alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Enerhaugen

Enerhaugen er eit område med fire høge bustadblokker på Tøyen nord for stroket Grønland i bydel Gamle Oslo i Oslo. Næraste T-banestasjon er Tøyen. Området ligg på ei høgd, og bustadblokkene i 13-15 etasjar har dominert bybiletet frå 1965, då dei var ferdige, reist i regi av OBOS og teikna av arkitekt Sofus Haugen. 

I Enerhauggata 4, på ei klippe midt mellom høgblokkene, ligg St. Hallvard kyrkje og kloster, kyrkjelydskyrkje for austre kyrkjelyd i Oslo katolske bispedømme. Kyrkja vart bygd i 1966, og er freda av Riksantikvaren på grunn av dei arkitektoniske verdiane ho har.

Det gamle Enerhaugen

Enerhaugen, som ein reknar med har namn etter veksten einer, vart ein slags forstad til Oslo på fyrste halvpart av 1800-talet. Opphavleg låg området under husmannsplassen Ulvebråten, som høyrde til Oslo ladegård i Gamlebyen, det opphavlege Oslo. Ulvebråten vart seld av Ladegården til lensmann Barthold Nicolai Knoph i 1811, som delte eidedomen i tre parseller, og selde til eigedomsspekulant Knud Olsen det arealet som i dag er Enerhaugen. I 1815 vart området kjøpt av Jørgen Young, si tids rikaste mann i Christiania, som stykka opp Enerhaugen i meir 70 parsellar. Her fekk arbeidsfolk rimeleg byggjegrunn utanfor sjølve byen, friteke frå det påbodet om å byggje i mur som var gjeldande i byen. I 1842 var det registrert over 1 200 menneske busett på Enerhaugen i dei små lafta husa eller bindingsverkhusa i ei høgd, eller halvannan høgd, som hadde grodd opp i høgt tempo.

Koleraepidemiar rundt 1850 råka områda aust for Akerselva hardt på grunn av små og tettfolka bustader, skral vatntilførsle og jamt over dårleg hygiene. Desse område av Aker, mellom anna  Grønland med Enerhaugen, vart innlemma i byen Christiania i 1859, og det vart sett i verk tiltak for å betre tilhøva. På Enerhaugen vart det bygd nye hus, laga til vasspostar, og dei smale, krokete gatene vart gjort farbare. På slutten av 1800-talet fekk Enerhaugen sitt offentlege bad.

Fem av dei gamle husa frå Enerhaugen vart flytt og attreist på Norsk Folkemuseum på Bygdøy, og innreia etter skildringar i folketeljinga frå 1865 og 1891, opna for publikum i 1969. I 2011-2012 vart husa ominnreia, og to av dem, frå Johannes gate 4 og Stupinngata 10, innreia slik dei hadde vore som heimane til Augusta og Marius Andresen, som hadde budd i Johannes gate 4 frå 1909 til 1940, og dottera deira, Martha Olsen, som hadde budd i Stupinngata 10 frå 1917 til 1959. Nyinnreiinga vart gjort i samarbeid med barneborna til Martha Olsen, som hadde budd i Stupinngata 10 som små, og med basis i fleire hundre fotografi innsamla hjå etterkomarane av Augusta og Marius.

Bakgrunnsstoff
Kjenn din by: Enerhaugen 
Digaitalt museum: Stupinngata 10
Enerhaugen på Norsk Folkemuseum

Fotnotar

Strøk i Oslo
Ananasslekta

Ananasslekta (Ananas) er ei planteslekt frå Sør-Amerika. Ho omfattar arten som gjev ananasfrukta, som finst i fleire variantar.

Artar
Ifølgje nyare systematikk omfattar ananasslekta berre to artar:

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Grasordenen
Planteslekter
Bydel Gamle Oslo

Bydel Gamle Oslo er ein administrativ bydel i Oslo med eit areal på 7,5 km². Bydelen dekkjer mellom anna det området der Oslo låg i mellomalderen, og som no ligg i stroket med namnet Gamlebyen. Til bydelen høyrer elles stroka Bjørvika, Lodalen, Grønland, Enerhaugen, Nedre Tøyen, Kampen, Vålerenga, Helsfyr, Ensjø, Valle-Hovin, Etterstad, Bryn, Ekebergskråninga, Kværner, området attmed hamna Kongshavn og dessutan  øyane Bleikøya, Gressholmen,  Heggholmen, Hovedøya, Kavringen, Lindøya, Nakkholmen og Rambergøya i Indre Oslofjord.

Bakgrunnsstoff
Offisielle internettsider

G
Kongshavn i Oslo

Kongshavn i Oslo er namnet på både eit særeige natur- og kulturområde innunder Ekebergskråninga og eit tidlegare bustadområde ved sjøen i bydel Gamle Oslo, og hamneområdet Konghavnkaia - Sydhavna, som ligg i bydel Nordstrand. Kongshavn grenser til Grønlia i Bjørvika i nord, og mot Sjursøya og Bekkelaget i sør.  For å betre tilkomsten til Sydhavna i Kongshavn, som er utbygd for lasting og lossing av konteinerskip, vart bygningane i Kongshavn fjerna i 2013 for å byggje veg til hamna. Hamnevegen på strekninga frå utløpet av elva Alna til Ormsundveien fekk i 2010 namnet Kongshavnveien.

Soga om Kongshavn
Kong Håkon Håkonsson gjorde seg nytte av den naturlige hamna i Kongshavn i 1240, og Christian II la si krigsflåte i Kongshavn då han kringsette Akershus festning. Men det er ikkje kjend om det var ei permanent hamn i området i mellomalderen. Før Mosseveien sørover frå Gamlebyen var bygd om lag 1850 var det ikkje mogleg å take inn i byen langsetter stranda; ein måtte leggje vegen opp i skråninga der dagens Karlsborgveien går opp, og deretter ned til byen.

Kongshavnområdet var ein lut av garden Jomfrubråten fram til det vart skilt ut i 1747. I åra frå om lag 1750 til 1830-åra var Kongshavn eit vertshus som vart vitja av mange. På midten av 1800-talet vart eigedomen stykka opp i fleire eigedomar. Det er ukjent kor gamal bygningane på desse eigedomane har vore, men det er truleg at det eldste var frå 1700-talet.

Fotnotar

Strøk i Oslo
Nøttemuslingkreps

Nøttemuslingkreps (Cyclocypris ovum) er muslingkreps med ein storleik på kring 0,5 millimeter, noko som gjer han til ein av dei minste muslingkrepsane som finst i Noreg. Han har ein tydeleg pigmentert augeflekk. Namnet kjem frå den runde forma og brunfargen.

Nøttemuslingkreps kan festa seg til froskar, salamandrar og symjehåra til vassinsekt som blindpassasjerar. Soleis kan dei spreia seg til nye vatn og dammar.

Nøttemuslingkreps har like kjønn og dannar berre éin seintveksande ættled i året. Fullvaksne individ finst til alle årstider.

Ved større konsentrasjonar kan nøttemuslingkreps vera viktig føde for småfisk. Nokre populasjonar av harr på Dovre er observerte å nøttemusklingkreps som viktigaste føda på forsumaren.

Nøttemuslingkreps har vid økologisk toleranse og lever i bortimot alle vasstypar i Noreg, både til fjells og i låglandet, frå Finnmark til Lindesnes.

Kjelder 

 

Muslingkreps
Bindingsverk

Bindingsverk er nemning for ein måte å byggje ytterveggane i hus på. Bindingsverket i ein vegg er bygd opp av horisontale tresviller i botn og topp med trestenderar (vertikal støtter) mellom, ofte supplert med skrå avstivingar. Eldre bindingsverk vart ofte bygd av tømmer i grove dimensjonar, sett saman utan bruk av spikar, men trepluggar, og ved hjelp av metodar som til dømes tapping, bladning og kamming. Mellomromma vart vanlegvis utmura med teglstein, i gamal tid med flettverk som var tetta med leireklining. Ofte var trekonstruksjonane synlege, men kunne òg vere dekt av mur eller murpuss.

