alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Vasall

Vasall (frå keltisk  uuas, gwas, 'tenar', gjennom gammalfransk) er den undergjevne parten i eit føydalt truskapsforhold. Det kan visa til ein person som har fått eit geografisk område å styre på vegner av makthavaren på eit høgare nivå, eller til ein vasallstat, som er ein stat med avgrensa sjølvstyre som følgje av overherredømet til ein annan stad.

Ein vasall som hadde lenet sitt direkte frå kongene, blei kalla kronvasall eller pair.

Sjå òg 
Føydalisme

Kjelder 

Mellomalderen
Føydalisme
Syndebukk

Syndebukk var opphavleg ein sauebukk jaga ut i audemarka under den jødiske forsoningsdagen, jom kippur.
Han skulle vera eit sonoffer for syndene til israelittane. I overført tyding blir det brukt om nokon som får skulda for feil eller manglar.

Jødisk skikk 

Omgrepet er først nemnd i Tredje mosebok i Bibelen:

 Aron skal kasta lodd om bukkane, eitt lodd for Herren og eitt for Asasel.  Den bukken som loddet for Herren fell på, skal Aron leia fram og laga til som syndoffer. Men den bukken som loddet for Asasel fell på, skal leiast levande fram for Herrens andlet. Ved han skal det gjerast soning når han blir send ut i ørkenen til Asasel.
 [...]
 Når Aron har fullført soninga for den heilage staden, teltheilagdomen og altaret, skal han leia fram den levande bukken, leggja begge hendene på hovudet til bukken og sanna over han heile skulda til israelittane, alle lovbrota og syndene deira. Han skal leggja dei på hovudet til bukken. Så skal han la ein mann som står ferdig, senda han ut i ørkenen. Bukken skal bera alle syndene deira ut i villmarka. Bukken skal sendast ut i ørkenen.

Hensikta med dette symbolske ritualet var å fjerna all synd frå landet ein gong i året. Ritualet opphøyrde då tempelet i Jerusalem blei brend av romarane i år 70.

Kjelder 

Synd
Offer
Dyr i religion
Jødisk utøving
Włodzimierz Lubański

Włodzimierz Lubański () er ein polsk tidlegare fotballspelar frå Gliwice. Angrepsspelaren spelte 75 landskampar mellom 1963 og 1980 og skåra 48 mål. I 1972 vart han olympisk meister med Polen. Gjennom 11 sesongar var han ein flittig målskårar for Górnik Zabrze i polsk og europeisk klubbfotball.

Klubbspel
Frå 1962 til 1975 spelte Lubański på Górnik Zabrze. Gjennom den perioden bidrog han til at klubben vann den polske toppserien 1964-67 og 1971-72. Fire sesongar i rad vart han toppskårar i den same serien. Sesongen 1969/70 var han også toppskårar i Cupvinnarcupen, ei turnering som Manchester City vann etter finalesiger 2-1 over Górnik i Wien. Sommaren 1975 fekk Lubański kontrakt med KSC Lokeren og var aktiv i den belgisk klubben fram til 1982. Han avslutta med spel i fransk 2. divisjon for fyrst Valenciennes og sidan Quimper.

Landslagsspel
Lubański fekk sin landslagsdebut den 4. september 1963 i Stettin, 16 år og 188 dagar gammal. Han fekk då spele dei siste 30 minuttane i kampen mot Noreg, og det tok berre seks minuttar før han skåra Polens tredje mål. Den siste halvtimen rakna det heilt for dei norske gjestane, sluttsiffera vart 9-0. I løpet av det neste tiåret skåra Lubański fem hat-trick for Polen. Mellom anna presterte han å skåre fem mål i ein VM-kvalifiseringskamp mot Luxembourg i 1969. 

Under Sommar-OL 1972 i München var Lubański med om å vinne fotballturneringa, i finalen sigra Polen med 2-1 mot Ungarn. Den 6. juni 1973 skåra han det andre målet då Polen vann 2-0 over England i ein VM-kvalifiseringskamp i Chorzow, for så å verte alvorleg krossband-skada då han vart hardt takla av den engelske midstopparen Roy McFarland. Dermed kunne ikkje Lubański spele fotball på to år. Han kom tilbake til det polske landslaget hausten 1976, og deltok i VM 1978, men nådde aldri tilbake til tidlegare toppnivå.

Merittar
Olympisk meister: 1972 for Polen 
Polsk seriemeister: 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972 med Górnik Zabrze
Polsk cupmeister: 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972 med Górnik Zabrze
Finaletap i cupvinnarcupen: 1970 med Górnik Zabrze

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Włodzimierz Lubański» frå ,  den 4. mai 2019.  
 
eu-football

Polske fotballspelarar
Górnik Zabrze-spelarar
Lokeren-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1978
Olympiske meistrar for Polen
Pressbaum

Pressbaum er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 58,9 km² og i kring 7 500 ibuarar. Byen Pressbaum ligg 20 kilometer vest om Wien og 315 meter over havet.

78% av kommunen er skogdekt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pressbaum» frå ,  den 4. mai 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Purkersdorf

Purkersdorf er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 30,3 km² og over 9 500 ibuarar. Byen Purkersdorf ligg 16-18 kilometer vest om Wien og 248 meter over havet.

Folketalet i kommunen er nær fordobla dei siste 40 åra, då Purkersdorf har vorte ein soveby til den austerrikske hovudstaden.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Purkersdorf» frå ,  den 4. mai 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
DS «Uranus» (1874)

DS «Uranus» (kallesignal JQRS) var eit dampskip bygt i 1874 som DS «Svea», eit lasteskip for Ångbåts AB i Stockholm. Skipet vart bygd ved Bergsunds Mek. Verkstad i Stockholm i Sverige. Skipet var ein delvis stormdekkar med bru og bakk. Skipet hadde òg segl som framdrift.

Historie
I mars 1878 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab for 100 000 kr. Dette vart gjort for å styrke rutefarten til Bergenske mellom Bergen og Lofoten. Bergenske kjøpte òg samstundes DS «Gøta», som fekk namnet . 

Skipet forliste den 1. desember 1889 ved Grøtøleden i Vedøysund i Steigen på veg til frå Vesterålen til Bergen med stykkgods.

Sjå òg
For andre skip med same namn, sjå Uranus.

Kjelder
 

Norske dampskip
Svenske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde i Stockholm
Skip frå 1874
Forlis i 1889
Forlis i Nordland
Historie i Steigen kommune
Slingrekjøl

Slingrekjøl er ein kjøl som vert nytta til å redusere slingringa på eit skip. Det er ei kring 20-50 cm stålplate som stikk ut frå slaget på midtpartiet på eit skip, over kring halvparten av skipslengda. Slaget er den runda overgangen mellom botnen og sida på skipet. Slingrekjølane skrånar kring 45 grader ut og ned. 

Trass i at dei går på langs av skipssida, medverkar dei til noko auka friksjon som hindrar framoverrørsla.

Kjelder
 slingrekjøl i Store norske leksikon. 21. oktober 2011. Henta 4. mai 2019. 

Vassfartøykomponentar
DS «Saturnus» (1874)

DS «Saturnus» (kallesignal JQSK) var eit dampskip bygt i 1874 som DS «Göta», eit lasteskip for Ångbåts AB i Stockholm. Skipet vart bygd ved Bergsunds Mek. Verkstad i Stockholm.

Historie
I mars 1878 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab for 107 276 kr. Dette vart gjort for å styrke rutefarten til Bergenske mellom Bergen og Lofoten. Bergenske kjøpte òg samstundes DS «Svea», som fekk namnet . 

I 1885 fekk skipet ny innerkjel og i 1893 vart det påsett slingrekjølar. I 1900 vart det utført ei større utbetring av skipet ved Akers Mek. Verksted med nye dekk, stålmaster og innreiing.

Skipet vart selt i august 1910 til C. Daae-Olsen i Bergen, som alt i januar 1911 selde det til Johnsen & Bergman i Kristiania. Eit år seinare, i februar 1912, vart skipet kjøpt av A/S Tore Hund (L.H. Andreasssen) i Harstad. Det vart då omdøypt til «Asbjørn Selbane». I august 1915 hamna skipet attende i Bergen då det vart kjøpt av A/S S/S Prunelle (A/S Erik Rusten) som i desember same året døypte skipet om til «Prunelle». 

I februar 1918 gjekk det vidare til Rederi-A/S Harald Grenske i Skien, men vart same året rekvirert av The Shipping Controller i London under første verdskrigen. Dette vart lagnadstungt for skipet som 22. august 1918  utan førevarsel vart torpedert av den tyske ubåten UB 112 tre nautiske mil søraust av Blyth. 12 menneske omkom.

Kjelder
 

Norske dampskip
Svenske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde i Stockholm
Skip frå 1874
Krigsforlis i 1918
Skip søkkte av tyske ubåtar i første verdskrigen
DS «Mars»

DS «Mars» (kallesignal JQSN) var eit dampskip bygt i 1878 som eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Bergen Mek. Verksted i og levert i juli 1878 til ein kostnad på 174 778 kroner. Lasterommet var på 30 000 kubikkfot. 

I 1886 fekk det ny indre kjel i donkeykjelen og i 1896 donkeykjelen på 80 pund. Innreiinga vart forandra i 1901. Nok ein ny donkeykjel på 100 pund vart sett inn i 1903. I 1904 grunnstøytte «Mars» ved Grønø og måtte få ny kjøl og tre nye plater i skroget. 

Skipet deltok i første verdskrigen og gjekk i fart heilt til det vart selt i juni 1924 til Stavanger Skipsopphugging

Kjelder
 

Norske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Bergen Mekaniske Verksted
Skip frå 1878
Skip sluttsegla i 1924
Bakk på skip

Bakk eller bakkdekk er ei nemning på eit fremre overbygg (dekk) på eit skip som strekkjer seg frå forstamna og akterover. På seglskip er bakken føre fokkemasta. 

Bakken på seglskip var som regel opphalds- og sovekvarter for underordna mannskap. Uttrykket «å segla føre masta» inneber å ha fartstid som underordna sjømann. Den svenske visa Han hade seglat för om masten er innspelt på plate både av Harry Brandelius og Fred Åkerström med 40 års mellomrom.

Bakken vernar mot vatn på dekk og på moderne skip blir overbygget som regel brukt til lager og lettare hjelpemaskineri som t.d. ankerspel.

«Å slå bakk» er eit uttrykk som blir brukt om å bremsa eller bakke skipet ved hjelp av propellen.

«Bakk» er òg ei nemning på eit djupt fat, opphavleg laga i tre, som vart brukt til å servere mat om bord i skip. I nyare tid vart matbakkar laga i rustfritt stål i ei rekkje storleikar og format og nemninga blir brukt åleine og i ei rekkje samanstillingar som potetbakk, suppebakk, sausebakk osb. Desse bakkane vart brukte til oppbevaring av varme matretter som var ferdiglaga i kjelar, panner og gryter i byssa fram til og under servering frå varmediskar eller vassbad.

I marinen er mannskapet delt inn i bakklag (bakkar) på 8 à 10 mann. Kvar bakk har ein formann, bakkformann, som held orden innan laget. Medlemmene i ein bakk henta før mat og vaska opp etter tur, og blei då sagt å ha bakkstørn. Offiseren som har spesielt tilsyn med eit eller flere bakklag blir kalla bakksoffiser.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bakk (skip)» frå ,  den 4. mai 2019.  

Skipsterminologi
Skipsrom
Poopdekk

Poop eller poopdekk er eit kort dekk over hovuddekket akterut på eit fartøy. Det vert òg nytta om det mest akterute av hovuddekket og rommet under poopen. 

Namnet kjem frå engelsk poop, som igjen via fransk kjem frå det latinske puppis som tyder akterstamn.

Kjelder
 poop i Store norske leksikon (20. februar 2018). Henta 4. mai 2019. 

Skipsrom
Skipsterminologi
DS «Pallas» (1879)

DS «Pallas» (kallesignal JQVL) var eit dampskip bygt i 1879 som eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Bergen Mek. Verksted og levert i mars 1879 til ein kostnad på 191 121 kroner. Skipet hadde to dekk med lang poop og bakk. 

2. april 1886 forliste «Pallas» på Prestøgalten ved Nerøysundet på reise frå Kristiania til Vadsø med stykkgods. Skipet vart vrak.

Kjelder
 

Norske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Bergen Mekaniske Verksted
Skip frå 1879
Forlis i 1886
Forlis i Trøndelag
Historie i Nærøysund
Eivind Eriksen

Eivind Kristoffer Eriksen () var ein norsk mekanikar frå Gjøvik, stortingsrepresentant 1945-49 for Vestfold og Arbeidarpartiet.

Eriksen var son til ein skomakarsvein. Sjølv gjekk han i unge år i lære på ein mekanisk verksted i heimbyen Gjøvik. Sidan arbeidde han ved Stavern motorverksted i 20 år og reiste i 10 sesongar som reparatør på kvalfangst i Sørishavet. Han var formann i Tønsberg-avdelinga av Norsk Sjømannsforbund og fastløna tillitsmann i Sjømannsforbundet i Tønsberg og Larvik i perioden 1938-40 og på ny 1945-49. Krigsåra 1940-45 var han tilsett på Henriksens mekaniske verksted i Tønsberg.

Hausten 1945 vart Eriksen vald til å representere Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget, der han var medlem i Militærkomiteen. Han døydde i august 1949, få månader før tingperioden var ute.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1945-1949
Folk frå Gjøvik
Traismauer

Traismauer er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 43 km² og i kring 6 200 ibuarar. Byen Traismauer ligg på sørsida av Donau, 20 km nord om Sankt Pölten.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Traismauer» frå ,  den 5. mai 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
DS «Nordstjernen» (1882)

DS «Nordstjernen» (kallesignal JPCN) var eit dampskip bygt i 1882 som eit passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Rostocker Shiff- & Maschinenbau i Rostock og levert i juni 1882 til ein kostnad på 346 260 kroner. Det var det største og dyraste skipet til BDS til då og det 15. skipet i flåten deira med lugarplass til 64 passasjerar. 

«Nordstjernen» var 57 meter langt med ein tonnasje på 856 brt.

Historie
Skipet gjekk i fast laste- og passasjerrute mellom Oslo og Tromsø og erstatta gamle  som hadde forlist. Stundom tok skipet òg turistturar frå Trondheim til Molde og frå Trondheim til Nordkapp om sommaren, og ho gjekk mellom anna den første reine turistruta til desse stadane i 1883. Frå 1884 segla ho to vekentlege ruter mellom Trondheim og Nordkapp i juni og juli. Rutene vart sidan utvida til Bergen. 

I 1895 grunnstøytte «Nordstjernen» i Trondheimsfjorden, men var kunne halde fram i ruta, og i 1896 vart skipet modernisert med elektriske lys om bord. I 1897 grunnstøytte skipet på ny, denne gangen i Skjellanger. Innreiinga vart oppussa i 1899. Ein ny kjel på 90 pund vart sett inn i 1908. 

7. februar 1913 gjekk skipet på grunn nær Oksøykalven, og medan det vart reparert hos Mjellem & Karlsen vart ho ombygd til eit reint lasteskip med ein kapasitet på 750 tdw. I 1924 vart skipet ombygd på ny på verftet til BDS i Laksevåg med nye, brukte kjelar og ein ny motor, ein tredobbel ekspansjonsmotor frå 1917 frå J.W. Klawitter i Danzig, kjøpt frå Reichsmarineamt. I 1929 fekk skipet straumlinjeror. 14. januar 1932 grunnstøytte skipet ved Skomakeren. 

Skipet fekk nytt namn «Deneb» den 2. november 1936 då den nye  vart levert. Sommaren 1939 var ho i fraktfart mellom Sør- og Nord-Noreg. 

I april 1940 vart «Deneb» nytta av britiske styrkar i Nord-Norge. 20. mai 1940 vart ho råka av ei bombe i eit tysk flyåtak, sett i brann og sokk ved Harstad. På den tida låg ho ved sidan av eit britisk lasteskip og lasta flydrivstoff so ho skulle frakte til Skånland. Dei hadde alt lasta 200 tonn då det tyske flyet gjekk til åtak og begge fartøya vart sette i brann. Mesteparten av mannskapet var på land, men to vart drepne av splintar då dei prøvde å kome seg av skipet og i tryggleik.

Sjå òg
 For andre skip kalla «Nordstjernen», sjå Nordstjernen.

Kjelder
 

Norske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde i Tyskland
Skip frå 1882
Krigsforlis i 1940
Skip søkkte av tyske flyåtak i andre verdskrigen
Historie i Harstad
Krigsforlis i Noreg
DS «John Schøning»

DS «John Schøning» (kallesignal JTGL) var eit dampskip bygt i 1875 som eit passasjer- og lasteskip for handelshuset Arent Schønings Sønner, organisert som  D/S John Schønings Rederi ved Grøtøy i Bodø. Skipet vart bygt for fart mellom Oslo og Tromsø. 

Skipet hadde sertifikat for 290 passasjerar, med lugarplass til 23 på 1. plass og 24 på 2. plass.

Historie
Arent Schønings Sønner hadde i 1872 fått bygt eit skip kalla «John Schøning» for farten mellom Oslo og Tromsø, men berre tre år seinare vart det avløyst av dette større skipet med same namn. Ein av eigarane, Bergiton Schøning, etablerte seg i Bergen som forretningsførar, og skipet byrja å gå frå Bergen til Lofoten og Tromsø. I 1877 stod Henrik Dreyer oppført som eigar av skipet. Samstundes gjekk to andre skip,  og , for Krohn-linjen i same rute. Då sildeboomen var over i 1878 kom det til eit fast samarbeid mellom Schøning og Krohn-linjen, som i lag skipa eit nytt selskap, Det Bergensk-Nordlandske Dampskibsselskab. I 1883 hamna både «Michael Krohn» og «John Schøning» i alvorlege havari. Begge skipa vart berga, men selskapet hama i så store økonomiske problem at dei byrja å forhandle med Det Bergenske Dampskibsselskab om ei overtaking. Sidan Bergenske samarbeidde tett med Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab på denne tida, var det naturleg å ta dei med i forhandlingane. Ved loddtrekning fekk Bergenske overtak «John Schøning» i april 1884 for 205 000 kroner. Dei fekk òg eit anna skip, «Jonas Lie», medan Nordenfjeldske tok over to andre skip. 

I august 1891 gjekk skipet gjennom ein hovudreparasjon ved Aker Mekaniske Verksted og fekk ny hovudkjel, donkeykjel, nye dekk og innreiing. Samstundes vart skipet omdøypt til «Juno». I 1897 fekk skipet stocklessanker. 

Skipet gjekk på grunn i 1900 ved Rørvik og ho fekk sett inn 20 nye plater i skroget. Samstundes fekk ho ny innreiing og salong. I 1902 vart det sett inn ein ny donkeykjel på 80 pund. I 1904 grunnstøytte skipet på ny, denne gangen ved Valdersund. Skipet måtte denne gangen reparerast med 44 nye plater og fekk delvis ny innreiing. 

I 1915 vart skipet ombygd til lastebåt. Nok ein gong gjekk skipet på grunn då ho grunnstøytte i Svelvikstraumen utanefor Drammen i desember 1919. Denne gongen stod ikkje skipet til å berge og 25. desember det året vart det kondemnert.

Kjelder
 

Norske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Caird & Company
Skip frå 1875
Forlis i 1919
Den som i alt lèt Herren råde

«Den som i alt lèt Herren råde» er ein salme på sju vers, skriven av Georg Neumark i 1641 og omsett til norsk av Kari Arnestad i 1973. Salmen står som nr. 459 i Norsk salmebok (1985).  Salmen var først publisert av Neumark i 1657 i  «Fortgepflanzter Musikalisch - poetischer Lustwald» under originaltittelen Wer nur den lieben Gott lässt walten. 

Salmen vart snart omsett til dansk av Rostgaard og stod på trykk i Guldbergs salmebok med innleiingsstrofe «Hvo ikkun lader Herren raade»: Teksten vart i omarbeidd og nedkorta versjon også i Evangelisk-christelig Psalmebog. I Hauges salmebok og i Landstads salmebok står han i Rønnings versjon – hos Landstad med nokre endringar, m.a. opnar han med orda «Hvo ene lader Herren råde». 
Neumark var knapt tjue år gammal då han komponerte denne salmen, under trettiårskrigen. Teksten er skriven til trøst og rettleiing. 
Melodien er det Georg Neumark sjølv som har komponert, same året som salmen vart dikta. Tonen er seinare brukt til fleire andre salmer. I norsk tradisjon er melodigangen endra noko i siste verseline. 
 
Johann Sebastian Bach har komponert eit orgelstykke til melodien, BWV 642.

Kjelder 
 «Nytt norsk salmeleksikon» Trondheim 2011 

Salmar frå 1600-talet
Salmar i Norsk salmebok (1985)
DS «Jonas Lie»

DS «Jonas Lie» (kallesignal JQLW) var eit dampskip bygt i 1875 som eit passasjer- og lasteskip for Wollert Konow Ltd. og Krohn-linjen. Skipet vart bygt for fart mellom Bergen og Tromsø. 

I 1906 var det lugarplass til 21 passasjerar på 1. plass og 18 passasjerar på 2. plass.

Historie
I 1871 overtok ei rekkje kjøpmenn og andre parthavarar  i Bergen, som vart sett inn i fart mellom Bergen og Nord-Noreg. Det første året gav dette eigarane eit utbytte på 30 %, og dei sette derfor i gang med å få bygt eit nytt skip.  vart bygt i 1872 og året etter kom «Jonas Lie». Samstundes hadde Arent Schønings Sønner starta fart i same ruta med . Då sildeboomen var over i 1878 kom det til eit fast samarbeid mellom Schøning og Krohn-linjen, som i lag skipa eit nytt selskap, Det Bergensk-Nordlandske Dampskibsselskab. I 1883 hamna både «Michael Krohn» og «John Schøning» i alvorlege havari. Begge skipa vart berga, men selskapet hama i så store økonomiske problem at dei byrja å forhandle med Det Bergenske Dampskibsselskab om ei overtaking. Sidan Bergenske samarbeidde tett med Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab på denne tida, var det naturleg å ta dei med i forhandlingane. Ved loddtrekning fekk Bergenske overta «Jonas Lie» i april 1884 for 165 000 kroner. Dei fekk òg eit anna skip, «Johan Schøning», medan Nordenfjeldske tok over to andre skip. 

I 1899 fekk skiet ny donkeykjel og mannskapsseksjonen vart utbetra. I 1902 vart det utført ein større reparasjon ved verftet til Bergenske på Lakesvågsneset. Det fekk då ny innreiing, ny stocklessanker og ny compoundmotor. Ein annan, ny donkeykjel vart sett inn i 1913 og i 1915 vart skipet ombygd til eit reint lasteskip. 

I 1922 vart skipet selt til Nord Ostsee Rederei i Danzig og det fekk namnet «Danzig». Alt året etter vart det selt vidare til Sarmacja i Danzig og det vart omdøypt «Warta». Skipet vart opphogd i første kvartalet i 1927.

Kjelder
 

Norske dampskip
Polske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Bergen Mekaniske Verksted
Skip frå 1875
Skip sluttsegla i 1927
DS «Castor» (1875)

DS «Castor» var eit dampskip bygd som «Rugenwalde» av Short Brothers i Sunderland og levert for E. Hemptenmacher i Rugenwalde i Tyskland i juli 1875. 

Skipet vart kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab i 1887 for 36 500 kroner. Dette var det første eigentlege lasteskipet som vart kjøpt inn av Bergenske for ruta Kristiansund - Hamburg. 

Skipet var det første av fem skip for Bergenske som var kalla opp etter stjerna Castor.

Historie 
I 1892 fekk skipet ein ny kjel på 100 pund. «Castor» grunnstøytte ved Blyth i 1897. Ein 76-tommars kjøl og 22 plate vart erstatta og skipet vart sett i fart att. I 1901 fekk skipet ny donkeykjele frå . 

17. mars 1905 forliste «Castor» på Listerrauna ved Farsund på reise mellom Bergen og Oslo med jernbaneskjener.

Sjå òg
For andre skip kalla «Castor», sjå Castor (fleirtyding)

Kjelder
 

Norske dampskip
Tyske dampskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde i Tyskland
Skip frå 1875
Forlis i 1905
Forlis i Agder
Historie i Farsund
Neulengbach

Neulengbach er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 51,7 km² og over 8 000 ibuarar. Byen Neulengbach ligg 36 km vest om Wien.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Neulengbach» frå ,  den 5. mai 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Kontinentalstiging

Kontinentalstiging er eit havbotnområde som ligg mellom kontinentalskråningar og djuphavssletter. Kontinentalstigingsområdet har ei slak stiging. Kontinentalstiginga kan også reknast som del av djuphavsslettene.

Ein finn kontinentalstigingsområde over heile verda. Dette er den siste delen av grensa mellom kontinenta og den djupaste delen av havet. Miljøet i kontinentalstiginsområdet er unikt, og blir grundig studert av oseanografar i håp om å finna ut meir om havet og geologisk historie.

I kontinentalstigingsområda kan ein finna undervasshøgder danna av store mengder oppsamla sediment.  Sedimenta er typisk sand og bitar av korall og stein.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Continental rise» frå ,  den 6. mai 2019.  
 

Oseanografi
Pasjonsblomefamilien

Pasjonsblomstfamilien (Passifloraceae) er ein plantefamilie i ordenen Malpighiales. Han omfatter ca. 530 artar fordelt på 18 planteslekter. Pasjonsfrukt kjem frå slekta Passiflora i denne familien.

Delgrupper
 Adenia
 Ancistrothyrsus
 Androsiphonia
 Barteria
 Basananthe
 Crossostemma
 Deidamia
 Dilkea
 Efulensia
 Hollrungia
 Mitostemma
 Paropsia
 Paropsiopsis
 pasjonsblomar (Passiflora)
 Schlechterina
 Smeathmannia
 Tetrapvathaea
 Tryphostemma
 Viridivia

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pasjonsblomstfamilien» frå ,  den 6. mai 2019.  
 

Malpighiales