alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Heimevernsungdommen

Heimevernsungdommen (HVU) er ein organisasjon under Heimevernet. Dette er ein friviljug organisasjon for ungdom mellom 16 og 21 år. Han har som føremål å gje ungdom kunnskap om og å motivere dei til å gå inn i Forsvaret. I tillegg skal organisasjonen gje ungdom eit fritidstilbod som tek dei ut i friluft og gjev dei eigenskapar som er til fordel for dei sjølve og for samfunnet.

Ungdom som er medlemer får opplæring etter eit særskilt opplæringsprogram som er godkjent av Generalinspektøren for Heimevernet. Ungdomane får inga stridsretta opplæring, dei er ikkje rekna som stridande, har ingen plikter i samband med forsvaret av Noreg og vert ikkje mobiliserte. Når ein heimevernsungdom byrjar i fyrstegongstenesta eller på befalsskule må dei slutte som HVU.

Aktiviteten har hovudvekt på idretts- og friluftsaktivitet. Ungdomen får opplæring i mellom anna sanitet, samband, bivuakk, slutta orden, organiseringa av Forsvaret og anna ikkjestridande heimevernsopplæring. Ungdomane får opplæring i våpentryggleik og skyting, og våpenet dei nyttar er AG3HVU. Dette geværet er identisk med standardgeværet som vert nytta av resten av Forsvaret, (AG3), men er modifisert for å umogleggjere heilautomatisk eld. Ungdomen oppbevarer ikkje våpen heime.

Heimevernsungdomen vert leidd av befal som er utdanna i Forsvaret og som har gått gjennom eit eige ungdomsleiarkurs.

Bakgrunnsstoff 
 Heimevernsungdommen ved forsvaret.no

Kjelder 

 Forsvarsnett

 Heimevernsungdommen ved forsvaret.no

Det norske heimevernet
Norske ungdomslag
Kirgisistan

Kirgisistan (kirgisisk: Кыргызстан Kyrgyzstan) er eit land i Sentral-Asia, «midt i verda». Det er eit innelukka fjelland med grenser til Kina, Kasakhstan, Tadsjikistan og Usbekistan. Førti prosent av landet ligg meir enn 3000 moh. Hovudstaden er Bisjkek. Tidlegare var landet ein republikk i Sovjetunionen, og har vore uavhengig sidan 1991. Det unge demokratiet i landet viste positive framtidsutsikter under leiarskapen til tidlegare president Askar Akajev og var ganske stabilt i 1990-åra, men nærma seg seinare autokrati og autoritært styre.

Geografi 

Kirgisistan er eit fjelland som ligg på nordsida av den store fjellkjeda Tian Shan. Dei kirgisiske fjella inneheld mykje gull og andre dyre metall. Det høgaste punktet i landet er fjellet Dzjengisj Tsjokusu (Pik Pobedy), som når 7 439 moh. Det lågaste punktet er
elva Kara-Darja, 132 moh.

Den store, krystallklåre sjøen Issyk-Kul, nordaust i landet, var i sovjettida eitt av dei fremste turistparadisa i Sovjetunionen.

Klima 
Dei høge fjellområda har snø året rundt, men på grunn av avstanden til havet og sidan Pamirfjella og Himalaya blokkerer monsunlufta frå sør, er desse fjellområda tørre. Det meste av snøen kjem i samband med svake lågtrykk frå vest om vinteren. Vintrane er kalde, men våren kjem tidlegare her enn lenger nord. Sumrane er til gjengjeld varme og turre, bortsett frå i dei høgare fjellstroka. I dalane er middeltemperaturen 28 °C, medan han i januar kan kome ned mot -18 °C. Den høgaste målte temperaturen i landet er i området kring Bisjkek med 44 °C, medan den lågaste målte temperaturen er i Ak-Sai med -54 °C. Landet har ein normal årsnedbør på 300-400 mm, men han kan kome opp mot 1000 mm i fjella. Hovudstaden Bisjkek, har mellom 220 og 240 soldagar i året.

Kultur 

Hovudstaden i landet er Bisjkek som tidlegare heitte Frunze. Ein annan stor by er Osj.

