alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
NM i skiskyting 1961

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1961, den tredje i rekka, vart avvikla sundag 12. februar 1961 på Hønefoss i Buskerud. Meisterskapen omfatta ei einaste øving, 20 km langrenn med fire innlagde skytingar à fem skot, to i liggande og to i ståande stilling.

Ved eit mistak etter rennet vart Erling Bjørn kåra til vinnar, framfor Håkon Brusveen. Mistaket vart rapportert Norges Idrettsforbund som i møte laurdag 18. februar omgjorde meisterkåringa og offentleggjorde endeleg resultatliste.

20 km

Stad: Hønefoss

Kjelder
Sportsboken 1961.
Arbeiderbladet 20. februar 1961

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1961
Skiskyting
Idrettstilskipingar i Viken
Idrett i Ringerike
NM i skiskyting 1960

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1960, den andre i rekka, vart avvikla sundag 24. januar 1960 i Sørkedalen i Oslo. Meisterskapen omfatta ei einaste øving, 20 km langrenn med fire innlagde skytingar à fem skot, to i liggande og to i ståande stilling.

20 km

Stad: Oslo

Kjelder
Sportsboken 1960.

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1960
Skiskyting
Idrettstilskipingar i Oslo
NM i skiskyting 1959

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1959, den aller fyrste i sitt slag, fann stad sundag 1. februar 1959 ved Løvenskioldbanen i Oslo. Meisterskapen omfatta ei einaste øving, 20 km langrenn med fire innlagde skytingar à fem skot, to i liggande og to i ståande stilling. Nærare 200 utøvarar deltok. HV-02 Oslo stod som arrangør.

20 km

Stad: Oslo

Kjelder
Sportsboken 1959.
Arbeiderbaldet 2.2.1959

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1959
Skiskyting
Idrettstilskipingar i Oslo
Erling Bjørnson

Erling Bjørnson () var ein norsk gardbrukar og politikar, fødd i København og død i Gausdal. Frå 1934 til 1940 representerte han Bondepartiet på Stortinget, sidan var han under andre verdskrigen aktivt medlem av Nasjonal Samling. Bjørnstjerne Bjørnson var far hans.

I 1887/88 tok Erling Bjørnson jordbruksutdanning ved Jønsberg landbruksskole i Romedal, og to år seinare tok han over drifta av Aulestad-garden. I si brukstid forbetra han garden kraftig, fekk bygt nye hus og dobla det dyrka arealet. Økonomisk gjekk drifta over styr, og faren tok over Aulestad att i 1901. 

Bjørnson var medlem av heradsstyret i Østre Gausdal i 1890-åra og i tida 1926-31. Ein periode var han formann i fattigstyret. Bjørnson var i si tid landsstyremedlem i Landmannsforbundet og formann i krinslaget for Søndre Gudbrandsdalen. Han skreiv elles mange avisartiklar om landbruksspørsmål.

Frå 1934 til okkupasjonen var Bjørnson Bondeparti-representant frå Oppland på Stortinget. Perioden 1934-36 var han medlem av Justiskomiteen, 1937-40 i Finans- og tollkomiteen. I 1934 var Bjørnson saksordførar for steriliseringslova som Stortinget vedtok mot ei stemme, ei lov som opna for tvangssteriliseringar.

Okkupasjonstida var Bjørnson eit aktivt medlem av Nasjonal Samling. Han var då ein mykje brukt agitator, mellom anna i radio. I 1944 skreiv han ein artikkel i tidsskriftet Ragnarok, der han hevda at faren ville ha vore NS-mann om han hadde levd.

I 1946 vart Bjørnson dømd til ti års straffearbeid.

Kjelder
Stortingsbiografi 
lokalhistoriewiki

Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Folk frå Gausdal
Dub-poesi

Dub-poesi eller dub-dikting (engelsk dub poetry) er ei musikk-inspirert form for lyrikk som oppstod på Jamaica og i England tidleg på 1970-talet. Ho utvikla seg frå toasting over reggae og dub-musikk, der ein sa, messa eller song fram improvisert tekst over intstrumentalspor laga av reggaelåtar. Dub-dikting er førebudd tekst som kan framførast til slike riddimspor, eit band eller utan musikk. 

Dub-poesi blir vanlegvis framført på jamaicansk patwa eller karibisk-påverka engelsk. Medan ho ofte er ei munnleg form som blir framført på ein scene eller spelt inn på plate, er det også blitt stadig vanlegare å gje ut diktinga som rein tekst. Tema i diktinga er ofte politiske, og ein kan ta opp emne som rasisme og  politivald. Ein kan også skildra livet, musikk, sex eller ganja (marihuana). Rastafarianisme er ei viktig inspirasjonskjelde.

Historie og utbreiing

Tidlege dub-diktarar var Mutabaruka og Oku Onuora på Jamaica, der han hadde ein kjerne ved Jamaica School of Drama, og Linton Kwesi Johnson i England. Linton Kwesi Johnson var den som laga omgrepet «dub poetry». Han gav ut Dread Beat an' Blood som ei diktsamling i 1975 og som eit album i 1978. Andre tidlege utgjevingar var albumet Reflection In Red av Oku Onuora frå 1979 og albumet Rasta (1982) og boka The Dread Affair (1985) av britiskfødde Benjamin Zephaniah. Andre tidlege leiande dub-diktarar er Michael «Mikey» Smith, Jean Binta Breeze og Levi Tafari. 

Sjangeren har også spreidd seg til det nordamerikanske fastlandet, med særleg mange dub-diktarar i Canada. Lillian Allen, Afua Cooper og Ahdri Zhina Mandiela er nokre av pionerane innan canadisk dub-poesi.

Diskusjon kring omgrepet
Dub-poesi var eit svar på Edward Kamau Brathwaite si oppmoding til å dikta på eit afrokaribisk nasjonsspråk eller nation language. Litteraturprofessoren Mervyn Morris var tidleg ute med å anerkjenna sjangeren og redigera diktsamling med dub-poesi.

Då han laga omgrepet dub poetry meinte Linton Kwesi Johnson den opphavlege toastinga som jamaicanske DJ-ar dreiv med til instrumentalspor. Sjølv skreiv han tekstane før det blei lagt musikk til, og dermed passar ikkje diktinga inn under hans definisjon av omgrepet.

Jean Binta Breeze, som blei kjend som den første kvinnelege dub-diktaren, har uttykt at ho fann forma avgrensande i høve til kva ein kunne skriva om og korleis kunne framføra, og slutta å definera seg som ein dub-diktar.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Dub poetry» frå ,  den 2. desember 2017.

Bakgrunnsstoff

 Christian Habekost, Verbal Riddim: The Politics and Aesthetics of Afro-Caribbean Dub Poetry (Rodopi, 1993).

Lyrikk
Jamaicansk kultur
Jamaicansk litteratur
Britisk kultur
Britisk litteratur
Dub-musikk

Dub er ein musikksjanger som utvikla seg frå reggae i 1960-åra. Han er ofte rekna som ein undersjanger av reggae, men kan også seiast å ha utvikla seg vidare enn opphavssjangeren.

Musikk innan sjangeren omfattar hovudsakleg instrumentale remiksar av tidlegare innspelingar. Han blir utforma gjennom kraftig manipulering og omforming av desse, som regel ved å ta ut vokalane og vektleggja tromme- og basspartia - dette grunnsporet blir også kalla ein riddim. Andre teknikkar kan vera å leggja inn kraftige ekko, klang (reverb) og spreidd dubbing av vokal- eller instrumentalbitar frå den opphavlege versjonen eller andre verk. Dub var ei tidleg form av populær elektronisk musikk.

Pionerar innan dub var Osbourne «King Tubby» Ruddock, Lee «Scratch» Perry, Errol «ET» Thompson som saman med andre skipa sjangeren på slutten av 1960-talet. Ein annan pioner, Augustus Pablo, har fått æra for å ta i bruk melodika i dub.
Utanfor danselokala eksperimenterte folk også på miksebord, til dømes av produsentane Clive Chin og Herman Chin Loy. Desse produsentane, særleg Ruddock og Perry, såg på miksebordet som eit anna instrument som kunne manipulera spor til å bli noko heilt anna. 

Dub har påverka mange andre musikksjangrar, som rock (særleg undersjangeren post-punk og andre former for punk), pop, hip-hop, disco og dei seinare sjangrane house, techno, ambient, elektronisk dansemusikk og trip-hop. Dub la grunnlaget for jungle og drum and bass. Tradisjonell dub har overlevd, og ein del av pionerane, som Lee «Scratch» Perry og Mad Professor, har fortsett å laga nytt materiale.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dub music» frå ,  den 2. desember 2017. 
 oppgav desse kjeldene:
 
 Veal, Michael E. (2007). Dub: Songscapes and Shattered Songs in Jamaican Reggae. Middletown: Wesleyan University Press.
 Cox and Warner, eds. Audio Culture: Readings in Modern Music. Continuum: 2004. "Replicant: On Dub" by David Toop; Chapter 51, Pages 355–356.

 
Reggae
Jamaicansk musikk
Elektronisk musikk
Populærmusikk
Herringsøya

Herringsøya er ei lita øy i Aure kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Ho legg nordvest av Ertvågsøya i svaet mot Solskjeløya og Trondheimsleia. Areal 244 dekar eller 0,244 km2. Høgaste punktet når 53 moh.

Geografi i Aure
Øyar på Nordmøre
Berrøya i Aure

Berrøya er ei lita øy i Aure kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Ho legg vest av Grisvågøya og nord av Ertvågsøya; og Jøssøya. Øya legg vidare heilt ut mot Trondheimsleia. Areal 385 dekar eller 0,385 km2. Høgaste punktet når 40 moh.

Geografi i Aure
Øyar på Nordmøre
Aleksandr Bolsjunov

Aleksandr Aleksandrovitsj Bolsjunov () er ein russisk langrennslaupar. Han vann tre sølvmedaljar og ein bronsemedalje under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang, året etter sanka han heile fire sølvmedaljar då Ski-VM 2019 fann stad i Seefeld.

Aktiv
Bolsjunov fekk sin meisterskapsdebut under Ski-VM 2017 i Lahti, der han vart utslegen i kvartfinalane i sprinttevlinga.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Informasjon pm Bolsjunov ved FIS.com
Om skiathlon-VM 2017 ved sweski.com

Folk frå Brjansk oblast
Russiske langrennsløparar
Podyvotje

Podyvotje er ein russisk landsby i Brjansk oblast, nær grensa til Ukraina.

Referansar 

Landsbyar i Russland
Brjansk oblast
Leif Reinhardt Natvig

Leif Reinhardt Natvig () var ein norsk entomolog frå Oslo. Han var 50 år knytt til Zoologisk museum ved Universitetet i Oslo, der han spesialiserte seg på studiet av blodsugande og helseskadelege insekt og midd, særleg nordiske stikkmyggar av familien Culicidae.

Natvig var son til ein lækjar. I 1914 fekk jobben som privatassistent for professor N.J.T. Odhner ved Zoologisk museum og i 1916 konservator-stilling ved insektavdelinga. Han tok bifagseksamen i zoologi i 1922, og utdanna seg vidare i eksotisk patologi og medisinsk parasittologi ved Institut für Schiffs- und Tropenkrankheiten i Hamburg åra 1927-28, 1933 og 1938. Frå 1949 var han styrar av Zoologisk Museum til han vart pensjonert i 1964.

Natvig var formann i Norsk entomologisk forening 1937-50 og redaktør av foreininga sitt tidsskrift frå 1954.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Entomologar
Folk frå Oslo
Aleksej Tsjervotkin

Aleksej Aleksandrovitsj Tsjervotkin () er ein russisk langrennslaupar.

Under Junior-VM på ski 2013 i Liberec vann han stafettgull og bronse i 20 km skiathlon bak landsmennene Dimitrij Rostotsev og Artem Maltsev.

