alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mariell Øyre

Mariell Øyre () er ein norsk fotograf, bloggar, redaktør og forfattar frå Årdal, ei stund busett i London. Ho er aktiv på nynorskbloggen hjartesmil.com.

Bibliografi

Kjelder

Presentasjon av Mariell Øyre på Samlaget.no

Forfattarar frå Årdal
Norske romanforfattarar
Jostein Avdem Fretland

Jostein Avdem Fretland () er utdanna komponist frå Lærdal. I tillegg er han musikar, skrivar og forfattar. Han var ei tid busett i London.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

Kjelder
 Presentasjon av Jostein Avdem Fretland på Samlaget.no
 Presentasjon av Mariell Øyre og Jostein Avdem Fretland på Samlaget.no

Bakgrunnsstoff
 Om Jostein Avdem Fretland i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Lærdal
Norske komponistar
Norske romanforfattarar
Kjellaug Ese

Kjellaug Ese () er ein norsk-amerikansk sjukepleiar og forfattar. 

Ho vart fødd i Balestrand og emigrerte til USA i 1956, der ho utdanna seg til anestesisjukepleiar og busette seg i Minnesota. Ese har arbeidd som anestesisjukepleiar ved Mayo-klinikken i Rochester i Minnesota. Seinare dreiv ho ein privat pleieheim. Sommaren 2018 flytta Ese tilbake til Norge og busette seg i Sogndal.

Bibliografi

Bøker

Lydbøker

Kjelder
Kjellaug Ese i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
 Sogn Avis, 4. mai 2019

Norsk-amerikanarar
Norske lyrikarar
Forfattarar frå Balestrand
Forfattarar frå Sogndal
Arnfinn Berstad

Arnfinn Berstad () var ein norsk forfattar og heradsskogmeister. Han vaks opp i Kjølsdalen i Eid, og var busett i Verdal. Han gjekk på Møre folkehøgskule i 1935-1936 og Statens Skogskole i Steinkjer i 1937. Han var heradsskogmeister i Soknedal, Rennebu, Oppdal i 1944-1946, på Ålesundshalvøya 1947-1955 og Indre Romsdal 1955-1981. Berstad har vore aktiv i kommune- og fylkespolitikken. Han var formann i Norges Herredsskogmesterlag i 19 år.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

 Gravminner i Norge

Bakgrunnsstoff
Om Arnfinn Berstad i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske lyrikarar
Forfattarar frå Eid
Ufisk

Ufisk er eit omgrep brukt om fiskeslag ein fiskar som ikkje blir rekna som etande. Oppfattingar om kva som er ufisk og kva som er matfisk kan vera ulike ut frå tid og stad. Dei kan dermed verdsetjast som matfisk av nokre folk, men ikkje av andre.
Ein kan framleis fiska etter fisk rekna som ufisk, anten for bruk til andre føremål (som fiskemjøl og eksport) eller ved sportsfiske.

Både breiflabb (marulk) og steinbit blei tidlegare rekna som ufisk i Noreg, men blir i dag etne og er gjerne rekna som delikatesser.
Håbrann, pigghå, makrell og makrellstørje er også artar som tidlegare kunne reknast som ufisk, men gjekk over til å bli utbreidd mat i løpet av 1900-talet.
Gjedde har tradisjonelt vore rekna som ufisk i Noreg og matfisk i Sverige.
Andre fiskeslag som til ein viss grad framleis blir rekna som ufisk i Noreg er 
augepål,
berggylte,
knurr,
kolmule,
lake,
lodde,
lysing,
skate,
skolest,
suter,
sypike, og
sørv.

Fisk rekna som ufisk kan sjå ufyseleg eller skremmande ut, 
ha mykje bein eller ha dårleg smak ved nokre høve, til dømes til visse tider eller ved feil tilreiing.
Nokre av dei kan vera rekna for å ha eit ekkelt levesett - nord i Noreg har ein unngått makrell fordi det blei sagt at han åt lik.
Annan ufisk kan skapa problem under fisket, som håbrann, som både kunne eta fanga fisk og øydeleggja fiskereiskapar.
Ein nyare ufisk i Noreg, sørv, kan forringa vasskvaliteten.

Ufisk er eit omgrep som er særleg knytt til norsk kultur. I mange andre kulturar finst ikkje skiljet mellom god matfisk og ufisk. Omgrepet finst til dømes ikkje i samisk kultur. Derimot kan ein finna mattabu mot visse typar fisk i visse religiøse tradisjonar, som jødisk kasjrut og muslimsk halal. Her er fiskar som ikkje har (synlege) skjel forbodne å eta. Forbodet kan til dømes gjelda ål, hai, steinbit, sverdfisk og størje.

Sjå òg
Udyr
Ugras

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Ufisk er festfisk. Fjernsynskjøkkenet 1979 ved NRK.no

Fisk
Fiske
Norsk kultur
VM i skiskyting 1971

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1971, den 11. i rekka, vart avvikla i Hämeenlinna i Finland 6. og 7. mars 1971. Det var andre gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i Hämeenlinna.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.

20 km 

Dato: 6. mars

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 7. mars

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1971» frå ,  den 10. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1971
1971 i Finland
Idrettstilskipingar i Finland
Eyjolv Dådaskald

Eyjolv Dådaskald var ein skald som var aktiv tidleg på 1000-talet. Tilnamnet «Dådaskald» kan vere avleitt av at han dikta høgstemt om Eirik Håkonsson Ladejarl sine dådar (dáð tyder 'dåd' eller 'dugeleg gjerning').

Utanom det ein kan lese seg til i diktinga hans, veit ein ingen ting om Eyolv Dådaskald, heller ikkje om han var norsk eller islandsk. 
Han er rekna som ein av hirdskaldane til Eirik jarl, i den tida då Eirik jarl hadde styringa med Noreg (i åra 1000-1015).

Det einaste diktverket av Eyjolv Dådaskald som ein kjenner til, er 8 vers av «Bandadråpa», som handlar om dei tidlege «dådane» til Eirik jarl; drapet på Skofte Skagesson på Møre, om å bli jarl i ung alder, hans vikingtokt i Austersjøen og åtaket på den russiske byen Staraja Ladoga (Aldeigju). Ein trur at namnet på dråpa er avleitt av bruk av ordet banda i teksten, t.d. i refrenget: Dregr land at mun banda ('Legg under seg land etter gudane si vilje').

Deler av Bandadråpa er sitert i Fagerskinna og i Heimskringla, i Soga om Olav Tryggvasson.

Eyjolv Dådaskald er ført opp i Skaldatal som ein av skaldane hos Eirik jarl.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)

Skaldar
Folk frå vikingtida
Folk frå norrøn tid
Folk i Skaldatal
Jekaterina Jurlova

Jekaterina Viktorovna Jurlova () er ein russisk skiskyttar, fødd i Leningrad, som vann VM-gull på 15 km i 2015.

Jurlova vart nummer seks i 7,5 km sprint og kom sjuandeplass i 15 km normalprogram under VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk. Under VM i skiskyting 2015 i Kontiolahti vart ho verdsmeister på 15 km etter prikkfri skyting, vel 23 sekundar føre Gabriela Soukalová frå Tsjekkia. Det var Jurlovas aller fyrste pallplass i verdscupen i skiskyting. I januar 2016 vart ho nummer tre på sprinten under verdscuprenna i italienske Antholz, dagen etter vann ho jaktstarten.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jekaterina Wiktorowna Jurlowa» frå ,  den 10. februar 2016.  
 

Russiske skiskyttarar
Leirtrast

Leirtrast (Turdus grayi) er ein fugl i trastefamilien.

Utbreiinga er frå Nord-Colombia, gjennom Mellom-Amerika inkludert austlege Mexico og litt inn i den absolutt sørlegaste delen av staten Texas i USA. Dette er nasjonalfuglen i Costa Rica, der han er godt kjend som yigüirro.

Skildring 
Generell er dette ein nokså einsfarga brun trast som liknar andre i slekta som til dømes hofuglar av svarttrast i Eurasia, men med bleikare nebb.  Han har omtrent same kroppslengd eller litt mindre: 23-27 centimeter, og veg 74-76 gram i gjennomsnitt. Nebbet er svakt farga gulgrønt med mørk base mot nebbrota. Beina er rosa eller hudfarga, og iris er raudbrun. Fjørdrakta er litt lysare under enn over, lysast på flankane. Strupen er svakt stripa. Ungfuglar har svak marmorering på undergumpen.

Songen er sett saman av mange ulike, utydelege, men musikalske uttrykk som ofte blir tatt opp att uregelmessig.

I store delar av utbreiingsområdet sitt er han kjend i gardsrom og hagar, i likskap med andre trastar som vandretrast, svarttrast og måltrast. I 1977 valde Costa Rica yigüirro som eit nasjonalt symbol, trass i at mange andre artar i landet er mykje meir fargerike fuglar. Han blei vald på grunn av den sterke og melodiøse songen som alltid tar til i byrjinga av regntida. I tillegg, i motsetnad til mange av songfuglar i Costa Rica, har han vore kjend blant folkesetnaden sidan den tidlege historia i landet, takka vera tendensen til å leve i nærleiken av hus og busetjingar.

Leirtrasten sin vanlegaste føde er frukt eller virvellause dyr på eller nær bakken, einskildvis eller i par, men flokkar kan beite høgt i frukttre. Dei kan følgje vandremaur for å beita på små byttedyr som blir forstyrra av maurkolonnar.

Han byggjer ei kraftige, koppforma reir av gras, mose, fjører, blad og gjørme på eit fast fundament over bakken, som til dømes kan vere menneskelege konstruksjonar som glaskarmar. Mellom mars og juli legg hoa to til fire lyseblå egg med raudbrune og grå markeringar, og paret kan få to kull. Dei er aggressive når dei vernar reiret, og dei har vore kjende for å mobbe rovfuglar så store som kongeørn, men elles er dei ikkje særleg territoriale. Aggressiv åtferd mot eggparasittar kan forklare kvifor dei ikkje har utvikla fullkomen evne til å kjenne att framande parasittiske egg. Leirtrasten er ein av berre svært få fugleartar som delvis kastar ut egg, berre ca. 25 % av individa oppdagar og kastar ut parasittiske egg lagt av bronsetrupialar.

Storleiken på populasjonen er ikkje kjend og er trudd å vere aukande. Arten er klassifisert som livskraftig.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Clay-colored Thrush» frå ,  den 10. februar 2016.  

 Collar, N. (2016).  Clay-colored Thrush (Turdus grayi) In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 10. februar 2016 
BirdLife International (2016) Species factsheet: Turdus grayi . Henta frå http://www.birdlife.org den 10. februar 2016

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Trastefamilien
Fuglar endemiske til Sentral-Amerika
VM i skiskyting 1970

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1970, den 10. i rekka, vart avvikla i Östersund i Sverige 17. og 19. februar 1970. Det var andre gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i Sverige.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.

20 km

4 x 7,5 km stafett

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1970» frå ,  den 10. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1970
1970 i Sverige
Idrettstilskipingar i Sverige
Olga Vilukhina

Olga Gennadjevna Vilukhina () er ein russisk skiskyttar frå Mezjgorje i Basjkortostan som vann to sølvmedaljar under vinterleikane 2014 i Sotsji, og i 2012 tok ein bronsemedalje under VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding.

Merknadar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Olga Vilukhina» frå ,  den 10. februar 2016.  
 

Russiske skiskyttarar
Jens Brekke

Jens Brekke () er ein norsk lærar, kulturarbeidar og forfattar frå Vik. Brekke har mellom anna gjeve ut hefta Illustrert tyleskap med småhistorier, og Vetlaboki, eit songhefte for barnehagar. Han har vore fast kåsør i NRK Sogn og Fjordane i ei årrekkje.

Som medlem av musikkgruppa «Skjerpehaugen» har han vore med på to plater, og turnert i Folkeakademia med viseprogram saman med Ottar Wiik og Ragnar Hove.
Han er forfattar av bøkene Fangebrev (Selja 2008) om Olav Skjerven frå Vik, som sat nesten to år i tysk krigsfangenskap og Dei seie so...om sogningen, sunnfjordingen og nordfjordingen (Selja 2010) med illustrasjonar av Arnstein Mygland.

Brekke har vore leiar av Sivle-laget sidan starten i 2002. Han har stått bak nyutgjevingar av tekstar av Per Sivle, mellom anna Berre ein hund (Selja 2004).
I 1998 vart han tildelt Fylkesmålprisen, Vik kommune sin kulturpris 1999 og Målrosprisen 2000.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Cd-ar
 1995 - Her langs fjorden. Heilo. Med Ottar Wiik; Jens Brekke, trekkspel
 1999 - Vetlaboki : songar frå Vik barnehage. Vik barnehage. VIKCD 1999

Kjelder
Om Jens Brekke i Allkunne

Bakgrunnsstoff
Om Jens Brekke i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Vik
Norske sakprosaforfattarar
Norske diktarar
Folk frå Vik
Olav Vikøren

Olav Vikøren () var ein norsk lærar, misjonsmann og forfattar frå Vik. Han var busett mellom anna på Gjøvik.

Vikøren tok eksamen ved Stord lærarskule i 1904. Han arbeidde som lærar på Hafslo i Luster kommune 1905-1906, i Herand i Hardanger 1906-1912, i folkeskulen i Bergen 1912-1920, ved Bergen Bibelskole 1920-1921, som styrar ved Nordhordlands Folkehøgskule på Frekhaug 1921-1928 og som styrar ved Oppland Kristelige Ungdomsskole, Gjøvik 1928-1945. Han var leiar i Norsk Kristelig Forfatterlag og gav ut fleire bøker.

Ein av sønene, David Vikøren fødd 1926, var i fleire år leiar i Norges Rederforbund.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Olav Vikøren i Alkunne.no 
Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978 
 Gravminner i Norge

Bakgrunnsstoff
Om Olav Vikøren i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Vik
Norske romanforfattarar
Helge Gustavsen

Helge Gustavsen () er ein norsk lyrikar, oppvaksen i Øvre Årdal i Årdal kommune. Han har gitt ut 1 diktsamling.

Bibliografi

Kjelder
Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
 

Forfattarar frå Årdal
Norske lyrikarar
Sjur Årebru

Sjur Årebru () var ein norsk bonde og forfattar busett i Årdal. Han var skriftstyrar for Jol i Sogn. Årebru reiste i fleire år som forsikringsinspektør i Buskerud, Sør-Trøndelag og Sogn og Fjordane, og det første skodespelet hans, Valsjau, var inspirert av det han såg. Han gav ut fleire skodespel, dei var skrivne for frilynde ungdomslag og vart mykje brukte på festar og større tilstellingar.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval 
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
Gravminner i Norge

Bakgrunnsstoff
Om Sjur Årebru i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Årdal
Norske dramatikarar
Ørstabunaden

Ørstabunaden er ein bunad for Ørsta på Søre Sunnmøre. Omtalen her gjeld for kvinnebunaden, men det finst òg ein herrebunad og ein jentebunad.

Bunadsnemnda 
Etter at det i lang tid hadde det vore samla inn tekstilar og gamle broderi i bygda, vart kvinnebunaden ferdig utarbeidd i 1946-47 av Nemnda for Ørstabunaden. Sentralt i arbeidet var ørstakvinnene Mina Velle, Johanne Bøe, Signe Garmo, Elisabeth Krøvel og Nicco Ørstavik. Resultatet av arbeidet deira vart summert opp i eit brev frå 1947. Kunstmålar Karl Straume var med på arbeidet med å teikne ut rosene etter dei gamle mønstrene.

Utforming 
Særmerkt for Ørstabunaden er at han ikkje har forkle, der dei ni store rosene er brodert nede på sjølve skjørtet.  Ein meinte at frå gamalt var det ikkje brukt forkle med prydsaum i Ørsta, derimot sa dei gamle at stakken var blå og krota derpå. Difor har ikkje bunaden forkle.

Bunaden skal vere i svart eller mørkt blått ullstoff, og det høyrer til ei kollehuve og ein kep som er utarbeidd etter det ein før kalla kyrkjekåpe. Bunadskjolen er utforma i tradisjonell «sunnmørs-stil».

Prydsaumen på bunaden er utarbeidd etter eit rikt utval av gamle mønster og blir nytta slik: brodert bord rundt stakken nede, broderte roser på ryggstykket, livstykket, lomme og belte. Til prydsaumen er det nytta ulltråd i 10 fargar, og desse er kopiert så godt som råd er etter gamle broderi.

For brodéring av Ørstabunaden vert det nytta fem typer broderi-teknikkar: kvitsaum, kjedesting, silkesting, plattsaum, kontursting og knutesting (det er rekna som valfritt om ein vil brodére med knutar, eller nytte kvite perler).

Tilbehøyr  
Av bunadsølv er særskilt utarbeidd for ørstabunaden ein halsknapp og mansjett-knappar, etter mønster frå ein knapp som i si tid vart laga av ein smed frå Brekke i Ørsta. Ei ny sølje er laga spesielt for Ørstabunaden, med motiv frå broderiet på bunaden. Lommelåsen er i messing, og er forma etter ein gamal (1809) lås frå Moe i Ørsta.

Ørstaskjorta 
Skjorta til Ørstabunaden skal ha holsaumfald på erme-linningane, rundt om halsen og i opninga framme. På skulderlaskane har skjorta kvitt broderi. Skjortesoffet skal vere i 18-tråds heil-lin.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Norsk institutt for bunad og folkedrakt
 Broderte bunader av Anne Kristin Moe og Laila Durán (Tanum 2014)

Kultur i Ørsta
Bunader
Gustav Takle

Gustav Johannesson Takle () var ein norsk lærar og forfattar frå Brekke i Gulen kommune. Han gjekk på Sogndal folkehøgskule og på Voss mellomskule. Deretter gjekk Takle på  Elverum lærerskole og vart ferdig der i 1900. Han var lærar i fleire skular i Gulen kommune, m.a. på Takle. I 1909 døydde Takle, berre 31 år gamal. Han hadde då vore sjuk i fleire år. Takle var ein ihuga målmann og venstremann. Han let etter seg ei diktsamling, «Ungdomsmod», som vart gjeven ut på Lundes Forlag i 1934.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Gustav Takle i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Bakgrunnsstoff
 Gravminner i Norge
 Om Gustav Takle i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Gulen
Einskildmenn
Norske lyrikarar
VM i skiskyting 1969

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1969, den niande i rekka, vart avvikla i Zakopane i Polen 27. februar og 2. mars 1969. Det er per 2019 den einaste gongen skiskytings-verdsmeisterskapen har vorte arrangert i Polen.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.

20 km 

Dato: 27. februar

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 2. mars

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1969» frå ,  den 11. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1969
1969 i Polen
Idrettstilskipingar i Polen
Amalie Skram videregående skole

Amalie Skram videregående skole er ein fylkeskommunal vidaregåande skule opna i 2014  på Nygårdstangen i sentrum av Bergen. Skulen har om lag tusen elevar og ligg i ein større bygning i Lungegårdskaien 40, som skulen deler med symjehallen AdO arena.

Namnet har skulen fått for å heidre forfattaren Amalie Skram (1846-1905), som hadde oppveksten sin i Bergen, medan symjehallen AdO arena, som er stuttforma for Alexander Dale Oen Arena, er namngjeve som heider til verdsmeisteren i 100 meter brystsymjing, Alexander Dale Oen, som døydde i ung alder.

Bakgrunnsstoff
Skulens internettsider

Vidaregåande skular i Bergen
VM i skiskyting 1967

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1967, den åttande i rekka, vart avvikla i Altenberg i dåverande Aust-Tyskland 16. og 19. februar 1967.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.

20 km 

Dato: 16. februar

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 19. februar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1967» frå ,  den 11. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1967
1967 i Aust-Tyskland
Idrettstilskipingar i Tyskland
Halldor Ukristne

Halldor Ukristne (norrønt Halldórr ókristni) var ein norsk skald som var aktiv i byrjinga av 1000-talet.

Det einaste vi veit om Halldor Ukristne er at det er nemnt i Skaldatal, at han var ein av hirdskaldane hjå Eirik Håkonsson Ladejarl då han hadde styringa med Noreg i tida 1000-1015. 

Vi kjenner til berre eit dikt av han, åtte vers av «Eiriksflokkr»  som er eit drottkvede (dróttkvætt), eit hyllingskvad til Eirik jarl. Diktet er òg stundom kalla «Eiriksdråpa» og ein trur at det kan ha vore dikta medan Eirik jarl framleis levde. Diktet er teke med i Heimskringla, i Soga om Olav Tryggvasson, og skildrar slaget ved Svolder.

Tilnamnet «ókristni» betyr «den ukristne» og ein reknar med at namnet kjem av at Halldor var mellom dei som avviste kristendommen og heldt seg til dei gamle gudane. Det er kjent at Eirik jarl var tolerant i høve til religion og let folk flest få tru på det ville. Ein har vel hatt lett for å tru at samfunnet dermed var lite «kristna» då ladejarlane styrte. Men dersom det ikkje var noko særsyn at folk heldt på dei gamle gudane, kan ein undre seg på kvifor han fekk eit slikt tilnamn; kanskje var grunnen motsett, og nettopp den at det på denne tida var heller uvanleg i å rekna seg som «ukristen»?

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Brage : dikt og tidsånd av Örn Sævar Thorleifsson (2000) (om drottkvætt)
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
 Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15

Norske skaldar
Nordmenn frå norrøn tid
Folk i Heimskringla
Folk i Skaldatal
Jevgenij Garanitsjev

Jevgenij Aleksandrovitsj Garanitsjev () er ein russisk skiskyttar frå Novoilinskij i Perm kraj.

Garanitsjev vann bronsemedaljen på 20 km under Vinter-OL 2014 i Sotsji. Eit svakt renn i 7,5 km sprint førte til at han ikkje fekk plass på det russiske stafettlaget som vann OL-gull.

Gararanitsjev vann 7,5 km sprint i Holmenkollen i 2012, 0,7 sekundar framom tyske Arnd Peiffer. Det er Garanitsjevs einaste individuelle triumf i verdscupen i skiskyting, elles har han seks andreplassar og sju andreplassar. Derimot har han vore med å vinne fire verdscup-stafettar for Russland.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jewgeni Alexandrowitsch Garanitschew» frå ,  den 11. februar 2016.  
 

Russiske skiskyttarar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Russland
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Russiske deltakarar under vinter-OL 2014
Skiskyttarar under vinter-OL 2014
Pokljuka

Pokljuka er eit skogkledd karstplatå i Julialpane, nordvest i Slovenia. Platået ligg mellom 1 100 og 1 400 meter over havet, og utgjer ein del av nasjonalparken Triglav. Området ligg dels innafor kommunane Bled, Bohinj og Gorje.

Pokljuka er eit kjent område for vintersport og fjellvandring. Sidan 1993 har det mest årleg vorte arrangert renn i verdscupen i skiskyting. VM i skiskyting 2001 vart i sin heilskap arrangert i Pokljuka, medan det OL-åra 1998 og 2006 vart avvikla enkeltrenn i verdsmeisterskapane 1998 og 2006. Skiskytingsarenaen i Pokljuka ligg i luftlinje 15 km vest for landsbyen Bled.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pokljuka» frå ,  den 11. februar 2016.  
 

Slovensk geografi
Vintersportstader
Skiskyting
Dihydroksyaceton

Dihydroksyaceton er ein triose, ketose og eit av dei minste monosakkarida.

Kjelder 
 

Karbohydrat
Kari Arnestad

Kari Jenny Kristine Arnestad () var ein norsk evangelist, kurator og forfattar. 

Ho var dotter til ein lærar og vaks opp i Angedalen i Førde og på Hestenesøyra i Gloppen. Arnestad gjekk på folkehøgskule på Vereide og bibelskule i Oslo. Ho var reisesekretær i Oppland krets av Det Norske Misjonsselskap i 20 år.  Arnestad tok sosialskule og arbeidde som kurator ved Hvite Bånds kurhjem i Oslo og ved Risby kurhjem på Dokka. Kari Arnestad budde i Gloppen frå 1973. Ho omsette salmen Hvo ene lader Herren råde til nynorsk (Norsk Salmebok nr 459).

Verk

Kjelder

 
Norske lyrikarar
Forfattarar frå Gloppen
Forfattarar frå Førde
Vakuol

Vakuolar er ein væskefylt organell som finst i alle levande planteseller. I ei utvaksen planteselle utgjer vakuolen det meste av volumet i sella, gjerne over 95%.

Væska i vakuolen er ei vassløysing av uorganiske ion, sukker, organiske syrer, eventuelt fargestoff og meir. Vakuolar inneheld òg hydrolytiske enzym som spaltar visse organiske sambindingar.

Kjelder 

Organellar
Johannes Aursland

Johannes Helgesson Aursland () var ein norsk lektor og forfattar. 

Aursland var son til ein gardbrukar i dåverande Skjold herad i Nord-Rogaland. Han tok lærareksamen i 1922 og cand. philol. i 1935. Aursland var lærar på Borre framhaldsskule 1922-1924, Time framhaldsskule 1924-1925 og Skjold folkeskule 1925-1936. Aursland var lektor på Firda gymnas frå 1936-1970.

Han er gravlagd på Vår Frelser kyrkjegard i Haugesund.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Bakgrunnsstoff
 Om Johannes Aursland i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Referansar

Forfattarar frå Gloppen
Folk frå Vindafjord
Norske dramatikarar
Norske sakprosaforfattarar