alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Påskelys

Påskelys er eit stort dekorert kyrkjelys som blir innført i kyrkja i påsken og står der gjennom kyrkjeåret. Lyset symboliserer Jesus Kristus, som kalla seg «verdas lys». Lyset er vanleg å bruka både i katolske og protestantiske kyrkjer. 

Påskelyset er kvitt og dekorert, gjerne med kristogram, bokstavane alfa og omega og årstal. Tradisjonelt var det eit vokslys, men i moderne tid bruker ein stearinlys eller oljelampe forma som lys. 

Etter alminneleg katolsk tradisjon skal kyrkja ta eit nytt påskelys i bruk kvart år. Dette nye lyset vert tent under påskevaka, eller påskevigila som denne messa òg vert kalla. Lyset blir tend utanfor kyrkja og bore inn i prosesjon i ei mørklagd kyrkje. Diakonen som ber lyset seier tre gonger lumen Christi ('Kristi lys'). Ein avsluttar med lovsongen Exsultet. I dei kyrkjene som ikkje feirar vigilia, vert det første gongen tent på påskedag. 

Det er vanleg å la påskelyset brenna ved kvar gudsteneste i påsketida. Deretter kan ein i katolske kyrkjer bruka det fram til og med Kristi himmelfartsdag. eller i nyare tid pinse.
Det kan også tennast på julaftan.
Elles i året vert påskelyset tent under dåp, i somme kyrkjesamfunn òg ved gravferd, ved at eld vert henta frå alterlysa ved innleiinga av seremonien. Mindre dåpslys gjevne til dåpsbarna blir tende frå det store påskelyset.

I den norske kyrkja står påskelyset normalt ved døypefonten, bortsett frå tida mellom påskenatt eller 1. påskedag fram til Kristi himmelfartsdag. Då kan det stå ved sidan av altarbordet.

I mange kyrkjer vel dei å bruke påskelyset i fleire år, til det er nedbrunne.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Påske
Kristen liturgi
Levande lys
Påskeaftan

Påskeaftan eller påskeeftan (latin Sabbatum Sanctum, «Helgelaurdag») er dagen før påskedag. I kyrkjeleg tradisjon er dagen prega av minnet om at Jesus låg i grava, og at læresveinane hadde låst seg inne, i frykt for dei som hadde krossfesta han. Etter Peters fyrste brev 3,18-19 og 4,6 fór Kristus til dødsriket for å forkynne for dei døde, så dei ved Anden skulle leve. På ikon knytt til påska kan einsjå Kristus sprenge dødsrikets portar, og rekkje handa åt Adam og Eva, åt kongar og profetar.

Skandinavisk feiring av påskeaftan 
I skandinavisk tradisjon er det ingen gudstenester i kyrkjene påskeaftan, men i nokre kyrkjer held dei messe påskenatta for å feire Jesu oppstode. I Skandinavia er helgedagsaftnar tradisjonelt gjenstand for folkeleg feiring. I påska er påskeaftan den store kvelden for feiring og påskefest. Barna får gjerne påskeegg fylte med smågodt.

Katolsk feiring 
På 300-talet var skikken at konvertittar sa fram si offentlege truvedkjenning denne dagen, før dei vart tekne opp i kyrkjelyden under påskevigilia. Men på 500-talet hadde påskefeiringa forskyvd seg slik at vigilien starta laurdag kveld, og det vart slutt på denne skikken. På 800-talet var det vanleg at vigilia starta allereie ved middagstid, og frå 1300-talet var det vanleg at ho vart feira på forskott på påskeaftans morgon. 

Ordninga med vigiliemesse på morgonen vart i Missale Romanum frå 1570 slått fast som einaste tillatne ordninga i Den katolske kyrkja. Men i 1951 flytta pave Pius XII vigilia til kvelden att. Ho skal ikkje feirast før mørkret bryt fram, og helst nær midnatt. Dermed er det på sjølve laurdagen, i kyrkjeleg samanheng rekna frå solnedgang langfredag til solnedgang påskeaftan ingen liturgi. Dette er den einaste dagen katolikkane ikkje kan ta imot nattverden, bortsett frå om dei er i dødsfare. 

