alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Line Jahr

Line Jahr () er ein norsk tidlegare skihoppar, medlem i Vikersund IF. Ho vann ein sølvmedalje med det norske mikslaget under Ski-VM 2015 i Falun.

Jahr vart norsk meister 2008 i normalbakken i Trondheim. Åra 2003-11 vann ho elles 12 NM-sølv og 3 NM-bronsar. To tredjeplassar var det beste ho oppnådde i GrandPrix-tevlingar i hoppbakken. Jahr deltok i Ski-VM 2009, 2011 og 2015. I den siste meisterskapen var ho med om å vinne sølv for Noreg i mikstevlinga, saman med Maren Lundby, Anders Bardal og Rune Velta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Line Jahr» frå ,  den 31. mars 2019.  
 

Norske skihopparar
Anna Odine Strøm

Anna Odine Strøm () er ein norsk skihoppar frå Alta, medlem i Alta Idrettsforening. Ho sikra seg to bronsemedaljar under Ski-VM 2019, begge i lagtevlingar.

Strøm tok steget opp mot verdstoppen i skihopping for kvinner i 2019-sesongen. Ho vart som best nummer 2 og 3 i verdscuprenn. Under verdsmeisterskapen 2019 i Seefeld in Tirol deltok ho på det det norske kvinnelaget som vann bronsemedaljen i lagtevlinga. Dei andre på laget var Ingebjørg Bråten, Silje Opseth og Maren Lundby. Fire dagar seinare fekk Strøm ein ny bronsemedalje, då i mikstevlinga i lag med Lundby, Robert Johansson og Andreas Stjernen. I den individuelle tevlinga vart Strøm nummer 9.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Anna Odine Strøm» frå ,  den 31. mars 2019.  

Norske skihopparar
Folk frå Alta
Filterboble

Ei filterboble er ein effekt som kan oppstå når folk brukar nettstader som tilbyr individuelt tilpassa innhald, og inneber at informasjon på internett vert filtrert og sortert vekk frå søk. Årsaka til at filterbobler kan oppstå, er at algoritmane som lagar søkeresultatlister og anbefaler nettstader, prøver å føreseia kva som vil ha størst sjanse for å gjera brukaren nøgd. Dette vert gjort ved å tilpassa innhaldet på nettsidene til kva sider brukaren har vitja før, og til kva for eit kjønn eller kva for ei aldersgruppe brukaren tilhøyrer. Filterbobler kan føra til at personar vert eksponert for informasjon som stadfestar syn dei allereie har, eller at ein ikkje vert kjent med andre syn enn det ein har frå før. 

Filterbobler kan oppstå når søkjemotorar tilpassar trefflista basert på kva brukaren har klikka på tidlegare. 

Omgrepet vart fyrst teke i bruk av forfattaren Eli Pariser, og gjort kjent gjennom boka The Filter Bubble.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Filterboble» frå ,  den 31. mars 2019.

Litteratur 
 Pariser, Eli The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You, Penguin Press ISBN 978-1-59420-300-8

Bakgrunnsstoff 

 Filterboblesimulator 
 Wall Street Journal Blue Feed, Red Feed - See Liberal Facebook and Conservative Facebook, Side by Side (filterboblesimulator fra USA)

 Forsking
 Exploring the Filter Bubble: The Effect of Using Recommender Systems on Content Diversity 

 Norske artiklar
 Jan-Arve Overland og Ragna Marie Tørdal Vi lever i en filterboble 
 Marianne Hagelia Vi lever i en filterboble

Kritisk tenking
Internettfenomen
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar
Qwant

Qwant er ein nettbasert søkjemotor som vart etablert i juli i 2013, med hovudkvarter i Paris. Dei hevdar å ikkje spora brukarane, og for å unngå filterbobler leverer dei ikkje skreddarsydde søk. Søkjemotoren finst i dag tilgjengeleg på 13 språk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Qwant» frå ,  den 31. mars 2019.