Året etter, under Junior-VM på ski 2014 i Val di Fiemme, tok Tsjervotkin sølvmedaljen i 20 km skiathlon mellom nordmennene Eirik Sverdrup Augdal og Johan Hoel, medan han som ankermann i stafetten gjekk Russland inn til ein bronsemedalje bak Noreg og Frankrike.

Under Junior-VM på ski 2015 i Almaty gjorde Tsjervotkin nesten reint bord, med tre gullmedaljar av fire moglege, etter å ha roke ut i kvartfinalen av sprinten. 10 km fri teknikk vart vunnen føre landsmennene Denis Spitsov og Aleksandr Bakanov, 20 km skiathlon vart vunne føre landsmennene Ivan Yakimushkin og Spitsov, og stafetten vart vunne føre Frankrike og Noreg.

Tsjervotkin fekk sjansen på det russiske stafettlaget under verdscupen i langrenn 2015/16, då han i Nové Město hjelpte Russland til ein andreplass bak Noreg.

Under U23-VM på ski 2016 i Râșnov tok han først sølv i 15 km klassisk, bak svenske Jens Burman og føre nordmannen Mikael Gunnulfsen. To dagar seinare tok han gull på 15 km fristil føre nordmennene Johan Hoel og Simen Hegstad Krüger.

Referansar 

Folk frå Kirov oblast
Russiske langrennsløparar
Karin Singstad

Karin Irene Singstad Vidal () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Trondheim som vann OL-sølv i 1988 og VM-bronse i 1986. Linjespelaren var aktiv på Sverresborg Idrettsforening gjennom heile 1980-talet.

Singstad deltok frå landslagsdebuten i oktober 1984 i 83 landskampar og skåra 33 mål. Ho var med då Noreg overraska med å vinne bronse under Handball-VM 1986 i Nederland. To år seinare fekk ho ein sølvmedalje under Sommar-OL 1988 i Seoul. Singstad opptredde i landslagdrakta siste gongane i september 1989.

Merittar
 VM 1986: Bronsemedalje etter 23–19 mot Aust-Tyskland
OL 1988: Sølvmedalje etter 20–23 mot Sør-Korea

Kjelder
 handball.no

Norske handballspelarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Spelarar i Handball-VM 1986 for kvinner
Medaljevinnarar under sommar-OL 1988
Norske deltakarar under sommar-OL 1988
Handballspelarar under sommar-OL 1988
Folk frå Trondheim
Zykovy

Zykovy er ein landsby i Kirov oblast i Russland.

Referansar 

Landsbyar i Kirov oblast
Anne Migliosi

Anne Migliosi Taalesen () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Skien som vann VM-bronse i 1986. Ho var aktiv på Gjerpen IF i fleire sesongar. 

Kantspelaren Migliosi debuterte på Noregs landslag i september 1984. To år seinare var ho med å vinne ein høgst overraskande bronsemedalje under verdsmeisterskapen 1986 i Nederland. I juni 1988 fekk ho sine siste kampar i landslagsdrakta og stoppa dermed på 62 kampar og 70 mål.

Merittar
 VM 1986: Bronsemedalje etter 23–19 mot Aust-Tyskland

Kjelder
handball.no

Norske handballspelarar
Spelarar i Handball-VM 1986 for kvinner
Folk frå Skien
Are Sende Osen

Are Sende Osen () er ein norsk programleiar som  tidlegare var  i radioprogrammet Are og Odin saman med Klaus Joacim Sonstad. Osen voks opp på Sverresborg i Trondheim.

Samstundes som han studerte ved Universitetet i Trondheim byrja Osen sin journalistkarriere i Adresseavisa, der han blant anna skrev for helgemagasinet Ut. Òg her samarbeidde han med Klaus Joachim Sonstad.

Osen fekk sommarjobb i radiokanalen NRK P3 i 1995, og har jobba der sidan dengong. Han fekk etter kvart eit fast innslag som «Einsame Are» i Espen Thoresens  program XL. Detta utvikla seg til programmet Berre Are, der sauebonden Odin Jensenius etter kvart vart eit fast innslag. Derfrå var vegen til radioprogrammet Are og Odin kort. Dette programmet hadde sin siste sending 23. desember 2005. I perioden 2006 til 2008 leia han programmet Osenbanden på NRK P3. 

