Finkefamilien

Finkar er ca. 200 artar av sporvefuglar i familien Fringillidae. Dei er hovudsakleg frøetande songfuglar. Dei fleste lever på den nordlege halvkula, men ein underfamilie er endemisk til den neotropiske regionen, ein til Hawaii, og ein underfamilie - monotypisk på genus-nivå - finst berre i den palearktiske regionen. Det vitskaplege namnet Fringillidae kjem frå det latinske ordet 'fringilla' for bokfink (Fringilla coelebs) - ein medlem av den siste underfamilien - og han er vanleg i Europa.

Mange fuglar i andre familiar har òg ofte vore kalla finkar. Til dømes praktfinkar for astrildar i fangenskap, og darwinfinkar på Galapagosøyane, som gav prov på naturleg utval, er no anerkjende for å vere tanagarar. Vierfink er ein art utan nærskylde og er si eiga slekt og eigen distinkte familie Urocynchramidae.

Nokre finkeartar blir smugla over landegrenser og selt som eksotiske kjæledyr.


Skildring 

Dei klassiske finkane varierer i storleik frå paramosisik på 9,5 centimeter og 8,4 gram til gullkjernebitar med sine nesten 23 cm og 80 g. Dei har vanlegvis kraftige, korte nebb, som blant nokre artar kan vere ganske store, men hawaiifinkar er kjende for det breie spekteret av nebbformer og storleikar utvikla gjennom adaptiv stråling. Alle finkar har 9 utvikla handsvingfjører, primærer, det mest vanlege er 10 primærer for andre sporvefuglar. Den grunnleggjande farga på fjørdrakta er brunleg, nokre gonger grønaktig, og mange har store mengder svart, medan kvit fjørdrakt er generelt fråverande unntatt som vengeband eller andre signalmerke. Lyst gult og raudt karotenoidpigment er vanleg i denne familien, og dermed er blå strukturelle farger er ganske sjeldne, ettersom det gule pigmentet slår den blå farga over til grønt. Eit unntak er dei to blåfinkeartane på Kanariøyane. Mange, men slett ikkje alle finkar har sterk kjønnsdikromatisme, hoene manglar vanlegvis dei lyse karotenoidteikningane som hannar blant mange artar har.

Typiske habitat for finkar ligg i skogsområde, men nokre kan leve høgt til fjells og jamvel i ørkenar. Dei er primært frøetarar, men eufoniaer og klorofoniaer inkluderer betydelege mengder leddyr og bær i dietten, og hawaiifinkar har utvikla seg til å nytte eit breitt spekter av matkjelder, inkludert nektar. Dietten til finkeungar inneheld ei varierande mengd små leddyr. Finkar har ein hoppande flukt som dei fleste andre små sporvefuglar, med vekslande utbrot av kraftige vengeslag følgt av glideflukt med lukka venger. Dei fleste syng bra, og fleire blir ofte haldne som burfuglar; mest kjend av desse er den domestiserte kanariirisken. Dompap har tydelege og korte songstrofer, men fuglane er kjende for å lære andre songar som dei høyrer. Dompapar syng lærde songar med presisjon sjølv om dei ligg ein halvtone høgare enn melodien opphavleg plystra til dei. Reira er kurvforma og blir vanlegvis bygd i tre, meir sjeldan i buskar, mellom steinar eller på liknande underlag.

Artslista 

Finkar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Fringilla
 Bokfink, Fringilla coelebs
 Tenerifeblåfink, Fringilla teydea
 Grancanariablåfink, Fringilla polatzeki
 Bjørkefink, Fringilla montifringilla

Slekt Chlorophonia, 5 artar av klorofoniaer

Slekt Euphonia, 27 artar av eufoniaer

Slekt Mycerobas
 Pirolkjernebitar, Mycerobas icterioides
 Gullkjernebitar, Mycerobas affinis
 Flekkjernebitar, Mycerobas melanozanthos
 Einerkjernebitar, Mycerobas carnipes

Slekt Coccothraustes
 Tåkekjernebitar, Coccothraustes abeillei
 Gulbrynkjernebitar, Coccothraustes vespertinus
 Kjernebitar, Coccothraustes coccothraustes

Slekt Eophona
 Orientkjernebitar, Eophona migratoria
 Gråkjernebitar, Eophona personata

14 slekter med 23 artar av hawaiifinkar, (draktfuglar, Drepanidinae):
 Haleakalafink, Melamprosops phaeosoma
 Akikiki, Oreomystis bairdi
 Oahuklatrefink, Paroreomyza maculata
 Mauiklatrefink, Paroreomyza montana
 Palila, Loxioides bailleui
 Laysanfink, Telespiza cantans
 Nihoafink, Telespiza ultima
 Karnevalsfink, Palmeria dolei
 Blodapapane, Himatione sanguinea
 Iiwi, Drepanis coccinea
 Ou, Psittirostra psittacea
 Papegøyefink, Pseudonestor xanthophrys
 Kauainukupuu, Hemignathus hanapepe
 Mauinukupuu, Hemignathus affinis
 Akiapolaau, Hemignathus wilsoni
 Anianiau, Magumma parva
 Smalnebbamakihi, Chlorodrepanis virens
 Oahuamakihi, Chlorodrepanis flava
 Tjukknebbamakihi, Chlorodrepanis stejnegeri
 Hawaiiklatrefink, Loxops mana
 Akekee, Loxops caeruleirostris
 Hawaiiakepa, Loxops coccineus
 Mauiakepa, Loxops ochraceus

Slekt Carpodacus, 26 rosenfinkar

Slekt Pinicola
 Konglebit, Pinicola enucleator

Slekt Pyrrhula
 Nymfedompap, Pyrrhula nipalensis
 Kvitkinndompap, Pyrrhula leucogenis
 Oransjedompap, Pyrrhula aurantiaca
 Rustnakkedompap, Pyrrhula erythrocephala
 Mandarindompap, Pyrrhula erythaca
 Asordompap, Pyrrhula murina
 Dompap, Pyrrhula pyrrhula

Slekt Rhodopechys
 Rosenvengfink, Rhodopechys sanguineus

Slekt Bucanetes
 Trompeterfink, Bucanetes githagineus
 Steinfink, Bucanetes mongolicus

Slekt Agraphospiza
 Raudfink, Agraphospiza rubescens

Slekt Pyrrhoplectes
 Gullnakkefink, Pyrrhoplectes epauletta

Slekt Callacanthis
 Sherpafink, Callacanthis burtoni

Slekt Procarduelis
 Magentafink, Procarduelis nipalensis

Slekt Leucosticte, 6 fjellfinkar

Slekt Haemorhous
 Husrosenfink, Haemorhous mexicanus
 Purpurfink, Haemorhous purpureus
 Raudkronerosenfink, Haemorhous cassinii

Slekt Rhodospiza
 Svartnebbfink, Rhodospiza obsoleta

Slekt Rhynchostruthus
 Gullvengfink, Rhynchostruthus socotranus
 Somalifink, Rhynchostruthus louisae

Slekt Chloris
 Grønfink, Chloris chloris
 Orientfink, Chloris sinica
 Himalayafink, Chloris spinoides
 Vietnamfink, Chloris monguilloti
 Yunnanfink, Chloris ambigua

Slekt Linurgus
 Pirolfink, Linurgus olivaceus

Slekt Crithagra, 36 iriskar

Slekt Linaria
 Bergirisk, Linaria flavirostris
 Tornirisk, Linaria cannabina
 Gråhovudsisik, Linaria yemenensis
 Rustgumpsisik, Linaria johannis

Slekt Acanthis
 Gråsisik, Acanthis flammea
 Brunsisik, Acanthis cabaret
 Polarsisik, Acanthis hornemanni

Slekt Loxia
 Furukrossnebb, Loxia pytyopsittacus
 Skottekrossnebb, Loxia scotica
 Grankrossnebb, Loxia curvirostra
 Vrifurukrossnebb, Loxia sinesciuris
 Hispaniolakrossnebb, Loxia megaplaga
 Bandkrossnebb, Loxia leucoptera

Slekt Chrysocorythus
 Lyngirisk, Chrysocorythus estherae

Slekt Carduelis
 Stillits, Carduelis carduelis
 Sitronirisk, Carduelis citrinella
 Korsikairisk, Carduelis corsicana

Slekt Serinus
 Gulirisk, Serinus serinus
 Kanariirisk, Serinus canaria
 Raudpanneirisk, Serinus pusillus
 Syriairisk, Serinus syriacus
 Gulkroneirisk, Serinus flavivertex
 Krattirisk, Serinus canicollis
 Svarthetteirisk, Serinus nigriceps
 Svarthovudirisk, Serinus alario
 Karooirisk, Serinus leucolaemus

Slekt Spinus, 20 sisikar

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på «Finch» frå , den 25. juni 2011

Referansar 

 Clement, Peter; Harris, Alan & Davis, John (1993): Finches and Sparrows: an identification guide. Christopher Helm, London. ISBN 0-7136-8017-2
 Newton, Ian (1973): Finches (New Naturalist series). Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-2720-1

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av finkar hos Internet Bird Collection

 
Sporvefuglar