alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Herad

Herad er eit norsk ord mest nytta i nynorsk skriftmål. Bokmålsforma er «herred». Forma herred er òg nytta i samanstillinga «herredskommune».

Ordet «herad» kjem frå norrønt herað; Ei tyding av ordet er «bygd», som i namna «Krødsherad» og «Kvinnherad». Ei anna tyding av ordet er frå mellomalderen, særleg på Austlandet, der det kan tyde tingkrins med særskilt heradsting (vanleg på Island). I islandske lover er ordet mest nytta om tinglaget. Føraren for Heradet var gjerne kalla ein herse. 

Ei tredje tyding er frå 1863, der eit herad er eit fast avgrensa geografisk område på landet som blir administrert som ei eining og med lokalt sjølvstyre; ein landkommune. Skiljet mellom by- og heradskommune vart oppheva i kommunelova av 25. september 1992.

Nokre norske kommunar nyttar nemninga «herad» i staden for kommune i det offisielle namnet sitt: 

 Voss herad
 Kvam herad
 Ulvik herad
 Tidlegare Ullensvang herad (i dag ein del av Ullensvang kommune)
 Tidlegare Granvin herad (i dag ein del av Voss herad)

I tillegg har nokre kommunar «herad» i namnet:

 Kvinnherad kommune
 Krødsherad kommune
 Tidlegare Sauherad kommune (i dag ein del av Midt-Telemark kommune)
 Tidlegare Gransherad kommune
 Tidlegare Herad kommune (i dag ein del av Farsund kommune)

Herad er òg nytta som namn på eit lokalt område:

Herad i Gol kommune

Kjelder 
Administrative område
Stabblandet

Stabblandet er ei øy i tidlegare Tustna kommune på Nordmøre. Sidan 1. januar 2006 har ho vore innlemma i Aure kommune

Topografi 
Stabblandet ligg mellom øya Tustna i vest og øya Ertvågøya i aust. Rett nordom Stabblandet ligg øya Solskjel, og i sør grensar Stabblandet til Vinjefjorden og til Halsa kommune på fastlandet.
Det er to fjellkjeder på Stabblandet, den kompakte Innerbergssalen/Stabben langsetter vestsida av øya og fjella Storøra og Litløra som fortset i ein mindre bergrygg langsetter austsida av øya. Mellom desse ligg dalen Soleimsdalen.

Busetjing 
Hovuddelen av befolkninga på Stabblandet bur på den relativt flatlendte nordenden av øya — på gardane Soleim og Nygarden, og særleg i grenda Nordheim lengst i nordaust. Grensande til Solåsundet på vestsida av øya finst grenda Innerberg, og grensande til Imarsundet på austsida av øya finst gardane Ørbogen, Fugelsnes og Aukan. På sørsida av øya ligg garden Fjelnesdalen.

Vegnett 
Det er brusamband mellom øya Tustna og Stabblandet og mellom Stabblandet og Ertvågsøya via Jørgenøya. Det var tidlegare ferjesamband både til Edøya i Smøla kommune og til Forsnes på Hitra, samt til Vingsnes på Ertvågsøya. Desse ferjesambanda er no neglagde og nytt ferjesamband er oppretta mellom øya Tustna (Sandvika) og Edøya.
Det er òg veg langsetter austsida av øya heilt til garden Aukan, og langsetter vestsida av øya forbi Soleimsgardane søretter til Innerberg på Stabblandet. Ein skogsveg går vidare frå Innerberg og endar opp i Fjelnesdalen.

Øyar på Nordmøre
Tustna
Aukan

Aukan er eit stadnamn som særleg finst på Nordmøre og i Fosen. Det har same opphav som auke, og kan ha kome til ved at nytt land vart laga av sjøen, eller ved at folk rydda land slik at dei auka jorda si. Namnet finst òg på hokjønnsforma Auka, og kan òg vera i slekt med Aukland.  

Ein finn mellom anna namnet på garden Aukan og ferjeleiet Aukan på Stabblandet.

Slektsnamn 
Som så mange andre norske stadnamn er Aukan òg blitt eit slektsnamn.

 Modulf Aukan, stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti

Norske stadnamn
Norske slektsnamn
Imarsundprosjektet

Imarsundprosjektet er eit bru-, veg- og ferjesambandsprosjekt som tek sikte på å gjera trafikkårene på Nordre Nordmøre meir effektive. Prosjektet har fire hovuddelar:
 Bygging av to bruer over Imarsundet som erstatning for ferjesambandet Aukan–Vinsternes.
 Bygging av ny veg i samband med bruene.
 Bygging av by veg til Sandvika på Tustna.
 Bygging av ny ferjekai i Sandvika.

Prosjektet vart fullført våren 2007.

Bakgrunnsstoff 
 SD - St.prp. nr. 69 (2003-2004): Om utbygging og finansiering av Imarsundprosjektet (Rv 680 Imarsundsambandet og Rv 669 Sandvika ferjekai med veg) i Møre og Romsdal
 Pressemelding 69/04 frå Samferdselsdepartementet: “Imarsundprosjektet: Ferjefritt vegsamband mellom Tustna og Aure, ferdig i 2006”
 Imarnytt - Portalen for Imarsundprosjektet 

Samferdsle i Aure
Ertvågsøya
Tustna
Samferdsle i Smøla
Nordmøre
2. januar

2. januar er den andre dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 363 dagar att av året (364 under skotår).

Merkedag 
 Del av den skotske hogmanay-høgtida

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag

Namnedag

Hendingar

Utlandet 
 366: Ei rekkje alemannarar kryssa den isdekte Rhinen og invaderte Romarriket.
 533: Mercurius blei pave Johannes II, den første paven som valde eit eige pavenamn då han fekk tittelen.
 1492: Reconquista. Muhammad XII av Granada (Boabdil) overgav det siste mauriske området på Iberia-halvøya, Emiratet Granada, til spanske erobrarar.
 1971: 66 menneske omkom då eit tribunegelender på Ibrox Park i Glasgow gav etter under ein fotballkamp, og tusenvis av menneske ramla utfor.

Noreg 
 1913: I Kristiansand hadde Det Norske Teatret si aller fyrste framsyning.
 1920: 26 gruvearbeidarar omkom i ein gruvebrann ved Longyearbyen.

Fødde 

 1462: Piero di Cosimo, italiensk målar
 1727: James Wolfe, britisk general 
 1783: Christoffer Wilhelm Eckersberg, dansk målar
 1834: Vasilij Perov, russisk målar 
 1895: Folke Bernadotte, svensk dilpomat 
 1917: Vera Zorina, dansar og skodespelar
 1920: Isaac Asimov, russisk-amerikansk forfattar 
 1936: Kjell Opseth, politikar
 1938: Hans Herbjørnsrud, forfattar
 1942: Jens Petter Ekornes, industrileiar

Døde 

 1497: Beatrice d'Este, italiensk adelskvinne
 1512: Svante Nilsson Sture, svensk regent
 1557: Jacopo da Pontormo, italiensk målar
 1765: Christian Braunmann Tullin, norsk diktar og forretningsmann
 1874: Ole Ingebrigtsen Soelberg, bonde og politikar
 1995: Siad Barre, somalisk president og diktator 
 2009: Inger Christensen, dansk forfattar
3. januar

3. januar er den tredje dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 362 dagar att av året (363 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag

Namnedag

Hendingar

Utlandet 
 1322: Karl IV av Frankrike, «Karl den smukke», blei konge av Frankrike.
 1521: Pave Leo X lyste Martin Luther i bann med bulla Decet Romanum Pontificem.
 1848: Joseph Jenkins Roberts blei teken i eid som første president av Liberia.
 1926: General Theodorus Pángulos utropte seg sjølv til gresk diktator.
 1959: Alaska vart den 49. delstaten i USA.
 1979: Konservative Margaret Thatcher blei britisk statsminister, som den første kvinna.

Noreg 
 1991: Snurparen «Saltnesvåg» gjekk på grunn. Ein omkom.

Fødde 

 106 f.Kr: Cicero, romersk politikar og filosof
 1795: Berte Kanutte Aarflot, norsk forfattar
 1832: Knud Knudsen (1832-1915), norsk fotograf
 1883: Clement Attlee, britisk statsminister
 1887: August Macke, tysk målar
 1892: J.R.R. Tolkien, britisk forfattar
 1921: Mosse Jørgensen, norsk pedagog
 1921: Merete Wiger, norsk forfattar
 1969: Michael Schumacher, tysk sportsjåfør

Døde 

 1641: Jeremiah Horrocks, engelsk astronom
 1785: Baldassare Galuppi, italiensk komponist
 1795: Josiah Wedgwood, engelsk pottemakar og industrigrunnleggjar
 1932: Johan Herman Lie Vogt, norsk geolog
 1913: Hjalmar Johansen, polfarar
 1981: Karl Evang, norsk lege og embetsmann
 2013: Preben Munthe, norsk økonom
4. januar

4. januar er den fjerde dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 361 dagar att av året (362 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar 
 Sjølvstendedag og nasjonaldag for Burma (Myanmar)

Religiøs helgedag

Namnedag

Helgendag i den katolske kyrkja 
 Elisabeth Hesselblad

Hendingar

Utlandet 
 1918: Finland blei uavhengig av Russland.
 1948: Burma fekk sjølvstende.
 1960: EFTA, den europeiske frihandelssamansluttinga, trådde i kraft.
 1961: Verda lengstvarande streik slutta etter å ha vart i 33 år. Han gjaldt tilsetjinga av barbersveinar i København.
 1964: Pave Paul VI blei den første paven som vitja Israel.
 1984: Israelske åtak mot mål i Baalbek aust i Libanon førte til at om lag 100 blei drepne og minst 400 såra.

Noreg 
 1888: Foreningen til Ski-Idrettens Fremme vart stifta.

Fødde 

 1643: Isaac Newton, engelsk matematikar og fysikar
 1710: Giovanni Battista Pergolesi, italiensk komponist
 1785: Jacob Grimm, tysk språk- og litteraturforskar og eventyrsamlar
 1809: Louis Braille, fransk oppfinnar av blindeskrift
 1852: Adolf Strengehagen, politikar
 1927: Jostein Krokvik, forfattar og målmann
 1960: Michael Stipe, amerikansk musikar, songar i R.E.M.
 1966: Stig Sæterbakken, forfattar
 1970: Carl Frode Tiller, forfattar
 1971: Lasse Kjus, skirennar
 1985: Kari Aalvik Grimsbø, handballspelar

Døde 

 1881: Anselm Feuerbach, tysk målar
 1941: Henri Bergson, fransk filosof
 1944: Kaj Munk, dansk prest, dramatikar og motstandskjempar, drepen
 1960: Albert Camus, fransk forfattar og Nobelprisvinnar
 1961: Erwin Schrödinger, austerriksk fysikar og Nobelprisvinnar
 1965: T.S. Eliot, britisk forfattar og Nobelprisvinnar
5. januar

5. januar er den femte dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 360 dagar att av året (361 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag

Primstaven 
 Tolvte dag jul eller heilagetrekongarsaftan, dagen før heilagetrekongarsdag.

Namnedag

Helgendag i den katolske kyrkja 
 Simeon stylitten

Hendingar

Utlandet 
 1477: Slaget ved Nancy. Hertug Karl av Burgund blei drepen, og Burgund (Bourgogne) blei del av Frankrike.
 1500: Hertug Ludovico Sforza erobra Milano.
 1527: Reformasjonen. Anabaptistleiaren Felix Manz blei avretta i Zürich ved drukning.
 1919: Spartakistopprøret braut ut i Tyskland.

Noreg 
 1432: Pietro Querini og mannskapet hans dreiv i land på Sandøya ved Røst.

Fødde 

 1833: Sophus Bugge, språkforskar
 1876: Konrad Adenauer, tysk statsleiar
 1885: Carl Joachim Hambro (1885-1964), politikar
 1932: Umberto Eco, italiensk forfattar
 1938: Juan Carlos I av Spania, konge
 1950: Halvdan Sivertsen, norsk artist
 1952: Leif Øgaard, norsk sjakkspelar

Døde 

 1066: Edvard Vedkjennaren, engelsk konge
 1477: Karl I av Burgund, hertug av Burgund
 1589: Katharina de' Medici, fransk dronning
 1762: Elisabet av Russland
 1885: Peter Christen Asbjørnsen, forfattar
 1972: Olav Midttun, målmann og kringkastingssjef
 1979: Charles Mingus, USA-amerikansk musikar
 1997: André Franquin, belgisk teikneserieskapar («Viggo»)
6. januar

6. januar er den sjette dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 359 dagar att av året (360 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag

Primstaven 
 Trettandedag jul eller heilage tre kongars dag. Markert med tre krossar, kroner eller menn.

Namnedag

Helgendag i den katolske kyrkja 
 Norbert av Magdeburg

Hendingar

Utlandet  
 1838: Samuel Morse demonstrerte den elektriske telegrafen.
 1926: Det tyske flyselskapet Lufthansa vart skipa i Berlin.

Noreg  
 1958: Bryggen i Bergen brann.

Fødde 

 1367: Rikard II av England, engelsk konge
 1823: Aimar Sørenssen, norsk politikar
 1872: Aleksandr Skrjabin, russisk komponist
 1878: Carl Sandburg, USA-amerikansk forfattar og historikar
 1883: Khalil Gibran, libanesisk-amerikansk forfattar
 1892: P.I. Langlo, norsk møbelpioner 
 1986: Petter Northug, norsk langrennar

Døde 

 1848: Kristoffer av Bayern, dansk, norsk og svensk konge
 1884: Gregor Mendel, austerriksk genetikar 
 1902: Lars Hertervig, norsk målar)
 1918: Georg Cantor, tysk matematikar)
 1919: Theodore Roosevelt, USA-amerikansk president
 1993: Dizzy Gillespie, amerikansk trompetist
 1999: Michel Petrucciani, fransk pianist
 2009: Magne Rommetveit, språkmann
7. januar

7. januar er den sjuande dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 358 dagar att av året (359 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar 
 Festa del tricolore, ei feiring av det italienske flagget

Religiøs helgedag 

 Juledag i den delen av den ortodokse kyrkja som følgjer den julianske kalenderen
 Katolsk festdag for Knud Lavard
 Koptisk og ortodoks festdag for Døyparen Johannes

Kulturelle feiringar 
 Nanakusa-no-sekku, skikken med å eta sju slag urter, i Japan

Primstaven 
 Eldbjørgdag, eldbergingsdag eller St. Knut, merkt med ein liten kross, ei klokke eller ei svøpe.

Namnedag

Hendingar

Utlandet 

 1325: Alfonso IV blei konge i Portugal.
 1558: Frankrike vann Calais tilbake frå England.
 1566: Utnemninga av pave Pius V.

Noreg 
 1904: Stortinget vedtok forbod mot kvalfangst i sjøterritoriet langs kysten av Nord-Noreg.
 1938: Noreg fekk ein ny rettskrivingslov ved kongeleg resolusjon.
 1952: 16 mann omkom i to gruveulukker på Svalbard, den eine i Longyearbyen og den andre i Ny-Ålesund.
 1971: Alle ni ombord omkom då linebåten «Seifjell» frå øya Silda i Nordfjord forliste under ein storm i Nordsjøen.

Fødde 

 1502: Pave Gregor XIII
 1768: Joseph Bonaparte, konge av Napoli 
 1872: Olav Kavli, norsk næringsdrivar
 1894: Anton Beinset, norsk journalist
 1916: Paul Keres, estisk sjakkspelar
 1920: Anders Bratholm, norsk jurist
 1944: Arne Scheie, norsk sportskommentator
 1950: Kirsten Bråten Berg, norsk songar

Døde 

 1325: Denis I av Portugal, konge
 1894: Søren Jaabæk, norsk bonde og politikar
 1931: Johannes Barstad, norsk prest og salmediktar 
 1972: Ragna Rytter, norsk diktar og målkvinne
 1987: Magnar Lundemo, norsk idrettsmann
 1989: Hirohito av Japan, keisar
 2005: Ivar Medaas, norsk visesonger

Bakgrunnsstoff
8. januar

8. januar er den 8. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 357 dagar att av året (358 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag 

 Katolsk festdag for Torfinn av Hamar

Namnedag

Hendingar

Utlandet 
 1297: Monaco blei sjølvstendig då slekta Grimaldi installerte seg som fyrstehus.
 1806: Kappkolonien kom under britisk styre.
 1912: African National Congress (ANC) blei grunnlagd i Sør-Afrika.
 1926: Abdul-Aziz ibn Saud blei konge av Hejaz og døypte det om til Saudi-Arabia.
 1953: René Mayer blei statsminister i Frankrike.
 1959: Michel Debré blei statsminister i Frankrike.
 1996: Eit lastefly styrta i Kinshasa i Kongo. Over 350 menneske døydde.

Noreg 
 1904: Norske kvinners nasjonalråd blei grunnlagd med Gina Krog som første formann.
 1958: 14 menneske omkom i ein brann ombord i hurtigruteskipet «Erling Jarl» som låg ved kai i Bodø.

Fødde 

 1769: Claus Pavels, norsk prest og forfattar
 1859: Fanny Bullock Workman,  amerikansk geograf, fjellklatrar og oppdagar
 1884: Nils Lavik, norsk politikar
 1935: Elvis Presley, amerikansk songar
 1942: Stephen Hawking, forfattar og teoretisk fysikar
 Junichiro Koizumi, japansk politikar
 1947: David Bowie, britisk musikar
 1952: Øystein Olsen, norsk økonom og sentralbanksjef

Døde 

 1324: Marco Polo, italiensk oppdagar
 1642: Galileo Galilei, italiensk astronom 
 1941: Robert Baden-Powell, grunnleggjar av speidarrørsla
 1942: Catharinus Elling, norsk folkemusikksamlar 
 1976: Zhou Enlai, kinesisk statsminister
 1980: Tryggve Gran, norsk flygar
 1996: François Mitterrand, fransk president 
 1999: Peter Seeberg, dansk forfattar
 2002: Viggo Widerøe, norsk flygar
 2011: Thorbjørn Svenssen, norsk fotballspelar
9. januar

9. januar er den 9. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 356 dagar att av året (357 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag 

 Katolsk festdag for Hadrian av Canterbury

Namnedag

Hendingar

Utlandet 

 1349: 600 jødar blei brende i Basel etter å ha blitt skulda for å ha brakt Svartedauden over byen.
 1431: Rettssaka mot Jeanne d'Arc tok til i Rouen, hovudsetet til dei engelske okkupasjonsstyrkane i Frankrike.
 1878: Umberto I blei konge av Italia.
 1945: USA invaderte den filippinske byen Luzon.

Noreg 
 1953: Ole Hallesby framkalla Helvetesdebatten med utsegner han kom med i ein tale på eit indremisjonsmøte i Oslo. Talet vart sendt direkte i radio.

Fødde 
|

 1872: Ivar Lykke, statsminister
 1890: Karel Čapek, tsjekkisk forfattar
 1906: Leif Andreas Larsen, norsk krigshelt
 1908: Simone de Beauvoir, fransk forfattar
 1913: Richard Nixon, USA-amerikansk president
 1929: Håkon Bleken, målar
 1944: Jimmy Page, britisk musikar og komponist
 1975: Gunnhild Øyehaug, forfattar

Døde 

 1283: Wen Tianxiang, kinesisk statsminister (avretta)
 1799: Maria Gaetana Agnesi, italiensk vitskapskvinne
 1870: Ole Gabriel Ueland, bonde og politikar
 1907: Nicolai Anthonisen, norsk sjømann
 1918: Émile Reynaud, fransk vitskapsmann
 1923: Katherine Mansfield, newzealandsk forfattar

Bakgrunnsstoff
10. januar

10. januar er den 10. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 355 dagar att av året (356 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag 

 Koptisk festdag for Obadja

Namnedag

Helgendag i den katolske kyrkja 
 Paul av Theben

Hendingar

Utlandet 
 49 f.Kr.: Julius Caesar kryssa elva Rubicon, noko som markerte byrjinga av Den romerske borgarkrigen i 49 f.Kr..
 1863: Verdas første undergrunnsbane vart sett i drift i London.
 1870: John D. Rockefeller grunnla Standard Oil.
 1920: Folkeforbundet heldt det første møtet sitt og ratifiserte Versailles-traktaten, som gjorde endeleg slutt på første verdskrigen.
 1946: Sameinte Nasjonar si første generalforsamling blei halden i London. 51 nasjonar var representerte.

Noreg 
 1956: Sju av dei åtte ombord i fraktefartøyet «Sirabuen» av Utsira omkom då det kolliderte med eit brasiliansk skip vest for Nederland.

Fødde 

 1797: Annette von Droste-Hülshoff, tysk forfattar
 1800: Lars Levi Læstadius, svensk prest og botanikar
 1883: Gunnar Jahn, norsk politikar
 1922: Lasse Kolstad, norsk skodespelar
 1942: Thore Hansen, norsk forfattar og illustratør
 1945: Rod Stewart, britisk musikar
 1967: Jan Åge Fjørtoft, norsk fotballspelar
 1972: Thomas Alsgaard, norsk langrennsløpar

Døde 

 1692: Robert Boyle, irsk filosof og vitskapsmann
 1778: Carl von Linné, svensk botanikar
 1879: Jørgen Heffermehl, norsk prest og politikar
 1951: Sinclair Lewis, USA-amerikansk forfattar
 1971: Coco Chanel, fransk moteskapar og forretningskvinne
 1972: Sverre Jordan, norsk komponist
 1985: Andre Bjerke, forfattar
 1995: Tore Hamsun, norsk kunstmålar og forfattar
 2010: Torbjørn Yggeseth, flygar og idrettsleiar

Bakgrunnsstoff
11. januar

11. januar er den 11. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 354 dagar att av året (355 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag 

 Den katolske kyrkja feirar heilage Theodosios av Betlehem

Primstaven 
 Brettesmesse, markert med hest, øks, flagg eller kross.

Namnedag

Hendingar

Utlandet 
 1055: Theodora Porphyrogenita blei krona til keisarinne av Det bysantinske riket.
 1962: Vulkanen Huascarán i Peru hadde utbrot. Meir enn 4 000 omkom.
 1972: Aust-Pakistan lausreiv seg frå resten av Pakistan og skifta namn til Bangladesh.

Noreg 
 1948: Institutt for atomenergi vart opna på Kjeller i Akershus.
 1978: Olje- og energidepartementet vart oppretta ved kongeleg resolusjon.

Fødde 

 1820: Ole Welde, norsk bonde og politikar
 1856: Christian Sinding, norsk komponist
 1886: Johannes Lid, norsk botanikar
 1910: Trygve Bratteli, norsk politikar
 1918: Gunnar Sønsteby, norsk motstandsmann
 1972: Amanda Peet, USA-amerikansk skodespelar
 1979: Kari Mette Johansen, norsk handballspelar

Døde 

 1920: Steinar Schjøtt, norsk filolog og målmann
 1941: Emanuel Lasker, tysk sjakkspelar
 1953: Hans Aanrud, norsk forfattar
 1965: Arne Bjørndal, kulturhistorikar
 1966: Alberto Giacometti, sveitsisk bilethoggar
 2005: Edmund Hillary, newzealandsk fjellklatrar
 2009: Jon Tvedt, idrettsmann
12. januar

12. januar er den 12. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 353 dagar att av året (354 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag

Primstaven 
 Snøkrystall til minne om martyren Reinhold.

