alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nøtteskrikje

Nøtteskrik(j)e er ein fargerik fugl med eit høgt skrik, som høyrer til kråkefamilien. Om hausten samlar ho ofte eikenøtter og anna vinterføde. Ho vitjar av og til foringsbrettet i vinterhalvåret og kan vere eit ettertrakta bytte for hønsehauken. Nokre kallar nøtteskrikja for skauskjære.

Utsjånad 
Nøtteskrikja er 35 cm lang, og vekta er 140–150 gram. 
Vingene er svarte og kvite med eit blått felt og svarte tverrband.
Issen har svarte og kvite fjør som kan reisast i ein topp når nøtteskrikja er opphissa. Nebbet er kraftig og spiss. Det kan brukast til å opne nøtter og til graving.

Utbreiing 

Nøtteskrikja finn ein over eit stort område som strekker seg frå Vest-Europa og Nordvest-Afrika til Asias Stillehavskyst og ned til Søraust-Asia. I Noreg lever nøtteskrikja over det meste av landet. Vi kan finne ho i skog og meir opne område med spreidde tre. Om hausten kan ho trekkje inn mot tettbygde strok for å samle hassel- og eikenøtter. Vi kan også sjå fuglen i potetåkeren.

Mat 

Nøtteskrikja et insektlarvar, mark, edderkoppar, smågnagarar, fugleegg, fugleungar, frø og frukt. Om hausten et ho nøtter. Nøttene grev ho ned til vintermat, og ho huskar godt kvar dei ligg gøymt.

Hekking 

Reiret er flatt og blir bygd oppe i eit tre eller i eit stort buskas. Det blir bygd av kvistar og plantestenglar og fôra med tørt gras. Dei legg dei 4 – 6 egga i mai/juni, og ungane blir klekte etter 16–17 dagar. Båe foreldra deler på å mate avkommet. Etter 21 – 23 dagar forlet ungane reiret. Når ho syng, høyrast det ut som langtrukne prekært–prekært.

Åtferd 
Det vanlege kallet er eit varselkall som er eit hardt, raspande skrik, og det vert nytta når ulike rovdyr blir oppdaga. Nøtteskrikja er òg kjent for å herme andre arter så nøyaktig at det kan vere umogleg å skile dersom ein ikkje ser fuglen. Den kan til og med herme ljodet frå fuglen ho angrip, slik som kattugla, noko ho nådelaust gjer ved angrep om dagen. Om natta er det likevel nøtteskrikja som kan vere rov for ugla, og om dagen er ho bytte for til dømes hønsehauk og vandrefalk.

Bakgrunnsstoff 

Fuglar i Noreg
Kråkefamilien
Livskraftige artar
Økonometri

Økonometri (betyr økonomisk måling) er eit fagområde som ligg i skjeringspunktet mellom økonomi og statistikk. Det blir bruka til å teste økonomiske teoriar, gi empirisk innhald til teoriane (til dømes fastsetje verdiar på ulike verknader) og til å gi grunnlag for prediksjon og politikkbeslutningar. Som regel brukar ein statistiske dataprogram, og av og til kan det vera nødvendig med noka eiga programmering.

Økonometrisk analyse kan hovudsakleg delast inn i to; tidsserieanalyse og tverrsnittsanalyse. Ved tidsseriar studerer ein utviklinga til ein variabel over tid for eit individ, mens ein i tverrsnittsanalyse studerer ein populasjon på eit bestemt tidspunkt. Paneldata kombinerer desse to.

Den mest bruka reiskapen i økonometri er regresjonsanalyse, der den enklaste metoden blir kalla minste kvadrats metode.

Nobelprisvinnarar 
Nobelprisen i økonomi har gått til fleire personar for arbeidet deira innan økonometri:

 Jan Tinbergen og nordmannen Ragnar Frisch fekk prisen i 1969 (den første Nobelprisen i økonomi) for å ha utvikla og bruka dynamiske modellar for å analysere økonomiske prosessar.
 Lawrence Klein, professor i økonomi ved University of Pennsylvania, fekk prisen i 1980 for arbeidet sitt med modellering ved hjelp av datamaskiner.
 Nordmannen Trygve Haavelmo fekk prisen i 1989. Hovudbidraget hans til økonometri var artikkelen hans frå 1944 kalla «The Probability Approach to Econometrics» (publisert i Econometrica).
 Daniel McFadden og James Heckman delte prisen i 2000 for arbeidet deira innan mikroøkonometri. McFadden grunnla økonometrilaben ved University of California, Berkeley.
 Robert Engle og Clive Granger fekk prisen i 2003 for arbeidet med analyse av økonomiske tidsseriar. Engle pionerte metoden med ARCH-modellar (autoregressivt betinga heteroskedastisitet) og Granger for metoden med kointegrasjon.

Sjå òg 
 Kategorien Økonometri

 
Økonomi
Matrise

Ei matrise er ein rektangulær tabell med tal. Matriser er nyttige fordi dei gjer det enklare å handtere store mengder data. Dei blir mellom anna bruka for å løyse likningssystem og i regresjonsanalyse.

Dei horisontale linene i ei matrise blir kalla rader, mens dei vertikale linene blir kalla kolonnar. Kvart enkelt tal blir kalla eit element. Ei matrise med m rader og n kolonnar nemner vi som ei m×n-matrise, og m×n er dimensjonen til matrisa.

Kvar rad og kolonne kan sjåast på som ein vektor, noko som utnyttast til å løyse likningssystem.

Døme 
Eit døme på ei 4×3-matrise kalla A:

 

Elementet A[2, 3] eller a2, 3 i matrisa A er 7.

 

Matrisa R er ei 1×9-matrise. Alternativt kan vi seie at dette er ein 9-elements radvektor.

Sjå òg 
 Matriserekning

Lineær algebra
Jennie Johnsen

Jennie Nicola Johnsen () i Skien) er ein norsk politikar, for Venstre. Jennie Johnsen blei den, til då, yngste bystyrerepresentanten i Skien, då ho som 18-åring blei vald inn i bystyret for Venstre hausten 1995. Johnsen var seinare leiar i Unge Venstre fra 1998 til 2001. Frå 2002 til 2004 var ho nestleiar i Venstre. Ho har sidan 2003 vore med i Oslo bystyre, der ho er medlem av Helse- og Sosialkomiteen. Ho er òg med i styret i Nei til EU.

Bakgrunnsstoff 
 

Leiarar i Unge Venstre
Lokalpolitikarar i Skien
Venstrepolitikarar i Telemark
Venstrepolitikarar i Oslo
Vararepresentantar til Stortinget
Folk frå Skien
Lars-Henrik Paarup Michelsen

Lars-Henrik Paarup Michelsen () kjem frå Austevoll i Hordaland og var frå 2003 til 2007 leiar for Unge Venstre. Han studerer samanliknande politikk ved Universitetet i Bergen. 

Han har tidlegare hatt verv i Hordaland Unge Venstre og var i perioden 2002-2003 internasjonal leiar i Unge Venstre.

Bakgrunnsstoff 
 Lars-Henrik Michelsen sin politiske blogg 

Leiarar i Unge Venstre
Folk frå Austevoll
Monica Tjelmeland

Monica Tjelmeland, (), frå Hjelmeland er ein norsk politikar, for Venstre. Frå 2001 til 2003 var ho leiar av Unge Venstre. Ho er med i sentralstyret i Europabevegelsen.

Leiarar i Unge Venstre
Folk frå Hjelmeland
Sverre Molandsveen

Sverre Molandsveen () frå Øvre Eiker i Buskerud er ein norsk politikar frå Venstre. Han var leiar for Unge Venstre mellom 1997 og 1998, etter å ha sete i sentralstyret sidan 1993. Mellom 1998 og 2002 arbeidde han som politisk rådgjevar for Venstre si stortingsgruppe. 2003 var han politisk rådgjevar i justisdepartementet, 2004 til 2005 politisk rådgjevar i Samferdselsdepartementet. Han har òg vore aktiv i Europeisk Ungdom, Natur og Ungdom og Naturvernforbundet.

Politiske rådgjevarar frå Venstre
Leiarar i Unge Venstre
Folk frå Øvre Eiker
Helge Solum Larsen

Helge Solum Larsen () frå Stavanger var ein norsk politikar (Venstre). Han sartt i bystyret i Stavanger frå 1991. Frå 1994 til 1997 var han leiar for Unge Venstre. I stortingsperioden 2005 til 2009 var han første vararepresentant til Stortinget frå Rogaland. Han har òg vore varamedlem i styret i Nei til EU. Frå 2004 var han med i landsstyret i Venstre, og i 2010 vart han utnemnd til nestleiar i partiet. I kommunevalet 2011 stod han som Venstre sin fylkesordførarkandidat i Rogaland.

