alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Paris Bordone

Paris Bordone () var ein venetiansk kunstmålar, fødd i Treviso.

Bordone budde i Venezia frå 1518. Han arbeidde ei tid i Tizian sin målarverkstad, men tok lite etter han. Samanlikna med Tizian har Bordone ein meir lineær og strammare målestil. Han utvikla seg vidare gjennom studiar av verk laga av Giorgione og Palma Vecchio.

Utanom Venezia var Bordone verksam i andre norditalienske byar som Vicenza, Crema, Genova, Torino og fødebyen Treviso, dessutan i Paris og Augsburg. Dei eldste verka etter han er over religiøse motiv og frå 1520-åra. Han laga også altartavler.

I 1534-35 laga han det store og uvanlege måleriet Fiskar overrekker den heilage Markus sin ring til dogen av Venezia. Måleriet har vorte rekna som det vakraste seremonibiletet frå den tid. I 1538 inviterte kong Frans I av Frankrike han dit, derifrå reiste han i 1540 til eit oppdrag i Augsburg. Alle desse måleria og mange andre bilete som Bordone var meister for, har gått tapt.

Bordone døydde i Venezia i 1571.

Kjelder
Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon. 1996.

Denne artikkelen bygger på «Paris Bordone» frå , den 26. april 2012.

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
Renessansekunstnarar
Flyndrelogg

Flyndrelogg, eller handlogg, er ein eldre reiskap til å måle fart på fartøy. Med ei loggline finn ein kor langt fartøyet går på ei viss tid. I enden på logglina er ei sektorforma treplate, om lag 8 tommar høg. Ho har påfesta blyknotttar, som gjer at ho står vertikalt i vatnet. Då vert ho ikkje så lett meddregen under logginga. Logglina har ein oppkveila i ein balje eller på ein rull. Når flyndra vert sleppt overbord held ein av mannskapet rullen over hovudet slik at lina kan renne ut fritt. Eit timeglas har vorte brukt til å finne rett tid for målinga.

På logglina er det knutar. Utgangspunktet for avstanden mellom knutane er 1/128 av ei nautisk mil,(1852 meter, 9500 fot). Det vert 46 fot,(14,5 meter). Timeglaset som vert brukt er kalibrert på 28 sekund (1/128 time). Talet på knutar som har gått ut på denne tida gir fartøyet si fart i knop. Fartseininga knop kjem av denne måten å måle fart på. I praksis syner det seg at loggflyndra til ei viss grad vert slept med fartøyet. Difor har avstanden mellom knutane vorte forkorta til 42 fot(7 famner, 13,2 meter). På fartøy som gjer meir enn 8 knop fart har ein brukt eit timeglas på 14 sekund.

Loggflyndra er festa til logglina med ein treparta hanefot. Når ho skal halast inn att i fartøyet, kan ein av partane løysast ut med eit rykk i logglina. Flyndra legg seg då horisontalt, og er lett å hale inn.

Kjelde 
 Jens Kusk Jensen:Haandbog i praktisk sømandsskab.1924,1982.

Sjøfart
The Voice

The Voice kan visa til:

Fjernsynsseriar
 The Voice, songtevling
 The Voice of Albania, albansk versjon av The Voice
 The Voice, australsk versjon av The Voice
 The Voice Belgique, belgisk versjon av The Voice 
 The Voice van Vlaanderen, flamsk versjon av The Voice
 Voice – Danmarks største stemme, dansk versjon av The Voice
 The Voice of Finland, finsk versjon av The Voice
 The Voice: la plus belle voix, fransk versjon av The Voice
 The Voice of Germany, tysk versjon av The Voice
 The Voice Indonesia, indonesisk versjon av The Voice
 The Voice of Ireland, irsk versjon av The Voice
 The Voice Israel, israelsk versjon av The Voice
 The Voice of Holland, originalversjonen av The Voice frå Nederland
 The Voice – Norges beste stemme, norsk versjon av The Voice The Voice of Poland, polsk versjon av The Voice A Voz de Portugal, portugisisk versjon av The Voice Vocea României, rumensk versjon av The Voice The Voice Sverige, svensk versjon av The Voice The Voice UK, britisk versjon av The Voice Holos Krayiny, ukrainsk versjon av The Voice The Voice, amerikansk versjon av The Voice The Voice of Vietnam, vietnamesisk versjon av The Voice''

Songar
 «The Voice», song av Eimear Quinn og det irske vinnarbidraget i Eurovision Song Contest 1996
Torstenson-krigen

Torstenson-krigen eller Hannibalfeiden  var ein krig mellom Danmark-Noreg og Sverige i åra 1643–1645.