Namnedag

Hendingar

Utlandet  
 1528: Gustav I blei krona til konge av Sverige.
 1848: Palermo-opprøret mot Bourbon-styret fann stad på Sicilia. Dette var den første av revolusjonane i 1848.
 1872: Johannes IV blei krona til keisar av Etiopia i Aksum, den første keisarkroninga i byen på over år.
 1932: Hattie W. Caraway blei vald i Det amerikanske senatet som første kvinna.
 1970: Biafra kapitulerte, noko som markerte slutten på Biafrakrigen i Nigeria.

Noreg 
 1785: Det fyrste offentlege biblioteket i Noreg, Deichmanske bibliotek, opna.
 1906: Gruvedrift tok til ved A/S Sydvaranger i Finnmark.
 1945: andre verdskrigen. Norske polititroppar frå Sverige tok seg inn i Finnmark.
 1954: Dei fyrste norske fjernsynsbileta vart sende ut over Tryvannstårnet.

Fødde 

 1729: José de Ribera, spansk-italiensk målar
 1729: Edmund Burke, irsk filosof og statsmann
 1824: Elias Didrichsen, norsk politikar 
 1835: Baard Haugland, norsk politikar 
 1876: Jack London, USA-amerikansk forfattar
 1893: Hermann Göring, tysk politikar
 1911: Halvor J. Sandsdalen, forfattar 
 1962: Gunde Svan, svensk skiløpar
 1974: Tor Arne Hetland, norsk skiløpar
 1974: Melanie Chisholm, britisk songar, medlem av Spice Girls
 1990: Sergej Karjakin, ukrainsk sjakkspelar

Døde 

 1665: Pierre de Fermat, fransk matematikar og advokat 
 1705: Luca Giordano, italiensk målar
 1960: Nevil Shute, britisk forfattar
 1976: Agatha Christie, britisk forfattar
 2004: Petter Jakob Bjerve, norsk økonom 
 2007: Alice Coltrane, amerikansk jazzmusikar
 2009: Arne Næss, norsk filosof
 2012: Bjørn G. Andersen, norsk geolog
13. januar

13. januar er den 13. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 352 dagar att av året (353 under skotår).

Merkedag

Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

Religiøs helgedag 

 Festdag for Hilarius av Poitiers i den katolske kyrkja

Primstaven 
 Tjuandedag jul, markert med øks, eit vend drikkehorn eller ei vend klokke. Slutten på jula nokre stader i Norden.

Namnedag

Hendingar

Utlandet 
 1915: Kring 33 000 menneske omkom i eit jordskjelv i Avezzano i Italia.
 1935: Ei folkeavstemming i Saarland gav 90,3 % røyster for å bli ein del av Tyskland.
 1953: Motstandsleiaren Josip Broz Tito blei vald som president i Jugoslavia.
 1972: Ved eit blodlaust militærkupp i Ghana blei statsminister Kofi Busia og president Edward Akufo-Addo avsett av Ignatius Kutu Acheamphong.
 1991: Sovjetiske styrkar angreip demonstrantar for litauisk sjølvstende i Vilnius. 14 blei drepne og rundt 1000 såra.

Noreg 
 1736: Konfirmasjonen blei påboden i Danmark-Noreg.

Fødde 

 1596: Jan van Goyen, nederlandsk målar
 1635: Philipp Jacob Spener, tysk teolog
 1939: Guri Vesaas, norsk forlagskvinne
 1943: Roald Jensen, fotballspelar
 1973: Helga Pedersen, norsk politikar og minister
 1976: Felix Gottwald, austerriksk skirennar

Døde 

 1599: Edmund Spenser, engelsk diktar
 1625: Jan Brueghel, nederlandsk målar
 1830: Christian Magnus Falsen, politikar og embetsmann
 1900: Peter Waage, kjemikar
 1941: James Joyce, irsk forfattar 
 1994: Johan Jørgen Holst, politikar
 2004: Arne Næss jr., fjellklatrar og forretningsmann