alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Matematikk

Matematikk kan lettfatteleg seiast å vera læra om generaliseringar kring tal og rom; aritmetikk, algebra, geometri, topologi og så vidare. Med ein moderne definisjon er matematikk læra om strukturar på mengder. Med ein struktur meiner ein då eit system av samband mellom element i ei mengd, definert ut frå binære operasjonar og ein del aksiom. 

I matematikk skil me ofte mellom teoretisk matematikk og praktisk matematikk. Førstnemnde tek for seg matematikken i seg sjølv, medan sistnemnde tek for seg bruk av matematikk innanfor fleire andre fagfelt, mellom anna fysikk, økonomi, samfunnsvitskap og biologi.

Matematikk har sitt eige symbolspråk, matematisk språk, som er rimeleg likt og forståeleg for matematikarar i alle land.

Matematikken sitt grunnlag 
 Matematisk filosofi
 Matematikkhistorie
 Matematisk teori
 Matematisk logikk
 Mengdelære

Matematikkemne 
Tradisjonelt vert matematikkemna delt inn i tre greiner: Geometri, algebra og analyse. Denne inndelinga er svært skjematisk i forhold til moderne matematikk, der dei tre kategoriane har smelta saman, mellom anna gjennom analytisk geometri. Likevel vil me her stort sett følgja den klassiske inndelinga.

Diskret matematikk 
Diskret matematikk er eit samlenamn for alle matematiske emne som handlar om endelege prosessar, særleg innanfor heiltala. Desse matematiske emna er spesielt relevante innanfor informasjonsteknologi. 

 Matematisk logikk
 Mengdelære
 Kombinatorikk
 Grafteori
 Algoritmar
 Talteori
 Aritmetikk
 Algebraiske strukturar

Analyse 
Analyse er den delen av matematikk som handlar om uendelege prosessar, det vil seia prosessar som gjer nytte av grenseverdisetningar.

Geometri 

Geometri/Topologi

Matematisk statistikk 

Sannsynsrekning

Matematisk statistikk

Andre emne 
 Matematikkonkurransar
 Abelprisen
Stamsund

Stamsund er ein tettstad i Vestvågøy kommune i Lofoten i Nordland. Han har rundt 1000 innbyggjarar, og er eit viktig fiskevær med Norway Seafoods (tidlegare J.M. Johansen) og Havfisk (tidlegare Lofoten trålrederi) som viktigaste verksemder. 
 

Stamsund er òg stoppestad for Hurtigruta.

Stamsund har eit stort kulturliv med to frie teatergrupper, Nordland dukketeaterverkstad, kunstgalleri og fleire kunstnarar.

Hurtigruteanløp i Nordland
Fiskevær i Nordland
Tettstader i Nordland
Stamsund
1787

1787 (romartal MDCCLXXXVII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 Freetown i dagens Sierra Leone blei grunnlagd som ein britisk koloni for frisette slavar.
 11. januar: Uranusmånane Oberon og Titania blei oppdaga av William Herschel.

Noreg

Fødde 

 16. mars: Georg Ohm, tysk fysikar
 18. november: Louis Daguerre, fransk oppfinnar som skapte daguerrotypiet.

Døde 

 28. mai: Leopold Mozart, austerriksk komponist og musikklærar, far til Wolfgang Amadeus Mozart
 20. juni: Carl Friedrich Abel, tysk gambespelar og klassisistisk komponist
 15. november: Christoph Willibald Gluck, tysk komponist
Ja, vi elsker dette landet

«Ja, vi elsker dette landet», stundom forkorta til «Ja, vi elsker», er nasjonalsongen til Noreg. Han vart dikta av Bjørnstjerne Bjørnson i 1859 og tonesett av fetteren hans, Rikard Nordraak.

«Ja, vi elsker» vart einrøystes vedteke i Stortinget som den offisielle nasjonalsongen i Noreg den 11. desember 2019. Dette var 155 år etter at han fyrst vart brukt i statleg samanheng under femtiårsjubiléet til den norske grunnlova.