Etter valet blei han leiar av Kommunalstyret for byutvikling i Stavanger og fylkesutvalgsmedlem i Rogaland. Den 7. februar 2012 trekte Helge Solum Larsen seg som nestleiar av Venstre, men fullførte perioden som folkevald til det nye fylkestinget og bystyret kom på plass hausten 2015. Bakgrunnen var ei valdteksanklage som førte til sikting og seinare henlegging.

Solum Larsen døydde plutseleg den 18. desember 2015, etter ei hjernebløding.

Kjelder 

Leiarar i Unge Venstre
Lokalpolitikarar i Stavanger
Venstrepolitikarar i Rogaland
Folk frå Stavanger
Per Tore Woie

Per Tore Woie () er ein norsk politikar (Venstre) frå Arendal. Han er utdanna cand. mag. frå Universitetet i Oslo med mastergrad frå London School of Economics. Frå 1992 til 1994 var han leiar for Unge Venstre etter å ha sete i sentralstyret sidan 1990. Frå 1995 til 1997 arbeidde han som politisk rådgjevar for Venstre si stortingsgruppe. I sentrumsregjeringa frå 1997 til 2000 var han Venstre sin statssekretær ved statsministerens kontor. I førre stortingsperiode jobba han igjen som politisk rådgjevar for Venstre si stortingsgruppe. 

I 2009 utnemnde Unge Venstre Woie til æresmedlem.

Bakgrunnsstoff 
 Politikkavisen, 01.02.09: Per Tore Woie æresmedlem i Unge Venstre.

Leiarar i Unge Venstre
Politiske rådgjevarar frå Venstre
Folk frå Arendal
Max Weber

Maximilian Weber (), oftast kalla Max Weber, var ein tysk sosiolog, historikar og filosof. Han var fødd i Erfurt og budde mesteparten av sin barndom og ungdom i Berlin. Han blir rekna som ein av sosiologiens grunnleggarar. Webers viktigaste verk omhandlar religionssosiologi og politisk sosiologi, men han skreiv også mykje innan økonomi. Weber har mellom anna definert ein stat som «ei eining som har monopol på legitim bruk av fysisk makt», ein definisjon som er blitt grunnleggande i vestleg statsvitskap.

Weber var elev av den tyske filosofen Heinrich Rickert (1863-1936). Weber var påverka av Rickerts skilje mellom natur- og kulturvitskapar, det vil seie skiljet mellom å forklare og å forstå. Han var også oppteken av vitskapens forhold til objektivitet og verdiar. Når vi orienterer oss i røynda foretar vi alltid eit utval, og dette utvalet er forma av våre personlege, subjektive synspunkt og verdioppfatningar.

I boka Protestantismens etikk og kapitalismens ånd studerte Max Weber andelege og kulturelle føresetnader for kapitalismen. Konklusjonen var at protestantismen, i kalvinistisk versjon, har stimulert framveksten av kapitalismen.

Utvalde verk 
1891-1892: Die Verhältnisse der Landarbeiter im ostelbischen Deutschland
1904: Die 'Objektivität' sozialwissenschaftlicher und sozialpolitischer Erkenntnis
1904: Die protestantische Ethik und der 'Geist' des Kapitalismus
1915-1919: Die Wirtschaftsethik der Weltreligionen
1919: Wissenschaft als Beruf og Politik als Beruf tekst
1920 Gesammelte Aufsätze zur Religionssoziologie
1922 (posthumt): Wirtschaft und Gesellschaft (gjerne rekna som Webers hovudverk)

Sjå òg 
 Idealtype, Normaltype, Protestantisk etikk, Arbeidssosiologi, Religionssosiologi, Bysosiologi, Makt

