alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gudrun

Gudrun er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det er samansett av orda guð, «gud», og rún, «løyndom». Guðrún er det enno av dei aller mest brukte kvinnenamna på Island. Guro, Guru og Gurå er norske målføreformer av namnet.

Gudrun har namnedag 24. september i Noreg og Sverige.

Bruken av namnet i Noreg 
 I 1801 var ingen manntalsførte med namnet Gudrun, men om lag 3300 hadde målføreformer av namnet (sjå Guro).
 I 1900 hadde 5 700 namnet Gudrun(d), rundt 2400 hadde målføreformer som Guro-Gurru o.l.
 Per 1.1.2007 har knapt 5000 personar Gudrun(d) til (første) fornamn, vel 3&nbså;900 heiter Guro.

Kjente namneberarar 

 Gudrun Skjeggesdotter, kona til Olav Tryggvason
 Gudrun Nevsteinsdatter, norsk kvinne frå vikingtida
 Gudrun Omdahl Onshuus (1899-2010), Noregs eldste kvinne då ho døydde
 Gudrun Cappelen (1910-1997), norsk motstandskvinne og politikar (H)
 Gudrun Follesø (1911-1994), norsk misjonær
 Gudrun Brauti Knutslid (1914-1989), norsk lyrikar
 Gudrun Pausewang (f. 1928), tysk forfattar
 Guðrún Helgadóttir (f. 1935), islandsk barnebokforfattar
 Gudrun Waadeland (f. 1937), norsk skodespelar og teatersjef
 Gudrun Ensslin (1940–1977), tysk terrorist og medlem av Rote Armee Fraktion
 Gudrun Schyman (f. 1948), svensk politikar
 Gudrun Kløve Juuhl (f. 1979), norsk målkvinne

Annan bruk av namnet 
Gudrun er hovudperson i Gudrunkvida i den eldre Edda. 
 «Gudrun» var namnet Meteorologisk institutt gav stormen som trefte Danmark og Sverige den 8. januar 2005

Sjå òg 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Andre kjelder 
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Yukon

Yukon er eitt av tre territorium i Canada. Det ligg heilt nordvest i Canada, med grense mot Alaska. Arealet av territoriet er 482 443 km², av det over 8000 km² sjøar. Yukon er mykje kjent for gullrushet i Klondike i 1897–1898. Namnet til territoriet kjem frå elva Yukon, som på gwich’in tyder 'stor elv'.

Kartomrisset er trekantforma med sidene mot Britisk Columbia i sør, Alaska i vest og mot Nordvestterritoria i aust. Nordspissen av triangelet har ei kystlinje på under 200 kilometer i nord mot Mackenziebukta i Beauforthavet. I 2006 var folkesetnaden i territoriet på 31 229 eller 0,06 pr. km². Mange av innbyggjarane i territoriet er frå ei av dei talrike folkegruppene av amerikanske urfolk.

 
Provinsar og territorium i Canada
Guro

Guru, Guro og Gurå er norske målføreformer av det norrøne namnet Guðrún, som tyder gud - løyndom. Guro har namnedag 24. november i Noreg.

Bruken av namnet i Noreg 
 I 1801 var om lag 1700 manntallsførte med namnet Guro i ulike former, 1300 som Gur(r)u og ca 250 som Guraa.
 I 1900 hadde vel 1700 namnet Guro, 400 Guru og ca 250 Gurå (i ulike former). I 1900 var namnet Gudrun(d) tatt i bruk av 5 700.
 Per 1.1.2007 har vel 3900 Guro til første fornamn, namna Guru og Gurå er sjeldne. Knapt 5000 personar heiter Gudrun(d).

