alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Baja California Sur

Baja California Sur (nynorsk 'Baja California Sør') er ein delstat i den vestlege delen av Mexico. Han befinner seg i den sørlege delen av Californiahalvøya. La Paz er hovudstaden og største byen.

Baja California Sur grensar till Baja California i nord, Californiabukta i aust og Stillehavet i vest. Delstaten har om lag 512 170 innbyggjarar og arealet er 73 475 km². 

Baja California Sur blei ein meksikansk delstat den 8. oktober 1974 og er dermed den nyaste i Mexico.

Bakgrunnsstoff 
 Baja California Sur Offisiell nettstad (spansk)

Delstatar i Mexico
Usta

Usta eller Usteåne er ei elv i Hallingdal, som har gjeve namn til Ustedalen. Elva renn frå Ustaoset ved enden av Ustevatn og ned til Ustedalsfjorden (nærved Ustedalsfekjo). Frå Ustedalsfjorden renn elva ned gjennom Lio og møter vassdraget frå Hovet ved Hagafoss. Elva er gjerne kalla Usteåne nedanfor fjorden. Ho renn så ut i Strandafjorden ved Kleivi. Vassdraget heiter gjerne Storåne eller Hallingdalselve nedanfor denne staden. 

Namnet Usta er av ei gamal rot som kan ha samanheng med eit ord for munning eller os (jmfr. latin Ostia).

Utvinning av elektrisitet har vore til stades i Usta alt kring 1910, mest for å nytte kraft til lokal industri.

Elvar i Viken
Geografi i Hol
Robert Mugabe

Robert Gabriel Mugabe () var statsminister i Zimbabwe frå 1980 til 1987, og sidan president i landet til han vart tvinga gå av i 2017.

Liv og gjerning
Mugabe var ein framståande leiar i kampen mot det kvite mindretalsregimet i det dåverande Rhodesia. Han deltok i grunnlegginga av ZANU i 1963, og leidde organisasjonen frå 1974. I perioden 1964-74 sat han i fengsel. Saman med Joshua Nkomo leidde han Patriotic Front i 1976-79. Mugabe vart vald til statsminister i Zimbabwe i 1980, for så å verte vald til president i 1987. Både etter valet i 2002 og valet i 2008 har han vorte skulda for omfattande valfusk og overgrep mot opposisjonen. Etter mykje politisk uro i etterkant av valresultatet i 2008 vart Mugabe sitt parti, ZANU-PF, samde med opposisjonen om å danne ei samlingsregjering.

6. november 2017 gav Mugabe visepresidenten sin Emmerson Mnangagwa sparken. Dette gav støtte til rykte om at han planla å utnemna kona Grace Mugabe som etterfølgjaren sin. Mugabe blei satt i husarrest av militæret i landet den 15. november 2017. 
19. november blei han avsett som leiar for ZANU-PF, og erstatta av Emmerson Mnangagwa.

Kjelder

Fotnotar 

Zimbabwiske politikarar
Zimbabwiske presidentar
Zimbabwiske motstandsleiarar
Gøran

Gøran er eit opphavleg svensk mannsnamn (Göran) som stammer frå det greske namnet Jeórjos (Georg, 'jordbrukar, bonde'). Gøran har norsk namnedag den 9. juli. Den svenske namnedagen for Göran blei flytta frå 9. juli til 23. april i 1992.

Avleiing 
Det svenske mannsnamnet «Göran» er ei nyare form av «Örjan». Dette blei danna som Örian av den lågtyske namneforma Jurian. Det opphavlege greske namnet er «Jeórjos» (gr. Γεώργιος) er danna av ji (Γη, 'jord') og ergo (έργο, 'arbeid').

Namneberarar 
 Göran Tunström (1937-2000), svensk forfattar
 Göran Persson (f. 1949), svensk statsminister, opphavleg Hans Göran Persson
 Göran Greider (f. 1959), svensk musikar, opphavleg Per Göran Greider
 Gøran Sørloth (f. 1962), norsk fotballspelar

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Gøran» frå , og «Göran» frå  den 8. juli 2009. 
 