Soge 

Den fyrste versjonen av teksten skreiv Bjørnson under ei vitjing hjå Michael Krohn i heimen hans på Wernersholm i Bergen i 1859. Denne versjonen vart trykt i Aftenbladet 1. oktober same året. Den endelege versjonen som har åtte strofer, vart trykt i Bjørnsons Digte og sange frå 1870. Musikken er av Rikard Nordraak som 21 år gamal skreiv ein mannskorsong. Denne vart framført offentleg fyrste gongen på Eidsvoll i 1864 av 24 mannssongarar (12 frå Den norske Studentersangforening, 8 frå Handelsstandens Sangforening og 4 frå Kristiania Haandverker Sangforening) i høve 50-års-jubileet for grunnlova. Seinare same dag vart songen framført i Kristiania, frå «Aulatrappa», hovudtrappa framfor Universitetet i sentrum. Eit mannskor på vel 200 songarar gledde ved dette høvet fleire tusen tilhøyrarar. Med det var tradisjonen med korsong frå Aulatrappa på 17. mai innleidd.

«Ja, vi elsker» vart umåteleg populær, og utkonkurrerte med eitt slag Bjerregaards «Sønner av Norge» som nasjonalsong.

Oftast syng ein den fyrste og dei to siste strofene. Men somme stader er det god tradisjon å syngje alle åtte.

Songen er blitt kalla ei «identitetsskapande historiebok i miniatyr»:
Med sitt fedrelandsdikt har Bjørnson skapt en fortelling om hva som kan bidra til å utvikle nasjonens identitet og styrke innbyggernes fedrelandssinn. Forbilder finnes selvsagt i andre nordiske nasjonalsanger, men «Ja, vi elsker» skiller seg ut gjennom sine pregnante bilder, sitt enkle ordvalg og sin dempete karakter, uten selvros. På mange måter er sangen en historiebok i miniatyr: De tre første strofene uttrykker kjærlighet til land og folk og minner om hvordan historiens konger og hærførere, og like ens menige kvinner og menn i bygd og by har beskyttet sitt fedreland. Ikke bare heltene er i fokus,
men like mye, eller mer, de mange fra de «tusen hjem».

Tekst 
Tekst: Bjørnstjerne Bjørnson,
Melodi: Rikard Nordraak

Kjelder

Litteratur 
 Jon Gunnar Jørgensen, Anne Jorunn Kydland Lysdahl og Vigdis Ystad 2002: Historien om Ja, vil elsker

Bakgrunnsstoff 

 Lytt til nasjonalsangen hjå national-anthems.net
 «Ja vi elskar Ja vi elsker» (Klassekampen)
 http://www.youtube.com/watch?v=B4RktQxbZkQ – sunge a cappella av Det Norske Solistkor i Oslo rådhus
 http://www.youtube.com/watch?v=LUtiIMZIVOU

Bjørnstjerne Bjørnson
Nasjonalsongar
Norske fedrelandssongar
1859
Fuge

Ein fuge er eit kontrapunktisk musikkstykke i minst to uavhengige stemmer. Stykket tek til ved at ei av stemmane speler eit kort tema åleine. Så tek ei annan stemme opp temaet, medan den første speler eit kontrapunktisk akkompagnement. På same vis kan fleire stemmar koma inn, ei etter ei, og fugen utviklar seg ved at alle stemmene tek opp materialet på ulikt vis.

Namnet fuge kjem frå italiensk fuga som tyder 'flukt'. Det finst variantar som fughetta (ein liten fuge) og fugato (eit fugeaktig verk som ikkje nødvendigvis følgjer alle reglane).

Musikkformer
Germanske språk

Dei germanske språka er ei grein av den indoeuropeiske språkfamilien, dei går attende til eit felles opphavsspråk, urgermansk, eit språk som vart snakka i det som i dag er sørlege Skandinavia og nordlegaste delar av Tyskland. Dei fleste talarane av germanske språk bur i dag med andre ord utanfor det opphavlege språkområdet.

