alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pålsmesse

Pålsmesse er i norsk tradisjon 25. januar. Dagen markerer den seinare apostelen Paulus si omvending til kristendomen.

Omvendinga skal ha funne stad på vegen til Damaskus, der Paulus skulle forfølgja kristne. I staden blei han blinda av eit sterkt lys og tala til av ei himmelsk røyst. Då han kom til Damaskus fekk han synet tilbake og blei døypt som kristen.

Feiringa av 25. jannuar som dagen for denne hendinga byrja truleg i Frankrike på slutten av 500-talet, då nokre relikviar etter Paulus skal ha blitt overført dit (translatio på latin). Det finst også ein eldre omtale av ei slik overføring, frå katakombene til kyrkja St. Paulus utanfor murane i Roma. Rundt 600-talet byrja ein leggja vekt på omvendinga (conversio) meir enn overføringa. Først på 1000-talet byrja ein markera denne festdagen i Roma.

Folketru

Mellom anna i Telemark fylke og i Setesdal har merket på primstaven vore ein skyttarboge. Dagen har vorte kalla «Pål med bogjen» eller «Pål skyttar». Andre merke har vore eit sverd eller ein fisk. 

I norsk folketru heitte det at arbeid som vart byrja denne dagen ville mislukkast. Viste sola seg denne dagen, vart det ein god sommar. Uvêr på pålsmesse spådde krig, pest og alle slags ulukker. Midtvinteren var no forbi.

Internasjonal tyding
Internasjonalt har festen markert slutten på Bønneveka for kristen einskap.

Kjelder

primstaven
januar
kristne høgtider
Maxwells likningar

Maxwells likningar er dei fire viktigaste likningane i elektromagnetisme, og skildrar korleis elektriske og magnetiske felt oppfører seg og korleis dei samverkar med stoff. Dei blei sette saman av James Clerk Maxwell og publiserte i 1865. 

Likningane kan skrivast i differensialform og integralform. I differensialform står  for divergens, og  for rotasjon (curl). 

Likningane over er på differensiell form og gjeld for media i ro. Den første likninga uttrykker korleis elektrisk ladning lager eit elektrisk felt (Gauss' lov), den andre at det ikkje finst magnetisk ladning (Gauss' lov om magnetisme). (Ein har ikkje greidd å påvise magnetiske ladningar (monopolar) i noko fysikk-eksperiment). 

Den tredje likninga  viser korleis vekslande magnetiske felt skaper vekslande elektriske felt (Faradays lov om induksjon).
og den fjerde viser korleis straum lager magnetiske felt (Ampères lov),  Maxwell var den første som samla desse fire likningane og såg at lova til Ampère måtte få eit tillegg: Vekslande elektriske felt verker som straum, og skaper òg magnetiske felt; det er siste leden på høgre sida i den fjerde likninga, .

Bakgrunnsstoff 
 Wolfgang K. H. Panofsky og Melba Phillips, Classical Electricity and Magnetism, Addison-Wesley, 1962.

Elektrodynamikk
Fysiske likningar
Partielle differensiallikningar
Elektromagnetisme
Gull

Gull er eit grunnstoff med atomnummer 79 og kjemisk symbol Au. Det er eit transisjonsmetall og ligg i d-blokka i det periodiske systemet. Saman med kopar og sølv høyrer det til gruppe 11.

Særskilde kjenneteikn 
Til skilnad frå dei fleste andre metalla er det gult av farge.

Bruk 
Reint gull er mjukt, så legeringar vert brukte til smykke og anna. 

Gull har lenge vore brukt som eit dyrebart metall med sikker verdi, og ein har basert fleire valutaer på gullstandarden.

I samfunn vert det gjerne rekna som det edlaste metallet, og har gjeve namnet til ein symbolsk gullalder som er den beste tida i ein viss kultur. Ein gullmedalje vert ofte gjeve som ei høg utmerking, som førsteprisen i idrettstevlingar.

