Vestfold fylke

Vestfold er eit tidlegare fylke i Noreg. Det grensa i nord og nordvest til Buskerud og i vest til Telemark. Fylket var det nest minste i Noreg i areal, men var også fylket med den tredje høgaste folketettleiken i landet. Den største byen i fylket var Sandefjord. Setet for fylkesmannen og fylkestinget låg i Tønsberg.
I 2020 blei Vestfold fylke slått saman med Telemark til nye Vestfold og Telemark fylke frå 2020.

Fylkesvåpenet er teikna av Hallvard Trætteberg og blei godkjent ved kongeleg resolusjon 30. januar 1970. Motivet er på raud grunn ei gull kongekrone, som skal vise til sambandet fylket har til kongeætta. Fylkesblomen til Vestfold er bøk og fylkessteinen er larvikitt.

Natur 
Vestfold har eit rikt dyre- og planteliv grunna tilhøva attmed Oslofjorden. I Vestfold er det 110 område og objekt som er verna etter naturvernloven. Områda utgjer til saman om lag 1,5 prosent av det totale arealet i fylket. Over halvparten av Vestfold er dekt av skog. Vestfold har ein øyrik skjergard med over 500 store og småe øyar.

Klima 
Vestfold har enkle terrengtilhøve og liten utstrekning og det gjer klimaet einsarta.

Den rådande vinden er nordaustleg om vinteren, og sørvestleg om sommaren. Den sommarlege sjøvinden kan verte ganske sterk og ofte nå kuling styrke i ytre strøk. Februar er den kaldaste månaden i heile fylket, og ved kysten er middeltemperatur kring –1 °C, medan han lengre inne i fylket går ned til kring –5 °C. For juli er middeltemperaturen 16–17 °C.

Årsnedbøren varierer frå kring 700 mm ytst på kysten til opp mot 1200 mm i indre strøk. Mest nedbør kjem det gjerne på ettersomaren, medan det er lite nedbør på våren og forsommaren. Om vinteren får typisk områda nær kysten meir snø enn område aust for Oslofjorden. Kysten har òg ein del tåke, mest om våren. Tåke er observert i kring 3-5 % av observasjonane.

Kommunar

Tidlegare inndelingar

Tidlegare futedøme (fogderi) 

Tidlegare futedøme
  Jarlsberg
Andebu, Hof, Holmestrand, Horten, Nøtterøy, Re, Sande, Stokke, Svelvik, Tjøme og Tønsberg
  Larvik
Lardal, Larvik og Sandefjord

Politikk 
Ved Stortingsvalet i 2009 vart fylgjande sju representantar vald inn på Vestfoldbenken i Stortinget for perioden 2009-2013:
 Representant nr. 154: Dag Terje Andersen (Ap), Lardal
 Representant nr. 155: Anders Anundsen (Frp), Larvik
 Representant nr. 156: Svein Flåtten (H), Sandefjord
 Representant nr. 157: Sonja Mandt (Ap), Larvik
 Representant nr. 158: Per Arne Olsen (Frp), Tønsberg
 Representant nr. 159: Steinar Gullvåg (Ap), Nøtterøy
 Representant nr. 160: Inga Marte Thorkildsen (SV), Oslo (utjevningsmandat).

Kommunikasjon

Til Østfold 
Frå Tønsberg kan ein kome seg over Oslofjorden til Østfold på 35 min. Flybåten går nemleg frå Tønsberg kai til Fredrikstad (Engelsviken).

Ein kan ogso ta Bastø-Fosen frå Horten til Moss som går kvar halvtime 18 timar i døgnet, og er Noregs mest trafikkerte ferjesamband.

Landbruk 
Av Vestfolds totalreal er tjue prosent jordbruksareal, som det høgaste talet i Noreg. Landbruket i Vestfold skapar kvart år verdiar for over ein milliard kronar.

Nesten samtlege erter som vert dyrka i Noreg kjem frå Vestfold, medan femten prosent av dei norske jordbæra vert dyrka i dette fylket. Ti prosent av Noregs morellar vert modna i Vestfold.

23 prosent av alt norsk matkorn vert produsert i Vestfold, medan 23 prosent av Noregs grønsaker og tretti prosent av landets økologiske grønsaker vert produsert i det same fylket.

Potetar, grønsaker, frukt og bær dekkjer berre åtte prosent av fylkets arealar, men utgjer meir enn halvparten av samla fyrstehandsverdi av planteproduksjonen.

Historie 
Historisk er Vestfold særleg kjend for ei stor mengd gravrøyser frå bronsealderen, viktige funn av vikingskip, og for det første bysamfunnet i Noreg, Kaupang i Tjølling, aust for Larvik. Fylket har òg ein av dei eldste noverande byane i landet, Tønsberg. I nyare historie har særleg skipsfart og kvalfangst i Sørishavet vore viktig.

Vikingtida 
På 800-talet var det seinare norske riksområdet samansett av om lag 30 smårike. Vestfold utgjorde då, saman med Lier og Eiker i Buskerud, eit eige kongedøme, og lokale høvdingar hadde etablert eit dynasti som seinare kunne samle Noreg til eitt rike. Familien til Harald Hårfagre, den første kongen i Noreg, kom i frå Vestfold.

Nyare historisk forsking sår tvil om dette, og meiner riket til Harald Hårfagre hadde basis på Vestlandet. Ein stiller spørsmål om ikkje småkongane i Vestfold og resten av Viken, i langt større grad enn Snorre gjev inntrykk av, var vasallar under den danske kongen. Dei frankiske riksannalane frå 813 opplyser at to danske kongar, Harald og Reginfred, søner av kong Godfred av Danmark, drog med hæren sin ad Westarfoldam til Vestfold for å slå ned eit opprør. Vestfold er skildra som plassert i den nordvestlegaste delen av riket deira.

Sjå òg 
 Fylkesordførarar i Vestfold
 Vestfoldmodellen
 Viken
 Distrikt i Noreg

Kultur 
 Vestfold Festspillene
 Litteraturuka i Vestfold

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Vestfold» frå ,  den 2. mars 2010.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Vestold fylkeskommune (med fleire lenker) 
 Vestfold-statistikk 
 Vestregionsamarbeidet
 Rådet for Drammensregionen
 Regionrådet 12k 
 btvregion.no - fylkesregionrådet 

 Historie og kultur 
 Fylkesarkivet for Vestfold (historisk arkiv for Vestfold) 
 Lokalhistoriske tekster om Vestfold 
 Om historisk kystkultur i Vestfold
 Om litteraturen i Vestfold 
 Bygde- og kirkebøker fra Vestfold

 
Tidlegare norske fylke
Nedleggingar i 2020