alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Shinnecockfolk

Shinnecockfolket eller the Shinnecock Indian Nation er ei stamme av amerikanske urfolk som i sidan 1641 har vore busett ved Southampton lengst aust i the Hamptons, nærme austenden av Long Island i staten New York. Dei tala tidlegare shinnecock-språket, eit utdøytt aust-algonkinsk språk, som blir rekna som ein dialekt av mohegan-pequot-språket.

Mange slo lag med Brothertown-indianarane i New York og miste dermed den offisielle stammestatusen. Kring 150 medlemmer bur framleis i det om lag 3000 mål store Shinnecock-reservatet 5 kilometer vest for tettstaden Southampton. Det har vore svært mykje inngifte med afroamerikanarar, så genetisk sett er urfolkssærpreget deira mykje utvatna.

Stamma, som har offisiell status som urfolk i staten New York, gjekk i 2005 til rettssak for å få att om lag 14 000 mål land og ein stor erstatningssum for det dei meiner var urettmessig ekspropriasjon av landområde. Det omstridde området inkluderer Shinnecock Hills Golf Club, som dei hevdar inneheld stammegravstader.

Høvding Nowedonah, bror av høvding Wyandanch frå montaukettstamma forhandla ein avtale med engelske kolonisatorar i 1641. Denne avtalen innebar overføring av åtte engelske kvadratmil land i bytte for “sixteen coates and sixty bushels of corn”. Kjernen i rettssaka er ein avtale frå 1703 mellom Southampton og stamma om ein tusenårig leigeavtale. Saksøkarane hevdar at ei gruppe av mektige investorar konspirerte for å bryte avtalen i 1859 gjennom å sende ein falsk petisjon frå ei gruppe av shinnecockfolk. Sjølv om andre shinnecockfolk omgåande protesterte og hevda at petisjonen var forfalska, godkjende Legislaturet salet av 14 000 mål.

Shinnecock indianarreservat er eit sjølvstyrt statsreservat under New York med ei presbyteransk kyrkje og eit samfunnshus. Reservatet held pow wow kvart år i Labor Day-helga.

I desember 1876 omkom 28 shinnecockmenn da dei prøvde å berge eit skip som hadde stranda utanfor East Hampton.

Sjå òg 
 Algonkinske folk
 Brothertown-indianarane
 Montaukett

Kjelder 
 «Shinnecock Indian Nation» på Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad for Shinnecockfolket
 Shinnecockfolket si historie frå Accessgenealogy

Long Island
Suffolk County i New York
East Hampton i New York
Southampton i New York
Algonkinske folk
Blåveis

Blåveis (Hepatica nobilis, Linné kalla planten Anemóne hepática) er ein fleirårig urt i soleiefamilien. Han har karakteristiske, leverforma, vintergrøne blad og blå blomar i april–mai. Planten vert om lag 10 cm høg.

Blåveisen finst i Europa nord til Skandinavia og Finland, og sør til Apenninane og Pyreneane. Den manglar i Vest-Frankrike og på Dei britiske øyane. Blåveisen veks på turr og kalkrik grunn i lauvskog eller barskog. På desse vekseplassane viser ingen andre blomar seg før blåveisen. Allereie under snøsmeltinga byrjar han å opne dei mørkeblåe kronblada sine.

I Noreg er blåveisen vanlegast på Austlandet, Sørlandet og i Trøndelag, men planten finst òg i Ryfylke, Hardanger og ved Bodø.

Slektsnamnet Hepatica viser til det latinske ordet for lever (hepar), medan artsnamnet, nobilis, tyder ‘edel’. 

Etter blomstringa ligg stengelen bøygd mot jorda, og småfruktene (nøttene) vert liggande nær morplanten. Dei vert spreidde med hjelp av maur (ein myrmekofil plante). 

Blåveis vert dyrka i hagar — både den arten som veks vilt i Noreg og ungarsk blåveis (Hepatica transsylvanica).

Blåveis er fylkesblom i Akershus.

Bakgrunnsstoff 

 Den virtuella floran
 Bilder ur nordens flora 
 Botanisk museum 

Soleiefamilien
Akershus fylke
Ålfotbreen

Ålfotbreen er ein isbre i kommunane Kinn, Bremanger og Gloppen 
i Vestland. Breen har eit areal på 17 km² og det høgste punktet er på 1385 moh.

