alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eidbukta

Eidbukta er ein klynge med bustadhus som Statistisk sentralbyrå har gjeve namn på og har definert som ein tettstad til etter kriteria 200 busette eller meir i bustadhus med maksimal avstand på 50 meter. Han ligg i Meløy kommune i Nordland fylke. 
Staden har  og er eit bustadområde sørom Ørnes. Eidbukta som tettstad hos SSB ligg mot vest i utkanten av Sandå,  ikkje langt frå grenda Eidbukta.

Eidbukt, Eibukt i Meløy er også ei grend med tidlegare i alt fem gardsbruk fordelt på to matrikkelgardar, gardsnummer 51 og 52 i kommunen, totalt på 93 dekar i 1893. Gardane ligg på eidet som skil Eidbukta (havbukt) frå Sandåbukta. Dei grensar mot Sandå i nordaust og mot Borvik i nordvest.  I 1875 var folketalet 25 på gardane, medan det i 1970 var 64 busette i grenda. Namna på gardane er Øybukt ytre og Øybukt indre. . Dei eldste funn av menneskeleg aktivitet på gardane er rekna å vere mellom 3000 og 4000 år gamle.  Grenda hadde skole frå byrjinga av 1890-talet fram til han vart flytta til Neverdal  i 1931.

Kjelder 
 Moe, K. (red.), Gård og grend i Meløy, bind 2, Meløy kommune, 1981. (ISBN 82-90030-02-9)

Fotnotar 

Geografi i Meløy
Tettstader i Nordland
Hommersåk

Hommersåk er ein tettstad i Sandnes kommune i Rogaland fylke. 
Staden har  og ligg inst i Riskafjorden.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Tettstader i Rogaland
Geografi i Sandnes
Sviland

Sviland er ein tettstad i Sandnes kommune i Rogaland fylke. 
Staden har  og ligg åtte kilometers køyring søraust for Sandnes sentrum.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Tettstader i Rogaland
Geografi i Sandnes
Høle

Høle er ein tettstad, eit kyrkjesokn og ein bydel i Sandnes kommune i Rogaland fylke. Det var tidlegare òg ein kommune. Historisk har Høle vore ein del av Ryfylke, men er etter innleminga i Sandnes oftast vorte rekna til Jæren.

Høle tettstad

Tetttaden har  og ligg på vestsida av Høgsfjorden, 24 km austom Sandnes sentrum. Her ligg Høle kyrkje frå 1860. Aust for Høle ligg ferjestaden Lauvvik.

Høle sokn
Høle sokn utgjer i dag den austlegaste delen av Sandnes kommune (krinsane Høle, Tengesdal, Ims og Bratthetland) med 1032 innbyggjarar (2013). I eldre tider var det derimot monaleg større. Det femna òg om noverande Forsand kommune og austre delen av Gjesdal kommune (Oltesvik og Dirdal.) I 1852 vart Forsand sokn utskilt, som den gong òg omfatta Dirdal. Ved kommunesamanslåinga 1965 vart Oltesvik krins overført frå Høle til Gjesdal sokn. I seinare tid er Seldal krins vorte overflytta til Høyland sokn.

Høle kommune
Høle og Forsand høyrde til opphavleg til Strand kommune, men vart i 1965 utskilde som Høgsfjord kommune. 1871 vart den delt i to: Høle kommune og Forsand kommune. Høle kommune vart i 1965 nedlagd og føydd til Sandnes, med unnatak for Oltesvik krins som vart lagd til Gjesdal.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Fotnotar

Geografi i Sandnes
Historie i Sandnes
Tettstader i Rogaland
Sokn i Stavanger bispedømme
Tidlegare kommunar i Rogaland
Jæren
Ryfylke
Krossberg

Krossberg er ein tettstad i Stavanger kommune i Rogaland fylke. 
Staden har  og ligg mellom vatna Kuvomma og Stokkavatnet.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Fotnotar 

Geografi i Stavanger
Tettstader i Rogaland
Obva

Obva (russisk Обва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå høgre i nedslagsfeltet til Volga. Ho spring ut frå skogane på Verhnekamskoj-åsane nordvest i Sivinskij rajon, nær grensa til Kirov oblast, og munnar ut i Kama, 780 km frå munningen hennar, i Kamareservoaret.

