alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Herreklubben Quodlibet

Quodlibet var ein vennekrins eller herreklubb starta i Bergen 11. februar 1813. I tillegg til uhøgtideleg selskapelig samvær fungerte klubben som diskusjonsforum der tema gjerne var litteratur og politikk. Fram til 1814 vart det halde fleire debattmøte over sjølvstendespørsmålet og planane om ei norsk grunnlov.

Klubben hadde frå starten av ni medlemmar; Georg Bull, Christopher Benedict Bøgh, Wilhelm F.K. Christie, Edvard Hagerup, Johan Arnoldus von Westen Kahrs, Hans Cornelius Klingberg, Peter Motzfeldt, Jonas Rein og Lyder Sagen. På eit seinare tidspunkt fekk han to medlemmar til; Johan Budtz og Werner; ein yngre bror av Christie.

Dei første åra hadde klubben møter ein gong i veka. Det vart ført protokoll over alle møta, men berre den siste protokollen finst kvar.

Siste kjende møte var 9. mai 1836.

Av medlemmane i klubben var Christie og Rein medlemmar av Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814, seinare same haust vart Hagerup vald til Stortinget i 1814.

Kjelder 

 Erling Gjelsvik: «Quodlibet - selvstendighetens herreklubb», Grunnlovsmagasinet 2014, side 35-37
Denne artikkelen bygger på «Quodlibet (herreklubb)» frå , den 29. juni 2015, revisjon 13152847

Bakgrunnsstoff 
 

Historie i Bergen
Kultur i Bergen
Skipingar i 1813
Nedleggingar i 1836
1814 i Noreg
Nili Fossae

Nili Fossae er eit forkastingsgrøftsystem nord for den vulkanske regionen Syrtis Major på Mars, på den nordvestre kanten av Isidis-nedslagsbassenget. Det er ein stad der atmosfærisk metan mogelegvis vart oppdaga av jordbaserte teleskop.

Nili Fossae var ein av kandidatane for landingsstaden til Curiosity-roveren som nådde lengst fram i veljeprosessen.

Kjelder 
 Mysteries in Nili Fossae - ESA

Bakgrunnsstoff 

Dalar og kløfter på Mars
Zito

José Ely de Miranda, kjend som Zito (), var ein brasiliansk fotballspelar og -trenar for Santos FC. Han vart verdsmeister med Brasil både i 1958 og 1962. Zito var ein defensiv midtbanespelar som fungerte som playmaker på Santos, eit av verdas fremste fotballag i fyrste halvpart av 1960-åra.

Zito spelte seksten samfulle sesongar på Santos FC i tida 1952-67. Ni gongar vart han delstatsmeister i São Paulo, og åra 1961-65 var han med på fem strake sigrar i turneringa Taca Brasil. Både i 1962 og 1963 vann Santos FC Cop Libertadores, med både Pelé, Zito og andre landslagsfolk på laget.

Frå debuten i 1955 spelte Zito 52 landskampar for Brasil og skåra tre mål. Han var fast på midtbanen både under fotball-VM 1958, då Brasil vart verdsmeistrar for fyrste gong, etter 5-2 over vertslandet Sverige i finalen, samt under VM i fotball 1962 i Chile, der Brasil forsvarte VM-tittelen med finalesiger 3-1 over Tsjekkoslovakia. Zito var teken med til fotball-VM i England i 1966, men hadde allereie spelte sin siste landskamp i oppkøyringa til meisterskapen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «José Ely de Miranda» frå ,  den 29. juni 2015.  
 

Brasilianske fotballspelarar
Brasilianske fotballtrenarar
Santos-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1958
Spelarar i Fotball-VM 1962
Spelarar i Fotball-VM 1966
Krateret Rabe

Rabe er eit 108 kilometer vidt nedslagskrater på Mars. Det ligg i dei sørlege høglanda, om lag halvvegs mellom ekvator og sørpolen. Deler av kraterbotnen er dekt av mørke sanddyner.

Kjelder 
 Cascading dunes in a martian crater - ESA
 Thumbprint Texture on Dark Dunes in Rabe Crater - NASA Photojournal

Bakgrunnsstoff 

Nedslagskrater på Mars
Jarlsberg hovudgard

Jarlsberg er ein herregard og eit stamhus ved Tønsberg i Vestfold og Telemark. Det vart opphavleg skipa som eit grevskap for Peder Schumacher Griffenfeld i 1673 under namnet Griffenfeldt Grevskab.
Eigedomen er i bruk av familien Wedel Jarlsberg som har vore eigarar frå 1683.

Frå 1811 og framover bygde grev Johan Caspar Herman Wedel Jarlsberg ut slottet i empire slik det er i dag. Arkitekt var Jørgen Gerhard Løser. Det vart også bygd park. Bygningane er freda.

Rett inntil hovudbygninga ligg Sem kyrkje.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Gardar i Tønsberg
Herregardar i Noreg
Kulturminne i Tønsberg
Freda bygg i Vestfold og Telemark
Jo-Bu Primus

Jo-Bu Primus var den fyrste prototypen som som vart utvikla i 1947 av Jo-Bu Mekaniske Verksted AS. Det var Gunnar Busk som stor for utviklinga. Motoren i Primus var ein franskprodusert Willys trøsykelhjelpemotor som vart kjøpt hjå ein skraphandlar i Oslo. Motoren hadde slagvolum på 98 cm³ og var utstyrt med flottørforgassar. I motsetning til det serieproduserte sagene Senior og Junior hadde Primus sentrifugalkopling og direktedrift av kjeda. Ramma var laga av raiatorrøyr. Saga hadde ein masse på 17 kg. Bensintanken var henta frå ein gamal primus, og det var dette som var opphavet til at saga vart kalla «Primus». Den fyrste kjeda vart henta frå ei snekkarmaskin, men fungerte ikkje så bra. Busk laga då ei kjede med høveltenner. og slike kjeder vart produserte heile 1950-talet .

Referansar 

Jo-Bu motorsager
Magnus Björnstjerna

Magnus Fredrik Ferdinand Björnstjerna () var ein svensk offiser, friherre, En af rikets herrar, diplomat og sakprosaforfattar.

Under felttoget mot Noreg i 1814 var han generaladjutant og mellom dei som underteikna Mossekonvensjonen.

Kjelder 

Svenske generalar
Svensk adel
En af rikets herrar
Serafimerordenen
Svenske forfattarar
Forfattarar av sakprosa
Süleyman Demirel

Sami Süleyman Gündogdu Demirel () var ein tyrkisk politikar, fødd i provinsen Isparta. Mellom 1965 og 1993 var han statsminister i Tyrkia i fem periodar. Frå 1993 til 2000 var han president av Tyrkia.

Demirel var utdanna bygningsingeniør og arbeidde frå 1950 i leiande stillingar med å prosjektere og bygge vasskraftverk i Tyrkia.

Hausten 1964 vart han vald til leiar av partiet Adalet Partisi og vart visestatsminister i ei koalisjonsregjering. Parlamentsvalet 10. oktober 1965 gav partiet hans fleirtalet i parlamentet og Demirel vart statsminister i oktober. Partiet sikra seg endå fleire mandat ved valet i 1969. Demirel heldt fram som statsminister til 16. mars 1971, då han vart styrta i eit militærkupp.

Demirel var så statsminister og leiar av ei koalisjonsregjering frå mars 1975 til juni 1977. Allereie ein månad etter han gjekk av i juni, var han i juli månad tilbake på statsministerkontoret som leiar for ein ny koalisjon. Denne regjeringa sat ved makta i eit knapt halvår. Fra hausten 1979 til hausten 1980 var Demirel statsminister til 12. september 1980, då han vart avsett av hæren og generalen Kenan Evren tok makta i landet. Demirel vart forboden å delta aktivt i tyrkisk politikk for ein periode på ti år.

Ei folkeavrøysting i 1987 gav Demirel rett til å delta i det politiske liv, og han vart straks vald til formann i partiet Doğru Yol Partisi (demokratane). Etter parlamentsvalet i 1991 vart Demirel Tyrkias statsminister for femte gong, i koalisjon med sosialdemokratane. Denne posisjonen hadde han til 16. mai 1993. Parlamentet valde han då til å vere president i Tyrkia, etter den folkevalde Turgut Özal som døydde i april. Demirel var president i Tyrkia i nøyaktig sju år. Dei siste tre åra var makta hans avgrensa ettersom det militære hadde intervenert i styret hans i 1997.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Süleyman Demirel» frå ,  den 30. juni 2015.  
 

Tyrkiske presidentar
Tyrkiske statsministrar
Tyrkiske politikarar
Regjeringsrådet/statsrådet i 1814

Regjeringsrådet/statsrådet i 1814 vart skipa etter oppløysinga av unionen mellom Danmark og Noreg den 14. januar 1814. Det vart oppløyst 11. november 1814. 

Rådet blei oppretta 2. mars 1814 i Christiania etter instruks og kunngjering av prins (seinare konge) Kristian Fredrik. Det blei danna etter mønster av det danske geheimestatsrådet av 1784, og hadde berre rådgjevande myndigheit. Det skulle ha møte to gonger i veka, og handsame saker som hadde sirkulert mellom medlemmane på førehand. Sekretæren i rådet skulle føre protokoll under møta, og ha tilsyn med protokollen. 

Regjeringsrådet hadde fem departement, etter modell av regjeringskollegia i København:

 1. departement: Finans-, rekneskap- og skattesaker 
 2. departement: Innanrikssaker, herunder politi-, veg-, telegraf-, post-, skyss- og sesjonssaker
 3. departement: Juridiske saker og rettsstell
 4. departement: Handels- og tollsaker
 5. departement: Økonomiske forvaltningsgreiner, offentleg industri, skog- og bergverksvesen

(Etter 11. november blei departementinndelinga endra, slik at til dømes finanssakene kom i 5. departement.)

Grunnlova av 17. mai 1814 fastsette at regjeringsrådet skulle vere som kongeriket Noreg sitt statsråd, og innehalde minst fem medlemmar. Dette blei stadfesta ved kongeleg resolusjon av 19. mai 1814. Etter dette skifta også medlemmane tittel frå regjeringsråd til statsråd.

(*) Frå 19. mai blei tittelen «regjeringsråd» endra til «statsråd» og «regjeringssekretær» til «statssekretær».

Kjelder 
 
Denne artikkelen bygger på «Regjeringsrådet/statsrådet i 1814» frå , den 30. juni 2015, revisjon 13155873 

Norske regjeringar
1814 i Noreg
Politikk i 1814
Takryttar

Takryttar er nemninga på små tårn som er plassert på mønet på bygningar med saltak og liknande. I motsetnad til vanlege tårn, er takryttaren eit oppbygg på sjølve takkonstruksjonen, det vil seie at han vert boren oppe av taket utan å ha eit sjølvstendig fundament. Takryttaren kan vere ein pryd i seg sjølv, eller han kan bere klokker eller vere utstyrt med urskive som syner tida for dei som er i nærleiken. 

 

Takryttarar er ofte å sjå på kyrkjer, men òg andre typar bygningar kan ha slike. Fleire av stavkyrkjene har takryttar. Men korkje i stavkyrkjene eller andre mellomalderkyrkjer med takryttar og ikkje kyrkjetårn, var det vanleg at kyrkjeklokkene var plassert i takryttaren. Vanlegvis hang klokkene i eit sæskild stativ, ein klokkestopul, attmed kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Bygningsdetaljar
Akersveien

Akersveien er ei gate i Oslo som går som ei forlenging av Akersgata frå gatekrysset med Ullevålsveien og Thor Olsens gate framfor St. Olav domkyrkje og opp langsetter austsida av Vår Frelsers gravlund til tverrgata Akersbakken, der Gamle Aker kyrkje ligg attmed gatekrysset. Tidlegare var Akersveien og den noverande Akersgata hovudferdsleåra mellom Akershus festning og Gamle Aker kyrkje.

Langsmed Akersveien ligg i tillegg til St. Olav domkyrkje fleire andre katolske institusjonar, mellom anna St. Sunniva skule. Statistisk sentralbyrå har sitt kontor i gata.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Gater i Oslo
Vegar i Oslo
Umeboshi

Umeboshi (japansk skrift 梅干, uttalt ) er ein japansk matrett laga av umefrukt, ein mellomting mellom plommer og aprikos som kjem frå treet Prunus mume.  Fruktene blir salta og pressa etter plukking, og smakar svært salt og surt. Dei kan serverast saman med ris eller på onigiri (risballar) til frukost eller lunsj. Umeboshi kan også serverast kokt eller krydra som ein middagsrett.

Sjå òg
Sviske
Sviskenuten

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Umeboshi» frå ,  den 1. juli 2015.

Bakgrunnsstoff

Ume-oppskrifter ved pickled-ume.com (engelsk)

Tørka frukt
Japansk mat
Kirsebærslekta
Sviske

Svisker (av mellomnedertysk zwesken, frå latin) er tørka plommer (vanleg plomme eller  sviskeplomme, Prunus domestica). Svisker kan etast som dei er, men blir også brukt til rettar som kompott, sviskegraut eller tilsett annan mat som jogurt.

Svisker inneheld mykje kostfiber, og har lenge vore rekna som god for fordøyinga. Studiar har også vist andre gode helseeffektar, som at dei kan auka beintettleiken i samband med osteoporose.

Sjå òg
Rosin
Korint
Umeboshi
Sviskenuten

Kjelder

«Svisker: botanikk» (15. februar 2009). Store norske leksikon. Fri artikkel henta 1. juli 2015.

Delar av denne artikkelen bygger på «Sviske» frå ,  den 1. juli 2015.  
 

Tørka frukt
Kirsebærslekta
Brettesnes

Brettesnes er eit fiskevær på sørenden av øya Store Molla i Vågan kommune i Nordland.

Folketalet på Brettesnes voks mykje då englendarar i 1872 bygde og dreiv ein guanofabrikk til 1889. Seinare dreiv norske interessentar ein fabrikk som produserte både sildemjøl, sildolje, tran og torskemjøl. Denne verksemda vart avvikla på byrjinga av 1990-åra.

I 1946 budde 146 menneske fordelt på 24 bustader i Brettesnes. Særleg etter at sildoljefabrikken vart lagt ned, stupte folketalet, så i dag lever det berre 12-15 personar i Brettesnes.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. II. Bandet. 1950
Denne artikkelen bygger på «Brettesnes» frå ,  den 1. juli 2015.  
 

Geografi i Vågan
Fiskevær i Nordland
Bygder i Nordland
Lengdehopp

Lengdehopp eller lengdesprang er ei grein innan friidrett som går ut på å hoppa så langt ein kan i eitt hopp. Lengdehopp med tilløp går ut på å hoppa lengst mogleg etter å ha sprunge og teke sats frå ein planke. Dette er ei internasjonal øving som kan vera ei eiga tevling eller del av mangekamp - i tikamp for menn og sjukamp for kvinner. Stille lengde går føre seg innandørs utan tilløp, og er ikkje ei internasjonal øving. Lengdehopp er kjend frå den greske olympiaden, og har vore med i dei moderne olympiske leikane sidan dei blei innstifta. Ei liknande øving er tresteg.

Rekordar

Verdsrekorden i lengdehopp for menn er 8,95 m. Denne blei sett av Mike Powell i VM i friidrett 1991. Han forbetra då Bob Beamon sin verdsrekord på 8,90 m frå OL i Mexico i 1968. Rett før verdsrekord-hoppet til Powell hoppa Carl Lewis 8,91 m, men med for mykje medvind til at hoppet kunne bli godkjend som verdsrekord. For kvinner er rekorden 7,52 m. Denne blei sett av Galina Tsjistjakova i Leningrad i 1988.

Noregsrekorden for lengdehopp er 8,02 m. Denne blei sett av Kristen Fløgstad på Bislett den 4. august 1973. Per juli 2015 er dette den eldste individuelle noregsrekorden i friidrett. For kvinner er rekorden 6,68 m. Denne blei sett av Margrethe Renstrøm under EM i Barcelona den 27. juli 2010. Renstrøm slo då sin eigen rekord på 6,64 frå noregsmeisterskapet i 2009, då ho utraderte den 41 år gamle norske rekorden til Berit Berthelsen på 6,56 meter frå Bislett den 10. september 1968.

