alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fotoelektromagnetisk effekt

Fotoelektromagnetisk effekt er danning av elektromotorisk spenning når ein halvleiar i eit magnetisk felt vert utsett for lysstråling. Det er ei form for halleffekt, sidan belysninga ved fotoelektrisk effekt produserer frie ladningsberarar i materialen.

Kjelder
 fotoelektromagnetisk effekt. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fotoelektromagnetisk_effekt

Kvantefysikk
Elektriske fenomen
Fotoelektrisitet
Fotoionisasjon

Fotoionisasjon er ei nemning for ionisering av gassmolekyl ved absorpsjon av elektromagnetisk stråling (t.d. lys).

Sjå òg
fotoelektrisitet

Kjelder
 fotoionisasjon. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fotoionisasjon

Astrokjemi
Kjemiske reaksjonar
Fotokjemi
Fysikalsk kjemi
Fotokonduktivitet

Fotokonduktivitet er eit optisk og elektrisk fenomen der ein får ein auke i den elektriske konduktiviteten (leiingsevna) i eit stoff når dette vert utsett for lys, infraraud eller ultrafiolett stråling. Det vert nytta i fjernsynskamera, lysmålarar, infraraude detektorar og meir. Effekten vart påvist i grunnstoffet selen i 1873. Det er seinare vorte påvist i mange andre stoff.

Sjå òg
 fotoelektrisitet

Kjelder
 fotokonduktivitet. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fotokonduktivitet

Kondensert fase-fysikk
Elektriske fenomen
Optikk
Friedrich Paschen

Friedrich Louis Carl Heinrich Paschen () var ein tysk fysikar. 

Frå 1901 til 1921 var han professor i Tübingen, og frå 1921 til 1924 i Bonn. Han var så president for Physikalisch-Technische Reichsanstalt og professor ved universitetet i Berlin til han i 1933 vart avsett av Adolf Hitler. Paschen gjorde grunnleggjande arbeid i spektroskopien. Han fann ein serie i hydrogenspekteret, paschenserien, og gjorde ei mengd presisjonsavgjersler av bølgjelengdene til spektrallinjer. Han oppdaga saman med E. Back den såkalla Paschen–Back-effekten for oppsplitting av spektrallinjer i særs sterke magnetfelt. Målingane hans av energifordelinga i varmestrålinga gav det eksperimentelle grunnlaget for Plancks kvanteteori. Til desse målingane konstruerte han eit nytt, svært kjenslevart galvanometer, paschengalvanometeret.

Kjelder
Friedrich Paschen. (27.02.2013) I Store norske leksikon. 

Tyske fysikarar
Folk frå Schwerin
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Ft-verdi

fT½-verdi er eit mål for levetida av ein atomkjerne som desintegrerer ved utsending av eit elektron eller eit positron (betadesintegrasjon). Det er produktet av storleikane f (Fermi-integral-funksjonen), som er knytt til strukturen til kjernen, og t, som er knytt til levetida til enkelttilstanden, som avgjer verdien. Levetida er sterkt påverka av kvantemekaniske storleikar som spinn og paritet for tilstandane det er snakk om.

Kjelder
ft-verdi. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ft-verdi

Radioaktivitet
Fusjonsreaktor

Ein fusjonsreaktor er ein reaktor som skapar energi ved hjelp av kontrollert kjernefysisk fusjon og blir overført til ein annan energi for vidare bruk. I ein fusjonsreaktor skal ein kunne utnytte meir av den frigjorde energien enn det som trengst for å halde prosessen i gang. Til no har ein ikkje lukkast å oppretthalde prosessen og frigjere meir energi enn det som blir forbrukt, og reaktorar for kommersiell energiproduksjon ligg 30-50 år fram i tid etter dagens utvikling.

