alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eirin Kristin Sund

Eirin Kristin Sund () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Rogaland i 2005 og vald på nytt ved stortingsvalet 2009.

Eirin Sund har arbeidserfaring frå borne- og ungdomsarbeid i heimfylket Rogaland og er frå 2007 visepresident i Norges fotballforbund.

Før ho vart vald inn på Stortinget var ho fylkesvaraordførar i Rogaland 2003-05. Sund har tidlegare vore varaordførar i Gjesdal, politisk rådgjevar i Miljøverndepartementet og statssekretær i Samferdselsdepartementet. Sund var i 2006 med og stifta Humanistiske sosialdemokratar, der ho sat i styret frå 2006.

Eirin Sund er dotter av Ap-politikaren Kjell Sund.

Regjering
  13. november 1996–17. oktober 1997: politisk rådgjevar i Miljøverndepartementet
 17. mars 2000–19. oktober 2001: statssekretær i Samferdselsdepartementet

Stortingskomitear
 2005–09: medlem i finanskomiteen
 2009–: andre nestleiar i energi- og miljøkomiteen
 2009–: medlem i valkomiteen

Bakgrunnsstoff
Stortinget.no - Biografi

Statssekretærar frå Ap
Folk frå Brønnøy
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Siri A. Meling

Siri Annette Haataja Meling () er ein norsk politikar frå Høgre. Ho var vald inn på Stortinget frå Rogaland 2001–2005, 1. vararepresentant 2005–2009, og er igjen fast innvald frå 2009. Ho var medlem av Rogaland fylkesting 1999–2003, og av fylkesutvalet 1999–2001. Meling var dessutan leiar i Rogaland Høgre 2007–2010.

Ho er utdanna siviløkonom frå Handelshøgskolen BI frå 1992. Ho var næringssjef i Dalane 1992–1997, nestleiar i Fonn Egersund AS 1997–2001, og regiondirektør i Fiskeridirektoratet 2006–2009.

Stortingskomitear 
2001–2005 medlem i Energi- og miljøkomiteen
2001–2005 medlem i Valkomiteen
2001–2005 medlem i Fullmaktskomiteen
2001–2005 varamedlem i Den utvida utanrikskomiteen
2009–2013 medlem i Energi- og miljøkomiteen

Bakgrunnsstoff 

Norske siviløkonomar
Folk frå Stavanger
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Øyvind Vaksdal

Øyvind Vaksdal () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Rogaland i 1997. Vaksdal var vararepresentant frå 1993 og medlem av Rogaland fylkesting i perioden 1995 til 1997.

Stortingskomitear
 2009–: medlem av kontroll- og konstitusjonskomiteen
 2005–09: medlem av utanrikskomiteen og den norske delegasjonen til Europarådets parlamentarikerforsamling
 2001–05: andre nestleiar av energi- og miljøkomiteen
 2001–05: medlem av valkomiteen
 1997–2001: medlem av energi- og miljøkomiteen

Bakgrunnsstoff 
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar frå FrP
Folk frå Karmøy
Torfinn Opheim

Torfinn Opheim () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Rogaland i 2005 og vald inn på nytt i 2009. Opheim var vararepresentant i perioden 2001–2005.

I periodane 1999–2003 og 2003–2005 var Opheim ordførar i Sauda kommune.

Stortingskomitear
2005–2009 medlem i Kirke-, utdannings- og forskingskomiteen
2009–2013 medlem i Stortingets finanskomité

Bakgrunnsstoff
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar frå Ap
Folk frå Sauda
Ordførarar i Sauda
Ap-ordførarar i Rogaland
Arve Kambe

Arve Kambe () er ein norsk politikar frå Høgre. Han vart vald inn på Stortinget frå Rogaland i 2009. Han er cand.mag. med rettsvitskap grunnfag, mellomfag historie, mellomfag samanliknande politikk, og har fullført tre eksamenar i hovudfag samanliknande politikk. Han har jobba som marknadssjef i Trygge Barnehager.

Han var bystyremedlem i Haugesund kommune 1995–2009, formannskapsmedlem frå 2001, og gruppeleiar frå 2003. Han var også fylkestingsmedlem frå 1999 til 2003. Kambe var nestleiar i Unge Høgre frå 1998 til 2000. I 2009 var han Rogaland Høgres 3. kandidat til Stortinget, og vart vald inn saman med Bent Høie og Siri A. Meling.

