alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rolling Stone

Rolling Stone er eit amerikansk magasin som er dedikert til musikk og populærkultur. Det blei grunnlagt i San Francisco i 1967 av Jann Wenner (som framleis er redaktør og utgivar) og musikkritikar Ralph J. Gleason. Til å byrja med blei bladet identifisert med hippie-bevegelsen, men distanserte seg frå andre undergrunnsmagasin ved å omfamne meir tradisjonelle journalistiske standardar og unngå radikale, politiske idear. Då Rolling Stone satsa på å dekke politikk på byrjinga av 70-talet, var det gjennom den særeigne gonzojournalistikken til Hunter S. Thompson.

På byrjinga av 1980-talet flytta magasinet til New York for å kome nærare reklamebransjen, og blei på same tidspunkt meir reinhåra (m.a. ved å narkotikateste tilsette). Mange meiner at Rolling Stone mista sjela si, og blei eit anna blad ved denne overgangen.

Bladet gjennomgjekk ei ansiktsløfting på byrjinga av 2000-talet, etter at salstala hadde sokke takka vere konkurranse frå manneblad som Maxim og FHM. Bladet satsar no på å nå eit yngre publikum ved å fokusere på unge og pene stjerner.

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Rolling Stones heimeside

USA-amerikanske tidsskrift
Musikktidsskrift
Skipingar i 1967
Sevanavank

Sevanavank (armensk «Սևանավանք», 'klosteret ved Sevan' er eit kloster på den nordvestre breidda av Sevansjøen, nær byen Sevan, i provinsen Geghark'unik' aust i Armenia. Ei innskrift i ei av kyrkjene fortel at klosteret blei grunnlagd i 874 av prinsesse Miriam, dotter til Asjot I som blei konge ti år seinare. På denne tida kjempa landet for å frigjera seg frå muslimsk herredøme.

Galleri

Bakgrunnsstoff 

 Sevanavank på Armenica.org (svensk)
 Armeniapedia.org article
 ArmeniaInfo entry 

Kloster i Armenia
Turistmål i Armenia
Skipingar i 874
Astypálea

Astypálea (gresk Αστυπάλαια, italiensk Stampalia, osmansk استانبوليه İstanbulya), òg kalla Astipalea eller Astypalaia, er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho er 18 km lang og 13 km på det breiaste med eit areal på 97 km².

Ástypálea er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kálymnos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Ástypálea 1 334 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 055 innbyggjarar.

Kysten av Astypálea har mange klipper med mange små grusstrender innimellom. Ein stad på øya strekkjer det seg eit 10 km lang eid, som nesten deler øya i to delar. Hovudbyen og hovudhamna på øya er Astypálea eller Khóra, som dei lokale kallar han. Astypálea har ferjesamband til Pireus og dei andre øyane i Dodekanesane, i tillegg til flysamband med Aten.

Historie 
I gresk mytologi var Astypalaia ei kvinne som vart bortført av Poseidon i form av ein leopard med fiskehale.

Ho vart kolonisert av Mégara, og forfatninga og bygningan her er nemnd i mange inskripsjonar. Dei romarske keisarane gjorde øya til ein fri stat.

Under mellomalderen høyrte øya til Austromarriket fram til 1207, då ho i kjølvatnet av det fjerde krosstoget vart eit len for den venetianske adelsfamilien Querini fram til 1522. Querini bygde ei borg som framleis står i dag og la namnet på øya til familinamnet sitt, som vart Querini Stampalia. Astypálea vart tyrkisk i 1522 og osmanarane heldt ho fram til 1912, med to unntak. Frå 1648 til 1668 vart ho okkupert av Venezia under krigen mot Kreta, og frå 1821 til 1828 vart ho med opprørarane i den greske sjølvstendekrigen.

