alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tombstone Blues

«Tombstone Blues» er det andre sporet på albumet Highway 61 Revisited av Bob Dylan frå 1965. Musikalsk er han påverka av blues, medan teksten er typisk for den surrealistiske perioden til Dylan, med linjer som «the sun's not yellow, it's chicken».

Eit konsertopptak gjort for MTV i november 1994 kom ut på MTV Unplugged i 1995. 

Songen vart framført av Marcus Carl Franklin og Richie Havens i I'm Not There, filmen basert på livet til Dylan. Sheryl Crow framførte songen i eit konsertopptak på Sheryl Crow and Friends: Live from Central Park i lag med Eric Clapton, Chrissie Hynde, Keith Richards, Stevie Nicks, Sarah McLachlan og Dixie Chicks.

Stephen King siterer songen mot slutten av den første romanen sin, Carrie. Han brukar linjene:
«Now I wish I could write you a melody so plain
That could hold you dear lady from going insane
That could ease you and cool you and cease the pain
Of your useless and pointless knowledge».

Og siterte igjen frå songen med linja: 
«you will not die, it's not poison» 
i kapittel elleve i romanen Gerald's Game.

Teksten
Teksten passar inn i den surrealistiske stilen til Dyllan på denne tida, samstundes om han kjem med bitande kritikk av samfunnet og styresmaktene. Songen har fleire direkte og indirekte antydingar til bibelske figurarar og historiske referansar. Til dømes til Johannes døyparen, som Dylan syng fire linjer om: 
«John the Baptist after torturing a thief
Looks up at his hero the Commander-in-Chief
Saying, “Tell me great hero, but please make it brief
Is there a hole for me to get sick in?”».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tombstone Blues» frå ,  den 5. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Songar frå 1965
Songar skrivne av Bob Dylan
Bob Dylan-songar
Songar produserte av Bob Johnston
Sheryl Crow-songar
Richie Havens-songar
Demens

Demens er erverva kronisk nedsett kognitivt funksjonsnivå (forstandsaktivitet) i tillegg til redusert dagleg funksjonsnivå i jobbsamanheng og i private samanhengar. Tilstanden er relatert til varig, erverva hjerneorganisk dysfunksjon som kan skuldas ei rekkje ulike sjukdomar såvel som traumatisk skade. Det føregår fleire forandringar i hjernen, som leier til gradvis tap av mental kapasitet.

Avhengig av kva for ein sjukdom som forårsakar demensen, eller kva for hjerneområde som er ramma, vil etablering av nye minnespor, språk, merksemd og eksekutive funksjonar, motorikk, visuospatiale funksjonar osb. kunne rammast. Ein del personar utviklar personlegdomsforandringar med til dømes manglande innsikt, dårleg dømmekraft og aggressivitet. Andre symptom er angst, depresjon, hallusinasjonar, mistru, vrangforestillingar, tvangsmessig åtferd, sviktande evne til å utføra praktiske handlingar og dessutan manglande evne til gjenkjennelse.

Den nedsette hjernefunksjonen går ikkje attende, og pasienten vert ofte gradvis verre, og vil til slutt verta heilt hjelpelaus. Dersom tilstanden opptrer i høg alder, vert gjerne omgrepet aldersdemens (senil demens) nytta, medan ein ofte snakkar om presenil demens dersom vedkomande er relativt ung når symptoma inntrer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Demens» frå ,  den 5. november 2018.

Bakgrunnsstoff 
 Nasjonalt kompetansesenter for aldring og helse
 Demenssidene til Nasjonalforeningen for Folkehelsen
 Alderspsykiatri og demens hos Helsebiblioteket

Psykiske lidingar og åtferdsforstyrringar
Sjukdommar i nervesystemet
Naturhorn

Naturhorn er horn eller trompetar utan ventilar som berre gjev naturtonar.
Naturhorn har historisk hatt seremoniell funksjon eller vore brukt ved jakt.

