alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
E24

Sjå òg NA24.no.

E24 (tidlegare Næringsliv24 og N24.no) er ei norsk nettavis som i hovudsak satsar på nyhende innan finans og næringsliv.

Nettavisa tjuvopna 16. april 2006 for tekniske testar, men den offisielle opninga var tysdag 18. april.

Dei fyrste tre åra eigde VG-nett og Aftenposten Multimedia nettavisa saman, men VG vart eineeigar frå midten av 2010.

Bakgrunnsstoff 
 E24 si nettstad

Sjå òg 
 Norske nettaviser

Norske aviser etter namn
Norske nettaviser
Skipingar i 2006
Kvasir

Kvasir er ein norsk søkemotor som vart starta i 1995 etter modell av den amerikanske søkemotoren Yahoo og er ein blanding av redaksjonell emne-katalogisering og robotindeksering.

Bakgrunnsstoff 
 Kvasir

Søkemotorar
Norske søkemotorar
Norske nettstader
Bass

Bass (frå latin basso, 'djup') kan kan vise til:

 Bassrøyst, den djupaste mannsstemma, og nokon som syng denne stemma. I kor-samanheng deler ein inn i første bass (den lysaste basstemma) og andre bass (den mørkaste basstemma).
 Det mørkaste instrumentet i ei gruppe, ofte brukt som prefiks, som i bassklarinett eller basstromme. Enkeltordet «bass» kan visa til bassgitar, kontrabass eller tuba. 
 Bass. Dei lågaste frekvensane i det høyrbare spekteret med øvre grense på om lag 150Hz.

Anna 
 Bass Brewery, eit engelsk bryggeri

 
Ord av latinsk opphav
Odalizer

Odalizer er ein nettstad som er laga slik ein kan omsetja tekstar eller andre nettstader til noko nær talemålet i Odalen. Odalizer finst i tre variantar, ein som omset til odøling, ein til trøndersk, og ein til «barnespråk».

 Input: Jeg kommer snart. Piken kastet en sten, og jeg har også kastet en stein. Maleren hentet melk, og snekkeren spurtet hjem. Jeg arbeider som stylist
 Odalizer-output: Je kå'mmer rætt nå. Piken hov en sten, og je har au hov en stein. Maleren hentet mjølk, og snekkeren bein-flaug hemm. Je ærrber som stilist.

Kjernen i programmet er eit perlskript med kontekstavhengige søk-erstatt-rutiner. Døme på det er jeg/je, snart/rætt nå, spurtet/bein-flaug. Programmet inneheld ikkje grammatisk analyse, t.d. er det første dømet på kastet preteritum, mens det andre er partisipp. Begge blir attgjeve som preteritum (hov). Former som ikkje er i leksikon (hentet) blir ignorert. Fonologiske reglar (y -> i, t.d.) virkar utan unntak, og programmet veit ikkje at y-en i stylist blir uttalt ai, og dermed ikkje i på odøling. 

Tekstprøve frå omtale på nynorsk.no: 

Øivind Borgenholt har laga sine eigne nettomsetjingsverkti, så no kan du få både VG og Dagbladet på odøling hæll trødersk. Muligens bør Noregs Mållag filgje opp ved å utvikle eit liknandes program som set om frå bokmål tell ninorsk? Tell det stønner kan du klikke dæ innom Odalizer og Trøndalizer føre å læsa rikspressa på dialekt! Hæll du kan læsa ninorsk.no på noko som i alle fall minner om odøling . 

Odøling
Språkteknologi
Saint-Dié-des-Vosges

Saint-Dié-des-Vosges er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Vosges i regionen Lorraine, og har om lag 25 000 innbyggjarar.

Historie 
St. Die (Deodatum, Theodata, S. Deodati Fanum) er kalla opp etter ein helgen, Deodatus av Nevers, som voks opp rundt eit kloster grunnlagd på 600-talet. Deodatus hadde gjeve opp sine geistlege oppgåver for å trekke seg tilbake på denne staden. Andre kjelder knyter namnet til ein tidlegare helgen, Deodatus av Blois (d. 525). 

