Benjamin Zephaniah

Benjamin Obadiah Iqbal Zephaniah () er ein britisk diktar og forfattar av romanar og ungdomsbøker. I 2008 blei han lista opp blant dei 50 viktigaste etterkrigsforfatterane i Storbritannia.

Liv 

Benjamin Zephaniah voks opp i eit bustadområde i Handsworth utanfor Birmingham, med ein barbadosfødd far som var postmann og ei jamaikansk mor som var sjukepleiar. Han har dysleksi, og slutta på skulen då han var 13 år gammal. Då hadde han korkje lært å lesa eller skriva. Dei litterære påverknadene hans kom frå rap, annan munnleg poesi og Bibelen. Han hadde sin første opptreden som tiåring i kyrkja. Då han var femten var han allereie kjend for poesien sin i den afro-karibiske og asiatiske folkesetnaden i Handsworth. 

Zephaniah kom tidleg i klammeri med politiet, og sat i fengsel for innbrot.  22 år gammal flytta han til London for å få betre moglegheiter og eit større publikum.

Han blei aktiv i eit arbeidarkooperativ i Stratford i London, og dette førte til utgjevinga av den første diktsamlinga hans, Pen Rhythm (Page One Books, 1980). Zephaniah har sagt at målet hans er å kjempa mot «the dead image of poetry», og å ta poesien overalt, også til folk som ikkje les bøker. Derfor heldt han diktopplesingar med musikk, konsertaktige opptredenar kjende som dub-poesi. Dei munnlege poesiframføringane hans har samla stort publikum, og han har gjeve ut fleire plater. 

I 1982 gav han ut albumet Rasta, som inneheldt The Wailers si første innspeling sidan Bob Marley hadde døydd, i tillegg til ei lovprising av Nelson Mandela. Albumet gav han internasjonal prestisje, og landa på toppen av den jugoslaviske poplista. Mandela, som då var i fangenskap på Robben Island, høyrde innspelinga. Etter at han blei fri møtte den komande sørafrikanske presidenten diktaren, og i 1996 bad Mandela om at Zephaniah skulle leia konserten hans Two Nations Concert i Royal Albert Hall i London. Zephaniah var «poet in residence» ved advokatkontoret til  Michael Mansfield QC. Han følgde med på granskinga av Bloody Sunday og andre saker, og desse erfaringane førte fram til diktsamlinga Too Black, Too Strong (2001).

Zephaniah er engasjert i mange politiske spørsmål, som veganar, republikanar, for Amnesty og Animal Liberation Project, til støtte for dysleksi, og som rastafarianar.

Zephaniah fekk også suksess med diktsamlingane for ungdom Talking Turkeys (1995), Funky Chickens (1997) og School's Out, Poems Not for School (1997). 

Den første prosaboka hans var romanen Face (1999), som både kan lesast som ein ungdoms- og ein voksenroman. Refugee Boy (2001) skildrar ein ung etiopisk flyktning i London. We Are Britain! (2002) er ei diktsamling for barn, der temaet er ei oppvurdering av det multietniske britiske samfunnet.

Prisar og utmerkingar

Zephaniah har vunne BBC sin Young Playwright's Award.

Han har motteke fleire æresdoktorat, mellom anna frå University of Birmingham i heimbyen i 2008, University of North London 1998, the University of Central England (in 1999), Staffordshire University (in 2001), London South Bank University i 2003 og University of Exeter og University of Westminster i 2006. 

Han har òg vore Writer in residence ved Keats House. Han er òg kjend for å ha takka nei til å bli utnemnd til offiser av Order of the British Empire i 2003.

Han vann prisen for Best Original Song ved Hancocks 2008 og Talkawhile Awards for Folk Music) for sin versjon av Tam Lyn Retold med The Imagined Village. Han tok imot prisen ved The Cambridge Folk Festival 2. august 2008, og omtalte seg sjølv som ein «Rasta Folkie».

Bøker

Lyrikk

Pen Rhythm (1980)
The Dread Affair: Collected Poems (1985) Arena
City Psalms (1992) Bloodaxe Books
Inna Liverpool (1992) AK Press
Talking Turkeys (1995) Puffin Books
Propa Propaganda (1996) Bloodaxe Books
Funky Chickens (1997) Puffin
School's Out: Poems Not for School (1997) AK Press
Funky Turkeys (Audiobook) (1999) AB hntj
White Comedy (Unknown)
Wicked World! (2000) Puffin
Too Black, Too Strong (2001) Bloodaxe Books
The Little Book of Vegan Poems (2001) AK Press
Reggae Head (Audiobook) 57 Productions

Romanar

Face (1999) Bloomsbury
Refugee Boy (2001) Bloomsbury
Gangsta Rap (2004) Bloomsbury
Teacher's Dead (2007) Bloomsbury
Terror Kid (2014) Bloomsbury

Barnebøker

We are Britain (2002) Frances Lincoln
Primary Rhyming Dictionary (2004) Chambers Harrap
J is for Jamaica (2006) Frances Lincoln
My Story (2011), Collins
When I Grow Up (2011), Frances Lincoln

Andre 
Kung Fu Trip (2011), Bloomsbury
The Life And Rhymes of Benjamin Zephaniah (2018), Simon & Schuster

Diskografi

Album

Rasta (1982) Upright (gjenutgjeve 1989) Workers Playtime (UK Indie #22)
Us An Dem (1990) Island
Back to Roots (1995) Acid Jazz
Belly of De Beast (1996) Ariwa
Naked (2005) One Little Indian
Naked & Mixed-Up (2006) One Little Indian (Benjamin Zephaniah Vs. Rodney-P)
Revolutionary Minds (2017) Fane Productions

Singlar, EP-ar

Dub Ranting EP (1982) Radical Wallpaper
"Big Boys Don't Make Girls Cry" 12-inch single (1984) Upright
"Free South Africa" (1986)
"Crisis" 12-inch single (1992) Workers Playtime

Gjesteopptredenar
"Empire" (1995) Bomb the Bass med Zephaniah & Sinéad O'Connor
Heading for the Door by Back to Base (2000) MPR Records
Open Wide (2004) Dubioza kolektiv (C) & (P) Gramofon
Rebel by Toddla T (2009) 1965 Records
"Illegal" (2000) frå "Himawari" av Swayzak
"Theatricks" av Kinobe (2000)

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Benjamin Zephaniah» frå  og «Benjamin Zephaniah» frå {{Wikipedia-utgåve|en}, den 28. juni 2020.  
 

Folk frå Birmingham
Engelske diktarar
Britar av jamaicansk opphav
Britar av barbadisk opphav