Carl Peter Thunberg

Carl Peter Thunberg () var ein svensk botanikar, lærling til Carl von Linné.

Liv 

Carl Peter Thunberg var fødd i Jönköping som son av bokhaldaren Jean Thunberg og Margareta Starkman. Han gifta seg i 1784 med Brita Charlotta Ruda.

Thunberg studerte ved Uppsala universitet der han studerte medisin og filosofi, og gjekk ut i 1772 med ei avhandling om isjias. Gjennom tilrådingar frå Linné fekk Thunberg stipend for å studere i Amsterdam og Paris i 1770, der han vart kjent med botanikaren Johan Burman og son hans, Nicolaus Laurentius Burman. Gjennom desse kjennskapa kunne i 1772 han reise for Nederlanda si rekning i 1775 til Japan via Sør-Afrika og Java, og tok derfor teneste i Det nederlandske austindiakompaniet som kirurg, då Japan berre tok imot nederlendarar. Tolkane i Japan var legar som han sjølv, noko som gjorde at han òg hadde eit medisinsk utbytte av reisa. 

I 1776 hadde Thunberg fått nok av den strenge overvakinga han var utsett for i Japan og reiste attende til Holland. På reisa vitja han mellom anna Ceylon (Sri Lanka) og gjorde viktige planteinnsamlingar. Før han hadde kome attende fekk han melding om at han var blitt utnemnd til Carl von Linné d.y. sin etterfølgjar som botanices demonstrator ved Uppsala universitet. Han kom attende til Holland i 1778, og etter eit besøk i London, kom han heim til Sverige i mars 1779. I nesten femti år skulle han vere verksam som lærar og professor i Uppsala. Han var leiar av 66 vitskaplege samfunn (mellom anna Svenska Vetenskapsakademien frå 1776).

Reisene og samlinga av planter og andre saker, gav opphav til meir enn 300 skrifter innan etnografi, botanikk og språkvitskap. I tillegg skreiv Thunberg ein sjølvbiografi, og breva hans er blitt utgjevne. Den store prøvesamlinga hans vart donert til Uppsala universitetsbibliotek. Thunberg «oppdaga» og skildra vitskapleg om lag 800 japanske artar og den sørafrikanske rooibosbusken.

Thunberg døydde på Tunaberg i Gamla Uppsala. Han er gravlagd på Uppsala gamla kyrkogård.

Botaniske namn 
 Planteslekta Thunbergia (i Akantus-familien) er oppkalla etter Thunberg
 Mange artar med artstillegget thunbergii viser òg til han
 Autornemninga Thunb. viser at det er Carl Peter Thunberg som har gitt arten sitt vitskaplege namn.

Utvalde utgjevingar
 Botanikk
 Flora Japonica (1784)
 Edo 'reiseguide'.
 Prodromus Plantarum Capensium (Uppsala, vol. 1: 1794, vol. 2: 1800) 
 Flora Capensis (1807, 1811, 1813, 1818, 1820, 1823)
 Voyages de C.P. Thunberg au Japon par le Cap de Bonne-Espérance, les Isles de la Sonde, etc.
 Icones plantarum japonicarum (1805)

 Entomology
 Donationis Thunbergianae 1785 continuatio I. Museum naturalium Academiae Upsaliensis, pars III, 33–42 pp. (1787).
 Dissertatio Entomologica Novas Insectorum species sistens, cujus partem quintam. Publico examini subjicit Johannes Olai Noraeus, Uplandus. Upsaliae, pp. 85–106, pl. 5. (1789).
 D. D. Dissertatio entomologica sistens Insecta Suecica. Exam. Jonas Kullberg. Upsaliae, pp. 99–104 (1794)..

Bakgrunnsstoff 

 Biografi på Carl-peter-thunberg.com]
 Biography by the Department of Systematic Botany in Uppsala, Sweden 
 Keisar Akihito sitt besøk til det svenske vitskapsakademiet 
 Prodromus Plantarum Capensium At: Biodiversity Heritage Library

Litteratur
 RESAN til och uti Kejsaredömet Japan åren 1775 och 1776, facsimileutgåva Bokförlaget Rediviva, Stockholm (1980). ISBN 91-7120-132-7

Biografiar
 Monica Braw; Främling : roman om en svensk i fjärran land, Albert Bonniers förlag AB (2002). ISBN 91-0-057875-4

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Carl Peter Thunberg» frå ,  den 16. september 2011.  
 

Carl von Linné
Svenske botanikarar
Svenske oppdagingsreisande
Folk tilknytte Uppsala universitet
Folk frå Jönköping
Folk frå Uppsala