Bakgrunnsstoff

Søkemotorar
Skipingar i 2013
Mancave

Mancave er eit skjemtande uttrykk for eit rom eller ein stad, ofte i ein heim, som er brukt av ein mann til å trekke seg attende, gjerne for å dyrke interesser. Det kan vere åtskilde rom i eit hus som kjellar, loft, kontor eller garasje, eller utanfor huset som ei trehytte eller ei snikkarbu, der ein mann kan halde på som han vil utan innblanding av kvinneleg sensibilitet.

Ordet kjem frå amerikansk-engelsk man cave, samansett av man «mann» og cave «hole, grotte» Det kom i bruk etter 1993-utgjevinga Men Are from Mars, Women Are from Venus av John Gray.

Kjelder 

Mannskultur
Rom
Garasje

Ein garasje er eit rom, ein bygning eller eit større anlegg til å ha køyretøy i. For garasjar gjeld det ifølgje bygningsforskriftene eigne reglar for ventilasjon og avløp for olje og bensinspill på grunn av brannfare og fara for eksosforgifting.

Kjelder 
 
 

Byggverk etter type
Parkering
Fasadisme

Fasadisme er ei form for bygningsvern der ein berre tek vare på fasaden og erstattar det som ligg bak med eit nytt bakbygg.
Ein slik praksis blir reka som ei overflatisk form for vern, og blir til dømes frårådd av UNESCO i samband med verneverdige bygg.

Denne forma for skalvern var utbreidd på 1970- og 1980-talet, og har avteke sidan. Fasadisme er generelt ikkje akseptert som ein passande konserveringspraksis og bryt med internasjonale charter om vern (Veneziacharteret).

Sjå òg
Brusselisering

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Fasadisme» frå ,  den 31. mars 2019.  
 

Bygningsvern
Byplanlegging
Finn Bø

Finn Valdemar Johan Bø () var ein norsk vise- og revyforfattar, journalist og instruktør. 

Finn Bø vart utdanna ingeniør i 1916. Han byrja som journalist og skribent i 1920 og var knytt til revyteateret Chat Noir i Oslo frå 1927 til 1940. Han skreiv 600 viser, blant anna tekstene til dei populære songane «Norge i rødt, hvitt og blått» (1945) og «Nå går'n på gummisåler» (Einar Rose, 1961). Filmsuksessen En herre med bart frå 1942 er basert på Finn Bø sitt lystspel Det store spørsmål.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Finn Bø» frå ,  den 31. mars 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Finn Bø i Store norske leksikon 
 Omtale i Norsk pop- og rockleksikon frå 2005

Folk frå Oslo
Norske låtskrivarar
Norske dramatikarar
Ternitz

Ternitz er ein by og ein kommune i distriktet Neunkirchen i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 65,4 km² og i kring 14 600 ibuarar. Halvparten av ibuarane i kommunen bur i byen Ternitz, 393 meter over havet. Resten fordeler seg på byen Pottschach, 2 km sørvest om Ternitz-byen, fire landsbyar og nokre grender.

Ternitz er hovudsete for Schoeller-Bleckmann, eit industriselskap som mellom anna leverer boreutstyr til oljeindustrien. Selskapet har over 1000 tilsette.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ternitz» frå ,  den 31. mars 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Akkompagnement

Akkompagnement (frå fransk accompagnement) er musikk som følgjer og støtter ei melodiberande stemme, som kan vera vokal eller instrumental. Akkompagnement blir ofte utført på akkordinstrument som piano og gitar, eller av orkester.

Vanlege akkompagnementsituasjonar er kantatarr instrumentalakkopagnement, lieder og andre solosongopptredenar. Om to songarar eller instrument opptrer saman på like fot blir det kalla duett.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Akkompagnement» frå ,  den 1. april 2019.  

Musikkterminologi
Franske ord og uttrykk
Halvor Bjørnebye

Halvor Bjørnebye () var ein norsk flygar og luftfartspioner. Saman med blant andre Arild og Viggo Widerøe var han med på å grunnleggja Widerøes Flyveselskap i 1934.

