alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gravand

Gravand (Tadorna tadorna) er ein fugleart i andefamilien.

Utsjånad 
Fuglen liknar ei gås med omsyn til kroppsform, storleik, rørsler og flukt. Kjønna liknar kvarandre, men hoa er ikkje like fargesterk som hannen. Fuglen er mykje kvit, med eit hasselbrunt parti på framsida. I paringstida har hannen ein raud knopp mellom augene: nebben er raud. Totallengda er 54-66 cm.

Utbreiing 
Gravanda hekker langs kystane i store delar av Europa og i tempererte delar av Asia.

Hekking 
Gravanda grev ein gang i ein jord- eller sandbanke. Den indre delen av gangen er vidast, og her forar fuglane botnen med gråkvitt dun. Hoa legg 7-15 heilt kvite egg i mai-juni. Ho rugar medan hannen står vakt i nærleiken, gjerne på ein høg plass. Når hoa går ut for å søke næring dekker ho egga med dun. Ho rugar i 30 døgn, og tidleg etter klekkinga tek dei seg ned til næraste vatn der dei vert vakta av begge foreldra. Dei kan flyge etter 45-50 døgn.

Føde 
Fuglane sym og dukkar godt. Dei et smådyr i sjøen, frø, knoppar og spede planteskot.

Galleri

Kjelder 
  «Gravand» frå  den  1. mars 2011

Fuglar i Noreg
Andefamilien
Bent Tomtum

Bent Tomtum () var ein norsk skihoppar frå Vardal i Oppland. Han enda på femteplass i storbakkerennet under Vinter-OL 1968 i Grenoble. Tomtums beste plassering i internasjonal tevlingar var 2. plassar i Holmenkollen og i Falun 1967, samt i normalbakken i Oberstdorf romjula 1970. Han var nærast siger i Oberstdorf, hamna 1,7 poeng bak vinnaren Ingolf Mork. I den tysk-austerrikske hoppveka 1967/68 kapra Tomtum fjerdeplassen samanlagt, landsmannen Bjørn Wirkola vann. To gonger vart Tomtum noregsmeister i skihopping, 1967 og 1969. Begge gongene vann han rennet i normalbakken.

Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
1967: Nr 2 både i Holmenkollen og Lahti
1968: 5. plass i OL i Grenoble 1968. Nr 4 i hoppveka totalt og i  nyttårshopprennet i Garmisch-Partenkirchen særskilt
1969: Nr 5 i Lahti
1970: Nr 11 i Oberstdorf
1970/71: Nr 2 i Oberstdorf

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 1967: Gullmedalje i normalbakken i Mo i Rana, sølvmedalje i storbakken på Voss
Ski-NM 1968: Nr 5 i normalbakken i Ørskog
Ski-NM 1969: Gullmedalje i normalbakken på Raufoss
Ski-NM 1970: Nr 9 både i normalbakken i Trondheim og storbakken i Meldal
Ski-NM 1971: Nr 8 i storbakken i Bærum
Ski-NM 1972: Nr 6 i normalbakken i Trondheim
Ski-NM 1973: Bronsemedalje i normalbakken på Vang
Ski-NM 1976: Nr 9 i normalbakken på Fåvang

Norske skihopparar
Noregsmeistrar i skihopping
Norske deltakarar under vinter-OL 1968
Skihopparar under vinter-OL 1968
Folk frå Gjøvik
Christoffer Selbekk

Christoffer Selbekk () var ein norsk forretningsmann og skihoppar frå Stadsbygd. Han var busett på Eiksmarka i Bærum.

Selbekk studerte økonomi ved University of Denver, der han tok eksamen i 1962. Han var administrerande direktør i firmaet Tretorn Norge 1974-78, og frå 1978 i eige firma, Chrisco Sport. Selbekk var med i styringa av både Norges Skiforbund og Norges Golfforbund.

Skihopparen Selbekk representerte Stadsbygd Idrettslag. Han fekk plass i den norske hopptroppa til Ski-VM 1966 i Oslo, og vart overraskande nummer 5 i storbakken. I normalbakken vart han nummer 42. Hans beste enkeltresultat i internasjonale renn kom i den tysk-austerrikske hoppveka 1966/67. Han fekk då ein fjerdeplass i Innsbruck 6. januar 1967, Bjørn Wirkola vann rennet. Samanlagt i hoppveka vart Selbekk nummer 19. I noregsmeisterskapane hadde han som best to sjetteplassar.

Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
1964: Nr 8 i Svenska skidspelen i Falun
1966: Nr 5 i storbakkerennet, Holmenkollen, under VM i Oslo
1967: Nr 4 i Innsbruck
1968: Nr 14 i Holmenkollen

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 1963: Nr 12 i Rælingen
Ski-NM 1965: Nr 7 i normalbakken i Oslo
Ski-NM 1966: Nr 6 i storbakken på Rena
Ski-NM 1967: Nr 9 i normalbakken i Mo i Rana
Ski-NM 1968: Nr 7 i storbakken i Bærum
Ski-NM 1971: Nr 6 i storbakken i Bærum

Kjelder

Sportsboken, aktuelle årgangar

Denne artikkelen bygger på «Christoffer Selbekk» frå ,  den 1. mars 2011.

Bakgrunnsstoff
Skisprungschanzen-Archiv: Tistedal
NTB: 70 år 26. mai: Siviløkonom Christoffer Selbekk (12. mai 2009)

Norske skihopparar
Folk frå Rissa
Eurosona

Eurosona er nemninga brukt om dei 19 medlemslanda i Den europeiske unionen (EU) der euro vert brukt som valuta. Desse landa er tilslutta Den økonomiske og monetære unionen (ØMU). Den europeiske sentralbanken (ESB) er ansvarleg for pengepolitikken til eurosona.

Fellesvalutaen vart oppretta elektronisk på verdas finansmarknadar i 1999, men vart ikkje innført som fysisk betalingsmiddel før 1. januar 2002. Europeiske mikrostatar som Monaco, San Marino og Vatikanstaten har innført euro gjennom spesielle avtalar, men er formelt ikkje ein del av euroområdet ettersom dei ikkje er medlemmar av EU. Unilateralt er fellesvalutaen òg kome i bruk i Andorra, Kosovo og Montenegro.

Sidan 1999 har òg Hellas, Slovenia, Kypros, Malta, Slovakia og Estland slutta seg til Den økonomiske og monetære unionen (EMU). Alle medlemslanda av Europaunionen, bortsett frå Storbritannia og Danmark, er bundne til å innføre euro, og dermed er det venta at fleire land vil ta del i valutaunionen ettersom kvart land oppfyller konvergenskriteria for samarbeidet.

Eurosona utgjer i dag ein av verdas største økonomiar, avhengig av kor kursen står mellom den amerikanske dollaren og euroen.

Omfang

Offisielle medlemsland 

Euroområdet vart danna då euroen vart skapt 1. januar 1999. Valutaen vart fyrst innført elektronisk og berre i dei 11 av EU sine då 15 medlemsstatar som oppfylte dei såkalla konvergenskriteria.

Hellas, som var ein av dei EU-statane som fyrst ikkje kvalifiserte seg til eurosona, slutta seg til området 1. januar 2001, ettersom landet då oppfylte konvergenskriteria.

Eitt år seinare, 1. januar 2002, vart euroen innført som fysisk valuta; det var no mogleg å handle med eurosetlar og euromyntar. Overgangen innebar at over 300 millionar personar på ein og same tid bytta valuta. Det var no eksempelvis mogleg for ein tyskar å handle i ein fransk forretning utan å måtte veksle valuta.

Sjølv om eurosona allereie i dag omfattar mange EU-medlemsstatar i tillegg til fleire andre land og territorium, så ventar fortsatt mange land på å få slutte seg til valutaunionen. I fylgje Maastricht-traktaten må nemleg alle medlemslanda, bortsett frå Danmark og Storbritannia som begge har unntak frå pålegget, innføre euroen som valuta så snart dei oppfyller konvergenskriteria. Dette gjorde Slovenia, som fyrste land etter dei opphavlege 12 eurolanda, i 2006, og kunne såleis innføre euroen som valuta 1. januar 2007. Kypros og Malta gjekk over til euroen 1. januar 2008. Slovakia innførte euroen 1. januar 2009 etter ei avgjerd fatta av finansministrane i euroområdet den 8. juli 2008.

Europakommisjonens konvergensrapport frå 2008 slo fast at Slovakia oppfylte konvergenskriteria, og 3. juni 2008 gav finansministrane i EU landet klarsignal om å innføre euroen frå 2009. 8. juni 2010 gav finansministrane i EU klarsignal til at Estland kunne innføre euro frå 1. januar 2011.

Kjelder 

<div class="references-small">
Denne artikkelen byggjer på «Eurosonen» frå , den 1. mars 2011. 
 

 
Fleirhastigheits-Europa
Kungsbacka

Kungsbacka er ein svensk by og centralort i Kungsbacka kommun i Halland län i landskapet Halland. I 2005 hadde byen  innbyggjarar. 

Byen Koningsbakkae var under mellomalderen ein dansk grensehandelsplass og var i ein periode den minste byen i Danmark. Den første omtalen av byen er frå 1366 og gjeld festninga Kungsbackahus, som ligg mellom Kungsbackaån og Söderån (dagens Skansen). 

Det er uklårt når Kungsbacka fekk bystatus, men det eldste dokumentet som skildrar Kungsbacka som by er datert den 13. desember 1408. I byrjinga av 1500-talet blei «byprivilegia» inndratt av kong Hans med føremål å samle handelen til Halmstad. Kungsbacka fekk bystatus på nytt i 1582.

Kungsbacka blei mindre viktig då Halland blei svensk i 1645, og byen var lenge ein av dei minste i Sverige, med under 1 000 innbyggjarar på slutten av 1800-talet. På midten av 1800-talet blei store delar av byen øydelagd i ein stor brann.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Kungsbacka kommun

Kungsbacka
Vegkryss

Vegkryss er ein møtestad mellom to vegar som fører til at trafikk som går i ulike retningar må kryssa banane til kvarandre. For å gjera trafikken i vegkryss meir ordna kan ein bruka trafikklys, rundkøyring, fotgjengarfelt og liknande.

I folketru har vegkryss ei viktig tyding. Kryssa har vore brukte til å gravleggja utstøytte og kriminelle, særleg sjølvmordarar. I andre tradisjonar kunne ein møta «ein svart mann», nokre gonger kalla Djevelen, ved vegkryss. Dette er særleg ein utbreidd tradisjon innan afroamerikansk kultur, som hoodoo og blueskultur.

Sjå og
 Vegskilje
 Rundkøyring

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Crossroads (culture)» frå ,  den 1. mars 2011.

Bakgrunnsstoff

vegar
Klatremus

Klatremus (Myodes glareolus) er ein gnagar i gruppa korthalemus.

Kultur
I Thorbjørn Egner si forteljing om «Hakkebakkeskogen» er Klatremus Lillemann eit av dyra i skogen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Klatremus» frå ,  den 1. mars 2011.

Bakgrunnsstoff

Pattedyratlas (Norsk Zoologisk Forening) 

Hamsterfamilien
Pattedyr i Noreg
Vindstøytfront

Ein vindstøytfront (ofte kalla gust front etter det engelske uttryket) er ein vêrfront på mesoskala som skil avkjølt luft som har oppstått i torevêr (utstrøyming) frå lufta kring uvêret, på liknande vis som ein kaldfront. Passasjen er prega av eit vindskifte og vanlegvis eit fall i temperaturen og ein liten auke i lufttrykket. Slike utstrøymingar kan vare opp til 24 timar eller meir etter at torevêra som skaper dei oppløyser seg, og dei kan vandre hundrevis av kilometer frå der dei oppstod. Nye torevêr kan ofte utvikle seg langs vindstøytfronten, særleg om dei kryssar andre grenser (kaldfront, tørrlinje, ein annan vindstøytfront osv.). Ein kan ofte sjå vindstøytfrontane som smale linjer på eit vêrradarbilete eller elles som bogar av låge skyer på vêrsatellittbilete. Frå bakken kan stundom sjå vindstøytfrontane i samband med arcusskyer.

Vindstøytfrontar skapar vindskjer i låge nivå og desse kan vere farlege for luftfartøy som tar av eller landar. Om eit torevêr kjem inn i eit område med vindstøytfront, så kan vindskjeret frå grensa føre til at det oppstår rotasjonen i botn av torevêrsskyene, som stundom kan medføre danning av tornadoar. Sterke versjonar av desse eigenskapane vert kalla fallvind og kan skapast i omgjevnader med vertikalt vindskjer og tørr luft i midtre høgdenivå. Mikroutbrot har mindre utstrekning og påverkar område på mindre enn 4 km i diameter, medan makroutbrot råkar større område. Våte mikroutbrot skjer i atmosfæren der den nedre delen av lufta er metta, medan tørre mikroutbrot skjer i tørrare luft frå torevêrsskyer som ligg høgare oppe i lufta. Når ein vindstøytfront flyttar seg inn i eit område som er meir stabilt i låge nivå, som eit område med kjøligare luft eller over område med kjøligare overflatetemperaturar til sjøs, kan det føre til at ein får danna ein undular bore.

Sjå òg 
 Tettleik
 Derecho
 Gustnado
 Haboob
 Innsjøeffekt
 Innstrøyming i meteorologi
 Lelavtrykk
 Matematisk singularitet
 Solgangsbris
 Tropisk syklogenese
 Varmeutbrot
 Vêrfront

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Outflow boundary» frå ,  den 2. mars 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Vindstøytfront over det sørlege Florida  MPEG, 854KB

Atmosfærisk dynamikk
Vind
Grisebukta

Grisebukta (spansk Bahia de Cochinos, engelsk Bay of Pigs)  er ei bukt i Det karibiske havet som ligg heilt sør i regionen Matanzas på Cuba. På vestsida er området prega av mangrovesumpar mens austsida av Grisebukta består av ordinære strender og savannevegetasjon. 

«Grisebukta» kan vera ei feilomsetjing av cochinos, som òg er eit namn på ein type avtrekkjarfisk, Balistes vetula, som finst ved Cuba.

Historie
Grisebukta blei verdskjent 17. april 1961 da CIA og eksilcubanske batistatilhengarar invaderte Cuba med ein styrke på 1500 mann og ved hjelp av skip frå US Navy og United Fruit Company. Invasjonen fann stad på austsida av Grisebukta etter at CIA-bombefly – måla i cubanske fargar – nokre dagar i førevegen hadde bomba flyplassane i blant anna Havanna By og Santiago de Cuba.

Invasjonen blei nedkjempa i løpet av 72 timar av cubanske hæreiningar og frivillige som blei leia av Fidel Castro personleg. 
 
På vestsida av Grisebukta, Playa Girón, er det eit museum til minne om invasjonen og cubanarane som mista livet i kampen mot invasjonsstyrken.

Kjelder
Denne artikkelen inneheld stoff frå «Grisebukta» frå Wikipedia på bokmål (3. mars 2011)

Cubansk geografi
Cubansk historie
Bukter i Det karibiske havet
USA-amerikansk historie

hr:Invazija u Zaljevu svinja
Snøgås

Snøgås (Anser caerulescens, tidlegare Chen caerulescens) er ein fugleart i andefamilien.

Utbreiing og taksonomi 
Snøgåsa hekker nord for tregrensa på Grønland, i Canada, Alaska og det noraustlegaste Sibir. Arten vert delt opp i to underartar.
 A. c. caerulescens: Lever i den vestre delen av utbreiingsområdet.
 A. c. atlanticus: Er litt større og lever i den austre delen av arten sitt utbreiingsområde.

Utsjånad 
Arten opptrer i to fargevariantar, kvitt eller blågrått. Dei kvite er snøkvite unnateke vengespissane som er svarte. Den andre typa har blågrått som erstatning for kvitt unnateke hovudet, nakken og halespissen. Ungfuglen av den blå varianten er meir gråleg med lite eller ikkje noko kvitt. Både den kvite og den blå typa har rosaraude føter og legger, og lyseraud nebb.

Trekktilhøve 
Fuglane flyg sørover til dei milde delane av Nord-Amerika og overvintrar frå det sørvestre British Columbia i nord til Mexico i sør.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Snow goose» frå ,  den 2. mars 2011.  
 

Fuglar i Arktis
Andefamilien
Julerose

Julerose (Helleborus) er ei planteslekt i soleiefamilien. Plantane i slekta er vintergrøne fleirårige blomstrande plantar som er giftige. Dei har store, delte blad og blomar med stort, farga beger og små, røyrforma og nektarberande kronblad. Julerosa blomstrar svært tidleg om våren og er luktlaus. Blomane finst i ulike fargar frå djupraud til kvit, og kan minna om nyperoser, men høyrer trass dette, og namnet, ikkje til rosefamilien.

Det finst 20 artar i slekta, dei fleste i Sør-Europa og Middelhavslanda.

Av desse dyrkar ein kvit julerose (H. niger), som har svart jordstengel og kvite begerblad, grøn julerose, (H. viridis), med grøne, og hagejulerose (H. x hybridus), ein hybrid med raudbrune begerblad.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Julerose» frå ,  den 2. mars 2011.  

Soleiefamilien
Medisinplantar
Giftige plantar
Petter Hugsted

Alf Petter Hugsted () var ein norsk skihoppar. Han var både fødd og døydde på Kongsberg.

Hugsted vart olympisk meister i hopp i under Vinter-OL 1948 i St. Moritz, føre Birger Ruud på sølvplass og Thorleif Schjelderup på bronseplass. Hugsted hoppa 65 meter i fyrste omgang og 70 meter i andre omgang, det lengste hoppet i tevlinga. Alle dei norske medaljane kom etter klart høgre stilkarakterar enn for dei sterkaste, utanlandske konkurrentane. Hugsted fekk 18 og to gongar 18,5 poeng i teljande karakterar for fyrstehoppet og tre gongar 19 for andrehoppet. Finnen Matti Pietikäinen hoppa 69,5 og 69 meter, men tapte totalt 12 stilpoeng i høve til Hugsted og hamna på fjerdeplass i tevlinga. For prestasjonen i OL-bakken vart Hugsted tildelt 'Sportsjournalistenes statuett' for 1948, den aller fyrste som vart utdelt. Han var også med i Ski-VM 1950 i Lake Placid, enda då på sjuandeplass, endå om han var berre femte beste nordmann.

Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
1948: Gullmedalje under OL i St. Moritz. Nr 3 i Holmenkollrennet
1950: Nr 7 i VM i Lake Placid. Nr 3 i Holmenkollrennet
1951: Nr 13 i Holmenkollrennet

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
1946: Nr 9
1947: Nr 6 i Tistedalen
1948: Nr 5 på Lillehammer

Bakgrunnsstoff
14. mars 1948 - Petter Hugsted ble nr 2 i Bergensbakken , Historien om en hoppbakke

http://www.kongsberg.kommune.no/kultur/gater/data/petter_hugsted_vei.htm

Kjelde
P. Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. Oslo, 1957

Norske skihopparar
Folk frå Kongsberg
Påtalemakta

Påtalemakta er etter norske reglar den offentleg instansen som leiar etterforskinga av lovbrot, avgjer om saka skal fremjast for domstolane som straffesak, det vil seie avgjer om det skal reisast tiltale mot den som politiet har peika ut som straffskuldig i saka, står for aktoratet (prosederer for påtalemakta) under saker som kjem til hovudforhandling i domstolen, og avgjer om dommen i ei tapt sak skal godtakast eller bringast inn for høgare rettsinnstans. Det er òg påtalemakta som gjev ordre om at domen mot ein straffedømd skal gjennomførast.

Påtalemakta er delt inn i tre nivå. Riksadvokaten er øvste leiar, med statsadvokatane under riksadvokaten, og politiet under statsadvokatane. For det meste er det statsadvokatane som gjer vedtak om tiltale i saker som gjeld grøvre lovbrot, og politimeisteren i saker som gjeld lekamsfornærming, tjuveri, underslag, bedrageri, og elles når det gjeld mindre alvorlege lovbrot. Riksadvokaten avgjer om det skal reisast tiltale i mellom anna i saker der straffa kan verte fengsel inntil 21 år, i saker om alvorlege lovbrot i skrift eller i kringkastingssending, (unnateke saker etter § 204 straffeloven av 1902 (pornografi) og i saker som har særleg stor ålmen interesse.

Kongen i statsråd gjer vedtak om tiltale eller ikkje, dersom saka gjeld lovbrot under tenesta som embetsmenn og andre tenestemenn tilsett av Kongen har gjort seg skuldig i.

Politiet (det vil seie politimeister, politiinspektør, politiadjutant og politifullmektig) kan som hovudregel avgjere om eit mindre alvorleg lovbrot skal avgjerast med påtaleunnlating, som er ein strafferettsleg reaksjon som går ut på at vedkomande som eigenleg er strafferettslege ansvarleg for lovbrotet, likevel skal sleppe straff.  I alvorlegare saker ligg avgjerda  om påtaleunnlating hos statsadvokaten, og er saka så alvorleg at spørsmålet om tiltale høyrer under riksadvokaten, er det Kongen i statsråd som avgjer om påtaleunnlating skal vere straffereaksjonen.

Rettshandheving
Fredrik Skavlan

Fredrik Skavlan () er ein norsk journalist, teiknar og programleiar.

Karriere 

Etter vidaregåande skule i 1987 byrja Skavlan sin pressekarriere i Morgenbladet, der han fekk jobb som teiknar og journalist. Sidan har han jobba primært som skrivande, men òg som teiknar og reportasjeleiar i Aftenposten og Dagbladet. Han har dessutan illustrert fleire bøker. Han debuterte som programleiar i NRK på sin 30-årsdag.

I 1996 blei Skavlan henta til NRK2 for å leie det direktesendte talkshowet Absolutt. Programmet hadde premiere den 2. september. Etter 133 sendingar takka han for seg som programleiar for Absolutt i mai 1997. Sommaren same året var han og Ingunn Kyrkjebø programleiarar for sommarserien Sommeråpent, og same året leia han TV-aksjonen Krafttak mot kreft. Hausten 1998 blei han programleiar for talkshowet Først & sist. Programmet uvikla seg raskt til å bli eit av Noregs mest sette TV-program 1998 – 2007. Ved sida av Først & sist var han òg programleiar for laurdagsserien Underholdningsmaskinen våren 1999, samt for direktesendingane frå kronprinsbryllaupet sommaren 2001. Skavlan avslutta Først & sist våren 2007. I 2009 starta hans nye talkshow, Skavlan, som blir sendt på NRK og SVT. 

Skavlans teikningar har vorte publisert i fleire riksdekkande medium sidan han allereie som gut leverte teikneseriar til Dagbladet, Aftenposten og Det Nye. Sidan har han òg hatt reklameoppdrag og illustrert bøker for forlag som Cappelen, Press, Gyldendal og Aschehoug. Fredrik Skavlan jobbar primært med pennesplitt og tusj direkte på kvitt papir, og innimellom òg med akvarellfargar. Etter nedlegginga av Først & sist har Skavlan illustrert ei bok om Peter Pan. Han teiknar for tida vekevisst for Dagbladets Magasinet.

Han var medforfattar av boka Det Kongelige bryllup, lansert i 2001.

Vinteren 2006 blei det kjent gjennom media at Skavlan var blitt kjærast med Maria Bonnevie. Skavlan har tre born frå tidlegare ekteskap.

Kjelder

Denne artikkelen byggjer på «Fredrik Skavlan» frå ,  den 3. mars 2011.  
 

Norske journalistar
Norske teiknarar
Norske programleiarar
Programleiarar for NRK
Programleiarar for SVT
Folk frå Oslo
Slettebakken haldeplass

Slettebakken er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Haldeplassen ligg på Slettebakken i Årstad i Bergen, og opna 22. juni 2010.

Stasjonar på Bybanen
Årstad
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2010
Hornindal skisenter

Hornindal skisenter er eit dugnadsdrive skitrekk i Hornindal. Skitrekket har to skiheisar: Eit T-kroktrekk på 1487 meter, oppført i 2012 og eit tautrekk på 450 meter, oppført i 2000.

Kjelder 
nordfjord.no 
hornindalski.no

Hornindal kommune
Skipingar i 2000
Norsk skikultur
Thorleif Schjelderup

Thorleif Schjelderup () var ein norsk skihoppar og forfattar frå Oslo. Ferdinand Schjelderup var far hans. Han var 1940-44 gift med Sossen Krohg. Seinare var han gift med Anne Brown. På 1970-talet budde han fleire år i Stockholm, saman med operasongaren Ranveig Eckhoff.

Skihoppar
Schjelderup vann sølvmedaljen under NM-hopprennet i 1947, 0,7 bak overraskingsmannen Henry Amdahl. Under det spesielle hopprennet i Vinter-OL 1948 vann Schjelderup bronsemedaljen bak landsmennene Petter Hugsted og Birger Ruud. Same året vart han nummer to i Holmenkollrennet, bak Arne Hoel, men på plassen føre olympiameisteren Hugsted, samt han fekk bronse under noregsmeisterskapen, delt med Birger Ruud. Schjelderup var den første nordmann som hoppa over 100 meter på ski. Han var instruktør for det norske hopplandslaget frå 1957 til-62.

Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
1948: OL-bronse i St. Moritz. Nr 2 i Holmenkollen
1949: Nr 12 i Holmenkollen
1950: Nr 11 i Holmenkollen
1951: Nr 5 i Holmenkollen
1953: Nr 13 i Holmenkollen

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
1946: Nr 6
1947: Sølvmedalje
1948: Bronsemedalje på Lillehammer

Forfattarskap
Schjelderup dreiv eit omfattande friluftsliv, mellom anna var han, som far sin, medlem av Norsk Tindeklub. Han skreiv fleire bøker om friluftsliv og reiseliv. Tidleg tok han i bruk smalfilm, reiste i mange år rundt og viste film og kåserte.

Bibliografi
Fra sprøytehopp til Planica, 1950
Du skulle forføres : noen tanker om frihet, 1952
Alt om skihopping, 1956
Hvordan planlegges samfunnet : orientering for ungdom om regionplanlegging, 1969
Thorleif Schjelderup & Rolf Vik:  Miljøvern, 1973.
Hva er galt med oss?, 1976
Så langt øyet kan se.,  1979
Mitt hjerte til Vestlandet., 1981

Kjelder
P. Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. Oslo, 1957
Bibsys

Norske skihopparar
Idrettsutøvarar frå Oslo
Schengenavtalen

Schengenavtalen vart inngått av Vest-Tyskland, Frankrike, Nederland, Belgia og Luxembourg i juni 1985 på skipet «Princesse Marie-Astrid» på Moselelva nær landsbyen Schengen i Luxembourg, ved den franske og tyske grensa.

Formålet var å byta ut grensepostane og grensekontrollane mellom landa med eksterne grensekontrollar. Den 19. juni 1990 underteikna dei fem landa Schengenavtalen. Han er i dag utvida til å gjelda 26 land i Europa. Det er ingen ordinær passkontroll mellom medlemslanda.

Noreg i Schengen 
Stortinget vedtok 9. juni 1997 at Noreg skulle slutta seg til Schengenavtalen, med røystene til Arbeidarpartiet, Framstegspartiet, Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre. Stortingspartia som var mot norsk tilslutning til avtalen var Senterpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Raud Valallianse. 

Noreg vart saman med dei andre nordiske landa del av Schengen-området 25. mars 2001.

Medlemsland 

1 Då traktaten vart verksam i 1995, var Vest-Tyskland og Aust-Tyskland på ny sameint. Difor var berre Vest-Tyskland med i 1985 då traktaten vart inngått. 
2 Traktaten vart verksam til lands og til havs i desse ni landa på denne datoen. Ved flyplassane opphøyrde passkontrollen 30. mars 2008. 
3 Traktaten vart verksam i kraft til lands i Sveits på denne datoen. Ved flyplassane opphøyrde passkontrollen 29. mars 2009.

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer på «Schengen-traktaten» frå  3. mars 2011.  
 

Internasjonale avtalar