alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Michel Rolle

Michel Rolle () var ein fransk matematikar. Han var ein av pionerane innan differensial- og integralrekning. 

Han er mest kjend for Rolle-teoremet: Viss ein deriverbar reell funksjon f er slik at f(a) = f(b), så finst eit tal c mellom a og b slik at den deriverte av funksjonen er null, det vil sei f ʹ(c) = 0.

Kjelder
Michel Rolle. (2012-01-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Michel_Rolle

Franske matematikarar
Matematikarar på 1600-talet
Matematikarar på 1700-talet
Absolutt avvik

Absolutte avvik til eit element i eit datasett er den absolutte differensen mellom dette elementet og eit gjeve punkt. Vanlegvis er punktet som avviket blir berekna i tilhøve til anten medianen eller det aritmetiske gjennomsnittet av datasettet.

Gjennomsnittleg absolutt avvik til eit datasett er gjennomsnittet av det absoluttet avviket til kvart element i datasettet. Dette er eit mål på statistisk spreiing.

Det gjennomsnittlege absolutte avviket til mengda {x1, x2, ..., xn} er:

der  er det valde målet for sentraltendensen til mengda og som det gjennomsnittlege absolutte avviket vert berekna i forhold til.

Medianen er det punktet som minimerer det gjennomsnittlege absolutte avviket til eit datasett. Til dømes, for mengda {1,2,2,4,6}, er medianen 2 medan gjennomsnittet er 3. Det gjennomsnittlege absolutte avviket frå medianen er (1+0+0+2+4)/5 = 1,4 medan det gjennomsnittlege absolutte avviket frå gjennomsnittet (nokre gonger kalla middelavvik) er (2+1+1+1+3)/5 = 1,6.

Generelt er det gjennomsnittlege absoluttet avviket frå gjennomsnittet mellom ein og to gonger større enn det gjennomsnittlege absoluttet avviket frå medianen. Det gjennomsnittlege absoluttet avviket er òg alltid mindre enn eller lik standardavviket.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Absolutt avvik» frå ,  den 15. januar 2012.  
 

Statistikk
Midtpunkt

Eit midtpunkt er det punktet som deler eit linjestykke i to like store delar. Ein figur har eit midtpunkt eller sentrum når kvar rette linje gjennom dette punktet treffer figuren i to punkt som ligg like langt frå punktet. Døme på figurar med midtpunkt er sirkel, ellipse og regulære polygon.

Kjelder
midtpunkt. (2012-01-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/midtpunkt

Elementær geometri
Geometriske midtpunkt
Mikhail Leonidovitsj Gromov

Mikhail Leonidovitsj Gromov (russisk Михаил Леонидович Громов), òg kjent som Mikhael Gromov, Michael Gromov eller Misha Gromov, () er ein fransk-russisk matematikar kjent for viktige bidrag innan ei rekkje område innan matematikken. Han er ein geometer, det vil seie at spesialiteten hans ligg innan geometri.

I geometrisk gruppeteori har han undersøkt grupper av polynomial vekstordning og innførte omgrepet hyperbolske grupper. I den symplektiske topologien innførte han dei pseudoholomorfe kurvane. Hans -prinsipp ( for homotopi) for differensialrelasjonet er viktig i teori for partielle differensiallikningar (og vidareførte her eldre ansatsar, blant andre utvikla av John Nash).

Gromov studerte til doktorgraden (1973) i Leningrad under V. A. Rokhlin. Han er no permanent medlem av IHÉS, og Jay Gould-professor i matematikk ved New York University.

Han har motteke ei lang rekkje utmerkingar for virket sitt: 1971 Moskvas matematiske selskaps pris, 1981 Oswald-Veblen-prisen, 1984 Elie-Cartan-prisen, 1993 Wolfprisen, 1997 Leroy P. Steele-prisen, 1997 Lobatsjevski-medaljen, 1999 Balzanprisen, 2002 Kyotoprisen, 2004 Nemmersprisen, og 2005 Bolyaimedaljen. Den siste prisen han mottok, var Abelprisen (2009).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mikhail Gromov» frå ,  den 15. januar 2012.  
 

Russiske matematikarar
Franske matematikarar
Geometerar
Abelprisen
Wolfprisen i matematikk
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Folk frå Leningrad oblast
Minimalflate

Ei minimalflate er ei flate som tilfredsstiller visse vilkår, som ei gjeven randlinje, og har minst mogeleg flateinnhald. Såpeskumhinner gjev enkle, fysiske døme på minimalflater. Minimalflater har fleire interessante, matematiske eigenskapar, og studiet av slike flater dannar ein viktig del av variasjonsrekninga.

Kjelder
 minimalflate. (2012-01-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/minimalflate

Differensiell geometri
Rakaiaelva

Rakaiaelva renn gjennom slettelandskapet Canterbury Plains på Sørøya på New Zealand. Rakaia er ei av dei største forgreina elvene på New Zealand. Elva har ei middelvassføring på 203 m³/s.

Rakaiaelva renn ut frå Søralpane, går 150 kilometer i austleg eller søraustleg retning før ho munnar ut i Stillehavet, 50 kilometer sør for Christchurch. Under det meste av ferda har elva eit forgreina elveløp, og renn gjennom ei vid grusseng. Nær Mount Hutt går ho eit kort stykke gjennom ein trong canyon, kjend som Rakaia Gorge.

I 1850-åra kalla europeiske nybyggjarar elva  Cholmondeley River, men dette namnet gjekk ut av bruk.
Det går bruer over Rakaiaelva på to stadar. Den mest trafikkerte overgangen er ved den vesle byen  Rakaia, 20 km frå elvemunningen, der hovudvegen, New Zealand State Highway 1 og jarnvegslinja South Island Main Trunk Railway kryssar elva på separate bruer. Desse to bruene er dei lengste veg- og jarnvegsbruene på New Zealand, om lag 1,75 km lange. Ei anna bru, mykje kortare og mindre trafikkert, går over Rakaia Gorge.

Rakaia River er kjend for fisket av chinooklaks (Oncorhynchus tshawytscha) Elva er elles kjend for den store bestanden av  skeivnebblo (Anarhynchus frontalis engelsk wrybill) som utgjer 73 prosent av totalbestanden. Andre viktige fugleslag som lever ved Rakaia er maoriterne (Sterna  albostriatus, engelsk Black-fronted Tern) og nyzealandbeltelo (Charadrius bicinctus, newzealandengelsk Banded Dotterel, britisk engelsk Double-banded Plover).

Central Plains Water Enhancement Scheme, som er eit storstilt forslag til vass-avleiing, oppdemming, distribusjon og vatning for sentrale delar av Canterbury Plains, har føreslått å ta opp til 40 m³/sek. av vatnet i Rakaia River som ein del av forsterkinga av vatninga i desse områda.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rakaia River» frå ,  den 15. januar 2012.

Bakgrunnsstoff 
Selwyn District Council side om Rakaia River
Rakaia River  ved  Te Ara Encyclopedia of New Zealand
Laksefiske i Rakaia River 

Canterbury på New Zealand
Elver på New Zealand
Holdhus kyrkje

Holdhus kyrkje også kalla Holdhus gamle kyrkje er ei langkyrkje frå 1306 i Hålandsdalen i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Kyrkja vart sterkt ombygd i 1725, påbygd i 1836 og omfattande restaurert 1905-1906. Fortidsminneforeninga skriv at bygget er frå 1726 kort tid etter at stavkyrkja på staden vart riven. Bygningssoga er til dels uklar, med bygningsdelar frå fleire periodar og kontinuiteten frå stavkyrkja første gong nemnt i 1306 til den noverande tømmerkyrkja er usikker.

Den noverande kyrkja er i lafta tømmer, våpenhuset er i stav.  Det er berre ei gudsteneste årleg i denne mellomalderkyrkja, som har ei altertavle av Andreas Grønnig Stub frå 1839 med «Oppstoda». Den gamle altertavla frå 1590 var ei såkalla katekismetavle. Preikestolen er frå 1570, baldakinen over er frå 1850. Det er to kyrkjeklokker, dei er frå 1306 da kyrka var ny. Frå den tida er også ein madonnastatue i kalkstein. Heile kyrkjeskipet er rosemåla i romansk stil med søyler og rundbogar og dekorert med akantus og drueklasar. 

Kyrkja gjekk ut av bruk som soknekyrkje (annekskyrkje i Fusa prestegjeld) i 1890. Den var tidlegare kjent som Hålandsdalen kyrkje. Fortidsminneforeningen eig kyrkja etter at foreininga i 1900 kjøpte den av gardbrukar Hans Holdhus, som hadde kjøpt den i 1893 for å hindre riving. Om sommaren er det daglege omvisingar i kyrkja.

Kjelder
Alf Henry Rasmussen: Våre kirker 1993, side 374 ISBN 82-7527-022-7

Bakgrunnsstoff
 
 

Kyrkjer i Bjørnafjorden
Mellomalderkyrkjer i Noreg
norske kyrkjer frå 1300-talet
Fortidsminneforeningens eigedommar
Langkyrkjer i Bjørgvin
Kulturminne i Bjørnafjorden
Rosemåla kyrkjer
Freda bygg i Vestland
Den vilhelminske krigen i Irland

Den vilhelminske krigen i Irland, også kjend som dei jakobinske irlandskrigane og på irsk Cogadh an Dá Rí ('dei to kongars krig'), viser til krigane som følgde i kjølvatnet av avsetjinga til Jakob II av England i 1688. Kongen prøvde å ta att makta frå si protestantiske dotter Maria II og mannen hennar, Vilhelm av Oranje. Den overlegne sigeren til Vilhelm over jakobittane i Irland, og dei mindre opprøra deira i Skottland og England, førte til framhaldet av engelsk protestantisk dominans over Irland i eit hundreår. Dei vilhelminske sigrande ved omleiringa av Derry og slaget ved Boyne er blitt feira fram til våre dagar av unionistiske rørsler i Nord-Irland. Den vilhelminske krigen i Irland var ein del av niårskrigen.

Kjelder

Niårskrigen
Irsk historie
Jakobittaropprøra
Irske krigar
Franske krigar
Engelske krigar
Skotske krigar
Krigar med Dei sameinte Nederlanda
Minste kvadrats metode

Minste kvadrats metode er ein metode for handsaming av observasjonsmateriale, først nytta av Carl Friedrich Gauss og kort tid etter uavhengig offentleggjord av Adrien-Marie Legendre (1806). Metoden vert nytta når ein skal finne ein teoretisk samanheng ut frå observerte verdiar, og går når ein skal finne ein teoretisk samanheng ut frå observerte verdiar. Metoden går ut på å velje ei løysing slik at spriket mellom observasjonane er minst mogeleg. Storleikane ein skal rekne ut frå observasjonane skal tilfredsstille eit eller fleire vilkår, og dette er vanlegvis berre tilnærma mogeleg. Ved triangulering skal til dømes summen av dei målte vinklane i ein trekant vere 180°, men dette oppnår ein vanlegvis ikkje, på grunn av målefeil eller unøyaktige målingar. Ved minste kvadrats metode vel ein den løysinga som gjev at summen av kvadrata av avvika frå dei gjevne vilkåra er eit minimum. Om ein til dømes vil bestemme ei rett linje frå ei rekkje punkt som er observert, vel ein den linja der summen av kvadrata av avstandane frå dei observerte punkta til linja er så liten som mogeleg. 

Det enklaste tilfellet av minste kvadrats metode finst når ein har gjort fleire målingar a1, a2, ..., an av same storleikar, og skal bestemme eller anslå storleiken ut frå desse målingane. Ein vel då som løysing det aritmetiske middelet (gjennomsnittet)

av løysingane. Det er den verdien som minimerer summen av kvadratavvika (a – a1)2 + (a – a2)2 + ... + (a – an)2.

Kjelder
«minste kvadraters metode» (2012-01-15). I Store norske leksikon. 

Regresjonsanalyse
Matematiske og kvantitative metodar i økonomi
Matematisk optimalisering
Ålesund Sharks

Ålesund Sharks er basketballaget frå Ålesund, Møre og Romsdal.

Laget vart starta opp i 15.10.1994 og har nyss fått eit tilskot av fleire unge spelarar, og difor skipa eit juniorlag.
Sharks er ein del av Region Midt-Noreg og reiser til mellom anna Trondheim for å spela bortekampar.
Juniorane fer til Stjørdal for å spela turnering innimellom.

Referanse 
 Ålesund Sharks på Basket.no

Idrettslag i Ålesund
Skipingar i 1994
Norske basketballag
Minus

Minus vert i matematikken dels brukt om teiknet som syner til subktrasjon og dels som forteiknet i negative tal. 

I daglegtale vert ordet nytta om mangel eller ulempe, ofte i samansetningar som minusfaktor eller minusvariant.

Kjelder
minus. (2012-01-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/minus

Grunnleggande aritmetikk
Matematiske symbol

no:Fortegn
de:Minus
it:Più
sl:Plus
yi:צוגאב און אראפנעם צייכנס
Modul i matematikk

Modul i matematikk har fleire ulike tydingar: 

 Den absolutte verdien (talverdien) av eit komplekst tal vert ofte kalla modulen til talet. 
 I læra om kongruensar i talteorien vert det heile talet som ein undersøker restane til for modulen til kongruensen. 
 Når den naturlege logaritmen til eit tal er kjend, finn ein logaritmen til talet i eit system med grunntalet g ved å multiplisere med den faste faktoren eller modulen

Modul for briggske logaritmar, som har grunntalet 10, er m = 0,43429 ...

 I nyare algebraisk terminologi er ein modul eit matematisk system som generaliserer omgrepet vektorrom, idet skalarområdet for ein modul er ein vilkårleg ring og ikkje ein kropp slik som for eit vektorrom. 

 Modul syner òg til ein konstant som opptrer i definisjonen av elliptiske funksjonar.

Kjelder
modul. (2012-01-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/modul/matematikk

Abstrakt algebra
Algebraiske strukturar
Modulteori
Matematiske strukturar
Monte Carlo-metode

Monte Carlo-metoden er ein breitt nytta klasse med algoritmar som blir nytta for å simulere ulike fysiske og matematiske system. Dei skil seg frå andre simuleringsmetodar (som t.d. molekylærdynamikk) gjennom å vere stokastiske, det vil sei ikkje-deterministiske i noka form – vanlegvis gjennom å bruke slumptalsgeneratorer (oftast nyttast endå pseudoslumptalsgeneratorar) – i tilhøve til deterministiske algoritmar. På grunn av algoritmane sin uføresette natur og dei mange berekningane som er innblanda er Monte Carlo-metodar særs nyttige ved hjelp av databerekningar.

Ein Monte Carlo-algoritme er ein numerisk Monte Carlo-metode som blir nytta for å finne løysingar til matematiske problem (som kan ha fleire variablar) som ikkje kan løysast enkelt med andre numeriske metodar som t.d. integralrekning. Effektiviteten aukar i relasjon til andre numeriske metodar når mengda dimensjonar i problemet aukar.

Namnet på metoden kjem frå det berømte kasinoet i Monte Carlo, der den tilfeldige og ikkje-deterministiske prosessar avgjer utfallet i roulette og andre hasardspel.

Monte Carlo og tilfeldige tal
Monte Carlo-simulasjonsmetodar treng ikkje ekte tilfeldige tal for å vere brukbar. Mange av dei kraftigaste teknikkane brukar deterministiske, pseudotilfeldige-sekvensar, noko som gjer det enkelt å køyre simuleringa fleire gonger. Den einaste kvaliteten som vanlegvis er naudsynt for å gjere gode simuleringar er at rekkja med pseudotilfeldige tal er «tilfeldig» nok på éit eller anna vis.

Det tyder at det avheng av kva som skal testast. Typisk må tala passere ei rekkje statistiske testar. Teste at tala er uniformt distribuert eller følgjer andre ynskte distribusjonar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Monte Carlo-metoden» frå ,  den 15. januar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Slump
Numerisk analyse
Statistisk mekanikk 
Statistisk mekanikk 
Datafysikk
Stikkprøveteknikk
Statistisk teori
Tilnærmingar
Kompleksitetsteori
Multinomisk fordeling

Ei multinomisk fordeling er den statistiske sannsynsfordelinga til kor mange gonger forskjellige bestemte hendingar opptrer i løpet av ei viss mengd uavhengige forsøk. Det er ei generalisering av binomisk fordeling. 

I ei multinomisk fordeling, der kvart forsøk fører til nøyaktig eitt av ei endeleg mengd k mogelege utfall, med sannsyna p1, ..., pk (slik at pi ≥ 0 for i = 1, ..., k og ), og der er n uavhengige forsøk. La så dei tilfeldige variablane Xi indikere mengda gonger utfall i vart observert over dei n forsøka. Vektoren X = (X1, ..., Xk) følgjer ei mulitnomisk fordeling med parametrane n og p, der p = (p1, ..., pk).

Til dømes er mengda einarar, toarar og opp til seksarar som ein oppnår når ein kastar ein terning 100 gonger mulitnomisk fordeling med n = 100 og p1 = p2 = ... =p6 = 1/6.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Multinomial distribution» frå ,  den 16. januar 2012.  
 

Diskrete fordelingar
Nikomakhos frå Gerasa

Nikomakhos frå Gerasa () var ein nypytagoreisk filosof og matematikar. Nikomakhos skreiv eit verk om musikkteori, men hovudverket hans er ei lærebok i aritmetikk. Boka vart omsett til latin av Boëthius, og vart kommentert av fleire seinare matematikarar. I antikken og den tidlege mellomalderen var boka den mest kjende boka i tallære.

Kjelder
Nikomakhos fra Gerasa. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Nikomakhos_fra_Gerasa

Fødde i første hundreåret
Døde på 100-talet
Matematikarar frå gresk antikk
Musikkteoretikarar frå gresk antikk
Nypytagoreikarar
Tenkjarar frå gresk antikk
Nipunktsirkel

Nipunktsirkel eller Feuerbachsirkelen er ein sirkel som kan konstruerast på innsida av ein gjeven trekant. Dersom ein trekker rette linjer frå det felles skjeringspunktet for dei tre høgdene i ein trekant til hjørna av trekanten, ligg midtpunkta til desse linjestykka, som er midtpunkta til sidene til trekanten og fotpunkta til høgdene til trekanten, alle på ei sirkellinje, ein sirkel kalla nipunktssirkelen. 

Teoremet til Feuerbach seier at nipunktssirkelen tangerer den innskrivne sirkelen til trekanten og dei tre utvendige tangeringssirklane.

Kjelder
nipunktsirkel. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/nipunktsirkel

Sirklar
Trekantgeometri
Nomogram

Eit nomogram er eit grafisk hjelpemiddel for utrekningar. Det er eit todimensjonalt diagram som let ein tilnærme utrekninga av ein funksjon grafisk. Feltet nomografi vart oppfunne i 1884 av den franske ingeniøren Philbert Maurice d’Ocagne (1862-1938) og mykje nytta i mange år av ingeniørar som ønskte raske grafiske utrekningar av kompliserte formlar. Nomogram nyttar eit parallelt koordinatsystem oppfunne av d'Ocagne i staden for eit standard kartesisk koordinatsystem.

Nomografi er ei systematisk utnytting av grafiske metodar til å skildre samanhengen mellom to eller fleire matematiske eller fysiske storleikar ved hjelp av diagram eller nomogram.

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Nomogram» frå ,  den 16. januar 2012.  
 

Diagram
Matematiske reiskapar
Normal i matematikk

Normal er eit omgrep i geometri. Ein normal er ei linje som står vinkelrett på ei anna linje. Ei linje er ein normal til ei kurve viss ho står vinkelrett på tangenten til kurva i skjeringspunktet med kurva. Viss likninga til kurva er y = f(x), så er likninga for normalen i punktet P = (x0, y0) lik

Normalplanet til ei romkurve er eit plan som står vinkelrett på tangenten i eit kurvepunkt, medan normalen til ei flate i eit punkt er ei linje vinkelrett på tangentplanet. 

Omgrepet normalform vert nytta, særleg for algebraiske uttrykk, for å vise til ein standard eller forenkla form som uttrykket kan bringast på.

Sjå òg
 Krumming

Kjelder
normal. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/normal/matematikk

Elementær geometri
Matematisk operasjon

Operasjon i matematikk er eit generelt omgrep for ein framgangsmåte til å avleie nye storleikar ut frå gjevne storleikar. Døme på matematiske operasjonar er addisjon, multiplikasjon, divisjon og derivasjon. 

Moderne algebra kan karakteriserast som studiet av generelle operasjonar og eigenskapane deira. Etter dei krava som vert stilt til dei forskjellige operasjonane, vert ein leia til algebraiske omgrep som gruppe og ring. Desse omgrepa omhandlar først og fremst binære operasjonar, som virkar på to gjevne element og til desse assosierer eit nytt element som eit resultat av operasjonen. Addisjon og multiplikasjon av to tal er døme på binære operasjonar. 

Derivasjon er ein operasjon som berre virkar på eitt element, og er slik ein unær operasjon som ofte vert kalla for ein operator. Lineære operatorar spelar ei stor rolle i analysen og vert handsama i operatorteorien, som særskild omfattar teorien for differensialoperatorar.

Kjelder
operasjon. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/operasjon/matematikk

Elementær matematikk
Abstrakt algebra
Operasjonsanalyse

Operasjonsanalyse er ein vitskapleg metode som vert nytta for å gje ein kvantitativ basis for avgjersler. Operasjonsanalyse oppstod først i Storbritannia under andre verdskrigen. Ein organiserte vitskapsfolk med utdanning frå fleire naturvitskaplege område i mindre grupper innanfor militære stabar for å analysere militære operasjonar for å finne den mest effektive bruken av tilgjengelege ressursar. Dette vart dei første operasjonsanalysegruppene og var viktige for utfallet av slaget om Storbritannia og slaget om Nord-Atlanteren. Det vart òg danna slike grupper i USA. 

Sidan operasjonsanalysen hadde stor suksess under krigen, vart teknikkane og metodane raskt teken i bruk i det sivile livet, både innanfor næringslivet og offentleg administrasjon. I dag har nesten alle store industriføretak eigne operasjonsanalysegrupper. 

Operasjonsanalysen nyttar kjende vitskaplege metodar og hjelpemiddel for å løyse spesifikke problem. Sannsynsrekning, statistikk og programmeringsmetodar er viktige element saman med teoriar og metodar som er utvikla for å løyse kø-, lager- og allokeringsproblem.

Kjelder
operasjonsanalyse. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/operasjonsanalyse

 
Bruksmatematikk
Formelle vitskapar
Matematisk optimalisering
Leiing
Ingeniørfag
Tverrfaglege vitskapar
Operator i matematikk

Ein operator i matematikk er eit vanleg namn på ein unær matematisk operasjon, det vil sei ein regel for å omforme funksjonar.

Definisjon 
La U, V vere to vektorrom. Avbildinga frå U til V vert kalla ein operator. La V vere eit vektorrom over kroppen K (eng.: field). Me kan definere strukturen til eit vektorrom på mengda av alle operatorar frå U til V:

for alle A, B: U → V, for alle x i U og for alle α i K.

I tillegg kan kvart vektorrom i seg sjølv danna ein unital assosiativ algebra:

med einingsavbildinga (vanlegvis kalla E, I eller id) som eining.

Kjelder
operator. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/operator/matematikk
Denne artikkelen bygger på «Operator (mathematics)» frå ,  den 16. januar 2012.  
 

Algebra
Funksjonsanalyse
Matematisk notasjon
Orden i matematikk

Orden i matematikk er eit omgrep som vert nytta innan mange område av matematikken for å klassifisere. Døme er

 Ordenen til ei gruppe er mengda element i gruppa. 
 Ordenen til ei kurve er graden til likninga som skildrar ho, til dømes er kjeglesnitt kurver av andre orden. 
 Ordenen til ein determinant er mengda linjer eller kolonnar i determinanten. 
 Ei differensiallikning vert sagt å vere av n-te orden viss yn, det vil sei den n-te deriverte av den ukjende funksjonen y, er den høgaste deriverte av y i differensiallikninga.

Kjelder
orden. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/orden/matematikk

Matematisk terminologi
Ordinat

Ein ordinat er den eine koordinaten i eit rettvinkla koordinatsystem. Den andre er abscisse. Ordinaten er den andre av dei to koordinatane (ofte kalla x og y), og i lag definerer dei eit punkt i koordinatsystemet.

Døme
 For punktet (-7, 3), er -7 abscissen og 3 ordinaten.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ordinate» frå ,  den 16. januar 2012.  
 

Elementær matematikk
Koordinatsystem

de:Kartesisches Koordinatensystem#Das Koordinatensystem im zweidimensionalen Raum
Parallell-linjal

Ein parallell-linjal er eit instrument for å teikne parallelle linjer. Instrumentet består av to linjalar som er knytte saman på ein slik måte at dei alltid er parallelle, sjølv om avstanden mellom dei vert endra. 

Parallell-linjalen vart oppfunnen kring 1584 av Fabrizio Mordente, men vart ikkje vanleg å bruke før på 1700-talet.

Kjelder
parallell-linjal. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/parallell-linjal

Navigasjon
Matematiske reiskapar
Parameter i matematikk

Parameter i matematikk er eit symbol (ein bokstavstorleik) som ein kan gje fleire verdiar, men som kvar gong ein slik verdi er valt, vert oppfatta som ein konstant. 

Døme: 

Likninga y = kx + 4 vil alltid gje ei rett linje, som vil gå gjennom punktet (0,4), men ulike verdiar som vert vald for k vil gje ulike linjer eller linjer med ulikt stigningstal. Her vert k kalla ein parameter. 

Likninga for ei kurve er gjeven på parameterform viss koordinatane x og y er gjeven som funksjon av ein hjelpevariabel. Til dømes det grafiske bilete av x = asin t y = bcos t blir ein ellipse når parameteren t varierer. Me seier at likninga til ellipsen er gjeven på parameterform.

Kjelder
parameter. (2012-01-16) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/parameter/matematikk

Algebra
Paritet

Paritet er i matematikk ein eigenskap ved tal som seier om eit tal er deleleg med 2 (like paritet) eller ikkje deleleg med 2 (odde paritet). Tal med like og odde paritet vert høvesvis kalla partal og oddetal.

Grunnleggande aritmetikk