alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brudeferd i Hardanger

«Brudeferd i Hardanger» er eit av dei best kjende måleria i norsk kunsthistorie. Det er utført i 1848 av målarane Adolph Tidemand og Hans Gude i samarbeid. Måleriet måler 93 × 130 cm, og det heng i Nasjonalgalleriet i Oslo. Biletet er eit typisk eksempel på felles arbeid, der Gude måla landskapet, og Tidemand måla menneska.

Brudeferd i Hardanger er eit hovudverk innan den nasjonalromantiske kunsten i Noreg. Her er romantikkens sans for stemning, fantasi, kjensle og natur sett saman med det unge Noregs nasjonalisme. Eit brudefølgje er på veg over fjorden i båt etter vigselen. Brudeparet sitt i den fremste båten og lengre bak skimtar vi fleire andre båtar med bryllaupsgjestene. Brudeparet er kledd i bunadar, bruda har brudekrone. Brudgommen er sannsynlegvis han som helser med hatten. Lengst framme i båten ser vi spelemannen medan ein annan person i båten er i ferd med å skyte ein salutt. Dei fleste av gjestene har også bunader. Landskapet rundt viser ein fin sommardag under ruvande fjell, med grøne tre og spegelblank fjord. Vestlandsnaturen er vakker og dramatisk, og fjella ligg i mørk kontrast til fjorden som er opplyst av sollyset. 

Biletet danna også bakgrunn for nokre kulturelle festkveldar på Christiania Theater i 1849. Tidemand og Gude hadde då måla bakgrunnen på eit svært lerret, og på scena var det plassert ein båt med byfolk utkledd som bønder i nasjonaldrakter så likt biletet som mogleg. Så kunne tablået byrje med song og spel. Teksten var av Andreas Munch og musikken av Halfdan Kjerulf.

Bakgrunnsstoff 
 Nasjonalmuseet

Litteratur 
 Malmanger, Magne, Maleriet 1814-1870, fra klassisisme til tidlig realisme, i Norges kunsthistorie bind 4 Oslo 1981, ISBN 82-05-12268-7

Adolph Tidemand
Norske måleri
Kultur i 1848
Hans Gude
Måleri frå 1800-talet
Solvatisering

Solvatisering er ein prosess der molekyl i eit løysningsmiddel bind til seg lause ion gjennom  ion-dipol-bindingar. Når løysningsmidlet er vatn vert dette kalla hydratisering.
Et eksempel er solvatiseringen av cyanidion i metanol.

Kjemiske prosessar
Pico Bolívar

Pico Bolívar er det høgste fjellet i Venezuela på 4 978 moh. Fjellet ligg i delstaten Mérida, toppen er dekt av snø og tre små isbrear. Han er tilgjengeleg med kabelbanen som startar frå byen Mérida og endar på den høgstliggande stasjonen i verda. 

Pico Bolívar har fått namnet etter den venezuelanske fridomshelten Simón Bolívar. Det første namnet på fjellet ein kjenner er La Columna, men han fekk nytt namn den 30. desember 1934. Nabotoppane er El León, 4 743 moh. og El Toro, 4 695 moh.

Høyde

I 2002, geofysikere klatrere Diego Deiros og Carlos Rodriguez ved Universitetet Simon Bolivar og Napoleon Hernandez ved Institutt for geografi Venezuela målte peak skaffe et resultat av 4978.4 ± 0,4 meter.
De brukes simultanemente fem (5) dual-frekvens GPS-mottakere     
For målinger GPS, designet et geodetisk nettverk som består av hjørnene i Pico Bolivar, El Toro, Piedras Blancas, og Mucuñuque Observatory, sistnevnte tilhører den venezuelanske geosentriske Network.

Referanser

Kjelde 
 Artikkelen «Pico Bolívar» på engelsk Wikipedia

Bolivar
Byggjemateriale

Byggjemateriale er alle materiale som blir nytta til byggverk. Typiske døme er treverk, sponplater, gipsplater, murstein, takstein og så vidare. I små bygg vert det i Norden ofte nytta treplank i reisverket, medan ein i andre land gjerne nyttar stein eller murstein. Utvendig tak og kledning må vera motstandsdyktige mot vêr og vind og mot fuktigheit. 

I dag nyttar menneske hovudsakleg desse materiala for å konstruere byggverk:

 Naturlege materiale:
 Is
 Leire
 Stein
 Torv
 Plantedelar:
 Bambus
 Palmegreiner
 Siv
 Trevirke
 Skinn
 Tilverka materiale:
 Murstein
 Betong
 Metall
 Jern
 Stål
 Glas
 Keramikk
 Plastikk, andre petroleumsprodukt
 Tekstilar

Bakgrunnsstoff
Nålefisk

Nålefisk (Syngnathiformes) er ein orden beinfisk som lever i tropiske eller tempererte vatn over heile verda. Fiskane i familien er som regel særs tynne og avlange, og lever ofte mellom tang og ålegras på grunt vatn. Det er registrert om lag 240 artar, ved norskekysten finst sju av dei.

Kjenneteikn 

Nålefisk har avlange kroppar som er pansra med ein serie beinringar. Dei har små munnar som sit ytst på ei røyrforma snute (bortsett frå i slekta Bulbonaricus). Bukfinnane manglar eller sit langt bak på kroppen, medan brystfinnane sit oppe med gjellene. Eit særtrekk med gruppa er at dei manglar ribbein, men har fått dei 3-6 første ryggvirvlane forlenga.

Systematikk 
Standardverket Fishes of the World av Joseph Nelson reknar nålefiskane som ein underorden av stiklingfiskane; og det er brei semje om at dei to gruppene er nærskylde kvarandre. I FishBase vert dei rekna som systergrupper. Det er òg usemje om kva for familiar ein bør rekna med i kva for orden/underorden, Nelson reknar til dømes dei tradisjonelle stiklingfamiliane Pegasidae og Indostomidae til nålefiskane.

FishBase reknar med fem familiar:
 Trompetfiskfamilien Aulostomidae
 Centriscidae
 Fistulariidae
 Spøkelsesnålefisk Solenostomidae
 Nålefiskfamilien Syngnathidae (havnålar, kantnålar og sjøhestar)

Kjelder 
 Jonsson, Bror: «Nålefisk» i Norges Dyr - Fiskene 2 Cappelen 1992
 FishBase

 
Fisk
Stor havnål

Stor havnål er ein beinfisk i nålefiskfamilien. Arten lever på grunt vatn frå Nord-Noreg til Asorane og er den største nålefisken i våre farvatn.

Kjenneteikn 
Den store havnåla er lang og tynn med glatt overflate. Beinringane rundt han er delvis dekt med tjukk hud, noko som gjer at kroppen får eit ovalt snitt. Som andre havnåler har ho ikkje andre finnar i vaksen tilstand enn ryggfinnen; larvar har i tillegg nokre tynne og membranaktige brystfinnar. Dei sym dårleg, men kan symja både fram- og bakover.

Kroppen er gulaktig til brun med lyse tverrstriper på sida. Eksemplar med grå flekkar finst òg. Arten er den største nålefisken i norske farvatn; hoa kan bli over 60 cm. Hannane er litt mindre, dei når ei maksimallengd på 40 cm.

Levesett 
Den store havnåla finst mellom tang og tare nært kysten på grunt vatn. Ho er mest vanleg i strandsona frå 10 m djupn og oppover, men har vorte observert ned til 100 m. Om vinteren går ho djupare enn om sommaren.

Paringstida skjer i juni-juli, og havnåla er monogam. Hannen og hoa formeirer seg vertikalt i vatnet medan dei klamrar seg til kvarandre i S-form. Hoa festar 200-1000 egg til buken til hannen, som så befruktar dei og ber på dei til dei klekker.

Stor havnål et hovudsakleg små krepsdyr og fiskeyngel.

Kjelder 

 Jonsson, Bror: «Nålefisker» i Norges dyr - Fiskene 2, Cappelen 1992
 FishBase

Bakgrunnsstoff

Nålefisk
Venom

Venom er ei black metal/thrash metal-gruppe frå Newcastle i England. Med albumet Black Metal skapte dei namnet på det som blei ein eigen sjanger innan heavy metal.

«Venom» er engelsk for 'gift' (frå dyr).

Medlemmar 
 Conrad «Cronos» Lant - vokalist/bassist
 Rage - gitarist
 Antony «Antton» Lant - trommeslager

Album 
 Welcome to Hell (1981)
 Black Metal (1982)
 At War with Satan (1983)
 Possessed (1985)
 Calm Before the Storm (1987)
 Prime Evil (1988)
 Temples of Ice (1991)
 The Waste Lands (1992)
 Cast in Stone (1997)
 Resurrection (2000)
 Metal Black (2006)
 Hell (2008)
 Fallen Angels (2011)
 From the Very Depths (2015)
 Storm the Gates (2018)

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Venom hos Encyclopaedia Metallum

Engelske rockegrupper
Black metal-band
Inge Aicher-Scholl

Inge Aicher-Scholl () var søster av Hans og Sophie Scholl, som under andre verdskrigen blei avretta for sitt arbeid mot nazismen i Tyskland. Ho studerte saman med dei i München, og var medlem av gruppa Den kvite rosa. Etter krigen tok slutt skreiv ho fleire bøker om motstandsgruppa. 

Hans og Sophie Scholl blei arrestert i februar 1943 etter å ha delt ut løpesedlar på Ludwig-Maximilians-Universität München. Saman med eit anna medlem av gruppa, Christoph Probst, blei dei avretta den 22. februar same året. Inge og andre medlemmer av Schollfamilien blei arrestert og forhøyrt, men alle blei sleppt fri. 

Ho gifta seg etter krigen tok slutt med Otl Aicher, ein av dei fremste grafiske designarane i Tyskland. Dei grunnla saman ein skule for vaksenopplæring i Ulm. Ho var i andre halvdel av det 20. hundreåret sterkt involvert i fredsrørsla. 

Inge Aicher-Scholl døydde av kreft i 1998.

Tyske forfattarar
Fødde i 1917
Døde i 1998
Folk frå andre verdskrigen
Sophie Scholl – Die letzten Tage

Sophie Scholl – Die letzten Tage (på norsk Sophie Scholls siste dager) er ein tysk film regissert av Marc Rothemund, med Julia Jentsch i hovudrolla som Sophie Scholl. Scholl var medlem av den antinazistiske gruppa Den kvite rosa under Den andre verdskrigen.

Prisar 
Under filmfestivalen i Berlin fekk regissør Marc Rothemund sølvbjørnen for beste regissør, medan Julia Jentsch fekk sølvbjørnen for beste skodespelar. Filmen var nominert til Oscar-utdelinga i 2005 for beste utanlandske film.

Handling 
Filmen fortel om dei siste levedagane til Sophie Scholl, frå ho blir arrestert saman med broren Hans 18. februar 1943 i  Ludwig-Maximilians-universitetet i München, for å ha delt ut pamflettar, til ho blir avretta med giljotin 22. februar. Avhøyra av ho blir vist, i tillegg til rettssaka mot ho og dei to andre tiltalte.

Filmen er ei detaljtru attgjeving av den faktiske historia, og grundig forsking ligg til grunn for filmen. Stor vekt er lagt på å gjenskape autentiske kulissar.

Bakgrunnsstoff
Offisiell side (tysk)
Internet Movie database

Tyske filmar
Dramafilmar
Krigsdrama
Filmar frå 2005
Filmar om andre verdskrigen
Sosialisering

For overtaking av private føretak og økonomiske verksemder av samfunnet, sjå nasjonalisering.
Sosialisering er i sosiologien den prosessen der eit individ vert tilpassa og veks inn i samfunnet. Ho føregår i hovudsak gjennom oppseding i oppveksten, men held fram gjennom heile livet, t.d. på skulen og i jobbsamanheng. Ein lærer seg normer, verdiar, kunnskapar og dugleikar som er naudsynte for å vere med i fellesskapen, og for at fellesskapen skal halde fram.

Den fyrste og grunnleggjande sosialiseringa, som vert kalla primærsosialiseringa, får ein oftast i familien frå ein er heilt liten. Han er den fyrste referansegruppa ein møter, og kontakten med andre menneske føregår på eit personleg nivå, ansikt til ansikt. Seinare i livet kjem sekundærsosialiseringa. Til skilnad frå primærsosialiseringa, går denne meir på spesifikke dugleikar og korleis ein brukar dei normene og verdiane ein har lært på ulike stader i samfunnet, som skule og arbeidsliv. Sekundærsosialiseringa er oftast ei meir formell og upersonleg form for sosialisering. I skulen føregår til dømes opplæringa på ein svært formell måte, og ho er mindre personleg enn opplæringa i familien.

Media har også vorte ei viktigare og viktigare referansegruppe som gjeld gjennom heile livet. Påverknaden kjem både gjennom nyhende og reklame, og han gjer endringar i alt frå motar til normer. Andre viktige referansegrupper og sosialiseringsaktørar i oppveksten er m.a. barnehage og vener.

Kjelder 
 «Samfunnslære på nett: Sosialisering» , Cappelen
 «Individ - samfunn: Sosialisering», Hans Petter Ulleberg

Samfunnspsykologi
Raude Khmer

Raude Khmer, offisielt Kampucheas Kommunistiske Parti, seinare Partiet for Demokratisk Kampuchea) var det kommunistiske partiet som styrte Kambodsja frå 1975 til 1979. Det er særleg hugsa for det folkemordet det sette i gang, der kanskje så mykje som ca. to millionar av dei om lag åtte millionane i landet døydde. Leiaren var Pol Pot.

Da dei hadde makta, sette Raude Khmer i gang eit yttarleggåande program for å isolere landet frå utanlandsk innverknad, stengje skular, sjukehus og fabrikkar, avskaffe bankvesenet, finansvesenet og pengane, forby alle religionar, konfiskere all privat eigedom og tvangsflytte folk frå byane til kollektivbruk på landsbygda der tvangsarbeid var utbreidd. Føremålet med denne politikken var å omforme kambodsjanarane til «nye menneske» gjennom jordbruksarbeid. Politikken medførte svært omfattande dødstal ved avrettingar, overarbeid, sjukdom og svolt. 

Der store mengder menneske vart drepne og lagde i massegraver av Raude Khmer-regimet, kallar ein det sidan Dødsmarkene (engelsk The Killing Fields, som òg er tittelen på ein film om dette frå 1984).  

Regimet vart avsett og folkemordet stansa ved hjelp av vietnamesiske troppar.

Leiarane i det norske partiet AKP støtta Raude Khmer-regimet.

Kjelder

 Nik. Brandal i Syn og Segn nr 3 2007

 «Khmer Rouge» på Wikipedia på engelsk 
 «Campucheas Kommunistiske Parti» på Wikipedia på bokmål  

Kommunisme
Kambodsjansk historie
Romanen Doppler

Doppler er ein roman av Erlend Loe. Han handlar om ein mann som flyttar ut i skogen der han blir venn med en elgkalv.

Norske romanar
Bøker frå 2004
COMECON

Council for Mutual Economic Aid (COMECON eller CMEA) var ein økonomisk samarbeidsorganisasjon for ei rekkje kommunistland med Sovjetunionen i spissen.
Han vart skipa i 1949 og vart nedlagt i 1991.

Formålet med organisasjonen var å samordne medlemslanda sin økonomi, teknologi, i tillegg til å fremme industrialiseringa og heve levestandarden. Det vart satsa spesielt på oljetransporten og jarnbane mellom dei involverte landa. I tillegg vart Den internasjonale banken for økonomisk samarbeid oppretta i 1964.

Organisasjonen hadde hovudsete i Moskva.

Medlemsland 
  (1949-1961)
  (1950-1990)
 
  (frå 1972)
  (observatørstatus 1955, assosiert medlem frå 1964)
  (frå 1962)
 
 
 
 
 
  (frå 1978)

I tillegg hadde organisasjonen samarbeidsavtalar med Kina, Nord-Korea, Afghanistan, Angola, Finland, Irak, Jemen, Laos, Mexico, Mosambik og Nicaragua.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «COMECON» frå ,  den 9. oktober 2007.  
 

Den kalde krigen
Internasjonale organisasjonar
Skipingar i 1949
Nedleggingar i 1991
Kulturhistorisk museum

Kulturhistorisk museum (KHM) er ein museumsorganisasjon ved Universitetet i Oslo. Organisasjonen blei oppretta i 1999 under namnet Universitetets kulturhistoriske museer då Oldsaksamlingen (med Vikingskipshuset), Myntkabinettet og Etnografisk museum blei slått saman. I 2004 blei namnet endra til Kulturhistorisk museum.

Kulturhistorisk museum held til i Historisk museum på Tullinløkka og i Frederiks gate 3 og St. Olavs gate 29 i sentrum av Oslo og i Vikingskipshuset på Bygdøy i Oslo.

Bakgrunnsstoff 
 Kulturhistorisk museum, Universitetet i Oslo
 Kulturnett.no

Museum i Oslo
Kulturhistoriske museum i Noreg
Arkeologiske museum i Noreg
Skipingar i 1999
Museum skipa i 1990-åra
1999 i Noreg
Grasfamilien

Grasfamilien er ei stor gruppe plantar einfrøblada dekkfrøplantar som veks over nesten heile verda. Ho omfattar over 10 000 ville og dyrka artar, og er den femte største plantefamilien I Noreg finst kring 160 grarartar, fordelt på kring 60 slekter. 

Grassletter utgjer rundt 20 % av vegetasjonsdekket på jorda. Grasplantar veks også i andre habitat, som skog, tundra  og våtmark. Grasfamilien er økonomisk svært viktig, i og med at alle kornsortane høyrer til her. Korn vert skild frå dei andre artane som gruppa åkervekster. Dei viktigaste grasplantene er mellom anna havre, rug, bygg, kveite, ris, mais, durra, sukkerrøyr, bambus, timotei og raps.

Grasliknande vekstar som siv, sjøgras og halvgras høyrer ikkje til grasfamilien.

Gras til mat og fôr 
Grasplantene har vore nytta av menneske frå førhistorisk tid og har vorte nytta som mat til menneske i form av korn og som fôr til husdyr. 

Frå gras til mat er det det mogne frøet (kornet) den viktigaste delen av planta. Kornet blei sådd om våren, i våronna, og hausta om hausten, i skuronna. 

Frå gras til fôr er det blada og stenglane som utgjer den viktige delen av avlinga. Gras til fôr beitast direkte eller vert hausta fleire gongar i sesongen (slåttonn) og vert konservert anten ved tørking til høy eller vert ensilert som surfôr i tårnsilo, plansilo eller rundballar.

Oversyn 
 bambus (Bambusoideae)
 Oryzoideae
 ris (Oryza)
 Panicoideae
 durra (Andropogon)
 sitrongras (Cymbopogon)
 hirse (Panicum)
 sukkerrøyr (Saccharum)
 mais (Zea)
 Pooideae
 kvein (Agrostis)
 havre (Avena)
 faks (Bromus)
 røyrkvein (Calamagrostis)
 kveke (Elymus)
 svingel (Festuca)
 bygg (Hordeum)
 raigras (Lolium)
 timotei (Phleum)
 rapp (Poa)
 kveite (Triticum)
 rug (Secale)

Sjå òg 
 Kunstgras

Merknadar

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Poaceae» frå ,  den 14. februar 2015.

Bakgrunnsstoff 

 
Plantefamiliar
Fôrmiddel
Grasordenen
Videha

Videha er eit gammalt kongerike i Sør-Asia som fanst på den nordre Gangessletta i tidleg vedisk tid, som tok til rundt 1500 f.Kr. Det blei også kalla Mithila etter hovudstaden sin, som i dag er rekna for å vera Janakpur sør i Nepal. 

Herskarslekta i Videha heitte Djanaka. Landet er kjend frå hinduisk mytologi som fødestaden til prinsessa Sita. Sita er også kjend under namna (D)janaki, 'djanakadotter', og Vaidehi, 'frå Videha'.

Samtidige, tilstøytande kongerike til Videha var Anga i aust, Magadha i sør, og seinare Vaisali. Videha og Vaisali blei samla i Vadji-republikken rundt 700 f.Kr.

Kjelder 
 «Bihar» (2007) i Encyclopædia Britannica. Lese 9. oktober 2007 i Encyclopædia Britannica Online: http://search.eb.com/eb/article-46155

Indisk historie
Nepalsk historie
Tidlegare monarki i Asia
Tidlegare land i Sør-Asia
Barnafossar

Barnafossar (òg kalla Hraunfossar) er ei gruppe fossar vest på Island, om lag 200 km frå Reykjavík. Dei renn ut frå ei lavaslette og dannar eit flott naturbilete.

Folkeeventyr 
Fleire islandske folkeeventyr er forbunde med Barnafossar og den mest kjende av dei er om to gutar frå ein gard i nærleiken, Hraunsás. Ein dag reiste foreldra til gutane med bøndene sine til ei kyrkje. Gutane skulle halde seg heime, men keia seg og la på veg etter foreldra. Dei skulle ta ein snarveg over ei naturleg steinbru over fossen, men på veg over vart dei svimle, fall i elva og drukna. Då mora fann ut kva som hende kasta ho ein trolldom på brua som sa at ingen skulle nokon gong krysse ho utan å sjølve falle i elva og drukne. Litt seinare vart brua øydelagd i eit jordskjelv.

Sjå òg 
 Fossar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Reiseguirde 

Fossar på Island
Hraunfossar

Hraunfossar er ein foss i Borgarfjörður vest på Island som består av fleire krystallklåre småelvar over eit 900 meter breitt område som renn direkte ut frå Hallmundarhraun, ei lavaslette danna etter eit utbrot frå ein av vulkanane under isbreen Langjökull. Hraunfossar fell ut i elva Hvítá frå bergskår av mindre porøs stein i lavaen, derfor namnet hraun, som tyder lava på islandsk. Hraunfossar ligg nær Húsafell, Reykholt og den store lavagrotta Víðgelmir.

Like ved Hraunfossar ligg ein anna foss kalla Barnafossar. Namnet på denne fossen kjem frå ei ulukke som skal ha funne stad her i tidlege tider. Det var ei naturleg bru over fossen og to born frå ein nærliggande gard fall av brua og drukna. I følgje enkelte segn skal mora etterpå ha øydelagd brua, medan andre segn seier det var eit jordskjelv.

Sjå òg 
 Fossar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Bilete frå islandsmyndir.is
 Informasjon og bilete 
 Måleri av Barnafossar av A. Jónsson 

Vest-Island
Fossar på Island
Myntkabinettet

Myntkabinettet (eller Universitetets Myntkabinett) er ei myntsamling som er del av Kulturhistorisk museum og blir vist fram ved Historisk museum i Oslo.

Historie 
Myntkabinettet blei grunnlagd i 1817 gjennom innkjøpet av ei samling på over 6 000 antikke myntar, etter initiativ frå universitetsbibliotekaren Georg Sverdrup. Under andre styraren av samlinga, C.A. Holmboe, auka omfanget til over 43 000 gjenstandar. 

Oldsaksamlingen og Myntkabinettet heldt opphavleg til i ulike universitetetsbygningar i Oslo, men flytta inn i Urbygningen då universitetetsbygga stod ferdige i 1852. I 1904 flytta dei vidare til nybygget til Historisk museum.

Frå 1999 blei Myntkabinettet ein del av Universitetets kulturhistoriske museer, som i 2004 endra namn til Kulturhistorisk museum.

Samling 
Museet inneheld i dag over ein kvart million objekt frå heile verda; til dømes
 Ordens- og medaljesamlingane til Fridtjof Nansen og Roald Amundsen
 Frederik Schjöth si samling av kinesiske myntar
 20 000 greske og romerske myntar
 5 000 europeiske vikingtidsmyntar
 drygt 20 000 norske vikingtid- og mellomaldermyntar frå skattefunn og funn under norske kyrkjegolv.
 samlingar av norsk og europeisk mynt frå nyare tid
 pengesetlar, medaljar og ordenar frå heile verda

Bakgrunnsstoff 
 khm.uio.no  om museet
 apollon.uio.no  Historisk museums historie

Museum i Oslo
Universitetet i Oslo
Myntar
Skipingar i 1817
1817 i Noreg
Dettifoss

Dettifoss er ein foss nordaust på Island, ikkje langt frå Mývatn. Han er ein del av elva Jökulsá á Fjöllum, som renn frå isbreen Vatnajökull og samlar vatn frå eit stort område nordaust på Island. Han har rykte på seg for å vere den kraftigaste fossen i Europa og har ei middelvassføring på 200 m³/s. Største målte vassføring er derimot på 420 m³/s, noko ein kan få i samband med is- og snøsmelting på sumaren. Fallet er 100 meter breitt og 44 meter høgt ned i gjelet Jökulsárgljúfur.

Dettifoss ligg i nasjonalparken Jökulsárgljúfur.

Fakta 
Musikkstykket 'Dettifoss' (Op.57) av Jón Leifs er inspirert av denne fossen.

Sjå òg 
 Fossar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Bilete frå www.islandsmyndir.is

Kjelde 

 http://www.world-waterfalls.com/waterfall.php?num=157 
 Leffman, David; and Proctor, James (2004). The Rough Guide To Iceland, Rough Guides, 281. ISBN 1-84353-289-1.

Fossar på Island
Gjáin

Gjáin er ein liten dal sør på Island med små fossar, vatn og vulkanske strukturar. Han ligg om lag ein halvtime til fots frå den historiske garden Stöng. 

Ein kan sjå vulkanen Hekla frå staden.

Sjå òg 
 Fossar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Biletgalleri på islandsmyndir.is
 Bilete på isafold.de

Kjelde 

Fossar på Island
Torneå

Torneå (finsk Tornio, nordsamisk Duortnus) er ein bykommune i landskapet Lappland i Finland. Kommunen ligg ved austbreidda av Torneelva og grensar til den svenske kommunen Haparanda (finsk: Haaparanta; "Ospstrand"). Kommunen har ei flatevidd på 1 227,09 km² og 22 331 innbyggjarar (2006). Innbyggjarane i Torneå snakkar finsk.

Kjelder
 Engelsk og svensk Wikipedia.

Bakgrunnsstoff 
 Kart på google maps
 CAPLEX

Byar i Finland
Kommunar i Lappland
Glymur

Glymur er den høgaste fossen på Island med eit fall på 196 m. Han ligg innerst i Hvalfjörður. Etter at ein tunnel opna under denne fjorden kjem det lite folk til området som er svært vakkert med vulkanar og treplantasjar. 

Elva Botnsá renn frå vatnet Hvalvatn og etter ei kort stund renn ho langs vulkanen Hvalfell inn ein ravine med grøn mose. For å kome til fossen må ein køyre til Botnsá, ei lita grend med sommarhus kalla opp etter elva, og gå oppover fjellet (350 m) langs merkte stiar.

Sjå òg 
 Fossar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon 
 Bilete på eik.klaki.net
 Bilete på site.voila.fr

Kjelde 

Fossar på Island
Goðafoss

Goðafoss (Gudefoss på norsk) er ein foss på Island. Han ligg i Mývatnområdet nord i sentrale område på Island ved byrjinga av vegen Sprengisandur. Vatnet i elva Skjálfandafljót fell 12 meter over ei breidd på 30 meter. 

I åra 999 eller 1000 gjorde lagmannen Þorgeirr Ljósvetningagoði kristendomen til den offisielle religionen på Island. Etter talen hans skal han ha reist til Alþingi og kasta statuane sine av dei norrøne gudane i fossen. Þorgeirr si soge er bevart i Ari Þorgilsson si Íslendingabók.

Eit vindauge i domkyrkja i Akureyri (Akureyrarkirkja ) illustrerar soga.

Sjå òg 
 Fossar på Island

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av Goðafoss

Kjelde 

Fossar på Island