alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nils Jernsletten

Nils Jernsletten (), fødd i Tana, var professor i samisk språk ved Universitetet i Tromsø. I 2005 vart han tildelt St. Olavs orden.

Bibliografi (utval) 
 1969: Utkast til samisk ordliste for 1.-3. klasse. [Oslo] : Folkeskolerådet, 1969.
 1974: Hállangiella : en undersøkelse av prosodiske faktorer i samisk i Tana. Avhandling (Magistergrad) - Universitetet i Oslo, 1974.
 1980: Davvisámi suopmanat : davvisámegiela ja divttasvuonasámegiela suopmanteavsttat ja suopmankárttat / Nils Jernsletten.[Romssa] : Romssa universitehta. Sámegiela ossodat, ISL, 
 1983: Álgosátnegirji : samisk-norsk ordbok / Nils Jernsletten. Oslo : Universitetsforlaget, c1983.
 1984: Intonation as a distinctive factor in Saami. Riepmočála. Oslo: Novus.

Bakgrunnsstoff 
 Gaup Eira, Inger Marie; Johanna Ijäs ja Ole Henrik Magga. 2004: Juho-Niillasa 70-jagi beaivái. Sámi dieđalaš áigečála ; nr 1/2004 (inneheld Jernsletten sin bibliografi)
 NBL-artikkel om Jernsletten, skriven av Tove Bull.
 Nils Johannes Jernsletten (15. februar 2009). I Store norske leksikon. 

Samiske språkforskarar
St. Olavs Orden
Professorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Folk frå Tana
Wienerbekkenet

Wienerbekkenet (tysk Wiener Becken, tsjekkisk og slovakisk Vídenská kotlina) er eit sedimentasjonsbasseng mellom Alpane og Karpatane. Meir enn halvparten av Wienerbekkenet ligg i Niederösterreich, medan resten er delt mellom Tsjekkia og Slovakia.

Det forholdsvis flate området er nokså langstrakt, og er 50 km breitt og 200 km langt. 

Bekkenet er vidare delt inn i:
 Området innanfor Tsjekkia er kalla Dolnomoravský úval ('Den lågare moraviadalen'), medan området innanfor Slovakia er kalla Borská nížina ('låglandet Bor') 
 Marchfeld i Austerrike
 Leitha-fjella (Leitha-Gebirge) i Austerrike
 Chvojnice-åsane (Chvojnická pahorkatina) i Slovakia

Låglandet Bor og Chvojnice-åsane vert i lag kalla Záhorská nížina (låglandet Záhorie).

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Viennese Basin» frå , den 15. februar 2007. 
 

Austerriksk geografi
Slovakisk geografi
Tsjekkisk geografi
Gris

Gris eller tamgris (Sus scrofa domesticus) er ein underart av villsvin (Sus scrofa). Han vart domestisert parallelt i Kina og Europa for om lag 9 000 år sidan (Giuffra et al., 2000), og i dag finst det om lag 940 millionar tamgrisar. Tamgrisen er ein altetar (omnivor), noko som tyder at han et både plante- og animalsk føde.

Typar 
Grisar vert delte opp i to hovudtypar: mini-gris og landsvin

Hengebuksvin 

Hengebuksvin er svart-brun av farge, og er veldig hard og tjukk i huda. Desse er vanlege å bruke som husdyr, ettersom dei kan lærast opp til for eksempel ikkje å late vatnet inne, og er veldig folkeglade dersom dei får sjansen.

Landsvin 

Landsvin er den vanlegaste rasen, og er gjerne den rasen ein forbinder med ordet gris. Han er rosa av farge og er den mest brukte i landbruket i dag. Han er òg mjukare i huda, og har ein krøll på halen. 

For å få eit saftig men magert kjøtt, så har ein for nokre år tilbake begynt å krysse inn den amerikanske rasen duroc. Durocen er brun, og har feitet lagra i kjøttet (marmorert).

Noroc 
Ein Noroc har ein far som er halvt landsvin og halvt duroc, og ei mor som er halvt landsvin og halvt yorkshire-gris. Rasen er avla fram av Gilde og Norsvin og blir berre nytta i Edelgris-produkta frå Gilde.

Bakgrunnsstoff 

 Om Noroc hjå Gilde 

Svin
Gris
Husdyr
Bregenz

Bregenz er hovudstaden i Vorarlberg, den vestlegaste delstaten i Austerrike. Byen ligg ved breidda av Bodensjøen, den tredje største innsjøen i Sentral-Europa. 

Byen ligg på den austlege sida av Bodensjøen, på eit platå ved foten av fjellet Pfänder. Byen er eit knutepunkt mellom hovudvegane frå Rhindalen til dei tyske alpine lavberga ved foten av Alpane. Frå her går det òg ferjer på Bodensjøen. 

Bregenz er kjend for ein musikkfestival som vert heldt kvar sommar kalla Bregenzer Festspiele. 

På 400-talet fvt. reiste keltarane festninga Brigantion her. Romarane erobra byen i år 15 f.Kr., og han vart den romerske handelsstaden Brigantium. Byen vart lagd i ruinar i 260 av alemannarane, eit germansk folk som busette seg i området rundt år 450. Byen høyrde til fleire familiedynasti før han vart seld til Habsburg i 1523. Frå 1805 til 1814 var byen ein del av Bayern, før han kom inn under austerriksk styre.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bregenz» frå ,  den 15. februar 2007.  
 

Byar i Austerrike
Vorarlberg
Klagenfurt

Klagenfurt (slovensk: Celovec) er hovudstaden i delstaten Kärnten i Austerrike ved elva Glan. Han har om lag 90 000 innbyggjarar, og rundt 1 700 av desse er kärntiske slovenarar, som utgjer om lag 10 % av innbyggjarane i Kärnten. 

Byen vart først nemnd på 1100-talet.

Det er ein vakker by omgitt av dei austerrikske Alpane, ein populært skistad, og med talrike parkar og 23 slott i området rundt. Om sommaren vert festivalen Altstadtzauber arrangert og Ingeborg Bachmann Preis, ein tysk litteraturpris, vert delt ut her. Viktige landemerker er Wörthersee og Schloß Hochosterwitz, eit imponerande og utilgjengeleg slott. Byen ligg ved breidda av Wörthersee, den varmaste fjellinnsjøen i Europa, og ein populær turiststad. Området vert kalla Austerrike sitt svar på Monte Carlo, og trekkjer til seg rike austerrikarar og tyskarar som kjem for å sjå og bli sett. 

Byen har eige universitet og flyplass, og det finst òg eit slovensk gymnasium her.

Sport 
Fottballklubben FC Kärnten held til i Klagenfurt.

Folk frå Klagenfurt 
Av kjende personar som har budd i byen er
Robert Musil (1880—1942), forfattar
Josef Stefan (1835–1893), fysikar
Anton Webern (1883–1945), komponist, 
Ingeborg Bachmann (1926-1973), forfattar

Like i nærleiken, i landsbyen Maiernigg, hadde Gustav Mahler sommarhuset sitt.

Galleri

Bakgrunnsstoff

Byar i Austerrike
Kärnten
Byar i Kärnten
Niedere Tauern

Niedere Tauern er ei fjellkjede i sentrale område av Austerrike og ein del av Aust-Alpane. Ho ligg like aust for Hohe Tauern i forbundslanda Salzburg og Steiermark, frå Murtörl i vest til Schoberpasset i aust. Fleire skisenter ligg i Niedere Tauern, derimellom Obertauern og Schladming.

Niedere Tauern markerte den austlege grensa for det samanhengande isdekket under den siste istida (Weichsel-istida). Austlege delar av fjellkjeda var derfor utan is og var eit viktig refugium for kiselhaldige planter. 

Niedere Tauern vert vidare delt opp i Radstädter Tauern, Schladminger Tauern, Wölzer Tauern, Rottenmanner Tauern og Seckauer-alpane. Det høgaste fjellet i Niedere Tauern er Hochgolling i Schladminger Tauern med 2 863 meter.

Koordinatar

Kjelder 

Fjellkjeder i Alpane
Fjellkjeder i Austerrike
Anatolij Serdjukov

Anatolij Eduardovitsj Serdjukov () er ein russisk politikar. Han var forsvarsminister i Russland frå 2007 til 2012 og skatte- og avgiftsminister frå 2004 til 2007.

Serdjukov er utdanna innan økonomi og jus. Han fullførte si første utdanning i Leningrad i 1984, og tok ein ny grad ved St. Petersburg statsuniversitet i 2001. 

I mai 2001 vart han nestleiar for Skatte- og avgiftsdepartementet si avdeling i St. Petersburg, i november same året vart han leiar for avdelinga. 2. mars 2004 vart han henta til Moskva som viseminister i Skatte- og avgiftsdepartementet, og berre to veker seinare tok han over som skatte- og avgiftsminister. 27. juli 2004 vart han leiar for Det føderale skattevesenet, underlagt Finansdepartementet.

15. februar 2007 utnemnde president Vladimir Putin han til ny forsvarsminister etter Sergej Ivanov. Han vart avsett 6. november 2012 i samband med ein korrupsjonsskandale. Han blei etterfølgd av Sergej Kuzjugetovitsj Sjojgu.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Biografi på det russiske Finansdepartementet sin nettstad (på russisk, arkivert)

Serdjukov, Anatolij
Serdjukov, Anatolij
Serdjukov, Anatolij
Omgangsskule

Omgangsskule var ei utdanningsform som gjekk ut på at lærarane reiste rundt og gav borna undervisning på omgang. «Fastskulelova» frå 1860 hadde som mål å etablere permanente skular som skulle erstatte omgangsskulen. Dei fleste bygdene hadde ikkje faste skulehus - undervisninga gjekk føre seg rundt om på gardane, som fekk pålegg om å halde læraren med mat og hus og elevane med klasserom på omgang.

Norsk utdanningshistorie
Ståltau

Ståltau eller vaier, òg kalla kabel, er tau bygt opp av fleire ståltrådar og eventuelt anna materiale. Oppbyggingsmåten varierer med formålet ståltauet skal brukast til.

Oppbygging

Vanleg ståltau 

I eit vanleg ståltau er ståltråd først tvinna saman til ein part (kordel). Fleire slike partar vert så tvinna omkring ein kjerne av fiber eller stål. 

Vi karakteriserer ståltauet etter type og diameter. Typen er på forma a x b + c der
 a = talet på partar i tauet
 b = talet på trådar i kvar part
 c = karakteriserer kjernen

Døme (sjå figur til venstre): 6 x 19 + 1FC = 6 partar med 19 trådar + ein fiberkjerne. 

Diameteren vert målt utanpå partane, der tauet er breiast.

Jo tynnare enkelttrådane er, dess mjukare vert ståltauet. Tau med tjukkare enkelttrådar vert sterkare. Slike tau brukast m.a. i vinsjar og stroppar i skogbruket.

Ståltau kan vere kryss- eller langslått. I krysslått ståltau, som er det vanlegaste, er trådane slått ein veg og partane slått motsett veg.

Spiraltau eller kabel 
Ein kabel eller spiraltau er tvinna i hop av mange enkelttrådar. Slike tau er stive, og brukast mellom anna til berekablar i taubanar og faste bardunar.

Anna ståltau 
Rotasjonsfattig ståltau er bygt opp av fleire lag med partar som har forskjellig slagretning, og konstruert for å motstå rotasjon. 

Ein streng er ein massiv enkelttråd. I streng brukar vi mjuk jerntråd.

Tilpassing til bruk 

I endelause ståltau er endane spleisa i hop slik at tauet til dømes kan brukast i ein taubane som går rundt og rundt.

Ståltau kan vere varmforsinka (galvaniserte) eller blankolja. Blankolja ståltau vert bruka der det er mykje slitasje på tauet, slik at det er unødvendig å verne det mot rust.

Historie 
Det eldste metalltauet vi kjenner vart funne i Pompei. Det var 4 ½ m langt og spunne av 57 0,7 mm tjukke bronsetrådar. I 1825 vart dei første endelause ståltaua konstruert i Austerrike. Dei vart bruka til å trekke vognene på ein fjellbane. I 1835 starta bergingeniør C. P. Bergstén ein ståltaufabrikk i Falun.

Litteratur 
 Ivar Samset, Vinsj- og taubanesystemer i norsk skogbruk, Norsk institutt for skogforskning, 1981.
 Knut Nedkvitne og Anton Arvesen, Skogbrukslære, Landbruksforlaget, 1984.

Sjå òg 
 Tau

Jernvarer
Skogsreiskapar
Festemiddel
Tyske oppfinningar
Charlotte Glaser Munch

Charlotte Glaser Munch () er ein norsk forfattar oppvaksen i Bærum. Ho har gått på forfattarstudiet i Bø. I tillegg har ho studert litteraturvitskap, film- og medievitskap og teaterhistorie.
 
Ho har jobba som filmmeldar i Natt&Dag (1996-97), skrive artiklar i Z filmtidsskrift, Utflukt, Aftenposten, Morgenbladet og vore skribent i filmtidsskriftet film&kino 1997-2007.

Ho har motteke Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris for boka Trylleslag.

Bibliografi 
 For slem til å være snill, Ungdomsroman, Cappelen 2007
 Ikke mat sjimpansene, Ungdomsbok skriven med Hilde Hagerup og Ragnfrid Trohaug, Aschehoug 2004
 Alene sammen, Ungdomsroman, Cappelen 2004 
 Det du ser, Cappelen 2002 
 Blunk - en jenteguide, skriven med Kari Joynt, Kagge 2001 
 Trylleslag, Cappelen 2001

Kjelder 

 cappelen.no 

Norske forfattarar
Folk frå Bærum
Toplitzsee

Toplitzsee er ein innsjø i ein tett fjellskog høgt i dei austerrikske Alpane, om lag 100 km frå Salzburg vest i Austerrike. Han er omringa av høge fjell og skogar i det naturskjønne Salzkammergut-distriktet i Totes Gebirge (Dei daude fjella). 

Ein meiner at innsjøen inneheld store delar av misgjerningane til Tyskland frå Den andre verdskrigen. Det er påstått at nazistane dumpa store mengder gull og andre uvurdelige skattar, inkludert dei forsvunne panela frå Ravrommet i Russland, i tillegg til dokument som viste kor andre skattar ligg eller låg. Meir enn 100 millionar falske engelske pund skal òg ha blitt kasta i innsjøen etter at Operasjon Bernhard ikkje vart utført. Desse rykta skal ha ført til mange skattejegarar i område og ut i den djupe innsjøen, og enkelte har omkomme som følgje av dette. 

Under krigen, i 1943 og 1944 var Toplitzsee ein marin teststasjon for nazistane, som ein berre kunne nå til fots. Her eksperimenterte forskarar med forskjellige eksplosivar og detonerte opp til 4 tonns ladingar i forskjellige djup. Dei avfyrte òg torpedoar ut i innsjøen og inn i Tote-fjella, noko som laga store hol i fjellveggen.

Sjå òg 
 Nazigull

Kjelde

Bakgrunnsstoff 
 www.toplitzsee.at
 Toplitzsee på hitlernews.cloudworth.com 

Innsjøar i Austerrike
Austerriksk historie
Kaukasia

Kaukasia eller Kaukasus er eit område i Eurasia mellom Svartehavet, Kaspihavet, Iran og Russland. Det persiske namnet for regionen er Qafqâz. Kaukasia inkluderer fjellkjeda Kaukasus og dei omliggande låglanda. 

Kaukasusfjella vert ofte rekna som grensa mellom Asia og Europa, men det er forskjellige syn på kor den nøyaktige grensa går, og derfor kva område i Kaukasia som høyrer til kor. Den nordlege delen av Kaukasia vert kalla Nord-Kaukasus og den sørlege delen Transkaukasus. Den høgaste toppen i Kaukasus er Elbrus (5 642 m), som ofte vert rekna som det høgaste fjellet i Europa. Dette er derimot avhengig av kor ein set grensa mellom Europa og Asia. 

Kaukasia er eit av dei mest språkleg og kulturelt varierte områda i verda. Statane som utgjer Kaukasia i dag er nordaustlege område av Tyrkia, Georgia, Armenia, Aserbajdsjan, i tillegg til delar av Russland og Iran. Dei russiske delane inkluderer Krasnodar kraj, Stavropol kraj, og dei autonome republikkane Adygeja, Kalmykia, Karatsjajevo-Tsjerkessia, Kabardino-Balkaria, Nord-Ossetia-Alania, Ingusjetia, Tsjetsjenia, og Dagestan. Tre territorium i regionen har kravd sjølvstende, men er ikkje anerkjende som nasjonar av det internasjonale samfunnet: Abkhasia, Nagorno-Karabakh og Sør-Ossetia.

Kaukasia er eit viktig økologisk område, og her finn ein mellom anna leopard, brunbjørn, ulv, europeisk bison, maralhjort og kongeørn. Det naturlege landskapet i Kaukasia er ein blandingsskog med omfattande steinete flater over tregrensa. 

Det bibelske fjellet Ararat, der ein seier at Noahs ark møtte land, vert rekna som landemerket til det eldgamle armenske riket. Fjelltoppen er dekt med snø i vinterhalvåret. I gresk mytologi var Kaukasus eller Kaukasos ein av ein av pilarane som heldt verda oppe. Prometheus skal ha vore lenkja fast her av Zevs. Den romerske poeten Ovid plasserte Kaukasus i Skythia, og framstilte det som eit kaldt og steinete fjell.

Kjelder 
 Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam av Nicholas Griffin
 Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus av Svante E. Cornell
 The Caucasus av Ivan Golovin

 
Biologiske heiteflekkar
Aust-Europa
Eurasia
Regionar i Asia
Regionar i Europa
Store Kaukasus

Store Kaukasus (russisk Большой Кавказ, aserbajdsjansk Böyük Qafqaz Dağları, georgisk დიდი კავკასიონი) er den største fjellkjeda i Kaukasusfjella. 

Ho strekkjer seg om lag 1 200 kilometer frå vest til aust, og litt sørover, mellom Tamanhalvøya i Svartehavet, i nærleiken av Sotsji til Absjeronhalvøya i Kaspihavet, i nærleiken av Baku.

Rekkja vert hovudsakleg delt i tre delar: 
 Vest-Kaukasus, frå Svartehavet til fjellet Elbrus
 Sentral-Kaukasus, frå Elbrus til fjellet Kazbek
 Aust-Kaukasus, frå Kazbek til Kaspihavet

Grensa mellom Russland i nord og Georgia og Aserbajdsjan i sør går langs nesten heile kjeda.

Fjelltoppar 
 Elbrus, 5 642 m, det høgaste fjellet i Europa om ein reknar området som europeisk. 
 Dykh-Tau, 5 205 m, 
 Sjkhara 5 201 m, 
 Koshtan-Tau, 5 151 m, 
 Kazbek, 5 047 m, )
 Katyn-Tau, 4 979 m, )
 Tetnuld, 4 858 m, 
 Tebulosmta, 4 493 m, 
 Gistola/Sjota Rustaveli-toppen, 4 859 m, 

 Bazarduzu Dagi, 4 485 m, 
 Diklosmta, 4 285 m, 
 Babadag, 3 629 m,

Fjellovergangar 
 Marukhis Ugheltekhili ()
 Pereval Klukhorskij (2786 m, )
 Mamisonpasset (2820 m,)
 Ivris Ugheltekhili (2379 m,)
 Dübrarpasset (2209 m,)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Greater Caucasus» frå ,  den 16. februar 2007.  
 

Kaukasus
Fjellkjeder i Russland
Fjellkjeder i Georgia
Fjellkjeder i Aserbajdsjan
Litle Kaukasus

Litle Kaukasus (armensk Լեսսեր Ցաուցասուս, aserbajdsjansk Kiçik Qafqaz Dağları, georgisk მცირე კავკასიონი, russisk Малый Кавказ) er ei av to fjellkjeder i Kaukasus, og har ei lengd på om lag 600 km. 

Ho går parallelt med Store Kaukasus, som ligg om lag 100 km lenger nord og avgrensar Det armenske høglandet frå nord og nordaust. 

Ho er knytt saman med Store Kaukasus ved Likhikjeda (Surami-kjeda), og fråskild av låglandet Kolkhida i vest og Kurasletta (ved elva Kura) i aust. 

Den høgaste toppen er Gjamysj på 3 724 m.

Grensene mellom landa Georgia, Armenia, Aserbajdsjan og Iran går alle gjennom fjellkjeda, sjølv om ryggen ikkje alltid definerer grensa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lesser Caucasus» frå ,  den 16. februar 2007.  
 

Kaukasus
Fjellkjeder i Georgia
Fjell i Armenia
Fjellkjeder i Aserbajdsjan
Fjellkjeder i Iran
Vidar Lande

Vidar Lande () er ein norsk folkemusikar med filosofisk utdanning. Han voks opp i Aust-Agder og har utdanning frå Noreg og Canada.

Lande har arbeidd i vidaregåande skole, og undervist som førsteamanuensis i filosofi ved Universitetet i Oslo og Høgskolen i Telemark.
Han arbeidde sine siste yrkesaktive år som professor i tradisjonskunst ved Høgskolen i Telemark. Vidar Lande gav ut mange musikkinnspelingar med lokal folkemusikk frå slutten av 1970-talet. For dobbel-CD-en Sordølen fekk Lande, saman med songaren Gunhild Tømmerås, Spellemannprisen 2004. Han har elles arbeidd med musikk etter reisande på Agder, og har mange skriftlege publikasjonar om folkemusikalske og filosofiske emne (mellom anna i eksistensfilosofi, religionsfilosofi, etikk og estetikk).

Landes praktiske folkemusikalske verksemd var i størst grad retta mot rekonstruksjon av spelestilar i Setesdals- og Agder-området. Heile 6 solo CD-ar er laga med dette føremålet. Han har i denne samanhengen også transkribert store delar av den instrumentale folkemusikken i Agder og Telemark. Ein del transkripsjonar er tilgjengelege i Slåttar og spelemenn i Bygland: Norsk folkemusikksamling, 1983, og Otto Furholt: Slåttar (Kristiansand spelemannslag, 2001).

Vidar Lande har vore mykje nytta i kulturelle program, både i Noreg og i utlandet. Han hadde alltid hatt eit internasjonalt siktemål med arbeidet sitt i folkemusikk, og blei soleis Noregs representant i Unesco-utgjeving i 1996: UNESCO COLLECTION, CDen: NORWAY. Fiddle music from Agder. Musique folklorique de l'Agder pour violon.

Norske folkemusikarar
Vinnarar av Spellemannprisen
Folk frå Froland
Folk frå Bygland
Julian

Julian er eit mannsnamn av latinsk opphav.

Julian er ei kortform av det romerske namnet Julianus, som igjen kjem frå Julius. Dette er på si side eit romersk familienamn, som truleg kjem frå det latinske ordet «ioulos», 'dunskjegga', altså ung.

Julian har norsk namnedag den 16. februar. Julien er ei fransk form av namnet. Gillian, Juliana, Juliane og Julienne er kvinneformer av namnet.

I Noreg var det i 2010  menn som heitte Julian. Sidan 1980-talet har bruken gått oppover, med ein topp på over 0,5 % rundt 2005.

Kjende namneberarar
Julian den fråfalne (ca 331–363), romersk keisar 361–363
Julian Barnes (f 1946), engelsk forfattar
Julian McMahon (f 1968), australsk skodesepelar
Julian Assange (f .1971), australsk internettaktivist
Julian Berntzen (f 1981), norsk musikar

Kjelder

mannsnamn
førenamn av latinsk opphav

sv:Julian
en:Julian
hu:Gyula (keresztnév)
Dziarzjynskaja

Dziarzjynskaja hara (belarusisk Дзяржынская гара) er det høgaste punktet i Belarus. Åsen er 345 meter over havet og ligg vest for Minsk, nær Dziarzjynsk i landsbyen Skirmuntava. Åsen er kalla opp etter Felix Dzerzjinskij, grunnleggjaren av NKVD/KGB, som framleis vert hylla som ein nasjonalhelt i Belarus. 

Belarusisk geografi
Høgaste punkt
Polesie

Polesie (eller Polesia og Palessie) er ei av dei største myrlendte områda i Europa i sørvestlege delar av Den austeuropeiske sletta, hovudsakleg i Belarus og Ukraina, men òg delvis innanfor Polen og Russland. Sumpområdet i Polesie vert kalla Pinsk-myrene (etter byen Pinsk) eller Pripjat-myrene (etter elva Pripjat). 

Namnet Polesie har ei slavisk rot og tyder noko slikt som «skogområde». Polesie er den polske stavinga, belarusisk Палесьсе, Paleśsie; ukrainsk Полісся, Polissia; russisk Полесье, Polesie; latin: Polesia.

Ein innbyggjar i Polesie vert kalla Palašuk på belarusisk, Polisjtsjuk på ein lokal ukrainsk dialekt, Poleszuk på polsk og Polesjtsjuk på russisk

Geografi 

Polesie er eit myrområde mellom elva Pripjat i sørlege område av Belarus (Brest, Pinsk, Kalinkavitsjy, Homel), nordlege delar av Ukraina (i oblasta Volyn, Rivne, Zjytomyr, Kiev, og Tsjernihiv), og delvis Polen (Lublin) og Russland (Brjansk). Det er ei slette innanfor nedslagsområdet til elvene Vestre Bug og Pripjat. Dei to elvene er knytt saman av Dnepr-Bug-kanalen, som vart bygd i tida rundt Stanisław August Poniatowski, den siste kongen i Den polsk-litauiske realunionen.

Av store sideelver til Pripjat finn ein Horyn, Stokhod, Styr, Ptyts og Jasielda. Dei største byane i området er Pinsk, Stolin, Davyd-Haradok. Store myromådet vart frå 1960- til 1980-talet tørrlagd og brukt som jordsbruksområde. Ein meiner at dette har skada miljøet rundt elveleiet til Pripjat. 

Langt meir alvorleg er derimot etterverknadane etter Tsjernobylulukka. Store område vart forureina av radioaktive stoff, og området vert rekna som for farleg å bu i.

Kjelde 

Delte område
Belarusisk geografi
Regionar i Polen
Regionar i Ukraina
Vest-Ukraina
Feliks Dzierżyński

Feliks Edmundowicz Dzierżyński () var ein polsk kommunist, mest kjend for å ha stifta Sovjetunionen sitt hemmelege politi, Tsjekaen (seinare kjend mellom anna som NKVD og KGB).

Dzerzhinsky, Felix Edmundovich
Sovjetarar
Meda dau doka

Meda Dau Doka eller God Bless Fiji er nasjonalsongen til Fiji. Melodien kjem frå salmen Dwelling in Beulah Land av Charles Austin Miles frå 1911. Teksten og musikken vart komponert av Michael Francis Alexander Prescott og teke i bruk ved sjølvstendet i 1970.

Den engelske og den fijianske teksten er ikkje omsetjingar av kvarandre, og har eigentleg ganske lite til felles.

Teksten

Fijiansk versjon med engelsk omsett tekst

Engelsk versjon 
Blessing grant oh God of nations on the isles of Fiji
As we stand united under noble banner blue
And we honour and defend the cause of freedom ever
Onward march together
God bless Fiji.

REFRENG:
For Fiji, ever Fiji, let our voices ring with pride
For Fiji, ever Fiji, her name hail far and wide,
A land of freedom, hope and glory, to endure what ever befall
May God bless Fiji
Forever more!

Blessing grant oh God of nations on the isles of Fiji
Shores of golden sand and sunshine, happiness and song
Stand united, we of Fiji, fame and glory ever
Onward march together
God bless Fiji.

Bakgrunnsstoff 
 Høyr den fijianske nasjonalsongen 

Fiji
Nasjonalsongar
Europeisk ål

Europeisk ål, eller berre ål (Anguilla anguilla), er ein slangeforma fisk som lever både i salt- og ferskvatn. Ålen er utbreidd frå Nord-Afrika og nordover til Kvitsjøen. Han har eit særeige livsmønster og uklår forplanting. Ålen gyter i Sargassohavet. Yngelen spreier seg derifrå, og kjem attende etter fleire år, når han er klår til å gyta.

Når ålen er ute av vatnet, dannar han eit slim som gjer at han kan overleva lenge utan tilførsel av vatn. Dette gjer at ålen kan koma seg over små landområde. Ved transport av ålfangst på landjorda, vert ålen lagd i kar utan vatn. Slik overlever han lenger enn han ville ha gjort om han vart lagd i t.d. ein stamp med vatn.

Fangst av ål 

Fiske av ål går stort sett føre seg ved hjelp av teiner eller ruser, men det vert òg brukt stong på hobbybasis. Ålen er rekna som ein delikatesse, men er ein lite brukt matfisk i Noreg i dag. Det meste av ål som vert fiska i Noreg, vert eksportert til Asia, særleg Japan. Det vart i 2005 fiska 158 tonn ål i Noreg. Ålen er ein truga art, og står på raudlista. Miljøvernarar har difor bede om stopp i fisket av ål i Noreg.

Kjelder 

 Brev frå Noregs Naturvernforbund og WWF med krav om stopp i fiske av m.a. ål 
 Aschehoug og Gyldendals lille norske leksikon. Noreg 1998: Kunnskapsforlaget

Ålefisk
Ferskvassfisk