Bjørnebye vart elev ved Marinens flyskole i 1926, og fekk flygarvengen året etter. Han vart utskriven i september 1929. I 1933 starta han selskapet Widerøe & Bjørnebye saman med Viggo Widerøe for å driva foto- og reklameflyging. Året etter starta dei saman med tre andre Widerøes Flyveselskap. Ikkje lenge etter byrja han i DNL. Like før krigsutbrotet i 1940 forlét han DNL og byrja i nederlandske KLM. Han deltok i kampane i Noreg som kjentmann for britane.

I 1946 vart han tilsett som sjefsflygar i Braathens SAFE, før han året etter vart inspektør i same selskap.

Verk

Kjelder
 Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Halvor Bjørnebye» frå ,  den 2. april 2019. 
 oppgav desse kjeldene:  
 
 Nekrolog Aftenposten 30. mai 1981
   
   
 Oslo: Gyldendal. 
 [Oslo]: [Widerøe's flyveselskap]. 

Norske sakprosaforfattarar
Norske flygarar
The Lady and the Unicorn

The Lady and the Unicorn er det femte studioalbumet til John Renbourn. Det vart gjeve ut på Transatlantic Records i 1970. 

Albumet er heilt instrumentalt og består stort sett av tidleg klassisk gitarmusikk frå mellomalderen til barokken, i tillegg til noko folkemusikk. Stundom er Renbourn akkompagnert av fløyte, fiolin eller bratsj. Fiolinen vert spelt av Dave Swarbrick frå Fairport Convention.

Innhald

Medverkande 
 John Renbourn - akustisk gitar
 Terry Cox - handtromme, klokkespel
 Lea Nicholson - concertina (trekkspel, spor 5)
 Ray Warleigh - fløyte (spor 3 og 4)
 Tony Roberts - fløyte (spor 8)
 Don Harper - bratsj (spor 8)
 Dave Swarbrick  - fiolin (spor 3 og 4)

Teknisk
 Produsent - Bill Leader

Kjelder
 Albumet på Discogs - Vitja 1. april 2019

Musikkalbum frå 1970
John Renbourn-album
Transatlantic Records-album
Album produserte av Bill Leader
Rommet hall

Hall (norrønt hǫll) kan visa til ein større sal eller til ein bygning som huser ein slik sal. Etter påverknad frå engelsk kan ordet hall, uttalt hål, også visa til eit forrom eller entré til eit husvære.

Historie
I den nordeuropeiske jernalderen var gildehallen ein viktig møtestad.
Her heldt ein gjestebod for å markera leiarskap, byggja alliansar og vedlikehalda fellesskap.
Ein slik hall er til dømes skildra i det angelsaksiske diktet Beowulf. 

I Noreg er det funne døme på langhus med hallrom der stolpane som ber taket er trekte ut til sida slik at sjølve rommet blir luftigare. Dei langhusa ein har funne slike rom i er «båtforma», altså med ei krumma ytre form der midten er breiast.
Etterkvart blei hallrommet skild ut frå langhuset og lagt til ein eigen hallbygning.
Desse bygningane kan ha vore knytt til rituale eller hatt politiske funksjonar.
Hallen kunne ha høgsete der makthavarane sat. Håkonshallen frå 1200-talet er døme på ein slik hall.

I engelsk bygningshistorie blei hallen etter kvart omdanna til forstove eller trapperom ved at ein bygga fleire rom på huset. Dette har gjeve opphav til den norske tydinga med uttalen [hå:l].
 
Seinare har ein brukt hall for å visa til bygningar som omfattar større rom, som hallkyrkjer. I moderne tid har ein bygd marknadshallar, fabrikkhallar, utstillingshallar, idrettshallar og anna.

Sjå òg
Sal

Kjelder

Rom
Bygningar
Hallkyrkje

Hallkyrkje er ein type kyrkjebygning med plan som ein basilika, men der sideskipene er gjort like høge som midtskipet. Dette gjer både romverknad og lysforhold vesentleg forskjellige. Hallkyrkja fekk si mest karakteristiske utforming under gotikken i tysktalande land.

Interiør

Kjelder

Kyrkjearkitektur
Gotisk arkitektur
Ingvald Møllerstad

Ingvald Møllerstad () var den første fast tilsette pressefotografen i Noreg.

Opphavleg heitte han Ingvald Johansen og kom frå Møllerstad gard i Nannestad, som han tok namnet etter. Møllerstad byrja i 1921 å fotografera for  Aftenposten og vart fast tilsett i 1934 som einaste pressefotograf i avisa. Han vart i Aftenposten til han gjekk av for aldersgrensa i 1963.

I løpet av si tid i Aftenposten var Møllerstadtilstades og fotograferte ei rekkje hendingar som er vorte ein del av norsk historie. Mellom anna fotograferte han frå fly luftskipet «Norge» som var under vegs til Oslo i 1926, og vart send til Tafjord for å fotografera frå rasulukka der. Møllerstad fotograferte den tyske innmarsjen i Oslo 9. april og han var tilstades over alt under mai-dagene i 1945 og festa jubelscenene til film. 

Han vart tildelt Kongens fortjenstmedalje i gull  (1963).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ingvald Møllerstad» frå ,  den 1. april 2019.

Bakgrunnsstoff 
 https://snl.no/Ingvald_Møllerstad Ingvald Møllerstad] i Store norske leksikon.
   .

Folk frå Nannestad
Kongens fortenestmedalje i gull
Norske fotografar
Raí Oliveira

Raímundo Souza Vieira de Oliveira () er ein brasiliansk tidlegare fotballspelar frå Ribeirão Preto som spelte fleire kampar under VM i fotball 1994, der Brasil tok Rimet-pokalen. I klubbfotballen var han med om å vinne Copa Libertadores to gongar med São Paulo FC. Han var ein offensiv midtbanespelar, ofte i ei playmaker-rolle. Raí vart kåra til årets fotballspelar 1992 i Sør-Amerika. Fotballspelaren Sócrates var hans eldre bror.

Klubbspel
Raí spelte på São Paulo FC frå 1987 til 1993. Saman med Cafu og Müller var han ein sentral aktør då klubben i 1992 vann Copa Libertadores for fyrste gong, og då laget forsvarte meistertittelen året etter. Raí skåra eit finalemål både i 1992 og 1993. Dei neste fem åra var han aktiv for Paris Saint-Germain. Den fyrste sesongen med det franske hovudstadslaget enda med ligapokal, året etter med nasjonal cuptriumf. Han vart skadd tidleg i Cupvinnarcupfinalen 1996, då laget hans slo Rapid Wien 1-10 . Våren 1997 tapte derimot PSG finalen i cupvinnarcupen mot FC Barcelona med 0-1. Hausten 1998 reiste Raí tilbake til São Paulo FC, men der hadde han lite å tilføre laget og la opp i 2000.

Landslagsspel
Raí deltok i 51 av Brasil sine landskampar i tida 1987-98. I 1989 var han med om å vinne Copa América. Han deltok i fleire kampar under Fotball-VM 1994 i USA, skåra på straffe då Brasil vann opningskampen 2-0 over Russland. Han var innbytar i semifinalen mot Sverige, heile finalen såg han han frå reservebenken. Raí skåra 16 landslagsmål.

Merittar
Verdsmeister: 1994 for Brasil
Vinnar av Copa Libertadores: 1992 og 1993 med São Paulo FC
Brasiliansk seriemeister: 1991 med São Paulo FC
Fransk ligameister: 1994 med Paris Saint-Germain
Fransk cupmeister: 1995 og 1998 med Paris Saint-Germain
Vinnar av cupvinnarcupen: 1996 med Paris Saint-Germain

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Raí» frå ,  den 1. april 2019.  
 