Stortingskomitear 
2009–2013: Medlem i Finanskomiteen

Bakgrunnsstoff 
Arve Kambe hos Stortinget
Arve Kambe  hos Rogaland Høgre
Arve Kambe hos TV 2

Folk frå Haugesund
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
William Smith (1769-1839)

William «Strata» Smith () var ein engelsk geolog og ingeniør og skapte det første skikkelege geologiske kartet over England i 1815. Han er kjend som «faren til den engelske geologien». 

Under bygginga av ein kanal i England i 1798 fann han ut at dei forskjellige laga i sedimentære bergartar frå juratida hadde sine karakteristiske fossil (leiefossil). Ved hjelp av desse leiefossila kunne ein avgjere den relative alderen til laga. På denne måten grunnla han stratigrafien, som dei neste 20-30 åra fekk ei rivande utvikling.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «William Smith (geologist)» frå ,  den 11. september 2010.  
 
 

Engelske geologar
Engelske ingeniørar
Bente Thorsen

Bente Thorsen () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Ho var vararepresentant i perioden 2005–2009 og vart vald inn på Stortinget frå Rogaland i 2009.

Stortingskomitear 
 2009–2013: medlem av kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen

Kjelder
 Bente Thorsens hjå Stortinget

Folk frå Karmøy
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå FrP
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Algonkium

Algonkium er eit geologisk namn på den yngste delen av prekambrium. Namnet vart innført av amerikanske geologar i 1899 etter algonkinarfolket, men er i dag stort sett erstatta av namna proterozoikum eller seinprekambrium.

Kjelder

Prekambrium
Proterozoikum
Allerød-interstadialen

Allerød-interstadialen, Bølling-Allerød eller allerødtid er ein periode med forholdsvis mildt klima på slutten av den siste istida, for om lag 11 800 til 11 000 år sidan. I denne perioden trekte innlandsisen seg raskt attende, men rykte etter kvart fram att då ein fekk ein ny kjøligare periode (yngre dryas), som svarar til ratida i Noreg. 

Det finst torvavleiringar på Jæren frå denne tida, og på Vestlandet er det funne skjel som vart innleira i morenene då isen rykte fram i ratida.

Kjelder

Klimahistorie
Pleistocen
Den siste istida
Ancylustid

Ancylustid er ein tidsperiode som varte frå kring 10 600 til 7500 år sidan. Dette var under avsmeltinga av isbreane frå den siste istida. Heile Austersjøen og ein del av landområdet omkring var då ein stor ferskvasssjø kalla Ancylussjøen. Denne innsjøen er kalla opp etter ferskvassnigelen Ancylus fluviatilis (høg toppluesnigl) som finst i avleiringar frå denne tida. På denne tida gjekk det ei brei landbru over det noverande Danmark, som knytte Nord-Tyskland saman med Skåne. På grunn av dette vert tida òg kalla for «fastlandsstida». 

I klima- og vegetasjonssamanheng vert ancylustida kalla boreal tid. Klimaet var då tørt og varmt med eike- og furuskogar. I arkeologien fell ancylustida saman med Maglemosekulturen eller den såkalla «beinalderen».

Kjelder

Holocen
Den siste istida
Ancylussjøen

Ancylussjøen er namnet på ein stor innsjø i området i og kring Austersjøen som erstatta Yoldiahavet etter at innløpet til sistnemnte lukka seg over det sentrale Sverige. Dette skjedde ved landheving etter den siste istida. Innsjøen eksisterte for kring 9500 til 8000 år sidan under boreal tid eller ancylustida. Innsjøen vart etter kvart Littorinasjøen då det stiande havnivået braut gjennom Storebælt.

Innsjøen fekk namn av Gerard de Geer etter Ancylus fluviatilis, ein ferskvassnigl som er funnen i sedimenta etter innsjøen.

Skildring
Høgda i Sør-Sverige blokkerte ikkje vasstraumen over det sentrale Sverige fullstendig. Ein hadde framleis utløp frå innsjøen gjennom elvane Göta og Steinselva, som renn frå Vänern til Kattegat. Saltvatn rann ikkje inn innsjøen, som etter kvart vart fersk då innsjøen steig over havnivå. Ein veit sikkert at området hadde vorte ein innsjø for om lag 8000 år sidan, då Vättern vart fråskild frå Ancylussjøen. 

