alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eyebroughy

Eyebroughy (tidlegare Ibris) er ei lita øy i Firth of Forth, 200 meter utanfor East Lothian i Skottland. Ho ligg ikkje langt frå Gullane og 5 km frå North Berwick. Øya ligg i soknet Dirleton.

Området er eit fuglereservat kjend for storskarven som held til her. Det meste av øya er basaltisk med bergartar som vart lagt ned i karbontida.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eyebroughy» frå ,  den 8. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Eyebroughy
Eyebroughy på electricscotland.com

Øyar i Firth of Forth
Fidra

Fidra (tidlegare Fidrey) er ei busetnadslaus øy i Firth of Forth, 4 km nordvest for North Berwick på austkysten av Skottland.

Geografi
Som mange av øyane nær North Berwick har Fidra vulkansk opphav og vart danna for kring 335 millionar år sida. Fidra består av tre delar, ein ås i eine enden med eit fyr på, ein lågare del i midten og ein staur i den andre enden.

Som den nærliggande Bass Rock har øya store fuglekoloniar og er eit reservat. Landsbyen Gullane ligg i sørvest. Restane av eit gammalt kappel ligg på øya. Det er frå 1100-talet då øya høyrte til baroniet Dirleton.

Fyret
Fyret vart bygd i 1885 og automatisert i 1970. Eit kainanlegg knytt til fyret ligg på austsida av øya. Lyset blinkar fire gonger kvart 30. sekund.

Bakgrunnsstoff
Bilete frå Fidra
Fidra fyr

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fidra» frå ,  den 8. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Firth of Forth
Inchcolm

Inchcolm er ei øy i Firth of Forth i Skottland. Ho vart ofte angripe under dei skotske sjølvstendkrigane og under begge verdskrigane vart det bygd festningsverk her for å verne om Edinburgh, som ligg i nærleiken. Inchcolm er i dag ein attraksjon med eit tidlegare kloster.

Geografi

Inchcolm ligg i Firth of Forth utanfor sørkysten av Fife utanfor Braefoot Bay. Ho ligg aust for Forth Bridge, sør for Aberdour i Fife og nord for Edinburgh. Mellom øya og fastlandet ligg området Mortimer's Deep.

Bakgrunnsstoff
RCAHMS - The Royal Commission on the Ancient og Historical Monuments and Constructions of Scotland
Cyberscotia om øya  - med kart og bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Inchcolm» frå ,  den 8. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Firth of Forth
Inchgarvie

Inchgarvie (stundom kalla «Inch Garvie») er ei lita øy i Firth of Forth. Øya har hatt busetnader sidan seint på 1400-talet, men er ikkje lenger busett.

Namnet kjem frå Innis Garbhach som på skotsk-gælisk tyder «Ru øy».

Det vart bygd eit slott på Inchgarvie av King James IV kring 1490, truleg som ei festning. Mellom 1519 og 1671 vart borga nytta som fengsel. Seinare vart det bygd fleire festningsverk på øya. I 1878 starta bygginga av Forth Rail Bridge på Inchgarvie, men planane vart skrinlagde. Seinare vart brua bygd og ein av utkragane var ein del av kaianlegget på øya.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Inchgarvie» frå ,  den 8. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

 

Øyar i Firth of Forth
Inchkeith

Inchkeith (skotsk-gælisk Innis Cheith) er ei øy i Firth of Forth i Skottland i regionen Fife.

Inchkeith har hatt ei fargerik historie på grunn av plasseringa nær Edinburgh. Det står eit fyr på øya og det vart bygd festningsverk for å forsvare Edinburgh og seinare Forth Road Bridge og Rosyth Dockyard.

Historie
På slutten av 1400-talet vart øya (i lag med naboøya Inchgarvie) nytta som isolat for folk med syfilis i Edinburgh. Seinare vart øya òg nytta som isolat for folk som hadde pest. I 1799 døydde mellom anna russiske sjømenn her og vart gravlagde på øya.

Under regjeringstida til kong James IV i renessansen var Inchkeith åstad for eit usedvanleg eksperiment. Jems IV sette i land ei kvinne og to spedbarn for å sjå kva språk spedborna ville lære seg når dei var isolerte frå resten av verda. Ein trudde at dette kom til å vere «originalspråket» eller språket til Gud. I følgje nedskrivingar kunne ikkje borna snakke. 

Engelskmennene bygde eit stort firkanta fort på øya på 1500-talet, men dei vart drivne bort av ein kombinert fransk-skotsk styrke i 1549.  Dei engelske festningsverka vart ytterlegare forsterka av skottane. Seinare vart fortet eit fengsel. 

I 1803 vart Inchkeith fyr bygd av Thomas Smith og Robert Stevenson. Lyset står 67 meter over havet. Dei påfølgjande åra vart festninga på øya forsterka i frykt frå ein invasjon frå Napoleon. Det same skjedde under begge verdskrigane. I 1899 fekk fyret tåkelur.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Inchkeith» frå ,  den 8. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
 Collins Encyclopedia of Scotland

Bakgrunnsstoff
 The Journal of a Tour to the Hebrides med Samuel Johnson på Project Gutenberg
 Northern Lighthouse Board - Inchkeith 

Øyar i Firth of Forth
Fyr i Skottland
Jorge Juan y Santacilia

Jorge Juan y Santacilia () var ein spansk vitskapsmann og sjøfarar. 

Jorge Juan voks opp i ein velutdanna familie og vart som ung tatt opp som riddar av Maltesarordenen. Han studerte matematikk før han byrja på marineskulen Academia de Guardias Marinas de Cádiz i 1730, og synte seg som ein usedvanleg skarp læresvein. Han segla så i fleire år i Middelhavet for den spanske flåten før han i 1734 vart spurd om å delta i ein fransk-spansk ekspedisjon til koloniområda i vest. Spania var særleg opptatt av å få betre kartografisk og geodesisk kunnskap for såleis å lettare gjere sikrare reiser. På denne tida var ein framleis ikkje sikker på den nøyaktige jordformasjonen, noko som gjorde det vanskeleg å rekne ut avstanden mellom breidde- og lengdegradene.

Ekspedisjonen varte mellom 1735-1744, og ei rekkje målingar vart gjennomførte i Karibia og i Andesfjella, i tillegg til jungelområde innanfor. Særmerkte franske vitskapsmenn frå Académie française som Pierre Bouguer og Charles de La Condamine deltok også på denne ekspedisjonen.

Vel heimattkomen brukte han fleire år på å skrive ned og publisere den nye kunnskapen. Mellom 1748-49 var han utsending til Storbritannia og fungerte i praksis som spion med særskild interesse for den britiske flåten. I 1753 fekk han bygd stjerneobservatoriet i Cádiz (som seinare vart flytta til Isla de León, der det framleis er).

Jorge Juan er ein svært viktig person i spansk vitskapshistorie som kombinerte teoretisk og matematisk kunnskap med praktiske ferdigheiter innan kartografi, navigasjon og skipsbygging.

Kjelder 
 Pimentel, Juan. 2008. Jorge Juan, Mutis y Malaspina. Viajeros científicos. NIVOLA libros: Madrid

Geodetar
Spanske vitskapsfolk
Spanske sjøfolk
Medlemmar av Royal Society
Tonologien i norsk

Tonologien i norsk viser til bruken av tonelag på norsk.

Tonelag 1
Tonelag 1 eller tonem 1  er nemningar for tonelaget som vert nytta i ord som «kastet» (av «eit kast»), «bønder», «bøter» (av «ei bot»).  

Tonelaget vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein akutt aksent etter vokalen: ka´stet, bø´nder, bø´ter. Ved bruk av Det internasjonale fonetiske alfabetet IPA er det ved notasjon av norske og svenske ord vanleg å skrive ' framom ordet for å markere  tonlag 1 og " for å markere tonelag 2:  data > ['dɑ:tɑ]; mata > ["mɑ:ta].

Tidlegare var tonelaget òg kalla eintoppa, eit uttrykk som viser til uttalen i norsk.

Tonelag 2
Tonelag 2 eller tonem 2  er nemningar for tonelaget som vert nytta i ord som «(å) kaste», «bønner», «bøter» (presens av «å bøte»).  

Historisk er det ord som i norrønt hadde to stavingar som har tonelag 2, mens ord som hadde ei staving men i dag har to framleis held på det gamle tonelaget for einstava ord (derfor namnet tonelag 1). Døme på det siste er (det fine) kastet (av kast it, suffikset -it) var eit sjølvstendig ord i norrønt.

Det er ein tendens til at ord sett saman av to einstava ord har tonelag 2 (vill-lokk), mens nye lånord har tonelag 1 (Willoch).

Tonelaget vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein grav aksent etter vokalen: ka`ste, bø`nner, bø`ter. Ved bruk av Det internasjonale fonetiske alfabetet IPA er det ved notasjon av norske og svenske ord vanleg å skrive ' framom ordet for å markere  tonlag 1 og " for å markere tonelag 2:  data > ['dɑ:tɑ]; mata > ["mɑ:ta].

Tidlegare var tonelaget òg kalla totoppa, eit uttrykk som viser til uttalen i norsk språk.

Prosodi
Tonelag
Norsk språk
Hareid

Hareid er den største tettstaden i Hareid kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke med . Brandal er den andre tettstaden i Hareid kommune.

Tettstaden Hareid omfattar heile den tettbygde delen av det tradisjonelle Hareid sentrum og den tettbygde delen av Hjørungavåg.

Hareid er administrasjonssenteret i Hareid kommune, og inneheld dei fleste vesentlege funksjonar i ein bygdeby. 

Hareid er såleis eit handlesenter, og her er også industri, hotell, Hareid kyrkje mv. 

Fylkesveg 61 går frå Hareid sentrum mot Ulsteinvik. Frå Hareid sentrum går også fylkesveg 61 som ferjesamband til Sulesund. Det går vidare hurtigbåt frå Hareid sentrum til Ålesund.

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Geografi i Hareid
Tettstader i Møre og Romsdal
Kommunesenter i Møre og Romsdal
Norsk Ordbog (1873)

For ordbøker med liknande namn, sjå Norsk ordbok (fleirtydingsside)

Norsk Ordbog : med dansk Forklaring er ei ordbok over norsk folkespråk, utarbeidd av Ivar Aasen og utgjeven i hefter i åra 1871-1873. Ho har om lag 40 000 oppslagsord. Siktemålet med boka var å framstille det norske språket slik at det kunne bli oppvurdert av nordmenn og utlendingar.

Aasen hadde i 1850 gitt ut Ordbog over det norske Folkesprog, og Norsk Ordbog hadde nesten dobbelt så mange oppslagsord, og var elles mykje omarbeidd.  Aasen hadde arbeidd for å gjere ordforklaringane gode, og oppslagsorda var normerte strengt etter landsmålsnormalen han hadde sett opp i Norsk Grammatik (1864).
Aasen tok med den sentrale delen av det norske ordtilfanget, men korkje framandord, støytande ord eller rare ord. Boka er rekna som ein grunnstein i målreisingsarbeidet til Aasen.

Norsk Ordbog er framleis mykje brukt av språkforskarar og språkinteresserte, og saman med Symra er ho den av bøkene til Aasen som har selt i størst opplag. Det kom nye opptrykk (med gotisk skrift) både i 1900, 1918, 1977 og 1983 (Fonna Forlag). 

I 1997 kom ei elektronisk utgåve som byggjer på 1873-utgåva. 

Kristoffer Kruken og Terje Aarset gav ut ei ny vitskapleg bokutgåve med latinsk skrift på Det Norske Samlaget i 2003.

Kjelder
Aasentunet

Bakgrunnsstoff 
Norsk Ordbog på nettet
Norsk Ordbog hjå Nasjonalbiblioteket

Norske oppslagsverk
Ivar Aasen
Norske ordbøker
Bøker frå 1873
Presens

Presens, «notid», er eit grammatisk trekk i den grammatiske kategorien tempus. Grunnfunksjonen til presens er å markere eit referansepunkt samtidig med talehandlinga, som i setningane

 Per søv
 Per har sove

I den første setninga skjer sovinga samtidig med at setninga blir ytra. I den andre setninga (som står i presens perfektum) skjer tilstanden av at Per si soving er over samtidig med at setninga blir ytra.

I språk som ikkje har futurum kan presens også markere framtid, som i setninga Eg kjem snart. I tillegg brukast presens (som umarkert trekk i kategorien tempus) også for utsegner utan referansepunkt (allmengyldige utsegner) som Elefanten er eit pattedyr, To pluss to er fire.

Litteratur 

 Faarlund, Jan-Terje, Svein Lie og Kjell-Ivar Vannebo 1997: Norsk referansegramamtikk.

Tempus
Preteritum

Preteritum, eller fortid, er eit grammatisk trekk i den grammatiske kategorien tempus. Grunnfunksjonen til preteritum er å markere eit referansepunkt før talehandlinga, som i setningane

 Per sov
 Per hadde sove

I den første setninga skjer sovinga før setninga vart ytra. I den andre setninga (som står i preteritum perfektum) skjer tilstanden av at Per si soving er over på eit tidspunkt før setninga vart ytra.

Preteritum kan også uttrykke kjensle (som i setninga Det var god kaffi! ytra medan ein drikk), og i lag med partisipp ein tilstand som ikkje er verkeleg (Det hadde vore fint å vere der no.).

I norsk skolegrammatikk var det tidlegare ein tradisjon med å kalle preteritum «imperfektum». Det var ein uheldig tradisjon, i og med at imperfektum (som term) kontrasterer med perfektum (bokstavleg: ikkje-perfektum). I norsk er det ikkje slik. Forma som no vert kalla preteritum står i opposisjon til presens, og ikkje til perfektum.

Litteratur 

 Faarlund, Jan-Terje, Svein Lie og Kjell-Ivar Vannebo 1997: Norsk referansegramamtikk.

tempus
lingvistisk morfologi
Vestnorsk

Vestnorsk er ei av dei to store dialektgruppene i Noreg. Ho har to undergrupper, vestlandsk og nordnorsk. Den andre store dialektgruppa, austnorsk, deler vi i austlandsk og trøndsk. Vestnorsk finn vi i fylka Telemark, Aust-Agder, Vest-Agder, Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane, Møre og Romsdal, Nordland, Troms og Finnmark. Til saman talar kring 1,9 millionar menneske ulike variantar av vestnorsk.

Korleis ein skal dele inn dialektane i dialektgrupper, er likevel språkforskarane usamde om. Til dømes deler nokre dei norske dialektane i to hovudgrupper:
 Vestnorsk: Dialektane på Sørlandet, Vestlandet opp til Romsdal og Nord-Noreg.
 Austnorsk: Dialektane på Austlandet, i Trøndelag og på Nordmøre.
Denne inndelinga er basert på at austnorske dialektar har såkalla kløyvd infinitiv (nokre infinitivar endar på -e, andre på -a), medan dei andre dialektane derimot har infinitivar som alltid har den same endinga, -e, -a, eller inga ending. 

 Nordnorske dialektar har stort sett -a som bunden artikkel i eintal av sterke og svake hokjønnsord, men -o/å førekjem også i svake hokjønnsord på Helgeland og i Salten. Ulike variantar av 'e(g)' er brukt i begge desse områda. Dialektane strekkjer blir tala over heile Nord-Noreg (utan Bindal). Av desse kan ein nemne:
Nordlandsdialekt
Tromsdialekt
 Finnmarkdialekt

 Nordvestlandske dialektar har e-infinitiv, og strekkjer seg frå det midtre Sogn og Fjordane til Romsdal. Av desse kan ein nemne:
 Jølstramål
 Sunnmørsdialekt
Romsdalsdialekt
 
 Sørvestlandske dialektar har a-infinitiv, og strekkjer seg frå indre Sogn og Fjordane, gjennom Hordaland og Rogaland og til delar av Vest-Agder. Av desse kan ein nemne:
 Bergensk, haugesundsk, stavangersk: dette er bymål og dei har sterke forenklingar, noko som er typisk for alle bydialektar, men dei stammar opphavleg frå dialektane i nærområdet, og har mykje til felles med dei.
 Jærsk
 Strilamål

Sørlandske dialektar har blaute konsonantar, skarre-r og a-endingar, og blir snakka i Agder og delar av Telemark.