Saman med Klaus Joachim Sonstad vann han Prix Radio 2005, «Årets Radionamn».

Osen har òg skrive bøkane Are (2003) og Are Sende Osen parodierer sin far (2007).

Are Sende Osen mottok Norsk Målungdoms dialektpris i 2005.

Are Sende Osen meiner òg at alle religionar er utdaterte, og stiller urimelige og uoppnåelige krav til læresveinane og fylgjarane sine. 500 år etter at Martin Luther reformerte heile kristendommen, ynskjer Are sjølv å ta grep - å lage ein splitter ny religion for eit nytt tusenår; "Stjernestøvets syskenbarn"

Radioprogram 
 XL (1996–97)
 Berre Are (1998–2001)
 Reform 99 (1999)
 Ikkje berre Are (2002)
 Are & Odin (2002–2005)
 Osenbanden (2006–2009)

TV 
 Sofa King Stupid (2002) (NRK1) (6 program)
 På tru og Are (2010)
 Redd menig Osen (2012)
 Normal galskap (2014)
 Ares misjon (2017)

Diskografi 
 Få sjå på (2007), med A-laget
 No e den jula igjen (2014)

Are og Odin 
 Album
 Bæ To Då Bona (2004)
 Haiglaigts:Farvel og på Gjensyn (2005)
 Singlar
 Fred på jord (2003)
 Klapp klapp (2004)
 Rovdyr (2004)
 Lys og varme baby (2004)
 Kred (2005)

Deltek på 
 Studentersamfundet i Trondhjem: Alt er sex (1997)
 Diverse: Spæll mæ! (2001)
 Diverse: Absolute 2004: The Summar Hits (2004)
 Diverse: Hjarterom – Bøssebæreroppfordringer (2004)
 Diverse: Absolute Hits 2004 (2004)
 Diverse: Vårfavoritter (2005)
 Diverse: Absolute Music 49 (2005)
 Diverse: Latterlege augneblunkar (2006)
 Diverse: Grisefest – 18 tvilsomme partylåter om fest, fyll, fanteri og forplantning (2007)
 Skrømt: Gutan e samla (2011)

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Are Sende Osen» frå ,  den 3. desember 2017.  
 

Journalistar i norske lokalaviser
NRK-journalistar
Folk frå Trondheim
Stupa

Stupa eller dagoba er haug- eller kuppelforma byggverk brukt innan buddhismen til å halda relikviar i og til å symbolisera viktige buddhistiske idear.
Stupaen kan vera eit symbol for Buddha og hans frigjering frå gjenføding eller nirvana.
Byggverket kan vera fokus for buddhistiske kloster, bønehallar eller tempel.
Stupaen kan førast tilbake til grunnleggigna av religionen, og har vore viktige valfartsstader frå byrjinga.

Ordsoge

Stūpa er eit sanskritord; på pali er namnet thūpa. På hindi og nærskylde språk er namnet blitt til tōp.
På sinhalesisk er strukturen kjend som dāgaba (av pali dhātugabbho og sanskrit dhātu-garbha, 'relikvie-haldar').

Opphav
Stupaen har opphav i den indiske gravhaugskikken caitya, der ein haugla viktige leiarar. Ifølgje Hīnayāna Mahāparinirvāṇa Sūtra bad Buddha sjølv tilhengjarane hans om å minna han og mogleiken for å oppnå nirvana slik.

Skildring

Stupaer har typisk form som halvkuler eller klokker. På toppen kan dei ha eit spir og ein eller fleire stiliserte parasollar (chattra). 
Rundt ein stupa finst det vanlegvis murar og portalar. Det finst også ein veg rundt dei til å utføra rundgang - pradakhshina.

Enkle stupaer er kjegleforma jordhaugar med gjerde rundt som markerer at dei er eit heilag område. Tidlege stupaer som framleis finst er frå Bharhut (100-talet f.Kr.) og Sanchi, begge i Madhya Pradesh i India. Det finst også tidlege døme i Sarnath ved Varanasi og i Nalanda.

Etterkvart blei det vanleg å byggja stupaer i stein eller murstein og kvitkalka dei. Ein kunne også byggja spir på haugen. 
Stupaer kunne bli stadig meir forseggjorte byggverk, pynta med relieff og medaljongar.

Ein kunne plassera stupaer på soklar eller terrassar, og byggja inn nisjer der ein plasserte religiøse figurar.
Innan austasiatisk byggjeskikk blei det også vanleg å byggja stupaer som pagodar, med mange etasjar med enkelttak. Slike pagodar kan vera opptil 60 m høge.

Nokre stader kunne stupaer gje grunnlag for tempel med fleire etasjar, som i Tibet, der innsida av veggane kan ha fresker som viser den buddhistiske gudeverda. Stupaen i Gyantse frå 1500-talet er velkjend for dette.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Sakralbygg
Buddhistisk arkitektur
Buddhistiske bygg
Relikviar
Kontorstol

Kontorstol er ein særleg type stol meint for å nyttast framfor arbeidsbord og datamaskinar på kontor og liknande, eller i heimen. Stolen er laga slik at brukaren, utan å reise seg, kan dreie seg 180 grader, flytte på seg ved at stolen har hjul, og elles lett stille inn høgda og hellinga på stolsete og stolrygg etter eige ynske. Setet på kontorstolar er difor festa med ein svingemekanisme til eit einaste sentralt bein som kan endrast i høgd ved hjelp av ein spak, og står på eit understell med vanlegvis fem horisontalt eller skrått utstikkande bein som har svingbare små hjul festa under endane.

Kontormøblar
Stolar
Catharina Lysholm

Catharina Meincke Lysholm () var ei norsk forretningskvinne og skipsreiar, fødd og død i Trondhjem (Trondheim).

Bakgrunn
Ho vart fødd inn i familien Meincke, ein av dei mange velståande kjøpmannsfamiliane som innvandra til Trondhjem frå Flensburg i Slesvig. Desse familiane var dels i slekt med kvarandre, dels inngifta i kvarandre sine familiar, og danna størstedelen av Trondhjem sitt handelspatrisiat på 1700-talet.

Ho gifta seg i 1773 med kjøpmann og hoffagent Broder Brodersen Lysholm, som òg var innvandra frå Flensburg i Slesvig. Han hadde løyst borgarskap i Trondhjem i 1761. Lysholm vert omtala som ein av dei viktigaste kjøpmennene i Trondhjem. I tillegg til eigedomen dei hadde i Kjøpmannsgata i Trondhjem, skaffa det nygifte paret Catharina og Broder Lysholm seg ein lystgard på toppen av Steinberget. Denne vart seinare kalla Marienborg. Dei fekk bygd nye hus begge stadar.

Forretningsverksemd
Som andre privilegerte kvinner på hennar tid, hadde ikkje Lysholm noko yrke utanfor heimen før mannen døydde, men då ho vart enke i 1772 synte ho seg som ei driftig og dugeleg forretningskvinne. Ho heldt fram mannen sin forretning saman med Hans Carl Knudtzon, som i 1777 vart opptekem som kompanjong, og som vart eineinnehavar i 1790.

I tillegg til kjøpmannsverksemd dreiv Lysholm reiarlag, reiparbane og det som vart kalla forleggjerverksemd, som bestod i at firmaet leverte varer til til dømes produksjonen i gruver, og fekk ferdige varer tilbake. Selbu koparverk var eit av verka Lysholm handla med.

Ho stifta Trondhjems Skibsværft saman med broren Henrik Meincke og kjøpmann Peder Falck i 1779. Syskena bidrog med kapital, medan Falck organiserte det heile. Etter stiftinga var ho medeigar i verftet, og fekk fleire eigne skip bygde der, blant anna briggen «Trondhiems Prøve» i 1780. Dette var det første handelsskipet som gjekk med last direkte frå Trondhjem til Aust-India, og med returlast til København.  Det var gjennom frakt av brennevin på dette skipet ho fekk æra for å ha oppdaga, eller oppfunne, linjeakevitten, men dette er omdiskutert.

Kjelder 

Norske forretningsfolk
Kvinner på 1700-talet
Folk frå Trondheim
Norske skipsreiarar
Skrivemaskin

Skrivemaskin er ei maskin som mekanisk eller elektromekanisk set avtrykk av bokstaver ned på eit ark papir i den rekkefølgja det vert trykka ned tilsvarande tastar på maskina. Avtrykka av bokstavane på papiret vart gjort ved hjelp av typar (oppheva bokstavar i metall) som slo mot eit band med farge på, vanlegvis svart, som låg mellom typane og papiret, og vart drege over frå ei spole på eine sida av maskinen til ei spole på andre sida. Papirarket ligg som ein U over ei valse av hard gummi, og vart halde inntil valsa ved hjelp av små valser og eit fjørsystem. Ved å leggje fleire ark over valsa med karbonpapir mellom, tynt papir med eit fargesjikt på eine sida, kunne ein få fleire eksemplar av det same skriftet.

Typane på dei eldre mekaniske og elektromekaniske maskinene var festa til kvar sine arm, som var kopla til den samsvarande tasten på tastaturet. Det var ein stor og ein liten bokstav, eller to ulike teikn, over kvarandre på same armen, og ein veksla til den store bokstaven eller det andre teiknet ved å trykke på ein tast som endra høgda på hele mekanismen, slik at den store bokstaven eller det andre teiknet råka papiret på same staden som den tilsvarande vesle bokstaven elles ville ha gjort. Med ein eigen tast kunne dette låsast, slik at maskina berre skreiv store bokstavar, altså ikkje ulikt prinsippet på dagens datamaskinar. På dei mest moderne elektromekaniske maskinene var alle typane anten festa på ein sylinder, på ei kule som vart kalla kulehovud, eller langsetter randa på eit typehjul. Maskina stilte dei automatisk i rett posisjon og slo bokstaven inn mot fargebandet og arket.

På dei maskinene som typane var festa til armar, var gummevalsen med papirarket en del av ei såkalla vogn som flytta seg sidelengs mot venstre etter kvart som linja vart skrive, og som måtte attende til høgre når neste line skulle skrivast. Den som skreiv, gjorde dette manuelt samstundes som valsa då vende litt på seg så arket låg klart til at neste line kunne skrivast, eller maskina kunne syte for dette sjølv dersom ho var elektromekanisk. Men på maskiner med typesylindar, kulehovud eller typehjul, var det dei som flytta seg mot høgre etter kvart som tekstlina vart skrive, og deretter gjekk attende til venstre, samstundes som valsa dreidde seg så arket kom i rett posisjon for skriving av neste line.

No er skrivemaskiner så godt som totalt erstatta av datamaskinar, anten teksten skal ned på papir eller verte verande som elektronisk og maskinlesbar. Men sjølve oppsettet for bokstavane på tastaturet på ein datamaskin er i hovudsak det same som det var på skrivemaskinene.

Kontormaskinar
Skrivereiskapar
Kostfiber

Kostfiber  er karbohydratar i kosten som ikkje kan brytast ned av fordøyelsessystemet til menneske. Til ein viss grad kan slike fibrar likevel brytast ned i tjukktarme ved hjelp av spesielle vom- og tarmbakteriar. Ved nedbryting kan dei omdannast til korte feittsyrer som eddiksyre, propionsyre og smørsyre, som tarmen kan ta opp og bruka som energikjelde.

Kostfiber kjem frå bindingsverk i plantar, og kjem frå celleveggar i alle delane av plantane. Dei kan vera laga av ulike kjemiske samband, som cellulose, hemicellulose, pentosan, pektin og lignin.

Kostfiber har ei nyttig avførande verknad, og har vore brukt til å behandla forstopping. Det finst fleire hypotesar om samanhengar mellom lite fiber i kosten og ein del sjukdommar, som tjukktarmskatarr.<ref name=SML>

Referansar 

Fysiologi
Karbohydrat
Matvarer
Næringsemne