alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Elektrisk energi

Elektrisk energi er energi lagra i eit elektrisk felt, eller overført i form av eit elektromagnetisk felt, anten som radiobølgjer eller ein eller annan form for kabel (eller i mikrobølgjeområdet bølgjeleiarar) som lokaliserer det elektromagnetiske feltet til området rundt leiarane. For trådlaus overføring av elektrisk energi nyttar ein ei sende- og ei mottakarantenne, men på grunn av at dimensjonane på antenna må vera av same storleiksorden som bølgjelengda til dei elektromagnetiske bølgjene nyttar ein alltid kabel for låge frekvensar. Dei elektromagnetiske bølgjene som overfører energien i elnettet til dømes har ein frekvens på 50 Hz, tilsvarande ei bølgjelengd på 6000 km (avstanden frå Longyearbyen til Aswan i Egypt), så ein nyttar alltid kabel. Når avstanden mellom leiarane er liten i høve til bølgjelengda er det mest praktisk å nytta elektrisk straum og spenning i utrekningar, men for å finna energien overført av ei radiobølgje lyt ein nytta dei elektriske- og magnetiske felta E og H.

Elektrisk energi overført via ein elektrisk leiar 
I lågfrekvensområdet kan ein finna den elektriske energien W (J) ved å summera elektrisk effekt over ein tidsbolk  (s). Etter som effekten er lik produktet av straumen i (A) og spenninga u (V) vert energien som er overført i tidsbolken :

,

der φ er fasevinkelen mellom straum og spenning. Når straum og spenning er i fase vert uttrykket forenkla til

 
og om spenninga og straumen er konstante (likestraum og likespenning) vert uttrykket:

,

der  er spenninga og  er straumen.

Elektrisk energi overført via ein elektromagnetisk bølgje i fritt felt 
Strålingsintensiteten i ei elektromagnetisk bølgje finn ein som kryssproduktet mellom det elektriske feltet  og det magnetiske feltet  (begge vektorar):

.

Kryssproduktet  vert kalla Poynting-vektoren og har eining W/m². Det representerer difor effekt per flateeining. Totaleffekta i det elektromagnetiske feltet finn ein difor som flateintegralet

der S er arealet ein integrerer over. Energien (ein skalar) finn ein ved å integrera over ein tidsbolk :

.

Referansar

Sjå òg 
 Magnetisk energi
 Elektrisk effekt
 Statisk energi
 Dynamisk energi

Elektrisitet
Energiformer
Elektrostatikk

en:Electric potential energy
es:Energía potencial electrostática
fa:انرژی پتانسیل الکتریکی
it:Energia potenziale elettrica
he:אנרגיה פוטנציאלית חשמלית
pt:Energia potencial elétrica
ru:Энергия электромагнитного поля
scn:Enirgia putinziali elettrica
tr:Elektriksel potansiyel enerji
Trekol

Trekol er eit porøst materiale som inneheld frå 85 % til 98 % karbon (kolstoff), framstilt ved at ved av høvelege tresortar vert varma opp utan at oksygen slepp til, til dømes i ein lukka dunk. Dei andre emna i treet enn karbon vert skilde ut av treet under denne prosessen, som vert kalla tørrdestillasjon. Hundre kilo med tre vil gjeve om lag 25 kilo trekol, 46 kilo vatn, 23 kilo gass (for det meste karbonmonoksid), 4 kilo tjøre og dessutan små mengder av somme andre emne.

I tidlegare tider vart trekol framstilt etter det same prinsippet i kolmiler. Veden vart stabla opp etter eit fastsett mønster i ein kuppelforma haug, dekt til med eit ytre lag av jord, grastorv og liknande, og tent på i midten under streng overvaking av lufttilgangen, slik at noko av den inste veden brann opp på kontrollert vis og varma opp resten av veden til den temperaturen som var naudsynt for at tørrdestilasjonen skulle gå føre seg.