På 900-talet vart samfunnet ein del av ein kanon, der domprostane mellom anna var Giovanni de Medici, så Pave Leo X, og fleire prinsar av hertugdømet Lorraine. Byen hadde mange privilegium, som preging av myntar. 

Sjølv om dei samarbeida med bygginga av bymurane, vart kanonane og hertugane av Lorraine snart rivalar om styret over St. Die. Mot slutten av 1400-talet vart ei av dei tidlegaste trykkpressene i Lorraine oppretta i St. Die. Eit bystyre vart oppretta i 1628, og i 1777 eit bispedøme, noko som begge medverka til at kanonane mista mykje makt og med den franske revolusjonen forsvann dei heilt. 

Under krigane frå 1400- til 1600-talet vart byen fleire gonger plyndra. Han vart òg delvis øydelagd av brannar i 1065, 1155, 1554 og 1757. Stanislas, siste hertug av Lorraine, gav mildar til å bygge byen opp att etter den siste bybrannen.

Verdt å sjå 

 Katedralen
 Kyrkja Saint-Martin
 Pierre-Noël museet
 Fridomstärnet (fr. Tour de la Liberté)
 Fabrik Claude et Duval (arkitekt Le Corbusier)
 Camp celtique (nn. keltisk) de la Bure
 Roche Saint-Martin

Universitet og høgskular 

Tekniske Høgskole : IUT (Institut universitaire de technologie)
 Elektronikk
 Informatikk
 Infografi
 Internett
 Kommunikasjon

Kjende folk frå Saint-Dié-des-Vosges 
 Jules Ferry
 Yvan Goll

Venskapsbyar 
 Arlon (Belgia)
 Cattolica (Italia)
 Crikvenica (Kroatia)
 Friedrichshafen (Tyskland)
 Lowell (USA)
 Meckhe (Senegal)
 Ville de Lorraine (Canada)
 Zakopane (Polen)

Bakgrunnsstoff 

 Festival international de géographie
 Institut universitaire de technologie

Vosges
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Janez Janša

Janez Janša, fødd Ivan Janša () er ein slovensk politikar. Han har vore statsminister i Slovenia frå 2004 til 2008, frå 2012 til 2013 og igjen frå 2020.

Janša vart først kjent i 1980-åra som forsvarsekspert for bladet Mladina, som opphavleg var organet til ungdomsavdelinga til det slovenske kommunistpartiet. I slutten av 1980-åra starta ein demokratiseringsprosess i Slovenia, og Mladina utnytta denne til å trykkja artiklar meir kritiske til det kommunistiske regimet enn det som før hadde vore mogleg. Janša stod bak ein serie artiklar kritiske mot den jugoslaviske hæren. I mai 1988 vart han arrestert, saman med tre andre, og stilt for retten i ein militær domstol tiltalt for å ha røpt militære løyndomar. Dei fire tiltalte vart dømde til fengselsstraffer på mellom seks månader og fire år.

I 1989 var Janša med på å stifta det første slovenske opposisjonspartiet, Den slovenske demokratiske unionen (Slovenska demokratična zveza - SDZ). Under det første frie valet i 1990 tok SDZ del i opposisjonskoalisjonen DEMOS (Demokratične Opozicijske Stranke - Dei demokratiske opposisjonspartia), som vann valet. Han vart forsvarsminister i Slovenia, ein posisjon han hadde under den slovenske sjølvstendekrigen i juni/juli 1991. Etter at SDZ vart splitta i 1992 vart han med i Slovenias sosialdemokratiske parti (Socialdemokratski stranki Slovenije - SDS) og heldt posten som forsvarsminister til mars 1994. Han måtte då gå av etter skuldingar om at han hadde misbrukt posisjonen sin. Han var igjen forsvarsminister frå juni 2000 til november 2000 i den kortvarige statsministerperioden til Andrej Bajuk.

I mai 1993 vart han leiar for SDS. Partiet vert rekna som eit sentrum-høgre parti og skifta i 2002 namn til Det slovenske demokratiske partiet (Slovenska demokratska stranka - SDS). Ved parlamentsvalet 3. oktober 2004 vart SDS det største partiet med 29,1 % av røystene. Den liberale regjeringa gjekk av, og Janša vart statsminister, 9. november 2004. Han sat i ein valperiode, til november 2008. Ved parlamentsvalet i 2011 vart SDS det nest største partiet, med 26,2 % av stemmene. Janša vart statsminister i ein koalisjon med tre mindre parti.

Regjeringa til Janez Janša vart styrta i 2013 då han vart skulda for korrupsjon i ein ny rapport.  Ei ny koalisjonsregjering vart danna, og den nye statsministeren vart Alenka Bratušek.

Kjelder

Statsministrar i Slovenia
Hale

Ein hale (frå norrønt «hali») er den bakerste delen av kroppen på ein del dyr. Hjå virveldyr er halen ei forlenging av ryggen bakover frå den sentrale kroppen.

Utrykket hale vert også nytta om anna liknande vedheng som til dømes ein komethale eller ein flyhale.

Kroppsdelar
International Baccalaureate

International Baccalaureate (IB) er ei gruppe av tre undervisningsprogram og dei eksamenar som høyrer til, og er etablert av International Baccalaureate Organization (IBO).

Dei tre undervisningsprogramma er:
 IB Primary Years Programme (PYP) for elevar frå 3 til 12 år
 IB Middle Years Programme (MYP) for elevar frå 11 til 16 år
 IB Diploma Programme (DP) for elevar frå 15 til 19 år

Desse undervisingsprogramma er bygd på undervisingssystem frå rundt omkring i verda, utan å vere basert på nokon av dei spesifikt. Sidan grunnlegginga i 1968 har IBO-standarden gjort IB-programmet anerkjend over heile verda. Det er ei rekkje vidaregåande skular i Noreg som har byrja å bruke IB-diploma-programmet, i tillegg til to ungdomsskular.

Liste over skular i Noreg som nyttar IB-program

Vidaregåande skular
Gjøvik videregående skole, Oppland
Berg videregående skole, Oslo
Bergen Katedralskole, Bergen
International School of Stavanger, Hafrsfjord
Lillestrøm videregående skole, Lillestrøm
Nesbru videregående skole, Nesbru
Oslo International School, Bekkestua
Sandefjord videregående skole, Sandefjord
Skagerak International School, Sandefjord
St. Olav videregående skole, Stavanger
Trondheim katedralskole, Trondheim
Red Cross Nordic United World College, Flekke
Vardafjell videregående skole, Haugesund
Ås videregående skole, Ås
Søndre Nordstrand videregående skole, Oslo(frå og med 2007)
Finnfjordbotn vidaregåande skole, Troms (frå og med 2007)

Ungdomsskular
International School of Bergen, Bergen
Kongsberg International school, Kongsberg
Trondheim International School, Trondheim
International School Telemark,Porsgrunn

Bakgrunnsstoff
 International Baccalaureate Organization Offisiell heimeside
 IB Geography course

Utdanning
Shanti Devi

Shanti Devi, (hindi for 'Fredsgudinne') er namnet på skonnerten som forfattaren Axel Jensen budde i og eigde saman med den indiske kona si, Pratibha Jensen, fram til 1990.

Seglskuta vart bygd i 1905 på Sjötorps Varv ved Vänern i Sverige og vart først døypt til «Zeus». Seinare vart ho registrert av Jensen i Gibraltar under namnet S.Y. «Shanti Devi».

Skipet vart opphavleg bygd til å vere fraktskute og er difor dimensjonert for ferdsel gjennom det svenske kanalsystemet, Göta Kanal og for segling på Nordsjøen og Austesjøen.

I 1985 og 1986 vart «Shanti Devi» nytta til hovudbase for planlegginga og administrasjonen av Oslo Internasjonale Poesifestival under leiing av Axel Jensen sjølv.

Etter at Jensen vart alvorleg sjuk vart skuta selt og segla nokre år under norsk flagg til ho uforklarleg sokk utanfor Arendal i 2012.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Nettstaden til Axel Jensen (arkivert side)

Shanti Devi
Axel Jensen
Skonnertar
Skip frå 1905
Estisk syntaks

Syntaksen til estisk er, som andre delar av estisk grammatikk, påverka av omliggjande grammatiske språk, men han har likevel halde på uralske drag. Estisk er eit SVO-språk med tendens til V2-ordstilling, særleg dersom subjektet er lite og trykklett. Det er eit konfigurasjonelt språk, dvs. det er strukturelle skilnader mellom subjektet og objektet. Estisk har både pre- og postposisjonar.

Estiske nominalfraser 

Nominalfrasene har strukturen  (possessor) (adjektiv) substantiv .

Estiske pre- og postposisjonsfraser 

Postposisjonane tar komplement i genitiv.

Estisk språk
Syntaks for einskildspråk
Latvisk morfologi

Latvisk morfologi er ikkje så arkaisk som litauisk morfologi, men likevel meir konservativ enn dei fleste andre indoeuropeiske språk.

Latvisk har sju kasus, nominativ, genitiv, dativ, akkusativ, instrumentalis, lokativ og vokativ.

Adjektiva kongruerer med substantiva i kasus og numerus.

Verba blir bøygd i tempus, person, numerus og modus.

Sjå også 
Latvisk språk

Latvisk språk
KK

KK (kK, kk, Kk) er ei forkorting som mellom anna kan visa til:

Stader 
 KK, skiltnummeret til County Kilkenny, Irland
 Ei uformell forkorting av Karnataka, ein stat i sørlege India

Anna 
 Damemagasinet KK (tidlegare Kvinner og klær)
 Den venstreorienterte dagsavisa Klassekampen
 KK Slider, ein karakter i videospelserien Animal Crossing
 ISO 639-2-kode for språket Kasakhisk
 Kilokelvin (kK), temperaturen 1000 Kelvin
Helvete i Espedalen

Helvete er namnet på eit gjel ved sørenden av Espedalsvatnet i Gausdal kommune i Innlandet. Her ligg den største samlinga av jettegryter i Noreg, og den største slike geologiske forma i Europa: Det andre jettegrytekammeret er heile 100 meter djupt og har ein diameter på 40 meter.

Namn
Namnet Helvete kjem av at gjelet var vanskeleg å passera med hest og slede på den tida det var gruvedrift i Espedalen.

Eit alternativ til Helvetenamnet, som har opphav i folkehistoria, er sitert i Årbok for Gudbrandsdalen, der referer M. Høgåsen til ein ikkje namngjeven prest i Skåbu som fekk høyre om Helvete. Han fekk med seg nokre handfaste karar frå Svatsum, rusta seg ut med lange reip og så let han dei heise seg nedi. Han kom oppatt med nokre grønnmorkne bein i klypa, og så let han falle nokre ord som gausdølane tykte ikkje høvde riktig for ein prest: 
«No er eg visst den einaste presten i Noregs land som kan seie han har vore i Helvete, og som har sloppe heil-skinna ut att.»

Gjel
Geografi i Gausdal
Kongedømet Castilla

Castilla er eit tidlegare kongedøme i Spania som no ligg midt i landet. Det slo seg gradvis saman med andre kongedøme til dagens spanske stat.

Området omfattar dei to gamle regionane Castilla la Vieja (Gamle Castilla) og Castilla la Nueva (Nye Castilla), men er i dag delt i dei sjølvstyrande regionane Castilla og León, Castilla-La Mancha og Madrid.

Namnet Castilla kjem frå dei mange slotta, castillos, som ligg i området. Det kastiljanske språket er blitt til det me vanlegvis kallar spansk.

Spansk historie
Norske styresmakter

Regjeringa
 ''Statsministerens kontor (SMK)
 Regjeringsadvokaten (administrativt)
 Arbeids- og inkluderingsdepartementet (AID)
 Aetat
 Arbeidstilsynet
 Integrerings- og mangfoldsdirektoratet
 Internasjonalt fag- og formidlingssenter for reindrift
 Kompetansesenter for urfolks rettigheter
 Kontaktutvalget mellom innvandrerbefolkningen og myndighetene
 Pensjonstrygden for sjømenn
 Petroleumstilsynet
 Statens Arbeidsmiljøinstitutt
 Sosial- og helsedirektoratet
 Statens helsetilsyn
 Trygdeetaten
 Trygderetten
 Utlendingsdirektoratet
 Utlendingsnemda
 Barne- og likestillingsdepartementet (BLD)
 Barneombodet
 Barne-, ungdoms- og familieetaten (Bufetat/Bufdir)
 Fordelingsutvalet
 Fylkesnemndene for barnevern og sosiale saker
 Likestillings- og diskrimineringsombodet
 Forbrukarombodet
 Forbrukarrådet
 Forbrukartvistutvalet
 Statens institutt for forbruksforsking (SIFO)
 Marknadsrådet
 Edelmetallkontrollen
 Finansdepartementet (FIN)
 Fiskeri- og kystdepartementet (FKD)
 Fornyings- og administrasjonsdepartementet (FAD)
 Forsvarsdepartementet (FD)
 Helse- og omsorgsdepartementet (HOD)
 Justis- og politidepartementet (JD)
 Kultur- og kyrkjedepartementet (KKD)
 Kunnskapsdepartementet (KD)
 Landbruks- og matdepartementet (LMD)
 Miljøverndepartementet (MD)
 Nærings- og handelsdepartementet (NHD)
 Olje- og energidepartementet (OED)
 Samferdsledepartementet (SD)
 Utanriksdepartementet (UD)

Styresmakter
Lister
Kvase

Kvase (norrønt Kvasir) var i norrøn gudetru det visaste vesenet, skapt av spytt frå vaner og æser då dei to gudeslektene slutta fred. Kvase var særs vis og kunne gje svar på alt han blei spurd om.

Kvase blei drepen av dvergane Fjalar og Galar, som brygga mjød på blodet hans blanda med honning i to kar, Son og Bodn, og ein kjele, Odrøre. Den som drakk av denne mjøden fekk visdom og skaldeevner.

Jotunen Suttung fekk denne mjøden frå dvergane i bytte mot livet deira. Odin stal seinare drikken i ørneham og tok han med seg i magen til Åsgard.

Den norske søkemotoren Kvasir er kalla opp etter vismannen.

Kjelder 

 Norrøne myter og sagn, Jan-Erik Ebbestad Hansen og Kari Møller (red.), Gyldendal Norsk Forlag, 1999

Norrøne gudar
Ball

Ein ball er eit sfærisk eller rundvore objekt som kan brukast til leik, idrett og trening. Ballar kan ofte spretta og rulla. Dei kan vera massive eller fylte av luft. Tre, lêr og gummi er tradisjonelle ballmaterial, men i dag blir mange ballar laga av plast.

I dei fleste ballspel er ballen hovudpunktet som skal slåast, sparkast eller kastast av spelarane, ofte mot eit mål.

Sjå òg
Gummiball
Snøball
Ørjan Berg

Ørjan Berg () i Bodø) er ein norsk fotballspelar. Han er sonen til den tidlegare midtbanespelaren Harald «Dutte» Berg og bror til midtbanemannen på Bodø/Glimt, Runar Berg. Han har spela i Rosenborg BK sidan 1999, og har før det spela i Bodø/Glimt (fram til 1987), Rosenborg BK (1988-1990), FC Wettingen i Sveits (1990-1991), TSV 1860 München (1991-1992), FC Basel (1992-1993), og igjen Bodø/Glimt (1993-1999). Ørjan Berg har spela 19 landskampar for det norske landslaget.

Berg, Ørjan
Folk frå Bodø
Bodø/Glimt-spelarar
Rosenborg-spelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Mikhail Glinka

Mikhail Glinka () var ein russisk komponist som ofte blir rekna som far til den russiske nasjonalromantiske musikken. 

Glinka fann mykje inspirasjon i russisk folkemusikk. Han var sjølvlært, og derfor ikkje påverka av den sentraleuropeiske idealmusikken slik mellom anna Tsjaikovskjij var. Det musikalske arbeidet hans hadde stor innverknad på seinare komponistar, særleg «Dei mektige fem», som fortsette i det musikalske sporet han hadde skapt og skapte kunstmusikk med russisk ande.

Russiske komponistar
Folk frå Smolensk
Det algeriske riksvåpenet

Det algeriske riksvåpenet blei teke i bruk 1. november 1976. Det viser det muslimske symbolet stjerne og halvmåne, som ein òg finn på det algeriske flagget. I bakgrunnen er den mykje brukte fatimahanda, ramma inn av symbol på jordbruk og industri. Den arabiske skrifta rundt gjev det fulle namnet på landet.

Kjelder 
 fotw.vexillum.com

Bakgrunnsstoff 

Algerie
Algerie
The Independent

The Independent er ei britisk avis eigd av Independent News & Media. Ho kom ut for første gong i oktober 1986, og er dermed den yngste av dei «seriøse» avisene i Storbritannia. The Independent har inga formell politisk tilknyting, men blir gjerne rekna som liberaldemokratisk.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad 

Britiske aviser
Skipingar i 1986
Bergs kommun

Bergs kommun er ein kommune i Jämtlands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor Jämtlands län til Åre kommun i nord, Östersunds kommun i nordaust, Bräcke kommun i aust og Härjedalens kommun i sør. Utanfor lenet grensar han dessutan til Ånge kommun i Västernorrlands län i aust og Tydal kommune i Noreg i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Svenstavik.

I dei vestlege delane av kommunen finn ein mykje fjellnatur, medan områda i aust omfattar ein del jordbruksbygder. Det er flest tilsette innanfor teneste- og servicenæringane. Vinterturismen har mykje å seie i så måte, særleg i områda Klövsjö og Vemdalen. Inlandsbanan går dessutan gjennom Bergs kommun.

Administrativ historikk 

Berg var eitt av seks sokn innanfor området til den noverande kommunen som frå 1863 av utgjorde kvar sin landskommune. I 1888 vart Åsarne landskommun skild frå Bergs landskommun, og i 1895 Storsjö landskommun frå Hede landskommun for å opprette eigne kommunar.

Ved kommunereforma i 1952 vart Övre Ljungadalens landskommun oppretta gjennom samanslåing av Storsjö, Klövsjö og Åsarne, medan Myssjö vart innlemma i Ovikens landskommun. Hackås landskommun fekk tilført Näs og Sunne, medan det ikkje vart gjort endringar i Berg og Rätan.

Den noverande Bergs kommun vart oppretta i 1971 gjennom samanslåing av dei fem tidlegare einingane. Forsamlingane Näs og Sunne vart overførte til Östersunds kommun.

Kommunevåpen 
Blasonering: På blå bakgrunn, ein oppskytande gullfarga flamme frå eit sølvfarga fjell, til venstre ei høgrevend øks, og til høgre ei børse, begge delar i sølv.

Det noverande kommunevåpenet vart registrert hjå Patent- och registreringsverket i 1988, og er basert på det eldre kommunevåpenet som Bergs landskommun tidlegare brukte. Øksa og børsa symboliserer dei gamle handverkaryrka tømmermann og børsemakar, og flammen den varden som vart tend på Hoverberget for å åtvare den lokale folkesetnaden om komande farar.

Tettstader 
Det er fem tettstader i Bergs kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

Kjelder 
 «Bergs kommun» på Wikipedia på svensk, innhenta 7. mars 2010.
 «Berg – kommune i Sverige» hjå Store norske leksikon, innhenta 7. mars 2010.

Referansar 

Bergs kommun
Kommunar i Jämtlands län
Samiske kommunar
Arvika kommun

Arvika kommune ligg i det svenske länet Värmlands län i landskapet Värmland. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Arvika.

Stader i Arvika kommune

Sjå òg
Arvikafestivalen

Referansar

Bakgrunnsstoff
Arvika - Offisiell nettstad
Festivalinfo.se om Arvikafestivalen
Rocker snus  frå Arvika

 
Kommunar i Värmlands län

iu:ᐊᕐᕕᑲ
Gammalprøyssisk

Gammalprøyssisk er eit utdøydd baltisk språk, som høyrer til den vestlege greina av dei baltiske språka. Det vart snakka av dei gamle prøyssarane, området deira var framleis på 1200-talet kystområdet mellom Weichsel og Memels nedste løp. 

Krossriddarane av den tyske ordenen undertrykte prøyssarane, og allereie på 1500-talet var det avgrensa til det vesle området  Samland (landet mellom Pregel og Den kuriske bukta). Den siste høgmeisteren for ordenen, den seinare hertug Albrekt av Prøyssen, prøvde å bruke språket til å spreie luthersk kristendom. Det er på grunn av verksemda hans vi har dei gammalprøyssiske katekismane frå 1545 og 1561. Språket døydde ut, sannsynlegvis i slutten av 1600-talet. I 1679 var det berre nokre få bønder i Samland som kunne snakke prøyssisk. 

Gammalprøyssisk dannar saman med  litauisk og latvisk den baltiske språkfamilien. Litauisk og latvisk står nær kvarandre, der gammalprøyssisk stod fjernare frå dei to. 

Vi veit ikkje mykje om gammalprøyssisk. Primærkjeldene består av det såkalla Elbinger deutschpreussische vokabulär, Simon Grunaus prøyssiske vokabular og tre katekismeversjonar. Ortografien er ganske unøyaktig, men det er likevel mogleg å rekonstruere grammatiske trekk, som t.d. vokalkvantitet, på bakgrunn av dei skriftlege kjeldene.

Kjelder 
 «Prussiska» på Svenska Wikipedia

Baltiske språk
Utdøydde språk i Europa
Einskildspråk

eo:Praprusoj#Kristanigo kaj la praprusa lingvo
Undertøy

Undertøy er, som namnet seier, klede ein har på seg under anna tøy. Det sit nærast kroppen og er ofte lettare å vaska enn klesplagg ein har utanpå, og laga med stoff og snitt som gjer det behageleg å ha på.

Det er uvanleg og blir gjerne forbunde med skam å la undertøy vera det ytste kleslaget. På den andre sida finst det òg motar der ein går inn for å visa fram undertøyet, som sagging eller moderne motekorsett.

Ulike typar undertøy 
 Behå
 Korsett
 Snøreliv
 Sokkar (til ein viss grad)
 T-skjorte (til ein viss grad)
 Underbukse
 Underskjørt
 Undertrøye
 jockstrap (til sportsbruk)
 g-string
 dansebelte (for balett)

 
Klede
Baltarar

Baltarar er ei folkegruppe som snakkar baltiske språk og hovudsakleg held til i Baltikum. Dei nedstammar frå ei gruppe indoeuropeiske stammar som busette seg i området mellom elvane Vistula og Dvina og Dnepr rundt 2 500 f.Kr. 

Litauarar og latviarar er dei viktigaste baltiske folkegruppene i dag. Andre grupper er forsvunne, det vil seia at språka deira er utdøydde. Dei fleste blei tekne opp i austbaltiske folk, hovudsakleg litauarane.

Dei baltiske folka har historisk livnært seg som bønder i skogane og på landsbygda, levd relativt isolert og blitt lite påverka av nabofolkeslag. Derfor har mange opphavlege indoeuropeiske tradisjonar og språktrekk overlevd i stor grad. Baltisk mytologi har til dømes mange fellestrekk med vedisk, gammalhinduisk, religion.

Baltiske folkegrupper 
 Vestbaltiske folk
 Gammalprøyssar, snakka gammelprøyssisk (utdøydd)
 Jotvingarar, snakka jotvingisk (utdøydd)
 Skalvarar, snakka skalvisk (utdøydd)
 Kurlendarar, snakka kurlandsk (utdøydd)
 Galindarar, snakka galindisk (utdøydd)
 Austbaltiske folk
 Litauarar, snakkar litauisk
 Samogitiarar, snakkar samogitisk
 Latgallarar (utdøydd)
 Semgallarar (utdøydd)
 Latviarar, snakkar latvisk
 Selarar, snakka selisk (utdøydd)

Europeiske folkegrupper
Baltikum
Otto von Bismarck

Otto Eduard Leopold von Bismarck (), kjend som jernkanslaren, var ein prøyssisk og tysk statsmann som grunnla det tyske riket.

Bakgrunnsstoff

Otto von Bismarck ved Store Norske Leksikon

Den svarte ørn-ordenen
Prøyssiske statsministrar