alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Arne Gauslaa

Arne Gauslaa () var ein norsk redaktør, kommunistisk arbeidaraktivist og seinare motstandsmann. Han var frå 1934 til 1941 leiar i NKU og redaktør for avisa Klassekampen (som ikkje er den same som noverande Klassekampen).

Som 17-åring deltok han aktivt og blei arrestert og fengsla i det harde og vidgjetne Menstadslaget, der forsvarsminister Vidkun Quisling sette statspolitiet og militæret inn mot streikande arbeidarar. Arne Gauslaa var aktivt med i den kommunistiske motstandsrørsla under okkupasjonen av Noreg. Han blei organisasjonssekretær i NKPs og hadde bygginga av eit nettverk for direkte motstand og illegalt arbeid som hovudoppgåve. På denne måten kom Arne Gauslaa i kontakt med motstandsrørsla mange stader i landet. I tillegg var han med i NKPs sentralkomite av 1941, og var mellom dei 21 falne av dei opphavlege 26 medlemene i komiteen. Han blei drepen 30. oktober 1942 ved Modum i kamp med Gestapo.

Kjelder 

 NKP: Arne Gauslå 
 Handboka i lagarbeid, Norges kommunistiske ungdomsforbund, Oslo 1946

 Artikkel om Arne Gauslaa på bokmålswikipedia

NKP-politikarar
Norsk arbeidarhistorie
Folk frå Porsgrunn
Myrda journalistar
Nordmenn frå andre verdskrigen
Nordmenn falne i andre verdskrigen
Johanne Kolstad

Johanne Kolstad, i Amerika kjent som Johanna Kolstad, () var ei norsk idrettskvinne frå Øvre Nordsinni ved Dokka i Nordre Land. Johanne Kolstad var ein av få kvinnelege skihopparar som var aktiv på 1930-talet. Til saman sette ho fire uoffisielle og ein offisiell verdsrekord i skihopping for kvinner. 

Tidleg hevda Johanne Kolstad og venninna Hilda «Nusse» Braskerud seg godt mot gutane, men dei vart nekta å delta i renn på lik line med gutane, og måtte i staden nøye seg med å opne renn eller hoppe mellom gutanes/mennenes to omgangar. Sin første verdsrekord sette Johanne Kolstad i 1931, då ho hoppa 31 meter. Denne rekorden betra ho to gonger same året.

Vinter-OL 1932 i Lake Placid sette fart i amerikanarane si interesse for vintersport, ikkje minst skihopping. Dei neste åra vart det bygd fleire hoppbakkar i USA, og det vart arrangert ei rekke populære oppvisingsrenn. Johanne Kolstad vart i 1933 invitert av Norge Ski Club i USA, og turnerte over heile Nord-Amerika i heile 5 år. Kolstad vart særs populær, og vart mellom anna kalla The Queen of Skis og The Wonder Girl. Sportsleg og karrieremessig nådde ho høgdepunktet den 6. mars 1938. Då sette ho sin femte og einaste offisielle verdsrekord med 72 meter i Berlin, New Hampshire, USA. Denne rekorden vart ståande i 35 år fram til Anita Wold nådde 73 meter i 1973.

Uoffisielle verdsrekordar:
31 meterNokre kjelder oppgir 32 meter</ref>, jan./feb. 1931, Midtstubakken i Oslo
40 meter, 8. februar 1931, Nydalsbakken i Oslo
46,5 meter, 1931, Odnesbakken i Søndre Land
62 meter, 1932, Trondheim
72 meter, 6. mars 1938, Nansen Ski Jump i Berlin, New Hampshire, USA

Litteratur
Karin Berg: Hopp, jenter, hopp!: Historien om Johanne Kolstad og Hilda Braskerud - et annerledes skieventyr. Schibsted, Oslo 1998. ISBN 82-516-1720-0
Bråten, Ole Aastad og Knut Aastad: ''Ei dronning på ski - Johanne Kolstad (1913-1997). Syn og Segn 4/2008.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
NRK: Johanne, vår fyrste hoppdronning (17. februar 2009)
NRK: Hopp-pionèren Johanne Kolstad (radio-innslag, fungerer berre i Internet Explorer)
Digitalt fortalt: Johanne Kolstad (1913-1997) (17. juni 2009)
Aftenposten: Jentesprang med lange røtter (17. februar 2009)

Norske skihopparar
Folk frå Nordre Land
Olai Skulerud

Olai Skulerud (fødd i Porsgrunn () var ein norsk målføregranskar, og professor ved Bergens Museum / Universitetet i Bergen.

Skulerud blei cand.philol. i 1906 og dr.philos. i 1918 på avhandlinga Telemaalet i umriss. Han var lærar ved høgre skular i Kristiania / Oslo 1907-26, universitetsstipendiat 1911-1918 og statsstipendiat i austlandsk målføregransking 1918-1934 og 1935-39. Han var fyrstearkivar ved Norsk Målførearkiv 1939-43. Frå 1943 var han professor i vestlandsk målføregransking ved Bergens Museum, som blei til Universitetet i Bergen til 1951. 

Dei utgjevne arbeida hans er for ein stor del studiar av målføre i einskildbygder.

Litteratur 
 Artikkel om Olai Skulreud på bokmålswikipedia
 sambok 31 bøker/artiklar av Skulerud

Målfolk
Målfolk frå Grenland
Norske filologar
Professorar ved Universitetet i Bergen
Statsstipendiatar
Folk frå Porsgrunn
Øyvind Skaanes

Øyvind Skaanes () er ein norsk tidlegare langrennsløpar frå Trondheim som representerte Strindheim IL. I VM 1991 i Val di Fiemme vann han saman med Terje Langli, Vegard Ulvang og Bjørn Dæhlie gull på 4 x 10 km stafett. Han vart noregsmeister på 50 km i 1990. I tillegg har han ein sølv- og ein bronsemedalje frå noregsmeisterskap.

Karriere
Skaanes debuterte i verdscupen i desember 1989 i US-Amerika med ein 13. plass. Hans beste individuelle resultat i verdscupen er to sjetteplassar. Fyrste gongen på 15 km i Trondheim i mars 1990, siste gongen på 30 km i Oberstdorf i desember 1996 (der det var sju norske løparar mellom dei åtte fremste på resultatlista).

Skaanes gjekk mange gode renn allereie i junioralderen. Sitt store gjennombrot fekk han i 1990-sesongen, då han vann sitt einaste noregsmeisterskap som senior. På NM-femmila på Gjøvik slo han sølvmedaljevinnaren Tor Håkon Holte med over tre minuttar. Året etter gjekk Skaanes sitt livs løp då han under Ski-VM 1991 gjekk fyrsteetappen på Noregs lag på 4 x 10 km stafett. Han rykte frå konkurrentane allereie tidleg på etappen og gav Noreg eit stort forsprang. I realiteten avgjorde han tevlinga. Dei neste fire sesongane var han langt unna internasjonalt nivå, og vart heller ikkje sidan så god som han hadde vore i 1990 og -91.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og verdscuprenn
1990: Nr 6 på 15 km i Trondheim
1991: Nr 10 på 50 km i Holmenkollen, nr 15 på 30 km i VM i Val di Fiemme
1992: Nr 34 på 15 km i Lahti
1993: Nr 18 på 15 km i Ulrichen
1994: Nr 38 på 50 km i Holmenkollen
1995: Nr 50 på 50 km i Holmenkollen
1996: Nr 20 på 50 km i Holmenkollen
1996/7: Nr 6 på 30 km i Oberstdorf
1997/8: Nr 10 på 10 km på Beitostølen

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 1989: Nr 9 på 15 km på Geilo
Ski-NM 1990: Gullmedalje på 50 km på Gjøvik
Ski-NM 1991: Bronsemedalje på 15 km i Misvær
Ski-NM 1992: Nr 6 på jaktstarten i Trondheim
Ski-NM 1993: Nr 11 på 10 km på Lillehammer
Ski-NM 1994: Nr 8 på 30 km i Vegårshei
1995: -
Ski-NM 1996: Nr 10 på 50 km i Stryn
Ski-NM 1997: Sølvmedalje på 10 km i Mo i Rana
1998: -
Ski-NM 1999: Nr 9 på 10 km i Skrautvål

Skaanes la opp etter 1999-sesongen.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «Øyvind Skaanes» frå ,  den 15. mai 2013.