Innbyggjarar 
Folketalet var i 1999 på 4,9 millionar.  Folket er hovudsakleg  kirgisarar, eit tidlegare nomadefolk som stort sett vedkjenner seg islam. Andre folkegrupper er russarar, usbekarar og volgatyskarar. 

Om lag tre fjerdedelar av innbyggjarane i landet er sunnimuslimar av hanafiretninga. Ein femtedel er ortodokse kristne.

Historie 
Området vart russisk på 1860-talet. I samband med den russiske revolusjonen i 1917 gjorde kirgisarane opprør, og landet vart sjølvstendig fram til 1921, då området vart ein del av Sovjetunionen. Frå dette året til 1922 døydde over ein halv million innbyggjarar av svolt. Landet vart ein eigen sovjetrepublikk i 1936.

Då landet sa seg sjølvstendig frå Sovjetunionen i 1991 vart Askar Akajev president. Akajev leidde landet fram til 24. mars 2005, då, etter eit parlamentsval der Akajev vart skulda for valfusk, ein rimeleg fredeleg revolusjon med tilnamnet «Tulipanrevolusjonen» tok frå han makta til føremon for Kurmanbek Bakijev.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 :sv:Kirgizistan
 :da:Kirgisistan

 
Land i Asia
Sentral-Asia
Tidlegare sovjetrepublikkar
Kystlause land
Heimevernsungdomens landskonkurranse

Heimevernsungdomens landskonkurranse, HVULK er ein årleg konkurranse der heimevernsungdom kjem saman for å konkurrere som lag i militær idrett. Konkurransen har vore halden fleire stadar, men vert no arrangert på Heimevernet sitt utdanningssenter på Værnes.

Sjå òg 
 Heimevernsungdom

Det norske heimevernet
Museum

Museum er institusjonar som samlar og syner fram kulturskattar og andre ting me kan læra av eller berre har glede av å sjå, både slikt som menneske har laga i gamal og ny tid, og døme på det som finst i naturen. Det er soleis museum med samlingar av geologiske stein- og mineralprøver, fossil, arkeologiske funn, ny og gamal målarkunst og skulptur, gamle bygningar og heile gardstun, båtar og skip og så bortetter. Dei fleste musea er meir eller mindre sterkt spesialiserte.

Ein definisjon vedteken av ICOM (International Council of Museums eller 'Det internasjonale museumsrådet') på generalforsamlinga i København i 1974 seier at eit museum er «ein ikkje-kommersiell varig institusjon som skal tena samfunnet og samfunnsutviklinga; som er open for publikum; som samlar inn, vernar, forskar i, formidlar og stiller ut materielle vitnesbyrd om menneska og deira omgjevnader for studie-, utdannings- og underhaldningsføremål».

Sjå òg 
 :Kategori:Museum i Noreg

Museologi
Fack
Issyk-Kul

Issyk-Kul (også Ysyk Köl og Issyk-kol) er den største innsjøen i Kirgisistan og det nest største fjellvatnet i verda, etter Titicaca. Sjøen ligg 1 602 meter over havet, i Tian Shan-fjella nordvest i landet. Han er 180 km lang, 60 km brei, og den største djupna er på 702 meter. 

Issyk-Kul tyder 'varm sjø', og han frys sjeldan om vinteren sjølv om lufttemperaturen då kan synka heilt ned till -40 °C. Dette kjem av at vatnet er noko salthaldig. Vatn frå bekkar og smelta snø renn ut i innsjøen, som i dag ikkje har noko utløp.

Menneske og innsjø 

Ved austsida av Issyk-Kul ligg byen Karakol (tidlegare Przhevalsk), regionshovudstaden i Issyk-Kul oblast. Ein har funne restar av ein gammal, sunken by i Issyk-Kul, men ein har foreløpig ikkje utført omfattande arkeologiske utgravingar.

Under sovjettida var sjøen eit viktig turistmål, og ein hemmeleg utprøvingsstad for torpedoar.

Økologi 
Det blei sett ut sevan-aure i Issyk-Kul på 1970-talet. Fiskeslaget kjem frå Sevansjøen i Armenia, der det er truga. I Issyk-Kul har fiskane derimot klart seg godt, slik at bestanden av opphavlege fiskar der har gått ned.

Soger knytte til innsjøen 
Ei vanleg islamsk soge om ein konge som hadde eseløyre er knytt til innsjøen. Kongen haldt skavanken sin hemmeleg, og for å hindra barberane sine i å røpa han fekk han dei avretta etter utført arbeid. Ein av barberane blei så fylt av denne kunnskapen at han ropte det ned i ein brønn, som han meinte òg ville halda på løyndommen. Men han lukka ikkje brønnen etter seg, og vatnet steig og dekte heile kongeriket. Det ligg der den dag i dag, som innsjøen Issyk-Kul.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Issyk Kul» frå ,  den 9. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 

Innsjøar i Kirgisistan
Fenrik

Fenrik er den nest lågaste befalsgraden, men den lågaste offisersgraden. Denne graden er den same i alle våpengreinane, men den har forskjellige distinksjonar i kvar grein.

Bakgrunnsstoff
Plansje over norske gradar

Norske militærgradar
Den norske marinen
Den norske hæren
Det norske luftforsvaret

fr:Aspirant
Offiser

Offiser (frå fransk officier av latin officium, 'teneste') viser til folk av ein viss rang innan ulike uniformerte organisasjonar, som militæretog ein del ideelle og frivillige organisasjonar og ombord på fartøy. Det kan også brukast om ein ordensgrad.

Militær bruk
I Forsvaret er ein offiser ein befalingsmann med graden fenrik eller høgare. Ein skil mellom offiserar og meinige.

Bruk på farkostar
I sivil sjøfart og luftfart er ein offiser ein person i leiinga av fartøyet. Han har høgare utdanning og ei spesifikk sertifisering innanfor det området han arbeider.

I andre organisasjonar
Politiet og paramilitære organisasjonar i fleire land bruker nemninga «offiser» om medlemmer av ein viss rang.

Leiarar innan Frelsesarmeen blir kalla offiserar.

Bakgrunnsstoff
Befal i forsvaret  ved utdanning.no
Offiser i Frelsesarmeen  ved frelsesarmeen.no

Kjelder

Militære gradar
Sjøfart
Luftfart
Befalingsmann

Ein befalingsmann er ein person innanfor militæret som har myndigheit til å gje ordrar eller kommandoar til underlege personell. Til dagleg vert uttrykkjet befal nytta. I Forsvaret har befal gradane frå sersjant/kvartermeister til general/admiral. Korporalar og leiande meinige er ikkje befal, men kan i nokre situasjonar ha mogelegheit til å gje ordrar.

Militære gradar
Våpengrein

Våpengrein, ofte bare kalt våpen, er til dømes Hæren sine hovudavdelingar inndelt etter oppgåver dei har. Våpengreinene utfører oppdrag direkte i strid. Våpengrein må ikkje forvekslast med forsvarsgrein.

Personellet i våpengreinene ber ulike våpenmerke på kragen eller jakkeslaget på uniformen.

Hærens våpengreiner i Noreg

Militær kommando og kontroll
Samband
Etterretning
Elektronisk krigføring

Manøverelement
 Kavaleriet 
stormavdelingar
oppklaring
 Infanteriet
lett infanteri
 mekanisert infanteri

Militær eldstøtte
 Artilleri
Feltartilleri
 Luftvernartilleri
Panservern

Militær anna støtte

Ingeniørvåpen

Militær logistikk

 Hærens transportkorps
 Hærens intendantur
 Hærens våpentekniske korps
 Hærens sanitet

Sjå òg
 Hær
 Forsvarsgrein

Militærvesen
Militærvesen

Eit militærvesen er ein statleg organisasjon som består av væpna styrkar danna for å forsvare eit territorium eller andre interesser og/eller utøve offensiv makt for å besette eit territorium, nedkjempe ein fiende eller nå andre politiske mål.

Militærvesenet er ofte delt inn etter kva element dei opererer i. Såleis arméen/hæren, luftforsvaret (flyvåpenet) og sjøforsvaret (marinen/flåten). Dessutan deler me hæren inn etter våpenart: Kavaleri, artilleri, infanteri, ingeniør, samband, tren og sanitet.

Sjå òg 
 Gerilja
 Paramilitær organisasjon
 Milits

Bakgrunnsstoff
Arne Ruset

Arne Karsten Ruset () er ein norsk forfattar busett i Molde. Han voks opp i Fjøra i Norddal. Ruset er overlege i psykiatri av yrkje, men har sidan debuten i 1973 utgjeve fleire diktsamlingar og barnebøker i tillegg til éi novellesamling og éin roman.

Han har som sonen sin, diktaren Endre Ruset, vore involvert i Bjørnsonfestivalen sidan byrjinga i 1992.

Bibliografi 
 Spelemannslaget Love – dikt, Det Norske Samlaget (1973)
 Kunsten å stupe seg inn i ein by – dikt, Det Norske Samlaget (1982)
 Mus – dikt, Det Norske Samlaget (1983)
 Aldri åleine – barnebok, Det Norske Samlaget (1987)
 Hjernebløming – «heimstaddikt», Det Norske Samlaget (1989)
 Kongen av Kattholmen – noveller, Det Norske Samlaget (1991)
 Den svarte kista – barnebok, Det Norske Samlaget (1992)
 Førtiårskrigen – dikt, Det Norske Samlaget (1993)
 Hundedraumar – dikt, Det Norske Samlaget (1995)
 Eg blar meg gjennom ein gammel husmorkalender – dikt, tonesatt av Bjarne Isaksen, Det Norske Samlaget (1997)
 Over fjell, over hav – biletbok, illustrert av Anne Kristin Hagesæther, Det Norske Samlaget (1999)
 Hippie – roman, Det Norske Samlaget (2002)
 Berg brest – noveller, Bokvennen forlag (2013)
 Vi kan ikkje eige kvarandre – dikt i utval, Bokvennen forlag (2016)
 Songbok for hesten – roman, Solum Bokvennen (2017)
 Nattferje frå Åfarnes – roman, Solum Bokvennen (2019)

Prisar 
 Kritikerprisen for barne- og ungdomsbøker (1987) for Aldri åleine
 Kultur- og kirkedepartementets biletbokpris (2000) for Over fjell, over hav, saman med Anne Kristin Hagesæther

Bakgrunnsstoff 
 Forfattarside hos Solum Bokvennen
 Forfattarside hos Det Norske Samlaget 

Norske lyrikarar
Norske barnebokforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske novelleforfattarar
Nynorskforfattarar
Norske legar
Vinnarar av kulturdepartementet sine barnebokprisar
Vinnarar av Kritikerprisen
Folk frå Norddal
Endre Ruset

Endre Ruset () er ein norsk forfattar busett i Bergen. Han debuterte som diktar i 2001. Tematikken i poesien, som er sparsam på rim og teiknsetjing, dreier seg gjerne kring barndom, mellommenneskelege forhold og erotikk.

Ruset er utdanna ved Molde videregående skole, Buskerud Folkehøgskole, Skrivekunst-akademiet i Hordaland og Universitetet i Bergen.

Han har som sin far, forfattaren Arne Ruset, vore involvert i Bjørnsonfestivalen sidan byrjinga i 1992. I 2005 vart han tildelt Bjørnsonstipendet.

Bøker 
 Signaler 01 (Cappelens årlige litterære revy) – diktbidrag (Cappelen 2001)
 ribbeinas vingespenn – dikt (Gyldendal 2001)
 kims lek – dikt (Gyldendal 2005)

Bakgrunnsstoff 
 Dagbladet.no, bokmelding om ribbeinas vingespenn
 aftenposten.no, bokmelding om kims lek

Norske lyrikarar
Vinnarar av Bjørnsonstipendet
Folk frå Molde
Arnie Norse

Arnie «Skiffle Joe» Norse () var ein norsk songar og underhaldningsartist.

Norse var kjend frå skjenkestaden Tranen i Oslo, ei lang rekke utdrikkingslag, nokre fjernsynsopptredenar og eigenproduserte kassettutgjevingar. Han var utdanna typograf  og arbeidde i England frå 1950 til midt på 1950-talet. 
Då han kom tilbake til Noreg tok han til å opptre med å syngja og spela gitar samtidig som han sykla på eithjulssykkel. Han opptredde mellom anna på Sirkus Arnardo.

