alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Keltisk mytologi

Keltisk mytologi viser til fleire  nærskylde mytologiar knytt til keltarar. Mytologiane kan delast inn i tre undergrupper:
 Goideliske: irsk, manx og skotsk
 Britiske keltarar: valisisk, kornisk
 Kontinentale keltarar: Først og fremst i Bretagne

Liksom mange andre folk under den europeiske jarnalderen var dei keltiske folka polyteistiske før dei konverterte til kristendomen. Den keltiske kulturen var ikkje nær så homogen som til dømes den romerske eller greske. Truleg hadde kvar keltisk stamme i det enorme området som den keltiske ekspansjonen omfatta sine eigne gudar. Av desse er drygt 300 kjende. Få av dei keltiske mytane har dessverre overlevd i opphavleg form, men det har ikkje hindra at mytologien deira har påverka den moderne europeiske sivilisasjonen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Keltisk mytologi» frå ,  den 26. desember 2006.  
 

Heidenske religionar
Etruskisk mytologi

Etruskisk mytologi var mytane og gudelæra til etruskarane. Etruskarane var eit folk frå det nordlege Italia. Dei vart integrerte i Romarriket da dette tok til å ekspandere. Fleire av gudane er dei same eller liknar dei i den romerske mytologien.

Dei tre hovudgudane var Tinia, Uni og Menrva.

 
Romersk mytologi
Etruskarane
Europeisk mytologi
Egyptisk mytologi

Med egyptisk mytologi eller eigentleg meir korrekt egyptisk religion meiner vi dei religiøse trusforestillingane og den skaren med gudar som dei tilbad i Egypt før kristendomen og islam etablerte seg i landet. Denne religionen utgjorde det etablerte religiøse systemet i Egypt under ei tid på nesten 3 000 år, og gudane sine funksjonar og kulten deira varierte naturlegvis monaleg i løpet av denne lange perioden. 

Ein viktig skilnad mellom gresk mytologi og egyptisk er at dei egyptiske gudane bruka bli framstilte med menneskekropp og dyrehovud.

Kjelde: Svensk wikipedia, art. med same namnet.
The Show Must Go On

«The Show Must Go On» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters for albumet The Wall i 1979.

Handling 
Songen er truleg kommentaren til hovudrolla Pink på kontrollen manageren og plateselskapet har over det ruinerte livet hans. Alternativt kan «showet» vere ein metafor for livet. Pink diskuterer kva han skal gjere etter han er ferdig med å byggje den mentale muren sin, og forstår at eit isolert liv er keisamt. Han kjem fram til at «showet må gå vidare», men stresset dette påfører han skapar hallusinasjonen i byrjinga av «In the Flesh».

Komposisjon 
Roger Waters ville lage eit «Beach Boys»-liknande lydbilete i bakgrunnen og fekk med seg Bruce Johnston frå bandet for å få det til.

Songen er ikkje med i filmutgåva av filmen, og heller ikkje på Roger Waters sitt konsertalbum The Wall Live in Berlin frå 1990.

Eit ekstra vers vart tatt bort frå studioutgåva av albumet, men verset stod likevel på omslaget, noko som tyder på at verset kanskje vart tatt bort i siste liten. 
«Do I have to stand upWild eyed in the spotlight
What a nightmare Why!Don't I turn and run»

Etter dette verset byrjar tekstlinja «It must be some mistake...».

Den heile songen, med det ekstra verset, vart framført på konsertane, og er òg med på konsertalbumet Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980-81.

Medverkande
David Gilmour – vokal, gitar, bassgitar, roto tom
Nick Mason – trommer
Richard Wright – synthesiser

med:

Bob Ezrin – synthesiser, piano
Bruce Johnston – korvokal
Joe Chemay – korvokal
Stan Farber – korvokal
Jim Haas – korvokal
John Joyce – korvokal
Toni Tennille – korvokal

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder 
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Songar om teater
Songar frå 1979
Pink Floyd-songar
Songar skrivne av Roger Waters
Songar produserte av Bob Ezrin
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Plast

For den russiske byen, sjå Plast i Russland

Plast er ei nemning på ulike kunststoff som vert laga ved polymerisasjon. Plast er vanlegvis basert på olja. Plast kan formast til mange ulike produkt, og kan vera harde eller mjuke. Nokre harde plasttypar er berre moglege å forma ein gong, og vert stive når dei er ferdige, medan andre kan varmast opp og formast om fleire gonger.

PVC (polyvinylklorid), nylon (polyamid), polyetylen og isopor (polystyren) er vanlege plaststoff, som vert brukt til mange ting ein møter i kvardagen.

Bakgrunnsstoff 

 
Dielektrikum
Axel Oxenstierna

Axel Oxenstierna () var ein svensk greve og statsmann, rekna som Sveriges største statsmann i historia. Oxenstierna blei medlem av riksrådet 1609 og rikskanslar i 1612. I røynda vart han regent i 1632, ettersom dronning Kristina var umyndig, og han vert sett på som skiparen av det svenske statsapparatet. Han delte inn Sverige i jamstore län (fylke) med faste grenser som i hovudsaka er dei same framleis, og han skipa til eit embetsverk som kunne samarbeide.

Axel Oxenstierna var son til riksrådet Gustaf Gabrielsson Oxenstierna (1551-97) og Barbro Bielke, og bror til Gabriel Gustafsson Oxenstierna (1587-1640). Han gifta seg med Anna Bååt på Tidø i 1608.

Axel Oxenstierna blir betrakta som skaparen av det svenske postverket, i 1636. Han er den første svenske ikkje-kongen som har fått biletet sitt på eit svensk frimerke - i 1936, i samband med Postverket sitt 300-årsjubileum. Vidare vart han første svenske, ikkje-kongelege personen som vart portrettert på ein mynt, ein thalar mynta i Würzburg etter at kong Gustav II Adolf døydde i 1632.

Barn
 Kristina Oxenstierna (Axelsdotter) (1609-1631)
 Gustav Oxenstierna (Axelsson) (1609-1629)
 Johan Oxenstierna (Axelsson) (1612-1657)
 Birgitta (Brita) Oxenstierna (Axelsdotter) (1613-1617)
 Barbro Oxenstierna (Axelsdotter) (1615-1617) 
 Åke Oxenstierna (Axelsson) (1616-1617)
 Katarina (Karin) Oxenstierna (Axelsdotter) (1617-1661)
 Erik Oxenstierna (Axelsson) (1624-1656)
 Gabriel Oxenstierna (Axelsson) 
 Jakob Oxenstierna (Axelsson)
 Maria Oxenstierna (Axelsdotter)

Kuriosa 

Axel Oxenstierna skal ha sagt til sonen sin Johan, som før reisa til Münster tvila på evna si til å forhandle for Sverige i freden i Westfalen: An nescis, mi fili, quantila prudentia mundus regatur ('Veit du ikkje, son min, med kor lite forstand verda blir styrt').

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Axel Oxenstierna» frå , den 26. desember 2006.

Bakgrunnsstoff 

 Oxenstiernaprojektet 
 Gunnar Wetterberg, Kanslern Axel Oxenstierna i sin tid, del 1-2, Stockholm (Atlantis førlag) 2002 (ISBN 91-7486-602-8 og ISBN 91-7486-603-6).
 Sven A. Nilsson (med bidrag av Margareta Revera), «Oxenstierna, Axel», Svenskt biografiskt lexikon, bd 28, s. 504-524.

Svenske statsmenn
Svenske politikarar
Svenske riksråd
Svensk adel
In the Flesh

In the Flesh er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters for albumet The Wall i 1979.

Komposisjon 
Songen er forholdsvis høglydt, og introduksjonspartiet inneheld dei same eksplosive orgelsekvensane ein kan høyre i byrjinga av In the Flesh?. Songen går så over i eit rolegare parti med «engleliknande» korsong før tekstpartiet byrjar. Slutten av songen inneheld ein annan høglydt orgelsekvens og songen forsvinn gradvis ut til ropa «Hammer! Hammer! Hammer!».

Handling 
Som dei andre songane på The Wall fortel «In the Flesh» ein del av historia til hovudrolla Pink. Songen markerer den første av ei rekkje songar der Pink i neddopa tilstand ser på seg sjølv som ein slags diktator. I denne songen hallusinerer han at konserten hans er eit politisk oppmøte, og songen er ein satirisk måte å vise korleis tilhengjarar av pop- og rockestjerner forgudar sine heltar. 

Denne songen og dei to som følgjer etter, «Run Like Hell» og «Waiting for the Worms», kan òg samanliknast med maktframgangen til Adolf Hitler. «In the Flesh» er kampropet hans om at alle må følgje han. «Run Like Hell» er eit forsøk på å byrje og utslette alle han hatar, og «Waiting for the Worms» er galskapen hans på det verste. Mot slutten tving han folket til å frykte han i staden for å følgje han. I filmen vert dette vist ved at folk lukker gardinene når han går forbi i gata.

Kontrovers 
Enkelte delar av teksten kan virke provoserande for enkelte folkegrupper, inkludert homoseksuelle, jødar og mørkhuda. Tatt ut av samanhengen kan songen virke rasistisk. Songen er derimot satirisk og hånar ikkje berre dei lojale tilhengjarane av musikarar, men òg fordommane mot forskjellige folkegrupper. Det ville til dømes vore latterleg å forfølgje folk med mykje kviser.

Sosiale effektar 
Den fascistiske organisasjonen til Pink har i filmutgåva av albumet symbol forma som to hamrar i kryss. Dette inspirerte ei amerikansk, rasistisk og kvit ekstremistgruppe, som tok namnet Hammerskins, og brukte symbol frå filmen som sine eigne.

Medverkande
David Gilmour – ARP Quadra, gitar
Nick Mason – trommer
Roger Waters – solovokal, bass, EMS VCS 3

med:

James Guthrie – ARP Quadra
Fred Mandel – orgel
Bob Ezrin – Prophet-5 synthesiser
Bruce Johnston – korvokal
Toni Tennille – korvokal
Joe Chemay – korvokal
Stan Farber – korvokal
Jim Haas – korvokal
John Joyce – korvokal

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder 
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Pink Floyd-songar
Songar frå 1979
Songar om narkotika
Songar om rasisme eller framandhat
Britiske hardrocksongar
Songar skrivne av Roger Waters
Songar produserte av Bob Ezrin
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Run Like Hell

Run Like Hell er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters og David Gilmour. Songen vart gjeven ut på albumet The Wall i 1979, og kom ut som singel i 1980.

Handling 
I lag med songane «In the Flesh» og «Waiting for the Worms» er «Run Like Hell» ein del av hallusineringa til hovudrolla Pink, der han har blitt ein naziliknande fascist som gjer om publikummet sitt til ein hatmobb. Han sender mobben ut for å rasere nabolaget der mange minoritetar bur.

Komposisjon 
Songen er skriven av Roger Waters og David Gilmour, som ein av tre songar på The Wall, med tekst av Waters. Songen er sunge av Waters, men det høyrest ut som det er to personar som syng han fordi annakvar tekstlinje kjem ut av kvar sin høgtalar. På konsertane song Waters og Gilmour annakvar linje (og etter Waters forlet Pink Floyd song Gilmour songen i lag med bassisten Guy Pratt.) Songen inneheld den einaste tangentsoloen på albumet. I songen er det mange lydeffektar som den maniske latteren til mobben, folk som spring, bilar som skrensar og høge skrik. 

Songen skulle opphavleg vere mykje lenger, men måtte kuttast ned på grunn av tidavgrensinga på det originale vinylformatet. Sjølv om tekstlinjer som «You better run like hell!» står fleire gonger i teksten på plateomslaget, er dei ikkje med i sjølve songen. 

Tittelen referer truleg til Joseph Goebbels sine ord frå 1938 før Krystallnatta der tusenvis av jødar fekk butikkane og heimane sine øydelagd. Før hendinga sa Hitler på radio noko slikt som: «Dei sa vi aldri kunne få vårt Tyskland, og her er vi. Med tysk presse, eit tysk folk, og ei tysk livsføring...». Goebbels sa hardt vidare: «De er ikkje som oss! De kan aldri bli som oss! Visst de trur de kan, bør de springe! (you’d better run!)»

Filmversjon 
Pink sender tilhengjarane sine ut på gatene for å ta hjelpelause folk og minoritetsgrupper. Ein scene viser ein mørkhuda gut med ei kvit jente i baksetet på ein bil, som vert dradd ut av bilen. Guten vert slått, medan jenta vert valdteken. Dette referer til tekstlinja «...cause if they catch you in the backseat trying to pick her locks / they’re going to send you back to mother in a cardboard box...»). Songen er korta ned i filmversjonen, og det andre verset vert sunge over tangentsoloen.

Medverkande
Roger Waters – vokal; skrik; pusting
David Gilmour – elektrisk gitar; bassgitar; baklengs cymbal; vokal (refreng)
Nick Mason – trommer
Richard Wright – Prophet-5 synthesizer; orgel
med:
James Guthrie – baklengs cymbal; springing; pusting
Bobbye Hall – conga; bongo

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder 
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Pink Floyd-songar
Songar frå 1979
Singlar frå 1980
Songar skrivne av David Gilmour
Songar skrivne av Roger Waters
Songar om narkotika
Songar om rasisme eller framandhat
Songar produserte av Bob Ezrin
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Waiting for the Worms

«Waiting for the Worms» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters for albumet The Wall i 1979.

Handling 
På dette punktet i historia har Pink mista alt håp og har latt dårlege tankar eller «ormar (worms)» ta over tankane hans. I hallusinasjonane sine er han ein fascistisk diktator som spreiar hat og lover tilhengjarane sine at dei skal få sjå «Britannia rule again» og «sende våre farga vener heim igjen». I tillegg annonserer han at han ventar på å skru på dusjane og fyre opp omnane.

Komposisjon 
I introduksjonen tel Waters opp på tysk: «Eins, zwei, drei, alle!». Songen er svært drastisk, men roleg i byrjinga. Etter ei stund byrjar ei dempa stemme å tale, og dette held fram medan musikken vert tyngre. Resten av songen skiftar mellom det rolegare og det tyngre partiet. Mot slutten vert talen meir og meir høglydt, medan musikken aukar i volum og talen til slutt druknar i all lyden.

Filmversjon 
Songen startar med ein animert sekvens der nokre tenåringar spring over ei filledokkeutgåve av Pink. Han roper så gjennom ein megafon, medan tilhengjarane hans marsjerer gjennom gatene. Etter dette er det tilbake til ein animert sekvens med eit skrikande hovud og ein nazist som knuser ein hovudskalle. Ein hund et kjøtt frå ein krok, men vert sjølv ete av ein større hund. Til slutt ser ein ei rekkje marsjerande hammarar, der hovudet på hammarane er forma som megafonar. Heilt til slutt ser ein Pink som skrik «Stop».

Medverkande
Roger Waters – EMS VCS 3, lead and korvokal, megaphone vokal
David Gilmour – solovokal, korvokal (intro), latter, gitar, bassgitar, Prophet-5 synthesiser
Nick Mason – trommer
Richard Wright – orgel

med:

Bob Ezrin – piano, korvokal
Bruce Johnston – korvokal
Toni Tennille – korvokal
Joe Chemay – korvokal
Stan Farber – korvokal
Jim Haas – korvokal
John Joyce – korvokal

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder 
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Pink Floyd-songar
Songar frå 1979
Hardrockballadar
Songar om narkotika
Songar om rasisme eller framandhat
Songar skrivne av Roger Waters
Songar produserte av Bob Ezrin
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Stop av Pink Floyd

Stop er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters for albumet The Wall i 1979.

Handling 
Som dei andre songane på albumet omhandlar «Stop» ein del av historia om hovudrolla Pink. Pink er lei av livet sitt som fascistisk diktator og hallusinasjonen sluttar. Han er òg lei av den mentale muren sin, og set seg sjølv opp for retten i hovudet sitt. Songen handlar om at han forstår at alt som førte til bygginga av muren var hans eiga skuld, som ein kan sjå ut frå tekstlinja «Have I been guilty all this time»

I filmutgåva av songen sit Pink i eit avlukke på eit toalett og syng songen a capella utan pianoet som er på albumversjonen. 

Songen er berre 30 sekund lang og er den kortaste songen på noko Pink Floyd-album.

Medverkande
Roger Waters – vokal
med:
Bob Ezrin – piano

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder 
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Pink Floyd-songar
Songar frå 1979
Songar skrivne av Roger Waters
Rockeballadar
Songar produserte av Bob Ezrin
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Outside the Wall

«Outside the Wall» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen vart gjeven ut på albumet The Wall i 1979.

Denne songen er meint som løysinga på albumet, og avslører det moralske eller sentrale poenget i historia. Historia sluttar med «The Trial», og fortel derfor ikkje kva som faktisk skjedde med Pink etter at den mentale muren hans vart rive ned.

Komposisjon 
Songen er ein av dei rolegaste på albumet, og om lag 15 sekund av songen kjem om att heilt i starten av albumet, og viser til det sykliske temaet på plata. Dei siste orda før songen endar er: «Isn’t this where...». Resten av setninga finn ein i det albumet byrjar med «In The Flesh?», og er «...we came in?»

Handling 
I motsetnad til resten av songane på albumet seier ikkje denne songen noko om kva som skjer med Pink. Han stadfester at muren no er øydelagd, og går vidare med at mange folk har sosiale barrierar, og at dette er eit gjentakande mønster; når ein person kjem tilbake til samfunnet vil ein annan person forlate det.

Filmversjon 
Ein lengre og meir omstendeleg versjon vart spelt inn for filmen, og er over fire minutt lang (medan originalversjonen er litt meir enn eitt og eit halvt minutt). Denne versjonen inneheld orkester og eit kor, og Waters syng med meir melodi enn på albumversjonen. Denne versjonen har aldri vore gjeve ut offisielt, men vart seinare brukt under rulleteksten for The Wall Live in Berlin.

Medverkande
Pink Floyd
Roger Waters – vokal

med:

Frank Marocco – concertina
Larry Williams – klarinett
Trevor Veitch – mandolin
Barnekord frå New York – korvokal

Kjelder 
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Pink Floyd-songar
Songar frå 1979
Rockeballadar
Songar skrivne av Roger Waters
Songar produserte av Bob Ezrin
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Songar om einsemd
Ivar Formo

Ivar Formo () var ein norsk langrenns- og orienteringsløpar. Han vann OL-gull på 50 km i Innsbruck i 1976 og tok bronse på 15 km i OL i Sapporo i 1972. Som stafettløpar tok han to OL-sølv og to VM-bronsar. Som orienteringsløpar tok han bronse i VM-stafetten 1974. Ivar Formo vart tildelt Egebergs ærespris i 1973, Holmenkollmedaljen i 1975 og Morgenbladets Gullmedalje i 1976. Han var medlem av Ski- og fotballklubben Lyn.

Formo drukna i Store Sandungen i Nordmarka under ein jogge- og skeisetur 26. desember 2006.

Kjelder 
 OL-helt Ivar Formo funnet druknet
 Ivar Formo er død
 OL-helt Ivar Formo funnet død i Nordmarka

Norske langrennsløparar
Norske idrettsleiarar
Norske forretningsfolk
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Vinnarar av Egebergs Ærespris
Vinnarar av Aftenpostens Gullmedalje
Kongepokalvinnarar i skiidrett
Noregsmeistrar i langrenn
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 1972
Norske deltakarar under vinter-OL 1972
Langrennsløparar under vinter-OL 1972
Medaljevinnarar under vinter-OL 1976
Norske deltakarar under vinter-OL 1976
Langrennsløparar under vinter-OL 1976
Idrettsutøvarar frå Oslo
Døde av drukning
Penning

Penningen var hovudmynten i det norske myntsystemet frå 995 til 1387. I denne perioden gjekk det 10 penningar på ein ertog sølv, 30 penningar på ein øre sølv og 240 penningar på ein mark sølv.

Dei første penningane vart utmynta i sølv under kong Olav Tryggvason.

Mot slutten av mellomalderen fekk kong Hans I innført det lybske myntsystem i Noreg. Då gjekk det 12 penningar på ein skilling, og 192 penningar på ein mark.

Bakgrunnsstoff 
Den første norske mynten, utmynta av Olav Tryggvason rundt 995
Penning ved dokpro.uio.no

Pengar
Historisk mynt
Norske myntar
Noreg i norrøn tid
Norsk skilling

Skilling, frå lågtysk eller gammalengelsk, truleg diminutiv av skold, er ei mynteining som vart innført i Noreg tidleg på 1500-talet under kong Hans I. Kongen prega skillingsmynt m.a. i Bergen, medan erkebiskopen prega skillingsmynt i Nidaros.

På 1500-talet gjekk det tolv penningar på ein skilling. Frå 1625 var skillingen den minste eininga i den norske myntrekkja. Han vart utmynta i nominal frå 1/2 til 48 skilling. Frå 1635 gjekk det 96 slike skillingar på ein riksdalar.

Skilling vart gjerne forkorta med teiknet ß.

Riksbankskilling 
Frå 1813 til 1816 gjekk det 96 riksbankskilling på ein riksbankdalar.

Skilling species 

Frå 1816 gjekk det 120 skilling species på ein spesidalar. Denne skillingen var i bruk i Noreg til han vart avløyst krone- og øremynt, formelt frå 1875 , då slik at 1 krone = 30 skilling.

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Skilling utmynta av kong Hans I i Bergen rundt 1510 
 Skilling utmynta av erkebiskop Erik Valkendorf i Nidaros 1510-1522
 1/2-skillingsmynt utmynta i Kongsberg av kong Karl III Johan i 1841

Historisk mynt
Norske myntar
Mynteininga mark

Mark er ei pengeeining som vart brukt i Nord-Europa frå slutten av mellomalderen, først som ei rekneeinig for ei viss mengd sølvmynt. Sølvverdien av en mark mynt kunne variere mellom ulike land. Den Kølnske marka tilsvarte 8 unser sølv (233,856 g sølv) eller ca. 4,8g gull. Den første utmynta markmynten vart slått i Lübeck i 1502, i samband med det lybske myntsystemet.

Norsk mark

Mark vart innført som pengeeining i Noreg rundt 1500 då kong Hans innførte det lybske pengesystemet i Danmark og Noreg. I Noreg var  marka den første tida ikkje ein mynt, men  ei rekneeining for pengar.  16 skilling vart talde som ei mark.  Tilsvarande vart  192 penningar  talde som ei mark. 

Systemet bygde på den kølnske marken som var om lag 230 gram sølv. Gjennom åra hadde pengeverdien og sølvinnhaldet i mynten falle, så då marka vart innført i Noreg, var verdien av marka om lag 1/13 av verdien av ei mark sølv. Ut over 1500-talet fall verdien av marka meir i Danmark-Noreg enn han gjorde i Tyskland. Da dalaren vart innført i 1540, gjekk det 3 norske mark på dalaren, og 1 3/4 lybsk mark på ein dalar med same sølvinnhaldet. Etter den nordiske sjuårskrigen (1563–70) var gjekk det to norske mark på ein lybsk mark.  I 1625 vart det i Danmark-Noreg bestemt at det skulle gå seks mark på ein riksdalar kurant. Marka var i bruk til ho i 1816 vart erstatta av mynteininga ort.

Då tiendpengeskatten vart innkravd i 1521, ser vi av skattelistene at ei mark var verd det same som ein lodd (knapt 15 gram) sølv.  Vi ser også at vi for ei mark pengar kunne kjøpe to reveskinn, eit oterskinn eller 3/4 våg (13-14 kg) tørrfisk.  

Den første markmynten vart utmynta i Nidaros av erkebiskop Olav Engelbrektsson (1523-1537).
På Austlandet vart nemninga mark også seinare brukt om 24-skillingen, som offisielt hadde nemninga ort.

Bakgrunnsstoff
 Markmynt  utmynta i Nidaros av erkebiskop Olav Engelbrektsson (1523-1537.
 4 mark-mynt utmynta i Kongsberg av kong Fredrik IV i 1723:

Kjelder
Lybsk myntregning i Norsk historisk leksikon
 Mynthistorie: 

pengar
Historisk mynt
Radio Tarifa

Radio Tarifa er ei spansk musikkgruppe frå Madrid. Gruppa spelar musikk som byggjer på musikktradisjonar frå ulike tider og plassar rundt Middelhavet. Namnet kjem frå Tarifa, den byen på det spanske fastlandet (og i Europa) som ligg lengst sør og nærast Afrika.

Dei nyttar tradisjonelle instrument, frå skilde tradisjonar, som darbouka, ney, oud, krummhorn, obo og den indiske tverrfløyta bansuri. Dei nyttar òg moderne instrument som elektrisk gitar og Hammondorgel. Stilmessig er dei spanske med innslag av flamenco, men går òg bakover til tida før 1492 då jødar og arabarar levde i Spania. Dei spelar hovudsakleg eigenkomponert musikk.

Gruppa blei grunnlagt på slutten av 80-talet av Faín Sánchez Dueñas, Benjamín Escoriza og Vincent Molino. Fleire andre musikarar og dansarar har vore innom, m.a. Gerardo Núñez, Rafael Jiménez og Joaquin Ruiz. 

Gruppa er nominert til World Music Award i BBC.

Diskografi 
 1992 Rumba Argelina
 1996 Temporal
 2000 Cruzando el Río
 2003 Fiebre

Kjelde 
 Heimesida til gruppa
 Wikipedia på tysk

Spanske musikkgrupper