Kjente namneberarar 
 Guro Heddeli, jente frå Seljord som levde ved Svartedauden
 Guro Sandsdalen (1916-2000), norsk forfattar, som fekk Guro Sandsdalens litteraturpris oppkalla etter seg.
 Guro Giske (f. 1947), norsk biletkunstnar
 Guro Fjellanger (f. 1964), politikar frå Venstre
 Guro Gravem Johansen (f. 1973), norsk jazzvokalist
 Guro Fostervold Tvedten (f. 1974), norsk sportsjournalist
 Guro Strøm Solli (f. 1983), norsk skiløpar
 Guro Knutsen Mienna (f. 1985), norsk fotballspelar
 Guro Flatekval (f. 1987), norsk friidrettsutøvar

Annan bruk av namnet 
 Guro er hovudperson i Guro-bøkene til Anne-Cath Vestly
 Guro er også namnet på ein fjernsynsserie som gjekk på NRK i 1980-åra.

Sjå òg 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Andre kjelder 
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Sølvsulfid

Sølvsulfid (kjemisk formel Ag2S) er eit svart stoff som mellom anna blir til som eit lag på sølvtøy som reagerer med hydrogensulfid i atmosfæren.

Bakgrunnsstoff 

Sulfid
Sølvsambindingar
Torill Kove

Torill Kove () er ein prisvinnande norsk-kanadisk animasjonsfilmskapar og barnebokforfattar som sidan 1980-talet har vore busett i Montreal i provinsen Québec i Canada. I 2007 vann ho ein Oscar-pris for kortfilmen Den danske dikteren (2006).

Kove flytta til Canada i 1982 for å halde fram utdanninga si i byplanlegging i Canada. Etter ei stund bestemte ho seg å skifte studium, og byrja i staden å studere animasjon ved Concordiauniversitetet i Montreal. Ho har laga fleire filmar, skrive og illustrert barnebøker og skrive kortfilmmanus. Ho har mellom anna illustrert bøkene om Johannes Jensen, som er skrivne av Henrik Hovland.

Med unntak av den Den danske dikteren er ho mest kjend for kortfilmen og barneboka Min bestemor strøk kongens skjorter, som blei produsert med støtte frå den kanadiske statens National Film Board of Canada og Noreg sitt Studio Magica i Oslo. Filmen blei nominert til Oscar for beste aminerte kortfilm i 1999. Han er ein elleve minuttar lang film om filmskaparen si eiga bestemor, som i eit langt liv strauk skjortene til kong Haakon VII. Filmen fortel på sin måte om monarkiet i Noreg, om korleis nordmennene fann seg ein ny konge i 1905, og om den andre verdskrigen. Då starta bestemora nemleg motstandsrørsla Skjortegeriljaen, etter at ho mista jobben som kongen sin skjortestrykar og måtte byrje å stryke fienden sine uniformer.

I februar 2007 vann Kove Canadas Prix Genie Award i kategorien for beste animerte kortfilm Den danske dikteren. Under den 79. Oscar-utdelinga seinare same månad vann ho sin første Oscar i kategorien «beste animerte kortfilm» for same film. Som Min bestemor strøk kongens skjorter blei Den danske dikteren produsert med støtte frå National Film Board of Canada og Mikrofilm AS i Noreg.

Bibliografi 
 Min bestemor strøk kongens skjorter – barnebok

Prisar 
 Den danske dikteren:
 Oscar-vinner (2007), beste animerte kortfilm
 Canadas Prix Genie Award, nominasjon i kategorien for beste animerte kortfilm 
 Amandaprisen-nominasjon for beste kortfilm

 Min bestemor strøk kongens skjorter:
 Amandaprisen for Beste norske kinofilm, 2000
 Short Film Award, Würzburg International Filmweekend, 2000
 Special Recognition, Zagreb World Festival of Animated Films, 2000

 Nominasjonar for Min bestemor strøk kongens skjorter:
 Oscar; Animated Short Film 1999.
 Children's Jury Award; Short Film or Video - Animation, Chicago International Children's Film Festival, 2000
 Best Animation Film; International Competition, Dresden Film Festival, 2000
 Jutra (Québec, Canada); Best Animated Film, Jutra Awards, 2000
 Short Film, Montréal World Film Festival (Quebec, Canada), 1999