Naturhorn eller naturtrompetar er vanlegvis laga i metall, tre, horn, elfenbein eller andre materiale. Nokre døme på naturhorn er lur, sjofar og abeng. Ein kan sjå på naturhorn som forløparar til dagens messingblåseinstrument. På 1600- og 1700-talen oppstod det sirkelforma posthornet og det engelske jernhornet og til slutt valthornet. På 1800-talet blei dei første trompetinstrumenta med to (seinare tre) ventilar laga, noko som gjorde at instrumenta kunne spela fleire tonar. Overgangsforma mellom naturhorn og moderne ventilhorn blir kalla klaffehorn.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Naturhorn» frå ,  den 5. november 2018.  
 

Blåseinstrument
NM i alpine greiner 1994

Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1994 fann stad i Narvik i Nordland i tida 26. - 29. mars 1994. Det var fjerde gongen heile, eller delar, av alpinmeisterskapen vart avvikla i Narvik.

Menn

Slalåm

Storslalåm

Super-g (Vidlåm)

Utfor

Kvinner

Slalåm

Storslalåm

Super-g (Vidlåm)

Utfor

Kjelder
Sportsboken 94-95. Chr. Schibsteds Forlag. 1994.

Noregsmeisterskap i 1994
Noregsmeisterskap i alpine greiner
Idrettstilskipingar i Nordland
Idrett i Narvik
Kensington

Kensington er eit distrikt i Royal Borough of Kensington and Chelsea i sentrale London i England.

Attraksjonar
Imperial College London
Kensington Gardens
Natural History Museum
Royal Albert Hall
Science Museum
Victoria and Albert Museum

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kensington» frå ,  den 6. november 2018.  

Kensington and Chelsea
Mary Decker

Mary Teresa Decker () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister både på 1500 meter og 3 000 meter under friidretts-VM 1983 i Helsinki.

Aktiv
Gjennom 1982-sesongen sette Decker seks verdsrekordar på ulike løpsdistansar, frå ei engelsk mil opp til 10 000 meter. I juli 1983, under eit stemne i Stockholm, sette ho USA-rekord på 1500 meter med tida 3.57,1, ein rekord som stod i 32 år. Ved den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett, i Helsinki i august 1983, vann Decker gullmedaljen på 3 000 meter, etter å ha slått vesttyske Brigitte Kraus og sovjetiske Tatjana Kazankina, dei to andre medaljevinnarane, med eit halvt sekund. Fire dagar seinare tok Decker VM-gull nummer to, då ho heilt på slutten av oppløpssida på 1500-meteren passerte leiande Samira Zajtseva, som stivna og fall over målstreken.

Decker mislukkast under Sommar-OL 1984 på USA-amerikansk heimebane. Året etter sette ho personlege rekordar på 800 meter med 1.56,90, oppnådd i Bern, og i Roma på 3000 meter med tida 8.25,8.

Doping
I 1996 vart Decker i ein test avslørt med for høgt nivå av testosteron og der etter utestengd i to år.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1983 i Helsinki: Gullmedaljar på 1500 m – 4.00,9 og 3000 m – 8.34,6
OL 1984 i Los Angeles: Braut 3000 m – nr 11
OL 1988 i Seoul: Nr 8 på 1500 m – nr 10 på 3000 m
OL 1996 i Atlanta: Utslått på 5000 m og sidan annullert

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mary Decker» frå ,  den 5. november 2018.  
 

Mellomdistanseløparar frå USA
Verdsmeistrar i friidrett
Slapstick

Slapstick er ei komedieform som er rik på burleske farseelement. Nemninga viser særleg til filmkomikk, som dei tidlege stumfilmane til Charlie Chaplin. Opphavleg viste det til staven brukt av komediefiguren Harlekin til å slå med.

Kjelder

Filmsjangrar
Komedie
SN-bygningen

SN-bygningen (òg kjend som SNs sekretariatbygning) i New York City står som eit landemerke i Turtle Bay på austsida av Manhattan, med utsikt mot East River. Hovudkvarteret har adressa United Nations Plaza 760 og ligg langs First Avenue mellom 42nd Street og 48th Street. Bygningen stod ferdig i 1952 etter teikningar av den amerikanske arkitekten Wallace K. Harrison som prosjektleiar i samarbeid med ei rekkje internasjonalt anerkjende arkitektar som rådgjevarar, blant dei Oscar Niemeyer frå Brasil og Le Corbusier frå Frankrike, som hadde størst innverknad på utforming av anlegget. Framfor den 39 etasjar høge bygningen står nesten 200 flaggstenger, der flagget til medlemslanda står i alfabetisk rekkjefølgje. 5 000 menneske arbeider der.

SN sitt hovudkvarter inkluderer tre større bygningar: 

 Sekretariatet (39 etasjar høgt)
 Hovudforsamlingsbygget (der alle medlemsnasjonane møter til hovudforsamlingane)
 Bibliotekbygningen, oppkalla etter den andre generalsekretæren til SN, Dag Hammarskjöld

Området vert definert som internasjonalt og nøytralt territorium.

Frå 1946 til 1950 heldt den nystarta generalforsamlinga i SN til i bygningen som i dag rommar Queens Museum.

Norske bidrag til bygget 
Då bygget var under planlegging og SN var leidd av nordmannen Trygve Lie vart dei skandinaviske landa bedne om å donera og utsmykka kvart sitt rom. Noreg fekk tildelt salen der Tryggleiksrådet har møte. Rommet vart utforma av arkitekten Arnstein Arneberg, kunstnaren Per Krogh laga veggmåleriet som heng rett bak det hesteskoforma møtebordet, medan Else Poulson designa tapetet.

Det er òg brukt marmor frå Fauske i bygget, ikkje minst synleg frå møte i generalforsamlinga der dei grøne marmorflisene dannar bakgrunn for talarstolen.

Sjå òg 

 Palais des Nations

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «FN-bygningen» frå ,  den 6. november 2018.  

Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
SN
Nødpeilesendar

Ein nødpeilesendar er ein enkel radiosendar som sender ut signal i samband med nødsituasjonar. Ein slik sendar kan løysast ut automatisk eller manuelt. Sidan 1982 har Noreg hatt påbod om at skip og fiskebåtar skal ha nødpeilesendar.

Sjå òg 
 Skredsøkar

Kjelder

Radio
Luftfart
Skipsfart
Bergingstenest
Ulukker
Unni Lehn

Unni Lehn () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Melhus som vart olympisk meister med Noreg under Sommar-OL 2000 i Sydney og vann sølv i EM 2005. Lehn spelte på Trondheims-Ørn i periodane 1994-2001 og 2004-07. I mellomtida var ho i to år aktiv for Carolina Courage i USA.

Lehn melde seg inn i Trondheims/Ørn i 1994 og var spelte på laget si midtbane til ho la opp i 2007, bortsett frå to sesongar (2002-04) i Carolina Courage i USA. I åra fram til 2001 var ho med om å vinne seks norske seriemeisterskap med topplaget frå Trondheim og like mange sigrar i de nasjonale cupfinalen. Lehn reiste i 2002 over til USA, der ho i sin fyrste sesong var med om å vinne meistertittelen i USA.

Gjennom 12 sesongar og 134 kampar på det norske landslaget i tida 1996-2007, stod Lehn for 24 nettkjenningar. Ho debuterte for Noreg i 1996, men var ikkje med i OL-troppa. Derimot spelte ho OL-finalen i Sydney fire år seinare, ein kamp som enda med norsk gull, etter siger på såkalla «golden goal». Sidan vann ho EM-sølv i 2005. Lehn deltok elles i EM 1997, VM 1999, EM 2001 og VM 2007.

Merittar
Olympisk meister: 2000 med Noreg
EM-sølv: 2005 med Noreg
Seriemeister: 1994, 1995, 1996, 1997, 2000 og 2001 med Trondheims-Ørn
Noregsmeister: 1994, 1996, 1997, 1998, 1999 og 2001 med Trondheims-Ørn
USA-meister: 2002 med Carolina Courage

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Unni Lehn» frå ,  den 6. november 2018.  
 

Norske landslagsspelarar i fotball
Trondheims-Ørn-spelarar
Folk frå Melhus
Cathrine Zaborowski

Cathrine Zaborowski () er ein norsk tidlegare fotballspelar som vart europameister med Noreg i 1993. Ho fekk elles sølv i EM 1989, VM 1989 og EM 1991. Dessutan vann ho seks pokalar med Asker SK, fire i serien og to i cupen.

Zaborowski spelte på det norske topplaget Asker SK i åra frå 1987. Med klubben vann ho fire seriegull og to cupfinalar i sesongane frå 1988 til 1992. Etter 1993 var ho aktiv på North Carolina University sitt fotballag i USA.

Over ein seksårsperiode deltok Zaborowski i 68 landskampar for Noreg og skåra 7 mål. Allereie 17 år gammal var ho i 1988 med då Noreg vann ein uoffisiell verdsmeisterskap, etter finalesiger mot Kina. Sidan spelte ho tre EM-finalar i rad, den siste i 1993 enda med norsk triumf over vertslandet Italia. Den 30. november 1991 i Guangzhou var ho med på det norske laget som tapte 1-2 mot USA i VM-finalen.

Merittar
Europameister: 1993 for Noreg
EM-sølv: 1989 og 1991 for Noreg
VM-sølv: 1991 for Noreg
Seriemeister: 1988, 1989, 1991 og 1992 med Asker SK
Noregsmeister: 1990 og 1991 med Asker SK

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Cathrine Zaborowski» frå ,  den 6. november 2018.  
 

Norske landslagsspelarar i fotball
Asker-spelarar
Naturtone

Naturtone er ein rein deltone som kan oppstå når ein bles i naturhorn eller frå lause strenger på strengeinstrument. Naturtonar er danna av grunntonen i eit instrument og overtonane hans. På horn eller fløyte blir dei danna av eigenresonansen til den innelukka luftsøyla.

I naturtonerekkja opptrer naturtonar som likner på tonane i ein durskala. Dei kan likevel høyarast sure ut samanlikna med tonane frå eit temperert instrument, som nytter eit anna tonesystem.

Sjå òg
Overtonerekkja

Kjelder

Musikkteori
Deltone

Ein deltone er ein enkel sinustone som saman med andre deltonar gjev ein sammensett tone. Den ulike styrken og frekvensen til dei ulike deltonane gjev den sammensette tonen sin klangfarge. Deltone med lengst frekvens blir kalla grunntonen, medan alle andre deltonar blir kalla overtonar. Tonane frå alle akustiske instrument er samansette og inneheld altså fleire deltonar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Deltone» frå ,  den 6. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:  
 
 Overtoner og undertoner  av Jørgen Mortensen

Fonetikk
Musikkteori
From a Buick 6

«From a Buick 6» er ein song av Bob Dylan frå albumet Highway 61 Revisited, som òg kom ut på singel som B-side til «Positively 4th Street.» Han vart spelt inn 30. juli 1965.

Musikalsk stil
Songen er ein rusten bluessong som vert spelt lettsindig av eit band som bestod av Al Kooper på orgel og Mike Bloomfield på gitar. Gitarparten er basert på eldre bluesriff av Robert Johnson, Charlie Patton og Big Joe Williams. Han har òg eit etterslag frå trommeslagaren Bobby Gregg, ei basslinje frå Harvey Brooks og ein munnspelsolo. Songen byrjar med ein skarptrommeslagar som minner opningssongen på Highway 61 Revisited, «Like a Rolling Stone». Det er i røynda ein 12-taktsblues, spelt med powerakkordar, og er kjend for at Bloomfield nesten umerkbart sette inn ein F-akkord i den tiande takten på alle utanom det første verset, medan bassen og orgelet spelar ein G-akkord. Songen er delvis basert på Sleepy John Estes-songen «Milk Cow Blues» frå 1930, og brukte til og med noko av teksten frå den eldre songen. Tilnærminga er likevel meir lik The Kinks sin versjon av ein Kokomo Arnold-song som òg heitte «Milk Cow Blues».

Andre versjonar
«From a Buick 6» er blitt spelt av musikarar som Gary U.S. Bonds, Mitch Ryder, Treat Her Right, Mike Wilhelm, Alex Taylor og Johnny Winter.

Ettermæle
Namnet på ein roman frå 2002 av Stephen King, From a Buick 8, er basert på denne songtittelen. 

Songen «From a Motel 6» på Yo La Tengo-albumet Painful frå 1993 er eit hint til songtittelen.

Billy Bragg-songen «From a Vauxhall Velox» frå albumet Brewing Up with Billy Bragg frå 1984, vart skriven som eit svar til «From a Buick 6».

I ein presentasjon for Apple i 2006, sa Steve Jobs at dette var favorittsongen hans.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «From a Buick 6» frå ,  den 6. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Tekst

Bob Dylan-songar
Songar skrivne av Bob Dylan
Songar frå 1965
Songar produserte av Bob Johnston
Columbia Records-singlar
Johnny Winter-songar
Wilko Johnson-songar
Bragernes torg

Bragernes torg er ein langstrekt open plass på Bragernes i Drammen, frå Bybrua og opp til det komplekset som dei to tårnbygningane, brannvakta og Drammen rådhus (ferdig i 1871), utgjer til saman, der dei ligg på kvar si side av Kirkegata vidare opp til Bragernes kyrkje. Den klare og markerte aksen mellom Bragernes kyrkje, over det langstrekte Bragernes torg og vidare over Bybrua fram til Strømsø torg attmed Drammen jarnbanestasjon på Strømsø på den andre sida av Drammenselva, er eit karakteristisk drag i bybiletet. Både Strømsø torg og Bragernes torg er pryda med skulpturar gjort av norske bilethoggarar. 

Fram til langt inn på 1800-talet hadde det dåverande Bragernes Torv ei breidd som varierte frå 17 til 23 meter, og var etter måten ikkje særleg stort. Seinare vart det utvida, men avgrensa mot nord omlag der som Øvre og Nedre torggate kjem inn på torget i dag. Nordover, opp mot Bragernesåsen, låg det opne løkker.

I 1812 var det ferdig ei bybru (klaffebru) over Drammenselva om lag på same staden som Bybrua ligg i dag. Dei gamle og staslege husa attmed torget, som Albumgården og Børsbygningen (Børs- og Comediehuset, øydelagt i bybrannen i 1866, erstatta av nybygg i 1871) fekk no fleire større bygningar i grannelaget, mellom anna Drammens Sparebank, Drammen rådstue (rådhus) og Capjon-gården. Bygningane ikring torget gjekk tapt ved bybrannen i 1866, då 388 hus i byen strauk med. Etter brannen vart torget regulert, og dei bygningane som då vart oppført, har for det meste vorte ståande uendra i alle år.

Bragernes Torv vart eit sentralt handelstorg for byen, med kontrollstasjon for slakt, sal av landbruksprodukt og sal av husflidsartiklar. Torget vart òg stemneplass og møteplass sommar som vinter, med ei fontene av støypejern, «Løvefontenen», som midtpunktet. Fontena var ei gåve til byen frå den engelske verksemda som hadde levert utstyret til vassverket, som vart sett i drift i 1863. I 1952 vart «Løvefontenen» erstatta av «Sankt Hallvards brønn», ei fontene  av bilethoggaren Ørnulf Bast (1907-1974).

Kjelder
Per Otto Borgen: Bragernes Torv i Drammen byleksikon, nettutgåva 2017
Snl.no: Drammen

Geografi i Drammen
Queen Jane Approximately

«Queen Jane Approximately» er ein song av Bob Dylan frå albumet Highway 61 Revisited i 1965. Han vart gjeven ut som singel som B-sida til «One of Us Must Know (Sooner or Later)» i januar 1966. Han er òg blitt spelt av mange andre artistar, som The Grateful Dead og The Four Seasons.

Musikarane på «Queen Jane Approximately» omfattar Dylan, Mike Bloomfield på elektrisk gitar og Al Kooper og Paul Griffin på klaverinstrument.

Ein har spekulert i kven denne dronning Jane er, og om det kan vere Tudor-dronningane lady Jane Grey og Jane Seymour. Andre har spekulert i om det kan vere Joan Baez, som har eit namn som liknar på «Jane». I 1965 fortalte Dylan sjølv ein journalist at Queen Jane er ein mann.

Konsertutgåver
Sjølv om Dylan sjeldan spelte denne songen på konsertane sine, finst eit konsertopptak på albumet Dylan and the Dead. I ei undersøking i Mojo frå 2005 blant andre artistar, vart «Queen Jane Approximately» oppført som den 70. beste Bob Dylan-songen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Queen Jane Approximately» frå ,  den 6. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Tekst

Songar frå 1965
Bob Dylan-songar
Grateful Dead-songar
Songar skrivne av Bob Dylan
Singlar frå 1966
Songar produserte av Bob Johnston
The Four Seasons-songar
Fontene

Fontene (uttalt: fonténe, frå latin fons, «kjelde», via fransk fontaine), òg kalla springvatn, er små eller store kunstnerisk utforma innretningar som er laga slik at vatn i rørsle skal gje ei oppleving til dei som ser på. Vatnet kan sprute som strålar opp i lufta, eller renne ut av eller nedetter innretninga, som gjerne er utforma som ein skulptur eller som eit kunstverk, men kan òg vere noko så enkelt som ein skål på sokkel som det renn vatn ut over kanten på. Fontener er ofte å sjå på offentlege plassar og i parkar i byar, i slottsparkar og større private hagar.

Sjå òg
Drikkefontene

Skulptur
Arkitektur
Harvey Brooks

Harvey Brooks () er ein USA-amerikansk bassist.

Ein av dei første kjende artistane Brooks spelte med var med Bob Dylan på albumet Highway 61 Revisited i 1965. Brooks spelte òg på konsertar i lag med Bob Dylan og det som kom til å bli The Band. 

Seinare i 1960-åra spelte Brooks med mange forskjellgie artistar, som Eric Andersen, Richie Havens, Tom Rush og Jim & Jean og David Blue. I 1967 vart han medlem av The Electric Flag og spelte på filmmusikkalbumet til filmen The Trip (1967) med Peter Fonda, Dennis Hopper, Susan Strasberg, og skriven av Jack Nicholson.

Han spelte med Cass Elliot på Dream a Little Dream (1968) og på The Doors sitt The Soft Parade (1969). I 1970 fekk han høve til å arbeide med Miles Davis på Bitches Brew og seinare Big Fun i 1974. 

Frå 1970-åra og frametter arbeidde Brooks på New Morning av Bob Dylan, med John Martyn, The Fabulous Rhinestones, Seals & Crofts, Fontella Bass, John Sebastian, Loudon Wainwright III, John Cale og Paul Burlison. 

Brooks og kona flytta til Jerusalem i Israel i 2009.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Harvey Brooks» frå ,  den 6. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Larkin, Colin. The Guinness Encyclopedia of Popular Music, Guinness Publishing, 1992.
 Muirhead, Bert. The Record Producers File. A Directory of Rock Album Producers 1962–1984, Blandford Press, 1985.

Bakgrunnsstoff
 Brooks på YouTube
 Bass Musician - mars 2011

USA-amerikanske jazzbassistar
USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske studiomusikarar
Jefferson Starship-medlemmar
Jødisk-amerikanske musikarar
Musikarar frå Queens i New York City
The Electric Flag-medlemmar
USA-amerikanske rhythm and blues-bassistar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske jazzbassistar
John Loudon McAdam

John Loudon McAdam () var ein britisk vegingeniør, fødd i Ayr i Skottland.

Frå 1816 fremja McAdam ein ny metode til forsterking og bygging av vegar. Gjennom bruk av knust stein, pukk, i heile overbygginga sikra ein effektiv drenering og stor bereevne. Med visse tilpassingar har metoden vorte mykje brukt i ettertid. Prinsippet går under nemninga makadamisering.

Verdas fyrste makadam-veg vart bygt i det austlege USA i 1820-åra.

Kjelder
John Loudon McAdam i Store norske leksikon

Britiske ingeniørar
Skotske ingeniørar
Folk frå Ayr
Joseph McCarthy

Joseph Raymond McCarthy () var ein USA-amerikansk politikar for det republikanske partiet, senator 1946-57 for delstaten Wisconsin.

McCarthy var kjend og omstridd frå 1950, då han gjekk til angrep på det han kalla kommunistisk infiltrasjon i statsapparatet. Etter det republikanske partiet vann regjeringsmakta i 1952, kom han til stor makt og vart ein frykta politikar. Som formann i ein underkomité i senatet i 1953–54, dreiv han nærast klappjakt på meiningsmotstandarar i det USA-amerikanske samfunnet. Den innbitte anti-kommunismen og patriotismen som ivra for, og som fekk namnet mccarthyisme, kom i vanry då McCarthy sjølv vart granska av ein senatskomité. Denne siste komiteen fordømde metodene hans i 1954. McCarthy var sidan utan politisk makt.

McCarthy døydde 48 år gammal av en akutt leversjukdom.

Kjelder
Store norske leksikon

USA-amerikanske politikarar
Folk frå Wisconsin
Marshall McLuhan

Herbert Marshall McLuhan () var ein kanadisk mediekritisk forfattar, fødd i Edmonton.

McLuhan vekte vid merksemd då han søkte å vise massemedia sin innverknad på samfunnet, fyrst med The Gutenberg Galaxy i 1962, og deretter med Understanding Media frå 1964. Den siste boka i norsk omsetjing i 1968 som Mennesket og media. Bodskapen til McLuhan kom særleg tydeleg fram i The Medium is the Message, ei bok som kom i 1967. Omgrepet 'mediet er bodskapen' har vorte ståande i mykje seinare mediekritikk.

Kjelder
Marshall McLuhan i Store norske leksikon

Kanadiske forfattarar
Folk frå Edmonton
Strømsø torg

Strømsø torg er eit torg på Strømsø i Drammen, rett attmed jarnbanestasjonen og bybrua over Drammenselva til Bragernes. På torget ligg Drammen busstasjon, som vart bygd i 2004 til erstatning for  Drammen rutebilstasjon frå 1969, og som er hovudstasjonen for busslinene i byen og mot Vestfold.

Strømsø torg fekk namnet i 1947, tidlegare var namnet Jernbanetorget. I gamal tid låg brua Flisebroen her på vegsambandet til Konnerud og til Eiker over Grønland lenger opp langsetter Drammenselva. Jarnbanetorget fekk med tida ny utforming etter kvart som sentrum på Strømsø flytta seg hit frå området ikring Strømsø kyrkje og Gyldenløves Plass.  Drammensavdelinga av Noregs Bank, stasjonsbygningen frå 1863, Latinskolen, Central Hotel, og Skoger Sparebanks bygning frå 1898 fekk plass attmed torget. Bygningen til sparebanken vart rive seinare og erstatta av Globusgården, medan banken bygde eit høghus for seg attmed bakken opp mot bybrua.

På areala ned mot Drammenselva, der jarnbanestasjonen og jarnbanespora ligg no, låg det i si tid store kjøpmannshus og bordtomter (lagerplassar for skurlast). Attmed brubakken låg Hans Mallings store bygard og trelastlager, der skipsreiar og trelasthandlar Chr. Collett seinare bygde sitt store herskapshus. Dette huset vart flytt og oppsett i Kirkegata på Bragernes då jarnbanestasjonen vart bygd.

Kjelder
«Strømsø Torv» i Per Otto Borgen: Drammen byleksikon, nettutgåva 2017

Bakgrunnsstoff

Geografi i Drammen