alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den tyske riddarordenen

Den tyske riddarordenen eller Den tyske ordenen (tysk , latin  eller ) var den eine av tre store riddarordenar som vart til under krosstoga. Dei to andre er Johannittar- eller Maltesarordenen og Tempelriddarordenen. Dei tyske riddarane gjorde at tysk kultur vart spreidd i så stort omfang i Aust-Europa.

Den tyske riddarordenen vart grunnlagd i 1189-1190  av kjøpmenn frå Bremen og Lübeck under det tredje krosstoget. Dei heldt først til i Acre i det som nå er Israel. 

Etter krosstoget søkte ordenen nye oppgåver, og baud seg fram som religiøse leigetroppar til kristne rike som kjempa mot heidningar i Aust-Europa. Dette skjedde i Burzenland i Transylvania, og i Kulmerland mot det baltiske prøyssarfolket. Som betaling for å erobra Preussen fekk dei tyske riddarane retten til å styra desse områda.

Den tyske ordenen herska seinare over mange område rundt Austersjøen, kalla Ordenstaat. Den største rivalen deira var Polen-Litauen, som slo dei i det avgjerande slaget ved Tannenberg (slaget ved Grunwald) i 1410 .

Kjelder

 
Tysk historie
Krosstoga
Vika

Vika eller Viki (dansk Vigen, bokmål også Viken) er eit historisk namn på området kring Oslofjorden, av norrønt Vík eller Víkin.

Vikværing eller vikver – på norrønt i fleirtalsformene víkverir eller víkverjar – er namnet på ein innbyggjar i Vika. I vikingtida hadde danske kongar stor innflyting i Vika, og stundom låg området formelt under Danmark med ein norsk jarl, som Eirik Håkonsson Ladejarl.

I landskapet Vika låg dei fire fylka Ranrike, Vingulmork, Vestfold og Grenland, som breidde seg etter sjøsida frå Brunlanes i vest via Oslo til utløpet av Gautelva i Båhuslen. 

For fleire ulike skildringar av Vika, sjå Vika i sagalitteraturen.

Vika i Oslo 
I nyare tid er Vika au ei nemning på eit område i Oslo by, ned mot Aker Brygge. Vika eller Pibervigen var ein uregulert forstad med preg av slum og prostitusjon før rådhuset i Oslo vart bygt og innvigt i 1950, og Vika vart sanert i samband med dette byggearbeidet og i tida etterpå.

Stader frå norrøn tid
Strøk i Oslo
Missiltorpedobåt

Missiltorpedobåt (vanlegvis forkorta MTB) er ein type mindre krigsfartøy. Fartøystypen kjenneteiknast med liten storleik og stor våpenlast. I norsk samanheng kan dei godt reknast for å vere mellomstore. MTB er ei forkorting som historisk sett høyrer heime under 2. verdskrig. Den stod for MotorTorpedoBåt. No står MTB for MissilTorpedoBåt. Fartøya har vorte utstyrte med Penguin rakettar.

Desse fartøya høyrer til den same tradisjonen som båtar som blir kalla FPB (Fast Patrol Boat) eller berre PB (Patrol Boat) på engelsk. Dei har òg blitt kalla torpedobåtar. Noreg var tidleg ute med torpedobåtar og «Rap» som kom i 1873 er rekna som verdas fyrste dedikerte torpedobåt. Etterkvart kom to klassar MTBar på plass. Dei vart kalla 1. klasse og 2. klasse. Dei fekk klengenamnet Sigar-klassen på grunn av at dei såg ut som sigarar. Andre klassar norske MTBar er D-klassen, ELCO-klassen, Rapp-klassen, Tjeld-klassen (òg kalla NASTY-klassen), Snøgg-klassen, Storm-klassen, Hauk-klassen og Skjold-klassen.