Gull er godkjend som fargetilsetjing i mat og har E-nummer 175.

Historie 
Gull er mellom dei metalla som har vore kjend lengst.

Førekomst
I naturen finst gull stort sett i gedigen form, ofte i legering med sølv. Ein finn òg gull til ein viss grad i gullmineral, hovudsakleg telluridar som calaveritt.

Sjøvatn inneheld kring 10 mikrogram gull per tonn (10 ppb). Gull utgjer i gjennomsnitt 0,004 ppm (eller g/tonn) av jordskorpa, og er såleis eit særs sjeldan grunnstoff. Når konsentrasjonane vert over 1-2 g/tonn vert dei rekna som økonomisk interessante.

Førekomst i Noreg

Dei viktigaste førekomstar i Noreg er i kvartsgangar ved Eidsvoll, Bømlo, Svartdal i Telemark og Tosenfjorden i Bindal. Det er truleg ikkje vunne ut meir enn 500 kg gull frå slike kvartsgangar. 

Det har vore drive gullvasking i liten målestokk i Tana-, Alta- og Reisavassdraga har det vore drive gullvasking i liten målestokk. Den totale produksjonen har her neppe vore over 100 kg. 

I eldre tider vart det utvunne noko gull av såkalla gyldisk sølv i Kongsberg. Den første sendinga gjekk frå Kongsberg til København i 1644 og vart der nytta til preging av såkalla brilledukatar.

Ein har vunne ut nokre få kilo gull i året ved raffinering av kismalmar. Ved Bidjovagge gruve vart det frå starten i 1985 til gruva vart lagt ned i 1991 utvunne kring 6,2 tonn gull frå ein malm som i gjennomsnitt inneheldt 11,5 kg kobbar og 3,5 g gull per tonn.

Sjå òg 
 alkymi
 grunnstoffliste
 isotoptabell
 periodesystemet

Kjelder
Raade, Gunnar. (2012, 24. februar). Gull: førekomst. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/gull%2Fførekomst.

Bakgrunnsstoff 
 Gull, frå Sæbø skule 
 Webelements - gull

 
Transisjonsmetall
Edelmetall
Kubiske mineral
Elektriske leiarar
Tannpleiemateriale
Native element
Grunnstoff
Svovel

{{Grunnstoff |

Grunnstoffnamn          = Svovel |
Kjemisk_symbol          = S |
Atomnummer              = 16 |
Venstre                 = Fosfor |
Hogre                   = Klor |
Opp                     = O |
Ned                     = Se |
Kjemisk_serie           = Ikkje-metall |
Gruppe                  = 16 |
Periode                 = 3 |
Blokk                   = p |
Tettleik                = 1960 |
Hardhet                 = 2 |
Farge                   = Gult |
Atommasse               = 32,065 |
Atomradius              = 100 (88) |
Ioneradius              = 184 |
Ioneladning             = −2 |
Kovalent_radius         = 102 |
vanderWaals_radius      = 180 |
Elektronkonfigurasjon   = [Ne]3s23p4 |
Elektron                = 2, 8, 6 |
Oksidasjonstrinn        = −2, −1, +2, +4, +6  |
Oksid                   = SO3; sterk syre |
Krystallstruktur        = Rombisk / monoklin |
Tilstandsform           = Fast stoff |
Smeltepunkt_K           = 386 / 392 |
Smeltepunkt_C           = 113 / 119 |
Kokepunkt_K             = 717,87 |
Kokepunkt_C             = 444,72 |
Molart_volum            = 15,53 |
Fordampningsvarme       = (?) |
Smeltevarme             = 1,7175 |
Damptrykk               = 26,5·10-21 |
Damptrykk_temperatur    = 386 K |
Lydhastighet            = (?) |
Lydhastighet_temperatur = °C |
Elektronegativitet      = 2,58 |
Varmekapasitet          = 710 |
Elektrisk_konduktivitet = 5·10-22 |
Termisk_konduktivitet   = 0,269 |
Ioniseringspotensial    = 1006 kJ/mol  2257 kJ/mol  3367 kJ/mol  4570 kJ/mol  7019 kJ/mol  8502 kJ/mol  27113 kJ/mol  31676 kJ/mol  36585 |
Isotoptabell            = 
 <td>32S <td>95,02% <td colspan=4>(stabil) 
 33S 0,75% (stabil)
 34S 4,21% (stabil)
 <td>35S <td>(kunstig) <td>87,32 d <td>β− <td>0,167 <td>35Cl 
 36S 0,02% (stabil)
}}
Svovel er eit ikkje-metallisk grunnstoff med kjemisk symbol S og atomnummer 16. Det er med i gruppe 16 i p-blokka i periodesystemet.

Mange svovelsambindingar har karakteristisk lukt. Den giftige gassen hydrogensulfid (H2S) er eit døme på dette.

Sjå også 
 Grunnstoffliste
 Periodesystemet
 Isotoptabell

 
Kalkogen
Fleiratomige ikkje-metall
Native element
Mineraltilskot
Uorganiske polymerar
Pyroteknisk brensel
Landbrukskjemikal
Middel mot akne
Ortorombiske mineral
Grunnstoff
Gruppene i periodesystemet

Kolonnane i periodesystemet vert kalla grupper. Det er 18 slike grupper. Det er òg vanleg å kalla gruppene 1, 2 og 13-18 for hovudgrupper. Stoffa i gruppe 3-12 vert kalla transisjonsmetall, og desse gruppene dannar d-blokka.

Grunnstoff i same gruppe har liknande kjemiske eigenskapar. I hovudgruppen, eller s-blokka og p-blokka har dei like mange valenselektron.

Grupper 
 Gruppe 1: Alkalimetall
 Gruppe 2: Jordalkalimetall
 Gruppe 3
 Gruppe 4
 Gruppe 5
 Gruppe 6
 Gruppe 7
 Gruppe 8
 Gruppe 9
 Gruppe 10
 Gruppe 11: Myntmetall
 Gruppe 12
 Gruppe 13
 Gruppe 14
 Gruppe 15
 Gruppe 16
 Gruppe 17: Halogen
 Gruppe 18: Edelgassar

Gruppe
D-blokk

Periodesystemet kan delast i blokker etter kva type orbital elektronet med høgast energi er i. Grunnstoffa i d-blokka har dei ytste elektrona i d-orbital. Desse stoffene er òg kjende som transisjonsmetall og ligg i gruppe 3-12 i periodesystemet – mellom hovudgruppe II og III.

Sjå òg 
 f-blokk 
 p-blokk
 s-blokk

Blokk D
Kvikksølv

Kvikksølv eller kvikksylv er eit metallisk grunnstoff med atomsymbol Hg og atomnummer 80. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 12 i d-blokka i periodesystemet. Kvikksølv er det einaste metallet og det eine av to grunnstoff som er flytande ved romtemperatur (det andre er brom).

Kvikksølvdamp og sambindingar av kvikksølv, særleg dei organiske, er giftige. Kvikksølvforureining av fisk etter langvarige industriutslepp førte til store problem med misdanning av barn i Minamata. Uorganiske kvikksølvsambindingar er tungtløyselege og derfor mindre farlege.

Bruk 

Kvikksølv er mellom anna brukt i nokre termometer.

Amalgam er legeringar som inneheld kvikksølv.

Viktige sambindingar 
 metylkvikksølv

Sjå også 
 Termometer
 Tannfylling
 Miljøgift
 Grunnstoffliste
 Periodesystemet
 Isotoptabell

 
Transisjonsmetall
Hormonforstyrrande stoff
Kjølevæsker
Kjernereaktorkjølemiddel
Nevrotoksin
Native element
Grunnstoff
Helium

Helium er eit grunnstoff med atomnummer 2, og kjemisk symbol He. Det er ein edelgass, og vil som dei andre edelgassane i svært liten grad danne samband med andre atom, og er ein luktlaus og smaklaus og ikkje giftig gass. Helium er det nest vanlegaste grunnstoffet i universet etter hydrogen, om lag 25% av alt stoff i universet er helium, men er uvanleg på jorda. Her finst helium først og fremst i nokre naturgassreservoar og i små mengder i atmosfæren.

Helium er den nest lettaste gassen ein kjenner til etter hydrogen.
Helium vart først oppdaga fordi ein oppdaga at sola hadde spektrallinjer frå eit grunnstoff som var ukjent på jorda. Først seinare fann ein helium på jorda. Namnet er derfor utleia frå det greske ordet for sol, helios.

Bruk 

Den mest kjende bruken av helium er i ballongar. Sidan helium er lettare enn luft, kan ein gjere ballongen lettare enn luft, slik at han stig opp.

Eit av viktigaste bruksområda for helium er som kjølemiddel. Flytande helium kokar ved berre -268,93 °C, om lag 5 gradar over det absolutte nullpunktet. Sidan suparleiarar må kjølast ned til svært låge temperaturar for å ikkje miste eigenskapane som superleiar, er flytande helium eit passande kjølemiddel. Dette vert særleg brukt i superleiande magnetar i MR-diagnostikk og NMR-analyse i kjemien. Partikkelakseleratorar, som til dømes dei i CERN, brukar store mengder helium for å kjøle superleiande magnetar.

Helium i gassform vert og brukt til kjøling av maskinar, blant anna generatorar i kraftverk og i gasskjølte kjernereaktorar.

Eit anna område helium vert brukt er i dykking. Sidan nitrogenet i lufta vert giftig ved høgt trykk, vert nitrogen erstatta med helium i gassblandingar for djupe dykk.

Helium blir i ei viss utstrekning brukt i sveising, sidan helium ikkje er reaktiv, men er blir erstatta av argon eller CO2 alle stader det er praktisk, sidan desse gassane er mykje billigare.

Eigenskapar 

Helium er ein svært svært lite reaktiv edelgass. Det er ikkje kjent nokon stabile kjemiske sambindingar med helium. Helium er ein gass som er samansett av enkeltatom. Det er det grunnstoffet med lågast kokepunkt, -268,93 °C. Helium er og svært lett, 0.1786 g/L, berre ca. ein sjudel av luft, som gjer han egna som oppdriftsgass i ballongar.

Førekomst 

I universet er helium det nest vanlegaste grunnstoffet, etter hydrogen, og er eit av dei stoffa ein reknar med at vart danna under "the Big Bang". På jorda er helium langt mindre vanleg. Helium i atmosfæren vil stige opp og forsvinne ut i verdsrommet. Det som finst av helium på jorda er eit resultat av alfanedbryting av tunge radioaktive grunnstoff i jordskorpa. Noko av denne gassen samlar seg saman med naturgass i olje og gassreservoar, og dette er kjelda for all kommersiell utvinning av helium.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements - helium

 
Edelgassar
Kjølevæsker
Kjernereaktorkjølemiddel
Grunnstoff
Nitrogen

Nitrogen (eldre nemning kvelstoff eller kvæve) er eit ikkje-metall i gruppe 15 i det periodiske systemet. Grunnstoffet finst i naturen som gassen N2 og i ei rekkje sambindingar. Nitrogen har berre ei allotrop form, ein fargelaus, luktfri, ugiftig og lite reaktiv diatomisk gass. Nitrogen har høgare elektronegativitet enn andre grunnstoff i gruppe 15.

Bruk 

Sidan nitrogengass er så lite reaktiv, vert han brukt som inert atmosfære ved lagring og bruk av særs reaktive kjemikaliar. Gassen vert nytta i stålproduksjon og i oljeraffineri.
  
Innan vitskapen vert flytande nitrogen brukt som kjølemiddel.

Ammoniakk og nitrat vert brukt for å laga kunstgjødsel. 

Natriumazid (NaN3) vert brukt i kollosjonsputer. Reaksjonen som får putene til å blåsa seg opp er:
2 NaN3(s) → 2 Na (l) + 3 N2
Fleire metodar kan nyttast for å bli kvitt flytande natrium.

Historie 

Daniel Rutherford oppdaga nitrogen i 1772. Carl Wilhelm Scheele, Henry Cavendish, og Joseph Priestley studerte gassen på omtrent same tid.

Sambindingar av nitrogen var kjende i mellomalderen.

Biologisk rolle 

DNA, aminosyrer og protein inneheld nitrogen. 

Nitrogen er nødvendig for plantar. I nitrogenkrinsløpet omdannar bakteriar nitrogengass frå atmosfæren ved hjelp av enzym som nitrogenase. Slike bakteriar lever på røtene til mellom anna bønneplantar. Dyr skil ut nitrogen gjennom urinen.

Førekomst og framstilling 

Atmosfæren inneheld ca. 78 % nitrogengass (N2) eller dinitrogen.

Industrielt vert dinitrogen framstilt ved å varma flytande luft sakte. På denne måten kan N2, som har kokepunkt -196 grader Celsius, frå O2 med kokepunkt -183 grader Celsius.

I mindre skala er det mogleg å bruka ein zeolitt til å skilja nitrogen frå atmosfæren. 

På laboratoriet kan nitrogengass dannast ved oppvarming av ammoniumnitrat.
NH4NO2(aq) -> N2(g) + 2 H2O(l)

Kjemi og sambindingar 

Nitrogen finst i både organiske og uorganiske sambindingar. Grunnstoffet kan ha fleire ulike oksidasjonstal i sambindingar. Stoffgruppene amid, amin, aminosyrer og sambindinga urea er eksempel på organiske sambindingar med nitrogen. Mellom dei uorganiske sambindingane finn ein ammoniakk (NH3), blåsyre eller hydrogencyanid (HCN), ulike nitrogenoksid og salpetersyre (HNO3)

Dinitrogenmolekylet (N2) er særs stabilt, men er likevel reaktant i nokre få reaksjonar. Gassen kan reagera med litium og jordalkalimetall. Ved å tenna på ei blanding av nitrogen og oksygen er det mogleg å danna nitrogendioksid. 
N2(g) + 2O2(g) = 2NO2(g)
Denne reaksjonen skjer i lyn. 
Ammoniakk vert danna i ein likevektsreaksjon mellom nitrogen- og hydrogengass. 

I motsetnad til fosfor dannar nitrogen berre eit fluorid, NF3.

Isotopar 

Nitrogen har to naturlege isotopar, 14N og 15N.

Tryggleik 

Nitrogen kan, som alle gassar, fortrenga oksygen viss konsentrasjonen vert for høg.

Bakgrunnsstoff
 Geoff Rayner-Canham: Descriptive Inorganic Chemistry 2.ed. New York, 2000
 Webelements om nitrogen
 Nitrogen 

 
Grunnstoffgruppe 15
Industrigassar
Toatomige ikkje-metall
Kjølevæsker
Grunnstoff
Eikeslekta

Eikeslekta er ei slekt (Quercus) av lauvtre som misser blada om hausten. Slekta høyrer til bøkefamilien. I Noreg finst artane sommareik (Quercus robur) og vintereik (Quercus petraea). 

Eikelauv har ujamne flikar. Trea frør seg ved hjelp av nøtter (åkorn). 

Veden vert mellom anna brukt til å laga eikefat, parkett og møblar.

Av borken til korkeik (Quercus suber) kan ein få kork. Denne arten veks i middelhavsområdet.

Bakgrunnsstoff 

Bøkefamilien
Lauvtre
Kringsjaa

Kringsjaa var eit tidsskrift som kom ut annakvar veke i perioden 1893–1910. Det blei utgjeve ved Olaf Norlis forlag i Kristiania (Oslo). Bladet kom som hefter med om lag 80-100 sider og var basert på tinging. Forlaget tilbaud tingarane å få bunde hefta inn i band på om lag 10 hefter i kvart. 

Tidsskriftet blei grunnlagt i 1893 av Hans Tambs Lyche (1859-1898), ein unitarisk prest som var heimvend frå Amerika. Det var også Lyche som redigerte det fram til 1898. Redaktør frå 1898 til 1907 var Christopher Brinchmann og deretter Alf Otto, Vilhelm Krag og Alf Harbitz 1907-1910. I 1910 blei Kringsjaa kjøpt av forfattaren og nynorskforkjemparen Marta Steinsvik, som hadde vore sekretær i tidsskriftet sidan 1895. Ho ønskte å føre nynorsk inn i Kringsjaa saman med det dansk-norske målet som fram til da hadde vore herskande. Det synte seg likevel at det ikkje var god nok økonomi til å drive bladet vidare, og det gjekk såleis inn same året. 

Innhaldet i Kringsjaa var spreidd over eit vidt spekter. Her fann ein artiklar av populærvitskapleg karakter, politikk, kultur, religion og samfunn. Mange av artiklane var illustrerte med fotografi eller teikningar. Store delar av innhaldet var omsette artiklar frå utanlandske blad, men særleg i grunnleggjaren si tid som redaktør var det mykje eigenprodusert stoff.

Bakgrunnsstoff
Kringsjaa ved Nasjonalbiblioteket

Tidlegare norske tidsskrift
Skipingar i 1893
Nedleggingar i 1910
1800-talet i Oslo
1900-talet i Oslo
Proton

Eit proton (frå gresk protos, 'først') er ein subatomær partikkel. Det er den positivt ladde partikkelen som dannar kjernen i hydrogenatomet og som saman med nøytronet, bygger opp alle andre atomkjernar. 

Ladningen er like stor som elektronladningen, medan massen er 1,00728 atommasseiningar eller 1,67262·10-27 kg. Det er 1836 gongar massen til elektronet og litt lettare enn eit nøytron. Det består av to oppkvarkar og éin nedkvark. Det har spinn ½ℏ, der ℏ = Planckkonstanten h dividert med 2p) og magnetisk moment 2,793 kjernemagneton. 

Protonet og nøytronet vert i lag kalla nukleon, men medan eit nøytron i fri tilstand kan desintegrere til eit proton, eit elektron eller antinøytrino, vert protonet å vere stabilt.  I følgje eksperiment har protonet ei levetid på kring 1031 år eller meir. Sjølv om protonet verkar å vere stabilt, vil det i prinsippet i den sameinte teorien og i elektrosvak teori, der elektromagnetisk, svak og sterk vekselverknad, vere ustabilt. Ein har prøvd å påvise protondesintegrering i eksperiment sidan 1970-åra, men ein har så langt ikkje funne noko. 

Protonet vart oppdaga i 1918 av Ernest Rutherford, men stundom vert Eugen Goldstein rekna som den første, då han i 1886 påviste kanalstråler av positive hydrogenion i utladingsrøyr. Wilhelm Wien fann i 1897 forholdet mellom masse og ladning av desse partiklane. Rutherford foreslo i 1920 å kalle desse partiklane for proton.

Kjelder
 proton. (14.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/proton

Nukleon
Hydrogenfysikk
Grunnleggjande fysikk
Baryon
Kation
Biotop

Biotop (av gresk bio: liv og topos: stad), eit nokolunde einsarta område som utgjer levestad for samfunn av planter og dyr, og som er kjenneteikna ved definerbare levevilkår for desse. Nokre arter er strengt bunde til ein type biotop medan andre, såkalla mobile arter er meir fleksible. 

Omgrepa biotop, habitat og økosystem brukast ofte om kvarandre, og kan ha vekslande definisjonar innanfor ulike fagmiljø.

Økologi
Økologisk terminologi

ru:Местообитание
Eystein

Eystein er eit mannsnamn og eit førenamn. Namnet Øystein er ei anna staving.  Båe namna kjem av norrønt språk, og tyder noko nær lukke og stein. 

I 2019 var det i fylgje Statistisk sentralbyrå 324 menn som har Eystein som fyrste førenamn.

Personar med Eystein som førenamn 
 Eystein Erlendson, erkebiskop av Nidaros frå om lag 1158 til 1188
 Eystein Eggen (1886-1973), norsk forfattar
 Eystein Olavsson Fjærli 1917–1985), norsk yrkesoffiser, forsvarsstrateg, forfattar og politikar. 
 Eystein Sandnes (1924–2006), norsk formgjevar
 Eystein Husebye (f. 1937), norsk seismolog
 Eystein Eggen (1944–2010), norsk forfattar
 Eystein Weltzien (f. 1949), norsk idrettsmann
 Eystein Jansen (f. 1953), norsk klimaforskar

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Mannsnamn
Norrøne førenamn

no:Øystein
Radius

Radiusen er avstanden frå sentrum i ein sirkel eller ei kule til eit punkt på perifirien. Radiusen er halvparten av diameteren.

Formlar for sirklar

Radius frå omkrins 
Radiusen til ein sirkel med omkrins C er

Radius frå areal 
Radiusen til ein sirkel med areal A er

Radius frå tre punkt 
For å rekne ut radiusen til ein sirkel som går gjennom tre punkt P1, P2, P3, kan ein nytte formelen: 

 

der θ er vinkelen 

Denne formelen nyttar sinusregelen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Radius» frå , den 11. september 2011. 
 

Kuler
Lengd
Sirklar
Øystein

Øystein og Øistein er mannsnamn av norrønt opphav. Dei er sette saman av øy- (lukke) og stein. Namnet Eystein har same tydinga.

I 2005 er det i fylgje Statistisk sentralbyrå 11.520 menn i Noreg som har Øystein som fyrste førenamn.

Kjende namneberarar 
 Øystein I Magnusson, konge av Noreg om lag frå 1103 til 1123. 
 Øystein II Haraldsson, konge av Noreg om lag frå 1142 til 1157.
 Øystein Øysteinsson Møyla, norsk tronkrevjar død 1177. 
 Øystein Lønn (f. 1936), norsk forfattar 
 Øystein Rottem (1946-2004), norsk forfattar og litteraturkritikar 
 Øystein Sunde (f. 1947), norsk musikar 
 Øystein Dolmen (f. 1947), norsk musikar frå Knutsen og Ludvigsen
 Øystein Djupedal (f. 1960), norsk politikar 
 Øystein Greni (f. 1976), norsk musikar frå Bigbang
 Øystein Grødum (f. 1977), norsk skeiselaupar 
 Øystein Runde (f. 1979), norsk teikneserieskapar

Bakgrunnsstoff 
 Søk SSB etter namna Øystein og Øistein

Mannsnamn
Norrøne førenamn
Administrasjonssenter

Administrasjonssenter er ein stad der ein finn tenesteyting, avgjerdstaking og administrasjon for eit område, som ein kommune, provins eller region. Ofte er det snakk om ein geografisk stad, til dømes eit kommunesenter, men omgrepet kan også brukast om eit organisasjonsledd som har ein eller fleire av desse funksjonane.

Noreg
I Noreg reknar Statistisk sentralbyrå administrasjonssenteret i ein kommune som grunnkrinsen rådhuset ligg i.

Sverige 
I Sverige kallar ein administrasjonssenteret i ein kommune centralort og den i eit len residensstad.
Som oftast har administrasjonssenteret i ein kommune same namn som kommunen. I storbyområda kan fleire centralorter inngå i det som må reknast for å vere same tettstaden. Til dømes ligg det elleve kommunar i tettstaden Stockholm, og ti av desse har sine respektive centralorter innanfor tettstadsområdet.

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Centralort» frå , den 25. november 2010. 

Administrative område