I 1958 blei den første plata hans gjeven ut, singelen «Mexico-Joe» på A-sida. B-sida var «Oh senorita», som blei ein hit på Island. I denne perioden brukte han tilnamnet «Skiffle Joe», som han fekk av Arne Bendiksen.

I 1978 byrja han å opptre på restaurant Tranen i Oslo, syklande på etthjulssykkel med gitar og cowboyhatt. Han framførte slagerar og frekke viser som «Misjonær i gryta», «Min lille kone (som legger seg på ryggen for ei krone)» og «Jælp mæ å rime (Den sensurerte bært-bært-visa)». Han opptredde kvar veke på Tranen i over 30 år, frå 1978 saman med kona si Nipaporn Norse og eit band gjennom mange år, fram til staden stengde 27. januar 2012.

Diskografi 
 Tretten frekkiser (1978)
 Greatest Hits! (1987)
 På 3 hjul i svingen (1993/94)
 Manana Amor 14 Brand New Songs (1997)
 Dinge-ling 14 nye gladlåter (1998)
 Under sunnmørsalpene (1998)
 55 låter som ler og gråter (2011)

Kjelder

Norske musikarar
Norske Samers Riksforbund

Norske Samers Riksforbund (fork. NSR, nordsamisk Norgga Sámiid Riikkasearvi, lulesamisk Vuona Sámij Rijkasiebrre sørsamisk Nøørjen Saemiej Rijhkesiebrie) er den største samiske organisasjonen i Noreg. Organisasjonen stiller vallister ved Sametingsval og har lenge samarbeidd med Samefolkets parti og Samepolitisk Råd i Senterpartiet politisk.

NSR blei stifta 30. november 1968, men historia til organisjonen går lengre tilbake. Den første sameforeininga på norsk sida blei stifta allereie i 1906, to år etter Elsa Laulas manande appell frå 1904 og den første foreininga på svensk side. NSR blei grunnlagd som eit samband av dei lokale sameforeiningane i Finnmark og Oslo Sámiid Searvi. NSR stod sentralt i kampen mot utbygging av Alta-Kautokeino vassdraget. Dei tre første presidentane til det norske Sametinget, Ole Henrik Magga, Sven-Roald Nystø og Aili Keskitalo, har komme frå NSR. Per november 2021 er Vidar Andersen konstituert leiar i NSR. NSR har hovudsekretariatet i Guovdageaidnu/Kautokeino.

Liste over leiarar 

 Vidar Andersen (konst.) 2021–
Runar Myrnes Balto 2018–2021
Beaska Niillas: 2014–2018
 Gunn-Britt Retter (konst.): 2013–2014
 Aili Keskitalo: 2008–2013
 Silje Karine Muotka: 2006–2008
 Martin Urheim (konst.): 2005–2006
 Aili Keskitalo: 2003–2005
 Klemet Erland Hætta: 2001–2003
 Jánoš Trosten: 1998–2001
 Geir Tommy Pedersen (konst.): 1997–1998
 Sven-Roald Nystø: 1995–1997
 Nils Thomas Utsi: 1991–1995
 Ragnhild Lydia Nystad: 1985–1991
 Ole Henrik Magga: 1980–1985
 Odd Ivar Solbakk: 1979–1980
 Peder Andersen: 1976–1979
 Odd Mathis Hætta: 1974–1976
 Regnor Solbakk: 1971–1974
 Johan Mathis Klemetsen: 1969–1971

Bakgrunnsstoff 
 Norske Samers Riksforbund

Samiske organisasjonar
Norske organisasjonar
Samisk politikk
Norske politiske parti
Skipingar i 1968
Cirka

Cirka eller sirka er eit ord som tyder om lag og vert brukt for å skildre usikre eller uviktige mål, slik som datoar eller mengder. Ordet kjem frå latin circa, som tyder 'rundt'.

Til dømes kan ein seie at slaget ved Hafrsfjord hende cirka (gjerne forkorta c. eller ca.) 872, dersom årstalet er usikkert. Dess lengre tilbake i tid ein kjem, til breiare er perioden som cirka omfattar.

 Innan dei siste hundre åra bør cirka vere nøyaktig innanfor fem år (t.d. 1940, 1945, 1950, 1955).
 Innan dei siste fem hundre åra bør cirka vere nøyaktig innanfor ti år (t.d. 1720, 1730, 1740, 1750).
 Innan dei siste tusen åra bør cirka vere nøyaktig innanfor tjuefem år (t.d. 1250, 1275, 1300, 1325).
 Innan dei siste to tusen åra bør cirka vere nøyaktig innanfor femti år (t.d. 150, 200, 250, 300).
 Innan den nedskrivne historia til menneske bør cirka vere nøyaktig innanfor hundre til to hundre år.

Kommersiell bruk
Circa er eit merkenamn i rullebrettindustrien som lagar sko, klede og rullebrett. Profesjonelle rullebrettkøyrarar kan få seg kontrakt med rullebrettlaget til Circa.

ord av latinsk opphav
1499

1499 (romartal MCDXCIX)

Hendingar

Utlandet 
 Sveitsarane sigra over keisar Maximillian I og vart nær uavhengige.

Noreg

Fødde

Døde
1497

1497 (romartal MCDXCVII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
24. juni: Det engelske skipet «Matthew», ført av italienaren Giovanni Caboto gjekk i land i Nord-Amerika, på Newfoundland, nær 500 år etter europearar sist vitja Nord-Amerika.

Noreg 
Futen Lasse Skjold vart drepen av bønder på Romerike

Fødde 
16. februar: Philipp Melanchthon, tysk teolog og reformator
17. april: Pedro de Valdivia, spansk conquistador og guvernør

Døde 

6. februar: Johannes Ockeghem, flamsk toneskapar
4. oktober: Benozzo Gozzoli, italiensk målar
1496

1496 (romartal MCDXCVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1495

1495 (romartal MCDXCV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1494

1494 (romartal MCDXCIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
8. mars: Rosso Fiorentino, italiensk målar
12. september: Frans I av Frankrike, fransk konge

Døde
1493

1493 (romartal MCDXCIII)

Hendingar

Utlandet 
 Rawalpindi i dagens Pakistan blei grunnlagd.

Noreg

Fødde

Døde
1490

1490 (romartal MCDXC)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1489

1489 (romartal MCDLXXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1469

1469 (romartal MCDLXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 20. oktober - Guru Nának, stiftar av sikhismen og den første av dei ti sikh-guruane.

Døde
1401

1401 (romartal MCDI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Margrete I trekte seg som formyndar for Erik av Pommern.

Fødde 

 Nikolaus av Cusa, tysk kardinal, teolog, filosof og matematikar.
 Katarina av Valois, engelsk dronning.
 Masaccio, italiensk kunstnar.
 Francesco I Sforza, hertug av Milano 1450–1466.

Døde 
 20. oktober: Klaus Störtebeker, svensk kaparfarar
 Anabella Drummond, dronning av Skottland
1402

1402 (romartal MCDII) var eit normalår som byrja på ein sundag etter den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 20. juli: Timur Lenk sigra over og tok til fange sultanen Bayezid i slaget ved Ankara.

Noreg 
 Dronning Margrete og Erik av Pommern skreiv til hanseatbyane og bad dei utlevere den falske kong Olav som hadde opptrådt i Danzig. I august vart han overlevert til dronninga i Kalmar. Han vart avretta på haustmarknaden same år i Skanör-Falsterbo.

Fødde 
 Nezahualcoyotl, stortalar av Texcoco

Døde 
 24. april: Jean de la Grange, fransk kardinal
 13. juli]:Jianwen-keisaren, keisar av Kina
 1. august: Edmund av Langley, engelsk prins
 David Stewart, hertug av Rothesay, skotsk tronarving
1403

1403 (romartal MCDIII) var eit normalår som byrja på ein måndag etter den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 Beograd blei hovudstad i Serbia
 11. november: Ein svensk-dansk flåte siglde mot Gotland for å ta tilbake øya frå Den tyske ordenen.
 Erik av Pommern vitja i Finland og lenet hamna direkte under kontrollen til den svenske krona, bortsett frå Viborg, som fekk byprivilegium.