Mannsnamn
Svenske førenamn
Førenamn av gresk opphav
Namn knytte til yrke
Jøran

Jøran er eit personnamn som kan brukast av begge kjønn. Som mannsnamn er det ein norsk skrivmåte for det svenske namnet Göran som opphavleg kjem frå det greske namnet Jeórjos (Georg, 'jordbrukar, bonde'). Som kvinnenamn er Jøran ei norsk dialektform av Jorunn. Jøran har namnedag den 9. juli.

Bruk 
I Noreg er det 855 menn som har Jøran som første fornamn, mens namnet er brukt først av 42 kvinner (2015). For 100 år sidan var namnet vanlegare som kvinnenamn. I 1910 var det berre 7 menn med Jøran blant fornamna, men heile 322 kvinner.

Avleiing
Det svenske mannsnamnet «Göran» er ei nyare form av «Örjan». Dette blei danna som Örian av den lågtyske namneforma Jurian. Det opphavlege greske namnet er «Jeórjos» (gr. Γεώργιος) er danna av ji (Γη, 'jord') og ergo (έργο, 'arbeid').

Det opphavleg norrøne kvinnenamnet Jorunn er sett saman av jǫfurr, ('villsvin', tolka som 'høvding'), og unna, 'elske'.

Namneberarar
Jøran Rudi (fødd 1954), norsk komponist og musikar
Jøran Flo (fødd 1962), norsk kunstnar
Jøran Kallmyr (fødd 1978), norsk politikar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jøran» frå , og «Göran» frå  den 8. juli 2009.  
 

Mannsnamn
Kvinnenamn
Tvikjønna namn
Norske førenamn
Førenamn av gresk opphav
Namn knytte til yrke
Michelle Obama

Michelle LaVaughn Robinson Obama () er ein amerikansk advokat og samfunnsaktivist. Ho var førstedame i USA i åra 2009-2017.

Ho er ektefellen til tidlegare president Barack Obama. Dei gifta seg i oktober 1992 og har to døtrer. Då han tiltredde som president 20. januar 2009 vart Michelle Obama USAs første afroamerikanske førstedame, og den første av slave-herkomst.

Obama er fødd og oppvakse i ein arbeidarklassefamilie i bydelen South Side i Chicago. Faren Fraser Robinson (1935–1990) jobba som pumpearbeidar i det kommunale vassverket i Chicago. Mora Marian Shields (1937–) jobba som sekretær. Michelle Obamas første kjende forfar var tippoldefaren hennar på farssida, Jim Robinson, som var ein slave på plantasjen Friendfield i Georgetown i Sør-Carolina, der delar av familien hennar framleis bur.

Ho er utdanna ved Princeton University og Harvard Law School. Ho byrja karrieren sin i advokatfirmaet Sidley Austin, der ho trefte den kommande ektemannen sin. Ho vart så rekruttert til ei stilling i borgarmeister Richard M. Daleys stab. Ho har òg arbeidd for University of Chicago og University of Chicago Hospitals.

Som førstedame fungerte Obama som eit førebilete for kvinner og jobba som talsperson for fattigdomsmedvit, utdanning, ernæring, fysisk aktivitet og sunn mat. Ho støtta amerikanske designarar og vart sett på som eit moteikon.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Michelle Obama» frå ,  den 1. november 2021.

Bakgrunnsstoff 
 
  barackobama.com: Meet Michelle

Elevar ved Princeton University
Obama-slekta
Folk frå Chicago
Språkhistorie i prærie-cree-språket

Språkhistorie i prærie-cree-språket. Denne artikkelen beskriv ein del viktige fonologiske endringar frå proto-algonkinsk til prærie-cree-språket.
Fleire av endringane som er omtala, er sams for alle dialektar av cree-montagnais-naskapi-språket, og det er nemnt når ei endring berre har skjett i prærie-cree-språket.