Temperaturen under produksjonsprosessen er avgjerande for kva slags kvalitet trekolet får. Er temperaturen 300 °C, vil trekolet verte brunleg, bøyeleg, og lett kunne tennast på ved 380 °C, medan trekol laga ved høgare temperatur vert hardt og porøst og tek ikkje fyr før ved om lag 700 °C.

Andre organiske råstoff enn tre kan òg nyttast til å framstille trekol på den same måten, som til dømes knoklar av slakta dyr, slik at ein får knokkeltrekol (som vil ha stort innhald av kalsiumfosfat), sukker som gjev sukkertrekol, og så bortetter.

Trekol brenn og gløder nesten utan røyk, og gjev ein sterk varme som kan nyttast både til matlaging og husoppvarming. Ved å tilføre oksygen til glødande trekol ved hjelp av blåsebelgar gjev kolet varme som er sterk nok for smedarbeid og metallstøyping. Pulverisert trekol er dessutan eit viktig emne i krut (saman med svovel og salpeter), og små stavar av trekol er nytta av kunstnarar til å teikne med. Trekol har òg vore nytta som varmekjelde og reduksjonsmiddel under smelting av malm, men er no erstatta av koks, som er framstilt av steinkol.

Trekol har evna til å dra til seg gassar og væsker, og vert difor nytta i mange samanhengar til reinsing og oppsuging, som til dømes i filter i gassmasker for å dra til seg gass som ikkje skal pustast inn, eller som aktivt kol som folk får å ete dersom dei har fått i seg gift eller andre farlege emne.

Sjå òg
Kolmile
Kølabonn

Kol
Bioenergi
Brensel
Kostís Palamás

Kostís Palamás (fødd  i Pátra, død 27. februar 1943 i Aten) var ein gresk poet. Han har mellom anna skrive teksten til Den olympiske hymnen, som sidan 1958 har vore den offisielle hymnen til Dei olympiske leikane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kostis Palamas» frå ,  den 18. august 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Sommar-OL 1896#Opningsseremonien» frå ,  den 18. august 2012.  
 

Fødde den 8. januar
Fødde den 13. januar
Fødde i 1859
Døde i 1943
Døydde i 80-årsalderen
Folk frå Pátra
Greske diktarar
Provinsen Çorum

Provinsen Çorum (tyrkisk Çorum Devleti) er ein provins i Svartehavsregionen i Tyrkia, men han er ein av dei indre provinsane i regionen og har meir til felles med regionen Sentral-Anatolia enn svartehavskysten.

Provinsen har fleire arkeologiske stader som går attende 5000 år og ein unik, og vakker natur.

Provinsen er ei blanding av fjell og høge platå med elvane Kızılırmak og Yeşilırmak.

Distrikt 

Provinsen Çorum består av fjorten distrikt:

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Çorum Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Çorum guvernør si offisielle side
  Çorum kommune si offisille side
Provinsen Düzce

Provinsen Düzce (tyrkisk Düzce ili) er ein provins nordvest i Tyrkia. Han ligg ved kysten av Svartehavet og vert kryssa av hovudvegen mellom Istanbul og Ankara. Hovudbyen er Düzce. Det ligg antikke greske ruinar i provinsen.

Düzce vart rive laus frå provinsen Bolu og vart ein eigen provins etter eit katastrofalt jordskjelv i byen i november 1999. 

I Tyrkia vart provinsen kalla «Dei sameinte nasjonane av Tyrkia» sidan innbyggjarane har særs mangfaldig etnisk bakgrunn: tyrkarar, kirkassarar, abkhazarar, khvenburar, laz-folk, rom-folk, immigrantar frå Balkan og i nyare tid kurdarar og zazarar. Folketalet i provinsen er kring 350 000.

Distrikt 
Provinsen Düzce er delt inn i åtte distrikt (hovuddistriktet er utheva):
 Akçakoca
 Çilimli
 Cumayeri
 Düzce
 Gölyaka
 Gümüşova
 Kaynaşlı
 Yığılca

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Düzce Province» frå ,  den 19. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
  Düzce guvernør si offisielle side
  Düzce kommune si offisille side

Provinsen Düzce
Skipingar i 1999
Provinsen Giresun

Provinsen Giresun (tyrkisk Giresun ili) er ein provins i Tyrkia ved kysten av Svartehavet. Naboprovinsane er Trabzon i aust, Gümüşhane i sørvest, Erzincan i sør, Sivas i søraust og Ordu i vest. Provinshovudstaden er Giresun.