Ho vart igjen okkupert av osmanarane i 1828, og 12. april 1912 (under den tyrkisk-italienske krigen) gjekk ei avdeling av Regia Marina i land på Astypálea, som vart den første øya i Dodekanesane som vart okkupert av italienarane. Frå her gjekk italienarane vidare til Ródos natt til 4. mai. Øya vart verande under italiensk styre fram til den andre verdskrigen. I 1947, i lag med resten av Dodekanesane, vart ho igjen ein del av Hellas.

Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

Småøyar i kommunen:
 Ajía Kyriakí (0)
 Adelfí (0)
 Avgó (0)
 Glynó (0)
 Zaforás (0)
 Katsagrélli (0)
 Kounoúpi (0)
 Koutsomýti (0)
 Mesonísi (0)
 Ofidoússa (0)
 Plakída (0)
 Pondikoúsa (0)
 Stefánia (0)
 Sýrna (0)
 Tigáni (0)
 Fokionísia (0)
 Khondronísi (0)
 Khóndro (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Historisk informasjon om Astypálea

Kjelde 

Astypalea
Astypalea
Astypalea
Astypalea
Warner Bros.

Warner Bros. Entertainment er ein av verdas største produsentar av film- og TV-underhaldning. Det er eit selskap i Time Warner-konsernet, med hovudkvarter i Burbank, California.

Warner Bros. har fleire dotterselskap, mellom andre Warner Bros. Pictures, WB Television, Warner Bros. Records, Warner Home Video, Castle Rock Entertainment, Turner Entertainment, Dark Castle Entertainment og Cartoon Network Studios.

Bakgrunnsstoff 

USA-amerikanske medieføretak
Island Records

Island Records er eit plateselskap som blei grunnlagd på Jamaica i 1959 av Chris Blackwell. 

Den første suksessen hadde selskapet med singelen «Boogie In My Bones» med Laurel Aitken, den låg 11 uker på 1. plass i Jamaica. I 1962 blei selskapet flytta til London, i Storbritannia levde det på denne tida ein stor mengde jamaikanske innvandrarar. Kjende artistar frå denne tida er Jimmy Cliff og Millie Small som hadde ein stor hit med «My Boy Lollipop».

I 1967 bestemde Blackwell seg for å utvide den musikalske paletten med britisk rock. Opphavleg skulle selskapet fokusere på reggae, men artiststallen blei no utvida og blei eit av dei viktigaste selskapa på 1970- og 80-talet som kunne setje sin logo på album frå Bob Marley til U2. Dei første som blei teken under kontrakt var Spooky Tooth og Stevie Winwood, seinare òg mellom anna King Crimson, Jethro Tull, Emerson, Lake and Palmer og Free. 

I 1989 blei selskapet kjøpt opp av PolyGram.

Britiske plateselskap
1959 i Storbritannia
Royal Festival Hall

Royal Festival Hall er ein konsertsal, dansesal og foredragssenter i Southbank Centre i London. Det ligg på South Bank ved Themsen, ikkje langt frå Hungerford Bridge. Bygningen er verna (Grade I); den vart i april 1988 den fyrste etterkrigsbygningen som fekk ein slik status. London Philharmonic Orchestra, Philharmonia Orchestra og Orchestra of the Age of Enlightenment har fast tilhald i konsertsalen.

Grunnsteinen vart lagt ned av dåverande premierminister Clement Attlee i 1949, på staden der Lion Brewery hadde stått sidan 1837. Han vart bygd av Londons grevskapsråd i samband med Festival of Britain, og vart offisielt opna 3. mai 1951. 

Designet er modernistisk, og hovudarkitekten Hugh Casson valde å berre bruke unge arkitektar på prosjektet. Leslie Martin, Peter Moro og Robert Matthew frå LCC utførte teikningane. 

I 1964 vart bygningen kraftig endra ved at innganghallar og terrassar vart lagt til mot elva, og fleire omkledningsrom vart lagt til på baksida. Dette endra stilen frå skandinavisk modernisme til ein reinare stil med hardare liner. Det opphavlege inngangspartiet vart mykje endra.

Sidan 1980-åra har inngangssalen vore open for publikum også når det ikkje er konsertar. Han har vorte eit av dei mest populære offentlege romma i London, med godt vern mot det britiske regnvêret. 

Det er 2 900 sete i sjølve salen, og i tillegg 917 i Queen Elizabeth Hall og 370 i Purcell Room.

Royal Festival Hall var arena då Storbritannia arrangerte Eurovision Song Contest 1960.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

byggverk i London
Freda bygg i England
Modernistisk arkitektur
Byggverk ferdigstilt i 1950-åra‎
Konsertstader i London
Eurovision Song Contest 1960
Eurovision Song Contest-arenaer
Den internasjonale matematikkolympiaden

Den internsjonale matematikkolympiaden, og kalla IMO, (International Mathematical Olympiads) er ein årleg matematikkonkurranse, den eldsta av vetskapsolympiadane. Matematikkolympiaden har vore arrangert kvart år sidan 1959. 

For å kunne delta i matematikkolympiaden, kan ein ikkje studere eller ha studert ved universitet eller høgskole, og ikkje ha fylt 20 år.

I 2022 skal IMO arrangerast i Oslo

Bakgrunnsstoff 
 Abelkonkurransen
 IMO-heimeside

Matematikktevlingar
Kálymnos

Kálymnos (gresk Κάλυμνος, italiensk Càlino, tyrkisk Kilimli) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho ligg vest for halvøya Bodrum i Tyrkia (i antikken Halikarnassos) mellom øyane Kos (12 km mot sør) og Léros (2 km mot nord). Sistnemnde er forbunde til Kálymnos via fleire småøyar. Det tek mellom to og fem timar med båt til Kálymnos frå Ródos.

Kálymnos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kálymnos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Kálymnos er hovudstad i periferieininga.

Øya hadde i 2011 eit folketal på 16 179, som gjer Kálymnos til den tredje folkerikaste i Dodekanesane etter Kos og Ródos. Av desse budde 12 324 innbyggjarar i  tettstaden med same namn.

Hos grekarane er innbyggjarane kjend for velstanden sin, og ho er den rikaste øya i Dodekanesane og ei av dei rikaste av dei greske øyane.

Geografi 
Øya er grovt forma som eit rektangel med ei lengd på 21 km og ei breidd på 13 km, og dekkjer med det eit areal på 109 km². På nordsida er det i tillegg ei halvøy som strekkjer seg nordvestover. Kálymnos er ei fjellkledd øy med tre fjellkjeder som går frå nordvest til søraust. Kystlinja er svært ujamn med mange lune bukter. Overflata består hovudsakleg av kalkstein, men i dalane finn ein òg vulkansk kalktuff, som kjem frå ein gamal vulkan nær landsbyen Kantouni. Øya har stort sett lite plantevekst, bortsett frå i dalane Vathý og Póthia, der det veks oliven, appelsiner og vinranker.

Det oppstår ofte jordskjelv rundt Kálymnos.

Øygruppa Kálymnos 
Kálymnos har ei lita naboøy kalla Télendos, som tidlegare var ein del av Kálymnos. Etter eit stort jordskjelv i år 554 evt. vart øya delt og skild frå Kálymnos av eit 800 meter langt sund.

Mellom Kálymnos og Kos ligg den litle øya Psérimos med eit areal på 11 km², ei av dei største av desse mindre øyane i Dodekanesane. Nær Psérimos ligg det ei mykje mindre øy kalla Platí, om lag 5 km mot nordaust ligg den litle øya Kalólimnos, og endå lenger aust ligg den omstridde øya Ímia.

Historie 
Øya vart opphavleg busett av karianarar, og i antikken var Kálymnos avhengig av Kos og har ei historie som følgjer denne øya. I mellomalderen høyrde øya til Austromarriket og på 1200-talet vart ho nytta som marinebase av Venezia. I 1310 kom ho inn under Maltesarordenen på Ródos og vart seinare (hovudsakleg i 1457 og 1460) åtaka av osmanarane, som erobra øya i 1522. I motsetnad til Ródos og Kos emigrerte ikkje tyrkarar til øya under den osmanske perioden.

12. mai 1912, under den tyrkisk-italienske krigen vart Kálymnos okkupert av Italia, som hadde kontroll over denne og andre øyar i området fram til den andre verdskrigen. I 1947 vart Dodekanesane og Kálymnos igjen ein del av Hellas.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:
 Vothýni (245)
 Kamári (86)
 Vlykhádia (68)
 Emboriós (56)
 Skaliá (41)
 Arjinónda (17)

Småøyar i kommunen:
 Télendos (94)
 Psérimos (80)
 Pláti (2)
 Kalólimnos (2)
 Ímia (Limniá) éna (0)
 Ímia (Limniá) dýo (0)
 Kalavrós (0)
 Nerá (0)
 Safonídi (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell side

Kjelde 

Kalymnos
Kalymnos
Kalymnos
Kalymnos
Kalymnos
Kilimli

Kilimli er ein by sentralt i provinsen Zonguldak i Tyrkia. Han ligg ved kysten av Svartehavet. Han ligg aust for byen Zonguldak, men har nesten vokse saman med Zonguldak og Çatalağzı, ein by aust for ilimli .  Byen har kring 25 000 innbyggjarar (2010). Byen er relativt ny og vart grunnlagd etter at det vart funne kol nær Zonguldak. I 1927 vart kolkompaniet i Kilimli grunnlagd og Kilimli blømde. I dag er Kilimli ein typisk gruveby.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kilimli» frå ,  den 28. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader i provinsen Zonguldak
Byar i Tyrkia
Kystbusetnader i Tyrkia
Kárpathos

Kárpathos (gresk Κάρπαθος, italiensk Scarpanto, tyrkisk Kerpe) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet.

Tidlegare hadde øya to kommunar, men frå 2011 er Kárpathos ein kommune, og øya høyrer administrativt til under periferieininga Kárpathos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Kárpathos er hovudstad i periferieininga.

Folketalet er på vel 6 000, men vert meir enn dobla i sommarmånadane då mange turistar kjem her. Stundom kan det vere opp mot 20 000 folk på øya.

Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Kárpathos
 Ólymbos
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 6 226 innbyggjarar, medan kommunaleininga Kárpathos hadde 5 670 og tettstaden med same namn 2 707 innbyggjarar.

Geografi 
Øya ligg 47 km sørvest for Ródos i delen av Egearhavet kalla «Det karpathiske havet» (Carpathium Mare). Kárpathos har mange landsbyar som har bevart den tradisjonelle stilen på øya. I søraust ligg Pigádia, eller Kárpathos by. Rundt Pigádia ligg landsbyane Menetés, Arkása, Apéri, Voláda, Óthos og Pylés. I nord finn ein Mesokhóri, Spóa og Ólymbos. Det er to hamner på øya, ein i Kárpathos by og den andre i nord nær Ólymbos kalla Diafáni.

Flyplassen på øya, med relativt stor rullebane, ligg på sørsida av Kárpathos. Ferjer går til både dei omliggande øyane og til fastlandet.

Like nord for Kárpathos ligg øya Saría og ute i havet mot nordvest ligg Astakída og somme andre klippeøyar.

Historie 
Krig og erobringar er ein vesentleg del av historia til Kárpathos. Karpatharane kjempa med Sparta i peloponnesarkrigen i 431 fvt. og mista sjølvstendet sitt til Ródos i 400 fvt. I 42 fvt. vart øya ein del av Romarriket. Dei neste hundreåra vart Kárpathos styrt etter tur av arabarar, den genuesiske sjørøvaren Moresco, venetianarar og Det osmanske riket.

I både antikken og mellomalderen var ho nært knytt til Ródos, og vart eigd av adelsfamliar frå Venezia, mest kjend er Cornarofamilien frå 1306 til 1540, då ho til slutt vart ein del av Det osmanske riket. Som ei ganske fjerntliggande øy har Kárpathos halde sine eigne stilartar innan klede, vanar og dialekt. Dialekten liknar mest på den ein finn på Kreta og Kypros. Det osmanske styret enda då Italia erobra øya, i lag med resten av Dodekanesane, under den tyrkisk-italienske krigen i 1912. Kárpathos vart styrt av italienarane fram til under den andre verdskrigen. Kárpathos vart ein del av Hellas igjen i 1948.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:

Småøyar i kommunen:
 Saría (45)
 Áfoti (0)
 Gaidouronísi (0)
 Despotikó (0)
 Diakóftis (0)
 Kharkiás (0)
 Míra (0)
 Nisierós (0)
 Prasonísi (0)
 Nisí (0)
 Sókastro (0)
 Astakída (0)
 Astakidopoúlo (0)
 Divoúnia (0)
 Khamilí (0)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Karpathos» frå ,  den 4. august 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side 

Karpathos
Karpathos
Karpathos
Karpathos
Karpathos
Kásos

Kásos (gresk Κάσος, italiensk Caso), òg kalla Kassos, er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho er den sørlegaste øya i Egearhavet. Øya har omkring 1000 innbyggjarar.

Kásos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kárpathos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.
 
Øya har fem landsbyar, Fry, Ajía Marína, Panajía, Póli, Arvanitokhóri. I havet mot nordvest ligg Armáthia, Makronísi og nokre mindre klippeøyar, alle utan busetnad.

Fry er hovudbyen på øya og har den einaste hamna her, medan Ajía Marína har flest innbyggjarar. Flyplassen ligg nær Ajía Marína.

Historie 
I antikken var øya ei tilfluktshamn for filistarane. Ho har ei rik og stolt historie om sjømannskap og kunnskapane deira innan sjøfart var frykta av dei omliggande landa då dei gjekk ut i krig mot naboane sine og kassiotane blanda seg inn. I 1825 vart pasjaen av Tyrkia så rasande på kassiotane at han sende heile marinen sin til den litle øya og tok livet av heile folkesetnaden. Kásos vart ikkje ein del av Hellas før ho vart offisielt annektert i 1948.

Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

Småøyar i kommunen:
 Armáthia (0)
 Karofýlla (0)
 Koúrika (0)
 Lítra (0)
 Makronísi (0)
 Pláti (0)
 Pondikonísia (0)
 Porionísi (0)
 Strongylí (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell side

Kjelde 

Kasos
Kasos
Kasos
Tennfjord

Tennfjord og Eidsvik ligg inst i Grytafjorden i Ålesund kommune på Sunnmøre. Eidsvik ligg i den nordaustre delen av fjordbotnen, medan Tennfjord ligg ved den inste bukta i sør og grensar i sør og aust mot Skodje kommune. Tennfjord er i dag eit attraktivt område for husbygging. Det bur i overkant av 900 menneske i Tennfjord krins.

Bygda har eige mannskor: Tennfjord Mannskor

Geografi i Ålesund
Busetnader i Møre og Romsdal
Lars Roverud

Lars Roverud () var ein norsk musikkpedagog og musikkhandlar.

I 1809 opna Roverud den første reine musikkforretninga i Noreg, to år seinare den første notepressa og eit musikkforlag. Roverud var lærar ved katedralskolen i Christiania frå 1819, og han studerte songpedagogikk i Leipzig i 1819 og i Stockholm i 1828. 

I 1825 vart Roverud kjend med eit dansk salmodikon. Han forbedra dette og utvikla eit eige siffer-notesystem. Frå 1835 reiste han rundt i landet og underviste lærarar i kyrkjesong og salmodikonspel, frå 1841 med statsstønad. Salmodikonet vart snart brukt i skolen rundt om i heile landet.

Den roverudske sangforbedring 
I 1835 vart O. A. Lindemans Choral-Bog indeholdende de i Kingos, Guldbergs og den evangelisk-christelige Psalmebogs forekommende Melodier autorisert «for udelukkende Brug ved Gudstjenesten» i kyrkjene i Noreg. 

Tidlegare varierte songen meir frå stad til stad. Salmesongen, som var innført med reformasjonen eller med Hans Thomissøns salmebok var gjennom tidene endre etter lokal skikk og smak, og mange av salmetonane hadde et karakteristisk preg av lokal folkesong. Berre få kyrkjer hadde orgel til å leie songen. Det var delte meiningar og slik song høvde som allsong. Gjennom Roverud sitt arbeid vart kyrkjelyden gjennom skolebarna opplært til å synge salmar slik melodiane var notert i Lindemans koralbok.

Kjelder 
 Kristen sang og musikk Runa forlag 1962
 Øystein Gaukstad (red.): Ole Tobias Olsen Folketonar frå Nordland Norges Boklag 1982
 Cappelens musikkleksikon 1980
 Atle Austestad (1993): Knut Hamsun i Øystese

På nettet 

 Lars Roverud 
Kurs i salmodikonspel 

Salmar
Byglandsfjord stasjon

Byglandsfjord stasjon var endepunktet for Setesdalsbanen, som trafikkerte strekninga frå Grovane til Byglandsfjord fram til banen vart lagt ned i 1962. Stasjonsbygningen er bygd i drakestil og vert i dag brukt som bibliotek. Bygningen var teikna av arkitekten Paul Due og oppført i 1895.

Heile stasjonsområdet er freda frå 2002 etter paragraf i kulturminneloven for områdefreding. Fredinga gjeld alle bygningane: Eksteriør og interiør i stasjonsbygningen, privetbygning, lokomotivstall, godshus, plattform og lasterampe og dessutan eit område rundt stasjonen.

Bakgrunnsstoff 
 

Nedlagde jarnbanestasjonar i Noreg
Jarnbanestasjonar i Agder
Setesdalsbanen
Kulturminne i Bygland
Byggverk i Bygland
Samferdsle i Bygland
Tusenårsstader
Paul Due
Freda bygg i Agder
Paul Armin Due

Paul Franz Wilhelm Armin Due () var ein norsk arkitekt. Han var son til arkitekt Paul Due og fekk utdanning ved Polytechnikum i Hannover i 1896. 

Han arbeidde dei første to åra i Tyskland, men gjekk inn i firmaet til faren frå 1898 og teikna ei rekke jernbanestasjonsbygningar, mellom anna til Gjøvikbanen, Flekkefjordbanen, Hell-Sunnanbanen, Drammenbanen og Bergensbanen. 

Då far og son arbeidde med dei same prosjekta, er det i ettertid for nokre bygningar uvisst kven av dei to som skal ha hovudæra. Men dei aller fleste stasjonane frå tida like etter 1900 og fram til 1910 var det Paul Armin som stod for. Medan faren var meir prega av historisme, teikna Paul Armin i ein meir jugend-prega stil, som var det nye og moderne stiluttrykket.

Frå 1911 hadde Paul Armin Due eige arkitektfirma i Kristiania. Fram til 1916 teikna han ein del villaer i Aker, mellom andre:

 Heggeliveien 55 (1911)
 Knausen, Jarlsborgveien 11 (1911)
 Sætra vei 12b (1911)
 Vækerøveien 31 (1915)
 Konventveien 8 (1916)
 Smestadveien 6 (1916)

Dei siste åra i sitt yrkesaktive liv arbeidde han hos Byarkitekten i Kristiania.

Kjelder 
 Geir Tandberg Steigan: «Paul Armin Due» på nettstaden arc!

 
Norske arkitektar
Folk frå Oslo
Våpenhus

Våpenhus er eit tilbygg utanfor hovudinngangen til ei kyrkje. 

Det er ein vanleg teori at det har fått namn av at det var der folk i eldre tider sette frå seg våpna sine før dei gjekk inn i kyrkja.. Denne tydinga er først nemnt i Olaus Magnus si bok Historia de gentibus septentrionalibus (1555).

Ordet skriv seg frå eit tysk ord for våpenlager, Waffenhaus eller Wappenhaus, og ei alternativ tyding er at namnet viser til eit sams våpenlager i soknet.

Referanser

Bakgrunnsstoff 

Bygningsdetaljar
Kyrkjearkitektur
Nísyros

Nísyros (gresk Νίσυρος), stundom òg kalla Nissiros, er ei vulkansk øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho ligg mellom øyane Kos og Tílos.

Nísyros er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.

Øya er nesten sirkulær med ein diameter på 8 km og eit areal på 41,6 km². Fleire andre småøyar ligg like i nærleiken av Nísyros, og den største av desse er Jyalí.

Øya har eit fjellkledd indre og i midten ligg fleire vulkankrater. Kysten er stort sett kledd med stein og grus, men ein finn òg eit par sandstrender her (hovudsakleg i nordaust). 

Vulkanen er for tida aktiv, men ikkje i utbrot, og ein har funne fumarole ved kratera. Det siste utbrotet var ein dampeksplosjon i 1888, etter små oskeutbrot i 1871 og 1873. I tillegg er det vanleg med jordskjelv. Ein seismisk aktiv periode i 1996-1997 førte eit internasjonalt lag av forskarar til å overvake vulkanen som ein del av Geowarnprosjektet. Heile vulkankomplekset inkluderer sjøbotn mellom Nísyros og Kos, øya Jyalí og delar av Kos.

Hovudbyen og hamna på øya er Mandráki, og av andre landsbyar finn ein Páli, Nikía, Emboriós og Loutrá. Etter ei folketeljing i 2011 hadde øya 1 008 innbyggjarar, men om sommaren aukar dette talet kraftig på grunn av turisme og utflytta nisyriarar som kjem tilbake på ferie. Turismen er derimot ikkje så utvikla som på andre greske øyar. Førekomst av perlitt og pimpestein på Jyalí utgjer ein stor del av næringa for øya.

Ein kan nå øya med skip frå Pireus og Kos, og om sommaren er det fleire turar dagleg frå landsbyen Kardámena på Kos. Ho har òg ein helikopterlufthamn.

Eit produkt frå Nísyros er soumada, ein alkoholfri drykk med smak av mandel.

Vernehelgenen til øya er Sankt Nikitas og ein finn mange ortodokse kyrkjer på øya, i tillegg til fire kloster som ikkje lenger er i bruk av munkar. Det største klosteret er Panajía Spilianí i Mandráki. Det vart bygd ved sida av mellomalderborga reist av Maltesarordenen, som erobra øya i 1315.

Historie 
I følgje gresk mytologi vart øya danna då Poseidon kutta bort ein del av Kos og kasta han på kjempa Polyvotis for å hindre han i å rømme. Det antikke namnet på øya var Porfyris. Gamle murar frå 400-talet fvt. som er ein del av akropolisen på øya, er funne nær Mandráki.

Ho var visstnok òg ei kjelde for møllesteinar som vart nytta i nokre av dei tidlegaste vasskvernene, som vart referert til av epigramdiktaren Antipater av Thessalonika i det 1. hundreåret fvt..

Eit kurbad med svovelhaldig vatn aust for Páli var verdskjend dei første tiåra av 1900-talet.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Småøyar i kommunen:
 Jyalí (21)
 Ájos Andónios (0)
 Strongýli (0)
 Kandelioússa (0)
 Pakhiá (0)
 Pergoússa (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Vulkanologien til Nísyros 
 Reiseguide for Nísyros
 nisyros.co.uk
 Offisiell side

Kjelde 

 Globalt vulkanismeprosjekt: Nisyros
 Volcano World: Nisyros 

Nisyros
Nisyros
Nisyros
Nisyros
Nisyros
Nisyros