alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Araer

Ara er eit samnamn på til saman ca. 16 artar neotropiske parakittar, fordelt over seks slekter. Ei av slektene er Ara. Araer er små til store, ofte fargerike papegøyar. Av dei mange slektene i Psittacidae, parakittar, har medlemmene i følgjande slekter fått dette samnamnet på norsk: Anodorhynchus, Cyanopsitta, Ara, Orthopsittaca, Primolius og Diopsittaca. Araer lever ville i Mexico, Mellom-Amerika, Sør-Amerika, og tidlegare i Karibia. Dei fleste artane er knytt til skog, spesielt regnskogane, men andre føretrekker skog eller savanne-liknande habitat.

Dei har stort, mørkt, vanlegvis svart nebb, og ein relativt fjørlaus, lys flekk i andletet er karakteristisk for araer. Nokre gonger er flekken mindre hos einskilde artar, og kan vere avgrensa til ein gul lapp rundt auga, og hos andre går flekken til nær nebbrota som blant medlemmene av slekta Anodorhynchus, eller hyasintara. Ein ara sitt andletsuttrykk i fjørmønster er like så unikt som eit fingeravtrykk.

Nokre av ara-artane er kjente for storleiken. Den største araen i lengd og vengespenn er hyasintara. Den tyngste araen er gladiatorara, men den tyngste papegøyen er kakapo, men er utan evne til å flyge. Som relativt store papegøyar, er araer av slektene Cyanopsitta, Orthopsittaca og Primolius likevel monaleg mindre enn medlemmene av Anodorhynchus og Ara. Den minste araen, dvergara, Diopsittaca nobilis, er ikkje større enn nokre av parakittane i slekta Aratinga.

Araer, som alle andre papegøyar, tukanar og hakkespettar, har zygodactyle føter, det vil seie at første og fjerde tåa peikar bakover.

Artslista 
Araer i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011  med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. 

Anodorhynchus  
Hyasintara, Anodorhynchus hyacinthinus, Hyacinth Macaw
Indigoara, Anodorhynchus leari, Indigo Macaw

Cyanopsitta
Brilleara, Cyanopsitta spixii, Spix's Macaw

Ara
Raudøyreara, Ara rubrogenys, Red-fronted Macaw
Brunpanneara, Ara severus, Chestnut-fronted Macaw
Soldatara, Ara militaris, Military Macaw
Gladiatorara, Ara ambiguus, Great Green Macaw
Grønvengara, Ara chloropterus, Red-and-green Macaw
Raudara, Ara macao, Scarlet Macaw
Blågulara, Ara ararauna, Blue-and-yellow Macaw
Blåstrupeara, Ara glaucogularis, Blue-throated Macaw

Orthopsittaca
Rustbukara, Orthopsittaca manilata, Red-bellied Macaw

Primolius
Raudbukara, Primolius maracana, Blue-winged Macaw
Blåhovudara, Primolius couloni, Blue-headed Macaw
Gulnakkeara, Primolius auricollis, Yellow-collared Macaw

Diopsittaca
Dvergara, Diopsittaca nobilis, Red-shouldered Macaw

Kjelder 

 Denne artikkelen byggjer på «Macaw» frå , den 21. februar 2012

Referansar 

Parakittar
et:Aara#Aara laiemas mõttes
nl:Ara (vogel)
James Franck

James Franck () var ein tysk-fødd jødisk fysikar. Han mottok Nobelprisen i fysikk i 1925 saman med Gustav Hertz «for oppdaginga deira av lovene som regulerer verknaden av eit elektron på eit atom». Høyreapparatet representerte eit praktisk bruksområde av dei forskingsresultata Franck fekk Nobelprisen for.

Franck studerte i Heidelberg og Berlin (under Paul Drude og Heinrich Rubens) og vart løna med ein doktorgrad i 1906. I 1911 vart han dosent i fysikk i Berlin, i 1981 medlem av Kaiser-Wilhelms-Institut für physikalische Chemie og i 1920 professor i eksperimentell fysikk ved Universitetet i Göttingen. Etter at nazistane tok over makta flytta han til USA etter eitt års opphald hos Niels Bohr i København, og vart der ein del av Manhattanprosjektet.

