alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Vulkankjegle

Vulkankjegler er av dei enklaste vulkanformasjonane i verda. Dei er bygd opp av fragment som er kasta opp (sprøyta ut) frå ein vulkanventil og som samlar seg opp i ein haug rundt ventilen i form av ei kjegle med eit krater i midten. Vulkankjegler kan delast inn i forskjellige typar, avhengig av kva stoff som er kasta ut i utbrotet. Av dei vanlegaste typane finn ein sprutkjegle, cinderkjegle, oskekjegle og tuffkjegle.

Sprutkjegle

Ei sprutkjegle er forma av smelta lava som vert kasta ut frå ein ventil. Gassar som utvidar seg i lavafontena riv den flytande steinen inn i ujamne klumpar som fell tilbake til jorda og dannar ein haug rundt ventilen. Den framleis delvis flytande steinen skvettar  eller spruter når han treffer overflata og haugen som vert danna vert derfor kalla ein spruthaug. Sidan "dropane" ikkje er heilt faste når dei landar får kvar partikkel ei særs ujamn form og smeltar saman når dei stivnar, og på den måten er dei forskjellig frå sinder og oske. Sprutkjegler er typiske for vulkanar med særs flytande magma, som dei ein finn på Hawaii.

Oske- og tuffkjegler

Ei oskekjegle består av partiklar av storleik som i gjørme eller sand. Eksplosive utbrot frå ein ventil der magma vekselverkar med grunnvatn eller sjøvatn produserer damp og vert kalla freatisk. Vekselverknaden mellom magma, utvidande damp og vulkanske gassar fører til at stort sett små partiklar vert sprøyta ut, kalla vulkansk oske. Fallande oske har same konsistent som mjøl. Laus oske dannar ei oskekjegle, som vert ei tuffkjegle eller ein tuffring nå oske vert fast (sjå òg tuff). Uttrykket pyroklastisk kjegle vert ofte nytta synonymt til tuffkjegle.

Eit døme på ei tuffkjegle er Diamond Head på Waikīkī i Hawaii.

Sinderkjegler 
 

Ei sinderkjegle er ei vulkansk kjegle som nesten berre består av lause vulkanske partiklar kalla sinder (pimpstein, pyroklastisk stein eller tefra). Dei består av partiklar og klumpar av størkna lava som kjem frå ein enkelt ventil. Når den gassdrivne lavaen vert blåst kraftig ut av ein ventil bryt han opp i små bitar og størknar, før han fell ned tilbake som sinder rundt ventilen, og dannar slik ei sirkelforma eller oval kjegle. Dei fleste sinderkjegler har eit skålforma krater på toppen. 

Sinerkjegler vert sjeldan høgare enn 500-750 m i forhold til omgjevnadane og sidan dei består av lausmassar vert dei ofte raskt erodert bort, med mindre det skjer nye utbrot.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Volcanic cone» frå ,  den 20. juli 2008. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Vulkansk ordbok 
 

 

it:Vulcano#Cono vulcanico
Mørk tåke

Mørke tåker eller absorpsjonståker er skyer av gass og støv i verdsrommet som ikkje er opplyste og som er synlege ved at dei blokkerer lyset frå stjerner og andre objekt som ligg bak. Mørke tåker er samansette av kald gass og støv. På ein klar nattehimmel kan mørke tåker sjåast som mørke område på mjølkevegbandet.

Bakgrunnsstoff 

 «Mørke tåker» - artikkel om mørke tåker av Eric Jensen

 
Gasståker
Eiterådalen

Eiterådalen er eit dalføre sørvest i Vefsn.

Dalen følgjer Eiteråga drygt to mil sørover. Langs Eiteråga ligg matrikkelgardane Steinlia, Lia (Eiterålia, Øvre Eiteråga), Påljorda (Nedre Eiteråga), Torejorda, Holmen (Eiteråholmen) og Sirijorda (Tverelvmoen). Vest for hovuddalen ligg dei forlengst fråflytta gardane Skjørlægda og Fjellgarden (Eiteråfjellet). Landet som høyrer til gardane Skjørlæda og Fjellgarden inngår i Skjørlægda naturreservat, som er freda gjennom verneplan for barskog.

