alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kapp Verdehalvøya

Kapp Verdehalvøya (fransk Cap Vert) er ei halvøy i Vest-Afrika som dannar det vestlegaste punktet på det afrikanske fastlandet.
Halvøya er ein klipperikt odde som strekker seg utover frå det sandrike landet i Senegal. 
Ho har form som ein trekant med sidelengder på omlag 15 km. 

Halvøya blei kalla «Cabo Verde» ('Det grøne kappet') av portugisiske oppdagingsreisande kalla, og har gjeve namn til øygruppa Kapp Verde, som ligg kring 560 km mot vest i Atlanterhavet. Det vestlegaste punktet på halvøya ligg i søraust og blir kalla Pointe des Almadies.

Hovudstaden i Senegal, Dakar, ligg ved sørspissen av Cap Vert, der det ligg ei god naturleg hamn. På nordsida ligg Dakar lufthamn, Léopold Sédar Senghor International Airport, som spelte ei viktig rolle som mellomlandingsplass for amerikanske fly under andre verdskrigen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cap Vert» frå ,  den 20. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Senegalesisk geografi
Halvøyar i Afrika
Ikkje-lineært spel

Eit dataspel med ikkje-lineær struktur tilbyr spelaren utfordringar som kan fullførast i ulike sekvensar. Kvar spelar kan ta på seg (eller møta på) berre nokon av dei mogelege utfordringane, og dei same utfordringane kan spelast i andre rekkjefølgder. Det motsette er eit dataspel med lineær struktur, som vil konfrontera spelaren med utfordringar i ein fastsett orden der kvar spelar møter alle utfordringane og må klara dei i same rekkjefølgd.

Eit ikkje-lineært spel gjev spelaren større fridom enn eit lineært spel. Til dømes, eit ikkje-lineært spel kan tillata fleire sekvensar å greia spelet på, eit val mellom måtar å vinna på, ulike måtar å vinna på eller valfrie sideoppdrag og «subplots». Nokre spel har både lineære og ikkje-linæere element, og nokre spel tilbyr ein «sandkasse-modus» som lèt spelaren utforska eit open verd-miljø uavhengig av hovudmåla i spelet, dersom slike er gjevne i det heile.

Eit spelt som er særleg ikkje-lineært er nokre gonger skildra som ope («open ended») eller som ei sandkasse («sandbox»), og er karakterisert av at det lèt spelarane måla progresjonen gjennom eigendefinerte mål, uavhengige av føreskrivne spelelement.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nonlinear gameplay» frå ,  den 20. februar 2022.  
 

Dataspelterminologi
Prinsesse Zelda

Prinsesse Zelda (プリンセス ゼルダ, Purinsesu Zeruda) er ein oppdikta dataspelfigur frå The Legend of Zelda-serien. Ho er medlem av kongefamilien i Hyrule og speler ei viktig rolle i historia til kongeriket. Sjølv om namnet hennar er i tittelen på serien, kontrollerer spelaren protagonisten Link. 

På eit eller anna vis blir Zelda ofte kidnappa eller fengsla av Ganon, i nokre spel òg kjend som Ganondorf. Zelda opptrer i nokre spel som ein av dei vise, og ho har òg i seinare spel vorte framstilt som ein profet. Skaparen av Zelda-spela, Shigeru Miyamoto, har sagt at namnet var inspirert av Zelda Fitzgerald, kona til forfattaren F. Scott Fitzgerald.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Prinsesse Zelda» frå ,  den 20. februar 2022.  
 

Dataspelfigurar
Oppdikta prinsesser
The Legend of Zelda
Link frå The Legend of Zelda

er hovudpersonen og helten i dataspelserien The Legend of Zelda av Nintendo. Han er ofte rekna som ein av dei mest kjende dataspelfigurane. Under eventyra sine er Link vanlegvis kledd i grønt med ei grøn, spiss luve.  Link er ikkje alltid ein og same person mellom dei ulike spela, helten blir stadig fødd på ny som ein annan person under same namn. Dette gjev figuren ein varierande utsjånad. Link er tradisjonelt venstrehendt.

Link får i oppdrag å frigjera prinsesse Zelda frå demonkongen Ganon, som kidnappar henne i sitt strev etter å få tak i dei tre stykka av den heilage trekrafta («Triforce») og ta over kongeriket Hyrule. Sverdet som Link leiter etter og bruker mot sine fiendar er kjent som «Master Sword» (meistersverdet). Dette sverdet kan driva dei mørke kreftene attende og forsegla Ganon.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Link (The Legend of Zelda)» frå ,  den 20. februar 2022.  
 

Dataspelfigurar
The Legend of Zelda
Frisco

Frisco er ein by i den amerikanske delstaten Texas, som er ein del av storbyområdet Dallas/Fort Worth Metroplex. Etter folketellinga i 2020 hadde byen 207 748 innbyggjarar.

Bakgrunnsstoff

Byar i Texas
Annalena Baerbock

Annalena Charlotte Alma Baerbock () er ein tysk politikar frå Pattensen i Niedersachsen. Ho er sidan 8. desember 2021 Tysklands utanriksminister i ei regjering leia av Olaf Scholz.

Baerbock er medlem i partiet Bündnis 90/Die Grünen. Frå hausten 2013 har ho representert partiet og forbundsstaen Brandeburg i den tyske forbundsdagen. Den 27. januar 2018 vart ho vald for partiet, i lag med Robert Habeck. Etter forbundsvalet 2021 gjekk partiet hennar i koalisjon med SPD og danna ny tysk regjering i desember. Baerbock fekk posisjonen som utanriksminister. Ho vert rekna som ein saks- og sentrumsorientert politikar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Annalena Baerbock» frå ,  den 21. februar 2022.  

Tyske utanriksministrar
Tyske politikarar
Kosovo under vinter-OL 2018

Kosovo deltok under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang i Sør-Korea i perioden 9. til 25. februar 2018.

Alpine greiner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Kosovo under vinter-OL 2018» frå ,  den 21. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2018
2018
Kosovo i 2018
Kosovo under vinter-OL 2022

Kosovo deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.

Alpine greiner 
Menn

Kvinner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Kosovo under vinter-OL 2022» frå ,  den 21. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
Kosovo i 2022
Saudi-Arabia under vinter-OL 2022

Saudi-Arabia deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022. 
Dette var fyrste gongen Saudi-Arabia deltok i dei olympiske vinterleikane.

Alpine greiner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Saudi-Arabia under vinter-OL 2022» frå ,  den 21. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
Saudi-Arabia i 2022
Haiti under vinter-OL 2022

Haiti deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.
Dette var fyrste gongen Haiti deltok i dei olympiske vinterleikane.

Alpine greiner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Haiti under vinter-OL 2022» frå ,  den 22. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
Haiti i 2022
Usbekistan under vinter-OL 2022

Usbekistan deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.

Alpine greiner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Usbekistan under vinter-OL 2022» frå ,  den 22. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
Usbekistan i 2022
Madagaskar under vinter-OL 2022

Madagaskar deltok under Vinter-OL 2022 i Beijing i Kina i perioden 4. til 20. februar 2022.

Alpine greiner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Madagaskar under vinter-OL 2022» frå ,  den 22. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2022
2022
Madagaskar i 2022
Madagaskar under vinter-OL 2018

Madagaskar deltok under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang i Sør-Korea i perioden 9. til 25. februar 2018.

Alpine greiner

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Madagaskar under vinter-OL 2018» frå ,  den 22. februar 2022.

Nasjonar under Vinter-OL 2018
2018
Madagaskar i 2018
Baobab

Baobab er tre i slekta Adansonia som ofte blir omtalt som apebrødtre. Slekta omfatter åtte artar som stammar frå Madagaskar, Fastlands-Afrika (to artar) og Australia (ein art). Trea kan bli frå fem til opptil tretti meter høge, og stammane deira kan bli sju meter eller meir i diameter. 

Fruktene blir brukte som mat. Det går an å hola ut eit tre slik at det blir ei hytte til å opphalda seg i. 

Trea kan blir over 2000 år gamle.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Baobab» frå ,  den 22. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Kattostfamilien
Planteslekter
Hibiskus

Hibiskus er ei gruppe blomsterplantar i kattostfamilien som veks i varme og tropiske klima. Blada er enkle, ofte litt taggete, medan blomane har fem blomeblad, er trompetforma og har kvit, lyseraud, raud, lilla eller gul farge. Nokre kjenner òg blomane som hawaiirose.

Hibiskus blir ofte dyrka for dei vakre blomne sine, men nokre artar kan brukast til te eller som grønsak (Roselle), til papirproduksjon (Kenaf) eller klesmateriale. I Noreg er arten Hibiscus rosa-sinensis kjend som hawaiirose, men den eigentlege hawaiirosa er Hibiscus brackenridgei, som er gul og stadeigen for Hawaii. Denne gule blomsterplanten blei utnemnd til offisiell blomsterplante for Territory of Hawaii (no synonym med delstaten Hawaii) i 1923. Planten blei utnemnd til offisiell delstatsplante for Hawaii i 1988. Det var truleg dette som gav planten det norske namnet.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hibiskus» frå ,  den 22. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Kattostfamilien
Bleikmarihand

Bleikmarihand (Dactylorhiza maculata) er ei plante i orkidéfamilien (marihandfamilien).

Systematikk 
Bleikmarihand høyrer til slekta Dactylorhiza, på norsk marihandslekta. Namnet bleikmarihand er ganske nytt og førebels lite innarbeidd. Namnet er ein konsekvens av at Artsdatabanken prinsipielt bruker separate namn på ulike taksonomiske nivå. Ettersom namna på dei to underartane flekkmarihand og skogmarihand er så godt innarbeidde, har ein vald å gi eit nytt namn til artsnivået.

Underartane i Noreg er:

flekkmarihand (nominatunderarten Dactylorhiza maculata ssp. maculata)
skogmarihand (Dactylorhiza maculata ssp. fuchsii)

I somme klassifiseringer, mellom anna på Dei britiske øyane, er dei to underartane rekna som separate artar.

Utbreiing 
I Norsk raudliste for artar (2021) er bleikmarihand vurdert som livskraftig (LC).

Arten finst òg i Sverige (LC) (svensk namn: «fläcknycklar»), i Danmark (LC) (dansk namn: «plettet gøgeurt»), i Finland (LC) (finsk namn: «täpläkämmekkä»), på Færøyane («vanligt») (færøysk namn: «tjaldursbørkubóndi»), på Island (LC) (islandsk namn: «brönugrös»).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Orkidear i Finland
Orkidear på Færøyane
Orkidear på Island
H.C. Andersens Lind

H.C. Andersens Lind er eit stort einstamma lindetre i Augustenborg Slottspark. Fram til 2020 var treet 28 meter høgt og hadde ein omkrins på 5,3 meter.

Under treet er det ein benk med utsikt over Augustenborg Fjord der det blir at sagt H.C. Andersen fann skugge og inspirasjon til eventyra sine. H.C. Andersen var på Augustenborg Slott 11.-29. september 1844 som gjest av hertugen av Slesvig-Holsten-Sønderborg-Augustenborg Christian Carl August og hertuginne Louise Sophie. Andersen hadde tidlegare vitja kongeparret på øya Før i Vadehavet, der han møtte hertuginna av Augustenborg, som inviterte han til å besøka slottet.

H. C. Andersen-linda blei svært skadd under ein sterk storm i 2020. Tilbake står ein avbroten stamme som har fått nye skot. Stammen blir halden opprett ved hjelp av to jernbjelkar som kommunen har sett opp i eit forsøk på å verna det historiske treet.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «H.C. Andersens Lind» frå ,  den 23. februar 2022.  
 

Augustenborg
Lindeslekta
H.C. Andersen
Kjende tre
Skogmarihand

Skogmarihand (Dactylorhiza maculata ssp. fuchsia) er ei fleirårig plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Utsjånad og habitat 
Blomane er fiolette med mørkare teikningar, ofte noko mørkere og meir raudlege enn hjå flekkmarihand. I Nord-Noreg er fargen ofte monaleg mørkare. På det nedste kronbladet er spissen tredelt med noko lengre midtspiss. Blada er oftast flekkete, og det nedste bladet blir gjerne breiare utover mot ein avrunda spiss. Skogmarihand kan bli godt over ein halv meter høg og blømer frå månadsskiftet juni–juli.

Skogmarihand er noko meir kalkkrevjande enn flekkmarihand. Planta trivst godt i skog, men kan òg ofte vere å sjå i vegkantar. Ho er ganske vanleg over det meste av landet, men er noko mindre vanleg på Sørvestlandet og i Finnmark.

Systematikk 
Skogmarihand vart tidlegare rekna som eigen art Dactylorhiza fuchsii, men blir no rekna som ein underart av bleikmarihand ved sidan av nominatunderarten flekkmarihand. Dei to underartane er vanskelege å skilje frå kvarandre, og det finst mange mellomformer med andre planter i marihandslekta.

Skogmarihand, som på Dei britiske øyane er rekna som ein art, er ut frå den britiske klassifiseringa somme tider delt inn i underartane Dactylorhiza fuchsii ssp. fuchsii (engelsk namn: «common spotted orchid») og D. f. ssp. hebridensis (engelsk namn: «hebridean spotted orchid»). Somme klassifiseringer tek og med underarten D. f. ssp. okellyi. Andre stader er desse rekna som varietetar, var. hebridensis og var. okellyi.

Utbreiing 
I Norsk raudliste for artar (2021) er skogmarihand vurdert som livskraftig (LC).

Underarten finst òg i Sverige (LC) (svensk namn: «skogsnycklar»), i Danmark (LC) (dansk namn: «skov-gøgeurt») og i Finland (NT) (finsk namn: «kielikämmekkä») Funn på Island er usikre (islandsk namn: «ástagrös»).

På Dei britiske øyane er skogmarihand rekna som livskraftig (LC) både i den britiske og den irske raudlistevurderinga, på same måte som lokalt i England og Wales, og er ikkje nemnd for tiltak i Skottland. I den siste raudlistevurderinga (2021) er ssp. hebridensis og ssp. okellyi plasserte på venteliste (WL) og vurderte som truleg ikkje verdige underartsstatus.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Orkidear i Finland
Orkidear på Island
Orkidear i Storbritannia
Orkidear i Irland
Fredsegen i Augustenborg

Fredsegen i Augustenborg er eit eiketre planta av tyskarane i 1871 etter at Preussen vann Alsace og det nordlege Lorraine frå Frankrike i Den fransk-prøyssiske krigen 1870-71.

Eika står på Jægerpladsen. Her låg opphavleg ein av fire dammar der jegerane til hertugen vaska hundane sine etter jakt. Jegerane budde i husa kring plassen, som har namn etter dei. Opphavleg var eiketreet omgitt av eit stakitt for å verna det mot hærverk. Tyskarane hadde også forsynt treet med eit skilt der det stod Sieges Eiche ('Sigerseika').

Treet skulle minna om sigeren, men var også eit uytryk for at tyskarane no ønska fred. Det blei markeret ved å plante fleire fredseiker i det tyske riket og dermed også i Sønderjylland, som var under preussisk styre frå 1864 til 1920. Det er ikkje mange av dei opphavlege fredseikene som har overlevt frem til i dag. Nokre av dei er blitt erstatta av nye tre, medan andre er blitt fjerna. Fredsegen på Jægerpladsen i Augustenborg er ei av dei få danske fredseikene som har overlevd.

Danmarks Naturfredningsforening har utnemnt fredseika i Augustenborg til «Evighedstræ». Dette fann stad ved ei diplomoverrekking på Jægerpladsen den 4. april 2012, der borgarmeisteren fekk overrekt diplomet. Danmarks Naturfredningsforening peiker ut og merker gamle tre som skal stå «for evigt». Formålet er å redde så mange gamle tre som mogleg.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fredsegen i Augustenborg» frå ,  den 23. februar 2022. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Hans Lind: Augustenborg som det var engang, 1994
 Danmarks Naturfredningsforening

Bakgrunnsstoff 

 "De gamle træer skal leve evigt i Sønderborg"  hos Dn.dk, Danmarks Naturfredningsforening
 Om "Evighedstræer"  hos Danmarks Naturfredningsforening
 "Evighedstræer i Sønderborg"  ved Friluftsraadet.dk

Augustenborg
Kjende tre
Eikeslekta
Augustenborg

Augustenborg er ein hamneby på den danske øya Als ved austkysten av Jylland. Han har 3 284 innbyggarar (2014), og var fram til 2007 hovudsete i Augustenborg kommune. Ved kommunalreforma i 2007 blei han ein del av Sønderborg kommune. Nær byen ligg Augustenborg slott.

Augustenborgarane 
Byen oppstod rundt Augustenborg slott som blei bygt i åra etter 1651 av Ernst Günther, ein medlem av huset Slesvig-Holsten-Sønderborg-grenen og kadett i det danske kongehuset. Slottet, og seinare byen, fekk namn etter Ernst si kone Auguste, som stamma frå det same fyrstehuset som han.

Slottet blei hovudsetet til slektslinja deira, og greina blei kalla Augustenborg etter dette. Seinare blei Ernst utnemnd til «hertug av Augustenborg» av ein dansk konge. Prominensen til slekta voks på slutten av 1700-talet, og under usemja om det nasjonale tilhøyret til Schleswig-Holstein på 1800-talet var det eit symbol for den pro-tyske nasjonalistiske rørsla i området. I 1864 annekterte Preussen området, men i 1920 blei det gitt tilbake til Danmark ved gjenforeininga etter folkeavstemminga. 

Den mannlege linja til Huset Augustenborg døydde ut i 1931 med hertug Albert av Schleswig-Holstein, eit av barnebarna til Victoria av Storbritannia. Kong Carl XVI Gustav av Sverige nedstammar frå den kvinnelege linja i huset.

Sjåverdig

Augustenborg slott 

Slottet har vore i bruk som psykiatrisk sjukehus. Ved inngangen til anlegget finst ei utstilling som viser historia til slottet, byen og hertugdømmet. Slottskyrkja er open for besøkande om sommaren, og i periodar blir det halde omvisingar.

Christian Frederik (kong Kristian VIII av Danmark) gifta seg med den andre kona si Caroline Amalie på slottet 22. mai 1815. Slottet var barndomsheimen hennar.

Fredsegen i Augustenborg og H.C. Andersens Lind ligg ved slottet.

Her ligg òg skulpturparken Augustiana.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Augustenborg» frå ,  den 23. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Sønderborg kommune
Byar i Region Syddanmark
9°E
54°N
Als
Kongsmarihand

Kongsmarihand (Dactylorhiza majalis) er ei plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien). I Norsk raudliste for artar (2021) er ho vurdert som livskraftig (LC) på grunnlag av den vanlegaste underarten i Noreg.

Systematikk 
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate navn på ulike taksonomiske nivå. Denne arten har tidlegare ikkje hatt noko norsk namn i Artsdatabanken, men har fått namnet kongsmarihand, eit namn som tidlegare var brukt om nominatunderarten Dactylorhiza majalis ssp. majalis, som ikkje veks i Noreg.

Kongsmarihand er ikkje monofyletisk, men polyfyletisk. Det vil seie at dei ulike orkideane som er klassifiserte her, ikkje er direkte i slekt med kvarandre. Alle er oppstått på same måte, gjennom hybridisering mellom bleikmarihand og engmarihand, men til ulike tider og på ulike stader. Dei har genetiske likskapar, men klassifiseringa er alt anna enn enkel. Orkidear som av somme blir rekna som underartar eller til og med eigne artar, kan av andre bli avfeide som lokale, tilfeldige variantar. Somme forfattarar avviser heile arten majalis og omtalar dei som separate artar.

Underartane i Noreg er:
smalmarihand (Dactylorhiza majalis ssp. sphagnicola)
lappmarihand (Dactylorhiza majalis ssp. lapponica)
purpurmarihand (Dactylorhiza majalis ssp. purpurella)

I Norden finn vi elles:
Dactylorhiza majalis ssp. majalis (nominatunderarten), i Sverige (NT) og Danmark (LC)
austersjømarihand (Dactylorhiza majalis ssp. baltica), i Sverige (EN) og Finland (EN)
Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens, endemisk for Danmark («sjælden»)
Dactylorhiza majalis ssp. elatior, i Sverige (EN)
Dactylorhiza majalis ssp. integrata, i Sverige (VU) og Danmark (LC)

På Dei britiske øyane finst underartane (der rekna som eigne artar):
Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis, i Irland med namnet Dactylorhiza kerryensis
Dactylorhiza majalis ssp. traunsteineroidis, i England, Wales, Skottland og Irland med namnet Dactylorhiza traunsteineroidis

Vidare finn vi i Storbritannia:
stormarihand (Dactylorhiza praetermissa), i Plants of the World Online handsama som underarten Dactylorhiza majalis ssp. praetermissa, men rekna som eigen art i Storbritannia og i den norske Artsdatabanken

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Orkidear i Finland
Orkidear på Færøyane
Orkidear i Storbritannia
Orkidear i Irland
Skiskyting under Vinter-OL 2022

Skiskyting under Vinter-OL 2022 bestod av 20 øvingar som vart avvikla i tida 5. til 18. februar 2022 og fann stad i byprekturet Zhangjiakou i Hebei-provisen i Kina, om lag 180 kilometer nordvest om OL-byen Beijing. Leikane omfatta 11 øvingar, fem for menn og like mange for kvinner, samt ein mixstafett der laga stilte med to kvinnelege og to mannlege utøvarar.

Dei norske utøvarane Johannes Thingnes Bø og Marte Olsbu Røiseland sanka kvar sin fem medaljar, Bø fire i gull og ein i bronse, Røiseland vann tre gullmedaljar og to bronsemedaljar.

Menn

10 km 

Fredag 12. februar

12,5 km jaktstart 

13. februar

20 km normal 

8. februar

15 km fellesstart 

18. februar

4 x 7,5 km stafett 

15. februar

Kvinner

7,5 km sprint 

11. februar

10 km jaktstart 

13. februar

15 km normal 

Tysdag 7. februar

12,5 km fellesstart 

18. februar

4 x 6 km stafett 

16. februar

Mixstafett 4 x 6 km 

5. februar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olympische Winterspiele 2022/Biathlon» frå ,  den 23. februar 2022.  
 

Vinter-OL 2022
Skiskyting under vinter-OL
2022 i Kina
Lexington i Kentucky

Lexington er ein by i delstaten Kentucky i USA. Byen er fylkessete i Fayette County. Folketalet i bykommunen Lexington er 322 000, i metropolen Lexington bur 517 000 menneske.

Lexington er særleg kjend for hesteavl.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lexington, Kentucky» frå ,  den 23. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Kentucky
Lincoln i Nebraska

Lincoln er ein by i delstaten Nebraska i USA. Byen, som er hovudstad i delstaten, ligg i Lancaster County. Med sine 291 000 ibuarar er byen den nest mest folkerike i delstaten.

Lincoln vart grunnlagd i 1856. University of Nebraska–Lincoln har utmerkt seg innom økologisk forskning.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lincoln, Nebraska» frå ,  den 23. februar 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Nebraska
Lappmarihand

Lappmarihand (Dactylorhiza majalis ssp. lapponica) er ei plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
Lappmarihand blei tidlegare ofte rekna som ein eigen art, Dactylorhiza lapponica, eller som ein underart av smalmarihand, men blir no rekna til kongsmarihand-gruppa D. majalis, og har status som underart. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene engmarihand (D. incarnata) og skogmarihand (D. maculata ssp. fuchsii), kopla med dobling av kromosomtalet.

Andre underartar av kongsmarihand i Noreg er smalmarihand (ssp. sphagnicola) og purpurmarihand (ssp. purpurella). I Sør-Sverige og Danmark veks nominatunderarten (ssp. majalis).

Utbreiing
Lappmarihand treng kalkrik myr å vekse i. Ho er ikkje så sterkt knytt til Nord-Noreg og fjellstroka i Sør-Noreg som ein trudde tidlegare, men har ei større sørleg utbreiing. Ein del funn i låglandet heilt sør på Austlandet, som ein trudde var smalmarihand, har òg vist seg å vere denne underarten. Lappmarihand er i raudlistevurderinga i 2021 rekna som livskraftig (LC).

Underarten finst òg i Sverige (LC) (svensk namn: «sumpnycklar») og i Finland (VU) (finsk namn: «lapinkämmekkä»). Det har synt seg at dei forekomstane av kongsmarihand på Gotland som ein tidlegare trudde var smalmarihand, er lappmarihand. Med eitt unntak er det òg lappmarihand som veks på Öland.

Hattfjelldal kommune har valt lappmarihand til sin kommuneblome.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Finland
Hattfjelldal kommune