Sidan vassnivået steig i Ancylussjøen, førte det til at områda rundt vart lagt under vatn for 9500 til 9200 år sidan. 

Etter kvart som ismeltinga auka og, sidan landhevinga var forskjellig frå område til område, vart det grave ut ei ny elv nær det som i dag er Storebælt. Elva er av geologar vorte kalla Danaelva. Ein periode var derfor Skåne, eller Sør-Sverige, ei øy mellom desse store elvane. Dette varte frå om lag 9200 år til opp mot 8000 år sidan. Med denne nye kanalen byrja vassnivået i innsjøen å falle.

Nord-Skandinavia
Rundt 9000 år sidan vart den nordlege kanalen lukka, og Skåne vart landfast med resten av Skandinavia i staden for Danmark. På denne tida var det berre eit lite eid som knytte Skåne til dei nordlege områda. På denne tida flytta kulturane frå mellomsteinalderen til dei nyleg tørre områda rundt Bottenhavet. Dei dreiv fiske langs kysten, jakta sel og følgde reinsdyra inn i dei nye områda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ancylus Lake» frå ,  den 11. september 2010.  
 

Austersjøen
Tidlegare innsjøar
Anorogen

Anorogen er eit geologisk omgrep om noko som ikkje er knytt til orogenese eller fjellkjededanning. Dette kan til dømes vere eit tidsrom, ei hending med heving eller senking, framtrenging av ein granittsmelte og liknande. Felles er at dei er utan tilknyting til samtidig regional deformasjon.

Kjelder

Geologiske prosessar
Azoikum

Azoikum er eit eldre namn på det geologiske supereonet prekambrium som vart nytta i tida før 1950. 

Azoikum kjem frå greske a- («utan») og zoön («dyr» eller «levande vesen») og tyder altså «utan liv». Ein nytta dette namnet fordi ein trudde det ikkje fanst i liv på den tida.

Kjelder

Prekambrium
Arne Sortevik

Arne Sortevik () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Hordaland fylke i 2001. Han var vararepresentant frå 1989 til 1993.

Sortevik tok Bergen Handelsgymnas 1963-1966, befalsskole 1966-1967 og studerte til siviløkonom ved Norges handelshøyskole i Bergen 1967-1970. Yrkesmessig har Sortevik diverse praksis frå ulike bransjar (økonomi/adm./marknadsføring) i privat sektor 1970-1995.

Stortingskomitear
2009–2013 medlem av Transport- og kommunikasjonskomiteen.
2005–2009 medlem av Transport- og kommunikasjonskomiteen.
2005–2009 varamedlem av Valkomiteen.
2001–2005 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen.
2001–2005 varamedlem av Valkomiteen.

Bakgrunnsstoff
Stortinget.no - Biografi
Fremskrittspartiet - Biograf

Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar frå FrP
Folk frå Bergen
Per Rune Henriksen

Per Rune Henriksen () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Hordaland i 2005 og vald på nytt i 2009 og 2013. 

Henriksen tok  U. Pihls gymnas, naturfaglinje 1976-1977, Bergen yrkesskole, tømrarlinja 1977-1978 og avla svennebrev som tømrar i 1981.

Henriksen var tilsett hos byggmeister S. H. Pedersen 1978-1981, byggmeister Odd Ådnekvam A/S 1982-1985, NOREMA A/S 1985-1986, Bybygg A/S 1986-1987, Fagbygg Vest 1987-1988, Fredskorpset i Kenya for Norad 1988-1990, Bygg og Rehabilitering 1990-1991, Regionalt verneombod Fellesforbundet 1992-1997 og sekretær LO i Bergen og Omland 1997-2005.

I perioden 2000-2006 var han styreleiar i Bergen og Omegn Boligbyggelag.

3. september 2010 vart han i statsråd utnemnd til statssekretær for Terje Riis-Johansen. Han var statssekretær i Regjeringa Stoltenberg II fram til 7. mai 2013.

Stortingskomitear
2005–2009 medlem i Arbeids- og sosialkomitéen.
2005–2009 medlem i Valkomitéen.
2009–2013 medlem av Energi- og miljøkomiteen.