Påske
Kyrkjeåret
Nonsfjellet på Ertvågsøya

Nonsfjellet el. Vardfjellet er eit 511 meter høgt fjell på den austlege delen av Ertvågsøya. Rett nord for Nonsjellet ligg eit mindre, men om lag like høgt fjell som lokalt vert kalla Kåttåfjellet. Søraust på Nonsfjellet ligg Storhatten som ikkje er særleg lægre enn høgste toppen på Nonsfjellet. I sør ligg det noko høgare Hållåfjellet, av somme også kalla Ertvågsfjellet eller Tjønnlifjellet (652 moh.).

Både i ytre del av Mjosundet og kring Aure sentrum vert fjellet kalla Nonsfjellet, sjølvsagt fordi sola står over fjellet i nonsleitet. På vestsida av Ertvågsøya vert derimot fjellet kalla Vardfjellet. Øvst er fjellet myrlendt og ganske flatt og i gamal tid kan ein hevda at desse myrane var ein del av kulturlandskapet. Årsaka til det er at det vart drive markaslått der oppe, men det er noko uvisst når denne tradisjonen tok til og når han slutta. Det var Sundsbøen (gnr. 7 i Aure) i Mjosundet som åtte desse myrane og dermed hadde rett til å driva slått der oppe. Høyet, eller myrstorren og sivet, vart turka og sett i stakkar rundt ei stong. Av den grunn vert myrene oppe på fjellet kalla for Stakkstongmyrane, eit namn som lever framleis i einskilde heimar i Mjosundet. 

På nordsida av fjellet går det eit skard ned mot Mjosundet som vert kalla Renndalsskardet. Dette namnet trur ein kjem av at høyet frå stakkstongmyrene vart rend på kjelke om vinteren ned til bygda gjennom dette skardet. På vestsida mot Foldfjorden vert dette skardet kalla for Randa.

Heimelsfolk 
Eldre folk i Mjosundet

Fjell på Ertvågsøya
Giset på Ertvågsøya

Sjå òg Giset på Frosta.

Giset har gnr. 4 i Aure og er ein gard på austsida av Ertvågsøya i Aure kommune på Nordmøre. Garden ligg ved det såkalla Gisetsvaet ved nordenden av Mjosundet og grensar til Setervika (gnr. 3, bnr. 2) og Klaksvika (gnr. 3 bnr. 1) i nord og Sundsbøen i sør. Truleg var garden også ei tid tid enkjesæte for prestane i Aure.

Gisetsetra 

Så langt ein kjenner til er dei skriftlege kjeldene tause kva gjeld seterbruk på Gisetgarden. I følgje Todal (1963) er ikkje seter nemnd i nokon av dei kjende matrikkelutkasta som har vore laga, det første i 1723. Det er difor usikkert når det vart etablert seterdrift på garden. Derimot veit ein så om lag når drifta vart avvikla.
Det skulle vera i den tida at lensmann Angel Landmark åtte garden at setra på Giset vart nedlagd. Dette var rett etter år 1900 etter det som tidlegare eigar Ola Eines, fortalde. Fjøset vart rive og oppsett som sommarfjøs øvst oppe på sommarfjøsekra på garden. I dag er det berre ruinane å sjå etter denne bygningen. På staden der setra stod er det framleis nokre novsteinar å sjå, samt eit par rognetre -- og staden er på ingen måte lett å finna fram til. Finn Oldervik var så heldig å få staden påvist av den tidlegare brukaren av Gisetgarden, Ola Eines.

Kjelder 
 Todal, A., Gardtales i Aure, Band I., 1963.

Heimelsfolk 
 Ola Eines, Mjosundet
 Finn Oldervik, Mjosundet

Ertvågsøya
Follaksla

Follaksla er ein fjellrygg som strekkjer seg i vestleg retning frå Hosteggja og vestover mot garden Follan. Fjellryggen er ikkje særleg høg, men det er ganske snøfast der og skiføret kan halda seg lenge utover våren. Plantelivet er rimeleg trivielt på fjellryggen, men heiblåfjør, som har nordgrensa si på desse traktene, er observert der.

