ein gong : Elias Blix / Uavslutta vitskapleg etterskrift.»

Aschim har publisert ei rekkje artiklar om emne knytt til omsetjing av Bibelen, Daudehavsrullane og tidleg målrørsle. I tillegg til tradisjonelle media har Aschim og nytta nyare former, som bloggar.

Verkliste 
 Hemmeligheten i hulen – en fortelling om Dødehavsrullene (1999)
 Ein betre vår ein gong. Elias Blix (2008).

Kjelder 
 «Anders Aschim» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.
 «Anders Aschim», forfattaromtale hjå Det Norske Samlaget, innhenta 18. desember 2009.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Blixblog. Blogg om Elias Blix skriven av Anders Aschim
 qumran.no . Nettstad om Daudehavsrullane driven av Anders Aschim

Norske teologar
Norske omsetjarar
Norske forfattarar
Folk frå Tromsø
Folk frå Hamar
Anders Folkestad

Anders Folkestad () er ein norsk fagforeiningsmann frå Møre og Romsdal. Han har vore fagforeiningsleiar i ei rekkje år, og var første leiaren av hovudorganisasjonen Unio frå opprettinga i 2001. 

Folkestad budde dei første seks åra av livet på Folkestad i Volda. Familien flytta deretter fleire gonger i Møre og Romsdal. Far til Folkestad var lærar, noko også bestefaren var.

Anders Folkestad gjekk på gymnas i Volda og studerte i Bergen og Oslo. Han er utdanna lektor og har studert ved Idrettshøyskolen i Oslo. Første stillinga hans var ved det første idrettsgymnaset i Noreg, i Odda. Han gjekk då inn i Norsk Lektorlag, seinare Norsk Undervisningsforbund. 

I 1989 blei Folkestad nestleiar i Utdanningsforbundet, og har sidan hatt ei rekkje leiarstillingar i fagforeiningar. Han var med på å skipa Unio i 2001 og sat i det første styret, og har vore leiar sidan. I 2011 blei han gjenvald som leiar i to år. Han gjekk av som leiar i 2014.

Kjelder 
 Intervju med Anders Folkestad  ved norgesdokumentasjon.no
 Om Vestlandet, medlemmene og gleder i livet i Ergoterapeuten 01.10

Bakgrunnsstoff 
 Intervju med Anders Folkestad  hjå Norgesdokumentasjon (17.10.2001).

Folk frå Volda
Norske fagforeiningsleiarar
Anders Todal

Sjå òg «Anders Todal Jenssen» og «Per Anders Todal».

Anders Arnson Todal () var ein norsk skuledirektør, Venstre-politikar, mållagsleiar og gardbrukar.

Han var elev ved ulike lærarkurs i norsk, pedagogikk og gymnastikk, og elev ved Nordmøre amtsskule (1900–1901), før han tok eksamen ved Levanger lærarskule i 1904. Han arbeidde som lærar i Åsen frå 1905 til 1933, og ved Skogn folkehøgskole i 1915–1916. Han var klokkar i Åsen kyrkje frå 1918, og kjøpte garden Vatn i Åsen frå svigerfaren i 1930. Todal var konstituert skuledirektør i Nidaros bispedømme frå 1933 til 1942 og 1945 til 1953. Han var styremedlem i Norsk Lærarlag frå 1917 til 1933, styremedlem i Noregs Ungdomslag frå 1917 til 1921 og formann i Noregs Mållag frå 1932 til 1936.

Todal var medlem av Åsen heradsstyre frå 1910 til 1945. Han var varaordførar i kommunen i perioden 1913–1919 og ordførar i periodane 1919–1922 og 1925–1931. Han var formann i Nord-Trøndelag Venstrelag i åra 1931–1945. Todal var innvald på Stortinget frå Nord-Trøndelag frå 1931 til 1933, og der var han medlem av Stortingets kyrkje- og skulekomité.

Under den andre verdskrigen vart Todal arrestert 9. oktober 1942, og sat fengsla på Misjonshotellet i Trondheim fram til 13. oktober, i Lofjorden i Åsen fram til 11. november, på Vollan 12.–19. november, og på Falstad 20. november 1942–22. februar 1943.

