alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Biletbok

Biletbok, også kalla bildebok, er ei bok der illustrasjonar i form av teikningar eller fotografi følgjer med og skildrar det som hender i teksten. Barnebøker er ofte biletbøker.

Historie

Frå mellomalderen kjenner ein illuminerte manuskript, tekstar som kan ha tilhøyrande miniatyrmåleri som illustrasjonar. Desse hadde ofte religiøst innhald, som Bamberger Apokalypse frå byrjinga av 1000-talet, ei illustrert framstilling av den bibelske apokalypsen og evangelia. Det blei også laga illustrerte verk om historie og myter, som Den iranske kongeboka, som det finst ein mongolsk versjon av frå om lag 1330-talet med bilde i persisk miniatyrmåleri, og Tutinama, ei samling soger frå 1550-talet med bilete i mogulstil. Desse einskildverka hadde stor prestisje, og blei gjerne laga av fyrstar eller religiøse institusjonar. Det blei også laga billigare verk, ofte kalla Biblia Pauperum eller 'dei fattige sin bibel', som var bøker med illustrerte bibelsoger.

Orbis Pictus frå 1658 av den tsjekkiske pedagogen Jan Ámos Komenský er rekna for å vera den fyrste biletboka for barn. Ho kombinerer bilete, latinsk tekst og naturhistorie, og var i hundre år den mest populære skuleboka i Vest-Europa. A Little Pretty Pocket-Book av John Newbery, som kom ut i London i 1744, var den fyrste illustrerte barneboka som berre var meint å underhalda. På 1800-talet blei illustrerte eventyrsamlingar vanlege, og eventyr av til dømes Grimm-brørne og H.C. Andersen blei illustrerte av kunstnarar som Gustave Doré, Fedor Flinzer, George Cruikshank, Vilhelm Pedersen, Ivan Bilibin og John Bauer. Alice's Adventures in Wonderland (1866) av Lewis Carroll, med illustrasjonar av John Tenniel, blei ein av dei fyrste store suksessane av underhaldande bøker for barn.

Sjå òg
Bildebokprisen

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Picture book» frå ,  den 3. juni 2021.
 oppgav desse kjeldene:
Kiefer, Barbara Z. (2010). Charlotte Huck's Children's Literature. New York, McGraw-Hill. 
 
 
 Zielinski, Linda & Stan; "Children's Picture book Price Guide", Chap. 1: Today's Golden Era Of Picture books; Flying Moose Books; 2006. 

Delar av denne artikkelen bygger på «Great Mongol Shahnameh» frå , og «Tutinama» frå  den 3. juni 2021.  
 

 
Bøker
Barnebøker
Illustrasjon
Svenska skidspelen 1992

Svenska skidspelen 1992 vart avvikla i Funäsdalen helga 7. og 8. mars 1992. Grunna snømangel i Falun vart langrenna flytta vestover til Funäsdalen i Härjedalen. Tevlingane i skihopp og kombinert vart avlyst då Gällivare kommun i Norrbottens län takka nei til å overta renna.

Menn

30 km 

Dato: 7. mars

4 x 10 km stafett 

Dato: 8. mars

Kvinner

5 km klassisk stil

Dato: 7. mars

4 x 5 km stafett 

Dato: 8. mars

Kjelder
Sportsboken 92-93. Sportsboken As/VG. 1992.

Idrettstilskipingar i Sverige
Sport i 1992
Olav Kringen

Olav Kringen () var ein norsk journalist og redaktør og ein pioner innan arbeidarrørsla. 

Kringen var fødd i Vågå. I 1887 reiste han til USA, der han tok lærarutdanning. Seinare vigde han seg til journalistikken. 

Frå 1901 til 1904 redigerte han bladet til Arbeidarpartiet, Det tyvende Århundrede. Frå 1903 til 1906 var han redaktør i Arbeidarparti-avisa Social-Demokraten, og frå 1909 til 1913 var han redaktør i ei anna Arbeidarparti-avis, den Hamar-baserte Demokraten. 

