alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Statens Kornforretning

Statens Kornforretning er eit tidlegare statleg organ i Noreg. Det vart oppretta ved lov av 22. juni 1928, føremålet var å sørgje for sikker tilgang til korn i Noreg. Det vart nedlagd i 1999.

Historie

1920-talet 
Kornforretninga voks ut av den sokalla kornsaka, som langt på veg dominerte norsk politikk i ein trettiårsperiode mellom 1890-talet og 1920-talet og truleg var avgjerande i opprettinga av Bondepartiet i 1920. 

På byrjinga av 1920-talet var Noreg prega av skarpe skilje og ein økonomisk nedtur som råka bønder og arbeidarar hardt. Venstre og Arbeidarpartiet kravde å få oppretta eit statleg importmonopol for å sikre matforsyninga til arbeidarar og småfolk. Bondepartiet kravde vern av produksjonen til norske bønder, som alltid vart hardast råka av økonomiske nedturar. Ved sida av desse stod konservative Høgre og kritiserte planane om importmonopol kraftig.

Resultatet vart eit kompromiss om opprettinga av eit statleg organ, Statens Kornforretning, som fekk monopol på all import av korn, slik AP og Venstre kravde. Samstundes vart kornforretninga pliktig å kjøpe opp alt korn som vart produsert av norske kornbønder, og på denne måten sikra ein at gardsbruk ikkje vart lagde ned under økonomiske kriser, men vart sikra stabil inntekt. Kornforretninga bygde opp svære kornlager til bruk i krisesituasjonar.

Kornforretninga fungerte etter målsetjingane, og etter knapt eit år i drift var den store kornsaka, som hadde dominert norsk politikk i mest 30 år, forsvunnen frå media.

1990–2000 
I 1995 vart forretningsdelen av Statens kornforretning privatisert under namnet Statkorn AS. Statkorn skifta seinare namn til Unikorn AS. Unikorn driv handel og import med korn, kraftfor, silodrift og korntransport. 

I 2000 vart resten av Statens kornforretning samordna med Omsetningsrådet, Fraktkontoret for slakt, Landbrukets priscentral og delar av Statens landbruksbank under paraplyen Statens landbruksforvaltning.

Tidlegare norske statlege einingar
Norsk landbruk
Skipingar i 1928
Nedleggingar i 1999
Unikorn

I 1995 vart forretningsdelen av Statens kornforretning privatisert under namnet Statkorn AS. Statkorn skifta seinare namn til Unikorn AS. Unikorn driv handel og import med korn, kraftfôr, silodrift og korntransport.

Norske føretak
Norsk landbruk
Skipingar i 1995
Vigeland

Vigeland er ein tettstad i Lindesnes kommune i Agder med . Tettstaden ligg i Audnedalen. 

Fram til 2019 var staden kommunesenter i tidlegare Lindesnes kommune i Vest-Agder fylke. Den 1. januar 2020 vart kommunane Mandal, Marnardal og Lindenes slegne saman, og nytt administrasjonssenter i kommunen er byen Mandal.

Valle kyrkje frå 1793 ligg på Vigeland. Ein statue av presten Peder Claussøn Friis laga av Gustav Vigeland står utanfor Valle prestegard.

Vigeland er òg eit norsk etternamn som er blitt verdskjend gjennom Vigelandsparken og spreidd til USA gjennom utvandring.

Kjende namneberarar 
 Gustav Vigeland
 Emanuel Vigeland
 Arne N. Vigeland

Busetnader i Lindesnes
Tettstader i Agder
Norske slektsnamn
August Strindberg

Johan August Strindberg () var ein svensk forfattar, dramatikar og kunstnar. Han er ein av Sveriges mest kjende forfattarar. I dei fire årtia rundt 1900 dominerte han den litterære scenen i Sverige. Strindberg var omdiskutert, og ofte i konflikt med einkvan. Produksjonen hans var enorm, og fleire romanar, noveller og drama vert rekna som klassikarar.

Verkliste 
 Den fredlöse (1871)
 Från Fjerdingen och Svartbäcken (1877)
 Mäster Olof (1872)
 Röda rummet (1879)
 Svenska folket i helg och söcken (1881-1882)
 Det nya riket (1882)
 Lycko-Pers resa (1882)
 Svenska öden och äfventyr I-IV (1882-1891)
 Dikter på vers och prosa (1883)
 Sömngångarnätter på vakna dagar (1884)
 Giftas I-II (1884-1886)
 Utopier i verkligheten (1885)
 Tjensteqvinnans son I-V (1886-1909)
 Hemsöborna (1887)
 Le plaidoyer d'un fou (1895; En dåres försvarstal, svensk omsetjing 1914 og ny 1979)
 Fadren (1887)
 Fröken Julie (1888)
 Skärkarlslif (1888)
 Paria (1889)
 Bland franska bönder (1889)
 Fordringsägare (1888-1889)
 I hafsbandet (1890)
 Inferno (1897)
 Legender (1898)
 Till Damaskus I-III (1898-1904)
 Advent (1899)
 Gustaf Vasa (1899)
 Erik XIV (1899)
 Påsk (1900-1901)
 Kronbruden (1901)
 Dödsdansen (1900-1901)
 Gustaf III (1902)
 Ett drömspel (1901-1902)
 Fagervik och Skamsund (1902)
 Ensam (1903)
 Götiska rummen (1904)
 Ordalek och småkonst (1905)
 Svarta fanor (1904-1907)
 Oväder (1907)
 Brända tomten (1907)
 Spöksonaten (1907)
 Pelikanen (1907)
 Svarta handsken (1909)
 En blå bok I-IV (1907-1812)
 Riksföreståndaren (1908)
 Stora landsvägen (1909)
 Tal till Svenska Nationen... (1910)
 Världs-språkens rötter (1911)
 Vivisektioner (1958)
 Ockulta Dagboken (1977)

Bakgrunnsstoff 
 Strindbergsprojektet  på Stockholms universitet: Nationalupplagan av August Strindbergs Samlade Verk
 Presentasjon på Projekt Runeberg
 runeberg.org - Samlade skrifter av August Strindberg, 55 band, 1912-1921
 Fotografier av Strindberg fra Kungliga biblioteket på Flickr
 Strindbergsmuseet - Blå tornet
 Strindbergssällskapet på svensk
 The Strindberg Society (Strindbergssällskapet)  på engelsk

Svenske forfattarar
Realistiske forfattarar
Ekspresjonisme
Martin Nag

Martin Gunnar Nag () var ein norsk forfattar, statsstipendiat og litteraturforskar fødd på Storhaug i Stavanger. Han spesialiserte seg på austeuropeisk litteratur.

Nag vart lic. phil. på avhandlinga «Hamsun i russisk åndsliv» i 1962. Han var æresmedlem i Kritikerlaget (tidlegare Norsk Litteraturkritikerlag) frå 1994.

Kjelde 

Nag, Martin
Nag, Martin
Folk frå Stavanger
Svein Sundbø

Svein Sundbø () er ein norsk amanuensis, bibliotekar og bibliograf.

Bibliografiane hans krinsar om den norske positivismedebatten.

Verkliste 
 Johan Vogt : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1917-1990
 Nils Christie : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1945-1999
 Thomas Mathiesen : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1956-1999
 Dag Østerberg : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1955-1999
 Hans Skjervheim : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1948-2002
 Gunnar Skirbekk : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1957-2003
 Rune Slagstad : en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1962-2005
 Arne Næss: en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1936-2007
 Jon Hellesnes: en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1956-2009

Norske bibliotekarar
Robert Walser

Robert Walser () var ein tyskspråkleg sveitsisk forfattar.

Walser var ei viktig kjelde til inspirasjon for mellom andre Franz Kafka og Robert Musil

Forlaget Bokvennen har utgjeve ein handfull av dei sentrale verka hans på norsk.

Kjelder

Sveitsiske forfattarar
Tyskspråklege forfattarar
Rasmus Løland

Rasmus Løland () var ein norsk forfattar, journalist, kritikar og omsetjar som skreiv på nynorsk. Løland gav ut fleire bøker, var i mange år journalist i avisa Den 17de Mai og var redaktør av Norsk Barneblad.

Løland er særleg kjend som barnebokforfattar. Han skreiv levande og moderne frå eit barneperspektiv.

Liv 
Rasmus Løland var fødd på garden Løland ved Hylsfjorden i Ryfylke, og heldt seg der – første gongen han drog så langt som til Stavanger var han rundt tjue år. Familien var likevel vellesen, dei abonnerte på tidsskrifter og hadde fleire bøker. Foreldra var stillfarande og djupt religiøse.

På skulen gjorde Løland det godt, og i 1878 gjekk han amtskulen. Som ung hadde han drive med skogs- og gardsarbeid, men sjukdom gjorde at han måtte gjera mindre krevjande arbeid, som å laga tiner og sopelimar. Helsa skulle plaga han heile livet, med veike lunger, hjarte, auge som ofte ikkje tolte sollys, og depresjonar.

I 1891, 30 år gammal, fekk Løland gjeve ut den fyrste boka si, Folkeliv. Året etter drog han til Bergen, og nokre år etter det gjekk han frå heimen i Suldal til Oslo. I slutten av 1890-åra hadde han reisestipend til Tyskland og Austerrike. I 1903 kjøpte han hus på Labråten i Asker og blei næraste nabo til Arne Garborg.

Løland døydde av tuberkulose, 46 år gammal, og blei gravlagd på Asker kyrkjegard. I 1911 blei det reist ein minnestein over Løland på Sand i Suldal, i 1925 blei det reist eit minnesmerke på gravplassen hans. Det har ellers blitt utgitt fleire biografiar over Løland, både i 1938, 1961 og 2007, den siste av Ernst Berge Drange kalla Rasmus Løland. Barnebokpioneren frå Ryfylke.

Verkliste 

 1891 – Folkeliv
 1892 – Skuld. Forteljing
 1892 – Ungar. Forteljingar 
 1892 – Paa sjølvstyr. Forteljing
 1893 – Skattegravaren. Forteljing
 1894 – Kor vart det av jola? Barneforteljing 
 1895 – Blodstyng og andre soger
 1895 – Aandelige klenodier
 1895 – Gamle ungkarar
 1895 – I klemma
 1896 – Emne
 1896 – Nervesliten
 1896 – Stevleik
 1897 – Daudingehandi.Spelstykke
 1897 – Hugtekne
 1897 – Trollspel. Spelstykke i ei akt
 1989 – Jordvend
 1899 – Mannen som skulle stella heime
 1900 – Det store nashornet 
 1901 – Ute og heime
 1902 – Aasmund Aarak
 1904 – Umskifte
 1905 – Norsk eventyrbok
 1906 – Kvitebjørnen 
 1907 – Eventyr og dyresoger fraa alle land

Post mortem
 1908 – Paa skuggesida
 1910 – Hundrad aar

Om Rasmus Løvland 
 Ernst Berge Drange:Rasmus Løland. Barnebokpioneren frå Ryfylke. Oslo 2007: Samlaget. ISBN 978-82-521-6208-0
 Fidjestøl, Alfred. 2014. Frå Asker til Eden : historia om askerkretsen 1897-1924. Oslo: Samlaget. ISBN 978-82-521-8459-4

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Rasmus Løland digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
 Nashornet.no Nettstaden til Rasmus Løland- markeringa
 Rasmus Løland av Arne Garborg
 Les På sjølstyr ved Høgskolen i Vestfold
 Forfattarnett 

Forfattarar frå Rogaland
Norske forfattarar
Nynorskforfattarar
Målfolk
Norske barnebokforfattarar
Folk frå Suldal
Nyromantiske forfattarar
Carl Frode Tiller

Carl Frode Tiller () er ein norsk forfattar, historikar og musikar frå Namsos. 

Tiller forfattardebuterte med romanen Skråninga i 2001. Boka vart svært godt teken mot av kritikarane og han fekk Tarjei Vesaas' debutantpris og P2-lytternes romanpris for henne. Romanen Innsirkling frå 2007 gav han Brageprisen. Han vart nominert til Nordisk Råds litteraturpris for både Innsirkling og Innsirkling 2, og fekk European Union Prize for Literature i 2009 for Innsirkling. Tiller skriv bøkene sine på nynorsk.

Bøkene hans har vorte omsette til svensk, dansk, islandsk, fransk, tsjekkisk, ungarsk og tysk.

Saman med Håvard Thørring er han gruppa Kong Ler, som har utgjeve to CD-ar.

Utgjevingar

Bibliografi 
Skråninga – roman (2001)
Bipersonar – roman (2003)
Innsirkling – roman (2007)
Folkehelsa – skodespel (2009)
Skråninga – skodespel (2010)
Innsirkling 2 – roman (2010)
Portrett av ein varulv – skodespel (2011)

Diskografi 
Kong Ler - Smil! – CD (1997) 
Kong Ler - Sauter, et bakterievorspiel bak beingrinda – CD (2000)

Teateroppføringar 
Skråninga – uroppført på Det Norske Teatret i 2004
Folkehelsa – uroppført på Trøndelag Teater i 2007
Innsirkling – uroppført på Det Norske Teatret i 2011

Prisar 
Tarjei Vesaas' debutantpris 2001, for Skråninga
P2-lytternes romanpris 2001, for Skråninga
Sunnmørsprisen 2001, for Skråninga
Aschehougs debutantstipend 2001, for Skråninga
Bjørnsonstipendet 2004, for Bipersonar
Brageprisen 2007, for Innsirkling.
Den norske Kritikerprisen for litteratur 2007 for Innsirkling.
Mads Wiel Nygaards legat 2007
Sult-prisen 2008, for Innsirkling
Nominert til Nordisk Råds litteraturpris 2008 for Innsirkling
European Union Prize for Literature 2009 for Innsirkling
Nominert til Nordisk Råds litteraturpris 2011 for Innsirkling 2
P2-lytternes romanpris 2010 for Innsirkling 2

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Carl Frode Tiller
Utgjevingar av Carl Frode Tiller i BIBSYS Ask

Folk frå Namsos
Forfattarar frå Nord-Trøndelag
Norske dramatikarar
Norske romanforfattarar
Nynorskforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2001
Vinnarar av Brageprisen
Vinnarar av Kritikerprisen
Vinnarar av Tarjei Vesaas' debutantpris
Vinnarar av Aschehougs debutantstipend
Vinnarar av Bjørnsonstipendet
Jarlsbergost

Jarlsberg er ein halvfast løypeost av Emmenthaler-type utvikla ved Meieriinstituttet ved Noregs Landbrukshøgskole på 1950- og 60-talet. Osten vert produsert i Noreg av meierisamvirket TINE og på lisens i USA av Alpine Cheese i Ohio.

Norske ostar
Prader-Willis syndrom

Prader-Willis syndrom (PWS) er ein medfødd tilstand kjenneteikna av varierande grad av psykisk utviklingshemming. Tilstanden vart først skildra i 1956 av sveitsarane Andrea Prader, Heinrich Willi, Alexis Labhart, and Guido Fanconi. Det er om lag 1 per 10000 fødde som er ramma av sjukdommen, det vil seie 5-6 nye barn med Prader-Willis kvart år. . 

Årsaka til syndromet er ein feil i på kromosom 15 på DNA-molekylet. Dei gena som gjev opphav til Prader-Willis syndrom finst både på det paternelle og maternelle genomet. Hjå eit friskt individ vil dei gena som stammar frå mor vere stille grunna ein DNA-inaktiveringsprosess kalla genomisk imprinting, medan dei gena frå far vil vere aktive. Dersom anten dei paternelle gena manglar på grunn av ein delesjon eller dei har vorte imprinta i staden for dei maternelle, så vil det resultere i Prader-Willis syndrom. 

Nokre av trekka skuldast ein feil i hypothalamus, som mellom anna regulerer hormondanninga og svoltkjensla. 
Dei aller fleste har ein feil som rammar arvestoffet i kromosom 15.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
Landsforeningen for Prader-Willis syndrom

Overvektsrelaterte sjukdommar
Syndrom
Sjeldne sjukdommar
Eteforstyrringar
Genodermatosar
Autosomale monosomiar og delesjonar
Fri programvare

Fri programvare er i følgje Free Software Foundation (FSF) programvare som gjer brukaren fri til å:

 køyre programmet, uansett føremål
 studere korleis programmet verkar, og tilpasse det til eigne behov
 redistribuere kopiar av programmet
 vidareutvikle programmet, og gje det ut med forbetringar, slik at alle får del i forbetringane

For punkta 2 og 4 er det eit krav at kjeldekoden er tilgjengeleg.

Ein programvarelisens som ofte vert nytta til fri programvare er GNU General Public License. Dette er ein lisens av typen Copyleft.

Programvare som ikkje er fri vert ofte kalla proprietær, godseigd eller ufri programvare. Fri programvare må ikkje forvekslast med Freeware, sidan fri programvare ikkje føreset at programvaren vert levert gratis. Fri programvare føreset derimot at kven som helst har rett til å gjere programvaren gratis tilgjengeleg.

Sjå òg 
 Open kjeldekode
 Richard M. Stallman
 GNU

Bakgrunnsstoff 
 Fri programvare – definisjon frå FSF
 Sida til FSF på nynorsk

Kjelder 
Bokmål Wikipedia

Fri programvare
Begerglas

Begerglas er sylindriske glas, ofte med merke for volum. Nokre begerglas er ganske vide, medan andre er smalare. Dei finst i mange ulike storleikar. Ein kan til dømes få begerglas som tek 10 ml og begerglas som tek 1000 ml eller meir. Dei kan vera laga av ulike materiale. 

Begerglas er noko av det vanlegaste laboratorieutstyret. Dei kan brukast når ein skal laga løysningar, ved titrering eller for å mellombels oppbevara ei væske.

Sjå òg 

 Laboratorieutstyr

Laboratorieutstyr
Ting av glas
Hallgeir Opedal

Hallgeir Opedal () er ein norsk journalist og forfattar. Han vart fødd i Odda. Ei tid var han journalist i avisa Hardanger Folkeblad. Etter det byrja han som journalist i avisa Dagbladet i Oslo. 
Journalisten har blitt kjent etter reportasjen om «Aldri en dag uten tran og Martin Kolberg» i Dagbladet våren 2007.

Verkliste 
 2001 Er det farlig å ha et lite hjerte? : og andre ting du ikke visste du lurte på Oppslagsverk redigert saman med Torbjørn Lysebo Ekelund ISBN 82-10-04663-2 
 2001 11 Fotballbok skriven saman med Joachim Førsund ISBN 82-05-27812-1 
 2004]Flekkmonsteret bygger harefelle barnebok saman med sonen Vetle Opedal ISBN 82-521-6402-1
 2004 Jøss roman ISBN 82-05-33095-6

Norske forfattarar
Norske journalistar
Folk frå Odda
Nynorsk i opplæringa

Nynorsk i opplæringa er ein konferanse som vart halden på Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa på Høgskulen i Volda 31. mars 2005. Konferansen hadde som mål å markera oppstarten av senteret og setja søkelys på nynorsk i grunnskulen og den vidaregåande skulen.

Annonserte innleiarar var:
 Knut Åge Teigen frå prosjektet Betre sidemålsopplæring i Bærum
 Torill Tørjesen frå Holmlia skole
 Kjell Lars Berge frå Universitetet i Oslo
 Roger Lockertsen frå Universitetet i Stavanger
 Bjørn Kvalsvik Nicolaysen frå Universitetet i Stavanger
 Synnøve Matre frå Høgskolen i Sør-Trøndelag
 Benthe Kolberg Jansson frå Høgskolen i Østfold

Bakgrunnsstoff 
 hivolda.no - Høgskulen i Volda si oppføring om konferansen.
 hivolda.no - offisielt program frå senteret.

Utdanning i Noreg
Nynorsk
Bjartmann

Bjartmann er ein teikneserie oppkalla etter teikneseriehelten skapt av serieskaparen Øystein Runde. 

Bjartmann held til i byen Ulsteinvik. Teikneserien er på nynorsk.

Utgjevingar 
 Bjartmann - av Øystein Runde - Jippi forlag, Oslo, 2004.
 Bjartmann er din presang - av Øystein Runde - Jippi forlag, Oslo, 2004.

Norske teikneseriar
Nynorske teikneseriar
Ulstein kommune
Olaus Fjørtoft

Olaus Johannes Amundsen Fjørtoft () var ein norsk journalist og opposisjonshugen politisk agitator. Fjørtoft vert rekna som ein av dei fyrste sosialistane i Noreg.

Livssoge
Fjørtoft var latinelev ved Molde Lærd- og Realskole 1861–66 (i same klasse som Kristofer Kristofersen), og studerte på Heltbergs studentfabrikk i Christiania i 1869. Seinare studerte han matematikk og astronomi. I studietida kom han i kontakt med Aasmund Olavsson Vinje, Johan Ernst Sars, Hagbard Emanuel Berner, Carl Berner og Bjørnstjerne Bjørnson. 
Fjørtoft gav i åra 1871–73 ut bladet Fram – eit vikoblad for målmenne og bondevenne.

Målsyn
Fjørtoft ynskte å gjera skriftspråket mest mogleg talemålsnært skriftspråk. Språksynet gjorde han til den mest markante talsmannen for ortofoni i nynorskrettskrivinga. Fjørtoft var lite oppteken av å markere historiske former i skriftmålet, og han meinte dessutan at bymåla måtte trekkjast inn i nynorsken.

Figur i litteraturen
Arne Garborg har skildra Fjørtoft i romanen Bondestudentar, som «student Fram». Han opptrer òg som Student Fredriksen i Gunnar Heibergs skodespel "Tante Ulrikke" (1883) og som figuren Olav Toft i romanen Paa Forpost av Kristofer Kristofersen.

Bakgrunnsstoff
 Aasentunet om Olaus Fjørtoft, med tekstar
 Fjørtoft, Olaus Johannes  Artikkel om Fjøroft i Pax leksikon.

Norske journalistar
Norske politikarar
Sosialistiske politikarar
Målfolk
Folk frå Haram
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Helgeland

<onlyinclude>
Helgeland er ein region i Nordland fylke som går frå grensa til Nord-Trøndelag i sør og opp til Saltfjellet og området Salten i nord. Regionen har rundt 78 000 innbyggjarar og dekker litt under 18 000 km². Han omfattar kommunane Alstahaug, Bindal, Brønnøy, Dønna, Grane, Hattfjelldal, Hemnes, Herøy, Leirfjord, Lurøy, Meløy, Nesna, Rana, Rødøy, Vefsn, Vega, Sømna, Træna og Vevelstad. Regionen har ikkje nokon eigen administrasjon, men kommunane har mykje samarbeid seg imellom.
Namnet Helgeland har same opphav som «Hålogaland».
Tidlegare blei òg Meløy kommune rekna å høyra til Helgeland, men i dag blir han sett på som ein del av Salten.