Litteratur 
Guenther Roth: Max Webers deutsch-englische Familiengeschichte 1800 - 1950, Mohr Siebeck Verlag, Tübingen 2001 ISBN 3-16-147557-7
Marianne Weber: Max Weber. Ein Lebensbild,  Mohr (1984), ISBN 3-16-544820-5 (auch München: Piper, 1989. Serie Piper 984. ISBN 3-492-10984-5)
Karl Jaspers: Max Weber, Serie Piper, München 1988, ISBN 3-492-10799-0
Talcott Parsons: The Structure of Social Action, 1937
Tilman Allert: Die Familie. Fallstudien zur Unverwüstlichkeit einer Lebensform, de Gruyter, Berlin, New York 1998
Dirk Kaesler: Max Weber. Eine Einführung in Leben, Werk und Wirkung. 3. aktualisierte Auflage. Campus Verlag, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-593-37360-2
Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D. Introduction to Social Macrodynamics. Moscow: URSS, 2006. ISBN 5-484-00414-4  (Chapter 6: Reconsidering Weber: Literacy and "the Spirit of Capitalism").
Nicolaus Sombart: Rendevous mit dem Weltgeist, S.Fischer Verlag, Frankfurt Main, ISBN 3-10-074422-5, darin Zweiter Teil, Kapitel „Max Weber“

Bakgrunnsstoff 
 http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/WeberMax/index.html
 Weber-Fibel
 Max Weber - Ausgewählte Schriften (Potsdamer Internet Ausgabe)
 Gallica «Wirtschaft und Gesellschaft» in zwei Bänden
 Biografie und Bibliografie Max Weber 
 Webers Theorie, verständlich gemacht und interpretiert

Tyske filosofar
Tyske sosiologar
Døde av spanskesjuka
Tøvesko

Tøvesko, ullsko eller pampus er ein type skor eller tøflar laga av tova ull.

Bygda Votlo var kjend for storproduksjon av tøvesko.

Fottøy
Toving
Tinghaug

Tinghaug er eit norsk stadnamn som peikar attende til at staden har vore nytta som tingstad. Ein haug vart ofte nytta som tingstad, av di ein då hadde oversikt over landskapet kring.

Tinghaug som stadnamn 
 Tinghaug i Klepp
 Tinghaug i Nøtterøy
Tinghaugen på Frosta, der Frostatinget heldt til.
 Tinghaug ved Gvarv i Sauherad kommune.

Norske stadnamn
Haugar
Granmeis

Granmeis (latin Poecile montanus, tidlegare Parus montanus) er ein fugl i meisefamilien.

Kjenneteikn 
Granmeis er rundt 12 cm lang og veg 11-14g. Fargen på fuglen er svart, kvit og grå. Er du veldig god på fuglar, klarar du å skilje ho frå lauvmeisa. Oversida på granmeisa er grå (lauvmeisa er litt meir einsfarga brun) med lys stripe på vengene. Ei svart hette og lysande, kvite kinn. Flekken på strupen er større enn på lauvmeisa. Det er uvanleg at ho er større enn granmeisa.

Utbreiing 
Granmeisa ser du mest i skogen, og du kan sjå ho over heile landet; særleg i barskog, blandingsskog og lauvskog. Ho er vanleg også i alpin bjørkeskog med småvokse tre.

Forplanting 
Granmeisa hakkar gjerne ut si eiga reirgrop i tre. Dei fleste andre meisene gjer ikkje det. Granmeispara leiter allereie i mars og april etter eit dødt tre eller ein stubbe. Dei hakkar gjerne ut eit nytt hol til reir kvart år, men dei kan bruke gamle hol frå andre meiser eller spettefuglar. Reir som er fylt med spon kan bli brukt. Utsjånaden på reiret skil den frå andre meiser, fordi granmeisa har hår og nokre fjør men manglar mose som reirmateriale. Granmeisa legg 7–8 egg i mai, og dei blir ruga av hoa i 14–15 dagar. Ungane forlet reiret allereie etter 17–19 dagar og blir mata i fleire veker av foreldra etter at dei har forlet reiret sitt.

Næring 
Om sommaren et fuglane insekt og edderkoppar og om vinteren et dei frø, spesielt av bartre, og einer. Granmeisa er svært vanleg på fuglebrettet, der ho tek solsikkefrø.

Tilhaldsstad 
Granmeisa er ein standfugl som held seg nær eit merka område. Ungfuglane streifar noko omkring i det området. Granmeisa opptrer om vinteren i meiseflokkar på 2–4 svartmeiser, 2 toppmeiser, 3–4 granmeiser, 3–5 fuglekongar og 1 trekrypar. Som regel består granmeisflokken av vaksne par som held seg innanfor området sitt.

