alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Levi Strauss

Levi Strauss (eller Strauß) () var ein tyskfødd amerikansk klesprodusent. Han grunnla det kjende klesmerket Levi's.

Han var fødd som Loeb Strauss i Buttenheim i Bayern, i ein jødisk familie. I 1847 emigrerte Strauss med mor si og to systrer til New York i USA for å slutte seg til sine brødre, Jonas og Louis Loeb, som hadde gjort karriere og dreiv ei god forretning der. I 1850 tok han namnet Levi Strauss, og i 1853 flytta han til San Francisco i California og opna forretninga Levi Strauss & Co.

Bakgrunnsstoff 

USA-amerikanske forretningsfolk
Tysk-amerikanarar
Helge Andre Njåstad

Helge Andre Njåstad () er ein norsk politikar for Framstegspartiet. Han vart stortingsrepresentant for Hordaland i 2013. Før dette var han ordførar i Austevoll i tre periodar; 2003-2007, 2007-2011, 2011-2013. Han er stortingsrepresentant for Hordaland og leiar i kommunalkomiteen i perioden 2013-2017.

Njåstad sat som vara i sentralstyret i Noregs Mållag 2007-2008.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar frå FrP
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
FrP-ordførarar i Hordaland
Ordførarar i Austevoll
Målfolk
Folk frå Bergen
Folk frå Austevoll
Lil' Kim

Kimberly Denise Jones, kjend som Lil' Kim () er ein rappartist og skodespelar 
fødd i Brooklyn i New York i USA. 

Lil'Kim har vore med i gruppa Junior M.A.F.I.A. og samarbeidd med mellom anna Notorious B.I.G., Puff Daddy, Christina Aguilera. Ho har spelt seg sjølv i ei rekkje filmar.

Utgjevingar
 Hard Core (1996)
 The Notorious K.I.M. (2000)
 La Bella Mafia (2003)
 The Naked Truth (2005)
 Vintage (2009)

Singlar:
 «Not Tonight» (remiks) med Missy Elliott, Angie Martinez, Da Brat og Left Eye
 «Lady Marmalade» (2001) med Christina Aguilera, P!nk og Mýa
 «Girls» (2009) med Se7en

Filmar

Films

Bakgrunnsstoff 
www.lilkim.com

USA-amerikanske skodespelarar
USA-amerikanske rapparar
Musikarar frå New York City
Helgeland Museum

Helgeland Museum er ei samanslutning av 14 kommunale museum og bygdesamlingar på Helgeland. Samanslutninga gjer at alle musea kan nyta godt av fagkompetansen til dei som er tilknytte samanslutninga.

Tilknytte museum 
 Den gamle prestegarden ved Alstahaug kyrkje med Petter Dass-museet.
 Bindal Bygdetun der husmannsplassen Soltun er den viktigaste bygningen.
 I Brønnøy finn ein Velfjord Bygdemuseum og tørrfiskbrygga i Brønnøysund.
 Grane bygdetun med gamle bygg og fangstanlegg frå yngre jernalder på Tromoan.
 I Hattfjelldal finn ein Sijti Jarnge, kultursenter for sørsamar.
 I Hemnes finn ein bygdetunet Bjerka, eit eldhus på Jamtjord i Leirskardalen og fleire kulturminne på Hemnesberget.
 Herøy Bygdesamling med fleire gards- og hamnebygningar ligg like ved Herøy kyrkje frå 1100-talet.
 Grønsvik kystfort like nord for Stokkvågen i Lurøy kommune fortel historia om andre verdskrigen på Helgeland.
 Nesna bygdemuseum legg vekt på skolehistorie.
 Rana museum har ein eigen naturhistorisk avdeling og dessutan ein kulturhistorisk avdeling som dokumenterer kvardagslivet frå det tidlege 1900-talet. I Stenneset friluftsmuseum finn ein tjuefem bygningar frå tre hundreår.
 Sømna bygdetun fortel om bondeliv i området frå 1800 til 1950.
 Vefsn museum har fleire gamle bygg i Sjøgata i Mosjøen og på Dolstad like utanfor.
 På verdsarvøyane i Vega finn ein Steinalderløypa som viser byrjinga av busetjinga, Skjærvær som er eit restaurert fiskevær, É-huset som fortel om ærfuglhald, og Vega bygdemuseum på Gladstad som samanfattar den lokale historia.
 Vevelstad Bygdetun har 11 bygg og ligg like ved Vevelstad kyrkje frå 1796.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad for Helgeland museum