Svenskane stod med store styrkar i Tyskland på grunn av Trettiårskrigen, og Christian IV blanda seg inn ved å intrigere mot svenskane. Svenskane gjennomføre difor eit overraskingsåtak på Danmark 12. desember 1643. Den svenske generalen Torstensson gjekk inn i Jylland frå Nord-Tyskland. Ei anna styrke gjekk til åtak mot Sjælland frå Pommern, medan ei tredje styrke, på 11 000 menn, gjekk til åtak mot Skåne.

I 1644 sende Christian IV ein sjøstyrke mot Kiel, og mista auget sitt i sjøslaget som stod i juli. Same år tok svenskane Helsingborg, Lund og Landskrona. Dei åtaka ikkje Malmö på grunn av den sterke festninga der.

I Noreg fekk den danske statthaldar Hannibal Sehested løyve til å byggje ut hæren. På rekordtid organiserte og øvde han opp ein hær. Han delte distrikta opp i legder, som plikta å stille soldat med utstyr. I løpet av kort tid var hæren på 10 000 menn, der 8 000 var bondesoldatar. Sehested si oppgåve var å lette på presset på Danmark, ved å åtake svenskane i Dalsland og Värmland, pluss Göteborg. Det vart med nokre korte raid, før svenskane gjekk inn i norske Bohuslän på slutten av krigen.

Ved freden i Brömsebro mista Danmark-Noreg øyene Gotland og Ösel, og dessutan Jämtland, Härjedalen og Idre og Särna.

Sjå òg 
Trettiårskrigen

Danske krigar
Norske krigar
Svenske krigar
Konfliktar i 1640-åra
Holstein

Holstein eller Holsten (dansk Holsten, uttalt med lang e, høgtysk Holstein, nedertysk Holsteen) er eit område i Nord-Tyskland, i delstaten Schleswig-Holstein.

Holstein var opphavleg eit grevskap, men vart frå 1474 eit hertugdømme som ein del av det tysk-romerske riket. 
Valet av hertug eller greve skjedde på landstinga som vart haldne ved Bornhøved. Folkeforsamlingane på landstinga utvikla seg til stenderforsamlingar, kalla landdagar.

I 1460 lukkast det Kristian I å bli vald til regjerande fyrste i både det danske hertugdømmet Slesvig og det tyske Holstein, det vil seie at hertugdømma kom i personalunion med Danmark og Noreg. Men då Kristian I døydde, vart regjeringsmakta igjen delt. Broren hans, Fredrik, vart vald til regjerande hertug saman med kong Hans. Det førte til delinga i 1490, som fekk konsekvensar for Sønderjylland. Fellesregjeringa opphøyrde i Slesvig etter 1713, då den gottorpske del av Slesvig kom inn under kongen, Frederik IV.

Som hertug av Holstein var den dansk-norske kongen vasall under det tyske riket. Dette vart oppløyst i 1806 og Holstein vart ein del av det danske monarkiet. Frå 1815 var det samtidig ein del av det tyske forbundet. I 1848 braut det ut eit ope opprør, som vart slått ned i treårskrigen. Forsøk på å innføre ein fellesforfatning for kongeriket Danmark og hertugdømmet Slesvig vart stoppa, sidan stenderforsamlingane i Holstein og Slesvig var tyskdominerte. Dei ynskte ei samanslutning av Schleswig og Holstein til ein stat. Austerrike og Preussen støtta stenderforsamlingane, og erobra hertugdømma i 1864. Schleswig og Holstein vart i 1867 sameint til provinsen Schleswig-Holstein og innlema i kongeriket Preussen. Nordslesvig vart i 1920 igjen dansk etter folkeavstemminga om Slesvig. Det øvrige Schleswig-Holstein vart frå 1946 ein eigen tysk delstat.

