alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Négociant

Negociant eller négociant er eit fransk omgrep for ein vinhandlar. Det kan visa til ein person eller eit firma som kjøper og sel vin eller innhausta vindruer. Dette kan han så blanda, tappa eller omarbeida til vin, konjakk eller anna.

Omgepet er naturleg nok knytt til fransk vinproduksjon.
Négociantar i eit vindistrikt kan blanda sine eigne standardvinar merka med deira namn som merkevin frå distriktet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
«Besøk hos Château Camensac»  ved bloggen I Glasset, om tilhøve mellom vindyrkar og negociant.
Burgundy's new breed of négociants, jancisrobinson.com (engelsk)

Vin
Konjakk
Franske ord og uttrykk
Næringsmiddelyrke
Lysbeinlire

Lysbeinlire (Ardenna carneipes) er ei stor, einsfarga mørkbrun lire i stormfuglfamilien. Lysbeinlirer har utbreiing i Stillehavet og i Indiahavet og hekkar i Australia, på øyar ved Nordøya på New Zealand og på øya Île Saint-Paul i Indiahavet.

Fuglen har kroppslengd på 44 centimeter, og veg ca. 600 gram. Lysbeinlirer har namn etter farga på beina, nebbet er òg bleikt, men med mørk nebbspiss. Elles er desse fuglane mørk, sjokoladebrune i fjørdrakta.

Store hekkekoloniar ligg på Lord Howe-øya aust for Australia, på øyar langs austkysten av Nordøya på New Zealand, ned til Cooksundet, på fastlandet av sørvestre Australia og på Île Saint-Paul. Utanom hekkesesongen, ca. april til seint i september, trekkjer dei spreitt over Indiahavet og Stillehavet og kan treffast utanfor Korea, Japan og Nord-Amerika.

Dei hekkar i store koloniar og kan blande seg med storvengpetrellar (Pterodroma macroptera), grålirer og dverglirer i felles koloniar. På New Zealand føregår hekking frå slutten av november, rugetida på det eine egget er ca. 53 dagar og ungen kan flyge etter ca. 92 dagar i april eller mai.

Lysbeinlirer et mest blekksprut og fisk og kan følgje kvalar, delfinar og fiskebåtar.

Populasjonen er estimert til totalt over 650 000 individ (2004) og er stabil.

Kjelder 

 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005
 BirdLife International (2012) Species factsheet: Puffinus carneipes . Henta frå http://www.birdlife.org den 30 mai 2012.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av lysbeinpetrellear hos Internet Bird Collection

Stormfuglfamilien
Fuglar i Oseania
Molukkhavet

Molukkhavet er havområdet mellom den indonesiske øygruppa Molukkane og Sulawesi. Molukkhavet går over i Sulawesihavet i vest, Bandahavet og Seramhavet i sør og Filippinarhavet i nord. Vest for Molukkhavet ligg norddelen av øya Sulawesi, i aust Halmahera og i sør og søraust øyane Buru og Seram.

Randhav i Stillehavet
Hav i Indonesia
Smalmarihand

Smalmarihand (Dactylorhiza majalis ssp. sphagnicola) er ein plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
Tidlegare var det vanleg å operere med to ulike artar, smalmarihand (som då blei kalla Dactylorhiza traunsteineri) og sumpmarihand (Dactylorhiza sphagnicola). Ein går no ut frå at D. traunsteineri er ein reint mellomeuropeisk art som ikkje veks i Noreg. Ein har så gitt smalmarihand sphagnicola-namnet som underartsepitet.

Smalmarihand blir rekna til kongsmarihand-gruppa D. majalis, og har status som underart. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantane engmarihand (D. incarnata) og skogmarihand (D. maculata ssp. fuchsii), kopla med dobling av kromosomtalet.

Andre underartar av kongsmarihand i Noreg er lappmarihand (ssp. lapponica) og purpurmarihand (ssp. purpurella). I Sør-Sverige og Danmark veks nominatunderarten (ssp. majalis).

Skildring
Planten er kring 20–40 cm. Han har tynn, hol stengel og lange, smale blad, som regel med flekkete overside. Blomane er purpurraude med mørke teikningar, og sit i fåblomstra aks. Dei er nokså store og har ei leppe med tre flikar, der midtfliken er litt lenger enn sideflikane.

Utbreiing
Smalmarihand veks i kalkrike våtmarksområde. I Noreg er han i hovudsak påvist på Austlandet og Sørlandet. Han er rekna som sårbar på grunn av ein fortsetjande tilbakegang og fordi leveområda hans har vore og framleis er utsette for inngrep. I Norsk raudliste for artar (2021) er underarten vurdert som sårbar (VU).

Underarten finst òg i Sverige (LC) (svensk namn: «mossnycklar») og i Danmark («sjælden») (dansk namn: «mos-gøgeurt»).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Viltveksande plantar i Noreg
Braastad Cognac

Braastad er eit konjakkmerke produsert av konjakkhuset Tiffon. Dei eig om lag 40 ha vinmark i Grande Champagne og Fins Bois, og kjøper elles inn både vin for destillering, nydestillert konjakk og lagra konjakk frå rundt 350 andre vinbønder. Dermed er dei òg ein négociant. 

I alt kjem 10% av konjakken deira frå Borderies, og 30% frå kvart av områda Fins Bois, Grande Champagne og Petite Champagne. Til saman ca. 6 millionar liter vin går med til destillasjon av konjakk her. 

Konjakkhuset heiter eigentleg Tiffon, men marknadsførast i Noreg under namnet Braastad på grunn av den norske eigarskapen. Braastad konjakk er eit merke eigd av Tiffon. I tillegg marknadsfører ein i Noreg merket Bonaparte, som er eit Arcus-produkt, som blir tappa på flaske av Arcus, men konjakken er kjøpt inn frå Tiffon. Hovudsetet er familiens vingard; Château de Triac, som ligg i Petite Champagne.

Historie
Tiffon si historie blir rekna frå 1875, då Méderic Tiffon grunnla konjakkhuset. 

Sverre Braastad flytta i 1911 frå garden Braastad utanfor Gjøvik til Cognac. Her fekk han jobb på konjakkhuset Bisquit, men fall etterkvart for dottera i konjakkhuset Tiffon, Edith Rousseau. Dei gifta seg i 1913. 

Tiffon blir i dag drive av Sverre Braastad sin son, Robert Tiffon, og sonesønene Antoine, Jan og Richard. 

Ein annan Braastad, Philippe Braastad-Tiffon arbeider som kjellarmeister hos eit anna «norsk» konjakkhus; Birkedal Hartmann. Han er barnebarn av Sverre Braastad, og gjekk ut av konjakkhuset Braastad etter usemje om drifta av huset. Han har òg lansert ein egen brandy med namnet Braastad-Tiffon, men dette er ikkje ein konjakk, sidan den er laga utanfor cognac-regionen.

Nokre produkt

Tiffon 
 V.S.
 V.S.O.P.
 X.O.
 Vieux Superieur 
 Grande Champagne
 Grande Reserve
 Vieille Reserve

Braastad

 V.S.
 V.S.O.P.  
 X.O. Fine Champagne
 Château de Triac Réserve de la Famille (mellom 40-60 års fatlagring)
 Braastad 100 Ans de Liberté

Bonaparte
 VS (ny versjon av Vinmonopolets gode gamle "Tre Stjerner", relansert i 1997). 
 VSOP – Petite Champagne og Fins Bois, lagringstid er 4-8 år på eikefat. 
 Bonaparte La Fontaine Single Vineyard – Heile konjakken er henta frå éin vingard; La Fontaine. Lagringstid ca. 10 år. 
 XO – minimum lagringstid på eikefat er 16 år. 
 Bonaparte Royal 60 ans (jubileumskonjakk ifm. kongeparets 60-årsdag) – samansett av 60 år gamle konjakkar frå Grande Champagne og Petite Champagne.

Andre drikkar
 Pineau des Charentes; Tiffon Pineau des Charentes. 
 Brandy; Philippe Braastad-Tiffon Brennevin (druebrandy, 6 mnd på eikefat)

Sjå òg 
 Sverre Braastad
 Tiffon
 Courvoisier
 Biscuit

Referansar
Denne artikkelen bygger på «Braastad» frå ,  den 2. juli 2013.

Bakgrunnsstoff 
Cognac Tiffon
Braastad Cognac 

Konjakk
Skipingar i 1875
Nord-Sulawesi

Nord-Sulawesi (indonesisk Sulawesi Utara) er ein provins i Indonesia. Han ligg på nordaustdelen øya Sulawesi, og grensar i vest mot Gorontalo. Øygruppene Sangihe og Talaud utgjer den aller nordlegaste parten av provinsen. Den totale flatevidda til provinsen er 13 851 km².
 
Folketeljinga 2010 registrerte 2 265 937 innbyggjarar. Religionane er fordelt på 63,6% protestantar, 30,9% muslimar, 4,4% katolikkar, samt minoritetar av hinduisme, buddhisme og konfutsianisme. Minahasan er den største etniske gruppa. Hovudstad og største by i Nord-Sulawesi er Manado.

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «North Sulawesi» frå ,  den 16. juni 2012.  

Provinsar i Indonesia
Indonesisk geografi
Den Constitutionelle

Den Constitutionelle (på folkemunne «Nella») var ei norsk dagsavis som kom ut i Christiania frå 1836 til 1847.

Den Constitutionelle blei grunnlagd av den danskfødde bokhandlaren Johan Dahl med juristane Carl Fougstad, U.A. Motzfeldt og A.M. Schweigaard som dei første redaktørane. Fougstad trekte seg ut av redaksjonen etter eit år.

Avisa fungerte som eit organ for krinsen rundt Intelligenspartiet med Johan Sebastian Welhaven som frontfigur i kampen mot Patriotene og deira leiar, Henrik Wergeland, og er derfor ei verdefull kjelde til kunnskap om dei politiske motsetningane på denne tida.

Camilla Collett forfattardebuterte i Den Constitutionelle i 1842 med essayet «Nogle Strikketøisbetragtninger».

Frå september 1841 til juli 1846 stod diktaren Andreas Munch for redaksjonen. I 1845 kosta dette han den vesle posten han hadde som kopist i Finansdepartementet, som straff for nokre artiklar som hadde stått i bladet. I juli 1846 blei bladet overteke av den ivrige skandinavisten G.A. Krogh, men det hadde utspelt rolla si, og i april 1847 blei det slått saman med Den norske Rigstidende.

Kjelder

Litteratur 
Salmonsens konversationsleksikon. Anden udgave.
E. Husby, Den Constitutionelle. Et Dagblad for hundre år siden (1943)
Rune Ottosen, «Den Constitutionelle», i Idar Flo Norske aviser fra A til Å. Norsk presses historie 1660–2010. 4. Oslo 2010: Universitetsforlaget. s. 84. ISBN 978-82-15-01604-7.

Norske aviser etter namn
Tidlegare norske aviser
Skipingar i 1836
Nedleggingar i 1847
Johan Sebastian Welhaven
Île Saint-Paul

Île Saint-Paul er ei lita franskstyrt øy i Indiahavet som ikkje er permanent folkesett. Saint-Paul
er 8  km² stor og ligg rundt 85 km sør for Île Amsterdam (38° S, 77°32 E). Saman utgjer desse øyane det franske distriktet Saint-Paul-et-Amsterdam, og blir styrt frå Réunion.

Saint-Paul er ei vulkanøy med ein aktiv vulkan som sist hadde utbrot i 1793, og aktive varme kjelder. Ho er trekantforma med eit krater i midten. Dette blei fylt av vatn i 1780, då den tynnaste austlege veggen brast. Det høgaste punktet på øya er Crête de la Novara, som er 268 meter høgt. Det ligg to mindre øyar like ved, Ilot Nord og Rocher Quille. Det ligg eit forskingssenter her som ikkje er fast busett.

