Gutorm Gjessing

Gutorm Gjessing () var professor dr. philos i etnografi og styrar for Etnografisk museum ved Universitetet i Oslo frå 1947 til 1973.

Oppvekst og studiar 
Gjessing var fødd på Stranda på Sunnmøre, men tok artium ved Oslo katedralskole i 1924, og sette i gang med magistergradsstudium i arkeologi. Han fekk magistergraden i 1931, og doktorgrad i 1934 med Studier i norsk merovingertid.

Arbeid som konservator 
Han var tilsett som konservator i arkeologi ved Tromsø museum frå 1936 til 1940. Gjessing utgav saman med kona si, Gjertrud Gjessing, i 1940 arbeid om den samiske folkedrakta. Han skreiv òg om norsk fangstkultur, om helleristningar i Nord-Noreg og Trøndelag, og om spennande utgravingar på Træna m.m. 

Frå 1940 til 1946 jobba han som konservator i arkeologi ved Oldsaksamlinga til Universitetet i Oslo. Før krigen var over, hadde han gitt ut ei populærvitskapleg oversikt, Norges steinalder, på ca. 500 sider. Han var i USA på Rockefeller-stipendiat 1946-1947, forskinga der ville i USA blitt kalla kulturantropologi.

Politisk engasjement 
Her blei ein politisk bevisstgjeringsprosess sett i gang, og han er sitert på «Jeg tok til å tvile alvorlig på bærekrafta av våre vestlige, kapitalist-demokratiske system» - og: «Det er blitt klarere og klarere for meg at etnografien (antropologien) ikke kan stå likegyldig overfor utviklinga i dei »rike landa«, med framvoksteren av mangenasjonale gigantkonsern og den intense offensiven disse konserna og i det heile storindustrien og finanskapitalen har sett inn for å bevare og å styrke de økonomiske og dermed Vestens politiske privilegier i de såkalte »U-landa« som jo alltid har vært vårt viktigste arbeidsfelt. Fortsetter faget å se bort fra disse fenomena, er det ikke i pakt med virkeligheta.» 
  
Han var engasjert i problemfeltet same/nordmann og samespørsmål generelt, heilt frå Tromsø-tida og til sin død. I 1951 fekk han overført Etnografisk museum si samesamling til Norsk folkemuseum ut frå resonnementet at samane skulle vere likeverdig representerte i vårt sentrale nasjonalmuseum. Han var medlem av samekomiteen av 1956. 

Gjessing har alltid vore politisk bevisst, og gjekk i ei stadig meir radikal retning. F.eks. var han med på å starte Sosialistisk Folkeparti saman med Finn Gustavsen, Knut Løfsnes, og fleire. Han var i ein periode formann i antikrigsorganisasjonen Folkereisning Mot Krig.

I 1950 var han leiar av den første norske kulturdelegasjon til Kina, og i 1966 var han med i delegasjon til Israel (kfr. biografiliste)

Nokre prisar han har motteke 

 Språklig samlings litteraturpris 1977
 Æresmedlem Royal Anthropological Inststitute
 Den bergenske prisbelønning
 Fridtjof Nansens prisbelønning
 Qvigstad-medaljen

Delvis bibliografi 
 «Mennesket er ett - kulturforskning og kulturkrise» - 1948
 «Individ og samfunn hos naturfolk» - Etnologisk Samfunns Skrifter - 1948
 «Krigen og kulturene» - 1950
 «Mennesket og kulturene» i 2 bind - 1952
 «Changing lapps», nr. 13 i London School of Economics skriftsserie "Monographs in sosial anthropology", samling forelesningar haldne der - 1952
 «Sosio-culture» - 1956
 "De hundre år - Universitetets etnografiske museums historie 1857 - 1957 - Studies honouring the centennial of Universitetets etnografiske museum vol.V (saman med Marie Krekling Johannessen) - 1957
 «Samfunn og kultur» - 1963
 «Sosialisme og fred» - 1965
 «Kibbutz, Ikke-kommunistisk kommunisme» - 1967
 «Complementarity, value, and socio-cultural field» - 1968
 «Norge i Sameland» - 1973
 «Ideer omkring forhistoriske samfunn» - utg. av Oldsaksamlingen 1977
 «Kultur og samfunn er ett» - 1977

Kjelder 
 Den faglege delen av denne artikkelen er plukka frå ein minnetale halden av professor dr. philos Arne Martin Klausen 21. februar 1980 (som har tillate bruken).

Norske arkeologiprofessorar
Norske etnografar
Norske forfattarar
Folk frå Stranda