Museum i Nordland
Helgeland
Oskar

Oskar og Oscar er mannsnamn brukt i fleire vesteuropeiske kulturar. Namnet er truleg avleidd frå norrønt Ásgeirr ('gud' + 'spyd'), men er best kjend frå irsk mytologi som namnet på sonen til Oisín. Den vestfrankiske forma av namnet er Ansgar. 

Oskar har namnedag den 5. august i Noreg og den 1. desember i Sverige.

Det var i 2007 2 646 som hadde Oskar og 1 643 menn som hadde Oscar som første fornamn i Noreg (SSB). Namnet er også mykje brukt som andre del i namnesamansetjingar (som Karl Oskar).

Skrivemåten med c var vanleg på slutten av 1800-talet, men gjekk ned fram mot 1900, då forma med k blei meir utbreidd. Rundt 1900 fekk opptil 1,3 prosent av alle nyfødde namnet Oskar. Begge namneformene auka i bruk frå slutten av 1990-åra. Ein har hatt ei liknande namneutvikling i Sverige. Dette kan ha samanheng med dei norsk-svenske kongane Oscar I (regjerte 1844–1859) og Oscar II (regjerte 1872–1905/07). Namnet Oscar blei opphavleg teke inn i den svenske almanakken i 1812, for å heidra Oscar (I) Bernadotte.

Kjende namneberarar

Regentar 
 Oscar I (1799-1859)
 Oscar II (1829-1907)

Andre 
 Oscar Nissen (1843-1911), norsk Ap-leiar
 Oscar Wergeland (1844-1910), norsk kunstmålar
 Oscar Mørch (1845-1897), norsk stortingsmann
 Oscar Tybring (1847-1895), grunnleggjar av Redningsselskapet
 Oscar Wilde (1854-1900), britisk diktar
 Oskar Braaten (1881-1939), norsk forfattar
 Oscar Mathisen (1888-1954), norsk skøyteløpar
 Oscar Torp (1893-1958), norsk statsminister
 Oscar Christian Gundersen (1908-1991), norsk politikar (Ap)
 Oskar Øksnes (1921-1999), norsk politikar (Ap)
 Oscar Peterson (1925-2007), USA-amerikansk jazzpianist
 Oscar de la Renta (f. 1932), dominikansk moteskapar
 Oskar Stein Bjørlykke (f. 1939), norsk forfattar
 Óscar Arias Sánchez (f. 1940), kostarikansk politikar og fredsprisvinnar
 Oskar Lafontaine (f. 1943), tysk politikar
 Óscar Berger (f. 1946), president i Guatemala
 Oskar Grimstad (f. 1954), norsk politikar (FrP)
 Oscar Pérez (f. 1973), meksikansk fotballmålvakt
 Óscar Cardozo (f. 1983), paraguayansk fotballspelar

Sjå òg 
 Oscar-prisen
 Oscar församling

Bakgrunnsstoff 

Mannsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Schwarzbach

Schwarzbach er ei elv i Rheinland-Pfalz og Saarland sørvest i Tyskland, og ei av sideelvane til Blies. Ho har sitt utspring i Pfälzer Wald, nær Trippstadt. Byar langs elva er Waldfischbach-Burgalben, Contwig og Zweibrücken. Etter 50 km munnar ho ut i Blies i Homburg-Einöd.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Saarland
Elva Prüm

Prüm er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland. Ho har ei lengd på 85 km, og er ei av sideelvane til Sauer frå venstre. 

Elva har utspring i Schneifelåsane, nord for byen Prüm og nær grensa til Belgia. Ho renn sørover gjennom Prüm, Waxweiler, Holsthum og Irrel. Prüm munnar ut i Sauer i Minden på grensa til Luxembourg, 3 km aust for Echternach. Den største sideelva hennar er Nims.

Kjelder 

Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Nims

Nims er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Prüm frå venstre med ei lengd på 59 km. Ho har sitt utspring i Eifel, aust for byen Prüm. Ho renn gjennom Schönecken, Seffern og dei vestlege delane av Bitburg. Nims munnar ut i Prüm i Irrel.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Lahn

Lahn er ei elv i Rheinland-Pfalz, Nordrhein-Westfalen og Hessen i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 242 km. Ho har utspring i Ederkopf i Rothaargebirge, den høgaste delen av Sauerland. Elva munnar ut i Rhinen ved Lahnstein, nær Koblenz. Viktige byar langs Lahn er mellom anna Marburg, Gießen, Wetzlar, Limburg an der Lahn, Weilburg og Bad Ems. Av dei største sideelvane til Lahn finn ein Dill, Weil og Aar.

Byar langs elva (frå kjelde til munning) 
 Netphen
 Bad Laasphe
 Biedenkopf
 Dautphetal
 Lahntal
 Cölbe
 Marburg
 Weimar (Lahn)
 Fronhausen
 Lollar
 Wettenberg
 Gießen
 Heuchelheim (Hessen)
 Lahnau
 Wetzlar
 Solms
 Leun
 Löhnberg
 Weilburg
 Weinbach
 Runkel
 Limburg a.d. Lahn
 Diez
 Nassau
 Bad Ems
 Lahnstein

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lahn» frå ,  den 9. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 

Sideelvar til Rhinen
Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Nordrhein-Westfalen
Hessen
Elva Dill

Dill er ei elv sentralt i Hessen i Tyskland, og ei av sideelvane til Lahn frå høgre. Ho har sitt utspring 567 meter over havet nord for Haiger-Offdilln på austsida av Haincher Höhe, som ligg mellom Rothaargebirge og Westerwald. Elva renn gjennom Lahn-Dill-Kreis i Hessen, som er kalla opp etter elva, så sørover gjennom Dillenburg og Herborn, før ho munnar ut i Lahn ved Wetzlar.

Dill renn forbi mange stader som er kalla opp etter ho, som Offdilln, Dillbrecht og Fellerdilln. 

Dei største sideelvane til Dill er Roßbach, Haigerbach, Aubach, Donsbach, Dietzhölze, Nanzenbach, Schelde, Aar, Ambach, Rehbach, Lemp og Blasbach.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Dill (Fluss)» frå ,  den 9. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Elvestatistikk ved Aßlar 
 Elvestatistikk ved Dillenburg 
 Elvestatistikk ved Haiger 

Dill
Dill
Elva Ohm

Ohm er ei elv i Hessen i Tyskland, og ei av sideelvane til Lahn frå høgre med ei lengd på 59 km. Ho har sitt utspring i Vogelsberg aust for byen Ulrichstein. Ho renn hovudsakleg nordvestover og gjennom byane Ulrichstein, Mücke, Homberg, Amöneburg og Kirchhain. Ohm munnar ut i Lahn i Cölbe, nær Marburg.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Elva Ohm» frå ,  den 9. juni 2007 tittel=Ohm River.  
 

Elvar i Tyskland
Hessen
Wisper

Wisper er ei elv i Hessen vest i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 30 km. Ho har sitt utspring vest i Taunus i Rheingau-Taunus-Kreis nær ein liten tettstad kalla Wisper. Ho renn sørvestover gjennom den tett skogkledde dalen med nokre ruinar av slott frå mellomalderen. Det omliggande området er eit populært friluftsområde. Ein kunstig innsjø, Wispersee, er fylt med aure og er ein populær fiskestad. Wisper munnar ut i Rhinen ved Lorch.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Wisper» frå ,  den 9. juni 2007.  
 

Elvar i Tyskland
Hessen
Nahe

Nahe er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 116 km. Elva ligg i eit kjent vinområde i Tyskland. Namnet Nahe kjem frå det latinske ordet Nava, som har eit keltisk opphav som tyder «den ville elva». Nahe skil den nordlege delen av Pfalz frå Hunsrück.

