alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Minusinskgropa

Minusinskgropa eller Khakas-Minusinsk-gropa (russisk Минусинская (Хакасско-Минусинская) котловина eller Minusinskaja (Khakassko-Minusinskaja) kotlovina) er den sørlege delen av den store Minusinsksenkinga i Khakasia i Krasnojarsk kraj i Russland. Det ligg langs fjella i det sørlege Sibir. Området grensar til Kuznetsk Alatau i sør, til Aust-Sajan i aust, til Abakhanfjella i vest og til Vest-Sajan i nord. Høgda varierer mellom 200 og 700 meter over havet og består av ei slette med spreidde småhaugar og enkelte dalar. 

Elva Jenisej og dei store sideelvane hennar, Abakan, Oja og Tuba renn gjennom dalane. Dei største byane i området er Minusinsk og Abakan. Gropa inneheld mange innsjøar, inkludert fleire saltsjøar. Senkinga er eit viktig jordbruksområde og har òg kolførekomstar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Minusinsk Hollow» frå , den 14. juli 2008. 
 

Senkingar i Russland
Khakasia
Tuvasenkinga

Tuvasenkinga (russisk Тувинская котловина eller Tuvinskaja kotlovina) ligg mellom fjella i det sørlege, sentrale Sibir. Desse fjella er Tannu-Ola-fjella, Aust-Sajan og Vest-Sajan og Altajfjella. Ho har oppstått i ein kombinasjon av landheving og senkingar.
 
Området er ein del av republikken Tyva og har ei høgd som varierer mellom 500 og 1000 meter.

Sjå òg 
 Kuznetsksenkinga
 Minusinsksenkinga

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tuva Depression» frå , den 14. juli 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Sentral-Sibir 

Senkingar i Russland
Uleåborgs län

Uleåborgs län, finsk Oulun lääni, var eit len i Finland som saman med dei andre lena blei avskaffa i 2010. Det grensa til Västra Finlands län, Östra Finlands län og Lapplands län, og i aust til Russland. Uleåbrogs län høyrde til landskapet Österbotten.

Det hadde eit areal på 57 000 km² og eit folketal på 456 000 (2002).

Landskap 

Landskapet Uleåborg vart oppretta i 1775. Etter Fredrikshamn-traktaten vart delar av Lappland annektert til landskapet, og i 1922 vart Petsamo ein del av landlskapet. I 1936 vart Lappland utskilt i eit eige landskap.

Regionar 

Uleåborgs län var delt inn i 2 regionar:

 Norra Österbotten
 Kajanaland

Kommunar 

Uleåborgs län omfatta i 47 kommunar.

Landskap i Finland
Uleåborgs län
Len i Finland (1997-2009)
Ubsunurgropa

Ubsunurgropa (òg skrive Ubsu-Nur eller Uvs Nuur-bekkenet) er eit sårbart fjellbekken eller senking i grenseområdet mellom Mongolia og republikken Tyva i Russland. Ho er ein kombinasjon av landhevingar og senkingar mellom Tannu-Ola- og Altajfjella. Her møter dei nordlegaste ørkenområda i verda dei sørlegaste tundraområda på den nordlege halvkula. Det er kalla opp etter den store, grunne saltsjøen Uvs Nuur, som ligg midt i bekkenet. Fleire mindre innsjøar ligg spreidd rundt i bekkenet.

Området dekkjer 70 000 km² og mesteparten ligg i Mongolia (provinsane Khövsgöl, Zavkhan og Uvs) og den nordlege delen i Russland (Tyva).

Arkeologi 
Ubsunurgropa ligg i eit område med ei rik kulturarv og det er gjort mange arkeologiske funn her, særleg i gravhaugane. Det er restar av busetnader frå mellomalderen og buddhisttempel. Det er så mange som 20 000 gravhaugar her, mange eldre enn dei pyramidane i Egypt.

