Paul Bley

Paul Bley () var ein kanadisk pianist innan frijazz og modern creative-sjangrane. Han budde og virka i USA i lengre tid.

Liv 
Paul Bley blei fødd og voks opp i Montreal. Han lærte å spele fele frå 1938 og piano frå 1940. Han avslutta si musikalske utdanning ved McGill Conservatory allereie som elleve-åring i 1944. I 1948 blei han kjent med Oscar Peterson i heimbyen Montreal og han hjelpte Bley til jazzscena. Bley leia Montreal Jazz Workshop, som fekk musikarar som Charlie Parker og Sonny Rollins til Montreal. 

I 1950 reiste Bley til New York der han studerte på Juilliard School of Music til 1954. I studietida dreiv han omfattande konsertaktivitet og reiste på turnear med Art Blakey, Louis Armstrong og andre. Han arbeidde mykje med Lennie Tristano sitt konsept og takka vere Charles Mingus fekk han sjansen til å spele inn debutalbumet sitt.

1956 blei Bley kjent med Carla Borg som han gifta seg med tre år seinare. Under namnet Carla Bley har ho sjølv skapt seg eit namn i jazzverda. Dei arbeidde saman i knapt ti år. Bley budde i Los Angeles i 1957–59 og spelte da ikkje berre med Chet Baker, men òg med dei den gongen ukjente musikarane Ornette Coleman og Don Cherry. I 1959 reiste han tilbake til New York der han blei med i Jimmy Giuffre Trio saman med klarinettisten Jimmy Giuffre og bassisten Steve Swallow. Frå 1963 var han eit år i gruppa til Sonny Rollins.

Ved sida av engasjementa med dei andre store jazznamna hadde Bley i 1960-åra sin eigen trio med bassisten Gary Peacock og trommeslagaren Paul Motian. I det turbulente og eksperimentvillige jazzmiljøet på første halvdelen av 1960-åra forsøkte Paul Bley i lag med bassisten Scott LaFaro og musikarar som Don Cherry, Billy Higgins, Charlie Haden, Albert Ayler og Ornette Coleman å finne fram til friare musikalske uttrykksformer. Konsertane deira blir rekna som vogga til frijazzsjangeren. Paul Bley skulle bli ein av dei viktigaste pianistane innan denne sjangeren. 

På slutten av 1960-åra dukka Annette Peacock opp som den nye venninna til Bley; ho arbeidde for han som komponist og dei stod på scena saman. I 1968 brukte Bley synthesizer for første gong, og som første jazzgruppe sette han saman med trioen opp eit stort elektronisk liveshow (i Philharmonic Hall i New York City). Resultatet blei Bley-Peacock Synthesizer Show.

Frå 1971 satsa Paul Bley meir på soloframsyningar og han reiste på ny på konsertturnear til Europa. Han spelte inn det første soloalbumet i 1972. I 1974 grunnla han platemerket Improvising Artists Inc. (IAI) saman med videokunstnaren Carol Goss som illustrerte konsertane til Bley med eigne filmsekvensar. Ved sida av å gi ut eigne soloinnspelingar med synthesizer dokumenterte IAI òg ei mengd andre musikarar. Blant andre fekk Pat Metheny platedebuten sin på IAI. Bley har gitt ut rundt 100 album på IAI, ofte med medmusikarane frå 1960-talet, Giuffre, Swallow, Peacock og Motian.

Paul Bley har konsertert i Europa ei rekke gonger, blant andre med Evan Parker og Barre Phillips. 

I 1999 kom Bley med ein sjølvbiografi, Stopping Time og i 2003 kom det ut ei intervjubok under tittelen Time will tell.

Diskografi i utval 
Coleman Classics (med Ornette Coleman, Don Cherry, Charlie Haden, Billy Higgins), IAI, innspelt 1958
Barrage (med Marshall Allen, Dewey Johnson, Eddie Gomez, Milford Graves), ESP Disk, innspelt 1964
Touching (med Kent Carter, Barry Altschul), debut, 1965
Dual Unity (med Annette Peacock, Han Bennink, Mario Pavone, Laurence Cook), Freedom, innspelt 1970
Freedom med Gary Peacock, ECM, 1970
Open, to Love (solo piano), ECM, 1972
Paul Bley/NHØP, (med Niels-Henning Ørsted Pedersen), SteepleChase Records, 1973
The Paul Bley Quartet (med John Surman, Bill Frisell og Paul Motian), ECM, recorded 1987
Partners  (med Gary Peacock), 1990
Not two, not one  (med Gary Peacock og Paul Motian), ECM, 1999
Nothing to Declare (solo piano), 2004

Kjelder 
Denne artikkelen er ei omsetting av «Paul Bley» frå , den 28. november 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Paul Bley
 Biografi, litteratur om Paul Bley  på jazzinstitut.de
 JazzEcho om Solo in Mondsee 

Kanadiske pianistar
Folk frå Montréal
Jazzpianistar