Bakgrunnsstoff
Øyvind Skaanes i fis-ski.com

Norske langrennsløparar 
Folk frå Trondheim
Albulafjella

Albulafjella er ei fjellkjede i Alpane, aust i Sveits. Ho har namn etter  elva Albula og vert rekna som ein del av Dei sentrale Alpane. Albulafjella er skild frå fjellkjeda Oberhalbsteinfjella i vest av Settimopasset og elva Julia; frå fjellkjeda Plessur i nordvest av dalen der elva Landwasser renn; frå Silvrettafjella i nordaust av Flüelapasset, og frå fjellkjeda Berninafjella i søraust av Malojapasset og Inn.

Albulafjella vert drenert av elvane Albula, Julia, Landwasser og Inn.

Høgste fjelltoppane i Albulafjella

Fjellovergangar
Albulafjella vert kryssa av ein jernbanetunnel, under Albulapasset. Dei viktigaste fjellovergangane i Albulafjella er:

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Albula» frå ,  den 14. mars 2010.  
 

Fjellkjeder i Alpane
Fjellkjeder i Sveits
Fjellkjeder i Graubünden
Halvemål

Halvemål er eit lingvistisk fenomen som går ut på at ein ikkje uttaler h-ar i framlyd framfor vokal (typisk i starten av ord). Til motsats kan ein leggja til ein h-lyd først i ord som byrjar med vokal, som ei form for hyperkorreksjon. Eit ord som «halvpart» blir til dømes uttala «alvpart», medan ved tillagt h blir til dømes «ete» til «hete».

Fenomenet er utbreidd i engelske dialektar frå England og Wales. Det finst også i svenske dialekter og i norsk mest frå Sunnmøre og delar av Nordfjord, Sunnfjord og Nordhordland. I nokre språk er bortfall av h blitt ein del av standardspråket, som i fransk.

Eit humoristisk døme på halvemål finst i musikalen My Fair Lady, der cockneyen Eliza Doolittle berre uttaler h-en i eit ord som ikkje byrjar med h: 
«In 'Artford, 'Ereford, and 'Ampshire, 'urricanes 'ardly hever 'appen».

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Phonological history of English fricatives and affricates» frå ,  den 24. april 2015.  
 

Lingvistikk
Hywind

Hywind er verdas første fullskala flytande vindmølle - eller havmølle - og førebels også den einaste. Ho er utvikla av Statoil og er eit pilotprosjekt innan havmølleteknologi. Havmølla vart opna 9. september 2009 og er plassert på 200 meters djupn 10 kilometer vest av Karmøy. Ho skal testast ut over ein to-års periode.

Hywind veg 5300 tonn, 2300 av desse er ballastsand i botn av skaftet. Ho er festa til botnen med tre anker. Konstruksjonen stikk 100 meter ned i sjøen, medan den delen som er over sjøen måler 65 meter. Dei tre rotorblada dannar ein sirkel som måler 80 meter i diameter.

Til no har havmølla produsert over ein million kilowatt-timar, nok til å forsyna 50 norske husstandar i eitt år.
 
Statoil investerer rundt 400 millionar kroner til å byggja og vidareutvikla piloten. Prosjektet har fått nær 60 millionar kroner i støtte frå Enova, eit norsk statsforetak som skal stimulera til auka bruk av fornybar energi.

Den flytande vindturbinen kan plasserast i havområde med djupner på mellom 120 og 700 meter. Det er stor internasjonal interesse for den norske havmølleteknologien, mellom anna i Kina.

Bakgrunnsstoff
Statoil si side om havmøller 

Vindenergi
Piz Kesch

Piz Kesch (tysk) eller Piz d'Es-cha (retoromansk) er ein 3 418 meter høg fjelltopp i Albulafjella i Dei rätiske Alpane i Sveits. Fjellet er det høgste i Albulafjella.

Geografi
Piz Kesch er del av ei fjellkjede i dei søraustlege alpefjella i Sveits som er skilje mellom nedslagsfelta til Rhinen (Nordsjøen) og Donau (Svartehavet). Det er òg den høgste fjelltoppen i Aust-Alpane som ligg nord for elva Inn. På nordsida av fjellet ligg isbreen Porchabella.

Vest for Piz Kesch ligg Albulapasset (Pass d'Alvra på retoromansk); mot nord leier dalen der Davos ligg, og i sør ligg Oberengadin. Landsbyen Madulain i Engadin ligg ved foten av Piz Kesch.

Den tårnforma toppen av Piz Kesch vart kliven fyrste gongen 7. september 1846 av C. Casper, Johann Coaz, J. Rascher og J. R. Tscharner.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Kesch» frå ,  den 14. mars 2010.

Bakgrunnsstoff
 Piz Kesch på SummitPost

Kesch
Kesch
Kesch
Engadin
Skiforeninga

Foreningen til Ski-Idrettens Fremme, til vanleg kalla Skiforeninga eller Skiforeningen, er ein av dei største og eldste friluftsorganisasjonane i Noreg. Ved stiftinga i 1883 var hovudintensjonen å arbeide for «utbredelse av skiidrett og annet friluftsliv, samt å arrangere Holmenkollrenn». 

Eit aktivt ansvar for tilrettelegging, bruk og vern av Oslomarka, er sentralt i foreiningas drift. I tillegg har foreininga fått andre og viktige oppgåver, og spesielt er arrangementet av Holmenkollrenna sterkt utvida sidan starten. I Holmenkollen er det no òg sommararrangement. Foreininga eig og driv Skimuseet og har forvaltaransvaret for Noregs mest besøkte turistmål, Holmenkollanlegget.

Skiforeninga har rundt 60 000 medlemmar (2011). Leiar er Ole Fr. Anker-Rasch (2011).

Historie 
Ved stiftinga i 1883 var skiløping ein relativ ny konkurranseidrett, og målet til foreininga var å spreie bodskapen om bruk av ski til meir enn eit praktisk transportmiddel, drive opplæring av teknikkar og å vere sentral i å skape ein arena for samankomst i venleg kappestrid.

Utover 1890-talet heldt foreininga møte for turløparar i marka og på fjellet. Det var behov for råd om utstyr, klede og smurning. Skigåing var på denne tida blitt trendy. Skiturar på fjellet vart populært og etterspurnaden etter overnattingsstader auka. Skiforeninga opna einskilte hytter i Jotunheimen til jul og påske rundt førre hundreårsskiftet. Den norske Turistforening opna si første hytte i 1907.

Stover og hytter 
I 1926 vart Kikutstua bygd på Kikut i Nordmarka, ein serverings- og overnattingsstad eigd av Skiforeninga og drive av eit styrarpar. Skiforeninga eig eller driv ei rekke stover. 

Krokskogen
Greinehytta, drive av Bærums Verk Rotaryklubb, 
Heggelia, drive av Skiforeninga
Løvlia, drive av eit styrarpar.
Vestmarka
Mikkelsbonn, drive av Lionsklubbar i Bærum, Bærum kommune og Skiforeninga 
Bærumsmarka  
Vensåsseter, drive av Skiforeninga og Bærum Hundekjørerklubb 
Søndre del av Nordmarka
Kikutstua, drive av et styrarpar 
Nordre del av Nordmarka
Gørjahytta, drive av OFA-laget (Oslomarkas Fiskeadministrasjon) 
Sandvikshytta, drive av ein styrar 
Østmarka
Skullerudstua  drive av eit styrarpar 
Vangen, drive av eit styrarpar

Holmenkollmedaljen 
Sidan 1895 har Skiforeninga delt ut Holmenkollmedaljen, som er rekna som den høgste utmerkinga innan norsk skisport.

Bakgrunnsstoff 
Nettsidene til Skiforeninga

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Skiforeninga» frå ,  den 12. mai 2013.  
  

Skisport
Norske friluftslivsorganisasjonar
Organisasjonar skipa i 1883
Norske idrettslag
1883 i Noreg
Skimuseet

Skimuseet i Holmenkollen er verdas eldste museum for ski og skihistorisk utstyr. Skisamlinga til slottsforvaltar Hjalmar Welhaven danna grunnstammen i samlinga. Det vart grunnlagt i 1923 og ligg i dag ved hoppet i Holmenkollbakken.

Museet dekker 4000 års skihistorie.  Det inneheld helleristingar av skiløparar frå steinalderen, ski frå vikingtida, ski og skiutstyr frå ulike landsdelar. I tillegg kan ein sjå utstyr frå ekspedisjonane til Fridtjof Nansen og Roald Amundsen. Det har ei eiga avdeling for Kongehuset si skisamling.

Bakgrunnsstoff 
Skimuseet i Holmenkollen

Museum i Oslo
Skipingar i 1923
Museum skipa i 1920-åra
1923 i Noreg
Empire State Building

Empire State Building er ein 102-etasjars skyskrapar i art deco-stil i New York by i USA, som ligg der Fifth Avenue og West 34th Street møtest. Namnet på bygningen kjem av kallenamnet på delstaten New York, The Empire State. Han var den høgste bygningen i verda i meir enn førti år, frå han var ferdigbygd i 1931 til nordtårnet til World Trade Center stod ferdig i 1972. Etter at World Trade Center vart ramma av terroråtak i 2001, vart Empire State Building igjen den høgste bygningen i New York by og delstaten New York.

American Society of Civil Engineers har gjeve Empire State Building status som eitt av dei sju underverka i den moderne verda. Bygningen og interiøret i 1. etasje er gjevne status som landemerke av New York City Landmarks Preservation Commission, og også av New York City Board of Estimate. Han vart gjeven status som National Historic Landmark i 1986. I 2007 vart han plassert som nummer éin på American Institute of Architects si liste over favorittarkitektur i USA. Bygningen er ått og driven av W&H Properties.

Empire State Building er den tredje høgste skyskraparen i Amerika (etter Willis Tower (tidlegare Sears Tower) og Trump International Hotel and Tower, begge i Chicago), og den 15. høgste i verda. Han er også det fjerde høgste frittståande byggverket i Amerika.

Kjelder 
 «Empire State Building» på Wikipedia på engelsk, innhenta 14. mars 2010.

Fotnoteliste

Bakgrunnsstoff 

 Den offisielle nettstaden til Empire State Building
 Kuriosa kring Empire State Building 

Byggverk i New York City
Skyskraparar i New York
National Historic Landmark i New York
Faray

Faray (norrønt Færey) er ei lita øy i Orknøyane i Skottland, mellom Eday og Westray. Tidlegare var ho busett og i dag har den låge øya gråsel som ynglar her.

Geografi 
Faray og Holm of Faray ligg på ein rygg av gammal raud sandstein som strekkjer seg sørover frå Weather Ness sør på Westray og som nesten knyt Westray til Eday. Mellom dei to øyane ligg Lavey Sound.

Historie 

Faray vart kalla Pharay (eller North Pharay for å skilje ho frå South Pharay, som i dag heiter Fara). Begge namna kjem frå det norrøne 'faerey', «saueøya».

Den einaste eldre menneskeskapte sporet på øya er eit gravkammer ved Lavey Sound. Faray hadde 82 innbyggjarar i 1861, og i 1891 55 innbyggjarar. Seint i 1930-åra var det åtte familiar på øya. Dei hadde var bønder og fiskarar. Under den andre verdskrigen var det mange som flytta og i 1947 hadde alle flytta frå Faray. Det går framleis ein veg til midten av øya og dei spreidde, tomme husa. 

I desember 1908 gjekk fiskefartøyet «Hope» på grunn på Holm of Faray under ein storm. Fem menn frå Faray trassa stormen og rodde over Lavey Sound for å redde mannskapet som stod på skjera. Dei fekk som løn ei reise til det skotske fastlandet og møte Edvard VII ved Balmoral, der dei kvar fekk ein medalje, i tillegg til ei god pipe med noko tobakk.

Bevaring 
Øya har i dag bestandar av sau, sjøfugl og gråsel. Faray og naboøya Holm of Faray har i lag status som Special Area of Conservation (særskild verneområde) for å bevare gråselen her. Øya har den nest største ynlgande gråselbsetanden i Storbritannia og medverkar til rundt 9 % av dei årlege fødslane i landet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Faray» frå ,  den 14. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Orknøyane
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Det nordindiske låglandet

Det nordindiske låglandet, Dei nordindiske elveslettene eller Indus–Gangessletta er eit stort sletteområde i den nordlege delen av Sør-Asia, mellom Himalaya i nord og ulike fjellplatå i sør. Det strekkjer seg frå kysten mot Arabiahavet i vest til Bengalbukta i aust. Størstedelen av låglandet ligg i India, men det omfattar også store delar av  Bangladesh, Nepal og Pakistan. Hovudelvane som renn gjennm landskapet i dag er Indus i vest og Ganges og Brahmaputra i aust. Området er svært fruktbart, og er det tettast folkesette i Sør-Asia.

Låglandet er danna av ei tidlegare havgrop som er fylt opp av sediment frå ulike elvar. Havgropa blei danna ved ei nedfolding av Den indiske plata i den same prosessen som danna Himalaya. Elveslam har seinare fylt opp området med lag som vanlegvis er rundt 6000 meter tjukke, men kan vera opptil 10 000 meter. Breidda på låglandet er gjennomsnittleg 250–300 km. Det går over i åsar og fjell i nord, som Terai i Nepal, og platå som Malwa og Chota Nagpur i sør.

Dei høgare slettene har eldre, leirhaldig sediment, medan dei lågare delane har meir sandhaldige sediment. Høgdforskjellen mellom desse to landskapa er rundt 60 meter. Topografien i landskapet er flat og einsformig, ofte med elvevollar og diker som einaste landemerke.

Den austlege delen av området har sterk nedbør om sommaren og lettare nedbør eller tørke om vinteren. Lenger vest er klimaet tørrare, der Tharørkenen er eit særs tørt ytterpunkt.

Kjelder

Indisk geografi
Pakistansk geografi
Bangladeshisk geografi
Nepalsk geografi
Løvlia Skistue

Løvlia Skistue er ei betent skistove nordvest på Krokskauen, eigd av Skiforeninga. Stova ligg 563 moh.

Skiforeninga starta bygginga av ein 300 kvadratmeter stor lafta tømmerbygning sommaren 1936 på Lauvlisetervollen og skistova vart opna 7. februar 1937. Løvlia er i dag ein populær utfartsstad og overnattingsstad med 63 sengeplassar og servering.

Det er heilårsveg fram til stova. Dei siste fem kilometrane er det bomveg. Han kan nyttast av overnattingsgjester mot betaling. 

Stova ligg på det som var Lauvlisetervollen, ei seter med drift frå 1600-talet og fram til 1960-talet.

Bakgrunnsstoff 
Heimesida til Løvlia Skistue

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Løvlia» frå ,  den 12. mai 2013.  
  

Ringerike kommune
Nordmarka
Vangen hytte

Vangen er ei turisthytte ved Mosjøen i Østmarka i Enebakk kommune. Hytta tilbyr overnatting og kafé.

Bakgrunnsstoff 
 

Østmarka
Byggverk i Enebakk
Turisthytter i Viken
Till Lindemann

Till Lindemann () er ein tysk musikar, mest kjend som vokalist i bandet Rammstein.

Diskografi

First Arsch
Saddle Up (1992)

Rammstein
 Herzeleid (1995)
 Sehnsucht (1997)
 Mutter (2001)
 Reise, Reise (2004)
 Rosenrot (2005)
 Liebe ist für alle da (2009)

Lindemann
 Skills in Pills (2015)

Kjelder

 Till Lindemann på Internet Movie Database

Rammstein
Tyske songarar
Folk frå Leipzig
Ateistar
Richard Z. Kruspe

Richard Zven Kruspe  () er ein tysk musikar mest kjend som gitarist i bandet Rammstein.

Rammstein
Tyske gitaristar
Folk frå Wittenberg
Piz Julier

Piz Julier eller Piz Güglia er eit 3 380 m høgt fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet ligg i fjellkjeda Albulafjella.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Julier» frå ,  den 14. mars 2010.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Piz Ela

Piz Ela er eit 3 339 meter høgt fjell i Albulafjella i kantonen Graubünden, mellom Bergün og Savognin.

Nest etter Marmolata i Dolomittane er Piz Ela den høgste fjelltoppen av dolomittstein, og såleis det høgste dolomittfjellet i dei sveitsiske alpane.

Fjellhytta Ela-Hütte på 2 252 moh. er vanlegaste utgansgpunktet for ei bestiging av fjelltoppen. Ei oppstiging som langs alle ruter er heller krevjande. Fjellet ligg midt i Parc Ela, ein 600 kvadratkilometer stor naturpark, oppretta i 2006.

Restar av prosauropodar og sauropodar er dei seinare år påvist i bergarten Hauptdolomit. Desse stammar frå slutten av trias og er rundt om kring 210 millionar år gamle.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Piz Ela» frå ,  den 14. mars 2010.

Bakgrunnsstoff
Turskildring med bilete

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Júlio César Soares Espíndola

Júlio César Soares Espíndola, oftast kalla Júlio César () er ein brasiliansk fotballspelar. I 2014 spelar han som keeper for Toronto FC i den nord-amerikanske fotballigaen Major League Soccer, på lån frå Queens Park Rangers i engelsk nPower Championship, og for landslaget til Brasil.

Klubbkarriere 
Júlio César begynte karrieren sin hjå Flamengo i 1997, som reserve for veterankeeperen Clemer. I 2000 hadde han blitt Flamengo sin førstekeeper, og han heldt fram med å spela for dei til 2004. I januar 2005 gjekk han gratis til Chievo i Italia. Det var spekulasjonar i media om at dette berre var mellombels før han skulle gå vidare til Inter. Regelverket i Serie A avgrensa nemleg kor mange spelarar frå utanfor EU ein klubb kunne ha kontrakt med. Ganske riktig gjekk Júlio César same sommar over til Inter der han fekk ein treårskontrakt, då dei fekk ein plass ledig. I den halve sesongen i Chievo fekk han ingen A-lagskampar.

I Inter var det venta at han skulle bli andrekeeper bak Francesco Toldo, men han etablerte seg raskt som førstekeeper med Toldo som reserve. Inter kom på tredjeplass på tabellen i Júlio César sin første sesong der, men då både Juventus og AC Milan vart diska for kampfiksing, fekk Inter meistertittelen. Inkludert denne sesongen vann Inter Serie A dei fem første sesongane Júlio César var der. I november 2009 fekk han ein ny kontrakt fram til 2014. I 2012 vart han kjøpt av London-klubben Queens Park Rangers, i engelsk Premier League. QPR rykte ned i 2013. I 2014 vart Júlio César lånt ut til Toronto FC i Major League Soccer.

Landslagskarriere 
Júlio César vart først kalla inn til landslagstroppen til Brasil i 2003, som reserve for Dida. Han fekk den første A-landskampen sin under Copa América, Amerikameisterskapen, i 2004. Han spelte alle dei seks kampane til Brasil, då Dida valde å stå over turneringa. I finalen mot Argentina redda han eit straffespark i straffesparkkonkurransen som avgjorde kampen, og Brasil vann turneringa.

Dei neste tre åra var Júlio César likevel framleis reservekeeper, og fekk berre 7 landskampar på desse åra. Han var med i troppen til fotball-VM i 2006 som tredjekeeper, etter Dida og Rogério Ceni. Då Dida la opp som landslagsspelar etter VM vart det kamp om førstekeeperplassen fram til hausten 2007, då Júlio César klarde å etablera seg fast som Brasil sin førstekeeper. Med landslaget har han vunne Confederations Cup, også kjent som prøve-VM, i 2009 og 2013.

Anna 
Júlio César er gift med modellen og skodespelaren Susana Werner. Dei har to born.

Fotnotar 

Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå engelsk wikipedia 14. mars 2010.

Brasilianske fotballspelarar
Chievo-spelarar
Inter-spelarar
Queens Park Rangers-spelarar
Målvakter i fotball
Spelarar i Fotball-VM 2006
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014