Kjelder

 

Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Statssekretærar frå Ap
Statssekretærar i Regjeringa Stoltenberg II
Folk frå Bergen
Øyvind Halleraker

Øyvind Urheim Halleraker () er ein norsk politikar frå Høgre. Han har sete på Stortinget for Hordaland sidan 2001. Halleraker var varaordførar i Bømlo 1987–1991, og fylkesvaraordførar i Hordaland 1997–1999.

Halleraker gjekk ved Voss folkehøgskule frå 1969 til 1970, fotograflinja ved Sogn VGS frå 1971 til 1972, kystskipperskole i 1978, og studiekompetanse frå 1981. Deretter tok han utdanning som bedriftsøkonom (ex.bed.øk.) ved Handelshøyskolen BI i 1984, og diplomøkonom (diplomøk.) frå same skule i 1989.

Halleråker tok svennebrev som fotograf i 1973, og var sjølvstendig næringsdrivande frå 1973 til 1987, derpå dagleg leiar i SBT A/S frå 1987 til 2001.

Stortingskomitear 
2001–2005 medlem i Energi- og miljøkomiteen
2005–2009 medlem i Transport- og kommunikasjonskomiteen
2009–2013 medlem i Transport- og kommunikasjonskomiteen

Bakgrunnsstoff 
 Stortinget.no- Biografi
Høyre - Biografi 

Politikarar frå Oslo
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Hilde Magnusson Lydvo

Hilde Magnusson Lydvo () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Hordaland i 2005 og vald på nytt i Stortingsvalet 2009.

Lydvo er utdanna jurist frå Universitetet i Bergen og Københavns Universitet. I åra 2000–2005 arbeidde ho i Deloitte advokatfirma DA. Ho er nestleiar i Hordaland Arbeidarparti.

Stortingskomitear
2005–2009 medlem i Justiskomiteen
2009–2013 medlem av Kommunal- og forvaltingskomiteen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar frå Ap
Folk frå Voss
Folk frå Narvik
Karin S. Woldseth

Karin Ståhl Woldseth () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Hordaland i 2001.

Woldseth tok Valdres folkehøgskule 1972-1973, Vidaregåande, Oslo språkskole 1973-1975, Studentfagkurs ved Wang 1978-1979 og Handelsakademiet (økonomi) 1979-1983.

Woldseth var revisormedarbeidar 1983-1984, økonomi og personalansvarleg ved Åsane Senter 1987-1991, timelærar ved Hellen skole 1991-1992, gjeldsrådgjevar ved Fana sosialkontor 1992-1993 og gjeldsrådgjevar ved Fjell sosialkontor 1993-1997.

Stortingskomitear
2001–2005: medlem i Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen
2001–2005: andre nestleder i Valkomitéen
2005–2009: medlem i Familie- og kulturkomiteen; varamedlem av den norske delegasjonen til Europarådets parlamentarikerforsamling
2009–2013: medlem av Utanriks- og forsvarskomiteen; leiar av den norske delegasjonen til Europarådet 2009 - 2013;

Anna 
Medlem av Nordisk Råd 2005-2009 forbrukerkommiteen 
Medlem av den norske delegasjonen til Europarådet, i komiteane for likestilling og for overvaking
Leder av den norske delegasjonen til Europarådet 2009 - 2013 og medlem av den politiske komiteen, overvakingskomiteen ( her nestleiar i komiteen) og Standing committee

Bakgrunnsstoff 
Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar frå FrP
Politikarar frå Oslo
Henning Warloe

Henning Warloe () er ein norsk politikar frå Høgre og frå 14. august 2014 byråd for byutvikling, klima og miljø i byrådet i Bergen. Han er fødd og oppvaksen i Bergen. Warloe er utdanna befal. Han er også utdanna ved Norges Handelshøyskole. Utanfor politikken har Henning Warloe vore dagleg leiar for eit eige firma, og var ein av stiftarane av Ferieklubben i Bergen. I stortingsperioden 2009-2013 representerte Warloe   Hordaland på Stortinget.

I valperioden 2003–2007 var Warloe byråd for finans, kultur og næring i Bergen kommune. Frå 2007 var han byråd for kultur, idrett og næring, i tillegg at han sidan utreiinga til Framstegspartiet frå byrådssamarbeidet våren 2009 også har fungert som byråd for finans, konkurranse og utvikling fram til han måtte trekkje seg for å tiltre på Stortinget. I perioden 2. juni 2006–31. januar 2007 fungerte Warloe som byrådsleiar då Monica Mæland hadde barselpermisjon. Han var nestleiar i Hordaland Høgre frå 2007 til mars 2012.

Ein av hobbyane til Henning Warloes er trylling, og i 2008 vart han vald til president i Magiske Cirkel Norge, ein landsomfattande samskipnad for tryllekunstnarar.

I 2013 vart Warloe dømd til bot og 18 dagar fengsel på vilkår for kjøp og bruk av narkotika. Før dette hadde han trekt seg frå partiverva sine.

Stortingskomitear 
2009–2013 medlem i Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Henning Warloe hos Stortinget
Henning Warloe hos Hordaland Høgre.

Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Folk frå Bergen
Kjersti Toppe

Kjersti Toppe () er ein norsk politikar frå Senterpartiet. Ho vart ved stortingsvalet i 2009 vald som representant nr. 12 for Hordaland. På Stortinget er ho 1. nestleiar i Helse- og omsorgskomiteen og varamedlem i Valkomiteen.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske barne- og familieministrar
Statsrådar i Regjeringa Støre
Senterpartistatsrådar
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Norske legar
Folk frå Bergen
Gina Barstad

Gina Knutson Barstad () er ein norsk politikar frå Sosialistisk Venstreparti. Ho har vore 1. vararepresentant til Stortinget frå Hordaland sidan 2009, og møter fast for Audun Lysbakken frå 20. oktober 2009 til 5. mars 2012. Barstad er medlem i Stortingets familie- og kulturkomité og Europautvalet. Ho var varamedlem til Bergen bystyre 2007–2009, og har også vore økonomiansvarleg i Hordaland SV og leiar i Bergen SU. Barstad studerer fransk ved Universitetet i Bergen.

Stortingskomitear 
2009–2013 medlem i Familie- og kulturkomiteen

Bakgrunnsstoff 
Gina Barstad hos Stortinget

Stortingsrepresentantar frå SV
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Daniglasial

Daniglasial er ein geokronologisk tidsperiode som omfattar den eldste delen av avsmeltingstida etter den siste istida, då isen trekte seg attende frå Jylland og dei danske øyane. Namnet kjem av dansk og glasial og vart innført av den svenske geologen Gerard De Geer. 

Daniglasial enda for omkring 15 000 år sidan og glei over i den etterfølgjande gotiglasiale perioden. Namnet vert lite nytta i dag.

Kjelder

Den siste istida
Laila Marie Reiertsen

Laila Marie Reiertsen () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Ho vart vald inn på Stortinget i 2005 som vararepresentant nr. 3 for Hordaland og i 2009 som representant nr. 15 for Hordaland. Reiertsen var vararepresentant nr. 1 for Hordaland i 2013-2017 og vararepresentant nr. 2 i perioden 2017-2021. Ho møtte fast som representant for Gjermund Hagesæter 19. juni 2015-20. desember 2016.

Reiertsen har ein bachelorgrad frå Betanien diakonale høgskole som sjukepleiar, og har studert filosofi og leiing ved NKI og NLA Høgskolen. Frå 1995 har ho jobba som sjukepleiar og seinare som leiar fram til 2009 få ho vart medlem i Stortingets arbeids- og sosialkomité og varamedlem i Valkomiteen.

Bakgrunnsstoff 
 

Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar frå FrP
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Vararepresentantar til Stortinget
Norske sjukepleiarar
Folk frå Askøy
Åre gamle kyrkje

Åre gamle kyrkje (svensk:  Åre gamla kyrka) er ei mellomalderkyrkje bygd i stein og tre som ligg i Åre, Jämtland, Sverige. Kyrkja vart bygd på 1100-talet ved Sankt Olav Pilegrimsleia (svensk: S:t Olofleden), som i dag går frå Selånger Gamle Ruinkyrkje i Sundsvall over dei skandinaviske fjella til Trondheim. Kyrkja har om lag 150 sitjeplassar og har ope heile året frå klokka 08:00 til 20.00.

Bakgrunnsstoff 
 Svenska kyrkan – Åre gamla kyrka

Steinkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Sverige
Jämtlands län
Diluvium

Diluvium er eit geologisk omgrep om overflatiske avleiringar som er danna av flaum-liknande hendingar. Dette er i motsetnad til alluvium, som er avleiringar som er lagt ned sakte og jamt. 

I nesten alle senkingane mellom fjella sør i Sibir og nord i Mongolia fanst innsjøar som var demd opp av isen under istidene i pleistocen. Klimaendringar og endringar i dei hydrostatiske tilhøva gjorde at bresjøane vart tømde og fylte opp att. Då isdemningane brast medførte dette til katastrofale flaumar. Desse kraftige flaumane omforma dalane og bygde nye geologiske formasjonar. I elvedalane til Tsjuja og Katun kom det minst fem flaumepisodar i intervall mellom 23 og sju tusen år sidan. Dei største av desse innsjøane, Tsjuja og Kuraj, hadde volum på fleire hundre kubikkilometer. Enorme vassmengder vart sleppte laus samstundes og forma terrenget det rann over.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Diluvium» frå ,  den 11. september 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
Rudoy A.N. Glacier-dammed lakes and geological work of glacial superfloods in the Late Pleistocene, Southern ʼSiberia, Altai Mountains , Quaternary International. 2002. Vol. 87/1. s. 119-140.]
 Baker V.R., Benito G., Rudoy A.N. Paleohydrology of late Pleistocene Superflooding, Altay Mountains, Siberia. Science. 1993. Vol. 259. s. 348-352.
Huggett Richard J. Fundamentals of Geomorphology. - N.-Y.: Routledge, 2007.
 Keenan Lee. Altai Flood  (pdf).
 Rudoy A.N. Ice-dammed lakes og glacial debris super-flows in the Altay and the Sayan Mountains in late Wurm: a review.''
 

Sedimentologi
Geologi
Geomorfologi
Eokambrium

Eokambrium er eit omgrep for dei berglaga ein finn i Skandinavia og Arktis mellom grunnfjellet og det fossilførande kambrium. Omgrepet vart innført av Waldemar Christofer Brøgger. 

Det finst to delar av eokambrium og desse er skild frå kvarande med ein diskordans. Den yngste delen ligg nedst og her finn ein ofte eit morenekonglomerat kalla tillitt. I Noreg finn ein dette i Finnmark og områda kring Mjøsa og viser at det må ha vore ei istid i denne perioden. Denne istida vert kalla Varangeristida. Dei første spora etter denne istida vart påvist av Hans Henrik Reusch i Finnmark i 1896 og er seinare kjend frå Arktisk, Afrika, India, Kina og Sibir.

Tidlegare vart eokambrium oppfatta som eit eige system, men vert no berre nytta som eit lokalt omgrep på tida då sparagmittavleiringane vart avsett i Noreg, og er det same som seinprekambrium.

Kjelder

Prekambrium
Finiglasial

Finiglasial er ein geokronologisk tidsperiode som er ein del av den kronologiske inndelinga til Gerard Jakob De Geer av den siste istida. Perioden omfattar den siste delen av istida, frå då isen stod ved Raet og dei andre store isranddanningane i Skandinavia til uttappinga av issjøen sentralt i Jämtland. Perioden starta for om lag 10 000 år sidan og varte i 1200 år (dvs. til for ca. 8800 sidan).

Kjelder

Den siste istida
Geokronologi

Geokronologi er vitskapen som tek føre seg geologisk alder og tidsrekning, den absolutte alderen på bergartar, fossil og sediment. Det er mange ulike måtar å finne ut av dette på.

For den nyare historia kan ein telje årringar i trestammer eller årslag i lagdelt leire (varv). Den svenske geologen Gerard Jakob De Geer kunne ved hjelp av varvkronologi følgje avsmeltinga av innlandsisen i Skandinavia år for år og kunne følgje isen frå han låg over Danmark til han forsvann frå fjellområda i Finland, Sverige og Noreg.

Ved eldre historie må ein nytte radiometriske dateringsmetodar. Geologiske aldrar vert uttrykte i millionar av år og vert innordna i større geologiske einingar som æra, periode, epoke, alder og kron.

Ein liknande dateringsmetode er biostratigrafi, som plasserer sedimentære bergartar i ein kjend geologisk periode ved å samanlikne fossil i bergarten. Dette gjev derimot ikkje ein direkte absolutt alder for bergarten. Begge fagfelta arbeider hand i hand og nyttar det same systemet for å namngje berglag.

Sjå òg 
Alderen til jorda
Dendrokronologi
Stratigrafi

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Geochronology» frå ,  den 11. september 2010.

Bakgrunnsstoff
 International Commission on Stratigraphy 

 
Tidsrekning