Hidsjab

Hidsjab eller hijab (utt. hidsjab), av arab. hajaba, 'dekke', er eit muslimsk omgrep som kan visa til tekkelege klede og oppførsel, men viser i vestleg samanheng særleg til eit tettsitjande tørkle som blir brukt av kvinner til å dekka håret, halsen og skuldrene med. Rett tildekking er føreskrive i Koranen, og er viktig for mange muslimar, særleg i samband med bøn. Det er derimot ikkje semje innan den muslimske verda nøyaktig kva som er område som bør skjulast (awra) og kva tid ein bør gjera det. Bruk av hidsjab kan vera omstridd, og det finst døme på lovar og tvang både for å få folk til å bruka ei viss form for hidsjab og å få dei frå det.

Religiøs bakgrunn 

Koranen bruker ordet «hidsjab» om menneske berre i samanheng med eit forheng som skal skilja Profeten Muhammed sine koner frå framande. Men han oppmodar fleire stader alle muslimar til å senka blikket og å kle og te seg sømmeleg. I ulike overleveringar (hadith) av kva Profeten og dei rundt han sa og gjorde går det fram at profetkonene, som levde etter særskilde reglar, blei skjulte frå menn dei ikkje var i slekt med gjennom forheng eller slør etter ekteskapet hans med Aisja. Det blir og nemnd at andre kvinner rundt Profeten brukte slør. Andre overleveringar forbyr menn luksustøy, som silke eller brokade, prangande slep, og klede farga gule eller raude; safranfarging er nemnd særskild.

Seinare muslimsk drakt har vore prega av dei ulike kulturane religionen kom til, og av tolkingane til skriftlærde. Retningsliner som at kleda ikkje skal vera ettersitjande eller gjennomsiktige og dermed visa kroppen, ikkje utforma for å tiltrekka det andre kjønnet og ikkje likna kleda til det andre kjønnet er døme på nokre vanlege generelle reglar.

Klede skal òg skjule dei delane av kroppen som er private (awra) i samband med bøn og framfor folk som ikkje er i slekt, men her er det usemje blant dei lærde. Det går klart fram i Koranen at menn må dekka kroppen sin frå navlen til knea i samband med bøn. Overleveringar fortel at dei også blir oppmoda til å dekka skuldrene. Kleda kan rekka ned til oklene, men ikkje lengre. Kva del kvinner bør dekka er meir omdiskutert. Innan sunniskulane  (hanafi, shafi'i, maliki og hanbali) er ein stort sett einige om at heile kvinnekroppen bortsett frå fjes og hender bør tildekkast. Hanbali-skulen og nokre delar av den fundamentalistiske salafi-rørsla meiner òg at fjeset skal dekkast til. Nokre meiner ein også bør dekka til ansiktet og i nokre høve også eine auget. Eit mindretal av skriftlærde meiner ein ikkje treng dekka hovudet, til dømes fordi hovudplagga fanst før islam og dermed ikkje kan kallast muslimske, eller fordi ein i nokre samfunn vil få meir merksemd med slikt dekke enn utan, noko som tek bort vitsen.

Hidsjab i moderne tid 

Bruk av ulike former for hidsjab har vore eit stridstema sidan 1900-talet, og er blitt påbode eller forbode i ei rekkje land. 
For mange muslimar er hidsjab blitt eit symbol på muslimsk fromheit, moral og identitet, og i fleire høve også på ei støtte for islamisme. For sekulære og ikkje-muslimar kan derimot synleg hidsjab-bruk vera eit trugsmål mot eit sekulært samfunn, eller tildekking av kvinner eit symbol på kvinneundertrykking.

Bytte av hidsjab mot vestlege klede har vore eit teikn på modernisering og sekularisering i land som Tyrkia og Tunisia. Nokre land med islam nedfelt i lovverket, som Iran og Saudi-Arabia, har derimot innført påbod om å bera ei viss form for hidsjab. Også i land med muslimske minoritetar har det vore ulike syn på kva former for og kvar ein skal tillate hidsjab.

Bildedøme

Ulik tildekking av kroppen blant muslimar

Ulike hovudplagg brukt av muslimske kvinner

Fotnotar 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Hijab» frå ,  den 26. februar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Hva sier islam om niqab  av Basim Ghozlan ved islam.no
 Hijab , diskusjon ved reflekterselv.com
 Oversikt over hijab-typar  av Sølva Nabila Saxelin ved islam. no
 Illustrert serie om ulike hidsjabformer ved BBC

Arabiske ord og uttrykk
Islam
Hovudplagg
Religiøse symbol

la:Gilbab