alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wuhan

Wuhan er ein kinesisk storby som er hovudstad i provinsen Hubei i det sentrale Kina. Folketalet innanfor bygrensene var i 2007 omtrent 6 600 000, men heile storbyområdet har 9,7 millionar innbyggarar.

Namn

Namnet «Wuhan» er ei samantrekking av namna til dei to store byane på nord- og sørbreidda av Yangtze som utgjer storbyen. «Wu» viser til Wuchang () på sørbreidda av elva, medan  «Han» viser til Hankou () på nordbreidda.

Nordfelttoget i Kina kom til området i 1926, og vedtok å slå saman Hankou, Wuchang og distriktet Hanyang til ein by som kunne vera hovudstad for nasjonalist-styrte Kina. 1. januar 1927 blei den nye byen utropt. Namnet blei først skrive  med tradisjonell kinesisk skrift, og seinare forenkla til .

Geografi

Storbyområdet ligg der Han-elva blir del av Yangtze-elva, aust på Jianghan-sletta.

Historie

Antikken
Wuhan-området har vore folkesett i minst 3 500 år. Panlongcheng i Huangpi-distriktet er ein arkeologisk funnstad som særleg er knytt til Erligang-kulturen (ca. 1510–ca. 1460 fvt.), med ein tynnare folkesetnad under den tidlegare Erlitou-kulturen.

Moderne tid
Wuchang-opprøret, som enda med at Qing-dynastiet fall, vart starta i Wuhan av følgjarane til Sun Yat-sen den 10. oktober 1911. 

Opprøret vart til ein revolusjon, og etterkvart som revolusjonen spreidde seg til andre delar av landet konsentrerte Qing-styret lojale væpna styrkar mot opprøret i Wuhan.

Slaget om Yangxia fann stad frå 17. oktober til 1. desember, der revolusjonshæren og lokale frivillige forsvara byen mot dei overtalige Qing-styrkane leia av Yuan Shikai. Huang Xing kom til Wuhan tidleg i november for å leie revolusjonshæren.

I desember 2019 vart eit nytt koronavirus først identifisert i Wuhan, SARS-CoV-2 som forårsaka koronavirus-pandemien i 2019–2020.

Økonomi

Konsern som har hovudkvarter i byen er mellom anna WISCO (Wǔhàn gāngtiě (jítuán) gōngsī, 'Wuhan jarn- og stål-korporasjon'), og bilfabrikanten Dongfeng Peugeot-Citroën.

Styresmakter
Wuhan har status som subprovinsiell by. Byen blir styrt av lokalavdelinga av Det kinesiske kommunistpartiet. Det lokale partiet gjev administrative ordrar, samlar inn skatt, styrer økonomien og gjev styring til ein lokal folkekongresskomité som tek politiske avgjerder.

Sjå også 
Utbrotet av Corona-virus i Wuhan i 2019 og 2020

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Wuhan» frå ,  den 13. juni 2020.

Bakgrunnsstoff

Wuhan i Store norske leksikon

Byar i Hubei
Subprovinsielle byar i Kina
Gold Coast i Queensland

Gold Coast er ein by og ein kommune i det søraustre hjørnet av Queensland i Australia. Det er den nest mest folkerike byen i Queensland og var den sjuande mest folkerike byen i Australia i 2005. Byen er kjent for sitt solrike, tropiske klima, populære surfestrender og kanalar. Byen er dominert av høge bustadkompleks og mange turistattraksjonar. Byen har den 20. høgaste skyskraparen i verda.

Byar i Australia
Byar i Queensland
Separator

Ein separator er eit apparat som ved hjelp av sentrifugalkraft skil to væsker som ikkje er løyselege i kvarandre, til dømes olje og vatn. Ordet separator kjem frå latin separo som tyder 'skilje'.

