alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Luftrom

Luftrom eller luftterritorium er område i atmosfæren som ligg over land- og sjøterritoriet til ein stat. Omgrepet har utvikla seg i lag med luftfarten.

Ein skil mellom kontrollert luftrom, der ei flygekontrollteneste har oppsyn med lufttrafikken, og ukontrollert luftrom der ei slik teneste ikkje har kontroll, sjølv om ho kan ha ein rådgjevande funksjon.

Utstrekking
Internasjonale luftfartsavtalar slår fast at luftrommet til eit land er avgrensa av sjøterritoriet, 12 nautiske mil (22,2 km) frå kystlina til landet. Luftområde utanfor desse luftromma er rekna som fritt tilgjengelege, på linje med internasjonalt farvatn.

Avgrensing av luftrom i høgda er ikkje internasjonalt avtalt, sjølv om ein gjennom romrett har slått fast at rommet er fritt for alle. Dei lågaste forslaga er 30 km over havoverflata, det høgaste fly og varmluftsballongar flyg, medan det høgaste er rundt 160 km over havoverflata, det lågaste satellittar kan ha stabile banar på. Den internasjonale luft- og romfartsorganisasjonen Fédération Aéronautique Internationale reknar Kármánlinja på 100 km over havoverflata som skilje mellom luft- og romfart.

Regulering
Statar har suverenitet over sitt luftterritorium, og kan nekta utanlandske flygingar adgang.  Chicagokonvensjonen og IASTA slår likevel fast at kommersielle flygingar har fridom til å fly gjennom luftromma til land som har skrive under.

Luftrom blir delt inn i ulike klassar som blir nemnde med bokstavar frå A til G. Klasse A har strengast kontroll medan klasse G har minst.
I Noreg nytter ein klassane A, C, D og G der dei tre første er kontrollert luftrom og G er ukontrollert. Lufttrafikktenester deler også luftrom mellom seg i ulike ansvarsområde.

Luftrom kan stengjast av ulike grunnar, som fare for ulukke ved ulike naturtilhøve, terrorisme eller krig. I konfliksituasjonar kan det innførast flygeforbod mot visse flygingar i eit luftrom. Luftfartøy som bryt forbodet kan i nokre høve risikera å bli skotne ned.

Kjelder

«Luftterritoriet» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 10. januar 2015.
«Forskrift om luftromsorganisering» (19.05.2009), Samferdselsdepartementet. 2009 hefte 5.
Leraand, Dag. «Flyforbudssone» (23. mai 2013), Store norske leksikon. 

Luftfart
Territorium
Lufttrafikkteneste
Syvde kyrkje

Syvde kyrkje er ei langkyrkje i Vanylven kommune i Møre og Romsdal. Ho vart innvigd den 13. november 1837. Etter kyrkjelova frå 1851 var kyrkja for lita og måtte utvidast i 1870–71. I 1907 vart skipet gjort lengre, og kyrkja fekk nytt vesttårn og våpenhus. Sakristilbygget er frå 1950-åra. Kyrkja vart elles restaurert i 1971, 1988 og 2014.

Det er kyrkjegard attmed kyrkja.

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 Kyrkjesøk 
 Kulturnett Møre og Romsdal om Syvde-kyrkjene
 Kulturminneatlas Møre og Romsdal om den gamle kyrkjestaden
 

Kyrkjer i Vanylven
Kyrkjer i Søre Sunnmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Norske kyrkjer frå 1837
Trekyrkjer
Kulturminne i Vanylven
Conflans-Sainte-Honorine

Conflans-Sainte-Honorine er ein kommune nord i departementet Yvelines i regionen Île-de-France i Frankrike. Kommunen dekkjer eit areal på 990 hektar, og høgda over havet varierer mellom 17 og 60 meter. Folketalet var 35 135 i 2012. Folk frå kommunen vert kalla conflanais.

Kommunen utvikla seg bymessig på høgre breidda av elva Seinen (la Seine), der elva Oise og Seinen flyt ihop, men er no vorte ein by òg på den venstre breidda. Då kommunen berre ligg eit tjuetals kilometer frå sentrum av Paris, er han ein av dei nord-vestlege forstadane til Paris.

Namnet «Conflans» kjem frå latin, confluens, confluentis, som tyder sameining av to vassdrag: Le Confluent. Landsbyen fekk i tillegg namn etter helgenen Sainte Honorine etter år 1200, då Honorina var ein kvinneleg helgen som særleg vart dyrka i Conflans. Ho var opphavleg ei gallo-romansk kvinne som vart martyr i år 303 i nærleiken av Lillebonne ikkje langt frå notidas by Le Havre.

Bakgrunnsstoff
Dei kommunale internettsidene til Conflans-Sainte-Honorine.

Kommunar i Yvelines
Grensestein

Grensestein er stein som er sett ned i jorda for å markere i terrenget grensa mellom landområde eller landareal, til dømes ei riksgrense mellom sjølvstendige statar, eller eigedomsgrenser mellom landeigedomar, gardar og liknande. Grensesteinar skal stå i punkt der grensa gjer ein knekk, og ellers der det trengs for å gjere grensa tydeleg i terrenget. I notida vert grenser som oftast merka på anna vis.

Ved markering av eigedomsgrenser vart det i tidlegare tider, som til dømes i Noreg, ofte nytta vanleg høveleg naturstein frå området kring grensa som grensesteinar. Grensesteinane skulle skilje seg ut frå steinane i marka i området ved si form og ved å stå oppreist. Det var då gjerne tradisjonelle krav om at kvar grensestein skulle markerast med to «vitne», to steinar som vart plassert inntil den oppreiste steinen på kvar si side av han. Innhogde kryss og anna merking kunne òg verte nytta.

Grenser mellom eigedomar vert ofte kalla for byter, og grensesteinar for bytesteinar. Frå gamalt av har det vore strenge straffar for ulovleg å flytte grensesteinar, bytesteinar, og anna grensemarkering.

Grenserøyser
Viktige punkter på riksgrenser kunne markerast med såkalla grenserøyser, oppbygde vardar av stein med ei markering av grensa på toppen av varden. Slik røyser finn ein til dømes på grensa mellom Noreg og Sverige, der det er meir enn 200 slike nummererte røyser, og mellom Sverige og Finland (Suomi). Treriksrøysa der grensa mellom Noreg, Finland og Sverige møtast, er ei moderne utgåve av slike røyser.

Sjå òg
Grense

Grenser
Marko Perković

Marko Perković () er ein kroatisk songar.

Verkliste

Studioalbum 
Moli mala (1992)
Vrijeme škorpiona (1995)
Geni kameni (1996)
Vjetar s Dinare (1998)
E, moj narode (2002)
Sve najbolje (2003)
Bilo jednom u Hrvatskoj (2006)
Bilo jednom u Hrvatskoj - Split, Stari plac (2007)
Druga strana (2008)
Ora et labora (2013)

Fødde i 1966
Kroatiske songarar
Kronstad stasjon

Kronstad stasjon, frå 1913 til 1921 Krohnstad stasjon, er ein nedlagd stasjon på ei nedlagd strekning av Vossabanen på Kronstad i Årstad i Bergen. Stasjonen vart opna 26. mai 1913 som Krohnstad stasjon. I april 1921 skifta han namn til Kronstad stasjon. Noregs statsbanar kjøpte i 1911 stasjonsbygningen, som tidligare hadde vore bustadhus, og brukte bygningen som kontor fram til bygningen var omgjort til stasjon.