Fødde 
 Skanderbeg, albansk krigsleiar og nasjonalhelt
 Karl VII, konge av Frankrike 1422–61

Døde 
 8. mars: Sultan Beyazid I av Osmanarriket
 28. september: Grev Albrekt II av Holstein
1404

1404 (romartal MCDIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Eskill blei erkebiskop

Fødde 
 Thomas Bourchier, erkebiskop av Canterbury, (d. 1486)
 9. februar – Konstantin XI, den siste austromerske keisaren

Døde 
 7. september – William av Wykeham, biskop av Winchester
1405

1405 (romartal MCDV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Timur Lenk
 21. juli – Antonio Arcioni, italiensk kardinal
1407

1407 (romartal MCDVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 8. november – Alain de Coëtivy, fransk kardinal
1408

1408 (romartal MCDVIII)

Hendingar

Utlandet 
 Gotland blei kjøpt tilbake frå Den tyske ordenen av dronning Margrete I. 
 Owain Glyndwr måtte overgi Aberystwyth Castle til prins Harry av England.

Noreg

Fødde 
 Karl Knutsson Bonde

Døde 
 20. februar – Henry Percy, 1. jarl av Northumberland
 10. april – Elizabeth le Despenser, engelsk adelskvinne
 31. mai – Angelo Acciaioli, italiensk kardinal
 31. mai – Francesco Carbone Tomacelli, italiensk kardinal
 1. juli – Jean Gilles, fransk kardinal
 23. august – Berenguer d'Anglesola, italiensk kardinal
 Oktober – John Gower, engelsk poet
 8. oktober – Jean d'Armagnac, fransk kardinal
 19. november – Bálint Alsáni, ungarsk kardinal
1409

1409 (romartal MCDIX)

Hendingar

Utlandet 
 26. juni – Pietro Filargi blir motpave med namnet Aleksander V.
 Det siste skriftlege vitnesbyrdet om at den norrøne kolonien på Grønland framleis eksisterer.
 Universitetet i Leipzig blir grunnlagt.
 Kyrkjemøtet i Pisa om Det store skismaet

Fødde 
 René av Anjou, konge av Napoli 1435–1442.
 Bernardo Rossellino, italiensk arkitekt og skulptør.

Døde 
 13. september – Isabella av Valois
1410

1410 (romartal MCDX) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 17. mai: Johannes XXIII blei utnemnd til pave av konsiliet i Pisa. Han var motpave mot Gregor XII i Roma og Benedikt XIII i Avignon.
 15. juli: Polen og Litauen sigra over ein riddarhær frå Den tyska ordenen i Slaget ved Tannenberg

Noreg

Fødde

Døde 
 Nicholas Flamel, fransk astrolog.
 18. april: Jacob Gertsen Ulfstand, dansk erkebiskop 
 3. mai: Motpave Aleksander V, fødd Pietro Filargi av Candia.
 Ruprecht III av Pfalz, konge av Tyskland.
1411

1411 (romartal MCDXI) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 Den indiske byen Ahmedabad vart grunnlagt
 24. mars: Våpenkvile mellom Erik av Pommern og holsteinarane i Kolding.
 Svenskane brende den novgorodske byen Tiversk.
 26. mars: Novgorodarane brende forstaden til Viborg, som hemn for det svenske angrepet.
 1. august: Erik av Pommern la grunnsteinen til Visborg slott og borgarane tapte styret over Visby, som vart tatt over av Kalmarunionen via futen på slottet.
 Erik erklærte at dei finske øydemarkane er territoriet til krona.
 Samogitia gjekk frå Den tyske ordenen til Polen-Litauen.
 Sigmund vart tysk-romersk keisar.
 Paul de Limbourg og Jean de Limbourg laga Les Trés Riche Heures du duc de Berry.

Noreg

Fødde 
 21. september: hertug Rikard av York, engelsk tronarving

Døde 
 September: Anne Mortimer, engelsk adelsdame.
1483

1483 (romartal MCDLXXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1484

1484 (romartal MCDLXXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1485

1485 (romartal MCDLXXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1486

1486 (romartal MCDLXXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde