alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kultur i 1894

Kultur i 1894 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1894.

Litteratur 
 Knut Hamsun gav ut Pan

Musikk 
 14. mars: Uroppføringa av Carl Nielsens første symfoni i København, av Det Kongelige Kapel dirigert av Johan Svendsen.
Harold Pinter

Harold Pinter () var ein britisk forfattar (dramatikar), regissør og skodespelar.

Pinter skreiv kring tretti skodespel, tjue filmmanus, og var ansvarleg for oppsettinga av om lag 30 teaterstykke. Mellom dei mest kjende teaterstykka er The Birthday Party, The Dumb Waiter (Stumtjenaren), The Caretaker, The Homecoming og Betrayal.

Dramatikken til Pinter handlar ofte om ofte kommunikasjon eller fråvær av kommunikasjon i mellommenneskelege relasjonar. Tilhøvet mellom kvinner og menn er eit vanleg tema, og ofte tilhøvet mellom menn. Pinter har vorte tolka innan feministisk forsking, som for eksempel i Pinter's Female Portraits (Elizabeth Sakellaridou, 1988).

Pinter var mellom anna tildelt Shakespeare Prize (Hamburg), European Prize for Literature (Wien), Moliere D'Honneur for Lifetime Achievement og i 2005 Nobelprisen i litteratur.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Nobelprisen i litteratur 2005

Britiske forfattarar
Askenasiske forfattarar
Askenasiske nobelprisvinnarar
Britiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Jødiske nobelprisvinnarar
Pastaza

Pastaza (tidlegare Sumatara) er ei stor sideelv til Amazonaselva.

Ho drenerer frå høglandet i Ecuador. Ei hovudgrein frå Latacungabassenget i nord sluttar seg til ei anna hovudgrein frå Riobambadalen i sør og tar med seg fleire sideelver mot aust gjennom Pastazadalen ned til Pastazaprovinsen og Amazonas. Der tar ho retning mot søraust, deretter gjennom regnskogen mot sør til ho endar i Marañónelva, som renn eit kort strekk mot aust til også Huallagaelva sluttar seg til Marañónelva mot Iquitos.

Pastaza er ikkje til anna nytte enn for ferdsel med kano. Ho er strid, grunn og full av sandbankar og anna hindringar. Ho er frykteleg i flaum. Vegen mellom Macas og Puyo kryssar elva med ei bru som er open for personbilar.

Kjelde 
 Tilsvarande Wikipedia-artikkel på engelsk

Elvar i Ecuador
Elvar i Peru
Sideelvar til Amazonaselva
Baños

Baños  ['βa.ɲoz] eller Baños de Agua Santa (spansk: bada med heilagt vatn) er ein by i austre del av Tungurahuaprovinsen i det sentrale Ecuador. Han er òg senter i kantonen med same namn. Baños er den mest populære byen i provinsen etter hovudstaden Ambato og eit vesentleg senter for turisme i Ecuador, kjent som porten til Amazonas. Byen har ein folkesetnad på nesten 20 000 (i 2001).

Baños ligg på 1820 moh i den øvre del av den tronge Pastazadalen ved foten til den aktive vulkanen Tungurahua. Pastazaelva renn gjennom byen. Klimaet i området er subtropisk på denne høgda, her er og grønt grøderikt. Fleire fossar ligg kring byen, 17 kilometer aust for byen finn ein Rio Verde-fossen, El Pailón del Diablo.

I oktober 1999 vart heile folkesetnaden i byen og i dei næraste landsbyar evakuerte etter at aktivitet med utslepp av røyk og oske frå Tungurahua truga områda nær vulkanen. Vegane til byen vart stengte. Tre månader seinare var det framleis ikkje større materielle skader i byen og nokre av dei fastbuande i Baños vart utolmodige. Etter eit samanstøyt med militærtroppar i januar 2000 fekk dei første 3000 flytte tilbake til heimane sine. Vegen frå Ambato til Puyo gjennom Baños vart opna att. Han er seinare oppgradert til ein god standard.

Byen er eit romersk-katolsk religiøst senter, nokre katolikkar seier at jomfru Maria ein gong viste seg nær ein foss. Ein skulptur av jomfrua, Virgen de Agua Santa er sett inn i katedralen.

Kjelder
 Tilsvarande Wikipedia-artikkel på engelsk
 Tilsvarande Wikipedia-artikkel på tysk

Bakgrunnsstoff
Baños Ecuador
 Satellittfoto frå Google maps viser Pastaza, Tungurahua og  Baños

Byar i Ecuador
Bokstavrim

Bokstavrim, også kalla allitterasjon, er ei form for rim der ord som rimer har lydlikskap i byrjinga av dei fyrste trykksterke stavingane. Ein oppnår bokstavrim ved å rima like konsonantar med kvarandre, medan vokalar ofte kan forma rimet både når dei er like og ulike.

Bruk av bokstavrim 
Bokstavrim var eit viktig verkemiddel i norrøn dikting. Det er òg blitt nytta i nyare norsk (og anna) dikting, men meir som verkemiddel enn som påkravd del av diktet. 

Fordi eit uttrykk som inneheld bokstavrim høyrest fint ut kan det òg bli brukt som verkemiddel utanfor diktarkunsten, til dømes i talar, overskrifter eller i faste uttrykk.

Døme 
 Faste uttrykk:
 Synd og skam
 Skjels år og alder

 Frå Håvamål (tredje verset)

 Frå «På stengrunn» (1925) av Rudolf Nilsen

De unge bjerkene i svarte byen 
de står og bruser med sitt lyse løv, 
som om de åndet store skogers vårluft 
og ikke skorstensrøk og gatestøv.

Rimformer
Litterære verkemiddel
Poetiske verkemiddel
Bringebær

Bringebær eller bringbær (Rubus idaeus) er ein toårig plante i rosefamilien, som vert dyrka for dei søte fruktene han ber.

Det første året kjem det kraftige rotskot, som vert til lange (vanlegvis 1,5 m–2 m) stammer med tynne greiner.  På seinsommaren det andre året kjem det raude eller gule frukter på greinene.  Om hausten døyr heile stamma og vert stiv og sprø, og om våren kjem det nye rotskot.

Villbringebær 
Dette er ein plante med sirkumpolar utbreiing. Viltveksande bringebær skil seg ikkje mykje frå dei dyrka, men bæra og til dels planten er mindre. Denne vert kring 1 m høg. Dei øvre blada er trekopla. Blada er kvitfilta under. Blomane har grålodne begerblad og opprette kvite kronblad. Villbringebær blomstrar kring juni månad på steinete stader gjennom heile Noreg, men er sjeldan lengst i nord. Planten er funnen opp til 1330 m på Hardangervidda.

Dyrka bringebær

Sortar i Noreg 
Dei fleste odla bringebær ulike hybridar av R. idaeus og R. strigosus.

Gule:
 Varnes
 Fallgold
 Schoenemann

Raude:
 Asker (Paragon) - dessertbær - fransk sort, kom til Noreg i 1890-åra og vart den første kommersielle sorten
 Balder
 Borgund - H6
 Glen Ample - H6 - skotsk sort nytta frå år 2000
 Golden Queen - britisk sort frå 1880-åra
 Hornet - safting og sylting
 Lloyd George - frå 1919
 Marlboro - safting og sylting
 Norna
 Preussen - dessertbær, tysk sort som kom til Noreg på 1930-talet og delvis tok over etter Asker
 Stiora
 Tulameen
 Vene - H7
 Veten - safting og sylting - norskutvikla sort på 1950-talet, mykje nytta på Vestlandet

Sortane Asker, Balder, Borgund, Glen Ample, Malling Admiral, Malling Orion, Stiora, Varnes, Vene og Veten står på den offisielle sortslista.

Sjukdommar og skadedyr 

 Bringebærbille
 Bringebærflue
 Bringebærgallmidd
 Skotsjuke

Galleri

Kjelder

 Den virtuella floran
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.
 Helgeland
 Asker 
 Veten 
 NRK Asker
 NRK veten
 Sagaplant 
 Sortsutprøving Njøs

Bakgrunnsstoff 

Bær
Rosefamilien
Tyrihjelm

Tyrihjelm (Aconitum septentrionale eller A. lycoctonum subsp. septentrionale) er ein plante i soleiefamilien som veks vilt i Noreg.

Namn
Det greske namnet tydar 'ulvemord', og tyrihjelm har frå gammal tid vorte brukt til å forgifta åte som vart lagt ut til ulven.  Planten har òg vorte kalla Nordens arsenikk.  Dette skuldast truleg at han har vorte brukt til å ta livet av meir enn ulv. Avkok av tyrihjelm har vore mykje nytta som flugegift og som middel mot skabb og lus.

Namnet tyrihjelm, med variantar som turull, torrolm, tørælm osb., medar truleg på at blada liknar tverrstykket på ein tyrill, som er kjernestaven som vart brukt i ei stavkjerne, ein strokk, og at blomen kan minne om ein hjelm eller ein hatt - jamfør lushatt, som er eit anna vanleg namn på same planten - lus- kjem av at avkok vart brukt til å vaske krøtter med for å bli kvitt lus. Namnet torhjelm er ein litterær folkeetymologi; noko samband med guden Tor/Þórr er ikkje kjent.

Utsjånad

Planten har rette stenglar som er kledd med kjertelhår. Blada er flikete. Tyrihjelm blomstrar i juli-august. Blomstrane er vanlegvis lilla, men kan vera kvite.

Bakgrunnsstoff

Den virtuella floran

Kjelder
Nordhagen, Rolf,  1951: «Lushatt og tyrihjelm; de botaniske motiver i nordiske navn på Aconitum septentrionale». Norveg 1. 78-254.
Høeg, Ove Arbo,  1974: Planter og tradisjon. Floraen i levende tale og tradisjon i Norge 1925-1973. Oslo: Universitetsforlaget, s. 172 ff.
Hesselman, Bengt,  1924: «Växtnamnet törel». Nysvenska studier. Tidskrift för svensk stil- och språkforskning. 260-70.

soleiefamilien
giftige plantar
Arbeidsmiljølova

Arbeidsmiljølova er ei norsk lov av 1977 om arbeidarvern og arbeidsmiljø. 
Lova sitt fulle namn er: LOV 1977-02-04 nr 04: Lov om arbeidervern og arbeidsmiljø m.v. 

Frå 1. januar 2006 skal ei ny lov tre i kraft og lova av 1977 skal opphøyre frå same dato.

Bakgrunnsstoff 
 Arbeidsmiljølova hos Lovdata.
 Arbeidstilsynet om Arbeidsmiljølova

Norske lover
Nigardsbreen

Nigardsbreen er ein brearm av isbreen Jostedalsbreen. Han ligg i Luster kommune i Vestland. Kvar sommar går eit stort tal turistar på brevandring på Nigardsbreen.

NVE har sidan 1962 teke massebalansemålingar og frontmålingar av Nigardsbreen. I perioden 1962 - 2003 hadde isbreen eit netto overskot på totalt 17 meter vassekvivalentar (is og snø tilsvarande 17 meter vatn over heile breen). Spesielt på 1990-talet hadde breen monaleg overskot. Etter år 2000 har massebalansen vore negativ, og med somme år der heile snølag som har kome om vinteren har smelta vekk i løpet av sommaren (2003). 

Frontmålingane har vist ei kraftig tilbaketrekking frå slutten av 1930-talet og fram til 1980-talet då tilbakegangen vart mindre. Etter dette har breen rykt fram om lag 280 meter.

Nigardsbreen er ein stor turistattraksjon som vert vitja av mange turistar årleg og fleire turistar er vortne skadde opp gjennom åra. Sommaren 1986 hadde smeltevatnet demt seg opp inne i isbreen og då demninga brast 22. juli kom det brått ut store mengder vatn og isblokker. Tolv menneske vart tekne av straumen og to av desse drukna, medan resten vart hardt skadde. 12. august 1994 hende noko liknande då isbreen kalva og ei polsk kvinne og to andre vart alvorleg skadde. Kvinna vart treft av isen og kasta ut i vatnet. 14. oktober 1995 døydde ein mann då han fall ned i ein bresprekk på breen. 

Garden Nigard vart totalt øydelagd sommaren 1743 då Nigardsbreen strekte seg heilt ned til garden.

Sjå òg 
 Isbrear i Noreg

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 NVE sine sider om Nigardsbreen. 
 Jostedalen breførarlag. 

Isbrear i Luster
Nils Trædal

Nils Trædal () var ein norsk prest og politikar. Han vert rekna som ein av grunnleggjarane av Bondepartiet. Han sat i to periodar på Stortinget, og var kyrkje- og undervisningsminister frå 12. mai 1931 til 3. mars 1933, i regjeringane til Peder Kolstad og Jens Hundseid. 29. februar til 10. mars 1932 var han fungerande statsminister, og også fungerande utanriksminister 1. til 10. mars 1932. Han var formann for Bondepartiet sitt hovudstyre (partileiar) frå 1938 til han døydde.

Liv og gjerning
Trædal var bondeson frå Sunndal i Møre og Romsdal fylke. Han blei cand.theol. i 1910. Han var sokneprest i Kolvereid 1912–1923, i Aukra i Møre og Romsdal 1923–1936 og på Støren i Sør-Trøndelag 1936–1948. 

På Kolvereid arbeidde han som prest og bonde. Han var ordførar i Kolvereid kommune 1914-1919, og representerte då partiet Venstre. Han vart forkjempar for eit nytt landbrukspolitisk program, men dette fekk ikkje så stor oppslutnad innan Venstre. Trædal vart medstiftar av Landmandsforbundet i 1920, forløparen til Bondepartiet og Senterpartiet. 

Innan Bondepartiet fekk han viktige roller som stortingspolitikar, statsråd, leiar og parlamentarisk leiar. Som nestformann i Bondepartiet var han ein hovudaktør i utforminga og gjennomføringa av kriseforliket med Arbeidarpartiet i 1935. 

Nils Trædal sat på Stortinget for Møre og Romsdal 1934-1936, og for Sør-Trøndelag 1945-1949. 

Trædal døydde under mystiske omstende den 12. oktober 1948. Han fall ut frå tredje etasje i heimen sin i Oslo og omkom. Det verserte lenge rykte om han var myrda, men Johan J. Jakobsen gir i biografien over Trædal godt belegg for at dette berre var ei tragisk ulykke.

Ei minnebyste er plassert mellom kyrkja og kyrkjegarden på Kolvereid i Nærøy kommune. Minnesmerket vart avduka den 14. august 2005.

Biografi 
 Johan J. Jakobsen (2005): Makten og æren. Biografien om Nils Trædal. Oslo:Gyldendal

Kjelder 
 Nils Trædal hos Stortinget.no

Norske kyrkje- og undervisningsministrar
Statsrådar i Regjeringa Kolstad
Statsrådar i Regjeringa Hundseid
Senterpartistatsrådar
Leiarar for Senterpartiet
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar for Møre og Romsdal
Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Stortingsrepresentantar frå Sp
Venstreordførarar i Nord-Trøndelag
Ordførarar i Kolvereid
Norske prestar
Folk frå Sunndal
Otta

Otta er ein by som er kommunesenter i Sel kommune i Innlandet fylke. Staden ligg i nordre Gudbrandsdalen. Staden har . Nokon kilometer vestom ligg Dale, ein tettstad med  som funksjonelt er ein del av Otta.

Byen ligg der Otta (Ottaelva) renn ut i Gudbrandsdalslågen. Han er eit trafikknutepunkt der hovudårene mellom Oslo og Trondheim (E6 og Dovrebanen) møter rv15 mot Nordfjord.

