alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Oxfordrørsla

Oxfordrørsla (engelsk: Oxford movement) var ei anglokatolsk rørsle som freista å atterreise dei katolske og oldkyrkjelege prinsippa som tilhengarane meinte låg til grunn for anglikanismen. 

Rørsla sprang ut av den den anglikanske kyrkja rundt 1830: startskotet var ei preike med tittelen National Apostasy som John Keble heldt den 14. juli 1833 i universitetskyrkja St Mary the Virgin. Alle dei sentale personane, John Keble, John Henry Newman og Edward Bouverie Pusey, underviste ved University of Oxford. Eit anna kjent medlem var Frederick William Faber, som liksom Newman blei katolsk prest og oratorianar.

Eit anna namn på rørsla, Tractarian Movement, fekk den på grunn av dei mange traktatane Newman gav ut i serien Tracts for the time (1833 til 1841). Newman skreiv historia til Oxfordrørsla i sjølvbiografien Apologia pro vita sua (1864). 

Leiarane i den anglikanske kyrkja fordømde først læra deira, då oxfordtilhengjarane stilte spørsmål ved legitimiteten til anglikanismen, men seinare utvikla rørsla seg til «High Church»-retninga i den anglikanske kyrkja som fekk innverknad på det liturgisk-teologiske området, i motsetnad til den protestantiske «Low Church»-retninga.

Litteratur 
 Wilfrid Philip Ward: William George Ward and the Oxford movement. Macmillan, London 1889 (nytrykk New York 1977)
 Hvorfor jeg tror på Oxfordbevegelsen. Besvart av dr. Cathrine Hambro, skibsreder Mørland, kommandør Larsson, fengselsprest Selvig med fleire. 125 sider. Blix forlag.

Bakgrunnsstoff 
 John Keble si preike National Apostasy
 Newman sin traktatserie Tracts for the Times
 Bjørn O. Hansen: Oxfordbevegelsens hemmelighet: Lev i lyset!

Protestantisme
Kristendom i Storbritannia
Edward Bouverie Pusey

Edward Bouverie Pusey () var ein engelsk teolog og Regius Professor i hebraisk ved Christ Church ved Universitetet i Oxford. Han var ein av dei leiande figurane i Oxfordrørsla.

Britiske prestar
Folk frå Oxfordshire
John Keble

John Keble () var ein engelsk prest og forfattar av andelege dikt. Preika National Apostasy som han heldt i 1833 blir rekna på starten på Oxfordrørsla, der han var ein av dei leiande figurane.

Keble studerte i Oxford og fekk seinare stilling som Fellow ved Oriel College, University of Oxford. I 1816 blei han vigd til prest og i perioden 1831–1841 var han Oxford Professor of Poetry. Grunnlaget for tilsettinga var i hovudsak basert på diktsamlinga The Christian Year (1827, 'Det kristne året') som gjorde Keble vidkjend. Boka, som inneheld eit dikt for kvar søn- og heilagdag i kyrkjeåret, var ein av dei store klassikarane på 1800-talet og kom i meir enn hundre opplag. I 1836 blei Keble sokneprest i Hursley i Winchester, der han var livet ut.

John Keble døydde under eit rekonvalesensopphald i Bournemouth. Han hadde lenge vore sjuk og trudde at sjølufta hadde terapeutisk verknad på han. Han er gravlagd i All Saints kyrkjegard i Hursley.

Eksempel på dikta hans er «New Every Morning Is Thy Love» ('Ny kvar morgon er kjærleiken din') og «Sun of My Soul» ('Sola til mi sjel').

Keble College i Oxford er oppkalla etter han.

Verk 

 Christian Year 1827
 Lyra Apostolica 1836
 Lyra Innocentium 1846
 Letters of Spiritual Counsel and Guidance 1870

Litteratur
 Richard Hooker sine verk (Richard Hooker's works) - 1836
 Biskop Wilson sitt liv (A life of Bishop Wilson) - 1863
 Oxford psalteret (The Oxford Psalter) (1839) 
 Lyra Innocentium: Tankar i barnvers (Lyra Innocentium: Thoughts in Verse on Children) - 1846

Bakgrunnsstoff

John Kebles preike National Apostasy
eTexts av Keble sin The Christian Year på Project Gutenberg
Verk av Keble online på Project Canterbury

Engelske forfattarar
Engelsk litteratur
Britiske prestar
Britiske professorar
Folk frå Gloucestershire
John Henry Newman

John Henry Newman () var ein engelsk teolog, kardinal og salmediktar.

Newman var ein av leiarane i Oxfordrørsla, men konverterte til katolisismen i 1845. Som teolog la han stor vekt på den historiske utviklinga av kristentrua og det vekte mishag hos kyrkjeleiinga. 

Dei samla skriftene til Newman omfattar 40 bind, og 21 000 brev etter han er bevart. Han er mest kjend for den sjølvbiografiske Apologia pro vita sua (1864).

22. januar 1991 utnemnde pave Johannes Paul II Newman til venerabilis («vørdnadsverd») som er det andre steget i kanoniseringsprosessen. Pave Benedikt XVI saligkåra han 19. september 2010.

Salmen «Leid, milde ljos» er omsett frå «Lead, Kindly Light, amid the encircling gloom», som Newman skreiv i 1833.

Newman var bror til Francis William Newman.

Sjå òg 
 Oxfordrørsla

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 Newmaninstituttet
 Tekster om og av Newman
 Cardinal Newman: Doctor of the Church? Zenit News Agency 22. oktober 2008

Folk frå London
Britiske kardinalar
Britiske teologar
Engelske teologar
Engelske kardinalar
Spirituals

Negro spirituals eller berre spirituals er religiøse songar som er skapa og sungne av afroamerikanarar i USA i slavetida og seinare. 

Tekstane i songane byggjer på bibelsoger, særleg frå lidingane til jødane skildra i Det gamle testamentet. Ein del tekstar kan forståast både som eit kristent håp om frelse og eit håp om å sleppe fri frå slaveri og undertrykking i dette livet. Melodiar og syngestil har ei rekkje afrikanske trekk med synkopert rytme, blåtonar og veksling mellom ein improviserande solist og ei korande gruppe som gjentek eit fast, rytmisk omkved. 

Dei første negro spiritualane blei nedskrivne i 1860-åra. På midten av 1900-talet blei ein del av dei tekne i bruk som kampsongar av borgarrettsrørsla i USA. Seinare er musikktypen blitt brukt i mange ulike samanhenger, frå kyrkjebruk over heile verda, som i Norsk salmebok 2013, til idrettssongar, som «Swing Low, Sweet Chariot», som mellom anna er knytt til rugby.

Kjelder
 negro spirituals i Store norske leksikon

Musikksjangrar
USA-amerikansk musikk
Religiøs musikk
Engelske ord og uttrykk
Francis William Newman

Francis William Newman () var ein engelsk polyhistor.

Newman og broren John Henry Newman fekk begge utdanning ved Ealing og seinare ved Oxford, der Francis William hadde ei strålande karriere. Han blei vald til fellow of Balliol, men på grunn av samvetsproblem i samband med barnedåp sa Newman frå seg denne posten og gav seg av til Bagdad som misjonsassistent. Dette kallet sa han òg frå seg då han ikkje heilt og fullt kunne stille seg bak den anglikanske kyrkja sitt syn på den evige straffedom.

I 1840 blei Newman professor i latin ved Manchester new college og var professor i romersk litteratur ved University college i London i perioden 1846 til 1869. 

I 1849 kom The Soul, her Sorrows and Aspirations ut, og i 1850 Phases of Faith, or Passages from the History of my Creed. Den førre er ei kjenslevar, men søkande analyse av sambandet mellom menneskesjela og Skaparen; den siste ein religiøs sjølvbiografi som i detalj skildrar vegen han hadde gått frå kalvinisme til rein teisme. Det er desse to skriftene Newman sitt ry er basert på, da han her viser ei intens sanningssøking og ikkje legg for dagen det eksentriske tankesettet som elles skjemmer det meste av skriftene hans – med unntak for bidraga hans innan matematikk og orientalsk filologi.

Newman hadde enormt store kunnskapar på vidt ulike felt, han skreiv om logikk, politisk økonomi, engelske reformer, australsk politikk, romersk historie, grammatikk, dei mest ugjennomtrengelege tema innan matematikk, arabisk, kritisk revisjon av greske tekstar, berberspråk og dialekten på Iguvine-tavlene. I alle desse skriftene viste han ein stor gåverikdom, men så sant temaet gjorde det mogleg kraup eksentrisiteten hans fram. Den siste boka hans, Contributions chiefly to the Early History of Cardinal Newman (1891), blei allment fordømd fordi den viste at han var fullstendig utan kjensler for bror sin. Francis William Newman var utan broren si evne til fornuftig resonnering og mangla heilt humoristisk sans, noko som i blant gjorde han til målskive for andre sin humor.

Verk i utval 
Handbook of modern arabic (1863) 
Dictionary of modern arabic (1871) 
History of the hebrew monarchy (1847; 3. opplag 1865) 
Regal Rome (1852) 
Hebrew theism (1874) 
Life after death (1887)
The soul, her sorrows and her aspirations (1849; 9. opplag 1882)
Phases of faith (1850; 2. opplag 1881) 

Folk frå London
Britiske filologar
Religionsfilosofar
Ann Jorid Henriksen

Ann Jorid Henriksen () er ein norsk joikar, skodespelar og lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Ho var ordførar i Nesseby kommune frå 2003 til 2007. 

Henriksen har vore skodespelar ved Beaivváš Sámi Teater og gjeve ut plater.

Referansar 

Ordførarar i Nesseby
Folk frå Nesseby
Ap-ordførarar i Finnmark
None

None (av latin nonus, «den niende») er det musikalske intervallet som er sett saman av ein rein oktav pluss ein sekund og som strekkjer seg over ni tonetrinn i ein diatonisk skala, til dømes frå c til d'.

Intervall
Milij Balakirev

Milij Aleksejevitsj Balakirev () var ein russisk pianist, dirigent og komponist. Han var ein av «Dei Fem» og er i dag mest kjend for arbeidet med å fremje den russiske nasjonalismen i musikken.

Stil 
Balakirev var utdanna pianist og følgde først forbildet Frédéric Chopin ved å komponerte briljante salongstykke. Samværet med Mikhail Glinka gjorde at han tok til å søke etter en original nasjonal stil som tok i bruk russiske folkesongar og -dansar. Det førte med seg bruk av dei til no ukjente kyrkjetoneartane og uvanlege harmoniar. Dessutan finn ein lett bruk av orientalske trekk, spesielt melodiar frå Kaukasus. Elles var Franz Liszt eit forbilde, men i mindre grad stilistisk enn når det gjeld formgjeving, det vil at det er mest merkbart i val av musikkformer, utarbeiding av tema og i klaversats. Med utgangspunkt i Glinka utvikla Balakirev ein inst inne russisk musikk som blei forstått som motsatsen til den vestlege (og  særskild den italienske) musikken. Som leiarfigur i «den mektige handfull» kunne Balakirev formidle vidare sine ideal til andre komponistar og gjennom dei ein varig påverknad på den russiske musikken. Som lærar hadde han den mangelen at han unngikk tekniske øvingar og musikkteori. Sjølv fekk Balakirev aldri undervisning i komposisjon, men tilegna seg kunnskapen sin ved å lese partitur. Han trudde at tekniske øvingar hindra inspirasjonen og gjorde musikken «vestleg». For elevane kunne mangelen på teknisk dugleik skape til dels uoverstigelege problem.

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer på «Mili Alexejewitsch Balakirew» frå , den 17. november 2011.

Bakgrunnsstoff 

 Verkforteikning
 Piano Society - Balakirev  - opptak
 KSM Künstler: Milij Balakirev
 

Russiske komponistar
Romantiske komponistar
Folk frå Nizjnij Novgorod
El Greco

El Greco, opphavleg Domenikos Theotokopoulos, () var ein gresk-spansk kunstnar, den fremste representanten for manierismen i Spania. Han var fødd i Fodele på Kreta, som då var ein venetiansk koloni. Størstedelen av livet arbeidde han i Spania, døydde i Toledo.

Liv og gjerning 

El Greco var utdanna ikonmålar i den bysantinske tradisjonen. Omkring 1560 reiste han til Venezia og vart elev hos Tizian. Han reiste sidan til Roma, der han fekk ei viss merksemd og hadde eigne elevar, men flytta 1570 til spanske Toledo, der han vart verande til han døydde.

El Grecos kunstnarlege utvikling gjekk over tre stadium. Måleri frå det første stadiet, 1570-80, viser  venetiansk påverknad, framfor alt frå Tizian. Linjeteikninga forsvinn, fargemessig finst ikkje grenser, og det reint målingstekniske dominerer. El Greco sin dramatiske bruk av lys og skugge, (chiaroscuro), og portrettstilen hans tyder på påverknad også frå Tintoretto, Paolo Veronese, Bassano og kan hende Correggio. Treeininga og Dame i pels stammar frå denne perioden.

Under den andre perioden, 1580-90, kombinerte han visse bysantinske drag med ei veksande kjensle for rytme og rørsle; der i mellom Den heilage Mauritius martyrdød og Krossfestinga. Gravferda til grev Orgaz framstiller dei to helgenane Stefanus og Augustin i ferd med å senke liket ned i grava. Lerretet er dekt med figurar, nokre av dei portrett, desse både kontrasterer og sameinar den himmelske og den menneskelege verda, det strenge og alvorlege uttrykket i den nedre delen av måleriet og den Heilage Ande sin stråleglans i den øvre delen. Sjåaren sine auge vert leidd opp til Kristusfiguren, som Johannes Døyparen bønfell å ta imot greven si sjel. Denne åndelege hänförelse er typisk for El Greco.

Under den tredje og siste perioden, 1590-1614, konsentrerte El Greco seg meir og meir om å skildre ein indre herlegdom, og i den siste fasen nådde han eitt fullstendig åndeleg uttrykk. Frå 1604 vert kjensla for rytme forsterka, og form og farge går meir og meir mot det enkle. Til dei seinare måleria høyrer Evangelisten Johannes openberring og Utsikt over Toledo.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «El Greco» frå ,  den 17. november 2011.

Bakgrunnsstoff 

Manieristiske målarar
Greske målarar
Spanske målarar
Målarar frå 1500-talet
Målarar frå 1600-talet
Skytia

I antikken var Skytia (gresk Σκυθία) området i Eurasia folkesett av skytarane, frå det 8. hundreåret f.Kr. til det 2. hundreåret e.Kr. Plassering og omfang varierte over tid, men var vanlegvis strekt lenger mot vest enn det som er vist i kartskissa til høgre. Det som dei klassiske forfattarane tok med i Skytia var:

 Den pontisk-kaspiske steppa: Kasakhstan, sørlege Russland og Ukraina, frå minst det 8. hundreåret f.Kr.
 Den nordlege Kaukasus-området, inkludert Georgia og moderne Aserbajdsjan.
 Sarmatia, tilsvarande det moderne Ukraina og delar av Kviterussland og Polen
 Litle-Skytia, som svarar til det sørlege Ukraina med nedre Donau-området og ein del av det moderne Romania, tidlegare bulgarsk territorium.

Saka, indo-skytarar, utvida til Sistan og Indus-dalen frå det 1. hundreåret f.Kr.

Kjelder 
 Første versjon av denne artikkelen byggjer på innleiinga i «Scythia» frå , den 17. november 2011

Referansar 

Antikken etter land
Ukrainsk historie
Russisk historie
Kasakhstansk historie
Jarnalderen i Europa
Rundballpakkar

Ein rundballpakkar er ein jordbruksmaskin som vert brukt til å forsegle gras i rundballar slik at oksygenet i lufta ikkje kjem til. Ein strekkfilm av plast vert linda rundt i fleire lag slik at ballen kan lagrast utandørs året rundt. Fleire fargar vert brukt i plasten, oftast kvitt, i blant grønt. I nordiske land vert ballane plastra på alle sider slik at dei ikkje treng ligge saman for å halde forseglinga tett.
 
Rundballpakkarar vert brukte både til rundballar og storballar, dei kan lagast for begge typane.

Sams for alle rundballpakkarar er at dei har to tromlar som ballen ligg på, desse roterer sakte så heile ballen får plast, då plastrullen aldri flyttar seg i høgda. Der finst to andre typar, der tromlane roterer rundt ein vertikal aksel og plastrullen er heilt stasjonær, eller så vert det brukt ei sveiparm som flyttar seg rundt ballen i horisontalplanet medan ballen vert plastra inn. Rundballpakkarane kan berast bak på traktoren eller i frontlastaren. Rundballpakkaren kan vere slik at han lastar seg sjølv, eller krevje at lastinga vert gjort av ei anna maskin, som ein traktor med frontlastar og ballgrep. Det førekjem også at det er to sveiparmar og to strekkfilmrullar som vert brukt på same tid for å gjennomføre innplastringa raskare. 
Alle roterings- og lastingsmekanismar vert drivne av traktoren sin arbeidshydraulikk, ikkje av kraftuttaket.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Balinplastare» frå ,  den 17. november 2011.  
 

Jordbruksmaskinar
Innhausting
Dei Fem

Dei Fem (også Den mektige handfull eller Den mektige vesle gruppa; rus. могучая кучка, Mogutsjaja kutsjka) var ei gruppe nasjonalromantiske russiske komponistar. Gruppa blei danna mellom 1856 og 1862 i St. Petersburg på initiativ av komponisten Milij Balakirev. Andre medlemmer var Aleksandr Borodin, César Cui, Modest Musorgskij og Nikolaj Rimskij-Korsakov. Dei kalla seg sjølve for Novatorane.

Kunstkritikaren Vladimir Stasov fungerte som mentoren deira. Målsetjinga var ein nasjonalt orientert russisk musikk i Mikhail Glinkas ånd. Dei Fem distanserte seg med det frå meir vestleg orienterte russiske komponistar. Dei mest kjende av desse var Pjotr Tsjajkovskij og Sergej Rakhmaninov.

Med et mogleg unntak for Cui fekk medlemmene av gruppa stor påverknad på, eller underviste, mange av dei store russiske komponistane som kom etter: Aleksandr Glazunov, Mikhail Ippolitov-Ivanov, Sergej Prokofjev, Igor Stravinskij og Dmitrij Sjostakovitsj.

Litteratur 
 Victor I. Seroff: Das mächtige Häuflein: der Ursprung der russischen Nationalmusik. Atlantis, Zürich 1963

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel om «Dei Fem» i Encyclopædia Britannica

Klassisk musikk
Russisk musikk
Russiske komponistar
Talet 5
Sevi

SEVI er eit firma som driv med tenesteyting og sal av komponentar til maritim og landbasert industri. Selskapet vart grunnlagt i 2009 under namnet 'Marine Electrical Solutions'', og endra i 2011 namnet til SEVI. 

Selskapet vart etablert i 2009 i Fosnavåg. Frå 2011 har SEVI også avdelingar i Kristiansund, Bergen og Langesund 

SEVI gjennomfører service og overhaling av dei fleste typar dieselmotorar og turboar, samt testing og kontroll av elektrisk- og elektronisk utstyr. Selskapet har etablert maskinverkstadar på fire lokasjonar Fosnavåg, Kristiansund, Bergen og Langesund.

Norske føretak
Skipingar i 2009
Herøy kommune i Møre og Romsdal
Aslak Anders Persen Tornensis

Aslak Anders Persen Tornensis () er ein norsk økonom og tidlegare lokalpolitikar for Høgre. Han vart vald til varaordførar i Kautokeino kommune den 31. oktober 2003 og hadde vervet til han søkte om fritak og fekk det på sommaren i 2006.  Han hadde då hatt permisjon sidan tidleg i januar same året etter å ha vorte sikta for seksuell omgang med mindreårig.  Tornensis vart sidan tiltalt for handlingane og dømd til fengselsstraff.

Varaordførar i Kautokeino
Aslak Anders Tornensis vart innvald som einaste representanten frå Høgre i kommunestyret i Kautokeino ved kommunevalet i 2003. Før konstitueringsmøtet hadde Høgre i Kautokeino inngått skriftleg avtale med Venstre om å stemme på deira kandidat i ordførarvalet. Då Tornensis fekk tilbod om vervet som varaordførar mot å stemme på ordførarkandidaten til Samefolkets Parti valde han å bryte den skriftlege avtalen, og det vart fleirtal for Klemet Erland Hætta som ordførar og Tornensis som varaordførar. Leiaren for Kautokeino Høgre gjekk etterpå ut og sa at det som hadde skjedd var skuffande.

Referansar 

Lokalpolitikarar i Kautokeino
Høgrepolitikarar i Finnmark
Folk frå Kautokeino
Henry Briggs

Henry Briggs () var ein engelsk matematikar. 

Han var lærar i Cambridge og London, fram til han i 1619 vart professor i geometri i Oxford. Briggs var den første som innsåg fordelen med eit logaritmesystem med grunntalet 10, og etter konferansar med John Napier, som fann opp logaritmen, føretok han utførlege utrekningar av slike briggske logaritmar, som dei stundom vert kalla til ære for han. Ein mindre tabell kom ut i 1617, medan hans Arithmetica logarithmica, som kom ut i 1624, inneheld logaritmane med 14 desimalar. Seinare rekna han òg ut logaritmane til dei trigonometriske funksjonane med stor nøysemd i Trigonometria Britannica frå 1633. Briggs medverka til utviklinga av metodar for numerisk rekning.

Kjelder
«Henry Briggs» (2011-11-18). I Store norske leksikon. 

Fødde i 1561
Døde i 1630
Engelske matematikarar
Matematikarar på 1600-talet
Herman Günther Grassmann

Herman Günther Grassmann () var ein tysk matematikar og språkforskar og var ein av grunnleggarane av vektor- og tensoranalysen. 

Det matematiske hovudverket hans, Die Ausdehnungslehre, kom ut i 1844, og seinare i fleire utbetra utgåver. Framstillinga var derimot tung, og teoriane hans vakte liten interesse blant matematikarane medan han levde. Dei samla matematiske verka hans kom ut i tre bind frå 1894 til 1911. Hovudverket hans innan indologien var Wörterbuch zum Rig-Veda frå 1873. Grassmann oppdaga reglane for dissimilasjon av aspirerte konsonantar i indisk og gresk, kalla Grassmannlova.

Kjelder
Herman Günther Grassmann. (2011-11-18) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Herman_Günther_Grassmann

Folk frå Szczecin
Algebraistar
Tyske språkforskarar
Tyske matematikarar
Tyske fysikarar
Matematikarar på 1800-talet
Amalienborg

Amalienborg er eit slottsanlegg i Frederiksstaden i København og hovudresidens for den danske monarken. Anlegget inneheld fire bortimot like palé rundt ein åttekanta plass. Midt på plassen står J.F.J. Saly sin ryttarstatue av Fredrik V.

Slottsanlegget er eit hovudverk i dansk byggekunst og sannsynlegvis det finaste stykke rokokkoarkitektur i Danmark.

Bygningane vart reiste i åra 1750–1768 etter teikningar av Nicolai Eigtved, Laurids de Thurah, Christian Joseph Zuber og Philip de Lange. Det har namn etter dronning Sophie Amalie, som først oppførte lystslottet Sophie Amalienborg her i 1660-åra.

Amalienborg er freda.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Frederikstaden med Amalienborg
 Amalienborg - Kongehuset.dk

Slott i Danmark
Byggverk i København
Freda bygg i Danmark
Kulturminne i Danmark
Rokokko
Nicolai Eigtved

Nicolai Eigtved (), eller Niels Eigtved, var ein dansk arkitekt som førte rokokkoformspråket til Danmark. Han stod bak planlegginga og utforminga av Frederiksstaden i København med Amalienborg slott som midtpunkt. Området er seinare teke med i Danmarks kulturkanon.

Eigtved var fyrste direktør for Det Kongelige Danske Kunstakademi etter skipinga i 1754, men blei avsett nokre dagar seinare til fordel for franskmannen J.F.J. Saly.

Verk i utval 
 Det fyrste Christiansborg med ridebaneanlegget
 Marmorbrua (1741)
 Sophienberg ved Rungsted (1744)
 Prinsens palé (1743-44)
 Det kongelige Teater 1748
 Anlegginga av Frederiksstaden med Amalienborg (1749-54)
 Det kongelige Frederiks hospital (nå Designmuseum Danmark) (bygginga starta 1752 og hospitalet blei opna i 1757)
 Utviding av Fredensborg slott med fire hjørnetårn (1753)
 Christians kyrkje i København

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Danske arkitektar
Personar med verk i den danske kulturkanonen
Folk frå Vejle
Det Kongelige Danske Kunstakademi

Det Kongelige Danske Kunstakademi blei skipa av Fredrik V 31. mars 1754. Alt i 1740 var det skipa eit Maler- og Tegne-Akademi av Kristian VI under leiing av Louis-Augustin le Clerc og Hieronimo Miani. Dette akademiet fortsette etter fire år i privat verksemd da bevillingane frå kongen fell bort. 

I 1748 blei et nytt akademi under leiing av Nicolai Eigtved skipa. Akademiet fekk ein del av Charlottenborg på Kongens Nytorv og blei rekonstruert ved skipinga av 1754. Eigtved blei avsett berre nokre dagar seinare til fordel for franskmannen J.F.J. Saly. 

Kunstakademiet høyrer inn under Kulturministeriet.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Det Kongelige Danske Kunstakademi» frå ,  den 18. november 2011.  
 

 
Universitet i Danmark
Skipingar i 1754
Kunstakademi
Ryttarstatue

Ein ryttarstatue er ein statue som viser ein person til hest, ofte laga i bronse i naturleg eller overnaturleg storleik. Ryttarstatuar har opp gjennom historia vore vanlege for å avbilde regentar og feltherrar.

Ein kjenner ryttarstatuar frå den arkaiske tida i Hellas. Ein statue kjend som Rampinryttaren funnen på Akropolis i Aten stammar frå 500-talet f.Kr. og framstiller ein kouros til hest.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rytterstatue» frå ,  den 18. november 2011, og «Equestrian statue» frå ,  den 19. juli 2020.

Bakgrunnsstoff 
 Nordens ryttarstatyer, Carl Felding 1998

 
Skulpturar
Hestar i kulturen
Riding