alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Niels Dyhren

Niels Frederiksen Dyhren () var ein norsk korporal og gardbrukar som representerte Norske Jægerkorps på Riksforsamlinga i 1814. I 1800 vart han soldat ved Jegerkorpset-Akershus regiment og i 1801 korporal i regimentets artillerikompani. Han deltok på dansk-norsk side i Napoleonskrigane i 1807-1809 og 1814. Han fekk tilbod om å tre inn i offisersrekkene, men takka nei fordi han ønskte å slå seg ned som gardbrukar. 

I 1814 var han medlem av riksforsamlinga i Eidsvoll som andre deputerte representant for Norske Jægerkorps, og var på den tida korporal i Valderske skarpskytterbataillon. I riksforsamlinga fylgde han sjølvstendepartiet, men han deltok ikkje aktivt. Han gjorde seg likevel merksam ved å røyste imot alt det hans overordna, kapteinen og unionsmannen Palle Fleischer, røysta for. Etter riksforsamlinga heldt han fram som valmann. Han vart aldri stortingsmann, men var varamann i 1832. I ei tid var han også varaordførar på heimstaden.

Han døydde som kårmann på garden i Balke sokn på Østre Toten i 1866.

Kjelder 

 «Niels Dyhren» i Biographiske Efterretninger om Eidsvolds-Repræsentanter og Storthingsmænd i Tidsrummet 1814-1845.
 Niels Dyhren frå Eidsvoll 1814
 

Eidsvollmenn
Norske korporalar
Norske gardbrukarar
Folk frå Østre Toten
Isak Abrahamsen

Isak Abrahamsen () var ein norsk turnar som vart olympisk meister i turn, lagkonkurransen fritt system, under sommar-OL 1912 i Stockholm.

Kjelder 

Norske turnarar 
Olympiske meistrar for Noreg 
Medaljevinnarar under sommar-OL 1912
Norske deltakarar under sommar-OL 1912
Gymnastar under sommar-OL 1912
Idrettsutøvarar frå Bergen
Scalpay i Indre Hebridane

Scalpay (skotsk-gælisk Sgalpaigh) er ei øy i Indre Hebridane i Skottland. 

Ho ligg aust for Skye og Loch na Cairidh ligg mellom dei. Det høgaste punktet på Scalpay er Mullach na Càrn på 396 meter over havet. Øya har eit areal på nesten 25 kvadratkilometer. 

Scalpay er privateigd og det vert drive ein kronhjortgard på øya med jaktområde og feriehytter. Det meste av Scalpay er dekt av lyngheier, medan ein fin enkelte plantasjar med bartreskog.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Scalpay, Inner Hebrides» frå ,  den 20. februar 2010. 
 

Øyar i Indre Hebridane
Scarba

Scarba er ei øy på vestkysten av Skottland. Administrativt er ho ein del av regionen Argyll and Bute.

Scarba ligg i dei indre Hebridane, like nord for Jura. Aust for Scarba ligg Slate Islands og fastlandet (eigentleg øya Storbritannia), og nord og vest for øya ligg Firth of Lorn.

Scarba er forma som ein rund og forholdsvis bratt haug. Ho har eit areal på 14,74 km², og det høgaste punktet på øya er Cruach Scarba som er 449 meter over havet. I klassifiseringssystemet for fjell på Dei britiske øyane er Cruach Scarba ein marilyn. Scarba har ikkje hatt fast busetnad sidan 1960-talet, men det ligg nokre bygningar ved Kilmory Lodge på austsida av øya.

Øya er dekt av lyngheier og vert nytta til beitemark. Det er ein stor bestand av hjort på øya.

Sundet mellom Scarba og Jura vert kalla Corryvreckan, her dannar ein sterk tidvassstraum den tredje sterkaste malstraumen i verda. Scarba, den mindre naboøya Lunga og holmane kjent som Garvellachs utgjer til saman verneområdet Scarba, Lunga and the Garvellachs National Scenic Area.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Scarba» frå ,  den 20. februar 2010.  
 

Øyar i Indre Hebridane
Seil i Skottland

Seil (skotsk-gælisk Saoil) er ei øy i Slate Islands på austsida av Firth of Lorn, 11 km sørvest for Oban i Skottland. 

Seil har vore landfast til det skotske fastlandet sidan 1792 då Clachan Bridge vart bygt av ingeniør Robert Mylne. Ho vert òg kalla «Brua over Atlanteren» og er framleis i bruk i dag. Tidleg på sommaren er ho dekt av revebjøller.

Den største landsbyen på Seil er den tidlegare gruvelandsbyen Ellenabeich, der delar av Ring of Bright Water vart filma. Ellenabeich Heritage Centre opna i 2000 og vert drive av Scottish Slate Islands Trust. Senteret ligg i eit tidlegare gruvearbeidarhus og syner livet her på 1800-talet med gruvedrift, lokalt plante- og dyreliv og geologi. Ein annan landsby er Balvicar. Det går båtsamband frå Ellenabeich til Easdale og frå Cuan på øya til Luing.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Seil» frå ,  den 20. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Slate Islands
Øyar i Indre Hebridane
Shuna i Loch Linnhe

Shuna Island er ei øy i Loch Linnhe, utanfor Appin i Skottland. Øya har ein karakteristisk ås med flat topp på sørsida. Øya er ikkje lenger busett. 

Castle Shuna er eit lite tårnhus som no ligg i ruinar på sørsida av øya.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Shuna, Loch Linnhe» frå ,  den 20. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Indre Hebridane
Skerryvore

Skerryvore (frå gælisk An Sgeir Mhòr og tyder «Det store skjeret») er eit fjerntliggande skjer som ligg langt vest for Skottland, 19 km sørvest for øya Tiree. Skerryvore er òg namnet på fyret som står på skjeret. Det vart bygt mellom 1838 og 1844 av Alan Stevenson.

Fyret er 48 meter høgt og det høgaste fyrtårnet i Storbritannia. Kyststasjonen var i Hynish på Tiree, som i dag husar eit museum. Drifta vart seinare flytta til Erraid, vest for Mull. Sidan fyret ligg så langt til havs fekk fyrvaktarane ekstra godt betalt. Lyset skein utan avbrot frå 1844 og fram til ein brann i 1954 sette fyret ute av drift i fem år. Fyret vart automatisert i 1994.

Historie
Mellom 1790 og 1844 forliste meir enn tretti skip i området. Robert Stevenson, sjefsingeniør i Northern Lighthouse Board (NLB) gjekk i land på skjeret i 1804 og rapporterte behovet for eit fyr av eit eller anna slag der. Styresmaktene brukte lang tid og Robert Stevenson vendte attende til området i 1834 i lag med sonen sin, Alan. Ein innsåg at skjeret var den einaste staden i området som høvde seg for eit fyr. Det vart gjort utrekningar på kor store krefter fyrtårnet kunne tole. 

Alan Stevenson fekk i oppdrag å byggje tårnet, berre 30 år gammal. Han teikna eit tårn som var 42 meter høgt med ein base på 14 meter i diameter og ein topp, nær lanterna på berre 5 meter. I volum var fyret fire gonger større enn Eddystone fyr og dobbelt så stort som fyret på Bell Rock. Med 151 trappetrinn til toppen var fyret det høgaste og tyngste i verda på den tida og er framleis det største og høgaste fyret i Storbritannia.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Skerryvore» frå ,  den 20. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
Bathhurst, Bella. (2000) The Lighthouse Stevensons. London. Flamingo.
Haswell-Smith, Hamish (2004). The Scottish Islands. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
Munro, R.W. (1979) Scottish Lighthouses. Stornoway. Thule Press.
Murray, W.H. (1973) The Islands of Western Skottland. London. Eyre Methuen.
Nicholson, Christopher. (1995) Rock Lighthouses of Britain: The End of an Era? Caithness. Whittles.
"Skerryvore Lighthouse" Northern Lighthouse Board. Retrieved 17 januar 2008.

Notes

Bakgrunnsstoff
History of Skerryvore Northern Lighthouse Board
RLS, Erraid og Skerryvore Bellrock.org.uk
Island History Erraid.com

Øyar i Indre Hebridane
Fyr i Skottland
Argyll and Bute
Slate Islands

Slate Islands er ei øygruppe i Indre Hebridane, like utanfor vestkysten av Skottland, nord for Jura og sørvest for Oban. Dei største øyane er Seil, Easdale, Luing, Lunga, Shuna, Torsa og Belnahua. Scarba og Kerrera ligg like i nærleiken, men vert ikkje rekna med i øygruppa. 

Berggrunnen på øyane er skifer, og fram til midt på 1900-talet vart det drive steinbryting her. Steinbrytingsdrifta starta i 1630 og rundt år 1900 vart det brote kring åtte millionar skiferheller i året. Eilean-a-beithich («bjørkeøya») var ein gong i Slate Islands, i Easdale Sound. Det vart brote så mykje stein her at ho på det djupaste var 76 meter under havnivå, og berre den ytste kanten stakk opp av sjøen. Etter kvart braut sjøen gjennom og i dag er det berre ein liten flik av øya att.

Garvellachs ligg like sørvest for øyane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Slate Islands» frå ,  den 20. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 The Scottish Slate Islands Heritage Trust

Øyar i Indre Hebridane
Geografi i Argyll and Bute
Kulturvern

Kulturvern er ei samlenemning for arbeid med innsamling, dokumentasjon og formidling av materielle og immaterielle kulturuttrykk.

Materielt kulturvern kan seiast å arbeide for å sikre konkrete gjenstandar (kulturminne) og den kunnskapen dei fortel. Dette området går ofte under nemninga kulturminnevern. Den offentlege innsatsen innan kulturminnevernet vert i Noreg leia av Riksantikvaren, eit eige direktorat under Miljøverndepartementet.

Immaterielt kulturvern er det å ta vare på kunnskapar om handverk, teknikkar, soger og alle typar bakgrunnsstoff rundt dette.  

Svært ofte er det samspelet mellom den konkrete gjenstanden (kulturminnet) og kunnskapen om kva dette kulturminnet fortel eller dokumenterer som er det verdifulle.

Svært mykje av kulturvernarbeidet i Noreg skjer gjennom frivillige lag og samskipnader, der dei aller fleste er organiserte i paraplyorganisasjonen Noregs kulturvernforbund som òg var sekretariat for Kulturminneåret 2009. Den offentlege innsatsen i Noreg er spreidd mellom fleire departement og direktorat, men særleg Miljøverndepartementet med Riksantikvaren og Kultur- og kyrkjedepartementet gjennom ABM-utvikling og museum.

Bakgrunnsstoff 
 St.prp. nr 73 (2005-2006) Om ratifikasjon av UNESCO-konvensjonen
 til 2832 Riksantikvaren av vernekriteriene

Kjelder 

 Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta laurdag  20. februar 2010, klokka 20:59.

Kultur
Historie
Opphavleg omsett med Apertium
Museologi

fr:Monument historique (Espagne)
Lyngfamilien

Lyngfamilien (Ericaceae) er ein familie dekkfrøplantar. Han er svært utbreidd i kalde strøk, og plantane er vedaktige og robuste. 

Med kreklingfamilien (Empetraceae) og vintergrønfamilien (Pyrolaceae) omfattar lyngfamilien drygt 100 planteslekter. Krekling- og vintergrønfamilien var sjølvstendige familiar i Cronquist-systemet, men dette blei ikkje vidareført i APG II-systemet etter nærare studium. Derimot opererer mange forskarar enno med desse to familiane, eventuelt som underfamiliar.

Bruk 
I slekta Vaccinium finst etande bær som blåbær, tyttebær og tranebær. Nokre artar i lyngfamilien blir brukt i blomsterdekorasjonar, til dømes slekta Erica. Slekta Rhododendron omfattar mange prydbuskar og potteplanter (asalea).

Lyngplantar i Noreg 
Dei mest kjende lyngartane i Noreg er røsslyng, blåbær, tyttebær, blokkebær, klokkelyng, krekling, mjølbær og tranebær.

Slekter

Kjelder 

 Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta laurdag 20. februar 2010, klokka 21:03.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 
Ericales

Opphavleg omsett med Apertium
Einangsteinen

Einangsteinen er ein runestein frå 300-talet rista med den eldre futharken øvst i Gardbergfeltet i Vestre Slidre i Oppland fylke. Einangsteinen og Barmensteinen frå Selje i Nordfjord er dei eldste, norske runesteinane frå folkevandringstida som framleis står der dei vart reiste.

Steinen har fått namn etter den nærliggande garden Einang.
Garbergfeltet er eit gravfelt frå jarnalderen, kor det òg er funne ei stor mengd kulturminne frå seinare tidsaldrar.

Den allment aksepterte tolkinga av innskrifta vart lagt fram av Erik Moltke i 1938. Han gjekk ut frå at det mangla fire runeteikn før det første teiknet som i dag er igjen av innskrifta. Han las då teksten på steinen slik:
[Ek go]ðagastiR runo faihido

Som kan tolkast som:
Eg, Gudgjest, rista runene

Sjå også
Runesteinar i Noreg

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Om Einangsteinen frå Valdresmusea sine nettsider.
 
Denne geita har en viktig sommerjobb (4. juli 2020) NRK

Runesteinar i Noreg
Kulturminne i Vestre Slidre
Glottokronologi

Glottokronologi er ein metode som blir nytta i historisk lingvistikk for å rekne ut kva tid to eller fleire språk skilde seg frå kvarandre. Metoden baserer seg på hypotesen om eit grunnleggjande ordtilfang i eit språk som endrar seg med ein konstant gjennomsnittleg snøggleik. Ein tek utgangspunkt i eit sams urspråk for språka ein vil samanlikne, og tel så kor mange ord som har blitt skifte ut i kvart språk. Ein reknar så med at dette gjev eit tilnærma tidspunkt for kva tid desse språka skilde lag. Både glottokronologien og den nærskylde leksikostatistikken blei opphavleg utvikla av den amerikanske lingvisten Morris Swadesh.

Den glottokronologiske metoden har blitt sterkt kritisert, og blei eigentleg falsifisert som vitskapleg teori av Bergsland & Vogt (1962). Metoden byggjer som nemnt på ein føresetnad om at det grunnleggjande ordtilfanget i endrar seg med ein konstant gjennomsnittleg snøggleik, og kan karakteriserast som ein mislykka freistnad på å skape eit språkvitskapleg motsvar til radiokarbondateringa i arkeologien.

Bibliografi 
 Bergsland, Knut & Hans Vogt 1962. On the validity of glottochronology. Current Anthropology, 3: 115-153.

Bakgrunnsstoff 
 Diskusjon og statistikkar

Lingvistikk
Radiokarbondatering

Radiokarbondatering, karbondatering eller C-14 metoden («karbon-fjorten»-metoden) er ein metode for datering av organisk materiale. Metoden er basert på at alle levande organismar inneheld ein liten konsentrasjon med den radioaktive karbonisotopen 14C. Så lenge organismen er i live, er mengda av radioaktiv 14C frå næringsinntak konstant. Når organismen døyr, tek han ikkje lenger opp radioaktivitet, og mengda 14C i organismen går langsamt ned. Karbonisotopen med atomvekt 14, har ei kjend halveringstid på 5 730 år, som tyder at etter denne tida er berre helvta av mengda 14C tilbake. Ved å isolere karbonet i prøven og måle mengda radioaktivitet i høve til ferskt organisk materiale kan ein dermed rekne ut kva tid organismen levde. Fordi halveringstida er 5730 år, blir 14C-konsentrasjonen etter kring 50 000 år så liten at han er vanskeleg å måle.

Kalibrering 
For å kunne finne alderen på organisk materiale i kalenderår ved hjelp av radiokarbondatering, må ein take omsyn til at mengda av 14C ikkje har vore den same heile tida og på alle stader på jorda. Den rette alderen rekna i kalenderår kan finnast ved at ein held 14C-alderen saman med kalibreringskurver som gjer greie for mengda av denne isotopen i dei aktuelle tidsromma. For å kome fram til slike kalibreringskurver, har ein nytta materiale frå ulike tider som kunne tidfestast ved hjelp av andre metodar, og som òg har i seg dei endringane i 14C-isotopen som ein skal tidfeste. Til dette har ein mellom anna nytta årringsdatering av gamle furutre av artane Pinus longaeva og Pinus aristata, som kan leve i meir enn fire tusen år. Frå slike levande og døde gamle tre har ein målt isotopfordelinga i dei ulike årringane 10.000 år attende.

Ukalibrerte radiokarbondateringar, som òg vert kalla «C14-år», vert ikkje oppgjeve som talet på år før eller etter Kr., men som talet på år BP, som tyder talet på år før notida (before present), som i denne samanhagen er 1950, det året ein tok til å nytte metoden. Tidfestinga er aldri eksakt, men har ein feilmargin som etter eldre metodar kunne vere ±200 år, medan moderne metodar kan gje feilmarginar på ±50 år. Difor vert ei ukalibrert datering oppgjeven med den aktuelle feilmarginen, til dømes som 4500±60 BP, som skal lesast på det viset at alderen ligg ein stad mellom 3900 og 5100 før notida, rekna i «C 14-år». Feilmarginen vert medteke når tidfestinga er omrekna til kalenderår, slik at den kalibrerte dateringa vert oppgjeve som eit intervall, til dømes «3340 - 3090 f.Kr.». Avhengig av svingingane i kalibreringskurva kan det vere vanskelegare å gje gode dateringar rekna i kalenderår for somme tidsrom i høve til andre tidsrom. Til dømes vil ei ukalibrert datering med feilmargin på ±60 «C 14-år» kunne strekke seg over så mykje som 250 kalenderår i kalibrert form.

Kjelder

Radiometrisk datering
Karbon
Urspråk

Eit urspråk er eit språk som eit gruppe språk eller grupper av språk stammar frå. Eit urspråk saknar ofte direkte kjelder, slik som skrifter skrivne på språket. Å seie at ei gruppe språk er skylde med kvarandre, er det same som å seie at dei stammar frå det same urspråket. Postuleringa av urspråk byggjer på stamtreteorien, som illustrert i figuren til høgre.

Døme 
Alle samiske språk stammar frå det samiske urspråket, det vil seie ursamisk. Samisk og andre greiner av den uralske språkfamilien stammar frå ururalsk. Alle dei germanske språka stammar frå urgermansk. Vidare stammar urgermansk, urkeltisk, uritalisk, urslavisk og andre greiner av den indoeuropeiske språkfamilien frå urindoeuropeisk.

Metode 
I den historisk-komparative lingvistikken nyttar ein den komparative metoden for å rekonstruere eit urspråk.

Bakgrunnsstoff
urspråk. Store norske leksikon
Urkeltisk

Urkeltisk er det urspråket som alle keltiske språk stammar frå. Dei keltiske språka er ei grein av den indoeuropeiske språkfamilien.

Keltiske språk
Indoeuropeiske urspråk
Uritalisk

Uritalisk er eit tenkt urspråk som alle italiske språk skal stamma frå. Teorien om eit slikt urspråk er omstridd. Sjølv om ulike italiske språk har fleire påfallande likskapar, til dømes i verbalsystema, skil dei to eller tre hovudgruppene seg så mykje at dei truleg ikkje stammar frå språk som har vore gjensidig forståelege.

Kjelder

Berg, Nils. «Italiske språk»  (14. februar 2009). Store norske leksikon.

Italiske språk
Urslavisk

Under namnet urslavisk forstår ein eit skriftleg uattestert, rekonstruert urspråk alle dei slaviske språka utvikla seg frå. Rekonstruksjonen var mogleg ved å bruke komparativ metode til moderne og gamle slaviske språk, og til andre indoeuropeiske språk, særleg dei nærskylde baltiske språka. Det slaviske språket skulle vere snakka mellom 400- og 800-talet. Etterpå byrja dei austlege, vestlege og sørlege dialektane å skilje seg frå einannan nok til at språkleg fellesskap vart brote.

Språket har utvikla seg veldig dynamisk under den urslaviske perioden, når slaviske folk voks i Austeuropa. Sjølv om dialektfragmentering byrja tidleg i laupet av denne perioden, vart allmen gjensidig forståing behalden. Då tok fleire ljodvekslingar plass og spreidde seg ganske jamt over dialektane. Nær skyldskap mellom slaviske språk er framleis synleg.

Indoeuropeiske urspråk
Small Isles

Small Isles (skotsk-gælisk Na h-Eileanan Tarsainn) er ei lita øygruppe i Indre Hebridane utanfor vestkysten av Skottland. Dei ligg sør for Skye og nord for Mull og Ardnamurchan – det vestlegaste punktet på det skotske fastlandet. 

Dei fire største øyane er Canna, Rùm, Eigg og Muck. Den største er Rùm med eit areal på .

Øyane er i dag ein del av Lochaber i regionen Highland. Fram til 1891 var Canna, Rùm og Muck ein del av grevskapetArgyll, Eigg høyrte til Inverness-shire og heile Small Isles låg i Inverness-shire frå 1891 til 1975. Det gæliske namnet tyder bokstavaleg «krossøyane» og syner til plasseringa deira mellom Morar og The Uists.

Mindre øyar i øygruppa rundt dei fire større er: 
 Sanday ved Canna;
 Eilean Chathastail, nær Eigg og 
 Eilean nan Each (Horse Island), nær nordsida av Muck 
Det ligg òg fleire holmar og skjer
 Hyskeir
 Garbh Sgeir, 
 Eagamol, nær Eilean nan Each
 Humla og 
 to stader som heiter Dubh Sgeir

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Small Isles» frå ,  den 21. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Indre Hebridane
Stamtreteori

Stamtreteorien (frå tysk Stammbaumtheorie) i historisk språkvitskap er ein modell der språkendringar blir beskrivne i analogi med familietreet. I denne metaforen blir språk jamførte med familiemedlemer og språkfamilien med ein familie og slektskap mellom språk med slektskap mellom familiemedlemer. Urspråk, som er språket øvst i stamtreet, blir jamført med ein stamfar. Eit stamtre blir til vanleg framstilt som eit tre snutt på hovudet, slik at urspråk kjem øvst og «etterkomarane» under.

Teorien blei utvikla midt på 1800]-talet av den tyske språkforskaren August Schleicher (1821–1868). Schleicher var inspirert av evolusjonsteorien til Charles Darwin, jamfør boka hans frå 1873, Die Darwinsche Theorie und die Sprachwissenschaft. Det språklege stamtreet seier likevel ingenting om den biologiske slektskapen mellom talarane av språka.

Kriterium
Kriteriet for å samle ei gruppe språk i ei grein av stamtreet er at dei har ein felles innovasjon, som når dei germanske språka utgjer ei grein av den indoeuropeiske språkfamilien mellom anna fordi dei alle har gjennomgått den germanske lydforskyvinga.

Binær forgreining

Somme språkforskarar postulerer at alle forgreiningar i eit stamtre er binære, som i det fylogenetiske treet til høgre. Dette er ein logisk konsekvens av kriteriet for å postulere greiner i stamtreet: Ei gruppe språk blir delt i to greiner: 
 dei språka som har ein felles innovasjon
 dei språka som ikkje har innovasjonen

Problem med stamtreteorien

I svært mange tilfelle er dette vanskeleg eller umogeleg å få til ei binær forgreining, og det er eit grunnleggjande problem for heile stamtreteorien. Til dømes har det ikkje late seg gjere å setje opp eit stamtre for den indoeuropeiske språkfamilien med berre binære forgreiningar. Det har difor blitt føreslege ein alternativ modell, bølgjeteorien.
Soay i Indre Hebridane

Soay (skotsk-gælisk Sòdhaigh) er ei øy like utanfor Skye i Indre Hebridane i Skottland.

