alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Runar Myrnes Balto

Runar Sammol Myrnes Balto () er ein norsk samisk politikar frå Evenes som sit i sametingsrådet for Norske Samers Riksforbund (NSR). Frå 2018 til 2021 var han leiar i NSR og frå 2017 til 2021 parlamentarisk leiar for NSR på Sametinget. Medan han sit i sametingsrådet, møter Sara Katrine Aleksandersen fast for han på Sametinget.

Myrnes Balto er opent homofil, og vann prisen «Årets LHBT-person» saman med Mikkel Eskil Mikkelsen i 2018.

Han har studert samfunnsfaglege utviklingsstudium ved Universitetet i Oslo. Frå 2010 til 2013 var han leiar for festivalen Márkomeannu.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Runar Myrnes Balto  på sametinget.no
 Sametingsgruppa 2017–2021  på nsr.no.

Folk frå Evenes
Sametingsrepresentantar frå NSR
Sametingsrepresentantar 2017-2021
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Henrik Olsen

Henrik Olsen (fødd 19. oktober 1970) er ein norsk samisk politikar og kulturarbeidar frå Olderdalen i Kåfjord som sit i sametinget for Norske Samers Riksforbund.

Han vart fyrste gong vald inn på Sametinget frå Gáisi valkrins i 2013, og sat i sametingsrådet frå 2013 til 2016, og på nytt frå 2017 til 2021. Sidan 2009 har han vore dagleg leiar ved Senter for nordlege folk, men har hatt permisjon medan han har sete i sametingsrådet. 

I 1991 var han med på å stifte Riddu Riđđu og har jobba som produsent der i mange år. Frå 1999 til 2007 var han kommunestyrerepresentant for Sosialistisk Venstreparti i Kåfjord.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Henrik Olsen  på sametinget.no. Lese 9.7.2019.

Folk frå Kåfjord
SV-politikarar i Troms
Sametingsrepresentantar frå NSR
NSR-politikarar
Sametingsrepresentantar 2013-2017
Sametingsrepresentantar 2017-2021
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Mikkel Eskil Mikkelsen

Mikkel Eskil André Mikkelsen (fødd 22. april 1989) er ein norsk samisk politikar som sit i sametingsrådet for Norske Samers Riksforbund. Medan han sit i rådet, møter Mathias Eilert Olsen fast på Sametinget for han.

Mikkelsen er opent homofil, og vann prisen «Årets LHBT-person» saman med Runar Myrnes Balto i 2018.

Han er utdanna kyrkjemusikar frå NTNU og har ein master i musikkvitskap frå Universitetet i Oslo. I tillegg han han studert lulesamisk språk ved Nord universitet. I 2017 arbeidde han som kantor i Tysfjord.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Mikkel Eskil Mikkelsen  på sametinget.no. Lese den 9.7.2019.

Sametingsrepresentantar frå NSR
Sametingsrepresentantar 2017-2021
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Haiming

Haiming er ein kommune i distriktet Imst i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 40,2 km² og i kring 4 700 ibuarar. Busetnaden fordeler seg på landsbyane Haiming og Ötztal-Bahnhof og fire grender, kring 700 meter over havet og mellom over 2 000 moh. høge fjell. Landbruk og småindustri er viktigste næringssyslane i kommunen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Haiming (Tirol)» frå ,  den 9. juli 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Längenfeld

Längenfeld er ein kommune i Distriktet Imst i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 195,6 km² og i kring 4 700 ibuarar. Den vesle landsbyen Oberlängenfeld, 1179 meter over havet, hyser kommunehuset. Elles omfattar kommunen dei støre landsbyane Unterlängenfeld, Huben og Oberries.

Med over 4 000 gjestesenger er turismen hovudnæring i Längenfeld.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Längenfeld» frå ,  den 9. juli 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Emil Berliner

Emil Berliner () var ein tysk oppfinnar, kjend for å ha funne opp grammafonplata.

Tidleg liv 
Frå 1861 til 1865 var han elev ved Samson-skulen i Wolfenbüttel. Seinare studerte han til kjøpmann og arbeidde så i eit trykkeri og sin slipsbutikk, for å hjelpa familien økonomisk. For å koma seg unna preussisk militærteneste utvandra han i 1870 til USA, og i 1881 vart han statsborgar der. Han arbeidde fyrst i ein kortevarebutikk i Washington. Deretter reiste han til New York, der han livnærte seg med ymse småjobbar. I 1875 tok han til å studera på kveldstid, samstundes som han på datid arbeidde han som flaskevaskar i eit laboratorim. Han bygde seg eit provisorisk laboratorium i husværet sitt, der han eksperimenterte med ymse elektriske innretningar. 

Han laga fyrst ein mikrofon for eit av telefonapparata til Bell, som han i 1877 selde til Bell Telephone Company for $ 50.000. Pengane gjorde han økonomisk uavhengig, slik at han kunne konsentrera seg om å arbeida med utvikling av teknologiske innretningar.

Utviklinga av grammofonplata 
I 1887 søkte han patent på ei plate for lagring av lyd (ei grammafonplate), der rørslene til membranen modulerte rillene lateralt (sidevegs). Lateral modulering viste seg å vera mykje betre enn vertikal modulering, som på denne tida vart nytta for fonografar. Å ta opp lyd på ei skive hadde enda ein stor førmon over rullane som vart nytta i samband med fonografane, på det viset at dei kunne kopierast og mangfaldiggjerast. Det var platene til Berliner som la grunnlaget for 78-platene, og dei seinare mikrorilleplatene og stereoplatene. 78-platene dominerte opptak av lyd heit til bandopptakarar vart tilgjengelege etter 2. verdskrig. Saman med kringkasting via radio var grammofonplater det dominerande mediet for distribusjon av musikk til allmugen heilt fram til ca. midten av 1980-talet, då CD-platene tok over.

Føretakstiftingar 

I tidsbolken 1881 til 1883 var Berliner i Hannover, der han saman med brur sin, Joseph Berliner, stifta føretaket J. Berliner Telephongesellschaft, som produserte deler til telefonapparat. Berliner stifta fleire føretak for innspeling og produksjon av grammofonplater: Deutsche Grammophon Gesellschaft (1889), United States Gramophone Company (1892), The Gramophone Company (London) (1897) og Berliner Gram-o-phone Company of Canada (1999).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «:de:Emil Berliner» frå ,  den 10. juli 2019.  

 
Tyske oppfinnarar
Grammofonplater
Vadzim Dzevjatoŭski

Vadzim Dzevjatoŭski, eller Vadim Devjatovskij (), er ein kviterussisk tidlegare sleggjekastar frå Novopolotsk som tok VM-sølv 2005, OL-bronse 2004 og EM-bronse.

Etter å ha vorte nummer fire i sleggjekasting ved Sommar-OL 2004, tok Dzevjatoŭski sølvmedaljen under verdsmeisterskapen i Helsinki året etter. I EM 2006 hamna Dzevjatoŭski på bronseplassen, 8 cm bakom sølvvinnar Olli-Pekka Karjalainen frå Finland. Vinnaren i Helsinki og under EM 2006, landsmannen Ivan Tsikhan, fekk elles annullert begge resultata etter at dopingprøvene frå 2004 vart testa på ny i 2012. Ved verdsmeisterskapen i Osaka i 2007 enda Dzevjatoŭski på fjerdeplassen, fattige 3 cm unna bronsen.

Under dei olympiske sommarleikane i Beijing vart kviterussarane Dzevjatoŭski og Tsikhan nummer 2 og nummer 3 i sleggjetevlinga. Etter leikane vart begge frådømde medaljane, men etter ein rettsprosess i 2010 tilkjende medaljane, grunngjeve med slurv i prøvetakinga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2003 i Paris: Nr 7 – 78,13 m
OL 2004 i Aten: Nummer 4 – 78,82 m
VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 82,60 m
EM 2006 i Göteborg: Bronsemedalje – 80,76 m 
VM 2007 i Osaka: Nr 4 – 81,57 m
OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje – 81,61 m, bakom Primož Kozmus (82,02 m)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Wadsim Dsewjatouski» frå ,  den 10. juli 2019.  

