alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sant Cugat del Vallès

Sant Cugat del Vallès er ein by og ein kommune vest for Barcelona i Catalonia i Spania med om lag 75 000 innbyggjarar. I antikken vart han kalla Castrum Octavianum, kalla opp etter St. Cucuphas, som er sagt å vere martyrdrept der klosteret i byen no står. 

Sant Cugat har hatt stor folkevekst dei siste åra og er å rekna som ein forstad til Barcelona, som berre ligg 5 km unna. I Sant Cugat ligg restaurantar, ein konsertstad, to kinoar og eit stort kjøpesenter. Sant Cugat har i praksis vokse i saman med dei nærliggande Rubí (62 475 innbyggjarar) og Cerdanyola del Valles (58 347 innbyggjarar). 

Byen har ein eigen togstasjon med direkte undergrunnslinja til sentrum i Barcelona og til nærliggande byar som Terrassa og Sabadell.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sant Cugat del Vallès» frå ,  den 10. november 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3
 

Byar i Catalonia
Manresa

Manresa er ein by i Bages, midt i Catalonia i Spania ved elva Cardener. Han er ein industriby med tekstil-, metall- og glasindustri. St. Ignatius av Loyola stoppa for å be i byen på veg tilbake frå Montserrat i 1522, og byen har derfor vorte ein pilegrimstad for katolikkar.

Vinproduksjon er òg ei viktig næring i byen, men han vart mindre viktig etter at området vart råka av vinlus. 

Under den spanske sjølvstendekrigen slo ein frivillig tropp frå Manresa (sometent på katalansk) ein fransk tropp i juni 1808, men då franskmennene trekte seg tilbake sette dei byen i brann og mykje av han vart øydelagd.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Manresa» frå ,  den 10. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3 
 

Byar i Catalonia
Trygve G. Nordby

Trygve Gulbrand Nordby () er tidlegare generalsekretær i Norges Røde Kors. Han kom frå jobben som direktør i Utlendingsdirektoratet, som han hadde frå 2001 til 2006). Nordby er no visegeneralsekretær i den internasjonale Raudekrossen. 1. januar 2010 tiltrer han som generalsekretær i Europarørsla. Han er utdanna ved sosialhøgskulen ved Nordland distriktshøgskule.

Han har tidlegare vore generalsekretær i Flyktningerådet (1990–1997), rådmann i Oppegård kommune og konsulent for OSSE sin utsending til Kroatia med omsyn til flyktningespørsmål, kampanjeleiar i Kommunenes Sentralforbund, pressesekretær for Sosialistisk Venstreparti si stortingsgruppe, informasjonssjef i Nordland fylkeskommune, fyrstekonsulent innan psykisk helsevern i Nordland fylke, i tillegg til at han har arbeidd som frilansjournalist.

I september 2001 vart han konstituert som direktør i Utlendingsdirektoratet og vart tilsett i stillinga i statsråd 21. desember 2001 for ein åremålsperiode på seks år.

22. mai 2006 leverte Graver-utvalet ein intern granskingsrapport som omhandla Nordby si tid i UDI. Han fekk då krass kritikk for å ha gjennomført ein lovstridig praksis når det gjaldt å gje opphaldsløyve til irakarar i strid med politiske vedtak.

Kjelder

Referansar 

Norske embets- og tenestefolk
SV-politikarar
Marie-Marguerite Dufay

Marie-Marguerite Dufay () er president av regionsrådet for Franche Comté i Frankrike i valperioden 2008–2010.

Franche-Comté
Franske politikarar
Birgitta Sondresen

Birgitta Sondresen ()  var ein norsk biletkunstnar, illustratør og forfattar. Ho kom opphavleg frå Sandnes men var busett i Bergen.

Sondresen var utdanna ved Kunsthøgskulen i Bergen med hovudfag frå 1997 ved Institutt for Grafisk design og Illustrasjon.

Ho døydde 2. desember 2014, berre 50 år gamal.

Bokutgjevingar 
Birgitta Sondresen gav ut fleire bøker, både biletbøker der hennar eigne illustrasjonar er den viktigaste delen av innhaldet, men bidrog også med illustrasjonar til andre sine bøker. Ho debuterte i 1997 med biletboka Svinepelsens hevn på Eide forlag. Utgjevinga som kanskje har tydd mest for henne er Frosken Vertigo og det store spranget i 1999 på Eide forlag. Teksten til denne boka er skriven av medforfattar Frode Grytten. 
Ved sida av Grytten samarbeidd Sondresen også med Gro Anita Bårdseth og Jan Ove Ulstein.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 CS55  
 Troll i ord  
 Reportasje i Bergens Tidende 

Norske illustratørar
Folk frå Sandnes
Fjolne

Fjolne (Fjolnir) eller Fjølne er namnet på ein tidleg konge av Ynglingeætta i Svitjod, rekna som son av guden Frøy og gygra Gjerd Gymesdotter. Han lyt reknast som mytisk, og er omtala i Ynglingesoga og i Den eldste Noregshistoria. Båe kjelder er samde om at han mista livet då han drukna i ei mjødtønne eller eit bryggekar.

Snorre Sturlason har den mest utmåla skildringa av Fjolne. Han er skildra som "Mektug, årsæl og vensæl". Han er nært knytt til Fred-Frode, som var konge i Leidra (Lejre) på Sjælland. Bryggekaret er her "mange alner høgt", og Fjolne sov på svala over. Om natta laut han opp for å late vatnet, og var fælt drukken, slik at han snåva og ramla uti bryggekaret. Her drukna han. 

Tjodolv frå Kvine fortel om hendinga i Ynglingatal:

Varð framgengt,
þars Froði bjó,
feigðar orð
es at Fjǫlni kom;
auk sikling
svigðis geira
vágr vindlauss
of viða skyldi.

Omsett:

 Feig var det sagt
 at Fjolne var,
 i garden hans Frode
 han fekk det å kjenna
 Der var han lagi,
 at log åt mjødhorn
 hans bane vart
 i vindlaus sjø.

Fjolne er far til Svegde, som tok riket etter han.

Andre tilvisingar til Fjolne 

Namnet Fjolne finst att i Grimnesmål, og er då eit av dei mange dekknamna til Odin. Sameleis nyttar Odin dette namnet om seg sjølv i Soga om Volsungane, der han helsar Sigurd Fåvnesbane under dette namnet. 

Det har vore påpeikt at det er eit litterært samantreff at namnet Fjolne går att som nemning på Odin og samstundes på ein son av Frøy. Dette kan vera ei samanblanding av namn, men og ei påminning om at Odin i nokre overleveringar har hatt Frøy som far. Ein meir tradisjonell Odin-variant er oppført øvst i lista over kongar i Svitjod hjå Snorre, før Ynglingeætta i røynda tek til med Njord. I Den eldste Noregshistoria står Ingve øvst i denne lista, heller enn Odin. Ingve er rekna som far til Njord i denne teksten. Det er soleis Snorre som har sett Odin inn øvst i kongerekka.

Ynglingeætta
Svenske sogekongar
Svegde

Svegde etter Sveigde (Sveigdir) var ein mytisk konge av Ynglingeætta, son av Fjolne og far til Vanlande. Han er omtala i Ynglingesoga og i Den eldste Noregshistoria. 

Snorre Sturlason fortel at Svegde hadde svore ein eid på at han ville leite etter Godheim og gamle Odin. Difor reiste han ute med tolv mann i fem år, men for så heimatt til Svitjod og ekta ei kvinne frå Vanaheim, som var kalla Vana. Sonen deira var Vanlande. Sidan for Svegde utatt på leit etter Godheim. Ein kveld kom han til ein gard som heitte Stein, der det låg ein stein i tunet, stor som eit hus. Om kvelden var Svegde drukken, og mennene hans med. Då såg dei det sat ein dverg under steinen. Dvergen kalla på Svegde og sa at døra attom var vegen inn til Odin og Godheim. Svegde sprang inn i steinen, og steinen let seg att. Svegde vart aldri meir sett.

Ynglingatal fortel:

 Svegde han sveik,
 som i svali heldt vakt,
 den dagrædde
 for Durins ætt.
 Inn i steinen
 den storlynde
 åsa-frenden
 flaug etter dvergen,
 og Sokmimes
 sal den lysande,
 av jotunar bygd,
 vart gjevings grav.

Durin og Sokmime er dvergenamn, som og kan finnast i Dvergatal (ein lut av Voluspå). Dvergen vaktar her døra mellom denne verda og den neste (daudedøra). 

Den eldste Noregshistoria fortel berre at Svegde følgde dvergen inn i eit berg, og seier beintfram at dette nok lyt takast for eit eventyr. Tilvisinga til Odin er elles tydeleg nok. Odin er og draugedrott (gud for dei daude).

Ynglingeætta
Svenske sogekongar
Johan Eberhard Colbjørnsen Nielsen

Johan Eberhard Colbjørnsen Nielsen () var ein norsk målmann og bokmann. Han vart fødd på Stemsrud i Grue i Solør.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Ivar Aasen-tunet: J. E. Nielsen av Anton Aure
 SNL-artikkel

Nynorsk
Landsmål
Målfolk
Folk frå Grue
Rubí

Rubí er ein by og ein kommune i Catalonia i Spania i provinsen Barcelona, 15 km frå sjøve Barcelona. Han har kring 70 000 innbyggjarar. I nord grenser han til Terrassa og Ullastrell, i sør til Sant Cugat del Vallès, i vest til Castellbisbal og i aust til Sant Quirze del Vallès.

Historie 

Ein meiner at byen har romersk opphav ved elva Rubeo. Då Vilfred den hårete døydde, vart grensa mellom Al-Andalus og Catalonia sett til elva Llobregat. Rubí låg derfor særs nær grensa. I 1233 vart det bygd ei borg i byen.

Med den industrielle revolusjonen voks byen kraftig, og særleg var tekstilindustrien i byen viktig. Nokre av dei tidlege møllene finst framleis. 

I 1919 fekk byen jernbanesamband til Barcelona og Terrassa. 

Rubí mista det meste av jordbruket sitt i 1962 då ein katastrofal flaum øydela dei nedre delane av byen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Rubí, Barcelona» frå ,  den 11. november 2009.  
 

Byar i Catalonia
Vilanova i la Geltrú

Vilanova i la Geltrú er ein by i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania. Han var opphavleg ein fiskelandsby, men har i dag vokse til ein by med kring 65 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 40 km sørvest for Barcelona. Den meir kjende kystbyen Sitges ligg 10 km mot nordaust. 

Byen har ei lang og fargerik historie og gullalderen var under romantikken. Under styret til General Franco vart katalansk språk bannlyst og byen fekk namnet Villanueva y Geltrú.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vilanova i la Geltrú» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

Bakgrunnsstoff
Kunstnariske og historiske bygg
Offisiell side 
Vilanova internasjonale verdsmusikkfestival 

Byar i Catalonia
El Prat de Llobregat

El Prat de Llobregat, ofte berre kalla El Prat, er ein by og ein kommune i 
Catalonia i Spania. Han ligg ved deltaet til Llobregat på høgresida. Meir enn ein fjerdedel av arealet til kommunen er dekt av Barcelona lufthamn. Bortsett frå transportårene til flyplassen, har El Prat jernbanestasjon langs kystlinja frå Barcelona til Valencia. Kommunen har òg ei strand og eit lite naturreservat. 

El Prat er kjende får dei blåbeinte hønene.

Historie 

El Prat vart grunnlagd mellom 1720 og 1740, då byen starta å vekse oppp rundt eit vegkryss. Dei første byggverka som dukka opp var ei kyrkje, eit hostell og nokre bustadhus for bøndene i området. Seinare vart det bygd bru over elva, Ferran Puig, og på 1800-talet kom jernbanen til området. Den første fabrikken i byen var ein papirfabrikk. I 1923 vart det bygd tre flyplassar i kommunen, på grunn av det flate terrenget her. Dette var starten på det som enda opp som Barcelona lufthamn etter at dei tre flyplassane vart slått saman i 1948.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «El Prat de Llobregat» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

Bakgrunnsstoff 
 Granja Torres 
 Kunstnariske og historiske bygg i Prat de Llobregat 
 Offisiell side
 Bykart

Byar i Catalonia
Busetnader grunnlagde på 1700-talet
Viladecans

Viladecans er ein by like ved Barcelona i Spania. Han ligg mellom Sant Boi de Llobregat, Sant Climent de Llobregat, El Prat de Llobregat og Gavà. Byen har kring 60 000 innbyggjarar. 

Viladecans har 13 eller 14 skular.

Bakgrunnsstoff 

 Flagget til byen

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Viladecans» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

Byar i Catalonia
Busetnader grunnlagde i første hundreåret
Castelldefels

Castelldefels er ein by i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania. Byen har kring 60 000 innbyggjarar. Han ligg like nord for massís del Garraf og er den siste byen på kysten før comarcaen Garraf. 

Byen har godt transportnett til Barcelona. Andre nærliggande byar er Gavà, Viladecans, Sant Boi de Llobregat, Sitges og El Prat de Llobregat.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 Webkamera frå la playa de Castelldefels 
 Historiske bygg i Castelldefels

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Castelldefels» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3
 

Byar i Catalonia
Granollers

Granollers er ein by nær Barcelona i Catalonia i Spania. Byen har kring 60 000 innbyggjarar og ligg ved elva Congost

La Porxada, eit byggverk frå renessansen, er eit kjent landemerke i byen som vart nytta som kornlager. Granollers er eit forretningssenter og det ligg mange industriar her. I sørlege område av byen er det framleis noko jordbruk.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Offisiell turiststad

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Granollers» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

Byar i Catalonia
Cerdanyola del Vallès

Cerdanyola del Vallès er ein kommune i Vallès Occidental i Catalonia i Spania og har kring 60 000 innbyggjarar. Han ligg på nordsida av Collserolaryggen. I byen ligg hovudkontoret til Universitat Autònoma de Barcelona.

Byen har stort sett vokse fram dei siste hundre åra, så dei fleste byggverka her er moderne. Soknekyrkja er bygd i modernistisk stil, og Sant Marcel-borga er ombygd i nygotisk stil.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cerdanyola del Vallès» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

Bakgrunnsstoff
Offisiell side

Byar i Catalonia
Mollet del Vallès

Mollet del Vallès er ein kommune i Vallès Oriental i Catalonia i Spania. Han ligg i dalen til elva Besòs og er eit viktig transportknutepunkt nordover frå Barcelona. Kommunen har kring 50 000 innbyggjarar. 

Mollet del Vallès har fleire byggverk i stilen katalansk modernisme. Under sommar-OL 1992 vart skytekonkurransen halde her.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mollet del Vallès» frå ,  den 11. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3
 

Byar i Catalonia
Sune Nordgren

Sune Nordgren () er ein svensk museumsmann. Han var direktør for Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design frå 2003 til 2006. Han har tidlegare mellom anna vore direktør ved Baltic Centre for Contemporary Art i Gateshead i England.

Nordgren vart fødd i Lund, men voks opp i Åhus i Skåne. Mellom 1970 og 1974 utdanna han seg ved Grafikskolan Forum i Malmö og arbeidde i nærare ti år som kunstnar, formgjevar og illustratør. I 1975 starta han saman med kona si, Marianne, kunsttidsskriftet Kalejdoskop, og tre år seinare, i 1978, Kalejdoskop Förlag. Han har også arbeidd som kunstkritikar for Sydsvenskan, Dagens Nyheter og i radiokanalen P1 for Sveriges Radio. Frå 1986 til 1989 leidde han fleire kunstprogram for Sveriges Television. I 1990 vart han så sjef for Malmö konsthall, og seks år seinare, i 1996, direktør for International Artists' Studio Program in Sweden i to år. I 1998 vart han sjef for og fekk ansvaret for å byggje opp Baltic Centre for Contemporary Art i Gateshead. Han vart utnemnd til direktør for det norske Nasjonalmuseet i 2003, og fekk ansvaret for samanslåinga av Arkitekturmuseet, Kunstindustrimuseet, Museet for samtidskunst, Nasjonalgalleriet og Riksutstillingene til ein felles institusjon.

Nordgren si tid som direktør for Nasjonalmuseet har vore omdiskutert, på same måten som tida hans i Baltic Centre var det. I norske aviser har han vorte klaga for manglande kunstfagleg kompetanse, spesielt for å kunne lite om norsk kunsthistorie. Han har dessutan vorte kritisert for store underskot, for samarbeidsproblem og for å ta all kritikk personleg. Ei av utstillingane på Nasjonalmuseet måtte stenge grunna bemanningssituasjonen. Ein av dei fremste kritikarane hans har vore tidlegare kulturminister Lars Roar Langslet. Nordgren gav seinare til kjenne at han ikkje visste at Langslet hadde vore kulturminister.

Då han annonserte avgangen sin, sa Nordgren sjølv til Aftenposten at «kritikken har vore sterk og til tider så personretta at eg av og til har følt meg demonisert, men dette er ikkje grunnen til at eg har valt å seie opp stillinga.»

Kjelder

Fotnotar 

Svenske kunstnarar
Norsk kunst
Medlemmar av det kongelege svenske kunstakademiet
Sverre Quale

Sverre Quale () er ein norsk sivilingeniør utdanna ved NTH (no NTNU). 

Quale har hatt ulike stillingar i Saga Petroleum med ansvar for tryggleik og kvalitet. Han var direktør for Statens jernbanetilsyn frå 1999 til 2001. Frå 2001 til 2003 var han direktør i Avinor med ansvar for tryggleik, kvalitet og miljø. Frå 2003 til 2006 var han øvste leiar av Statens havarikommisjon for transport. Han vart konsernsjef for Avinor våren 2006.

I Ukeavisen Ledelse 9. november 2007 vart det presentert eit portrettintervju med Sverre Quale under overskrifta «Skapte ro i Avinor».

Sverre Quale bur på Billingstad i Asker kommune.

Sverre Quale går i 2010 fra Avinor til å bli Administrerende direktør i rådgivningsselskapet Multiconsult AS.

Referansar

Norske sivilingeniørar
Folk frå Rana
Folk frå Asker
Luftperspektiv

Luftperspektiv er ei form for fargeperspektiv som kjem av at valøren til ein farge blir lysare og meir blåleg desto lenger borte han er frå auget som ser.

Teknikken kan brukast for å lage ei djupn i eit bilete ved å la dei fjerne tingane vera lysare og meir blåvorne enn dei nære. Konstateringa av luftperspektiv var ei følgje av den veksande observasjonen av naturen under tidleg renessanse. Domenico Veneziano var blant dei første italienske målarane som utvikla denne forma for perspektiv; seinare dyrka særleg Leonardo da Vinci og Milanoskolen luftperspektivet.

Kjelder 

Målarteknikkar
Koobi Fora

Koobi Fora er eit område nord i Kenya, aust for Turkanasjøen, i området til det nomadiske gabbrafolket. Koobi Fora er kjend for rike fortidsfunn, mellom anna fossil frå gruppa Hominini (menneskeslekta og sjimpansar). I 1973 blei området verna av kenyanske styresmakter som Sibiloi nasjonalpark.

Det er funne hominin-fossil av rundt 150 individ her. Det ser ut til at Australopithecus og Homo levde i same området i ein million år. Representantar frå Australopithecus anamensis, A. boisei, Homo habilis og H. ergaster (erectus), er funne her. Ein hovudskalle som er rundt 1,9 millionar år gammal er blitt klassifisert som ein eigen art, Homo rudolfensis. 

Av steinreiskapane som er funne i Koobi Fora er dei eldste mellom 1,8 og 2 millionar år gamle, og høyrer til oldowantradisjonen. Eit yngre lag som er rundt 1,5 millionar år gammalt høyrer til karari-industrien.

Koobi Fora-formasjonen er ein sedimentær lagpakke frå pliocen og pleistocen, som vart avsett frå fire til ein millionar år siden og er 600 meter tjukk. Koobi Fora-formasjonen består av åtte ledd som er avgrensa av tuff.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Koobi Fora» frå ,  den 11. november 2009.  
 Askheim, Svein. (2009, 12. juli). Koobi Fora-formasjonen. I Store norske leksikon. Henta 28. januar 2014 frå http://snl.no/Koobi_Fora-formasjonen.

 

Afrikansk førhistorie
Arkeologiske funn i Kenya
Afrikansk førhistorie
Turkanasjøen
Paleoantropologiske stader
Reese Witherspoon

Laura Jeanne Reese Witherspoon (), betre kjend som Reese Witherspoon, er ein USA-amerikansk skodespelar og filmprodusent. I 1998 spela ho i tre større filmar: Overnight Delivery, Pleasantville og Twilight. Det påfølgjande året spela Witherspoon i den kritikarrosa Election, som ho vart nominert til Golden Globe for. 2001 vart eit vendepunkt i karrieren hennar, med gjennombrotsrolla som «Elle Woods» i kinosuksessen Legally Blonde, og i 2002 spela ho hovudrolla i Sweet Home Alabama, som vart den største kommersielle suksessen i karrieren hennar så langt. I 2003 vende ho tilbake som hovudrolleinnehavar og produksjonsleiar for Legally Blonde 2: Red, White & Blonde. I 2005 fekk Witherspoon merksemd og ros verda over, då ho spela June Carter Cash i Walk the Line, som ho fekk Oscar, Golden Globe, BAFTA og Screen Actors Guild Award for «Beste kvinnelege hovudrolle» for.

Witherspoon gifta seg med skodespelar og medspelar i Cruel Intentions, Ryan Phillippe, i 1999. Dei har to ungar saman, Ava og Deacon. Paret vart separert mot slutten av 2006 og dei skilde seg i oktober 2007.

Witherspoon eig eit produksjonsselskap, Type A Films, og ho har involvert seg aktivt i organisasjonar som kjempar for rettane til kvinner og barn. Ho sit i styret i Children’s Defense Fund (CDF) og vart globalambassadør for Avon Products i 2007, då ho var æresleiar for velgjerdsorganisasjonen Avon Foundation.

Filmografi

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske skodespelarar
USA-amerikanske filmprodusentar
Oscarvinnarar
Folk frå New Orleans
Knut Olav Åmås

Knut Olav Åmås () er ein norsk forfattar, filosof, redaktør og kulturleiar oppvaksen i Odda.

Knut Olav Åmås er direktør i Fritt Ord. Han leiar Mediemangfaldsutvalet og er styreleiar i Foreningen Store norske leksikon. 

Han er cand.philol. med hovudfag i filosofi frå 1996 og doktorgrad i medievitskap frå Universitetet i Bergen i 2005. Han har jobba som journalist i Bergens Tidende, samt som redaktør ved Universitetet i Bergen. Åmås var forlagsredaktør på Universitetsforlaget frå 1996 til 2001 og redaktør for tidsskriftet Samtiden frå 2001 til 2006. I 2004 var han bokmeldar og laurdagsspaltist i Dagbladet. Frå 2005 var Åmås deltidskommentator i Aftenposten, frå 2006 debatt- og kronikkredaktør i avisa og frå 2008 kultur- og debattredaktør same stad. Han var statssekretær for Høgre i Kulturdepartementet før han overtok direktørstillinga i Fritt ord.

Han har omsett, redigert og skrive fleire bøker om filosofi, idéhistorie og kjønnsforsking, mellom anna om filosofen Ludwig Wittgenstein. I 2004 gav han ut Mitt liv var draum, ein litterær biografi om lyrikaren Olav H. Hauge. Boka danna i 2005 grunnlag for doktorgraden hans i medievitskap.

Knut Olav Åmås fekk nynorskprisen til Samlaget, Melsom-prisen, i 2005 for biografien om Olav H. Hauge. Saman med Cathrine Sandnes fekk han prisen Årets tidsskrift 2006 frå Tidsskriftforeningen for arbeidet med Samtiden. I 2007 vart han tildelt Den Store Journalistprisen.

Åmås var redaktør for den nyaste utgåva av Hvem er hvem?, som vart utgjeven i september 2008. Same året var han også redaktør for boka Norge. En diagnose.

Bibliografi 
 1994: Det stille alvoret. Ludwig Wittgenstein i Norge 1913–50 (Samlaget, saman med Rolf Larsen 
 1994: Wittgenstein and Norway (Solum forlag, redaktør saman med Kjell S. Johannessen og Rolf Larsen)
 2000: Ludwig Wittgenstein (Gyldendal, Ariadne-serien) 
 2000: Elsk meg litt, elsk meg lenge. Homofil kjærlighet i hundre år (Kagge forlag, redaktør)
 2001: Norsk homoforskning (Universitetsforlaget, redaktør saman med Marianne Brantsæter, Turid Eikvam og Reidar Kjær)
 2004: Mitt liv var draum (Samlaget, biografi om Olav H. Hauge)
 2005: Venner for livet, lesebok om vennskap (Kagge forlag, redaktør)
 2007: Verdien av uenighet - Debatt og dissens i Norge (Kagge forlag)
 2007: Livet med kreft (Aschehoug, redaktør. Utgjeven til Radiumhospitalet sitt 75-årsjubileum)
 2008: Norge. En diagnose (Schibsted, redaktør)
 2008: Hvem er hvem? (Aschehoug, redaktør)

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Intervju i Universitas, 2006
 Kort presentasjon hjå Det norske samlaget
 vinduet.no: Tre teser om norsk forleggeri, 2001 
 Presentasjon av boka Verdien av uenighet

Norske forfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Norske biografar
Norske redaktørar
Nynorskforfattarar
Vinnarar av Melsom-prisen