alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sacco og Vanzetti

Nicola Sacco (1891–23. august 1927) og Bartolomeo Vanzetti (1888–23. august 1927) var to italienske anarkistar som blei avretta i elektrisk stol for påstått væpna ran og drap i Massachusetts i USA. Mange både i USA og andre land meinte dei to arbeidarane var uskuldige og offer for politisk forfølging. Da dei blei arresterte i 1920 var det ein sterk frykt for «kommunisme» i USA («The Red Scare»). Verken Sacco eller Vanzetti var kommunistar, men dei var kjende for styresmaktene som anarkistar, fagforeiningsforkjemparar og krigsmotstandarar. Og i tillegg var dei innvandrarar.

Vanzetti sa det slik i sin siste tale under rettssaka

 «I would not wish to a dog or a snake, to the most low and misfortunate creature of the earth — I would not wish to any of them what I have had to suffer for things that I am not guilty of. But my conviction is that I have suffered for things that I am guilty of. I am suffering because I am a radical, and indeed I am a radical; I have suffered because I was an Italian, and indeed I am an Italian...»

Det var ein stor internasjonal kampanje for å få sett dei fri, med mange kjende namn, men utan resultat. Etter sju år i fengsel blei dei to avretta med elektrisitet. Det er sidan blitt påstått at Sacco kan ha vore skuldig, men Vanzetti uskuldig. Rettssaka heldt likevel ikkje mål, da begge blei dømde etter dei same påståtte bevisa. Den 23. august 1977, akkurat 50 år etter avrettinga, erklærte guvernør Michael Dukakis i Massachusetts dommen oppheva.

I 1971 blei saka filmatisert under leiing av den italienske regissøren Giuliano Montaldo, i ein film med tittelen Sacco e Vanzetti.

Referansar

USA-amerikansk historie
Arbeidarhistorie
Anarkistar
Avretta anarkistar
Folk avretta med elektrisk stol
Strontium

Strontium er eit metallisk grunnstoff med atomnummer 38 og kjemisk symbol Sr. På grunn av høg reaktivitet finst ikkje stoffet i fri form i naturen. Dette har det felles med andre jordalkalimetall. Sr-90 er ein radioaktiv isotop. 

Kroppen tek opp strontium på same måte som kalsium. Grunnstoffet vert lagra i skjelettet. 

Strontium har fått namnet sitt frå den skotske landsbyen Strontian (Sròn an t-Sìthein), der grunnstoffet vart oppdaga i malm.

Bruk 

Strontiumnitrat vert brukt for å gje fyrverkeri raud farge. 

Isotopanalyse av strontium vert brukt i arkeologi.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Webelements - strontium

 
Jordalkalimetall
Reduksjonsmiddel
Lochaber
Grunnstoff
1241

1241 (romartal MCCXLI)

Hendingar

Utlandet 
28. mars: Kongen av Danmark, Valdemar Siger, døydde i Vordingborg. Sonen Erik Plogpenning vart ny konge
23. september: Den islandske hovdingen Snorre Sturlason vart drepen på Reykholt av Gissur Thorvaldsson og hans menn

Noreg

Fødde

Døde
1242

1242 (romartal MCCXLII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1243

1243 (romartal MCCXLIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1244

1244 (romartal MCCXLIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1245

1245 (romartal MCCXLV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1246

1246 (romartal MCCXLVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1247

1247 (romartal MCCXLVII)

Hendingar

Utlandet 
 Pave Innocens IV sende misjonærar for å konvertera mongolar til kristendommen.
 Egypt tok makta i Jerusalem frå Khwarezm.
 Afonso III blei konge i Portugal etter Sancho II.

Noreg

Fødde 
 Dronning Isabella of Aragon, gift med Filip III av Frankrike
 Rashid al-Din, persisk forfattar og historikar
 Zhang Sanfeng, kinesisk taoistprest

Døde
1248

1248 (romartal MCCXLVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Cecilia Håkonsdotter, frilledotter av kong Håkon Håkonsson
1249

1249 (romartal MCCXLIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1251

1251 (romartal MCCLI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1252

1252 (romartal MCCLII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1253

1253 (romartal MCCLIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 

 6. juli: Kong Mindaugas blei krona i Litauen

 Universitetet i Paris, Sorbonne, vart skipa.