Soay ligg vest for Loch Scavaig ved sørvestkysten av Skye, og mellom desse ligg Soay Sound. I motsetnad til naboøyane Skye og Rùmer Soay lågtliggande og Beinn Bhreac er det høgaste punktet på 141 meter over havet. Øya er forma som ei handvekt og er nesten delt i to av dei to vikene Soay Harbour i nord go hovudvika Camas nan Gall i sør. Den største busetnaden er Mol-chlach ved Camas nan Gall. Ein kan kome til øya med båt frå Elgol.

Historie

Namnet kjem frå det norrøne so-øy som tyder «Saueøya». Camas nan Gall (gælisk for «Utlendingsbukta») er truleg kalla opp etter vikingane, som heile Hebridane òg er kalla opp etter på gælisk. 

Folketalet var størt med 158 i 1851, og etter dette starta Highland clearances, då mange vart tvungne til å flytte.

I 1946 kjøpte forfattaren Gavin Maxwell øya og oppretta ein fabrikk for å handsame kvalolje frå brugder. Føretaket gjekk ikkje bra og varte berre tre år. Maxwell skreiv om dette i boka si Harpoon at a Venture. I løpet av dei tre åra fall talet på brugdene i området kraftig, og har aldri kome seg att etter dette.

Tidlegare var øya hovudsakleg eit skotsk-gælisk-talande område, men dei fleste innbyggjarane vart evakuerte til Mull den 20. juni 1953. Sidan den gong har øya vore tynt folkesett og under folketeljinga i 2001 var det berre sju innbyggjarar her.

Øya har det første soldrivne telefonesambandet i verda.

Det vart gjevne ut lokale frimerker for Soay mellom 1965 og 1967

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Soay, Skye» frå ,  den 21. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Øyar i Indre Hebridane
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Bølgjeteori

Bølgjeteorien for språkendringar blei føreslegen av Johannes Schmidt (1843-1901), i verket Verwandtschaftsverhältnisse der indogermanischen Sprachen frå 1872. Teorien går ut på at språklege innovasjonar spreier seg som bølgjer, ut i alle retningar frå eit sentrum, som vist på figuren til høgre.

Jamføring med stamtreteorien
Teorien blei presentert som eit alternativ til stamtreteorien til August Schleicher (1821-1868). Dei nordgermanske (eller nordiske språka) gjev eit godt døme på problema med stamtreteorien. Tradisjonelt har dei nordgermanske språka vore delte i ei vestnordisk og ei austnordisk grein:

 Nordgermansk
 Vestnordisk
 Islandsk
 Færøysk
 Norsk (nynorsk)
 Austnordisk
 Svensk
 Dansk
 Norsk (bokmål)

Denne inndelinga kan underbyggjast ved ein gamal felles innovasjon i austnordisk, nemleg denne lydendringa:

 Urnordisk *ū > austnordisk *ō (i visse hokjønnssubstantiv)

Vestnordisk manglar innovasjonen, jamfør islandsk/ færøysk brú 'bru' og norsk (nynorsk) bru, mot svensk/dansk/norsk (bokmål) bro. 
Men seinare har det skjedd mange innovasjonar som er felles for norsk (nynorsk), svensk og dansk, norsk (bokmål), til dømes samanfallet i talemålet mellom konjunksjonen og og subjunksjonen å. På dette grunnlaget kan ein setje opp eit alternativt stamtre for nordisk:

 Nordgermansk
 Øynordisk
 Islandsk
 Færøysk
 Fastlandsnordisk
 Norsk (nynorsk)
 Svensk
 Dansk
 Norsk (bokmål)

Sidan ein kan setje opp to ulike og inkompatible stamtre for nordgermansk, har vi eigentleg vist at stamtreteorien ikkje held i dette tilfellet, og at bølgjeteorien gjev ei betre framstilling av tilhøva. Dei to innovasjonane som er nemnde ovanfor, overlappar kvarandre i norsk (nynorsk).