Utover redaktørverva sine er Kringen i ettertida mest kjend for den norske omsetjinga av «Internasjonalen».

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olav Kringen» frå ,  den 20. januar 2020.  
 

Folk frå Vågå
Norske redaktørar
Arbeidarrørsla
Redaktørar for Dagsavisen eller forløparar
Folk frå arbeidarrørsla i Noreg
Ola Vangen

Ola Vangen () var ein norsk bonde og lyrikar. Han var fødd på Østvangen i Vingelen i Tolga i Hedmark , og køyrde  som dei fleste andre bønder i distriktet kol for koparverket på Røros. 

Vangen skreiv ei vise frå denne sysselsetjinga som blei svært kjend: «En bondemand på isen gaar, den sorte kuld at kjøre». Ho blei omdikta til ei slags folkevise, sungen på bygdemål med refrenget «Ei kjørd i fjor, ei kjør i år, ei ska te åres fill kjøre».

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ola Vangen» frå ,  den 20. januar 2020.

Litteratur 
Eystein Eggen: Vingelen. Sogeminner frå heimbygda, 1943.

Norske gardbrukarar frå 1700-talet
Folk frå Tolga
Norske lyrikarar
Dove Cameron

Chloe Celeste Hosterman (), kjend som Dove Cameron, er ein amerikansk skodspelar og songar. Ho har spelt hovudrolla i Disney Channel-serien Liv og Maddie og Mal i Descendants.

USA-amerikanske skodespelarar
Toyota Prius

Toyota Prius er ein familiebil frå japanske Toyota. Han blei introdusert i 1997 som ein av dei første serieproduserte hybridbilane.

Bilar
Skipingar i 1997
Toyota
Dronning Dagmars død

«Dronning Dagmars Død» (eller «Droning Dagmars dødelige Affgang») er ei gammal dansk folkevise som handlar om dronning Dagmar av Danmark, som var gift med Valdemar Sejr og døydde i barsel.

Utgåver
Ei utgåve av visa kom ut i Anders Sørensen Vedel si songbok Hundredvisebogen. Denne er blitt spreidd til nabolanda.
Det finst også ein versjon i 3. del av Svend Grundtvig sitt verk Danmarks gamle Folkeviser som DgF 135.

Frå Noreg har Ludvig Mathias Lindeman skrive opp to melodiar til visa, ein frå Vestfold og ein frå Solør.

I TSB katalogen er visa typologisert som C 6. I tillegg til Danmark (DgF 135) er visa også kjend i Sverige og på Færøyane.

Innspelingar 
Birgitte Grimstad song visa på debutplata si Brigitte Grimstad i 1966 med ein dansk melodi. Teksten og den danske melodien står i Birgitte Grimstad si bok Menneskeviser frå 1972.

I 1996 sang Sinikka Langeland inn songen med ein melodi frå Solør på ein CD som var bilag til Norsk folkeminnelag sitt skrift nr. 142. Han blei også gjeven ut separat som «Stengen var af røde guld» i 1987. Langeland syng også songen på «Lille Rosa: Kjærlighetsballader» frå 2000.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dronning Dagmars død» frå  og «Dronning Dagmars død» frå ,  den 21. januar 2020.

Bakgrunnsstoff

Danske songar
Svenska skidspelen 1994

Svenska skidspelen 1994 vart avvikla i Falun helga 12. og 13. mars 1994.  Hopprennet vart avlyst grunna sterk vind.

Menn

30 km 

Dato: 12. mars

4 x 10 km stafett 

Dato: 13. mars

Kvinner

5 km klassisk stil

Dato: 12. mars

4 x 5 km stafett 

Dato: 13. mars

Kjelder
Sportsboken 94-95. Chr. Schibsteds Forlag. 1994.

Idrettstilskipingar i Sverige
Sport i 1994
Havgeit

Havgeit, sjøgeit eller fiskegeit er eit fabeldyr som har framkroppen til ei geit og bakkroppen til ein fisk.

Stjernebildet Steinbukken blir ofte framstilt som ei havgeit. Dette har vore gjort sidan bronsealderen i Mesopotamia. Då brukte babylonarane nemninga , 'Geitefisken', til å symbolisera guden Ea.

Gresk tradisjon

Gammal gresk mytologi hadde førestillingar om havgeiter. Ifølgje soga var den første havgeita Pricus, som blei skapt av guden Chronos. Seinare blei Pricus opphavet til alle dei andre havgeitene, som var svært smarte, hadde taleevne og var elska av gudane. Dei likte å halda til ved kysten, men dersom dei gjekk på land blei dei straks gjort om til vanlege geiter. Pricus, som hadde same eigenskap som far sin Chronos til å kontrollera tida, skrudde tida tilbake ei rekkje gonger for å gjera desse geitene om til havgeiter att. Til slutt valde han å la dei gå på land, og blei den einaste gjenverande havgeita.

Jødisk tradisjon
Det finst også havgeiter i jødisk folkeminne. Som andre vesen i havet må dei ofra seg til monsteret Leviatan når tida kjem. Ein sjømann skal ha funne ei havgeit langt ute til havs. På horna hennar stod det innskrive: «Eg er eit lite sjødyr, men eg har reist tre hundre parasang for å ofra meg sjølv som mat til leviatanen.»

Sjå òg
Havfrue
Hippocampus
Ichthyokentaur

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sea goat» frå ,  den 21. januar 2020.  
 
Dyr i gresk mytologi
Jødisk mytologi
Fabelvesen i havet
Mytologiske fiskar
Mytologiske geiter
Våren av Sigrid Undset

Våren (opphavleg skrive Vaaren) er ein roman frå 1914 av den norske forfattaren Sigrid Undset.

Hovudpersonane i romanen er det unge paret Rose Wegener og Torkild Christensen. Dei giftar seg og stiftar ein heim, men kjem frå kvarandre ette at dei mister sitt første barn. Dei skil seg på ein fredeleg og danna måte. Då dei møter kvarandre att etter fleire år, tek dei oppat forholdet.

Litteraturhistorikaren Liv Bliksrud har skrive at romanen «er blant Undsets mest belærende og moraliserende»,  med den sterke vektlegginga si av tydinga til ekteskapet.
 
Romanen blei tatt med i 1967-utgåva  av Norges nasjonallitteratur som det einaste verket frå forfattarskapen til Undset.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Våren» frå ,  den 22. januar 2020.

Bakgrunnsstoff 

 Utgåva frå 1999 ved Nasjonalbiblioteket (tilgang for norske IP-adressar)

Norske romanar
Sigrid Undset
Bøker frå 1914
Lister og Mandal prosti

Lister og Mandal prosti er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Lyngdal, der Lyngdal kyrkje er prostikyrkje.

Ved kommunereforma vart fleire kommunesamanslåingar gjennomførte i Agder 1. januar 2020. Enkelte sokn vart overførte mellom prosti, og Lister prosti og Mandal prosti vart slegne saman til Lister og Mandal prosti.
								
Prostiet er inndelt i sokn.

Sokn og kyrkjer i Lister og Mandal prosti 

Farsund kommune:
 Farsund sokn
 Frelserens kyrkje
 Herad kyrkje
 Spind kyrkje
 Lista sokn
 Vanse kyrkje
 Vestbygda kapell

Flekkefjord kommune:
 Bakke sokn
 Bakke kyrkje
 Flekkefjord sokn
 Flekkefjord kyrkje
 Gyland sokn
 Gyland kyrkje
 Hidra sokn
 Hidra kyrkje

Hægebostad kommune:
 Eiken sokn
 Eiken kyrkje
 Hægebostad sokn
 Hægebostad kyrkje

Kvinesdal kommune:
 Feda sokn
 Feda kyrkje
 Fjotland sokn
 Fjotland kyrkje
 Knaben kapell
 Netlandsnes kapell
 Kvinesdal sokn
 Kvinesdal kyrkje

Lindesnes kommune:
 Bjelland sokn
 Bjelland kyrkje
 Holum sokn
 Holum kyrkje
 Laudal sokn
 Laudal kyrkje
 Lindesnes sokn
 Spangereid kyrkje
 Valle kyrkje
 Vigmostad kyrkje
 Mandal sokn
 Harkmark kyrkje
 Mandal kyrkje
 Marnardal sokn
 Bjelland kyrkje
 Laudal kyrkje
 Øyslebø kyrkje

Lyngdal kommune:
 Grindheim sokn
 Grindheim kyrkje
 Konsmo sokn
 Konsmo kyrkje
 Kvås sokn
 Kvås kyrkje
 Lyngdal prostisokn
 Lyngdal kyrkje (prostikyrkje)
 Austad kyrkje
 Korshamn kapell

Sirdal kommune:
 Sirdal sokn
 Haughom kapell
 Kvævemoen kapell
 Lunde kyrkje
 Tonstad kyrkje

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Agder bispedømme: Prostiene i Agder og Telemark

Agder fylke
Prosti i Agder og Telemark bispedømme
Verdscupen i alpine greiner 1990/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1990-sesongen  tok til 8. august 1989 i Las Leñas i Argentina og vart avslutta 18. mars 1990 i Åre i Sverige. Turneringa omfatta 31 renn og 33 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 6 super-g-renn, 8 utforrenn og to kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn i slalåm og utfor. 

Petra Kronberger frå Austerrike vann striden om den store FIS-premien, framom landskvinna
Anita Wachter. Tredjeplassen i turneringa tok Michaela Gerg frå Vest-Tyskland.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Super-g

Utfor

Kombinasjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 1989/90» frå ,  den 22. januar 2020.  
 

Alpine greiner
Sport i 1990
Planetkjerne

Planetkjerne er dei inste laga til ein planet. 

Kjernane til steinplanetane i solsystemet er hovudsakleg bygde opp av jern som kan vera fast og/eller flytande. Jordkjernen er sett saman av faste og flytande lag. 

Gasskjemper har også kjernar, men samansetjinga deira er omdiskutert. Moglege materiale er den tradisjonelle blandinga av stein og jarn, is eller flytande metallisk hydrogen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Planetkärna» frå , og «Planetary core» frå  den 23. januar 2020.  
 

Planetar
Bibcode

Bibcode er ein identifikator brukt av ei rekkje astronomiske datasystem for å spesifiera litteraturreferansar. Bibcode blei utviklet for bruk i SIMBAD og NASA/IPAC Extragalactic Database (NED), men er no meir utbreidd i bruk – for eksempel i NASA sitt Astrophysics Data System. Koden har ei fastlagd lengd på 19 teikn og har denne forma:
YYYYJJJJJVVVVMPPPPA
der YYYY er årstalet for referansen og JJJJJ er ein kode som indikerer kvar referansen blei publisert. I tilfellet med ein artikkelreferanse er VVVV bandnummeret, M indikerer seksjonen i artikkelen der referansen blei bublisert (for eksempel B for ein bokstavseksjon), PPPP viser startsiden og A er den første bokstaven i etternamnet til den første forfattaren. Punktum (.) blir brukt for å fylla ubrukte felt og for å få felta til å bli den fastlagde lengda om koden er for kort. Dette gjer ein til høgre for publikasjonskoden og til venstre for band- og sidenummera. 

Nokre kodedøme:

Sjå òg 
 Digital object identifier

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bibcode» frå ,  den 23. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene: 

Elektroniske dokument
Identifikatorar
Astronomi
John Barbour

John Barbour () var ein skotsk diktar, kjend som den føste større diktaren til å nytta låglandsskotsk (skotsk).
Barbour skreiv eit stort epos, The Brus (The Bruce) om den skotske fridomskampen under Robert Bruce.

Liv

John Barbour kan ha blitt fødd rundt 1320 om nedteikninga av alderen hans som 55 i 1375 er rett. Fødestaden hans er ikkje kjend, men både Aberdeenshire og Galloway gjer krav på han.

Barbour opptredde først i historiske kjelder i 1356, då han blei forfremja til erkdiakon i Aberdeen frå ein post han hadde hatt i under eit år ved domkyrkja i Dunkeld. Frå dette har ein slutta at han også var til stade i pavestaden Avignon i 1355. I 1357, då David II kom tilbake til Skottland frå eksil og igjen verka som aktiv konge, fekk Barbour eit brev som gav han trygg ferdsle gjev England til Universitetet i Oxford. Han studerte ved Oxford og i Paris.

Etter av David II døydde i 1371 tente Barbour ved hoffet til Robert II i fleire ulike stillingar. Det var på denne tida han dikta The Brus. I 1377 fekk han ti pounds Scots i gåve for dette, og frå 1378 ein livspensjon på twenty shilling. 

Den einaste biografiske kunnskapen om dei seinær åra hans kjem frå signaturen hans som vitne i Register of Aberdeen i 1392. Ifølgje nedteikningar i St Machar-kyrkja i Aberdeen døydde han 13. mars 1395. Barbour sytte for å få sagt messer for seg sjølv og foreldrene sine i kyrkja, og dette blei gjort i St Machar-kyrkja fram til reformasjonen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «John Barbour» frå  og «John Barbour (poet)» frå , den 23. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Svensk uppslagsbok. Malmö 1939
 

Skotske diktarar
Fødde på 1300-talet
Forfattarar frå 1300-talet
Visdomstann

Visdomstann er den tredje og bakerste jekselen i kvar kjevehalvdel. Ei visdomstann er tann nummer åtte frå midten av kjeven, heilt bakerst i munnhólet. Ein finn desse både oppe og nede på begge sider av kjeven. Mennesket kan altså til saman ha fire visdomstenner, og desse veks ut mellom 18 og 26 års alder.  

Det hender òg at nokre menneske manglar ei eller fleire visdomstenner, eller at eit menneske har ekstra visdomstenner i tillegg til dei fire som er vanlege å ha.

Anatomi 
Til tross for at ei visdomstann ikkje har dårlegare eigenskapar enn dei andre tennene, så vert ho oftare vond og plagsam, og må trekkast ut av tannlege eller spesialisttannlege i kjevekirurgi. Ei mogleg årsak er at det er vanskelegare å nå fram til ho med tannkost, så tanna vert angripen av karies. Det hender òg at tanna vert dekt heilt eller delvis av tannkjøtet i eit lag som vert kalla operculum. Laget gjer at tanna vert vanskeleg å halda rein samstundes som det å gjera reint risikerer å skada operculum. 

Ein annan grunn til at ei visdomstann ofte vert vond og plagsam og må fjernast er at dei ofte ikkje veks fram riktig, til dømes at dei legg press på andre tenner. I desse tilfella kan det vera betre å fjerna den aktuelle visdomstanna.

Problem 

Det hender at ei årsak til tannverk i samband med visdomstenner er ein bakterieinfeksjon i tannkjøtet, kalla pericoronit. 

Når visdomstanna er trekt ut eller har vorte operert kan blødning oppstå under det etterfølgande døgnet. Illeluktande og illesmakande væske i munnhólet er ikkje uvanleg. For å redusera desse problema og infeksjonsrisikoen bør ein pasient skylja munnen etter instruksjon frå tannlege.  

Eldre pasientar opplever ofte fleire problem med visdomstennene sine enn yngre pasientar.

Førekomst 
Alle får ikkje fire visdomstenner. Urbefolkninga i Tasmania har i stort sett alle fire visdomstenner - medan urbefolkninga i Mesoamerika i prinsipp manglar alle visdomstenner.

Referansar 
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Visdomstand» frå ,  den 23. januar 2020.  
 
Tenner
Hearts of Iron IV

Hearts of Iron IV (forkorta HoI4) er eit videospel laga av Paradox Interactive som vart utgjeve juni 2016 og er oppfølgjaren til Hearts of Iron III.

Spelet går ut på å styre ein nasjon gjennom andre verdskrigen. Spelet startar i 1936 og det er mogleg å spele som alle nasjonar tilgjengeleg på kartet. Som andre Paradox-spel, skjer spelet i samtid og nyttar pausar.

Innhald 

 Avansert diplomati 
 Ha din eigen fraksjon
 Moglegheita å bruke stridsvogn, fly, skip og masseøydeleggingsvåpen 
 Eit kart med vêr, årstider og ulike typar terreng
 Forsking

Sjølve spelet 
Spelet har to startdatoar - ein i 1936 og ein i 1939. Handlinga i spelet skjer på eit kart som er oppdelt i forskjellige statar. Desse statane har eit gjeve folketal, og ein kan innlemme ein del av desse i armeen, flyvåpenet og marinen deira. Økonomien i HoI4 består av to forskjellige typar fabrikkar, «civilian factories» og «military factories». Dei forskjellige fabrikkane har forskjellige funksjonar: Sivile fabrikkar bruker ein til å bygge andre bygningar som luftvern og festningar eller til å kjøpe ressursar frå andre land. Militære fabrikkar blir brukte til å lage ulike reiskap som skytevåpen eller artilleri. 

Kvart land har eit idétre (såkalla «focus tree»), men berre nokre har eit unikt tre, dei fleste har eit generisk tre. Kvar idé tar, med nokre unntak, vanlegvis 70 dagar å fullføre og har eit x distinkt utfall.

Mottaking 
Hearts of iron 4 fekk gode kritikkar, med ein poengsum på 88 frå PC Gamer og 10/10 frå Gamer.no. IGN ga spelet 9/10 poeng.

Utvidingar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
Offisielt nettstad
Hearts of Iron IV Wiki
Det offisielle forumet for brukarar

Storstrategispel
Strategidataspel
Windows-spel
Dataspel frå 2016
Ferdinand de Lesseps

Vicomte Ferdinand de Lesseps () var ein fransk diplomat som stod bak bygginga av Suezkanalen og gjorde eit mislukka forsøk på å bygga Panamakanalen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ferdinand de Lesseps» frå ,  den 29. januar 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Folk frå Versailles
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Franske diplomatar
Anne Geneviève de Bourbon

Anne Geneviève de Bourbon (), hertuginne av Longueville, var ei fransk adelskvinne som var politisk aktiv under Fronden. 

De Bourbon var dotter av Henrik II av Bourbon og Charlotte de Montmorency og syster til Louis II Condé. Ho blei gift i 1642 med Henri II av Orléans, hertug av Longueville.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Anne Geneviève de Bourbon» frå ,  den 25. januar 2020.  
 

Franske adelege
Karl Edvard Stuart

Karl Edvard Stuart (), på engelsk Charles Edward Stuart, fullstendig namn Charles Edward Louis John Casimir Sylvester Severino Maria Stuart, òg kalla The Young Pretender men mest kjend som Bonnie Prince Charlie, var ein skotsk og engelsk tronpretendent.

Han var son av Jakob Edvard Stuart (The Old Pretender) og soneson av kong Jakob II av England og VII av Skottland. Han var også sonedotterson til den siste krigarkongen av Polen, Jan III Sobieski. Kravet hans på den skotske trona blei støtta av dei såkalla jakobittane.

Liv 

Karl Edvard Stuart var fødd 31. desember 1720 i Roma, i Palazzo Muti, som far hans var blitt gjeven til å bu i av pave Klemens XI. 

Foreldra hans var den britiske tronpretendenten Jakob Edvard Stuart (James Francis Edward Stuart James), son av den avsette kong Jakob II og VII, og Maria Clementina Sobieska, barnebarn av John III Sobieski. Han voks opp i Roma og Bologna. 

I desember 1743 utnemnde far hans Karl Edvard til regent. I 1744 drog Karl Edvard til Paris for å vinna kongemakta tilbake med fransk hjelp. Då ein engelsk flåte dukka opp i den engelske kanalen, gav franskmennene opp forsøket. I 1745 drog Karl Edvard åleine over til Skottland og starta jakobittopprøret. Ein del skottar frå høglanda stilte seg på hans side, og 18. september kunne han i Edinburgh proklamera far sin som konge.

Han fekk no løfte om fransk hjelp og marsjerte med kring 5 000 menn inn i England, men måtte snart venda tilbake mot nord. 16. april 1746 leid Karl Edvard eit avgjerande nederlag i slaget ved Culloden og drog deretter runt i Skottland i under fem månader som ein flyktning, med ein pris på 30 000 pund sterling på hovudet. Til slutt forkledde Flora MacDonald han som tenestejenta si Betty Burke og smugla han i ein liten båt til øya Skye. Derfrå reiste han med den franske fregatten L'Heureux, og steig i land i Frankrike i september. 

Ved freden i Aachen gjekk Frankrike med på å utvisa Karl Edvard frå landet.

Karl Edvard forsvann frå soga i fleire år, men oppheldt seg i 1750 og sannsynlegvis i 1754 i London, der han var verksam med kupplanar. Seinare forfall han til drikk og utsvevingar. I 1772 gifta han seg med Lovisa av Stolberg-Geldern var ulukkeleg og barnlaust og blei oppløyst i 1784. Han fekk ei dotter med elskarinna si Clementina Walkinshaw, Charlotte Stuart (1753-1789), som han erklærte som ektefødd i 1783.

Dei siste åra av livet levde Karl Edvard sjuk og aldra i Roma. Han døydde same stad som han var fødd, i Palazzo Muti i Roma.

Karl Edvard Stuart i kulturen
Karl Edvard Stuart fekk ei viktig stilling i jakobittisk og britisk kultur. Flukta hans til Skye er mellom anna omtalt i «The Skye Boat Song» frå 1884, og i den irske songen «Mo Ghile Mear» frå 1700-talet. Den irske folkesongen «Óró sé do bheatha abhaile» er også knytt til tronpretendenten. 

Soga om opprøret hans inspirerte dei seinare romanane Waverley av Walter Scott og The Master of Ballantrae av Robert Louis Stevenson.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Karl Edvard Stuart» frå ,  den 25. januar 2020.  

Folk frå Roma
Skotske kongelege
Jakobittiske tronpretendentar
The Marvelous Misadventures of Flapjack

The Marvelous Misadventures of Flapjack (norsk tittel: Flapjacks fantastiske eventyr), også kjend som The Misadventures of Flapjack eller berre Flapjack, er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Thurop Van Orman for Cartoon Network. Serien hadde premiere i USA den 5. juni 2008 og handlar om ungguten Flapjack (spelt av Orman) som er oppseda av kvalen Bubbie (Roz Ryan) og som blir opplært av piraten Captain K'nuckles (Brian Doyle-Murray). Trioen opphaldar seg i Stormalong Harbor, der det meste av serien går føre seg, medan dei leiter etter den segnomspunne øya Candied Island.

Van Orman, som la fram ideen til Cartoon Network allereie i 2001, innlemma sine eigne barndomsdraumar om eventyr på havet i serien. Etter tre sesongar og 46 episodar, avslutta serien 30. august 2010. Medan serien gjekk, vart Flapjack nominert til to Primetime Emmy Awards, to Annie Awards og ein Golden Reel Award.

Reprisar av serien har vorte sende på kanalen Boomerang, frå 11. juni til 29. juli 2018.

Bakgrunnsstoff 
 

Cartoon Network
Fjernsynsseriar frå 2000-åra
Fjernsynsseriar frå 2010-åra
USA-amerikanske fjernsynsseriar