Bakgrunnsstoff 
 http://www.gd.no/kultur/article2541121.ece
 http://www.emb-norway.ca/culture/film/torilkove.htm
 http://www.cbc.ca/news/story/2007/01/23/danish-poet.html 
 http://www.onf.ca/webextension/thedanishpoet/index.php?lg=en 
 http://www.onf.ca/webextension/thedanishpoet/team.php?id=0 
 http://www.nfb.ca/webextension/oscars/current.php?lg=en

Norske regissørar
Kanadiske regissørar
Norske animatørar
Kanadiske animatørar
Norske barnebokforfattarar
Kanadiske barnebokforfattarar
Folk frå Hamar
Folk frå Montreal
Oscarvinnarar
Frå fjord til fjell

Geiranger - frå fjord til fjell er eit idrettsarrangement som arrangerast i Geiranger i juni kvart år der ein kan delta i fire forskjellige arrangement. Dei største er Nibberittet (sykkel) og Geiranger Halvmaraton (løp), begge med start ved den verdskjende Geirangerfjorden og målgang etter 21 km og 1500 høgdemeter på fjelltoppen Dalsnibba.

Bakgrunnsstoff 
 Geiranger - frå fjord til fjell
 Geiranger 

Idrettstilskipingar i Noreg
Stranda kommune
Ruj

Ruj (bulgarsk Руй, serbisk Руј og Ruj) er eit fjell på grensa mellom vestlege område av Bulgaria (provinsen Pernik) og søraustlege område av Serbia. Det reiser seg 1 706 meter over havet, og ligg vest for Tran som ein del av fjellkjeda Ruj-Verila. 

Fjell i Bulgaria
Fjell i Serbia
Sakar

Sakar (bulgarsk: Сакар eller Сакар планина, Sakar planina) er eit fjell søraust i Bulgaria mellom elvane Maritsa, Tundzja, Sokolitsa og Sazlijka, og nær grensa til Hellas og Tyrkia. Den høgaste toppen på fjellet er Visjegrad på 856 meter. 

Sakar eit av områda i Bulgaria som har flest utryddingstura rovfuglar, og er òg vidkjend for vinproduksjonen sin. Det er derimot dyrking av tobakk som er den leiande næringa i området. Den største byen i området er Topolovgrad i provinsen Haskovo.

Sakar
Slavjanka i Bulgaria

Slavjanka (bulgarsk Славянка) eller Órvilos (gresk Όρβηλος), tidlegare òg kalla Alibotuş (frå tyrkisk) og Kitka Planina (Китка планина), er eit fjell på grensa mellom Bulgaria og Hellas sør i Pirinfjella. Den høgaste toppen i Slavjanka er Gotsev Vrah på 2 212 meter, og andre høge toppar her er Goljam Tsarev Vrah (2 186 m), Malak Tsarev Vrah (2 087 m), Sjabran (2 196 m) og Saljuva Dzjamija (2 027 m).

Massivet er kuppelforma med svært bratte sider. Det har utprega karstformasjonar, og over 30 grotter, som trekkjer til seg mange holeforskarar. Klimaet er påverka av Middelhavet med mest nedbør om hausten og vinteren, og forholdsvis tørre forhold om sommaren. Middeltemperaturen er høgare enn for resten av Bulgaria i same høgd. Den årlege middeltemperaturen i lågare delar av fjellet er nesten 14 °C og om lag 6 °C i høgare delar.

Slavjanka har eit rikt planteliv med meir enn 1 700 karplanter, inkludert 20 endemiske artar for Bulgaria, og fem som ein ikkje finn nokre andre stader i landet. Den lågare delen av fjellet har mykje svartfuru, medan bosnisk furu veks over 1 800 meter, og ingen stader på Balkan finn ein meir av denne tresorten enn her. Dyrelivet er typisk for både Bulgaria og Middelhavet med dyr som hjort, villsvin, hare, rev og grevling, i tillegg til sjakal og den sjeldne europeiske katteslangen. Ein finn òg fleire artar av skjelpadder og firfisler her.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Slavyanka (mountain)» frå ,  den 26. februar 2007.  

Fjell i Hellas
Periferieininga Dráma
Periferieininga Sérres
Fjell i Bulgaria
Sredna Gora

Sredna Gora (Средна гора) er ei fjellkjede i Bulgaria, parallelt til Balkanfjella. Ho strekkjer seg mellom elva Iskar i vest til Tundzja nord for Jambol i aust. Sredna Gora er 285 km lang, og 50 km brei på det breiaste. Den høgaste toppen er Goljam Bogdan på 1 604 meter.

Fjellet er delt inn i tre av elvane Topolnitsa og Strjama — ein vestleg del (Zapadna eller Ihtimanska Sredna Gora), ein sentral del (Sasjtinska Sredna Gora) og ein austleg del (Sarnena Gora).

Dyrelivet i Sredna gora er relativt dårleg samanlikna med andre område av Bulgaria, og ein har berre artar som er typisk Sentral-Europa.

Koordinatar

Bakgrunnsstoff 
 Sredna Gora og Rosedalen 

Fjell i Bulgaria
Eurasia

Eurasia eit kontinent som omfattar verdsdelane Europa og Asia, eller ein del av superkontinentet Eurafrasia. Namnet er sett saman av Eur(opa) og -Asia. Arealet er omkring 54 millionar km². 

Platetektonisk har Eurasia vore ei samanhengande plate sidan trias, 250 millionar år sidan. Det er sett saman av Den eurasiske plata, Det indiske subkontinentet, Den arabiske halvøya (det arabiske subkontinentet), området aust for Verkhoyanskkjeda i Aust-Sibir og Filippinane.

Politisk er nemninga «Eurasia» bruka som eit fellesnamn for de tidlegare sovjetrepublikkane, spesielt Russland, dei sentralasiatiske og dei transkaukasiske republikkane.

Dei første som segla rundt heile Eurasia, var ein ekspedisjon leidd av finlandssvenske Adolf Erik Nordenskiöld i 1878–79.

Skiljet mellom Europa og Asia 
Grensa mellom Europa og Asia er ein konvensjon med stor symbolverdi, men utan historisk folkerettsleg tyding. Til vanleg blir grensa trekt opp nordfrå langs Uralfjella og vidare ned elva Ural til Kaspihavet. Mellom Kaspihavet og Svartehavet er det ulike meiningar om kor grensa bør trekkjast. Det vanlegaste er at grensa går over vasskiljet i Kaukasus. I så fall er Elbrus det høgaste fjellet i Europa. Den vidare grensa blir, sidan klassisk tid, trekt gjennom Bosporus, Marmarahavet, Dardanellane og Egearhavet.

 
Kontinent
Sinittiske språk

Sinittiske språk er eine hovudgreina av den sinotibetanske språkfamilien. Kinesisk høyrer til i denne gruppa.

Oversyn 
Tabellen nedanfor gjev eit oversyn over dei sinittiske språka, med talarar og geografisk område. Data for talarar er frå Ethnologue.

I tillegg kjem Bai-språk, eit språk snakka i den kinesiske provinsen Yunnan av rundt 1,2 millionar, som har ei omstridd klassifisering. Det har sinittiske trekk, men har tradisjonelt vore rekna som eit tibetoburmesisk språk.

Utviklingstre 

Sinotibetanske språk
Sverreætta

Sverreætta er ei vanleg nemning på dei norske kongane og deira slekt som stammar i mannslinja (agnatisk) frå kong Sverre. Sverre hevda å stamma frå den norske kongeætta Hårfagreætta, dei som stamma ned frå Harald Hårfagre.

Nemninga Sverreætta vert i nyare tid nytta, av di ein reknar det som lite truleg at kong Sverre stamma frå Harald Hårfagre i mannslina.

Sverreætta døydde i 1319 ut i mannslina med kong Håkon V Magnusson.

Sjå òg 
 Norske regentar
 Borgarkrigstida
 Ynglingeætta

Norske stormannsætter
Norrøn tid
Ynglingesoga

Ynglingesoga eller Ynglingasaga er den første soga i Heimskringla, Snorre Sturlason sitt verk frå 1200-talet om dei norske kongane si historie frå den mytologiske fornalderen og fram til 1177. Soga omtalar dei norrøne gudane som vanlege menneske. Innvoven i denne forteljinga er det referansar til viktige historiske hendingar.

Ynglingesoga byggjer mellom anna på eit kvad frå kring år 900. Kvadet «Ynglingatal» blei ifølgje tradisjonen forfatta av den norske skalden Tjodolf frå Kvine. Kvadet inneheld korte skildringar av kongane i Ynglingeætta.

Ynglingeætta vert framstilt å stamma ned frå Odin og Frøy, som den kristne Snorre rekonstruerte til historiske personar. I samband med dette vert soga om krigen mellom æsene og vanene og den avsluttande freden fortald, der Høne og Mime vert utveksla som gislar mot Njord, Frøy og Kvase.

Utom «Ynglingatal», stødde Snorre seg og på Skjoldungasoga og andre islandske kjelder då soga vart skriven. Det er likevel dekning for at Snorre har gjort ei rekkje redaksjonelle feil, særleg når han har tolka «Ynglingatal». Stundom har han teke kenningar og språklege bilete vel bokstaveleg, og enda opp med eit noko anna resultat enn det ein finn i andre kjelder (dette kan og vera resultat av overleveringa på Island). 

Politisk har det vore viktig for Snorre å kople Ynglingeætta til ei svensk kongeætt, sjølv om den nedste delen av ætta (kongane i Vestfold), openbert har hatt meir med Danmark å gjera.

Bakgrunnsstoff 
 Ynglinga saga på norrønt
 Ynglinga-soga. Omsetjing av S. Schjött frå 1900 ved heimskringla.no
 Ynglinge-saga. Omsetjing av Gustav Storm frå 1900 ved heimskringla.no

Heimskringla
Norrøn mytologi
Vikingtida
Debka.com

DEBKAfile (hebraisk תיקדבקה) er ein israelsk, Jerusalem-basert engelskspråkleg nettstad for frikjeldeetterretning med nyhende og analyserer terrorisme, etterretning, militære, tryggleiksmessige og politiske affærar i Midt-Austen.

Han starta sommaren 2000 og har sidan motteke Forbes si Best of The Web Award. Ifylgje Forbes er den beste sida ved nettstaden arkiva, og den verste er kjeldene som ikkje vert namngjevne.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Israel
Midtausten
Nyhendebyrå
Nettstader
Etterretning
Skipingar i 2000
Strandzja

Strandzja (bulgarsk Странджа, òg skrive Strandja og Stranja; tyrkisk Yıldız Dağları eller Istranca) er eit fjellmassiv i søraustlege område av Bulgaria og den europeiske delen av Tyrkia, eller den søraustlege delen av Balkan mellom slettene i Thrakia i vest, låglandet nær Burgas i nord, og Svartehavet i aust. Den høgaste toppen er Mahya Dağ (bulgarsk Махиада, Mahiada) (1 031 m) i Tyrkia, medan det høgaste punktet i den bulgarske delen er Goljamo Gradisjte (710 m). Det totale arealet av massivet er om lag 10 000 km².

Geografi og klima 
Klimaet i området er i stor grad påverka av Svartehavet, og er stort sett fuktig kontinentalklima i fjellene og fuktig subtropisk klima ved kysten. Store elvar i området er Veleka (147 km) og grenseelva Rezovska (112 km). Strandzja naturpark, som vart oppretta i 1995 i den bulgarske delen av fjellet, er det største verna området i Bulgaria med 1 161 km², eller om lag 1 % av den totale flatevidda i Bulgaria. Ein kan sjå om lag 50 % av plantelivet i Bulgaria i denne parken.

Historie og kultur 
Området var folkesett av thrakarar i antikken og inneheld i dag mange ruinar av thrakiske heilagdomar og offeralter, steindysser og andre arkeologiske lekamar. 

Fjella var åstad for det bulgarske Ilinden-Perobrazjenie opprøret i 1903, som vart knust av ottomanske troppar. Den noverande grensa mellom Bulgaria og Tyrkia vart oppretta etter Balkankrigane i 1912-1913, då nordlege delar av Stradzja vart ein del av Bulgaria. 

Kulturelt er den bulgarske delen av Stradzja kjend for ein spesiell arkitektur som ein kan sjå i Malko Tarnovo, Brasjljan og dei fleste andre landsbyar, med rike folkeminne og særprega ritual, slik som nestinarstvo (berrføtt dansing på glødande kol), som har mange heidenske element.

Kjelde

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 discoverstrandja.com 
 Strandja.hit.bg 
 StrandjaVillage.com 

Fjellkjeder i Tyrkia
Fjell i Bulgaria
Internasjonale fjell i Europa
Provinsen Kırklareli
Vihren

Vihren (Вихрен) er den høgaste toppen i Pirinfjella i Bulgaria. Med ei høgd på 2 914 m er det Bulgaria sitt nest høgaste fjell, og det tredje høgaste på Balkan etter Musala og Ólymbos. Fjelltoppen ligg i dei nordlege områda av Pirin. Den lettaste ruta til toppen er frå fjellhytta Vihren (på 2 000 meter) på sørsida av fjellet. Fleire av vatna i Pirin ligg rundt fjelltoppen.

Fjell i Bulgaria
Pirin
Ombo

Ombo er ei øy i Ryfylke. Øya ligg i Boknafjorden nordom Randøy i Hjelmeland kommune, og ho er den nest største i Rogaland. Ombofjorden ligg mellom Ombo i vest, som fjorden er kalla opp etter, og Jøsneset på fastlandet i aust. Det høgaste punktet på øya er Bandåsen på 511 moh.

Ombo har fleire småstader, blant anna Jørstadvåg, Tuftene, Skipavik, Skår, Vestersjø, Atlatveit og Eidssund.

Etter at vegen på Ombo vart bygd vart ein særegen fjellformasjon synleg frå den nye vegen. Fjellformasjonen ser ut som eit andlet og vart opphavleg kalla Adam. Blant dei lokale innbyggjarane er denne òg kalla for «Ombo-Gubben».

Fram til 1. januar 2020 er Ombo delt mellom kommunane Hjelmeland og Finnøy. Etter ny kommunal inndeling  frå 2020, er heile øya ein del av nye Stavanger kommune.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Øyar i Stavanger
Geografi i Hjelmeland
Randøy

Randøy er ei øy i Hjelmeland kommune i Ryfylke. Øya ligg i Boknafjorden sørom Ombo mellom fjordane Gardssundfjorden i nord, Hjelmelandsfjorden i aust og Fisterfjorden i sør. Randøy har brusamband over Ølesundet til fastlandet.

Ho har eit areal på 16,8 km² og det høgaste punktet på øya er Randåsen på 373 moh. 

Geografi i Hjelmeland
Øyar i Rogaland
Busetnader i Hjelmeland
Opticom

Opticom ASA var eit norsk forskings- og utviklingsselskap. Opticom-aksjen var oppført på Oslo Børs i 1997 og har vore på A-lista sidan første omsetjingsdag i 2000. Sidan selskapet vart skipa i 1994 har Opticom operert sin eit forskings- og utviklingsselskap innan det framveksande feltet polymerelektronikk. Selskapet har eine og aleine fokusert på utvikling av lagrings- og minneeiningar frå polymere materiale som kan prosesserast i flytande tilstand.

I mange år har selskapet utvikla polymerbaserte minnebrikker gjennom selskapet sitt majoritetseigde dotteselskap Thin Film Electronics (TFE). Opticom og Intel - som eigde ein minoritetsdel i TFE - har avvikla TFE sitt arbeid grunna tekniske og kontraktuelle problem. Opticom har varsla deira intensjon om å forfølgje andre moglegheitar for teknologien TFE sine minneløysingar er bygd på. Opticom eig òg nær ein tidel av Fast Search and Transfer. Opticom vert ofte nytta som eit døme på Internettbobla i 2000, da selskapet nådde ein marknadskapitalisering på meir enn $8 billionar på det meste, stendig utan innkome.

Norske føretak
Skipingar i 1994
Emine

Emine er eit nes ved kysten av Svartehavet i Bulgaria. Det ligg 78 km sør for Varna, 54 km nord for Burgas og 14 km sør for Obzor. Neset dannar det vestlegaste punktet av Balkanfjella. Ein seier at Emineneset er det mest vindfulle i Bulgaria. 

I mellomalderen vart det ei festning kalla Emona på Emineneset. Namnet til festninga kom frå Aemon, det antikke namnet på Balkanfjella. I dag står berre ruinar igjen etter festninga. Det ligg òg restar av eit kloster og eit fyr her. Landsbyen Emona ligg like i nærleiken.

Nes i Bulgaria
Båtsaum

Båtsaum eller klinkesaum vert brukt til å klinke saman båtborda på klinkbygde trebåtar. Han er å få kjøpt både i kopar og galvanisert stål. Før var det vanleg at båtbyggaren smidde saumen sjølv. Saumen vart då ofte oljebrend. Frå kring 1900 var det vanleg å kjøpe maskinprodusert saum.

Til saumen høyrer ei lita skive av same metall; roa. Kjøpte roer er runde. Heimesmidde er firkanta. Bordet som skal setjast på vert halde fast på rett plass. Så vert det bora hol for saumen gjennom båe borda. Saumen vert slegen inn frå utsida. Så vert ei ro tredd inn over tynnenden av saumen, og dreva inn ved hjelp av klinkejarnet, samstundes som det vert slege på saumhovudet. Tynnenden av saumen vert så avklipt (eller nykt). Til slutt vert han så klinka mot roa for å feste han skikkeleg. Då vert òg dei samanfesta borda dregne godt og tett saman.

Nemninga «saum» heng att frå den tid båtborda vart sydde saman, slik det er gjort på Halsnøybåten. Det er eit funn av båtrestar frå før 500, frå Halsnøy i Hordaland.

Båtbygging
Jernvarer
Foreldreaksjonen mot samnorsk

Foreldreaksjonen mot samnorsk vart organisert av Riksmålsforbundet i 1951 for å motarbeide politikken med språkleg tilnærming for eit samnorsk skriftspråk. Aksjonen organiserte ein retteaksjon; foreldra vart oppmoda om å «rette» radikale skrivemåtar i lærebøkene. Aksjonen samla inn nesten ein halv million underskrifter mot samnorsk.
 
Foreldreaksjonen var eit av dei mest effektive tiltaka riksmålsforbundet organiserte i kampen mot språkleg tilnærming mellom bokmål og nynorsk, og kan ha vore ein medverkande årsak til at myndigheitene etter kvart gav opp samnorskpolitikken.

I tida 1953 til 1985 gav Foreldreaksjonen ut avisa Frisprog, som kom ut to gonger i månaden. Dei første redaktørane var Margrethe Aamot Øverland og Sofie Helene Wigert, og seinare vart avisa redigert av Arne Bonde, André Savik og Stig Michaelsen.

Litteratur 
 Hanssen, Jan E. (red.): Frisprog - mer enn ord, Oslo, 2004
 Hva vil Foreldreaksjonen mot samnorsk?, utgitt av Foreldreaksjonen mot samnorsk, Oslo, 1952

Norsk språkpolitikk
Skipingar i 1951