Inndeling av den germanske språkfamilien 

Inndelinga av den germanske språkfamilien er omstridd. Familien består av tre språkgreiner, aust-, nord- og vestgermansk. Usemja går på om femilien vart delt i tre ulike språkgreiner, eller om han først vart deit i ei austleg og ei vestleg grein, der den vestlege greina seinare vart delt i nord- og vestgermansk.

 Austgermansk (frå gotisk)
 Krimgotisk (døydde ut på 1800-talet)
 Vandalisk (utdøydd)
 Burgundisk (utdøydd)
 Nordgermansk (frå norrønt og før det urnordisk):
 Vestnordisk
 Islandsk
 Færøysk
 Jamska (tala i Jämtland, Sverige)
 Norn (utdøydd)
 Norsk (nynorsk)
 Rodi («fantespråk» på Vestlandet)
 Austnordisk («skandinavisk»)
 Dansk
 Norsk (bokmål)
 Romani rakripa («taterspråk» i Trøndelag, på Austlandet og i Sverige)
 Svensk
 Vest-germansk
 Høgtysk
 Tysk
 Mellomhøgtysk (òg middelhøgtysk)
 Aust-mellomhøgtysk
 Moderne tysk (Hochdeutsch)
 Luxemburgsk
 Vest-mellomhøgtysk
 Pennsylvania-tysk (tala av Amish og andre grupper i Pennsylvania)
 Overtysk (oberdeutsch)
 Alemannisk
 Schwabisk
 Sveitsartysk
 Walser
 Colonia tovar el. Alemán coloneiro (tala i Venezuela)
 Bayersk-austerriksk
 Bayersk
 Simbrisk
 Huttertysk (tala i Canada)
 Mócheno
 Langobardisk (utdøydd)
 Jiddisch
 Frisisk
 Lågtysk
 Lågfrankisk
 Nederlandsk
 Afrikaans
 Lågsaksisk
 Standard låg-saksisk
 Plattysk (lågtysk/nedertysk)
 Angelsaksiske språk
 Engelsk (frå angelsaksisk (tysk), med seinare innverknad frå fransk)
 Skotsk

Litteratur 
 

 
Indoeuropeiske språk
Orgel

Orgel er ei samnemning for ymse musikkinstrument. 

I eit pipeorgel er ljodkjelda piper av tre eller metall. Pipeorgelet vert stundom kalla kyrkjeorgel, av di ein oftast finn det i kyrkjer, men det vert òg nytta i enkelte synagoger og i verdslege bygg (til dømes konserthus, kinoar og pizzastover).

Eit trøorgel (og kalla pumpeorgel og harmonium) har ikkje piper, men frie tunger som i eit trekkspel. Trøorgelet var særs vanleg i bedehusa og i skulane før pianoet overtok på 1960-talet.

Hammond-orgelet vart opphavleg utvikla som ei erstatning for pipeorgelet, men er i dag mest nytta i populærmusikken.

Den sovjetiske rakettutskytingsbilen Katyusha var under den andre verdskrigen kjend som stalinorgel av dei tyske soldatane.

Musikkinstrument
Torálesing

Torálesing (hebraisk קְרִיאַת תּוֹרָה qərī’at tōrā el. קִרְיַת תּוֹרָה qirjat tōrā) er ein term for offentleg resitasjon av Toráen (Mosebøkene) i synagogen.

Ein del av Toráen, ein parasjá, blir lesen kvar veke. Det er 54 ulike parasjijót (eintal: parasjá), éin for kvar av dei 54 vekene i jødiske skotår. I kortare år, som berre har 50 veker, slår ein saman nokre av dei kortare parasjijót.

‘Alijjá 
Det å bli kalla opp for lesinga av eit avsnitt frå Toráen blir kalla ein ‘alijjá. Dette ærerike oppdraget blir delt mellom fleire menneske. På vanlege kvardagar med torálesing, det vil seie måndagar (eller evt. tysdagar i spesielle fall) og torsdagar, har ein tre ‘alijjót. Det første ‘alijjáen blir alltid gjeven til ein kohén om nokon slik er til stades; den andre blir gjeven til ein levitt; og den tredje blir alltid gjeven til ein «jisraél», det vil seie ein jøde som verken er kohén eller levitt. På høgtidsdagar er det fleire ‘alijjót, og på sjabbát er det heile sju av dei. Alle ‘alijjót etter dei tre første blir normalt gjevne til «jisraél». Dei som feirar ei stor hending i livet sitt, som bryllaup eller barnefødsel, blir gjerne kalla opp for ein ‘alijjá.

Ba‘al koré 
I riktig gammal tid var det skikken dei fleste stader at alle som vart kalla opp til ein ‘alijjá las bolken sjølv. Denne skikken finst framleis i nokre tradisjonar, men dei fleste stader er det no slik at det finst ein eigen ba‘al koré som les alle bolkane, medan dei som har ‘alijjá følgjer med i teksten og les signingane føre og etter. I egalitære synagogar er det òg vanleg å ha ei ba‘alat koré — ein kvinneleg lesar.

Bar misvá 

Den første lesinga frå Toráen er ei viktig hending i livet til ein jødisk gut og blir feira som bar misvá. I egalitær jødedom (t.d. konservativ jødedom, rekonstruksjonistisk jødedom og reformjødedom) blir bat misvá-feiringa for jenter oftast markert på same vis.

Bat misvá

Simhat Torá 
På festdagen simhat Torá les ein den siste delen av Toráen og fortset vidare til det første avsnittet av byrjinga, for å vise at Toráen er ein slutta sirkel som ikkje tek slutt. Denne dagen fell på den 23. tisjré, om lag tre veker etter den jødiske nyårsfeiringa rosj hasjaná.

Bakgrunnsstoff 
 «Miqra» — ein nettstad for torálesing under oppbygging i Wikicities.

Jødisk utøving
Torá
Lesing
1701

1701 (romartal MDCCI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein tysdag.

Hendingar

Utlandet 

12. januar: Friesland, Groningen og dei protestantiske kantonane i Sveits tok i bruk den gregorianske kalenderen.
18. januar: Kurfyrstedømet Brandenburg-Preussen blei til Kongeriket Preussen då kurfyrsten Fredrik III blei utropt til konge med namnet Fredrik I. Preussen overtok Brandenburg si stilling i det tysk-romerske riket og bestod no av Markgrevskapet Brandenburg, Pommern og Austpreussen med Berlin som hovudstad. 
8. mars: Fyrstedømet Mecklenburg-Strelitz blei skapt.
9. mars: Safavidestyrkar trekte seg tilbake frå Basra etter ein tre år lang okkupasjon.
12. mai: Drenthe tok i bruk den gregorianske kalenderen.
 4. august: Den store freden i Montreal blei underskriven av representantar for Ny-Frankrike og 40 First Nations-grupper.

Noreg 
 Folketeljing i Noreg.

Fødde 

 6. april: Herman Løvenskiold, norsk godseigar og jernverkseigar
 7. mai: Carl Heinrich Graun, tysk komponist og songar 
 27. april: Karl Emmanuel III av Sardinia, konge
 4. juni: Nicolai Eigtved, dansk arkitekt 
 19. juni: François Rebel, fransk komponist
 22. september: Anna Magdalena Bach, tysk songar
 27. november: Anders Celsius, svensk oppfinnar og astronom

Døde 

 23. mai: Anne Hilarion de Costentin de Tourville, marskalk av Frankrike
 2. juni: Madeleine de Scudéry, fransk romanforfattar
 16. september: Jakob II av England, engelsk-irsk-skotsk konge

Kjelder
1702

1702 (romartal MDCCII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein onsdag.

