alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Norsk Sjakkblad

Norsk Sjakkblad er eit norsk sjakktidsskrift og er no medlemsbladet til Norges Sjakkforbund. Det kjem no ut med vanlegvis 6 nummer i året.

Bladet kom ut allereie i 1906-1909, med til saman 30 nummer, men gjekk deretter inn. 

Etter at Norges Sjakkforbund vart stifta i 1914, kom det meir regelmessigheit i utgjevinga frå 1919 til 1929, og deretter frå 1932 til 1939. Etter andre verdskrigen kom det i gang igjen i 1950, og ein heldt det gåande med i alle fall 2-3 nummer i året fram til 1969. Frå 1975 har Norsk Sjakkblad kome ut regelmessig, finansiert over medlemskontingenten til Norges Sjakkforbund.

Norsk Sjakkblad inneheld mellom anna artiklar om sjakkhendingar i Noreg og ute i verda, terminliste over komande sjakkturneringar og ratinglister for dei aktive spelarane.

Sjakkhistorisk forum har digitalisert dei aller fleste årgangane av Norsk Sjakkblad, og gjort dei tilgjengelege på nettet.

Ungdommens Sjakkforbund utgir eit eige medlemsblad, Førsteraden.

Kjelder 
 Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
 Norsk Sjakkblad

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Norges Sjakkforbund 
Lenke til Norsk Sjakkblad hos Sjakkhistorisk forum

Sjakk
Norske tidsskrift
Skipingar i 1906
Sjakktidsskrift
Bjarke Sahl

Bjarke Sahl, tidlegare Bjarke Torben Sahl Kristensen, () er ein dansk og norsk sjakkspelar. Han er Internasjonal meister i sjakk.

Bjarke Sahl har budd i Noreg frå 1997. Han melde i 2007 overgang frå Danmark til Noreg, vart dermed av Verdssjakkforbundet FIDE pr 1. oktober 2007 registrert som Noreg sin 20. dåverande IM.

Bjarke Sahl delte førsteplassen i den danske meisterskapen i 1981, men tapte omkampen.

Han har tre innteikningar i stormeister-tittelen, men har til no ikkje klart kravet om å oppnå ein eigen FIDE-rating på 2500.

Bjarke Sahl var generalsekretær i Norges Sjakkforbund og Ungdommens Sjakkforbund i åra 1998 - 2005.

Då han gifta seg med den sterke norske sjakkspelaren Sheila Barth Berntsen, no Sheila Barth Sahl, skifta dei begge etternamn til Sahl.

Bakgrunnsstoff 
 Bjarke Sahl sine sjakkparti hos www.chessgames.com som Bjarke Kristensen
 Bjarke Sahl sine sjakkparti hos www.chessgames.com 
 Bjarke Sahl sine sjakkparti i Noreg hos NorBase som "utanlandsk spelar"
 Bjarke Sahl sine sjakkparti i Noreg hos NorBase som "norsk spelar
 Bjarke Sahl sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

Kjelder 
 Norsk Sjakkblad

Fotnotar 

Danske sjakkspelarar
Norske sjakkspelarar
Internasjonale meistrar i sjakk
Sjakkorganisatorar
Ålfoten kyrkje

Ålfoten kyrkje står i bygda Ålfoten i Bremanger kommune i Vestland, og er ei lafta langkyrkje frå 1600-talet.

Eksakt kva år kyrkja vart sett opp har ein ikkje heilt sikre opplysningar om. 
300-årsjubileet vart feira i 1978, men ikkje lenge etter vart det lagd fram opplysningar som gjorde at ein no meiner kyrkja er frå 1610.

Kyrkja er soknekyrkje i Ålfoten sokn i Nordfjord prosti. 
Sokna Davik, Rugsund og Ålfoten høyrde til Eid prestegjeld til 1740. 
Dei vart då skilde ut som Davik prestegjeld. 
Det har vore kyrkje i Ålfoten sidan mellomalderen. 
Det tidlegaste Ålfotkyrkja er nemnd i kjeldene er 1348. 
Kyrkja som då stod var truleg ei stavkyrkje frå 1200-talet.

Kjelder 
 
 «Trangt under taket i Ålfot-kyrkja» i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Om Ålfoten sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
 Oversyn over gravminne i Bremanger kommune på nettstaden disnorge.no
 
 

Kyrkjer i Bremanger
Kyrkjer i Nordfjord prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Norske kyrkjer frå 1600-talet
Kulturminne i Bremanger
Babylonia

Babylonia var eit oldtidsrike i Mesopotamia (det moderne Irak). Hovudstaden var Babylon som låg ved elva Eufrat, ca. 110 km sør for dagens Bagdad. Fyrste gong Babylon blir nemnd er på ei tavle som blei skrive på den tida Sargon av Akkad regjerte, kanskje så tidleg som 2 300 år før Kristus.

Mesopotamia
Farisearar

Farisearar var ei filosofisk grein av jødedommen. Jødedommen delte seg i fleire filosofiske greiner. Blant desse fann ein farisearar, saddukearar, selotar og essearar.

Farisearane var skriftlærde. Det som skilde farisearane frå dei andre gruppene var at farisearane trudde på, og levde etter «fedrenes overleveringer», altså den muntlege lova som stamma frå Moses.

I kristendommen er ofte farisearane vorte sett ned på, på grunn av at Jesus stadig kom i diskusjon med dei. Jesus stod for ei meir praktisk tolking av Talmúd enn farisearane. Det nye testamentet fortel om Jesu verop over farisearane, medan det er teikna eit meir sympatisk bilete av farisearen Nikodemus som Jesus hadde ein nattleg samtale med.

Referansar 

Jødedom
Reinhard

Reinhard eller Reinhart er mannsnamn, frå tysk Raginhart, samansett av 'råd, avgjerd' og 'hard'. 

Reinhard har i Noreg namnedag 12. januar.

Bruken av namnet i Noreg 
Namnet har vore noko bruka i Noreg, særleg på Vestlandet, men bruken av namnet har gått attende i løpet av 1900-talet.

 I folketeljinga frå 1801 var det 6 som hadde namnet i formene Reinard, Reinart, Reinhard, Reinhart
 I 1900 var 511 listeførte med namnet Reihnart, Reinard, Reinart, Reindhard, Reinhard, Reinhart, Rejnart, Rejnhard, Rejnhart, Renard, Renart, Renhard, Renhart, Renihard, Rennard, Rinhard, over halvparten av desse budde i Sogn og Fjordane.
 I 2008 hadde 25 menn Reinhart til første fornamn, 60 heiter Reinhard

Kjende namneberarar 
 Reinhard Heydrich (1904–1942), tysk SS-offiser
 Nils-Reinhardt Christensen (1919–1990), norsk forfattar og regissør, kjend for høyrespela om Stompa
 Reinhard Selten (f 1930), tysk økonom
 Reinhardt Søbye (f 1956), norsk biletkunstnar

Kjelder 
 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

Bakgrunnsstoff

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Mannsnamn
Førenamn av tysk opphav
Reinert

Reinert  er eit  mannsnamn,  ei sideform av Reinhard, som kjem frå  tysk Raginhart, samansett av 'råd, avgjerd' og 'hard'.  

Reinert har i Noreg namnedag 12. januar.

Bruken av namnet i Noreg
Namnet har vore noko bruka i Noreg, særleg på Sørvestlandet, men bruken av namnet har gått attende i løpet av 1900-talet.

 I  folketeljinga  frå 1801 var det 97 som hadde namnet i formene reinert, rejnert, renert, rennert, reynert
 I 1900 var 818 listeførte med namnet reinert, reinhert, reinnert, reinært, rejnert, renert, rennert, reynert,  med ei toppnotering i  Vest-Agder fylke.
 I 2008 hadde 199  menn Reinert   til første fornamn

Kjende personar med namnet

Reinert Tønnesson Bergsager (1785-1865), norsk stortingsmann
Reinert Torgeirson (1884–1969), norsk diktar og omsetjar
Reinert Eidshaug (f 1947), norsk politikar

Kjelder
 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

Bakgrunnsstoff

  Folketeljingar i Digitalarkivet

mannsnamn
førenamn av tysk opphav

en:Reinert
Louis Blériot

Louis Blériot () var ein fransk flygar og flyinstruktør. I 1909 vart han den første som flaug over Den engelske kanalen.

Det første flyet hans, Canard, vart bygd i 1907. Blériot utvikla styreorgana om lag slik som dei er i dag, med stikke for høgderor, og balanseror og pedalar for sideror. 25. juli 1909 vart han vidkjend for å ha gjennomført den første flyginga over Den engelske kanalen, frå Baraques til Dover.

Blériot er tuftaren av flyfabrikken Blériot Aéronautique, som var ein av dei største som fanst i Frankrike i mellomkrigstida. Det var denne flyfabrikken som bygde flyet som Tryggve Gran tok i bruk under Nordsjøflyginga si i juli 1914.

Kjelder 
 Aschehoug og Gyldendals store norske leksikon. Bind. 2. Ben-Ch. Oslo: Kunnskapsforlaget. 1978-1984. ISBN 82-573-0013-6

Franske flygarar
Franske flyinstruktørar
Herbjørn

Herbjørn er eit mannsnamn, av norrønt Herbjǫrn, samansett av 'hær' og 'bjørn'. 

Herbjørn har namnedag 14. januar.

Bruken av namnet i Noreg 

 I folketeljinga frå 1801 var det 24 som hadde namnet i formene Herbiøn, Herbiørn, Herbjørn, 19 av dei budde i Telemark .
 I 1900 var 42 listeførte med namnet Herbjørn , også då flest i Telemark.
 I 2008 hadde 199 menn Herbjørn til første fornamn.

Kjende namneberarar 
 Herbjørn Sørebø (1933-2003), norsk journalist

Kjelder 
 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

Bakgrunnsstoff

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Mannsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til strid
Namn knytte til bjørnar
Herborg

Herborg er eit kvinnenamn, av norrønt Herbjǫrg, samansett av 'hær' og 'berging, vern'. Eit nærskyld namn med same opphavet er Herbjørg.

Herborg har i Noreg namnedag 14. januar.

Bruken av namnet i Noreg 

 I folketeljinga frå 1801 var det 389 som hadde namnet i formene Herbor, Herborg,, 85 % av desse budde i Hordaland .
 I 1900 var 618 listeførte med namnet Herbaar, Herbaarg, Herbog, Herbor, Herborg , også då flest i Hordaland.
 I 2008 hadde 472 kvinner Herborg til første fornamn.

Kjende namneberarar 
 Herborg Bryn (f. 1957), norsk journalist
 Herborg Kråkevik (f. 1973), norsk songar og skodespelar

Kjelder 
 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

Bakgrunnsstoff

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til strid
Namn knytte til vern
Herbjørg

Herbjørg er eit kvinnenamn, av norrønt Herbjǫrg. Namnet er samansett av ledda 'hær' og 'berging, vern'. Eit nærskyld namn med same opphav er Herborg.

Herbjørg har i Noreg namnedag 14. januar.

Bruken av namnet i Noreg 
 I folketeljinga frå 1801 var denne namneforma ikkje registrert.
 I 1900 var 8 listeførte med namnet Herbjørg, flest i Nordland. Ei hadde namnet Herbørg.
 I 2008 hadde 167 kvinner Herbjørg til første fornamn.

Kjende namneberarar 
 Herbjørg Wassmo (f. 1942), norsk forfattar

Kjelder 
 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

Bakgrunnsstoff

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav

Namn knytte til strid
Namn knytte til vern
Hadash

Hadash er eit venstreparti i Israel. Det definerer seg sjølv som eit jødisk-arabisk parti. Det har tre medlemer i parlamentet Knesset i dag (januar 2009).

Soge og namn 
Hadash vart skipa i 1973, da kommunistpartiet Rakah (no Maki) slo seg saman med andre venstregrupper. Hadash er eit akronym, og det står for haĦazit haDemokratit leShalom ulShivyon (på hebraisk החזית הדמוקרטית לשלום ולשוויון), som omsett betyr Den demokratiske fronten for fred og likskap, og det er òg det hebraiske ordet for ny. På arabisk er partiet kjent som al-Jabhah al-Dimuqrāṭiyyah lil-Salām wa'al-Musāwah (ar. الجبهه الدمقراطية للسلام والمساواة)

Politikk 
Partiet støttar evakuering av dei israelske busettingane på den okkuperte Vestbreidda, tilbaketrekking frå alle område tekne i 1967, og etableringa av ein palestinsk stat på desse områda. Dei støttar òg palestinske flyktningar sin rett til å vende tilbake eller få kompensasjon frå Israel. Hadash er òg aktiv i forhold til sosiale spørsmål og miljøspørsmål. 
  
Hadash definerer seg som eit ikkje-sionistisk parti. Det går inn for full anerkjenning av dei palestinske arabarane som ein nasjonal minoritet i Israel.

Etter at krigen mot Gaza starta i årsskiftet 2008-2009 har Hadash fleire gonger demonstrert mot krigen og for israelsk tilbaketrekking frå Gaza, åleine eller saman med Meretz.

Noverande Knesset-medlemer 
 Mohammad Barakeh
 Hana Sweid
 Dov Khenin

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad (aljabha.org)
 Nettstad (hadash.org.il)
 Partisoge ved Knesset sin nettstad

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hadash» frå , den 12. januar 2009. 
 

Israelske politiske parti
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1973
J.M. Stenersens Forlag

J.M. Stenersens Forlag AS er eit norsk forlag, etablert i 1892 av Johan Martin Stenersen. Forlaget har tidlegare hatt namna J.M. Stenersen & Co.s Forlag og G. Stenersens Forlag.

Blant kjende utgjevingar frå forlaget er Snorre (1899), ei praktutgåve av Snorres kongesoger med illustrasjonar av Halfdan Egedius, Christian Krohg, Gerhard Munthe, Eilif Peterssen, Erik Werenskiold og Wilhelm Wetlesen. Året etter gav dei ut boka Svartedauen med tekst og illustrasjonar av Theodor Kittelsen. 

Forlaget gjekk inn i eit samarbeid med Nasjonal Samling under Den andre verdskrigen med eit spesielt ansvar for å utgi tyske bøker omsett til norsk. Forlaget endra under krigen namn til G. Stenersens Forlag, etter Gunnar Stenersen, son av Johan Martin Stenersen, og gav ut nazistisk propagandalitteratur, som i 1943 blei overteke av det nyetablerte Centralforlaget. I denne perioden var desse to, samt Blix forlag, Atlantic forlag, Viking forlag og Kamban forlag, kalla «NS-forlaga».

I nyare tid har forlaget mellom anna satsa på utgjeving av kunstbøker, mellom anna om Edvard Munch. 

I 2003 kjøpte Kagge Forlag selskapet frå familien Stenersen.

Kjelder 
 Heimesida til forlaget
 Norgeslexi (Krigsleksikon, oppslagsordet NS-forlagene)

Norske forlag
Skipingar i 1892
Nasjonal Samling
Bokkunst

Bokkunst er det å lage og utforme vakre bøker. Omgrepet omfattar både sjølve handverket og det visuelle og taktile utstyret i bøkene, det vil seie papiret, trykketeknikken, innbindinga, typografien, den grafiske designen og illustrasjonane. I bokkunsten er særleg den estetiske heilskapen i boka og samspelet mellom elementa viktig. For at bokhandverk av høg kvalitet skal kunne kallast kunst, er det hevda at utøvaren må tilføre noko eige og nytt og ikkje berre gjenta det andre har gjort før eller det som allereie ligg i teksten.

Noreg har og har hatt ei rad dyktige typografar, illustratørar og designarar som har sørgt for vakre bokutgjevingar. Somme av dei ar motteke Bokkunstprisen for arbeidet sitt.

Bakgrunnsstoff 
 Bokkunstsamlinga i Universitetsbiblioteket i Oslo
 Vakre historiske bokbind i Trondheim
 Schøyen-samlingen (manuskript, historiske bøker m.m.)
 Ei samling klassiske, engelske, illustrerte bøker (gjengitt i høg oppløysing)
 Norsk bokillustrasjon (døme frå Tegnerforbundets bibliotek)

 Denne artikkelen bygger på «Bokkunst» frå , den 12. januar 2009. 
 

Kunst
Bøker
Dreyers Forlag A/S

Dreyers Forlag A/S, ofte berre kalla Dreyer, var eit tidlegare norsk forlag. 

Forlaget starta som ei trykkeriverksemd i Stavanger i 1847, men forlagsdelen av verksemda vart kjøpt opp av Barthold A. Butenschøn i 1942 og etablert som forlag då, med Butenscøn som direktør og diktaren Alf Larsen som hovudkonsulent. Seinare overtok forfattaren Aasmund Brynildsen konsulentjobben. Forlaget utgav mykje omsett essayistikk (mellom anna i serien Dreyers kulturbibliotek), men også norsk og omsett skjønnlitteratur. 

Forfattarskapen til Georges Simenon; Maigret-bøkene, var i mange år ei viktig inntektskjelde. 
Dreyer vart slått saman med Grøndahl & Søn Forlag A/S i 1991 under namnet Grøndahl og Dreyers Forlag A/S, med J.W. Cappelens Forlag som eigar. I 1999 vart Grøndahl og Dreyers Forlag oppløyst, og det gjekk inn i Cappelens Forlag.

Norske forlag
Skipingar i 1847
Kunnskapsforlaget

Kunnskapsforlaget ANS er eit norsk forlag som vart oppretta i 1975, og som hovudsakleg har gjeve ut leksika, oppslagsverk og ordbøker. Forlagets viktigaste produkt er Store norske leksikon og dei «blå ordbøkene», både i papirutgåver og som elektroniske tenester. 

Forlaga Aschehoug og Gyldendal Norsk Forlag eig Kunnskapsforlaget med halvparten kvar.

Bakgrunnsstoff 
 Kunnskapsforlaget

 Denne artikkelen bygger på «Kunnskapsforlaget» frå , den 12. januar 2009. 
 

Norske forlag
Skipingar i 1975
Severin Grande

Severin Grande () var ein norsk kunstmålar som måla bilde i ein fargerik, impresjonistisk stil.

Grande var fødd i Verdal. Han studerte kunst ved Statens håndverks- og kunstindustriskole og fekk opplæring av Eyolf Soot og seinare Erik Werenskiold og Harriet Backer. Han drog til Paris i 1905–06, var hjå Kristian Zahrtmann i København i 1906, og kom i 1907 tilbake til Paris der han blei elev av Christian Krohg og Henri Matisse. Severin Grande var deretter eitt år i Italia. 

Nasjonalgalleriet eig tre måleri av Grande, som måla bybilde, interiør og landskap.

Kjelder 
 

Folk frå Verdal
Impresjonistiske målarar
Norske målarar
Maghi

Maghi er ei sikhhøgtid til minne om «dei førti udøyelege», følgjesveinane til Guru Gobind Singh som etter å tidlegare ha svikta han, kjempa mot mogulhæren og møtte martyrie i Muktsar. Guru Gobind Singh signa dei og sa dei hadde oppnådd mukti, frigjering. Sikhane markerer dagen ved å vitja gurudvaraer og høyra kirtan, sikhymner. Særskild mange vitjar Muktsar denne dagen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «List of Sikh festivals» frå , den 13. januar 2009. 
 

Sikh-høgtider
Mahayana

Mahayana (sanskrit महायान, mahāyāna, 'stort køyretøy') er den eine av dei to store hovudretningane innan buddhismen i dag, der den andre er theravada. Somme tider skil ein ut tibetansk buddhisme (vajrayana) frå mahayana.

Mahayana-retninga oppstod i India rundt 100-talet f. Kr. eller 100-talet e. Kr. og spreidde seg etter kvart til Aust-Asia. Han blei den viktigaste retninga i Kina, Korea, Japan og Vietnam, og har spreidd seg med utvandrar frå desse landa til store delar av verda.

Retninga legg vekt på hjelp frå bodhisattvaer, folk som har oppnådd ei høg grad av oppvakning, til å hjelpa alle levande vesen til å frigjera seg frå den sanselege verda. Ho var ein reaksjon mot den sterke vektlegginga av munkesamfunn og ideala om arhatar, enkeltpersonar som har gjeve opp den materielle verda.

Innan mahayana blir annan buddhismene kalla arhatyana eller hinayana, 'lite køyretøy'.

Utbreiing i Noreg 
Sjå og Buddhisme i Noreg

I Noreg finst fleire mahayana-grupper, til dømes Rinzai Zen Senter (zen-buddhisme) og Karma Tashi Ling buddhistsamfunn (tibetansk buddhisme).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mahayana» frå , den 13. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Buddhistforbundet
 Rinzai Zen Senter
 Karma Tashi Ling buddhistsamfunn
 Foundation for the preservation of the Mahayana Tradition (Tibetansk buddhisme)

Buddhisme
Bandtvang

Bandtvang er plikt til å halde hund i band eller forsvarleg innestengd eller inngjerda. Krav om bruk av band kan stillast for å sikra full kontroll over hundar og slik hindra at dei rømmer, skaper farar i trafikken, trugar folk, dyr eller eigedelar. Bandtvang kan innførast på nasjonalt eller lokalt nivå, og gjelda generelt eller innanfor eit mindre område.

Noreg 
I Noreg kan hund berre gå laus når han vert følgd eller kontrollert på ein aktsam måte, eller om han er forsvarleg inngjerda på ein stad som ikkje er open for allmenn ferdsel. Denne retten til å springe laus er avgrensa ved nasjonal bandtvang i tida frå 1. april til 20. august. Slik bandtvang er gitt av omsyn til tamfe og ynglande vilt.

Lokalt kan kommunane innføre bandtvang ut over dette tidsrommet, av omsyn til andre brukarar av naturen, offentleg ro og orden, beitande husdyr eller ekstraordinære tilhøve som gjer det påkravt å verne viltet. Kommunen kan ikkje gje slik bandtvang i større grad enn formålet krev, og kommunen skal òg ta omsyn til dei som ønskjer å ferdast med laus hund.

Det er unntak for bandtvangen for hund brukt i gjeting og under jakt.

Folk som kjem over laus hund i bandtvangtida, kan ta han opp. I jakttida kan likevel berre politiet eller dei som har jaktrett, ta opp laushunden. Hunden skal leverast attende til eigaren eller, om det ikkje let seg gjere, til politiet. I visse alvorlege tilfelle kan farleg laushund avlivast. I alle høve gjeld reglane dyrevernlova ved opptak eller avliving av laushund.

Bakgrunnsstoff 
 Hundelova (2003)
 Hunder og båndtvang  ved jusstorget.no

Hundar
Dyrejuss
Anleggskompressor

Anleggskompressor er ein flyttbar kompressor som fyrst og fremst vert nytta for å generera trykkluft for å driva til dømes boreriggar for fjellsprenging.

Oppbygging 
Tidlegare var det vanleg med stempelkompressorar, men i dag er dei fleste maskinane utstyrte med skruekompressor . Kapasiteten på transportable kompressorar varierer frå 1,5 til 30 m3. Dei største maskinane er ofte monterte på eit toaksla chassi. Trykket er avhengig av bruksområdet og kan vera 0.7, 1,0, 1,4 og 2,0 MPa . Transportable anleggskompressorar er som oftast utstyrte med dieselmotor. Større stasjonære maskinar, nytta til dømes ved tunneldriving, kan ha elektrisk motor når det ikkje er for langt unna elnettet.

Bruksområde 
Forutan boreriggar vert anleggskompressorar nytta for å levera trykkluft til påledrivarar, betongpumper, betongspreiarar, sandblåsarr, trykkluftvibratorar, etc. Ved tunneldriving vert det ofte nytta store kompressorar plasserte utanfor tunellen og trukklufta vert ført i røyr innover i tunellen.

Referansar 

Anleggsmaskinar
Veghøvel

Veghøvel er ei anleggsmaskin som vert nytta for å fordela og planera masse. Dei vert òg nytta for snørydding og for å fjerna is om vinteren. 

Maskinene har motor og førarhus bak og skjeret er montert under ein lang bom som går frå den bakre delen til framakselen. Det er vanleg med boggi bak, med drift på begge akslingane. I tillegg til skjeret under hovudbommen er det vanleg med eit frontskjer, slik at ein kan utføra to arbeidsoperasjonar samstundes. Av og til vert det i tillegg montert eit riveliknande skjer bak maskina. I tillegg til styring på framakselen har mange maskinar rammestyring mellom bommen og driveininga, slik at bakenden kan styrast utover i sving. Dette gjer det muleg å arbeida i skarpe svingar, som til dømes i rundkøyringar og krappe svingar

Soge 
 
Veghøvlane utvikla seg frå hestedregne vegskraper, som opphavleg var laga av tre. Då traktorar vart tilgjengelege vart dei etter kvart nytta for å trekkja vegskraper. På grunn av den større trekkrafta måtte sterkare skraper av stål verte tekne i bruk.

Mange av dei fyrste sjølvgåande veghøvlane var bygde opp rundt motor og drivverk henta frå landbrukstraktorar. Etter kvart vart maskinene bygde som veghøvlar frå grunnen av.

Produsentar 
 Caterpillar
 Deere & Company
 Komatsu
 New Holland Construction
 Terex
 Volvo Construction Equipment

Kjelder

Sjå òg 
 Vegskrape

Anleggsmaskinar
Sjaktvogn

Sjaktvogn er ei anleggsmaskin som vert nytta til å flytta masse. Når maskina flyttar seg framover vert grunnen løyst opp av eit skjer og går opp i ein stålkasse. Skjeret er festa på denne kassen og heile kassen vert senka ned når han skal fyllast. Denne typen maskiner høver best når ein skal flytta overflatejord over korte avstandar. Dei er meir utbreidde i Nord-Amerika enn i Europa. Dei fyrste sjaktvognene vart laga av Robert Gilmour LeTourneau.

Maskinene er rammestyrte, med motor og førarhus på framdelen og lastekassen på den bakre delen. Maskinene har drift på alle hjula og mange maskinar har ein separat motor på den bakre delen. Når bakken er hardpakka kan trekkrafta likevel verta for lita og ein nyttar av og til ein bulldosar for å skuva på attafrå. Det finst òg små sjaktvogner som vert dregne etter sin bulldosar.

Det finst ulike variantar av denne maskintypen. Ein av desse har ein skråstilt elevator i framkant av lastekassen, som fører massen opp og inn over lastekassen. Denne typen er meir komplisert, men treng ikkje skuvehjelp frå ein bulldosar. Ein annan variant har vertikale arkimedesskruvar i framkant av lastekassen, som fører massen oppover.

Galleri

Kjelder 

Anleggsmaskinar
Kalsedon

Kalsedon er ein særs finkorna (mikro- til kryptokrystallinsk) varietet av kvarts med fibrig tekstur. Mineralet har voksaktig glans og vanlegvis gråleg farge, men det finst fleire fargetypar som blir brukt som edelsteinar, mellom anna karneol og sarder som er raudlege, krysopras og plasma som er grøne og heliotrop (blodstein) som er grøn med blodraude flekker. Agat er eit banda variant av kalsedon, likeeins onyks og sardonyks, som har parallelle band (brukast til kaméar). Jaspis, flint, chert og prasem er nærskyld med kalsedon, men er meir urein og har korna tekstur. Kalsedon-mineral opptrer særleg i holrom i sedimentære bergartar og i lavaer. 

Mineralet er oppkalla etter byen Khalkedon i Tyrkia.

I Noreg er det mellom anna kjent frå kalkstein i området Brevik–Porsgrunn.

Kjelder

 Ivar Oftedal (1960): Steiner i farger

Kvartsvariantar