alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Albert Camus

Albert Camus () var ein fransk forfattar og filosof som blir rekna som ein av dei mest kjende og viktige franske forfattarane på 1900-talet. I 1957 fekk han Nobelprisen i litteratur «for sin viktige litterære produksjon, der han med eit klårøygd alvor set lys på problem i samband med det menneskelege samvitet i vår tid.»

Biografi 
Camus sin far døydde tidleg og sonen fekk ein nær relasjon til mora. Trass ein fattig oppvekst fekk Camus studere; filosofistudiane var omfattande. Åra 1937–1939 var Camus medlem av kommunistpartiet og i 1938 byrja han å arbeide som journalist. Under andre verdskrigen arbeidde Camus i Paris med undergrunnsavisa Combat som han var redaktør av i åra 1945–1947. 

Albert Camus første stor bidrag til verdslitteraturen var den konsentrerte forteljinga Den fremmede (1942). Romanen er kanskje hans mest vellukka eksistensielle verk. Sartre bidrog i stor grad til Camus sitt genombrot som forfattar ved å peike ut at romanen som eint døme eit verk innan eksistensialismen. Camus syner det absurde, tilfeldige og meiningslause i menneska sine tilvære; han har i det heile eit nihilistisk drag som minner om filosofien til Nietzsche.

Albert Camus omkom i ei bilulukke då eit dekk på bilen han sat i eksploderte og bilen fekk sleng.

Verk

Romanar 
 L'Étranger, 1942; Den fremmede
 La Peste, 1947; Pesten, 2020
 La Chute, 1956; Fallet
 La Mort Heureuse (skriven 1936–1938; publisert 1971) Den lykkelige død
 Le Premier homme (uferdig, publisert postumt i 1994) Det første mennesket

Novellsamlingar 
 L'exil et le royaume (samling) (1957)
 La Femme adultère
 Le Renégat ou un esprit confuse
 Les Muets
 L'Hôte
 Jonas ou l'artiste au travail
 La Pierre qui pousse

Sakbøker 
 L'envers et l'endroit
 Noces (1938)
 Le Mythe de Sisyphe (1942)
 L'Homme révolté (1951)
 Carnets, mai 1935 — fevrier 1942 (1962)
 Carnets, 1943 — 1951 (1965)
 Carnets Tome III: Mars 1951 – December 1959 (1989)
 Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959). Édition de Béatrice Vaillant. Avant-propos de Catherine Camus. Collection Blanche, Gallimard. Parution : 09-11-2017.

Essays 
 Essay on Realism and Artistic Creation (1957)
 Parnassos lecture in Greece (1956)
 Lecture at Columbia University (1946)
 Essay for the theatrical play L'État de Siege (1948)
 Réflexions sur la guillotine (1957)
 Combat (1946)

Drama 
 Caligula (urpremiære 1945,  skriven 1938)
 Requiem pour une nonne (1956)
 Le Malentendu (1944)
 L'État de Siege (1948)
 Les Justes (1949)
 Les Possédés (1959)

Samlingar 
 Resistance, Rebellion, and Death (1961)
 Lyrical and Critical Essays (1970)
 Youthful Writings (1976)
 Between Hell and Reason: Essays from the Resistance Newspaper "Combat", 1944–1947 (1991)
 Camus at "Combat": Writing 1944–1947 (2005)

Merknadar

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Camus på nobelprize.org
 Fonds Albert Camus - Cité du livre d'Aix en Provence
 Société des Études Camusiennes 
 The Albert Camus Society

Franske forfattarar
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Folk frå El Tarf
Døde i trafikkulukker‎
Erýmanthos i Akhaía

Erýmanthos (gresk Ερύμανθος) er ein kommune i periferieininga Akhaía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Erýmanthos ligg sør for Pátra og grensar i sør mot periferieininga Ilía. Kommunen har namn etter fjellet Erýmanthos.

Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Farrés
 Kaléndzi
 Leóndio
 Tritéa
Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Erymanthos
Erymanthos
Dario Cologna

Dario Alonzo Cologna () er ein sveitsisk langrennar frå landsbyen Santa Maria i Val Müstair i kantonen Graubünden. Han er olympisk meister 2010 på 15 km, samt verdsmeister 2013 og olympisk meister 2014 på 30 km fellesstart. Cologna vann verdscupen i langrenn både i 2009, 2011 og 2012.

Aktiv
Cologna debuterte i verdscupen i november 2006. To år seinare slo han seg for alvor inn i verdseliten med ein andreplass i eit verdscuprenn over 30 km i La Clusaz i desember 2008. Ein månad seinare vann han «Tour de ski» med god margin til toaren Petter Northug. Han vann også verdscupen den sesongen. I 2010-sesongen hamna han på tredjeplass i Tour de ski, før han vart olympiameister på 15-kilometeren i Vancouver. Totalt kom han på fjerdeplass i verdscupen 2010. I 2010/11 og på ny i 2011/12 vann han Tour de Ski, også desse gongane med Petter Northug på andreplass. Han vann også verdscupen 2011.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dario Cologna» frå ,  den 12. januar 2012.  
 

Sveitsiske langrennsløparar
Deltakarar under Ski-VM 2015
Olympiske meistrar for Sveits
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 2014
Langrennsløparar under vinter-OL 2014
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 2018
Langrennsløparar under vinter-OL 2018
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 2022
Langrennsløparar under vinter-OL 2022
Samnaun

Samnaun (retoromansk Samignun) er ein kommune i distriktet Inn i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1846 meter over havet.  Tysk er språket i kommunen.

Kommunen ligg i Ramosch kreis. Han ligg på venstresida av Engadindalen og består av dei fem landsbyane Compatsch, Laret, Plan (Plaun), Ravaisch og Samnaun.  Samnaun si nordgrense går langs fjellkjeda Samnaunfjella, som samstundes dannar grense mot Austerrike. Høgste fjellet i kommunen er Muttler, som tvertimot ligg på kommunen si sørgrense.

På 1800-talet kunne ein berre nå Samnaun via vegen frå Spiss i Austerrike. Samnaun vart derfor friteken frå sveitsiske tollområde, og fekk privilegium som tollfritt område. Dette vart opprettheldt då kommunen fekk vegsamband til Martina i Inndalen i 1905.

Den tidlegare skirennaren Martin Hangl er frå Samnaun.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Samnaun» frå ,  den 12. januar 2012.

Bakgrunnsstoff
Turisme i Samnaun

Vintersportstader i Sveits
Kommunar i Graubünden
Splügen

Splügen (retoromansk Spleia) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. 

Tysk er språket i kommunen.

Seks kilometer sør for landsbyen Splügen kan ein over Splügenpasset køyre inn i Italia og provinsen Sondrio.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Splügen GR» frå ,  den 12. januar 2012.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettside

Kommunar i Graubünden
Byar i Sveits
Vintersportstader i Sveits
Andrimne

Andrimne (norrønt: Andhrímnir, 'ein med sot i ansiktet') er i norrøn gudelære kokken i Valhall. Han har kjelen Eldrimne som han kvar dag kokar vesenet Særimne i til mat for einherjane. Til kvelden er Særimne attskapt slik at Andrimne også neste dag kan slakte han og lage til kjøtet.

Andrimne er nemnd i Grimnesmål og av Snorre i Gylvaginning (Den yngre Edda).

Grimnesmål 
I gudekvadet Grimnesmål, som me kjenner frå Den eldre Edda, vert Andrimne omtala i det 18. verset:

Gylvaginning 
I Snorres Gylvaginning er det ein bolk som handlar om livet i Valhall. Der vert det fortald om kor stort Valhall er, kor mange einherjar som er der, og om korleis det vert ordna med kost og drikke til dei som bur der. Ganglere seier at når alle som har falle i strid har kome til Valhall må det vere mange der å mette, og lurer på korleis det vert skaffa mat til alle. Høge svarar at dei har nok mat av flesket frå galten Særimne, som vert kokt kvar dag og er heil att på kvelden. Han legg til «Andhrímnir heitir steikarinn, en Eldhrímnir ketillinn», 'Andrimne heiter kokken, og Eldrimne kjelen', og så seier han fram verset om Andrimne, Eldrimne og Særimne slik me kjenner det frå Grimnesmål.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Norrøn mytologi
Imre Kertész

Imre Kertész () var ein ungarsk forfattar og omsettar av tysk litteratur. Han vann Nobelprisen i litteratur i 2002 for «ett författarskap som hävdar den enskildes bräckliga erfarenhet mot historiens barbariska godtycke.»

Liv 
Imre Kertész var fødd inn i ein småborgarleg familie i Budapest. Grunna det jødiske opphavet blei han i 1944 deportert over Auschwitz til Buchenwald og KZ-Außenlager Wille i nærleiken av Zeitz, der han måtte arbeide i eit anlegg som gjorde kol om til flytande hydrokarbon. 11. april 1945 blei leiren frigjord og han vende tilbake til Budapest. Dette eittårige opphaldet prega han sidan, og er omhandla i debutromanen Sorstalanság (1975, Uten skjebne, 2002) som han gjorde ferdig i 1973.

Etter examen artium i 1948 arbeidde Kertész som journalist i dagsavisa , men måtte slutte i 1951 da ho blei gjort til partiorgan for dei kommunistiske makthavarane.

I åra 1951–1953 gjorde han militærteneste og busette seg deretter i Budapest att for å arbeide som forfattar og omsettar. Det kommunistiske diktaturet avgrensa fridomen hans som forfattar, særleg etter Oppstanden i Ungarn i 1956, så i desse åra tente han til livsopphald ved å skrive tekstar til musikalar og små teaterstykke. På denne tida omsette Kertész òg mykje, blant anna verk av Friedrich Nietzsche, Hugo von Hofmannsthal, Arthur Schnitzler, Sigmund Freud, Joseph Roth, Ludwig Wittgenstein og Elias Canetti, og alle desse kom til å prege hans eigen forfattarskap.

I 1960 starta Kertész opp det 13 år lange arbeidet med romanen Uten skjebne, i dag rekna som eit av dei viktigaste verka om holocaust. Dei fleste av bøkene hans har sjølvbiografiske trekk.

Imre Kertész budde i Berlin frå 2000. Han kom med mange kritiske ytringar om utviklinga i Ungarn.

Han døydde i Budapest.

Bibliografi
 Sorstalanság (1975)
 A nyomkereső (1977)
 Detektívtörténet (1977)
 A kudarc (1988)
 Kaddis a meg nem született gyermekért (1990)
 Az angol lobogó (elbeszélés, 1991)
 Gályanapló (1992)
 Jegyzőkönyv (1993)
 A holocaust mint kultúra (esszé, 1993)
 Valaki más: a változás krónikája (1997) 
 A gondolatnyi csend, amíg a kivégzőosztag újratölt (1998)
 A száműzött nyelv (2001)
 Felszámolás (2003)
 K. dosszié (2006)

Bøker omsett til norsk 
 Kaddisj for et ikke født barn, 2001
 Uten skjebne, 2002. Pax, omsett av Kari Kemény, ISBN 9788253025001 (8253025009)
 Fiasko, 2005
 Likvidasjon, 2006
 K. mappe, 2008

Merknadar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Nobelstiftelsen

Ungarske forfattarar
Ungarskspråklege forfattarar
Nobelprisen i litteratur
Jødiske nobelprisvinnarar
Folk frå Budapest
Pour le Mérite
Ungarske nobelprisvinnarar
Overlevande frå Auschwitz
Overlevande frå Buchenwald
John Steinbeck

John Ernst Steinbeck () var ein av dei leiande amerikanske forfattarane på 1900-talet. 

Steinbeck skreiv ei mengd romanar, kortromanar og noveller. Han arbeidde til tider som journalist og var i 1943 krigskorrespondent under den andre verdskrigen. Steinbeck fekk Pulitzer-prisen for romanen Vredens druer i 1940 og Nobelprisen i litteratur i 1962 for sin «på en gång realistiska och fantasifulla berättarkonst, utmärkt av medkännande humor och social skarpsyn».

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 
 Nobelprisen 1962
 Critical Resources: John Steinbeck
 National Steinbeck Center
 Informationen om John Steinbeck, spesielt for elevar på SwissEduc
 «Ist ja alles so ruhig hier». I Der Tagesspiegel, av Oleg Jurjew 
 Kort omtale av John Steinbecks bøker 
 Lydopptak: Intervju frå 1989 med Elaine Steinbeck

Litteratur
 Jackson J. Benson: The True Adventures of John Steinbeck, Writer. Viking Press, New York 1984; Penguin Books 1990. ISBN 0-14-014417-X
 Jay Parini: John Steinbeck. A Biography. Minerva, London 1994, Holt, New York 1995. ISBN 0-8050-1673-2
 Annette Pehnt: John Steinbeck. dtv portrait. München 1998. ISBN 3-423-31010-3
 Evelyn Runge: John Steinbeck, Dorothea Lange und die Große Depression. Sozialkritik in Literatur und Fotografie. 195 sider, München, M-Press, 2006, Gebunden ISBN 3-89975-579-0
 Steinbeck, a life in letters. Red. Elaine Steinbeck og Robert Wallsten (1975)

USA-amerikanske forfattarar
Engelskspråklege forfattarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i litteratur
Tysk-amerikanarar
Irsk-amerikanarar
Folk frå California
Pulitzerpris-vinnarar
Haakon VII Fridomskross
Forfattarar av reiseskildringar
Theodor Mommsen

Christian Matthias Theodor Mommsen () var ein tysk historikar som vert rekna som den viktigaste oldtidssforskaren på 1800-talet.

Han skreiv ikkje skjønnlitteratur, men likevel fekk han i 1902 Nobelprisen i litteratur med den begrunninga at han var «den største nolevande meister i historieskrivarkunsten, med spesiell vekt på det monumentale verket hans, Römische Geschichte» («romersk historie»). Verket kom ut i tre bind mellom 1854 og 1856 og tok for seg den historia til romarane fram til romarrepublikken enda etter Julius Cæsar. Mommsen sine verk om historia til Romarriket er av grunnleggande betydning sjølv for dagens forskarar. 

Mommsen var medlem av den preussiske landdagen og seinare Riksdagen i tre ulike periodar, først for det liberale Fortschrittspartei, seinare for det nasjonalliberale partiet og til slutt for dei såkalla Sezessionisten.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Theodor Mommsen på tysk Wikisource

 Theodor Mommsen som «Klassiker der Geschichtswissenschaft» 
 Mommsens Römische Geschichte, Fritt tilgjengelege lydbøker på LibriVox
 Mommsens Römische Geschichte, på Project Gutenberg (tysk og engelsk)
 Römische Geschichte på ei privat webside
 
 Heimesida til familien Mommsen

Tyske historikarar
Tyske forfattarar
Tyskspråklege forfattarar
Tyske politikarar
Nobelprisen i litteratur
Folk frå Kreis Nordfriesland
Pour le Mérite
Erika Hess

Erika Hess () er ein sveitsisk, tidlegare skirennar frå Engelberg i kantonen Obwalden. Ho vann seks VM-gull i tida 1982-87 og verdscupen i alpint både i 1982 og 1984. Totalt vann ho 31 verdscuprenn.

Hess si einaste olympiske medalje kom i Vinter-OL 1980 i Lake Placid, der ho fekk bronse i slalåm, bak Hanni Wenzel og Christa Kinshofer.

Under VM i alpint 1982 i Schladming vann Hess tre gullmedaljar, både i slalåm, storslalåm og i kombinasjonen slalåm/utfor. Også i VM i alpint 1985 i Bormio vann ho kombinasjonen. I sitt siste VM, i Crans-Montana i 1987, vann ho kombinasjonen for tredje gong og vart på ny vinnar av slalåmrennet.

I tillegg til dei to sigrane i totalverdscupen, 1982 og 1984, kom Hess på andreplass i 1981 og 1986, og på tredjeplass. Dessutan kom ho på fjerdeplass i 1985 og 1987, slik at ho i sesongar på rad alltid var mellom dei fire beste kvinnelege alpinistane i verda. Hess vann verdscupen i greina slalåm i 1981, 1982, 1983 og 1985, medan ho i 1984 vann storslalåm- og kombinasjonscupen.

Hess er gift med den tidlegare trenaren sin og bur i Saint-Légier-La Chiésaz i kantonen Vaud.

Også det to år yngre syskenbarnet hennar, Monika Hess, hevda seg i den alpine verdscupen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Erika Hess» frå ,  den 13. januar 2012.

Bakgrunnsstoff

 Erika Hess Open
 Erikaskicamp 

Sveitsiske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sveits
Medaljevinnarar under vinter-OL 1980
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1980
Alpinistar under vinter-OL 1980
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1984
Alpinistar under vinter-OL 1984
Marie-Theres Nadig

Marie-Therese Nadig () frå Flums i kantonen St. Gallen i Sveits er ein tidlegare skirennar. Ho vann to gullmedaljar under Vinter-OL 1972 i Sapporo, og i 1981 den alpine verdscupen for kvinner.

Nadig debuterte i verdscupen i 1970. Under vinterleikane 1972 vann ho gullmedaljane både i utfor og i storslalåm. Mellom 1975 og 1981 vann Nadig 24 verdscuprenn, 13 av dei i spesialgreina utfor. Etter å ha gjort sin beste sesong i verdscupen i 1980 med ein tredjeplass, vann ho verdscupen i alpint 1981. Ho vann i 1980 også utforcupen og i 1981 både utfor- og kombinasjonscupen.

Under Vinter-OL 1980 i Lake Placid vann Nadig bronsemedaljen i utfor.

Nadig har vore trenar på landslagsnivå både i Liechtenstein og i heimlandet Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Marie-Theres Nadig» frå ,  den 13. januar 2012.  
 

Sveitsiske alpinistar
Verdsmeistrar i alpine greiner
Olympiske meistrar for Sveits
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sveits
Medaljevinnarar under vinter-OL 1972
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1972
Alpinistar under vinter-OL 1972
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1976
Alpinistar under vinter-OL 1976
Medaljevinnarar under vinter-OL 1980
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1980
Alpinistar under vinter-OL 1980
Madeleine Berthod

Madeleine Berthod () er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Château-d’Œx i kantonen Vaud. Ho vart olympiameister i utfor 1956, og verdsmeister i kombinasjonen slalåm/utfor same året.

Aktiv
Berthod deltok under Vinter-OL 1952 i Oslo, der ho fekk med seg to sjetteplassar i høvesvis slalåm og utfor. Under verdsmeisterskapen i alpint 1954 i Åre vann ho to sølvmedaljar, ei i storslalåm bak franske Lucienne Schmitt og i kombinasjonen slalåm/utfor bakom landsmannen Ida Schöpfer. I sjølve utforrennet hamna ho på femteplassen.

Under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo vann Berthod ein suveren siger i utforrennet. Med tida 1.40,7 var ho 4,7 sekundar føre landsmannen Frieda Dänzer i mål. Same staden gjekk Berthod også til topps i verdsmeisterskapen i den alpine kombinasjonen. Ho deltok også i Vinter-OL 1960, der ein delt niandeplass i storslalåm var hennar beste resultat.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Madeleine Berthod» frå ,  den 13. januar 2012.  
 

Sveitsiske alpinistar
Olympiske meistrar for Sveits
Verdsmeistrar i alpine greiner
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1952
Alpinistar under vinter-OL 1952
Medaljevinnarar under vinter-OL 1956
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1956
Alpinistar under vinter-OL 1956
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1960
Alpinistar under vinter-OL 1960
Sonja Nef

Sonja Nef () frå Heiden i kantonen Appenzell Ausserrhoden i Sveits er ein sveitsisk tidlegare skirennar. Ho vart verdsmeister i storslalåm i 2001.

Nef hadde sine beste sesongar i tida 2000-2002. Ho vart då høvesvis nr 6, nr 4 og nr 3 i verdscupen i alpint for kvinner. I storslalåmcupen gjekk ho til topps både i 2001- og 2002-sesongen. Hennar største enkeltprestasjon var sigeren i storslalåm under VM i alpint 2001 i St. Anton, over sekundet føre Karen Putzer frå Italia. Året etter vann ho bronsemedaljen i same øvinga under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City, bak Janica Kostelić og Anja Pärson. Nef vann 15 verdscuprenn, det første i 1996, det siste i 2003.

Sonja Nef la opp i 2006.

Verdscupsigrar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sonja Nef» frå ,  den 13. januar 2012.  
Denne artikkelen bygger på «Sonja Nef» frå ,  den 13. januar 2012.

Bakgrunnsstoff

 Fanside for Sonja Nef

Alpinistar under vinter-OL 2002
Sveitsiske alpinistar
Lineær likning

Ei lineær likning er ei likning der ingen av variablane opptrer i høgare grad enn første grad. Eit lineært likningssystem er eit system av fleire lineære likningar som skal løysast samstundes. Dette gjer ein gjerne ved bruk av determinantar. 

Ei vanleg form for ein lineær likning med dei to variablane x og y er

der a og b er konstantar.

Kjelder
lineære ligninger. (2012-01-13) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/lineære_ligninger

Elementær algebra
Likningar
Henri Bergson

Henri Bergson () var ein fransk filosof og professor ved Collège de France i Paris 1900-1922. 

Bergson blei tatt opp i Académie française i 1914 og fekk i 1927 Nobelprisen i litteratur «på grunn av dei rike og inspirerande ideane og den briljante dugleiken han presenterer dei med.» Ved sida av Friedrich Nietzsche og Wilhelm Dilthey blir han rekna som den viktigaste representanten for den tyske Lebensphilosophie («livsfilosofi»).

Verk 
 1889: Essai sur les donées immédiates de la conscience. Alcan, Paris
 1896: Materie und Gedächtnis|Matière et mémoire. Essai sur la relation du corps à l'esprit]]. Alcan, Paris
 1900: Le rire. Essai sur la signification du comique. Alcan, Paris
 1907: L'Evolution créatrice. Alcan, Paris
 1919: L'Energie spirituelle. Essais et conférences. Alcan, Paris 
 1922: Durée et simultanéité. A propos de la théorie d'Einstein. Alcan, Paris
 1932: Les deux sources de la morale et de la réligion. Alcan, Paris
 1934: La pensée et le mouvant. Essais et conférences. Alcan, Paris
 1959: Œuvres. Merkanader av André Robinet, innleiing av Henri Gouhier. Paris: Presses Universitaires de France
 1972: Mélanges. Merknader av André Robinet, i samarbeid med Rose-Marie Mossé-Bastide, Martine Robitnet og Michel Gauthier; Forord av Henri Gouhier. Presses Universitaires de France, Paris (inneheld "Durée et simultanéité" og fleire tekstar som Bergson ikkje publiserte i bokform)

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 

 
 Nobelprize.org, Nobelprisen i litteratur 1927
 Nobelprize.org, Henri Bergson - Biografi
 Artikkel i «Namen, Titel und Daten der französischen Literatur»
Stanford Encyclopedia of Philosophy
Nautis Project
Henri Bergson (1859-1941) med undertitlar
Henri Bergson
Francia, 1859-1941
Liv og bibliografi
Henri Bergson (1859 - 1941)
Utdanning og karriere
Forhold til James
Henri Bergson's theory of laughter . Eit kort samandrag.
« 'A History of Problems' : Bergson and the French Epistemological Tradition », av Elie During

 Digitale bøker 
Henri Bergson på Project Gutenbert
Complete works in French on the "Classiques des sciences sociales" website 
L'Evolution créatrice (på originalfransk, 1907)
1911 English translation of Creative Evolution'' (html)
multiple formats at Internet Archive
1910 English translation of Time and Free Will (html)
multiple formats at Internet Archive
1911 English translation of Matter and Memory (html)
multiple formats at Internet Archive

Franske filosofar
Franske nobelprisvinnarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Folk frå Paris
ß

ß vart brukt som forkorting for skillingen. 

Dobbel s (ß), på tysk Eszett, er ein bokstav som no blir brukt berre i tysk i Tyskland og Austerrike, men ikkje i Sveits og Liechtenstein. På tysk er han òg kalla scharfes s («skarp s»). Bokstaven kan også skrivast som to s-ar. Bokstaven har oppstått som ein ligatur  av ein ſ og ein s (ein lang s og ein rund s).

I Unicode kodar ein ß som U+00DF, det finst òg ein majuskel form, som blir koda som U+1E9E (ẞ).

Bakgrunnsstoff

Ligaturar
Tysk språk
Heidi Zurbriggen

Heidi Zurbriggen () frå Saas-Almagell i kantonen Valais i Sveits, er ein sveitsisk, tidlegare skirennar. Ho vann to VM-sølv i utfor og tre enkeltrenn i verdscupen i alpine greiner. Pirmin Zurbriggen er ein eldre bror.

Karriere

Aktiv
Zurbriggen kom første gongen på pallen i verdscupen 12. desember 1986 då ho kom på tredjeplass i utfor i Val-d’Isère. I desember 1987 vart ho skadd under trening og mista resten av sesongen. Under verdsmeisterskapen i alpint 1989 i Vail kom ho på fjerdeplass i utfor, fire hundredels sekund bak bronsevinnaren.

Under VM i alpint 1996 i Sierra Nevada fekk Zurbriggen sølvmedalje i utfor bak Isolde Kostner. 6. mars 1996 vann ho sin første av totalt tre sigrar i verdscupen, då ho vann i utforløypa i Kvitfjell i Øyer. Ho tok endå eit VM-sølv i utfor under VM i alpint 1997 i Sestriere, seks hundredelar bakom Hilary Lindh frå USA.

Zurbriggen la opp i 1997.

Sigrar i verdscupen

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Heidi Zurbriggen» frå ,  den 13. januar 2012.

Bakgrunnsstoff

 Nettstaden til Heidi Zurbriggen

Alpinistar under vinter-OL 1992
Sveitsiske alpinistar
Alpinistar under vinter-OL 1994
Alpinistar under vinter-OL 1998