Norske målføre
RS «Christian Bugge»

RS 41 «Christian Bugge» er ei tidlegare norsk redningsskøyte. Ho var operativ frå 1937 til 1967. Skøyta vart konstruert av Bjarne Aas og bygd av Knut Christensen & Co i Risør i 1935. RS «Christian Bugge» fekk namn etter skipsmeklaren Christian Bugge. Han døydde i 1931 i Buenos Aires. Gjennom testamentet hans fekk redningsselskapet midlar til å bygge skøyta som fekk namn etter han.

«Christian Bugge» var den første redningsskøyta som vart bygd med styrhus. Det vart senka noko ned i dekk slik at det ikkje kom i vegen for storbommen, og ein slapp å redusere seglarealet. Skøyta var og den første med radiosendar. RS «Christian Bugge» vart landskjend etter berginga av mannskapet på DS «Rokta» på Hustadvika 4. april 1938.

Under denne aksjonen hadde «Christian Bugge» eit mannskap på åtte. Tre mann frå andre redningsskøyter vart med frå Kristiansund. Kjentmann Peder Rindarøy vart teken om bord på Rindarøya. Alle åtte på «Christian Bugge» vart heidra med Kongens Fortenestemedalje i gull.

Mannskapet på «Christian Bugge» fekk tildelt Emile Robins belønning for 1936, 1938 og 1941. I 1938 for berginga av mannskap på Rokta. I 1941 for berging av 45 menneske frå hurtigruteskipet «Ryfylke» som hadde vorte torpedert ved Stad.

Etter at skøyta vart seld frå Redningsselskapet har ho hatt mange eigarar. I 2002 vart skøyta mykje skadd av brann. Frå 2008 har ho vore under restaurering i Eivindvik i Gulen kommune.

Kjelder 
 Bjørn Fossen: Hundre år med redningsskøyta. Grøndahl og Dreyers Forlag 1994

Christian Bugge
Skip frå 1935
Austnorsk

Austnorsk er ei av de to store dialektgruppene i Noreg. Ho omfattar dialektane på Austlandet, i Trøndelag og på Nordmøre. Den andre store dialektgruppa er vestnorsk. Denne oppdelinga er basert på at austnorske dialektar har såkalla kløyvd infinitiv (nokre infinitivar endar på -e, andre på -a, medan andre dialektar har same endinga i alle infinitivar: -e, -a, eller ingenting). Skiljet fell saman med det geografiske skiljet danna av Langfjella, og hovudkriteriet for forskjellen gjev jamvektsloven.

Kjelder

Norske målføre
Søraustlandsk

Søraustlandsk er ei av de tre undergruppene av dialektane på Austlandet. De to andre undergruppene er midtaustlandsk og nordaustlandsk.

Norske målføre
Partisipp

Partisipp er ei samnemning for infinitte verbformer med adjektiviske eigenskapar. På norsk har verbet to ulike partisipp, som desse formene av verbet syngje:

 presens partisipp: syngjande
 perfektum partisipp: sunge

Ordet partisipp kjem av latin participium, av particeps 'som tek del i', det vil seie i funksjonane både til nomenet og til verbet. Eit særkjenne ved partisippa er nettopp at dei blir bøygde i både nominale og verbale grammatiske kategoriar. På moderne norsk blir perfektum partisipp bøygt i mange av dei same kategoriane som adjektivet:

 ein sungen / liten song
 ei sungen~sunga~sungi / lita~liti vise
 eit sunge / lite vers
 sungne / små songar
 den sungne / vesle songen

lingvistikk

ka:მიმღეობა (გრამატიკა)
Retrofleks

Ein retrofleks språklyd blir uttala med innsnevring mellom apex (tungespissen) eller sublamina (undersida av tungebladet) og munntaket, i området frå postalveoli til prepalatum. Retroflekse lydar kan òg kallast apikal-postalveolare eller sublaminal-prepalatale. I IPA-lydskrifta finst desse symbola for retroflekse konsonantar:

 [ʈ] – ustemd retrofleks plosiv, som i austlandsk uttale av rt i ert
 [ɖ] - stemd retrofleks plosiv, som i austlandsk uttale av rd i gardin
 [ɳ] - stemd retrofleks nasal, som i austlandsk uttale av rn i korn
 [ʂ] - ustemd retrofleks frikativ, som i austlandsk uttale av rs i vers
 [ʐ] - stemd retrofleks frikativ
 [ɽ] - stemd retrofleks flapp (tjukk l), som i austlandsk uttale av l i Ola
 [ɻ] - stemd retrofleks median approksimant, som i  kinesisk (mandarin) uttale av r i rén 人  'menneske'
 [ɭ] - stemd retrofleks lateral approksimant, som i austlandsk uttale av rl i ærleg

Retroflekse vokalar blir merkte i IPA-transkripsjonen med det diakritiske teiknet [ ˞ ]:

 [ɚ] – midtre, sental, urunda retrofleks vokal, som i amerikansk engelsk uttale av ir i bird 'fugl'

Utbreiing
Utan presise data rekner ein med at rundt 20 % av språka i verda inneheld ei eller annan form for retroflekse språklydar. 
Rundt halvparten av desse inneheld berre retrofelkse kontinuantar, medan resten har både lukkelydar og kontinuantar.

Ein finn særleg retroflekse lydar i sørasiatiske språk, særleg innan indo-ariske og dravidiske språk, men også i andre språkfamiliar som mundaspråk og burushaski. Dei finst også i ein del andre asiatiske språk som mandarin-kinesisk, javanesisk og vietnamesisk.

Retroflekse språklydar er også konsentrerte i australske språk og språk frå Vest-Stillehavet (særleg Ny-Caledonia). Her har dei fleste språk retroflekse plosiv, nasalar og approksimantar.

I europeiske språk er retroflekse lydar nokså uvanlege, men dei finst i norsk og svensk og, berre med sibilantar, i færøysk. Dei opptrer også i fleire slaviske språk (polsk, russisk, serbokroatisk, slovakisk og sorbisk og i visse søreuropeiske språk, som sardisk, siciliansk, kalabresisk og visse asturianske dialektar.

Den retroflekse approksimanten  er ein allofon for den alveolare approksimanten  i mange dialektar av amerikansk engelsk, særleg i dialektar frå Midtvesten.

På norsk og svensk kan r følgd av ein koronal konsonant bli erstatta av den retroflekse språklyden som svarar til den koronale lyden, til dømes kan ein uttala namnet Martin som  (svensk) eller  (norsk), og nord som . Dette kan førekoma for fleire konsonantar som følgjer ein r, som i Hornstull, uttalt ).

På eit indisk språk som tamil kan retroflekse og ikkje-retroflekse lydar danna minimale par, som i orda கடை (), 'butikk' og கதை (), 'soge'.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Retroflex consonant» frå ,  den 22. juni 2018.  
 

Språklydar
Polystyren

Polystyren (styrenplast) er ein amorf termoplast, ofte assosiert med ekspandert polystyren, som i Noreg vert seld under produktnamnet Isopor.

Plast
Polymerar
Gjerpen

Gjerpen er eit tidlegare herad i søraustlege Telemark, i dag ein del av Skien kommune. Dei viktigaste næringsvegane er jord- og skogbruk. Gjerpendalen med naturreservatet Børsesjø er kjent som eit av dei mest fruktbare dyrkingsområda i Noreg. 

I 1964 blei Gjerpen kommune slått saman med Solum og Skien til Skien kommune, og bydelen Gjerpen utgjer i dag berre ein liten del av tidlegare Gjerpen kommune. Andre bydelar i Skien som tidlegare låg i Gjerpen kommune er Borgestad, Bøle, Gulset og Luksefjell. Den sørlegaste delen av kommunen, som består av Breidablikk, Borge og Hovenga blei, etter ein innbyggaraksjon, flytta til Porsgrunn kommune i 1968.

Gjerpen har fleire vakre helleristningsfelt. Fossum Jernverk frå 1539 er frå 1739 eigd av familien Løvenskiold. Løvenskiold-Fossum dreiv verket til 1867 og eig og driv framleis den store skogeigedomen som høyrde til jernverket på Fossum i Gjerpen. Løvenskiold-Fossum er ein av dei største skogeigarane i fylket.

Gjerpen kyrkje er ei av dei eldste kyrkjene i landet. Den er nemnd første gong rundt år 1150. Vidkun Quisling er gravlagd på Gjerpen kyrkjegard. 

Tidlegare kommunar i Telemark
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Skien
Busetnader i Skien
Norsk Ordbog (1895)

For ordbøker med liknande namn, sjå Norsk ordbok (fleirtydingsside)

Norsk Ordbog av Hans Ross vart gitt ut i 1895 som eit «Tillæg til "Norsk Ordbog" af Ivar Aasen.»  

Boka er meint å brukast som eit tillegg til Aasens ordbok, slik at ord omtalte i den eine ordboka ikkje finst i den andre.  Ordboka har i følgje forfattaren om lag 35-40 000 nye oppslagsord.  Supleringshefte kom ut i 1902 og 1910.  Ordboka og supleringshefta kom ut på Alb. Cammermeyers Forlag i Kristiania.

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 
 
Norsk Ordbog. Tillæg til «Norsk Ordbog» af Ivar Aasen som nettordbok
Språkrådet: Hans Ross: Norsk Ordbog, 1895 (delvis faksimileutgåve)

Norske ordbøker
Bøker frå 1895
Masdal

Masdal er ein matrikkelgard i Ørsta kommune, gardsnummer 95 i Ørsta. Han ligg ved Vartdalsfjorden, næraste garden er Rot (i nordaust) medan det er 4 km til Nøre-Vartdal (i sørvest).

Garden ligg på ein terrasse opp for Vartdalsfjorden, og er nemnd i eit diplom frå 1338. Garden hadde fire brukarar frå 1623, eit brukartal som heldt seg heilt fram til 1916. Fram til utskiftinga (1880-83) låg garden i eit klyngjetun. Tre av gardane flytta då husa sine til nye tufter. På det meste hadde garden sju brukarar (1930-talet).

Over garden stig bergsida opp mot Klovetinden med Masdalskloven. 27. juli 1940 gjekk det, etter eit styrtregn, ei mengd jordskred frå fjellsida ned over bøane på Masdal og grannegarden Rot. Ei «fælande gyrme la seg alle stader, så det var mest uråd å koma gjennom på nokon stad», skriv bygdebokforfattaren Johannes Buset. Fleire menneske på Masdal var tidvis i den største livsfare.

I åra 1873 og -74 fekk Masdal vegsamband med grannegarden Nøre-Vartdal i sørvest, og til Rot og grannebygda Barstadvik (i nordaust). 1956-58 vart vegen forbi garden del av hovudvegen mellom Bergen og Ålesund, no .

Fram til 1945 utgjorde Masdal saman med Rotnes og Rot eigen skulekrins kalla Bukta. Bukta er fellesnamnet for dei tre matrikkelgardane, som sidan 1945 har høyrt til Barstadvik skulekrins.

Folketal:
 1801: 30 personar – (5 heimar)
 1865: 29 personar – (4 heimar)
 1900: 30 personar – (4 heimar)

Kjelder 
 Buset, Johannes: Vartdalssoga. Første bandet. 1964
 Grøvik, Ivar: Vartdalssoga. II og III. 1983 og 1984
 Folketeljingar for 1801, 1865 og 1900

Matrikkelgardar i Ørsta