alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kunstnar

Kunstnar er ei nemning brukt om nokon som utøver kunst eller lagar kunstverk, særleg om dei gjer det som yrke. Nemninga blir særleg brukt om biletkunstnarar, som målarar, grafikarar, teiknarar, skulptørar, filmkunstnarar eller fotografar, men også om mellom anna kunsthandverkarar og forfattarar. Ho kan også visa til dei som framfører eller tolkar eit kunstverk, som skodespelarar, musikarar, songarar og dansarar. «Kunstnar» er ingen verna yrkestittel, og i prinsippet kan kven som helst kalla seg det.

Vidare tyding 
Kunstnar kan også visa til ei spesielt hendig og fingerferdig person, som ein trapeskunstner, kortkunstnar eller tryllekunstnar. «Tonekunstnar» blir ofte brukt om komponistar og «ordkunstnar» om forfattarar og talarar. «Kunstnar» kan dessutan brukast rosande om alle som utfører eit handverk med meisterleg dyktigheit og formsans, eller som er spesielt flinke i eit fag. «Tusenkunstnar» er ei uhøgtideleg nemning for ein som har mange ferdigheiter.

Klisjear 
I romantikken tenkte ein seg at kunstnarar var ein type geni med eit eige kunstnarisk sinnelag som følte sterkare og såg djupare enn andre. Ein snakkar framleis om «kunstnarsinn» som til dømes kan tyda at ein person er drøymande eller oppfarande.

Det er også knytt førestillingar til kunstnarar om at dei ofrar seg for kunsta si, trass fattigdom, svolt og sjukdom. Fleire kjende kunstnarar døydde fattige (til dømes Mozart, van Gogh og Rembrandt), men mange andre har tent godt på kunsta si også medan dei levde (til dømes Michelangelo, Rubens, Monet, Picasso og Dalí.

Ordsoge 
Opphavleg stammar ordet «kunstnar» frå tysk der kunst hadde tydinga 'det å kunna eit visst arbeid'. Kunstnaren var altså den som kunne utføra noko på ein fagleg og profesjonell måte. Denne grunntydinga finn ein framleis i omgrep som kokkekunst, hagekunst, legekunst, ingeniørkunst, krigskunst og liknande.

Ordet «kunstner» har vore i bruk i dansk frå 1700-talet. Først viste ordet til personar som utførte alle slags kunstferdige arbeid. Dei dyktigaste handverkarane og teknikarane arbeida den gongen også med det vi i dag vil kalla kunst, og ein skilte ikkje mellom handverkar og kunstnar slik me gjer det no. Ofte blir landskapsmålaren I. C. Dahl rekna som den første norske kunstnaren.

Fotnotar 

 
Kunst
Kunstyrke
Kril

Kril (Euphausiacea), lyskreps eller ljoskreps er ein orden krepsdyr som lever planktonisk i alle verdshav. Dei er særs viktige planktondyr, særleg i kalde havområde; i Barentshavet utgjer dei opp til 40-45 % av totalvekta til dyreplanktonet. Mange artar kval, sel, sjøfugl og fisk har denne dyregruppa som viktigaste lut i kosthaldet sitt.

Taksonomi
Taksonomien til storkreps er komplisert og store delar av gruppa er utdøydd. Ei vanleg oppdeling anerkjenner storkreps som ei av seks ulike klassar av krepsdyr der storkreps er den mest artsrike gruppa. Ei moderne oppdatering av systematikken er gjeven av Martin og Davis, som oversikta under følgjer ned til nivået orden. Lågare nivå følgjer i enkelte tilfelle Catalogue of Life, men stort sett WoRMS-databasen. Utdøydde grupper er markert med †.