Brasilianske fotballspelarar
Paris Saint-Germain-spelarar
São Paulo-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1994
Zistersdorf

Zistersdorf er ein by og ein kommune i distriktet Gänserndorf i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 88,8 km² og i kring 5 400 ibuarar. Landsbyen Zistersdorf ligg ei 60 km nordaust om Wien og hyser i kring 2 800 personar. Resten av ibuarane i kommunen fordeler seg på 8 mindre landsbyar og grender.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zistersdorf» frå ,  den 1. april 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Strasshof an der Nordbahn

Strasshof an der Nordbahn er ein by og ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Gänserndorf i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 11,7 km² og 10 000 ibuarar. Strasshof ligg 165 meter over havet, ei 15 km aust-nordaust om hovudstaden Wien.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Strasshof an der Nordbahn» frå ,  den 1. april 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Flygaren Jens Müller

Jens Einar Müller () var ein norsk flygar under andre verdskrigeng. Han var ein av tre krigsfangar som klarte å rømma frå Stalag Luft III i det som vert kalla «Den store flukta».

Karriere og krigsinnsats
Müller studerte i Zürich då andre verdskrigen braut ut, men kom seg i mai 1940 til England. Müller  var flyinteressert, og hadde fått flysertifikat allereie som attenåring i 1935. Han gjekk likevel gjennom flygaropplæring i det første kullet i Treningsleiren til Flyvåpenet i Little Norway. Etter å ha oppnådd «flygevengen» vart han send til ei engelsk eining for å få trening i operativ flyging, før han vart send til 331 skvadron.

Den 19. juni 1942 deltok fleire flygarar, mellom dei 331 skvadron, i luftstøtta i samband med Dieppe-raidet.  Müller vart skoten ned av tyske fly og enda opp i fangeleiren Stalag Luft III nær Żagań i Polen.  Natt til 25. mars 1944 klarte 76 fanger å rømma frå leiren. Müller, som blant anna hadde bidrege til flukta ved å konstruera ei pumpe for ventilering av lufta i flukttunnelane, var ein av tre fangar som ikkje vart tekne etter flukta.  Som hemn for flukta avretta tyskarane 50 av dei 73 fangane som ikkje kom seg unna, mellom dei nordmennene Halldor Espelid og Nils Jørgen Fuglesang.

Müller og Per Bergsland, den andre nordmannen som kom seg unna, tok seg til Stettin og derfrå vidare til England. Dei hamna begge tilbake i Canada som instruktørar på flyskolen.

Etter krigen byrja Jens Müller i Det Norske Luftfartselskap, der han straks vart kaptein. Han heldt der fram då DNL gjekk over i SAS, fram til han pensjonerte seg i 1977. Han var bror til filmregissøren Nils R. Müller (1921–2007).

Britane heidra han med Militærkrossen for krigsinnsatsen.

Bibliografi 

 Tre kom tilbake (Jens Müller, 1946)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Jens Müller (flyger)» frå ,  den 3. april 2019.  
 
 Spitfire Saga bind I (Cato Guhnfeldt, 2009. ISBN 978-82-998071-1-1)

Fotnotar 

Norske flygarar
Nordmenn frå andre verdskrigen
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar
Siri Skare

Siri Skare () var ein norsk oberstløytnant i Luftforsvaret og blei den første norske kvinnelege militærflygaren i 1984.

Karriere
Skare var allereie utdanna trafikkflygar og instruktør med 1400 timar bak seg då ho blei teken opp ved Flygeskolen i 1982. Ho blei tildelt flygarvengen etter end utdanning i USA den 11. mai 1984.  Seinare same året byrja ho i teneste på Orion-fly ved 333 skvadron, som den første kvinnelege militærflygaren i Noreg. Skare tenestegjorde deretter på Hercules ved 335 skvadron.

Frå august 2010 var Skare militærrådgjevar for SN sitt assistanseoppdrag i Afghanistan, United Nations Assistance Mission in Afghanistan. Ho blei drepen då demonstrantar angreip SN sitt kontor i Mazar-e Sharif under ein demonstrasjon 1. april 2011 mot pastor Terry Jones si brenning av Koranen i USA 20. mars.

Basen til luftforsvaret på Seychellane i samband med Noreg si deltaking i Operasjon Ocean Shield, «Camp Skare», blei kalla opp etter henne.

Utmerkingar 

Skare blei dekorert for den militære tenesta si med Forsvarsmedaljen, Forsvarets medalje for internasjonale operasjoner, Forsvarets operasjonsmedalje for Afghanistan, Luftforsvarets vernedyktighetsmedalje, FN-medaljen UNSSM med UNAMA-spenne og NATO-medaljen for ISAF.

Ho blei òg heidra posthumt med  Forsvarets medalje for falne i strid.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Siri Skare» frå ,  den 20. april 2019.  
 

Folk frå Rauma
Norske flygarar
Norske oberstløytnantar
Offiserer i Luftforsvaret
Norsk militærpersonell drepe under teneste i Afghanistan
Nils Ringdal

Nils Andreas Ringdal () var ein norsk flygar under og etter andre verdskrigen.

Ringdal fekk flygaropplæring på det aller første kullet ved Little Norway i Canada. Etter end opplæring var han ved 332 skvadron frå denne vart oppretta i Catterick i 1942. I august 1943 forlét han skvadronen for ein kvileperiode. Han var då rykka opp til flightsjef og kaptein. Etter kvilen vart han i mai 1944 flightsjef i 331 skvadron. I mars 1945 vart han major og skvadronsjef ved same skvadron. 

Etter krigen gjekk Ringdal inn i den sivile luftfarten. I 1946 byrja han som styrmann i SAS, der han vart kaptein året etter. I januar 1948 vart han som kaptein i Braathens SAFE, der han jobba fram til han gjekk av på 60-årsdagen sin i 1980. Dei siste åra var han direktør for driftsavdelinga.

Prisar og utmerkingar
For innsatsen sin under andre verdskrigen vart Ringdal tildelt St. Olavsmedaljen med eikegrein. Av britane vart han blant anna tildelt Distinguished Flying Cross.

Fotnotar 

Denne artikkelen bygger på :nb:Nils Ringdal frå Wikipedia på bokmål 27. januar 2019

Bakgrunnsstoff 
Guhnfeldt, Cato: ''Spitfire Saga. Felttoget i England/Frankrike/Belgia; Bind VI, s. 293. 2016, Wings. ISBN 9788299807159

St. Olavsmedaljen med eikegrein
Norske flygarar
Distinguished Flying Cross
Nordmenn frå andre verdskrigen
Fritz H. Frølich

Fritz Heinrich Frølich () var ein dansk-norsk forretningsmann og næringsdrivar, fødd på Hirschholm i dagens Hørsholm kommune på Sjælland i Danmark.

Frølich var 16 år gammal då han kom til Christiania, der han var tilsett hos bankieren Nicolay August Andresen. I 1835 tok han handelsborgarskap i byen, og slo seg mykje opp. «Han var både dugande og modig, og hadde elles lykka med seg, så han fekk mykje å seia for økon. framgang i byen». Frølich var aktiv på mange felt, så mange at huset hans på folkemunne gjekk under Noas ark. Mellom anna laga verksemdene hans tapet og dei produserte fiskeguano. I 1844 byrja firmaet hans å lage fyrstikker med tolekniv, sjølve opptaket til norsk fyrstikkindustri, ein industri Frølich-ætlingar kontrollerte i over 100 år.  Same året, 1844, grunnla han Christiania Bank og Kreditkasse. Han styrte banken, den «fyrste tidhøvelege forretningsbanken i Noreg», livet ut. Frølich var elles ein pådrivar for vegbygging og i mange år formann i 'Handelens venner'. Han var medlem i bystyret frå 1849 til han døydde.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953

Norske forretningsfolk
Norske industrigrunnleggjarar
Norske bankfolk
St. Peter og St. Paul-øyene

St. Peter og St. Paul-øyene er ei gruppe av 15 små øyer og skjer i Nord-Atlanteren som høyrer til Brasil. Det totale arealet til øyene er om lag 17 mål, og største høgd over havet er 18 meter. Dei ligg i den intertropiske konvergenssona, eit område med kraftige vindar, 100 kilomter nord for ekvator og om lag 1000 kilometer nordaust for Natal. Dei ligg også nær Den midtatlantiske ryggen.

Dette er den einaste staden på jorda der den abyssale mantelen er eksponert over havoverflata.

Øygruppa blei oppdaga i 1511 av ein portugisisk marineflåte som var på veg til India.

I 1986 blei øygruppa utpeikt til verneområde. Sidan 1998 har den brasilianske marinen operert ein permanent bemanna forskingsstasjon på øyene.

1. juni 2009 blei Air France Flight 447, ein Airbus A330-200 på veg frå Rio de Janeiro til Paris, rapportert savna og anteke å ha havarert utanfor kysten av Fernando de Noronha. Delar av flyet blei funne nær St. Peter og St. Paul-øyene.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «St. Peter og St. Paul-øyene» frå ,  den 2. april 2019.  
 

Øyer i Brasil
Verneområde
Pernambuco
Øyar i Nord-Atlanteren
Envold de Falsen

Envold de Falsen () var ein norsk embetsmann, politikar og diktar, fødd i Danmark. Han var far til Christian Magnus og Valentin Falsen.

Envold Falsen var inngift i «rikmannsklassa» i Christiania. Åra 1777-88 var han assessor i overhoffretten i byen. Dei to siste åra, 1786-88, var han medlem i Lofthuskommisjonen og skreiv sjølv innlegga frå kommisjonen. Der etter var han 1789-91 lagmann i Nordlandene og Finmarken. I 1793 skreiv han ei avhandling for eit norsk universitet.

Falsen var mykje oppteken av teater. Han var ein dugande amatørskodespelar. På 1790-talet var han med å skipe eit teaterselskap, og forfatta sjølv fleire dramatiske verk.

Frå 1802 var Falsen justitiarius i Akershus stiftsoverrett til han døydde i 1808. I 1807-08 var han den drivande krafta i Regjeringskommisjonen. Han var då redaktør for det offentlege bladet Budstikken, der han i «fyndig og eldfull stil mana folket til mod og nasjonalkjensle». Falsen var ikkje nervesterk, gjorde sjølv ende på livet sitt.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1952
Lord Howe-øya

Lord Howe-øya er ei øy i Australia. Ho ligg i Tasmanhavet, rundt 600 km aust for det australske fastlandet. Administrativt tilhøyrer øya delstaten New South Wales. Ho har eit areal på 14,6 km² og rundt 350 innbyggjarar. I tillegg til dei faste bebuarane kan det maksimalt vera 400 turistar på øya til eikvar tid.

Øya er halvmåneforma, rundt 10 km lang og 1,5 km brei. Ho består av ein erodert rest av ein 6,9 millionar år gammal vulkan. Eit korallrev og ein lagune ligg verna til på innsida av halvmåneforma.

Lord Howe-øya blei oppdaga i februar 1788 av HMS «Supply», under befal av løytnant Lidgbird Ball, som var på veg til Norfolkøya med fangar for å oppretta ein busetnad der. Øya var ikkje folkesett, og fekk namn etter ein engelsk admiral. Den første busetnaden blei danna i 1833.

Sidan 1982 har øya vore på verdsarvlista, på grunn av det sjeldne dyre- og plantelivet der.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lord Howe-øya» frå ,  den 2. april 2019.

Bakgrunnsstoff
 
 Lord Howe Island subtropical forests (World Wildlife Fund)
 Jane's Lord Howe Island Page
 Pacific Island Travel Lord Howe Island Information
 UNESCO World Heritage Centre - Lord Howe Island Group

Øyar i Australia
Øyar i Stillehavet
Geografi i New South Wales
Verdsarv i Australia