Francks mange arbeid innan atomfysikken omfatta mellom anna undersøkingar rundt dei spenningane som må til for ioniseringa av hydrogenmolekylet, saman med Gustav Hertz i 1913. Dei omfatta òg dei atoma som gjennom elektronstøyt framkalla modifikasjonene som syner seg gjennom fluorescensspektrum.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «James Franck» frå ,  den 21. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Tyske fysikarar
Tyske nobelprisvinnarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
Folk frå Hamburg
Eksperimentelle fysikarar
Tyske jødar
Tyskarar frå fyrste verdskrigen
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Kvantefysikarar
Max Planck-medaljen
Elevar ved Universitetet i Heidelberg
Elevar ved Humboldt-universitetet i Berlin
Gustav Ludwig Hertz

Gustav Ludwig Hertz () var ein tysk fysikar og professor og nobelprisvinnar.

Hertz vart fødd i Hamburg og studerte ved Universitetet i Göttingen, München og Berlin fram til han vart uteksaminert i 1911. I 1913 byrja han som forskingsassistent ved Berlins universitet, men vart tvungen til å forlate tenesta alt året etter på grunn av første verdskrigen. Under krigen vart Hertz alvorleg skadd, men kunne framleis vende tilbake til Berlin i 1917, der han no fekk teneste som «privatdocent». Mellom 1920 og 1925 jobba han i fysikklaboratoriet ved Philips' lampefabrikk i Eindhoven

I 1925 vart Hertz vald til professor og sjef for Instituttet for fysikk ved universitetet i Halle, der han vart fram til 1928 då han flytta tilbake til Berlin for å bli sjef for Instituttet for fysikk ved Technische Hochschule Berlin. Av politiske årsaker forlet han den akademiske verda i 1935 for å heller virke i industrien gjennom tenesta si som sjef for Siemens' forskingslaboratorium.

Ved krigens slutt i 1945, hamna Hertz i Sovjetunionen. Der jobba han fram til 1954 då han fekk jobb som forskingsbas for Instituttet for fysikk ved Karl-Marx-Universität i Leipzig. Her vart han fram til han gjekk av med pensjon.

Hertz mottok Nobelprisen i fysikk i 1925 saman med professor James Franck for oppdaginga deira om dei lovene som styrer ved ein kollisjon mellom eit elektron og eit atom (Franck-Hertz-eksperiment)

Han var nevø av fysikaren Heinrich Rudolf Hertz og far til Carl Hellmuth Hertz.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gustav Ludwig Hertz» frå ,  den 21. februar 2012.  
 

Tyske fysikarar
Tyske professorar
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Hamburg
Fysikarar på 1900-talet
Eksperimentelle fysikarar
Kvantefysikarar
Det sovjetiske kjernevåpenprogrammet
Austtyskarar
Max Planck-medaljen
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Johannes Stark

Johannes Stark () var ein tysk fysikar. I 1913 oppdaga han Stark-effekten, dvs forskyving og oppsplitting av atoms og molekyls spektrallinjer i eit elektrisk felt. 

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1919.

Etter andre verdskrigen vart han dømd til fire års fengsel for sin aktive innsats for ein «arisk» fysikk i motsetnad til den «jødiske» fysikken til Albert Einstein og Werner Heisenberg. Grunntanken, som ein annan Nobelprisvinnar, Philipp Lenard, utvikla i firebindsverket sitt Deutsche Physik frå 1935, var at alt menneskeverk, inkludert vitskap, avspeglar rasen til skaparen, slik at tysk fysikk var meir eksperimentell og samfunnsnyttig enn den «jødiske», som vart framstilt som spekulativ og abstrakt, fordi ein «ariar» visstnok trekte slutningar frå observasjonar av naturen, medan ein jøde nøgde seg med matematiske formlar.

Bakgrunnsstoff
 Bilete av ei dansk omsetjing av Stark sin Adolf Hitler: Mål og personlegdom 

Tyske fysikarar
Nobelprisen i fysikk
Nazistar
Medlemmar av Leopoldina
Optiske fysikarar
Folk frå kongedømet Bayern
Elevar ved Ludwig Maximilian universitet i München
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Tyske nobelprisvinnarar
Charles Édouard Guillaume

Charles Édouard Guillaume () var ein sveitsisk-fransk fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1920 som ei anerkjenning av bidraga sine innan presisjonsmålingar i fysikken og for oppdagingane sine omkring dei karakteristiske eigenskapane til stål/nikkelsambindingar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Charles Édouard Guillaume» frå ,  den 21. februar 2012.  
 

Sveitsiske fysikarar
Sveitsiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Eksperimentelle fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Heike Kamerlingh Onnes

Heike Kamerlingh Onnes () var ein nederlandsk fysikar og er kjent for undersøkingane sine av eigenskapane til gassar, metall og metall-legeringar ved låge temperaturar. 

Han var professor i Leiden. Han var den første som framstelte flytande hydrogen (1906). I 1908 lukkast det han å kondensere helium ved ein temperatur på 4 K, og ved å la flytande helium fordampe nådde han ned i ein temperatur på 1 K. Kamerlingh oppdaga superleiing i 1911.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1913 for forskinga si på ekstremt låge temperaturar (nær det absolutte nullpunktet), ei forsking som mellom anna førte til produksjonen av flytande helium.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Heike Kamerlingh Onnes» frå ,  den 21. februar 2012.  
Heike Kamerlingh Onnes. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Heike_kamerlingh_onnes

Bakgrunnsstoff 

Nederlandske fysikarar
Nederlandske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Groningen
Nederlandske oppfinnarar
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Max von Laue

Max von Laue () var ein tysk fysikar. Laue er særleg kjend for oppdaginga av interferensen til røntgenstrålane i 1912 saman med W. Friedrich og P. Knipping. For denne oppdaginga fekk dei Nobelprisen i fysikk i 1914. Den metoden han opphavleg brukte til å få fram interferensane, ved å sende røntgenstrålar gjennom ein krystall, vart seinare avløyst av Bragg-metoden, men i mange tilfelle blir metoden til Laue metode enno brukt. Interferensmønster som oppstår når røntgenstrålar passerer ein krystall, blir ofte kalla eit lauegram. Laue utførte òg viktige arbeid over relativitetsteori, kosmologi og superleiing.

Frå 1912 til 1914 var han professor i Zürich, frå 1914 til 1919 i Frankfurt am Main og frå 1919 til 1943 professor i Berlin og direktør ved Kaiser Wilhelm-instituttet i Berlin-Dahlem. Han var professor i Göttingen frå 1946 til 1951 og frå 1951 til 1958 var han direktør ved Fritz Haber-instituttet for fysikalsk kjemi i Berlin-Dahlem. I åra 1944–45 skreiv han ei bok om fysikkhistoria.

Laue vart i 1952 utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Max von Laue» frå ,  den 21. februar 2012.  
Max Felix Theodor Laue. (28.02.2013) I Store norske leksikon.
 

Tyske fysikarar
Nobelprisen i fysikk
Pour le Mérite
Folk frå Koblenz
Eksperimentelle fysikarar
Optiske fysikarar
Medlemmar av Det pavelege vitskapsakademiet
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Max Planck-medaljen
Døde i trafikkulukker
Fysikarar på 1900-talet
William Lawrence Bragg

Sir William Lawrence Bragg () var ein australsk-fødd fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1915, berre 25 år gammal, saman med far sin William Henry Bragg.

Etter han var ferdig med utdanninga arbeidde han med faren frå 1912 til 1915. Under første verdskrigen var han teknisk konsulent og arbeidde med akustisk peiling og avstandsmåling. Frå 1919 til 1937 var han professor i Manchester etter Ernest Rutherford og frå 1938 til 1953 var han professor i Cambridge, før han vart direktør for The Royal Institution i London fram til 1966. 1953–66. Han utleidde Bragg-lova som gjev vilkåret for refleksjon av ei parallell stråle. Bragg gjorde mykje for å gjere røntgenanalysemetoden betre, mellom anna ved å nytte han ved studiet av komplekse proteinmolekyl i levande organismar.

Prisar (utval) 
 – Copleymedaljen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «William Lawrence Bragg» frå ,  den 21. februar 2012.  
 William Lawrence Bragg. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 20. august 2013 frå http://snl.no/William_Lawrence_Bragg.
 

Australske fysikarar
Australske nobelprisvinnarar
Britiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikkAcademics of the Victoria University of Manchester
Elevar ved Trinity College i Cambridge
Engelske fysikarar
Eksperimentelle fysikarar
Optiske fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Australske riddarar
Order of the Companions of Honour
Order of the British Empire
Folk frå Adelaide
Copleymedaljen
Militærkrossen
Royal Medal 
Elevar ved University of Adelaide
Krystallografar
Æresmedlemmar av Royal Society of Edinburgh
William Henry Bragg

William Henry Bragg () var ein engelsk fysikar. 

Bragg er kjent for arbeida sine med røntgenspektrografi og analyse av krystallstrukturar ved hjelp av røntgenstråler, og vart for dette tildelt Nobelprisen i fysikk for 1915 saman med sonen William Lawrence Bragg.

Bragg konstruerte dei første krystallspektrometra, medan ein trur prinsippet som dei bygger på, Bragg-lova, vart utleidd av sonen. Dei vert rekna som grunnleggjarane av den vitenskapsgren som ein kallar strukturanalyse og som no ikkje berre omfattar bruk av røntgenstråler, men òg elektron- og nøytronstråler.

Han var professor i fysikk i Adelaide i Australsambandet frå 1886 til 1908, og frå 1909 til 1915 var han professor i Leeds. Frå 1915 til 1925 var han professor ved University College i London, og fram til 1942 Fullerian professor i kjemi ved The Royal Institution i London og leiar av Davy–Faradays forskningslaboratorium.

Prisar (utval) 
 – Faradaymedaljen
 – Hughesmedaljen
 – Copleymedaljen
 – Nobelprisen i fysikk

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «William Henry Bragg» frå ,  den 21. februar 2012.  
 William Henry Bragg. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 20. august 2013 frå http://snl.no/William_Henry_Bragg.
 

Engelske fysikarar
Nobelprisen i fysikk
Britiske nobelprisvinnarar
Folk frå Cumbria
Elevar ved Trinity College i Cambridge
Eksperimentelle fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Order of the British Empire
Order of Merit
Presidentar i Royal Society
Copleymedaljen
Presidentar i Physical Society
Krystallografar
Charles Glover Barkla

Charles Glover Barkla () var ein britisk fysikar og Nobelprisvinnar. 

Han er kjend for sine fundamentale bidrag til forståinga vår av røntgenstråling. Han klarte mellom anna å polarisere røntgenstråler, og viste gjennom dette at desse kan reknast som ein type elektromagnetisk stråling.

Charles vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1917 for arbeidet sitt med røntgenstråling.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Charles Glover Barkla» frå ,  den 21. februar 2012.  
 

Engelske fysikarar
Britiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Cheshire
Medlemmar av Royal Society
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Karl Ferdinand Braun

Karl Ferdinand Braun () var ein tysk fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk saman med Guglielmo Marconi i 1909 for sine bidrag til å utvikle den trådlause telegrafen.

Han var frå 1895 professor i fysikk i Strasbourg og fann opp katodestråleoscillografen, opphavleg kalla Brauns røyr.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Karl Ferdinand Braun» frå ,  den 21. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 

Tyske fysikarar
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Fulda
Folk frå Kurfyrstedømet Hessen
Eksperimentelle fysikarar
Tyske oppfinnarar
Fjernsynspionerar
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Johannes Diderik van der Waals

Johannes Diderik van der Waals () var ein nederlandsk fysikar.

Han vart tildelt nobelprisen i fysikk i 1910 for arbeidet sitt innan termodynamikk, som òg førte til at han utvikla van der Waals-lova

Sjå òg
Van der Waals-kraft

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johannes Diderik van der Waals» frå ,  den 21. februar 2012.  
 

Nederlandske fysikarar
Nederlandske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Leiden
Teoretiske fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Termodynamikarar
J.J. Thomson

Sir Joseph John Thomson (ofte berre J.J. Thomson) () var ein engelsk fysikar og oppdagaren av elektronet. Denne oppdaginga gav han Nobelprisen i fysikk i 1906.

Frå 1884 til 1918 var han professor i Cambridge, og frå 1905 samstundes professor i Natural Philosophy ved Royal Institution i London. Frå 1918 var han Master of Trinity College i Cambridge. I 1880 viste han ut frå teorien til Maxwell at kvar og ein ladd lekam har ein elektromagnetisk tregleik. Han undersøkte elektrisk leiing i gassar og oppdaga i 1897 at katodestrålar består av ladde partiklar som han kalla korpusklar, som seinare viste seg å vere identiske med elektrona i atoma, og fann tilhøvet mellom ladningen deira og massen. 

Han undersøkte òg ionestråler og fann prinsippa som vart lagde til grunn for massespektrografen. 

Thomson vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1911.

Prisar (utval) 
 – Faradaymedaljen
 – Copleymedaljen
 – Nobelprisen i fysikk
 – Hughesmedaljen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «J. J. Thomson» frå ,  den 21. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 

Folk frå Manchester
Nobelprisen i fysikk
Elevar ved Trinity College i Cambridge
Gravlagde i Westminster Abbey
Engelske matematikarar
Engelske fysikarar
Eksperimentelle fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Order of Merit
Presidentar i Royal Society
Copleymedaljen
Royal Medal
Presidentar i Physical Society
Medlemmar av Det kongelege danske vitskapsakademiet
Order of the British Empire
Æresdoktorar ved Universitetet i Oslo
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Percy Williams Bridgman

Percy Williams Bridgman () var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1946 «for oppfinninga av eit apparat for å produsere ekstremt høgt trykk, og for dei funna han gjorde innan høgtrykkfysikk ved hjelp av dette».

Han var professor ved Harvard University frå 1926 til 1954 og er kjent for å ha utvikla apparat for framstilling av høge trykk, og for studium av dei fysiske eigenskapane til stoff under slike trykk. I 1905 framstelte han trykk på 20 000 atm og nådde seinare heilt opp mot 500 000 atm. Ved slike trykk blir strukturen til stoffa endra, og dei opptrer med andre fysiske eigenskapar enn dei vanlegvis har. Gummi og parafin blir t.d. så harde at dei kan rispe stål, kol blir forvandla til diamantar osv. Arbeidet til Bridgman har spelt stor rolle for forståinga av strukturen til stoff i moderne fysikk. Han var ein ivrig talsmann for det operasjonalistiske synet på fysikken.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Percy Williams Bridgman» frå ,  den 21. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bibliografi 

Percy Williams Bridgman. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013. 

USA-amerikanske fysikarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Cambridge i Massachusetts
Fysikarar på 1900-talet
Termodynamikarar
Eksperimentelle fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Døde ved sjølvmord
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Patrick M.S. Blackett

Patrick Maynard Stuart Blackett, baron Blackett () var ein britisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1948 «for utviklinga hans av wilsonkammermetoden, og hans etterfølgjande oppdagingar innan kjernefysisk og kosmisk stråling».

Han var elev av Lord Rutherford og C. T. R. Wilson og var professor ved Birkbeck College i London frå 1933 til 1937. Han etterfølgde L. Bragg som professor i Manchester frå 1937 og frå 1953 var han professor ved Imperial College i London. Frå 1955 til 1963 var han leiar for Physics Department der, og frå 1965 president for The Royal Society of London. Blackett er kjent for vidareutviklinga av tåkekammeret til Wilson og for å bruke dette til undersøkingar av kosmisk stråling. For desse arbeida fekk han i 1948 Nobelprisen i fysikk. Han gjorde òg omfattande undersøkingar av magnetfeltet til jorda.

Under den første verdskrigen var Blackett marineoffiser og deltok mellom anna i Jyllandsslaget. Han var særs brukt som rådgjevar for den britiske regjeringa både i militære og vitskaplege spurnader. Han leia under den andre verdskrigen ein komité som arbeidde med anti-ubåtkrig, luftforsvar og utviklinga av radar.

Etter krigen var Blackett sterkt oppteke av fredsarbeid. Han skreiv mellom anna Atomic Weapons and East–West Relations (1956) og Studies of War (1962). Han vart adla i 1969.

Publikasjonar
 Fear, War, and the Bomb: The Military and Political Consequences of Atomic Energy (1948)
 Atomic Weapons and East-West Relations (1956)

Prisar (utval) 
1948 - Nobelprisen i fysikk 
1956 – Copleymedaljen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Patrick Blackett, Baron Blackett» frå ,  den 21. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Engelske fysikarar
Britiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå London
Eksperimentelle fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet
Presidentar i Royal Society
Royal Medal
Copleymedaljen
Britar frå fyrste verdskrigen
Cecil Frank Powell

Cecil Frank Powell () var ein britisk fysikar og Nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1950 «for utviklinga hans av den fotografiske metoden for å studere kjernefysiske prosessar og oppdagingane hans av meson ved bruk av denne metoden». Denne metoden førte til at han var med på å oppdage pionet i 1947

Prisar (utval) 
  – Nobelprisen i fysikk
  – Hughesmedaljen

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cecil Frank Powell» frå , den 21. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Britiske fysikarar
Britiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Tonbridge
Eksperimentelle fysikarar
Partikkelfysikarar
Royal Medal
Medlemmar av Royal Society
Ernest Lawrence

Ernest Orlando Lawrence () var ein amerikansk fysikar med norske anar (Lavrants i Seljord). I 1929 utvikla han syklotronen, ein type partikkelakselerator. For denne oppfinninga vart han tildelt Nobelprisen i fysikk i 1939. 

Han var frå 1930 professor i fysikk ved University of California og frå 1936 òg direktør for The Radiation Laboratory i Berkeley, no kalla The Lawrence Radiation Laboratory. Lawrence var ein av dei første fysikarar som byrja å interessere seg for kjernefysiske akseleratorar. Mest kjend er han for oppfinninga av syklotronen i 1931. For denne oppfinninga, for bidrag til den vidare utviklinga av syklotronen og produksjonen av radioaktive isotopar, fekk han 1939 Nobelprisen i fysikk.

Han bidrog òg til utviklinga av lineærakseleratoren. Under den andre verdskrigen arbeidde han med prosjekt for separasjon av uranisotopen 235U, noko som hadde stor tyding for utviklinga av kjernefysiske bombar. Etter krigen var han engasjert med utviklinga av større akseleratortyper: synkrosyklotron og synkrotron, og stod mellom anna for bygginga av ein 6 GeV synkrotron, den såkalla bevatronen, på den tida den største akseleratoren i verda.

Grunnstoff nummer 103, lawrencium, er kalla opp etter han.

Prisar (utval) 
 – Faradaymedaljen
 – Nobelprisen i fysikk
 – Hughesmedaljen

Kjelder

Ernest Orlando Lawrence i Store norske leksikon.

Denne artikkelen bygger på «Ernest Lawrence» frå ,  den 21. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

USA-amerikanske fysikarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
Norsk-amerikanarar
Folk frå Lincoln County i Sør-Dakota
Akseleratorfysikarar
USA-amerikanske kjernefysikarar
Eksperimentelle fysikarar
National Inventors Hall of Fame
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Elliott Cresson Medal
Comstock-prisen i fysikk
Fysikarar på 1900-talet
Otto Stern

Otto Stern () var ein tysk fysikar og nobelprisvinnar. Ti år etter at han flykta frå heimlandet til USA, vart han tildelt Nobelprisen i fysikk «for medverkinga si til utviklinga av den molekylære strålingsmetoden og oppdaginga hans av det magnetiske momentet til protonet»

Stern fullførte studia sine ved Universitetet i Breslau i 1912 med ein doktorgrad i fysikalsk kjemi. Han følgde så Albert Einstein til Karlsuniversitetet i Praha og seinare til ETH Zürich. Stern mottok habilitasjonen sin ved Johann Wolfgang Goethe-Universität i Frankfurt i 1915 og i 1921. Han vart seinare professor ved Universitetet i Rostock, som han forlet i 1923 for å jobbe med det nyleg grunnlagte Institut für Physikalische Chemie ved Universitetet i Hamburg.

Etter at han gjekk av frå stillinga ved Universitetet i Hamburg i 1933 då nazistane tok over makta, vart han professor i fysikk ved Carnegie Institute of Technology, og seinare professor emeritus ved University of California, Berkeley.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Otto Stern» frå ,  den 21. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Tyske fysikarar
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Kongedømet Preussen
Eksperimentelle fysikarar
Tyske jødar
Jødiske nobelprisvinnarar