alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Aker Brygge

Aker Brygge er eit bustad- og kontorstrok med eit kjøpesenter i Oslo. Området ligg ved Indre Oslofjord i nærleiken av Rådhuset, på det tidlegare verftsområdet i Vika der Akers mekaniske Verksted AS låg til verksemda vart lagt ned i 1982. Utbygginga av Aker Brygge vart gjennomført i fire steg, der første byggjesteget stod ferdig i 1986 og det fjerde og siste byggjesteget stod ferdig i 1998. Men området har seinare vorte endra og ombygd monaleg. Heile eigedomsmassen er på 260 000 m2.

Området består av eit kjøpesenter med butikkar og restaurantar, konferanselokale, kontorlokale og leilegheiter. I tillegg finst det ei småbåthamn. Ferjeterminalen for passasjerbåtane til Nesodden og i ruta til Vollen/Slemmestad ligg dels på Aker Brygge, dels på Rådhusplassen, men vert vanlegvis sagt å liggje på Aker Brygge.

Tjuvholmen, eit gamalt kaiområde som likeeins er utbygd med kontor- og bustadblokker, og dessutan eit kunstmuseum og anna, ligg i tilknyting til Aker Brygge, skild frå Aker Brygge med den gamle tørrdokken på skipsvertet. Tørrdokken er no permanent vassfylt, som ein liten skipsforma kil inn mellom bygningane, og med eit par gangbruer over.

Bakgrunnsstoff 
 akerbrygge.no

Oslo
Kjøpesenter i Oslo
Strøk i Oslo
Nils Nordberg

Nils Nordberg () er ein norsk forfattar, litteraturkritikar og instruktør for radioteater, tilsett i Norsk Rikskringkasting sidan 1969. Nordberg kjem frå Verdal. Har skrive ei mengd artiklar og essays om kriminallitteratur, fleire bøker om emnet og redigert antologiar av kriminalliteratur. Han har vore president i Rivertonklubben og motteke Jan Brobergs kritikerpris.

I 1992 mottok han Rivertonprisen sin ærespris.

Kjelder 

 Utdjupande artikkel om Nordberg, skriven av Hans H. Skei på snl.no

Norske forfattarar
Nordberg, Nils
Folk frå Verdal
NRK-tilsette
Risto Ryti

Risto Heikki Ryti () var ein politikar i Finland. Han var den femte presidenten i Finland, frå 1940 til 1944. Presidenttida hans vart prega av finske framhaldskrigen under andre verdskrigen. 

Finske politikarar
Finske presidentar
Huittinen
Statsministrar i Finland
Folk frå andre verdskrigen
Kyösti Kallio

Kyösti Kallio () var ein politikar i Finland. Han var den fjerde presidenten i Finland, frå 1937 til 1940. Presidenttida hans vart prega av finske vinterkrigen under andre verdskrig.

Bakgrunnsstoff

Finske politikarar
Finske presidentar
Statsministrar i Finland
Folk frå andre verdskrigen
Pehr Svinhufvud

Pehr Evind Svinhufvud () var ein politikar i Finland. Han var den tredje presidenten i Finland, frå 1931 til 1937. 

Statsministrar i Finland
Finske presidentar
Finske politikarar
Lauri Kristian Relander

Lauri Kristian Relander () var ein politikar i Finland. Han var den andre presidenten i Finland, frå 1925 til 1931.

Finske politikarar
Finske presidentar
Kaarlo Juho Ståhlberg

Kaarlo Juho Ståhlberg () var ein politikar i Finland. Han var den fyrste presidenten i Finland, frå 1919 til 1925.

Bakgrunnsstoff

Finske politikarar
Finske presidentar
Tarja Halonen

Tarja Kaarina Halonen () er ein finsk politikar og jurist. Ho var presidenten i Finland frå 1. mars 2000 til 1 mars 2012.

Halonen vart fødd i arbeidardistriktet Berghäll (finsk Kallio) i Helsingfors. Ho tok jussutdanning ved Universitetet i Helsingfors (Helsingin yliopisto) og engasjerte seg samstundes i det nasjonale studentlaget. I 1970 vart ho tilsett som advokat for hovudorganisasjonen for finske fagforeiningar, SAK, og i 1971 gjekk ho inn i det sosialdemokratiske partiet. Ho var medlem i den finske Riksdagen frå 1979 til ho vart president. Halonen har også hatt tre ulike ministerpostar, helseminister (1987–1990), justisminister (1990–1991) og utanriksminister (1995–2000). 

Halonen vart i 2000 tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

Finske presidentar
Første kvinnelege stats- og regjeringsleiarar
St. Olavs Orden
Finske politikarar
Juho Kusti Paasikivi

Juho Kusti Paasikivi () var ein politikar i Finland. Han var den sjuande presidenten i Finland, frå 1946 til 1956.

Finske politikarar
Finske presidentar
Statsministrar i Finland
Folk som har opna OL
Urho Kekkonen

Urho Kaleva Kekkonen () var ein politikar i Finland. Han var den åttande presidenten i Finland, frå 1956 til 1981. 

Kekkonen, Urho
Kekkonen, Urho
Finske politikarar
Mauno Koivisto

Mauno Henrik Koivisto, (), er ein finsk politikar fødd i Åbo. Han var den niande presidenten i Finland, frå 1982 til 1994. 

Koivisto vart i 1983 tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

Koivisto, Mauno
Koivisto, Mauno
St. Olavs Orden
Finske politikarar
Knud Leem

Knud Leem () var ein norsk prest, misjonær og språkforskar. Knud Leem innleia det vitskaplege studiet av samisk, med ein grammatikk frå 1748, og to ordbøker, frå 1756 og 1768.

Leem var også leiar for Seminarium Lapponicum ein periode, og han arbeidde i lag med Anders Porsanger.

Grammatikken vitnar om ein innsikt i samisk som ikkje står attende for mange andre grammatikkar i samtida. Leem har ei stammeklasseinndeling som er ganske lik den vi opererer med i dag. Han kommenterer også stadievekslinga, men meir som ein tendens enn som ein regel.

Leem bygde på språket i Porsanger, dvs. ein austleg dialekt av nordsamisk. Ordbøkene hans inneheld eit ordmateriale som framleis er interessant for språkforskinga. Konrad Nielsen si ordbok har hovudvekta på dialektane i Polmak, Karasjok og Kautokeino, og Leem representerer altså ein annan dialekt.

Topografisk hovudverk 

Leems viktigaste bokutgåve er det topografiske verket Beskrivelse over Finmarkens Lapper, ... (1767), med merknader ved biskop Gunnerus og ein religionshistorisk studie ved Jessen-Schardeböll. Her beskriv han liv og levemåte blant samar, deira klede og draktskikkar, mat og tilverknad av mat, jakt, fiske og jaktreiskapar, o.s.b.. Eit rikt, men i mange tilfelle forteikna illustrasjonsmateriale, er med på å gjere skriftet til den viktigaste dokumentasjon vi har omkring eldre, samisk kultur, på same tid som boka reknast med blant dei beste topografiske verka som vart publiserte i Norden på 1700-talet.

Merknadar

Sjå også 

 Samisk språkforsking i Noreg
 Nordsamisk språk

Bibliografi (utval) 

  
 
 
 Leem, Knud 1760: Om Lappernes Afgudiske Ofringer [182] s. ; 20 cm.
 Leem, Knud, Jessen-S., Erich Johan Gunnerus, Johan Ernst 1767: Knud Leems Beskrivelse over Finmarkens Lapper, deres Tungemaal, Levemaade og forrige Afgudsdyrkelse, oplyst ved mange Kaabberstykker = Canuti Leemii De Lapponibus Finmarchiae, eorumqve lingva, vita et religione pristina commentatio, multis tabulis aeneis illustrata / med J.E. Gunneri Anmærkninger. Og E.J. Jessen-S Afhandling om de norske Finners og Lappers hedenske Religion. Kiøbenhavn : Trykt udi det Kongel. Wæysenhuses Bogtrykkerie af G.G. Salikath.
 Leem, Knud 1768: Lapponico - Danico - Latina. Pars 1. [13], 1610 s.

Bakgrunnsstoff 

Norske språkforskarar
Samisk språkforsking
Nordsamisk språk
Norske prestar
Norske språkforskarar
Folk frå Haram
Samisk misjonshistorie
Nordlyd

Nordlyd er tidsskriftet til Humanistisk fakultet ved UiT Noregs arktiske universitet. Det inneheld framforalt artiklar skrive av forskarar ved universitetet i Tromsø og seminarinnlegg frå vitskaplege seminar ved universitetet, men også andre forskarar har publisert arbeid i Nordlyd.

Nordlyd vart grunnlagt i 1979, og kom med mellom eitt og to nummer i året. Frå og med nummer 31 i 2003 blir Nordlyd publisert som eit elektronisk tidsskrift.

Bakgrunnsstoff 

 Nordlyd sitt arkiv 
 Nordlyd som elektronisk tidsskrift 

Norske tidsskrift
UiT Noregs arktiske universitet
Norsk språkvitskap
Skipingar i 1979
Kvamsøya på Sunnmøre

Kvamsøy eller Kvamsøya er ei øy i Sande kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke. Øya har eit areal på 7,8 km², og det høgaste punktet er Nonshornet på 289 moh. 
Innbyggartalet var på 217 per 01.01.2022.

Øya er den sørlegaste og vestlegaste busette øya i fylket, med Vanylvsgapet og Stadlandet i sør og Sandsøya i nord. Rundt øya er ei mengde holmar og øyar, med Haugsholmen, Storholmen, Frekøya og Eggholmane som dei største på sørsida, og Riste på nordsida.

På øya er det ungdomsskule, tredelt barneskule og barnehage.
Den største arbeidplassen er Kvamsøy Brimer som sysselset om lag 40 arbeidstakarar.

Namn 
Kvamsøy har fått namn etter garden Kvame på sørsida av øya. Ein kvam er eitt søkk i landskapet eller eit skålforma lende. Øya kan også tidleg ha hatt namnet Bringsing, og som poststad var namnet Bringsinghaug frå øya fekk post i 1897 fram til 1975 då poststaden også vart Kvamsøy.

Historie 
Kvamsøy ligg strategisk til rett nord for halvøya Stadlandet og det verharde Stadhavet. Utgravingar har avdekka tufter og funn frå både steinalder, bronsealder og jarnalder. På austsida av øya er det rundt 80 små og store gravhaugar frå år 500 til 1000 e.kr. - periodane merovingartida og vikingtida. 

Den strategiske plasseringa gjorde også at tyskarane under den 2. verdskrigen bygde kanonstillingar på Basseneset sørvest på øya. 1. juni vart det tyske transportskipet «Hans Leonhard» skote i brann av engelske fly då det passerte Kvamsøya. Skipet var lasta med sprengstoff og eksplosjonen som fylgde var den største i Noreg under den 2. verdskrigen. Delar og Forvridde jarnrestar etter eksplosjonen kan ein framleis finne i terrenget rundt på øya.

Kjende personar frå Kvamsøy 
Bernt Støylen (1858-1937), prest, teolog og salmediktar. Biskop i Agder bispedøme frå 1913 til 1930.
Wilhelm Støylen (f. 1980), frå Wilhelm og Kuraffen på NRK Barne-TV

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettside for Kvamsøya
 Google sitt satellittkart over Kvamsøya

Geografi i Sande i Møre og Romsdal
Øyar på Sunnmøre
Chandrika Kumaratunga

Chandrika Bandaranaike Kumaratunga (fødd 29. juni 1945) var president på Sri Lanka frå 1994 til 2005. Ved presidentvalet i 2005 var ho ikkje kandidat. Ho var leiar for Sri Lankas Fridomsparti (SLFP). 

Far hennar, Solomon Bandaranaike, var statsråd og seinare Statsminister. Han vart drepen i 1959, då Chandrika var fjorten år gamal. Etter at han døydde vart mor til Chandrika, Sirimavo Bandaranaike, i 1961 verdas fyrste kvinnelege statsminister.

Bakgrunnsstoff 
 BBC
 Profil på den Sri Lankiske regjeringa sin nettstad
 Presidenten på Sri Lanka si offisielle nettside 

Kumaratunga, Chandrika
Kumaratunga, Chandrika
Kumaratunga, Chandrika
Kumaratunga, Chandrika
Kumaratunga, Chandrika
Dingiri Banda Wijetunge

Dingiri Banda Wijetunge () var guvernør for Nordvestprovinsen på Sri Lanka frå 1988 til 1989. Han var statsminister på Sri Lanka frå 3. mars 1989 til 7. mai 1993 og president på Sri Lanka frå 1. mai 1993 til 12. november 1994. Wijetunge er kjend for si utsegn om at «det er ikkje etniske problem på Sri Lanka; det er berre eit problem med terrorisme.»

Srilankiske presidentar
Statsministrar av Sri Lanka
Srilankiske politikarar
Britisk India

Britisk India (en. British India eller British Raj) er ei nemning på Storbritannia sitt tidlegare kolonivelde på det indiske subkontinentet. 
Gjennom ei avgjerd i det britiske parlamentet den 2. august 1858 vart Britisk India formelt skipa, og lagd inn under den britiska krona. Avgjerda fekk verknad frå 1. november same år. Før dette hadde forvaltinga av dei britisk-okkuperte områda vore sett ut til det britiske austindiske kompaniet. Den britiske koloniadministrasjonen vart gjerne kalla British Raj, og området vart etter kvart sagt å vera juvelen i krona til det britiske imperiet. Britisk India vart løyst opp i tida etter andre verdskrig, då området vart delt opp i ei rad sjølvstendige statar.

Geografi 

Britisk India omfatta det som i dag er India, Pakistan, Bangladesh og delar av Myanmar (Burma). Ceylon (Sri Lanka) var òg britisk koloni, men ikkje del av britisk India. Nepal i nord var i namnet ein sjølvstendig stat, men britane hadde sterk innverknad på styringa. Sikkim var eit britisk protektorat.

Delar av området vart utgjort av vasallstatar. Elles vart området delt inn i provinsar (sjå under historie).

Historie 

Sjå òg Provinsar i Britisk India
 18. februar 1665: Portugal avstod Bombay til britane. 
 1690 Britane grunnla Calcutta. 
 12. august 1765: Britiske Austindiske Kompaniet tok over den politiska makta i Bengal.
 20. oktober 1774: Alle omr¨åda til det austindiske kompaniet vart lagd under same forvaltning.
 29. mars 1858: Den siste stormogulen vart avsett. 
 2. august 1858: Britisk India erstatta det britiske austindiske kompaniet som forvaltar av dei britiske intresse i India gjennom lova Act for the better government of India. 
 28. april 1876: Dronning Victoria av Storbritannia vart utropa til keisarinne av India.
 15. august 1947: Britisk India og underliggjande indiske statar vart delt opp i to, India og Pakistan. I tillegg kom Burma og Ceylon (Sri Lanka). Prosessen vert kalla delinga av Britisk India.
 22. juni 1948: Den britiske krona proklamerte at tittelen keisar av India vart avskaffa frå og med 15. august 1947.
 26. januar 1950: Det sjølvstendige India si nye grunnlov vart verksam. Britisk India vart avskaffa. India vart ein republikk og medlem i det britiske samveldet.
 26. mars 1971: Bangladesh vart eigen stat skild frå Pakistan.

Sjå òg 
 British Indian Army
 Portugisisk kolonialisme og handel i India 
 Sir Francis Edward Younghusband 
 Mountstuart Elphinstone 
 Lokmanya Tilak 
 Sir Salar Jung
 Austindiske kompaniet
 delinga av Britisk India

Indisk historie
Pakistansk historie
Bangladeshisk historie
Afghansk historie
Skipingar i 1858
Nedleggingar i 1950
Keisar av India

Keisar eller keisarinne av India er ein tittel som dei britiske monarkane hadde mellom 1877 og 1947. 

Den første som nytta tittelen var Victoria av Storbritannia, som tok han i bruk frå 1877 tittelen Empress of India. Tittelen kom til nokre år etter at britisk India vart ein del av det britiske imperiet. Britiskokkupert India vart utgjort av India, Pakistan, Bangladesh, og Burma. Burma vart ein eigen koloni i 1937. 

Victoria skal ha ynskt seg tittelen på grunn av keisartittelen til Wilhelm I av Tyskland og tsartittelen til Alexander II av Russland. Den britiske statsministeren, Benjamin Disraeli, er rekna å ha vore den som sette opp tittelen for henne.

Då Edvard VII kom på trona, vart tittelen Emperor of India (keisar av India) nytta. Tittelen vart nytta fram til India og Pakistan vann sjølvstende frå Storbritannia ved midnatt mellom 14. og 15. august 1947. Tittelen vart formelt gjeven avkall på av kong Georg VI av Storbritannia.

Sjå òg 
 Britiske monarkar
 Indiske monarkar
 Mughal-keisarar
 Keisardømet Mughal
 President av India
 President av Pakistan
 Generalguvernør av Pakistan
 HMS Emperor of India, eit britisk slagskip

 
Britisk India

pl:Władcy Indii#Brytyjscy cesarze Indii (1877-1947)
Keisar

Keisar (kvinneleg form keisarinne) er ein adelstittel som kjem av namnet Cæsar. Cæsar var opphavleg eit eigennamn (på Julius Cæsar), men etter hans død blei det også bruka som tittel av etterfølgjarane hans, ilag med ordet emperator. På somme språk, som tysk, russisk og dei skandinaviske språka er det variantar av caesar som er bruka som tittel for ein ekstra mektig konge (Kaiser, tsar, keisar), mens til dømes fransk og engelsk brukar variantar av emperator (empereur, emperor).

Nemninga «keisar» er seinare blitt brukt om herskarar av mektige rike danna av fleire smårike, til dømes India, Kina og Japan.

Sjå òg 
 Augustus
 Tsar

Keisarar av ulike rike 

 Keisar av Romarriket
 Tysk-romerske keisarar
 Keisar av Austerrike
 Keisar av India
 Keisar av Japan
 Keisar av Kina
 Keisar av Tyskland
 Tsar av Russland

 
Kongelege titlar
Lysing

Lysing (Merluccius merluccius) er ein fisk i lysingfamilien som og vert kalla svartkjeft. Han kan bli opptil 1,40 m lang og vege om lag 17 kg. 

Lysing er utbreidd langs norskekysten opp til Nord-Noreg.

Lysingen er ein stimfisk som oppheld seg på 200–500 meters djup, der han lever av annan stimfisk, som brisling, makrell og sild. Lysingen er ein god matfisk, med fast, kvitt kjøt.

Bakgrunnsstoff
marinbi.com om lysing 

torskefisk
matfisk
Sarinda

Sarinda er eit sørasiatisk strengeinstrument med tre strenger som blir spelt på med boge. Instrumentet blir brukt innan sørasiatisk folkemusikk, ofte til å akkompagnera song, men òg åleine.

På storleik og form kan instrumentet minna om ein fiolin, men haldeteknikken er noko ulik: Ein sarindaspeler held som regel instrumentet sitt loddrett medan han sit på bakken.

Sarindaen er skore ut av eitt trestykke. Det har to resonanskammer og smalnar på midten. Det øvre kammeret er gjerne dekt av skinn. Toppen av instrumentet er skore ut som ein figur, til dømes ein fugl, ein hest, eller gudeparet Radha-Krishna.

Sjå òg
Sarangi er ein meir utbreidd versjon av sarindaen.

Bakgrunnsstoff
Sarinda av teak frå 1800-talet

Kjelder
 http://www.uoguelph.ca/music/coleman/sarinda.html 
«Sarinda» på engelsk Wikipedia

indiske musikkinstrument
strykeinstrument
Parentes

Parentes er namnet på teiknparet ( og ) som vert bruka innan skrift og matematikk. Omgrepet parentes kan syna til sjølve teiknet, teiknparet eller det som står mellom dei parentesteikna.

Typar

Det er fire grunnleggjande typar parentesar:

( ) : Vanlege (runde) parentesar eller bogeparentesar
[ ] : (Fir)kanta parentesar, klammer. 
{ } : Krøllparentesar, sløyfeparentesar, curly brackets, braces, akkolade
⟨ ⟩ : Vinkelparentesar, spissparentesar, angle brackets

Det finst også andre typar, som. 
⁅ ⁆ : piggparentesar. Nytta i nokre ordbøker.

Parentes i skrift 
I skrift blir parentes gjerne nytta for å markera innskot eller tillegg.

Parentes i matematikk 
I matematikk blir parentesar nytta for å gruppera siffer ut frå kva rekkefølge ein skal utføra operasjonar i. Ein kan òg nytta parentesar til å markera intervall. 

Noko som står like utanfor ein parentes, gjeld for alle teikn som står inni. Til dømes vil eit totall tyda at alt som står inni parentesen skal gangast med to, medan eit minusteikn tyder at alt som står inni må skifta forteikn.

Døme på oppløysing av parentesar:

(47x-3)-(63x+y+7)(5xy-12)

(47x-3)-(315x2y-756x+5xy2-12y+35xy-84)

47x-3-315x2y+756x-5xy2+12y-35xy+84

803x+81-315x2y-5xy2+12y-35xy

Dømet syner at parentesar kan gjera ei likning ryddigare og meir oversiktleg.

Skiljeteikn
Matematisk notasjon
Pelle Parafins Bøljeband

Pelle Parafins Bøljeband var ei gruppe som medverka i fleire underhaldningsseriar for born og ungdom på NRK på 1980-talet. Dei gav også ut fleire plater og held konsertar. Gruppa var eit underbruk av Tramteateret.

Fjernsynsseriar 
 Serum Serum (1980)
 Pelle Parafin og automatspøkelsene (1981)
 Hemmelighetene i B-by (1982)
 Randi og Ronnis restaurant (1986)

Diskografi 

 Pelle Parafins Bøljeband (1981, gjenutgjeve i 2003)
 Randi og Ronnis restaurant (1986)
 Tramteatrets krøniker (1995)
 25 beste (2001)
 40 beste (2003)

Medlemmene i gruppa 
 Billy Betong (Billy Johansson): Bass
 Frida Frosk (Liv Aakvik): Song, koring
 Guttorm Grevling (Thorsten Dulsrud): Trommer, perkusjonsinstrumenter
 Leon Latex (Anders Rogg): Tangentinstrument, song, koring
 Pelle Parafin (Arne Garvang): Gitar, munnspel, song, koring
 Ragna Rekkverk (Anne Nystumo): Song, koring
 Sandra Salamander (Marianne Krogness): Gitar, song, koring

Sjå også 
 Tramteatret

Kjelder

Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Pelle Parafins Bøljeband» henta frå Wikipedia på bokmål 10. november 2006.

Bakgrunnsstoff 
 Artikkelen «Tramteateret» i MICLEX/Norsk pop- og rockleksikon

Tramteatret
Commodore PET

Commodore PET (Personal Electronic Transactor) var den første datamaskina som vart laga av det amerikanske føretaket Commodore Business Machines. Føretaket hadde tidlegare berre laga kontormøblar og kalkulatorar. Den første PET-modellen kom ut i 1977. Den vart kalla PET 2001 og kom med 4 eller 8 kb med valfri RAM. Seinare revisjonar av modellen kunne nytte 16 eller 32 kb med RAM.

Kassettspelaren, som vart nytta som lagringsmedium, var innebygd i systemet og det var difor lite plass attende til tastaturet. Trass det vesle tastaturet vart PET 2001 ein populær modell.

Då Commodore lanserte PET i Europa vart maskinane selde under namnet CBM, ettersom det nederlandske føretaket Philips alt selde datamaskiner under dette merkenamnet.

Datamaskinar
Commodore Business Machines
Commodore Plus/4

Commodore Plus/4 var ein heimedatamaskin som vart laga av det amerikanske dataføretaket Commodore. Namnet viste til dei fire applikasjonane (skriveprogram, reknerark, databaseprogramm, og teikneprogram) som var innebygde i ROM-minnet. Datamaskina hadde noko suksess i Aust-Europa, men var lite populær i Vest-Europa og Amerika, der han kom i skuggen av Commodore 64.

Sjølv om Commodore 64 hadde 64 KB med RAM, kunne datamaskina berre nytte 38 KB av desse til BASIC-program. Plus/4 sin BASIC V3.5 hadde 59KB tilgjengeleg. Dessutan var prosessoren som Plus 4 nytta nesten 3/4 raskare enn den i Commodore 64.

Heimedatamaskinar
Commodore Business Machines
LingIT

LingIT er eit norsk språkteknologifirma, med sete i Trondheim. Firmaet vart grunnlagt i 2001 av Torbjørn Nordgård, og har m.a. laga retteprogrammet LingDys,eit retteprogram spesialtilpassa for dyslektikarar, for nynorsk og bokmål. LingIT hadde i 2005 fire tilsette.

Bakgrunnsstoff 

 LingIT si heimeside

Språkteknologi
Dreielire

Dreielire er eit musikkinstrument som hadde glansperioden sin i mellomalderen i Europa. Seinare gjekk populariteten attende, og i byrjinga av 1700-talet vart lira sett på som eit typisk tiggarinstrument. Instrumentet har seinare fått ein renessanse og vert flittig bruka av folkemusikkgrupper som ønskjer å gå attende til eldre musikkformer med borduntonar.

Historikk 
Opphavet til dreielira er noko omdiskutert. Mange meiner at ho oppstod på den iberiske halvøya noko før det ellevte hundreåret, andre historikarar meiner at ho kjem frå Nord-Afrika.

Utforming 

Dreielira minner i det ytre om nyckelharpa. Lyden oppstår ved at eit hjul, drive av ei sveiv og innsett med harpiks, vert gnidd mot strengene. Dreielira har melodistrenger, bordunstrenger (basstrengar som læt med ein konstant tone) og iblant ein såkalla «knarrestreng» som gjev ein karakteristisk surrande lyd som høver til markeringar og rytmiske effektar. Tonehøgda på melodistrengene vert variert ved å trykkja på tangentar, liksom på nyckelharpa.

Det svenske namnet på dreielire, vevlira, vart laga av svensken Jan Ling, tidlegare har instrumentet i Norden i fleire hundre år nesten berre vorte omtala som lire, og musikkforskarar nytta ofte det franske namnet, vielle.

Kjelder 
 Engelsk Wikipedia
 Svensk Wikipedia

Musikkinstrument
Folkemusikkinstrument
Lingsoft

Lingsoft er eit finsk språkteknologifirma, som vart grunnlagt i 1986 av Kimmo Koskenniemi og Fred Karlsson, begge professorar i språkvitskap ved Universitetet i Helsingfors.

Lingsoft baserte seg på Koskenniemi sin bruk av finitte tilstandsautomatar i såkalla tonivåmorfologimodellar, og seinare også av Karlsson sin føringsgrammatikk-disambiguerar. På bakgrunn av dette laga Lingsoft ordretteprogram for ei lang rekkje språk, m.a. finsk, svensk, dansk, tysk, swahili, bokmål og nynorsk. Lingsoft tok over for INSOSoft som leverandør til Microsoft for den nordiske marknaden frå og med 1997, og dei leverte også grammatikkontrollar til Microsoft si Office 2000-pakke.

Lingsoft sitt problem var avhengigheita av Microsoft, og for å bøte på det forsøkte dei å utvikle nye produkt innanfor svartenester, talesyntese og intelligente ordbøker. På det største hadde Lingsoft i denne utviklingsfasen over 60 tilsette, men hausten 2000 måtte dei permittere heile arbeidsstokken, på grunn av manglande finansiering. Etter eit par år i dvaletilstand vart Lingsoft kjøpt opp av det Åbobaserte firmaet Pasanet, og dei var frå og med 2004 attende i produksjon av ein ny generasjon språkverkty for Microsoft.

Lingsoft har vore ein pioner innanfor utviklinga av grammatikkontrollar, og dei er det leiande språkteknologiske firmaet i Norden.

Bakgrunnsstoff 

 Heimeside

Språkteknologi
Blakstad sykehus

Blakstad sykehus er eit psykiatrisk sjukehus som ligg på Blakstad i Asker. 

Sjukehuset vart grunnlagt i 1904 som det fyrste amtsasylet i Noreg. Det er no ei avdeling av Sykehuset Asker og Bærum HF, eit helseforetak under Helse Øst.

Asker kommune
Skipingar i 1904
Sjukehus i Viken