alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Elva Fulda

Fulda er ei elv i Hessen i Tyskland og ei av kjeldeelvane til Weser (den andre er Werra). Fulda har ei lengd på 218 km og har sitt utspring i fjella Rhön. Frå her renn ho nordover gjennom Weserbergland og møter Werra nær Hann. Münden.

Byar langs Fulda er :

 Gersfeld
 Fulda
 Bad Hersfeld
 Rotenburg
 Melsungen
 Kassel

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fulda (river)» frå ,  den 12. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Videoklipp av flytur nær Fulda  Luftfoto 

Fulda
Fulda
Siri

Sjå òg Siri (fleirtyding)
Siri er eit nordisk kvinnenamn, skapt som ei samantrekking av det norrøne namnet Sigrid. Tydinga er den same som Sigrid, med namnedelane «sig» frå sigr, 'siger' og «rid» frå frídr'', 'ven'. 

Siri har norsk namnedag den 12. juni og svensk den 15. september.

Bruk 
Namnet Siri har vore allment brukt i Noreg sidan seint i mellomalderen. Namnet har vore brukt ein god del på heile siste halvdelen av 1900-talet, med ein topp rundt 1985, då det blei gjeve til 0,8 % av nyfødde. Sidan har bruken gått jamnt nedover.

Bruken av namnet i Noreg 
 I 1801 var om lag 6400 manntallsførte med namnet Siri i ein eller annan form (herunder òg Sirie, Sirii, Sirj, Sirri, Siry).
 I 1900 var vel 1400 manntallsførte med namnet Siri. 
 Per 1.1.2009 hadde 8208 personar Siri til første fornamn.

Kjende namneberarar 
 Siri Derkert (1888–1973), svensk kunstnar
 Siri Dokken (f. 1966), norsk avisteiknar
 Siri Kalvig (f. 1970), norsk meteorolog
 Siri von Essen (1850–1912), svensk skodespelar, gift med dramatikaren August Strindberg
 Siri Meyer (f. 1952), norsk professor i kunsthistorie
 Siri Hustvedt (f. 1955), amerikansk forfattar, gift med forfattaren Paul Auster
 Siri Hatlen (f. 1957), norsk forretningskvinne
 Siri Eftedal (f. 1966), norsk handballspelar
 Siri Broch Johansen (f. 1967), norsk samisk forfattar

Menn 
 Siri Gunasinghe (f. 1925), srilankisk forfattar

Annan bruk av namnet 
Om bord i fartøy utan toalett har Ho Siri vore namnet på dobøtta.

«Siri» kan også vera ein annan skrivemåte for tittelen sri eller sjri, som blir brukt om noko eller nokon som er heilag i fleire sørasiatiske tradisjonar. Det kan i denne samanhengen også brukast som namn eller tittel av kvinner og menn.

Bakgrunnsstoff 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Fotnoteliste 

Kvinnenamn
Namn knytte til siger
Namn knytte til eigenskapar
Førenamn av norrønt opphav
Sigrid

Sigrid (stundom skrive Sigri) er eit kvinnenamn av norrønt Sigríðr som er samansett av orda for «siger» og «vakker». Ei meir opphavleg form av namnet var Sigfríðr, og dette namnet er òg bruka i nyare tid i forma Sigfrid. Ei vanleg målføreform av namnet er Siri, medan Siren er ei nyare form. 

Sigrid har norsk namnedag den 12. juni og svensk den 15. september, likt den avleidde forma Siri.

Bruken av namnet 

Den eldste bruken av namnet kjend i Sverige er ei runeinnskrift frå 1000-talet på ein stein i Mervalla i Södermanland: Sigrid let reisa denne steinen etter Sven, maken sin. Han hade ofta segla til Zemgale med ein dyrebar knarr, om Domenäs. 

I tillegg til Noreg, Danmark og Sverige er Sigrid også mykje brukt i Tyskland medan forma Sigríður er brukt på Island.