Statskog eig det meste av landet i Eiterådalen, og jordbruk og skogsdrift har vore dei viktigaste næringsvegane i dalen. I dag har ingen av dei som bur i dalen landbruk som hovudnæring.

Geografi i Vefsn
Dalar i Nordland
Odd Reidar Solem

Odd Reidar Solem () er ein norsk journalist. Han var med i det fyrste kullet ved medielina ved Høgskulen i Volda i 1973. Han arbeidde nokre år i avis før han vart tilsett i NRK i 1977. Frå 1989 var han redaktør i Romsdals Budstikke i Molde, før han byrja i TV2 i 1993. Han fekk i 2008 Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar.

Kjelder 
Odd Reidar Solem i TV2 får Kulturdepartementet sin nynorskpris - regjeringa.no
 Wikipedia på bokmål sin artikkel om Solem.

Norske journalistar
TV2-journalistar
NRK-journalistar
Norske redaktørar
Folk frå Aukra
Daguerreotypi

Daguerreotypi (utt. dagerrotypi) er den eldste forma for fotografi, ei vidareføring av camera obscura. 
Metoden fekk namn etter Louis Daguerre, som var med på å finna han opp og annonserte metoden i 1839. Daguerreotypien skilde seg frå tidlegare fotografiske metodar ved å kunna ta bilde på nokre minutt, og blei raskt teken i bruk for nyhenderapportering og portrettering.

Teknikk 

Ein tek daguerreotypiar ved å la ljos frå fotoobjektet verka på ei blank metallplåte som har eit lag av eit ljossensitivt stoff, typisk sylvhalid. Ein får fram biletet ved at kvikksylvdamp bitt seg til ljoseksponerte partiklar av stoffet, og at desse blir fjerna, slik at mest stoff blir att på område som var mørke på objektet. Dette biletet blir fiksert gjennom at ein dyppar plåta i natriumsulfitt.

Daguerreotypiprosessen gjev eitt einaste bilete som ikkje kan kopierast. Det er så skjørt at ein kan øydeleggja det ved å ta på det, og sylvet kan oksiderast av luft. Det var difor vanleg å verna daguerreotypi med ei glassplåte, i nokre høve òg med ein inertgas (lite reagerande gas, som nitrogen).

Metoden vart vidareutvikla med portrettobjektivet frå Josef Maximilian Petzval, ei linse som sleppte inn meir ljos og gjorde at eksponeringstida kunne kortast ned til under eitt minutt. Ein fekk òg meir ljoskjenslevare plåter og fann ut at å handsama dei med gullklorid gjorde bileta både meir detaljerte og meir haldbare. 

Trass i nyvinningane var likevel eksponeringstida lang, 60 til 90 sekund, og det var ikkje mogleg å laga kopiar av plåtene.

Bruk 

Ein nytta daguerreotypi til å dekka samtidige hendingar som Krimkrigen og Den amerikanske borgarkrigen, og til portrettfotografering. Medan metoden var strengt patentert i Europa, spreidde han seg fritt i Amerika, særleg med hjelp av oppfinnaren Samuel Morse. Ein blomstrande industri av omreisande fotografar som laga portrett for ein pris mange hadde råd til voks opp. Daguerreotypi blei også brukt til eksperimentering: Det første forsøket på stereofotografi og det første erotiske fotografiet blei teke med daguerreotypiapparat.

Oppfinninga av kalotypi i 1841, den første fotografiprosessen med negativ, var byrjinga på slutten til daguerreotypiindustrien. Ein heldt likevel fram med å ta daguerreotypiar fram til 1860-åra.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Daguerrotypi» frå , og «Daguerreotype» frå  den 20. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

Fotografihistorie
1800-talet
Bjørnådalen

Bjørnådalen er eit dalføre i Vefsn.

Dalen følgjer Bjørnåga eit par mil sørover frå Mosjøen. I dalen og på åsane langs dalen ligg matrikkelgardane gnr 95 Alsgården, gnr 96 Øvre Bjørnå, gnr 97 Bjørnålia, gnr 98 Granneset (Skogsåsen), gnr 99 Nedre Bjørnå (med Langjorda) og gnr 100 Mosåsen. Dei fleste gardane har aktiv landbruksdrift, mange med mjølkeproduksjon.

E6 går gjennom dalen.

Geografi i Vefsn
Dalar i Nordland
Georgia O'Keeffe

Georgia Totto O’Keeffe () var ein amerikansk målar, kjend som ein av dei største amerikanske målarane innan den modernistiske tradisjonen på 1900-talet. 

O'Keeffe er kjend for sine abstrakte måleri av blomstrar, dyrebein og landskap, inspirert av storbyen og av ørkenen. Ho var ein av dei første amerikanske kunstnarane som laga heilt abstrakt kunst.
Av mange er ho rekna som den første amerikanske kunstnaren som arbeidde utan påverknad frå den europeiske målartradisjonen, og som på det viset skapte eit eige amerikansk biletuttrykk.

Ho var gift med fotografen og kunsthandlaren Alfred Stieglitz.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Georgia O`Keeffe Museum

USA-amerikanske målarar
Abstrakte målarar
Modernistiske kunstnarar
Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar

Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar er ein journalistpris som vart oppretta i samband med opninga av Nynorsk mediesenter i 2004. Målet med prisen er å medverke til auka bruk av nynorsk i media, og å ære ein journalist som er eit føredøme for andre. Prisen skal gå til ein journalist som har utmerkt seg med bruk av ein levande og god nynorsk i norske media, og som gjennom arbeidet sitt har gjeve nynorsken status og innpass på nye område.

Prisen er på 50.000 kroner og eit kunstverk. Prisen vart delt ut første gong i 2006.

Prismottakarar 

 2006: Linda Eide, NRK.
 2007: Kjell-Erik Kallset, Dagsavisen.
 2008: Odd Reidar Solem, TV 2.
 2009: Ronny Brede Aase, P3.
 2010: Astrid Brekken, NRK.
 2011: Njord V. Svendsen, Bergens Tidende.
 2012: Hilde Sandvik, Bergens Tidende og Katrine Sele, Firda.
 2013: Christian Wiik Gjerde, NRK P1
 2014: Ingunn Solheim, NRK
 2015: Jan Zahl, Stavanger Aftenblad
 2016 Jon Hustad

Kjelder 
 Nynorskpris for journalistar - regjeringa.no
 Oversikt over prisvinnarane hjå Nrk Nynorsk mediesenter  

 Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Nynorsk mediesenter

Norske medieprisar
Skipingar i 2004
Nynorsk
Journalistikkprisar
Hestehovudtåka

Hestehovudtåka (katalogisert som Barnard 33 (B33)) er ei mørk tåka i stjernebiletet Orion. Ho viser som ein silhuett mot emisjonståka IC 434. Hestehovudtåka ligg rundt 1500 lysår unna jorda og er ein del av det større molekylskykomplekset i Orion. 

Namnet skal koma av at tåka liknar på ein springar.

Galleri

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Horsehead Nebula» frå , den 21. juli 2008.

Bakgrunnsstoff

NGC 2024 på Astrophotography
SIMBAD NGC 2024
Dagens astronomibilete 13. juli 1999

Mørke tåker
Orion-komplekset
NGC-objekt
Orion
Jackson Pollock

Jackson Pollock () var ein amerikansk målar, og ein av dei sentrale figurane i den kunstnariske rørsla kjend som abstrakt ekspresjonisme. Målarstilen hans var karakteristisk, han dryppa måling på liggande lerret. Denne teknikken blei det sterkaste uttrykket for greina av den abstrakte ekspresjonismen som blir kalla action painting, og gav han tilnamnet «Jack the Dripper». 

Pollock var ein kunstnar som har hatt stor påverknadskraft. Det er vanskeleg å overdrive den påverknaden Pollock hadde for kunsten utover 1900-talet. Verka hans viser koss individet kan bryte grenser og utvikle sterke nye idear. Sannsynlegvis var det derfor den amerikanske regjeringa med støtte frå CIA sette saman ei utstilling som dei sendte på turne verda rundt. Utstillinga bestod av arbeid frå Pollock og andre abstrakt ekspresjonistiske målarar. Dei ville vise kva fridom og demokrati kunne føre til.

Pollock hadde si første utstilling i Peggy Guggenheim Art of this Century gallery i New York i 1943. I 1947 kom det dramatiske skiftet i stilen, då han begynte med den såkalla drype-teknikken. Han brukte målarkostane som verktøy for å drype målinga, og dei kom aldri i kontakt med lerretet. Teknikken med å drype eller helle måling blir sett på som eit av opphava til nemninga «action painting». I denne prosessen gjekk han seg vekk frå eit figurativt uttrykk, og utfordra den vestlege tradisjonen med å bruke staffeli og målarkost. Etter 1951 blei måleria hans mørkare i fargetonane, og han tok dessuten tilbake figurative element. 

USA-amerikanske målarar
Abstrakte målarar
Krabbetåka

Krabbetåka (katalogisert som M1, NGC 1952 og Taurus A) er ein supernovarest som ligg i stjernebiletet Tyren rundt 6500 lysår unna jorda.

Krabbetåka blei første gong observert i 1731 av den engelske astronomen John Bevis, men supernova SN 1054, som er rekna som opphavet til krabbetåka, blei observert av kinesiske astronomar allereie i 1054.

I midten av Krabbetåka ligg det ein pulsar, ei hurtigroterande nøytronstjerna. Pulsaren er i lag med krabbetåka det som er att av den opphavlege stjerna som eksploderte.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Det mest detaljerte biletet av Krabbetåka hittil, teke av Hubble-teleskopet

Supernovarestar
Messierobjekt
NGC-objekt
Tyren
Himmellekamar oppdaga i 1731
Objekt mindre enn ti tusen lysår frå jorda
Gråflugesnappar

Gråflugesnappar (Muscicapa striata) er ein trekkfugl i flugesnapparfamilien. Han hekkar i store delar av Europa og Vest-Asia, og overvintrar hovudsakleg i den sørlege delen av Afrika.

Skildring 
Oversida er gråbrun. Undersida lys grå. Mørkare striper i lengderetninga på brystet. Hovudet har svartbrune flekker. Lengd: 14 - 16 cm.

Høgste alder påvist ved funn av fugl ringmerka i Noreg er 7 år og 1 månad.

Utbreiing 
Gråflugesnappar finst stort sett over heile Noreg. Han er mindre vanleg i Troms og Finnmark. Ein reknar med at mellom 100 000 og 500 000 par hekkar i Noreg.
Gråflugesnappar er ein typisk trekkfugl. Hausttrekket tek til i august. Det ser ut som dei fleste fuglane frå Noreg kryssar Middelhavet frå Italia. 
Gråflugesnappar forlet vinteropphaldsstaden  i det sørlege Afrika i april, og kjem til Noreg i slutten av mai.

Gråflugesnappar er utbreidd over det meste av Europa. Han er å finne frå Midtausten til Pakistan og frå den sentrale delen av Afrika austover mot Mongolia. I Europa reknar ein med at det er mellom 14 og 22 millionar par.

Levevis 

Han held seg helst i blandingsskog med opne område. Han er ofte å sjå i parkar. Reiret ligg ope til i tre, bergveggar, hus,vedstablar  og liknande stader. Han kan hekke i fuglekasser, men vil ha stor opning. Hoa legg oftast fem egg. Dei er lysegrøne, blå, eller gulaktig med brune eller grålege flekkar.Egga vert lagde i slutten av mai eller i juni. Dei ver ruga i om lag 1 dagar. Ungane flyg etter om lag 2 veker. Dei vert mata av foreldra etter dei har forlate reiret. Føda er for det meste flygande insekt.

Songen er svak og vekkjer lite merksemd.

Bakgrunnsstoff 

 Norsk ornitologisk forening
 Norsk RingmerkingsAtlas. Volum 2. Stavanger 2006. ISBN 82-90054-65-3

Flugesnapparfamilien
Fuglar i Noreg
MS «Fram»

MS «Fram» er det nyaste skipet innan Hurtigruta, per 2012. Det er bygd ved skipsverftet Fincantieri i Trieste i Italia og vart døypt den 19. mai 2007 i Oslo. Skipet er kalla opp etter etter polarskuta «Fram» som mellom anna vart nytta av Fridtjof Nansen og Roald Amundsen.

Skipet er spesialbygd for å gå i polare farvatn og seglar ved Grønland om sommaren og i Antarktis under den sørlege sommaren.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 MS «Fram» på Hurtigruta sine heimesider 

Hurtigruteskip
Skip frå 2007
Skip bygde i Italia
MS «Nordkapp»

MS Nordkapp er eit norsk cruiseskip som vart bygd i 1996 av Kleven Verft AS, for Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab for bruk i Hurtigruten langs norskekysten. «Nordkapp» er systerskipet til MS «Polarlys» og MS «Nordnorge». Skipet vart kontrahert på 50 årsdagen til Kleven Verft.

Bakgrunnsstoff 
 MS «Nordkapp» på Hurtigruten sine heimesider 

Hurtigruteskip
Skip frå 1996
Bibliotekar

Bibliotekar er ein yrkestittel for ein person tilsett ved eit bibliotek, i dag som regel også utdanna innan bibliotek- og informasjonsvitskap. Bibliotekarar kan organisera og vedlikehalda informasjon og dokument samla i eit bibliotek, og har gjerne også i oppgåve å formidla og tilretteleggja dette materialet for brukarar.

Den eldste omtalen av yrkesgruppa er frå Antikken i samband med Biblioteket i Alexandria.

I Noreg 

I Noreg slår Bibliotekloven av 1985 fast at kvar kommune er pålagt å ha eit offentleg bibliotektilbod, og at biblioteksjefar må vera fagutdanna i bibliotekaryrket. Den vanlegaste utdanninga i Noreg skjer ved Høgskolen i Oslo, der ein kan ta mastergrad i bibliotek- og informasjonsvitskap. Dokumentasjonsvitenskap ved Universitetet i Tromsø er også godkjend utdanning for bibliotekarar. NTNU i Trondheim, Høgskolen i Bergen og Høgskolen i Agder har også bibliotekarretta fag.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bibliotekar» frå , den 21. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Dokumentasjonsvitenskap  ved UiT utdanner bibliotekarar
 Høgskolen i Oslo om bibliotekarar 
 Oppslagsordet «Bibliotekarie» i Nordisk familjebok frå 1905 (på svensk)
 Oppslagsordet «Bibliotekar» i Salmonsens konversationsleksikon frå 1915-1930 (på dansk)

 
Yrke
Bibliotekvesen
Riksarkivar

Riksarkivar er den faglege og administrative leiaren av Riksarkivet og Arkivverket i Noreg. I tillegg har riksarkivaren direkte ansvar etter lovverk og forskrifter.

Embetet blei oppretta i 1839, då berre som ei leiarstilling for Riksarkivet. Henrik Wergeland fekk stillingen som den første riksarkivaren i 1840, og tiltrådte i 1841. 

I 1904 blei stillinga utvida til å også bli leiar for Statsarkiva (Arkivverket).

Liste over riksarkivarar 
 1840–1845 Henrik Wergeland
 1845–1861 Christian Lange
 1861–1863 P. A. Munch
 1863–1896 Michael Birkeland
 1896–1905 Henrik Jørgen Huitfeldt-Kaas
 1905–1912 Ebbe Hertzberg
 1912–1933 Kristian Brinch Koren
 1933–1960 Asgaut Steinnes
 1961–1964 Reidar Omang
 1965–1982 Dagfinn Mannsåker
 1983–2006 John Herstad
 2006– 2014 Ivar Fonnes
 2014– Inga Bolstad

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Riksarkivar» frå ,  den 21. juli 2008.  
 

Embetstitlar
Arkiv i Noreg
Ben 10

Ben 10 er ein amerikansk animasjonsserie som starta i 2005. Han handlar om ein gut som kan skape seg om til 10 monster (eller fleire når han slår dei). Faren døydde etter ein kamp med eit monster, så Ben bur med bestefaren og søstera Gwen. 

Cartoon Network
Fjernsynsseriar frå 2000-åra
Teiknefilmseriar
USA-amerikanske fjernsynsseriar
Cornelius Bynkershoek

Cornelius van Bynkershoek (), moderne nederlandsk Bijnkershoek. var ein nederlandsk jurist og rettsteoretikar som bidrog til utviklinga av internasjonal juss i verk som De foro legatorum (1702); Observationes Juris Romani (1710), De Dominio Maris (1721) og Quaestiones Juris Publici (1737). Han var særleg viktig for utviklinga av havrett, der han hevda at kyststatar hadde rett på vassområda som låg ved kysten deira.

Bynkershoek var fødd i Middelburg i den nederlandske provinsen Zeeland. Han
studerte juss ved Universitetet i Franeker. Frå 1704 til 1724 var han dommar ved høgsteretten for Holland, Zeeland og Vest-Friesland, og deretter president for retten ut livet. Bynkershoek døydde i Haag, 69 år gammal.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cornelis van Bijnkershoek» frå , den 22. oktober 2010. 
 
 Denne artikkelen bygger på «Cornelius Bynkershoek» frå , den 22. juli 2008. 
 

Bynkershoek, Cornelius van
Oriontåka

Oriontåka (katalogisert M42 og NGC 1976) er ei gasståka og ein H II-region i stjernebiletet Orion. Tåka ligg i Orion sitt sverd ved ein avstand på 1 270±76 lysår og er det området nærast jorda med massiv stjernedanning. Ho er òg éi av dei mest lyssterke tåkene og er synleg for det blotte auga.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Orion Nebula» frå ,  den 22. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Pressemeldinga som følgde med Hubble-mosaikken

Messierobjekt
H II-regionar
NGC-objekt
Orion-komplekset
Objekt mindre enn ti tusen lysår frå jorda
Diffuse stjernetåker
Himmellekamar oppdaga i 1610
Himmellekamar kjende sidan antikken
Lars Aanestad

Lars Aanestad () var ein norsk organist, lærar og hymnolog frå Randaberg.

Lars Aanestad var son til gardbrukar Knut Aanestad. Han arbeidde som lærar og organist i Randaberg før han byrja som lærar Fjellhaug skoler (Norsk Luthersk Misjonssamband sin bibel- og misjonshøgskole i Oslo). Frå 1945 til 1963 var han rektor på Hurdal Verk folkehøgskole. Han var med i redaksjonskomiteen for den samiske salmeboka Gir'ko-sál'bmagir'ji (1957) og blant drivkreftene bak utgjevinga av tobandsverket Kristen sang og musikk (1962) , Sangboken, Melodiboken og Songbok for Ungdom. Han var grunnleggjar og fyrste redaktør i musikktidsskriftet Concordia. 

Aanestad har òg komponert nokre melodiar, m.a. Me tenkjer på landet til tekst av Trygve Bjerkrheim. Han innehar Kongens fortenestmedalje i gull.

Kjelder: 
 NLM-leksikon
 Kristen sang og musikk Runa forlag 1962

Kyrkjemusikkomponistar
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Randaberg
Spitzer Space Telescope

Spitzer Space Telescope eller berre Spitzer (tidlegare the Space Infrared Telescope Facility, SIRTF) er eit infraraudt romobservatorium. Det er det fjerde og siste av teleskopa i NASA sitt Great Observatories-program og blei skote opp den 25. august 2003 ifrå Cape Canaveral Air Force Station i Florida. 

Spitzer er det so langt største infraraude romobservatoriet og skal studera universet i lysbølgjelengder mellom 3 og 180 mikrometer. 

Observatoriet er namnsett etter Lyman Spitzer Jr som var den første til å føreslå å plassera eit større teleskop i bane rundt jorda.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Den offisielle heimesida til prosjektet

Romobservatorium
Infraraude romobservatorium
Norsk Romsenter

Norsk Romsenter (NRS) er eit offentleg forvaltningsorgan med særskilde fullmaktar underlege Nærings- og handelsdepartementet. 

Norsk Romsenter og norsk romverksemd har som mål å:

 skapa 10% årleg industriell vekst innan romverksemda
 dekkja nasjonale brukarbehov innan romverksemd
 oppnå intersnasjonale posisjonar innan romforsking
 ha ei leiande rolla innan romerelatert bakkeinfrastruktur

Norsk Romsenter freistar ved sida av sine eigne program å oppnå måla ved medlemskapen i den europeiske romfartsorganisasjonen (ESA).

Senteret forvaltar staten sin eigardel på 90% i Andøya Rakettskytefelt, som blir drive på forretningsmessig grunnlag og deltek mellom anna i Europa sitt nye satellittsystem for navigasjon, Galileo.

Bakgrunnsstoff 

 Den offisielle heimesida til Norsk Romsenter
 Nærings- og handelsdepartementet sine sider om romfart
 PDF-dokument om Norsk Romsenter sine langtidsplanar for romverksemd

Kjelder 

 
Romfartsorganisasjonar
Fylgje

Fylgje (eller fylgja) tyder 'ein som følgjer'. I folketru er det ofte tale om eit overnaturleg vesen som følgjer eit menneske, normalt usynleg og gjerne i dyreskapnad. Vi finn fylgjemotivet i ulike utformingar i norrøn dikting og i nyare dikting, i folkedikting og folketru.

I norrøn diktig kan fylgja vera ei kvinneleg verneånd. Ei kvinneleg fylgje kunne òg vera knytt til ætta som ei ætteånd, ei verneånd for ei heil ætt.

I Haugtussa av Arne Garborg kan den synske hovudpersonen sjå slikt som folk til vanleg ikkje ser. Ved særskilde høve kan ho mellom anna sjå kva slags fylgjer folk har. Fylgjene karakteriserer personlegdomen til dei ulike menneska. Den giruge og falske «bøne-Per» har til dømes ein drake som fylgje (diktet «Draken»). I diktet «Lage» ser Haugtussa hane, rev, sugge, bukk, varg, gaupe, katt, hare,geit, tispe, skjor, høne og gås i følgje med menneska. Her er fylgjene kalla vardyvle (vardøger),

Nemningane fylgje og vardøger går noko om einannan i tradisjonen. Men eit vardøger, når det ter seg, har jamt same skap som den som det følgjer. Mange menneske meiner den dag i dag at dei iblant kan høyre vardøgeret til ein person ei stund før personen sjølv kjem til syne (førevarsel).

Sjå Else Mundal 1974:Fylgjemotiva i norrøn litteratur. Ho skriv om dyrefylgjemotiva, kvinnefylgjemotiva og utviklinga av fylgjetrua frå norrøn til nyare tid.

Overnaturlege vesen
Norsk folketru
Mercury Bay

Mercury Bay er ei stor, V-forma havbukt på Stillehavskystenen aust på Coromandelhalvøya på New Zealand. Munningen til bukta er ti km vid, og den taggete kystlinja strekkjer seg over vel 20 km.

Sentralt i bukta ligg den vesle byen Whitianga, og ei naturleg hamn er danna av ein arm i bukta som strekkjer seg seks km inn i landet.

Fleire mindre øyer ligg ved den nordlege og den sørlege utstrekkinga til bukta, Mercury Islands ligg ti km mot nord.

Farvatna i bukta er godt eigna for sportsfiske, og fiskeslag som til dømes sverdfisk er å få i området. Havområdet her er også ein populær arena for segling. 

Heilt aust på stranda Cook's Beach er ein liten varde med minnetavle over kaptein James Cook sitt besøk og observasjon av Merkurpassasjen i 1769.

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon for tilreisande.

Thames-Coromandel
Bukter på New Zealand