DNT har merkt opp fleire turløyper opp til breen — frå Ålfoten, Grøndalen og Hyen — og har òg sett opp Blåbrebu på sørsida av breen.

Det er estimert at Ålfotbreen truleg har ein årleg nedbørsnormal på 5600 mm, noko som gjer han til den våtaste staden i Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Ålfotbreen 
 Blåbrebu

Fotnotar 

Isbrear i Vestland
Geografi i Bremanger
Geografi i Kinn
Geografi i Gloppen
Turistmål i Vestland
Moroni

Sjå òg Moroni (fleirtyding)

Moroni (arabisk: موروني) er den største byen på Komorane og sidan 1962 også hovudstad. Han har nær 37 000 innbyggjarar. Byen ligg på vestkysten av øya Grande Comore.

Kommunikasjon 
Moroni har ein flyplass, Moroni Hahaya international airport (IATA-kode: HAH). Han har òg ei hamn med samband til dei andre Komorane og Madagaskar, men er for grunn til store skip som i staden går til Mutsamudu på naboøya Anjouan.

Byar på Komorane
Hovudstader i Afrika
Tidsskriftet LIBERAL

LIBERAL er eit liberalistisk tidsskrift som blir gjeve ut av Det Liberale Folkepartiet fire gongar i året.

Bakgrunnsstoff 
 Tidskriftet LIBERAL

LIBERAL
Warszawapakta

Warszawapakta (offisielt: «Traktaten for venskap, samarbeid og gjensidig assistanse») var ein militærallianse mellom Sovjetunionen og den tidlegare austblokka. I alliansen var det både reelt uavhengige statar og statar som trass i formelt sjølvstende de facto var styrt frå Sovjetunionen. Forsøk på å bryte ut av pakta vart slått ned.

Alliansen vart etablert som forsvarspakt retta mot NATO, som hadde vorte etablert i 1949. Ei viktig hending som førte til danninga av Warszawapakta var gjenopprustinga av Vest-Tyskland og NATO-medlemskap. Pakta vart underskriven i Warszawa den 14. mai 1955, vart sett i verk frå 5. juni 1955. Pakta heldt saman til den kalde krigen var over. Medlemslanda byrja å trekkje seg i 1991, og pakta vart offisielt oppløyst 1. juli 1991.

Medlemsland 

 
  (Khrusjtsjov kasta landet ut av Warszawa-pakta den 17. oktober 1961)
 
 
  (etter Sovjetunionen braut saman: Tsjekkia og Slovakia)
  Folkerepublikken Polen (etter Sovjetunionen braut saman: Polen)
 
  (ut i 1990 i samband med samlinga av Tyskland)

Det strengt stalinistiske Albania trekte seg ut av alliansen i 1961 som følgje av usemja mellom Folkerepublikken Kina og Sovjetunionen etter at Sovjetunionen hadde fordømt Stalin og gjennomgått ei avstalinisering.

 
Avtalar i den kalde krigen
Historia til Warszawa
Militære alliansar
Kommunisme
Austblokka
Sovjetisk utanrikspolitikk
Tidlegare internasjonale organisasjonar
Polsk historie
Internasjonale militærorganisasjonar
Internasjonale politiske organisasjonar
Avtalar i 1955
Skipingar i 1955
Politikk i 1955
Politikk i 1991
Nedleggingar i 1991
Forhold mellom Bulgaria og Sovjetunionen
Forhold mellom Polen og Sovjetunionen
Forhold mellom Sovjetunionen og Tsjekkoslovakia
Forhold mellom Sovjetunionen og Tyskland
Forhold mellom Sovjetunionen og Ungarn
Albanske avtalar
Austtyske avtalar
Bulgarske militæralliansar
Bulgarske avtalar
Ungarske militæralliansar
Polske militæralliansar
Polske avtalar
Rumenske militæralliansar
Rumenske avtalar
Sovjetiske militæralliansar
Tsjekkoslovakiske militæralliansar
Ungarske avtalar
David Beckham

David Robert Joseph Beckham () er ein engelsk fotballspelar som er blitt verdskjend for spelet sitt og som kjendis elles. Beckham har spela for Manchester United, Preston og Real Madrid. Han har også vore kaptein for det engelske landslaget, og er kjend for sine presise frispark. I januar 2007 vart David Beckham klar for den amerikanske Major League Soccer-klubben Los Angeles Galaxy. Denne overgangen vart mykje omtala grunna den skyhøge lønninga til Beckham, rapportert som 1,6 milliardar kroner i løpet av 5 år.

Mot utløpstida av kontrakten ved slutten av 2011-sesongen vart det igjen spekulert i kva Beckham ville gjera, med franske Paris Saint-Germain mykje nemnd som eit alternativ. 36-åringen erklærte at han ikkje hadde tenkt å legga opp.

Karriere

AC Milan 

I 2009-2010 vart Beckham lånt ut til den italienske klubben AC Milan, fordi den engelske landslag-trenaren meinte David ikkje fekk nok å bryne seg på i USA og at han måtte spele i Europa for å behalde landslagsplassen.

Karriere som spelar fram til 2006

Skade på akillessena 

Den 14. mars 2010 rivna venstre akillessena til Backham. Han vart send til Finland med ein gong for å opererast. Operasjonen var vellukka, men legane sa at han ikkje kom til å vere speleklar før om 4-6 månader. Det øydela 
VM-planane til Beckham, han hadde nemleg vorte første engelskmannen til å spele fire VM på rad. Han fekk likevel vere med laget til VM som moralsk støtte.

I media 

David Beckham er å sjå i alle tre Goal!-filmane. Han har vore med på mange talkshow som The Ellen DeGeneres Show, Jimmy Kimmel Live og Late Show with David Letterman. Beckham har også opptredd i ei rekkje reklamar for sponsorane sine, som Motorola, Pepsi-Cola og Adidas.

David Beckham har òg gjeve namn til ein film, Bend It Like Beckham frå 2002. Her opptrer han berre i opptak frå fotballkampar.

Familie 
David og Victoria Beckham, tidlegare medlem av Spice Girls, er kjende for eit glamorøst liv. Dei har tre søner og ei dotter: Brooklyn Joseph Beckham (fødd 4. mars 1999 i Westminster i London), Romeo James Beckham (fødd 1. september 2002 i Westminster), Cruz David Beckham (fødd 20.februar 2005 i Madrid i Spania) og Harper Seven Beckham (fødd 10. juli 2011 i Los Angeles i USA).

Bakgrunnsstoff 
 David Beckhams officiella webbplats
 David Beckham Academy 
 Spelarprofil på MLSsoccer.com 
 Profil på nettsaden til AC Milan

Engelske fotballspelarar
Manchester United-spelarar
Preston-spelarar
Real Madrid-spelarar
Los Angeles Galaxy-spelarar
Milan-spelarar
Luis Marín

Luis Antonio Marín Murillo () er ein costaricansk fotballspelar fødd i San José|.

Marín spelte i 1992 for første gong i costaricansk førstedivisjon for AD Carmelita. Etter at han gjekk over til LD Alajuelense i 1993 har han der vore fast inventar i midtforsvaret. Han har så langt vunne sju meisterskap med Alajuelense og vann i 2004 CONCACAF Champions Cup.

Frå 23. juni 1993 spelte han òg for det costaricanske landslaget, og er den spelaren som har flest landskampar for Costa Rica, med 118 kampar. Han var den mest erfarne spelaren i troppen til Costa Rica under VM i 2002, og var igjen med i VM i 2006, som landslagskaptein. Han la opp på landslaget etter den mislykka VM-kvalifiseringa før fotball-VM i 2010.

Statistikk 
Klubbar
 AD Carmelita (til 1993)
 LD Alajuelense (1993 til 1998)
 Universidad de San Carlos (Guatemala, 1998)
 CA River Plate Montevideo (1998/99)
 LD Alajuelense (sidan 1999)

Kampar (per 26. mai 2006)

 118 kampar for det costaricanske landslaget (5 mål)

Merittar
 CONCACAF-Champions-Cup-siger: 2004 (LD Alajuelense)
 Costaricansk meister: 1996, 1997, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005 (LD Alajuelense)

Kostarikanske fotballspelarar
Spelarar i Fotball-VM 2002
Spelarar i Fotball-VM 2006
Vestlandsk

Vestlandske målføre eller vestlandsk er ei samnemning for dei dialektane som blir tala i området frå Romsdal i nord til Agder i sør. Desse målføra delar ein vidare inn i nordvestlandske målføre, sørvestlandske målføre og sørlandske målføre.