Separering av mjølk 

Separatoren blir mellom anna brukt til å skilje fløyte frå mjølk. Skummamjølka har større tettleik enn fløyten og vert kasta mot ytterkanten, slik at fløyten vert pressa inn mot sentrum. I dei første separatorane måtte fløyten skummast av for hand. Den kontinuerlege separatoren vart konsturert i 1878 av L.C. Nielsen i Danmark og Gustaf de Laval i Sverige, som fann han opp uavhengig av kvarandre. Separatoren vart forbetra fram mot 1890 med separatorkula (Alfa-innsatsen), som var kjernen i Alfa-Laval-separatoren. Separatorkula har ein stabel tynne skåler med små mellomrom, desse roterer i sentrifuga og skil fløyten frå skummamjølka. Framstilling av separatorar vart storindustri i Sverige, og Alfa-Laval vart den største produsenten. Andre store produsentar var tyske Westfalia og Diabolo.

Separering på gardane 

Ein handriven separator har kapasitet på frå 100 til 600 liter mjølk for timen. Mjølka bør vere kuvarm eller lydd til vel 30 ˚C før ho blir helt i bollen. Så kan ein starte sveivinga, og ei bjølle gjev lyd om farten er for låg eller for høg. Når farten er rett, opnar ein slik at mjølka renn ned gjennom kula. Etter kort tid kjem fløyten ut av ein tut og skummamjølka ut av ein annan. Feittinnhaldet i skummamjølka vert større om mjølka er kald. Feittinnhaldet i fløyten kan regulerast med ein skrue på separatorkrona. 

Mot hundreårsskiftet var separatoren folkeeige i det norske landbruket, og i 1939 var det kring 125 000 separatorar i landet. I vår tid skjer nesten all kommersiell foredling av mjølk på meieria, men det finst nokre få gardar som leverer smør til meieriet eller har produksjon av mjølkeprodukt for sal frå garden.

Kjelder 
 Westfalia, brukarhandbok for separator (ca 1935)
 Kunnskapsforlaget, Store norske leksikon
 Svensk Wikipedia
 Inge Krokann: Det store hamskiftet i bondesamfunnet, Det norske samlaget, 1976.

Bakgrunnsstoff 
 «Du skal sjå ho har skrudd», kåseri av Sverre Bungum i Vestnytt 

Jordbruksreiskapar
Mjølkeproduksjon
Meieriindustri
Wunder-Baum

Wunder-Baum (på norsk ofte skrive Wunderbaum) er ein parfymert bit av papp forma som eit tre. Namnet er eit verna varemerke for det sveitsiske firmaet Julius Sämann Ltd. Wunder-Baum vert brukt for å parfymere og pynte opp i bilar, og finst i fleire ulike duftar. Klasar av Wunder-Baum i spegelen i bilen blir ofte assosiert med såkalla rånarar.

Bilar
Kolo Touré

Kolo Abib Touré () er ein fotballspelar som for tida speler for den britiske klubben Manchester City. Posisjon på banen er stoppar.

Biografi

Klubbfotball 
Touré vart oppdaga på fotballskulen i Abidjan og vart fort ein av dei største spelarane for den afrikanske klubben ASEC Mimosas.
I 2000 fekk han fekk også sin første kamp for Elfenbeinskystens landslag berre 19 år gammal.
Deretter fann han vegen til Europa og Arsenal i februar 2002 for £150,000. Touré fekk likevel ikkje sin debut for Arsenal før neste sesong mot Liverpool i FA Community Shield august 2002. I byrjinga spela Touré både som midtbanespelar og forsvarar. Men ettersom Martin Keown aldri vart erstatta gav Arsène Wenger han midtstopparrolla saman med Sol Campbell. Ettersom åra gjekk vart Touré kjent som ein av dei beste stopparane i Premier League og vart ein publikumsfavoritt blant Arsenal-supporterane. Han var også ein nøkkelspelar i sesongen 05-06 då Arsenal fullførte Premiership utan tap. I august 2006 signerte Touré ein ny fire-års kontrakt med Arsenal som gav han rundt £70,000 i veka. «I can see myself staying here at Arsenal for the rest of my career,» sa han. «Why would I want to leave? I love my football here, my family is settled here and the club is ambitious. It is fantastic.»

Den 28. juli 2009 vart det bekrefta at Touré hadde gått til Manchester City for 16 millionar pund.

Internasjonal fotball 
Han har spela for Elfenbeinskysten sidan 2000. Debuten hans var i april 2000 mot Rwanda. Han er eit klart førsteval i laget der bror hans Yaya Touré også er med. Han spelte alle dei 5 kampane for Elfenbeinskysten då dei i 2006 vart nummer 2 i African Cup of Nations i Egypt.

Familie 

Touré har to brør som også speler fotball på internasjonalt nivå, Yaya Touré, Ibrahim Touré. Som ein praktiserande muslim bur han i lag med kona si Awo, dottera Sania og sonen Yiassin.

Karrierestatistikk 

(frå 20. august, 2006)

(* FA Cup, League Cup and FA Community Shield)

Merittar 

Internasjonalt

African Cup of Nations: 2 2006

Arsenal

FA Cup vinner: 2003, 2005

FA Premiership vinner: 2003-04

Champions League finalist: 2006

Ivorianske fotballspelarar
Arsenal-spelarar
Manchester City-spelarar
Akhurjan

Akhurjan er ei elv i dei sørlege områda av Kaukasus. Ho har sitt utspring i Armenia, og strøymer langs grensa til Tyrkia, og fungerer som den geografiske grensa mellom dei to landa. Til slutt munnar ho ut i elva Aras, som ei sideelv, nær Bagaran. Akhurjan har eit nedslagsfelt på om lag 9 500 km2 og er 186 km lang. 

Gjumri, den nest største byen i Armenia, ligg på austsida av elva. Langs Akhurjan finn ein også fire av dei tolv tidlegare hovudstadane i Armenia: Ani, Bagaran, Jervandasjat og Sjirakavan.

Soge 
Då den bysantinske hæren kom til provinsen Sjirak i 1041, samla armenske adelsmenn (nakhararar) seg i lag mot dei, kommandert av Pahlavuni-generalen Vahram Pahlavouni. Vahram samla saman 30 000 infanteristar, og eit kavaleri på 20 000 og danna tre divisjonar som kjempa mot bysantinarane.  Slaget som følgde enda med at bysantinarane vart slakta. Kampane skal ha vore så kraftige at all blodet som rann ut i Akurjan farga vatnet raudt. 
Bysantinarane etterlét 20 000 omkomne. Sigeren gjorde at Vahram Pahlavuni i lag med katolikos Petros Guedadarts kunne krone Gagik II som konge av Armenia og så ta festninga i Ani, som var i hendene på Vest Sarkis.

Brua over Akhurjan 
Brua over Akhurjan kan gå heilt tilbake til Bagratuni-dynastiet., men sannsynlegvis er ho frå 1200-talet. Ein inskripsjon ein har funne i nærleiken seier at det vart gjort arbeid på vegen fram til brua tidleg på 1300-talet.

Brua var bygd opp av ein enkel boge, som i dag har fall ned, og berre høge landfeste, som kan ha vore del ein av ein kraftig port, står igjen. På 1800-talet fortalte reisande om eit vakthus like ved brua, men dette har gått tapt.

Kjelder 

Elvar i Armenia
Elvar i Tyrkia
Internasjonale elvar i Asia
Internasjonale elvar i Europa
Den armensk-tyrkiske grensa
Yokohama

Yokohama (横浜市; -shi) er residensstad i Kanagawa prefektur på øya Honshu i Japan. Byen hadde 3,65 millionar innbyggarar i 2009. Yokohama ligg ved Tokyobukta si vestre side, ca. 25 km sør for sentrum av Tokyo, og er den nest største byen i Japan. Byen er ein del av Tokyoregionen og er saman med Kawasaki i nord og sentrum for Keihin, den viktigaste industriregionen i Japan. I byen finst det store stålverk, oljeraffineri, verft, bilindustri og ei omfattande tilverking av verktøymaskinar. Yokohama har fleire universitet og ei rad høgskolar. Den største importhamna i Japan ligg i Yokohama.

Hamnebyar i Japan
Byar på Honshu
Tu bisjbát

Tu bisjbát, hebraisk ט"ו בשבט, er ei jødisk høgtid som blir feira den femtande sjebát. Dagen blir også kalla «nyår for tre». Han blir gjerne feira med signingar og eit måltid der ein et særskild frukt og annan grøde. 

Jødiske høgtider
Sjebát
Follafoss

Follafoss er ein tettstad i Steinkjer kommune i Trøndelag med . Staden ligg på nordsida av Beitstadfjorden. Follafoss er kjend for fabrikken Södra Cell Folla, som er Noregs einaste produsent av CTMP (kjemisk termo-mekanisk pulp).

Tettstader i Trøndelag
Busetnader i Steinkjer
Robert Bjørk

Robert Bjørk () er ein norsk lokalpolitikarar frå Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Verran kommune frå 2004 til 2007.

Ordførarar i Verran
Ap-ordførarar i Nord-Trøndelag
Aras

Aras (òg kalla Araks, Arax, Araxi, Araxes, Araz, eller Jeraskh; tyrkisk Aras Nehri armensk Արաքս, aserbajdsjansk Araz, persisk ارس, kurdisk Aras eller Araz) er ei elv som renn gjennom landa Tyrkia, Armenia, Iran og Aserbajdsjan. Den totale lengda er 1 072 km.

Grenseelva 
Aras har utspring nær Erzurum i Tyrkia. Ho møter elva Akhurjan søraust for Digor, og dannar så grensa mellom alle landa i området. Først mellom Tyrkia og Armenia, før ho vidare strøymer langs Tyrkia og Aserbajdsjan sin Nakhitsjevan-eksklave. Ho renn så vidare langs grensa av Iran og Nakhitsjevan, grensa mellom Iran og Armenia og så grensa mellom Iran og sjølve Aserbajdsjan, før ho møter elva Kura. Kura renn så ut i Kaspihavet.

Soge 

Namnet til Aras går heilt tilbake til det antikke Armenia. I antikken meinte Armenes, som ein trur er stamfaren til dagens armenarar, at vatnet var heilag. Ut i frå dette kalla han elva opp etter Arast, ein etterkomar av den legendariske armenske patriarken Haik. Namnet vart seinare hellenisert til Araxes, og vart ein del av Kura-Araxes kulturen, eit prehistorisk folk som blømde i dalane til elvene Kura og Aras. 

Fleire gonger er det derimot Volga som vert kalla Araxes, særleg i Herodot sine soger. 

Enkelte meiner òg at Aras er elva Gihon, som er nemnd i andre kapittel av Bibelen. Gihon var ei av fire elvar som rann ut frå Edens hage

I moderne historie er Aras mest kjend som ei geografisk, politisk grense. I 1813 vart ho vald som grensa mellom Persia og Russland i Golestan-traktaten, der heile området nord for elva vart annektert til Russland. Iran og Sovjetunionen bygde seinare ei felles demning i elva i Poldasjt-området.

Populær kultur 
Elva Aras vert nemnd i songen «Holy Mountains» av musikkgruppa System of a Down på albumet Hypnotize.

Kjelder 

Elvar i Tyrkia
Elvar i Armenia
Elvar i Iran
Elvar i Aserbajdsjan
Internasjonale elvar i Asia
Den armensk-iranske grensa
Den armensk-tyrkiske grensa
Den aserbajdsjansk-iranske grensa
Den aserbajdsjansk-tyrkiske grensa
Jernmalm

Jernmalm eller jarnmalm er ein malm som blir brukt til å framstilla jern.

Dei to vanlegaste typane jernmalm er dei to jernoksida magnetitt (Fe3O4) og hematitt (Fe2O3). Ettersom begge desse i stor grad er brukte opp på verdsbasis, er det også vanleg å ta ut annan jernmalm, som takonitt. Dette er ein samansett malm der ein må fjerna dei ikkje-jernhaldige delane før jernframstillinga tek til.

I Noreg blei dei første jernmalmane vunne ut frå myrmalm. I nyare tid har ein teke ut jernmalm i mellom anna Sør-Varanger kommune (Sydvaranger AS) i Finnmark og Rana kommune (Rana Gruber AS) i Nordland.

Økonomisk geologi
Jern
Malmførekomstar
Råvarer
Koparkis

Chalkopyritt eller koparkis er eit tetragonalt mineral som består av kopar, jarn og svovel CuFeS2, med 34,6 % kopar. Mineralet er messinggult, ofte anløpt, sprøtt og med lågare hardleik enn pyritt (lèt seg risse med kniv.)

Chalkopyritt er det mest utbreidde koparmineral og ein av dei viktigaste koparmalmane. Det opptrer i ei rekkje ulike typar av førekomstar, ofte saman med pyritt, til dømes på dei norske kisførekomstar som Folldal, Løkken, Røros, Grong og Sulitjelma.

Sjå òg 
 koparmalm

Kjelder
Chalkopyritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff

Koparmineral
Sulfidmineral
Jernmineral
Tetragonale mineral
Elva Arpa

Arpa (armensk Արփա) er ei elv som renn gjennom Armenia og Nakhitsjevan-eksklaven til Aserbajdsjan. Ho har sitt utspring i Vayots Dzor-provinsen (marz) til Armenia og er ei av sidelvene til Aras. Ho renn gjennom mange byar og landsbyar, og er kjend for å vere vakker og ha flotte omgivnadar. 

Arpa
Arpa
Fosdalens Bergverk

Fosdalens Bergverk var eit bergverk som blei etablert i 1906, i Malm i Nord-Trøndelag. Gruva henta ut jernmalm fram til 1989, da ho gjekk konkurs. Ho blei drive vidare fram til 1999 under namnet «Nye Fosdalen Bergverk». Gruva i Malm er den djupaste i Nord-Europa.

Bergverk i Noreg
Historie i Steinkjer
Tidlegare gruvedrift i Noreg
Skipingar i 1906
Södra

Södra Skogsägarna eller berre Södra har hovudkontor i Växjö, i Sverige. Södra er Sveriges største skogeigarforening. Södra hadde i 2003 35 000 medlemmar som eigde over 2,1 millionar hektar skog i Götaland. Same år omsette foreininga for 13 milliardar svenske kroner.

Södra er delt inn i Södra Cell, Södra Skog, Södra Skogsenergi, Södra Timber og Gapro. I Noreg hadde konsernet to massefabrikkar; Södra Cell Folla, som produserer CTMP og vart overteke av det austeriske papir- og emballasjekonsernet Mayr-Melnhof Karton AG i september 2013 og gjeve namnet FollaCell, og Södra Cell Tofte, som produserte sulfatmasse, men vart lagd ned i 2013 og deretter demontert. Gapro er representert i Brumunddal, Dal og Drammen.

Bakgrunnsstoff
Södra

Skogbruk
Treforedling
Føyno

Føyno er ei øy sør for øya Stord, i Bømlafjorden. Føyno høyrer til Stord kommune, og er knutepunkt for trekantsambandet, som knyter Stord og Bømlo saman med Sveio og fastlandet.

Øya vart landfast i desember 2000 mot Sveio gjennom Bølmafjordtunnelen og mot Stord i nord over Stordbrua. Bomstasjonen for trekantsambandet er lagt på Føyno. 

Føyno hadde ein sentral plass i Sunnhordland i mellomalderen og gav namnet til skipsreidet Føyen.

Øyar i Vestland
Geografi i Stord
Per Sverre Rannem

Per Sverre Rannem () (Ap) var ordførar i Steinkjer kommune. Perioden 2003-2007 var den andre han sat som ordførar. I 2003 vart han vald ved direkteval til ordførar. Rannem har yrkesbakgrunn frå bankvesenet.

Han var ikkje Arbeidarpartiet sin ordførarkandidat i Steinkjer ved kommunestyrevalet i 2007.

Kjelder 
 Steinkjer kommune si nettside om ordføraren.
 Artikkelen «Rannem vraket» hjå NRK Nord-Trøndelag.

Ordførarar i Steinkjer
Ap-ordførarar i Nord-Trøndelag
Hrazdan

Hrazdan (armensk: Հրազդան) er ei av dei største elvene i Armenia. Ho har sitt utspring frå Sevansjøen like sør for Vanadzor og munnar ut i Aras ved grensa til Tyrkia. Hrazdan renn gjennom Jerevan, hovudstaden i Armenia, og er ei av dei viktigaste elvene i Armenia både når det gjeld fiske og straumproduksjon. 

Elvar i Armenia
Eriesjøen

Eriesjøen (engelsk Lake Erie) er ein av dei store sjøane i Nord-Amerika. Sjøen grensar til delstatane Ohio, Pennsylvania, New York og Michigan. I nord grensar han til Canada. Eriesjøen er den trettande største ferskvass-innsjøen i verda. Sjøen har eit areal på 24 000 km² og har ei gjennomsnittsdjupn på 19 meter. Han inneheld 483 km³ vatn.

Sjøen er kalla opp etter irokesarstammen erie, som budde i sør for sjøen før europeiske nybyggarar dreiv dei vekk frå området.

Sjøen skaper gunstige tilhøve for jordbruk i dei omkringliggande områda i Ontario, Ohio, Pennsylvania og New York. Sjøen inneheld mange fiskeartar og er populær både for sportsfiske og profesjonelle fiskeri. Men, etter at høge ureiningsnivå vart oppdaga på 60- og 70-talet har det vore ein lang debatt om forvaltning av sjøen og fiskeria.

Dei fem store sjøane er Øvresjøen, Michigansjøen, Ontariosjøen, Eriesjøen og Huronsjøen.

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i USA
Innsjøar i Ontario
Geografi i Ohio
Geografi i Pennsylvania
Geografi i delstaten New York
Geografi i Michigan
Dei store sjøane
Innsjøar i Canada
El Cid

Rodrigo Díaz de Vivar () død i Valencia, kjend som El Cid Campeador, var ein spansk adelsmann som er kjend for å ha tatt Valencia frå maurarane etter å ha blitt forvist frå Spania av kong Alfonso. 

Etter den vellykka omleiringa gjorde han Valencia til hovudsete i sitt nye kongerike. Tilnamnet «El Cid» var maurisk for 'mektig herre' og «El Campeador», som han fekk av dei kristne tilhengarane sine, tyder 'sigerherre'. El Cid døydde som ein umåteleg rik mann og har blitt ein spansk nasjonalhelt.

Spansk historie
Spanske nasjonalheltar
Spanske adelege
Figurar i epos
Øvresjøen

Øvresjøen (engelsk Lake Superior, fransk Lac Supérieur, ojibwe Gitchigami) er den største av dei fem store innsjøane Great Lakes som ligg på grensa mellom Canada og USA. Han grensar til Ontario i Canada, Minnesota, Wisconsin og Michigan i USA. 

Øvresjøen er med sine 82 000 km² den største ferskvatn-innsjøen i verda rekna i areal, Kaspihavet er større men er av saltvatn, og Bajkalsjøen i Sibir har større volum. Største lengde og breidde er 563 og 257 kilometer. Middeldjupna er 149 meter og han er 406 meter djup på det djupaste og inneheld 12 232 km3 vatn.

Strendene,  inkludert øyene, har ei total lengde på 4 393 kilometer. Den største øya i innsjøen er Isle Royale. Over 200 elver har utløpet sitt i sjøen, dei største er Nippigon River, St. Louis River, Pigeon River, Pic River, White River, Michipicoten River og Kaministsquia River. 

Viktige byar ved Øvresjøen er Duluth, Thunder Bay, Marquette, Sault Ste. Marie, Ontario og Sault Ste. Marie, Michigan.

Namnet 
På ojibwe er sjøen kalla «Gichigami» som tyder «stort vatn», men sjøen er betre kjent som «Gitche Gumee». Dette kjem av at Henry Wadsworth Longfellow nytta dette namnet på sjøen i det episke diktet om Hiawatha som heiter The song of Hiawatha. Øvresjøen er også referert til som «Gitche Gumee» i songen The Wreck of the Edmund Fitzgerald av Gordon Lightfoot. Det var franskmennene som gav sjøen namnet le lac supérieur eller Øvresjøen fordi sjøen låg ovanfor Huronsjøen.

Dei store sjøane 

Dei store sjøane består av fem innsjøar; Øvresjøen, Michigansjøen, Huronsjøen, Eriesjøen og Ontariosjøen

Bakgrunnsstoff 

Dei store sjøane
Innsjøar i Ontario
Geografi i Minnesota
Geografi i Wisconsin
Geografi i Michigan
Vorotan

Vorotan (armensk: Որոտան) er ei elv i den sørlege delen av Kaukasus i Armenia, og ei av sideelvene til Aras. Ho har sitt utspring frå den sørarmeniske provinsen Syunik, og strøymer 119 km søraustover gjennom Armenia, og så 59 km gjennom Nagorno-Karabakh, eit område som både Armenia og Aserbajdsjan gjer krav på, før ho renn ut i Aras ved grensa til Iran. Elva renn stort sett gjennom eit fjellandskap, og fleire stader gjennom djupe gjel. Byane Sisian og Kubatly ligg òg langs leiet til elva. Under Sovjet-perioden, vart det bygd tre vasskraftverk langs elva. 

I eit forsøk på å auke vassmengda i Sevansjøen, vart det bygd ein 22 km lang tunnel frå Vorotan til innsjøen. Arbeidet byrja på 1980-talet, men måtte stoppast i 1988 med berre 4 km igjen av tunnelen, på grunn av ein væpna konflikt mellom Aserbajdsjan og Armenia over Nagorno-Karabakh-regionen. Den armenske regjeringa gjorde omsider tunnelen ferdig i 2003, men ein har enno ikkje byrja å tappe vatn inn i innsjøen.

Elvar i Armenia
Hypoplastisk venstre hjarte-syndrom

Hypoplastisk venstre hjartesyndrom eller hjarte-syndrom (HVHS) er ein medfødd hjartefeil. Han er kjenneteikna av lite venstre hjartekammer, liten eller heilt tett aortaklaff og at byrjinga på livpulsåra (latin: aorta ascendens) er smal.

Medfødde hjartefeil
Huronsjøen

Huronsjøen (engelsk Lake Huron) er ein av dei store sjøane  i Nord-Amerika. Han er den nest største av desse sjøane, og den tredje største ferskvatn-innsjøen i verda. Sjøen har eit areal på 59 600 km² og inneheld 3 540 km³ vatn. Største lengde og breidde er 332 og 245 kilometer. Gjennomsnittsdjupna er 59 meter og største djup er 229 meter. 

Huronsjøen inneheld den største øya i nokon innsjø i verda. Manitoulinøya skil den nordre kanalen og den georgiske bukta frå resten av sjøen.

Dei fem store sjøane er Øvresjøen, Michigansjøen, Ontariosjøen, Eriesjøen og Huronsjøen.

Større byar ved Huronsjøen 
 Saginaw i Michigan
 Bay City i Michigan
 Alpena i Michigan
 Cheboygan i Michigan
 St. Ignace i Michigan
 Port Huron i Michigan
 Goderich i Ontario
 Sarnia i Ontario

Dei store sjøane
Innsjøar i USA
Innsjøar i Ontario
Geografi i Michigan
Ontariosjøen

Ontariosjøen (Lake Ontario) er ein av dei fem innsjøene i Nord-Amerika som inngår i Dei store sjøane (Great Lakes). 

Ontariosjøen er den minste av dei store sjøane med eit areal på  19 009 km² og eit volum på 1 639 km3. Ontariosjøen er den 14. største innsjøen i verda. Største djupn er 244 meter.

Dei store innsjøane består av fem innsjøar; Øvresjøen, Michigansjøen, Huronsjøen, Eriesjøen og Ontariosjøen.

Innsjøar i USA
Innsjøar i Ontario
Dei store sjøane
Delstaten New York
Almsee

Almsee er ein innsjø i Øvre Austerrike i Almtal, sør for byen Grünau im Almtal. Innsjøen ligg i dei nordlege områda av fjella Totes Gebirge og er om lag 2,3 km lang og 700 m brei. Vatnet frys til kvar vinter, og det er ein populær stad for å stå på skeiser og spele curling. Svømming, bading og dykking er derimot forbode på grunn av det rike fiskelivet. Av fiskeartane i innsjøen finn ein bekkerøye, røye, bekkeaure, regnbogeaure og harr. 

Konrad Lorenz gjorde viktige observasjonar av grågåsa i innsjøen. 

Innsjøar i Austerrike