Giresun er eit jordbruksområde med mykje ven natur, særleg i høglandet. Områda nær Svartehavet er den største produsenten i Tyrkia av hasselnøtter. I dei høgare fjellområda finn ein skog og beitemark og some stader gruvedrift for kopar, sink, jern og andre metall. Fjellandsbyane er fjerntliggande med dårlege vegar og lite anna infrastruktur.

Klimaet er vanleg for denne delen av svartehavskysten, som vil sei fuktig.

Distrikt
Provinsen Giresun er delt inn i 16 distrikt (hovuddistriktet er utheva):

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Giresun Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
 Om Giresun
Provinsen Gümüşhane

Provinsen Gümüşhane (tyrkisk Gümüşhane ili) er ein provins nord i Tyrkia, og grensar til Bayburt i aust, Trabzon i nord, Giresun og Erzincan i vest. Han dekkjer eit areal på 6 575 km² og har kring 130 000 innbyggjarar (2010). Provinsen har ei rik gruvehistorie (sølv og bronse) og var eksportkjelda for Trabzon.

Gümüşhane er omgjeve av høge fjell, Zigana-Trabzonfjella i nord, Çimenfjella i sør, Giresunfjella i vest og Pulur, Soğanlıfjella i aust. Det er populært med fjellturar i området og i Zigana er det eit skisenter. Abdal Musa er det høgaste fjellet med 3331 meter over havet.

Distrikt
Provinsen Gümüşhane er delt inn i seks distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Gümüşhane
Kelkit
Köse
Kürtün
Şiran
Torul

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gümüşhane Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
Provinsen Karabük

Provinsen Karabük (tyrkisk Karabük ili) er ein provins nord i det sentrale Tyrkia med eit folketal på 227 610 (2010).

Hovudbyen er Karabük som ligg kring 200 km nord for Ankara og kring 100 km sør for kysten av Svartehavet. Provinsen vart oppretta i 1995, og består av distrikta Karabük, Eflani, Safranbolu og, som tidlegare var ein del av provinsen Zonguldak og distrikta Eskipazar og Ovacık som tidlegare var ein del av provinsen Çankırı. 

Karabük ligg langs hovudvegen mellom Bartın og Ankara som i antikken var ei viktig rute mellom Amasra ved kysten og det sentrale Anatolia. Jernbanen mellom Ankara og Zonguldak går gjennom Karabük.

Safranbolu, ein historisk viktig by, som er på verdsarvlista til UNESCO.

Distrikt 
Provinsen Karabük er delt inn i seks distrikt (hovuddistriktet er utheva):
 Eflani
 Eskipazar
 Karabük
 Ovacık
 Safranbolu
 Yenice

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Karabük Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
  Karabük guvernør si offisielle side
  Karabük kommune si offisille side

Skipingar i 1995
Provinsen Kastamonu

Provinsen Kastamonu (tyrkisk Kastamonu ili) er ein av provinsane i Tyrkia i Svartehavsregionen, nord i landet. Han grensar til Sinop i aust, Bartın og Karabük i vest, Çankırı i sør, Çorum i søraust og Svartehavet i nord.

Provinsen har eit areal på 13 108 km² og har 361 222 (2010).

Distrikt
Provinsen Kastamonu er delt inn i 20 distrikt (hovuddistriktet er utheva):

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kastamonu Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
  Kastamonu guvernør si offisielle side
  Kastamonu kommune si offisielle side
Provinsen Ordu

Provinsen Ordu (tyrkisk Ordu ili) er ein provins i Tyrkia og ligg ved kysten av Svartehavet. Naboprovinsane er Samsun i nordwest, Tokat i sørvest, Sivas i sør og Giresun i aust. Houvstaden i provinsen er byen Ordu.

Ordu er ei stripe langs kysten av Svartehavet og åsane bak, og har historisk sett vore eit jordbruks- og fiskeområde. I nyare år har turismen auka, særleg frå Russland og Georgia, med strender, elvar og frodige, grøne fjell ved svartehavskysten. Ordu er kjend for hasselnøtter.

Distrikt
Provinsen Ordu er delt inn i 19 distrikt (hovuddistriktet er utheva):

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ordu Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Ordu guvernør si offisielle side 
  Ordu kommune si offisille side
Provinsen Rize

Provinsen Rize (tyrkisk Rize ili) er ein provins nordaust i Tyrkia, aust på kysten av Svartehavet mellom Trabzon og Artvin. Hovudbyen i provinsen er byen Rize.

Rize ligg på nordsida av Dei pontiske fjella som går langs kysten av Svartehavet. Dette er eit av dei våtaste områda i Tyrkia og Rize er ein av dei største produsentane av te i Tyrkia.

Distrikt

Provinsen Rize er delt inn i 12 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Ardeşen
Çamlıhemşin
Çayeli
Derepazarı
Fındıklı
Güneysu
Hemşin
İkizdere
İyidere
Kalkandere
Pazar
Rize

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rize Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
 Rize-guvernøren si offisielle heimeside
 Rize kommune si offisielle heimeside

 
Skipingar i 1924
Provinsen Samsun

Provinsen Samsun (tyrkisk Samsun ili) er ein provins i Tyrkia på kysten av Svartehavet med kring 1,25 millionar innbyggjarar. Naboprovinsane er Sinop i nordvest, Çorum i vest, Amasya i sør, Tokat i søraust og Ordu i aust. 

Provinshovudstaden er Samsun, ein av dei største byane i Tyrkia og den største og travlaste hamnebyen ved den tyrkiske svartehavskysten.

Distrikt
Provinsen Samsun er delt inn i 17 distrikt og fire av dei er ein del av byen Samsun (vist i utheva skrift).

 İlkadım
 Canik
 Atakum
 Tekkeköy
Alaçam
Asarcık
Ayvacık
Bafra
Çarşamba
Havza
Kavak
Ladik
Ondokuzmayıs
Salıpazarı
Terme
Vezirköprü
Yakakent

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Samsun Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
 Samsun-guvernøren si offisielle side
 Samsun kommune si offisielle side
Provinsen Sinop

Provinsen Sinop (tyrkisk Sinop ili; gresk Σινώπη, Sinopi) er ein provins i Tyrkia, langs Svartehavet. Overflatearealet er 5 862 km², som er 0,8 % av heile Tyrkia. Naboprovinsane er Kastamonu i vest, Çorum i sør og Samsun i søraust. Provinshovudstaden er byen Sinop.

Distrikt
Provinsen Sinop er delt inn i ni distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Ayancık
Boyabat
Dikmen
Durağan
Erfelek
Gerze
Saraydüzü
Sinop
Türkeli

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sinop Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
 Sinop-guvernøren si offisielle side 
 Sinop kommune si offisielle side
Provinsen Tokat

Provinsen Tokat (tyrkisk Tokat ili) er ein provins nord i Tyrkia. Naboprovinsane er Amasya i nordvest, Yozgat i sørvest, Sivas i søraust og Ordu i nordaust. Hovudbyen er Tokat, som ligg inn i landet, midt i Svartehavsregionen, 422 km frå Ankara.

Distrikt
Provinsen Tokat er delt inn i 12 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Almus
Artova
Başçiftlik
Erbaa
Niksar
Pazar
Reşadiye
Sulusaray
Tokat
Turhal
Yeşilyurt
Zile

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tokat Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
  Tokat-guvernøren si offisielle side
  Tokat kommune si offisielle side
Provinsen Trabzon

Provinsen Trabzon (tyrkisk Trabzon ili) er ein provins i Tyrkia ved kysten av Svartehavet. Han ligg i eit strategisk viktig område og er ein av dei eldste handels- og hamnebyane i Anatolia.  Naboprovinsane er Giresun i vest, Gümüşhane i sørvest, Bayburt i søraust and Rize i aust. Provinshovudstaden er byen Trabzon.