Ubsunurgropa vart nominert til verdsarvstad i 1995 som «ein av dei største intakte nedslagsfelta i Sentral-Asia med 40 000 arkeologiske stader frå historiske kjende nomadefolk som skytharar, tyrkarar og hunarar.»

Dyreliv 

Gropa ligg i grenseområdet mellom Mongolia og Russland og dekkjer eit areal på 10 000 km². Terrenget har store klimavariasjonar, som isbrear, alpin tundra, alpine enger og vidstrekte fjelltaigaområde. Ein finn òg skogkledde sletter, trelause stepper, halvtørre ørkenar og flyktige sanddyner. Det er eit vakkert og særs variert naturleg habitat.

På grunn av plasseringa mellom dei sibirske og sentralasiatisk-mongolske terrenga, er dyre- og plantelivet mangfaldig for desse breiddegradene. Ein finn dyreartar som held til både i fjella og på tundraen, som sibirsk rådyr og kurdistanhøne. Den utryddingstrua snøleoparden held òg til her, i tillegg til taigadyr som kaspisk kronhjort, gaupe og jerv. Av steppedyr finn ein mongolsk lerke, jomfrutrane og langhala sibirsk ekorn. Av ørkendyr finn ein trappgås og ørkenrotte. Det er funne 359 forskjellige fugleartar i området. Sidan gropa er eit verna område finn mange utryddingstrua dyreartar fred her.

Innbyggjarar 

Folketettleiken i Ubsunurgropa er låg. Mangel på industri og det tradisjonelle levesettet til innbyggjarane som heldt til her har gjort at landskapet og økosystemet har fått vere i fred. Både i den russiske  og den mongolske delen av gropa finn ein nomadiske gjetarfolk.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ubsunur Hollow» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Ubsunurgropa på greenpeace.org
 Biosfærereservatet Ubsu-Nur 
 Dei syngande steinane - Republikken Tyva
 Satellittbilete av Ubsu Nur 

Tyva
Senkingar i Russland
Senkingar i Mongolia
Biosfærereservat i Russland
Verdsarv i Mongolia
Verdsarv i Russland
Endorheiske nedslagsfelt i Asia
Plutoide

Plutoidar er dvergplanetar som har ein større store halvakse en Neptun. Dei liknar Pluto. Vilkåret for at ein himmellekam skal vere ein plutoide, er at han krinsar om sola og er tung nok til at det er rundt (tilnærma kule), men i motsetnad til planetane, har det ikkje reinska området omkring banen sin. Ein plutoide må krinse utanfor banen til Neptun, og han kan ikkje vere ein måne. Definisjonen blei vedteken på eit IAU-møte i Oslo den 11. juni 2008. 

Fire av dei fem dvergplanetane i solsystemet, Pluto, Eris, Makemake og Haumea, har derfor no status som plutoidar.

Kjelder

 
Dvergplanetar
Transneptunske objekt
Kapp Arktis

Kapp Arktis (russisk Мыс Арктический eller Mys Arktitsjeskij) er det nordlegaste punktet på øya Komsomolets i Russland, som igjen er den nordlegaste øya i øygruppa Severnaja Zemlja i Nordishavet. Under Josef Stalin vart neset kalla Kapp Molotov. 

Neset ligg 990,7 km frå Nordpolen og Kapp Arktis vert stundom nytta som utgangspunkt for ekspedisjonar til Nordpolen. Koordinatane er 

Kapp Arktis er ikkje det nordlegaste punktet i Russland og Eurasia. Dette er Kapp Fligely på Rudolføya, ei øy i øygruppa Frans Josefs land. Det nordlegaste punktet på det asiatiske fastlandet er Kapp Tsjeljuskin.

Kapp Arktis òg den nordaustlegaste grensa for Karahavet, som er den austlege enden av ei linje som går frå Kapp Kohlsaat i Frans Josef Land til Kapp Arktis.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Arctic Cape» frå , den 14. juli 2008. 
 

Arktis
Krasnojarsk kraj
Nordishavet
Laptevhavet
Karahavet
Geografiske ytterpunkt
Severnaja Zemlja
Kapp Bystrov

Kapp Bystrov (russisk Мыс Быстрова eller Mys Bystrova) er eit nes i nordvest på Jacksonøya i Frans Josefs Land i Russland. Neset er kalla opp etter dr. Aleksej Bystrov som var ein russisk paleonotolog.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cape Bystrow» frå , den 14. juli 2008. 
 

Bystrov
Bystrov
Latin

Latin høyrer til den italiske greina av indoeuropeiske mål. Opphavleg vart latin tala av latinarane, eit bonde- og gjætarfolk i området Latium, der Roma vart den førande byen. Med nye landvinningar breidde latinen seg utover Italia, og sidan til mange av områda kring Middelhavet. Dei eldre måla der vart trengde ut, og latinen lever vidare i dei romanske måla i dag. Etter at Romarriket braut saman, var latin gjennom heile mellomalderen og langt fram i nyare tid lingua franca for dei lærde i Vest-Europa; som tradisjonsmål for Den katolske kyrkja er det framleis offisielt mål i Vatikanstaten. I nyare tid har latin - saman med gresk - vorte nytta til nylaga ord innan vitskap.

Trekk ved språket 
Latin er eit syntetisk språk, dvs. at bøyingsendingar syner kva funksjon eit ord har i setninga, medan ordstillinga er rimeleg fri. Substantiva vert delte inn i fem deklinasjonar, og bøygde i tal (eintal og fleirtal) og kasus (nominativ, vokativ, akkusativ, genitiv, dativ og ablativ). Adjektiv og pronomen samsvarar i kjønn, tal og kasus med substantiva dei står til. Verba vert delte inn i fire konjugasjonar, med eigne endingar for kvar person i eintal og fleirtal. I motsetnad til norsk, som berre har to finitte tempi, nyttar latin langt færre hjelpeverb.

Latin som talemål 
Den latinen som vart tala i Romarriket blir kalla Vulgærlatin, og var ikkje identisk med målet Cicero, Cæsar og andre forfattarar skreiv. Med tida oppstod regionale skilnader, og me fekk dei moderne romanske språka. Dei fyrste grammatikkane for moderne romanske språk var for provencalsk og katalansk, skrivne på 1200-talet. Jamsides med denne utviklinga, fortsette dei lærde å nytta latin i skrift og tale. Uttala av latinen fylgde helst dei nasjonale måla, og samsvarte ikkje med klassisk latin.

Bakgrunnsstoff 

Romarriket
Einskildspråk
Kapp Tsjeljuskin

Kapp Tsjeljuskin (russisk мыс Челюскина eller mys Tsjeljuskija) er det nordlegaste punktet på det eurasiatiske kontinentet og ligg 1370 km frå Nordpolen ved . Det ligg ytst på Tajmyrhalvøya, sør for øygruppa Severnaja Zemlja i Krasnojarsk kraj i Russland. Det vart først kalla Kapp Aust-nord, men vart gjeve nytt namn i 1842 til ære for Semjon Tsjeljuskin som sklidra området under ein ekspedisjon i mai 1742.

Historie 
I 1919 segla Roald Amundsen med skipet «Maud» forbi Kapp Tsjeljuskin og let to menn, Peter Tessem og Paul Knutsen, vere att etter at ekspedisjonen hadde overvintra der. «Maud» heldt fram austover Laptevhavet og mennene fekk beskjed om å vente her til Karahavet fraus til og så nytte kjelke sørvestover mot Diksonøya med brev frå Amundsen. Dei to mennene forsvann derimot utan spor og vart aldri funne igjen. I 1922 bad den norske regjeringa ein sovjetisk ekspedisjon leia av Nikifor Begitsjev om å leite etter Peter Tessem og Paul Knutsen, men dei fann dei ikkje. 

Ein vêrstasjon og ein hydrologisk forskingbase kalla Polarstasjonen Kapp Tsjeljuskin vart bygd i 1932 og styrt av Ivan Papanin. Han vart gjeven namnet «E. K. Fjodorov Hydrometeorologiske Observatorium» i 1983.

På neset ligg den nordlegaste flystripa i Eurasia.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cape Chelyuskin» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 William Barr, The Last Journey of Peter Tessem og Paul Knutsen, 1919.

Bakgrunnsstoff 
 Ekspedisjon frå 1600-talet
 Russisk-sovjetiske polarstasjonar og rolla deira for utforskinga av Nordishavet
 Drivande stasjonar rundt Nordpolen (1930-1980-åra)

Tsjeljuskin
Nordishavet
Kapp Krilon

Kapp Krilon (russisk Мыс Крильон eller Mys Krilon, japansk 西能登呂岬 Nishinotoro-misaki) er det sørlegaste punktet på øya Sakhalin.

Det vart namngjeve av franskmannen Jean-François de La Pérouse, som var den første europearen som oppdaga neset. 

Det ligg ein russisk vêrstasjon, eit fyr og ein militærbase nær Kapp Krilon i dag.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cape Crillon» frå , den 14. juli 2008. 
 

Krilon
Kapp Dezjnjov

Kapp Dezhnjov (russisk мыс Дежнёва eller Mys Dezjnjova) er eit nes som dannar det austlegaste punktet i Asia, på Tsjukstsjihalvøya i Beringsundet i Tsjukotka autonome okrug i Russland. Det ligg 82 km frå Cape Prince of Wales, det vestlegaste punktet i Alaska. Mellom desse ligg Diomedesøyane og Fairway Rock. Neset er kalla opp etter den russiske sjømannen Semjon Dezhnjov (1605-1672), som oppdaga det i 1648.

Avstanden til Kapp Baba heilt vest i Vesleasia i Tyrkia er 10 050 km, som er den lengste rette linja ein kan dra gjennom Asia.

Dezjnov
Tsjukotka
Khodovarikha

Khodovarikha (russisk Ходовариха) er ein stad på kysten av Petsjorahavet i Russland på ei landtunge som strekkjer seg austover i bukta. 

Det er eit fyr på Khodovarikha. I 1942 vart fyret bombardet av den tyske Kriegsmarine under Operasjon Wunderland fordi det var eit viktig fyrtårn for den russiske konvoien som kom frå Jugorskijsundet. Det låg òg tidlegare ein busetnad på neset. Denne er no forlaten, men det står framleis ein vêrstasjon i drift her. 

Khodovarikha høyrer til Nenetsia autonome okrug i Arkhangelsk oblast.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Khodovarikha» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Plassering
 Fyret 
 

Nenetsia
Barentshavet
Kapp Kohlsaat

Kapp Kohlsaat (russisk Мыс Кользат eller Mys Kohlsaat) er eit nes på austkysten av Graham Bell-øya, den austlegaste øya i Frans Josefs land i Russland, og altså derfor det austlegaste punktet i øygruppa.

Kapp Kohlsaat er òg det nordvestlegaste punktet i Karahavet og ligg ved 81°14′N, 65°10′E. Neset ligg nær den permanente iskalotten i Nordishavet, og området rundt Kapp Kohlsaat er fullt av pakkis året rundt.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cape Kohlsaat» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Omsegling rundt Frans Josefs land
 Plassering

Kohlsaat
Nordishavet
Karahavet
Kapp Lopatka

Kapp Lopatka (russisk мыс Лопатка, Mys Lopatka) er det sørlegaste punktet på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Det ligg ved , om lag 15 km nord for øya Sjumsju i Kurilane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cape Lopatka» frå , den 14. juli 2008. 
 

Kamtsjatka kraj
Lopatka
Kapp Mary Harmsworth

Kapp Mary Harmsworth (russisk Мыс Мэри-Хармсуорт eller Mys Meri Kharmsuort) er eit nes i Aleksandra land i Russland. 

Neset er det vestlegaste punktet i Frans Josefs land og ligg ikkje langt frå Viktoriaøya, som geografisk ikkje er ein del av øygruppa. 

Kapp Mary Harmsworth vart kalla opp etter kona til Alfred Harmsworth. Han var eit medlem av Royal Geographical Society og hovudsponsor for Jackson-Harmsworth polarekspedisjon til Frans Josefs land i 1894.

Dette er staden den russiske sjømannen Valerian Albanov frå Svjataja Anna kom til i 1914 etter den lange og tragiske ferda over pol-isen.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cape Mary Harmsworth» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Plassering
 Valerian Albanov, In the Land of White Death.
 Jackson-Harmsworth polarekspedisjon

Mary Harmsworth
Nordishavet
Stader kalla opp etter britar
Helsingforsregionen

Hovudstadsregionen i Finland består av hovudstaden Helsingfors, og byane Esbo, Grankulla og Vanda, som saman med Helsingfors dannar eit samanhengande byområde. Dei fire kommunane har 1 006 440 (31 oktober 2007) innbyggarar og Storhelsingfors 1,2 millionar innbyggarar (2002). Hovudstadsregionen har ein felles administrasjon, Huvudstadsregionens samarbetsdelegation SAD, som handsamar planlegginga av trafikksystemet, den regionale kollektivtrafikken og avfallshandtering og luftkvalitet.

Statistikk

Viktige senter og stader 

Helsingfors
 Helsingfors sentrum
 Östra centrum
 Malm

Esbo
 Esbo sentrum
 Hagalund
 Alberga
 Mattby
 Esboviken

Vanda
 Dickursby
 Myrbacka

Sjå òg
 Storstockholm

Bakgrunnsstoff 
 
 Huvudstadsregionens samarbetsdelegation SAD 
 Helsinki.fi - Helsingforsregionen i ett nötskal

Nyland
Kapp Povorotnyj

Kapp Povorotnyj (russisk Мыс Поворотный, Mys Povortnyj) er eit nes på austkysten av Primorskij kraj og Sør-Primorje.

Det står eit fyr på neset som vert administrert frå Nakhodka. Temperaturen i havet vest og aust for neset har ein skilnad på 3-6 °C.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cape Povorotny» frå , den 14. juli 2008. 

Povorotnyj
Japanhavet
Primorskij kraj
Kapp Zjelanija

Kapp Zjelanija (russisk Мыс Желания eller Mys Zjelanija) er eit nes heilt nord på øya Severny på Novaja Zemlja, like i nærleiken av det austlegaste punktet i Europa. Området er aude og særs utsett for den kalde polarvinteren.

Kapp Zjelanija er eit viktig geografisk landemerke. Det låg ein sovjetisk polarstasjon her under den andre verdskrigen som vart bombardert av den tyske Kriegsmarine under Operasjon Wunderland. Han vart ein hemmeleg teststasjon under den kalde krigen og det vart utført mange atomprøvesprengingar her, inkludert 88 atmosfæriske. Det låg ein vêrstasjon her fram til 1994.

Neset vert rekna som skiljet mellom Barentshavet og Karahavet.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cape Zhelaniya» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 F. Romanenko, O. Shilovtseva, Russian-Soviet polar stations og their role in the Arctic Seas exploration.
 Historia til Nordaustpassasjen
 Geologi

Kjelder i teksten:

Zjelanija
Arkhangelsk oblast
Novaja Zemlja
Barentshavet
Karahavet
Aleksandra land

Aleksandra land (russisk Земля Александры , Zemlja Aleksandry) er ei stor øy i Frans Josefs land i Russland. Om ein ser bort frå Viktoriaøya, som ligg mykje lenger vest, er ho den vestlegaste øya i Frans Josefs land. 

Det høgaste punktet på øya er 382 meter. Sundet Cambridge Channel (Proliv Kambritch) ligg mellom Aleksandra land og Georg Land.

Øya har to nes som peikar sørover på sørkysten, Kapp Lofley og Kapp Ludlow. Eit anna nes peikar vestover og heiter Kapp Mary Harmsworth, det vestlegaste punktet i det eigentlege Frans Josef Land.

Aleksandra land vart namngjeve av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen til ære for storhertuginne Aleksandra Pavlovna av Russland (1783-1801), som vart erkehertuginne av Austerrike då ho gifta seg med erkehertug Josef, pfalzgreve av Ungarn.

Historie 
Den russiske sjøfararen Valerian Albanov av «Svjataja Anna» nådde Kapp Mary Harmsworth på Aleksandra land i 1914 etter ei lang og tragisk ferd over pol-isen. Kapp Mary Harmsworth er kalla opp etter kona til Alfred Harmsworth, eit medlem av Royal Geographical Society som var hovudsponsor for Jackson-Harmsworth polekspedisjon til Frans Josefs land i 1894.

Nagurskaja er ein russisk base som ligg på øya. Han vart kalla opp etter flypioneren Jan Nagórski og var ein av dei viktigaste vêrstasjonane på øygruppa under den kalde krigen. Basen har ei 1500 meter lang flystripe på snøen. Eit lastefly av typen Antonov An-72 kræsja då det skulle lande på Nagurskaja 23. desember 1996.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Alexandra Land» frå , den 14. juli 2008. 
 Valerian Albanov, In the Land of White Death.
 Jackson-Harmsworth polekspedisjon: 
 

Øyar i Frans Josefs land
Kanaltunnelen

Kanaltunnelen (engelsk «Channel Tunnel», fransk «Le tunnel sous la Manche»), òg kjend som Chunnel eller Eurotunnel, er ein 50.5 km lang undersjøisk jarnbanetunnel som bind saman Storbritannia og Frankrike. Den går under den engelske kanalen (la Manche) ved Doverstretet, frå Folkestone, Kent i England til Coquelles nær Calais i Nord-Frankrike. Det er den andre lengste undersjøiske tunnelen i verda (etter Seikantunnelen i Japan).

Idear om eit samband over den engelske kanalen eksisterte så tidleg som i 1802, men blei ikkje realisert før Eurotunnel starta konstruksjonsarbeidet i 1988. I 1994 stod prosjektet ferdig, og gav for fyrste gong jarnbanesamband mellom London, Paris og Brussel. 

Tunnelen transporterer lyntog frå Eurostar (passasjerar), Eurotunnel Shuttle RORO vogntransport og internasjonale godstog. I 1996 identifiserte American Society of Civil Engineers tunnelen som eit dei sju underverka i den moderne verda.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside

Tunnelar i Frankrike
Undersjøiske tunnelar
Tunnelar i England
Jarnbanetunnelar i England
Jarnbanetunnelar i Frankrike
Algerøya i Russland

Algerøya (russisk Остров Алджер eller Ostrov Aldzjer) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. 

Ho er 10 km lang og 4,7 km på det breiaste. Det høgaste punktet i 429 meter over havet. Øya er stort sett utan isbrear og har berre ein relativt liten isbre lengst nord. 

Algerøya ligg nord for McClintockøya og mellom dei går eit 2 km breitt sund. 

Vinteren 1901 overvintra den mislukka amerikanske Baldwin-Ziegler-ekspedisjonen på Algerøya. Dei kalla øya opp etter den amerikanske forfattaren Horatio Alger, som var ein viktig person i amerikansk kultur og samfunnsliv på denne tida. 

Utanfor sørvestkysten av Algerøya ligg Ostrov Matildy (Остров Матильди) eller Matildeøya, ei lita øy som berre er om lag 1 km lang.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Alger Island, Russia» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Baldwin-Ziegler-ekspedisjonen  &  & 

Øyar i Frans Josefs land
Stader kalla opp etter USA-amerikanarar
Oppreisten i Białystokghettoen

Oppreisten i Białystokghettoen var eit opprør i ghettoen i den polske byen Białystok mot dei tyske nazistane under andre verdskrigen. Opprøret var organisert av Antyfaszystowska Organizacja Bojowa (polsk for Den antifascistiske militærorganisasjonen).