Fleire fusjonsreaktorar for forskingsføremål er i drift eller under planlegging. Mange av desse er av tokamaktypen, som ITER. Reaktorar med netto energiutbytte forventast omkring år 2025-2030, og det vil ta minst 20 år etter det før fusjonsenergi får praktisk tyding.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fusjonsreaktor» frå ,  den 16. april 2013.  
 
fusjonsreaktor. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fusjonsreaktor

Bakgrunnsstoff
 Fusjonsreaktor – Interaktiv multimedia  (forskning.no)
 Fusion.org.uk  – En oversikt over fusjon fra UKAEA
 EFN – Informasjon fra Europan Fusion Network
 JET – Forskning på kjernefysisk fusjon ved  JET (Joint European Tourus)
 ITER–  ITER Eksprimentreaktor (International Thermonuclear Experimental Reactor)

 
Fusjonsenergi
Saravan

Saravan (persisk سراوان) er ein by i Sistan og Balutsjistan i Iran, ikkje så langt frå grensa mot Pakistan. Folkesetnaden er på 58 652 (2006).

Den 16. april 2013 vart Saravan råka av eit kraftig jordskjelv.

Byar i Iran
Gammastrålingskonstant

Gammastrålingskonstanten med symbol Γ, er ein faktor som angjev tilhøvet mellom eksposisjonsraten for γ-stråling frå ei kjelde i ein meters avstand frå han, og aktiviteten av kjelda. Konstanten er avhengig av stoffet i kjelda. Han blir brukt i strålingsfysikk og strålingsmedisin for å berekne verknaden (eksposisjonen) av ei strålekjelde med kjend aktivitet. Γ blir angjeve i SI-einingar i (coulomb m²)•(kg becquerel s) eller i eldre einingar i (røntgen m²)•(kg mikrocurie time). 1 (R m²)•(kg µCi h) = 1,93•10–12 (C m²)•(kg Bq s).

Kjelder
gammastrålingskonstant. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/gammastr%C3%A5lingskonstant

Stråling
Radioaktivitet
Kjernefysikk
Jorma Valkama

Jorma Rainer Valkama () var ein finsk lengdehoppar frå Viborg, som vann bronsemedaljen i øvinga under sommar-OL 1956. Han vart finsk meister i lengdehopp 1954-59 og 1961. Sin personlege rekord på 7,77 meter nådde han 16. september 1956 i Åbo. Valkama var 172 cm høg og vog 66 kg.

Aktiv
Valkama deltok i 1952 i sommar-OL i Helsingfors, men lukkast ikkje kvalifisere seg til finalen. Sameleis gjekk det i EM 1954 i Bern. Hausten 1956 sette han personleg rekord med eit sprang på 7,77 m, og opplevde så høgdepunktet då han i Melbourne hoppa 7,48 meter i OL-finalen, berre USA-amerikanarane Greg Bell (7,83 m) og John Bennett (7,68 m) hoppa lengre.

Gjennom 1957-sesongen deltok Valkama i 40 tevlingar i lengdehopp, og vann alle. Under EM 1958 i Stockholm landa han på 7,50 meter og fekk sjetteplassen. To år etterpå strekte han seg i Roma til 7,69 m og ein femteplass under sommar-OL 1960. I sin siste internasjonale meisterskap, EM 1962 i Beograd, vart han finaleklar med eit hopp på 7,65 meter, men mislukkast i finalen og stoppa på 6,78 m.

Knapt tre månader seinare omkom han i ei trafikkulykke i Hollola, 34 år gammal.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1952 i Helsingfors: Utslått i kvalifiseringa – 6,97 m
EM 1954 i Bern: Utslått i kvalifiseringa – 7,04 m 
OL 1956 i Melbourne: Bronsemedalje – 7,48 m
EM 1958 i Stockholm: Nr 6 – 7, 50 m
OL 1960 i Roma: Nr 5 – 7,69 m
EM 1962 i Beograd: Nr 12 – 6,78 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jorma Valkama» frå ,  den 16. april 2013.

Bakgrunnsstoff 
 

Finske friidrettsutøvarar
Lengdehopparar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Finland
Finske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
Medaljevinnarar under sommar-OL 1956
Finske deltakarar under sommar-OL 1956
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1956
Finske deltakarar under sommar-OL 1960
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1960
Døde i trafikkulukker
GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung

GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung (Helmholtz-senter for forsking på tunge ion) i Wixhausen i Darmstadt er eit forskingsinstitutt grunnlagt i 1969 som Gesellschaft für Schwerionenforschung (GSI). 

Instituttet er mellom anna kjent for å ha oppdaga seks grunnstoff: meitnerium (1982), hassium (1984), darmstadtium (1994), roentgenium (1994), bohrium (1996), og copernicium (1996). I tillegg til grunnforsking driv insituttet praktisk medisinsk forsking.

Det eldste og viktigaste verktøyet på instituttet er den lineære partikkelakseleratoren Universal linear accelerator (UNILAC) som kan akselerere ion til 20 % av lysfarten. I 1990 fekk instituttet tilført synkrotronen SIS18, som kan akselerere ion til 90 % av lysfarten og lagringsringen ESR.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung» frå ,  den 16. april 2013.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung

Skipingar i 1969
Kjernefysiske forskingssenter
Forskingsinstitutt i Tyskland
1969 i Tyskland
Hanford-anlegga

Hanford-anlegga (engelsk Hanford Site) er eit stort, utrangert produksjonsanlegg for produksjon av plutonium til atombomber. Det vart bygd ved Columbia River under den andre verdskrigen i Hanford i staten Washington i USA, for produksjon. Anlegga vart seinare kraftig utvida med reaktoranlegg for produksjon av plutonium, uranisotopar og andre radioaktive nuklidar som blir nytta innan medisin, teknikk og forsking.

Området har vore kjend under mange namn, mellom anna Hanford Works, Hanford Engineer Works eller HEW, Hanford Nuclear Reservation eller HNR og Hanford Project. Anlegget kom i gang i 1943 og var ein del av Manhattanprosjektet. Her låg mellom anna den kjende B-reaktoren som stod for den første fullskalaproduksjonen av plutonium i verda. Plutoniumet som vart produsert på staden vart brukt i den første atombomba, testa på Trinity site, og i «Fat Man», bomba som vart sleppt over Nagasaki i Japan.

Vatn frå Columbia-elva vart nytta til avkjøling av reaktorane. Sjølv om det vart noko reinska før det vart sleppt attende i elva, kom store mengder radioaktivt forureina vatn ut i elva kvar dag. Dette vart halde skjult av dei føderale styresmaktene.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hanford Site» frå ,  den 16. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
Hanford-anlegga. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Hanford-anlegga
 

Kjernefysiske forskingssenter
Miljøkatastrofar i USA
Manhattanprosjektet
Byggverk i Washington
Radioaktivt forureina område
Skipingar i 1943
1943 i USA
Atomic Energy Research Establishment

Atomic Energy Research Establishment (AERE), er eit forskings- og treningssenter ved Harwell i Oxfordshire i Storbritannia, sm opphavleg var eit sentrum for utvikling av kjerneenergi. Den første forskingsreaktoren i Storbritannia, GLEEP, vart sett i drift her i 1947 og var i bruk heilt fram til 1990. Forskinga er no hovudsakleg innan materialteknologi, instrumentering, prosesskontroll, strålevern og datahandsaming. Det blir dessutan drive produksjon av radioisotopar. I 2007 vart eit nytt anlegg for synkrotronstråling, The Diamond Light Source, opna.

Kjelder
Harwell-anlegga. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Harwell-anlegga

Kjernefysiske forskingssenter
Kjerneenergi i Storbritannia
Forskingsinstitutt i Storbritannia
Hyperkjerne

Ein hyperkjerne er ein atomkjerne som består av proton, nøytron og eit eller fleire særbaryon, kalla hyperon. Den første vart oppdaga av Marian Danysz og Jerzy Pniewski i 1952.

Sidan kvantetalet særheit er bevart i sterk og elektromagnetisk vekselverknad, vil i det minste hyperkjernar som inneheld dei lettaste hyperona, lambda, leve lenge nok til å skape skarpe kjernenerginivå. Dei gjer derfor høve til kjernespektroskopi. Fysikken deira er forskjellig fro normale kjernar, fordi eit hyperon kan dele plass med dei vanlege fire nukleona som skil seg frå kvarande med forskjellig spinn og isospinn. 

Hyperkjernar kan skapast når ein kjerne fangar ein lambda- eller K-meson og sender ut nøytron i ein samansett kjernereaksjon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hypernucleus» frå ,  den 17. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Eksotisk stoff
Kjernefysikk
Impulsgenerator

Ein impulsgenerator er eit elektrisk apparat som skapar særs korte støytar med høgspenning eller kraftig straum. Slike apparat kan delast inn i to typar: impuls spenningsgeneratorar og impuls straumgeneratorar. Høge impulsspenningar vert nytta til å teste styrken til elektrisk utstyr for overspenning. Den maksimale spenninga kan verte opp til ti millionar volt og straumstøytane opp til over hundre tusen ampere.

Slike apparat vert mellom anna nytta i store laserar og i forskinga på korleis ein kan produsere fusjonsenergi.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Impulse generator» frå ,  den 17. april 2013.  
 

Elektroteknikk
Pogonianí

Pogonianí (gresk Πωγωνιανή) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Pogonianí inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Pogonianí 567 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 425 innbyggjarar.

Referansar 

Pogoniani
Pogoniani
Pogoniani
Lávdani

Lávdani (gresk Λάβδανη) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Lávdani inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Lávdani 118 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 19 innbyggjarar.

Referansar 

Lavdani
Lavdani
Lavdani
Delvináki

Delvináki (gresk Δελβινάκι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Delvináki inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Delvináki 2 540 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 772 innbyggjarar.

Referansar 

Delvinaki
Delvinaki
Delvinaki
Áno Pogóni

Áno Pogóni (gresk Άνω Πωγώνι) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Áno Pogóni inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Referansar 

Ano Pogoni
Ano Pogoni
Kefalóvryso

Kefalóvryso (gresk Κεφαλόβρυσο) er ein landsby i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Kefalóvryso var hovudsete i den tidlegare kommunen Áno Pogóni, som no er ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Referansar 

Kefalovryso
Áno Kalamás

Áno Kalamás (gresk Άνω Καλαμάς) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Áno Kalamás inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Referansar 

Ano Kalamas
Ano Kalamas
Parakálamos

Parakálamos (gresk Παρακάλαμος) er ein landsby i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Parakálamos var hovudsete i den tidlegare kommunen Áno Kalamás, som no er ei kommunaleining i kommunen Pogóni.

Referansar 

Parakalamos
Interferometri

Interferometri er ein målemetode som baserer seg på at lysstråler frå ein lekam vert skilde i to eller fleire strålar, før dei vert først saman att etter å ha avlagt ulike avstandar. Lysbølgjene vert då innbyrdes faseforskyvd slik at det oppstår interferens mellom bølgjene. 

Det finst ulike typar interferometer for slike undersøkingar. Dette er instrument for å måle bølgjelengder og brytingsindeksar.

Sjå òg
 Interferensmikroskop

Kjelder
interferometri. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/interferometri

 
Observasjonsastronomi
Optiske instrument
Ioneteljar

Ein ioneteljar er eit apparat som måler ionetettleiken i luft.

Kjelder
ioneteller. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ioneteller

Teljar
Måleinstrument
Ionometer

Eit ionometer er eit ionisasjonskammer som består av to parallelle plater som er forbunde med kvarandre gjennom eit batteri og ein kjenslevar straummålar. Om ein plasserer ei radioaktiv kjelde mellom platene, gjer ioniseringa at det går ein straum. Storleiken til straumen gjev eit relativt mål for kjeldestyrken.

Kjelder
ionometer. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ionometer

Partikkeldetektorar
Laboratorieutstyr
Julius Elster

Julius Johann Phillipp Ludwig Elster () var ein tysk fysikar. Saman med Hans Geitel fann Elster i 1910 opp fotocella.

Han utførte viktige arbeid innan områda radioaktivitet og atmosfærisk elektrisitet, og var den første som målte ladningen til fallande regndropar.

Kjelder

Tyske fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Johan Peter Holtsmark

Johan Peter Gabrielsen Holtsmark () var ein norsk atomfysikar. Han var bror til
filologen Anna Holtsmark (1896–1974), ingeniøren Bernt Holtsmark (1899), Marie Holtsmark (1902–) og kunstnaren Karen Holtsmark (1907–1998).

Holtsmark var tidleg interessert i fysikk og deltok i Fysisk Selskab (seinare Norsk Fysisk Selskap) alt i 1907, der han seinare vart leiar (1958–60).
Han studerte ved Det Kongelige Frederiks Universitet (1911–19) der han mottok dr.philos. (1918) med ei avhandling om intensitetsforløpet i seriespektra skapt ved katodestråle.  Etter ein turne til Universitetet i Würzburg, Universitetet i Leipzig, Universitetet i Göttingen, og Universitetet i London (1919–20), arbeidde han ein periode som lektor i Oslo (1921-1923). Han vart engasjert som professor etter Sem Sæland ved den nylig oppretta linja for teknisk fysikk ved NTH (1923) der han arbeidde fram til 1943, då han vendte attende til Universitetet i Oslo, der han arbeidde fram til 1964. 

Ved NTH bygga han under rettleiing av Odd Dahl, den første Van de Graaff-generatoren i landet (1933–37). Holtsmark hadde elles særskild interesse for akustikk og oppretta det akustiske forskingslaboratoriet (1929) ved NTH, der han assistert av Reno Berg og andre. Han var mellom anna rettleiar for Vebjørn Tandberg og Erik Julsrud.  Han gjesta akustikk-laboratoria ved Siemens og AEG (1930) og var medlem i den amerikanske akustikarsamskipnaden.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johan Peter Holtsmark» frå ,  den 17. april 2013.  
 

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved NTH
Professorar ved Universitetet i Oslo
Norske akustikarar
Folk frå Asker
Norske kjernefysikarar
Folk tilknytte CERN
Mastorokhória

Mastorokhória (gresk Μαστοροχώρια) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Mastorokhória inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kónitsa.

Referansar 

Mastorokhoria
Mastorokhoria
Pyrsójanni

Pyrsójanni (gresk Πυρσόγιαννη) er ein landsby i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Pyrsójanni var hovudsete i den tidlegare kommunen Mastorokhória, som no er ei kommunaleining i kommunen Kónitsa.

Referansar 

Pyrsojanni
Foúrka

Foúrka (gresk Φούρκα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Foúrka inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kónitsa.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Foúrka 90 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

Referansar 

Fourka
Fourka
Fourka
Dístrato

Dístrato (gresk Δίστρατο) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Dístrato inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kónitsa.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Dístrato 278 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

Referansar 

Distrato
Distrato
Distrato
Aetomilítsa

Aetomilítsa (gresk Αετομηλίτσα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Aetomilítsa inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kónitsa.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Aetomilítsa 432 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

Referansar 

Aetomilitsa
Aetomilitsa
Aetomilitsa
Triode

Ein triode er eit radiorøyr med tre elektrodar. Elektrodane heiter katode, gitter og anode. Elektronstraumen frå katoden til anoden vert styrt av spenninga på gitteret.

Radiorøyr for likestraum har ein katode som er ein glødetråd. Radiorøyr for vekselspenning har ei metallkappe kring glødetråden. Kring katoden ligg det ei sky av elektronar. Når det er sett ei høg positiv spennning på anoden, går elektronane dit. Denne elektronstraumen aukar når spenningen på gitteret er positiv og minkar når den er negativ. Utan signal har gitteret litt negativ spenning. Ei lita endring av spenninga på gitteret fører til ei stor endring i elektronstraumen frå katoden til anoden.

Dette gjer at ei lita spenning frå ein mikrofon eller grammofon-pickup til slutt vert så stor at han kan driva ein høgtalar.

Elektronikk
Pérama i Ioánnina

Pérama (gresk Πέραμα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Pérama inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ioánnina.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Pérama 4 749 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 841 innbyggjarar.

Referansar 

Perama
Perama
Perama
Pamvótida i Ioánnina

Pamvótida (gresk Παμβώτιδα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Pamvótida inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ioánnina.

Referansar 

Pamvotida
Pamvotida
Katsikás

Katsikás (gresk Κατσικάς) er ein distriktsby i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Katsikás var hovudsete i den tidlegare kommunen Pamvótida, som no er ei kommunaleining i kommunen Ioánnina.

Referansar 

Katsikas
Gunnar Gren

Johan Gunnar Gren () var ein svensk fotballspelar, fødd og død i Göteborg. Han vart olympiske meister for Sverige i 1948 og vann VM-sølv i 1958. Gren, som spela indre høgre, deltok i 57 landskampar for Sverige og skåra 32 mål. Klubbspelaren Gren vart seriemeister både i heimlandet og i Italia. Han var aktiv fotballspelar på høgste nivå frå 1938 til 1964.

Karriere

Klubbspel
Gren debuterte i Allsvenskan 1. mai 1938 for Göteborg-klubben Gårda BK. Fire år seinare melde han overgang til IFK Göteborg, der han i sin fyrste sesong, 1941/42, var med å verte svensk seriemeister. I 1946 vann Gren den aller første «Guldbollen», og året etter vart han skyttarkonge i den svenske fotballserien.

Gren var profesjonell fotballspelar i Italia frå hausten 1949. Han spela fyrst tre sesongar i AC Milan, og deretter to sesongar for AC Fiorentina og til siste ein sesong i Genoa. I Milan danna han saman med landsmennene Gunnar Nordahl og Nils Liedholm den historiske Gre-No-Li-trioen. Han var svært populær i Italia, og det italienske publikumet gav han tilnamnet Il Professore (professoren).

I 1956 flytta Gren heim til Sverige, der han var spelande trenar for Örgryte IS frå Göteborg fram til og med 1959. Seinare trena han GAIS, ein annan fotballklubb i heimbyen. Sin siste kamp i Allsvenskan spela han i 1964, 26 år etter den første. Han var då trenar for GAIS, men sidan det gjekk dårleg for klubben, gjorde han comeback som Allsvenskans eldste spelar nokon gong, i eit forsøk på å redde laget frå nedrykk. GAIS enda på sisteplass og rykte ned.

Landslagsspel
Gren debuterte for Sverige i ein landskamp på bortebane mot Finland den 29. august 1940. Han spela på Sveriges landslag som vann gull under OL 1948 i London. Etter å ha fått tilbake amatørstatusen i 1956 spela han landskampar for Sverige til hausten 1958. Ti år etter han vart olympisk meister, spela han indre høgre på det svenske landslaget som nådde finalen i VM 1958 på heimebane. Der vart det 2-5 tap for Brasil.

Merittar
Olympisk meister med Sverige i 1948
Sølvmedalje med Sverige under VM i fotball 1958
Svensk seriemeister 1942 med IFK Göteborg
Italiensk seriemeister 1951 med AC Milan

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gunnar Gren» frå ,  den 17. april 2013.  

Svenske fotballspelarar
Svenske fotballtrenarar
Olympiske meistrar for Sverige
Medaljevinnarar under sommar-OL 1948
Svenske deltakarar under sommar-OL 1948
Fotballspelarar under sommar-OL 1948
IFK Göteborg-spelarar
Milan-spelarar
Fiorentina-spelarar
Genoa-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1958
Folk frå Göteborg
Mount Macbain

Mount Macbain er eit markant fjell, 2205 moh, som ligg mellom munningen av Cornwallbreen og Helmbreen i Queen Elizabeth Range. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter offiser Merle Macbain i U.S. Navy som var presse- og informasjonsoffiser i U.S. Naval Support Force i Antarktis, i løpet av U.S. Navy Operasjon Deepfreeze III og IV, 1957–58 og 1958-59.

Kjelder

Fjell i Ross Dependency
Shackleton Coast
Mount McCue

Mount McCue er ein fjelltopp (1710 moh) som ligg 5,5 nautiske mil (10 km) nordvest for Mount Wade i Kronprins Olavfjella. Det vart oppdaga av U.S. Antarctic Service (USAS) 1939-41, kartlagd av A.P. Crary (1957–58) og namngjeven av han etter James A. McCue i U.S. Navy som var radiomekanikar og leiar for den første Beardmore Camp i løpet av 1957-58.

Kjelder

Fjell i Ross Dependency
Dufek Coast
Mount McIntyre

Mount McIntyre er eit klipperikt, flatt, framskytande fjell som dannar nordaustenden av D'Angelo Bluff. Det ligg på vestsida av Scottbreen, nær toppen av og like ovanfor Mount Howe. Det vart oppdaga i desember 1934 av eit geologisk lag under Byrd-ekspedisjonen leia av Quin Blackburn. Det vart namngjeve av admiral Byrd etter Marvin H. McIntyre, sekretær til presidenten av USA på den tida, Franklin D. Roosevelt.

Kjelder

Fjell i Ross Dependency
Amundsen Coast