Fødde

Døde

Kjelder
1254

1254 (romartal MCCLIV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Marco Polo, italiensk oppdagar

Døde 
 Sigurd Håkonsson, frilleson av kong Håkon Håkonsson
1255

1255 (romartal MCCLV)

Hendingar

Utlandet 
 Hamburgbibelen vart til.

Noreg

Fødde

Døde
1256

1256 (romartal MCCLVI)

Hendingar

Utlandet 
 oktober: Mongolane, leia av Baiju og under Hulagu Khan, vinn over styrkane til sultan Kay Ka'us II av Rüm og tek Anatolia
 15. desember: Hulagu Khan erobrarar og øydelegg Alamutfestninga til hasjhasjinane i dagens Iran
 Grunnlegginga av byen Lviv, som i dag ligg i Ukraina

Noreg

Fødde

Døde 
 1. september: Kujo Yoritsune, shogun av Japan
1257

1257 (romartal MCCLVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Håkon Håkonsson Unge (f. 1232), son og medkonge til kong Håkon Håkonsson,
Kvadratmeter

Kvadratmeter er ei SI-avleia eining for måling av areal. Eininga bygger på meter, og symbolet for kvadratmeter er m².

Kvadratmeter er ei mykje nytta eining.
Den vanlegaste bruken er for å gje opp arealet av ein bygning,
til dømes bruttoareal, buareal, m.m.

1 m² er lik:
 arealet av eit kvadrat der kvar side er ein meter lang
 1 000 000 mm²
 10 000 cm²
 0,01 ar
 0,001 daa
 0,000 1 ha
 0,000 001 km²

Og motsett:
 1 mm² = 0,000 001 m²
 1 cm² = 0,000 1 m²
 1 ar = 100 m²
 1 daa = 1000 m²
 1 ha = 10 000 m²
 1 km² = 1 000 000 m²

SI-avleia einingar
1258

1258 (romartal MCCLVIII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Global 
 Januar: Eit av dei største vulkanutbrota i holocen fann stad, truleg frå ein stad i tropane som Rinjanifjellet i Indonesia, El Chichón i Mexico eller Quilotoa i Ecuador. Utbrotet hadde følgjer fleire stader i verda: Europa opplevde ein hard vinter, ein hadde hungersnød i England, Vest-Tyskland, Frankrike og Nord-Italia, og pestutbrot i London, delar av Frankrike, Austerrike, Syria, Søraust-Tyrkia og Irak.

 10. februar: Abbasidekalifatet fall då mongolar under leiing av Hülegü khan erobra Bagdad etter ei omleiring. Byen blei plyndra og øydelagd og mellom 10 000 og 1 million innbyggjarar blei drepne.
 Korea overgav seg til mongolane.
 Llywelyn den siste utropte seg til prins av Wales. Han var den siste herskaren av Wales før det blei erobra av England.

Noreg 

 Kristina Håkonsdotter, dotter til kong Håkon Håkonsson, gifta seg med Felipe, bror til kong Alfonso X av Castilla i Castilla

Fødde 

 Agnes av Brandenburg, dansk dronning, gift med Erik Klipping.
 Osman I, grunnleggjaren av Det osmanske riket
 Tran Nhan Tong, keisar av Vietnam

Døde 

 5. april: Juliana av Liège, belgisk abbedisse

Utan dato
 Abu Yahya ibn Abd al-Haqq, sultan av Marokko som tilhøyrde Marinidane
 Al-Musta'sim, den siste abbasidekalifen av Bagdad
 Grzymislawa av Luck, storhertuginne av Polen.
 Theodor II Lascaris, keisar av Nikea, eksilkeisar av Bysants

Bakgrunnsstoff

Kjelder
1259

1259 (romartal MCCLIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1260

1260 (romartal MCCLX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1261

1261 (romartal MCCLXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1262

1262 (romartal MCCLXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1264

1264 (romartal MCCLXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1265

1265 (romartal MCCLXV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 

 5. februar: Gui Faucoi blei vald til pave med namnet Klemens IV etter at pave Urban IV hadde døydd året før.

 4. august: Slaget ved Evesham under Den andre baronkrigen i England førte til at Simon de Montfort, og dei opprørske baronane som følgde han blei nedkjempa. Prins Edvard, seinare kong Edvard I av England, sigra på vegner av far sin, Henrik III. 

 Reconquista på Den iberiske halvøya: Kong Alfonso X av Castilla erobra Alicante frå maurarane.

Noreg

Fødde 

 Januar: Kunigunde av Böhmen, bøhmisk kongsdotter, hertuginne og abbedisse
 10. mai: Keisar Fushimi av Japan
 13. mai: Dante Alighieri, italiensk forfattar
 Kong Alfonso III av Aragon
 Maria de Molina, dronning og regent av Castilla og Leon

Døde 

 8. februar: Hülegü khan, mongolsk hærførar og herskar
 Al-Abhari, persisk filosof og matematikar
 Fujiwara Nobuzane, japansk biletkunstnar

Bakgrunnsstoff

Kjelder
1266

1266 (romartal MCCLXVI)

Hendingar

Utlandet 
 Hebridane kom under skotsk styre.

Noreg

Fødde

Døde
Yttrium

Yttrium er eit transisjonsmetall med kjemisk symbol Y og atomnummer 39. Grunnstoffet har fått namnet etter staden det først vart oppdaga.

Historie 

Grunnstoffet vart oppdaga i eit mineral frå Ytterby i Sverige.

Sambindingar 

Yttriumoksid er den viktigaste sambindinga til yttrium.

Bruk av yttrium 

Yttrium vert brukt i legeringar med andre metall. 

Stoffet vert brukt som katalysator.

Bakgrunnsstoff 

 Webelements - yttrium

 
Transisjonsmetall
Deoksidasjonsmiddel
Grunnstoff
1267

1267 (romartal MCCLXVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1268

1268 (romartal MCCLXVIII) var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Kong Eirik II Magnusson av Noreg.

Døde
1269

1269 (romartal MCCLXIX)

Hendingar

Utlandet 
 Magnus Lagabøte inngjekk Winchester-traktaten.

Noreg

Fødde

Døde
1270

1270 (romartal MCCLXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Kong Håkon V Magnusson av Noreg

Døde
1271

1271 (romartal MCCLXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1272

1272 (romartal MCCLXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1273

1273 (romartal MCCLXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1274

1274 (romartal MCCLXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Magnus Lagabøte gav Noreg eit riksdekkande lovverk, Magnus Lagabøtes landslov

Fødde 
 11. juli: Robert I av Skottland, konge av Skottland 1306-1329 (d. 1329)

Døde 
 7. mars: Thomas Aquinas, katolsk filosof og teolog
1275

1275 (romartal MCCLXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1276

1276 (romartal MCCLXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg 

Magnus Lagabøtes Bylov trer i kraft.

Fødde

Døde
1277

1277 (romartal MCCLXXVII) var eit år på 1200-talet.

Hendingar

Utlandet 

 Engelske troppar besette dei siste delane av Wales. Den walisiske leiaren Llewellyn den siste blei tvungen til å skriva under på Aberconwyavtalen som anerkjende engelsk styre. Med dette gav keltiske Wales opp sin siste sjølstenderest.

Noreg 
 Sættargjerda i Tunsberg, eit forlik som klarla tilhøvet mellom kyrkja og kongemakta.
 Dei to høgaste gradane i kongshirda, lendmann og skutilsvein, blei erstatta av dei felleseuropeiske titlane baron og riddar.
 Magnus Lagabøte testamenterte Alrekstad kongsgard til Nonnesæter kloster.

Fødde 
 Sempad av Armenia (d. ca. 1310)
 Omtrentleg dato: Isabella av Mar, første kona til Robert Bruce (d. 1296)

Døde 
 1. mai: Stephen Uroš I av Serbia
 20. mai: Pave Johannes XXI
1278

1278 (romartal MCCLXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1279

1279 (romartal MCCLXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1280

1280 (romartal MCCLXXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg 

 Magnus VI Håkonsson (Magnus Lagabøte) døyr og vert etterfylgd av den 12 år gamle son sin, Eirik II Magnusson, som Noregs konge.

Fødde

Døde 
 9. mai Kong Magnus Lagabøte (f. 1238)
1281

1281 (romartal MCCLXXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Baron Audun Hugleikson gav store landeigedomar til Kyrkja og redda seg frå å verte bannlyst av paven året etter, saman dei fleste andre som sat i kongsrådet med han.

Fødde

Døde
1282

1282 (romartal MCCLXXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1283

1283 (romartal MCCLXXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1284

1284 (romartal MCCLXXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1285

1285 (romartal MCCLXXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1286

1286 (romartal MCCLXXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1289

1289 (romartal MCCLXXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1290

1290 (romartal MCCXC)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1291

1291 (romartal MCCXCI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1292

1292 (romartal MCCXCII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Abrahám Abulafia
1293

1293 (romartal MCCXCIII)

Hendingar

Utlandet 
 26. mai: Eit jordskjelv i Kamakura på Kanagawa i Japan drap om lag 30 000.
 Desember: Mamelukksultanen Khalil av Egypt blei drepen av regenten sin, tyrkaren Baydara, som blei leiar for sultanatet ei kort tid før han sjølv blei drepen av tsjerkessarar.

 Torkel Knutsson leia Sverige i eit krosstog mot det ukristna finske Karelen.
 Majapahitriket blei grunnlagd i Indonesia av hinduherskaren Kertaradjasa etter at han hadde nedkjempa Singhasaririket.
 Einintida avløyste shōōtida i Japan.

Noreg

Fødde 
 Erling Vidkunsson, ein riddar av bjarkøyætta
 Filip V av Frankrike (Philippe V le Long)
 Filip VI av Frankrike (Philippe VI de Valois)

Døde 
 2. mai: Meir av Rothenburg, tysk rabbinar og diktar
 Kong David VI Narin av Georgia
 Khalil av Egypt (drepen)
1294

1294 (romartal MCCXCIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
Norges speiderforbund

Norges speiderforbund, forkorta NSF, er den største sameininga for norske speidarar. NSF vart stifta i 1978, då Norsk Speidergutt-forbund (NSF, stifta 1911) og Norsk Speiderpikeforbund (NSPF, stifta 1921) gjekk saman. Forbundet har 30 krinsar og 6 korps. Det er 20 000 medlemmar i NSF, fordelt på 590 grupper.

Leirar
Kvart fjerde år (forslag om 3 års intervall vart nedstemt ved Speidertinget 2006) blir ein  ein vekelang landsleir arrangert for alle NSF sine medlemmar, og vanlegvis også deltakarar frå andre nasjonar. Mellom landsleirane er det vanlegvis krinsleir kvart fjerde år, og gruppeleirar kvart andre år. Fylgjande landsleirar er avhaldne hittil:

Norsk Speidergutt-Forbund (NSF):

1914 Christiania (Oslo) 
1916 Bergen 
1920 Trondheim 
1924 Hamar 
1928 Romsdal 
1932 Mandal 
1936 Jeløya 
1948 Mandal 
1952 Verdal 
1956 Voss 
1960 Brunlanes 
1964 Bodø 
1968 Lillehammer 
1972 Røros 
1976 Åndalsnes

Norsk Speiderpikeforbund (NSPF):

1923 Brandbu 
1925 Stabekk 
1929 Steinkjersannan 
1933 Jørstadmoen 
1937 Mandal 
1948 Borre 
1953 Olberg 
1957 Rømoen 
1961 Ringerike 
1965 Følling 
1969 Kongsted (i Fredrikstad) 
1973 Alvdal 
1978 Ulven i Oslo

Norges Speiderforbund (NSF):

1981 Åsnes 
1985 Notodden 
1989 Skaugum 
1993 Eidskog (Ingelsrud) 
1997 Austrått (med Austråttborgen) 
 2001 Urban 2001 (Fredrikstad) 
 2005 Fri:05 (Ingelsrud/Eidskog) 
 2009 Åndalsnes

Speidarsjefar
Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norsk Speidergutt-Forbund før fusjonen i 1978:

 Christian Dons (1911-1920) 
 Hans Møller Gasmann (1920-1945) 
 Birger L. D. Brekke (1945-1956) 
Bernhard Mûller (1956-1968) 
Knut Enger (1968-1976) 
Kjell Melhus (1976-1978)

Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norsk Speiderpikeforbund før fusjonen i 1978:

Brit Taraldset (1921-1922) 
Marcella Bøe (1922-1925) 
Hildur Ulleberg (1925-1927) 
 Kari Aas (1927-1935) 
Dagmar Maalstad (1935-1948) 
Gunvor Lykken 1948-1953) 
Signe Christie (1953-1965) 
Aud Mork Knutsen (1965-1978)

Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norges Speiderforbund etter fusjonen i 1978:

Kjell Melhus (1978-1982) 
 Gisle Johnson (1982-1986) 
Torunn Reinertsen (1986-1988) 
Alf Runar Bakke (1988-1992) 
 Stein Løvold (1992-1996) 
Eli Gullichsen (1996-2002) 
Carsten Henrik Pihl (2002-2006) 
Lars Atle Andersen (2006-)

Sjå òg
Norges KFUK-KFUM-speidere
Speidernes Fellesorganisasjon

Bakgrunnsstoff
Norges speiderforbund

Speiding
Norske organisasjonar
Norske ungdomslag
Skipingar i 1978
Kubikkdesimeter

Kubikkdesimeter er ei SI-avleia eining for måling av volum.
Symbolet for kubikkdesimeter er dm³.
Ein kubikkdesimeter er volumet av en terning der kvar side er ein desimeter (10 centimeter) lang.

I Noreg vert den tilsvarande nemlinga liter som oftast nytta i staden.

1 dm³ er lik:
 1 000 000 mm³
 1 000 cm³
 0,001 m³

Og motsett:
 1 mm³ = 0,000 001 dm³
 1 cm³ = 0,001 dm³
 1 m³ = 1 000 dm³

1 dm³ er, i høve til SI-eininga liter, lik:
 1 liter
 10 desiliter
 100 centiliter
 1 000 milliliter

Og motsett:
 1 milliliter = 0,001 dm³
 1 centiliter = 0,01 dm³
 1 desiliter = 0,1 dm³
 1 liter = 1 dm³

SI-avleia einingar
Måleiningar for volum
911

911 (romartal CMXI)

Hendingar

Utlandet 
 Normmannarhøvdingen Rollo fekk herredøme over eit landområde i Nord-Frankrike.

Noreg

Fødde

Døde
912

912 (romartal CMXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
913

913 (romartal CMXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
914

914 (romartal CMXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
915

915 (romartal CMXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
916

916 (romartal CMXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
917

917 (romartal CMXVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Håkon Grjotgardsson Ladejarl
918

918 (romartal CMXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
919

919 (romartal CMXIX)

Hendingar

Utlandet 
 Vikingar plyndra og la under seg Jorvik (York) i Nord-England.

Noreg

Fødde

Døde
920

920 (romartal CMXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
924

924 (romartal CMXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
928

928 (romartal CMXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
923

923 (romartal CMXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
929

929 (romartal CMXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
930

930 (romartal CMXXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
Hegge stavkyrkje

Hegge stavkyrkje er ei stavkyrkje som ligg i Øystre Slidre i Valdres. Kyrkja har vore datert til første halvdel av 1200-talet basert på vurdering av portalskurden, men nyare årringsundersøkingar tilseier at ho kan vere noko eldre, frå slutten av 1100-talet. I fylgje tradisjonen skal ho vere bygd kring 1665 av material frå to eldre kyrkjer, men det finst ikkje noko i kyrkja som tyder på dette. Byggematerialet er grovt tømmer, i tårnet ligg nokre golvbord frå 1200-talet som er 50cm breie og 10cm tjukke.

Kjelder 
 Norges Kirker: «Hegge kirke» på nettstaden til Norsk Institutt for kulturminneforskning
 Om Hegge stavkyrkje på nettstaden stavkirke.org 
 Faktaark om Hegge stavkyrkje frå Riksantikvaren

Bakgrunnsstoff 
 Om Hegge sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Oppland» på nettstaden til Arkivverket 
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 
 

Freda bygg i Innlandet
Kyrkjer i Øystre Slidre
Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Kyrkjer i Valdres prosti
Kulturminne i Øystre Slidre
932

932 (romartal CMXXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
931

931 (romartal CMXXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
921

921 (romartal CMXXI) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 15. september: Ludmila av Böhmen blei drepen i Tetin etter ordre frå svigerdotter si, Drahomíra.
 7. november: Karl III av Vest-Frankia (Frankrike) og Henrik I av Aust-Frankia (Tyskland) skreiv under på Bonn-traktaten, ein vennskapsavtale, ombord på eit skip i Rhinen.

 Idrisidedynastiet blei nedkjempa av fatimidane, som tok Tlemcen og Fès.
 Fatimidane laga ein ny hovudstad i Ifriqiya i Mahdiya.
 Den arabiske reiseskildraren Ibn Fadlan blei send frå Bagdad til Volga, der han mellom anna møtte vikingar.
 Mahdia blei grunnlagd av kalifen Ubayd Allah al-Mahdi Billah.

Fødde 
 21. februar: Abe no Seimei, japansk kosmolog
 Keisar Shizong av Det yngre Zhou-dynastiet
 Edmund I, konge av England (omtrentleg årstal)

Døde 
 13. februar: Vratislaus I, hertug av Böhmen
 15. september: Heilage Ludmila av Böhmen
 Ragnvald av Ivarætten, norsk-irsk høvding

Kjelder
927

927 (romartal CMXXVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
922

922 (romartal CMXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Liutprand, lombardisk historikar

Døde 
 26. mars: Mansur Al-Hallaj, persisk sufiforfattar
 Kong Galindo II Aznárez av Aragon
925

925 (romartal CMXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
933

933 (romartal CMXXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
926

926 (romartal CMXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
934

934 (romartal CMXXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
935

935 (romartal CMXXXV)

Hendingar

Utlandet 
 Fatimidane tek over kalifatet i Egypt.

Noreg

Fødde 
 Håkon Sigurdsson Jarl

Døde
936

936 (romartal CMXXXVI) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
2. juli: Henrik I av Sachsen, første konge av Austfrankarriket
937

937 (romartal CMXXXVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
985

985 (romartal CMLXXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
938

938 (romartal CMXXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
942

942 (romartal CMXLII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Sa‘adjá Gaón, jødisk filosof, teolog og motstandar av karaismen.
986

986 (romartal CMLXXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Slaget i Hjørungavåg (eksakt år er usikkert)

Fødde

Døde
987

987 (romartal CMLXXXVII)

Hendingar

Utlandet 
 Grev Hugo Capet av Paris blir vald og krona til fransk konge
 Kukulcan tek Chichen Itza, og den maya-toltekiske tida tek til i Mexico
 Al-Mansur vinn over og øydelegg Santiago de Compostela, og utvidar moskéen i Cordoba

Noreg

Fødde

Døde 
 21. mai: Kong Ludvig 5. av Frankrike
993

993 (romartal CMXCIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
939

939 (romartal CMXXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
941

941 (romartal CMXLI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
940

940 (romartal CMXL)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
943

943 (romartal CMXLIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
991

991 (romartal CMXCI)

Hendingar

Utlandet 
 Olav Tryggvason herja i England med vikingheren sin.
 Danegeld ("danegull") truleg betalt for første gong

Noreg

Fødde

Døde
992

992 (romartal CMXCII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
988

988 (romartal CMLXXXVIII)

Hendingar

Utlandet 
 Eirik Raude fekk med seg folk frå Island og starta det norrøne landnåmet på Grønland.

Noreg

Fødde

Døde
989

989 (romartal CMLXXXIX) var eit tal på 900-talet.

Hendingar

Utlandet 
 5. september: Halleys komet var på sitt mest solnære.
 Cuttack, ein by i Orissa i India, blei grunnlagd.
 Sankore Masjid, universitetet i Timbuktu, blei grunnlagd.

Fødde 
 11. november (el. 990): Gisela av Schwaben, tysk keisarinne
 Fan Zhongyan, kinesisk forfattar og statsmann under Song-dynastiet

Døde 
 6. september (el. 988): Sharaf al-Daula, emir av Kerman, Fars og Irak
 Pan, kinesisk prinsesse og kona til den seinare keisaren Zhenzong
990

990 (romartal CMXC)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
944

944 (romartal CMXLIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
984

984 (romartal CMLXXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
952

952 (romartal CMLII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
983

983 (romartal CMLXXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
980

980 (romartal CMLXXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
945

945 (romartal CMXLV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
970

970 (romartal CMLXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
946

946 (romartal CMXLVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
947

947 (romartal CMXLVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
973

973 (romartal CMLXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
948

948 (romartal CMXLVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
982

982 (romartal CMLXXXII)

Hendingar

Utlandet 

 Eirik Raude kom til Vest-Grønland.

Noreg

Fødde

Døde
953

953 (romartal CMLIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
954

954 (romartal CMLIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
981

981 (romartal CMLXXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
974

974 (romartal CMLXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
969

969 (romartal CMLXIX)

Hendingar 
 Fatimidane under al-Mu‘izz erobra Egypt. 8. august grunnla dei ein ny hovudstad nord for Fustat og kalde han al-Qahira, 'sigerherren', seinare kjend som Kairo.
 11. desember: Johannes I Tzimiskes blei keisar av Austromarriket.
 Boris II av Bulgaria blei keisar.
 En’yū av Japan blei keisar.

Fødde

Døde
955

955 (romartal CMLV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
979

979 (romartal CMLXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
978

978 (romartal CMLXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
976

976 (romartal CMLXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde