alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Murgab

Murgab (tadsjikisk Мурғоб, russisk Мургаб, frå det persiske مرغاب som tyder 'fugleelva') er hovudstaden i Murgab-distriktet i Pamir-fjella i den autonome Gorno-Badaksjan-regionen i Tadsjikistan. Med sine 4000 innbyggjarar er Murgab omtrent den einaste større landsbyen i den austlege halvdelen av Gorno-Badaksjan. På 3650 meter over havet er Murgab er den høgstliggande større busetnaden i Tadsjikistan (og det tidlegare Sovjetsamveldet). Byen ligg der der Pamir Highway kryssar Murgab-elva. Pamir Highway går nordover til Sary-Tasj og vidare til Osj i Kirgisistan, og sørvest til regionhovudstaden Khorog (300 kilometer). Ein nyare veg går austover til Kulma-passet og Karakoram Highway i Kina, som går vidare til Tasjkurgan i sør og Kasjgar i nord. Når den nye vegen opna i mai 2004 var det berre reisande med kinesiske  eller tadsjikiske pass som kunne krysse grensa her. Per 2010 er denne grenseposten open for dei fleste nasjonalitetar. På grunn av denne geografiske plasseringa er Murgab ein naturleg møteplass for både reisande og handlande av både lovlege og ulovlege produkt.

Landsbyen vart grunnlagt av russarane som 'Pamirskij Post' i 1893. Den moderne byen voks opp under Sovjetunionen. Befolkninga er no om lag halvt om halvt pamirsk og kirgisisk.

Bakgrunnsstoff

Referansar
"Gorno-Badakhshan, Tajikistan: Trekking Routes" (map) . www.pamirs.org.  Retrieved August 25, 2005.
Jennings, David. (July 18 – July 25, 2004) "Sixty One Degrees: An Occasional Journal of an Asia-overland adventure".

Tadsjikisk geografi
Jens Holmboe

Jens Holmboe () var ein embetsmann, statsråd og stortingsrepresentant frå Tromsø. Han var soneson til Jens Holmboe den eldre, som organiserte nyryddinga av Målselv og Bardu, og han var farfar til botanikaren Jens Holmboe den yngre.

Holmboe tok juridisk embetseksamen i 1845. Han var fut og sorenskrivar i Hammerfest frå 1856. Då Finmarkens amt vart delt i to (Finmarkens amt og Tromsø amt) i 1866, vart han amtmann i den nordlege delen, eit embete han styrte fram til 1874.

Holmboe representerte Finnmarken på Stortinget i 1859-60, 1862-63, 1864 og 1868-69. I 1859-60 var han sekretær i kyrkjekomiteen, i 1862-63 i kyrkjekomite nr 1. I 1868-69 var han formann i kyrkjekomite nr 1 og medlem av valkomiteen. Han var medlem av ulike deputasjonar; til kryninga i Stockholm 1860, til Eidsvoll 17. mai 1864, og til Stockholm 4. november 1864.

I tida 1874 til 1884 var Holmboe medlem av statsrådet, han var vekselvis sjef for fleire departement; Justisdepartementet, Finansdepartementet, Kyrkje- og undervisningsdepartementet og Marinedepartementet). I periodar var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm. Ved riksrettsaka i 1884 vart han frådømt statsrådsembetet.

I 1885 vart Holmboe på ny vald inn på Stortinget frå Finmarken, men valet var forkasta med 81 røyster mot 23. Derimot vart han innvald på Stortinget 1889-91, då frå Smaalenenes amt. Han representerte då partiet Høgre og vart vald til formann i konstitusjonskomiteen og medlem av valkomiten.

Holmboe var seinare byfut i Arendal og sorenskrivar i Moss. Han døydde i Kristiania under stortingsopphaldet i 1891.

Kjelder 
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 
 Jens Holmboes slektstre

Norske statsrådar 1814-1884
Norske finansministrar
Norske justisministrar
Norske kyrkje- og undervisningsministrar
Stortingsrepresentantar 1859-1861
Stortingsrepresentantar 1862-1864
Stortingsrepresentantar 1868-1870
Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Finnmark
Stortingsrepresentantar for Smaalenenes amt
Norske amtmenn
Norske sorenskrivarar
Fylkesmenn i Finnmark
St. Olavs Orden
Folk frå Tromsø
Bernt Holtsmark

Bernt Holtsmark () var ein norsk gardbrukar, skulemann, forfattar og stortingsrepresentant frå Asker. Faren var gardbrukar på storgarden Tveter.

Holtsmark gjekk 1876-78 på ein privatdriven landbruksskule i Østre Aker som var styrt av Haakon Tveter. Frå 1879 til 1882 var han forpaktar av ein gard i Asker og assistent på kontoret til Norges Vel. 1883-84 gjekk han den høgare avdeling på Ås høgare landbruksskule, dei tre neste åra var han knytt til Tveter sin gard Østensjø. Året 1885-86 gjekk han på Landwirtschaftliche Hochschule i Berlin. I 1887 oppretta han Sem landbruksskule på storgarden Sem i Asker, saman med broren Wilhelm. Holtsmark var styrar av skulen fram til 1914. Han eigde og dreiv farsgarden Tveter i Asker til 1893.

Holtsmark var aktiv som forfattar av landbruksstoff. Mellom anna redigerte han landbrukstidendene i Budstikka 1884-86, Dagbladet 1888-90, seinare i Verdens Gang og frå 1898 i Allers Familiejournal. Boka Husdyrlære for landbruksskolerne kom i 1897, og var lenge i bruk mellom gardbrukarar.
 
Holtsmark var stortingsrepresentant frå Akershus amt 1903-06 og frå Bærum og Follo krins 1906-09, vald på Samlingspartiet sitt program. Han sat i landbrukskomiteen: som sekretær 1903-07 og som nestformann 1908-09. Frå 1910 til -12 var han landbruksminister i Konow-regjeringa. 1916-21 var han atter på Stortinget, då for Frisinna Venstre og valkrinsen Mellom-Romerike i Akershus amt.

Holtsmark vart i 1930 tildelt St. Olavs Orden og fekk også tildelt 7. juni-medaljen.

Kjelder 
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 
 

Norske landbruksministrar
Statsrådar i Regjeringa Konow
Frisinnede Venstre-statsrådar
Stortingsrepresentantar 1904-1906
Stortingsrepresentantar 1907-1909
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar frå Frisinnede Venstre
Stortingsrepresentantar frå Samlingspartiet
Stortingsrepresentantar frå Høgre
St. Olavs Orden
Norske pedagogar
Norske gardbrukarar
Norske agronomar
Studentar ved Noregs landbrukshøgskule
Folk frå Asker
Bleikmyrklegg

Bleikmyrklegg (Pedicularis lapponica) er ei plante i maskeblomsterfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Planta vert kring 15 cm høg og har stiv stengel med snaue blad. Øvre delen av stengelen er dunhåra. Ho har kort aks med bleike lysgule blomstrar som står rett ut. Bleikmyrklegg blømer kring juli på turre og litt fuktige stader i fjelltrakter over heile Noreg, i Jotunheimen opp til 1700 m.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lappspira» frå ,  den 5. juli 2010.  
 
Johannes Lid, norsk-svensk-finsk flora, Det Norske Samlaget, 1985.

Plantar i Noreg
Maskeblomsterfamilien
Hans Johnsen

Hans Johnsen () var ein dansk-norsk kjøpmann og stortingsmann. Han var far til Jørgen Johnsen, medan Johan Christian Johnsen var ein brorson.

Johnsen var fødd i Nykøbing i Danmark. Han innvandra til Kristiansand og Noreg i 1820, og vart kjøpmann i byen i 1825. År 1840 var han borgarkaptein, 1852 stadshauptmann. Frå 1857 var han direktør (styreleiar) for gassverket i Kristiansand.

Johnsen var mangeårig medlem av Kristiansand bystyre. I 1845 vart han vald å representere byen på Stortinget. Han var då medlem av protokollkomiteen.

Han døydde i Kristiansand i 1872.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1845-1847
Stortingsrepresentantar for Kristiansand
Lokalpolitikarar i Kristiansand
Norske handelsfolk
Nordmenn av dansk opphav
Jan Christian Johanssen

Jan Christian Johanssen () var ein klassisk filolog og skulemann frå Trondheim. Han var stortingsrepresentant 1880-82.

Far til Johanssen var skulestyrar og klokkar ved domkyrkja i Trondheim. Sjølv vart han student frå katedralskulen i heimbyen i 1857 og cand. philol. i 1864. Han var deretter lærar ved faren sin privatskule i Trondheim 1864-65 og i 1866 lærar ved privatskular i hovudstaden. Frå 1867 til 1875 var han universitetsstipendiat i latinsk filologi ved universitetet i Kristiania, og konkurrerte i 1875 med J. P. Weiss om det ledige professoratet i filologi.

Frå 1876 var Johanssen styrar av den kommunale høgare allmennskulen i Fredrikstad.

Johanssen representerte Fredrikstad på Stortinget 1880-82 og på omframstortinget 1882. Han var medlem av gasje- og pensjonskomiteen.

I 1894 vart Johanssen utnemnd til ekspedisjonssjef i kyrkjedepartementet, der han blant anna var med på å gjennomføre nyordninga av den høgare skulen etter lova av 27. juli 1896. I 1900 vart han rektor ved Skiens skole. Han tok avskjed frå denne stillinga i 1909.

Han døydde i Kristiania i 1911.

Kjelder

Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1880-1882
Folk frå Trondheim
Finn Coren

Finn Coren () er ein norsk musikar som er mest kjend for sine kritikarroste tonesetjingar av diktarar som W.B. Yeats, William Blake, Jens Bjørneboe og Olav H. Hauge. Coren har også skrive eigne songtekstar, som på albumet Lovecloud (1999).

Diskografi

Album

 The Echoing Green (Luna Music, 1989)
 Love’s Loneliness (Kirkelig kulturverksted, 1990)
 Spring (Bard Records, 1997)
 Spring: The Appendix (Bard, 1998)
 Lovecloud (Bard, 1999)
 I draumar fær du (Bard, 2008)
 Mitt hjerte: Dikt av Jens Bjørneboe (Bard, 2011)
 På jorden et sted - Utvalgte nordiske dikt (Bard, 2015)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Biografi
Diskografi 

Norske musikarar
Norske låtskrivarar
Fylkesvåpen i Noreg

Fylkesvåpena i Noreg er heraldiske merke som blir brukte som kjenneteikn og symbol for kvart av fylka i Noreg. Vedtaka om fylkesvåpena skjer i fylkestinget til det gjeldande fylket.

Dei norske fylkesvåpena er tradisjonelt prega av ein konsekvent flatestil. Motiva som er valde, er sentrale i heraldikken og speler samtidig på historia til fylka. Dei fleste norske fylkesvåpena er teikna av heraldikaren Hallvard Trætteberg, som allereie i 1930-åra hadde utarbeidd framlegg til våpen for fylkeskommunane og gjeve dei ut med kommentarar i bokform. Det første fylkesvåpenet vart teikna av Trætteberg i 1957, og høyrde til Nord-Trøndelag fylke. Vidare har han teikna fylkesvåpena til Østfold, Vestfold, Telemark, Rogaland, Nordland, Troms og Finnmark. 

Fylkesvåpenet til Oslo — eller byvåpenet, som Oslo kommune sjølv kallar det — skil seg ut ved ikkje å vera eit heraldisk våpen, men eit mangefarga segl. Den noverande teikninga vart vedteke i 1924 til 300-årsferinga for grunnlegginga av Christiania. Fargane vart fastsette i «Designhandbok for Oslo» i 1990-åra. Ved byjubileet i 2000 innførte kommunen eit nytt flagg med byseglet på blå duk. Det er ikkje godkjent av Kongen og difor i strid med Lov av 29. juni 1933 om flagging på kommunale bygningar.

Fylkesvåpenet til Oppland er teikna av Arvid Sveen og var godkjent i 1989. Dette var i si tid det siste norske fylkesvåpenet som vart godkjent, og dermed hadde alle dei norske fylka fått sitt eige våpen.

Stortinget vedtok 8. juni 2017 samanslåing av fleire fylke. Samstundes er ordninga med at Riksarkivet skal gje råd om all offentleg heraldikk avvikla. Dei nye fylka som vart til i 2020, fekk uheraldiske våpen, eigentleg logoar, ettersom dei var utforma av amatørar. Dei kan ikkje som dei eldre fylkesvåpna blasonerast.

Fylkesvåpena i Noreg

Tidlegare fylkesvåpen

Sjå òg 
Heraldikk
Kommunevåpen i Noreg
Tidlegare kommunevåpen i Noreg

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Artikkelen fylkesmerke i Store norske leksikon

Biletgalleri
Fylke i Noreg
Eva Nansen

Eva Sars Nansen () var ei norsk songarinne. Ho var dotter av Michael Sars. Då Eva vart fødd hadde han vorte professor ved Universitetet i Chritiania, og familien budde der. I 1889 vart ho gift med Fridtjof Nansen.

Eva Sars var ei kjend romansesongarinne. Ho var elev av svogeren Thorvald Lammers. Ho studerte og song to vintrar i Berlin, og debuterte i mai 1887. Sars song for det meste i Christiania, men gav og konsertar i Stockholm, København og Helsingfors. Ho slutta å gi eigne konsertar i slutten av 1890-åra, men song likevel ved særlege høve. Då mannen, Fridtjof Nansen, var norsk sendemann i London (1906–1908) song ho mellom anna på Windsor Castle for dei engelske og norske kongepara.

Eva Nansen var søster til marinbiologen Georg Ossian Sars, historikaren Ernst Sars og songaren Mally Lammers.

Kjelder 

 Ingeborg Motzfeldt Løchen: Minner fra et vennskap. Eva og Fridtjof Nansen (Oslo: Aschehoug, 1962).
 Tim Greve: Fridtjof Nansen. 1905–1930 (Oslo: Gyldendal, 1974).

Norske songarar
Musikarar frå Oslo
Jan Prahl

Jan Henrik Fasmer Prahl () var ein norsk målmann, forfattar og lege.

Liv
Jan Prahl var fødd i Bergen og tok studenteksamen i 1855. Han vart med i målrørsla i Bergen, der mange medlemmer ønskte eit landsmål som låg nært gammalnorsk. 

I 1860 hadde Prahl reist til Nederland for å få behandling for ein augesjukdom. Der vart han immatrikulert ved Universitetet i Utrecht i 1861 og studerte medisin. I 1865 vart han medisinsk kandidat, og tok doktorgraden i 1868. Kring 1872 vanta han å reise opp det gamle handelshuset til familien saman med broren og vende attende til Noreg. Då dette mislukkast, slo han seg ned i Amsterdam som bylege, og budde der resten av livet. Då Prahl døydde i 1921 vart urna hans ført tilbake til Bergen og sett i slektsgrava på St. Jakobs kyrkjegard. Grava har seinare vorte sletta.

Verk

I 1858 gav Prahl ut boka Ny Hungrvekja, ein anonym pamflett der han tok til orde for ei radikal målreising med norrønt som førebilete. Prahl ville fornye det norrøne målet og gjere det til ei overbygnad for alt framtidig mål. Bondemålet var ifylgje Prahl ikkje brukande for å konstruere eit skriftspråk, medan norrønt mål var eit skikkeleg føredøme andsynes både ordtilfang, bøying og setningsbygnad. Sjølve boka var skrive på eit slikt språk, med tyske ordforklaringar. Namnet Hungrvekja kom frå  bispesoga Hungrvaka frå 1200-talet. Boka møtte kritikk frå personlegdomar innan målrørsla, som Aasmund Olavsson Vinje og Ivar Aasen. Prahl tok Aasen si melding av Ny Hungrvekja i Dølen ille opp, jamvel om Aasen meinte at Prahl viste vidfemnande kunnskapar om emnet. Seinare vart han negativ til det allmugemålet som målrørsla gjekk inn for.

Sjoslaget paa Vaagen i Bjørgvin, som Prahl gav ut i 1907, var ei omsetjing (eller attforteljing) frå nederlandsk om eit slag mellom nederlandske handelsskip og engelske krigsskip i Bergen under den andre engelsk-nederlandske krigen (1665–1667). Wouter Schouten, som hadde vore lege på den nederlandske flåten og var augevitne til slaget, hadde skrive forteljinga. Den norske utgåva ved Prahl følgde hovudsakleg det tidlege målet til Ivar Aasen.

Bibliografi 
Ny hungrvekja (1858)
De invloed der zwervende zenuw op de hartsbeweging (1868)
Sjoslaget paa Vaagen i Bjørgvin i August Maanad 1665 millom ein hollendsk og engelsk Flote (1907)

Kjelder 
«Jan Prahl» av Jon Grepstad i Allkunne, innhenta 5. juli 2010.
Olaf Almenningen et al.: Målreising i 75 år: Noregs mållag 1906-1981 (Oslo: Fonna forlag, 1981), s. 318–319.

Bakgrunnsstoff 

Jan Prahl hjå Bibsys

Målfolk
Norske legar
Norske forfattarar
Folk frå Bergen
Toluca

Toluca (offisielt Toluca de Lerdo) er hovudstaden i delstaten México i Mexico. Namnet kjem frå nahuatl, og betyr staden til guden Tōlloh. Byen hadde eit folketal på om lag 747 512 innbyggjarar i 2005, og arealet er 420,14 km². Pachuca ligg 63 km frå Mexico by. Byen vart grunnlagd i 1522.

Kjelder 

 «Toluca» på Wikipedia på engelsk, innhenta 6. juli 2010.

Bakgrunnsstoff 
  www.toluca.gob.mx (spansk)

Byar i Mexico
México
Johannes Harbitz

Johannes Winding Harbitz () var ein norsk sjømann, skipsreiar, stortingsmann og statsråd for partiet Høgre. Georg Harbitz var far hans.

Harbitz var fødd i Askvoll. Han vart student i 1850 og tok styrmannseksamen i 1852. Deretter var han sjømann frå 1853, sigla som skipper 1859-69. Sidan var han skipsreiar, busett i Tønsberg. I Tønsberg hadde han ein heil del tillitsverv. Mellom anna var han medlem av bystyret 1867-93 og ordførar i til saman 12 år. Vidare var han styreformann i assuranseforeininga Vestfold 1879-93. Han var medlem av dei kongelege kommisjonane om loslova 1874, om tolltariffane 1887 og av den skandinaviske sjølovskommisjonen 1883.

Harbitz var innvald på Stortinget for Tønsberg frå 1880 og vart gjenvald fire gongar. 1880-85 var han medlem av konstitusjonskomiteen, 1886-93 av nærinsgkomite nr 1. Dessutan var han medlem av valkomiteen 1889-93 og av Lagtinget 1892-93.

I perioden 1893-95 var Harbitz medlem av Emil Stangs andre regjering, først i statsrådsavdelinga i Stockholm til juli 1894, deretter sjef for forsvarsdepartementet fram til april 1895 og til sist sjef for revisjonsdepartementet til regjeringa gjekk av i oktober 1895.

I 1887 vart Harbitz utnemnd til riddar av St. Olavs Orden, forfremja til kommandør av 1. klasse i 1895. Han mottok også den danske Dannebrogordenen og den svenske Nordstjerneordenen.

Harbitz budde i Tønsberg til 1897, då han flytta til Ris i Vestre Aker. Han døydde der i 1917.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 
 Lorens Berg: Nøtterø – en bygdebok, 1922

Norske statsrådar 1884-1905
Norske forsvarsministrar
Norske revisjonsministrar
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1886-1888
Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1892-1894
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Tønsberg
Ordførarar i Tønsberg
St. Olavs Orden
Nordstjerneordenen
Norske skipsreiarar
Folk frå Askvoll
Lars Berentsen

Lars Berentsen () var ein norsk kjøpmann, reiar, ordførar og stortingsmann frå Stavanger.

Han var son av ein kjøpmann i Stavanger. Då faren døydde tok Lars Berentsen over firmaet saman med mor si og svogeren Charles Racine. Verksemda vart konsentrert om sei og sild, og han gjorde skipshandelen til byens største i bransjen. Frå 1892 eigde han åleine firmaet «E. Berentsen».

Berentsen vart ein av dei mektigaste i Stavanger. Han kom med i bystyret i 1875 og var ordførar 1884 og 1886-88. Vidare var han ein av stiftarane av Stavanger Privatbank, Stavanger Preserving Co. og av arbeidsskulen for gutar m.m. Han var direktør i Stavanger Søassuranceforening, ordførar i Det Stavangerske Dampskibsselskabs fyrste representantskap, styrar av Noregs Banks stavangeravdeling og i mange år medlem av børskomiteen.

1886-88 var Berentsen 2. representant frå Stavanger på Stortinget, der han var medlem av tollkomiteen. For perioden 1892-94 var han opphavleg suppleant, men rykte opp då Lars Oftedal trekte seg. Han melde då sjukdomsforfall, og møtte ikkje på Stortinget.

Lars Berentsen fekk i 1880 skøyte på eigedommen løkke nr. 8 på Eiganes i Stavanger. Gjennom rolla si ved oppføringa av Sjømannshjemmet i Stavanger og børsbygninga i Kirkegaten hadde Berentsen nær kontakt med arkitekt Henrik Nissen. Denne fekk då i oppdrag å teikne herskapsvillaen Breidablikk, som stod ferdig 1881.

Berentsen vart i 1890 slått til riddar av St. Olav. Han døydde i 1896 på Breidablikk.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1886-1888
Folk frå Stavanger
Port-de-Paix

Port-de-Paix (haitisk: Pòdepè eller Pòdpè) er ein by i Haiti og hovudstad i departementet Nord-Ouest. Han hadde i 2009 eit innbyggjartal på 250 000.

Tidlegare var byen ein stor eksportør av bananar og kaffi, men har dei seinare åra fått rykte på seg som sentrum for smuglarvarer frå Miami i USA. Kristoffer Columbus gav området rundt byen namnet «Valparaíso» etter at han gjekk i land der 6. desember 1492. Det er mange attraktive strender i området, og frå byen går det ei ferje over til øya Tortuga.

Byen vart grunnlagd i 1665 av franske filibusterar som hadde vorte fordrivne frå Tortuga av dei britiske okkupantane. I 1679 opplevde byen det fyrste slaveopprøret. Det gjekk framover med området på 1800-talet, men i 1902 vart byen nesten heilt øydelagd av ein brann, og har aldri seinare kome opp att på det nivået han var på.

Port-de-Paix er også hovudstad i arrondissementet med same namn. Det omfattar fire kommunar: Port-de-Paix, Bassin Bleu, Chansolme og Tortuga.

Kjelder 
«Port-de-Paix» på Wikipedia på engelsk, innhenta 3. juli 2010.

Referansar 

Byar i Haiti
Hamnebyar i Nord-Amerika
Hatt

Hatt er eit hovudplagg med ein viss stivleik eller eiga form. Hattar kan lagast av ulike materiale, som tekstil, skinn og strå, og kan ha ulike utformingar, som regel med ein pull som sit på hovudet, gjerne også ein brem som stikk ut frå nedre delen. Dei kan berast av både kvinner og menn, og har hatt ei viktig rolle innan mote- og drakthistoria gjennom tidene. Hattar har vore praktiske plagg til vern mot sol, regn og kulde, men er også blitt brukte som pynt eller for å markera yrkesmessig, sosial, militær eller religiøs posisjon.

Ordet hatt
«Hatt» kjem av norrønt hǫttr, hattr og er i slekt med ordet «hette». Huer skil seg frå hattar ved at dei typisk er mindre, mjukar eller manglar brem. Grensa mellom «hatt» og «lue» er glidande, til dømes kan hovudplagg som beret og sikspens reknast som begge delar. Ordet «hatt» kan også brukast om noko hatteliknande, som «pipehatt», deksel på skorsteinar, eller den øvste, flate delen av fruktlekamen på visse soppar.

Hattemaking
Hattar kan lagast av privatpersonar eller fagfolk, kjende som hattemakarar eller modistar. Ein kan nytta mange slag lette materiale til å laga hattar. Strå er lett tilgjengeleg og lett å forma. Filt er svært vanleg, men lerretsstoff blir også brukt. Finare flosshattar kan lagast av silke som er trekt stramt rundt ein pappkjerne.

Sjå òg
 Hattepynt – plumage – hatteband – kokarde
 Modist – hattemakar – skabilken

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hatt» frå ,  den 6. juli 2010.

Bakgrunnsstoff
 Hattebutikken.no (sal og oversyn over ulike hattar)
 Oppslagsordet «Hatt» i det svenske Nordisk Familjebok frå slutten av 1800-talet (på svensk)
 Oppslagsordet «Hat» i Salmonsens konversationsleksikon frå 1915-1930 (på dansk)

 
Hovudplagg
RS «Stadt»

RS 9 «Stadt» var ei tidlegare redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1895. Til liks med RS «Bergen» vart ho bygd av Rasmus Rolfsen ved Nyhavns Verft i Bergen. Skipsbyggarmeister Oluf Joachim Hilmar gjorde ein del endringar på Colin Archer sine teikningar.

«Stadt» kosta kroner 1020,86, og vart finansiert av Bergen Kreds av NSSR.

Mannskapet på RS «Stadt» vart heidra med Emile Robins belønning for krysningssesongen 1906 - 1907 og 1912 - 1913. Medan ho segla for Redningsselskapet redda ho 159 menneske frå ein sikker daude. Ho berga eller assisterte 1231 fartøy.

I 1931 vart ho skøyta seld tildistriktslækjar Bjarne Gaarder på Hamarøy.

Kjelder 
 Bjørn Foss: Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene (Norsk Maritimt Forlag 2002)

Stadt
Skip frå 1895
Hovudplagg

Hovudplagg viser til ulike typar klede ein kan ha på hovudet, til dømes hattar, luer, parykk, tøystykke, fjørpryd og anna. Ein kan bruka hovudplagg av ulike grunnar; som nytteplagg, som pynt eller for å markera yrkesmessig, sosial, militær eller religiøs posisjon.

Ulike typar hovudplagg
 Hatt
 Hette
 Hidsjab
 Hjelm 
 Hårnett
 Krone
 Lue
 Parykk
 Skaut 
 Slør
 Tiara
 Turban

Sjå og
 Klesmote

Bakgrunnsstoff

 Oppslagsordet «Hovedbeklædning» i Salmonsens konversationsleksikon fra 1915-1930 (på dansk)

Klede