Geografi 
Kystområda på Helgeland har ein vidstrekt skjergard med fjorder som strekker seg eit godt stykke innover i regionen. Innover mot grensa til Sverige finst det store skog- og fjellområde, med Oksskolten som det høgaste fjellet.

Bakgrunnsstoff 

Hele Helgeland på Internett

 
Nordland fylke
Nord-Noreg
Distrikt i Noreg
Migrene

Migrene (frå gresk ημικρανίον) er ei form for hovudverk, som oftast særs intens og hemmande. Hovudverk er ikkje alltid til stades i migrene, og ein kan òg få symptom som å sjå blinkande lys, tap av delar av synsfeltet og til og med lamming av musklar. Migrene er ein nevrologisk sjukdom med utgangspunkt i blodomløpet. Migrene som står ved lag i meir enn 72 timar blir kalla status migrainosus.

Ordet migrene stammar frå gresk hemikrania, av hemi- 'halv' og kranion 'kranium', då ein får smerter i eine halvparten av hovudet.

Nevrologi
Migrene
Krypton

Krypton er eit grunnstoff med atomnummer 36 og kjemisk symbol Kr. Det er ein edelgass og er plassert i gruppe 18 i periodesystemet.

Førekomst 
Krypton førekjem hovudsakleg i atmosfæren der det utgjer ca. 1 ppm (ein milliondel) av tørr luft. Det er noko meir konsentrert nær jorda enn lenger oppe fordi det er om lag 3 gonger så tungt som luft.

Krypton blir framstilt ved destillasjon av flytande luft. Etter at lufta er gjort flytande fordampar nitrogen (78,08 % av lufta) ved −196 °C, edelgassen argon (0,93%) ved −186 °C, oksygen (20,95%) ved −183 °C, og etter kvart kan dei tyngre edelgassane krypton og xenon skiljast frå kvarandre.

Sambindingar 
Edelgassar dannar få sambindingar, men krypton(II)fluorid (KrF2) er kjend.

Bruk 
Krypton vert brukt i visse typar lamper.

Sjå også 
 Kryptonitt (eit fantasimineral i historiene om Supermann)
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Webelements - Krypton
 Krypton 

 
Edelgassar
Grunnstoff
Teko

Teko er ei samantrekking av orda tekstil og konfeksjon, altså utvikling og laging av klede. Det kan ogsa visa til tilverking av skotøy.

Tekoindustrien har lenge vore viktig i Noreg, men slit no med konkurranse frå lågkostland.

Kjelder

Klede
Tekstilindustri
Forkortingar
Thore Eithun Helland

Thore Eithun Helland () er ein norsk forfattar og jurist. Helland vart fødd i Sogndal, men voks opp mellom anna i Leikanger og Norheimsund. 

Han tok juristutdanning ved Universitetet i Bergen (1985–1992), og har arbeidd som resepsjonist i Norheimsund, vore dommarfullmektig i Stjør- og Verdal herredsrett (1993–94), Sunnfjord heradsrett (1994–96) og Oslo tingrett (2005–07). Helland har òg vore rådgjevar i Kommunal- og regionaldepartementet (1996–2005) og frå 2007 har han arbeidd som advokat i Huseiernes Landsforbund i Oslo.

Han debuterte som forfattar i 2003 med romanen Bitterhonning blues.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

Kjelder 
 Om Thore Eithun Helland på prosjektet ”Vestlandsforfattere” 
 Om Thore Eithun Helland i Allkunne 

Norske romanforfattarar
Norske juristar
Folk frå Kvam
Folk frå Sogndal
Forfattarar frå Hordaland
Nynorskforfattarar
Forfattarar frå Sogndal
Norske kriminalforfattarar