Distrikt
Provinsen Trabzon er delt inn i 18 distrikt (hovuddistriktet er utheva):

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Trabzon Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
 Trabzon-guvernøren
 Trabzon kommune
Provinsen Zonguldak

Provinsen Zonguldak (tyrkisk Zonguldak ili) er ein provins langs den vestlege delen av kysten av Svartehavet i Tyrkia. Provinsen dekkjer 3 481 km² og har kring 620 000 innbyggjarar. Naboprovinsane er Düzce i sørvest, Bolu i sør, Karabük i søraust og Bartın i aust. Hovudbyen er Zonguldak.

Etter at det vart oppdaga kol i provinsen vart Zonguldak eit stort kolproduksjonssenter.

Distrikt 
Provinsen Zonguldak er delt inn i seks distrikt (hovuddistriktet er utheva):
 Alaplı
 Çaycuma
 Devrek
 Ereğli (Heraklea Pontika)
 Gökçebey
 Zonguldak

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zonguldak Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Zonguldak-guvernøren si offisielle side
  Zonguldak kommune si offisielle side 
  Zonguldak weather forecast information
Provinsen Aksaray

Provinsen Aksaray (tyrkisk Aksaray ili) er ein provins i det sentrale Tyrkia. Naboprovinsane er Konya i vest og sør, Niğde i søraust, Nevşehir i aust og Kırşehir i nord. Han dekkjer eit areal på 7 626 km². Provinshovudstaden er byen Aksaray.

Distrikt
Provinsen Aksaray er delt inn i sju distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Ağaçören
Aksaray
Eskil
Gülağaç
Güzelyurt
Ortaköy
Sarıyahşi

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aksaray Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Aksaray-guvernøren si offisielle side 
  Aksaray kommune si offisielle side
Provinsen Ankara

Provinsen Ankara (tyrkisk Ankara ili) ligg sentralt i Tyrkia og er provinsen hovudstaden i landet, Ankara, ligg i.

Provinsen ligg på ei stor slette i det sentrale Anatolia, med skogkledde fjell i nord og dei tørre slettene i Konya i sør. Slettene får vatn frå mellom anna elvane Kızılırmak og Sakarya. Den store saltsjøen Tuzsjøen ligg delvis i provinsen. Det høgaste punktet er 2015 meter over havet med fjellet Işık.

Distrikt
Akyurt
Altındağ
Ayaş
Bala
Beypazarı
Çamlıdere
Çankaya
Çubuk
Elmadağ
Etimesgut
Evren
Gölbaşı
Güdül
Haymana
Kalecik
Kazan
Keçiören
Kızılcahamam
Mamak
Nallıhan
Polatlı
Pursaklar
Sincan
Yenimahalle
Şereflikoçhisar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ankara Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
Reiseinformasjon for Ankara
Provinsen Çankırı

Provinsen Çankırı (tyrkisk Çankırı ili) er ein provins i Tyrkia, og ligg nær hovudstaden Ankara. Provinshovudstaden er Çankırı.

Çankırı er hovudsakleg eit jordbruksområde med kveite, bønner, mais og tomater som dei vanlegaste avlingane.

Distrikt

Provinsen Çankırı er delt inn i 12 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Atkaracalar
Bayramören
Çankırı
Çerkeş
Eldivan
Ilgaz
Kızılırmak
Korgun
Kurşunlu
Orta
Şabanözü
Yapraklı

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Cankiri Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Çankırı-guvernøren si offisielle side
Provinsen Eskişehir

Provinsen Eskişehir (tyrkisk Eskişehir ili) er ein provins nordvest i Tyrkia. Naboprovinsane er Bilecik i nordvest, Kütahya i vest, Afyon i sørvest, Konya i sør, Ankara i aust og Bolu i nord. Provinshovudstaden er Eskişehir. 

Eskişehir har kring 750 000 innbyggjarar.

Distrikt

Provinsen Eskişehir er delt inn i 14 distrikt og to av desse er ein del av storbykommunen Eskişehir (vist i utheva skrift).
Odunpazarı
 Tepebaşı
Alpu
Beylikova
Çifteler
Günyüzü
Han
İnönü
Mahmudiye
Mihalgazi
Mihalıççık
Sarıcakaya
Seyitgazi
Sivrihisar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eskişehir Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Eskişehir-guvernøren si offisielle side
  Eskişehir kommune si offisielle side
1660-åra

1660-åra var eit tiår på 1600-talet.

Hendingar i utlandet 
 1660: Samuel Pepys byrja å skriva dagbok.

Hendingar i Noreg 

 Noreg vann attende Trondhjems len frå Sverige.
 Eineveldet blei innført i Danmark-Noreg.

Viktige personar

Kjelder

 
Tiår på 1600-talet
Provinsen Karaman

Provinsen Karaman (tyrkisk Karaman ili) er ein provins sentralt i Tyrkia. Han har eit areal på 9 163 km² og 232 633 innbyggjarar (2010). Hovudbyen er Karaman. Karaman var staden der emiratet Karamanid låg, fram til det var over i 1486.

Distrikt
Provinsen Karaman er delt inn i 6 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
 Ayrancı
 Başyayla
 Ermenek
 Karaman
 Kazımkarabekir
 Sarıveliler

Byar 
 Göktepe
 Kılbasan
 Yeşildere

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Karaman Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Karaman-guvernøren si offisielle side
  Karaman kommune si offisielle side
Provinsen Kayseri

Provinsen Kayseri (tyrkisk Kayseri ili) ligg sentralt i Tyrkia i eit område som er knytt til mytologiske soger og viktige personar i tyrkisk historie. Han ligg i Anatolia og ligg kring Erciyes, Hasan og Ali. Fjellet Ali er kalla opp etter Ali Baba, som er sagt å skal ha levd i dette området.

Distrikt
Provinsen Kayseri er delt inn i 16 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Akkışla
Bünyan
Develi
Felahiye
Hacılar
İncesu
Kocasinan
Melikgazi
Özvatan
Pınarbaşı
Sarıoğlan
Sarız
Talas
Tomarza
Yahyalı
Yeşilhisar

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kayseri Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Kayseri-guvernøren si offisielle side
  Kayseri kommune si offisielle side
Vingulmark

Vingulmark (norrønt Vingulmǫrk) var det gamle namnet på eit småkongedømme og seinare jarledømme i norrøn tid og i mellomalderen i området rundt Oslofjorden. Vingulmark var eit av dei fire fylka under Borgartingslova som til saman utgjorde det gamle landskapet Vika. I dag er namnet Vingulmark ikkje i bruk. Det gamle Vingulmark omfatta det som i dag er Austfold, Follo, Oslo, Asker, Bærum, Røyken og Hurum, og ein periode dessutan Eiker og Lier, som elles høyrde til Vestfold. Ved inndelinga av landet i sysler vart Vingulmark delt i Oslosysle og Borgarsysle.

Første ledd i namnet, Vingul, er noko uvisst. Det kan vere eit eldre namn for den innste delen av Oslofjorden frå før vikingtid av ukjent innhald, eller det kan ha samanheng med «vingle» i tydinga «svinge», «bøye ustøtt». Den opphavlege tydinga på namnet kan ha vore meint i overført tydning, på norrønt har vingul tydinga 'hestefallos'. Stadnamnet kan då peike tilbake på kva landskapet likna på, eksempelvis den delen av Oslofjorden.

Siste ledd i namnet, mark eller mork, hadde også frå gamal norrøn tid (tidleg jernalder) tydning grense, merke som grenseområde mellom bygder. Truleg var ei slik mark som skilte dei to delane av det landskapet som i dag er kalla Austfold.

Snorre Sturlasson skriv i Heimskringla at Harald Hårfagre arva gjennom anna Vingulmark etter sin far Halvdan Svarte, som han forsvarte ved å bekjempe kong Gandalv, som tidlegare hadde hatt halve Vingulmark, og son hans, Hake.

Nokre av dei kjente småkongar i Vingulmark er:
 Gudrød Veidekonge, fekk halve Vingulmark i medgift.
 Alvgeir
 Gandalv Alvgeirsson
 Halvdan Svarte, son av Gudrød Veidekonge og far til Harald Hårfagre.
 Olav Haraldsson Geirstadalf, son av Harald Hårfagre.
 Tryggve Olavsson, son av Olav Haraldsson Geirstadalf, soneson av Harald Hårfagre og far til Olav Tryggvason.
 Harald Grenske, far til Olav Haraldsson den heillage, brent i hel av Sigrid Storråde.

Etter Harald Grenske er det neppe rimeleg å snakke om Vingulmark som eit småkongedømme. Snorre nemnar at Håkon jarls sønn Eirik Håkonsson fekk Vingulmark som jarldømme.

Referanse

Sjå også 
 Ranrike – eit anna norsk stadnamn ikkje lenger i bruk

Stader frå norrøn tid
Norsk mellomalder
Landskap i Noreg
Oslosysle

Oslosysle (norrønt Oslóarsýsla) av Oslo, var i mellomalderen eit sysle i Noreg som i hovudsak omfatta det som no er Akershus fylke og Oslo. Det historiske norske fylket Vingulmark vart delt i to på slutten av 1100-talet, Oslosysla i nord og Borgarsysla i sør.

Landskap i Noreg
Norsk mellomalder
Provinsen Kırıkkale

Provinsen Kırıkkale (tyrkisk Kırıkkale ili) er ein provins Tyrkia. Dei store hovudvegane aust for Ankara på veg mot Svartehavet kryssar gjennom provinsen. Med rask folkevekst har han vorte eit industrisenter. Provinshovudstaden er Kırıkkale.

Kırıkkale er ein raskt veksande by sentralt i Tyrkia ved jernbanen mellom Ankara og Kayseri nær elva Kızılırmak.

Distrikt 
Provinsen Kırıkkale er delt inn i ni distrikt (hovuddistriktet er utheva):
 Bahşılı
 Balışeyh
 Çelebi
 Delice
 Karakeçili
 Keskin
 Kırıkkale
 Sulakyurt
 Yahşihan

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kırıkkale Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff
  Kırıkkale-guvernøren si offisielle side
  Kırıkkale kommune si offisielle side
Provinsen Kırşehir

Provinsen Kırşehir (tyrkisk Kırşehir ili) er ein provins sentralt i Tyrkia, og utgjer eindel av Sentral-Anatolia. Han ligg over Den nordanatoliske forkastinga og ligg i dag i ein åtvaringssone for jordskjelv. Snitthøgda er 985 meter over havet. Provinshovudstaden er Kırşehir.

Han vart ein provins i 1925 og vart i 1954 utvida med distriktet Nevşehir. Seinare vart Kırşehir delt mellom Ankara, Yozgat og Nevşehir, før han i 1957 I 1957, vart Kırşehir ein provins igjen.

Distrikt 
Provinsen Kırşehir er delt inn i 7 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
 Akçakent
 Akpınar
 Boztepe
 Çiçekdağı
 Kaman
 Kırşehir
 Mucur

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kırşehir Province» frå , den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Kırşehir-guvernøren si offisielle side
 Kırşehir kommune si offisielle side
Provinsen Konya

Provinsen Konya (tyrkisk Konya ili) er ein provins i det sentrale Anatolia i Tyrkia. Provinshovudstaden er Konya. Han er den største provinsen i Tyrkia ut frå areal.

Distrikt

Provinsen Konya er delt inn i 31 distrikt. Tre av dei utgjer kommunen Konya (synt i utheva skrift).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Konya Province» frå ,  den 19. august 2012.

Bakgrunnsstoff

 *