 Nordvestlandske målføre har e-infinitiv, og strekkjer seg frå midtre Sogn og Fjordane til Romsdal. Av desse kan nemnast:
 Romsdalsdialekt
 Sunnmørsdialekt
 Nordfjordmål
 Sunnfjordsmål
 Jølstramål

 Sørvestlandske målføre har a-infinitiv, og strekkjer seg frå indre Sogn og Fjordane, gjennom Hordaland og Rogaland og til delar av Vest-Agder. Av desse kan nemnast:
 Sognamål (sognamaol)
 Strilamål
 Vossamål (vossamaol)
 Hardingdialekt (harding)
 Sunnhordlandsdialekt
 Haugalandsdialekt
 Jærsk
 Vestlandske bymål som har sterke forenklingar, noko som er typisk for alle bydialektar, men dei stammar opphavleg frå dialektane omkring og har mykje sams med dei.
 Bergensk
 Stavangersk

Vestlandske målføre
Saudi Aramco

Saudi Aramco (arabisk: أرامكو السعودية) er statsoljeselskapet i Saudi-Arabia. Det heitte tidlegare Aramco som tyder the Arabian American Oil Company. Det er utan samanlikning det største oljeselskapet i verda, både når det gjeld produksjon og påviste reservar. Det produserer no ca. 8 millionar fat dagleg ut av ein estimert maksproduksjon på 10 mill. fat dagleg.

Historie 
Aramco vart starta i 1933 som følgje av ein konsesjonsavtale mellom regjeringen i Saudi Arabia og Standard Oil of California (Socal). Saudi-Arabia tok full kontroll over selskapet i 1980 og bytte så namn frå Aramco til Saudi Aramco i 1988.

Oljeselskap
Saudi-Arabia
Skipingar i 1933
VM i fotball 2002

Verdsmeisterskapen i fotball i 2002 blei arrangert av Sør-Korea og Japan mellom 31. mai og 30. juni. Det var den 17. verdsmeistarskapen sidan byrjinga i 1930. 

For fyrste gong i historia vart VM organisert av to land, og for fyrste gong vart det ikkje arrangert i Europa eller Amerika. Turneringa var tileigna alle borna i verda. Brasil vart verdsmeistrar for femte gong.

Turneringsformatet var uendra frå 1998: 32 lag vart delte inn i åtte grupper à fire lag. Åtte gruppevinnarar og dei åtte gruppetoarane kvalifiserte seg til cupsluttspelet.

Mange av førehandsfavorittane til meisterskapen vart slegne ut tidleg i turneringa. Verken Frankrike, Portugal eller Argentina overlevde den fyrste runden, og Italia og Spania vart slegne av Sør-Korea. Tre lag kom til kvartfinalen for fyrste gong: Tyrkia, Senegal og Sør-Korea. Tyrkia og Sør-Korea gjekk heilt til semifinalen.

Til slutt var det likevel to store fotballnasjonar som møttest i finalen. Den mestvinnande nasjonen, Brasil, møtte nasjonen med nest best VM-resultat, Tyskland. Brasil vann 2-0, og sikra seg sin femte tittel, ny rekord. Finalen i 2002 var utruleg nok fyrste gong Brasil hadde møtt Tyskland i ein VM-kamp. Ronaldo vart toppscorar med sine åtte mål.

Stadion 
Kvart land stilte 10 stadionar til disposisjon, fleire av dei var nye og spesielt bygde for turneringa.

