alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sankt Demetriuskatedralen

Sankt Demetriuskatedralen (russisk Дмитриевский собор) i byen Vladimir om lag 200 kilometer aust for Moskva i Russland vart bygd i 1191 og vigsla til Den heilage Demetrius frå Thessaloniki. Byggherre var Vsevolod III, òg kalla Vsevolod det store reiret (1154–1212), storfyrste av Vladimir frå 1177. Opphavleg var det kring katedralen eit tårnpryda galleri som knytte saman katedralen og fyrstepalasset, men dette vart rive ned under ei restaurering av katedralen på 1800-talet. Innvendig finst det nokre fragment av freskomåleri frå 1100-talet, særleg av ei dommedagframstilling.

Ytterveggane på katedralen er dekte av ei mengd relieff som for det meste framleis er originale, men somme er rekonstruksjonar frå restaureringa på 1800-talet. Interessant frå ein nordisk synsstad er at her finst scener som syner episodar frå sagaen om Sigurd Fåvnesbane, òg kjend frå norske stavkyrkjeportalar; elles kan mellom anna sjåast scener frå livet til Aleksander den store, scener som refererer seg til storverka til den greske segnhelten Herakles, skildringar frå Det gamle testamentet i Bibelen, særleg om livet til kong David og meire.

Katedralen står på UNESCOs verdsarvliste.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff

Kyrkjer i Russland
Verdsarv i Russland
Mount Tyree

Mount Tyree (4852 moh) er det nest høgaste fjellet i Antarktis og ligg 13 km nordvest for Vinson Massif (4892 moh), det høgaste fjellet på kontinentet. 

Mount Tyree vart oppdaga i januar 1958 under flyturen til United States Navy skvadron VX-6, og sidan kartlagd same månad av Marie Byrd Land Traverse Party. Fjellet vart kalla opp etter kontreadmiral David M. Tyree, som kommanderte U.S. Naval Support Force i Antarktis frå 14. april 1959 til 26. november 1962.

Hittil (2012) er toppen av fjellet berre blitt vitja ved fem høve, av totalt ti personar, via tre forskjellige ruter. I januar 1967 vart John Evans og Barry Corbet (frå Corbet's Couloir) dei første til å nå toppen. I januar 1989 vart toppen vitja av Terry ‘Mugs’ Stump, i 1997 av franskmennene Antoine de Choudens og Antoine Cayrol og seinare i 1997 av Conrad Anker og Alex Lowe. Den 3. januar 2012 gjekk Hans Kammerlander, Robert Miller og Christian Stangl den same ruta som franskmennene og vart den femte gruppa til å nå toppen. Av dei ti fjellklatrarane som har vore på toppen av Mount Tyree, har tre sidan døydd i andre fjellklatringsulukker innan fire år etter dei vitja fjellet. Sørveggen av fjellet er framleis uklatra. Denne veggen er 2000 meter høg og ein av dei største fjellveggane i Antarktis. 

Klatresesongen er frå november til januar då det er midnattssol og lufttemperaturen er høgast, opp mot -30 °C nær toppen. Som med Mount Vinson i nærleiken kan ein nå fjellet etter ein seks timar lang flytur frå Punta Arenas i Chile til Union Glacier Camp etterfølgd av ein 200 km lang flytur til foten av fjellet.

Kjelder

Seven Second Summits
Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
4000 m-toppar‎
Stormannsmøtet på Eidsvoll

Stormannsmøtet på Eidsvoll (òg kalla Notabelmøtet) 16. februar 1814 vart halde på Eidsvollsbygninga på Eidsvoll verk etter initiativ av prins Kristian Fredrik. Møtet fekk stor historisk betydning på grunn av at det blei vedteke at det skulle kallast inn ei riksforsamling som skulle gje Noreg ei ny konstitusjon. 

Av like stor betydning var at regenten Kristian Fredrik denne dagen gjekk med på å søkje kongemakt utfrå prinsippet om folkesuverenitet. Forut for møtet hadde han sett for seg at han skulle krevja trona som følgje av prinsippet om kongsslektas arverett til den norske trona uansett kva folket måtte meine.

Tilstades
 Biskop Fredrik Julius Bech
 Kammerherre Marcus Gjøe Rosenkrantz
 Konferensråd Mathias Sommerhielm
 Amtmann Jonas Collett
 Kammerråd Poul Christian Holst
 Etatsråd Hans Hagerup Falbe
 Generalauditør Christoffer Anker Bergh
 Professor Niels Treschow
 Professor Georg Sverdrup
 Admiral Otto Lütken
 Generalmajor Frederik Gottschalk von Haxthausen
 Oberst Christian D. A. Arenfeldt
 Oberst Johannes Klingenberg Sejersted
 Oberstløytnant Johan Friedrich Wilhelm Haffner
 Oberstløytnant Hans H. Rode
 Major Ludvig Frederik Brock
 Kammerherre Peder Anker
 Konferensråd Carsten Anker
 General Peter Anker
 Kjøpmann Carsten Tank
 Agent Jacob Nielsen

Bakgrunnsstoff
Eidsvoll og Grunnlova 1814 frå Stortinget
Notabelmøtet frå Eidsvoll 1814

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stormannsmøtet på Eidsvoll» frå {{Wikipedia-utgåve|no,  den 4. mars 2013 revisjon  

 
1814 i Noreg
Sigurd Fåvnesbane

Sigurd Fåvnesbane er ein segnfigur kjend frå dei såkalla heltedikta i mellomaldersamlinga Den eldre Edda og i prosaframstillinga Volsungesoga (òg kalla Soga om volsungane, det vil seie soga om volsungeætta, den ætta som Sigurd høyrde til), og dessutan frå det gamle tyske Nibelungenlied (songen om Nivlungane).

Tilnamnet Fåvnesbane tyder Fåvnes drapsmann, og refererer seg til at Sigurd drap den kjempestore ormen Fåvne, steikte ormehjarta, og då han fekk hjarteblodet frå ormen i munnen, fekk han evna til å skjøne kva fuglane i treet i nærleiken av han song om. Av fuglanes samtale seg i mellom fekk han kjennskap til at fosterfaren hans, smeden Regin, som var broren til ormen Fåvne, hadde sett seg føre å drepe han, og difor drap Sigurd sin eigen fosterfar.

Sigurd Fåvnesbane er berre ein av fleire personar i ein segnsyklus som skildrar svik og drap i ein  brutal og blodig kamp mellom to kongsætter i eit heident germansk samfunn. Jamvel dei germanske guddommane, med guden Odin i brodden, gjer sitt til at dei to ættene til slutt har utrydda kvarandre heilt, og gullet som dei hadde kivast om, vart liggande på botn av elva Rhinen for all framtid. I denne litteraturen har den kristne kyrkja gjeve gamalt heident segnstoff ei kristen tolking som syner heidendomens djevelske innhald, slik det går fram av at hendingar frå denne segnsyklusen har vorte motiv på fleire stavkyrkjeportalar i Noreg og på tidlegkristne monumenter i andre land, som rune- og biletristinga på Ramsundsberget i Södermanland i Sverige, på steinmonument frå mellomalderen på Dei britiske øyane, og jamvel på 1100-talskyrkja Sankt Demetriuskatedralen i Vladimir i Russland.

Litteratur
 Soga om volsungane, omsett av Magnus Rindal. Oslo 1974: Det Norske Samlaget. ISBN 82-521-0300-6

Sjå òg
Hylestad stavkyrkje
Sigurdsristinga

Folk i norrøn mytologi
Drakedreparar

no:Sigurd Fåvnesbane
pl:Zygfryd
simple:Siegfried
Unger Peak

Unger Peak er eit bratt, stort sett isdekt fjell som stig opp av platået på sørenden av Founders Escarpment. Det ligg 3,5 km nord-nordvest for Zavis Peak i Heritage Range i Ellsworth Mountains. Det vart kartlagd av United States Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto teken av U.S. Navy i 1961-66. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Maurice H. Unger frå U.S. Navy, som var navigatr under flyturane over Marie Byrd Land og Ellsworth Land under Operasjon Deep Freeze 1965 og 1966.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Vanand Peak

Vanand Peak er eit bratt fjell på 3100 moh i Zinsmeister Ridge på nordaustsida av Vinson Massif i Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Det ligg oppom Daterbreen i aust og sidebreen Hinkleybreen i nordvest.

Fjellet er kalla opp etter det bulgarske fyrstedømet Vanand i Gamle Armenia.

Vanand Peak ligg 8,8 km nordaust for Mount Vinson, 9.61 km aust-søraust for Mount Shinn, 5,89 km sør-søraust for Mount Segers, 1,66 km sørvest for Toros Peak og 8,73 km vest-sørvest for Mount Waldron.

Kjelder
 Vanand Peak. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Bulgaria og Antarktis
Mount Viets

Mount Viets er eit spisst, pyramideforma fjell på over 3600 moh, 3,5 km nord of Mount Giovinetto på hovudryggen til Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Det vart oppdaga av Marie Byrd Land Traverse party i 1957–58 under C.R. Bentley. Det vart kalla opp etter Ronald L. Viets, ein geofysikar ved Little America V-stasjonen i 1957.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Vinson Plateau

Vinson Plateau er det høgaste platået i Vinson Massif i Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Det strekkjer seg 9 km mellom Goodge Col og Hammer Col og knyt saman nordre delar av dei sentrale Sentinel Range til Craddock Massif i sør-søraust. Det er 4,5 km breitt mellom Branscomb Peak og Silverstein Peak i vest og Schoening Peak og Marts Peak i aust. Høgda på platået er frå 4000 til 4600 meter over havet. På platået ligg Mount Vinson (4892 moh), det høgaste fjellet i Antarktis, og fleire andre fjelltoppar på over 4700 meter over havet. Dei fleste av desse toppane har derimot låg skardhøgd: Clinch Peak (4841 moh), Corbet Peak (4822 moh), Silverstein Peak (4790 moh), Schoening Peak (4743 moh) og Hollister Peak (4729 moh). Den sentrale delen av platået vert drenert av Rochébreen og ein sidebre i Jacobsen Valley, som begge møter Branscombbreen.

Platået er kalla opp etter Vinson Massif, til ære for den amerikanske statsmannen Carl Vinson (1883-1981).

Kjelder

 Bulgarsk antarktisk stadnamnregister. Antarctic Place-names Commission. (detaljar på bulgarsk, grunnleggande data in English)
 Vinson Plateau. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Bulgaria og Antarktis
Mount Virginia

Mount Virginia er eit bert fjell heilt nord på ryggen i Pioneer Heights i Heritage Range. Fjellet markerer staden der Splettstoesser- og Schmidtbreen flyt saman. Det vart kartlagd av United States Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto teken av U.S. Navy i 1961-66. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Virginia S. Taylor, ein geograf og assistent i US-ACAN frå 1961-65.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Voysil Peak

Voysil Peak er eit fjell på 2900 moh i Maglenik Heights, nord i dei sentrale Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Det ligg oppom sidebreane til Kopsisbreen i nord og aust, og den øvre  Ellenbreen i sørvest.

Fjellet er kalla opp etter busetnaden Voysil i Bulgaria.

Voysil Peak ligg 7,1 km aust for Mount Press, 5,6 km sør-søraust for Bezden Peak, 9,76 km vest-sørvest for Zimornitsa Peak og 4,07 km nordvest of Mount Gozur.

Kjelder

 Voysil Peak. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Bulgaria og Antarktis
Mount Walcott

Mount Walcott er eit stort sett isfritt fjell (2155 moh) som ligg 4,5 km aust for Mount Powell aust i Thiel Mountains. Namnet vart foreslått av Peter Bermel og Arthur Ford, som i lag leia gruppa frå United States Geological Survey (USGS) som kartla Thiel Mountains i 1960-61. Det er kalla opp etter Charles D. Walcott, den tredje direktøren i U.S. Geological Survey frå 1894-1907.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Mount Waldron

Mount Waldron er eit fjell (3100 moh) som ligg 6 km nord of Mount Tuck, oppom Veregava Ridge i Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Det ligg oppom Daterbreen i vest, Orizaribreen i nord, Berisadbreen i nordaust og Hansenbreen i søraust.

Fjellet vart oppdaga av U.S. Navy skvadron VX-6 på ein flytur den 14.-15. desember 1959, og vart kartlagd frå flyfoto teken under denne turen av United States Geological Survey (USGS). Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Kenneth L. Waldron, ein elektrikar i U.S. Navy som overvintra ved Sørpolstasjonen 1957.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Webers Peaks

Webers Peaks er ei rekkje fjelltoppar på ein rygg som grensar til Splettstoesserbreen i nord, Balishbreen i aust og Dobbratz- og Fendorfbreen i vest i Heritage Range i Ellsworth Mountains. Dei vart namngjevne av University of Minnesota Ellsworth Mountains Party i 1962–63 etter geologen Gerald F. Webers, som var med gruppa.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Mount Weems

Mount Weems er eit markant fjell, 2210 moh, som ligg 15 km nord for Mount Ulmer nær nordenden av Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Det vart oppdaga av Lincoln Ellsworth på den transantarktiske flyturen hans den 23. november 1935. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter P. V. H. Weems, ein oppfinnar i U.S. Navy som utvikla flynavigasjonsinstrument og teknikkar som Ellsworth nytta under flyturen.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Windy Peak

Windy Peak er eit markant fjell, 1910 m, som ligg 3,5 km sørvest for sørenden av Reuther Nunataks i Founders Peaks i Heritage Range. Det fekk dette namnet av University of Minnesota Geological Party i 1963–64 fordi det alltid var kraftig vind nær denne toppen då denne gruppa vitja området.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Mount Woollard

Mount Woollard er eit fjell (2675 moh) nesten 240 km (150 mi) vest for Heritage Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Det vart oppdaga av Marie Byrd Land Traverse Party (1957–58), og kalla opp etter George P. Woollard, som sat i Technical Panel on Seismology and Gravity for U.S. National Committee under Det internasjonale geofysiske året. Han lærte opp mange geofysikarar som drog til Antarktis. 

Mount Woollard er eit isolert fjell og  isolated mountain med berre Mount Moore 13 km lenger nord. Mount Moore stig 305 meter over snøoverflata. Det vart òg oppdaga av Marie Byrd Land Traverse Party den 4. februar 1958, og kalla opp etter John P. Moore som var ein helikopeterpilot ombord på USS «Atka», som omkom i ein styrt nær Kainan Bay i januar 1955.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Johan Friedrich Wilhelm Haffner

Johan Frederich Wilhelm von Haffner (òg Johan Frederik Vilhelm Haffner) ()), var ein 
norsk offiser og ein av Kristian Fredriks næraste medarbeidarar – adjutant – på Eidsvoll da Riksforsamlinga satt saman i 1814.
Haffner hadde vore med på stormannsmøtet på Eidsvoll den 16. februar 1814.

I ein periode kor Kristian Fredrik ikkje var tilstades på Eidsvoll sende Haffner han fire brev. Her informerte han om det som hende i tillegg til å fortelje om rykte og intrigar.

I 1815 slog han seg ned på garden Dal på Eidsvoll.

Referansar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johan Friedrich Wilhelm Haffner» frå ,  den 4. mars 2013, revisjon  

Norske offiserar
Stormannsmøtet på Eidsvoll
Mount Wrather

Mount Wrather er eit bert fjell (2095 moh) som ligg 4,5 km sør-søraust for Mount Walcott langs austsida av Thiel Mountains. Namnet vart foreslått av Peter Bermel og Arthur Ford, som i lag leia ei gruppe frå United States Geological Survey (USGS) som kartla Thiel Mountains i 1960-61. Fjellet er kalla opp etter William E. Wrather, den sjette direktøren i U.S. Geological Survey 1943-56.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Wright Peak

Wright Peak er eit fjell som ligg 1,5 km sør for Sutley Peak i Jones Mountains i Antarktis. Det vart kartlagt av University of Minnesota Jones Mountains Party i 1960–61 som namngav det etter Herbert E. Wright Jr., ein glasiolog frå University of Minnesota og rådgjevar for gruppa som vitja Antarktis i 1961-62.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Yochelson Ridge

Yochelson Ridge er eit delvis snødekt fjellrygg som strekkjer seg over 6 km nord-nordvestover frå Eley Peak i Soholt Peaks i Heritage Range i Ellsworth Mountains. Ryggen vart kartlagd av United States Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-66. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) after Ellis L. Yochelson, ein geolog i USGS ved National Museum of Natural History i Washington, DC og ein paleontolog med United States Antarctic Research Program (USARP) Ellsworth Mountains Expedition i 1979-80.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Youngbreen

Youngbreen er ein isbre som flyt 13 km austover og endar ved nordenden av Barnes Ridge på austsida av Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Han vart først kartlagd av United States Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto teken av U.S. Navy i 1957-59. Breen vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Dale L. Young i United States Air Force (USAF), som deltok i opprettinga av Sørpolstasjonen i 1956–57.

Kjelder

Ellsworth Mountains
Isbrear i Ellsworth Land
Zalmoxis Peak

Zalmoxis Peak er eit fjell på 2500 moh i Bearskin Ridge på austsida av Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Det ligg oppom Pattonbreen i nordvest og Crosswellbreen i søraust.

Fjellet er kalla opp etter den mytologiske thrakiske kongen og guddomen Zalmoxis.

Zalmoxis Peak ligg 2,95 km nordaust for Mount Bearskin, 7,9 km sør for Mount Jumper, og 8,8 km vest-sørvest for Mamarchev Peak.

Kjelder
 Zalmoxis Peak. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

Fjell i Ellsworth Land‎
Bulgaria og Antarktis
Zavis Peak

Zavis Peak er eit spisst fjell, 2195 moh, som ligg 6 km vest for Navigator Peak ved sørenden av Founders Escarpment i Heritage Range. Det vart namngjeve av University of Minnesota Geological Party i 1963–64 etter Alfred Zavis, ein topografisk teknikar i United States Geological Survey (USGS) med gruppa som vitja desse fjella.

Kjelder

Fjell i Ellsworth Land
Zimornitsa Peak

Zimornitsa Peak er eit fjell på 1700 moh i Maglenik Heights, nord i dei sentrale Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Det ligg oppom Kopsisbreen i nordvest og Youngbreen i søraust.

Fjellet er kalla opp etter busetnaden Zimornitsa i Bulgaria.

Zimornitsa Peak ligg 7,9 km nordaust for Mount Gozur, 11,43 km søraust for Fucha Peak, 3,46 km sørvest for Mirovyane Peak og 17,87 km nordvest for Mount Besch.

Kjelder
 Zimornitsa Peak. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

Ellsworth Mountains
Fjell i Ellsworth Land
Bulgaria og Antarktis
Aker Peaks

Aker Peaks , òg kalla Akar Peaks eller Aker Range, er ei rekkje hovudsakleg snødekte fjell, det høgaste på 1800 moh, som strekkjer seg 15 km frå nordvest til søraust, 6,5 km vest for Nicholas Range og 50 km vest-nordvest for Edward VIII Bay. Dei vart oppdaga den 14. januar 1931 av ein norsk kvalfangstekspedisjon under O. Borchgrevink, som namngav dei etter garden til direktør Svend Foyn Bruun i Hvalfangerselskapet Antarctic A/S i Tønsberg.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aker Peaks» frå ,  den 4. mars 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Fjell i Enderby Land
Alderdice Peak

Alderdice Peak er ein fjelltopp 10 km søraust for Mount Underwood i austlege delen av Nye Mountains. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne av eit fly frå Australian National Antarctic Research Expeditions i 1959, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter W. Alderdice, ein vêrobservatør ved Wilkes-stasjonen i 1959.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alderdice Peak» frå ,  den 4. mars 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Fjell i Enderby Land
Amphitheatre Peaks

Amphitheatre Peaks er ei gruppe fjelltoppar som ligg kring og strekkjer seg aust for Amphitheatre Lake, nordvest i Nye Mountains i Antarktis. Dei vart fotograferte i 1956 av Australian National Antarctic Research Expeditions (ANARE) og vitja i november 1958 av ANARE. Dei vart namngjevne av Australian Antarctic Names and Medals Committee i samband med Amphitheatre Lake.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Amphitheatre Peaks» frå ,  den 4. mars 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Fjell i Enderby Land
Mount Bartlett

Mount Bartlett er eit fjell 3 nautiske mil (6 km) søraust for Mount Storer i Tula Mountains i Enderby Land. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956 og 1957. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter A.J. Bartlett, eit medlem av mannskapet på Discovery i løpet av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) i 1929-31.

Kjelder

Fjell i Enderby Land
Mount Bergin

Mount Bergin er eit fjell, 700 moh, som står 4 nautiske mil (7 km) vest for Mount Maslen i Raggatt Mountains i Enderby Land. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter R.D. Bergin, sambandsoffiser på Mawson stasjon i 1956.

Kjelder

Fjell i Enderby Land
Freskomåleri

Freskomåleri eller freske er vegg- og takmåleri på mur, gjort med vassfarge medan murpussen av kalkmørtel framleis er ny og våt. Pussinga av muren må soleis gjerast i samarbeid med kunstmålaren, slik at kunstmålaren kan gjere ferdig sitt arbeid før pussen er herda og tørr. Det kan såleis ikkje dekkjast større flater med murpuss om gangen enn at kunstmålaren kan halde tritt med muraren, og på større flater med veggmåleri vil ein difor ofte kunne registrere grensene mellom dei lutane som utgjer dagsøktane.

Kunstmålaren rører fargane ut med kalkvatn. Det er naudsynt med lang røynsle i å treffe dei rette fargane, ettersom fargane vert mykje ljosare etter å ha tørka. Det må dessutan arbeidast snøgt, før kalkpussen har tørka. Vert det gjort feil i fargevalet eller på anna måte, er det ikkje berre å måla oppå for å rette feilen; kalkpussen må hoggast vekk og eit nytt lag puss leggjast på og målast på vanleg måte medan pussen er våt.

Føremonen med freskomåleriet i høve til å måle på tørr murpuss, er at freskomåleriet held seg mykje betre og vil ha den same  sterke og reine fargen i mange hundre år. Den våte kalkpussen tek opp i seg karbondioksid frå lufta, og vert då omgjort til  kalsiumkarbonat, som ikkje let seg løyse opp og verte endra av vatn og fukt.

Freskomåleriet er ein særs gamal teknikk, nytta til dømes i Egypt, Hellas og Romerriket allereie i gamal tid; i ruinbyen Pompeii finst det mange veggmåleri i denne teknikken. Teknikken vart mykje nytta i mellomalderens kyrkjebygningar av stein, mellom anna i Norden, og særleg i Italia vart det framstilt viktige verk i denne teknikken i tida frå 1200-talet til 1600-talet av målarar som Giotto, Masaccio, Fra Angelico, Piero della Francesca, Luca Signorelli, Michelangelo og Pietro da Cortona, samt på 1700-talet ved til dømes Giovanni Battista Tiepolo. 

I nyare tid har òg kunstnarar nytta seg av freskomåleriet i fleire høve. Mexico med Diego Rivera og hans sosialrealistiske freskomåleri, og Noreg med Emanuel Vigeland og dei såkalla freskobrørne Axel Revold, Alf Rolfsen og Per Krohg, sette desse to landa i fremste rad i tida etter fyrste verdskrigen med omsyn til å skape viktige kunstverk i denne teknikken.

Bakgrunnsstoff

Sjå òg
Kalkmåleri

Målarteknikkar
Veggmåleri
Mount Berrigan

Mount Berrigan er eit fjell 1 nautisk mil (1,9 km) aust for Budd Peak i Enderby Land. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1957. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter M.G. Berrigan, ein assistant som var mekanikar på Wilkes-stasjonen i 1961.

Kjelder

Fjell i Enderby Land
Mount Best

Mount Best er eit fjell 1,5 nautiske mil (2,8 km) sørvest for Mount Morrison i Tula Mountains i Enderby Land. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter F. Best, eit medlem av mannskapet på «Discovery» i løpet av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) i 1929-31.

Kjelder

Fjell i Enderby Land
Mount Boda

Mount Boda er eit fjell like nord for Amphitheatre Peaks ved vestenden av Nye Mountains. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter dr. J. Boda, ein militærlege ved Wilkes-stasjonen i 1959.

Kjelder

Fjell i Enderby Land
Budd Peak i Enderby Land

Budd Peak er eit fjell 1,5 km vest for Mount Berrigan og 37 km vest-sørvest for Stor Hånakken i Enderby Land. Det vart kartlagd frå flyfoto tekne under Australian National Antarctic Research Expeditions i 1957, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter W. Budd, glasiolog ved Wilkes-stasjonen i 1961.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Budd Peak i Enderby Land» frå ,  den 4. mars 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Fjell i Enderby Land