Verdsrekordutvikling

Menn

Kvinner
* : Godkjent som verdsrekord gjennom den internasjonale idrettsorganisasjonen for kvinner FSFI, før Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) registrerte verdsrekordar for kvinner.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lengdehopp» frå ,  den 1. juli 2015.

Bakgrunnsstoff

Friidrett
Lengdehopp
Elvegård

Elvegard er ei bygd på austsida av fjorden Skjomen i Narvik kommune i Nordland. Skjomen kyrkje ligg i Elvegard.

I 2012 hadde 299 menneske postadresse 8523 Elvegård.

Over Fylkesveg 761 og E6 er det om lag 30 km til byen Narvik.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Elvegård» frå ,  den 1. juli 2015.  
 
Norsk Allkunnebok. III. Bandet. 1952

Busetnader i Narvik
Bygder i Nordland
Château de Commercy

Château de Commercy, som lokalt vert kalla Château Stanislas, er eit slott i barokk stil i Commercy i departementet Meuse i Frankrike, påbyrja i 1708 og ferdigbygd i 1747. Arkitektar var Léopold Durand, Nicolas d'Orbay, Emmanuel Héré de Corny. Slottet vart i 1960 klassifisert som Monument historique, det vil seie at det er verna. Det er no nytta til offentlege kontor.

Eigarar gjennom tidene
 1708-1723: Charles Henri de Lorraine-Vaudémont, prins av Vaudémont (1649-1723)
 1723-1729: Léopold I av Lorraine, hertug i Lorraine og Bar  (1679-1729)
 1729-1737: François III, hertug i Lorraine og Bar  (1708-1765)
 1737-1744: Élisabeth Charlotte d'Orléans, hertuginne i Lorraine og Bar (1676-1744)
 1744-1766: Stanislas Leszczyński (Stanisław Leszczyński), hertug i Lorraine og konge i Polen (1677-1766). Det lokale namnet på slottet, Château Stanislas, er etter han.
 1766-1957: Den franske staten
 frå 1957: Commercy kommune

Bakgrunnsstoff
Om Château de Commercy i det franske kulturdepartementets database.

Slott i Frankrike
Barokkslott i Frankrike
Motorslagvolum

Slagvolumet til ein stempelmotor er skilnaden i volumet over stemplet når det er i nedre og øvre posisjon. 

Slagvolumet kan uttrykkast 

der  er radius til stempet og  er slaglengda. 

Forbrenningsmotorar
Totenåsen

Totenåsen er eit høgdededrag og skogsområde mellom Toten i nord, Mjøsa i aust og Hurdal/Romerike i sør. Mesteparten av Totenåsen ligg i Østre Toten medan dei sørlege delane ligg i Eidsvoll og Hurdal kommunar. Området tilhøyrer Toten Almenning som er delt i fleire «lodd», det vil seia i fleire sjølvstendige almenningar. Det meste av området består av skog og myrer. Berggrunnen er etter måten kalkrik, noko som har motverka forsuring av fiskevatna. Høgste punkt er Torsæterkampen på 841 moh.

Bakgrunnsstoff 

Geografi i Østre Toten
Geografi i Hurdal
Skogar i Noreg
Rosh HaAyin

Rosh HaAyin (hebraisk skrift רֹאשׁ הָעָיִן) er ein by i Det sentrale distriktet i Israel. Vest for Rosh HaAyin ligg borga Antipatris og kjelda til Yarkonelva. I søraust ligg borga Migdal Afek (Migdal Tzedek). I 2009 hadde Rosh HaAyin 38 500 innbyggjarar.

Historie 
Rosh HaAyin vart grunnlagd i 1950-åra nær der Antipatris låg i antikken og den arabiske landsbyen Majdal Sadek (òg kalla Majdal Yaba). Mange av dei tidlege innbyggjarane var jemenittiske jødar flydd til Israel i 1949 og 1950 i Operation Magic Carpet. I 1990-åra vart det bygd nye bydelar i byen, men han har framleis ein stor jemenittisk folkesetnad. 

Rosh HaAyin er kalla opp etter plasseringa ved kjelda til Yarkon.

Idrett 
S.C Rosh Ha'ayin er fotballaget byen og spelar i «Liga Gimel Sharon».

Venskapsbyar

Innanriks

Internasjonal

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rosh HaAyin» frå ,  den 1. juli 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Byar i Israel
Sharonsletta
Byar i Det sentrale distriktet i Israel
Be'er Ya'akov

Be'er Ya'akov (hebraisk skrift בְּאֵר יַעֲקֹב, tyder Jakobsbrunnen) er ein by med status som lokal kommune sentralt i Israel, nær Ness Ziona og Rishon Lezion.

Be'er Ya'akov har eit areal på 8.6 km². I desember 2006 hadde han eit folketal på 9 400. Be'er Ya'akov vart grunnlagd i 1907 av jødiske emigrantar frå Dagestan. I 1947 hadde han eit folketal på 400. Byen fekk lokal kommunestatus i 1949.

Be'er Ya'akov er kalla opp etter Ya'akov Yitzhaki, ein rabbi og jødisk pioner.

Under den israelsk-arabiske krigen i 1948 og fram til den israelske erobringa av Ramla i juli 1948, låg Be'er Ya'akov i frontlinja. Folkesetnaden på den tida vart evakuert og ein ny busetjing, Be'er Shalom, vart danna av medlemmar av kibbutz Buchenwald, den første pionergruppa som vart danna i Tyskland etter andre verdskrigen.

Idrett
 Maccabi Be'er Ya'akov er det lokale fotballaget. 
 Maccabi Be'er Ya'akov BC er det lokale basketball-laget, og spelar på det andre nivået i Israel.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Be'er Ya'akov» frå ,  den 1. juli 2015. 
 oppgav desse kjeldene:
 
 

Be'er Ya'akov
Jødiske landsbyar i Palestinamandatet
Kommunar i Det sentrale distriktet i Israel
Madeleinekake

Madeleinekaker (uttalt madlénkaker) er småkaker som er bakte av ein deig av hovudsakleg kveitemjøl, egg, sukker og honning. Kakene vert steikte i særeigne små metallformer, madeleineformer, som liknar muslingskjel. Dei vert ofte serverte i samband med dessertar, til dømes iskrem, men vert og nytta som godteri (snop) for born og som enkel attåtmat til ein kopp kaffi i uformelle samankomstar mellom forretningsfolk.

Madeleinekakene har fått ein plass i litteratursoga og vorte vidgjetne etter at den franske skjønnlitterære forfattaren Marcel Proust (1871-1922) skildra i boka Du côté de chez Swann, fyrste bandet i romanserien À la recherche du temps perdu (som på norsk har fått namnet På sporet av den tapte tid), korleis smaken av ei madeleinekake dyppa i te laga av lindeblomar vekkjer opp nokre sentrale barndomsminne i hovudpersonen. På dette viset har madeleinekaka vorte ein slags generell metafor for hendingar som vekkjer til live minne, særleg minne frå barndomen.

Madeleinekaka har ifølgje tradisjonen fått namn etter Madeleine Paulmier, tenarinna til markien Perrotin de Baumont i Commercy i det dåverande hertugdømet Lorraine i Frankrike, som i 1755 skal ha bakt slike kaker for hertug Stanislas Leszczyński då han var vert for ein stor middag på slottet sitt i Commercy, Château de Commercy.

Bakgrunnsstoff
Soga om Commercy og om madeleinekakene på internettsidene til turistkontoret i byen.

Fransk mat
Småkaker
Minne
Power Machinery Universal

Universal var den fyrste motorsaga produsert av Power Machinery (PM). Ho var konstruert av Sandy Megaw, som tidlegare hadde arbeidd for konkurenten IEL. Univesal var ei einmannssag med ein masse på 16,3 kg, men kunne leverast kan handtak på sverdet, slik at ho òg kunne nyttast som tomannssag. Saga hadde totaktsmotor med eit slagvolum på 73 cm³ og flottørforgassar, manuell kopling og girdrift av kjeda.

PM Universal i Noreg 
For å få fart på hogsten etter 2. verdskrig sendte Statens tømmerutval ei tilråing til Landbruksdepartementet om å importera 1000 einmannsmotorsager. Etter mykje om og men løyvde Stortinget kr 1.800.000 til å kjøpa dei 1000 motorsagene og det var kjøpt 800 PM Universal og 200 IEL Beaver. Det var meininga at staten skulle vidareselga dei importerte sagene, men salet gjekk mykje treigare enn ein hadde rekna med og sumaren 1948 var det seld berre 200 sager. Jo-Bu Senior, som kom på marknaden i 1948, synte seg å vera ei betre sag, noko som førte til at det vart vanskeleg å verta kvitt resten av PM Univesal-sagene. Eit probelm med PM Universal var at det breie sverdet hadde lett for å setta seg fast når stokken klemde. Jo-Bu Senior hadde mykje smalare sverd og var mindre utsett for å setta seg fast. Dei store hola i sverdet på PM Universal, som var der for å redusera massen, førte òg til problem ved at sverdet hekta seg fast i kvist som vart tredd gjennom hola under arbeid.

Gallei

Referansar 

Power Machinery motorsager
Stokksag

Stokksag, eller tomannssag, er ei sag som vart nytta for tømmerhogst før det vart vanleg å nytta svans. Eita anna namn var «tverrvedsag» Stokksaene var om lag 1,5 m lange tomannssager, med handtak i begge endar.

Utforming 

Dei fyrste stokksagene var heimesmidde og hadde same breidd over heile sagbladet. Dei fyrste fabrikklaga stokksagene kom rundt 1860. Dei hadde krumt sagblad, og bladet var tynnare på baksida enn på frasida, slik at dei var mindre utsette for å setta seg fast på grunn av klemming. Sagene kunne ha noko ulik utforming. Sager for felling av grovt virke, som på vestkysten av USA var lengre og tynnare enn sager laga for kapping. Men ofte vart same saga nytta både for felling og kapping.

Tenner 
Stokksagene kunne ha noko ulike typar tenner, som hadde forekjellige eigenskapar.

Rivtenner 

Triangulære rivtenner er den enklaste tanntypen. Alle tennerne er like, og kvar tann skjer av, bryt laus og fører ut spon. Meir kompliserte tenner kan vera meir effektive, men rivtennerne er mykje enklare å fila. Slike tenner fekk difor stor utbreiing.

Høveltenner 

Denne typen hadde fire skjæretenner og to høveltenner. To av skjæretennene var venstretenner og to var høretenner, som skar ut fibre på kvar si side av sporet. Høveltennerne, som snudde kvar sin veg, skar så laus botnen og førte den avskorne sponen ut av sporet . Denne tanntypen var svært effektiv, men sagene var vanskelege å fila rett. På vestkysten av Nord-Amerika vart avverkinga utført av store føretak, som hadde tilsett filarar som kvesste sagene.

Skrapetenner 

Denne typen er skjerande og skrapande. Kvar enkelt tann skjer laus, bryt av og fører spon ut av sporet.

Bruk 
Skogsarbeidarane var vane med å nytta øks, og de var stor motstand mot å nytta sag i starten. Men etter kvart gjekk dei fleste over til å nytta sag. Stokksagene var i bruk fram til rundt 1900, då svansen gradvis overtok. For at bladet skulle gli lettare i sporet var det vanleg, spesielt i sevjetida, å smørja det med til dømes parafin.

Galleri

Referansar 

Skogsreiskapar
Sager
Tømmersvans

Tømmersvans eller berre svans er ei sag nytta for å fella og kappa tømmer. 
Dei fyrste svansane var avkappa stokksager, men rundt 1860 kom det fabrikklaga svansane på marknaden. Desse var valsa, og hadde tynnare sagblad enn dei heimelaga svansane, og bladet smalna av mot enden. For at bladet skulle gli lettare i sporet var det vanleg, spesielt i sevjetida, å smørja det med til dømes parafin. 

Akkurat som stokksager kunne tømmersvansane ha fleire ulike typar tenner, men på grunn av at rivttenner var enklare å fila fekk desse stor utbreinad.

Tømmersvansen vart nytta for felling og kapping heilt til motorsagene tok over på 1950-talet.

Galleri

Referansar 

Sager