I år 2021 blei granmeis oppgradert frå kategorien livskraftig til sårbar (VU) på den norske raudlista for artar.

Sjå også 
 Meisefamilien

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Fuglar i Noreg
Meisefamilien
Brahma

Sjå òg Brahma (fleirtyding)

Brahma (devanagari ब्रह्मा, Brahmā) er skaparguden i trimurtien, treeininga i hinduismen, og er dermed opphavet til heile verda. I motsetnad til dei andre to gudane i trimurtien, Sjiva og Visjnu, har Brahma likevel ingen stor tilhengjarskare som hovudsakleg tilber han. I staden blir han vist til i ei rekke hinduritual. Guden har samband med, men må ikkje forvekslast med, verdsanden innan hinduismen, som blir kalla brahman.

Tilbeding 

I heile India finst berre ei handfull tempel som er vigde Brahma. Det best kjende ligg i Pushkar i Rajasthan og held årleg ei stor feiring ved fullmåne i månaden kartika. Dessutan finst brahmatempel i Kumbakonam i Tamil Nadu og i Bhubaneswar i Orissa. Alle desse stadene er tempelbyar som inneheld svært mange tempel til ulike guddommar.

Det finst fleire soger som forklarer kvifor guden nesten ikkje har eigne tempel. Han skal ha blitt forbanna av Sjiva for dårleg oppførsel, eller av den mektige presten Bhrigu for å ikkje høyra etter. Korleis det enn er har ikkje Brahma ei rørsle som svarer til vaisjnavaene eller sjaivaitaene, men han er likevel til stades i mange av templa til dei andre gudane, som regel på nordveggen.

Symbol og utsjånad 

Brahma blir gjerne framstilt med fire hovud og fire armar. Talet fire er mykje brukt i hinduismen, og står mellom anna for dei fire Vedaene, som kvart av gudehovuda les frå, og dei fire tidsaldrane. Han har ofte kvitt skjegg som viser til det lange livet hans.

I hendene held Brahma ingen våpen, slik det er vanleg for hindugudar, men ei offerskei, ei vasskrukke, ein rosenkrans og Vedaene eller ein lotus. Han har ei svane som ridedyr. I hinduisk tru kan denne fuglen skilja mjølk frå vatn når desse er blanda. Dette blir likna med å skilja godt frå vondt, og å finna sanning i innvikla situasjonar. 

Skaparguden er gift med visdomsgudinna Sarasvati, også kalla Gayatri, og er rekna som far til Dharma og Atri.

Opphav 

Det finst fleire opphavssoger om Brahma. I ei av dei kom han ut av det gylne verdsegget som blei lagt i vatnet då verda blei skapt. Derfor blir Brahma kalla Hiranjagarbha, 'fødd frå det gylne egget', og Kandja, 'frå vatnet'. Ei anna seier at han kom frå ein lotusblome som voks ut frå navlen til Visjnu då universet blei skapt. Han har derfor òg namnet Nabhidja, 'fødd frå navlen'.

Vidare blir det fortald at han opphavleg hadde eitt hovud og var nøgd med det, åleine med seg sjølv. Etter ei stund tok han til å lengta etter selskap, og skilde ut ei kvinneleg form, den vakre Satarupa. Han blei straks fylt av attrå til henne. Satarupa prøvde å unngå blikka han sende henne, men Brahma fekk tre nye hovud, slik at han kunne sjå i kvar himmelretning. Satarupa prøvde då å gå opp i lufta, men Brahma fekk med ein gong eit nytt hovud som såg oppover. Då han såg dette blei Sjiva sint; elsk mellom Brahma og skaparverket hans var å likna med incest. Han kappa derfor det femte hovudet av skaparguden og fekk han på betre tankar.

I ei anna legende kappa Sjiva det femte hovudet av Brahma fordi guden hadde fornærma han.

Bakgrunnsstoff 

Skapargudar
Hindugudar
Stortingsvalet 1930

Stortingsvalet 1930 vart halde i Noreg hausten 1930.

Resultat 

¹ Mandat på felleslister oppført på dei einskilde partia.