Noreg 
Sigrid hadde størst utbreiing i Noreg i tiåra rundt 1900, men gjekk kraftig ned i bruk fram mot 1970-åra. Sidan då har bruken av namnet fått ein ny oppsving. I 2007 er det om lag 7 400 nordmenn som har Sigrid som første førenamn.

 I 1801 var om lag 3800 manntallsførte med namnet Sigri, Sigrid eller Sigrie (sjå òg Siri).
 I 1900 var om lag 11 200 manntallsførte med namnet Sigrid eller Sigri. 
 Per 1.1.2007 har vel 7500 personar Sigri(d) til første fornamn.

Kjende namneberarar

Fram til mellomalderen 
 Sigrid Eriksdotter Vasa, svensk prinsesse, dotter av Erik XIV og Karin Månsdotter
 Sigrid Knutsdotter, svensk prinsesse som levde på 1200-talet, gift med Magnus broka.
 Sigrid Storråde (967-1014), adelskvinne i vikingtida

Moderne tid 
 Sigrid Boo (1898-1953), norsk forfattar
 Sigrid Gurie (1911-1969), norsk-amerikansk skodesepelar
 Sigrid M. Hanssen (f. 1966), norsk forfattar
 Sigrid Hjertén (1885–1948)
 Sigrid Sundby (1942-1977), norsk skøyteløpar
 Sigrid Undset (1882-1949), norsk forfattar
 Sigrid Bonde Tusvik (1980-)
 Sigrid Solbakk Raabe (1996-)

Annan bruk av namnet 
Sigrid er namnet på ferja mellom Sandnessjøen og Bjørn på Dønna.

Bakgrunnsstoff 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Andre kjelder 
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Det muslimske brorskapet

Det muslimske brorskapet er ei islamistisk rørsle som vart grunnlagt av Hassan al-Banna i Egypt i 1928. Det er ei av dei eldste og største politiske islamistiske rørslene, med forgreiningar i heila arabarverda. Brorskapet har vore forbode i Egypt gjennom mange tiår, men har likevel vore den viktigaste opposisjonsgruppa der. Sidan 1970-talet har brorskapet talar for ein ikkje-valdeleg, reformistisk islamisme, og arbeidd for eit meir ope og demokratisk politisk system i Egypt. Slagordet deira er «Islam er løysinga», og brorskapet har ønsker å innføra muslimske verdiar i samfunnet. Ein av dei viktigaste ideologane i partiet var Sayyid Qutb, som la fram mange viktige grunnprinsipp i si bok Milepålar.

Forbod 
Brorskapet byrja som ei sosial rørsle som lærte om islam, underviste analfabetar, grunnla sjukehus og tilmed kommersielle tiltak. Etterkvart som det voks seg til byrja det, frå rundt 1936, å gå imot det britiske kolonistyret i Egypt. For å nå fremja saka skal det i denne perioden ha utført fleire drap. Brorskapet blei forbode av dei egyptiske styresmaktene etter Den arabisk-israelske krigen i 1948. Brorskapet støtta Den egyptiske revolusjonen i 1952, som fekk militære til makta, men blei straks etter revolusjonen forbode att. Også i andre land det hadde spreidd seg til blei brorskapet undertrykt, som i Syria, der eit opprør leia av dei blei knust i 1982. Nokre av dei internasjonale forgreiningane er blitt knytte til terrorisme, noko også brorskapet er blitt mistenkt for.

Politikk 
Frå 1970-talet blei brorskapet noko meir tolerert av egyptiske styresmakter og på 1980-talet gjekk det inn i egyptisk politikk. Under eit generelt forbod mot religiøse politiske parti var det framleis ulovleg, og blei ofte omtalt som «den forbodne gruppa» i avisene. Brorskapet samarbeidde med andre opposisjonsparti og stilte med «uavhengige» kandidatar til val. Dei la vekt på å gjera samfunnet meir demokratisk I 2005 vann det 20 % av seta i nasjonalforsamlinga, noko som førte til at gruppa og støttespelarane deira igjen blei slått ned på av regimet til Hosni Mubarak. Under Den egyptiske revolusjonen i 2011 slutta det seg til dei folkelege protestane, etter først å ha åtvara medlemmer mot å ta del i dei. Kort tid etter at Mubarak fall kunngjorde brorskapet at dei ville skipa sitt første politiske parti kalla «Fridom og rettferd». 