Staden fekk bystatus 26. august 2000, og er sammen med Vinstra dei einaste byane i Gudbrandsdalen i tillegg til Lillehammer. 
Byen tener som handels- og administrasjonssentrum for Nord-Gudbrandsdalen, 

På Otta finst der ein to-delt barneskole for elevar frå Otta by og Sjoa, og ein ungdomsskule som også elevar frå Nord-Sel soknar til. Staden har òg ein kombinert allmennfagleg og yrkesfagleg vidaregåande skole som var demonstrasjonsskole frå 2003 til 2005. 

Otta har òg hovud- og distriktskontor åt fleire lokalaviser og ein lokalradiokanal.

Sjå òg 
 Tettstader i Oppland

Kjelder 

 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»

Bakgrunnsstoff 
 Eldre fototgrafi frå Otta på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Tettstader i Innlandet
Byar i Innlandet
Geografi i Sel
Kommunesenter i Innlandet
Marit Arnstad

Marit Arnstad () er ein norsk senterpartipolitikar frå Skatval i Stjørdal i Nord-Trøndelag fylke. Ho er utdanna jurist ved Universitetet i Oslo (1991) og er tvillingsystera til Eli Arnstad.

Ho har vore medarbeidar i JURK (1984), personleg sekretær i Miljøverndepartementet (1989–1990), førstekonsulent i same departementet (1992) og advokatfullmektig i Wiersholm, Mellbye & Bech (2000–2001). Sidan 2006 har ho arbeidd i advokatfirmaet Schjødt i Trondheim.

Arnstad har vore stortingsrepresentant for Nord-Trøndelag i to periodar, 1993–1997 og 2001–2005. Ho har vore medlem av Utanrikskomiteen, Næringskomiteen, Forsvarskomiteen, Valgkomiteen og Den utvida utanrikskomiteen på Stortinget. I perioden 2003–2005 var ho parlamentarisk leiar for stortingsgruppa til Senterpartiet. Ho var olje- og energiminister i Bondevik I-regjeringa mellom 1997 og 2000. Mellom 1986 og 1988 var ho leiar for Senterungdommens Landsforbund og medlem i sentralstyret i Senterpartiet. Ho har også hatt fleire verv i Nei til EU-rørsla. Arnstad vart samferdsleminister i regjeringa Stoltenberg II, 18. juni 2012.

Arnstad har ei rekkje styreverv i næringslivet. Mellom anna er ho styreleiar ved Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet (NTNU) i Trondheim, nestleiar i styret i Statoil, og dessutan styremedlem i Aker Seafoods ASA, Adresseavisen ASA, NTE Nett A/S, COWI A/S og Acta ASA. Ho måtte ein periode hausten 2007 tre inn som konstituert styreleiar i StatoilHydro, då tidlegare styreleiar Eivind Reiten gjekk av. Ho var kandidat til å ta over vervet permanent, men etter kvart tok avtroppande sjef i Petroleum Geo-Services, Svein Rennemo, over. Då ho vart statsråd i juni 2012 trekte ho seg frå Statoilstyret.

Kjelder 
 Knut Olav Åmås [red.]: «Arnstad, Marit» i Hvem er hvem? (Aschehoug, 2008)

Fotnotar 

Norske olje- og energiministrar
Norske samferdsleministrar
Statsrådar i Regjeringa Bondevik I
Statsrådar i Regjeringa Stoltenberg II
Senterpartistatsrådar
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Stortingsrepresentantar for Nord-Trøndelag
Stortingsrepresentantar frå Sp
Norske juristar
Folk frå Stjørdal
Leiarar i Senterungdomen
Troll plastkarosseri og bilindustri

Troll plastkarosseri og bilindustri var eit norsk firma som i 1950-åra tok mål av seg til å masseprodusera bilar med varemerket Troll. 

Det var ingeniøren Per Kohl-Larsen og vennane Erling Fjugstad og Bruno Falch som formgav bilen og prøvde å setja i gang storstilt produksjon i Lunde i Telemark. Prosjektet mislukkast, og ein fekk berre bygd fem bilar.

Bakgrunnsstoff 
 Historie og bilete av Troll-bilen 

Tidlegare norske bilprodusentar
Stopp Innvandringen

Stopp Innvandringen er eit tidlegare norsk politisk parti som var leia av Jack Erik Kjuus. Partiet stilte til val første gong i 1989. Det hadde som hovudmål å stoppa innvandring til Noreg. 
Til kommunestyrevalet i 1993 stilte partiet felles liste med Fedrelandspartiet, men fekk ingen mandat. Til stortingsvalet i 1997 slo partiet seg saman med Hjelp fremmede hjem til Hvit Valgallianse.

Då Kjuus trekte seg frå politikken i 1999 skifta partiet namn til Nasjonalalliansen.

Tidlegare norske politiske parti
Innvandringskritiske parti
Kvit Valallianse

Kvit Valallianse var eit norsk, høgreekstremt politisk parti danna ved samanslåing av Stopp Innvandringen og Hjelp fremmede hjem som blei stifta i 1995. Det var leia av Jack Erik Kjuus. 

Partiet stilte til stortingsvalet 1997 med lister i Oslo, Buskerud og Akershus, og fekk til saman 463 stemmer. I valprogrammet sitt hadde det mellom anna skrive at «fremmed» i «blandede parforhold», eventuelle ungar dei måtte ha og adopterte frå utlandet skulle steriliserast eller sendast ut av landet. For denne utsegna blei Kjuus dømd av Høgsterett for rasediskriminering etter § 135 a i straffeloven.

Noko tid etter dommen trekte partistyret seg i protest mot dommen. Mange av medlemmene gjekk over til den nystarta Nasjonalalliansen.

Etter dommen trekte Kjuus seg frå politikken og partiet har no liten eller ingen aktivitet.

Kjelder 
 Antirasistisk senter 
 Magasinet Monitor

Tidlegare norske politiske parti
Innvandringskritiske parti
Skipingar i 1995
Suopuhe

Suopuhe var eit prosjekt for å lage ein finsk talesyntetisator. Det vart finansiert av TEKES, og vart avslutta i mars 2003. Resultatet av prosjektet var ein difonbasert lydmodul for ei mannsrøst.

Syntetisatoren vart utvikla over Universitetet i Edinburgh sin Festival-plattform.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside
 Nedlastbar versjon

Språkteknologi
Dokumentklassifisering

Automatisk dokumentklassifisering er, innanfor språkteknologien, ei algoritme for å få ei datamaskin til å klassifisere dokument i ulike klasser. Bruksområde for slike program er bibliotek, ulike arkiv, telegrambyrå, søkemotorar, store firma, og andre som handsamar store mengder tekst. Dokumenta kan vere t.d. bøker, artiklar, www-sider, e-post eller interne dokument.

Eit svært aktuelt bruksområde for dokumentklassifisering er å klassifisere e-post i to klassar, søppelpost og anna post.

Bakgrunn 

I utgangspunktet har dokument blitt klassifisert av menneske som forstår det dei les, og som er sakkunnige innanfor dei sjangrane dokumenta er henta frå. Denne manuelle framgangsmåten er ressurskrevjande og sein, og til ein viss grad også subjektiv. Ulike arkivarar kan klassifisere ulikt, og ein og same person kan klassifisere same dokument ulikt frå ein gong til neste.

Viss klassifiseringsmetodane blir operasjonalisert, t.d. til å fungere etter eit definert sett av reglar, blir nokre av problema med den manuelle metoden retta på, men det er framleis ein ressurskrevjande metode.

Samanlikna med manuell klassifisering er maskinell klassifisering rask, og det er framfor alt mogleg å gje det same systemet same dokument ein gong til, og få det klassifisert på same måte. Så lenge dei maskinelle systema blir halde konstant er dei altså forutseibare.

Framgangsmåtar 

Den første fasen i dokumentklassifiseringa er å velje klassifiseringstrekk. Sentrale er orda i teksten, og frekvensen deira. Viss eit sett av ord har markant høgare frekvens i teksten enn dei har i normalspråket, og viss dette settet høyrer til same predefinerte fagområde, er dette eit argument for å klassifisere dokumentet innanfor dette fagområdet. Eit anna viktig moment kan vere eventuelle metadata.

Trekka blir så gjeve til ei klassifiseringsalgoritme, t.d.

 naiv Bayes-klassifikator
 vektorautomatar
 maskinlæringsalgoritmar

Språkteknologi
Grammatikkontrollprogram

Grammatikkontrollprogram er ein type dataprogram som, i tillegg til å rette skrivefeil, også til ein viss grad er i stand til å rette grammatiske feil, og kome med framlegg om rettingar. Slike program er som regel integrert i teksthandsamingsprogram.

Døme på grammatiske feil eit grammatikkontrollprogram kan rette er kongruensfeil, som t.d. Eg har kjøpt eit ny bil, ordstillingsfeil av typen I morgon eg fer heim, og kasusfeil, som Vi snakka om du.

For bokmål, svensk, dansk og finsk finst det grammatikkontrollprogram, dei er laga av det finske språkteknologifirmaet Lingsoft, med hjelp av såkalla føringsgrammatikk, og integrert i Microsoft Word. Tillempinga av føringsgrammatikk-baserte disambigueringsprogram til grammatikkontroll vart gjort av Jussi Birn. I tillegg er det utarbeidd spesialversjonar, som t.d. ein svensk grammatikkontroll for finskspråklege.

Det finst også grammatikkontrollprogram for dei store europeiske språka, dei er i større grad basert på statistiske metodar.

Språkteknologi
Brukarprogram
Jonas Gahr Støre

Jonas Gahr Støre () er ein norsk politikar og har vore leiar i Arbeidarpartiet sidan 14. juni 2014. Han blei statsminister i Noreg etter valet i 2021. Frå 17. oktober 2005 var han utanriksminister i regjeringa Stoltenberg II. Frå september 2012 fekk han stillinga som helseminister i same regjeringa.

Bakgrunn 
Støre blei fødd i Oslo som son av skipsreiaren Ulf Jonas Støre og hustrua Unni Gahr. Han gjekk på Marinens befalskole ved Sjøkrigsskolen i Bergen i 1979 til 1981, før han deretter tok utdanninga som statsvitar med spesialisering i historie og sosialøkonomi ved Institut d'études politiques de Paris i Frankrike frå 1981 til 1985. Støre talar fylgjeleg flytande fransk. Han blei også teken opp som doktorgradsstudent ved London School of Economics, men slutta etter fåe veker. I staden underviste han ved Harvard Law School i 1986, og arbeidde deretter som forskar ved Bedriftsøkonomisk Institutt frå 1986 til 1989.

Støre blei så tilsett som spesialrådgjevar ved Statsministerens kontor. Under EØS-forhandlingane tidleg på 1990-talet var Gahr Støre spesialrådgjevar for Gro Harlem Brundtland og aktiv deltakar i utforminga og forhandlinga av avtalen. Seinare blei han ekspedisjonssjef i Utanriksdepartementet. I 1998 blei Støre eksekutivdirektør (stabssjef) ved Gro Harlem Brundtland sitt kontor i Verdshelseorganisasjonen (WHO). 

I åra 2002–2003 var Støre arbeidande styreleiar i analyseselskapet Econ, før han blei generalsekretær i Raudekrossen i august 2003. Denne jobben hadde han til han blei utanriksminister hausten 2005.

Ved stortingsvalet 2009 blei han vald inn på Stortinget som fast representant for Oslo, men heldt fram i regjeringa som utanriksminister.

Jonas Gahr Støre er gift med sosiologen og forskaren Marit Slagsvold, og saman har dei tre born.

Kjelder 

Regjeringa Støre
Norske statsministrar
Norske helseministrar
Norske utanriksministrar
Statsrådar i Regjeringa Stoltenberg II
Ap-statsrådar
Statssekretærar i Regjeringa Stoltenberg I
Statssekretærar frå Ap
Leiarar for Arbeidarpartiet
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for Oslo
Æresdoktorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Norske diplomatar
Norske sosialøkonomar
Politikarar frå Oslo