alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bamblefeltet

Bamblefeltet er eit geologisk område i Kongsberg-Bamblefeltet som er ein del av det sørnorske grunnfjellsområdet. Området strekkjer seg langs kysten frå Langesundsfjorden til Kristiansand og grensar i vest mot Telemarksfeltet.

Bergartane er danna i prekambrium frå 1250 millionar år sidan og har etter det gjennomgått omfattande metamorfose. Bergartane består av sillimanitt-gneis, cordieritt-antofyllitt-bergartar, kvartsitt og andre sterkt omdanna bergartar saman med gneis, amfibolitt, gabbro og granitt. Feltet vart danna og omdanna under den svekonorvegiske orogenesen for 1100-1150 millionar år sidan, med noko gjennomtrengingar av granitt seinare. 

Gjennom Norsk bergindustrihistorie er det drive omfattande gruvedrift på jernmalm ved Arendal, nikkelhaldig magnetkis, kobolt, rutil, apatitt, feltspat og kvarts.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bamblefeltet» frå , den 24. februar 2010. 
 
 

Geografi i Vestfold og Telemark
Geologiske felt i Noreg
Geologi i Vestfold og Telemark
Banke

Ein banke er ei vid grunne i sjø, vatn eller elv, som ofte består av laust materiale som sand eller småstein. Ordet vert òg nytta om havområdet over ei slik grunne, til dømes i samband med fiskebanker. Nokre bankar kan ha delar over vasskorpa. 

Bankar består ofte av sand, men kan òg bestå av anna granulært materiale som vatnet kan flytte på, som jord, mudder, grus, småstein, rullesteinar og til og med større steinar. Kor store partiklar ein banke består av er knytt opp til kor store bølgjene er eller kor sterke straumane er for å flytte partiklane. 

Dei fleste bankar er danna av uorganiske avleiringar som sand og grus, til dømes Doggerbank og Newfoundlandbanken, medan skjelbankar er laga av organisk materiale som muslingar eller korallar, som Bahamabankane. På grunn av landhevinga etter istida kan gamle skjelbanker i Noreg no finnast heilt opp til kring 200 moh.

Skråninga frå ein banke og ned mot djuphavet vert kalla ein egg eller ein bakke, og somme stader er dette fast berggrunn.

Sjå òg
fiskebanke
rev i sjø
flu i sjøen
sandbanke
øyr

Kjelder
Banke.: undersjøisk grunne (2009, 14. februar), Store norske leksikon. Henta 17. september 2013.
Delar av denne artikkelen bygger på «Banke» frå ,  den 24. februar 2010.

Bakgrunnsstoff

Geomorfologi
Kyst- og havlandformer
Basalkonglomerat

Basalkonglomerat (botnkonglomerat) er eit konglomerat avsett som rullestein og grus på ei gammal landoverflate. Det utgjer ofte den nedste delen av ein geologisk lagserie.

Basalkonglomerat blir danna i byrjinga av den gradvise utbreiinga av eit hav over landoverflata. Konglomeratet er avsett over ein lengre tidsperiode og markerer starten på ein periode med avleiringar av nye sediment.

I Noreg finn ein mellom anna basalkonglomerat på Hardangervidda direkte på grunnfjellet på botn av avleiringar frå kambrium og silur.

Kjelder

Sedimentære bergartar
Priest Island

Priest Island (skotsk-gælisk Eilean a' Chlèirich) er ei lita, folektom øy i Summer Isles utanfor vestkysten av Skottland.

Historie
Ein trur at øya vart nytta av culdear for religiøse føremål og har fleire steinsirklar.

Geografi
Priest Island er den ytste og mest vêrharde av Summer Isles, og ligg om lag 6 km utanfor vestkysten av Wester Ross.

Dyreliv
Eilean a' Chleirich er eigd og styrt som eit naturreservat av Royal Society for the Protection of Birds. Det har status som Site of Special Scientific Interest og Special Protection Area. Av dyr finn ein spissmus, oter og gråsel. 

Priest Island består av lyngheilandskap og små område med skog. Sjøsprøyt og guano medverkar til eit artsrikt maritimt lyngheilandskp. Øya har den største kolonien av havsvaler i Storbritannia, i tillegg til fleire andre sjøfugl.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Priest Island» frå ,  den 24. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Summer Isles
Tanera Beag

Tanera Be(a)g eller Tanara Beag er ei busetnadslaus øy i Summer Isles nordvest i Skottland. 

Ho heiter Tanara Beag («vesle Tanara») for å skilje ho frå Tanera Mòr, «store Tanara».

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tanera Beag» frå ,  den 24. februar 2010.  
 

Summer Isles
Tanera Mòr

Tanera Mòr (skotsk-gælisk Tannara Mòr) er ei øy i Loch Broom i Indre Hebridane i Skottland. Ho er den største av øyane i Summer Isles og den einaste busette øya i øygruppa. Tanera Mòr er kjend for sine eigne frimerke og som staden der handlinga i boka til Frank Fraser Darling, Island Years, finn stad.

Geografi

Tanera Mòr er rundt 310 hektar stor og det høgaste punktet er Meall Mòr på 124 meter over havet. Berggrunnen på øya består av torridonsk sandstein dekt av torv og beitemark.

Historie
Øya var ei hamn for sildefiske og vart hardt råka då sildeindustrien gjekk dårleg. Det låg to busetnader på øya, Ardnagoine og Garadheancal.

I 1881 var det minst 118 menneske på Tanera Mòr, men alle hadde reist i 1931. Sidan den gong har det berre periodevis vore fast busetnad her. I 2001 budde det fem menneske på øya. Mange av dei gamle hyttene er reonverte og vert i dag nytta som feriehus.

Anlegg og infrastruktur
Det ligg eit anlegg for lakseoppdrett ved Tanera Mòr, fleire feriehus, ein liten segleskule, ein kafe og eit postkontor som har gjeve ut eigne frimerker sidan 1970. Øya har ingen vegar. Det går båt til øya frå Achiltibuie i Wester Ross og Ullapool.

Dyre- og planteliv
Øya har mange forskjellige blomar, sidan det ikkje har vore beite på øya dei siste 25 åra. På nordsida finn ein orkidear og nattfiolar. Det finst ein del oter, kobbe og gråsel, og om sommaren er det mogeleg å sjå brugder og niser. Av fuglar finn ein ærfugl, fiskehegre, skotsk lirype og musvåk.

Bakgrunnsstoff
  Summer Isles website

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tanera Mòr» frå ,  den 24. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Keay, J. & Keay, J. (1994) Collins Encyclopaedia of Scotland. London. HarperCollins. (Entry: Summer Isles)
 

Summer Isles
Am Buachaille

Am Buachaille er ein staur eller vertikal klippeformasjon nær Sandwood Bay i Sutherland i Skottland. Han vart først klatra i 1968 av fjellklatrarane Tom Patey og Ian Clough. Namnet tyder «gjetaren» på skotsk-gælisk.

Bakgrunnsstoff
Early Days on Am Buachaille— skildring av klatringa med bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Am Buachaille» frå ,  den 24. februar 2010.  
 

Staurar
Øyar i Sutherland
Staur i geologi

Staur eller rauk i geologi er ei landform som består av ei bratt og ofte vertikal steinsøyle eller fleire steinsøyler i sjøen nær ein kyst. Klippa har oppstått på grunn av erosjon. Staurar oppstår gjennom kystnær geomorfologi, som er ein naturleg prosess. Tid, vind og sjø er dei einaste faktorane som dannar ein staur. Dei oppstår når bølgjene hamrar på eit nes, trengjer inn i sprekker i berget og etter kvart får neset til bryta saman, slik at frittståande staurar, eller til og med små øyar, står att. Staurar kan òg oppstå på stader utan vatn når naturlege bogar fell saman grunna vinderosjon. Staurar er ofte viktige hekkestader for sjøfugl og mange er populære klatremål.  

Staurar består ofte av horisontale lag med sedimentære eller vulkanske bergartar, særleg kalkstein.

Døme
 The Big Flowerpot, Flowerpot Island i Lake Huron i Canada.
 Three Sisters i Eatonville i Nova Scotia.
 Goat Rock i California i USA.
 Sugar Loaf i Mackinac Island i Michigan i USA.
 Haystack Rock i Cannon Beach i Oregon i USA.
 Old Harry Rocks i Dorset i England.
 The Needles i Isle of Wight i England.
 Am Buachaille i Sutherland i Skottland.
 Ball's Pyramid i Lord Howe-øyane i Australia
 Old Man of Hoy på Orknøyane i Skottland.
 The Twelve Apostles i Victoria på Great Ocean Road i Victoria i Australia
 Percé Rock i Percé Quebec i Canada
 Hopewell Rocks i Hopewell Cape New Brunswick i Canada
 Po Pin Chau i High Island i Hong Kong
 Étretat i Seine-Maritime i Frankrike
 Lange Anna på Helgoland
 Stac an Armin i St Kilda i Skottland
 Stac Dhomnuill Chaim i Lewis i Skottland
 Tri Brata og Sail Rock i Russland
 Les Jumeaux i Hendaye i Frankrike.
 Ko Tapu i Phang Nga Bay i Thailand
 Rockall i Atlanterhavet

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Stack (geology)» frå ,  den 24. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Kystgeografi
Kyst- og havlandformer

an:Mallo
de:Felsnadel
Calbha Beag

Calbha Beag er ei folketom øy i Eddrachillis Bay, utanfor Sutherland i Highland i Skottland.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Calbha Beag» frå ,  den 24. februar 2010.  
 

Øyar i Sutherland
Vidar Nisja

Vidar Nisja () er ein norsk fotballspelar frå Vigrestad i Hå kommune. Han spelar på midtbanen for Sandnes Ulf, men har tidlegare spelt for Bryne fotballklubb og Viking fotballklubb.

Viking-spelarar
Bryne-spelarar
Folk frå Hå
Eilean nan Ròn

Eilean nan Ròn (skotsk-gælisk for 'seløya') er ei øy nær Tongue nord i Sutherland i Skottland. Øya har fått namn etter gråselane som årleg føder hundretals selungar her. Ho er i dag folketom.

Historie

Eilean nan Ròn blei folkesett av leiglendingar som var blitt drivne frå heimane sine under Highland clearances. I 1881 budde det 73 menneske her. Innbyggjarane forlèt øya i løpet av 1930-talet, dei siste tolv i desember 1938. Ein kan sjå ruinar av busetnadane på midten av øya, mellom Mol na Coinnle og Mol Mòr.

Geografi og geologi

Øya er ikkje teknisk sett ein del av Hebridane, sidan ho ligg for langt mot nord. Øya består hovudsakleg av sandstein med bratte klipper i nord og aust, og ein naturleg boge ved Leathad Ballach, som er 50 meter høg og 22 meter brei. Dei høgaste punkta er Cnoc an Loisgein på 76 meter over havet og Cnoc na Caillich på 75 meter over havet. 

Det ligg fleire holmar og småøyar utanfor Eilean nan Ròn. Av desse finn ein tidvassøya Eilean Iosal og bortanfor den, Meall Thailm. I sørvest ligg An Innis. Rabbit Islands ligg i Tongue Bay i sørvest.

Dyreliv
Som namnet viser til, held gråsel til på Eilean nan Ròn. Det kjem hundrevis av sel her om hausten for å føde. Om lag 350 selungar vert fødde kvart år. Det finst òg mykje sjøfugl på øya.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Eilean nan Ròn» frå ,  den 24. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
 

Øyar i Sutherland
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Oldany Island

Oldany Island (tidlegare Oldney Island) er ei busetnadslaus øy i Assynt i Sutherland, nordvest i Skottland. Namnet har norrønt opphav. 

Oldany Island er ei stor tidvassøy sørvest i innløpet til Eddrachillis Bay/Kylescu. Ho har eit areal på to kvadratkilometer og det høgaste punktet er Sidhean nan Ealachan på 104 meter over havet. Handa Island ligg i nord, på andre sida av Eddrachillis Bay; Eilean Chrona ligg i sørvest og Sgeir nan Gall («Arret til nordmannen») ligg i nord.

Busetnaden Oldany ligg like ved øya på fastlandet. Øya har lenge vorte nytta for sauebeite.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oldany Island» frå ,  den 24. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Sutherland
Tidvassøyar i Skottland
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Rabbit Islands

Rabbit Islands eller  Eileanan nan Gall er tre små øyar i Tongue Bay utanfor nordkysten av Sutherland i Skottland. Øyane høyrer til Tongue sokn. Dei er ein populær stad for dykking.

Geografi

Rabbit Islands er forholdsvis flate og smale, og ligg i ei nordaustgåande rekkje langs Tongue Bay. Dei ligg nær Coldbackie, Melness og Talmine på fastlandet, medan øya Eilean nan Ròn ligg i nordaust. 

Rabbit Islands består av sandstein. Jordsmonnet er sandhaldig, og høver godt til å grava gangar i for dei mange kaninane som held til på øyane, og står bak det moderne engelske namnet deira. «Rabbit Islands» tyder 'kaninøyane'. Kaninane blei introdusert til øyane på 1700-talet for kjøtproduksjon. Ein har også brukt øyane som beite til andre husdyr.

Det skotsk-gæliske namnet «Eileanan nan Gall» tyder 'framandøyane'. Namnet skal visa til dei framande vikingane som steig iland øyane, som gjev ei god naturleg hamn.

Den nordlegaste øya heiter Sgeir an Òir, 'gullskjeret'. Visstnok skal eit skip som førte gull til «Bonnie Prince Charlie» ha forlist i nærleiken. Nord på denne øya finst ein naturleg boge kalla Claigeann na Sgeir ('Bjølla på skjeret').

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rabbit Islands, Scotland» frå ,  den 24. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 (1984) AA Illustrated Guide to Britain's Coast. Drive Publications/Automobile Association
 
 

Øyar i Sutherland
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Lest

Lest vart spesielt frå 1500- til 1800-talet bruka som mål for last eller lasteevne i skip.  Ordet kjem via norrønt lest av lågtysk last. Ein lest kan vere eit rommål eller eit mål for masse, og storleiken på lesten varierer med kva for varer som vert lasta.

Som rommål er lesten oftast 12-24 tønner, avhengig av kva slags last som vert ført.  Ein lest på 12 tønner kan ha blitt kalla ein smal lest, mens ein lest på 24 tønner var ein grov lest. 
Som mål for masse er lesten oftast 6-16 skippund (960-2560 kg), avhengig av kva slags last det gjeld.
Som mengdeeining vart ein lest rekna til 14 400 stk. sild, 12 sekker ull eller 144 huder.

Ei jekt kunne gjerne føre 20 til 60 lester, mens mindre farbåtar kunne føre 6-16 lester.

Som mål for lasteevne vart kommerselest brukt frå 1600-talet, og kunne tilsvare 80 norske  kubikkfot, dvs 2,47 m3 eller ei lasteevne på 5200 pund (frå 1769), dvs ca 2600 kg.

I ein avtale mellom Danmark-Noreg og Holland frå 1669 vart det slått fast at lasteevna til alle fartøy skulle målast i trelastlester eller kommerselester, alt etter fraktefarta dei gjekk i.  1 trelastlest skulle tilsvare 0,77 kommerselest. I praksis var tilhøvet meir varierande, og i snitt slik at ein trelast tilsvarte to tredjedels kommerselest.

Frå 1851 vart lasteevna målt i tonn. Ein reell kommerselest skulle tilsvare 2,08 netto registertonn.

Kjelder

Lest i Caplex
Lest i SNL
Kommeselest i SNL
Lest i Norsk historisk leksikon
Jekt i Norsk historisk leksikon
Norsk økonomisk historie 1500-1970 Universitetsforlaget 1979 ISBN 82-00-01921-7

Sjå òg
Lest (fleirtyding)

Gamle måleiningar
Sjøfart
Måleiningar for masse
Måleiningar for volum
Ord frå lågtysk
Ord frå norrønt
Morfologisk modifikasjon

Morfologisk modifikasjon er ein morfologisk operasjon av ein av desse typane:

 Ein endrar på eitt eller fleire fonem i basen.
 Ein endrar eller legg til trykk, aksent eller tone i basen.

Eit døme på type 1 er tilhøvet mellom desse to bøyingsformene av det norske leksemet MANN:

 Bøyingsformer av MANN
 Ubunden, eintal: mann
 Ubunden, fleirtal: menn

Vi endrar vokalen i basen frå a til e for å uttrykkje ubunden og fleirtal.

Eit døme på type 2 er tilhøvet mellom desse to engelske leksema:

 To engelske leksem
 import /ˈɪmpɔːt/ (substantiv) 'import'
 import /ɪmˈpɔːt/ (verb) 'importere'

Vi flytter trykket til siste stavinga for å danne eit verb av eit substantiv.

Litteratur 

 Bye, Patrik, Trond Trosterud og Øystein Vangsnes 2003: Språk og språkvitskap, ei innføring. Oslo: Samlaget.

Lingvistisk morfologi
Øyar i Ytre Hebridane

Ytre Hebridane er ei øygruppe med meir enn 100 øyar og skjer, om lag 70 km vest for det skotske fastlandet. Det er 15 busette øya i denne øygruppa, som òg vert kalla Dei vestlege øyane eller Vestøyane, og i eldre tider Long Isle (skotsk-gælisk An t-Eilean Fada).

Lewis og Harris er den største øya i Skottland og den tredje største av Dei britiske øyane etter Storbritannia og Irland. Ho omfattar Lewis i nord og Harris i sør, som begge ofte vert omtalte som eigne øyar, sjølv om dei heng saman. Den største busetanden på Lewis og i Ytre Hebridane er Stornoway.

Busette øyar
Dei busette øyane i Ytre Hebridane har totalt 26 502 innbyggjarar etter folketeljinga i 2001, og Lewis er den 13. mest folkerike øya i Dei britiske øyane.

Busetnadslause øyar

Dette er ei liste over øyane som har eit areal større enn 25 hektar. Dei fleste av desse øyane var busette ein eller annan gong sidan steinalderen.

Mindre øygrupper
Det ligg fleire mindre øygrupper innanfor Ytre Hebridane. Av desse finn ein:

Sjå òg
Indre Hebridane
 Øyar i Orknøyane
 Øyar i Shetlandsøyane
 Øyar i Firth of Clyde
 Øyar i Firth of Forth
 Øyar i Skottland
 Øyar i Dei britiske øyane
 Rockall

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «List of Outer Hebrides» frå ,  den 25. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Armit, Ian (1998) Scotland's Hidden History. Tempus (in association with Historic Skottland). ISBN 0-7486-6067-4
 "Occasional Paper No 10: Statistics for Inhabited Islands"  (28, november 2003) General Register Office for Scotland. Edinburgh. 
 Haswell-Smith, Hamish. (2004) The Scottish Islands. Edinburgh. Canongate. ISBN 1-84195-454-3
 Hunter, James (2000) Last of the Free: A History of the Highlands og Islands of Scotland. Edinburgh. Mainstream. ISBN 1840183764
 Mac an Tàilleir, Iain (2003) Placenames/Ainmean-àite le buidheachas (pdf). Pàrlamaid na h-Alba.
 Maclean, Charles (1977) Island on the Edge of the World: the Story of St. Kilda. Edinburgh. Canongate. ISBN 0903937417
 Ordnance Survey (2009) "Get-a-map". 
 Murray, W.H. (1973) The Islands of Western Skottland. London. Eyre Methuen. ISBN 0413303802
 Thompson, Francis (1968) Harris and Lewis, Outer Hebrides. Newton Abbot. David & Charles. ISBN 0715342606
 

Ytre Hebridane
Øyar i Skottland
Baleshare

Baleshare (skotsk-gælisk Baile Sear) er ei flat tidvassøy i Ytre Hebridane i Skottland.  

Baleshare ligg sørvest for North Uist. Økonomien og samfunnet nøyt godt av ei vegfylling som vart bygd til øya i 1962. Den 350 meter lange vegfyllinga vart bygd av William Tawse Ltd. Øya er særs flat samanlikna med resten av Hebriadne, og er berre 12 meter over havet på det høgaste. Ho er òg kjend for dei lange sandstrendene. I 2001 budde det 49 menneske på øya i dei to busetnadane Samhla og Teananachar. 

Namnet på dei to grendene tyder «austgarden» og «austbyen». «Vestbyen» kan ein gong ha eksistert vest på Baleshare, men vestsida av øya vart vaska bort på 1500-talet, og det var då mogeleg å gå over til Monach Islands ved lågvatn. Monachs-øyane ligg 15 km mot vest. Ei anna soge fortel at det ein gong var ei landbru over til Kirkibost, 100 meter mot nord. 

Det er funne spor etter to førhistoriske busetnader, med restar av eit sirkelforma steinhus og delar av keramikk, bein og metall. Som med andre stader i området er dei truga av kysterosjon.

Bakgrunnsstoff 

Bilete av erosjon på Baleshare

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Baleshare» frå ,  den 25. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Ytre Hebridane
Tidvassøyar i Skottland
Barra

Barra (skotsk-gælisk Barraigh, Eilean Bharraigh) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Innbyggjarane er hovudsakleg gælisktalande og bortsett frå den nærliggande Vatersay er ho den sørlegaste av dei busette øyane i øygruppa.

Geografi 

I 2001 hadde øya 1078 innbyggjarar. Ho har eit areal på 58,75 kvadratkilometer og den største landsbyen er Castlebay (Bàgh a' Chaisteil). Barra har i dag vegsamband til naboøya Vatersay (Eilean Bhatarsaigh) via ei vegfylling.

Vestsida av øya har kvite sandstrender med skjelsanddekt machair bakom. På austsida finn ein fleire berglendte viker. Barra har vakker natur, mange sjeldne planter og rikt dyreliv.

Kisimul Castle ved Castlebay ligg ved i bukt på øya og har slik gjeve landsbyen namnet sitt.

Andre stader på øya er ruinane av ei kyrkje og eit museum ved Cille Bharra, fleire festninga frå jernalderen og seinare strukturar som er grave ut.

Historie 
MacNeil-klanen har sterke band til Barra og hevdar dei er etterkomarar etter O'Neill-familien frå Ulster.

Alexander av Islay gav øya til MacNeill-klanen i 1427. Klanen hadde øya fram til 1838, då Roderick MacNeil, den 40. høvdingen i klanen, selde ho til oberst Gordon of Cluny. Gordon dreiv dei fleste innbyggjarane bort frå øya for å nytte ho til sauehald. Mange av innbyggjarane flytta då til fastlandet, Australia, New Zealand, USA og Canada. Barra kom tilbake til MacNeill-familien i 1937. I 2003 tok staten over øya, og ho vil verte gjeven attende til øybuarane om dei nokon gong krev det.

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Lokal musikk frå Barra
 Utforsk Isle of Barra
 Isle of Barra
 Barra destilleri

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Barra» frå ,  den 25. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Ytre Hebridane
Bayble Island

Bayble Island (skotsk-gælisk Eilean Phabail) er ei folketom øy sør for Eyehalvøya på Lewis i Ytre Hebridane i Skottland. 

 
Bayble Island ligg sør i Bayble Bay (Pabail Bay). Ho består av to øyar (Eilean Mòr Phabaill og Eilean Beag Phabaill), men ser ut til å vere ei enkelt øy frå alle retningar. Grendene Upper og Lower Bayble ligg oppfor øya og bukta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bayble Island» frå ,  den 25. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Ytre Hebridane
Lewis
Benbecula

Benbecula (skotsk-gælisk Beinn nam Fadhla) er ei øy i Ytre Hebridane vest for Skottland. I 2001 hadde øya 1249 innbyggjarar. Dei fleste av desse er katolikkar.

Geografi 

Øya ligg mellom øyane North Uist og South Uist, og har vegsamband til begge to. Benbecula lufthamn på øya har dagleg flysamband til Glasgow, Stornoway og Barra. 

Den største landsbyen på Benbecula er Balivanich (Baile a' Mhanaich, tyder «Munkebyen»), nordvest på øya. Det er det adminsitrative senteret for dei tre øyane. Andre landsbyar er Craigstrome i aust. I motsetnad til den frodige vestsida av øya, består austsida av lyngheier, myrer og fleire viker og fjordar. Craigstrome nær Ruabhal er det høgaste punktet på Benbecula med 124 meter over havet. 

I landsbyen Lionacleit ligg den største vidaregåande skulen på Uist-øyane, samt eit symjebasseng, ein kafe, idrettsanlegg, eit lite museum og eit bibliotek. Like ved ligg Lionacleit-delen av Lews Castle College. 

Creagorry ligg sør på øya, nær vegen over til South Uist. Borve Castle ligg sørvest på øya.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Benbecula» frå ,  den 25. februar 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Utforsk Benbecula
 Undiscovered Scotland om Benbecula

Øyar i Ytre Hebridane
Berneray

Berneray (skotsk-gælisk Beàrnaraigh na Hearadh, norrønt Bjarnarey) er ei øy i Sound of Harris i Skottland. Ho er i av femten busette øyar i Ytre Hebridane. Ho er kjend for den rike og fargerike historia, som har trekt til seg mykje turisme. 

Øya har eit areal på 10,1 kvadratkilometer og det høgaste punktet på Berneray er Beinn Shlèibhe på 93 meter over havet, medan Borve Hill er 85 meter over havet. Det er funne spor etter busetnad på Berneray frå bronsealderen og kanskje tidlegare. Her finst fleire gamle heilage stader, steinsirklar, spor etter vikingbusetnader og historiske bygningar som er fleire hundre år gamle.

Namnet Berneray kjem frå norrønt og tyder «Bjørnøya».

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Berneray» frå ,  den 25. februar 2010.

Bakgrunnsstoff
Isle of Berneray

Panoramabilete av Berneray Beach  (krev QuickTime)

Øyar i Ytre Hebridane
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Boreray ved North Uist

Boreray (skotsk-gælisk Boraraigh) er ei øy med ein innbyggjarar, 2 km nord for North Uist i Ytre Hebridane i Skottland.

Øya er dominert av Loch Mòr.

Historie

Øya har vore busett sidan førhistorisk tid. Frå 1400-talet var ho eigd av MacLean-klanen. MacLean-familien forlet Boreray rundt 1810 og øya vart delt inn i tjue bruk for leiglendingar. Folketalt voks raskt og i 1841 hadde øya 181 innbyggjarar. 

Overdyrking og dårlege år for tang og tare-handelen gjorde at folketalet fall gradvis. I 1923 vart øya evakuert etter ønske frå øybuarane. Ein familie vart verande att fram til 1960-åra, då ho vart fråreist. I 1999 starta ein bonde å dyrke opp at øya.

Bakgrunnsstoff
Nettsida til Boreray

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Boreray, North Uist» frå ,  den 25. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Ytre Hebridane
Calvay

Calvay (skotsk-gælisk Calbhaigh) er ei folketom øy i Sound of Eriskay i Ytre Hebridane i Skottland. 

Det var her skipet SS «Politician» gjekk på grunn med ei whisky-last i 1941. Dette gav Compton MacKenzie inspirasjon til romanen hans Whiskey Galore frå 1947. 

Ei anna øy med same namn ligg ved innløpet til Loch Boisdale utanfor South Uist, om lag 6 km lenger nord. På denne øya står eit fyr og ruinane av eit gammal slott kalla Castle Calvay/Caisteal Calbhaigh.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Calvay» frå ,  den 25. februar 2010.  
 

Øyar i Ytre Hebridane