Medan brorskapet har tala varmt for demokrati og eit moderne muslimsk samfunn som respekterer alle grupper, har motstandarar uttrykt redsle for at dei i røynda vil innføra konservativ sjarialovgjeving og hindra likestilling for kvinner og religiøse minoritetar (særleg koptarar) i landet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 ikhwanweb.com Nettstaden til Det muslimske brorskapet (engelsk)

 
Islam i Egypt
Muslimske organisasjonar
Skipingar i 1928
Sigfrid

Sigfrid er er eit namn med opphav i norrønt Sigfríðr som er samansett av orda for «siger» og «vakker». Namnet er i Noreg i dag eit kvinnenamn, men det er i andre land, tidlegare òg i Noreg, bruka som mannsnamn, som ei sideform til namnet Sigfred eller Sigfried. Nordover i Noreg er namnet helst bruka i forma Sigfrida.

Kvinner som heiter Sigfrid har namnedag 12. juni i Noreg.

Bruken av namnet i Noreg 
 I 1801 finn vi ikkje namnet Sigfrid i folketeljingslistene.
 I 1900 var nær 350 manntallsførte med namnet Sigfrid, om lag 150 med namnet Sigfrida.
 Per 1.1.2007 har vel 570 kvinner Sigfrid til første fornamn, 15 heiter Sigfrida. 4 kvinner og 7 menn har Sigfried som første fornamn.

Sjå òg 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Andre kjelder 
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Kvinnenamn
Mannsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Werra

Werra er ei elv sentralt i Tyskland og ei av sideelvane til Weser frå høgre med ei lengd på 293 km. Ho har sitt utspring nær Eisfeld sør i Thüringen, og renn i saman med Fulda i Hann. Münden, der dei dannar elva Weser. 

Werradalen (Werratal) dannar den naturlege grensa mellom Rhön og Thüringer Wald. Her finn ein mellom anna Eiben Wald nær Dermbach, sandsteinsgrotta i Walldorf, den djupaste innsjøen i Tyskland som er danna av subsidens, som ligg nær Bernshausen, og Krayenburg, ruinane av eit slott frå 786. 

Av byar og tettstader langs Werra finn ein: Hildburghausen, Meiningen, Bad Salzungen, Tiefenort, Philippsthal, Gerstungen, Eschwege, Witzenhausen og Hannoversch Münden.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Werra» frå ,  den 26. oktober 2014.  
 

Elvar i Tyskland
Hessen
Thüringen
Niedersachsen
Böhme

Böhme er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Aller frå høgre med ei lengd på 68 km. Ho har sitt utspring i Lüneburger Heide nær Schneverdingen. Ho renn sørvestover gjennom Soltau, Bad Fallingbostel og Walsrode. Böhme munnar ut i Aller nær Rethem.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Leine

Leine er ei elv i Niedersachsen og Thüringen i Tyskland og ei av sideelvane til Aller frå venstre med ei lengd på 281 km. 

Ho har sitt utspring nær Leinefelde i Thüringen. Førti kilometer ned i elva renn ho inn i Nidersachsen og vidare nordover. Viktige byar langs elva er Göttingen, Alfeld og Gronau, før elva renn inn i Hannover, den største byen ved elva. Om lag 40 kilometer nord for Hannover, nær Schwarmstedt, munnar elva ut i Aller. 

Sjølv om det stundom oppstår flaum i elva, vert det vanlegvis få øydeleggingar. Elva er berre framkommeleg i dei nordlege delane, men i tidlegare tider var ho ei transportåre heilt opp til Göttingen. Elva er noko forureina og vert ikkje nytta til drikkevatn, men er ikkje i så dårleg stand at det ikkje finst fisk her. 

Ved Göttingen vert ein del av elva leia inn i ein kanal som går meir eller mindre parallelt til elva.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Leine» frå ,  den 12. juni 2007.  

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Ihme

Ihme er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Leine frå venstre med ei lengd på 16 km. Elva har gjeve namn til staden Ihme Roloven. Ho har sitt utspring ved landsbyen Evestorf. Etter om lag 6 km renn Ihme inn i byen Hannover, der ho munnar ut i Leine. For å hindre flaum i sentrum av Hannover er mykje av vatnet frå Leine via ei grøft leia om til Ihme. Ei bru over Ihme er kalla opp etter Benno Ohnesorg.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Innerste

Innerste er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Leine frå høgre med ei lengd på 95 km. Ho har sitt utspring nær Clausthal-Zellerfeld i Harzfjella. Nær Lautenthal er Innerste demma opp til ein flott innsjø, som vert nytta som feriestad og vassport. Av byar langs elva er Lautenthal, Langelsheim, den sørlege delen av Salzgitter og Hildesheim. Ho munnar ut i Leine i Sarstedt, sør for Hannover.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Innerste» frå ,  den 12. juni 2007.  

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Nette ved Innerste

Nette er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Innerste frå venstre med ei lengd på 43 km. Ho har sitt utspring i Harz i kommunen Seesen. Nette renn gjennom Bockenem før ho munnar ut i Innerste i Holle mellom Hildesheim og Salzgitter.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nette (Innerste)» frå ,  den 12. juni 2007.  

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Fuhse

Fuhse er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Aller frå venstre med ei lengd på 98 km. Namnet vart stava Fuse på kart frå 1800-talet og tidlegare, og ein meiner at det kjem frå det antikke namnet Fosa, etter den germanske stamma Fosi (eller omvendt).

Ho har sitt utspring på vestsida av Oderwald, ved foten av Harz mellom Bad Harzburg og Wolfenbüttel. Kjelda ligg i kommunen Flöthe nær Schladen. Frå her renn Fuhse vestover mot Salzgitter. Ho snur nordover og renn gjennom Peine, Dollbergen og Uetze til Celle. I Celle munnar ho ut i Aller. 

Den viktigaste sideelva hennar er Erse, som munnar ut i Fuhse ved Uetze.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Peter Pohl

Peter Pohl () er ein svensk forfattar og lektor. Han vart fødd i Hamburg i Tyskland.

Bøkene hans vert ofte selde og marknadsførte som barne- eller ungdomsbøker, sjølv om han sjølv meiner at bøkene ikkje er retta mot ei særskild aldersgruppe. Bøkene hans handlar ofte om barn som på ulike vis har det vanskeleg og dei inneheld ofte skildringar av liding, sorg og vondskap. Somme kritikarar meiner difor at bøkene hans er alt for dystre for barn.

Dei seks bøkene Regnbågen har bara åtta färger, Vi kallar honom Anna, De Stora Penslarnas lek, Medan regnbågen bleknar, Vilja växa og Klara papper är ett måste utgjer ei romansuite med grunnlag i Pohl sin eigen ungdom. Wiveca Friman har skrive ei doktorgradsavhandling kalla Växandets gestaltning i Peter Pohls romansvit om Micke om denne romansuita.

Jag saknar dig, jag saknar dig! fekk Augustpriset i klassen for barne- og ungdomsbøker i 1992.

Bibliografi 
 1985 – Janne, min vän 
 1986 – Regnbågen har bara åtta färger
 1987 – Vi kallar honom Anna
 1988 – Havet inom oss
 1988 – Alltid den där Anette!
 1989 – De Stora Penslarnas lek
 1989 – Medan regnbågen bleknar
 1990 – Kan ingen hjälpa Anette?
 1991 – Malins kung Gurra
 1991 – Man har ett snärj
 1992 – Glittras uppdrag
 1992 – Jag saknar dig, jag saknar dig!
 1993 – En röd sten till Carina
 1994 – Vill dig
 1994 – Vilja växa
 1995 – Grunderna i Numeriska Metoder
 1995 – När alla ljuger
 1996 – Minns det
 1997 – Men jag glömmer dig inte
 1998 – Klara papper är ett måste
 1998 – Intet bortom det yttersta
 1998 – Tillsammans kan vi förändra världen
 1999 – Man kan inte säga allt
 2000 – Jag är kvar hos er
 2002 – Tusen kulor
 2005 – Sekten

Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Peter Pohl» henta frå Wikipedia på svensk 13. juni 2007.