Schleswig-Holstein
Dansk historie
Hurghada

Hurghada (arabisk الغردقة, El Ġardaqa) er ein by i Egypt. Byen ligg på vestkysten av Raudehavet og er hovudstaden i guvernementet Al-Bahr al-Ahmar. Hurghada lever hovudsakleg av turisme.

Næringsliv 

Dei store turistattraksjonane i byen er strendene langs Raudehavet og korallreva. Her finst også gode høve til snorkling og dykking. Ikkje langt frå Hurghada-kysten ligg det fleire koralløyar. Nord, aust og sør for byen er det hovudsakleg ørken, og byen har då også eit varmt ørkenklima.

I Hurghada finst det i dag ei rekkje hotell, og hotella eig størsteparten av strendene langs kysten. I tillegg finst her kjøpesenter, basargater og internasjonal flyplass. Byen har vegsamband nordover mot Kairo og Suez og sørover mot grensa til Sudan. Ferjesamband mellom Hurghada og Sharm el-Sheikh, samt mellom Hurghada og Sinaihalvøya.

Kjelder

Fotnotar 

Byar i Egypt
Hamnebyar i Egypt
Hamnebyar ved Raudehavet
Kvitpannealbatross

Kvitpannealbatross, Thalassarche bulleri, er ein liten albatross. Han hekkar på øyar rundt New Zealand, og beitar i havområda utanfor Australia og i det sørlege Stillehavet.

Kvitpannealbatrossen er i gjennomsnitt 79 cm i kroppslengd. Han har sølvkvit til sølvgrå panne, grått hovud og hals. Rundt auga har han ein mørk flekk med ein kvit halvmåne bak og under auget. Ryggen, oversida av vengene og halen er mørk grå, og heile undersida med undergump er kvit. Undersida av vengen er kvit med svarte tupper, og eit breitt, skarpt avgrensa mørkt band i forkant. Nebbet er stort og mørkt med gult på den øvre kjeven, og ut mot tuppen. Juvenile har eit mørkare hovud og brunt nebb. Kvitpannealbatrossen liknar gråhovudalbatrossen, men skil seg frå gråhovudalbatross ved at sistnemnde har mørkare hovud og hals, og breiare mørk rand på undersida av vengen. 

Kvitpannealbatrossar er kolonihekkarar, dei hekkar vanlegvis i fjellskrenter, i bratte skråningar, graskledde enger, og åsar dekte av grastuver. På Snareøyane hekkar fuglar under tre i innlandet. Reiret er ein haug av jord, gras og røter og ligg i eit søkk i hekkeområdet. Hekkinga tar til i desember, på Snareøyane først i slutten av januar. Ruginga varar rundt 60 dagar, og begge foreldra deler på ansvaret. Den gjennomsnittlege tida mellom kvart skift er rundt 10 dagar. Etter klekking tar det 170 dagar før ungen er flygedyktig. Dei hekkar årleg.

Dietten til kvitpannealbatrossar er sett saman av blekksprut, fisk, kappedyr og krepsdyr.

Kvitpannealbatrossar er endemiske til New Zealand. Dei fleste hekkar på Snareøyane, Solanderøya og Chathamøyane. Vaksne beitar til havs mellom 40° S og 50° S frå Tasmania til Chatham Rise. Ungfuglar og vaksne som ikkje hekkar spreier seg over det sørlege Stillehavet, ei rekkje fuglar beitar kvart år i Perustraumen utan for Chile og Peru.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Buller's Albatross» frå , den 27. april 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av kvitpannealbatross hos Internet Bird Collection

Albatrossfamilien
Fuglar i Oseania
Luxor

Luxor, (arabisk: أَلْأُقْصُر - Al 'Uqṣur), er ein by langs austbreidda av Nilen i Egypt og hovudstad i guvernementet Luxor. 

Luxor ligg på same staden som den egyptiske oldtidsbyen Theben. Namnet Luxor tyder «borgene», og kjem av dei veldige ruinane etter Theben som finst her. Luxor er særleg kjend for Kongedalen og Dronningdalen som hyser mange store graver etter herskarane av det gamle Egypt. I nærleiken av Luxor ligg også ruinane etter templet etter dronning Hatshepsut, Karnak-templet, minnetemplet etter farao Ramses II og minnetemplet etter farao Ramses III. Ruinane etter Theben ligg på UNESCO si verdsarvliste.

Kjelde 

 , henta inn 27. april 2012.

Byar i Egypt
Byar ved Nilen
Dressurkøyring

Dressurkøyring er ei grein innan hestesport. I dressurkøyring skal ekvipasjen syne fram eit dressurprogram med voltar, temposkifte, holdt, rygging med meir. Banen i dressurkøyring er på 40x80 meter. Det vert konkurrert på fleire nivå alt etter graden av samling og kor vanskeleg programmet er. Poengskalaen går frå 1 til 10, der 10 er best og 5 er godkjend. Det vert lagt vekt på rørslene til hesten, harmoni, at hesten er smidig og ikkje tung i rørslene og at hesten søkjer framover. Det vert også lagt vekt på at ryttaren er dyktig og har stil og presisjon. Heilskap og stil hos ekvipasjen vert også vurdert. Ekvipasjen med høgast poengsum vinn klassa.

Bakgrunnsstoff
Om køyring på nettsidene til Norges rytterforbund, henta 28.04.2012 

Hestesport
Suez

Suez (arabisk): السويس - as Suwais), er ein egyptisk hamneby som ligg inst i Suezbukta nord i Raudehavet. Suez er hovudstaden i guvernementet As Suways. Byen er kjend for Suezkanalen som knyter Raudehavet saman med Middelhavet. Kanalen tek til ved Suez og munnar ut i Middelhavet ved Port Said.

I Suez finst det mykje industri, m.a. oljeraffineri, sementfabrikk og kunstgjødselsfabrikk. Frå Suez er det ferjesamband til Jidda i Saudi-Arabia, og byen er difor viktig for muslimar på pilgrimsferd til Mekka. Jernbanen knyter Suez saman med Kairo, Ismaïlia og Port Said.

Kjelder 
 , henta inn 28. april 2012.

Hamnebyar ved Raudehavet
Hamnebyar i Egypt
Byar i Egypt
Zhangjiakou

Zhangjiakou (forenkla kinesisk: 张家口; tradisjonell kinesisk: 張家口; pinyin: Zhāngjiākǒu) er eit byprefektur i provinsen Hebei i Kina. Prefekturet har eit areal på 38 829 km² og 4 345 491 innbyggjarar i 2010. 473 189 menneske budde i sjølve byen. Zhangjiakou grensar mot provinsane Indre Mongolia i nord, og Shanxi i vest.

Byprefekturet Zhangjiakou omfattar fire distrikt (区 qū) og 13 fylke (县 xiàn).

Historie
Zhangjiakou var i hundrevis av år ein militær forpost for Beijing. Av den grunn vart den kinesiske muren her bygt dobbel, med ein ytre mur og ein indre mur til vern mot mongolar og andre angrepshærar.

Næring
Området rundt og særleg vestfor Zhangjiakou er rikt på kol og jarnmalm, og er grunnlaget stor jarn- og stålindustri. Energiprodusentane Zhangjiakou kolkraftverk og Xiahuayuan kolkraftverk leverer elektrisitet til kraftnettet i Beijing-Tianjin-Tangshan-området. Ein av Kinas største vinprodusentar held til i Shacheng i fylket Huailai.

Samferdsle
Kinas riksveg 110 går gjennom området. Han tek til i Beijing og passerer gjennom Zhangjiakou, Jining i Ulaan Chab, Hohhot og Baotou til han endar i Yinchuan i den autonome regionen Ningxia. Også Kinas riksveg 207 går gjennom prefekturet. Denne viktige trafikkåra tek til i Xilinhot i Indre Mongolia og strekker seg sørover til ho endar i Hai'an i Xuwen, ein by som ligg i Xuwen fylke sør på[Leizhouhalvøya i provinsen Guangdong.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zhangjiakou» frå ,  den 28. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Zhangjiakou» frå ,  den 28. april 2012.  
 

Byprefektur i Hebei
Langfang

Langfang (kinesisk: 廊坊; pinyin: Lángfáng) er eit byprefektur i provinsen Hebei i Kina. Prefekturet har eit areal på 6 429 km² og eit folketal på  om lag 4,13 millionar i 2010. Vel 700 000 menneske budde i sjølve byen. Langfang grensar til byprovinsane Beijing i nord og Tianjin i aust.

Byprefekturet Langfang omfattar to distrikt (区 qū), to byfylke (市 shì), fem fylke (县 xiàn) og eitt autonomt fylke.

Næring
Byen har ein utvikla maskinindustri, elektronikk-, tekstil- og bygningsindustri. I prefekturet er det stor produksjon av matvarer og medisinar.

Samferdsle
Snøggtogruta Beijing-Shanghai har stoppestad her. Byen er også stoppestad for Jinghubana som strekker seg frå Beijing til Shanghai via Tianjin, Jinan i Shandong, Nanjing og Suzhou, og for Jinghabana som strekker seg frå Beijing til Harbin via Tianjin, Tangshan, Shenyang og Changchun.

Kinas riksveg 104 og Kinas riksveg 105 går begge gjennom Langfang. Dei te til i Beijing, går sørover og deler seg etter Dezhou. Riksveg 104 held fram til Jinan i Shandong, Xuzhou, Nanjing, Hangzhou, Wenzhou og endar i Fuzhou, medan 105 går til Jining i Shandong, Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou, og endar opp i Zhuhai.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Langfang» frå ,  den 28. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Langfang» frå ,  den 28. april 2012.  
 

Byprefektur i Hebei
Giza

Giza (arabisk الجيزة, al-Ğīzah), er ein by i Egypt, sørvest for Kairo. Giza ligg ved vestbreidda av Nilen og er hovudstad i guvernementet Al Jizah. I dag er Giza samanvoksen med Kairo og ein del av storbyområdet.

Giza er særleg kjend for dei tre store Pyramidane ved Giza. Den største av desse er Kheopspyramiden, som opphavleg var 146,5 meter høg. Dei andre to er Khafrepyramiden og Menkaurepyramiden. Giza er også kjend for den store sfinksen i Giza, og mangfaldige turistar vitjar difor Giza kvar dag. I det moderne Giza ligg også Universitetet i Kairo og ein zoologisk hage.

Kjelder 

 , henta inn 28. april 2012.

Bakgrunnsstoff

Byar ved Nilen
Byar i Egypt
Kairo
Maratonkøyring

Maratonkøyring er ein hestesport der ein ekvipasje med ein, to eller fire hestar køyrer etappar i ulike gangartar. Farten vert tilpassa til maksimums- og minimumstider. Maratonkøyring har ein del med krevjande hinder som vassgraver, bratte bakkar, skarpe svingar, grinder og slalåm mellom kjegler eller tre. Om ein ekvipasje ikkje klarar hinder, køyrer i feil rekkjefylgje eller feil gangart, får han feilpoeng. Den ekvipasjen som har færrast feilpoeng vinn klassa.

Ein hest som skal hevde seg i maratonkøyring må ha god kondisjon, og vere uthaldande og sterk. Det er også avgjerande at hesten har god psyke og er lett å snu.

Bakgrunnsstoff
Om køyring på nettsidene til Norges rytterforbund, henta 28.04.2012 

Hestesport
Hengshui

Hengshui (kinesisk: 衡水; pinyin: Héngshuǐ) er eit byprefektur i provinsen Hebei i Kina. Prefekturet, som i søraust grensar til provinsen Shandong, har eit areal på 8 815 km² og 4 340 773 innbyggjarar i 2010. 460 240 menneske budde i sjølve byen.

Byprefekturet Hengshui omfattar eitt distrikt (区 qū), to byfylke (市 shì) og åtte fylke (县 xiàn).

Næring
Prefekturet er eit av dei mest grøderike jordbruksområda i Nord-Kina. Hengfeng kolkraftverk ligg her.

Samferdsle
Jarnbanesambandet Jingjiubana har stoppestad på si ferd frå Beijing til Kowloon i Hongkong. Denne linja strekker seg gjennom byar og provinsar som Heze, Shangqiu, Xinzhou, Jiujiang, Nanchang, Heyuan, Huizhou i Guangdong og Shenzhen. Også snøggtoget Qingdao-Taiyuan har stoppestad i Hengshui.

Kinas riksveg 106 går gjennom området. Han går frå Beijing og er innom mellom andre Puyang i Henan, Kaifeng, Ezhou og Shaoguan på sin veg sør til Guangzhou i Sør-Kina.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hengshui» frå ,  den 28. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Hengshui» frå ,  den 28. april 2012.  
 

Byprefektur i Hebei
Chengde

Chengde (kinesisk: 承德; pinyin: Chéngdé) er eit byprefektur i provinsen Hebei i Kina. Prefekturet har eit areal på 39 519 km² og eit folketal på om lag 3,7 millionar i 2009. Chengde grensar mot Liaoning i nordaust og Indre Mongolia i nordvest.

Byprefekturet Chengde omfattar to distrikt (区 qū), eitt gruvedistrikt (矿区 kuàngqū), fem byfylke (市 shì), tre fylke (县 xiàn).

Historie
Chengde ligg 180 km nordaust for den kinesiske hovudstaden Beijing. Staden er mest kjend som sommarresidens for keisarane under Qing-dynastiet. Keisarpalassa vart reist frå 1700-talet og framover.

Samferdsle
Kinas riksveg 101 går gjennom området. Han tek til i Beijing og fører via Chengde til Shenyang i Liaoning-provinsen. Chengde har direkte jarnbanesamband til den kinesiske hovudstaden.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Chengde» frå ,  den 28. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Chengde» frå ,  den 28. april 2012.  
 

Byprefektur i Hebei
Cangzhou

Cangzhou (forenkla kinesisk: 沧州; tradisjonell kinesisk: 滄州; pinyin: Cāngzhōu) er eit byprefektur i provinsen Hebei i Kina, ved Gulehavet. Prefekturet har eit areal på 13 419 km² og 7 134 053 innbyggjarar i 2010. 514 074 menneske budde i sjølve byen. Cangzhou grensar til provinsen Shandong i sør, og til byprovinsen Tianjin i nord.

Byprefekturet Cangzhou omfattar to distrikt (区 qū), fire byfylke (市 shì), ni fylke (县 xiàn) og eitt autonomt fylke.

Historie
Cangzhou er kjend for ei gamal støypejarnsstatue som framstiller ei løve. Statuen vart laga i år 953, under Song-dynastiet.

Næring
Administrasjonsbyen Cangzhou er sterkt industrialisert. Mykje av byprefekturet elles har store jordbruksområde, i Kina kjende for sine kinesiske jujubær og Ya-pærer. Også eit stort oljefelt ligg i prefekturet.

Samferdsle
Snøggtoget på Beijing-Shanghai-ruta har stoppestad i Cangzhou. Også den viktige jarnbanelinja Jinghubana har stoppestad her.

Kinas riksveg 104 og Kinas riksveg 105 går begge gjennom Cangzhou. Dei tek til i Beijing, fører sørover og deler seg etter Dezhou. Riksvei 104 held fram til Jinan i Shandong, vidare til Xuzhou, Nanjing, Hangzhou og Wenzhou før han endar i Fuzhou, medan riksveg 105 fører til Jining i Shandong, Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou og endar opp i Zhuhai. Også Kinas riksveg 307 passerer gjennom prefekturet. Han tek til i Qikou i Hebei og fører gjennom provinsane Shanxi og Shaanxi til Yinchuan i den autonome regionen Ningxia Hui.

Cangzhou har ei stor fiskerihamn og kolutskipingshamna Huanghua.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Cangzhou» frå ,  den 28. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Cangzhou» frå ,  den 28. april 2012.  
 

Byprefektur i Hebei
Sommarpalasset i Chengde

Sommarpalasset i Chengde (kinesisk skrift 避暑山庄, pinyin Bìshǔ Shānzhuāng, bokstaveleg ‘Fjellvilla for å unngå varmen’, mandsjuisk Halhūn be jailara gurung) er eit stort kompleks av keisarpalass og hagar som ligg i byen Chengde i Hebei-provinsen i Kina, kring 250 kilometer nordaust for hovudstaden Beijing. Anlegget omfattar hagar og bygningar i eit harmonisk landskap av vatn, skog og beitelandskap. Det blei bygd i tida frå 1703 og 1792, under Qing-dynastiet, og viser tilbake til sluttfasen av det kinesiske føydalsamfunnet. Sommarpalasset blei teke med på UNESCO si verdsarvliste i 1994.

Stad og soge
Palassområdet dekker eit areal på ca. 5,6 kvadratkilometer og er det største keisarlege parkkomplekset i Kina. Fire femdelar av området er berggrunn, resten er sletter og vatn. Heile parkområdet er omkransa av ein ca. 10 kilometer lang steinmur.

Palassområdet kan grovt delast i to, den eine delen der regjeringsapparatet arbeidde og budde, den andre delen til nyting og fest. Som i andre kinesiske parkar vert kvart enkelt byggverk tillagt ei særleg rolle. Såleis har kvart av dei 72 utsynspunkta sitt eige særeigne namn. Mellom byggverka er ein 70 meter høg pagode, ein av dei høgste i Kina.

Det fyrste palasset vart reist i 1703, på ordre frå Qing-keisaren Kangxi. Siste utvidinga vart fullført i 1792. Begge keisarane Kangxi og Qianlong tok mot lokale tenestemenn og offiserar her, gjekk på jakt med dei og heldt piknik saman. Saman med mongolske fyrstar såg ein på hesteløp, bryting eller lytta til mongolsk musikk. Slik pleia ein tilhøvet mellom den kinesiske sentralmakta og mongolske, kasakhiske, uighurske og khalkhasiske stammeleiarar. Utlendingar vart berre unntaksvis invitert.

Sommarpalasset i Chengde er sidan 1961 på lista over Folkerepublikken Kina sine monumentminne, og frå 1994 på UNESCO si verdsarvliste.

Kjelder

Mountain Resort and its Outlying Temples, Chengde ved unesco.org
Denne artikkelen bygger på «Sommerpalast (Chengde)» frå ,  den 28. april 2012.  
Denne artikkelen bygger på «Chengde Mountain Resort» frå ,  den 28. april 2012.

Bakgrunnsstoff

Verdsarv i Kina
Chengde
Qing-dynastiet
Palass i Kina
Skipingar i 1703
Kinesisk arkitektur
Byggverk i Hebei
Athena av Danmark

Athena () er prinsesse av Danmark, grevinne av Monpezat og dotter av prins Joachim av Danmark og prinsesse Marie av Danmark. Ho er nummer ti i arvefølgja til den danske trona.

Prinsessa vart fødd 24. januar 2012 på Rigshospitalet i København.  Ho vart døypt i Møgeltønder kyrkje den 20. mai 2012.

Titlar, tiltaleformer, ordenar og våpenskjold

Frå 24. januar 2012: Hendes Højhed Prinsesse Athena til Danmark, komtesse af Monpezat.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Athena til Danmark» frå ,  den 20. mai 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Kongelege frå København
Danske prinsesser
Grevinner av Monpezat
Lishui i Zhejiang

Lishui (kinesisk: 丽水市, pinyin: Líshuǐ Shì) er eit byprefektur sør i provinsen Zhejiang i Kina, med grense i sørvest mot provinsen Fujian. Prefekturet har eit areal på 17 298 km², folketalet er sist berekna til 2,51 millionar. Om lag 1 423 600 menneske budde i sjølve byen.

Byprefekturet Lishui omfattar eitt distrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì), seks fylke (县 xiàn) og eitt autonomt fylke.

Næring
69% av Lishui er dekt med skog, og tømmerdrift er ei hovudnæring. Vasskraft-produksjon og gruvedrift er dei andre hovudnæringane i prefekturet.

Samferdsle
Kinas riksveg 330 går gjennom området. Vegen fører nordvestover frå Wenzhou i Zhejiang til Shouchang i Jiande i same provinsen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lishui» frå ,  den 28. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Lishui» frå ,  den 28. april 2012.  
 

Byprefektur i Zhejiang