alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
François-Alphonse Forel

François-Alphonse Forel () var ein sveitsisk limnolog. Studiane hans av sveitsiske innsjøar var grunnleggande for limnologien. Han innførte namnet limnologi for vitskapen om innsjøar i hovudverket sitt: Le Léman, monographie limnologique (tre bind, 1892–1904). Verket omhandlar geologien, kjemien og fysikken i Genfersjøen, samt biologien. 

Forel var professor i Lausanne frå 1869 til 1895.

Kjelder

Sveitsiske limnologar
Havegg

Ein havegg er kanten mellom kontinentalsokkelen og skråninga frå platået og nedover mot djuphavet.

Kjelder

Kyst- og havlandformer
Henry Stommel

Henry Melson Stommel () var ein amerikansk oseanograf og meteorolog. 

Han var professor i oseanografi ved Massachusetts Institute of Technology frå 1959 og var òg tilknytt Woods Hole Oceanographic Institution. I 1948 gav han ei teoretisk forklaring på asymmetrien i dei store vinddrivne straumsystema, og har elles gjort banebrytande arbeid om sirkulasjonen i verdshava. Særleg kjend er monografien The Gulf Stream frå 1958.

Kjelder

USA-amerikanske oseanografar
Medlemmar av Royal Society
Holomiktisk

Holomiktisk er eit omgrep nytta om innsjøar der heile vassmassen sirkulerer under vinteravkjølinga. På midlare breiddegrader har dei holomiktiske innsjøane oftast to fullsirkulasjonsperiodar i året, ein om hausten og ein om våren (dimiktiske innsjøar). Desse sirkulasjonsperiodane skjer når heile vassmassen har tilnærma same temperatur. På våre breiddegrader er vasstemperaturen då nær 4 ºC. Ferskvatn har nemleg størt tettleik ved denne temperaturen.

Sjå òg
 Fullsirkulasjon

Kjelder

Innsjøar
Limnologi
Hundreårsbølgje

Ei hundreårsbølgje er ein statistisk utrekna bølgjestorleik. Ho vert definert som høgda på den største bølgja som i gjennomsnitt vil inntreffe ein gong per hundre år for ein viss plassering.

Sannsynet for at denne bølgjehøgda vert oppnådd minst ein gong i løpet av hundre år er 63 %.  

Hundreårsbølgjene på norsk kontinentalsokkel er typisk 25 meter sør på sokkelen (ved Ekofisk), aukande til om lag 29 meter ved Gullfaksfeltet og 31 meter på Haltenbanken. I Barentshavet er hundreårsbølgha i storleiksorden 29 meter.

Storleiken på hundreårsbølgja blir berekna ut frå statistiske analysar av observasjonar av bølgjehøgd eller data frå bølgjemodellar (engelsk hindcast). Storleiken vil variere etter geografisk plassering, klima, årstid med meir. Dei vanlegaste statistiske metodane er
 å bruke den største obserasjonen kvart år. Med år blir meint ein sesong frå 1. juli til 1. juli. Ved å ikkje å bruke kalenderår unngår ein å få avhengige data. Dataa blir tilpassa med ein Gumbel-fordeling.
 å bruke alle dataa i ein tidsserie. Dataa blir tilpassa med ein Weibull-fordeling.
 alle stormdata over ein gjeven terskelverdi for bølgjehøgda blir analysert. Terskelverdien må veljast så låg at resultata blir stabile. Dataa blir tilpassa med ein eksponensialfordeling.
 den høgaste verdien i kvar av stormane over ein gjeven terskelverdi for bølgjehøgda blir analysert (engelsk peak over treshold). Stormtoppene blir forventa å vere uavhengige, og dataa blir tilpassa med ein eksponensialfordeling eller ein trunkert gumbelfordeling.

Når ein skal tilpasse dataa til ein gjeven fordeling er det òg fleire respekterte metodar. Dei mest vanlege vert kalla minste kvadrats metode (engelsk minimum least square), mest trulege tilpasning (engelsk maximum likelihood estimate) og momentmetoden (engelsk method of moment).