Gruppespelet

Gruppe A 

<noinclude>

Gruppe B 

<noinclude>

Gruppe C 

<noinclude>

Gruppe D 

<noinclude>

Gruppe E 

<noinclude>

Gruppe F 

<noinclude>

Gruppe G 

<noinclude>

Gruppe H 

<noinclude>

Sluttspelet

Åttandedelsfinalane

Kvartfinalane

Semifinalane

Bronsefinalen

Finalen 
Utdjupande artikkel: VM-finalen i fotball 2002

Toppscorarar 
8 mål
  Ronaldo 
5 mål
  Miroslav Klose 
  Rivaldo 
4 mål
  Jon Dahl Tomasson 
  Christian Vieri 
3 mål
  Marc Wilmots
  Pauleta
  Papa Bouba Diop 
  İlhan Mansız 
  Robbie Keane 
  Michael Ballack 
  Fernando Morientes
  Raúl 
  Henrik Larsson

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside
 RSSSF Arkiv over sluttspela
 RSSSF Arkiv over kvailifiseringsrundane

 
2002
Trygve Bjerkrheim

Trygve Bjerkrheim () var redaktør og forfattar av dikt og songar. Han var fødd i Bjerkreim i Rogaland, men flytta med familien til Løken i Høland som liten og voks opp der. Bjerkrheim utdanna seg til cand. theol. og blei tilsett som redaktør for bladet Kineseren i 1936, eit blad som like etter fekk namnet Utsyn, og som er hovudorgan for Norsk Luthersk Misjonssamband. Som forfattar har han skrive fleire tusen dikt og songar som finst i nær alle kristne song- og salmebøker i Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.bjerkrheim.no

Bjerkrheim, Trygve
Bjerkrheim, Trygve
Folk frå Bjerkreim
Folk frå Aurskog-Høland
Internettleverandør

Ein internettleverandør (ofte kalla ISP, frå engelsk Internet Service Provider) er ei verksemd som gjev personar eller organisasjonar tilgang til (leige av) Internett. 

Tenestene blir leverte frå NIX og heilt fram til kunden. Ein ISP kan anten ha eiga NIX-tilknyting og eige IP-nett mellom tenarmaskinane sine og aksessnodane, eller han kan leige tilknyting og IP-transport av ein annan ISP. IP-netta til internettleverandørane utgjer i praksis ryggraden av Internett i Noreg.

Mange internettleverandørar tilbyr òg tenester som DNS og e-postkonto på eigne tenarmaskinar.

Internett
Næringsliv
Året gjennom Børfjord

Året gjennom Børfjord er ein norsk kortfilm frå 1991 regissert av Morten Skallerud. 
Filminga vart gjort på 70 mm film, over fleire år og årstider. Filmen syner eit helt år i Børfjord i løpet av 12 minutt. Børfjord er eit fråflytta fiskevær i Finnmark. Filmen syner at om vinteren er det mest folketomt, medan sommarstider kjem sommargjestane til bygda. Filmkameraet vart flytta litt dag for dag, og slik vert ein teke kring heile fjorden tilsynelatande saumlaust gjennom det året som passerer. Ved hjelp av ein spesielt utvikla teknikk «køyrer» ein den 2,5 km lange vegen gjennom bygda i eitt samanhengjande bilete medan året går unna i 50 000-dobbel normal fart. 

Filmmusikken er musikkstykket Twelve Moons, komponert til filmen av Jan Garbarek. Filmen er tradisjonelt opningsfilm på den årlege 70 mm-festivalen på Cinemateket i Oslo.

Filmen vann Amandaprisen for beste kortfilm i 1991, og Grand Prix på Tammerfors kortfilmfestival i 1992.

Kortfilmen er tilgjengelig på nett via straumetenesten Filmbib.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 "ÅRET GJENNOM BØRFJORD" på http://www.cameramagica.no
 "Året gjennom Børfjord" tidenes kortfilm på http://www.aftenposten.no
 

Norske filmar
Kortfilmar
Filmar frå 1991
Vinnarar av Amandaprisen
Calzone

Calzone (italiensk for 'strømpe' eller 'bukse')  er ein innbakt pizza.  Retten kjem opphavleg frå Napoli  i Italia, der han oppstod på 1700-talet.

Ein typisk calzone er laga av salta brøddeig og er oftast fylt med ost, kjøt, grønsaker eller eit egg. Ein kan til dømes bruka salami eller skinke som kjøt og  mozzarella, ricotta og parmesan eller pecorino som ost.  Pizzaen inneheld gjerne ein tomat- og basilikumssaus eller ein kjøtsaus. Det finst mange ulike variantar av calzone som kan ha innehalda fyll knytt til andre pizzatypar.

I Italia sel ein ofte calzone på storleik med smørbrød i kaféar eller buer. Desse kan ein halda i handa og eta medan ein står eller går. I Puglia blir det laga pannesteikte variantar med tomat og mozzarella kjend som panzerotti.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Calzone» frå ,  den 11. juli 2019.  
 

Italiensk mat
Italienske ord og uttrykk
Pizza
Frelse

Frelse (av norrønt frelsi, frjalsi, frå frels som tyder 'fri-hals') er eit sentralt omgrep i fleire religionar. Det inneber ei førestilling om at menneske kan overvinna eller frigjerast frå det ufullkomne. Ulike tradisjonar hevdar ein kan oppnå frelse på ulike måte, anten ved guddommeleg hjelp, som i islam, kristendommen og delar av hinduismen eller ved si eiga kraft, som i fleire dharmiske (indiske) religionar, som buddhismen og andre delar av hinduismen.

Kva ein treng frelse frå kan definerast ulikt blant dei ulike tradisjonane. Innan kristendommens og til ein viss grad også jødedommen og islam søker ein frelse frå synd og følgjene av synd. Indiske religionar søker gjerne frelse frå samsara, den endelause livssyklusen.

Sjå òg
evig liv
frelsar
nirvana
paradis

Kjelder

«Frelse» (14. februar 2009). Store norske leksikon. Fri artikkel henta 26. juli 2015.

«frelse» i Den Danske Ordbog

Bakgrunnsstoff
Frelse. Oversyn ved religion.dk
Kan mennesket frelse sig selv, eller afhænger alt af Gud? Verdensreligionerne giver forskellige bud på svar. Få overblik her ved religion.dk
Hvordan opnår man frelse i islam? ved religion.dk

Religiøse omgrep
Anders Nordström

Anders Nordström () er ein svensk lege som var konstituert generaldirektør i Verdshelseorganisasjonen frå 22. mai 2006, då Lee Jong-wook til døydde, til 8. november 2006.

Nordström er utdanna ved Karolinska institutet i Stockholm. Han har erfaring med både nasjonale og internasjonale helsespørsmål, så vel som planlegging og strategisk leiarskap.

Han har arbeidd for SIDA i tolv år, av dei tre år i Zambia. Nordström har også arbeidd for Raudekrossen i Kambodsja og Iran.

Anders Nordström er gift og har to born.

Kjelder 
 Biografi hjå WHO 

Svenske legar
Generaldirektørar i Verdshelseorganisasjonen
Innovasjon Norge

Innovasjon Norge er eit statleg norsk særlovselskap stifta i  2003 med føremål om å auka innovasjon i næringslivet over heile landet, bidra til å utvikla distrikta og profilera norsk næringsliv og Noreg som reisemål. Innovasjon Norge blei danna ved ei samanslåing av dei tidlegare organisasjonane Statens nærings- og distriktsutviklingsfond (SND), Norges Eksportråd, Norges Turistråd og Statens veiledningskontor for oppfinnere (SVO). 
Selskapet starta verksemda si 1. januar 2004.

Frå januar 2010 blei fylkeskommunane deleigarar av Innovasjon Norge. Administrerande direktør for selskapet er Håkon Haugli. Styreleiar er Gunnar Bovim.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Innovasjon Norge» frå ,  den 14. mai 2020.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske statsetatar
Skipingar i 2003
Jaroslav Seifert

Jaroslav Seifert  () var ein tsjekkisk forfattar og mottakar av Nobelprisen i litteratur for 1984. 

Seifert voks opp i Praha (då Prag i Austerrike). Han byrja å skrive på 1920-talet. Under andre verdskrig, då Bøhmen-Mähren var tysk protektorat, skreiv han om patriotiske tema. Etter kommunistane sitt kupp i 1948 kritiserte han det kommunistiske regimet. Han underteikna Charta 77 og vart deretter ikkje trykt i Tsjekkoslovakia mellom 1977 og 1979. I 1984 fekk han Nobelprisen i litteratur.