Stasjonsbygningen på Kronstad vert no nytta som driftssentral for Bybanen. I tillegg til at stasjonsbygninga hyser driftssentralen, har stasjonen sporsamband med Kronstad depot for Bybanen, der bybanesporet er kopla på det ordinære jarnbanenettet til Jernbaneverket over det sidesporet frå Bergen stasjon som var ei strekning av Vossabanen (Bergensbanen) før Ulrikstunnelen var klar til bruk.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 
 

Jarnbanestasjonar i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 1913
Jarnbanestasjonar nedlagde i 1965
Nedlagde jarnbanestasjonar i Vestland
Nedlagde stasjonar på Bergensbanen
Nedlagde stasjonar på Vossabanen
Bybanen i Bergen
Flesland haldeplass

Flesland er endehaldeplassen på linje 1 på Bybanen i Bergen. Haldeplassen ligg under Terminal 3 på Bergen lufthavn, Flesland, og opna 21. april 2017 saman med Kokstadflaten haldeplass. Båe desse haldeplassane ligg i Ytrebygda bydel, og høyrer med til byggjesteg nummer tre på Bybanen, som elles vart opna for ordinær trafikk på strekninga Lagunen haldeplass-Birkelandsskiftet terminal 15. august 2016.

Fotnotar

Stasjonar på Bybanen
Ytrebygda
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2017
VM i alpine greiner 1970

Den 21. verdsmeisterskapen i alpine greiner vart avvikla i tida 7. til 15. februar 1970 i Gherdëina i Trentino-Alto Adige i Italia. Både menn og kvinner tevla i fire øvingar kvar.

Frankrike vart mestvinnande land med tre gull-, fem sølv- og to bronsemedaljar. Dei hine 14 medaljane vart fordelt på seks ulike land.

Menn

Slalåm 

Dato: 8. februar 
Løypelengd: 575 m, høgdeskilnad: 197 m

Storslalåm 

Dato: 9./10. februar 
Løypelengd: 1490 m, høgdeskilnad: 447 m

Utfor 

Dato: 15. februar 
Løypelengd: 3750 m, høgdeskilnad: 830 m

Kombinasjon

Kvinner

Slalåm 

Dato: 13. februar 
Løypelengd: 480 m, høgdeskilnad: 160 m

Storslalåm 

Dato: 14. februar 
Løypelengd: 1200 m, høgdeskilnad: 338 m

Utfor 

Dato: 11. februar 
Løypelengd: 2750 m, høgdeskilnad: 675 m

Kombinasjon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alpine Skiweltmeisterschaft 1970» frå ,  den 10. januar 2015.  
 

Alpint
Verdsmeisterskapar
Sport i 1970
Michèle Jacot

Michèle Jacot () er ein tidlegare alpinist frå Le Pont-de-Beauvoisin i regionen Rhône-Alpes i Frankrike, som vann verdscupen i alpine greiner 1970 og tok VM-gull i kombinasjon same sesongen.

Aktiv
Frå 9. februar 1969 til 20. februar 1971 sigra Jacot i ti verdscuprenn; seks i storslalåm, tre i slalåm og eitt i utfor. I 1970 vann ho den alpine verdscupen for kvinner, og gjekk også til topps i slalåmcupen.

Under VM i alpine greiner 1970 i Gherdëina tok Jacot bronsemedaljen i slalåm. I storslalåm vart ho nummer fire, trass i at ho var berre 16 hundredels sekund bakom vinnaren, Betsy Clifford frå Canada. Saman med ein åttandeplass i utfor gav desse renna Jacot gullmedaljen i kombinasjonen. 

Grunna skadar mista Jacot heile 1973-sesongen. Sesongen etter sikra ho seg sølvmedaljen i slalåm under VM i alpine greiner 1974 i St. Moritz, overgått einast av Hanni Wenzel frå Liechtenstein.

23 år gammal deltok Jacot i Gherdëina i 1975 i sitt siste verdscuprenn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Michèle Jacot» frå ,  den 10. januar 2015.  
 

Franske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Franske deltakarar under vinter-OL 1972
Alpinistar under vinter-OL 1972
Franske deltakarar under vinter-OL 1976
Alpinistar under vinter-OL 1976
Vändåtberget

Vändåtberget er eit 345 hektar stort naturreservat i Örnsköldsviks kommun i Sverige. Naturreservatet vart oppretta i 1989.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Naturreservat i Sverige
Verneområde oppretta i 1989
Västernorrlands län
VM i alpine greiner 1974

Den 23. verdsmeisterskapen i alpine greiner vart avvikla i tida 3. til 10. februar 1974 i St. Moritz i kantonen Graubünden i Sveits. Både menn og kvinner tevla i fire øvingar kvar.

Medaljane var delt på utøvarar frå ni land. Austerrike vart mestvinnande land med tre gullmedaljar og i alt åtte medaljar. Gustav Thöni frå Italia og Fabienne Serrat frå Frankrike vann begge to gullmedaljar.

Slalåm 

Dato: 10. februar
Løypelengd: 615 m, høgdeskilnad: 225 m

Storslalåm 

Dato: 5. februar 
Løypelengd: 1290 m, høgdeskilnad: 405 m

Utfor 

Dato: 9. februar 
Løypelengd: 3210 m, høgdeskilnad: 805 m

Kombinasjon

Kvinner

Slalåm 

Dato: 8. februar 
Løypelengd: 420 m, høgdeskilnad: 135 m

Storslalåm 

Dato: 3. februar 
Høgdeskilnad: 405 m

Utfor 

Dato: 7. februar 
Løypelengd: 2400 m, høgdeskilnad: 575 m

Kombinasjon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alpine Skiweltmeisterschaft 1974» frå ,  den 11. januar 2015.  
 

Alpint
Verdsmeisterskapar
Sport i 1974
Claudia Giordani

Claudia Giordani () er ein italiensk tidlegare alpin skirennar frå Milano som vann sølvmedaljen i slalåm under Vinter-OL 1976 i Innsbruck.

Aktiv
Giordani slo seg inn i den alpine verdseliten på tampen av 1973-sesongen. Sesongen etter vann ho eit storslalåmrenn i franske Les Gets og tok sin fyrste siger i verdscupen i alpine greiner. Seinare, i februar 1977 og mars 1980, steig ho til topps i to slalåm-tevlingar i verdscupen. I alt stod ho 17 gongar på sigerspallen etter verdscuprenn.

Under dei olympiske vinterleikane i Innsbruck 1976 sikra Giordani seg sølvmedaljen i slalåm, berre den store forgrunnsfiguren under leikane, tyske Rosi Mittermaier, rann betre.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Claudia Giordani» frå ,  den 11. januar 2015.  
 

Italienske alpinistar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Italia
Medaljevinnarar under vinter-OL 1976
Italienske deltakarar under vinter-OL 1976
Alpinistar under vinter-OL 1976
Italienske deltakarar under vinter-OL 1980
Alpinistar under vinter-OL 1980
Marcus & Martinus

Marcus og Martinus er artistnamnet til dei einegga tvillingbrørne Marcus og Martinus Gunnarsen (), som vann MGPjr 2012.  

Tvillingane vann MGPjr 2012 med songen «To dråper vann» som handlar om livet deiras. Den 25. juli 2013 kom singelen «Leah» ut, på iTunes og Spotify. Dei har seinare kome med singelen «Du» på iTunes, Spotify og WiMP. Dei kom også ut med «Smil» i oktober 2014, og «Elektrisk» i august 2015.

Sommaren 2013 opptredde dei saman med Sval Rosenløw Eeg på Miniøya-festivalen som tidlegare MGPjr-vinnarar.

Gutane har vore med P4 på fleire turnéar rundt i Noreg i 2012.

Utgjevingar

Album 
Flagga viser listeplasseringar i Noreg og Sverige.

Singlar 
 To dråper vann (2012)
 Leah (2013)
 Du (2014)
 Smil (2014)
 Blikkstille (2014)
 Plystre på deg (2015)
 Ekko (2015)
 Gæærn(2015)
 Slalom (2015)
 Elektrisk feat. Katastrofe (2015)
 Ei som deg feat. Innertier (2015)
 Alt jeg ønsker meg (2015)
 Na na na (2015)
 Girls feat. Madcon (2016)
 Heartbeat (2016)
 I don’t wanna fall in love (2016)
 Light it up feat. Samantha J (2016)
 One more second (2016)
 Go where you go (2016)
 Like It Like it feat. Silento (2017)
 Make You Believe In Love (2017)
 Invited (2018)
 Pocket Dial (2019)
 Love You Less (2020)
 It’s Christmas Time (2020)
 Miserabel med Stig Brenner og Larsiveli (2021)
 Belinda feat. Alex Rose (2021)
 Feel med Bruno Martini (2021)
 When All The Lights Go Out (2022)

Kjelder

Norske popgrupper
Syskenduoar
Tvillingar
Vinnarar av Spellemannprisen
Deltakarar i Melodi Grand Prix Junior
Melodi Grand Prix Junior-vinnarar
Melodifestival-deltakarar
Folk frå Grane
Traktat

Traktat (frå latin) er ei nemning på viktige folkerettslege bindande avtaler mellom to eller fleire sjølvstendige statar. Gjeld traktaten to statar, kallast han ein bilateral traktat, medan han kallast multilateral dersom fleire statar er med på han. 

Traktatar vert vanleg inngått i to steg ved at det skriftlege dokumentet fyrst vert underteikna av statane sine utanriksministrar, ambassadørar eller andre som har særskild fullmakt til å gjere dette, og deretter vert ratifisert av statsleiarane i dei statane traktaten gjeld. Vanlegvis er det fyrst når ratifikasjon er gjort, at staten har tatt på seg plikta til å fylgje det som er fastsett i traktaten, altså at traktaten har vorten folkerettsleg bindande. Men i somme høve kan traktaten verte fylgd eller verte sett på som bindande sjølv om han ikkje har vorte ratifisert.

Emnet for traktatar kan vere å fastsette rettsreglar for samkvemmet mellom statane, eller ordne opp i einskilde problem og spørsmål, til dømes tvist om grenser og landeområde.

Konvensjon og andre ord for bindande avtaler mellom statar
Andre ord for bindande avtalar mellom statar er konvensjon, protokoll eller note. Det er ingen juridisk skilnad knytt til desse nemningane, men nemninga konvensjon vert ofte nytta når det gjeld ei omfattande regulering av eit og same emne med mange statar som partar.

Wien-konvensjonen om traktatretten
Reglar om korleis traktar og konvensjonar skal gjerast og oppfyllast, er fastsett i Wien-konvensjonen om traktatretten frå 23. mai 1969.

Internasjonal rett
Wankelmotor

Wankelmotor er ein eksentrisk rotasjonsmotor utvikla av Felix Wankel og Hanns Dieter Paschke for NSU-konsernet. Han skil seg frå stempelmotorar med linear rørsle ved å ha ein trekanta rotor som går rundt i eit hus forma som ein epitrokoide. Wankelmotoren arbeider  etter firetaktsprinsippet  

Felix Wankel fekk sitt første patent på ein motor i 1929, og tidleg på 1950-talet byrja han arbeida for NSU. I 1957 hadde han klar ein protoyp, ein DKM-motor (Drehkolbenmotor). Same året hadde Paschke utvikla ein KKM-motor (Kreiskolbenmotor).

Wankelmotoren blei brukt av NSU i bilen NSU Wankel Spider frå 1964, og seinare i NSU Ro 80, men på grunn av tekniske problem blei ikkje dette nokon suksess. Mazda nytter framleis motoren i sine sportsbilar, til dømes i Mazda RX-7 og Mazda RX-8. Norton Motorcycle Company og Suzuki brukte også motortypen i sine motorsyklar. I 1975 tok Dolmar til å produsera ei motorsag, KMS4, med wankelmotor.

Kjelder

Sarsten, Arthur. «Wankelmotor»  (3. august 2013), Store norske leksikon.

Denne artikkelen bygger på «Wankelmotor» frå , og «Wankel engine» frå  den 11. januar 2015.  
 

Forbrenningsmotorar
Tyske oppfinningar
Kokstadflaten haldeplass

Kokstadflaten er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Haldeplassen ligg på Kokstad i Ytrebygda i Bergen, og opna i 2017.

Fotnotar

Stasjonar på Bybanen
Ytrebygda
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2017
Birkelandsskiftet terminal

Birkelandsskiftet er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen i Bergen som er kombinert med ein terminal for lokalbussar. Haldeplassen vart teke i bruk 15. august 2016, saman med dei andre haldeplassane på strekninga Lagunen-Birkelandsskiftet av byggjesteg nummer tre på Bybanen. Det vart då opna for ordinær drift mellom Lagunen haldeplass og Birkelandsskiftet haldeplass. Strekninga vidare til Flesland haldeplass vart køyrd med buss, ettersom haldeplassen på Flesland skulle liggje i ein terminalbygning som var under oppføring på denne tida.

Haldeplassen ligg i Birkelandsskiftet i Ytrebygda i Bergen.

Fotnotar

Stasjonar på Bybanen
Ytrebygda
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2016
Kokstad haldeplass

Kokstad er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Haldeplassen ligg på Kokstad i Ytrebygda i Bergen, og opna i 2016.

Fotnotar

Stasjonar på Bybanen
Ytrebygda
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2016
Sandslimarka haldeplass

Sandslimarka er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Haldeplassen ligg på Sandsli i Ytrebygda i Bergen, og opna i 2016.

Fotnotar

Stasjonar på Bybanen
Ytrebygda
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2016
Råstølen haldeplass

Råstølen er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen i Bergen. Haldeplassen vart teke i bruk 15. august 2016, saman med dei andre haldeplassane på strekninga Lagunen-Birkelandsskiftet av byggjesteg nummer tre på Bybanen. Det vart då opna for ordinær drift mellom Lagunen haldeplass og Birkelandsskiftet terminal.

Haldeplassen ligg på Rå i Ytrebygda, i eit strok med mange bustadblokker.

Fotnotar

Stasjonar på Bybanen
Ytrebygda
Samferdsle i Bergen
Jarnbanestasjonar opna i 2016
Skjoldtunnelen

Skjoldtunnelen er ein tunnel på linje 1 på Bybanen mellom Mårdalen og Skjold. Han opna 21. juni 2013. Tunnelen er 400 meter lang.

Bakgrunnsstoff
 
 

Tunnelar på Bybanen
Jarnbanetunnelar i Vestland
Jarnbanetunnelar opna i 2013
Fana
Samferdsle i Bergen
Autoimmun sjukdom

Autoimmune sjukdommar oppstår som følgje av abnorme immunresponsar mot stoff og vev som finst i kroppen (autoimmunitet). Det kan avgrensast til spesifikke organ (t.d. autoimmun tyreoiditt), eller til spesifikke vev i ulike områder (t.d. Goodpastures sjukdom, som kan verke på basalmembranen i både lunga og nyra).

Behandlinga av autoimmune sjukdommar plar å vere med immunsuppresjon — immunsupprimerande lækjemiddel som senkjer immunresponsen.

Mange immunsjukdommar er stadfesta. Ei større forståing av den underliggande patofysiologien til autoimmune sjukdommar skuldast bruken av genomskanning, som har identifisert ei påfallande grad av genetiske likskapar mellom autoimmune sjukdommar.

Kriterium 
For at ein sjukdom skal vere autoimmun må den vere i samsvar med Witebskys kriterium (fyrste gong formulert av Ernst Witebsky og kollegar i 1957, og modifisert i 1994):
 Direkte prov for overførsla av patogene antistoff eller patogene T-celler
 Indirekte prov basert på reproduksjonen av autoimmune sjukdommar i eksperimentelle dyr
 Indisiar frå kliniske leietrådar
 Genetisk arkitektur klyngar med andre autoimmune sjukdommar

Effektar 
Det har vore estimert at autoimmune sjukdommar er blant dei ti leiande dødsårsakene blant kvinner i alle aldersgrupper opp til 65 år.

Eit monaleg mindretal av populasjonen lider av desse sjukdommane, som ofte er kroniske, invalidiserande og livstrugande.

Det finst meir enn 80 sjukdommar som følgje av autoimmunitet.

Klassifisering 
Autoimmune sjukdommar kan klassifiserast etter den korresponderande typen av hypersensitivitet: type I, type II, type III eller type IV. (Ingen autoimmune sjukdommar etterliknar hypersensitivitet type I).

Det er debatt rundt kva for sjukdommar som kan reknast som autoimmune, noko som har ført til opprettinga av Witebskys kriterium.

Utvikling av behandlingar 
Både autoimmune og inflammatoriske sjukdommar oppstår som følgje av avvikande reaksjonar i dei adaptive eller medfødde immunsystema. Ved autoimmunitet vil pasienten sitt eige immunsystem gå til åtak mot kroppen sin eigne protein. Ved kroniske, inflammatoriske sjukdommar vil nøytrofilar og andre leukocyttar rekrutterast av cytokinar og kemokinar, og føre til vevsskade.

Mitigering av inflammasjon ved aktiveringa av antiinflammatoriske gen, og suppresjonen av inflammatoriske gen i immuncellene, er ei lovande terapøytisk tilnærming.

Sjå òg 
 autoimmunitet
 immunmediert sjukdom

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Autoimmune disease» frå ,  den 11. januar 2015.

Bakgrunnsstoff 
Autoimmune sjukdommar  — Norsk Helseinformatikk, nhi.no

Autoimmune sjukdommar
Kronstad depot

Kronstad depot er eit depot for Bybanen. Depotet, med vaskehall, verkstad og oppstillingsområde, ligg på stasjonsområde til nedlagde Kronstad stasjon i Årstad i Bergen, og drifssentralen ligg i den gamle stasjonsbygninga som tidlegare var ein av stasjonane på Vossabanen. På område er det òg eit testspor, der bybanesporet òg er kopla på det ordinære jarnbanenettet til Jernbaneverket.

Bakgrunnsstoff
 

Bybanen i Bergen
Skipingar i 2010
Hypersensitivitet

Hypersensitivitet (òg kalla hypersensitivitetsreaksjon eller intoleranse) er ei rekkje uønskte reaksjonar som vert skapa av det normale immunsystemet, og inkluderer allergiar og autoimmunitet. Desse reaksjonane kan vere skadelege, ukomfortable og stundom dødelige. Hypersensitivitetsreaksjonar krev ein pre-sensitivisert (immun) tilstand hjå verten. Dei er klassifiserte i fire grupper etter framlegg frå Philip George Houthem Gell og Robin Coombs i 1963.

Coomb og Gells klassifikasjon

Type V 
Dette er ein tilleggstype som stundom (ofte i Storbritannia) vert bruka som eit skille frå type II.

I staden for å binde seg til komponentar i celleoverflata, så vil antistoffa binde til reseptorar i celleoverflata, som anten hindrar den tiltenkte liganden i å binde seg til reseptorar, eller som etterliknar effektane til liganden slik at cellesignaliseringa vert svekka.

Nokre kliniske dømer:
 Graves' sjukdom
 Myasthenia gravis

Bruken av type V er sjeldan. Desse tilstandane vert oftast klassifisert som type II, sjølv om dei stundom vert segregerte i ein eigen underkategori av type II.

Sjå òg 
 intoleranse

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hypersensitivity» frå ,  den 12. januar 2015.

Bakgrunnsstoff 
Hypersensitivitetsreaksjon — Store norske leksikon

Hypersensitivitet
Allergologi
Verknader av ytre årsaker