Fjell på Ertvågsøya
Påskevake

Påskevaka eller påskevigilia er ei gudsteneste som mange kyrkjesamfunn feirar på kvelden påskeaftan. Ho vert feira etter solnedgang, når påskedagen har begynt ifølge tradisjonell kyrkjeleg tidsrekning, som den første feiringa av Kristi oppstode. Messa vert òg kalla påskenattsmesse.

I oldkyrkja heldt dei dåp denne dagen. Seinare vart det vanleg å døype også andre dagar, men i kyrkja har gjerne dåp, spesielt vaksendåp, under påskevaka. Dåpsvatn blir vanlegvis velsigna under gudstenesta. Ein annan viktig tradisjon er tenninga av påskelyset.

Katolsk liturgi 
I katolsk terminologi er vigilia ei gudsteneste dagen, kvelden eller natta før ein kyrkjeleg festdag. Den katolske liturgien for påskevigilia inneheld:

 Tenning av påskelyset; det tente lyset vert bore inn i prosesjon 
 Påskelovsongen
 Ei utvida tekstlesing, med minst fem og inntil ni lesingar
 Velsigning av dåpsvatn, eventuell dåp og fornying av dåpsløfte
 Nattverd

Under påskevigilia ringer kyrkjeklokkene, saman med små handklokker inne i kyrkja, for første gong sidan skjærtorsdagen, medan kyrkjelyden syng «Ære vere Gud i det høgste». 

Eit anna spesielt element er «det store Halleluja». Under fastetida brukar dei ikkje dette gledesropet i gudstenestene, og nå vert det tatt i bruk att, gjerne under spesielt høgtidelege former.

Påske
Kristen liturgi
Nødnummer

Eit nødnummer eller naudnummer er eit telefonnummer ein kan ringje for å koma i kontakt med offentleg hjelp i nødsituasjonar. Nødnumrene varierer frå land til land, men dei er ofte samansett av tre tal for at dei skal vera enkle å hugse. Dei fleste land har berre eitt nødnummer som dekker alle nødsituasjonar, mens nokre få, til dømes Noreg, har fleire. I så tilfelle er det vanleg at berre det siste talet varierer.

Nødnummer i Noreg 

Noreg bruker tre nødnummer, avhengig av kven du skal ha tak i. For å koma i kontakt med brannvesenet ringjer ein 110, for å koma i kontakt med Politiet ringjer ein 112, og for å koma i kontakt med ambulansetenesta ringjer ein 113.

Nødnummer globalt 

112 er standardnummeret for mobiltelefonar som bruker GSM-nettverket. 112 er også standardnummeret EU bruker. 

Telefon
Mesopotamia

Mesopotamia (Μεσοποταμία Mesopotamia) er eit gammalt gresk namn som tyder landet «mellom (μεσο mesos) flodene (ποταμός potamos)», brukt om området mellom flodene Eufrat og Tigris i det noverande Irak. Sidan omkring 5000 f.Kr. har det eksistert byar og palass frå forskjellige kulturar i Mesopotamia. 

Mesopotamia vert ofte kalla «sivilisasjonens vogge» sidan den eldste kjente litteraturen i verda er funnen her. Her utvikla dei eldste sivilisasjonane ein jordbrukskultur og eit skriftspråk. Mesopotamia vart folkesett av m.a. sumerar, aramearar (som seinare vart kjende som syrarar), babylonarar, assyrarar og kaldearar. Det var her verdas første bysamfunn vart organiserte, mellom dei Lagash, Ur, Uruk og Nippur.

Historie 
Den første kjende kulturen i området var den sumeriske, som omfatta blant anna kulturen tilknytt oldtidsbyane Ur og Uruk. Arkeologisk utgraving i det nordlege Mesopotamia har rett nok påvist eldre kulturar, men den sumeriske sivilisasjonen er rekna som den eldste veldokumenterte. Det er funne mange leirtavler med sumerisk kileskrift som fortel om eit velfungerande samfunn.

Området var den gongen lenge delt i to: Assyria og Babylonia. Det nordlege Mesopotamia var inntil omkring år 600 f.Kr. busett av assyrarane med sentrum i området omkring byane Mosul (det dåverande Ninive), Arbil og Tikrit, medan Babylonia låg i det sørlege Mesopotamia, det vil seie i området mellom det noverande Bagdad og Basra.

Mesopotamia har sidan vore påverka av blant anna grekarane, inntil arabarane erobra området i år 656. I 1534 vart området overtatt av tyrkarane i Det osmanske riket. Under den fyrste verdskrigen, i 1915, forviste britane tyrkarane og tok herredømme over det noverande Irak. Området var under britisk okkupasjon til 1932, då Irak proklamerte seg sjølvstendig.

Galleri

Sjå òg
Øvre Mesopotamia
Nedre Mesopotamia

Midtausten
Det nære austen i antikken
Sivilisasjonar
Den fruktbare halvmånen
Syrisk geografi
Irakisk geografi
Irakisk historie
Syrisk historie
Middelhavet
Det nære austen
Vest-Asia
Arne Grimstad

Arne Grimstad () er ein norsk forfattar og skulemann. Ivar Grimstad var bror hans.

Han var son av gardbrukar Olaf Grimstad og Kjellaug Grimstad. Han utdanna seg til lærar og starta som styrar ved realskulen i Skånevik, seinare lærar ved Fagerlia skule i Ålesund til han tok til som programsekretær i barne- og ungdomsavdelinga NRK i 1959. Han har seinare vore rektor ved Olavsskulen folkehøgskole og undervist i mediefag ved Distriktshøgskolen i Volda. Han har gitt ut mange romanar, mellom anna med tema frå fangstmiljøet i ishavet og utvandringa til Canada. Han er ein mykje nytta kåsør og foredragshaldar og ein ivrig avisdebattant. 

I 2005 fekk han Kongens Fortenestemedalje i gull.

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Arne Grimstad hjå Nasjonalbiblioteket

Norske forfattarar
Nynorskforfattarar
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Hareid
Anton Beinset

Anton Konrad Beinset () var ein norsk redaktør og forfattar. Han var medarbeidar i avisa Den 17de Mai frå 1916-27, redaktør av Fædrelandsvennen i Kristiansand 1928-32, redaktør av Tunsberg 1933-34, politisk medarbeidar i Dagbladet 1936-58. 

Beinset var radikal venstremann og brukte pennen flittig for å forsvare synet sitt.

Bibliografi 
 I 1924 gav han ut ei samling skisser som han kalla Bak kulissone, under pseudonymet Per Skrull. 
 I 1942 gav han ut boka "Utapå øya", seinare Døden går på bedehus (1945), På Naustloftet og Gamle-Uri (1962), som alle er bygdeskildringar frå hans eige heimemiljø på Otrøya i Midsund. 

På Beinset i Midsund står framleis diktarstova hans «Naustloftet», nyleg restaurert av Midsund Slekt- og Historielag

Bakgrunnsstoff 
 Reportasje frå Naustloftet
 Digitaliserte bøker av Anton Beinset hjå Nasjonalbiblioteket

Kjelder 
 Midsund Gard og Slekt, bind I

Folk frå Midsund
Forfattarar frå Møre og Romsdal
Norske redaktørar
Norske forfattarar
Evangelisten Lukas

Lukas (frå romersk Lukanus eller Lukius), levde i det første hundreåret. Lukas (לוקא, gresk: Loukas) er nemnd i Det nye testamentet som lækjar og som Pauli medarbeidar og følgjesvein. I Paulus’ andre brev til Timoteus (4,11) er Lukas omtalt som den som er hjå Paulus til det siste. Etter kyrkjeleg tradisjon er det denne Lukas som har skrive Evangeliet etter Lukas og Apostelgjerningane.

Etter ein legende som oppstod tidleg i mellomalderen skulle Lukas òg vere målar. Han skal ha måla det første ikonet, eit bilete av Jomfru Maria, Guds mor, «Hodigitria». Det finst ikkje dokumentasjon for denne legenda.

I eit forsøk på å gjere Lukas til augnevitne til Jesus, vart han tidleg rekna blant dei 70 læresveinane Jesus sende ut i følgje Lukasevangeliets 10. kapittel. Heller ikkje denne tradisjonen finst det dokumentasjon for..

Lukas vert symbolisert med ein okse eller okse med venger, fordi evangeliet han skreiv byrjar med forteljinga om at Sakarja leier eit offer i tempelet. Oksen var eit vanleg offerdyr.

Bakgrunnsstoff 
 Om evangelisten Lukas, frå Den katolske kyrkja

Lukas, evangelist
Personar i det nye testamentet
Lopphavet

Lopphavet er eit havområde utanfor vestkysten av Finnmark. Havområdet ligg mellom Tromsøflaket i vest og Nordkappbanken i aust. Det er påvist store svampsamfunn og korallrev i havområdet. Loppa og Hasvik er dei to kommunane i Finnmark som grensar til Lopphavet.

Bakgrunnsstoff 
 Føreslåtte marine verneområde, kart som viser Lopphavet  (sjå side 3)

Nordishavet
Geografi i Troms og Finnmark
Oanes

Oanes ligg i Sandnes kommune Rogaland. Frå Oanes går det ferje til Lauvvik i Høgsfjordsambandet som er ein del av Riksveg 13. Ferjesambandet bind Forsand til Sandnes. Oanes ligg i skjeringspunktet mellom Lysefjorden og Høgsfjorden. Kaia på Oanes har opent venterom og sesongopen kiosk.

Det finst fleire bussruter som korresponderer med trafikk i Høgsfjordsambandet på Oanes.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Oanes» frå ,  den 7. april 2007.  
 

Stader i Forsand
Geografi i Sandnes
Ferjestader i Rogaland
Høgsfjorden

Høgsfjorden er ein fjord i Rogaland. Fjorden grensar mot Sandnes kommune i sør, Strand kommune i nord, Gjesdal kommune kommune lengst i sør og aust og endar i Dirdal. Fjorden har sidefjordane Frafjorden (endar ved staden Frafjord i Gjesdal) og Lysefjorden som endar i Lysebotn. Medrekna Lysefjorden har Høgsfjorden ei lengd på 58 km. Lengda frå innløpet og inn Frafjorden er 30 km, og utan Frafjorden er lengda 24 km. 

Høgsfjorden har innløp aust for Stavanger og er ei fortsetjing av Horgefjorden, som ligg lenger nord. Vest for innløpet ligg Gandsfjorden, medan innløpet til Idsefjorden ligg lenger nord, på andre sida av øya Idse

I botnen av Høgsfjorden ligg Dirdal kor Frafjorden tar til. Oltedal er utskipingshamn for grus produsert i fjellet like ved. Følgjer ein fjorden ut og vestover på nordsida finn ein først Helle som tidlegare var eit naturleg mål for handelsturar på fjorden. Helle soknar til Espedalen, kor det no er uttak av sand. Sanden vert frakta ned til Helle for utskiping med båtar. Etter Helle finn vi Husafjellet som skil Rossavik frå Helle. Vidare på den nordlege fjordsida kjem fjellet Uburen før ein er ute ved kommunesenteret Forsand. Det finst sanduttak også her. Vidare langs nordsida, men på vestsida av utlaupet til Lysefjorden ligg Oanes, det nordlege endepunkt i Høgsfjordsambandet. Vidare vestover ligg Meling, Idsal og legst ut Idse. 

På sørsida av fjorden finn ein Oltesvika eit par kilometer ut frå Dirdal, vidare Lauvvik som er sørlege endepunkt i Høgsfjordsambandet. Lengre ut på sørsida av Høgsfjorden ligg Høle innanfor Ådnøy, og lengst ut mot utlaupet av fjorden finn ein Vierneset og Tungholmen med ei fyrlykt.

Hurtigbåter og ferjer er i drift på fjorden i skjeringspunktet mellom Høgsfjorden og Lysefjorden. Høgsfjordsambandet går to gonger i timen mellom Oanes og Lauvvik. Hurtigbåtar går i daglege ruter frå Stavanger til Lysebotn via Forsand og Lauvvik.

Tidlegare var det Høgsfjorden som kopla bygdene saman. Mykje handel og ein del ekteskap vart utveksla fram og tilbake over fjorden.

Høgsfjord er òg namnet på eit tidlegare formannskapsdistrikt av Høle og Forsand. 1. januar 1871 vart Forsand ein eigen formannskapsdistriktskommune og Høgsfjord skifta namn til Høle formannskapsdistrikt. Etter delinga vart skole og anna delt mellom bygdene.

Kjelde 
 Artikkelen «Høgsfjorden», Wikipedia på bokmål

Fjordar i Rogaland
Fjordar i Sandnes
Geografi i Gjesdal
Geografi i Strand
Fjordar i Forsand
Inkarnasjon

Ikjøting eller inkarnasjon (frå latin carne, 'kjøt') kan visa til ei lekamleggjering av eit omgrep eller ei ånd. I religiøs forstand er inkarnasjon at gudar tek form som menneske eller dyr på jorda. Jesus, Krisjna og til ein viss grad Bahaullah er døme på inkarnasjonar frå ulike religionar.

Inkarnasjon i gammal egyptisk religion 
I mange kulturar har ein sett på herskaren som inkarnasjonen av ein guddom, til dømes faraoen i Egypt som ein inkarnasjon av solguden Ra. Egyptisk religion har også mange døme på inkarnasjon i form av dyr, som Apis-oksane som inkarnerte gudane Ptah og Osiris.

Inkarnasjon i dharmareligionar 
I hinduismen speler inkarnasjonar ei viktig rolle, særleg i læra om dei ti ulike avatarane til guden Visjnu. I tibetansk buddhisme meiner ein bodhisattvaen Avalokiteshvara blir inkarnet i Dalai Lama, og buddhaen Amitabha i Panchen Lama.

Inkarnasjon i kristendommen 

Inkarnasjonen er ei sentral lære innan kristendommen. Læra byggjer på kristologien til Paulus og Johannesevangeliet; (Fil. 2,5-11, Joh. 1,1-14): trua på at Guds son har blitt menneske (kjøt, lekam) og at Jesus Kristus derfor er både Gud og menneske. At Jesus var Gud vart fastslått på kyrkjemøtet i Nikea år 325; forholdet mellom det guddommelege og menneskelege vart fastsett på kyrkjemøta i Efesos 431 og Chalcedon i 451.

Inkarnasjonen er grunnleggande for kristendommens forståing av menneskets forhold til Gud. Gud vart menneske for at vi skulle bli guddommelege (Athanasius). Teologien rundt Kristi gjerning, hans liding, død og oppstode, er tufta på denne forståinga av inkarnasjonen.

Sjå og 
 Avatar

Kjelder 
 

Religiøse omgrep
Kristendom
Høgsfjordsambandet

Høgsfjordsambandet er namnet på eit ferjesamband som kryssar Høgsfjorden mellom Oanes og Lauvvik som ein del av Riksveg 13. Før opninga av Lysefjordbrua i desember 1997, så var også Forsand ein del av ferjesambandet, trekantsambandet Lauvvik-Oanes-Forsand.

Historie 

Sambandet over Høgsfjorden vart starta opp rundt pinsa 1962. Det var bilferja M/F Høgsfjord med plass til tolv bilar som farta sambandet. Dei første dagane var det opp til seks timars ventetid på grunn av stor trafikk som følgje av at innbyggjarane i områda rundt skulle teste ferja. Det var Høgsfjord Rutelag som dreiv sambandet i starten.

I 1966 vart M/F «Oanes» (tidlegare M/F «Kleppestø») med plass til 22 biler setten inn i tillegg til M/F «Høgsfjord». M/F «Oanes» var bygd i 1955 og vart kjøpt frå Rutelaget Askøy-Bergen. Seinare vart begge ferjene skifta ut med MF «Høgsfjord» (bygd i 1978).

Den første MF «Høgsfjord» slutta å gå på sambandet i 1990. Då tok truleg MF «Frafjord» over før den nye MF «Høgsfjord» vart setten i drift i 1992. Med nye MF «Høgsfjord» vart effektiviteten i Høgsfjordsambandet sterkt betra. Saman med tvillingferja MF «Hjelmeland») var ho utvikla spesielt for små og korte samband med mange avgangar i døgnet. Den hadde òg sidevegs maskinkraft for enklare manøvrering til kai.

Om Ryfast vert realisert etter planar som finst i 2007 vil Høgsfjordsambandet verte lagt ned.

