alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Biologisk system

Eit biologisk system er eit samansett nettverk av biologisk samhøyrige entitetar. Storleiken på biologiske system kan variere, frå store populasjonar med organismar, til mindre organsystem som sirkulasjonssystemet, respirasjonssystemet og nervesystemet. På mikroskopisk og nanoskopisk målestokk finn ein enno mindre system, slik som celler, organellar og makromolekylære kompleks.

Biologiske system må ikkje forvekslast med levande system, som generelt blir rekna som liv.

Organsystem 

Menneske og mange andre dyr er bygd opp av fleire organsystem:
 Sirkulasjonssystem: pumper og kanaliserer blod til og frå kroppen og lungene ved hjelp av hjartet og blodårer.
 Hudsystem: samansett av hud, hår, feitt og negler.
 Forplantingssystem: samansett av kjønnsorgan, deriblant eggstokkar, eggleiar, livmor, vagina, mjølkekjertlar, testiklar, sædleiar, sædblære og prostata.
 Meltingssystem: melting av mat ved hjelp av spyttkjertlar, matrøyr, magesekk, lever, galleblære, bukspyttkjertel, meltingskanal, endetarm og endetarmsopning.
 Urinsystem: samansett av nyrer, urinleiar, urinblære og urinrøyr.
 Respirasjonssystem: samansett av andingsorgan, deriblant svelg, strupehovud, bronkiar, lunger og mellomgolv.
 Endokrinsystem: kommunikasjon i kroppen ved hjelp av hormon frå hormonkjertlar, deriblant hypotalamus, hypofyse, epifyse, skjoldbruskkjertel, biskjoldbruskkjertel og binyrer.
 Immunforsvar: vernar organismen mot framandlekamar.
 Lymfesystem: transport av lymfevæske mellom cellevev og blodomløpet via lymfeknutar og lymfeårer. Lymfesystemet tek også del i immunforsvaret og syntese av antistoff.
 Muskelsystem: gjev organismen rørslefridom, held kroppen oppreist og produserer varme. Samansett av skjelettmuskulatur, hjartemuskulatur og glatt muskulatur.
 Nervesystem: samler, vidarefører og handsamer informasjon ved hjelp av sentralnervesystemet (hjerne og ryggmerg) og det perifere nervesystemet.

Sjå òg 
 biologisk nettverk
 kunstig liv
 systembiologi
 systemøkologi
 systemteori

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Biological system» frå ,  den 1. desember 2016.

Bakgrunnsstoff 

Biologiske system
Systemteori
Frankie and Johnny av Elvis Presley

Frankie and Johnny er det 25. albumet til Elvis Presley, gjeve ut på RCA Victor Records i mono og stereo, LPM/LSP 3553, i mars 1966. Innspelinga fann stad i Radio Recorders i Hollywood, 12. til 14. mai 1965. Albumet nådde 20. plassen på Top LP's-lista. Albumet selde til gull- og platinaplate 6. januar 2004 i USA.

Inhnhald
Sidan filmen føregjekk på 1800-talet, vart det nytta somme tradisjonelle songar i filmen. «When the Saints Go Marching In» er ein gammal  gospelsalme som har blitt ein jazzstandard og knytt til tradisjonell hot jazz frå New Orleans. Han vart spelt i ein medley med «Down by the Riverside», ein annan tradisjonell gospelsong frå denne tida. Begge er i offentleg eige. Tittelsongen «Frankie and Johnny», er ein variant av ein amerikansk populær song som først vart publisert i 1904 og tilskriven Hughie Cannon. Med ny tekst vart opphavsretten sikra for Gladys Music, songforlaget til Presley.

Det vart spelt inn tolv songar for Frankie and Johnny, og alle vart brukte i filmen. Tittelsongen vart gjeven ut på singel i lag med «Please Don't Stop Loving Me» som b-side. Han vart gjeven ut like før eller samstundes med albumet. «Frankie and Johnny» nådde 25. plassen på Billboard Hot 100, medan B-sida nådde 45. plassen.

Pickwick- og Follow That Dream-utgåvene
I 1970-åra fekk Pickwick Records leige rettane til fleire av innspelinga til Presley frå RCA og gav ut filmmusikkalbumet på ny i 1976 med eit nytt omslag og tittelen endra til Frankie & Johnny. Rekkjefølgja på songane vart endra og tre songar vart fjerna — «Chesay», «Look Out Broadway» og «Everybody Come Aboard». Omslaget indikerer ikkje at dette var ei nyutgjeving, og det var det einaste filmmusikkalbumet hans som vart gjeve ut på denne måten. Det nådde ikkje Billboard 200. Plata var i trykk i fleire år fram til Presley døydde i august 1977 og RCA gav ut alle albuma hans på ny, men avtalen med Pickwick hindra RCA å gje ut dette albumet. Det var derfor ikkje tilgjengeleg att i USA før i 2010 då Frankie and Johnny kom ut på ny. 

I 2003 vart Frankie and Johnny gjeve ut på ny på selskapet Follow That Dream i ei spesialutgåve med originalalbumet og mange alternative opptak.

Medverkande 
 Elvis Presley – vokal
 The Jordanaires – korvokal
 Eileen Wilson – vokal
 George Worth – trompet
 Richard Noel – trombone
 John Johnson – tuba
 Gus Bivona – saksofon
 Scotty Moore – elektrisk gitar
 Tiny Timbrell – akustisk gitar
 Charlie McCoy – munnspel
 Larry Muhoberac – piano
 Bob Moore – kontrabass
 D.J. Fontana, Buddy Harman – trommer

Innhald

Original release

Pickwick-utgåva

«Chesay», «Look Out, Broadway» og «Everybody Come Aboard» var ikkje med på denne utgåva

Follow That Dream-utgåva

Lister

Album

Salstrofé

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Frankie and Johnny (album)» frå ,  den 1. desember 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Filmmusikkalbum frå 1966
Elvis Presley-album
RCA Records-album
Pickwick Records filmmusikks
Engelskspråklege album
Album produserte av Fred Karger
Eileen Wilson

Eileen Wilson er ein USA-amerikansk skodespelar og songar. Ho var ein av dei originale stjernene i fjernsynsshowet Your Hit Parade på NBC i USA. Ho var med i showet frå 1950 til 1952. 

Wilson var ein av songarane som var med på The Bob Crosby Show og Beulah, begge på radio.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eileen Wilson» frå ,  den 1. desember 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Eileen Wilson på Internet Movie Database

USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske skodespelarar
Gus Bivona

Gus Bivona () var ein USA-amerikansk musikar som spelte klarinett, saksofon og fløyte i høgda av storbandtida. Etter andre verdskrigen var han fast musikar i MGM Studio Orchestra, og spelte på musikken til mange filmar og album. Han vart seinare kjend som sidemann til pianisten og komikaren Steve Allen. Seint i 1950- og tidleg i 1960-åra byrja Bivona å leie sitt eige band, og gav ut album under sitt eige namn for selskap som Mercury og Warner Bros.

Delvis diskografi

Bakgrunnsstoff
 IMDb

USA-amerikanske jazzfløytistar
USA-amerikanske jazzklarinettistar
USA-amerikanske jazzsaksofonistar
Folk frå New London i Connecticut
Musikarar frå Connecticut
Larry Muhoberac

Larry Muhoberac () var ein USA-amerikansk musikar, produsent og komponist som til forskjellige tider er blitt kalla Larry Owens og Larry Gordon.

Muhoberac var kjend som den første klaverspelaren i Elvis Presley sitt TCB Band. Han spelte først med Presley på scenen på den første konserten til Elvis på Hotel International i Las Vegas den 31. juli 1969. Etter fleire år med turnering, erstatta Glen Hardin han på piano. 

Muhoberac vart fødd og voks opp i Louisiana og byrja spele trekkspel og piano fem år gammal. Han drog på turné med Woody Herman 20 år gammal, og flytta til Memphis i Tennessee i 1959. I 1961, då han brukte pseudonymet «Larry Owens», spelte bandet hans på to av Presley sine veldedige konsertar i Memphis.

Han flytta til Vestkysten tidleg i 1960-åra og arbeidde som studiomusikar der. Der rekrutterte Presley han som studiomusikar for filmmusikken sin. Han utvikla seg til å bli ein etterspurt som studiomusikar og arbeidde først med Elvis og seinare med Neil Diamond, Tina Turner, Ray Charles, Tanya Tucker, Ray Conniff og Barbra Streisand blant fleire. Seinare i karrieren arrangerte og dirigerte han for fleire artistar, mellom andre Seals & Crofts og det kristne bandet The Archers. Han flytta til Australia i 1986 der han fortsette å arbeide som produsent og arrangør. 

Sønene hans, Jamie Muhoberac og Parrish Muhoberac, er òg kjende studiomusikarar, arrangørar, produsentar og lydteknikarar.

Utvald diskografi
 Nancy & Lee Again (1972) Nancy Sinatra & Lee Hazlewood (arrangør)
 Woman (Nancy Sinatra album)|Woman (1973) Nancy Sinatra (arrangør)
 Cherry Smiles: The Rare Singles (2009) Nancy Sinatra (bandleiar, piano)
 Frankie & Johnny (1966) Elvis Presley (klaverinstrument)
 Paradise Hawaiian Style (1966) Elvis Presley (klaverinstrument)
 Speedway (1968) Elvis Presley (klaverinstrument)
 Stay Away Joe (1968) Elvis Presley (klaverinstrument)
 Elvis: In Person At The International Hotel, Las Vegas, Nevada [LIVE] April 1970 (klaverinstrument)
 Elvis On Stage: februar 1970 –LIVE- (klaverinstrument)
 Rock Requiem (1971) Lalo Schifrin
 Stony End (1971) Barbra Streisand (klaverinstrument)
 Summer Breeze (1972) Seals & Crofts (klaverinstrument/arrangement)
 Diamond Girl (1973) Seals & Crofts (klaverinstrument/arrangement)
 I Am I Said (1973) Neil Diamond (klaverinstrument)
 Fresh Surrender (1976) The Archers (arrangement/klaverinstrument)
 TNT (1978) Tanya Tucker (klaverinstrument)
 Stand Up! (1979) The Archers (produsent/arrangør/klaverinstrument)
 «America's Greatest Hero» (1984) Joey Scarbury (piano)
 «Stormy Weather» (1991) Grace Knight (produsent/arrangør)
 «Neon Ballroom» (1999) silverchair (arrangør)
 «Diorama» (2002) silverchair (arrangør)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Larry Muhoberac» frå ,  den 1. desember 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Intervju med Larry Muhoberac
 Elvis Presley & The TCB Band
 Discogs.com: Larry Muhoberac

USA-amerikanske klaverspelarar
USA-amerikanske studiomusikarar
TCB Band-medlemmar
USA-amerikanske rockeklaverspelarar
USA-amerikanske pianistar
USA-amerikanske musikkarrangørar
USA-amerikanske dirigentar
Akira Kuroiwa

Akira Kuroiwa () er ein japansk skeiseløpar frå Gunma som vart verdsmeister i sprint i 1983 og 1987.

Kuroiwa vart høvesvis nummer seks og åtte i sprint-VM 1981 og 1982. Under sprint-VM 1983 i Helsinki gjekk han heilt til topps, klart framom Pavel Pegov frå Sovjetunionen. I OL-sesongen 1984 enda han på åttande-, niande- og tiandeplass i høvesvis sprint-VM og på 1000 m og 500 m då han deltok i dei olympiske vinterleikane 1984 i Sarajevo.

Ved sprint-VM 1986 i heimlege Karuizawa vart Kuroiwa tredjemann, men likevel langt bak verdsmeister Igor Zjelesovskij og Dan Jansen. Året etter vann derimot Kuroiwa laurbærkransen då sprintmeisterskapen fann stad i Sainte-Foy i USA, etter ein jamn kamp mot Nick Thometz frå vertslandet.

Vinteren 1988 sikra Kuroiwa seg den olympiske bronsemedaljen på 500 m under Vinter-OL 1988 i Calgary. Han måtte sjå seg slått av Uwe-Jens Mey frå Aust-Tyskland som vann med ny verdsrekord 36,45 sekundar og Jan Ykema fra Nederland, sistnemnde var eitt hundredels sekund framom Kuroiwa.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Akira Kuroiwa» frå ,  den 1. desember 2016.  
 

Japanske skeiseløparar
Trenarar
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Sprint
Olympiske bronsemedaljevinnarar i lengdeløp på skeiser
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Japan
Japanske deltakarar under vinter-OL 1984
Skeiseløparar under vinter-OL 1984
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Japanske deltakarar under vinter-OL 1988
Skeiseløparar under vinter-OL 1988
Joachim Birger Nilsen

Joachim Birger Nilsen () er ein norsk sjakkspelar og sjakktillitsvald. Han vart FIDE-meister i sjakk i 2014 og Internasjonal Meister i sjakk (IM) frå mars 2017. Joachim Birger Nilsen vart vald til president i Norges sjakkforbund 10. juli 2022.

Internasjonal Meister i sjakk 
Han Joachim B. Nilsen tok sitt første IM-napp med 6 poeng på 9 runder i IM-gruppa i TV2 International på Fagernes i påska 2016. Han tok deretter eit IM-napp i eliteklassa i Noregsmeisterskapen i sjakk i Tromsø i juli 2016, med 5,5 poeng på dei 8 første rundane. Det hadde deretter ikkje noko å seie at han tapte siste runde. Det tredje og avgjerande IM-nappet kom i Øbros Jubileumsturnering i oktober 2016, med 6,5 poeng på 9 rundar. Han hadde dermed oppfylt kravet om IM-resultat i turneringar med til saman minst 27 parti. Rating-kravet, kravet til eigen rating over 2400 oppfylte han allereie pr. 1. februar 2015 med 2417. Han vart utnemnd til IM av Verdssjakkforbundet ved beslutning publisert 3. mars 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Joachim B. Nilsen si spelarside hos FIDE
 Joachim B. Nilsen sine parti hos NorBase
 Joachim B. Nilsen sine sjakkparti hos Chessgames.com

Fotnotar 

Norske sjakkspelarar
Internasjonale meistrar i sjakk
Presidentar i Norges Sjakkforbund
Triel

Triel (Burhinus oedicnemus) er ein fugl i trielfamilien, og ein mellomstor medlem av  familien. Han har utbreiing i Europa, Afrika og sørvestre Asia. Slektsnamnet Burhinus kjem frå det greske bous, okse og rhis, nase. Artsnamnet oedicnemus kjem frå det greske oidio, å hovne opp, og kneme, legg eller bein, med tilvising til fuglen sitt framtredande ankelledd, som òg gjev det vanlege skildrande namnet thick-knee på engelsk.

Skildring 
Dette er ein ganske stor vadefugl med kroppslengde frå 40 til 44 centimeter, vengespennet er frå 77 til 85 cm  og vekta 290-535 gram. Trielen liknar ei lo, men er langt større. Til dømes er heilo mindre enn 30 centimeter. Utsjånaden er prega av den kamuflerande fjørdrakta tilpassa det halvtørre leveområdet med sand, grus og sparsamt med vegetasjon. Kroppen er overvegande brun, sandfarga, lysare underside enn overside og med to mørke og eit lyst band over vengene som er synlege når fuglen står. Nebbet er gult, men nær halve fremste delen er mørk. Auga er store og gule. Beina er lange og gule. Fuglen syner eit karakteristisk mønster i flukt, med svartkvite vengeteikningar.
Trass klassifisering som ein vadefugl, føretrekker denne arten tørre, opne habitat med noko barmark. Trielar er i stor grad aktive om natta, då dei òg gjer høglydte klagande songar. I hekketida har dei læte som minnar om storspoven, med eit stigande 'kyy-liie' læte. Føda består av insekt og andre små virvellause dyr, og av og til små krypdyr, froskar og gnagarar. 

Hekkeområdet er fragmentert i vestlege Europa frå Sør-England og sørover. Arten finst dessutan rundt Middelhavet, hekkar i Aust-Europa frå Ukraina og austover, vidare over Tyrkia og sørvestlige Asia. I det meste av utbreiingsområdet er han ein trekkfugl som overvintrar i Afrika, men meir standfugl i middelhavsområdet inkludert Spania og i Pakistan. Arten er ein sjeldan streiffugl i Noreg.

Den europeiske populasjonen er estimert til 46 000-78 000 par og er trudd å vere svakt aukande.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Eurasian Thick-knee» frå ,  den 3. desember 2016.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

trielfamilien
Streiffuglar i Noreg
Lee Kyu-hyuk

Lee Kyu-hyuk () er ein sørkoreansk tidlegare skeiseløpar frå Seoul. Han vart sprintverdsmeister i 2007, 2008, 2010 og 2011.

Lee deltok i Vinter-OL 1994 på Lillehammer som 16-åring, og var med i sine femte olympiske vinterleikar 16 år seinare. Fjerdeplassen på 1000 m under Vinter-OL 2006 i Torino var hans fremste OL-prestasjon. Same året vart han han nummer fire også i sprint-VM i Heerenveen.

Både ved sprint-VM 2007 på Hamar og 2008 i Heerenveen lukkast Lee å gå heilt til topps. Begge triumfane kom etter tett og jamn kamp mot høvesvis Pekka Koskela frå Finland og Jeremy Wotherspoon frå Canada. Vinteren 2009 kunne Lee ha vorte den fyrste utøvaren på 16 år til å vinne tre sprint-VM på rad, men han fall på den siste distansen i sprint-VM 2009.

I 2010 vann Lee i japanske Obihiro sprint-VM for tredje gong, og sesongen etter tok han sin fjerde meistertittel i sprint-VM i Heerenveen. Begge gongane hadde han hardast konkurranse frå ein landsmann; Lee Kang-seok i Obihiro og Mo Tae-bum i Heerenveen. Ved sprint-VM 2012 var han nær ved å vinne sitt femte VM-gull i sprint, men ein sterk siste 1000 meter av nederlendaren Stefan Groothuis sende han ned på andreplass.

Lee sette to verdsrekordar, begge i Calgary. Den 23. november 1997 vart han klokka inn til 1.10,42 på 1000 meter og 15. mars 2001 fekk han notert 1.45,20 på 1500 meter. Perioden 2007-11 vann han fire medaljar (1-2-1) i VM i enkeltløp, tre medaljar kom på 500 m og ein bronse kom på 1000 m.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lee Kyou-hyuk» frå ,  den 3. desember 2016.

Bakgrunnsstoff 
 

Sørkoreanske skeiseløparar
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Sprint
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Enkeltdistanse
Sørkoreanske deltakarar under vinter-OL 1994
Skeiseløparar under vinter-OL 1994
Sørkoreanske deltakarar under vinter-OL 1998
Skeiseløparar under vinter-OL 1998
Sørkoreanske deltakarar under vinter-OL 2002
Skeiseløparar under vinter-OL 2002
Sørkoreanske deltakarar under vinter-OL 2006
Skeiseløparar under vinter-OL 2006
Sørkoreanske deltakarar under vinter-OL 2010
Skeiseløparar under vinter-OL 2010
Sørkoreanske deltakarar under vinter-OL 2014
Skeiseløparar under vinter-OL 2014
Folk frå Seoul
Ivar Martinsen

Karl Ivar Martinsen () er ein norsk tidlegare skeiseløpar frå Hamar. Han vart nummer tre både i VM 1952 og EM 1953, begge meisterskapane vart avvikla på heimebanen på Hamar. Martinsen var medlem i Hamar Idrettslag.

Ivar Martinsen vart junior-noregsmeister i 1946. I OL-sesongen 1948 kneip han fjerdeplassen under NM i Drammen og deltok i EM 1948 heime på Hamar, der han enda som tolvtemann. Etter ein svakare 1949-sesong vart han nummer fem i NM 1950 i Trondheim, før han kom i mål til sjetteplass ved VM 1950 i Eskilstuna.

Både i 1951 og 1952 plasserte Martinsen seg på fjerdeplassen i noregsmeisterskapen. I OL-året 1952 vart han nummer sju og nest beste nordmann då EM fann stad i Östersund, før han under vinterleikane i Oslo skreid inn til åttandeplass på 1500 meter. Ei veke etter Oslo-leikane overraska han med å sikre seg tredjeplassen under VM på heimebane, einast verdsmeister Hjalmar Andersen og finske Lassi Parkkinen skeisa fortare. Mindre enn eitt år seinare vann han ein ny bronsemedalje då EM 1953 gjekk av stabelen på heimebana Hamar, nederlendarane Kees Broekman og Wim van der Voort tok dei øvste plassane på sigerspallen.  

Martinsen la opp etter 1954-sesongen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ivar Martinsen» frå ,  den 3. desember 2016.  
 

Norske skeiseløparar
Folk frå Hamar
Mark Tuitert

Mark Jan Hendrik Tuitert () er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Holten i Overijssel. Han vart europameister i 2004 og olympisk meister på 1500 meter i 2010.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mark Tuitert» frå ,  den 3. desember 2016.  
 

Nederlandske skeiseløparar
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Enkeltdistanse
Europameistrar i lengdeløp på skeiser
Olympiske meistrar i lengdeløp på skeiser
Olympiske meistrar for Nederland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Nederland
Olympiske bronsemedaljevinnarar i lengdeløp på skeiser
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2006
Skeiseløparar under vinter-OL 2006
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2010
Skeiseløparar under vinter-OL 2010
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2014
Skeiseløparar under vinter-OL 2014
Sørvest-Asia

Sørvest-Asia eller Vest-Asia er ein region i Asia.

Land
Nokew av landa klassifiserte som vestasiatiske blir av og til klassifiserte på fleire måtar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sørvest-Asia» frå ,  den 15. mai 2019.
Ta-lik

Ta:lik er eit norsk plateselskap som gjev ut folkemusikk. Det vart stifta i 1999, i Lomen i Valdres. Mange av utgjvingane til Ta:lil er i samarbeid med NRK.

Bakgrunnsstoff 
 Netstaden til Ta:lik

Norske plateselskap
Skipingar i 1999
Lomen

Lomen er ei bygd i Valdres, i Vestre Slidre kommune, i Innlandet. Lomen stavkyrkje er frå rundt 1250.

Bygder i Innlandet
Geografi i Vestre Slidre
Jijel

Jijel (arabisk جيجل) eller Djidjelli er provinshovudstad i Jijelprovinsen nordaust i Algerie. Byen har eit folketal på 131 513 etter folketeljinga i 2008. Han har kyst mot Middelhavet i Corniche Jijelienne.

Geografi 

Jijel er eit administrasjons- og handelssentrum i ein region som spesialiserer seg i  kork-, lêr- og stålproduksjon. Lokale avlingar er mellom anna sitrusfrukter og korn. Fiske er også ein viktig næringsveg. Turistar, hovudsakleg frå Algerie, kjem til Jijel på grunn av landskapet og sandstrendene. Som turistby har Jijel mange hotell og restaurantar. I nærleiken av byen finst fønikiske gravminne.

Byen ligg 30 km unna Taza nasjonalpark, som mellom anna er habitat for den truga berbarapen (Macaca sylvanus). Apen hadde tidlegare eit mykje vidare utbreiingsområde.

Samferdsle 
Jijel er bygd etter moderne planar med breie alléar. Miljøet rundt er dominert av tett korkeikskog. Ei halvøy ligg like utanfor kysten og eit citadell ligg nord for byen. Jijel har eit sjukehus, eit universitet og fleire moskear. Ei katolsk kyrkje som tidlegare låg her er no blitt riven.

Det barske landskapet gjer Jijel noko isolert. Byen har likevel vegsamband med større byar som Bejaïa (90 km vest), Setif (135 km sørvest) og Constantine (150 km søraust). Byen har også ein flyplass, Jijel Ferhat Abbas lufthamn.

Det er bygd ei høvesvis ny hamn ved Djen Djen, rundt 11 km aust for Jijel. Hamna kan handsama lasteskip med djupner på opptil 18,2 m.

Historie 
Jijel (Igilgili) var først folkesett av berbarstammar - den best kjende var Kutama. Byen var opphavleg ein fønikisk handelspost. Han blei deretter halden av romarane (som Igilgili) og deretter av vandalane, bysantinarane, arabarane og genovesarane. 

På 1500-talet blei han teken av den osmanske admiralen Hayreddin Barbarossa. I juli 1664 tok Frankrike kontroll over byen. Det blei organisert motstand under Shaban Aga, og franskmennene blei drivne ut i oktober same året. Jijel blei verande ein tilhaldsstad for barbareskpiratar fram til byen blei teken av Frankrike att i 1839. Sterk lokal motstand som omsider blei slått ned i 1851 førte til konstruksjonen av tre festningar ved sørgrensene av byen og minimal kolonisering. Byen blei rasert av eit jordskjelv i 1856.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jijel» frå ,  den 3. desember 2016. 
 oppgav desse kjeldene:
 C. Michael Hogan. 2008.  Barbary Macaque: Macaca sylvanus, GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg 
 Encyclopædia Britannica. 2002. Edition 15, v. 6  ISBN 0-85229-787-4, ISBN 978-0-85229-787-2
 Enterprise Portuaire de Djen Djen. 2009. Port Authority Website 

Byar i Algerie
Promotor i genetikk

Promotorar er område på DNA-molekyl nær gen og nær stader der RNA-polymerase byrjar avskriving av gen. Promotorar er døme på genregulerande element, og er ein av dei best kjende typane av desse.

Kjelder 
 The dark side of the human genome - Kelly Rae Chi/Nature

Genuttrykk
Espen Agdestein

Espen Agdestein () er ein norsk sjakkspelar, mest kjend som manager for den noverande verdsmeisteren i sjakk Magnus Carlsen. 

Espen Agdestein grunnla magasinet Art of Taste i 2001, som han seinare selde til Hjemmet Mortensen i 2006. Han arbeidde som direktør i Hjemmet Mortensen i åra 2006-2009. Han slutta i jobben i 2009 for å arbeide som manager for Magnus Carlsen, som då berre var 18 år. I eit intervju med Stavanger Aftenblad sa Espen Agdestein at jobben som manager for Magnus Carlsen viste seg å bli meir hektisk enn han hadde venta.

Espen Agdestein er deleigar og sit i styret for Magnus Carlsen sitt selskap Play Magnus, der Anders Brandt er styreleiar og Kate Murphy er dagleg leiar. Espen har sagt at "Play Magnus er Magnus Carlsen sitt verkty for å bringe sjakk til verda". 

Espen Agdestein er sjølv ein sterk sjakkspelar, FIDE-meister i sjakk, med ein høgaste FIDE-rating på 2403 i 2004-2005, og noverande FIDE-rating på 2372. Espen Agdestein deltok på det norske laget i sjakk-OL (lag-VM i sjakk) i 1984 og 1994, begge gongar som 2. reserve. Han tok 3 av 7 i 1994, +1 =4 -2, men gjorde det svært bra i 1994 med 6,5 av 9, +4 =5. Dette siste resultatet var også eit IM-napp. Espen Agdestein har spelt lite sjakk dei siste 15-20 åra, mest lagkampar for Oslo Schakselskap. Han har ikkje spelt rata parti etter 2012. 

Espen Agdestein er bror til stormeister i sjakk Simen Agdestein.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Espen Agdestein» frå ,  den 3. desember 2016.  
 

 Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Espen Agdestein si spelarside hos FIDE
 Espen Agdestein sine parti hos NorBase
 Espen Agdestein sine sjakkparti hos Chessgames.com

Norske sjakkspelarar
FIDE-meistrar i sjakk
Sjakkolympiadedeltakarar