Bakgrunnsstoff
 Nettstaden til Peter Pohl

Svenske forfattarar
Elva Oker

Oker er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Aller frå venstre med ei lengd på 105 km. Ho har sitt utspring i Harzfjella, der elva snor seg gjennom ein smal dal kalla Okertal. Ho renn så nordover gjennom Vienenburg og Wolfenbüttel før ho går inn i Braunschweig, den største elva langs breidda. 30 km nord for Braunschweig munnar Oker ut i Aller.

Sideelvar 
Frå venstre (kjelde til munning):
 Lange
 Abzucht
 Ohebach
 Weddebach
 Warne
 Brückenbach
 Thiedebach
Frå høgre:
 Radau
 Ecker
 Ilse
 Großer Graben
 Altenau
 Schunter
 Bickgraben

Kjelde 

Oker
Oker
Lutter ved Lachte

Lutter er ei elv i Lüneburger Heide i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Lachte frå høgre. Ho har sitt utspring ved Weyhausen, 7 km søraust for Unterlüß. Ho renn gjennom Bargfeld, Eldingen og Luttern. Elva munnar ut i Lachte ved Jarnsen nær Lachendorf, aust for Celle.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lutter (Lachte)» frå ,  den 12. juni 2007.  

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Heggspinnmøll

Heggspinnmøll (Yponomeuta evonymella) er eit insekt, ein av 77 artar spinnmøll (Yponomeutidae) i Noreg. Heggspinnmøllen er ein sommarfugl som lever i hegg i larvestadiet. Egga blir lagt i trea om hausten, om våren dekker larvane trea med eit kvitt spinn, under dette spinnet et dei treet snautt for knoppar og blad. Ut på sommaren forpuppar dei seg under spinnet, og er ferdige sommarfuglar på seinsommaren. Heggspinnmøllen har altså fire livsformer: egg, larve, puppe og imago (sommarfugl). Larven er gul med svarte prikkar, sommarfuglen kvit med svarte prikkar.

Avhengig av veret og talet på rovdyr kjem åtak av heggspinnmøll som utbrot med nokre års mellomrom. Dette har ingen økonomiske konsekvensar for skogbruket, og trea overlever som oftast, dei kjem med nye blad seinare på sommaren. Trea kan sjå dramatiske ut under angrepet, og blir av og til kalla spøkjelsestre.

Angrep av heggspinnmøll er vanlegast på austlandet og nokså sjeldan på Vestlandet, sjølv om angrep i Bergensområdet fekk ein del merksemd sommaren 2007.

Botemiddel 
Når møllen er i larveform kan ein nytte bakterien Bacillus thuringiensis, før larvane spinn nettet. Ein kan òg spyle larvane av trea med vatn.

Kjelder 
 Heggspinnmøll  på Skogforsk
 Denne artikkelen er til dels omsett frå Häggspinnmal på Svensk Wikipedia, slik han såg ut 12. juni 2007. Den artikkelen hadde desse kjeldene:
 Alla dessa småkryp
 Naturhistoriska riksmuseet
 Naturhistoriska riksmuseet (igen)
 Knutpunkt Örebro 
 SLU's Skogsskada 
 Häggspinnmal.se 
Referansar

Bakgrunnsstoff

Sommarfuglar
Insekt i Noreg
Schunter

Schunter er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Oker frå høgre med ei lengd på 58 km. Ho har sitt utspring i åsane Elm nær Räbke, vest for Helmstedt og munnar ut i Oker nedanfor Braunschweig. Ein annan by langs Schunter er Lehre.

Sideelvar 
Frå venstre (frå utspring til munning):
 Schierpkebach
 Lutter
 Lauinger Mühlenriede
 Scheppau
 Teichgraben
 Sandbach
 Wabe
Frå høgre:
 Laagschunter
 Lange Welle
 Uhrau
 Neindorferbach
 Heiligendorferbach
 Beberbach

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Gose

Gose er ei elv i Niedersachsen i Tyskland. Ho er ei venstre sideelv til Abzucht og er 7,1 kilometer lang med eit nedbørfelt på 10 km². Gose har utspring nord for Auerhahn i Harz-fjella, på austsida av Bocksberg (726 moh.). Elva renn derfrå mot nordaust gjennom ein trong og bratt dal, til ho munnar ut i Abzucht i vestkanten av byen Goslar, som har namn etter elva. Vatnet vart i tidlegare tider utnytta til å lage det tradisjonelle ølet Gose.

Referansar 

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Scheppau

Scheppau er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Schunter frå venstre med ei lengd på 10 km. Ho har sitt utspring i åsane Elm og renn vestover og nord for Königslutter. Ho munnar ut i Schunter i Glentorf, mellom Königslutter og Wolfsburg.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Niedersachsen
Westfälische Aa

Westfälische Aa er ei kort elv i Nordrhein-Westfalen i Tyskland og ei av sideelvane til Werre frå venstre med ei lengd på 8,4 km. Ho har sitt utspring der to små elvar renn i hop i Bielefeld-Milse og munnar ut i Werre i Herford.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Nordrhein-Westfalen
Olga

Olga er eit kvinnenamn av russisk opphav. Til russisk er det avleia av det norrøne namnet Helga, som tyder heilag. Det var vikingar som fór i austerveg som tok namnet med seg austover. Olga har namnedag 30. mars i Noreg.

Bruken av namnet i Noreg 
 I 1801 var ei jente listeført i folketeljinga med namnet Olga.
 I 1900 hadde vel 11000 namnet Olga. 
 Per 1.1.2007 hadde vel 3500 Olga til første fornamn.

Kjente namneberarar 
 Olga Tsjekhova (1897–1980), russisk-tysk skodespelar
 Olga Dysthe (1940–), norsk professor i pedagogikk og forfattar
 Olga Konkova (1969–), russisk-norsk jazzmusikar

Kjelder 

 Folketeljingar i Digitalarkivet
 Olga 1801-folketeljinga
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Kvinnenamn
Førenamn av russisk opphav
Kai

Sjå òg namnet Kai

Ei kai er ein oppbygd losse- og lasteplass for båtar langs ei strand eller ein elvebreidde. Kaier kan vera bygde av betong, mur, tre og liknande. Dei er flate oppå og står som ein vegg mot sjøen, slik at det er lett både å fortøye båtar eller skip til kaia, å lagre og transportere varer på kaia, og å laste eller losse båtar og skip.

Ofte vert ordet kai og ordet bryggje nytta om same typar innretningar. Dersom kaia stikk ut i sjøen eller elva på ein måte som gjer at båtar kan leggje til på båe sidene av ho, vert kaia ofte kalla ein pir, ei bryggje eller ein utstikkar.

Bruk av kaier
Ved ei kai kan ein fortøya og lossa av og på skip, slik at det gjerne ligg heisekranar og lagerbygg i samband med henne. Moderne kaier er ofte lagt til rette for lossing og lasting av konteinarar, og det finst store kaier spesialisert for slik lossing og lasting, med store heistekranar og storer areal til lagring av konteinarne.

Ved kaier for passasjerskip er det ofte billettutsal og venterom for reisande. 

Sidan kaia gjev utsyn til vatn, kan ho også nyttast til å spasera langs eller sitja og kanskje også fiska ved. I samband med fiskefartøy kan ein driva med utsal av fisk og skaldyr der. I Paris er kaia langs Seinen kjend for ein annan type sal,  les bouquinistes, seljarar av brukte bøker.

Ferjekai
Ferjekaier er ein særleg type kaier for bilferjer eller jarnbaneferjer, bygd slik at bilar og/eller jarnbanetog kan køyrast inn på og ut or ferja over ei ferjebru/ferjelem som kan hevast og senkast, slik at eine enden kan leggjast på ein avsats på ferja, der det er ein slags krok som held ferjelemen på plass. For bilferjer med stor passasjertrafikk, som til dømes bilferjer i internasjonal trafikk, kan det være sett opp særskilde bygg med bruar over til ferjene for at passasjerane kan gå ombord og frå borde utan å kome i konflikt med ombord- og ilandkjøringa av bilar.

Ordsoge
Ordet kai er kome til norsk frå nederlandsk kaai, som har ordet frå fransk quai; dette igjen er henta frå keltiske cae, 'sandbanke' eller 'voll'. På engelsk har det keltiske ordet gjeve opphav både til quay, som tyder 'kai', cay, som tyder 'sandbanke', og key, som blir brukt i Amerika med begge tydingane. På fransk bruker ein quai også om perrongar på jarnbanestasjonar.

Sjå òg
Bryggje
Pir
Hamn

Kjelder
Nynorskordboka (kai)
Oxford English Dictionary (cay, quay, key)
''Trésor de la langue française informatisé (quai)

Hamner
Sjøfart
Eder

Eder er ei elv i Nordrhein-Westfalen og Hessen i Tyskland og ei av sideelvane til Fulda frå venstre med ei lengd på 177 km. Ho vart først nemnd av den romerske historikaren Tacitus som Adrana i området Chatti.

Ho har sitt utspring frå fjellet Ederkopf vest i Nordrhein-Westfalen nær kjelda til elvene Lahn og Sieg. I motsetnad til Lahn og Sieg, som begge er sideelvar til Rhinen, renn Eder austover og nordover og munnar ut i Fulda ved Edermünde, sør for Kassel. Ved Hannoversch Münden renn Fulda i lag med Werra og dannar Weser som renn ut i Nordsjøen nord for Bremen. Byar langs Eder er mellom anna Battenberg, Frankenberg, Waldeck og Fritzlar.

I 1914 stod ei 47 meter høg demning ferdig nær den vesle byen Waldeck, og han danna reservoaret Edersee, som er 27 km lang og held opp til 200 millionar m³ vatn. Han vert nytta til vasskraftproduksjon og for å regulere vassnivået i Weser. 

Demninga vart øydelagd av britiske bombefly 17. mai 1943 (Operasjon Chastise). Bombeflya var utstyrt med den spesielle Barnes Wallis-bomba, som spratt bortover vatnet når ho vart slept i ein spesiell vinkel frå fly. Same natt vart demninga ved Möhnereservoaret òg bombardert, noko som skapte enorme øydeleggingar og tap av liv nedstraums (største delen av dei omkomne var ukrainske krigsfangar like nedanfor demninga). Filmen The Dam busters omhandlar denne hendinga. 

Demninga vart bygd opp at same året, og i dag er innsjøen eit område for rekreasjon.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Hessen
Nordrhein-Westfalen
Arne Ekeland

Arne Ekeland () var ein norsk kunstmålar. Ekeland var utdanna ved Kunstakademiet i Oslo under bl.a. Axel Revold. Måleria hans,«Våren», «Perlebekken», «Angst» og «Frihetens søstre», heng på Stortinget.

Bakgrunnsstoff 
 Arne Ekelands Atelier 

Norske målarar
Norske kunstnarar
Folk frå Eidsvoll
Axel Revold

Axel Julius Revold () var ein norsk kunstmålar, fødd i Ålesund. Han dreiv òg eigen målarskule og var professor på Statens Kunstakademi (1925-1946).

Bakgrunnsstoff 
 Måleri av Axel Revold 
 Utdjupande artikkel om Axel Revold skriven av Glenny Alfsen for Norsk Biografisk Leksikon.

Norske målarar
Norske kunstnarar
Folk frå Narvik
Folk frå Ålesund