Busskorrespondanse 
Fleire bussruter på begge kaiene korresponderer med ferjeavgangane. Østerhus-bussar som går frå Forsand til Jørpeland på «gamlevegen» innom Idse går òg innom kaia på Oanes. På kvardagar køyrer Østerhus ei pendlarrute frå Jørpeland til Forus som går med ferja, ho korresponder også med buss på Oanes til Forsand. Det går også bussar frå Forsand kai til Oanes og motsett, for å frakte skuleelevar og andre pendlande som anten tek rute 47 frå Lauvvik eller høpp på pendlarruta på Oanes. På Lauvvik-sida går Kolumbus si bussrute 47 til Sandnes fleire gongar dagleg.

Ferjer i Høgsfjordsambandet 

 1962-1978, MF «Høgsfjord», 12 PBE
 1966-1978, MF «Oanes» (tidlegare M/F «Kleppestø»), 22 PBE
 1978-1990, MF «Høgsfjord» (nå MF «Halsa»), 40 PBE
 1990-1992, MF «Frafjord» (55 PBE)
 1992-i dag, MF «Høgsfjord», 75 PBE

Kjelder 
 Artikkelen «Høgsfjordsambandet», Wikipedia på bokmål

Samferdsle i Sandnes
Ferjesamband i Rogaland
Riksveg 13
Samferdsle i Forsand
Bladgull

Bladgull har vore bruka sidan antikken, og vert framstilt av legeringar med høgt gullinnhald. Det kan bli hamra ut til ein ekstremt tynn folie, ned mot om lag 100–1000 atomlag tynt. Eit gram gull kan ved ei tjukn på 100 nm dekkje ei flate på om lag  0,5 m². 

Bladgull vert bruka til å gje ikkje-metalliske gjenstandar ein utsjånad som var dei av gull. Det kan vere forgylling av lêr i bøker eller møblar, eller motivelement i målarstykke, til dømes i ikon, eller forgylling av biletrammer av tre.

Bladgull er ikkje giftig, og kan inngå i visse kostelege matrettar.

Metall
Skipreide

Skipreide-ordninga vart skipa av Håkon den gode i år 955, eller litt seinare. Andre eldre skrivemåtar er skibrede og skipreite. Dette var ei administrativ inndeling av kysten i samband med leidangen. Danmark hadde ei liknande ordning.

Ei skipreide var sett saman av frie menn (bønder), som skulle byggja, ruste ut, halda ved like og utstyra eit skip med menn for to eller tre månader. Skipreida skulle også halda naust til skipet og var ansvarleg for brenne til ein varde i tilfelle krig. Storleiken på skipet vart vedteken etter talet av årer eller sessar. I byrjinga var kravet 40 årer (20 sessar) og eit mannskap oppimot 100 mann eller fleire. Noreg var delt inn i 270 skipreider og i 1279 under Magnus Lagabøte vart det auka til 279.

Sjefen for ei skipreide vart kalla styrmann og vart oppnemnd av kongen. Mannskapet vart plukka ut etter særlege reglar og i Gulatinglova vart denne verneplikta avgrensa oppover til kvart sjuande hovud, altså 14 % av folket. Den minste eininga var dei bøndene som skulle rusta ut ein roar.

Skipreida skulle mobliserast når fienden var i landet. Det vart da sendt ut allmenning og vardane vart tende. Etterkvart utvikla skipreidetinget seg til eit lokalt finansielt og judisielt sentret, der lov og rett vart hevda og skatt vart betalt inn. I Heimskringla skriv Snorre Sturlason om skipreide: «Kong Håkon sette ei lov for heile landet langs heile kysten og så langt inn i landet som laksen går - han delte det i skipreider.»
Testamentet etter Magnus Lagabøte inneheld ei fylkesinndeling av skipreidene. Mange av namna på skipreidene er kjend frå Aslak Bolt si jordebok. Skipreider vart til tinglag omtrent 1660 i store delar av Noreg, men på det meste av Vestlandet skjedde det ikkje før byrjinga av 1800-talet.

Kjelder 
 Steinar Imsen og Harald Winge: Norsk historisk leksikon. (Kultur og samfunn ca.1500 - ca. 1800) Oslo, Cappelen Akademiske Forlag, 2. utgåve. (1999)

 
Norsk historie
Vikingtida
Stader frå norrøn tid