Elva har sitt utspring i Nohfelden (Saarland) og renn gjennom Rheinland-Pfalz og munnar ut i Rhinen i Bingen. Andre byar langs Nahe er Idar-Oberstein, Kirn, Bad Kreuznach og Bingen.

Kjelde 

Sideelvar til Rhinen
Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Småtrollen och den stora översvämningen

Småtrollan och den stora oversvämningen, på norsk omsett til Småtrollene og den store oversvømmelsen, er ei bok skriven av den finske forfattaren Tove Jansson og utgjeven for fyrste gong i 1945 av forlaget Söderström & co. Det var opphavleg den fyrste av mummibøkene, men har seinare også blitt sett som ei forløpar til dei andre bøkene, ettersom dei fleste av hovudkarakterane vert introduserte i den neste boka (Kometen kommer).

I denne boka kan ein kan sjå og trekkje parallellar til andre verdskrig og norske flyktningar som kom frå det nordlegaste av Noreg over til Finland då det endå var mogeleg å flykte.

Handling 

Mummimamma og Mummitrollet reiser forbi ein stor og skummel skog medan dei leiter etter mummipappa, som har dratt på eventyr med hattifnattane. Dei møter eit lite vesen (i seinare bøkene kalla Sniff) som følgjer med dei. Dei brukar ein tulipan for å lyse opp vegen dei går på, og blir angripe av ein stor slange. Dei blir redda av ein vakker kvinne med blått hår og namnet Tullipa som kjem ut av tulipanen og skremmer bort slangen. Seinare kjem dei til heimen til ein gammal mann, som inviterer dei til å bo i hagen hans, som er laga av godteri. Dei finn ut at sola er laga av skinande papir, og vel difor å fortsetje reisa si. Mummimamma blir angripen av ein maurløve, men blir redda av dei andre. Dei finn hattifnattane, og kjem i ein båt med nokre av dei. Båten går ikkje i nokon spesiell retning, så dei inviterer eit sjøtroll til å komme om bord i båten for å styre skipet. Dei når dermed land, og sjøtrollet og hattifnattane drar sin eigen veg. Mummimamma, Mummitrollet, det vesle vesenet og Tulippa fortset å leite etter Mummipappa, og kjem til eit hus der det bur ein raudhåra gut. Han seier at han såg Mummipappa. Mummimamma, Mummitrollet og det vesle vesenet skundar seg og leiter vidare etter Mummipappa, medan Tulippa vel å bli hos guten. Dei finn snart ut at oversvømminga har begynt, og reddar ein katt og kattungane hennar før dei brukar ein stol som båt for å leite meir etter Mummipappa. Dei finn ein beskjed frå Mummipappa der han ber om hjelp, og med hjelp frå ein stork finn dei Mummipappa etterlaten i eit tre. Dei reddar han og får han inn på fastlandet, men Mummipappa er veldig oppsett fordi han har mista Mummihuset, som han bygde spesielt for familien, i oversvømmelsen. Dei bestemmer seg for å gå ein tur, og i ein vakker dal finn dei Mummihuset, som hadde blitt drive dit av straumen.

Omsetjingar 
Mummibøkene er omsette til mange språk, også denne boka. Frå svensk og finsk (som Muumit ja suuri tuhotulva) har den bl.a. blitt omsett og utgjeven på følgjene språk under følgjene titlar:

 Engelsk: The Moomins and the Great Flood
 Kviterussisk: Смотрульлен ок дэн стура 'ёверсвёмнінґэн
 Japansk: 『小さなトロールと大きな洪水』
 Polsk: Małe trolle i duża powódź
 Russisk: Большое наводнение
 Tyrkisk: Moominler ve Büyük Sel
 Tysk: Mumins lange Reise

Finske romanar
Mummitrollet
Kultur i 1945

Kultur i 1945 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1945.

Fødde 
 7. januar - Yrsa Stenius, svensk journalist, forfattar og kronikorforfattar.
 14. januar - Jacques Werup, svensk musikar, forfattar, sceneartist og manusforfattar.
 15. februar - Douglas Hofstadter, amerikansk akademiker oh forfattar.
 12. mars Leif GW Persson, svensk forfattar.
 10. mai - Mats Wahl, svensk forfattar og manusforfattar.
 13. juni - Whitley Strieber, amerikansk forfattar.
 9. juli - Dean R. Koontz, amerikansk forfattar.
 6. august - Ingemar Johansson, svensk skribent, omsetjar og forleggjer. 
 12. november - Michael Bishop, amerikansk science fiction-forfattar.
 10. desember - Peter Hüttner, svensk skovespelar og forfattar.
 24. desember - Nicholas Meyer, amerikansk forfattar, regissør og produsent.
 31. desember - Connie Willis, amerikansk science fiction-forfattare.

Døde 
 16. februar - Rudolf Värnlund, svensk forfattar, dramatiker og manusforfattar.
 22. juni - Frida Stéenhoff, svensk forfattar og feminist.

Årets prisar og utmerkingar 
 Nobelpriset i litteratur: Gabriela Mistral, Chile

Årets bøker

A - G 
 Den första etappen - Aleksandra Kollontaj
 Cannery Row - John Steinbeck
 Animal Farm: A Fairy Story - George Orwell
 Från Asar till Wasar - Povel Ramel
 Guten og grenda - Jakob Sande

H - N

O - U 
 Ormen - Stig Dagerman
 Pippi Langstrømpe - Astrid Lindgren
 Sinuhe egyptiläinen - Mika Waltari
 Death Comes as the End - Agatha Christie
 Småtrollen och den stora översvämningen - Tove Jansson
Alsenz

Alesenz er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Nahe frå høgre med ei lengd på 57 km. Ho har sitt utspring i Enkenbach-Alsenborn nordaust for Kaiserslautern. Ho renn hovudsakleg nordover og munnar ut i Nahe i Bad Münster am Stein-Ebernburg. Av byar langs Alsenz finn ein Winnweiler, Rockenhausen og Alsenz-Obermoschel.

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Glan i Tyskland

Glan er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Nahe frå høgre med ei lengd på 68 km. Ho har sitt utspring i Saarland, nordvest for Homburg. Elva renn hovudsakleg nordover og munnar ut i Nahe nær Bad Sobernheim. Av byar Nahe renn igjennom finn ein Glan-Münchweiler, Lauterecken og Meisenheim.

Den keltiske rota i namnet kjem frå anten glann (skinande) eller glen (u-dal).

Kjelde 

Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Selz

Selz er òg det tyske namnet for elva Seille 

Selz er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 63 km. Ho har sitt utspring i Saarland, nordvest for Homburg. Elva renn gjennom det største tyske vinområdet kalla Rheinhessen. Ho har sitt utspring nær landsbyen Orbis i Donnersbergkreis, og kryssar grensa frå Pfalz til Rheinhessen etter om lag 8 km ved byen Alzey i landkreis Alzey-Worms. Her renn elva gjennom kanalar under byen. Vidare renn ho gjennom Gau-Odernheim, Nieder-Olm og Ingelheim, før ho ved Frei-Weinheim munnar ut i Rhinen.

Selz har eit nedslagsfelt på 375 km², men elva har fleire stader ganske ujamn vassføring. 

Store delar av elva vart retta opp og kanalisert på 1950- og 1960-talet, og i seinare tid har ein utført prosjekt for å føre elva tilbake til sin naturlege tilstand. Ein del av årsaka til denne gjennopprettinga var at flaumfaren vart mykje større etter at elva vart kanalisert.

Byar og landsbyar 

Frå kjelda til munningen renn Selz gjennom følgjande landsbyar og byar: 
 Orbis
 Morschheim
 Mauchenheim
 Alzey
 Alzey-Schafhausen
 Framersheim (Der Selz mottar sideelva Weidas)
 Gau-Köngernheim
 Gau-Odernheim
 Bechtolsheim
 Undenheim
 Friesenheim
 Köngernheim
 Selzen
 Hahnheim
 Sörgenloch
 Nieder-Olm
 Stadecken-Elsheim
 Bubenheim
 Schwabenheim an der Selz
 Groß-Winternheim
 Ingelheim am Rhein

Bakgrunnsstoff 

 Gjennoppretting av Selz

Kjelde 

Sideelvar til Rhinen
Elvar i Tyskland
Rheinland-Pfalz
Manuel Zelaya

José Manuel Zelaya Rosales () var presidenten i Honduras frå januar 2006 til han blei avsett ved eit statskupp i juni 2009.

Zelaya blei fødd i Olancho-provinsen. Han gjekk inn i Honduras' liberale parti (Partido Liberal de Honduras, PLH) i 1970. Den 27. november 2005 vann han presidentvalet med 49,9 % av røystene og blei innsett som den femte presidenten til partiet den 27. januar året etter. PLH blei det største partiet i den honduranske nasjonalforsamlinga, nasjonalkongressen, men hadde ikkje fleirtal der.

I juni 2009 oppstod ei politisk krise i Honduras då Zelaya mot stor motstand ønskte å halda eit folkeval om ei grunnlovsendring som ville gjera det mogleg for han å bli gjenvald. Den 28. juni 2009 blei Zelaya avsett av hæren etter ordre frå høgsteretten i landet, og send til nøytrale Costa Rica. Same dagen vedtok nasjonalkongressen å avsette Zelaya. Leiaren for nasjonalkongressen, Roberto Micheletti, også frå PLH, blei sett inn i staden.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Manuel Zelaya» frå , den 28. juni 2009. 
 «Honduras Tense After Army Coup» i Wall Street Journal, 28. juni 2009
 «Honduran Congress names replacement for president» i Guardian, 28. juni 2009
 «Honduras supreme court 'ordered army coup'» i Telegraph, 28. juni 2009
 

Honduranske presidentar
Avsette ved statskupp
Main

Main er ei stor elv i Bayern og Hessen i Tyskland, og ei av dei store sideelvane til Rhinen med ei lengd på 524 km (574 km inkludert Kvite Main. Ho renn gjennom Bayern og Hessen, men nokre kilometer dannar ho grensa mellom Bayern og Baden-Württemberg. Ho har eit nedslagsfelt på over 27 000 km², som grensar til Donau sitt nedslagsfelt. Denne grensa er derfor ein del av det europeiske vasskiljet. 

Main har sitt utspring nær Kulmbach der dei to elvane Raude Main og Kvite Main renn i hop. Raude Main er den lengste av dei to med ei lengd på 50 km, og ho har sitt utspring i Frankisk Alb og renn gjennom Creussen og Bayreuth. Kvite Main har utspring i fjella Fichtelgebirge og er 41 km lang. Store sideelvar til Main er Regnitz, Fränkische Saale, Tauber og Nidda.

Den største byen langs Main er Frankfurt am Main. Frå kjelda renn Main gjennom følgjande byar og landsbyar: Burgkunstadt, Lichtenfels, Staffelstein, Eltmann, Haßfurt,  Schweinfurt, Volkach, Kitzingen, Marktbreit, Ochsenfurt, Würzburg, Karlstadt, Gemünden, Lohr, Marktheidenfeld, Wertheim am Main, Miltenberg, Obernburg, Aschaffenburg, Seligenstadt, Hainburg, Hanau, Offenbach, Frankfurt, Hattersheim, Flörsheim og Rüsselsheim. Main munnar ut i Rhinen ovanfor Mainz i landkreis Wiesbaden (Mainz-Kostheim), og er då ei svært stor elv.

Transport 
Main er framkommeleg for transport frå munningen i Rhinen via Rhine-Main-Donau-kanalen og den regulerte elva Altmühl og heilt til Donau. Elva er kanalisert med 34 sluser (300 m x 12 m) slik at elvebåtane kan gå heile elva. Dei 16 slusene i Rhinen-Main-Donau-kanalen har same dimensjon, og det same har slusene i Donau. 

Elva er forholdsvis svingete, og om ho hadde vore rett hadde ho berre vore om lag halvparten av lengda. Sidan elva er forholdsvis smal i dei øvre delane er skipsfarten derfor krevjande her. Elva har ein posisjon som ein svært viktig del av den indre vassvegen mellom Nordsjøen og Svartehavet.

Bakgrunnsstoff 
  NoorderSoft sin database over vassvegar

Kjelde 

Hessen
Bayern
Baden-Württemberg
Elvar i Tyskland
Sideelvar til Rhinen
Dill

Sjå òg elva Dill

Dill (Anethum graveolens) er ein krydder- og medisinplante i skjermplantefamilien som opphavleg stammar frå Sentral-Asia. Planten er eittårig og blir 40-60 cm høg, med smale blad som er 10-20 cm lange. Blad og frø blir begge brukte til å gje smak på mat. 

Dillblad blir brukt som urter, helst ferske men også tørka, særleg saman med fisk og skaldyr. Frøa blir mellom anna brukte til sylting.

Dill har vore i bruk lenge blant menneska. Det eldste funnet er frå yngre steinalder i Sveits. Ein har også funne kvastar i faraograva til Amenhotep II.

Systematikk 
Til dill reknar ein med følgjande underartar eller variantar:
 Hagedill (Anethum graveolens L. var. hortorum Alef.) 
 Åkerdill (Anethum graveolens L. var. graveolens)
 Indisk dill (Anethum graveolens L. subsp. sowa bzw. f. sowa)

Kultivarar 
 Anethum graveolens 'Bouquet'
 Anethum graveolens 'Fernleaf'
 Anethum graveolens 'Mammoth'
 Anethum 'Vierling'

Bakgrunnsstoff 

Skjermplantefamilien
Urter
Medisinplantar
Landkreis

Ein Landkreis eller ein Kreis (i Nordrhein-Westfalen og Schleswig-Holstein) er etter tysk kommunalrett ei samanslutning av kommunar (Gemeinde) og samtidig eit offentleg føretak som forvaltar eit område (Gebietskörperschaft). Landkretsen forvaltar sitt område i samsvar med prinsippet om kommunalt sjølvstyre. Samanlikna med norsk forvaltning svarer Landkreis best til fylke eller fylkeskommune.

Alle kretsar og landkretsar i Tyskland er delt inn i kommunar (kreisangehörige Gemeinden). Talet på kommunar i ein krets varierer frå 6 til 235. Byar med meir enn 100 000 innbyggjarar (i somme forbundsland òg mindre byar) er i dei fleste forbundsland kretsfrie (kreisfreie Städte), det vil seie at dei ikkje høyrer inn under nokon krets.

Kva for offentlege oppgåver kretsane har, kan variere. Bustadbygging, vegar (Kreisstraßen), helsevesen, katastrofeberedskap, mattilsyn, avfallshandsaming, kollektivtransport og sosialhjelp er oppgåver som til vanleg ligg til kretsen. I tillegg til å yte tenester på vegne av kommunane fungerer kretsen òg som staten sin forlenga arm i distrikta og fører tilsyn med kommunane. Enkelte kretsar er fullkommunalisert, det vil sei at det statlege overoppsynet er overdratt kretsen. Kretsen finansierar si verksemd ved å krevje ein avgift (Kreisumlage) av kommunane.

Administrasjon og politisk leiing av kretsen er lagt til ein Kreisstadt. Her har den politisk valde Kreistag sitt sete, vald for fem år (i Bayern seks). Dette vert leia av ein Landrat. 

Ordet Kreis går tilbake til det tsjekkiske ordet kraj («land»). Tidleg på 1800-talet prøvde den prøyssiske statsmannen Freiherr vom Stein å innføre ei form for lokalt styre òg i landdistrikta. Først mot slutten av hundreåret vart forslaget realisert, og dei første kretsordningane innført i dei prøyssiske provinsane Westfalen (1886) og Rheinprovinz (1887).

Alle Tyskland sine 295 landkretsar er tilslutta forbundet Deutscher Landkreistag.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Landkreis» frå ,  den 10. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Deutscher Landkreistag
 Kreisnavigator - oversikt over landkretsar

Tysk politikk
Tyske ord og uttrykk