Aklavik

Aklavik (engelsk uttale , inuvialuktun Akłarvik, med tydinga 'grizzlybjørn-stad') er ein busetnad i Inuvik-regionen i Nordvestterritoria i Canada. Fram til 1961 var staden, med eit folketal på over 1500, regionalt administrasjonssenter for styresmaktene i territoriet.

På grunn av flaum fleire gonger i området bygde styresmaktene ut den nye busetnaden Inuvik  aust for Aklavik. Denne nye staden var meint å erstatta Aklavik fullstendig, men mange av innbyggjarane på staden valde å ikkje flytta, og heldt Aklavik i live som busetnad. I 2018 hadde han eit folketal på 623.

Historie 

Aklavik byrja utvikla seg tidleg på 1900-talet etter at Hudson's Bay Company opna ein handelspost her i 1912. Den katolske kyrkja grunnla ein misjon her i 1926. Aklavik ligg ved Peel Channel, og blei eit transportsenter på Mackenzieelva. Busetnaden ligg òg i eit godt fangstområde.

Aklavik blei del av Northwest Territories and Yukon Radio System (NWT&Y) i 1925. NWT&Y var eit pionersystem som spelte ei kritisk rolle i kommunikasjonstilbodet i Nord-Canada. Det blei drive av Royal Canadian Corps of Signals (RC Sigs). NWT&Y-stasjonen i Aklavik hadde kallesignalet VEF.

I 1949 skipa den kanadiske marinen ein signaletterretningsstasjon i Aklavik. Han var i drift til 1961. Etter at han blei stengd blei operasjonen flytta til ein nybygd stasjon i Inuvik.

På 1950-talet hadde staden over 1600 innbyggjarar. Men Peel Channel var utsett for flaum, og elvebreiddene blei vaska vekk. Dei gjentekne flaumane førte til at styresmaktene vedtok å byggja ein ny busetnad i noverande Inuvik, og planla å avvikla Aklavik.

På 1960-talet skipa rektoren ved skulen i Aklavik, A.J. (Moose) Kerr, ein komite for å redda busetnaden. Innsatsen verka, og Aklavik har halde fram som samfunn. Den lokale skulen er kalla opp etter han.

Staden har ein skule med rundt 150 elevar frå barnehagealder til 12. klasse (K-12).  Aurora College tilbyr vaksenundervising  ved Community Learning Centre.

Det er tre landhandlar på staden: Aklavik General Store, Stantons Northern Store, sistnemnde driven av The North West Company. Det finst ein stasjon her for Royal Canadian Mounted Police med tre personar, eit helsesenter med fire sjukepleiarar, og eit kontor for Canada Post. Aklavik Lodge og Aklavik Inn (Bessie's Boarding House) har rom for besøkande. Det finst også to taxiselskap her.

Som dei fleste busetnadane i nord har Aklavik eit samfunnshus og ein idrettshall knytt til skulen. Noko som er mindre vanleg er at det også er ein symjehall her.

Ein kan berre nå staden luftvegen, via Aklavik/Freddie Carmichael Airport, og om vinteren på ein isveg direkte frå Inuvik over elvene i Mackenziedeltaet. Når elva er open, vanlegvis frå juni til september, kan sjøfly nytta Aklavik Water Aerodrome.

Landkrav 
Aklavik er ein av dei få stadene i NVT som er del av landkrava til to ulike urfolksgrupper. Han er rekna med i både Inuvialuit Settlement Region og Gwich'in Settlement Region.

Inuvialuitfolk, som fekk sitt krav Inuvialuit Final Agreement stadfesta i 1984, er representerte gjennom Aklavik Community Corporation, som er del av Inuvialuit Regional Corporation.

Gwich'infolk i Aklavik er dekka av Gwich'in Comprehensive Land Claim Agreement, som blei underskrive i 1992. Dei er representerte gjennom Ehdiitat Gwich'in Council og av Aklavik First Nation.  Ehdiitat Gwich'in Council er igjen del av Gwich'in Tribal Council.

Innfødde folk 
Inuvialuitfolk i Aklavik, ei inuittisk gruppe, er hovudsakleg uummarmiutar. Dei er etterkomarar etter nunamiutar, inupiatfolk som vandra hit frå Alaska tidleg på 1900-talet. Etter konfliktar med dei lokale siglitfolka i byrjinga, blei det etterkvart samkvem og giftarmål mellom dei to gruppene. Siglitfolk leid store dødstal som følgje av nyinnførte infeksjonssjukdommar. Inuittane snakkar uummarmiutun, som er særs likt inupiaq, men er gruppert i lag med inuvialuktun.

Gwich'infolk tilhøyrer First Nations, og er ei gruppe denefolk frå Arktis. Dei held til i delar av Alaska i USA, og Yukon og NVT i Canada. Språket deira er gwichʼin, som høyrer til dei athabaskiske språka.

Klima 
Aklavik har subarktisk klima (Dfc), typisk for Nord-Canada, med milde somrar og kalde vintrar som varer det meste av året. Makstemperaturer ligg ofter under nullpunktet. Det kan opptre frost til eikvar tid på året.

Folkesetnad 

Ved folketeljinga i 2021 utført av Statistics Canada hadde Aklavik   innbyggjarar som budde i  av dei totalt  private bustadane på staden, ei endring på -9,2 % frå innbyggjartalet på  i 2016.

Som med mange andre busetnadar i NWT er store delar av innbyggjarane, her 93,2 %, urfolk. Til skilnad frå mange andre stader har Aklavik urfolk frå ulike grupperingar: 53,4 % inuittar, 33,9 % First Nations4,2 % métis og 8,5 % som ikkje er urfolk.

Kjende folk frå Aklavik 

 Frank Carmichael, fangstmann og folkevald for Mackenzie West and Mackenzie Delta
 Nellie Cournoyea, Premier of the Northwest Territories
 Glenna Hansen, Commissioner of the Northwest Territories
 Robert C. McLeod, folkevald for Inuvik Twin Lakes
 Abe Okpik, den fyrst inuitten som blei folkevald til Legislative Assembly of the Northwest Territories og var føregangsmann for Project Surname for å erstatta disc number-systemet
 Rick Rivet, sahtu-métis ny-ekpresjonistisk målar
 Vince Steen, forlkevald for Nunakput
 Willie Thrasher, musikar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Aklavik» frå ,  den 22. desember 2022.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader i Nordvestterritoria