Kjelder 
 Hvem Hva Hvor 1940 (Oslo, 1939)
 Statistisk Sentralbyrå

1930
Val i 1930
Hendingar i 1930
1930 i Noreg
Robert Baden-Powell

Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell () òg kjend som B-P, var generalløyntnant i British Army, forfattar, og grunnleggjaren av speidarrørsla.

Baden-Powell var tildelt Order of Merit, Order of St Michael and St George, Royal Victorian Order og Order of the Bath.

Bakgrunnsstoff
Om Baden-Powell ved pinetreeweb.com

Speiding
Britiske forfattarar
Britiske offiserar
Hellesylt

Hellesylt er ein tettstad i Stranda kommune i Møre og Romsdal fylke med . Hellesylt ligg i enden av Sunnylvsfjorden, ikkje langt frå den meir kjente Geirangerfjorden, og er omkransa av fjell og dalar. Hellesylt er sentrum i Sunnylven.

Hellesylt og soknepresten Ole Olsen Barman (f.1816) kan vere inspirasjon for Ibsens dramatiske dikt Brand.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Eigen nettstad om Hellesylt 

Geografi i Stranda
Tettstader i Møre og Romsdal
Jamboree on the Air

Jamboree on the Air, forkorta JOTA, er ein internasjonal speidaraktivitet som vert avhelde årleg den tredje helga i oktober. JOTA vart fyrst avhelde ved femtiårsjubileumet for speidarrørsla, i 1957, og er i dag ei av dei største arrangementa i speidarrørsla.

Radioamatørar frå heile verda deltek saman med speidarar for å lære dei om radio og hjelpe dei med å kontakte andre speidarar over kortbylgjenettet. Dette gjer til at speidarane lærer om korleis speidararbeidet vert drive i andre land. Dei siste åra har det òg vore avhelde Jamboree on the Internet, JOTI parallelt med JOTA.

Sjå òg
 Jamboree on the Internet

Bakgrunnsstoff
Informasjon om JOTA 
Dei norske sidene for JOTA/JOTI

Speiding
Amatørradio

en:World Scout Jamboree#Jamboree on the Air
Ingunn Aamodt

Ingunn Aamodt () er ein norsk forfattar. Ho er særleg kjend for barnebøkene om Pulverheksa. Aamodt er utdanna lærar i kunst og handverk.
I 2008 fekk Aamodt Skolebibliotekarforeningens litteraturpris for barne- og ungdomsbøkene sine. I 2010 fekk ho ARKs barnebokpris for Dukken.

 Bokliste 
 Pulverheksa får besøk (1998)
 Pulverheksa på fisketur (1999)
 Pulverheksa redder tyven (2000)
 Klart du er en kunstner (2000)
 Kaniner til salgs (2001)
 Kaptein X og Fabedullas Magiske Tryllebok (2001) 
 Pulverheksa lager bursdag (2002)
 Når sola går ned i Limanaki (2002)
 Når latterbjørner gråter (2002)
 Jakten på spansk dronning (2003)
 Pulverheksa på Frossenfjell (2003) 
 Ine og Morti Kofisi (2003) 
 Metall-Mats. Kan man stole på en svensk superhelt? (2004)
 En søster i skapet (2005)
 Pulverheksa og Plageånden (2006)
 Tutankhamon. Livet – kjærligheten – døden (2006)
 Pulverheksa og Skattesnusk (2007)
 Kannibalen (2007)
 Den store Pulverheksboka (2007)
 Den andre store Pulverheksboka (2007) 
 Grusom spådom (2007)
 Romeo og Javeria (2007)
 Vampyrnatten (2008)
 Siste Bane (2008)
 Pulverheksa og krokodillen (2009)
 Marlena Evensen (2009)
 Hokus og Pokus, sier Pulverheksa (2009)
 Bøddelen (2009)
 Pulverheksa leter etter Grønnskollingen (2009)
 Hurra For Norge (saman med Jon Ewo (2010)
 Hvor er småtrollene, sier Pulverheksa (2010)
 Dukken (2010)
 Marlena Evensen Hot I Syden (2010)
 Den tredje store Pulverheksboka (2010)
 Pulverheksa og Drømmeprinsen (2011)
 Marlena Evensen Cat Fight (2011)
 Pulverheksa hjelper Julenissen (2011)
 Kjøtt og blod (2011)
 Korte grøss (2011)
 Korte grøss II (2012)
 Pulverheksa på ball (2012)
 Beistet'' (2012)

Kjelder 
 barnebok.no
 Presentasjon hjå Cappelen Damm 
 Presentasjon hjå Omnipax

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Ingunn Aamodt
 Digitaliserte bøker av Ingunn Aamodt hjå Nasjonalbiblioteket

Norske forfattarar
Folk frå Nordkapp
Vinnarar av ARKs barnebokpris
Kongsspegelen

Kongsspegelen (norrønt Konungs skuggsjá, latin Speculum regale) er eit læreskrift i samfunnskunnskap og samfunnsmoral frå 1200-talet. Det er eit filosofisk-didaktisk skrift, forfatta i Noreg, og blei skrive som ei lærebok for seinare kong Magnus Lagabøte, son av kong Håkon Håkonsson.

Kongsspegelen har form av ein dialog mellom far og son. Sonen spør, og vert undervist av far sin. Det vert mellom anna gjeve praktiske og moralske råd knytt til kjøpmannskap, hird, høvisk framferd og militærvesenet. Ein del handlar om tilhøvet mellom kyrkja og staten. Mykje handlar om kongen sine rettar og plikter. 

Originalen vart til kring 1250, og er skriven på norrønt språk. Det eldste fullstendige handskriftet er frå kring 1275.

Nokre sitat 
 «Det skal du og hugse vel på, at du aldri let den dag gå over deg at du ikkje lærer eitt eller anna som det er gagn i, om du vil heite vis. Og ver ikkje lik dei som held det for ei skam at andre skal syne eller lære dei slike ting som ville vere til stort gagn om dei lærte dei. La det vere deg ei like stor ære å få lærdom som å gje, om du vil heite full-vis.»

 «Om du vil bli fullkomen i lærdom, så lær alle tungemål, men aller helst latin og fransk, for dei måla går vidast, men gløym likevel ikkje ditt eige tungemål».

 «Når gudstenestene er slutt, gå så ut og sjå om handelen i byen…Det skal du og sjå vel etter, at all den vara du kjøper, er heiltopp uskjemd og ufalska, og at ho er ransaka før du endeleg avgjer kjøpet ditt. I alle dei kjøpa du gjer, skal du støtt ha nokre skila men attved, som kan vere vitne på korleis handelen var gjord. No skal du drive på med handelen din alt til dagverd, eller middag, om det er naudsynt gå så å få deg mat…Etter maten kan du…se etter kva andre gode kjøpmenn tek seg til, eller om det kjem til byen ny vare som du kunne trenge om å kjøpe...Sit aldri lenge inne med varene dine, om du kan få dei avhenda for ein høveleg pris, for kjøpmenns natur er å køpe jamt og selje snøgt unna».

Bakgrunnsstoff 
 Kongsspegelen: Norrøne Bokverk 7/14, omsett av Alf Hellevik, Det Norske Samlaget 1976; ISBN 82-521-0610-2
 Framstilling og betydning av det høviske i Konungs skuggsjá 

Norrøn litteratur
Norsk mellomalderlitteratur
Handskrifter frå 1200-talet
Pulverheks

Pulverheks er ei heks som lagar pulver. I moderne daglegtale tyder det ei kvinne som er gamal, ond og stygg, eller meir spøkefullt, eigenrådig og sta.

Forfattaren Ingunn Aamodt har skrive fleire bøker om figuren «Pulverheksa».

Kjelde 
 Norsk riksmålsordbok. Oslo, 1983.

Magi
Kvinner
Skjellsord
Olaus Magnus

Olaus Magnus () var ein svensk geistleg som er kjend for kart og bokverk knytt til Norden.
Olaus Magnus var ein titulærerkebiskop, diplomat, humanist, etnolog og kartograf. Han vart fødd i Östergötland i Sverige og døydde i Roma.

Nokre verk 
 Carta marina (1539)
 Historia de gentibus septentrionalibus (1555; "Historia om dei nordiske folka")

Bakgrunnsstoff 
 article Olaus Magni Nordisk familjebok
 Historien om folkene under de syv plogene Olaus Magnus og hans historieverk om Norden fra 1500-tallet 
 Olaus Magnus och Carta marina 
 Olaus Magnus i Catholic Encyclopedia

Svenske kartografar
Svenske biskopar
Katolske biskopar
Folk frå mellomalderen