MTBar har som taktikk å nytte kysten som skjul og å heile tida ha kontroll på kvar fienden er utan å verte oppdaga. Angrep skjer raskt og overraskande før båtane trekkjer seg attende. Dei norske MTBane er mellom dei få kampfartøya som skremmer dei største slagskipa under NATO-øvingar. Grunnen til det er at når dei store fartøya opererer nær opp til norskekysten veit dei at det finst våpen og personell som følgjer dei utan at dei har ein sjanse til å sjå kvar og når eit åtak vil kome. MTBane har tradisjonelt vore det raskaste som rører seg på kysten, og Skjold-klassen er rekna for å vere verdas raskaste krigsskip.

Kjelder 
 Forsvarsnett

Bakgrunnsstoff 
 Om norske MTBar 
 Heimeside til MTB-kommandoen 

Den norske marinen
Båttypar
Marine
Nord-Afrika

Nord-Afrika er den delen av Afrika som ligg nord for Sahara, og skil seg språkleg, kulturelt og klimamessig frå resten av kontinentet. Området omfattar Vest-Sahara, Tunisia, Marokko, Algerie, Libya og Egypt. I vide definisjonar vert Mauritania, Sudan, Etiopia og Eritrea òg tekne med ettersom dei har hatt mykje av dei same kulturelle påverkingane frå Arabia og islam. I snevre definisjonar vert Egypt utelatt.

Kultur 

Innbyggjarane og kulturen i Nord-Afrika har røter frå både Afrika og Midt-Austen, men dei er i dag mest knytte til den arabisk-talande muslimske verda. Fleirtalet av menneska som bur der er muslimar, men ein finn òg kristne og jødar. Hovudspråka i området er ulike arabiske dialektar og berberspråk.

Ein kan dela regionen inn i tre ulike kulturelle område: Maghreb i nordvest), Sahara, og Nildalen i aust. 

Dei vestlege områda i Maghreb og Sahara er prega av berbisk og arabisk kultur, i tillegg til tidlegare påverknad frå middelhavsfolk som nubiarar, grekarar, fønikarar, romarar og vandalar. I Sahara går eit skilje mellom fastbuande i oasar og nomadiske beduinar og tuaregar. 

Nildalen kan spora kulturen sin tilbake til faraotida i det gamle Egypt, og har i tillegg til ein muslimsk majoritet grupper av kristen koptarar. Lenger sør i området bur hovudsakleg ikkje-muslimske nilotar og nubaer.

Historie 

Opphavleg var innbyggjarane i det meste av Nord-Afrika svarte afrikanarar, men mange av desse forlet området då Sahara vart ein ørken. Ein av verdas eldste sivilisasjonar oppstod i Egypt for fem tusen år sidan. Sidan grunnla fønikarane og romarane koloniar langs kysten. 

Området vart invadert av muslimske arabarar på 600-talet, og regionen med unntak av Marokko kom sidan med i Det osmanske riket. På 1800-talet vart det kolonisert av Frankrike, Storbritannia, Spania og Italia. Alle dei nordafrikanske statane vart sjølvstendige på 1950- til 1970-talet, bortsett frå nokre små spanske koloniar lengst nord i Marokko, og Vest-Sahara, som fortsatt er okkupert av Marokko.

Området hadde tidlegare ein stor jødisk busetnad, sefardiske jødar, som var komne dit under europeiske forfølgingar i renessansetida.
Dei fleste av desse emigrerte til Frankrike eller Israel då dei nordafrikanske landa fekk sjølvstende. Medan det fanst 600 000–700 000 jødar i området før Israel blei til, er det i dag igjen berre rundt 15 000 i regionen.

Sjå òg 
 Magreb
 Afrika sør for Sahara

Geografiske område 

 
Afrika
Afrika

Afrika er den nest største verdsdelen, både i folketal og areal, etter Asia. Med ei flatevidd på 30 244 050 km² (inkludert øyane) dekker han 20,3 % av alt landarealet på jorda. Dei 800 millionar afrikanarane utgjer om lag sjuandeparten av alle menneske på jorda.

Arkeologisk og genetisk forsking tyder på at menneskja opphavleg kom frå Afrika og utvandra til resten av verda. Det er her ein finn dei eldste busette områda i verda.