Anders Todal vart tildelt Kongens fortenestmedalje i gull.

Kjelder 
 «Anders Todal» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.
 

Leiarar av Noregs Mållag
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar for Nord-Trøndelag
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Ordførarar i Åsen
Venstreordførarar i Nord-Trøndelag
Kongens fortenestmedalje i gull
Norske embets- og tenestefolk
Norske pedagogar
Folk frå Halsa
Målfolk
Sand Bay

Sand Bay er ei kyststripe i North Somerset i England som grensar til Worlebury Hill i sør og til Middle Hope (ofte kalla Sand Point) i nord. Det ligg om lag 3 km nord for feriestaden Weston-super-Mare, og tvers over Bristolkanalen frå South Wales. Han ligg like ved landsbyen Kewstoke.

Nordenden av Sand Bay har vore overgrodd av spartinagras sidan 1950-åra. Dette hardføre graset vart planta for å støtte breidda av ein sidekanal til Bristolkanalen oppover frå Sand Bay. Dei siste 20 åra har graset raskt vokse over heile nordsida av stranda og har no byrja å ta over isolerte område i sør. Graset har òg byrja å gro på stranda ved Weston-super-Mare, men dette vert fjerna av dei lokale styresmaktene. 

I 1980-åra vart delar av stranda ved Sand Bay heva for å hindre flaum ved å pumpe sand frå Bristolkanalen opp på stranda. Stranda har no to nivå, eit i den opphavlege høgda nær havet, og i same høgd som den nærliggande vegen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sand Bay» frå ,  den 18. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Sand Bay Management Committee

Geografi i Somerset
Bukter i England
Sandwich Bay

Sandwich Bay er ei lang bukt mellom Ramsgate og Deal i Kent i England. Kystområdet består av sandflater, marskland og sanddyner. Sandlatene er kjend som Sandwich Flats, og strekkjer seg om lag 8 km langs kysten. Sanddynesystemet her er særleg representative for si form.

Bukta er del av naturområdet «Sandwich and Hacklinge Site of Special Scientific Interest», som mellom anna omfattar Sandwich Bay fugleobservatorium og Monk's Wall naturreservat, og er ein del av National Trust-området «White Cliffs of Dover».

Strendene i Sandwich Bay har hovudsakleg grus og mudder, og er fleire stader forholdsvis bratte. I nordenden av stranda er Sandwich Bay fråskild Isle of Thanet av elveestuaret til Stour, der ein finn Pegwell Bay naturreservat og marskland.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sandwich Bay» frå ,  den 18. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Nettstaden til Sandwich Bay fugleobservatorium 

Bukter i England
Geografi i Kent
Sura

«Sure» peiker hit. For den europeiske elva, sjå Sûre.

Sura eller sure (arabisk سورة‎, sūrah) er det kvart kapittel i Koranen blir kalla. Koranen har 114 surer som hovudsakleg er ordna etter lengd, med den lengste først (etter opningssura). Kvar sure er delt inn i kortare aya eller ayat, vers.

Koranen
Arabiske ord og uttrykk
Sekundærnæringar

Sekundærnæringar er næringar der ein omformar råvarer til halvfabrikata (foredla råvarer) eller ferdige produkt, salvarer. Nemninga viser særleg til industri i ulike former, som næringsmiddelindustri, tekstilindustri, prosessindustri, kjemisk industri og petrokjemisk industri. Næringsgruppa omfatter også bergverk, vass- og kraft-forsyning samt bygg og anlegg. Sekundærnæringane fekk ei særleg viktig rolle i tida etter den industrielle revolusjon, der produksjon og behandling av råvarer danna ei vesentleg bestanddel for framveksten av det moderne samfunnet.

Tekstilindustri
I mange land har tekstilindustrien vore den første moderne næringssektoren. Organiseringa av tekstilindustrien har oftast vore slik at risikoen for å gjere kostbare feil er liten. Tekstilindustrien nytta(r) for ein stor del kvinneleg arbeidskraft. Denne arbeidskrafta er gjerne rimeleg, det same er vanlegvis råstoffet.

Prosessindustri
Prosessindustri er ei form for industri som har eit enormt behov for energi. Dette kan vere både smelteverk, eller andre verksemder som bearbeidar metall. Prosessindustrien er særs kapitalkrevjande. Maskinindustri er industri som produserer skip, bilar og syklar. Denne typen industri er relativt avansert, og krev at ein er svært nøyaktig i produksjonsprosessane.

Næringsmiddelindustri
Næringsmiddelindustrien består av bedrifter som produserer matvarer og drikkevarer, samt andre næringsmiddel. Til grunn for industrigreina ligg råvarer frå landsbruket og frå fiskeria.

Kjemisk industri
Tradisjonell kjemisk industri leverer kjemiske produkt. Mange av desse er halvfabrikata som inngår i annan industriproduksjon, eller ferdige produkt som til dømes dynamitt og legemidlar.

Petrokjemisk industri
Petrokjemisk industri baserer seg på råvarer frå petroleumsprodukt frå eit raffineri, der olje og gass er destillert til ulike produkt. I si enklaste form er petrokjemisk industri oljeutvinnings- og raffineringsanlegg, men også fabrikkar som leverar plastikkprodukt basert på raffinering av olje og/eller gass er i denne kategorien.

Olje- og gassindustri
Denne industrigreina «produserer» råolje og rågass til utvinningsanlegg både til lands og til havs. Næringsaktørane i denne industrien gjer råvarene tilgjengelege for konsumentar, det vere seg 
drift av fabrikkar, skip med meir.

Sjå og
Primærnæringar
Tertiærnæringar

Kjelder
Definisjon frå  

Næringsliv
Landar

Landarar er romfartøy som landar på overflata til ein planet eller ein annan himmellekam med fast overflata. Det fyrste romfartøyet som oppnådde ei landing på eit anna objekt i solsystemet, var sovjetiske Luna 2 som landa på månen i 1959. Den fyrste kontrollerte landinga vart gjennomført av Luna 9 i 1966. Den fyrste landaren med mannskap var månemodulen Eagle frå Apollo 11-ferda som landa i 1969.

Den fyrste landinga på ein asteroide vart gjennomført av banesonden NEAR Shoemaker i 2001.

Den fyrste landinga på ein måne tilhøyrande ein annan planet vart gjennomført av Huygens-sonden på saturnmånen Titan i 2005.

Romfartøy
Den store magellanske skya

Den store magellanske skya er ein liten galakse og den næraste eksterne galaksen til Mjølkevegen. Han ligg omtrent 170 000 lysår unna og har berre rundt 5-10% av massen til Mjølkevegen. Han spenner over rundt 8° på den sørlege himmelhalvkula innanfor stjernebileta Gullfisken og Bordet, der han er lett synleg for det nakne auga. Den store magellanske skya er til liks med Den vesle magellanske skya namnsett etter Ferdinand Magellan som observerte dei under ferda hans rundt verda i 1519, men dei var kjende frå før denne datoen. Den fysiske diameteren til Den store magellanske skya er 25000-30000 l.y.

Den store magellanske skya liknar fyrst på ein irregulær galakse, men har ein sentralstav og kan henda ein spiralarm, so han vert generelt sett klassifisert som ein spiralgalakse. Ein av dei største kjende H II-regionane, Tarantelltåka, ligg i Den store magellanske skya.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Large Magellanic Cloud» s. 222-23 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

Bakgrunnsstoff 

 
Dei magellanske skyene
Gullfisken
Bordet
Dei magellanske skyene

Dei magellanske skyene er ei nemning på dei to galaksane Den store magellanske skya og Den vesle magellanske skya, som er dei to næraste eksterne galaksane til Mjølkevegen. Begge galaksane er lett synlege for det nakne auga på den sørlege himmelhalvkula, der dei har tilsynelatande diametrar på 6° (Den store magellanske skya) og 3° (Den vesle magellanske skya). Avstandane til dei har vore estimerte til å vera 170 000 og 190 000 lysår respektivt. Skyene er nærme nok til at ein kan studera stjerner og tåker i dei. Slike observasjonar er ikkje moglege i meir fjerne galaksar. Til dømes vart periode-lysstyrke-forholdet for kefeidar fastsett i 1912 av Henrietta Leavitt gjennom studiar av Den vesle magellanske skya.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Magellanic Clouds» s. 240 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

 
Den lokale gruppa
Kefeide

Kefeidar er variable stjerner som pulserer regelemessig. Namnet kjem frå Delta Cephei, den fyrste stjerna av sorten som vart oppdaga. Desse stjernene har forlate hovudserien og ligg til høgre for den øvre hovudserien og til venstre for dei raude kjempene på Hertzsprung–Russell-diagrammet, på den sokalla instabilitetsstripa.

Perioden til lysstyrkeendringa heng saman med snittlysstyrken til kefeiden, sånn at ein kan finna den absolutte storleiksklassen til han gjennom å måla denne perioden. So snart ein kjenner perioden, tilsynelatande og absolutt storleiksklasse, kan ein finna avstanden til kefeiden. Sidan kefeidar er synlege i eksterne galaksar, kan ein nytta kefeidar til å måla avstanden mellom Mjølkevegen og andre galaksar.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Cepheid variable» s. 80-81 i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

 
Astrometri
Variable stjerner
Standardlys
Kreditt

Kreditt (av latin credere, «å tru») tyder at ein av partane i eit gjensidig forpliktande kontraktforhold får utsett plikta til å prestere ytinga si, i forhold til det tidspunktet avtalemotparten leverer ytinga si. Kreditt vert brukt mest som omgrep for lån av pengar, og kjøp av ting på avbetaling, slik at plikta til å betale vert utsett. I prinsippet er også førehandsbetaling ei form for kreditt, men då til fordel for seljaren av varene. Ein som yter kreditt vert gjerne kalla kreditor, medan den som mottek kreditt vert kalla debitor.

Kreditt laga i banksystemet 

Fraksjonsreservesystemet har gjeve bankane høve til å lage kreditt kvar gong dei gjev ut eit lån, fordi publikum i staden for å krevje pengar (kontantar), brukar bankkreditten til transaksjonar (betalingar, overføringar). Kreditt i banksystemet er bokføring hjå banken som viser kven som skuldar kven kva, og ved betalingar vert det overført kreditt frå ein konto til ein annan. Kreditt utgjer i dag omtrent 90 % av alle pengane våre (M2), samanlikna med pengar frå sentralbanken, basispengemengda (M0).

Ifølgje Basel II treng bankane berre ha kapitaldekking på minst 8 % når det gjeld utlån (laga kreditt). Viss alle kontoinnehavarane prøvde å ta ut pengane sine på ein gong, ville bankane berre kunne utbetale det dei har i kapitaldekning, og gå tomme for pengar. Heile banksystemet baserer seg på at vi ikkje vil krevje kontantar, men bruke kreditt for transaksjonane våre.

Inflasjon og deflasjon 
Fordi 90 % av det vi brukar som pengar er kreditt frå banksystemet, og fordi kreditt vert laga når banken skriv ut eit lån og sletta når lånet vert nedbetalt, er inflasjon og deflasjon hovudsakleg drive av gjeldsvekst. Om landet har auka gjeldsvekst når det gjeld produksjon av varer, vil landet oppleve inflasjon. Om total mengd lån i landet vert nedbetalt raskare enn nye lån vert tekne opp, vert resultatet deflasjon.

Kjelder 
 Statisitisk Sentralbyrå – M0, M1, M2

Finans
Pengekravsrett
Makroøkonomi
Knut Wicksell

Johan Gustaf Knut Wicksell () var ein svensk økonom og politisk aktivist fødd i Stockholm.

Knut Wicksell var både ein av dei viktigaste bidragsytarane til utviklinga av økonomisk analyse slik vi kjenner han i dag og ein av Skandinavias aller fremste økonomane gjennom tidene.  Særleg sentral var han for utforminga av det vi vanlegvis omtalar som makroøkonomi.  Innanfor pengepolitisk forsking og teori om konjunktursykler blir han framleis regelmessig referert til.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Knut Wicksell» frå ,  den 19. desember 2009.  
 

Folk frå Stockholm
Svenske økonomar
Opphavleg omsett med Apertium