 Rekke: krepsdyr (Crustacea) - 67.000 artar
 KLASSE storkreps (Malacostraca) - +25.000 arter Latreille, 1802
 Underklasse Eumalacostraca Grobben, 1892
 Usikker overorden Eucarida Calman, 1904
 Orden Amphionidacea - 1 art . I. Williamson, 1973
 Orden tifotkreps (Decapoda) - 2.700 slekter, 15.000 artar Latreille, 1802
 Orden kril (Euphausiacea) - 2 familier, 11 slekter, 86 artar Dana, 1852
 Incertae sedis
 Familie Bentheuphausiidae  Colosi, 1917
 Slekt Bentheuphausia G.O. Sars, 1885
 Familie Euphausiidae  Dana, 1852
 Slekt Boreophausia 
 Slekt Cyrtopia 
 Slekt Euphausia  Dana, 1850
 Slekt Meganyctiphanes  Holt & Tattersall, 1905
 Slekt Nematobrachion  Calman, 1905
 Slekt Nematodactylus
 Slekt Nematoscelis  G.O. Sars, 1883
 Slekt Nyctiphanes  Sars, 1883
 Slekt Parathysanopoda 
 Slekt Pseudeuphausia  Hansen, 1910
 Slekt Rhoda 
 Slekt Stylocheiron  G.O. Sars, 1883
 Slekt Tessarabrachion  Hansen, 1911
 Slekt Thysanoessa  Brandt, 1851
 Slekt Thysanopoda  Milne-Edwards, 1830

Kjelder 

 Moen, Frank Emil & Svensen, Erling (2003): Dyreliv i havet - nordeuropeisk marin fauna

Bakgrunnsstoff

Krepsdyr
Plankton
Kalývia Thorikoú

Kalývia Thorikoú (gresk Καλύβια Θορικού) er ein tettstad og tidlegare kommune i dei søraustlege forstadane til Aten i Hellas. Han ligg 35 km frå sentrum av Aten. Frå 2011 er han ein del av kommunen Saronikós i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí. Området var stort sett landleg fram til 1970-åra då forstadshus byrja å dukke opp i stort omfang.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Kalývia Thorikoú 14 424 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

Referansar 

Kalyvia
Kalyvia
Kalyvia
Pallíni

Pallíni (gresk Παλλήνη) er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Pallíni er administrasjonssete i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí og ligg ved foten av fjellet Pendéli. Byen ligg om lag 18 km frå sentrum av Aten. Pallíni var lenge ein nokså landleg stad der jordbruk dominerte, men dei siste åra har byggjeaktiviteten og urbaniseringa vore stor, ein prosess som framleis held fram.

Administrativ inndeling 

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Pallíni
 Anthoúsa
 Jérakas
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 54 415 innbyggjarar, medan kommunaleininga Pallíni hadde 22 344 og tettstaden med same namn 16 415 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside

Pallini
Pallini
Pallini
Pallini
Pallini
Ájos Ioánnis Réndis

Ájos Ioánnis Réndis (gresk Άγιος Ιωάννης Ρέντης) er ein tidlegare kommune i storbyområdet til Aten i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Níkea-Ájos Ioánnis Réndis i periferieininga Pireus i periferien Attikí. Ájos Ioánnis Réndis ligg nordaust for sentrum av Pireus.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside

Ajos Ioannis
Ajos Ioannis
Ajos Ioannis
Ajos Ioannis
Néa Mákri

Néa Mákri (gresk Νέα Μάκρη) er ein av dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Néa Mákri var tidlegare ein eigen kommune, men inngår frå 2011 i kommunen Marathónas i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Néa Mákri 16 670 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 51 554 innbyggjarar.

Området var tidlegare kalla Plésti, men etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 kom mange greske flyktningar her frå byen Mákri i Vesleasia (i dag Fethiye i Tyrkia). Plésti fekk då namnet «Nye Mákri» eller Néa Mákri.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside 

Nea Makri
Nea Makri
Nea Makri
Peanía

Peanía (gresk Παιανία), stundom skrive Paeania, er ein forstad til Aten aust for fjellet Ymittós i Hellas. Peanía er ein kommune i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí og har om lag 13 000 innbyggjarar. Fram til seint på 1900-talet vart han kalla Liópesi.

Administrativ inndeling 

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Peanía
 Glyká Nerá
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 26 668 innbyggjarar, medan kommunaleininga Peanía hadde 15 619 og tettstaden med same namn 14 595 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Peania
Peania
Peania
Peania
Lárisa

Lárisa  (gresk: Λάρισα) er ein by og kommune og hovudstaden i periferien Thessalía og periferieininga Lárisa i Hellas. Han er det største jordbrukssenteret i landet og eit nasjonalt trafikknutepunkt med jernbane både til hamna i Vólos, Thessaloníki og Aten.

Historie

Antikken og mellomalderen 
Ein har funne spor frå steinalderen i området, men det låg i utkanten for dei meir avanserte kulturane. Området rundt Lárisa var særs frodig og var eit viktig jordbruksområde i antikken og særleg kjend for hestane sine.

Namnet Lárisa var eit vanleg namn på mange pelasgiske byar og kjem frå den greske nymfen Larissa eller frå det antikke greske ordet larissa, som tyder «skanse» på norsk. Ein meiner at det var i Lárisa den kjende greske lækjaren Hippokrates og filosofen Gorgias av Leontini døydde.

Lárisa ligg nær staden som Homer kalla Agrissa. I tidlege tider, då Thessalía hovudsakleg vart styrt av eit par aristokratiske familiar, var han ein viktig by under styret til Aleuadae, som styrte over heile området Pelasgiotis. Innbyggjarane tok Aten si side under peloponnesarkrigen og som ein del av Romarriket var han forholdsvis viktig. Heilt sidan 400-talet har byen vore sete for eit erkebispedøme.

Moderne periode 
Lárisa var hovudkvarteret for Ali Pasha under den greske sjølvstendekrigen og kronprinsen Konstantin under den gresk-tyrkiske krigen 1897. Fram til 1881 var han sete for ein pasha i wilaya Iannina i Det osmanske riket. På tyrkisk vart byen kalla Yenişehr-i Fenar. Den lange perioden under osmanarane har viska ut mange spor av antikken. Han var tidlegare eit tyrkisk militærsenter og dei fleste innbyggjarane hadde tyrkisk opphav. På 1800-talet var det ein liten landsby ved utkanten av byen busett av afrikanarar frå Sudan, eit rest av styrkar som Ali Pasha samla saman. Mange av tyrkarane emigrerte i 1881 då byen vart ein del av Hellas.

Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Lárisa
 Jánnouli
 Kiláda
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 162 591 innbyggjarar, medan kommunaleininga Lárisa hadde 146 926 og tettstaden med same namn 144 651 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Kjende personar 
 Konstantinos Khalkias
 Yannis Goumas (24. mai 1975, fotballspelar på Panathinaikos)
 Kostas Gousgounis
 Fani Halkia
 Alexis Georgoulis (6. oktober, 1974, skodespelar)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad (gresk)

Kjelde 

Larisa
Larisa
Larisa
Larisa
Larisa
Larisa
Larisa
Thomas Hansen

Thomas Hansen () var ein norsk musikar frå Oslo kjend under artistnamna St. Thomas og Saint Thomas.

Han var og ein lovande juniorspelar for Skeid, men gav opp karrieren for å satse på musikken.

Diskografi 
 Surfer's Morning (1999)
 Songs EP (1999)
 Mysterious Walks (2000)
 The Cornerman EP (2001)
 I'm Coming Home (2001)
 A Long Long Time EP (2003)
 Hey Harmony (2003)
 Live In Europe (2003)
 Winter Sprinter EP (2004)
 Let's Grow Together - The Comeback Of St. Thomas (2004)
 Morning Dancer EP (2005)
 Children Of The New Brigade (2005)
 There's Only One Of Me (2006)
 St. Thomas (2008)

Bakgrunnsstoff 
 racingjunior.com: Pressemelding i samband med bortgangen
 Biografi på mic.no
 MySpace: Profil
 Vgtv: Konsert 
 Reidar A. Eik: Discography 
 Nettavisen: Til værs med St. Thomas
 Aftenposten: Ut av mørket
 Aftenposten: Væregladsangen
 Aftenposten: Englevare
 Aftenposten: St.Thomas - gutten uten glitter
 Aftenposten: Comeback i St. Thomas' hode
 Aftenposten: Sterkt personlig
 VG: Saint Thomas funnet død i går
 NRK musikk: Saint Thomas er død
 Side2.no: Saint Thomas’ karriere 
 Kjendis.no:Saint Thomas er død 
 Skeid Fotball: Saint Thomas 
 VG: Skeid vil hylle Saint Thomas 

Musikarar frå Oslo
Slott

Slott eller palass er eit stort, praktfullt hus, gjerne bygd for å markera makt over eit område eller visa fram rikdommen til byggherren. Eit slott kan vera ein del av ein festning eller ei borg, eller ha slike byggverk nær ved.

Sjå òg
 Herregard

 
Hustypar

pl:Zamek (architektura)
Nes kyrkje i Sauherad

Nes kyrkje er ei langkyrkje bygd i perioden 1100–1150 i Midt-Telemark kommune (tidlegare Sauherad) i Telemark (frå 2020 Vestfold og Telemark fylke). Kyrkja ligg på Neshaugen på neset Nesodden som stikk ut i Norsjø, om lag midt mellom Gvarv og Akkerhaugen. Ho er bygd i stein og har 170 sitjeplassar.

Ifylgje ei gammal segn var dei tenkt å byggje kyrkja på ein haug litt unna der kyrkja vart liggjande, og dei hadde frakta stein og tømmer dit til bygginga. Då dagen kom for å starte oppføringa fann dei ikkje vyrket der dei hadde lagd det, alt vart attfunne på Neshaugen. Det tok dei som eit teikn på at det var der kyrkja skulle liggje. Liknande segner finst om kyrkjer andre stader òg.

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 Om Sauherad og Nes sokn på nettstaden til Den norske kyrkja

Freda bygg i Vestfold og Telemark
Kyrkjer i Midt-Telemark
Kulturminne i Midt-Telemark
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Jan Herstad

Jan Magne Herstad () er ein norsk kommunepolitikar for Senterpartiet. Herstad vart første gong vald inn i kommunestyret i Naustdal kommune i Sogn og Fjordane i 1995. Frå 1997 til 1999 var han leiar for Komiteen for landbruk, teknikk og miljø. I perioden 1999–2007 var Herstad ordførar i Naustdal. Herstad er no inne i sin fjerde kommunestyreperiode, men måtte denne perioden overlate ordførarklubba til Håkon Myrvang frå Arbeidarpartiet. Herstad bur saman med kona på Birkeland i Naustdal. Dei har tre barn fødd i 1987,-90 og 94. Han er tankbilsjåfør i Tine og driv gardsbruk saman med kona. Har også styreverv i Fjord1, Fossheim Energi og Sunnfjord Energi og er engasjert som politisk rådgjevar i Engebøprosjektet hos Nordic Mining.

Kjelder 

Ordførarar i Naustdal
Sp-ordførarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Naustdal
Den norske tannlegeforening

Den norske tannlegeforening (NTF) vart stifta 15. oktober 1884 og er den einaste norske interesseorganisasjon for tannlekjarar. Vel 95 prosent av dei yrkesaktive tannlekjarane er medlemmar av NTF. Dette tilsvarar vel 5 300 medlemmer.

NTF gjev ut medlemsbladet Den norske tannlegeforenings Tidende som vart stifta i 1890.

Organisasjonen har fleire spesialistforeningar:
 Norsk Periodontistforening
 Norsk Kjeveortopedisk Forening
 Norsk Forening for Oral Protetikk
 Norsk Forening for Pedodonti
 Norsk Endodontiforening
 Norsk forening for kjeve- og ansiktsradiologi
 Norsk Forening for Oral Kirurgi og Oral Medisin 

Presidenten er Gunnar Lyngstad.

Sjå òg 
 Den norske lægeforening

Bakgrunnsstoff 
 Den norske tannlegeforening

Norske profesjonelle organisasjonar
Norske fagforeiningar
Helse
Organisasjonar skipa i 1884
Norske vitskaplege organisasjonar
1884 i Noreg
Administrerande direktør

Administrerande direktør (adm. dir.) er tittelen for den leiande direktør i fleire private og offentlege føretak av ein viss storleik. Overdirektør (ikkje i moderne bruk) og generaldirektør (sjeldnare brukt i dag) er tilsvarande stillingar. 

Den juridiske nemninga for administrerande direktør i norsk selskapsrett er dagleg leiar.

Stillingstitlar
Selskapsrett
Førde Idrettslag

Førde Idrettslag (ofte forkorta som FIL) er eit lokalt idrettslag i Førde kommune. Idrettslaget blei stifta i 1920. Klubben arbeider med mange ulike idrettar som til dømes fotball, handball, ski, innebandy og friidrett. Dei fleste aktivitetane til idrettslaget går føre seg i området kring Førdehuset og Førde stadion. Idrettslaget 

Idrettslaget blei skipa som Førde Sports og Idretsforening i 1920, av seinare fylkesmann Nikolai Schei, han blei også den første formannen for idrettslaget. Schei leia også den første turngruppa i Førde, denne hadde framsyning allereie i 1921. I 1927 hadde idrettslaget turngrupper for både kvinner og menn med til saman 40 medlemmer. Øvingane gjekk føre seg i den gamle barneskulen i Førde.

Det første idrettsanlegget som laget bygde, var hoppbakke og skihytte i Kalsetdalen i 1924. Tidleg på 1930-talet skipa idrettslaget si eiga fotballgruppe (sjå meir nedanfor). Den store utillingsplassen på Toene like ved kyrkja, vart nytta som idrettsplass og fotballbane. I 1932 byrja arbeidet med opparbeiding av idrettsplass på Kronborg. Denne idrettsplassen stod ferdig i 1945. Laget fekk handballag for kvinner i 1946.

Førde Idrettslag har skipa eigne lokale grupper i bygdene, Angedalen har sidan 1955 hatt eiga gruppe under idrettslaget, Holsen har hatt si eiga gruppe sidan 1980. Haukedalen hadde eige idrettslag frå 1938 og fram til 1968, då dette vart slege saman med Førde Idrettslag.

Klubben si fotballgruppe, Førde Fotball har mellom anna både herre- og damelag i 2. divisjon.

Hafstad Idrettspark 
I Førde er det planar om eit nytt stort idrettsanlegg på Hafstad, anlegget skal etter planen romme fleire fotballbaner samt fasilitetar for fleire andre idrettar og aktivitetar.

Sommaren 2013 stod dei to nye kunstgrasbanene klare til bruk. Klubbhuset er venta ferdig i løp av 2014.

Idrettslag i Vestland
Fotballag i Vestland
Skipingar i 1920
Idrett i Sunnfjord
Gammeltraktorens Venner

Gammeltraktorens Venner, med undertittel Norsk Forening for Landbruksteknisk Historie, er ei norsk landsomfattande forening som arbeider for bevaring, innsamling og formidling av informasjon om gamle traktorar og andre landbruksmaskinar. Foreninga gjev ut tidsskriftet Stålstuten. 
Leiar er Bernt Bjørnstad (2009).

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Gammeltraktorens Venner

Traktorar
Industrihistorie
Norske organisasjonar
Brasiliansk kommune

Ein kommune i Brasil vert kalla município og er den minste politiske administrative eininga i Brasil. Han er lagt under dei føderale einingane (UF - Unidade Federativa, eller delstat). Han har berre to autoritetar, den utøvande (Prefeitura) og den lovgjevande (Câmera de Vereadores). Generelt sett er ein kommune sett saman av ein by, et hovudsete og omkringliggjande område, men dei kan også vere sett saman av ulike tettstader innanfor det same kommuneområdet. Når byar veks og tar til å nærme seg andre kommunar, får dei namnet metropolregion. Dette skjer til dømes for hovudstadene i delstatane.

Det er kommunen som har den direkte praktiske omsorga for dei forskjellige livsaspekt til innbyggjarane, som eigedomsregister, vedlikehald av mindre viktige tilkomstvegar, asfaltering, trafikkontroll på tilkomstvegar under deira kontroll samt grunnskoleutdanninga. Kommunen tilbyr også helsestasjonar for innbyggjarane. Dei kontrollerer og verifiserer publikumstransport innanfor kommunen (taxi, bybussar, lokaltrafikk). Kommunen har også ansvar for den lokale søppelhandsaminga samt dei opne marknadane.

Dei politiske inndelingane i kommunen (distrikt) er lagt til rådhuset (prefeitura). Ein kommune er delt opp i bairroer innanfor same region. Det kan også vere under-prefeituras som desentraliserer administrasjonen sin dag til dag operasjon. Uansett er all utøvande politisk makt under ordføraren sin (prefeito) kontroll og assistentane hans (tillitsverv).

Kommunen har ingen væpna politistyrke, men har derimot eit kommunepoliti (guarda municipal) som generelt ikkje nyttar skytevåpen.

I Brasil samsvarar kommunegrensene sjeldan med naturlege eller kulturelle avgrensingar, men grensene samsvarar med politiske interesser åt dei lokale oligarkane.

I dag har Brasil 5 560 kommunar fordelt på 26 delstatar og eit føderalt distrikt.

Kjelde 
 Tilsvarande artikkel på bokmålswikipedia

Brasil
ISO 8859-1

ISO 8859-1, eller ISO/IEC 8859-1:1998 Information technology -- 8-bit single-byte coded graphic character sets -- Part 1: Latin alphabet No. 1 eller mindre formelt Latin-1 er del 1 av ISO/IEC 8859, ein standard for koding av teikn i latinske alfabet. ISO 8859-1 omfattar alle ASCII-teikn pluss dei fleste spesialteikn som er brukt i vesteuropeiske språk. Standarden er grunnlaget for to svært vanlege teiknsett: ISO-8859-1 (merk den ekstra bindestreken) og Windows-1252. Begge desse teiknsetta tilordnar eigne teikn i tillegg til ISO 8859-1.

Verdiene 00-1F, 7F, og 80-9F er ikkje definert i ISO 8859-1.

Sjå også 
 ISO 8859

Bakgrunnsstoff 
 ISO/IEC 8859-1:1998 Information technology -- 8-bit single-byte coded graphic character sets -- Part 1: Latin alphabet No.

Teiknsett
08859-1
Campinas

Campinas (IPA: ) er ein kommune i delstaten São Paulo i søraustregionen av Brasil. Byen vart grunnlagt den 14. juli 1774 av Barreto Leme. Innbyggjartalet låg på om lag 968 000 i 2000, av dei bur meir enn 98 prosent i forstadene. Campinas er nest største byen i delstaten. Kommunen dekkjer eit areal på 801 km². 

Operakomponisten Carlos Gomes (1836-1896) vart fødd i byen.

Galleri 

Kommunar i São Paulo
Skipingar i 1774
Den sørlege halvkula

Den sørlege halvkula er den dela av jordoverflata som ligg sør for ekvator.

Området omfattar fire kontinent — Afrika, Australia, Sør-Amerika og Antarktika — og er delt av fire hav — Sør-Atlanteren, Indiahavet, Stillehavet og Sørishavet). Sommaren finn stad rundt desember–februar og vinteren rundt juni–august.

Se også 
 Den nordlege halvkula

Geografi
Regionar

he:המיספירה#חצי הכדור הדרומי
Kniv

Kniv er ein reiskap med skaft og ofte eit skarpt blad, som regel av metall, som er lagd for å kutte av, forme til eller dele opp ymse materiale med. Vanlegvis vert knivane laga med ulike formar og i ulike storleikar etter kva det er meininga å nytte dei til, og er som reiskapsgruppe den mest allsidige av alle. Ei mengd ulike handverkarar nyttar knivar, og knivar er i dagleg bruk i så godt som alle hushaldningar. Knivar kan brukast til å skjere i og forme til materiale som tre og lêr, til slakting og oppstykking av dyr, til matlaging og for å eta med. Knivar har frå gamalt av òg vore nytta som våpen, ikkje minst som drapsvåpen i slåsskampar eller andre situasjonar der sinne og brutalitet tek makta over ein person.

Forbod i Noreg mot å ha med seg kniv og liknande på offentleg stad 
Ved ei lov 11 juni 1993 nr. 79 fekk den norske straffelova ein ny paragraf 352 a, endra ved lov 28 juni 2002 nr. 53, som sette forbod mot å ha med seg kniv eller liknande kvass og farleg reiskap på offentleg stad når det ikkje ligg føre ei akseptabel årsak til det:

«§ 352a. Med bøter eller fengsel inntil 6 måneder eller begge deler straffes den som forsettlig eller grovt uaktsomt på offentlig sted bærer kniv eller et lignende skarpt redskap som er egnet til bruk ved legemskrenkelser. Medvirkning straffes på samme måte. Forbudet gjelder ikke kniv eller annet redskap som brukes til eller bæres i forbindelse med arbeid, friluftsliv eller annet aktverdig formål.»

Bakgrunnsstoff 
 

Jaktreiskapar
Snikkarreiskapar
Etereiskapar
Ting av metall
Knivar
Trearbeidsverktøy
Den nordlege halvkula

Den nordlege halvkula er den delen av jordoverflata som ligg nord for ekvator. Ho omfatter Nord-Amerika, Europa, Asia og delar av Afrika og Sør-Amerika. Vinteren finn stad rundt desember–februar og sommaren rundt juni–august.

Det meste av landjorda (67,3 %) og kring 90 % av innbyggjarane på jorda er på den nordlege halvkula. I tillegg til heile Nord-Amerika og Europa omfattar ho dei nordlegaste delane av Sør-Amerika, rundt to tredelar av Afrika og nesten heile Asia.

Sjå òg 
 Den sørlege halvkula

Kjelder

Geografi
Regionar
ISO 8859

ISO 8859 er ein standard som definerer fleire teiknsett til bruk for datamaskiner. Standarden har fleire delar: ISO 8859-1, ISO 8859-2 osv.

Teiknsetta i ISO 8859 
ISO 8859 inneheld desse teiknsetta:

Samanlikning av teikna i den delen av ISO 8859 som varierer mellom dei ulike teiknsetta i standarden.

0xA0 nyttast alltid til hardt mellomrom. 0xAD er vanlegvis nytta til mjuk bindestrek, som bere syner seg når teiknet hamnar ved slutten av ei line. Andre tomme felt er enten ubrukt eller systemet som nyttar dei, syner dei ikkje.

Det er nye tillegg som ISO/IEC 8859-7:2003- og ISO/IEC 8859-8:1999-versjonane. LRM står for venstre-til-høgre-merke (left-to-right-mark, U+200E) og RLM står for høgre-til-venstre-merke (right-to-left-mark, U+200F).

Sjå også 
 ISO 8859-1
 ASCII

Teiknsett
08859