Bakgrunnsstoff 
 Biografi på nobelprize.org

Seifert, Jaroslav
Seifert, Jaroslav
Tsjekkiske nobelprisvinnarar
Jiří Wolker

Jiří Wolker () var ein tsjekkisk diktar. 

Wolker kom ikkje sjølv frå arbeidarbakgrunn, men er likevel ein stor arbeidar- og avantgardeforfattaren i tsjekkisk litteraturhistorie. Han vert sagt å ha henta mykje inspirasjon frå den tsjekkiske forfattaren Karel Čapek sine omsetjingar. Sjølv er han i særleg grad kjend for dikta han skreiv. Det er òg verd å få med at han trass i ung alder var med på å skipa det tsjekkiske kommunistpartiet i 1921.

Bakgrunnsstoff 
 Wolker's work and life 

Tsjekkiske forfattarar
Ørnulf Opdahl

Ørnulf Opdahl ( i Ålesund) er ein norsk biletkunstnar. 
Han er ein allsidig kunstnar som spesielt er kjend for sine naturlyriske mystiske bilete, gjerne med havet som tema. 
Han fekk gjennombrotet sitt på 1960-talet etter utdanning ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole og Statens Kunstakademi, og han har hatt ei rekkje kollektiv- og separatutstillingar i både inn- og utland. 
Frå 1985 til 1992 var han professor ved Statens Kunstakademi. 
Etter mange år i Oslo bur og arbeider han no i Giske.

Utdanning 

 1958 - Yrkesskule målarfag, dekorasjonsfagskule.
 1960 - Statens Håndverks- og Kunstindustriskole
 1961–1965 - Statens Kunstakademi
 1961 under Aage Storstein 
 1962–1965 under Reidar Aulie

Bakgrunnsstoff 

 Ørnulf Opdahl av Holger Koefoed, Labyrinth Press, 1994. ISBN 82-7393-146-3
 Ørnulf Opdahl : Ved havet av Cecilie Malm Brundtland, Labyrinth Press i samarbeid med Astrup Fearnley museet for moderne kunst, 1997. ISBN 82-7393-064-5

Opdahl, Ørnulf
Opdahl, Ørnulf
Folk frå Ålesund
Folk frå Giske
Knut Støbakk

Knut Støbakk () er ordførar i Giske kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Han sit for KrF i sin tredje periode som ordførar og tar ikkje attval i 2015.

Bakgrunnsstoff 
 Røystesankaren gir seg etter 12 år som KrF-ordførar i Giske

Ordførarar i Giske
KrF-ordførarar i Møre og Romsdal
Holger Koefoed

Holger Vagn Koefoed () er ein norsk kunsthistorikar og lektor på Norges musikkhøgskole. Han er òg fyrsteamanuensis ved Kunsthøgskolen i Oslo/Fakultet for visuell kunst, og har skrive ei rekkje bøker om kunstnarar.

Norske kunsthistorikarar
Le Corbusier

Le Corbusier () er kunstnarnamnet til den sveitsiske arkitekten og formgjevaren Charles-Edouard Jeanneret, ein av dei sentrale skikkelsane innan modernismen. Han hadde evne til å arbeida på alle nivå, frå formgjeving av møbel til byplanlegging. 

Charles-Edouard Jeanneret blei fødd i La Chaux-de-Fonds i Sveits. Han lærte først å bli gravør av klokkar som faren, men studerte seinare arkitektur. Jeanneret reiste mykje rundt i Europa, der han mellom anna fekk auga opp for armert betong som byggemateriale. I 1917 flytta han til Paris og tok kunstnarnamnet Le Corbusier.

Best kjende verk 
 1912: Villa Jeanneret i Paris
 1928: Villa Savoy i Poissy-sur-Seine utanfor Paris
 1923: Villa LaRoche i Paris
 1924: Pavillon de l'Esprit Nouveau i Paris (øydelagd)
 1947–1952 : Bustadblokka Unité d'Habitation i Marseille
 1949–1952: SN-hovudkvarteret i New York
 1952–1959: Planlegging og bygg i Punjab-hovudstaden Chandigarh

Bakgrunnsstoff 

Modernistiske arkitektar
Sveitsiske arkitektar
Franske arkitektar