Hundreårsbølgja brukast i ingeniørmiljø i samband med dimensjonering av skip, kaiar, dammar og oljeplattformar.

Det kan òg reknast ut bølgjehøgder for andre tidsperiodar enn hundre år, til dømes ei tjueårsbølgje, ei femtiårsbølgje eller til og med titusenårsbølgje.

I overført tyding blir uttrykket «hundreårsbølgje» òg nytta om andre sjeldne og dramatiske hendingar, som til dømes uroa i finansmarknadane hausten 2008.

Fotnotar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hundreårsbølge» frå ,  den 9. september 2011.  
 

Havbølgjer
Fysisk oseanografi
Hydrografi

Hydrografi er den delen av havforskinga som omhandlar dei kjemiske og fysiske tilhøva i havvatnet, som salinitet, temperatur og sirkulasjon. Ein som jobbar med hydrografi vert kalla ein hydrograf. 

Omgrepet omfattar òg arbeidet som ligg til grunn for utgjevinga av sjøkart, skildringar av farvatn, tidevasstabellar og liknande. 

Langs norskekysten er det Statens kartverk, Sjøkartverket som utfører kartleggingsarbeidet og gjev ut sjøkart.

Kjelder

 
Oseanografi
Hydrologi
Fysisk geografi
Hydrologi

Hydrologi (frå gr. ὕδωρ: hydōr, «vatn» og λόγος: logos, «lære») er studiet av vasskrinslaupet og vassressursar i hydrosfæren. Studiet av vatn i berggrunn og jord vert kalla hydrogeologi. Faget er ein disiplin innan geovitskap.

Fagfelt 
Fagfelt

Relaterte fagfelt

Sjå òg 
Organisasjonar
 Norsk hydrologiråd
 Norsk institutt for vassforsking
 Norges vassdrags- og energidirektorat
Anna
 FTU

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hydrologi» frå , den 9. september 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Utdanning.no si yrkesskildring av hydrolog

 
Vassbygging
Miljøfag
Fysisk geografi
Hydrometri

Hydrometri er måling av vassføringa i innsjøar og elvar, samt botnprofil og vasstverrsnitt og dei tilknytte rørsletilhøva.

Sjå òg
 Vassføringsmåling

Kjelder

Hydrologi
Hypolimnion

Hypolimnion (av hypo- og gresk 'innsjø') er den djupare, kalde delen av vassmassane i ein innsjø under sommarstagnasjonen. På grunn av ei skarp temperaturlagdeling i innsjøen om sommaren, er vassmassane i hypolimnion avstengt frå direkte påverknader av prosesser på overflata til innsjøen (til dømes vind).

Sjå òg
 Innsjøstratifikasjon

Kjelder

Limnologi
Akvatisk økologi
Irmingerstraumen

Irmingerstraumen er ein kald havstraum i Atlanterhavet og ei grein av Den nordatlantiske straumen. Han kjem sørfrå opp mot sørvestkysten av Island og deler seg vest for Island. Den største greina går mot sørvest, medan ein annan del går vidare nordover og seinare austover utanfor nordkysten av Island. Denne straumen er viktig for klimaet og istilhøva på vest- og nordkysten av Island. 

Straumen er kalla opp etter den danske sjøoffiseren Carl Irminger (1802–88), som skildra straumen kring 1850.

Kjelder

Havstraumar i Atlanterhavet
Isbrem

Isbrem (etter engelsk språkpåverknad òg kalla shelf-is eller is-shelf) er eit tjukt lag med is som strøymer frå land og strekkjer seg ut i sjøen over kontinentalsokkelen. Isen kan vere opp i mot 800 meter tjukk og skapar ein vegg, ein isbarriere eller isfront, på opptil 50 meter mot sjøen. 

Dei fleste isbremmane finn ein i Antarktis, der omtrent 10 % av tørre landområde er isbremmar. Mindre isbremmar finst òg i Canada og rundt Grønland. Rossisen i Antarktis er den største isbremmen på jorda.

Ferskt smeltevatn på undersida av isbremmane er viktig for havsirku­lasjonen og isdekket rundt Antarktis. Vatnet som renn ut i havet dannar eit overflatelag med ferskt og kaldt vann. I overflatelaget blir det danna sjøis. Stundom bryt større og mindre delar av isbremmen laus og driv til havs som flate, tavleforma isfjell. 

På grunn av global oppvarming er det dei seinare åra registrert at fleire isbremmar har minska i omfang.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Isbrem» frå ,  den 9. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Ismassar
Isfot

Ein isfot er ein del av eit isfjell eller isflak under vatn som stikk framover. Dette skjer ved at vatnet i overflata tiner den øvre delen av isen. Ein isfot kan stikke langt fram under vatnet og vere farlege for skip, som kan tru dei er på trygg avstand frå isen. 

Isfot vert òg nytta om is på stranda eller i sjøkanten i polarstrøk. Det er is som ligg på land og ikkje hevar og senkar seg med tidvatnet. Han vert skild frå den isen som flyttar seg ved ein smal eller brei sprekk. Dette vert òg kalla landkall og oppstår ved at sjøisen frys fast på grunt vatn ved strendene der ein har permafrost. Tjukkleiken kan auke ved at snø driv saman under bratte skrentar i strandkanten og ved sjøsprøyt.

Kjelder

Sjøis
Isgang

Isgang er is i elvar og innsjøar som bryt opp på grunn av auka vassføring og vert ført med vasstraumen nedover vassdraget. Ein har to typar, flaumisgang og vinterisgang. 

Flaumisgang har ein om våren, vårisgang, som oppstår ved mildvêr eller regn når elva frå før er islagt med eit sterkt isdekke. Når vassføringa stig, bryt isdekket opp og isflak og issørpe ført med flaumen nedover elva. Isen kan stundom pakkast saman i høge vollar, så vatnet vert stuva opp høgt over vanleg vasstand. Ismassane kan då førast lang inn over breidda av elva.

Vinterisgang skjer i innlandsvassdrag der det er tilstrekkeleg fall til at islegginga skjer med sterk danning av sørpeis, botnis (òg kalla sarr), oppstuving av is og oppbygging av isdammar. Normalt sett vil slike isdammar raskt isleggast, og varmetilførsel frå botn, innstråling og varme frå fallenergien vil lause opp ismassane i eit samla løp, der elva skjer seg ned. Etter kvart kan ein oppdemt isdam lausne, særleg ved vêromslag, og om vassmassen då vert frigjort brått kan han bryte gjennom isdammar nedanfor, slik at flaumbølgja får så stort tilskot av vatn at han held fram nedover elva som ei vandrebølgje. Bølgja vil først stoppe opp når fallet blir for lite til å oppretthalde bølgja. I somme vassdrag får ein vinterisgang kvart år i november-desember. 

Begge typar isgang kan gjere stor skade på elvebreiddene, bruer og andre byggverk. Nokre stader bruker ein eksplosiv til å bryta opp isdammar før det samlar seg opp så mykje vatn og is at det vil føra til ein kraftig flaum.

Vårisgang er vanleg i mange elvar på Austlandet, Trøndelag og Finnmark, og i Mellom- og Nord-Sverige. Andre stader som ofte får isgang er dei nordlege elvane i Sibir og Nord-Amerika.

Kjelder

Flaumar
Ismassar
Vår
Johan Ernst Føyn

Johan Ernst Føyn () var ein norsk kjemikar og havforskar. Ernst Føyn var alt før den andre verdskrigen kjend for arbeidet sitt innan radiokjemi. Seinare gjekk han over til kjemisk oseanografi, der han introduserte instrument for mellom anna kontinuerleg registrering av oksygen. Metoden hans for kjemisk reinsing av kloakkvatn er seinare vorte ålment respektert. 

Han tok doktorgraden i 1938 og var professor i kjemisk oseanografi ved Universitetet i Oslo frå 1964 til 1974. Han arbeida med radioaktivitet i havet og havforureining, og utvikla ein metode for elektrolytisk reinsing av kloakkvatn.

Føyn hadde tillitsverv i Norsk kjemisk selskap, Polyteknisk Forening og i Norske havforskeres forening. I Det internasjonale råd for havforskning, ICES, var han formann i ei gruppe for kjemisk oseanografi. I Bestum idrettsforening, der han var formann i fleire periodar, var han ein av initiativtakarane til eit blømande revymiljø i 1930-åra. Idrettsarbeidet førte han òg over i ei interesse for skismøring, og han skreiv truleg den aller første vitskaplege artikkelen om dette emnet.

Utgjevingar (utval)
 Radioaktivitet (saman med E. Gleditsch), i De tusen hjems bibliotek, bd. 14, 1938
 Über einige Verhältnisse in Uranmineralien. Die Zahl der von Radium emittierten Alpha-Teilchen und das Verhältnis Actinouran – Uran, doktoravhandling, DNVA Skr. I 1938 nr. 4, 1938
 The radioactivity of seawater (saman med B. Karlik, H. Pettersson og E. Rona), Göteborgs vetenskaps- och vitterhetssamhälles handlingar, rk. 5, Serie B 6 nr. 12, Göteborg 1939
 The densigraph (An apparatus for continuous density recording of seawater), Fiskeridirektoratets skrifter. Serie Havundersøkelser, bd. 10 nr. 5, Bergen 1953
 Elektrolyttisk kloakkrensing, i TU nr. 19/1956
 Vurdering av næringssaltenes kjemi, Oslofjorden og dens forurensningsproblemer nr. 8, 1967

Kjelder

Norske kjemikarar
Norske oseanografar
Oseanografiprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Vitskapsfolk frå Oslo
Johannes Kjensmo

Johannes Kjensmo () er ein norsk limnolog. 

Han tok doktorgraden i 1967 og var professor i limnologi ved Universitetet i Oslo frå 1969 til 2000. Han har gjeve ut fleire avhandlingar om dei fysiske og kjemiske forholda i innsjøar, primærproduksjon, biogeokjemiske studiar av innsjøsediment samt om paleolimnologi.

Kjelder

Folk frå Kongsvinger
Norske limnologar
Norske professorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Karbonpumpe

Ei karbonpumpe er ein naturleg mekanisme som gjer at verdshava tek opp CO2 frå atmosfæren. Kaldt vatn kan ta opp meir CO2 frå atmosfæren, så havet fangar opp meir CO2 ved høgare breidder. Dette kalde vatnet har òg høgare tetttleik enn varmare vatn, og søkk derfor ned i djuphavet og fjernar slik det karbonrike vatnet frå overflata. Det tek fleire hundreår før det på nytt stig til overflata. Havet er dermed eit karbonsluk. 

I tillegg tek planteplankton opp CO2 frå atmosfæren gjennom fotosyntese. Ein del av dette vil bli frigjort når organismane døyr og vert nedbrotne, medan ein del vert varig bunden i sediment på havbotn.

Kjelder

Karbon
Klimapådrag
Kjemisk oseanografi
Biologisk oseanografi
Kjemoklin

Kjemoklin er eit omgrep nytta om eit vassjikt i innsjøar som ikkje har fullsirkulasjon under vinteravkjølinga, ein meromiktisk innsjø, fordi det er mykje større konsentrasjon av oppløyste salt i det nedste enn i det øvste vasslaget. I kjemoklinen er auken av tettleiken til vatnet størst, og sjiktet dannar grensa mellom dei øvste fritt sirkulerande og dei djupareliggande ikkje-sirkulerande vassmassane.

Kjelder

Akvatisk økologi
Limnologi
Kryosfæren

Kryosfæren er eit omgrep som skidlrar dei delane av jordoverflata som har vatn i fast form, inkludert sjøis, is på innsjøar og elvar, snø, isbrear og innlandsis, samt frosen jord (som omfattar permafrost). Det er dermed ein stor overlapp med hydrosfæren. Kryosfæren er ein viktig del av det globale klimaet med viktige tilbakekoplingsprosessar som kjem av energi- og fuktfluksar frå overflata, skyer, nedbør, hydrologi og sirkulasjon i atmosfæren og hava.

Sjå òg 
 Is
 Snø
 Sjøis
 Isbre
 Innlandsis
 Permafrost
 Hydrosfære

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cryosphere» frå , den 9. september 2011. 
 

Hydrologi
Strukturen til jorda
Kuroshiostraumen

Kuroshiostraumen er ein havstraum som renn nordover på vestsida av det nordlege Stillehavet. Han har likskap med Golfstraumen i Nord-Atlanteren. Som Golfstraumen er han ein kraftig vestleg grensestraum.

Fysiske eigenskapar 
Han byrjar utanfor austkysten av Taiwan og renn nordaustover forbi Japan, der han renn i saman med Nordstillehavsstraumen. Han er på mange måtar lik Golfstraumen i Atlanterhavet og transporterer varmt, tropisk vatn nordover mot Arktis. Han vert stundom kalla Svartstraumen, som er det namnet tyder på japansk. 

Kvar Kuroshiostraumen ligg sør for Japan vert rapportert kvar dag. Motparten hans er Nordstillehavsstraumen i nord Californiastraumen i aust og Nordekvatorialstraumen i sør. Det varme vatnet i Kuroshiostraumen gjev liv til korallrev ved Japan, dei nordlegaste korallreva i verda. Greina som går inn i Japanhavet vert kalla Tsushimastraumen. Straumen er ansvarleg for det milde klimaet ein ser kring sørkysten av Alaska og British Columbia.

Biologiske eigenskapar

Fordeling 
Vestlege grensestraumar fører organismar raskt langt av stad og mange kommersielt viktige organismar følgjer desse straumane gjennom livsløpet sitt. 

Satellittbilete av Kuroshiostraumen syner korleis han buktar seg av stad og stundom lagar isolerte ringar eller virvlar med ein diameter på 100-300 km. Virvlane kan ha si unike form i fleire månadar og sine eigne biologiske eigenskapar, avhengig av forma på dei. Om virvlane er danna mellom straumen og kysten av Japan, kan dei påverke kontinentalsokkelen og den store kinetiske energien deira trekkjer store vassvolum bort frå sokkelen på den eine sida av ringen, medan han tilfører vatn på den andre sida. Syklonske virvlar har potensialet til å skape oppvelling ved kysten, som kan påverke den globale primærproduksjonen. Oppvelling fører kaldt, næringsrikt vatn til overflata og fører til auka produktivitet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «en:» frå ,  den 9. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Havstraumar i Stillehavet
Japansk geografi
Litoral

Litoral syner til det som gjeld kysten eller stranda. 

Litoralregionen er eit omgrep som vert nytta særs forskjellig av marine dyregeografar, hos nokre berre om tidvassbeltet, hos andre om heile regionen kring kystbanken ned til 150-400 meters djupne med uskarpe grenser mot djuphavet. Nokre delar den litorale regionen i tidvassområdet, som er det eigentlege litorale området, det sublitorale området frå ebbegrensa til den nedre grensa til algevegetasjonen og eit nedre elitoralt område.

Kjelder

Akvatiske biom
Marinbiologi
Fiskeri
Akvatisk økologi
Meteor-ekspedisjonen

Meteor-ekspedisjonen var ein tysk ekspedisjon i Atlanterhavet i 1925-1927. Han vart planlagt av professor Alfred Merz og leia av marinekapteinen F. Spiess. Dei gjorde oseanografiske undersøkingar i fleire snitt i det sørlege og ekvatoriale Atlanterhavet. Resultata frå ekspedisjonen vart grunnleggande for forståinga vår av vassmassane og sirkulasjonen i Atlanterhavet.

Kjelder

Tyske ekspedisjonar
Oseanografiske ekspedisjonar
Miksolimnion

Miksolimnion er eit omgrep for den delen av vassmassen i ein meromiktisk innsjø som har årlege sirkulasjonar.

Kjelder

Limnologi
Akvatisk økologi
Monimolimnion

Monimolimnion er eit omgrep for den delen av vassmassen i ein meromiktisk innsjø som ikkje har årlege sirkulasjonar.

Kjelder

Limnologi
Akvatisk økologi
Miksotrof innsjø

Ein miksotrof innsjø er ein innsjø som har god tilførsel av både humusstoff og næringssalt. Slike innsjøar kan ha rik organisk produksjon, sjølv om dei er påverka av humus.

Kjelder

Limnologi
Innsjøar
Akvatisk økologi
Monomiktisk

Monomiktisk er eit omgrep nytta om innsjøar som berre sirkulerer ein gong i året. 

Ferskvatn har størst tettleik ved 4 ºC, og vil derfor ha fullsirkulasjon kvar gong temperaturen i vatnet er kring 4 ºC. Dette vil som regel skje om våren og hausten, eller berre om vinteren. Innsjøar der vasstemperaturen aldri er over 4 ºC i noko djupne (i polare strøk) sirkulerer berre om sommaren og vert kalla kalde monomiktiske. Innsjøar der vasstemperaturen aldri er under 4 ºC (tropiske strøk), sirkulerer berre om vinteren og vert rekna som varme monomiktiske.

Kjelder

Limnologi
Innsjøar
Akvatisk økologi
Monica Kristensen Solås

Monica Kristensen Solås () er ein norsk glasiolog, meteorolog, polfarar og forfattar. Ho vart fødd i Torsby i Sverige av svensk-norske foreldre, men familien flytta seinare til Kongsvinger.

Allereie før tenåra byrja ho å interessere seg for vitskap og avgjorde seg som 12-åring for å bli forskar og forfattar, i den rekkjefølgja. Kristensen Solås tok cand.mag. med matematikk og fysikk som fag ved Universitetet i Oslo og vart deretter cand.real. i teoretisk plasmafysikk ved Universitetet i Tromsø. I 1983 tok ho ein doktorgrad med emnet antarktiske isfjell ved universitetet i Cambridge i England.

Kristensen Solås har vore fleire gonger både i Antarktis og i Arktis. I 1986–1987 leia ho ein ekspedisjon til Sørpolen langs den gamle ruta til Roald Amundsen. Eit av måla var òg å finne teltet til Amundsen der. Dette ville kunne stillast ut under OL på Lillehammer i 1994. På grunn av uvêr og storm måtte ho og kollegaene snu ved 86 grader sør. Under ein ny ekspedisjon i 1993, vart det gjort eit nytt forsøk. Denne gongen vart teamet råka av ein tragedie då den nære medarbeidaren Jostein Helgestad fall ned i ein bresprekk og omkom.

Seinare har Monica Kristensen vekt vitskapleg interesse gjennom forskingsarbeidet sitt både i Arktis og Antarktis. I 1989 vart ho — som den første kvinna i historia — tildelt den prestisjefylte gullmedaljen til Royal Geographical Society (Founder's Medal), og i desember 1991 tok ho på seg å koordinere eit treårig forskingsprosjekt i Antarktis.

Etter dette har ho vore leiar for Vervarslinga for Nord-Noreg og leiar i Kings Bay AS på Svalbard. Ho vart i januar 2004 generalsekretær i Redningsselskapet og 1. januar 2005 leiar for Norsk Genressursråd. Den 28. november 2005 vart ho suspendert frå stillinga si i Redningsselskapet, suspensjonen vart seinare trekt tilbake.

Monica Kristensen Solås har skrive fleire bøker, blant anna Mot 90 grader sør. Ho debuterte hausten 2007 som skjønnlitterær forfattar med kriminalromanen Hollendergraven. Handlinga er lagt til Svalbard og miljøet rundt sysselmannskontoret.

I 1990 vart ho kåra til Årets budeie.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Monica Kristensen Solås» frå ,  den 9. september 2011.  
 

Norske polfararar
Norske sakprosaforfattarar
Norske kriminalforfattarar
Norske meteorologar
Folk frå Kongsvinger
Antarktiske polfararar
Norske antarktisfararar
Norske arktisfararar
Kvinnelege antarktisfararar
Mosambikstraumen

Mosambikstraumen er ein varm havstraum som flyt mot sørvest frå Indiahavet og gjennom Mosambik-kanalen. Utanfor Kapp Agulhas svingar straumen mot søraust og vert Agulhasstraumen.

Den klassiske definisjonen av Mosambikstraumen er ein kraftig, jamn vestleg grensestraum. Moderne forskarar har derimot utfordra denne definisjonen og meiner at straumen ofte består av ei rekkje store antisyklonske virvlar i kanalen. Direkte bevis for desse virvlane finn ein i satellittmålingar av vasshøgda, skipsmålingar og fastspente straummålarar. Straummålarane som stod der i over to år, synte ikkje ein jamn, kraftig straum langs kysten av Mosambik. Numeriske modellar syner likevel at i periodane utan om virvlane, så vert Mosabikstraumen kraftig.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mozambique Current» frå ,  den 9. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Havstraumar i Indiahavet
Moskenesstraumen

Moskenstraumen, Moskenesstraumen eller Moskstraumen er ein tidvasstraum i Lofoten mellom Moskenesøya og Mosken. På grunn av den store tidvasskilnaden (kring 4 m) kan Moskenesstraumen gjere opptil 6 knop. Moskenstraumen er kjent som ein av dei kraftigaste havstraumane i verda. 

I europeisk litteratur om geografiske emne frå 1600- og 1700-talet vart det påstått at straumen gjekk inn i ein underjordisk tunnel mellom Norskehavet og Bottenviken. Mange samtidige norske diktarar gav meir nøkterne skildringar basert på observasjonar. Dei verdskjende forfattarane Edgar Allan Poe, Jules Verne og Petter Dass brukte alle desse kjeldene då dei skreiv forteljingane sine om malstraumen i Lofoten.

Straumen er òg nemnt av Captain Ahab i Herman Melville sin Moby Dick.

I 2009 føregjekk det eit samarbeid mellom Universitetet i Oslo og Statens kartverk Sjø (Sjøkartverket) om å modellere straumen i sundet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Moskenstraumen» frå ,  den 9. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
The Lofoten Maelstrom , Universitetet i Oslo
Strong topographic enhancement of tidal currents: tales of the Maelstrom  (PDF format) Gjevik, Moe and Ommundsen, 1997, preprint of Sources of the Maelstrom, Nature, Vol. 388, 28 August 1997, pp 837-838.

 

Sund i Nordland
Geografi i Moskenes
Geografi i Værøy
Malstraumar
Oseanografisk stasjon

Ein oseanografisk stasjon er ei eining der det vert gjort observasjonar frå ein bestemt posisjon på havet. Det kan vere eit fartøy eller ei plattform. Ein vanleg oseanografisk stasjon tar observasjon av temperatur, salinitet, kjemiske parameter og meir i forskjellige djupner nedover i havet.

Kjelder

Oseanografiske instrument
Oseanografi
Kim Seong-soo

Kim Seong-soo () var ein koreansk nasjonalist og leiar for sjølvstenderørsla mot Japan. Han var visepresident i Sør-Korea frå 1951 til 1952.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kim Seong-soo» frå ,  den 1. september 2011.

Bakgrunnsstoff 

 inchon memorial

Sørkoreanske politikarar
Sørkoreanske visepresidentar
Fødsler i 1891
Dødsfall i 1955