Vokalar

Vokalsystem 
Denne tabellen viser tilhøvet mellom vokalsystemet i proto-algonkinsk og prærie-cree-språket. Som ein ser, er den einaste endringa at dei korte proto-algonkinske vokalane *e og *i har falle saman i i:

Her er nokre ord som viser samsvaret mellom vokalane dei to språkstadia:

Apokope 
Ein viktig fonologisk skilnad mellom proto-algonkinsk og prærie-cree er at ordfinale proto-algonkinske vokalar har falle bort:

– bortsett frå når resultatet ville bli eit einstavingsord:

Dei proto-algonkinske halvvokalane *w og *y fell bort om dei blir ståande ordfinalt etter apokopen, som i *šekaakwa 'skunk' > sikāk og *neʔɬemya 'verdotter mi' > nistim. W blir ståande når eit bøyingssuffiks kjem etter, som i proksimat pluralis sikākwak 'skunkar', medan det ikkje er spor etter proto-algonkinsk *y i proksimat pluralis nistimak 'verdøtrene mine'.

Konsonantar

Konsonantsystem 
Denne tabellen viser tilhøvet mellom konsonantsystemet i proto-algonkinsk og prærie-cree-språket, når ein held konsonantgrupper utanfor:

Proto-algonkinsk *ɬ og *t 
Proto-algonkinsk *ɬ og *t har falle saman i t (men føre annan konsonant har han blitt til s, jamfør avsnittet Konsonantgrupper nedanfor). Føre *i og *ii har både *ɬ og *t blitt til c – men ikkje føre *e og *ee:

Proto-algonkinsk *s og *š 
Skiljet mellom proto-algonkinsk *s og *š må ha overlevt til proto-cree-montagnais-naskapi, for det finst framleis i mange dialektar av cree-montagnis-naskapi-språket, men i [[prærie-cree-språket har dei falle saman i s:

Proto-algonkinsk *r og *y 
Proto-algonkinsk *r må ha overlevt til proto-cree-montagnais-naskapi, for han har utvikla seg forskjellig i ulike dialektar. Eit særdrag ved prærie-cree er at proto-algonkinsk *r og *y har falle saman i y:

Konsonantgrupper 
Proto-algonkinske konsonantgrupper med nasal pluss plosiv har blitt til h pluss plosiv i prærie-cree, mellom anna *nt > ht og *nk > hk: 

Proto-algonkinsk *ʔ har blitt til s fyrst i konsonantgrupper, mellom anna *ʔp > sp, *ʔt > st, *ʔk > sk og *ʔɬ > st:

Komparativ liste 

Prærie-cree-språket
Rally Tyskland

Rally Tyskland er eit rallyløp som vart arrangert for første gong i 1982. Sidan 2002 har det regelmessig vore ein del av den internasjonale verdsmeisterskapen i Rally, unnateke i 2009.

Vinnarar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Motorsport i Tyskland
WRC
Skipingar i 1982
Thorvald Erichsen

Thorvald Erichsen () var ein norsk målar. Han er særleg kjend for fargeglade, impresjonistinspirerte bilete.

Liv og gjerning 

Erichsen var fødd i Trondheim. Han vart student i 1886 og studerte ei tid rettsvitskap ved universitetet i hovudstaden. Han braut av studiane og tok til på Bergsliens målarskule, også i Kristiania. Samstundes var han også elev på Kunst- og handverksskulen. Erichsen debuterte i 1891 med biletet Høststemning. Landskab fra Vaage (1898) er eit anna måleri frå åra før hundreårsskiftet som vart lagt merke til.

Avgjerande inntrykk med verknad for hans kunst fekk han under eit opphald i København, der han var elev av Zahrtmann. Også gjennom studieopphald i Paris og Italia vart han merkbart påverka, den franske seinimpresjonismen fekk mykje å seie for han

Etter 1900 slo Erichsen gjennom med måleri av fargemetta landskap frå Telemark. Bilete som En Fjelddal (1900) og Skovinteriør (også 1900) fekk framskoten plass i Nasjonalgalleriet. Med åra dyrka han meir og meir ein rein målarkunst, prøvde ut det koloristiske i motivet. Fyrst og fremst la han gjennom fargebruken vekt på å skape luft og rom i biletet, teikninga i motivet var meir flyktig. Eitt og same motiv kunne verte utprøvd i mange ulike fargeharmoniar.

Den sterke interessa for farge reindyrka Erichsen i tydeleg opposisjon mot stilretninga naturalismen, som hadde rådd grunnen i den føregåande perioden. Saman med Oluf Wold-Torne stod han etter 1900 som ein av førarane i tidas moderne norske målekunst.

Erichsen måla særleg frå Lillehammer og Oslofjorden, om sommaren Skåtøy og Holmsbu.

Han døydde i Oslo.

Måleri

Kjelder 
 Norsk Allkunnebok, IV. Bandet. 1952.

Bakgrunnsstoff

Norske målarar
Folk frå Trondheim
Rally Sverige

Rally Sverige er eit rallyløp som vart arrangert for første gong om sommaren i 1950, då under namnet Midnattssolsrallyt. Det namnet hadde rallyet fram til 1964, då det vart gjort om til eit vinterrally året etter.

I 1973 vekte Rally Sverige internasjonal interesse, då det vart inlemma i den internasjonale verdsmeisterskapen i Rally. Vinnarane av rallyet bestod berre av svenskar og finnar, fram til franskmannen Sebastien Loeb greide å bryte trenden i 2004. Norske Petter Solberg vann året etter, men sidan det har finnane kome tilbake på sigerstoppen.

Berre to gongar har Rally Sverige vore avlyst, ved oljekrisa i 1973 og på grunn av mildvêr i 1990.

Vinnarar av Rally Sverige

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

WRC
Skipingar i 1950
Motorsport i Sverige
Banjo

Banjo er eit strengeinstrument med eit trommeskinn over resonanskassen. Banjoen blei utvikla av afroamerikanske slavar med utgangspunkt i fleire afrikanske instrument.

Opphavleg hadde banjoen 5 strenger, og det er mest vanleg også i dag. Denne banjotypen vert ofte kalla bluegrass-banjo fordi han er mest nytta i country- og bluegrassmusikk, og er vanlegvis stemt i tonane G-D-G-H-D. Den femte strengen (G) er ein oktav høgare enn den tredje. 

Det finst også variantar av 4-strengs banjoar som vert kalla plektrumbanjo og tenorbanjo. Desse vert nytta hovudsakleg innan dixielandjazz og tradisjonell irsk musikk.

Ukulelebanjoen finst i utgåvene sopran og tenor. 

Gitarbanjoen har 6 strenger, er stemt som ein gitar og vert nytta hovudsakleg av gitarister som også vil spele banjo. 

Mandolinbanjoen har 8 strenger og er stemt som ein mandolin.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Banjo» frå , den 8. juli 2009. 

Klimpreinstrument
USA-amerikansk musikk
Afroamerikansk kultur
Country
Bluegrass
Tammúz-fasta

Tammúz-fasta (hebr. ta‘anít tammúz) er ei mindre jødisk høgtid markert den 17. tammúz i det jødiske året. Denne dagen fastar mange jødar til minne om dei fem ulukkene som, i følgje Misjna, har funne stad på denne datoen: Moses braut steintavlene med dei ti bodorda, dagleg ofring i Tempelet i Jerusalem tok slutt, bymuren til Jerusalem blei broten (og Tempelet deretter øydelagt), generalen Apostomus brente Toráen og det blei sett opp eit heidensk gudebilete i Tempelet i Jerusalem. Fastedagen innleier sørgjetida «dei tre vekene», bén hammesarím.

Etter at staten Israel blei oppretta, har nokre jødar gjeve opp fasta, men mange ortodokse jødar held framleis på skikken.

Kjelder 
 

Jødiske høgtider
Faste
Rally Japan

Rally Japan er eit rallyløp som første gong vart arrangert i 2004. Det har heile tida vore ein del av verdsmeisterskapen i Rally.

Past winners

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Motorsport i Japan
WRC
Skipingar i 2004
Espe

Espe er ei grend på austsida av Sørfjorden i Ullensvang kommune i Vestland. Her var tidlegare eit senter for krinsen med post, butikk, skule og grendehus.

Hardingslepa, ein del av Nordmannsslepa, hadde utgangspunktet sitt frå Espe heilt til Haukelivegen vart opna og hestehandelen vart avslutta.

Skriveforma for Espe har endra seg mykje. I 1340 var skrivemåten Æspin, i 1536 var skriveforma Espen, og Espen var vanleg skriveform til matrikkelen i 1880 slo fast skriveforma Espe. Namnet kjem frå tresorten Osp og «vin», som tyder grasmark, eng.

Espe er, som mange grender i Ullensvang, ei fruktgrend. Espe Fruktlager ligg enno på staden, men sentralisering har gjort at fruktlageret er nedlagt, og frukta frå dette området vert no sendt til Ullensvang Fruktlager på Lofthus.''

Ungane frå Espe går på barneskule på Sekse Oppvekstsenter, og reiser til Kinsarvik Skule for å gå på ungdomsskule.

Kjelder 
Artikkelen byggjer på artikkelen om Espe frå wikipedia på bokmål.

Busetnader i Ullensvang
Sekse

Sekse er ei bygd på austsida av Sørfjorden i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Bygda består av om lag 20 gardar og eitt byggjefelt. Her vert det hovudsakleg drive med fruktdyrking og sauehald. Riksveg 13 går gjennom bygda nede ved fjorden, medan Fv101 går litt høgare oppe.

Bygda har barnehage, medan dei eldre må til Lofthus for å gå på skule. Når ungane er ferdig med sjuande klasse, reiser dei til Kinsarvik for å gå på ungdomsskule.  

Grendahuset Grannatun ligg på Sekse.  

Idrettslaget Føyk held til i bygda og har om lag 200 medlemmar. 

I 2018 blei småbåthamna Grannabryggjo opna med kapasitet til 50 båtar. Båthamna er privat og bygd med private midlar.   

Thord Paulsen Maskin AS driv bil og landbruksverkstad på Sekse, dei er med i Meca-kjeda og er blant anna forhandlar av Honda og Husqvarna.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sekse» frå ,  den 9. juli 2009.  
 

Busetnader i Ullensvang
Bygder i Vestland
Rally Catalonia

Rally Catalonia er eit rally som er ein del av verdsmeisterskapen i Rally. Rallyet vert halden på asfaltvegar i nerleiken av byen Salou i Catalonia, Spania. Tidlegare vart det halde rundt regionen Costa Brava.

Vinnarar sidan 1991

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad 

WRC
Motorsport i Spania
Lyr

Lyr (Pollachius pollachius) er ein fiskeart i torskefamilien.

Skildring 

Lyren kan verte inntil 130 cm lang og 10 kg. Han manglar skjeggtråd og er underbitt. Sidelinja er mørk og tydeleg. Ho bogar markant nedover under første ryggfinnen, og dette kan nyttast til å skilje lyren frå seien, som har ei rett og lys sidelinje.

Utbreiing og habitat 

Lyren finst nordaust i Atlanterhavet, frå nord i Marokko til Island og til Finnmark i Noreg. Han er mest talrik rundt Dei britiske øyane. Lyren er òg registrert sør i Austersjøen. I Noreg finst han langs heile kysten, men er mest vanleg langs vestlege og sørlege delar.

Lyren finst frå overflata og ned mot 200 meters djupne og er bentopelagisk. Han likar seg best over hard botn — gjerne i nærleiken av land.

Levesett 

Lyren lever hovudsakleg av andre fiskar. Han kan òg ta krabbar og reker. Lyren samlast i stimar i gytetida. Gytinga skjer om våren eller tidleg på sommaren.

Litteratur 
 Moen, Frank Emil: Dyreliv i havet - Nordeuropeisk marin fauna ISBN 82-90823-54-1
 Pethon, Per: Aschehougs store fiskebok ISBN 82-03-23247-7
 Torsvik, Mortensen, Nedreaas (red.) Fiskeribiologi ISBN 82-529-1720-8

Bakgrunnsstoff 
 Fishbase.org om Pollachius pollachius - Besøkt 1. januar 2008.
 Uwphoto.no  - Om forskjellane og likheitene mellom Sei og Lyr.
 Lyr - Pollachius pollachius 

Torskefisk
Matfisk

ko:북대서양대구
Vines

Vines er ei grend i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Vines ligg på Folgefonnhalvøya mellom Utne og Herand, og er ei av mange fruktbygder i Ullensvang. Riksveg 550 går gjennom Vines og strekkja er del av Nasjonal turistveg Hardanger.

Grenda har eige grannahus og bedehus , og hadde tidlegare også daglegvarebutikk. Barneskulen Vines skule, med 29 elevar skuleåret 2008/2009, låg òg på Vines, men vart nedlagt som skule 2011. Ungane frå og med Utne til og med grensa mot Jondal kommune gjekk fyrste til sjuande klassesteg på Vines skule, no går dei t  på Hauso skule.

Vines fekk eige postkontor i 1881, men fyrst i 1887 fekk det eige datostempel, to rings av vanleg type. Rasjonaliseringa til Posten førte til at Vines postkontor vart nedlagt i 1974. Tidlegare var det også anløp for dampskip her.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Vines bygdalag 

Busetnader i Ullensvang
Bygder i Vestland
Kinso

Kinso er ei elv i Ullensvang herad i Hardanger i Hordaland. Elva tek til på den nordvestlegaste delen av Hardangervidda, felle ned gjennom Husedalen gjennom ei rekkje spektakulære fossar, og munnar ut i Hardangerfjorden i Kinsarvik. Elva har gjeve namn til tettstaden Kinsarvik. Ho er varig verna mot kraftutbygging, og store delar av nedbørfeltet på 292 kvadratkilometer ligg innanfor grensene til Hardangervidda nasjonalpark.

Elveløp 
Elva tek til i to greiner: Stora Kinso som har utspring i fleire små vatn sør for Hårteigen, og Vetla Kinso, som kjem frå områda aust for Høgahæ. Dei to elvane møtest i Nedsta Onkjelvatnet (1 197 moh.). Dette er utspringet for hovudelva Kinso, som renn nordover derifrå til Veivatnet (1 172 moh.), den største innsjøen i vassdraget. Frå Veivatnet held Kinso fram mot nordvest gjennom ein brei og vid dal med fleire mindre innsjøar, til ho ved Rjuvavatnet (900 moh.) når kanten av den djupe og tronge Husedalen.

Frå Rjuvavatnet fell elva ned i Husedalen gjennom den 246 meter høge Søtefossen. Vidare nedover dalen renn elva over fleire botnforma hyller med fossar imellom. Etter Søtefossen kjem den tronge Nykkjesøyfossen, deretter den langstrakte, 180 meter høge Nyastølsfossen. Nedst ligg Tveitafossen, som er utbygd med eit lite kraftverk, Kinso Kraftverk. Nedanfor Tveitafossen vert dalen breiare, og Kinso møter sideelva Vivippo som kjem frå aust. Elva munnar ved Kinsarvik ut i Kinsarvikbukti i Hardangerfjorden, ved Kinsarvik kyrkje.

Flaum 
I november 1940 var det flaum i Kinso som gjorde stor skade på jordeigedomar ved utløpet. Faren for flaum har vorte redusert etter dette, ved å endra elveløpet frå to til eitt løp.

Også i 1743 skal det ha vore ein stor flaum i Kinso. Flaumen truga kyrkja og drog med seg delar av kyrkjegarden. I Af Provst Nils Hertzbergs Optegnelser fra Ullensvang i Hardanger står det at det vart halde for sanning at kista til Engel Ringøen, som var teken av flaumen og ført på fjorden, rak i land att i heimstøa hans på Ringøy.

Kjelder 
 Artikkelen byggjer på artikkelen om Kinso frå wikipedia på bokmål.
 Store Norske Leksikon om Kinso

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av nedste delen av Kinso teke i 1933.
 Om namnet Kinso i Norsk stadnamnleksikon

Geografi i Ullensvang
Elvar i Vestland
Rally Australia

Rally Australia er eit rally som inngår i verdsmeisterskapen i Rally. Petter Solberg vann her i 2003.

Vinnarar

Bakgrunnsstoff 
 Ofissiell nettstad

WRC
Motorsport i Australia
Samora

Samora er ei norsk musikkgruppe som i all hovudsak spelar musikk frå sjangrane rock og metall. Gruppa kjem frå Førde i Sogn og Fjordane, og blei starta i 2008.

Tekstane er for det meste skrive på engelsk, men gruppa har også nokre norske songar. Sjølv om dei enno ikkje har gjeve ut CD, ligg noko av musikken deira tilgjengeleg på internett. Sommaren 2009 fekk Samora vist seg fram for fleire tusen publikummarar. Mellom anna under festivalane Sommarfest i Sunnfjord og Malakoff Rockfestival.

Medlemmar 

 Erik Henden Aaraas, vokal
 Kim André Danielsen, bassgitar
 Asbjørn Reksten Stigedal, gitar
 Anders Aga Ulvestad, gitar
 Peter Nore Bengtsson, trommer

Gjennombrot 

Gruppa fekk sitt gjennombrot då dei byrjinga av juni 2009 vann ein lokal talentkonkurranse, kor det beste bidraget vart den nye offisielle bysongen til Førde kommune. 
Våren 2010 kvalifiserte bandet seg til landsfinalen i Wacken Metal Battle, ein nasjonal talentkonkurranse for metallsjangeren.

Bakgrunnsstoff 
 Samora på MySpace 
 Når sola skin over Hafstadfjellet ... 
 Får Spele På Malakoff 
 Då går artistane på scena

Kjelder 

Norske musikkgrupper
Kultur i Sunnfjord
Musikkgrupper skipa i 2008
Trykkoordinatar

Trykkoordinatar er eit koordinatsystem der lufttrykket vert nytta som vertikal koordinat i staden for høgd eller geopotensiell høgd. Omforminga frå (x,y,z) til (x,y,p) er nyttig sidan storskala atmosfæriske luftrørsler er hydrostatiske og at det dermed er eit eintydig og særs enkelt forhold mellom trykk og høgd. I tillegg vil flater med konstant trykk vere så flate at den horisontale fordelinga av vind og temperatur er omtrent den same på ei konstant trykkflate som på ei konstant høgdeflate. 

I trykkoordinatsystemet er ikkje den horisontale og den vertikale vindkomponenten ortogonale. Den vertikale vindkomponenten kan skrivast som: 

 har ofte eininga hPa per dag. Merk at når  er positiv svarar dette til søkkande rørsle, og negative verdiar svarar til stigande rørsle. 

Det kan visast at 

der H er skalahøgda,  er tettleiken og g er tyngdeakselerasjonen.

Kjelder 
 

Atmosfærisk dynamikk
Koordinatsystem
Rally

Rally er ei form for billøp som finn stad på avsperra offentlege eller private vegar, med spesialbygde bilar. Denne motorsporten er kjenneteikna av at han ikkje vert utført på ein resarbane, men i eit punkt-til-punkt-format, der deltakarane køyrer i etappar mellom sett med kontrollpunk. Dei startar i forskjellige intervall frå eitt eller fleire startpunkt.

Deltakarane består av eit mannskap på to personar, der det er ein sjåfør og ein kartlesar. Oppgåva til kartlesaren er å gje sjåføren opplysningar om vegbana, slik at fartsprøvane kan gjennomførast på kortast mogleg tid.

Motorsport
Log-trykkoordinatar

Log-trykkoordinatar er eit koordinatsystem der den naturlege logaritmen til lufttrykket er nytta i staden for høgd eller geopotensiell høgd. Vertikalkoordinaten i dette systemet er definert som 

Her er p luftrykk,  eit referansetrykk, ofte sett til 1000 hPa, og H er standard skalahøgd. 

Den vertikale farten i dette systemet vert definert som

Sjå òg 
 Trykkoordinatar

Kjelder 
 

Koordinatsystem
Reker

Reker høyrer til tifotkrepsane. Dei er vanlegvis ganske små dyr som opptrer i store tal. Forskjellige slags reker held til på forskjellige djupner. 

Dei er særleg kjent som matnyttige og kan nyttast på mange forskjellige måtar, til dømes kokt, bakt eller frityrkokt. Ein finn dei til dømes i rekesalat, spansk paella de marisco, ulike asiatiske karrirettar og jambalaya.

Mange artar vert òg haldne i akvarium.

Grupper 
 Atyidae
 Caridina
 Kloreker
 Viftereker

Artar 
 Amanoreke
 Blomsterreke
 Gabonreke
 Halocaridina rubra
 Kirsebærreke
 Matreke
 Molukk-viftereke
 Raud krystallreke

Bakgrunnsstoff 
 Miljøstatus i Norge: Plankton og reker

Litteratur 
 Torsvik, Mortensen, Nedreaas (red.) Fiskeribiologi ISBN 82-529-1720-8

Commons 

 
Akvaristikk

fa:میگو
nrm:Chèrvette
pt:Camarão
simple:Shrimp