Obva er 247 km lang og har eit nedslagsfelt på 6720 km². Elva har eit fall på 191 meter og ei gjennomsnittleg helling på 0,5 meter per kilometer. 

Dei største sideelvane hennar er Jazva og Nerdva frå venstre, og Siva, Bub og Lysva frå høgre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Обва (река)» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Poludennyj Kondas

Poludennyj Kondas (russisk Полуденный Кондас) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå høgre i nedslagsfeltet til Volga.

Ho har ei lengd på 102 km og eit nedslagsfelt på 1020 km². Elva har eit fall på 161 meter og ei gjennomsnittleg helling på 0,5 meter per kilometer. 

Den største sideelva hennar er Syrja frå venstre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Полуденный Кондас» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Siva

Siva (russisk Сива) er ei elv i Perm kraj og Udmurtia i Russland og ei av sideelvane til Kama frå høgre i nedslagsfeltet til Volga.

Ho spring ut i sørvestlege område av Perm kraj, i Tjastinskom-området, og renn så gjennom Bolsjesosnovskomu rajon i Perm og Votkinskomu rajon i Udmurtia. Ho munnar ut i Kama nedanfor Votkinskoj vasskraftverk. Elva har ei lengd på 206 km og eit nedslagsfelt på . Siva har eit totalt fall på 167 meter og ein gjennomsnittleg helling på 0,4 meter per kilometer. 

Dei største sideelvane hennar er But, Sosnova, Tsjornaja, Lyp og Votka, alle frå høgre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Сива (приток Камы)» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Elvar i Udmurtia
Hæen

Hæen er ein tettstad i Hå kommune i Rogaland fylke. Staden har  og ligg mellom Vigrestad og Brusand.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Tettstader i Rogaland
Geografi i Hå
Pollestad

Pollestad er ein tettstad i Klepp kommune i Rogaland fylke. 
Staden har .

Her ligg Orre kyrkje. Tettstaden har elles ein butikk, bensinstasjon, bilverkstad, skule, barnehage og idrettshall.

Sjå òg 
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Tettstader i Rogaland
Geografi i Klepp
Tulva

Tulva (russisk Тулва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Ho har utspring Uinskom rajon sør i provinsen i Tulvinskojhøgdene. Tulva munnar ut i Votinskreservoaret i Kama i nærleiken av byen Osa. 

Elva har ei lengd på 118 km og eit nedslagsfelt på 3530 km². Elva har eit totalt fall på 200 meter og ei gjennomsnittleg helling på 0,8 meter per kilometer. 

Den største sideelva hennar er Barda frå venstre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Тулва (река)» frå , den 17. oktober 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Urolka

Urolka (russisk Уролка) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå høgre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 140 km lang og har eit nedslagsfelt på 2010 km².

Dei største sideelvane hennar er Tsjugor, Ulva og Solman, alle frå venstre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Уролка» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Usolka

Usolka (russisk Усолка) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga.

Usolka er 40 km lang og om lag 1-1,5 meter djup. Somme stader er ho opp mot 10 meter brei. Elva renn gjennom byen Solikamska. Namnet kjem frå saltkjelder som elva renn gjennom. Kjelda til elva er to myrområde 8 km oppfor den folketomme landsbyen Verkh-Usolka. 

Av sideelvar finn ein Mamonku, Botsjkarikhu, Poludenku, Sodoma, Belaja, Nerestovitsu, Bobroaku, Rzjavets, Talitsu, Klestovku og Kekurku.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Усолка (река)» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Tsjermozelva

Tsjermoz (russisk Чермоз) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå høgre i nedslagsfeltet til Volga. Ho spring ut frå Jusvinskogo rajon og gjennom Ilinskomu rajon før ho munnar ut i Kama, 192 km før munningen hennar. Tsjermoz har ei lengd på 121 km og eit nedbørsfelt på .

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Чермоз (река)» frå , den 17. oktober 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Tsjusovaja

Tsjusovaja (russisk Чусовая) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga.

Elva er 592 km lang med eit nedslagsfelt på 23 000 km². Ho munnar ut i Tsjusovojbukta i Kamareservoaret. Ho frys vanlegvis til i november og er islagd til vårløysinga i april–mai. Vårflaumen varer vanlegvis til midten av juni.

Dei viktigaste sideelvane er Mezjevaja Utka, Serebrjanka, Kojva, Usva, Revda og Lysva. Ei anna interessant sideelv er Kumysj, som renn rundt 6 km under jorda. Staden der ho forsvinn heiter Nyrok (russisk нырок, som tyder 'dukk') av dei lokale innbyggjarane, medan staden der han dukker opp att heiter Bynyrok (russisk вынырок, som tyder 'kjem til overflata').

Tsjusovaja er mykje nytta til vassforsyning og forsyner mellom anna Jekaterinburg. Elvehamner ved Tsjusovaja er Perm og Tsjusovoj

Tsjusovaja er kjend for dei store klippene langs elvebreidda. Nokre av klippene var farlege for båttrafikken under vårflaumen og vart kalla Bojtsy (russisk: бойцы, som tyder «krigarar»). Mange av dei største klippene langs elva har namn.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tsjusovaja» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Elvar i Tsjeljabinsk oblast
Elvar i Sverdlovsk oblast
Sideelvar til Kama
Juzjnaja Keltma

Juzjnaja Keltma eller Søndre Keltma (russisk Южная Кельтма) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Ho startar nord i Perm, nær grensa til Republikken Komi og har ei lengd på 172 km. Ho munnar ut i Kama om lag 1060 km frå munningen hennar. Elvemunningen er delt inn i fleire greiner. Juzjnaja Keltma dannar eit nedslagsfelt på 5270 km².

Dei største sideelvane hennar er Dzjuritsj, Olkhovka, Verkhnij Mal og Nizjnij Mal frå venstre, og Timsjer frå høgre. 

Elva frys til tidleg i november og er islagsd til slutten av april. I den øvre delen er elva smal og svingete, medan den nedre delen er brei og roleg med sanddekte breidder. 

I åra 1785-1822 vart Nordre Jekaterinskij-kanalen med ei leng dpå 20 km bygd mellom Søndre Keltma og Nordlege Keltma. Kanalen var i drift i 16 år før han vart nedlagd i 1836.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Южная Кельтма» frå , den 17. oktober 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Elvar i Russland
Elvar i Perm
Sideelvar til Kama
Djoma

Djoma (russisk Дёма) er ei elv i Basjkortostan i Russland og ei av sideelvane til Belaja frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 535 km lang, med eit nedbørfelt på 12 800 km² og ei middelvassføring på 35 m³/s. 

Ho har kjelda si på nordsida av Obsjtsjij Syrt-høgdene i grenseområdet til Orenburg oblast. Djoma renn nordaustover og inn i Basjkortostan, der ho dannar ein brei dal. Elva renn her sakte, i eit sterkt svingande elveløp med mange meanderar og kroksjøar, særskild i den nedste strekninga før ho munner ut i Belaja. 

Byen Davlekanovo ligg ved Djoma og elvemunningen ligg innanfor grensen til byen Ufa, i bydelen Djoma, som er kalla opp etter elva.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Дёма» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Basjkortostan
Elvar i Orenburg oblast
Arp 256

Arp 256 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 350 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Kvalfisken. Galaksane er sterkt deformerte, og har ei stor mengd av blå knottar som er område med sterk stjernedanning. Galaksane er lyssterke i det infraraude og stråler på desse bølgjelengdene meir enn hundre milliardar gongar kraftigare enn sola.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

256
Vekselverkande galaksar
Kvalfisken
Sutoloka

Sutoloka (russisk Сутолока) er ei lita elv som renn gjennom byen Ufa i Basjkortostan i Russland og ei av sideelvane til elva Belaja frå høgre. Elva har historisk verdi i samband med grunnlegginga av byen. 

Elva er om lag 6 km lang, 1-2 meter brei og 20-40 cm djup. Den nedre delen av elva går i dag under bakken. Sutopka er kraftig forureina og vatnet i elva har ein kvitaktig farge på grunn av all avrenninga frå industriområda rundt ho.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Сутолока» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Basjkortostan
UGC 8335

UGC 8335 eller Arp 238 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Den store bjørnen. Galaksane har fysisk kontakt gjennom ei bru av materie, og kvar av dei har stikkande ut ein sterkt krumma hale av gass og stjerner. Båe galaksane viser støvband i sentruma.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Arp-objekt
08335
Vekselverkande galaksar
Den store bjørnen
Ufaelva

Ufa (russisk Уфа, basjkirsk Ҡариҙел, Qaridhel) er ei elv i Tsjeljabinsk oblast, Sverdlovsk oblast og Basjkortostan i Russland og ei av sideelvane til Belaja frå høgre i nedslagsfeltet til Volga.

Ho er 918 km lang med eit nedslagsfelt på . 

Ho spring ut frå innsjøen Ufimskojeved Uraltauryggen i Uralfjella. Ho startar som ei fjellelv og renn i ein trong dal. I den midtre delen er det fleire stryk, medan den nedre delen er rolegare og svingete. 

Elva har ei middelvassføring på 388 m³/s, men på det meste har det vorte målt 3740 m³/s og på det minste 55 m³/s.

Elva frys til i slutten av oktober eller tidleg i desember og vert isfri att i april eller tidleg i mai. Palovskaja vasskraftverk ligg ved elva. 

Ved munningen av elva ligg byen Ufa.

Sideelvar 
 Aj
 Serga
 Jurjuzan
 Tiuj
 Simka
 Sjarovarka

Busetnader 
 Krasnoufimsk
 Sarana
 Sargaja
 Mullakajevo
 Karaidel
 Pavlovka
 Ufa
 Tsjandar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Уфа (река)» frå , den 17. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Basjkortostan
Elvar i Sverdlovsk oblast
Elvar i Tsjeljabinsk oblast
Arp 272

Arp 272 er samansett av dei to verkselverkande galaksane NGC 6050 og IC 1179 og ligg rundt 450 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Herkules. Galaksane er del av galaksehopen Herkuleshopen som igjen er del av Den store veggen.

Dei to galaksane i Arp 272 er i fysisk kontakt via spiralarmane deira.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Herkules
272
NGC-objekt
IC-objekt
Vekselverkande galaksar
NGC 6786

NGC 6786 og  LEDA 62867 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 350 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Draken. Galaksane er enno ikkje i fysisk kontakt, men har gjennom gravitasjon allereie påverka utsjånaden til kvarandre. I 2004 blei det observert ein supernova i ein av galaksane.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

Vekselverkande galaksar
6786
Draken
NGC 6240

{{Infoboks galakse
|bilete= Hubble Interacting Galaxy NGC 6240 (2008-04-24).jpg
|bilettekst=Hubble-bilete av NGC 6240.
|namn = 
|epoke = J2000
|rekt = 16h 52m 58s
|dek = 02º 24' 03|z = 7339±9 km/s
|andre_namn = IC 4625, UGC 10592, PGC 59186, VV 617
}}

NGC 6240 er ein galakse og restane etter to tidlegare galaksar som har slegne seg saman til éin. Galaksen ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Slangeberaren. Observasjonar gjorde med NASA sitt Chandra-teleskop har avslørt to gigantiske svarte hòl i galaksen. Dei ligg rundt 3000 lysår frå kvarandre, driv mot kvarandre og vil etter kvart smelta saman til eitt. Samansmeltingsprossen starta for runt 30 millionar år sia og fekk sett i gang hyppig stjernedanning og førte til ei rekkja supernovaeksplosjonar. Ein reknar med at dei svarte hòla vil ha smelta saman om ti til hundrevis av millionar av år.

 Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.''

Vekselverkande galaksar
6240
Slangeberaren
NGC 34

NGC 34 (òg NGC 17) er ein rest etter to galaksar som har kollidert og som ligg rundt 250 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Kvalfisken. NGC 34 inneheld mykje gass og kan difor halda fram med den hyppige stjernedanninga i sentrum, som blei sett i gang under samanslåinga av dei to opphavlege galaksane.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

0034
Kvalfisken
Norske Ordsprog

Norske Ordsprog er ei ordspråksamling av Ivar Aasen, utgjeven 1856. {{sitat||tekst=Visdommen kan ein dylja, men Daarskapen ikkje.|opphav=Norsk ordtak, etter Ivar Aasen: Norske Ordsprog}}

Ordspråka hadde Ivar Aasen samla på ferdene sine rundt om i landet. Norske Ordsprog er det største folkeminnearbeidet Aasen gav ut. Med Norske Ordsprog ville Aasen dra fram visdomen i folkedjupet for å auka vørdnaden for allmugen. Boka held eit høgt fagleg nivå, og ho har vore ei populært oppslagsverk både for amatørar og folkeminnegranskarar. 

Ordtaka er i 1881-utgåva sorterte etter nøkkelord, frå A: («Den som segjer A, fær og segja B») til Øyra «Ein lyt stundom spyrka Øyrom meir enn Augom» - med det ordtaket forstår Aasen at ein ofte må akte meir på kva kjende folk seier, enn det ein umiddelbart kan sjå. Vidare er det ein bolk med ordtak om årstider og dagar, før boka held fram med munnhell eller talemåtar. Ordtaka er gjevne att på landsmål, men forklaringane og fortalen er skrivne på dansk.

 Utgåver 
Fyrsteutgåva kom i 1856. I 1881 gav Aasen ut ei omarbeidd og meir folkeleg innretta utgåve. Denne utgåva låg til grunn for ei ny utgåve i 1983, opptrykk 1989 (ved Johannes Gjerdåker, Vestanbok Forlag), og 4. utgåve i 2003 med tittelen Norske ordtak (ved Johannes Gjerdåker og Gudmund Harildstad, Vigmostad & Bjørke).

 Kjelder 
 Aasentunet 
 Ivar Aasen: Norske Ordsprog'' 1881

Bakgrunnsstoff

Norske Ordsprog på nb.no

Ivar Aasen
Bøker frå 1856
Norske oppslagsverk
Ordspråk
NGC 454

NGC 454 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 164 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Føniks. Paret er samansett av ein raud elliptisk galakse og ein irregulær og gassrik blå galakse. Båe galaksane er sterkt misforma grunna den gravitasjonelle påverknaden dei har på kvarandre.

Kjelder 

 Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding STScI-2008-16 frå Space Telescope Science Institute.

0454
Vekselverkande galaksar
Føniks
Herre

For tettstaden Herre i Telemark, sjå artikkelen Herre i Bamble
{{sitat|tekst=Alle vilja Herre vera, ingen vil Sekken bera.|opphav=Norsk ordtak, etter Ivar Aasen: Norske Ordsprog}}

Herre (frå norrønt herri, herra gjennom gammaltysk herro komparativ av her, 'fornem', 'herleg') er ei gammal nemning for ein stormann som i moderne norsk er brukt til høfleg eller humoristisk tiltale, som i «Mine damer og herrar», eller i tituleringa «herr».

Nemningar som «herre» eller «herren» kan også ha religiøs tyding. I kristendommen vert ordet «Herren» bruka om Gud, som ei omsetjing av latin dominus. Dette ordet finst òg i uttrykk som «herregud» eller forsterkande i uttrykk som «eit herrens ver».

«Herr» som tiltaleform

Då riddarskap vart innført i Noreg, vart nemning «herre» nytta om folk av høg rang, til dømes Knut Alvsson, som vart omtala eller tiltala som «herr Knut». I Kongsspegelen finn ein på tilsvarande vis tiltaleforma «Herren min», som og var nytta om kongar. Tiltaleforma «herr» svarar her til det engelske «sir». Det kvinnelege tilsvaret til herre, er frue (som i Fru Inger til Østråt). Riksrådet, som for det meste var samansett av høgvyrde, kunne difor omtalast som ein herredag. I borgarleg samanheng er frue i dag erstatta med dame (frå latin over fransk).

Seinare vart tiltaleforma òg bruka om prestar, til dømes om Herr Petter. I dansketida vart altså herrenemninga flytt ned til embetsmannen. Frå slutten av 1600-talet kunne ein bruka tittelen for einkvar mann ein ville vera høfleg mot. 

I dag kan «herr» brukast som tiltaleform for alle menn framfor etternamnet eller tittelen deira, som «herr Olsen» eller «herr ordførar», men det er ikkje rekna som god skikk å titulere seg sjølv med «herr». Det tilsvarande engelske ordet for denne tydinga av «herr» er mister. Omdefineringa av herre-tittelen fortel ei historie om utjamning og sosial oppdrift. Det var til dømes ikkje vanleg å bruke herretittelen om bønder. 

«Herre» som religiøs nemning
Fleire religiøse tradisjonar har brukt «herre» som nemning for guddommen sin, til dømes innan mesopotamiske, egyptiske og greske religionar.
Visse gudenamn som Baal og Frøy har tydinga 'herre'.

Den hebraiske bibelen (Det gamle testamentet) viser mellom anna til Gud som «min herre» (Adonai). I den greske bibelomsetjinga Septuaginta og i Det nye testamentet brukte ein det greske ordet for herre, kyrios, om Gud Faderen og om Jesus.

Kjelder

 Falk og Torp 1903: Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog Faksimileutg. Bjørn Ringstrøms antikvariat 1992 ISBN 82-90520-16-6
 Waldemar Brøgger: Skikk og Bruk'' J.W. Cappelens Forlag 1960

Menn
Adelstitlar
Tiltaleformer
Ord frå norrønt
Kleppe/Verdalen

Kleppe/Verdal er ein tettstad i Klepp kommune i Rogaland fylke. Statistisk sentralbyrå reknar dei to stadene Kleppe og Verdalen for ein samla tettstad med .
Staden ligg fem kilometer nordom Bryne.

Sjå òg 
 Kleppe
 Verdalen
 Tettstader i Rogaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Tettstader i Rogaland
Geografi i Klepp
Kjempeblekksprut

Kjempeblekksprutar er blekksprutar av slekta Architeuthis. Som namnet fortel, er dei tiarma kjempeblekksprutane dei største av alle dei virvellause dyra. Med over 8 m lange tentaklar og augo så store som fotballar har dei utvilsomt vore inspirasjon til mange skipperskrøner om samanstøytar med havuhyre. Men så vidt vi veit, hadde ingen menneske nokonsinne sett ein levande kjempeblekksprut før 30. september 2004, då nokre forskarar frå Japan tok 556 undervassfotografi av eit eksemplar av ein Architeutis-blekksprut.

Kjempeblekksprutar lever i alle verdshava, men dei største (Mesonychoteuthis) finst berre i og omkring Sørishavet. Frå eksemplar som er fanga i garn eller som er skylt i land på strender, veit vi at kjempeblekkspruten kan bli minst 12 m lang og at han har eit stort, hardt nebb.

At kjempeblekkspruten eksisterer i store mengder, har lenge vore heva over tvil, for han er omtrent det einaste kaskelotten (spermasettkvalen), som er eit endå større dyr og krev mykje mat, et.

Nebbet er den einaste delen av dette blautdyret som kaskelotten ikkje greier å melte. Difor samlar det seg etter kvart mange nebb i tarmkanalen på kvalen, der dei blir innkapsla i ein voksaktig substans som kan passere gjennom tarmsystemet på kvalen utan å gjere skade. Ein trur at all ambra er blitt til slik; på grunn av kjempeblekksprutnebb i spermasettkvalmagar.

Den 22. februar 2007 vart eit eksemplar som vog 495 kg og hadde mellom 30 cm og 40 cm store augo, fiska av ein fiskebåt i Rosshavet og frakta til Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa for dissekering. Dette er den største heile kjempeblekkspruten som er målt, men nebbet var langt mindre enn somme som er funne i kaskelottmagar, så det finst kanskje endå større eksemplar nede i havdjupet.

Kjelder

Blekksprutar
Åte

Agn, lokkemat, åt eller åte er noko ein bruker for å lokka eit bytte i jakt, fangst eller fiske.

Jakt og fiske 

Åte kan nyttast til å jakte på rovdyr. Ved å leggje ut åte eller lokkemat, som til dømes kan vere eit åtsel eller eit stoff med liknande lukt, kan ein trekkje rovdyr til åtet, medan jegeren ligg i skjul til dyret er på skothald. Åte kan òg nyttast til å lure dyr inn i ei felle, som til dømes ei musefelle. 

Agn viser til åte som ein nyttar som lokkemat for fisk. Fiskaren kan då setje agnet på ein ongul for å få fisken til å bite over kroken.

Andre tydingar 

 Åte er eit fellesnamn på dyreplankton eller fiskeyngel i havet. Dette er viktig næring for fisk og kval. 
 Åte kan òg tyde ein stim av fisk, som ei åte med sild. 
 Å strø åte vil seie å strø jord eller grus på snøen om våren for at han skal smelte raskare. Dette vert òg kalla aure, mele, volde eller mylde.

Kjelder 
 
 
 Norsk historisk leksikon 2. utgåve, 3. opplag (2004)

Jakt
Fangst
Fiske