I dag er verdsdelen hovudsakleg kjend for krig, svoltkatastrofar, AIDS-epidemi og fattigdom. Dette er eit noko skeivt bilde, ettersom me sjeldan høyrer om dei afrikanske landa der det går bra. Likevel er det slik at sidan Afrika blei kolonisert har verdsdelen strevd med å koma seg på beina.

Religion 

Religion er ein viktig del av livet til mange afrikanarar, og dei har mange forskjellege religiøse trussystem. Dei mest utbreidde er kristendom og islam, der dei har tilføyd sine eigne tradisjonar. 
Mange følgjer òg heilt eller delvis gammal, gjerne animistisk, folketru. Det finst òg små grupper av afrikanske jødar.

Kultur 

Ettersom menneska sannsynlegvis har levd lengst på det afrikanske kontinentet, har dei skapt mange ulike kulturar og kunstverk her. Det finst fleire førhistoriske bergunstskattar over heile kontinentet. Dei egyptiske pyramidane peiker seg ut i nord, medan den store Djenné-moskéen er eit hovudverk i Vest-Afrika.

Meir daglegdags kunst er treskjering, korgveving, kroppsdekorasjon og ein rik utøvande tradisjon av dans, song og forteljing.

Geografi 
Afrika har ei landegrense berre til Asia i nordaust, men til og med den tynne Suez-landbrua er i dag er gjennomskoren av Suezkanalen. I nord ligg Middelhavet som ei grense mot Europa, og elles møter Afrika Atlanterhavet og Indiahavet. Kystlina til kontinentet er 26 000 km, noko som viser at ho er mykje jamnare enn den 32 000 km lange kystline til vesle Europa (som er 9 700 000 km²).

Det nordlegaste punktet er Ras ben Sakka i Marokko (37°21′ N) og det sørlegaste Kapp Agulhas i Sør-Africa (34°51′15″ S). Mellom desse er det rundt 8 000 kilometer. Frå det vestlegaste punktet, Kapp Verde (17°33′22″ W), til austlegaste, Ras Hafun i Somalia (51°27′52″ E), er det om lag 7 400 km.

Land 
Det finst 54 sjølvstendige statar i Afrika, 55 om ein reknar med Vest-Sahara som er okkupert av Marokko.

Geologi
Det afrikanske kontinent består av fem gamle grunnfjellsområde eller kratonar, som er sveisa saman med yngre fjellkjeder. Bergartar frå prekambrium er blottlagt i overflata på 57 % av kontinentet, medan resten har yngre avleiringar oppå dette grunnfjellet. For mindre enn 200 millionar år sidan reiv Sør-Amerika, Antarktis og Australia seg laus frå superkontinentet Gondwana og Afrika fekk då meir eller mindre den noverande forma si.

Sjå òg den afrikanske plata.

Kjelder

Askheim, Svein & Bryhni, Inge. (11. november 2013). Afrikas geologi. I Store norske leksikon. Henta 21. januar 2014.

Verdsdelar
Kontinent
Sjruti

Sjruti (sanskrit श्रुति śruti) er eit sanskritord som tyder 'det som blir høyrt'. I dag er ordet brukt med forskjellige tydingar i indisk musikk og hinduisme.

Sjruti i hinduisme 

Sjruti er ei av to hovudkjelder for lover i hindu lovkunne og religion. Sjruti kan omsetjast som 'openberring', og smrti, den andre hovudkjelda, som 'tradisjon'. Hinduar trur at vismenn 'høyrde' sjrutiane då dei sat og fordjupa seg i Gud. Alle hinduar godtek at vedaene og bhagavad-gitaen er sjruti, men det finst også andre bøker som berre nokre hinduar ærar på denne måten.

Sjruti i indisk musikk 

Sjruti er eit omgrep i indisk musikk, og kan her tyda to ting:

 I moderne indisk musikk (særleg karnatisk musikk) er ordet sjruti brukt til å tyda ein av dei tre oktavane som er brukt i indisk musikk (og som liknar på dei tre oktavane låg C, høg C, og normal C i vestleg musikk) eller, meir presist, tonen 'sa' i det registret. Denne tydinga blir ofte misforstått, slik at sjruti blir rangt samanlikna med tonika eller tonearten i vestleg musikk - omgrep som eigentleg ikkje finst i moderne indisk musikk. 

 I gammal indisk musikkteori var sjrutien òg eit mål som var brukt til å måla toneavstand mellom ein tone og den neste. Toneavstanden mellon 'sa' (den første tonen) og 'ri' (den andre), til dømes, var fire sjrutiar. Ein reknar tradisjonelt at ein oktav spenner over 22 sjrutiar. Moderne indisk musikk bruker ikkje harmoniane og toneavstand mellom to tonar er ikkje viktig i dag. Indiske teoretikarar er ikkje einige om sjruti-omgrepet er nyttig til å skildra toneavstanden mellom grunntonen 'sa' og andre tonane, men omgrepet er likevel mykje brukt i nyskrivne indisk musikkteoribøker. Det er ikkje uvanleg å lesa i moderne bøker at det ein gong fanst 22 sjrutiar i indisk musikk, men no finst det berre 12. Slike tolkingar er baserte på forvirring av sjrutiar, som er berre eit mål, og tonar. Det finst eigentleg 22 sjrutiar i ein oktav, men toneavstanden mellom ein tone og den neste er alltid meir enn ein sjruti. Denne tabellen viser grovt sett korleis dei tolv karnatiske tonane blir plassert mellom dei 22 sjrutiane:

 Sjå òg: Karnatisk musikk, svara

Sjruti kan også tyda berre 'melodi', og har denne tydinga i uttrykk som det tamilske 'sruthi suddham' (å syngja eller spela reint).

Hindustanimusikk
Karnatisk musikk
Hinduisme
Torpedobåten «Rap»

Rap er ein torpedobåt bygd for Den norske marinen i 1873 og vert rekna som den fyrste dedikerte torpedobåten i verda. Namnet kjem frå den danske stavemåten av rapp og tyder kjapp. Båten var 18 meter lang, hadde ein toppfart på 14,5 knop og deplasement på 10 tonn. Totalt hadde Rap eit mannskap på sju mann, første sjef var kapteinløytnant Koren. Rap blei levert frå Thorneycroft i England i 1873. På dette tidspunktet var ho eitt av dei raskaste fartøya i verda. 

Opphavleg skulle Rap utstyrast med stangtorpedo, men etter utprøving med slepetorpedo vart ho utstyrt med det. I 1879 vart båten utstyrt med utskytingsrammer for motoriserte torpedoar.

Rap vart sett ut av drift i 1920. Då var ho særs utdatert og hadde minimal militær verdi. I dag er Rap utstilt ved Marinemuseet i Horten.

Båten har òg gjeve namn til ein eigen klasse på seks MTBar som vart bygd på 1950-talet.

Den norske marinen
Museumsskip
Torpedobåt
Guglielmo Marconi

Guglielmo Marconi () var ein italiensk fysikar og ingeniør. Han var ein pioner innan trådlaus telekommunikasjon, og fekk Nobelprisen i fysikk i 1909. Marconi sitt arbeid var særleg viktig for kringkastingsteknikk.

Liv 
Guglielmo Marconi vart fødd i Bologna som andre son til den italienske landeigaren Giuseppe Marconi og den irske kona Annie Jameson. Han gjekk på privatskule i Bologna, Firenze og i Livorno. Han studerte ved Universitetet i Bologna. Allereie i ungdomen interesserte han seg for vitskapar knytt til fysikk og elektrisitet. Han studerte arbeida til James Clerk Maxwell, Heinrich Hertz, Righi, Lodge og andre.

Oppfinningar 
Frå 1890 arbeidde Marconi med trådlaus telegrafi. I [1895 byrja han med eksperiment heime på garden til faren. Han greidde å utvikla eit apparat som ein kunne senda trådlause signal med. Rekkevidda var kring tre kilometer. 

Han tok patent på systemet sitt i Storbritannia, med britisk patent nummer 12039. I 1897 grunnla han føretaket Marconi’s Wireless Telegraph Company Ltd. med hovudkontor i London. Den [12. desember 1901 lukkast den fyrste transatlantiske trådlause overføringa. 
I 1909 fekk Marconi Nobelprisen i fysikk. Seinare arbeidde han med korleis ein kunne nytta kortbølgjer og mikrobølgjer. Han døydde den 20. juli 1937 i Roma.

Sjå òg 
 Radio
 Telefunken
 Marconi

Bakgrunnsstoff 
 Nobelprisvinnaren Marconi
 http://www.marconi.com/Home/global_connections/Marconi%20Germany/Marconi%20Historie 

Italienske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Italienske fysikarar
Italienske ingeniørar
Italienske oppfinnarar
Tokke kommune

Tokke kommune er ein kommune i Vestfold og Telemark fylke. Tokke ligg i enden av Telemarkskanalen, vest i Telemark, og grensar til kommunane Vinje, Kvitseid, Seljord, Fyresdal, Valle og Bykle. 

Bygda er frå gammalt av eit bjørneområde, og derfor har kommunevåpenet bilete av ein bjørn.

Geografi 
Mesteparten av kommunen er fjell. Høgaste punktet i kommunen er Kvannfjell på 1 537 moh.
Elva Tokke renn mellom Åmot i Vinje og innsjøen Bandak i Tokke. Andre vatn i kommunen er Borsæ, Botnedalsvatn, Byrtevatn, Folurdvatnet og Skredvatn.

I Eidsborg ligg Vest-Telemark museum der ein mellom anna finn Eidsborg stavkyrkje.

Historie og økonomi 
Tokke har lange tradisjonar med eksport av brynestein heilt tilbake til vikingtida. 

Det har vore gruvedrift i området sidan 1540, og ho gjekk føre seg i over 400 år. 
Koparmalmleia på Åmdals Verk vart funnen i 1689, og verket var i drift fram til 1945. 

Kommunen har og store vasskraftressursar.

Kjende personar frå Tokke kommune 
 Anne Grimdalen (1899-1961), bilethoggar
 Eivind Groven (1901-1977), musikar og komponist
 Arvid Torgeir Lie (1938–2020), diktar

Verd å vitja 
 Dalen Hotell
 Åmdals Verk
 Høydalsmo
 Hallbjønnsekken
 Telemarkskanalen

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Tokke kommune
 Historiske arkiv etter nåverande Tokke kommune på Arkivportalen
 Historiske arkiv etter tidlegare Lårdal kommune på Arkivportalen
 Historiske arkiv etter tidlegare Mo kommune på Arkivportalen

Kommunar i Vestfold og Telemark
 
Nynorskkommunar
Norske kommunar skipa i 1964
Tidlegare kommunar i Telemark
Ordførar i Noreg

''Sjå òg Ordførarar i Noreg
Ein ordførar vert vald av dei folkevalde kommunestyrerepresentantane i eit kommunestyre, eller ved direkte ordførarval. 

I kommunar som nyttar formannskapsmodellen er ordføraren ansvarleg for å organisere arbeidet i formannsskapet og kommunestyret, medan ein administrativt tilsett rådmann har ansvaret for å leie administrasjonen og for utgreiinga av saker som vert lagt fram for dei folkevalde. Med ein kommuneparlamentarisk modell, som i Bergen og Oslo, har ordføraren ei meir tilbaketrukken rolle, og har ingen formell funksjon ovanfor kommuneadministrasjonen.

Ordføraren er den øvste offisielle tillitsvalde i kommunen, og deltek (ofte med ein tale) ved store og små hendingar.

Ein fylkesordførar er ordførar i eit fylke.
Gulbrand Lunde

Gulbrand Oscar Johan Lunde () var ein norsk politikar i Nasjonal Samling før og under andre verdskrigen.

Han vart 9. april 1940 utnemnd til sosialminister i Quisling si kuppregjering. Frå 25. september 1940 var han som ein av Josef Terboven sine kommisariske statsrådar konstituert statsråd for Kultur og folkeopplysingsdepartementet. Lunde var kulturminister for Kultur- og folkeopplysningsdepartementet i Vidkun Quisling si andre regjering frå 1942 og fram til han døydde same året.

Bakgrunn
Lunde var fødd i Fana ved Bergen. 

Han studerte ved Technische Hochschule i Zürich og ved universitetet i Freiburg. Han tok i 1925 doktorgrad i kjemi i Tyskland. I 1917 vart han tilsett på kjemisk institutt ved Universitetet i Oslo. Han verka som direktør ved Hermetikkindustriens Laboratorium i Stavanger frå 1929. Han skreiv ei rad vitskaplege avhandlingar i biokjemi og om vitaminar. Han stod sentralt i utviklinga av norsk hermetikkindustri.

NS-tid
Lunde slutta seg tidleg til Nasjonal Samling, då dette partiet vart grunnlagt i 1933.  Han markerte seg raskt som ein tilhengjar av Quisling og NS, og var aktiv i valkampen hausten 1933. Han var ein av NS sine fremste talarar og var ein effektiv administrator. I 1934 vart han vald inn som kommunestyrerepresentant i Stavanger. NS fekk åtte representantar i bystyret etter eit av dei beste resultata til NS i val. Frå 1935 var Lunde propagandasjef i NS og forfatta ei rad skrift og publikasjonar. Som kulturminister i det nyoppretta Kulturdepartementet, gjekk Lunde inn for å kontrollera åndslivet i Noreg. Gjennom talar og føredrag trekte Lunde kulturhistoriske liner frå vikingtida fram til si samtid for å underbyggja den nasjonale utviklinga.

Lunde sette i verk ein aktiv statleg kulturpolitikk, og han engasjerte seg mellom anna i rettskrivingsspørsmål. Han stod bak rettskrivinga av 1941. 

Natt til 26. oktober 1942 omkom Lunde og kona Marie. Bilen dei sat i tippa i sjøen ved ferjeleiet Våge i Romsdalsfjorden. I ettertid fann ein ikkje ut anna enn at det måtte vera ei ulukke.

Lunde vart gravlagd saman med kona ved Hopperstad stavkyrkje i Vik kommune i Sogn og Fjordane fylke. Eit minnesmerke som vart reist i Romsdal, vart sprengt av norske motstandsfolk like etter den andre verdskrigen.

Sjå òg 
 Noreg under andre verdskrigen

Bakgrunnsstoff 
 Nokre talar Lunde heldt på http://virksommeord.uib.no
 Norgeslexi om Gudbrand Lunde 
 NRK sitt fylkesleksikon for Sogn og Fjordane om Lunde 

Lunde,Gulbrand
Lunde,Gulbrand
Lunde,Gulbrand
Valkomité

Ein valkomité er ei fortruleg arbeidsgruppe i ein organisasjon (som eit politisk parti eller ei foreining) som har til oppgåve å førebu val til tillitsverv. Slike tillitsverv kan til døme inkludere styreleiar eller styreformann, styremedlemmar, sekretær, kasserar og liknande. 

Oppgåva åt ein valkomité er å finne kandidatar, vurdere kompetansen deira og å finne alternative kandidatar der dette let seg gjera.

Organisasjonar
Val
Neve Shalom-synagogen i Istanbul

Neve Shalom-synagogen (hebraisk נְוֶה שָׁלוֹם nəve šālōm, ‘fredslunden’; tyrkisk skrivemåte Neve Şalom) i Istanbul er ein sefardisk synagoge i Beyoglu-distriktet i Istanbul i Tyrkia.