Île Saint-Paul blei først oppdaga av portugisiske sjøfarande, og blei seinare sett av nederlendarar. Ho kom under fransk herredøme frå 1800-talet. Frankrike tok formell besitting gjennom dekret 8. juni 1843, og 3. juli det året kom Martin Dupeyrat ombord i «L'Olympe» til øya og heiste trikoloren. Han hadde to dagar tidlegare gjort det same på Île Amsterdam Island.

I september 1874 kom ein fransk vitskapleg ekspedisjon til øya for å observera Venuspassasjen.  Geologen Charles Vélain nytta det tre månader lange opphaldet til å undersøka geologien på øya grundig.

Île Saint-Paul har eit kjølig kystklima, og den vulkanske grunnen er grasdekt. Øya blir brukt av kerguelsk pelssel, sørleg elefantsel og klippehopparpingvin til å formeira seg. Tidlegare blei øya også brukt som hekkestad for ein endemisk andeart som ikkje kunne flyga, og for fleire petrellar. Innførte artar som svartrotte, husmus, kanin, gris og geiter gjorde at desse fuglane forsvann. Grisane og geitene har sidan døydd ut. Svartrotta blei utrydda frå øya i 1997 gjennom storutlegging av rottegift.

Saint-Paul er rekna som eit Important Bird Area (IBA) fordi ho dannar base for fleire sjøfuglar, mange av dei sjeldne i regionen. Fram til rotteutrydding heldt dei fleste til på den mindre øya Rocher Quille. Etter rotteutryddingar har ein del artar, som storvengjepetrell (Pterodroma macroptera) og marionkvalfugl (Pachyptila salvini), kome tilbake til hovudøya.

Bakgrunnsstoff 
 Île Saint-Paul. Fotografi ved farvoyager.com.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Île Saint-Paul» frå , og «Île Saint-Paul» frå  den 16. juni 2012.  
 

Franske øyar
Indiahavet
Courvoisier

Courvoisier er eit konjakkmerke eigd av Beam Inc. Det blir rekna som ein av «dei 4 store» innan konjakk, saman med Hennessy, Remy Martin og Martell.
Produksjonen er no lokalisert til Jarnac i departementet Charente i Frankrike. sjølv om det ikkje finst noko prov på at Courvoisier cognac var favorittdrikken til Napoleon Bonaparte som døydde i 1821, før Courvoisier var offisielt skipa av Felix Courvoisier i 1835, hevder selskapet på si heimeside det fyljande:

Dette blir rekna for å vere den første hedersnemninga som vart knytt til Courvoisier-konjakk. 
Om dette var avgjerande for at sonen hans etablerte konjakkhuset Courvoisier seier historia ingenting om. Men han starta opp i 1843, saman men Jules Gallois. Etter at Felix døydde i 1866 overtok nevøane hans, brørne Curlier, drifta. Like etter, i 1869, fekk huset rett til å kalle seg «Fournisseur officiel de la Cour Impériale» (Offisiell leverandør til det keisarlege hoff). Dette sertifikatet eksisterer den dag i dag i museum til Courvoisier i Jarnac. Det har òg motteke prisen «Prestige de la France», ein pris for kvalitet som heng høgt i Frankrike. Dette er det einaste konjakkhuset som har mottatt denne prisen. 

I 1909 kom huset på engelske hender, ved brørne Guy og Georges Simon. Dei bygde opp merket og skapte eit godt omdømme på verdsbasis. Det var dei som etablere tilknytinga til Napoleon, ved m.a. å nytte silhuetten til Napoleon og logoen «Le Cognac de Napoleon». Frå like etter 2. verdskrig til 1970-talet blei huset leida av den norskætta Christian Braastad. 

I 1964 vart Courvoisier kjøpt opp av den kanadiske gruppa Hiram Walker. Det førte til auka internasjonalt sal. Hiram Walker vart så kjøpt opp av Allied Lyons i 1986. Når Pernod Ricard vart overteke av Allied Domecq, vart Courvoisier overført til eigarskapet Fortune Brands som i 2011 skilte ut ulike produktlinjer til det nyoppretta spritselskapet Beam Inc.

Utval av produkt 
Courvoisier nyttar berre druer av sorten Ugni Blanc til konjakken sin, og hentar druer og vin berre frå dei fire beste konjakkområda; Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies og Fins Bois. Sortimentet deira inneheld:

 VS 
 VSOP Fine Champagne – 8-10 års fatlagring
 VSOP Exclusif – 6-10 års fatlagring, laga for den asiatiske marknaden, men kan kjøpast i Noreg. Alle dei fire konjakkområda Courvoisier nyttar er representerte.  
 Napoleon Fine Champagne 
 XO Imperial – Stor del frå Borderies (30-35 års fatlagring) og noko frå Grande og Petite Champagne (minimum 20 års fatlagring)
 Initiale Extra 
 Succession JS – Laga i samband med 200-årsjubileet for kroninga av Napoleon i 1804
 L'Esprit de Courvoisier – Berre 2000 flasker er produserte, ei blanding av husets eldste konjakkar, dei eldste delane er frå 1802 (og noko frå 1844, 1848 og 1865). Denne koster kr 39 000 på Vinmonopolet.

I 2006 lanserte dei òg en parfyme; Impériale Courvoisier.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Courvoisier

Konjakk
Skipingar i 1843
Mount Kosciuszko

Mount Kosciuszko er eit 2 228 meter over havet høgt fjell i delstaten New South Wales i Australia. Fjellet er det høgste på det australske fastlandet.

Fjellet er kalla opp etter den polske nasjonalhelten Tadeusz Kościuszko. I 1840 føretok den polske oppdagingsreisande Paweł Edmund Strzelecki den fyrste kjende turen til topps på fjellet, og gav i det høvet fjellet namn. Den australske uttalen [], skil seg ein del frå den polske uttalen [].

Bakgrunnsstoff

 Peakware - World Mountain Encyclopaedia foto
  mt kosciuszko Mt Kosciuszko Inc. Perth - Australia 

Fjell i Australia
Barisanfjella

Barisanfjella (indonesisk: Bukit Barisan) er ei fjellkjede langs vestsida av øya Sumatra i Indonesia. Fjellkjeda er nær 1 700 km lang frå nord til sør på øya. Barisanfjella består i hovudsak av vulkanar omkransa av tett jungel, med tropiske furuskogar øvst i fjellskråningane. Høgste fjelltoppen i fjellkjeda er Kerinci med sine 3 805 moh. 'Bukit Barisan Selatan nasjonalpark' ligg nær sørenden av fjellkjeda.

I Barisanfjella er det 35 aktive vulkanar. Største vulkanen er supervulkanen Toba som ligg i eit 100 km × 30 km stort område med innsjøen Toba. Supervulkanen vart danna då ein caldera kollapsa for ikring 74 000 år sidan. Utbrotet er berkena til å ha vore på nivå åtte på vulkaneksplosivitetsindeksen, det høgast moglege nivå for eit vulkanutbrot.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Barisan Mountains» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Fjellkjeder i Indonesia
Frydendal kyrkje

Frydendal kyrkje, tidlegare Ytre Søndeled kyrkje, er ei kyrkje som ligg på garden Grundesunds grunn i gamle Søndeled i Risør kommune. Kyrkja fungerer som kyrkje for heile Ytre Søndeled og Risør. Frydendal kyrkje er ei langkyrkje frå 1879 med om lag 300 sitteplassar.

Soga 
Kyrkja blei bygd i 1879, då folk så det for langt å gå heile vegen til Søndeled for å gå til kyrkja. I 1928 blei Frydendal kyrkja opna etter mykje arbeid både utvendig og innvendig. Då fekk kyrkja si nåverande form og farge. 

Minneplata i våpenhuset er utforma av Alfred Seland frå Risør og ber namna til dei falne frå Ytre Søndeled under krigen i 1940 - 1945. Den blei hengt opp til kyrkjas 75-årsjubileum i 1954.

Sokneprestar 
 Albert Martin Valla og Per Oscar Berg er sokneprestar i Frydendal Kyrkje. 
 Robert Knudsen er ungdomsprest i Risør sokn og i Søndeled sokn

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Risør kyrkjelege fellesråd
 Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Risør
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Kulturminne i Risør
Henrik Nissen
Norske kyrkjer frå 1879
Søndeled kyrkje

Søndeled kyrkje, tidlegare Indre Søndeled kyrkje, er ei mellomalderkyrkje og ligg på garden Søndeleds grunn, i bygda Søndeled i Risør kommune. Kyrkja var før 1879 den einaste kyrkja i Søndeled. Ho vart bygd av stein i mellomalderen og utvida til krosskyrkje med påbygg i lafta tømmer kring 1785.

Sokneprest 
 Albert Martin Valla er sokneprest i Søndeled kyrkje.
 Robert Knudsen er ungdomsprest i Søndeled sokn og Risør sokn.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Risør kyrkjelege fellesråd
 Agderkultur om kyrkja
 
 

Kyrkjer i Risør
Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Valkyrkjer i 1814
Kulturminne i Risør
Freda bygg i Agder
Frösjön

Frösjön er ein innsjø som ligg på grensa mellom Stockholms og Södermanlands län i landskapet Södermanland i Sverige.

Nord for innsjøen ligg Klämmingen. Frösjön vert drenert via Sigtunaån til Sillen, og derfra via Trosaån til Austersjøen. Ved vestbreidda av Frösjön  ligg Frustuna kyrka, aust for innsjøen ligg Visbohammar, og sør for innsjøen ligg Gnesta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Frösjön» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 C.M. Rosenberg, Geografiskt-statistiskt handlexikon öfver Sverige. Första bandet A-G. Göteborg 1993
 

Innsjøar i Södermanland
Getaren

Getaren er ein innsjø i Botkyrka kommun i Södermanland i Sverige. Innsjøen tilhøyrer Kagghamraån-vassdraget, og har samband med Kagghamraån via Norrgaån.

Ved nordbreidda av Getaren ligg Lida friluftsgard og Lidabadet. Innsjøen er lett tilgjengeleg og vert ofte utnytta til friluftsformål.

Innsjøen har eit overflateareal på 0,78 km², og ligg 32,4 meter over havet.

Bakgrunnsstoff
Getaren  Miljödatabasen

Innsjøar i Södermanland
Grindsjön

Grindsjön er ein innsjø i Sorunda i Nynäshamn kommun på Södertörn, i landskapet Södermanland i Sverige. Inntil innsjøen ligg ein av anlegga til Totalförsvarets forskingsinstitut. Området vart tatt i bruk til militær forsking 1941, innleiingsvis av Militärfysiska institutet, etter at området vart gjeve som gåve av Olof Arrhenius. Delar av arbeidet med det svenske  atomvåpenprogrammet vart utført ved Grindsjön.

Grindsjön fekk merksemd 28. juli 2004, då det vart oppdaga at Tony Olsson og tre andre straffedømde lovbrytarar heldt seg her etter å ha rømd frå Anstalten Hall.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grindsjön» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Innsjøar i Södermanland
Det svenske forsvaret
Grändalssjön

Grändalssjön er ein innsjø i Tyresö kommun i landskapet Södermanland i Sverige, og er ein del av Tyresån-vassdraget. Innsjøen vert drenert via ein bekk til Albysjön. Innsjøen er middels næringsrik, har bra vasskvalitet, og er relativt upåverka av næringstilførsel. Innsjøen er kring fem meter djup på det djupaste, og sørbreidda grenser mot Tyresta nasjonalpark. Eigedomsretten til innsjøen har Stockholm kommun og private eigarar (mars 2007).

Bakgrunnsstoff
Grändalssjön Tyresåns vattenvårdsförbund
Tyresåns sjösystem  Tyresö kommun

Innsjøar i Södermanland
Gölan

Gölan er ein liten innsjø i nærleiken av kryssinga mellom Länsväg 225 og Södra stambanan i Botkyrka kommun, Södermanland i Sverige. Innsjøen har eit overflateareal på 0,02 km², og ligg 13,1 meter over havet. Innsjøen er 3,0 meter på det djupaste. Gölan er ein del av Kagghamraån-vassdraget, og har gjennom Axån samband med Malmsjön og Axaren. Gölan tilhøyrer Nolinge gard.

På 1800-talet vart nivåa senka i innsjøane langs Axån og Skälbyån. Langs den gamle strandlinja til innsjøen ligg to gravfelt frå den yngre jernalderen. Ved eit av dei står Nolingestenen, som er ein runestein.

Gölan har høgt innhald av fosfor og nitrogen, men held, takka vere god bufringskapasitet, høge pH-verdiar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gölan» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Gölan  Miljödatabasen

Innsjøar i Södermanland
Gömmaren

Gömmaren er ein innsjø i Huddinge kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Utløpa til innsjøen går vigd Fullerstaån til Trehörningen.

Innsjøen har rikeleg med fisk, og blant artane som finst her, er åbor, gjedde, mort og sørv. Regnbogaure, amerikansk bekkerøye og aure har vorte sett ut i innsjøen. For fiske i Gömmaren må ein ha eit eige fiskekort.

Det er òg sett ut signalkreps i innsjøen, etter at han opphavlege krepsebestanden vart ramma av krepsepest. Gömmaren inngår i Gömmarens naturreservat med 20 hektar av innsjøen har eit overflateareal på. Naturreservatet, som er på ca 700 hektar, strekkjer seg frå Gömmaren til Masmo, Kungens kurva og Segeltorp.

Gömmaren er særs populær på sommaren, på grunn av høve for soling og bading. Vatnet i innsjøen er klårt, med god sikt. Regnvatnet er den einaste vasskjelda til Gömmaren, med unntak av ein liten bekk som munnar ut ved sørvestbreidda av innsjøen. Nedbøren sig sakte gjennom den næringsfattige grunnen rundt innsjøen.

Gömmaren er kjeldesjø for Fullerstaån, og utgjer ein av dei ytste utpostane Tyresån-vassdraget, som munnar ut i Kalvfjärden i Austersjøen ved Tyresö slott, ein strekning på ca. 23 km i luftavstand.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gömmaren» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Informasjonstavle på plassen (svensk)
 Enligt "Natur Huddinge"

Bilete

Bakgrunnsstoff
 Gömmaren sjödjupskarta
 Gömmaren Huddinge naturguide

Innsjøar i Södermanland
Hacksjön

Hacksjön er ein hjarteforma innsjø i Botkyrka kommun, Stockholms län og i landskapet Södermanland i Sverige, og som ligg like aust for Stockholm-Tullinge flyplass.

Hacksjön inngår i Tyresån-vassdraget, og vert drenert til Kvarnsjön. Innsjøen er for det meste omgitt av heide og skog.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hacksjön» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Hacksjön  Tyresåns vattenvårdsförbund

Innsjøar i Södermanland
Hallbosjön

Hallbosjön er ein eutrof innsjø i Nyköpingsån-vassdraget sør i landskapet Södermanland i Sverige, og ca. 20 kilometer nordvest for Nyköping. Innsjøen og breiddene hans er viktig for fuglelivet, og husar kvart år både hekkande og forbipasserande fuglar. Innsjøen har eit overflateareal på  ca. 10 km², og gjennomsnittsdjupna er kring fire meter.

Hallbosjön er eit Natura 2000-område, som for det meste består av Lidaviken, eller Skåraviken, og omgjevnadane. På 1860-talet vart innsjøen senka med 1,5 meter.

Tettstaden Vrena ligg ved innsjøen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hallbosjön» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Södermanland
Holmträsket

Holmträsket er ein liten innsjø på 1,6 hektar, som ligg i Huddinge kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen ligg i nærleiken av Sofielaunds avfallsanlegg og Gladö industriområde, og er derfor utan interesse for friluftslivsinteresserte. Innsjøen ligg først i si grein av Tyresån-vassdraget, og utløpet går til Orlången. Utløpet går via ein kulvert i industriområdet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Holmträsket» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Sjöar i Huddinge – Holmträsket

Innsjøar i Södermanland