Det tyske forbundet

Det tyske forbundet  var ein konføderasjon av 39 tyske statar og 4 byrepublikkar som blei oppretta 8. juni 1815 på Wienerkongressen. Forbundet blei prega av rivaliseringa mellom dei mektige medlemmane Preussen og Austerrike, og blei oppløyst i 1866 då Preussen sigra over Austerrike i krig. Det blei erstatta av det prøyssiskleidde nordtyske forbundet.

Bakgrunn 
Forbundet avløyste Det tysk-romerske riket som var blitt oppløyst 6. august 1806 då den siste tysk-romerske keisaren Frans II abdiserte etter den franske sigeren i slaget ved Austerlitz under Napoleonskrigane, som førte til fredsavtalen i Pressburg. Frans II fortsette som keiser av Austerrike og konge av Ungarn.

Etter press frå Napoleon oppretta ei rekke tyske fyrstedøme deretter Rhinforbundet i juli 1806. Men etter den franske seieren i slaget ved Jena-Auerstedt i oktober 1806 gjekk fleire tyske statar inn i konføderasjonen. Berre keisardømet Austerrike, kongeriket Preussen, det danske Holstein og Svensk Pommern stod utanfor Rhinforbundet.

Statane i Rhinforbundet gjekk samla inn i krigen mot Napoleon 1812-1814, som leidde fram til Paris-traktaten av 1814, og førte til Wienerkongressen og skipinga av Det tyske forbundet i kjølvatnet av dette, 8. juni 1815.

Oppbygging av forbundet
Forbundet dekte i rundt 630 100 km² og hadde 29,2 millionar innbyggjarar i 1829. Dei to viktigaste medlemmane av forbundet var Preussen og Austerrike.  Talet på forbundsstatar gjekk ned etterkvart som fyrstehus arva andre statar. I 1863 omfatta det 35 statar.

Medlemsstatane hadde alle fullt sjølvstyre. Medlemmene forplikta seg til gjensidig forsvar, og samarbeidde om å halda fortifikasjonane i Mainz, Luxembourg by, Rastatt, Ulm og Landau.

Forbundet hadde ein forbundsdag som kom saman i Frankfurt. Avgjerder, som måtte fattast med to tredjedels fleirtal, var bindande for forbundsstatane.

Medlemsstatar
 Keisardømet Austerrike (utan Galicia, Ungarn, Kroatia, Dalmatia og Kongedømet Lombardia-Venetia) (frå 1818 tilhøyrde også den vestlege delen av Galicia Det tyske forbundet)
 Kongeriket Preussen (utan Posen, Austpreussen og Vestpreussen) (frå 1848-1851 var dei prøyssiske provinsane Aust- og Vestpreussen og den vestlege og nordlege delen av Posen del av forbundet)
 Kongeriket Bayern
 Kongeriket Sachsen
 Kongeriket Hannover (til 1837 i personalunion med Storbritannia)
 Kongeriket Württemberg
 Kurfyrstedømet Hessen-Kassel
 Storhertugdømet Baden
 Storhertugdømet Hessen-Darmstadt
 Storhertugdømmet Luxemburg (i personalunion med Nederland) (den vestlege delen av Luxemburg gjekk ut av Det tyske forbundet da han blei avstått til Belgia. Derfor blei det nederlandske Hertugdømet Limburg medlem i staden)
 Storhertugdømet Mecklenburg-Schwerin
 Storhertugdømet Mecklenburg-Strelitz
 Storhertugdømet Sachsen-Weimar-Eisenach
 Storhertugdømet Oldenburg
 Hertugdømet Holstein og Lauenburg (til 1864 i personalunion med Danmark)
 Hertugdømet Nassau
 Hertugdømet Braunschweig
 Hertugdømmet Sachsen-Gotha-Altenburg til 1836
 Hertugdømet Sachsen-Coburg-Gotha
 Hertugdømet Sachsen-Hildburghausen (til 1826)
 Hertugdømet Sachsen-Meiningen (fra 1826)
 Hertugdømet Anhalt-Dessau
 Hertugdømmet Anhalt-Köthen
Hertugdømet Anhalt-Bernburg
 Fyrstedømet Hohenzollern-Hechingen
 Fyrstedømet Hohenzollern-Sigmaringen
 Fyrstedømet Liechtenstein
 Fyrstedømet Lippe
 Fyrstedømet Reuss eldre linje
 Fyrstedømet Reuss yngre linje
 Fyrstedømmet Schaumburg-Lippe
 Fyrstedømet Schwarzburg-Rudolstadt
Fyrstedømet Schwarzburg-Sondershausen
 Fyrstedømet Waldeck-Pyrmont
 Fristaden Bremen
 Fristaden Frankfurt
 Fristaden Hamburg
 Fristaden Lübeck

Seinare medlemmer
 Landgrevskapet Hessen-Homburg (fra 1817)
 Hertugdømet Limburg (frå 1839; i personalunion med Nederland)

Utanlandske monarkar som medlemmer 
Tre medlemsstatar blei styrt av utanlandske monarkar:
 Hertugdømmet Holstein var i personalunion med den danske kongen
 Storhertugdømet Luxembourg og Hertugdømet Limburg av den nederlandske kongen
 Kongedømet Hannover av den britiske kongen (fram til 1837)

Kvar av desse monarkane hadde ei stemme i den føderale forsamlinga.

Stemmefordeling i den føderale forsamlinga 

Ei føderal forsamling under austerriksk leiing kom saman i Frankfurt, der den habsburgske keisaren og den britiske kongen (som konge av Hannover) var representert med ein sendemann.

I tillegg til dei tre utanlandske monarkane som hadde kvar si stemme, hadde også dei følgjande større monarkia ei stemme kvar:
 Kongen av Bayern
 Kongen av Sachsen
 Kongen av Württemberg
 Kurfyrsten av Hessen-Kassel
 Storhertugen av Baden

Øvrige stemmar
 23 mindre medlemsstatar delte fem stemmar
 Dei frie riksstadene Bremen, Frankfurt, Hamburg og Lübeck delte ei stemme.

Oppløysing 
Det tyske forbundet blei oppløyst etter den Den austerriksk-prøyssiske krigen i 1866, og i 1867 blei det avløyst av det prøyssiskdominerte nordtyske forbundet, der Austerrike ikkje var med. Dette var meir av ei statsdanning enn kva Det tyske forbundet hadde vore.

Bakgrunnsstoff
 Deutsche Bundesakte vom 8. Juni 1815
 Karte: Deutscher Bund 
 Auszug aus Meyers Konversationslexikon, Band 4, Seite 0886 ff, aus dem Jahre 1888

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Det tyske forbund» frå ,  den 5. november 2012.  
 

Tysk historie
Skipingar i 1815