Til februar 1943 var det ca 15 000 menneske som framleis budde i denne ghettoen. Nazistane planla å utslette ghettoen i februar, men på grunn av utbrot av væpna motstand blant innbyggjarane vart planen utsett. Men deportasjonane til konsentrasjonsleirane heldt fram som vanleg. 

Utslettinga av ghettoen vart starta på ny i august. Natta til 16. august 1943 starta fleire hundre jødar ein væpna oppstand mot dei styrkane som heldt på med utslettinga av ghettoen. 

Partisanane var leidde av Mordechaj Tanenbaum og Daniel Moszkowicz, og var væpna med berre ein maskinpistol, fleire dusin pistolar, Molotov-cocktails og flasker med syre. På same måten som oppreisten i Warszawaghettoen i april same året hadde opprøret i Białystokghettoen heller ingen sjanse til militær suksess. Men det vart sett på som betre å døy i kamp enn i tyske dødsleirar. 

Kampar i isolerte motstandslommer varte i fleire dagar. Leiarane for kampen gjorde sjølvmord etter at dei ikkje hadde meir ammunisjon igjen til å halde fram striden. 

Dei fleste jødane frå ghettoen vart sende til leirane Treblinka, Majdanek eller Auschwitz. Ca 1 200 barn vart sende til Theresienstadt og sidan derifrå til Auschwitz. 

Fleire dusin partisanar klarte å bryte seg ut til skogane rundt byen der dei slutta seg til partisan-einingane der. Somme av desse overlevde krigen. Det er rekna ut at berre nokre hundre av dei 60 000 jødane som budde i Białystok før krigen overlevde Shoah. 

Kjelde: Den engelskspråklege wikipediaen, art. Białystok Ghetto Uprising, lesen 14. juli 2008.

Jødisk historie
Polen under andre verdskrigen
Hendingar i 1943
Fabelprosa

Fabelprosa er eit omgrep lansert av duoen Bing & Bringsværd. I norsk daglegtale kan ein rekne fabelprosa for å meine både Fantasy, Science Fiction og fantastisk litteratur. 

Dei ser på Science Fiction som ein måte å gripe an eitt tema på, heller enn som ein litteratur om bestemte tema som Western. Sånn sett ser dei Science Fiction som nærskyld eventyret og fablane. 

Ein kan mistenkje eit slektskap mellom Bing & Bringsværd sitt «fabelprosa», og det engelske uttrykket «speculative fiction».

Bakgrunnsstoff 
 Bing & Bringsværd sitt litteraturhistoriske artikkelinnlegg «Fabelprosa og dens bakgrunn»  på fabelprosa.fandom.no
 Fabelprosa , ei norsk fandomside.

Science fiction
Norsk litteratur
Fantasy-litteratur
Antsiferov

Antsiferov (russisk Остров Анциферова, Ostrov Anitsiferova), òg kalla Sjirinki (Ширинки), er ei lita folketom øy i Kurilane. Ho høyrer til den nordlege øygruppa, og ligg om lag 15 km frå sørenden av Paramusjir på andre sida av Luzjinsundet og 140 km frå sørenden av Kamtsjatkahalvøya. Antsiferov er ein nesten sirkelforma stratovulkan med ein diameter på 4,25 km. Kanten av krateret er 761 meter over havet. Administrativt høyrer øya til distriktet Severo-Kurilskij i Sakhalin oblast.

Øya er kalla opp etter kosakkutforskaren Danila Antsiferov, som først skildra henne då han reiste langs dei nordlege Kurilane tidleg på 1700-talet. 

På sørenden av Antsiferov ligg det fem store område der stellersjøløver kjem for å treffe ein make (om lag 600 dyr held til her). Sidan det ikkje er rovdyr på øya er det òg særs store fuglekoloniar med havhest og lundefugl, som hekkar i fjellsidene. Det er òg mykje krykkje og polarlomvi i klippene.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Antsiferov Island» frå , den 14. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Sakhalin oblast

Kurilane
Sakhalin oblast
Øyar i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar