alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
John Maclean

John Maclean () var ein skotsk sosialist og sjølvstendeforkjempar. Han vart fødd i Glasgow i Skottland, i ein familie av høglandsopphav frå øya Mull. Maclean vart skulelærar, og tok så ein mastergrad ved universitetet i Glasgow. Han blir sedd på som ein av dei leiande figurane i skotsk sosialisme.

Politikk 
Maclean vart overtydd marxist, og han slutta seg til Social Democratic Federation SDF, som sidan skipa British Socialist Party BSP. Han arbeidde mellom anna ilag med vennen James Maxton mot første verdskrigen, ein krig han såg som ein imperialistisk krig som sette arbeidarar opp mot kvarandre. 

Den politiske aktiviteten hans gjorde at styresmaktene vart merksame på han, og i 1915 vart han sparka frå lærarjobben. Derfor vart han heiltids forelesar og organisator for glasgow-arbeidarane. Seinare kom han til å skipe Scottish Labour College. I 1916 vart han òg fengsla for antikrigsarbeidet sitt. Dette var den første av fleire fengslingar han vart utsett for på grunn av meiningane sine. 

Da Det britiske kommunistpartiet CPGB vart skipa i 1920, var BSP den største av dei konstituerande organisasjonane. Men Maclean vart snart framandgjord frå kommunistpartiet, og han gjekk inn i Socialist Labour Party SLP same året. Dette var fordi han var i ferd med å utvikle ei tru på at dei skotske arbeidarane raskare kunne gå i ei meir radikal retning enn dei engelske og valisiske, og SLP var i hovudsak eit skotsk parti i røynda. 

Maclean vart enda meir nasjonalistisk i tankegangen, og da det synte seg at SLP ikkje ville gå inn for sjølvstende, skipa han i 1923 Scottish Workers Republican Party SWRP, som kombinerte radikal sosialisme med tru på fullt skotsk sjølvstende. Partiet var sterkt påverka av tenkinga til den irske sosialisten James Connolly, som vart avretta etter Påskeopprøret i 1916.

Ettermæle 
Da Maclean døydde seinare same året som partiet hans vart skipa, berre 44 år gammal, med ei helse nedbroten av fleire fengselsopphald, stod tusenvis av menneske langs gatene i Glasgow for å vise han siste æra. Slik hadde ryet hans auka før han døydde. 

Han etterlét seg ei arv som både arbeidarrørsla og sjølvstenderørsla i Skottland har hevda å halde levande, noko som er mesta eineståande. Det nye Scottish Socialist Party SSP (skipa 1998) hevdar dei no fører Maclean-tradisjonen vidare. Det gjeld særleg SSP-fraksjonen Scottish Republican Socialist Movement SRSM.

Bakgrunnsstoff 
 Du kan mellom anna lese meir om John Maclean hos SRSM 

Maclean, John
Maclean, John
Maclean, John
Maclean, John
Fredens bolig

Fredens bolig er eit parkområde på Stølen i Bergen og ligg rett nord for Krohnengen skule. Namnet skriv seg frå «assistenskyrkjegarden» for Korskyrkjesoknet i Bergen som vart opparbeidd i 1809. Svenske krigsfangar vart sende frå Austlandet for å vere med på opparbeidinga av kyrkjegarden, som hadde plass til 2200 graver. Kyrkjegarden var i bruk til 1928, og vart formelt nedlagd som gravplass i 1968.

Parkar i Bergen
Flatøy

Flatøy (eller Flatøyni) er ei øy på 2 kvadratkilometer i Alver kommune i Vestland. Øya er no eit trafikk-knutepunkt med bruer over Hagelsundet (250 m) til Knarvik, Nordhordlandsbrua (1610 m) over Salhusfjorden til Bergen, og Krosnessundet bru (391 m) til Holsnøy. 

På øya driv Frank Mohn Flatøy AS sin olje- og gassdivisjon, med produksjon av pumper. Flatøy flystasjon vart oppretta i 1917 som base for militære sjøfly, og frå 1920 var den base for Det Norske Luftfartsrederi AS, som dreiv ruteflyging Bergen–Haugesund–Stavanger. Etter krigen brukte Thor Solbergs flyselskap basen i nokre år. På den nordvestlege delen av øya låg fortet Håøy. I 1937 vart Flatøy skule opna.

Bakgrunnsstoff 
Kart på WikiMapia

Øyar i Alver
Nordhordlandsbrua

Nordhordlandsbrua, som vart opna 22. september 1994, går over Salhusfjorden frå Klauvaneset ved Salhus til Flatøy og har ei samla lengde på 1614 meter. Nordhordlandsbrua er ein del av Europaveg 39.

Brua er sett saman av ulike konstruksjonar. Sjølve bruspennet over skipsleia er 172 meter langt og heng frå eit tårn på 99 meter, og går over i ei flytebru på 1246 meter — verdas lengste flytebru utan forankring på sidene. Brua avløyste ferjesambandet Knarvik–Steinestø, som var det mest trafikkerte i landet. Nordhordlandsbrua er i hovudsak bompengefinansiert. Då brua blei nedbetalt i november 2005, hadde bilistane i løpet av 11 år betalt i alt 1372 millionar kroner. 31. desember 2005 blei innkrevjinga av bompengar avslutta.

I juni 2005 passerte det i snitt vel 11 000 køyretøy kvart døgn.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Pdf-brosjyre om Nordhordlandsbrua 

Vegbruer i Vestland
Bruer i Bergen
Vegar i Alver
Skråstagbruer
Flytebruer
Europaveg 39
Bruer opna i 1994
1994 i Noreg
Meteorologi

Meteorologi (samansett av gresk meteoros, 'i luft', og logos, 'lære') er vitskapen om atmosfæren.

Meteorologien legg vekt på dei nedste 100 km av atmosfæren. Meteorologane prøver å forstå og beskrive dei fysiske og kjemiske prosessane som pågår her. Meteorologi vert difor ofte kalla læra om vêret.

Det er vanleg å dele faget inn i kjemisk meteorologi, fysisk meteorologi og dynamisk meteorologi.

Faget grensar oppover til ionisfærisk fysikk og nedover til oseanografi, hydrologi og fysikken til den faste jorda.

Kjende meteorologar 
 Lewis Fry Richardson
 Vilhelm Bjerknes
 Jacob Bjerknes
 Carl-Gustaf Rossby
 Tor Bergeron
 Edward Lorenz

Bakgrunnsstoff 
 Institutt for geofag, UiO
 Geofysisk Institutt, UiB
 Meteorologisk institutt

Geofysikk
Mannheller

Mannheller er ei ferjekai som ligg i Sogndal kommune ved Sognefjorden. Kaia ligg ved enden av ein tunnel langs Riksveg 5 og tar imot trafikk som skal til og frå Fodnes. Ferjekaia har 4 toalett og eit venterom.

Ferjestader i Vestland
Samferdsle i Sogndal
Skycar

Moller Skycar er ein såkalla personleg VTOL (Vertical Take-Off and Landing). Det vil seie ein flymaskin som skal brukast av privatpersonar. Han vert utvikla av Paul Moller, Professor Emeritus ved UC Davis. Professor Moller har arbeidd med å utvikle ein VTOL til personleg bruk i nesten 40, og i 2003 vart han belønna, då hans Skycar M400 for klarte å gjennomføre ein testflyging. No arbeider professor Moller med å redusere kostnader og problem med M400 såpass at han kan seljast kommersielt.

Målet er at M400 skal vere eit firemanns transportmiddel som kan brukast og køyrast av kven som helst, omtrent som ein vanleg bil. Skilnaden ligg i at Skycar, i motsetning til ein vanleg bil, er ein flymaskin. For at einkvan skal kunne bruke Skycar, må mykje av styringa vere overlate til ein sentral for flyrafikk og til ein autopilot i maskinen, som tek seg av storparten av flyinga. Det einaste sjåføren må gjere er å fortelje maskinen kor han skal og kor fort han skal køyre, så vil maskinen gjere resten.

Maskinen nyttar 8 Wankelmotorer for fram- og oppdrift, som gir ein marsjfart på ca. 450 km/t. Wankelmotorer er ikkje dyre, noko som gjer at det vil vere mogeleg å få prisen på ein M400 ned på same nivå som ein vanleg bil. Likevel reknar Moller med at dei fyrste modellane vil koste oppimot 1 million US Dollar.

I følgje Professor Moller, vil den fyrste kommersielle typen Skycar vere like stor som ein vanleg bil, slik at han får plass i ein garasje, bruke om lag like mykje bensin som ein stor bil, ha fallskjerm for heile maskinen og kunne køyre korte avstander på vanleg veg, for å kunne komme seg til spesielle flyplassar (i teorien er desse berre nødvendige for tryggleiken, maskinen kan ta av kor som helst, i og med at han tek av vertikalt).

Skycaren sine to største minus ville vere et høgt konsum av drivstoff og mykje støy. Sjølv om konsumet per kilometer ville vere det same, så ville Skycar verte brukt til lengre reiser, som reiser over havet og til uframkommelege plassar. Difor vil han nok bruke meir drivstoff. Sidan Skycar går på tradisjonell bensin vil forurensinga vere betrakteleg.
Lyden vil nok gjere at Skycar ikkje i fyrste omgang vil verte brukt i storbyar eller tett folkesette område. Men Skycar sine eigenskapar: at han er raask, kan lande neste nkor som helst og kan frakte fire personar, vil gjere at han i fyrste rekke vil vere nyttig i politi- kyst/grensevakt- og brannslukkingsarbeid, samt i ambulanse- og letemannskapsarbeid.

Grunna veldig lang utviklingstid (nesten 40 år) har det vore ein del skepsis om korvidt Skycar nokonsinne vil vere kommersielt nok. Somme har hevda at "Moller Skycar" aldri vil komme seg i lufta i stor stil, og somme har til og med hevda at Professor Moller med vilje er for optimistisk, for å få investorar til å investere i noko som aldri vil kunne gi forteneste.

Transport
Rosefamilien

Rosefamilien (Rosaceae) er ein plantefamilie i ordenen Rosales. Han omfattar over 2000 artar fordelt på 100 planteslekter. Det er òg vanleg å dela han i 4 underfamiliar. 

Artane i rosefamilien gjev oss blant anna eple, pærer, kirsebær, moreller, plommer, bringebær, jordbær, nyper og moltar. Familien er svært utbreidd i Noreg med over 100 artar.

Skildring 

Plantane i rosefamilien er tofrøblada og frikrona, ofte fleirårige. Blada er spreidde og fjør- eller handnerva. Dei har ofte òg akselblad nede på bladstilken.

Blomane er som regel tokjønna og gjerne regelmessige femtalblomar. Reinrose er eit unntak med åttetalblomar, det same gjeld tepperot og marikåpe som har firetallsblomster. 

Fruktene kan vera ei nøtt, ei steinfrukt eller ein kapsel. Mange av plantane får òg falske frukter ved at fruktbotnen skapar ei slags frukt. Dette gjeld til dømes jordbær, der dei eigentlege fruktene sit utanpå bæret, og nyper, der dei ligg inni nypa.

Underfamiliar med kjende slekter 

Roseslekta (Rosoideæ)
 Humleblom (Geum)
 Jordbær (Fragaria)
 Marikåper (Alchemilla)
 Mjødurt (Filipendula)
 Mure (Potentilla)
 Rose (Rosa)
 Rubus, til dømes bringebær
 Sanguisorba, til dømes pimpernell
Epleslekta (kjernefruktslekta) (Maloideae)
 Eple (Malus)
 Hagtorn (Crataegus)
 Kvede (Cydonia)
 Mispel (Cotoneaster)
 Pære (Pyrus)
 Rogn (Sorbus)
 Amelanchier, til dømes søtmispel
 Eriobotrya, til dømes japansk mispel
Steinfruktslekta (Amygdaloideæ)
 Steinfrukt (Prunus)
Spireaslekta (Spiraeoideæ)
 Spirea (Spiraea)
Slekt uklar
 Reinrose (Dryas)

Bakgrunnsstoff 

 
Plantefamiliar
Roseordenen
Shorthandel

Shorthandel eller shorting er det å selje eit verdipapir (for eksempel ein aksje) før ein kjøper det. På den måten er det mogleg å tene pengar på kursnedgang. Dette er ein strategi som mellom andre hedgefond nyttar seg av.

For at det skal vera mogleg å selje eit verdipapir ein ikkje har, må ein leige det frå nokon som tenkjer å sitje langsiktig med det. Ein betaler utleigaren ein sum for dette. Etter at verdipapiret er kjøpt tilbake, helst til ein lågare kurs, kan leigeforholdet opphøyre, og ein kan innkassere ein eventuell gevinst.

Shorting er risikofylt. Vinnarpotensialet er avgrensa sidan kursen ikkje kan gå lenger ned enn til null, mens tapspotensialet er uavgrensa sidan det i teorien ikkje er noka øvre grense for kursen på verdipapiret.

Ein person som har selt eit verdipapir han ikkje eig og ventar på å kjøpe det tilbake, seier ein at «sit short».

Økonomi
Aung San

Aung San () var ein burmesisk general, nasjonalist og frigjeringshelt. Han var far til nobelprisvinnaren Aung San Suu Kyi.

Biografi
Aung San vart fødd i Natmauk midt i Britisk Burma (seinare Myanmar). Han er kjend som den mest populære nasjonalistlederen i Myanmar, og hadde ein stor del av æra for at landet oppnådde sjølvstende frå britane i 1948. Før andre verdskrigen var han overbevist antibritisk, og han allierte seg med japanarane under krigen, men skifta side for å kunne leie burmesarane til sjølvstyre. 

Fleire familiemedlemmer hadde gjort seg gjeldande innanfor nasjonalistrørsla sidan britane annekterte Burma i 1886, og sjølv vart han sekretær i studentrådet på Rangoon University og leidde saman med U Nu studentstreiken der i 1936. Etter at Burma vart skild frå India i 1937 og han sjølv avslutta utdanninga i 1938, arbeidde han for den nasjonalistiske organisasjonen Dobama Asi-ayone («We-Burmans Association»), og vart generalsekretær i 1939. 

Medan han i 1940 søkte stønad frå utanlandsk hald for frigjeringskampen, vart han kontakta i Kina av japanarane. Dei hjelpte han å opprette ein burmesisk militærstyrke som skulle hjelpe dei med å invadere Burma i 1942. Hæren, Burma Independence Army, voks seg større enn japanarane hadde rekna med, og hadde ein tendens til å ta over kontrollen i dei okkuperte områda. 

Som forsvarsminister i marionetteregjeringa til Ba Maw begynte Aung San etter kvart å tvile på lovnadene frå Japan om burmesisk sjølvstende, sjølv om dei uventa skulla vinne krigen. Han var misnøgd med måten dei handsama burmesiske styrkar på. Difor vendte han seg i mars 1945 til britane. 

Etter at Japan overgav seg i august 1945, prøvde britane å inkorporere Aung San sine styrkar i den britiske hæren, men han heldt toppleiarane tilbake og forma «the People’s Volunteer Organization». Under dekke av å vere ein veteranorganisasjon som jobba for sosial stønad, opererte dei som ein privat politisk hær skapt til å erstatte BNA i kampen for sjølvstende. 

I 1944 brukte Aung San undergrunnsnasjonalistrørsla the «Anti-Fascist People’s Freedom League» (AFPFL), som han sjølv hadde vore med på å starte, for å bli leiar for det utøvande rådet i Burma i 1946. Han var i praksis statsminister, men var underlagt veto frå den britiske guvernøren. Etter å ha konferert med den britiske statsministeren Clement Attlee i London, annonserte han den 27. januar 1947 avtala som garanterte Burma full fridom innan eitt år. I valet på lovgivande forsamling i april 1947, vann AFPFL 196 av 202 plassar. Trass i at kommunistane skulda han for å vere ei «forlenga hand for britisk imperialisme», kom han opp med resolusjonen for burmesisk sjølvstende utanfor the British Commonwealth. 

Den 19. juli 1947 vart statsminister Aung San og seks kollegaer, mellom anna bror hans, skotne i regjeringslokala i Rangoon medan rådet hadde møte. Ein politisk rival, U Saw, vart seinare avretta for å ha teke del i drapa.

Myanmar
Burmesiske politikarar
Burmesisk historie
Clement Attlee

Clement Attlee () var statsminister i Storbritannia frå 1945 til 1951. Trass i sin naturlege blygskap og den lakoniske talestilen hans, vann han ein jordskredsiger over Winston Churchill ved valet i 1945, rett etter at Churchill hadde leidd landet gjennom andre verdskrigen. Han var den første statsministeren frå Det britiske arbeidarpartiet Labour Party som fekk sitje ein heil parlamentsperiode, og den første som hadde fleirtal i nasjonalforsamlinga. Den regjeringa han leidde nasjonaliserte viktige industriar og tenester, og skapte ein britisk velferdsstat som i hovudsak vart godtatt av alle dei fremste partia i landet fram til Margaret Thatcher vart statsminister. 

Attlee vart fødd i Putney i London i ein middelklassefamilie, og utdanna jurist ved University College i Oxford. Han vart sosialist etter å ha arbeidd mellom slumbarn i aust-London. Men han lika ikkje velgjerdsarbeid blant dei fattige, han ville avskaffe fattigdomen. Han slutta seg til Independent Labour Party i 1908. 

Attlee deltok i første verdskrigen, vart alvorleg såra og vart til slutt major. Han vart vald til ordførar i London-bydelen Stepney i 1919 og parlamentsmedlem for området i 1922. 

Attlee var med i dei to første Labour-regjeringane, som statssekretær i forsvarsdepartementet i 1924, så som «kanslar for hertugdømmet Lancaster», det vil seie statsråd utan portefølje og sidan sjef for postvesenet frå 1929 til 1933. Han vart nestleiar i partiet medan George Lansbury var leiar på 1930-talet.

Attlee og Labour var mot den ettergivande appeasementpolitikken som dei konservative regjeringane førte overfor dei fascistiske diktatura til Mussolini og Hitler. Da Lansbury gjekk av som leiar i 1935, vart Attlee interimleiar til etter valet same året, da han vart vald til leiar i leiarskapsstriden etter valet. Han var leiar i partiet til 1955, til dags dato den lengste perioden nokon partileiar har sete. 

I samlingsregjeringa under krigen spelte Attlee hovudrolla attmed Churchill, som visestatsminister og leiar for den sivile sida av krigspolitikken. Stor-sigeren i 1945-valet gjorde han til statsminister, og partiet hadde klare mål, blant anna nasjonalisering av viktige tenester og langdistansetransporten, og skapinga av den moderne velferdsstaten. India vart sjølvstendig, og britane trekte seg ut av Palestina. Attlee sin helseminister Aneurin Bevan kjempa mot det mektige lege-etablissementet, og skapte National Health Service, som enno består. 

Labour heldt fram ved makta etter valet i 1950, men no med sterkt redusert parlamentsfleirtal. Dette kom ikkje på grunn av tilsvarande tilbakegang i talet på veljarar, men på grunn av tilfeldigheitene i den britiske valordninga med fleirtalsval i einmannskrinsar og at dei konservative hadde tatt ein del veljarar frå Det liberale partiet. I 1951 tapte Labour likevel fleirtalet, og Attlee leidde partiet i opposisjon til 1955, da han trekte seg tilbake frå underhuset og vart utnemnd til Lord. Han døydde i 1967.

Sosialistiske politikarar
Britiske politikarar
Britiske statsministrar
Døde av lungebetennelse
Albumin

Albumin er det vanlegaste proteinet i blodet. Den viktigaste oppgåva til albumin er å halda oppe det kolloidosmotiske trykket, det vil seia at blodet skal innehalda nok protein til å halda væske på plass i blodbanen og ikkje lata ho diffundera ut i omgjevande kroppsvev. Måling av albumin er ein biokjemisk analyse som fortel oss om næringsstoda til kroppen. Ved mangel på næring og for lite albumin i blodet, lek væske ut or blodbanen og over i tarmane og andre organ i magen, t.d. levra. Dette er årsaka til at born under hunger har oppsvulma magar. Ein annan viktig funksjon til albumin er å binda til seg og transportera ulike emne i blodet, t.d. næringsstoff og medikament.

Stoffet står på dopinglista til antidoping-byråa WADA og Antidoping Norge.

Sjå òg 
 Serumalbumin
 Humant serumalbumin
 Bovint serumalbumin

Bakgrunnsstoff 

Blodprotein
Frølagringsprotein
Den transsibirske jarnvegen

Den transsibiriske jarnvegen (russisk Транссибирская магистраль, Транссиб, eller Transsibirskaja magistral', Transsib) er ein jarnveg som vart offisielt opna den 1. januar 1905. Den siste delen nordom Kina vart trass i dette fyrst ferdig i 1916. Jarnvegen går tvers over Russland frå Moskva i vest gjennom Sibir til Vladivostok i aust. Turen mellom Moskva og Vladivostok tek kring 9 dagar. 

Moskva, Nizjnij Novgorod, Kirov, Jekaterinburg, Omsk, Tomsk, Khabarovsk og Vladivostok ligg langs Den transsibiriske jarnvegen. I Ulan-Ude fortset Den transmongolske jernbanen.

Biletgalleri

Bakgrunnsstoff 

Jarnbane i Asia
Jarnbane i Europa
Jarnbane i Russland
Samferdsle i Russland
Sibir
Skipingar i 1905
Rumailafeltet

Rumaila er eit oljefelt sør i Irak. Noko av feltet går over grensa til Kuwait. Usemje knytt til rettane til feltet var ein av grunnane til Irak sin invasjon av Kuwait i 1990. 

Etter at krigen mellom Iran og Irak frå 1980 til 1988 var over, skulda Irak Kuwait for juksing med kvotar for oljeproduksjon fastsett av OPEC. Kuwait vart skulda for å utvinna petroleum som retteleg høyrde til Irak. Irak invaderte Kuwait den 2. august 1990, og starta dermed krigen.

Då Irak måtte trekkja seg ut av Kuwait att, etter at styrkar frå særleg USA vart sett inn i krigen, sette irakarane fyr på mange oljefelt i Kuwait.

Kuwait
Irak
Oljefelt
Fosen

Fosen er ein region og eit tidlegare futedøme i Trøndelag som omfattar dei ytste kommunane på båe sidene av Trondheimsfjorden og heile Fosenhalvøya. Fosen utgjorde i høgmellomalderen den nordlege halvparten av Norðmǿrafylki, men vart seinare delt av som eige futedøme under namnet Fosens fogderi.

Språk 
Dei fleste stadene i Fosen snakkar folk fosendialekt, som saman med dialekten i Ytre Namdalen og nordmørsdialekten utgjer dei uttrøndske dialektane. Unnatak frå denne hovudregelen er først og fremst Hemne, der ein i det meste av kommunen talar nordmørsdialekt, og Rissa og dei søraustlegaste delane av Snillfjord og Hemne kommunar, der ein talar overgangsmål til inntrøndske dialektar.

Nyare regionsinndeling

Fosenregionen 
I dei seinare åra har dei av kommunane på Fosen som ligg på Fosenhalvøya inngått eit regionalt kommunesamarbeid med to kommunar på Innherad og definerer seg som regionen Fosen.

Sør-Fosen-regionen 

Regionen Sør-Fosen omfattar Frøya, Hitra, Snillfjord (...)

Orkdalsregionen 
Til Orkdalsregionen blir, saman med Meldal, Orkdal og Skaun, fosenkommunane Agdenes, Hemne og Snillfjord medrekna.

Sjå òg 
 Fosenhalvøya
 Regionen Fosen

Referansar 

Midt-Noreg
Sør-Trøndelag fylke
Landskap i Noreg
Fosendialekt

Fosendialekt er den undergruppa av uttrøndske dialektar som blir snakka i det meste av landskapet Fosen. Karakteristiske drag ved fosendialekten inkluderer tiljamning (ei vækka, ein næva), a-ending i bunden form av svake hokjønnsord (bøtta, høtta); tjukk l av historisk l og rð; mykje apokope i ord med lang rotstaving; og, særleg i yngre mål, meir eller mindre fullt tap av dativ.

Fonologi

Konsonantar

Vokalar

Prosodi

Morfologi

Pronomen

Substantiv

Adjektiv

Verb

Syntaks

Litteratur

Bibliografi 

Fosen
 
Trøndske målføre
Lysefjorden i Ryfylke

Lysefjorden er ein sidefjord til Høgsfjorden i Forsand kommune i Rogaland. Fjorden er kjend for dei særs bratte fjellsidene med stader som Preikestolen og Kjerag. Fjorden er 39 km lang og er nesten 500 meter djup på det djupaste. I 2006 vart Lysefjorden vitja av 279 768 turistar.

I innløpet til Lysefjorden ligg Oanes og Forsand på kvar side av fjorden med kvar sin kai. Ved innløpet frå Høgsfjorden ligg ein stor morene, som gjer at fjorden er grunn akkurat her. Fjorden går vidare nordaustover, med bratte fjell på kvar side innover (på det meste 1000 meter høge fjellsider ved Kjerag), til Lysebotn inst i fjorden. Rett innanfor Forsand ligg Lysefjordbrua, som er den einaste brua over fjorden.

På sommarstid går det turistferje inn i fjorden kvar dag. Utanom høgsesongen på sommarstid går det rutetrafikk med hurtigbåt. Forsand, Oanes, Songesand og Lysebotn er tilknytt vegnett. Vegane til Songesand og Lysebotn er vinterstengde. Det går sti til dei mest mange av fjelltoppane, og det er merka samanhengande sti rundt heile fjorden, med ei lengd på til saman 14 mil. 

På grunn av høge fjell og store innsjøar i heiane rundt Lysefjorden, har ein nytta vatnet til vasskraftproduksjon ned mot fjorden. Det første kraftverket var Flørli kraftverk som har ei fallhøgd på 740 meter. Flørli kraftverk nytta lenge ei røyrgate som gjekk ned langs fjellsida, og ein kraftstasjon som var godt synleg frå fjorden. Det nye kraftverket er bygd inne i fjellet. Det same er Lysebotn kraftverk og Tjodan kraftverk, som ligg inst i fjorden, ved Lysebotn. Samla gjev kraftverka straum til meir enn 100 000 innbyggjarar. Lysebotn og Flørli var stort sett busett av arbeidarar ved desse kraftverka, men nå har mange flytta grunna automatisering av kraftverka. Skulehuset i Flørli har sidan 2006 vore bustad for kunstnarar frå utlandet, og bygda hadde i 2011 to fastbuande. Frå Lysebotn og opp til Øygardsstølen stig Fylkesveg 500 900 høgdemeter gjennom ei rekkje av 27 hårnålssvingar.

Turisme 
I 2006 vart Lysefjorden vitja av 279 768 turistar. Med dette vart Lysefjorden og stadene langs Lysefjorden det mest vitja området i Rogaland i 2006. Preikestolen hadde 95 000 vitjande og Kjerag/Øygardstølen hadde 27 375. Lysefjordsenteret hadde 32 000 vitjande, medan Flørli hadde 4 000. Båtturar (ferje og hurtigbåt) i Lysefjorden var på 101 133.

Stader langs fjorden 
Stadane har kai eller er fjell og er nemnd i rekkefølgje innover i fjorden. 
 Oanes
 Forsand
 Høllesli
 Vika
 Fossmark
 Preikestolen (fjell)
 Bratteli
 Bakken
 Songesand
 Kallali
 Flørli
 Kjerag (fjell)
 Lysebotn

Bilete

Bakgrunnsstoff

 Turistinformasjon på norsk
 Privat nettstad med bilete (tysk)
 Webcam frå innløpet til Lysefjorden

Kjelde
Delar av denne artikkelen bygger på «Lysefjorden i Forsand» frå ,  den 26. februar 2008.

Fotnotar

Fjordar i Forsand
Fosenregionen

Fosenregionen eller regionen Fosen er ein norsk region på Fosenhalvøya. Regionen omfattar dei fire kommunane Osen, Indre Fosen, Ørland og Åfjord.

Sjå òg 
 Fosen
 Innherad
 Fosenhalvøya
 Regionar i Trøndelag

Bakgrunnsstoff 
 Fosenportalen — ein felles internettportal for dei åtte kommunane i Fosenregionen driven av Fosen regionråd

Fosen
Innherad
Fosenhalvøya
Sør-Trøndelag fylke
Nord-Trøndelag fylke