Etter at den jødiske befolkninga i dei gamle Pera- og Galata-distrikta (i dag samanslegne under namnet Beyoglu-distriktet) voks frå slutten av 1930-talet av, vart ein jødisk barneskule riven i 1949 for å byggje ein ny synagoge, og denne stod ferdig i 1951. Arkitektane Elyo Ventura og Bernar Motola, to unge tyrkiske jødar, stod for utforminga av synagogen. Vigslinga fann stad med den daverande tyrkiske overrabbinaren Rafael Saban til stades på søndag den 25. mars i 1951 — som svarar til 17. adár II år 5711 etter jødisk tidsrekning.

Neve Shalom er den største sefardiske synagogen i Istanbul og følgjer ortodoks jødedom. Han held gudstenester hovudsakleg på sjabbát, dei høge helgedagane og i samband med bar misvá-feiringar, gravferder og bryllaup.

Terroråtak 
Neve Shalom-synagogen har vorte utsett for tre terroråtak:
 6. september 1986 - 22 menneske drepne; truleg utført av Abu Nidal.
 1. mars 1992 - handgranatangrep, ingen drepne; truleg utført av den tyrkiske greina av Hizbollah.
 15. november 2003 - om lag 15 menneske drepne.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Neve Shalom Synagogue» frå ,  den 1. desember 2004.

Bakgrunnsstoff 
 Neve Shalom-synagogen sin offisielle nettstad

Byggverk i Istanbul
Tyrkisk arkitektur
Synagogar
Skipingar i 1951
El-Ghriba-synagogen

El-Ghriba-synagogen er ein svært gammal synagoge rett ved Hara Seghira nokre kilometer sørvest frå Houmt Souk på den tunisiske øya Djerba. El-Ghriba-synagogen er meir enn 2000 år gammal, og var dermed over 600 år gammal da Tunisia vart muslimsk. Dermed er dette den eldste synagogen i Afrika og ein av dei eldste i verda.

Opphavsmyte 
Eit segn seier at ei gruppe jødar flykta frå øydelegginga av Det første tempelet i Jerusalem og kom til øya Djerba, kor dei så bygde denne synagogen.

Valfartsstad 
I fleire århundre har jødiske pilegrimar valfarta til El-Ghriba-synagogen i tida etter pesahfesten.

Terroråtak 
Den 11. april 2002, etter godt over tusen år med fredeleg naboskap, gjekk ein sjølvmordsbombar til åtak på El-Ghriba-synagogen med ein naturgass-tankbil lasta med sprengstoff. 21 menneske vart drepne i dette terroråtaket, inkludert 14 tyske turistar, 6 tunisiarar og ein franskmann. Meir enn 30 menneske vart såra. Åtaket vart først omtala som ei ulukke, men etterforskinga viste at dette var ein planlagt åtak.

Tunisisk arkitektur
Djerba
Synagogar
Hurva-synagogen

Hurva-synagogen var hovudsynagogen i Jerusalem på 1500-talet, og kanskje tidlegare. Han var bygd nærme ruinane av ein tidlegare synagoge tradisjonelt tillagt den rabbinske autoriteten Moses ben Nahman (Nahmanides, haRamban). Hurva-synagogen vart stengd av dei daverande osmanske styresmaktene i 1589 etter muslimsk press. I 1700 vart eigedommen kjøpt av rebbi Yehuda Chasid og dei par hundre tilhengarane hans. Dei byrja på nybyggjinga av synagogen ein del år seinare, men kom i økonomisk uføre, og synagogen med sine 40 torárullar vart brunnen ned av muslimske kreditorar i 1721 — derav namnet «hurva», som tyder ‘øydelegging’ på hebraisk. Synagogen vart seinare atteroppbygd att av askenasiske sionistar på 1830-talet og atterinnvigd i 1864 som den mest høgprofilerte synagogen i Jerusalem. Da synagogen vart teken av Den arabiske legionen frå Jordan under slaget om Gamlebyen i Jerusalem i 1948, sprengde dei han i lufta med dynamitt for å vise at dei kontrollerte Det jødiske kvarteret.

Bakgrunnsstoff 
 Nadav Shragai and Gideon Alon: “Israeli Govt to Rebuild Hurva Synagogue in the Old City”

Synagogar
Jerusalem