Hendingar

Pågåande konfliktar
 Den store nordiske krigen (1700–1721). Svenske styrkar gjekk til åtak på Polen-Litauen.
 Den spanske arvefølgjekrigen (1701–1714)

Utlandet 

 9. januar:  Den store nordiske krigen. Slaget ved Errastfer mellom svenske og russiske styrkar enda med russisk siger. 600 svenske soldatar blei drepne eller fanga. 
 8. mars: Vilhelm III av Storbritannia døydde. Prinsesse Anne Stuart blei utnemnd til dronning Anne av England, Skottland og Irland.
 19. juli:  Den store nordiske krigen. Slaget ved Kliszów enda med svensk siger over styrkar frå Polen-Litauen og Sachsen.
 September-oktober  Den store nordiske krigen:  Slaget ved Nöteborg i Ingermanland enda med russisk siger over svenskane, kapitulasjon og tap av festninga for dei svenske styrkane.

Noreg 
 19. mai: Bybrann i Bergen, den mest omfattande i historia til byen.

Fødde 

 27. februar: Johann Valentin Görner, tysk komponist
 15. august: Francesco Zuccarelli, italiensk målar

Døde 

 17. februar : Peder Syv, dansk språkforskar, folkeminnesamlar og prest
 17. september: Olof Rudbeck d.e., svensk naturforskar
1703

1703 (romartal MDCCIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 30. januar: 47 roninar (herrelause samuraiar) drap daimyo Kira Yoshinaka i hemn over sin tidlegare herre Asano Naganori. Alle 47 tok deretter liva sine ved seppuku, rituelt sjølvmord, den 20. mars.

 27. mai: St. Petersburg i Russland blei grunnlagt.
 23. august: Mustafa II av Det osmanske riket blei avsett ved Edirne-hendinga.
 19. november: Mannen med jernmaska døydde i Bastillen.
 24. november–2. desember: Den store stormen i 1703, ein atlanterhavsorkan, skapte store øydeleggingar i Sør-England og Den britiske kanalen. Oppimot 8 000 døydde, hovudsakleg til sjøs.
 27. desember: Portugal og England underteikna Methuen-traktaten, også kjend som «portvinavtalen]]», om militært og økonomisk samarbeid mellom landa.
 28. desember: Ahmed III blei ny sultan av Det osmanske riket.

Fødde 

 5. februar: Gilbert Tennent, irsk-fødd religiøs leiar
 23. mars: Cajsa Warg, svensk kokebokforfattar
 5. mars (ny stil): Vasilij Trediakovskij, russisk diktar
 17. juni: John Wesley, engelsk forkynnar, grunnleggjar av metodismen
 23. juni: Marie Leszczyńska, polsk-fødd fransk dronning
 29. september: François Boucher, fransk målar
 28. oktober: Antoine Deparcieux, fransk matematikar

Døde 

 26. mai: Samuel Pepys, engelsk dagbokskrivar
 14. oktober: Thomas Kingo, dansk salmediktar
 30. november: Nicolas de Grigny, fransk organist og komponist

Ukjend dato
 Kong Phetracha av Ayutthaya
1704

1704 (romartal MDCCIV) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit skotår som byrja på ein fredag.

Hendingar

Pågåande konfliktar
 Den store nordiske krigen (1700–1721)
 Den spanske arvefølgjekrigen (1701-1714)
 Borgarkrigen i Polen (1704–1706)

Utlandet 

 24. april: Den første jamlege utgjevne avisa i Britisk Nord-Amerika, The Boston News-Letter, byrja koma ut.
 12. juli: Stanisław I Leszczyński blei utropt til polsk konge.
 13. august: Den spanske arvefølgjekrigen. Slaget ved Blenheim

 Astronomen Ole Rømer grunnla Observatorium Tusculanum i Vridsløsemagle.

Noreg 
 Kong Frederik IV vitja Kongsberg i juni og byrja ein skikk som framleis varer ved; å hogga inn kongelege monogram i Håvet.

Fødde 

 28. februar: Louis Godin, fransk astronom
 31. juli: Gabriel Cramer, sveitsisk matematikar
 5. september: Maurice Quentin de La Tour, fransk målar
 29. oktober: John Byng, britisk krigførar
 29. desember: Martha Daniell Logan, amerikansk botanikar

Døde 

25. februar: Isabella Leonarda, italiensk komponist
 17. april: Ulrik Frederik Gyldenløve, dansk statthaldar
 3. mai: Heinrich Ignaz Biber, bøhmisk musikar
 28. oktober: John Locke, engelsk filosof

Kjelder
1705

1705 (romartal MDCCV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein sundag.

Hendingar 

 16. juli: Slaget ved Gemauerthof under Den store nordiske krigen, der ein svensk armé under generalmajor Adam Ludvig Lewenhaupt sigra over ein russisk armé under feltmarskalk Boris Sjeremetjev.
 18. november: Den store nordiske krigen. Sverige og Polen slutta fred i Warszawa.

Fødde 

 27. februar: Peter Artedi, svensk biolog, grunnleggar av iktyologien.
 6. juli: Louise de Ramezay, kanadisk godseigar
 19. september: Marguerite-Antoinette Couperin, fransk musikar
 31. oktober: Pave Klemens XIV, fødd Lorenzo Ganganelli, pave 1769-74.
 9. desember: Faustina Pignatelli, italiensk matematikar

Døde 

 12. januar: Luca Giordano, italiensk målar
 5. februar: Philipp Jacob Spener, tysk teolog
 5. mai: Keisar Leopold I av Det tysk-romerske riket
 16. august: Jakob Bernoulli, sveitsisk matematikar
 30. november: Katarina av Braganza, dronning av England, Skottland og Irland 1662–1685 (gift med Karl II)

Kjelder
1706

1706 (romartal MDCCVI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein måndag.

Hendingar

Utlandet 
 3. februar: Slaget ved Fraustadt i Den store nordiske krigen
 23. mai: Slaget ved Ramillies i den spanske arvefølgjekrigen gav ein avgjerande engelsk-nederlandsk siger.
 14. september: Den store nordiske krigen. Sverige og August den sterke slutta fred i Altranstädt, der August sa frå seg alle krav på den polske krona.

Fødde 

 17. januar: Benjamin Franklin, amerikansk politikar, forfattar og  oppfinnar
 28. januar: John Baskerville, britisk fontstøypar
 6. mars: George Pocock, britisk admiral
 24. april: Giovanni Battista Martini, taliensk musikar
 10. juni: John Dollond, engelsk optikar
 18. oktober: Baldassare Galuppi, italiensk komponist
 17. desember: Émilie de Châtelet, fransk matematikar

Døde 

 10. januar: Luisa Roldán, spansk bilethoggar
 3. mars: Johann Pachelbel, tysk toneskapar
 2. juli: Beatriz Kimpa Vita, leiar for ei religiøs rørsle i kongedømmet Kongo.
1707

1707 (romartal MDCCVII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normal som byrja på ein onsdag i den 11 dagar seinare julianske kalenderen. Den svenske kalenderen låg ein dag framfor den julianske og ti dagar etter den gregorianske, slik at 1707 var eit normalår som byrja på ein tysdag.

Hendingar 
Pågåande konfliktar: Den store nordiske krigen (1700-1721), den spanske arvefølgjekrigen (1701-1714).

Utlandet 
  1. januar: Johan V blei krona til konge av Portugal og Algarve i Lisboa.
16. januar: Unionslovane (Acts of Union) for unionen mellom England og Skottland blei vedtekne av Det skotske parlamentet etter å ha blitt vedtekne av Det engelske parlamentet tidlegare. 
 26. mars: Det skotske parlamentet blei oppløyst og Skottland gjekk i union med England.
22. oktober: Ulukka ved Scilly-øyane. Fire britiske marineskip gjekk på skjær ved Scilly-øyane på grunn av navigasjonsfeil. Over 1400 sjømenn omkom, mellom dei admiral Cloudesley Shovell. 
28. oktober: Hōeijordskjelvet i Japan, det største jordskjelvet i japansk historie fram til 2011.

Fødde 

 15. april: Leonhard Euler, sveitsisk matematikar
 22. april: Henry Fielding, britisk forfattar
 23. mai: Carl von Linné, svensk naturforskar, lege, biolog, botanikar og forfattar

Døde 

 3. mars: Aurangzeb, stormogul av Mogulriket
 9. mai: Dietrich Buxtehude, tysk toneskapar
 17. august: Petter Dass, norsk prest og diktar
1708

1708 (romartal MDCCVIII) var eit skotår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein torsdag i den 11 dagar seinare julianske kalenderen. I den svenske kalenderen, som låg ein dag framfor den den julianske og ti dagar etter den gregorianske kalenderen, var året eit skotår som byrja på ein onsdag.

Hendingar

Utlandet 
28. januar: Den svenske hæren tok Grodno i austlege Polen.
4. juli: Svenskane sigra over russarane i slaget ved Holowczyn. Dette var den siste av dei større sigrane til Karl XII.
 28. september: Russarane under Peter den store slo svenskane i slaget ved Lesnaja.
 Den store frosten tok til

Noreg 
 Visestatthaldaren Frederik Gabel døydde 21. juni og embetet blei teke over av Johan Vibe.
 2. august: Bybrann braut ut i Trondheim. Heile byen, bortsett frå bryggene og Sanden, brann.
 10. oktober: Ein bybrann i Christiania medførte at 60 sjø- og pakkbodar og 40 bustadhus brann ned.

Fødde 

 9. september: Paul Egede, grønlandsk misjonær
15. november: William Pitt den eldre, britisk statsminister
 8. desember: Frans I Stefan av Det tysk-romerske riket
15. november: William Pitt den eldre, britisk statsmann

Døde 

 7. oktober: Guru Gobind Singh, den tiande sikh-guruen.
 8. november: Jørgen av Danmark og Norge, britisk dronninggemal
17. november: Ludolf Bakhuizen, tysk-nederlandsk målar
22. desember (11. november): Prinsesse Hedvig Sophia av Sverige

Kjelder
1709

1709 (romartal MDCCIX) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein fredag.

Hendingar

Pågåande konfliktar
Den store nordiske krigen (1700-1721) 
Den spanske arvefølgjekrigen (1701-1714)

Utlandet 
 Slaget ved Poltava i Den store nordiske krigen

Noreg

Fødde 

 2. januar: Teresia Constantia Phillips, britisk memoarskrivar
 29. desember: Elisabet av Russland, statsleiar

Døde 

 2. april: Baciccia, italiensk målar
 7. desember: Meindert Hobbema, nederlandsk målar
1710

1710 (romartal MDCCX) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein laurdag.

Hendingar

Pågåande konfliktar
Den store nordiske krigen (1700-1721) 
Den spanske arvefølgjekrigen (1701-1714)

Utlandet 
 28. februar: Slaget ved Helsingborg i Den store nordiske krigen (Sverige)

Noreg 
 Visestatthaldaren Johan Vibe døydde 20. februar og embetet blei teke over av Waldemar Løvendal.

Fødde 

 4. januar: Giovanni Battista Pergolesi, italiensk toneskapar
 15. februar: Ludvig XV av Frankrike, konge
 15. april: Marie Camargo, fransk dansar

Døde 

 19. september: Ole Christensen Rømer, dansk astronom
 3. november: Maria de Croll, svensk songar
1711

1711 (romartal MDCCXI)

Hendingar

Pågåande konfliktar
Den store nordiske krigen (1700-1721) 
Den spanske arvefølgjekrigen (1701-1714)

Utlandet 
 14. oktober: Etter å ha drepe Tewoflos blei Yostos keisar av Etiopia.

Noreg

Fødde 

 7. mai: David Hume, skotsk filosof
 19. august: Edward Boscawen, britisk sjøkrigar
 25. september: Keisar Qianlong av Kina

Døde 

 17. april: Josef I av Det tysk-romerske riket, keisar