Belarusiske sleggekastarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Kviterussland
Belarusiske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Belarusiske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Atomubåtar som har gått ned

Atomubåtar som har gått ned er eit oversyn over atomubåtar som har gått ned sidan 1963. Minst ni atomubåtar har gått ned. Fem av dei tilhøyrde Sovjetunionen. To tilhøyrde USA og to tilhøyrde Russland.

1900-talet

1963
USS «Thresher» frå USA sokk 10. april 1963. 129 døydde. Vrakstaden ligg 350 km aust for Cape Cod.

1968

USS «Scorpion» sokk 22. mai 1968. 99 døydde. Vrakstaden er 740 km sørvest for Asorane. Ubåten var del av Skipjack-ubåtklassen.

1970
K-8 var den fyrste atomubåten frå Sovjetunionen som gjekk ned. Farkosten sokk med atomvåpen 11. april 1970 52 døydde då fartøyet sokk. Vrakstaden er Biscayabukta i Nord-Atlanteren.

Dei to atomreaktorane og atomvåpena har ikkje vorte fjerna.

1982
K-27 frå Sovjetunionen vart senka av sovjetiske styrkar 6. september 1982. Vrakstaden er i Karahavet på 30 meters djup.

1983 og 1985
K-429 frå Sovjetunionen gjekk ned den 23. juni 1983. Fartøyet vart heva att. Fartøyet sokk igjen 13. september 1985, denne gongen medan det var fortøydd. Det vart hogd opp på 1990-talet.

1985
Systerskipet til Changzheng 6 frå Kina skal ha gått ned i 1985. Fartøyet skal ha tilhøyrd ubåtklassen Xia også kalla «type 092».

1986
K-219 frå Sovjetunionen sokk 3. oktober 1986 i Nord-Atlanteren, 950 km aust for Bermuda, med atomvåpen ombord. 5 personar døydde.

1989
K-278 «Komsomolets» frå Sovjetunionen sokk ved Bjørnøya 7. april 1989 med to atomvåpen med stridshovud med uran og plutonium. 42 døydde. Vrakstaden er sørvest for Bjørnøya. Dette var den andre atomubåten som gjekk ned i Arktis.

Fartøyet hadde berre ein atomreaktor. Kjernebrenselet har ikkje blitt fjerna frå vraket. I 2019 vart det målt radioaktiv lekkasje frå vraket frå 0,001 Bq per liter til 800 Bq per liter.

2000-talet

2000: «Kursk» 
K-141 «Kursk» frå Russland sokk 12. august 2000, og 118 ombord døydde. Sju av dei 24 torpedoane vart gjort reie for. I 2001 vart vraket, unnteke storparten av baugen, heva frå Barentshavet. Tømminga av reaktorane vart ferdig vinteren 2003.

Reaktor-seksjonen er lagra i ein flytande kontainer ved Nerpa-verftet i Snjezjnogorsk utanfor Murmansk.

2003
K-159 frå Russland sokk i 2003, og 9 personar døydde. Fartøyet hadde allereie gått ut av teneste i 1989. Fartøyet ligg på 238 m djup i Barentshavet nord for Kolabukta, mindre enn 130 km frå grensa til Noreg.

I atomreaktorane finst det om lag 800 kg brukt kjernebrensel, sannsynlegvis ei legering av uran og aluminium.
 
Vraket er den største einskilde potensielle kjelda til radioaktiv forureining av havmiljøet i Arktis, i følgje Statens strålevern.

Vrak og vrakfjerning i Arktis
Fire atomubåtar har gått ned i Arktis - ein av dei vart senka. Tre av dei ligg framleis på havbotnen; ein av dei vart fjerna, bortsett frå storparten av baugen som ligg igjen på havbotnen.

Referansar 
 

Ubåtar
Hossein Kanaanizadegan

Mohammad Hossein Kanaanizadegan () er ein iransk fotballspelar som i 2019 spela for Persepolis i Iran. Han har også spela for Iran sitt landslag.

Kjelder

Iranske fotballspelarar
Mieming

Mieming er ein kommune i Distriktet Imst i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 50,3 km² og i kring 3 800 ibuarar. Kommunesenteret Untermieming ligg 864 meter over havet, men det er krinsane Obermieming og Barweis som er dei mest folkerike.

Landbruk og sommarturisme er viktigaste næringsvegane i Mieming.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mieming» frå ,  den 10. juli 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Super Monkey Ball

Super Monkey Ball er eit plattformspel utvikla av Amusement Vision og utgjeve av Sega. Spelet debuterte i Japan i 2001 på arkademaskinar under namnet Monkey Ball og vart seinare utgjeve som ei utvida utgåve og ein lanseringstittel til Nintendo GameCube. Det var det første spelet som vart utgjeve av Sega på ein Nintendo-konsoll.

Spelet var produsert av Toshihiro Nagoshi og involverer å leie ein gjennomskinleg ball, med ein av fire aper inni, gjennom ei rekkje labyrintliknande baner. Spelaren må kome fram til målstreken utan å falle av plattforma eller la tida gå ut for å kome vidare til neste bane. Spelet har òg nokre modusar for fleire spelarar.

Super Monkey Ball fekk positiv mottaking, særleg for enkelheita og den subtile djupna i kontrollsystemet, i tillegg til dei nye modusane for fleire spelarar som ikkje fanst i arkade-utgåva. Spelet selde relativt godt og var ein av dei mestseljande spela frå Sega i USA i 2002. Spelet fekk i 2002 ein oppfølgjar, Super Monkey Ball 2, og la grunnlaget for det som etter kvart skulle bli ein heil serie av dataspel.

Kjelder 

Arkadespel
Dataspel frå 2001
Nintendo GameCube-spel
Plattformspel
Sajos

Det samiske kultursenter Sajos er eit kultursenter og administrativt senter i Enare, som også fungerer som kongress- og arrangementslokale. Sajos sto ferdig i januar 2012 og vart offisielt opna i april 2012.

Sajos inneheld administrasjon og møtelokale for det finske sametinget, Det samiske områdets utdanningssenter SOGSAKK, det samiske biblioteket og det samiske arkivet, Lapin aluehallintovirasto og fleire foreiningar.

Byggherre var Senaattikiinteistöt og bygget kosta 15 millionar euro. Bygget vart teikna av arktitektkontoret HALO Arkkitehdit Oy i Uleåborg. Prosjektleiar var Janne Laukka, andre pranleggarar var Tuomas Niemelä og Milla Parkkali. Prosjektleiar for byggeprosessen var Juha Guttorm.

Bygninga er på utsida mørk og på innsida lys furu. Utforminga er inspirert av samiske tradisjonar, noko konkurransevilkåra også ba om. Ordet sajos er enaresamisk og tyder støttepunkt.

Prosjektet har ei lang historie. Det dåverande samiske utvalet var allereie på 1970-talet på jakt etter eit eige lokale. Saka var også oppe i 1996, då det finske sametinget vart grunnlagt. Planprosessen skaut fart i 2000 og prosjektet kom på statsbudsjettet i 2007.

Kjelder 

Samisk kultur
Det finske sametinget
Enare
Edil

Edil (aedilis plebis) var eit romersk embete innstifta i 494 f.Kr. etter eit tilfelle av secessio plebis (ei form for streik mellom plebeiarane). Det var totalt to edilar som begge hadde tilsyn med tempelet åt Ceres, der dei òg hadde kontoret sitt. Edilane hadde fleire oppgåver: Dei assisterte konsulane og folketribunane, gjorde teneste som politi og tilsynsmenn på torget og helt orden på kornforsyninga og dei offentlege leikane. 

I 367 f. Kr. vart embetet utvida med to aedilis curulis, som ulikt dei to edilane nemnd ovanfor kunne vere medlemar av patrisiar-standen. Dei vart valde av tribusforsamlinga (comitia tributa) og hadde same arbeidsoppgåver som edilane valde frå plebeiar-standen.

Kjelder 

Romarriket
Embetstitlar
Gresvik Idrettsforening

Gresvik Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande i tettstaden Gressvik i Fredrikstad kommune. Laget vart stifta i 1905  og er i dag aktivt med i fotball og handball. Gresvik IF spelar i blå drakter.

Kjelder
 NFF-side

Idrettslag i Fredrikstad
Idrettslag skipa i 1905
Ringsaker Idrettsforening

Ringsaker Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande i Ringsaker i Innlandet fylke. Idettslaget vart stifta 19. januar 1919 og er aktivt med i fotball og skiidrett. Ringsaker IF spelar i gule trøyer og strømper, blå bukser.

Perioden 2006-19 deltok Ringsaker IF på nivåa 4 til 6 i seriesystemet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ringsaker IF» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Idrettslag i Innlandet
Idrett i Ringsaker
Idrettslag skipa i 1919
Karibisk mat

Karibisk mat er danna gjennom påverknad frå ulike mattradisjonar frå Afrika, Asia, Europa og ulike amerikanske samfunn, og frå tilgangen på ei rekkje tropiske vekstar og sjømat i regionen.

Nokre døme på vanlege råvarer frå plantar er ackee, chayote, culantro, kokebanan, kokosnøtt, okra, ris og ulike belgfrukter, med kjøt som høns, svin, storfe, fisk eller annan sjømat. Nokre vanlege retter er saltfish/bacalao, callaloo, ceviche, paella, curry, roti og jerk.

Kvart område har sine særskilde tradisjonar som reflekterer kolonihistoria deira og dei ulike folkegruppene som har busett seg der. Ei rom-kake inspirert av engelsk Christmas pudding finst til dømes som black cake på Trinidad og Tobago og Bizcocho de Ron på spansktalande Puerto Rico.
Ulike variantar av rispudding er kjend som arroz con dulce i spansktalande område, som rice pudding på Jamaica og som sweet rice på Trinidad og i Guyana.
Maispannekaka kalla johnnycake på Jamaica er kjend som yaniqueques eller yanikeke i Den dominikanske republikken.

Kjelder 

 
Mat
Nordamerikansk mat
Fry jacks

Fry jacks eller fryjacks er ein tradisjonell matrett frå Belize. Dei er laga av frityrsteikte deigbitar som kan ha form som rundingar eller trikantar. Under steikinga bles dei seg gjerne opp og dannar eit holrom i midten.

Fry jacks blir ofte serverte til frukost saman med til dømes egg og bønner. Dei kan også bli til ein søt rett med sukker eller honning og krydder som kanel.
Ein kan ha ulike typar fyll i holrommet. Nokre gonger kan ein også steika dei med fyllet inni.

Det finst liknande matrettar som poori frå Sør-Asia, beignet frå franskpåverka område, sopapilla i spanskpåverka område i Amerika, eller ganske enkelt som steikt deig fleire stader.

Typiske ingrediensar er mjøl, feitt, salt, bakepulver og vatn. Deigen blir delt i passande bitar og frityrsteikt i ei gryte eller djup panne.

Kjelder 

Belize
Karibisk mat
Frityrbakst
Borre Idrettsforening

Borre Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande i Borre i Horten kommune. Idrettslaget vart stifta 1. juli 1933 og er i dag aktivt med i fotball, handball og turn. Tidlegare har også friidrett vore ein lagsaktivitet.

Borre IF spelar i kvite drakter.

Hekkeløparen Per Nicolaisen som vann NM-medaljar i 400 meter på 1980-talet, er mellom Borre IF sin mest kjende utøvarar.

Kjelder
[[NFF-side]
Denne artikkelen bygger på «Borre IF» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Idrettslag i Horten
Idrettslag skipa i 1933
1933 i Noreg
Umhausen

Umhausen er ein kommune i Distriktet Imst i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 137,3 km² og i kring 3 300 ibuarar. Landsbyen Umhausen ligg i  Ötztal, 1031 meter over havet.

Turisme er hovudnæring i Umhausen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Umhausen» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Chutney

Chutney er ei blanding av sylta frukt og krydder. Det kan minna om pickle, men er som oftast sterkare og søtare. Chutney kan til dømes ha mango, rosiner, lauk, ingefær og chilipepar som ingrediensar.

Retten oppstod i Sør-Asia, der han finst i ei rekkje variantar som saus eller tilbehøyr til mat. Versjonen med syrleg frukt og sukker har blitt særleg populær verda over.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Chutney» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Indisk mat
Sausar
Fruktretter
Sylting
Filmen White of the Eye

White of the Eye er ein britisk thriller frå 1987, regissert av Donald Cammell med David Keith og Cathy Moriarty i hovudrollene. Han var basert på romanen Mrs. White frå 1983 av Margaret Tracy.

Filmmusikk

Filmmusikkalbumet for White of the Eye vart laga av Rick Fenn og Pink Floyd-trommeslagaren Nick Mason. Dette albumet vrt ommastra og gjeve ut på ny i ein CD og vinyl-boks i august 2018.

Mottaking
På Rotten Tomatoes har filmen ein rating på 33 % basert på seks meldingar mmed ein vekta rating på 5,8 av 10.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «White of the Eye (film)» frå ,  den 11. juli 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 

Filmar frå 1987
Thrillerfilmar frå 1980-åra
Britiske filmar
Britiske thrillerfilmar
Engelskspråklege filmar
Filmar regisserte av Donald Cammell
Paramount Pictures-filmar
Nick Mason-album
Filmmusikkalbum frå 1987
Mikaela Ingberg

Mikaela Johanna Emilia Ingberg () er ein finsk friidrettsutøvar frå Vasa som høyrde til verdseliten i spjutkasting i perioden 1995-2006. Ho vann bronsemedaljen i øvinga i VM 1995 og EM-bronsen både i 1998 og 2002.

Aktiv
Ingberg kvalifiserte sig til finalen i samtlege internasjonale meisterskap frå 1995 til 2006, med unnatak for Sommar-OL 2004 i Aten, der ho kasta 17 cm for kort til å kome med mellom dei 12 finalistane. Ho tok sin fyrste medalje under VM 1995, klart slått av Natalja Sjikolenko og 6 centimeter bak sølvmedaljør Felicia Țilea frå Romania. Etter fjerdeplass ved VM 1997 tok Ingberg ein ny medalje under EM 1998, langt bak europameister Tanja Damaske frå Tyskland og Tatjana Sjikolenko. Også i den neste europmeisterskapen, i München i 2002, sikra Ingeberg seg bronsen, ei tevling der Hellas Mirela Manjani var i ei klasse for seg og tyske Steffi Nerius tok sølv. Året etter vart Ingberg nummer 4 i VM i Paris, halvmeteren bak bronsevinnar Nerius.

I 2009 vart Ingberg finsk spjutmeister for sjuande gong. Ho la opp i 2010. Ingberg sin personlege rekord med det nye spjutet er 64,03 meter, oppnådd i 2000. Med det gamle spjutet kasta ho som lengst 67,32 meter i 1997-sesongen. Ho hadde i mange år Tapio Korjus til trenar.

Ingberg er finlandssvensk, hennar morsmål er såleis svensk.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1994 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (54,26 m=nr 16)
VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 65,16 m
OL 1996 i Atlanta: Nr 7 – 61,52 m
VM 1997 i Aten: Nr 4 – 66,00 m
EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 64,92 m
VM 1999 i Sevilla: Nr 9 – 60,48 m
OL 2000 i Sydney: Nr 9 – 58,56 m
VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 61,94 m
EM 2002 i München: Bronsemedalje – 63,50 m
VM 2003 i Paris: Nr 4 – 62,20 m
OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (60,80 m=nr 13)
VM 2005 i Helsinki: Nr 9 – 57,54 m
EM 2006 i Göteborg: Nr 10 – 56,70 m
OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (58,82 m=nr 17)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mikaela Ingberg» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Denne artikkelen bygger på «Mikaela Ingberg» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Finske spydkastarar
Arzl im Pitztal

Arzl im Pitztal er ein kommune i Distriktet Imst i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 29,4 km² og i kring 3 200 ibuarar. Landsbyen Arzl ligg 880 meter over havet.

Turisme er hovudnæring i kommunen, heimstaden til skirennaren Benjamin Raich.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Arzl im Pitztal» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Plankeveg

Plankeveg eller plankesti er ein veg eller sti bygd opp av plankar. Han kan vera laga av ein eller fleire enkeltplankar lagt på langs, eller av kortare, tverrlagde plankar. Ofte er plankevegar laga for fotgjengarar, men dei kan også vera tilpassa mindre køyretøy, som barnevogner, rullestolar og syklar, eller større køyretøy som bilar.

Verknad
Plankevegar har vore mykje brukte i uutbygde område, og er i dag vanlege i fritids- og verneområde. Dei kan brukast over våtmark så ein kan koma seg tørrskodd over, eller i sandete eller ulendte område slik at ein lettare kan koma seg fram. Bruken av plankeveg kan gje fleire menneske tilgang til naturen, og samstundes verna han mot forstyrring.

Tillaging av plankevegar gjennom nokre sårbare område kan likevel framleis vera forstyrrande i nokre høve, til dømes for hekkande fuglar, ved at ein opner opp områda for fleire folk.

Historie

I den yngre steinalderen, for rundt 6000 år sidan, bygde folk i Somerset Levels sør i England ein plankeveg kjend som Sweet Track gjennom eit myrområde. Vegen var for det meste laga av eikeplankar lagt på langs, støtta opp av krosslagde pluggar av ask, eik og lindetre drivne ned i torva.

I Wittmoor nord for Hamburg er det funne to plankevegar, den eine frå 300- og den andre frå 600-talet, mellom aust- og vestsida av myra. Ein del av den eldre plankevegen er stilt ut ved Archäologisches Museum Hamburg.

I Nord-Amerika finst det ein tradisjon med å ha breie plankevegar eller boardwalks som promenadeområde ved feriestader ved kysten. Ein tidleg, kjend plankeveg av denne typen blei laga i Atlantic City i New Jersey, og opna 26. juni 1870.

Under første verdskrigen brukte ein plankevegar nedi skyttargravene og over slagmark på vestfronten, ettersom ein var mykje plaga av vatn og gjørme. Plankane kunne halda føtene til soldatane tørre og hindra utviklinga av skyttargravsfot, som ein kan få ved å stå i vatn over lang tid. Dei gjorde også forflytting gjennom skyttargravssystemet enklare. 

Soldatane kunne lett mista fortfeste på våte plankar, noko som kunne vera farleg. Tungt lasta soldatar kunne ha problem med å koma seg opp igjen frå gjørme og vatn, som tidvis kunne vera djupt. Om dei fall under framrykking kunne dei bli eit enkelt mål for fiendtleg eld eller hindra framgang. Om det hende under eit slag kunne fallet gå umerka,og soldatane kunne drukna under det tunge utstyret sitt.

Galleri

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Boardwalk» frå ,  den 12. juli 2019.

Bakgrunnsstoff 

 Ti centimeter tykke planker og 800 meter rett ned: Nå er plankestien igjen åpen for turistene. Om plankesti ved fjellet Huashan.

Stiar
Vegar
Byggverk i tre