alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Angelfossen

Angelfossen (pemon: Parekupa-meru) er verdas høgste foss med fritt vatnfall på 979 m , med eit samanhengande fall på 807 m. Han finst i Canaima nasjonalpark, i Gran Sabana regionen av staten Bolívar i Venezuela. I vind vert vatnet slengt rundt, delt opp og knust slik at mykje vatn vert gjort om til tåke. 

Vatnet som kjem ned frå Auyantepui i Angelfossen vert til elva Churún og vert ført til Orinoco gjennom sideelvane Carrao og Río Caroní. I språket pemon har fossen nemninga Parekupa-meru som tyder «fossen på den djupaste staden». Fossen vert nokre gongar referert til som Churún-meru,  eit mistak sidan namnet svarar til ein annan foss i Canaima. Churún tyder «tore» på pemonspråket.

Namnet på tepuien som fossen styrtar er «Auyan-tepui». Det kjem òg frå pemon og tyder bokstaveleg «huset åt djevelen», ofte omsett til «djevelen sitt fjell». 

Det noverande namnet på fossen er etter flygaren Jimmie Angel frå USA som skal vere den første kvite mann som såg fossen. Det skjedde den 16. november 1935 på ein flyging då han utforska området på jakt etter verdfulle bergartar. Andre oppdagarar som t.d. Ernesto Sanchez La Cruz frå Venezuela skal ha sett fossen mykje tidlegare (i 1910) utan at det finst prov for det. 
Den 9. oktober 1937 freista Jimmie Angel og kona Marie å lande på Auyantepui med eit fly. Flyet vart skadd under landingsforsøket i blaut myr og alle fire i flyet måtte returnere til sivilisasjonen til fots, ein tur som tok elleve dagar.  Trettitre år etter vart den havarerte flymaskinen frakta til flymuseet i Maracay for reparasjon. Det er strid om kven som skal ha ansvar for å bevare maskinen og han står no utsett for vêr og vind framføre lufthamna i Ciudad Bolivar. Oppe på Auyantepui står det utstilt ein kopi av Jimmie Angel sitt fly. 

Den USA-amerikanske journalisten Ruth Robertson frå National Geographic Society gjorde oppmålinga i 1949 som fastsette høgda på Angelfossen. 

Angelfossen er ein av dei største turistattraksjonane i Venezuela. Han ligg i ein isolert region med jungel.  Eit mykje nytta startpunkt for å reise fram til fossen er staden Canaima. Han har flyplass og ligg ved Río Caroní som er ein vassveg opp til fossen i sesongen frå juni til desember når det er tilstrekkeleg med vatn for transport med curiaras, ein type elvebåt.

Bakgrunnsstoff 

 Artikkel om Jimmie Angel og Ruth Robertson med bilete 
 Russell Maddick sin blogg om Angelfossen
 Faktadatabase for fossar i verda

Kjelder 
Artikkelen «Salto Angel» på engelsk Wikipedia slik han var den 14. oktober 2007

Fossar i Sør-Amerika
Venezuelansk geografi
Great Island

Great Island (Oileán Mór an Barraigh på irsk) er ei øy i Cork Harbour, like utanfor Cork på Irland, ved munningen av elva Lee. Byen Cóbh ligg på øya, som er forbunde via ein vegfylling til Fota Island i nord, som igjen er forbunde til fastlandet via ei anna vegfylling. Ei jernbanelinje går på begge sider av øya til Cóbh.

Namnet på øya er omsett frå det irske, som tyder «Great island of the Barrys», og viser til ein mektig normannisk familie som slo seg ned i området. Det opphavlege namnet på øya var Oilean Ard na Neimhad, 'den høge (eller viktige) øya til Neimhad'. Neimhad var ein leiar som invaderte Irland i gamal tid. 

Øya skal ha over 16 000 innbyggjarar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Great Island» frå ,  den 14. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Cobh jernbanestasjon 
 Bilete og informasjon 
 Historia til Cobh 

Cork
Irske øyar
Haulbowline

Haulbowline (irsk Inis Sionnach) er ei øy i Cork Harbour utanfor kysten av Irland.

Historie 
Øya har ein strategisk posisjon utanfor Cork på djup vatn og har lenge vorte nytta som ein militærbase. Det vart bygd festningsverk på øya i 1602, som var ein viktig base for den britiske hæren. Seinare flytta den britiske hæren til den nærliggande Spike Island, og festningsverka gjekk over til den britiske marinen. Marinen oppretta eit stort arsenal på øya og eit skipsverft vart bygd under Napoleonskrigane.

I motsetnad til andre festningsverk i Cork Harbour, som var ein del av traktathamnene, vart skipsverftet gjeve til Den irske fristaten i 1923.

Haulbowline husar i dag hovudkvartert til den irske marinen. 

Stålverksemda Ispat var tidlegare plassert på øya, men fabrikken la ned i 2002. Mykje radioaktiv forureining vart verande igjen i jorda etter at stålproduksjonen vart lagt ned.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Haulbowline» frå ,  den 14. oktober 2007.  
 

Cork
Irske øyar
Toskgansbåt

Ein toskgansbåt (avleidd av torskegarn og båt) er ein open, spissgatta ro- og seglbåt av geitbåttypen. Båten, som har seks par årar, vart tradisjonelt bruka til garnfiske etter torsk på fiskebankane utanfor Møre og Romsdal og Sør-Trøndelag.

Referansar 

Norske båttypar
Fiskefartøy
Ilnacullin

Ilnacullin, stundom kalla Illaunacullin (kjem frå Oileán an Chulinn på irsk som tyder «kirstornøya») og lokalt kalla Garnish Island (eigentleg Garinish Island eller Garinis på irsk), er ei roleg øy ved Irland, like vede den vesle hamna Glengarriff i County Cork, som er ein del av Bantry Bay. Ilnacullin er namnet nyhtta av tenesta for nasjonalparkar og monmument for å skilje ho frå Garinish Island i County Kerry.

Hagane på øya vert vitja av tusenvis av turistar kvart år.

Historie 
Hagen på øya vart utforma av Harold Peto, (1854-1933), for eigaren Annan Bryce, (1874-1924) som kjøpte øya frå Forsvarsdepartementet i 1910. Enka hans gav øya til det irske folket i 1953. 

Det står eit Martellotårn på øya frå tida under Napoleonskrigane. Tårnet er restaurert og gjev eit flott utsyn over området.

Bakgrunnsstoff 
 Garnish Island - 'Irland sitt svar på Madeira'
 Heritage Ireland - offisiell nettside

Kjelder 

 Ilnacullin - National Parks and Monument Service 1989 ISBN 0-7076-0034-0
 The Gardens of Ireland - Michael George & Patrick Bowe, Hutchinson 1986 ISBN 0-09-167100-0

Cork
Irske øyar
Inchydoney

Inchydoney er ei lita øy vest i County Cork i Republikken Irland. Ho har lenge vore forbunde til fastlandet via to vegfyllingar. Den næraste byen er Clonakilty. Det ligg ei strand på øya kalla Blue Flag beach.

Historie 
I 1584 vart øya, som tidlegare hadde vorte konfiskert av Krona, gjeve av Dronning Elizabeth I til Biskopen av Ross. Etter Slaget ved Clonakilty i 1642 flykta 600 av dei irske styrkane til øya for å søke tilflukt, men tidvatnet kom inn medan dei kryssa over og alle drukna før dei kom seg til land.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Gåtur på Inchydoney

Kjelde 

Cork
Irske øyar
Sherkin Island

Sherkin Island (frå irsk Inis Earcáin) er ei øy sørvest for County Cork i Republikken Irland ved sida av andre øyar i Roaringwater Bay. Ho har om lag 106 innbyggjarar og er 5 km lang og 3 km brei. Ho er kjend for sandstrendene sine, sin flotte kyst og fugleliv. Øya er ein attraksjon for biologar, seglarar og musikarar med Sherkin Island sjøstasjon, den trygge hamna og lange pubkveldar med levande musikk. Det går ferjer frå Sherkin til Schull og Baltimore på fastlandet. Sherkin er ein populær turistdestinasjon sidan det berre tar 10-15 minutt å komme her frå Baltimore, medan turen til naboøyane i Gaeltacht, som Cape Clear (Clear Island), tar om lag 40 minutt.

Bakgrunnsstoff 
 Om Sherkin 
 Bilete av Sherkin og Baltimore 
 Reiseguide

Kjelde 

Cork
Irske øyar
Spike Island i County Cork

Spike Island er ei øy i County Cork i Republikken Irland. Ho har eit areal på 0,42 km² i Cork Harbour utanfor byen Cork.

Ho var viktig under den franske innblandinga etter den ærerike revolusjonen og vart seinare kjøpt av dei britiske styresmaktene i 1779. Britane bygde festninga Fort Westmoreland på øya. Seinare vart festninga eit fengsel og stasjon for straffangar før dei vart transportert vidare. Festninga vart brukt som ein garnison og eit fengsel gjennom den irske sjølvstendekrigen då IRA-fangar vart halde her. Richard Barrett var av dei som vart halde her, men klarte å rømme under våpenkvilen i 1921.

Etter den anglo-irske avtalen då øya vart gjeve til den nye irske staten vart installasjonane på øya omdøypt til Fort Mitchel (etter John Mitchel, nasjonalistaktivisten og politisk journalist). 

Øya vart verande eit fengsel og ein militærbase (for både den irske hæren og FCÁ) ei stund. I nyare tid har ho vorte nytta som ein ungdomsanstalt og vart noko kjend i 1985 då dei innsette gjorde opprør og ein kort periode kontrollerte området. Anlegget vart lagt ned i 2004.

I 2006 vart det annonsert planar om å byggje eit nytt fengsel på øya, men i 2007 vart alternative stader overveide i staden for.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Spike Island, County Cork» frå ,  den 16. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Historia til Spike Island 

Cork
Irske øyar
Konrad Lorenz

Konrad Zacharias Lorenz () var ein zoolog, dyrepsykolog og ornitolog frå Austerrike. Han er hovudsakleg kjend som ein av grunnleggjarane av den moderne åtferdsbiologien eller etologien. I 1973 fekk han Nobelprisen i medisin saman med Karl von Frisch og Niko Tinbergen for dette arbeidet. 

Lorenz studerte først og fremst instinktiv åtferd hjå dyr; mellom anna gjorde han pregingsomgrepet kjend.

Biologar frå Austerrike
Nobelprisen i medisin
Austerrikske nobelprisvinnarar
Karl von Frisch

Karl Ritter von Frisch () var ein zoolog frå Austerrike, som hovudsakleg er kjend for det åtferdsbiologiske arbeidet sitt med bier. Han studerte sansane deira, og fann mellom anna fram til korleis dei kommuniserer gjennom dans. Denne teorien vart teken imot med stor skepsis i førstninga, men i ettertid har det vist seg at Frisch hadde rett.

I 1973 fekk han Nobelprisen i medisin saman med Konrad Lorenz og Niko Tinbergen.

Biologar frå Austerrike
Nobelprisen i medisin
Austerrikske nobelprisvinnarar
Kjetteri

Galileo Galilei]], som blei dømd for kjetteri.]]
Kjetteri er i teologisk meining ei læresetning eller ei samling av slike som er stempla som falske av ein kyrkjeleg autoritet.

Ordsoge 
Ordet kjetter kjem gjennom mellomnedertysk ketter frå gresk katharos, som tyder «dei reine», og var eit namn på katarane, ei manikeisk sekt som var mykje utbreidd i Vest-Europa på 1000- og 1100-talet, og som vart skulda for vrang lære og forfølgd av kyrkja.

Kjetteri i kyrkjesoga 
I kyrkjesoga skil ein gjerne mellom kjetteri før mellomalderen og i mellomalderen. I dei første hundreåra var den kristne trua enno ikkje utforma som einsarta teologi, og kyrkja hadde heller ikkje erobra stillinga si som institusjonelt uttrykk for den guddomlege openberringa. Derfor blei dei første kjettarane ofte først dømde som slike av ettertida, etter at læra deira ikkje hadde lykkast med å bli «den rette læra».
 
Først da ortodoksien var fastlagd, og romarkyrkja sin autoritet etablert, blei usemje per definisjon kjetteri. Forfølginga av kjettarar tar til i seinmellomalderen, da kyrkja som forvaltar av trua hadde tolkingsmonopol på dei heilage skriftene.
 
Ein kjettar er da ut frå den katolske kyrkja sin definisjon ein døypt person som gjenstridig nektar for og tvilar på ei kyrkjeleg sanning. Frå 1200-talet blei kjetteri så utbreidd at det blei oppretta ein permanent institusjon – inkvisisjonen – for å kjempe mot det. Sidan oppstod den spanske inkvisisjonen attåt den generelle, og denne hadde til formål på vegner av pavemakta å fjerne kjettarar, jødar og muslimar frå Spania.
 
Kjetteriet har skifta frå periode til periode og frå gruppe til gruppe opp gjennom soga. Martin Luther -som sjølv var kjettar ei tid – erklærte i 1521 at kjetteri ikkje burde føre til fysisk straff i det heile. Ti år seinare foreslo han dødsstraff for blasfemi og statsundergravande kjetteri. Sjølv om kampen mot kjettarar har vore meir framme i katolisismen enn i protestantismen, har kyrkja i begge tradisjonar alltid vore på vakt mot avvikande meiningar.
 
Mange er gjennom tida blitt skulda og straffa for kjetteri. I seinmellomalderen blei til dømes Jeanne d'Arc dømd og brend (1431). I 1920 blei ho derimot gjort til helgen. Også i renessansen var det folk som blei brende for kjetteri, såleis astronomen Giordano Bruno (1548-1600).

Kjelder 

 Dansk Wikipedia, art. Kætteri.
 Leksikon for det 21. århundrede (www.leksikon.org), art. Kætteri. 
 Falk og Torp 1903: Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog Faksimileutg. Bjørn Ringstrøms antikvariat 1992 ISBN 82-90520-16-6

Kristendom
Historie
Kyrkjehistorie
Whiddy Island

Whiddy Island (irsk Oileán Faoide) er ei øy i Bantry Bay på Irland. Ho er om lag 5,5 km lang og 2,5 km brei. Så seint som i 1880 hadde øya om lag 450 innbyggjarar, hovudsakleg fiskarar og bønder. I dag bur det om lag 15 menneske på øya, men det kjem mange turistar her i turistsesongen.

Historie 
Dei siste månadane av den første verdskrigen låg det ein amerikanske sjøflybase på øya. Eit av flya styrta den 22. oktober 1918 og ein mann mista livet.

Seint i 1960-åra vart det bygd ein stor oljeterminal på øya av Gulf Oil. Måndag 8. januar 1979 låg den franske oljetankaren «Betelgeuse» til kai og lossa råolje då han eksploderte. Eksplosjonen og brannen som følgde tok livet av 50 menneske. Dette vert rekna som den største skipskatastrofen i irsk historie. Terminalen, som hadde vore i drift sidan 1969, vart aldri fullstendig reparert. Han vart overført til den irske regjeringa i 1986 og har sidan den gong vore nytta til å lagre irske, strategiske oljereservar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Whiddy Island» frå ,  den 14. oktober 200.  
 

Cork
Irske øyar
Arranmore

Arranmore (Árainn Mhór på irsk) er den største busetta øya i County Donegal, og den nest største i heile Irland. I 2006 hadde øya 528 innbyggjarar. Øya er ein del av Gaeltacht, området på Irland der ein framleis snakkar irsk. På engelsk vert øya òg kalla Aran Island. På irsk vert øya vanlegvis kalla Árainn, og adjektivet mór (stor) vart lagt til ganske nyleg. Ho vert òg stundom kalla Árainn Uí Dhomhnaill på irsk, som tyder «O'Donnells si Aran».

Øya ligg 5,5 km utanfor Burtonport og to ferjer går regelmessig frå fastlandet til øya. Turen tar om lag 25-30 minutt, men i 2007 vart ei ny ferje sett i drift, som gjer unna turen på berre 5 minutt. Turen ut til øya går forbi mange småøyar og kryssa eit stykke med ope hav i Atlanterhavet.

Innbyggjarar 
Dei fleste innbyggjarane bur sør og aust på øya. Ho har vore busett sidan førkeltisk tid og ei av dei få restane etter den tidlege busetnaden er ei festning på eit av nesa (så kalla promontory fort) og møddingar på strendene. Sidan øya ligg nær skipsrutene i Atlanteren vart det bygd ein kystvaktstasjon og eit fyr heilt nordvest på øya. Under den andre verdskrigen vart det sett opp ein stasjon får å halde utkikk etter u-båtar.

Mange husa på øya er sommarhus og om sommaren stig derfor folketalet ofte til godt over 1000 menneske.

Infrastruktur og økonomi 

Øya vart den første øya i Republikken Irland som fekk elektrisitet, i 1957, men var av dei siste stadane i landet som fekk påliteleg innlagd vatn (i 1980-åra).

Hovudnæringa på øya er hovudsakleg turisme. Fiske var opp til 1980-åra den viktigaste næringa, men er ikkje i dag ein særleg stor industri.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Arranmore» frå ,  den 14. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Irsk språkkurs på Árainn Mhór

Donegal
Irske øyar
Warfog

WARFOG er ein norsk interesseorganisasjon av og for menneske med skader etter arbeidsinnsats gjort i krigssonar, men òg anna væpna offentleg teneste.

Organisasjonen har etablert eit nettverk som dei ønskjer skal vere ein ressurs for alle som på ein eller annan måte er berørte av problemstillingar knytte til mentale skader som posttraumatisk stressliding (PTSD) etter slikt arbeid, og å heve kunnskapen om førstehjelp for psykiske traume. 

Hovudmålet til organisasjonen er å hjelpe dei mange som har utvikla PTSD og/eller andre psykiske skader som følgje av traumatiske opplevingar under tenesta, og hjelpe dei tilbake til eit betre liv.

WARFOG vart oppretta i 2002 som eit uformelt friviljug nettverk av og for skadde veteranar frå blant anna FN- og NATO-teneste. Nettverket inkluderer òg pårørande, pluss mange støttemedlemer.

Organisasjonen famnar òg andre yrkesgrupper, men har likevel valt å behalde «Warfog» som namn på organisasjonen og deira nettbaserte forum.

WARFOG vert driven på ideell basis. Alt av tilgjengelege ressursar og midlar går direkte til å hjelpe skadde veteranar og familiane deira.

Bakgrunnsstoff 
 https://www.warfog.org 
 https://www.warfog.org/forum 

Norske militærorganisasjonar
Norske interesseorganisasjonar
Det norske forsvaret
Psykiske lidingar og åtferdsforstyrringar
Dei sameinte nasjonane
Skipingar i 2002
Åtferdsbiologi

Åtferdsbiologi eller etologi (etter gresk ήθος ethos=«skikk» og λόγος logos=kunnskap) er ei grein av zoologien, og dreier seg om studiet av åtferda til dyr.

Sjølv om mange zoologar gjennom tidene har studert og skildra korleis dyra rundt dei har oppført seg, var det først i 1920-åra at etologien som moderne vitskap såg dagens lys, med arbeidet til hollenderen Niko Tinbergen og austerrikaren Konrad Lorenz. Etologien er knytt til nevrofysiologi, økologi og evolusjonsbiologi.

Åtferdsbiologisk forsking finn stad både i felt og på laboratorium.

Sjå òg 
 Søvn hjå dyr

Biologi
Åtferdsvitskap
Etologi
Marknadsøkonomi

Marknadsøkonomi er ein økonomisk struktur der marknaden bestemmer prising og tilgjenge via etterspørselen og kjøpekrafta. Myndigheitene har liten eller ingen kontroll over marknadsøkonomien. 

Marknadsøkonomi er det «motsette» av planøkonomi. Ingen av desse eksisterer likevel i rein form. Staten vil alltid sette grenser for marknadskreftene ved lovgiving og skattar. Ifølgje den britiske økonomen Adam Smith på 1700-talet representerte dei frie marknadskreftene «ei usynleg hand» som koordinerte økonomien. Mange forbind USA med eit slikt samfunn der marknaden fungerer, men samtidig blei mange bedrifter der dominerande til og med i verdsmålestokk. Desse bedriftene blei styrte av ei synleg hand, ved eit leiingshierarki tilsvarande det ein finn i kommunistiske regime.

Sentralt for marknadsøkonomien er den «nyklassiske» visjonen som blei forma på slutten av 1800-talet. Samtidig med nyskaping innanfor industrien skulle økonomien vekse i harmonisk likevekt mellom knappheit og individuelle val. Nyklassisk økonomisk teori tar utgangspunkt i individet som søkjer lykke og unngår smerte. Marknaden ville regulere tilbod og etterspørsel ved at prisane varierte.

Marknadsøkonomien fekk si største krise i mellomkrigstida. Mellom andre Joseph Schumpeter kritiserte klassiske og nyklassiske økonomer for å vere for statiske og berre opptatt av korleis løner, prisar og arbeidsløyse tilpassa seg marknaden. Han reviderte desse teoriene for å forklare kva som gav grunnlaget for økonomisk vekst, og han retta da merksemda mot innovasjon av varer og produksjonsmetodar.

Tendensen i mange land til meir privatisering og større grad av marknadsøkonomi dei siste ti-åra blir òg kalla nyliberalisme.

Sjå òg
 Blandingsøkonomi
 Planøkonomi

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Markedsøkonomi» frå ,  den 14. oktober 2007.  

Økonomi
Planøkonomi

Planøkonomi er eit økonomisk system der staten fastset kva som skal produserast av varer og tenester, i kva mengd, og korleis desse skal distribuerast mellom innbyggjarane. Staten fastset dei vanlegvis statseigde bedriftene sine produksjonsmål, og tildeler kvotar av råmateriale. 

Dei fleste land som har praktisert planøkonomi skapte også insentivsystem der oppnåing av produksjonsmåla blei løna med auka rasjonar og/eller heider (for eksempel gjennom utpeiking av «modellarbeidarar»).

Planøkonomi som system blir no forbunde med tradisjonelle kommunistland som Cuba og Nord-Korea, og dei tidlegare austblokklanda før dei politiske omveltningane i 1989/1991. Men også i fleire vestlege land har ein stor grad av planøkonomi blitt nytta i periodar, til dømes under andre verdskrigen på grunn av vareknappheit. 

Land som nyttar seg av planøkonomi, lagar ofte planar for tre til fem år fram i tid. Denne tradisjonen går tilbake til den første sovjetiske femårsplanen 1928-1932.

Planøkonomi er det motsette av marknadsøkonomi. Ingen land fører i praksis ein økonomisk politikk der ein av desse modellane blir følgde i rein form. Men blandinga av element frå dei to økonomiske modellane har vanlegvis ei hovudvekt på ein av delane. I Skandinavia er det relativ likevekt mellom element frå dei to modellane, og dette blir kalla blandingsøkonomi. 

Todelinga planøkonomi/marknadsøkonomi kan oppfattast som reine teoretiske idealtypar som ein kan bruke for å samanlikne økonomiske system og teoriar. 

Planøkonomien i kommuniststyrte diktaturland blir elles ofte kalla kommandoøkonomi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Planøkonomi» frå ,  den 14. oktober 2007.  

Økonomi
Glashedy

Glashedy (irsk Glaiséidí ) er ei lita øy om lag 1,5 km frå Pollan Bay i Ballyliffin i County Donegal i Republikken Irland. Fram til tidleg på 1800-talet vart øya kalla Seale Island. Øya er ikkje busett. 

Den norske omsetjinga av namnet er Øya med den grøne kappa, som kjem av at heile øya er dekt av gras. Gjennom tidene har forskjellige skip forlist nær øya, som har gjeve gode fiskeforhold i området og i tillegg medverka til rottebestanden på øya.

Kjelde 

Donegal
Irske øyar
Annapurna Himal

Denne artikkelen omhandlar fjellkjeda. For den høgste toppen i massivet, sjå artikkelen Annapurna I.

Annapurna Himal er eit 55 kilometer langt fjellmassiv i den nepalske delen av Himalaya som strekkjer seg opp til  (Annapurna I, verdas tiande høgaste fjell).

Administrativt ligg kjeda på austgrensa til Myagdi distrikt mot Kaski distrikt, i Dhaualagiri-sonen i Vestregionen av Nepal. Fjellet går høgt opp inne i Kaski, men toppen på Annapurna I skal vere innanfor Myagdi.

Det blir arrangert ein populær fjelltur rundt massivet, Annapurna Circuit.

Etymologi 
Annapurna er namnet på ei hindugudinne som òg blir kalla Parvati («fjelldottera») – i ulike mytologiar identisk med gudinnene Durga («den utilgjengelege») og Kali («den svarte»). Namnet på fjellet er sanskrit og sett saman av anna («næring») og purna («full av»), det vil seie «Gudinna som nærer» eller «Overflodsgudinna».

Einskilde toppar på massivet har franske namn dei fekk etter førsteklatringa av A I i 1950, til dømes Roc Noir, Grande Barrière og andre.

Klatrehistorikk 
Annapurna I er rekna som eitt av dei vanskelegaste fjella over 8000 meter å klatre opp på, mykje på grunn av stor skredfare. Per 2005 hadde berre 130 menneskje stått på toppen, og 56 har døydd medan dei prøvde å klatre opp på fjellet.

Trass dei store utfordringane forbunden med klatring i Annapurna-massivet, var Annapurna I det første fjell over 8000 meter som fekk ein vellykka bestigning. Den 3. juni 1950 stod Maurice Herzog og Louis Lachenal frå ein fransk ekspedisjon som dei første menneskjer på toppen av eit av verdas fjell på over 8000 meter.

Annapurna II, den austlegaste toppen i massivet, blei først klatra i 1960. I høve til høgde over havet (7 937 moh.), avstand til nærmaste høgare topp (30,5 kilometer til Annapurna I), og primærfaktor (2 437 meter) er også Annapurna II eit av dei mest overveldande fjella i Himalaya, og det 16. høgaste fjellet i verda.

Machapuchare (6 993 moh.) er ein annan topp i Annapurna-massivet som peiker seg ut. Dette er eit av dei heilage fjella i Nepal, og derfor stengt for klatrarar.

Topp og mellomtoppar

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Kart over Annapurna-kjeda
 Annapurna Trekking Nepal Site  3D-Ruteplanleggar med mykje informasjon og bilder
 Omfattande framstilling av Annapurna med lenker og gode bilder 
 Trekkingturen rundt Annapurna Himal
 Bilder frå ein trekkingtur ved Annapurna
 Panoramabilde av Annapurna-massivet 
 Namnet: opphav og tyding 

Fjellkjeder
Fjell i Himalaya
Fjell i Nepal
Inishbofin i Donegal

Inishbofin (Inis Bo Finne på irsk, tyder «Den kvite ku-øya») er ei øy utanfor nordvestkysten av Donegal i Irland. Det er ei 1,2 km² stor øy som lenge var kjend som ein fiske- og bondelandsby. I dag bur det berre om lag 16 innbyggjarar på øya. Det er ingen pubar eller butikkar på øya. Det går båtar til og frå fastlandet, men ikkje til faste tider.

Bakgrunnsstoff 
 Reiseskildring

Kjelde 

Donegal
Irske øyar