Soga
Bindingsverk er ei metode som har vore nytta i heile Vest-Europa, utvikla i mellomalderen med utgangspunkt i forhistoriske stolpekonstruksjonar. Bindingsverk utmurt med teglsteinsmur vart vanleg i seinmellomalderen, og det vart bygd slike hus framover mot 1900-talet, jamvel i byar som kravde at husa vart bygde i mur for å hindre bybrannar.

Bygningsdetaljar
Byggteknikk
Muslingkreps

Muslingkreps (Ostracoda) er ei samling småe krepsdyr som lever både i havet og i ferskvatn. Namnet har dei fått frå forma deira, som er so lik på muslingar at dei kan forvekslast utan nærare undersøkingar. Til liks med muslingar har muslingkreps eit todelt kalsifisert skal som kan lukkast ved hjelp av eit kippe tverrgåande musklar og eit hengselsystem på ryggsida. Anatomien er derimot tydeleg frå eit sant krepsdyr, med både bein, munndelar og fleire andre organ som lett kan relaterast til hummar, krabbar og kreps.

13 000 artar muslingkreps er estimerte eller kjende frå saltvatn, medan 2 000 artar er estimerte å finnast i ferskvatn. I Noreg er 232 artar registrerte og 250 artar er estimerte å leva her totalt (per juli 2016 eller tidlegare).

Kjelder
Stjerneglobus

Stjerneglobus eller himmelglobus er ei kule med avbilding av stjernehimmelen. Han gjev eit forteikningsfritt bilete av stjernehimmelen, men speglvendt, fordi globusen vert sett utanfrå, medan himmelkula vert sett innanfrå.

Kjelder

Kuler
Kart
Stjernekatalog

Ein stjernekatalog er eit systematisk ordna register over stjerner etter koordinatar (rektascensjon og deklinasjon) på himmelkvelvinga, saman med oppgåve over storleiksklasse, spektrum, parallakse og meir. Utanom generelle stjernekatalogar har ein spesialkatalogar over fundamentalstjerner, dobbeltstjerner, variabel stjerner, eigenrørsle, parallakse, radialsnøggleik og fleire.

Kjende stjernekatalogar

Mykje brukt er Bonner Durchmusterung, der til dømes BD+50°3410 tyder stjerne nr. 3410 mellom 50 og 51° nordleg deklinasjon. I Henry Draper-katalogen er stjernene nummerert etter aukande reaktscensjon, til dømes HD206570.

Messierkatalogen er ein katalog over 103 diffuse objekt som ein alltid kan sjå på himmelen, slik som stjernehopar, tåker og galaksar, utgjeven av Charles Messier. Objekta vert oppført med bokstaven M og eit nummer. Messier var eigentleg interessert i å oppdage kometar. For å skilje kometar frå andre objekt utarbeidde han ei liste basert på eigne observasjonar på observatoriet til den franske flåten på Hotel de Cluny i Paris. Han publiserte katalogen i tre deler: den første kom i 1774 og inneheld M 1–45, andre del kom i 1780 og inneheld ytterlegare 25 objekt (opp til M70), tredje del kom i 1781 og inneheld objekt til og med M 103. Messier planla òg ei fjerde utgåve, men denne vart aldri realisert. Katalogen inneheld òg tilvising til objekt som var oppdaga av andre astronomar. Visse av katalognumra er synlige for det nakne auga, som til dømes stjernehopen Pleiadane (M 45) og Andromedagalaksen (M 31).

Dagens Messierkatalog inneheld 110 objekt. Messier hadde kjennskap til òg dei siste sju, men dei vart føydd til av seinare astronomar.

Sjå òg
Astronomisk katalog

Kjelder

 
 
Stjerneastronomi
Stjerner
Stormuslingkreps

Stormuslingkreps (Herpetocypris reptans) er ein muslingkreps som er ljost grøn med mørkegrøne flekkar. Han har ei skallengd på opp til 2,6 millimeter, og er med det den største arten av muslingkreps i Noreg. Hannar er ikkje kjende for denne arten. Stormuslingkreps kan vanskeleg forvekslast med andre artar.

Stormuslingkreps lever i botnsediment i næringsrike dammar med stabil vass-spegel og i verna, næringsrike viker i større innsjøar. Han ser ut til å føretrekkja leirrike sediment med mykje vassplantar, gjerne i tjørner og støre parkdammar i kulturlandskap, der han beitar på visnande plantar og detritus.

Storleiken til stormuslingkreps gjer han utsett for å verta jakta av fisk.

I Noreg har stormuslingkreps truleg ei avgrensa utbreiing. I ei nyleg (2016 eller tidlegare) landsdekkjande kartlegging vart arten berre funnen nokre få stader i låglandet kring Oslo (mellom anna i Frognerdammen). Georg Ossian Sars rapporterte derimot om stormuslingkreps òg i dammar kring Trondheim.

Kjelder 
 

Muslingkreps
Superkjempe

Ei superkjempe er ei stjerne med særs store dimensjonar, relativt stor masse, svært liten middeltettleik og særs stor lysutstråling. Eit døme er Antares, som er ei raud superkjempe med spektralklasse M1 Ib. Med sola som eining er diameteren 280 og den absolutte lysstyrken meir enn 10 000.

Sjå òg
Kjempestjerne
Raud kjempe
Raud superkjempe
Blå superkjempe
Gul superkjempe
Hyperkjempe

Kjelder

Stjernetypar
 *
Stjernefenomen
Elis Strömgren

Svante Elis Strömgren () var ein svensk-dansk astronom.

Strömgren var professor og direktør for observatoriet i København frå 1907 til 1940. Det vitskaplege arbeidet hans fall hovudsakleg innafor himmelmekanikken, studiet av kometbaner (påviste mellom anna at alle kometar truleg tilhører solsystemet) og utførte viktige undersøkingar over tre-lekam-problemet.

Kjelder

Svenske astronomar
Danske astronomar
Professorar ved Københavns Universitet
Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det finske vitskapsakademiet
Folk frå Helsingborg
Syklus i tid

Syklus er eit tidsrom der visse fenomen gjentek seg i same rekkjefølgje etter at syklusen er over. Det vært særskild nytta om kronologiske fenomen, som til dømes ein solsyklus.

Kjelder

Tid
Synodisk omlaupstid

Synodisk omlaupstid er omlaupstida til ein planet eller måne rekna i forhold til sola, observert frå jorda. Den synodiske omlaupstida til månen er ein synodisk månad, eller perioden til fasevekslinga.

Kjelder

Krinsløp
S Andromeda

S Andromeda eller SN 1885A er ein supernova som vart observert i 1885 i Andromedagalaksen, og som ved maksimum var synleg med det nakne auga.

Han vart først sett den 17. august 1885 av den franske astronomen Ludovic Gully, men Gully trudde på den tida at det var spreidd månelys i teleskopet sitt og følgde ikkje opp observasjonane. Ernst Hartwig ved Tartu-observatoriet i Estland såg supernovaen 20. august og kommuniserte funnet i eit telegram den 31. august 1885, då Hartwig hadde stadfesta at det ikkje var skapt av reflektert månelys. Telegrammet førte til vidstrekte observasjonar av hendinga.

Kjelder

Andromeda
Supernovaer
Andromedagalaksen
Vitskap i 1885
0182
Tangentialsnøggleik

Tangentialsnøggleik er snøggleiken til ein himmellekam normalt på retninga til synslinja.

Kjelder

Astrometri
Tellurisk linje og band

Telluriske linjer og band er ein systematisk feil i form av spektrallinjer og spektralband som er danna i jordatmosfæren, og som vert observert i spektrum til himmellekamar.

Kjelder

Jordatmosfæren
Målingar
Observasjonsastronomi
Tellurium

Tellurium er ein mekanisk modell for demonstrasjon av omlaupet til jorda kring sola. Det gjer klårt døgnskiftet og årstidene, ofte òg månen sin gang om jorda med månefasane.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Astronomiske instrument
Klokker
Modellar av solsystemet
Årstider
Terrestrisk kikkert

Ein terrestrisk kikkert er ein kikkert som gir oppretta bilete. Den opphavlege astronomiske kikkerten gav omvendte bilete, som vart rettvendt ved å innføre ei ekstra linse mellom objektivet og okularet.

Kjelder

Teleskop
Saturnmånen Themis

Themis var ein mogleg måne kring Saturn som vart oppdaga i 1905 av William H. Pickering, som tidlegare hadde oppdaga Phoebe. Seinare vart ikkje månen observert. Studium av Saturn-systemet frå Voyager 1 og Voyager 2 i 1980 og 1981 viste at han ikkje eksisterte.

Kjelder

Saturnmånar
Hypotetiske månar
Hypotetiske lekamar i solsystemet
Theodor von Oppolzer

Theodor von Oppolzer () var ein austerriksk astronom og matematikar av bøhmisk opphav.

Etter å ha teke den medisinske doktorgraden i 1864, vigde han seg heilt til astronomien. Han var professor i Wien frå 1875 og arbeidde særleg med utrekning av komet- og planetbanar. Dei viktigaste publikasjonane hans var Lehrbuch der Bahnbestimmung der Planeten und Kometen (1870 og 1880), og Canon der Finsternisse (1887), som inneheld elementa for alle sol- og måneformørkingar i tidsrommet 1205 f.Kr. til 2161 e.Kr.

Han var son av fysikaren Johann Ritter von Oppolzer.

Krateret Oppolzer på månen og asteroiden 1492 Oppolzer er namnsette etter han. I tillegg var asteroiden 237 Coelestina namnsett etter kona hans og 153 Hilda og 228 Agathe etter dei to døtrene hans.

Kjelder

Austerrikske astronomar
Austerrikske matematikarar
Elevar ved Universitetet i Wien
Tilsette ved Universitetet i Wien
Tyske bøhmarar
Bøhmisk adel
Austerrikske riddarar
Folk frå Praha
Medlemmar av Leopoldina
Medlemmar av Det austerrikske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det bayerske vitskapsakademiet
Theophilus

Theophilus er eit markant ringfjell på månen som ligg mellom Sinus Asperitatis i nord og Mare Nectaris i søraust. Det går delvis inn i det nesten like store Cyrillus i sørvest. I aust ligg det mindre krateret Mädler og lenger sør-søraust ligg Beaumont. Han vart kalla opp etter den koptiske paven Theofilos (Theophilus) av Alexandria.

Theophilus, Cyrillus og Catharina dannar ei markant gruppe store krater som er synlege ved terminator fem dagar etter nymåne. 

Kanten av  Theophilus har ein vid, terrassert indre flate som syner indikasjonar på jordras. Veggane er 4,6 km høge og har brote inn i krateret Cyrillus. Det vart skapt under eratosthenium frå 3,2 til 1,1 milliardar år sidan. Det har eit stort sentralt fjell, 1400 meter høgt, med fire toppar.

Botnen i krateret er relativt flatt. Den vestlege toppen på sentralfjellet heiter Psi (ψ), den austlege Phi (φ), og den nordlege Alfa (α) Theophilus. Vestsida av denne ryggen er vidare og meir irregulær.

Under Apollo 16 vart det samla inn fleire bitar av basalt som ein trur er kasta ut under danninga av Theophilus.

Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Theophilus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Theopilus (crater)» frå ,  den 10. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Ringfjell på månen
Anders Redal

Anders Andersson Redal () var ein norsk bonde, politikar og haugianar. Han var frå Redalen i Vevring i Naustdal kommune. I ungdommen slutta Redal seg til Haugevenene i Sunnfjord og han reiste som emissær for haugerørsla i om lag 50 år, reisene betalte han med eigne midlar. 
Anders A. Redal skipa ei av landets første misjonsforeiningar i Vevring i 1844. Sjølv var han leiar for foreininga til 1894.

Redal skreiv salmar, songar, brev og andakter. Fleire av salme- og songtekstane hans er samla i "Nogle ord om mit pillegrims liv, og reiseminder i Morbærdalen", utgjeven av Ingolf Kvamen. Dei fleste av songtekstane med notar er også utgjeve som "Religiøse sange" i "Sogeskrift for Naustdal. 2005"

Anders Redal var ordførar i Vevring kommune 1858-1863.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Anders Redal i Allkunne
 Gravminner i Norge

Bakgrunnsstoff
 
 Om Anders Redal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske salmediktarar
Ordførarar i Vevring
Norske kristne predikantar
Forfattarar frå Naustdal
Jonas S. Vårdal

Jonas S. Vårdal () var ein norsk lærar og forfattar. Han vaks opp i Holmedal i Askvoll kommune og i Vevring i Naustdal kommune. Vårdal var utdanna lærar og busett på Laksevåg. Han skreiv i aviser og gav ut ei bok.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

 Her er so fagert ved høge lid : dikting og diktarar frå Naustdal og Vevring. Naustdal, Naustdal sogelag, 2010, s. 123
 Gravminner i Norge

Norske novelleforfattarar
Forfattarar frå Askvoll
Forfattarar frå Naustdal
Norske lyrikarar
Katharina Molitor

Katharina Molitor () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Bedburg i Nordrhein-Westfalen som deltek i spydkasting. Ho vart verdsmeister i øvinga under VM i friidrett 2015. Molitor vart tysk meister i 2010 og 2015.

Aktiv
Molitor sette i mai 2008 personleg rekord med 61,74 m under eit stemne i Halle. Ho vart utteken til sommarleikane i Beijing, der ho vart nummer åtte. Den 25. juni 2010 forbetra ho den personlege rekorden til 64,53 m på heimebana i Leverkusen, og fire veker seinare vart ho tysk meister i Braunschweig med eit bestekast på 64,27 m. Under europameisterskapen i Barcelona enda ho med 63,81 m på fjerdeplassen. Sommaren 2011 flytta ho sitt personbeste i øvinga med 14 cm til 64,67 m i Kassel. Tre veker seinare vart ho nummer fem i VM i Daegu, same plasseringa fekk ho i EM året etter, medan ho i London-OL kom på sjetteplassen. 

Sommaren 2015 var Molitor i sitt livs beste form. I juli månad forbetra ho den personlege rekorden til 66,40 m då ho vann DL-tevlinga i Luzern. Veka etter vart ho i Nürnberg tysk meister for andre gong med eit kast på 65,40 m. Den 30. august 2015 smelte ho til med heile 67,69 m i siste omgangen under friidretts-VM i Beijing, og vann gullmedaljen framom den kinesiske heimfavoritten Lü Huihui. Under friidretts-EM 2016 enda Molitor som nummer fire.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 2008 i Beijing: Nr 8 – 59,64 m
EM 2010 i Barcelona: Nr 4 – 63,81 m
VM 2011 i Daegu: Nr 5 – 64,32 m
EM 2012 i Helsinki: Nr 5 – 60,99 m
OL 2012 i London: Nr 6 – 62,89 m
VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (60,32 m=nr 13)
EM 2014 i Zürich: Nr 9 – 58,00 m
VM 2015 i Beijing: Gullmedalje – 67,69 m, framom Lü Huihui (66,13 m)
EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 – 63,20 m
VM 2017 i London: Nr 7 – 63,75 m
EM 2018 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (58,00 m=nr 15)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Katharina Molitor» frå ,  den 11. juli 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Katharina Molitor» frå ,  den 11. juli 2016.  
 

Tyske friidrettsutøvarar
Tyske spydkastarar
Verdsmeistrar i friidrett
Cindy Roleder

Cindy Roleder () er ein tysk friidrettsutøvar, fødd i Karl-Marx-Stadt, som internasjonalt deltek på 100 m hekk, nasjonalt også i sjukamp. Ho vart europameister på 100 meter hekk i 2016 og tok VM-sølv i 2015 og EM-bronse i 2014.

Aktiv
Roleder vart i Kassel tysk meister 2011 på korthekken med tida 13,10 sekundar. Kort etter sette ho personleg rekord med 12,91 sekundar i Fribourg og kvalifiserte seg dermed til VM i Daegu, der ho i semifinalen tangerte den personlege rekorden, men vart slått ut. I 2012 vart ho nummer sju i Helsingfors-EM og var sjanselaus på vidare avansement frå semifinalane.

Med tida 12,82 sekundar tok Roleder i 2014 bronsemedaljen på 100 m hekk då friidretts-EM fann stad i Zürich, ho var 0,06 sekundar bak vinnaren Tiffany Porter som representerte Storbritannia. Under verdsmeisterskapen 2015 i Beijing i 2015 overraska ho stort med eit glitrande finaleløp på 12,59 sekundar, noko som gav henne sølvmedaljen i øvinga, einast 0,02 sekundar bak den jamaikanske vinnaren, Danielle Williams. I friidretts-EM 2016 i Amsterdam var ho favoritt og innfridde med sitt neste snøggaste løp nokon gong, klokka inn på 12,62 sekundar.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 2010 i Barcelona: Diskvalifisert i semifinalane – nr 16
VM 2011 i Daegu: Utslått i semifinalane – nr 12 (12,91)
EM 2012 i Helsinki: Nr 7 – 13,11
OL 2012 i London: Utslått i semifinalane – nr 18 (13,02)
EM 2014 i Zürich: Bronsemedalje – 12,82 m
VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 12,59, bakom Danielle Williams (12,57 )
EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 12,62, framom Alina Talaj (12,68)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Cindy Roleder» frå ,  den 11. juli 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Cindy Roleder» frå ,  den 11. juli 2016.  
 

Tyske friidrettsutøvarar
Tyske mangekjemparar
Hekkeløparar
Sigurd Helle

Sigurd Helle () var ein norsk bonde og forfattar frå Naustdal. Han skriv høvesdikt og prologar.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar  Sogn og Fjordane

Kjelder

 Her er så fagert ved høge lid : dikting og diktarar frå Naustdal og Vevring. Naustdal, Naustdal Sogelag, 2010, s. 124

Norske lyrikarar
Forfattarar frå Naustdal
Anna Jorunn Avdem

Anna Jorunn Avdem () er ein norsk historikar, forfattar og SV-politikar.  Ho er fødd i Lesja, busett i Lærdal. Avdem har som forfattar gjeve ut fleire bøker om kvinner sine kår. Ho har arbeidd som lærar i skulane i Lærdal og i 2002 vart ho tilsett som museumslektor på De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum.

Hovudoppgåva hennar «Gjort kva gjerast skulle» vart gjeve ut som bok i 1984. Saman med Kari Melby gav ho ut «Opp først og sist i seng» 1985, og i 2001 gav Avdem ut «Husmorparadiset», der ho skildrar glansåra for husmorrolla på 1950- og 1960-talet. I 2009 gav ho ut ”Levd liv, ei soge om sogningane og muséet deira” (Skald) saman med Aage Engesæter og Lars Asle Vold.

Avdem var varaordførar i Lærdal frå 2003 til 2007.

Ho er gift med Jan Olav Fretland og mor til Jostein Avdem Fretland.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Anna Jorunn Avdem i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 

Norske sakprosaforfattarar
Lokalpolitikarar i Lærdal
SV-politikarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Lesja
Folk frå Lærdal
Forfattarar frå Lærdal
Nynorskforfattarar