alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anne Berg Larssen

Anne Berg Larssen () er ein norsk tidlegare handballspelar. Ho spelte 105 landskampar og skåra 195 mål for Noregs landslag frå debuten i august 1978 til april 1985. Berg Larssen var aktiv i Sverresborg IF i tida 1975-88, sidan spelte ho på Selbu IL fram til 1992, der ho også var trenar.

Anne Berg var ein sentral spelar då Sverresborg IF høyrde til noregstoppen i handball på 1980-talet. Ho var ein anvendeleg spelar som i landslaget vart nytta på kantane, på klubblaget spelte ho oftast i rykkromet (bakspelar). Med Sverresborg vann ho både NM-pokalen og ho vart seriemeister. Etter ho i 1988 tok over som spelande trenar i Selbu IL, bidrog Anne Berg Larssen stort til at Selbu i 1990-åra tok steget opp i toppdivisjonen.

Kjelder
handball.no

Norske handballspelarar
Grand Prismatic Spring

Grand Prismatic Spring er ei varm kjelde i Yellowstone nasjonalpark i USA. Ho er den tredje største slike kjelda i verda, etter Frying Pan Lake på New Zealand og Boiling Lake på Dominica. Han ligg i eit geotermisk område kjent som Midway Geyser Basin.

Grand Prismatic Spring blei omtalt av geologar som var med på å utføra Hayden Geological Survey i 1871. Dei gav han namnet «Prismatic» etter dei slåande fargane hans, som minner om regnbogefargane til kvitt lys spreidd av eit optisk prisme: raudt, oransje, gult, grønt og blått.

Historie
Dei fyrste nedteikningane om kjelda kjem frå tidlege europeiske utforskarar og landmålarar. I 1839 reiste ei gruppe pelsjgegar frå American Fur Company gjennom Midway Geyser Basin og noterte seg ein «kokande sjø» mest truleg Grand Prismatic Spring, med ein diameter på . I 1870 vitja Washburn–Langford–Doane-ekspedisjonen kjelda, og merka seg ein geysir på  i nærleiken som seinare blei kalla Excelsior).

Farge

Dei sterke fargane i kjelda kjem av mikrobematter rundt kantane av det mineralrike vatnet. Mattene lager farger frå grønt til raudt; fargen kjem an på forholdet mellom klorofyll og karotenoid og på temperaturskilnaden i vatnet. Om sommaren er gjerne mattene oransje til raude, medan om vinteren er dei vanlegvis mørkegrøne. Midten av sjøen er sterilt på grunn av den sterke varmen.

Den djupe blåfargen til vatnet kjem av den innebygde fargen til vatn. Effekten er sterkast i midten av kjelda på grunn av den stere tilstanden og djupna her.

Fysisk struktur
Kjelda er rundt  i diameter og er  djup. Ein reknar med at ho slepp ut  av vatn på  per minutt.

Merknadar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Grand Prismatic Spring» frå ,  den 14. mai 2019.

Bakgrunnsstoff

Varmekjelder i USA
Yellowstone nasjonalpark
Handball-NM 1983 for kvinner

Noregsmeisterskapen i handball 1983 for kvinner vart vunne av tittelforsvarar Sverresborg Idrettsforening gjennom finalesiger 16-15 mot byrivalen Sportsklubben Freidig.

Finalen
Finalen vart avvikla i Nidarøhallen i Trondheim 28. desember 1983 framfor 1 383 tilskodarar. Sverresborg leia 6-4 ved pause. Gjennom den andre omgangen jamna stillinga seg ut. Få sekundar før ordinær tid var ute utlikna Freidig til 13-13. I ekstraomgangane skåra Sverresborg 3 mål mot Freidigs 2. Dermed sikra Sverresborg IF seg sin andre NM-pokal gjennom sluttsiffera 16-15.

Sverresborg sin toppskårar Åse Nygård fann nettmauskane 5 gongar. Vidare skåra Ragnhild Fausa 3 mål, Anne Berg Larssen og Mona Lillberg 2 mål kvar, medan Britt Johansen, Karin Singstad, Ingrid Steen og Tove Westby alle noterte seg for 1 mål. Målvakta Inger Lise Guldseth vart «[k]ampens store helt».

Toppskårar i finalen vart Freidigs Berit Hansen med heile 9 skåringar. Resten av Freidig-måla kom frå Sissel Brenne Buchholdt (2), Lille Bente Mæhla (2) og Kjesti Overvik og Gro Balstad, begge 1.

Dommarparet Knut Oustorp og Ivar Hvidsten «tillot altfor mye holding». Dei straffa Freidig med fire tominutts-utvisingar og Sverresborg med ei.

Kjelder
Arbeiderbladet 29. desember 1983

Handball i Noreg
1983 i Noreg
Idrettstilskipingar i Trøndelag
Britt Johansen

Britt Johansen () er ein norsk tidlegare handballspelar. Ho spelte 156 landskampar og skåra 140 mål for Noregs landslag frå debuten i august 1978 til november 1985. Johansen var aktiv i Sverresborg IF i tida 1973-88, eit lag ho vann tre cupmeisterskap og ein seriemeisterskap med.

Johansen var linjespelar. Gjennom ein periode på 15 år var ho ein sentral aktør då Sverresborg vann tre NM-finalar og ein seriemeisterskap i tida 1982-86. Seinhaustes 1982 deltok ho i Handball-VM 1982, ein meisterskap der Noreg vart nummer 7. Frå 1988 var Johansen aktiv i Nidelv IL på lågare nivå.

Merittar
Noregsmeister: 1982, 1983, 1984 med Sverresborg IF
Seriemeister: 1986 med Sverresborg IF

Kjelder
handball.no

Norske handballspelarar
Logogram

Logogram (av logo- og -gram) er skriftteikn som gjev att heie ord eller morfem (ei eining med tyding i eit språk). Skriftsystem med logogram er til dømes egyptiske hieroglyfar og kinesisk skrift.

Andre typar skriftsystem er til dømes alfabet og abjadar, der kvart symbol (bokstav) først og fremst står for ein lyd eller ein lydkombinasjon. Slike system kan likevel også innehalda logoram, som ampersand (&), tal (som 1 og 100), matematiske symbol (som + og -) eller valutasymbol (som $ og €).

Sjå òg 
 Emoji
 Logo
 Symbol
 Syllabogram
 Rebus

Kjelder

Skrift
Nicholas Wilkinson

Nicholas Wilkinson (fødd 15. mars 1988) er ein norsk politikar for Sosialistisk Venstreparti. Han var leiar i Sosialistisk Ungdom frå 2014 til 2016 og frå 2017 er han stortingsrepresentant frå Akershus. Wilkinson fekk blodforgiftning og fleire små slag våren 2018 og er per mai 2019 framleis i permisjon frå Stortinget. Sheida Sangtarash møter som vararepresentant.

Kjelder

Stortingsrepresentantar frå SV
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Leiarar i Sosialistisk Ungdom
Folk frå Lillehammer
Man'yōgana

Man'yōgana (万葉仮名) er eit gammalt skriftsystem for japansk som nytter kinesiske teikn til å uttrykka dei ulike språklydane. Dette var det første kanasystemet ein brukte til å skriva japansk, og er opphavet til dei moderne skriftsystema hiragana og katakana. Nøyaktig kva tid systemet blei utvikla er ukjend, men det var i bruk på midten av 600-talet. Namnet man'yōgana er avleidd frå Man'yōshū, ein diktantologi frå Nara-perioden skriven med man'yōgana. 

Sjølv om tekstar som nytta dette systemet også kunne bruka kinesiske teikn som vanlege logogram, viser man'yōgana berre til bruken av kinesiske teikn med fonetiske verdiar. Desse verdiane kom frå dåtidas kinesiske uttale, eller i nokre høve japansk uttale av teikna. Til dørmes kunne teiknet 木 (som logografisk tyder 'tre') bli lese som lyden  (basert på mellomkinesisk ) eller  eller  (som har tydinga 'tre' på gammaljapansk).

Forenkla versjonar av man'yōgana danna grunnlaget for dei to forskjellige moderne skriftsystema hiragana og katakana, som blir brukt til å skriva moderne japansk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Man'yōgana» frå ,  den 14. mai 2019.  
 

Japansk skrift
Matias Torheim

Matias Johan Torheim () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Vik i Kvæfjord. Han var stortingsmann 1931-33 for Bondepartiet.

Torheim gjekk skulevinteren 1904/05 på Lofoten og Vesterålens folkehøgskole og sidan to vintrar (1908–10) på Nordlands amts landbruksskole. Heilt frå ungdomsåra deltok han i sildefisket. Seinare var han notbas og disponent for Voktor og Vik notlag. I 1919 tok han over farsgarden i Vik og dreiv denne jamsides i lang tid. 

Frå 1913 til -28 var Torheim medlem i Kvæfjord heradsstyre. Han var då varaordførar 1916-22 og ordførar 1922-28. Valbolken 1931-33 representerte han Troms og Bondepartiet på Stortinget, der han var medlem i Kyrkje- og skulekomiteen. Torheim var ei tid med i landsstyret til Bondepartiet, han var elles formann i Troms Sildefiskerlag, Nord-Norges Meierilag og i Nord-Norges Salgslag.

I august 1942 melde Torheim seg inn i Nasjonal Samling. Etter verdskrigen vart han dømd til fengsel i 12 månader.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1931-1933
Norske gardbrukarar
Folk frå Kvæfjord
Groß Gerungs

Groß Gerungs er ein by og ein kommune i distriktet Zwettl i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 105,9 km² og i kring 4 500 ibuarar. Byen Groß Gerungs ligg 675 meter over havet i eit skoglandskap i grenselandet mot Tsjekkia i nord.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Groß Gerungs» frå ,  den 14. mai 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Nord-Asia

Nord-Asia eller Nordlege Asia er ein underregion av Asia. Han omfattar den asiatiske delen av Russland som ligg aust for Uralfjella: Ural, Sibir og Russisk Fjerne Austen. Ein kan også omtala området som asiatisk Russland, i motsetnad til europeisk Russland i vest. Nord-Asia har kyst mot Nordishavet i nord og Stillehavet i aust. Det grensar til Aust-Europa i vest, Sentral-Asia og Aust-Asia i sør og Nord-Amerika i aust over havet. 

Området dekkjer eit areal på rundt  km² eller 8,8 % av landarealet på jorda. Det er 1,5 gonger større enn Brasil. Det er den største underregionen i Asia i flatevidd, men også den minste og tynnast folkesette. Folketalet er rundt 33 millionar, 0,74 % av folketalet i Asia. 

Nord-Asia utgjer over 75 % av landmassen til Russland, men husar berre 22 % av innbyggjarane i landet. Folketettleiken er 2,5 folk per km².

Land i Nord-Asia

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «North Asia» frå ,  den 15. mai 2019.  

Subregionar
Asia
Tim Conway

Thomas Daniel Conway (), kjend som Tim Conway, var ein amerikansk komikar og skodespelar. Han vart fødd i Willoughby i Ohio.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad for Tim Conway 

Conway, Tim
USA-amerikanske komikarar
Folk frå Ohio
Hollywood Walk of Fame
Naruhito av Japan

Naruhito av Japan () er keisar av Japan og son av den føregåande keisaren Akihito og keisarinne Michiko. Naruhito blei keisar av Japan 1. mai 2019, dagen etter at far hans abdiserte.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Naruhito» frå ,  den 15. mai 2019.  
 

Keisarar av Japan
Pukkenholt

Pukkenholt, pokkenholt eller lignum vitæ er namn for ein særs hardt og tungt tresort frå tropiske Guaiac-tre, særleg Guaiacum officinale og Guaiacum sanctum. Han blei historisk mykje brukt til taljer, foringar og reiskapar som trengde særskild slitestyrke.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pukkenholt» frå ,  den 15. mai 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Pokkenholt i Store Danske Leksikon
 Pokkenholt i Store Norske Leksikon

Trevirke
Waka-poesi

Waka er ein japansk poesi-form som vart nytta ved keisarhoffet i tida frå det 6. til det 14. hundreåret e.Kr. Saman med chōka og sedōka er waka den eldste forma for poesi i den japanske bokheimen. Waka blir òg nytta som eit synonym for diktsjangeren tanka, som er den grunnleggjande komponenten i japansk poesi. 

Waka har fem linjer med i alt 31 rytmiske einingar (5-7-5-7-7). I den eldste diktsamlinga med japansk poesi, Man'yōshū (norsk Samling av ti tusen blad), skrive i 750-åra, er dei fleste dikta skrivne i den femlinja waka-forma. Denne forma kom dessutan til å dominere dei seinare antologiane som vart redigerte ved keisarhoffet.

Døme 
Eit japansk waka-dikt i norsk attdikting (or Blad frå ein austleg hage):

Kjelder 
Inadomi, M. (1963). Innføring. I Blad frå ein austleg hage. Hundre haiku-dikt (s. 9-10). Oslo: Det Norske Samlaget.
. Henta 15. mai 2019.

Japansk litteratur
Lyrikk
Lyftereiskap

Lyftereiskap eller løftereiskap er ei innretning brukt til å lyfta opp bører for flytting, transport eller anna handsaming. Dette kan vera enkle maskinar eller maskinar som nytter motorar eller hydraulikk. Lyftereiskapar kan vera farlege å bruka, og det finst ofte reglar knytt til bruk og konstruksjon.

Vanlege typar lyftereiskapar er:
 Heis
 Heisekran
 Jekketralle
 Kran
 Stubbrytar
 Talje
 Tau
 Truck

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lyftereiskap» frå , og «Lifting equipment» frå  den 15. mai 2019.
Villa d'Este

Villa d'Este er ein villa i Tivoli i nærleiken av Roma. Villaen og hagen er på UNESCO si liste over verdsarv.

Kardinalen Ippolito II d'Este, sonen til Lucrezia Borgia og Alfonso I av Ferrara, kom til Tivoli den 9. september 1550 til Tivoli som guvernør for byen. Han var ikkje nøgd med den offisielle bustaden han blei tiboden i samband med stillinga, og valde difor for å byggja ein ny villa. Over dei neste 10 åra skaffa han arealet han trengde, og fekk bygd villaen med ein hage i skråninga nedanfor villaen. Utforminga er tradisjonelt tilskriven Pirro Ligorio, som dreiv arkeologiske utgravingar av den romerske Villa Adriana like i nærleiken.

Hagen 
Hagen er laga med terrassar i skråningen nedanfor villaen, og nyttar fallet til fontener. For å skaffa vatn blei det laga ein viadukt frå Monte Sant'Angelo, og dessutan ein tunnel frå elva Anio. Vatnet blir brukt i ei stort tal fontener, som har gjeve hagen særpreget sitt og gjort han kjend over heile verda. 

Midt i hagen er det ein statue av Herkules. Herkules var ein av gudane som hadde verna Tivoli, og var ifølgje historikarar frå 1500-talet ein av forfedrane til familien Este.

Villaen 
Romma er rikt dekorerte. Viktige kunstnarar i sein romersk manierisme deltok. Det gjeld Livio Agresti, Federico Zuccari, Durante Alberti, Girolamo Muziano, Cesare Nebbia og Antonio Tempesta. Dette arbeidet var nesten ferdig då kardinalen døydde i 1572. Seinare bidrog òg Giovanni Lorenzo Bernini til utsmykkinga av hagen.

Villaen i kulturen
Franz Liszt skreiv pianostykket Les Jeux d'Eaux à la Villa d'Este, som viser til den vakre hagen og fontenene til Villa d'Este.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Villa d'Este» frå , og «Villa d'Este» frå  den 15. mai 2019.

Bakgrunnsstoff

 

Verdsarv i Italia
Lazio
Sider utan gjennomgåtte omsetjingar
Š

Š er også kortnamn for det samiske tidsskriftet Š nuoraid magasiidna.

Š og š (S med hake) er den 29. bokstaven i det skoltesamiske alfabetet, og den 23. bokstaven i det nordsamiske alfabetet. Den vert òg brukt på tsjekkisk, kroatisk, bosnisk, slovensk, latvisk og litauisk. I alle desse språka representerer han lyden /ʃ/. På slovakisk representerer han lyden /ʂ/. 

Bokstaven vert nokre gongar brukt for for bokstaven ш når ein romaniserer språk skrivne med kyrillisk skrift. På norsk, transkriberer ein vanlegvis ш som sj. Bokstaven š bruker ein òg for å transkribere nokre forhistoriske skriftformer som kileskrift.

Kjelder

Denne artikkelen byggjer på «Š» frå ,  den 15. mai 2019.  
 

S 04.5
Ŋ

Ŋ eller ŋ (uttala «eng») er ein bokstav som vert brukt for å skrive nordsamisk, lulesamisk, pitesamisk, umesamisk og skoltesamisk. I det nordsamiske alfabetet er han nummer 18 i rekkja, og i det skoltesamiske alfabetet er han nummer 23. Bokstaven har lydverdien /ŋ/ (som ng i til dømes «ring»). I det internasjonale fonetiske alfabetet representerar han den same lyden, kalla velar nasal.

Kjelder

N 01.11
Ž

Ž og ž (Z med hake) er ein bokstav brukt i fleire språk, ofte for å representere stemt postalveolar frikativ ([ʒ]), det stemte tilsvaret til sj-lyden.

I datasystemar er teikna, Ž and ž på Unicode-kodepunkt U+017D og U+017E, høvesvis. På Windows-datamaskinar kan ein skrive Alt+0142 (Ž) eller Alt+0158 (ž) for å få fram teikna.

Ž er den siste bokstaven i dei fleste alfabeta som inneheld han, unnateke mellom anna estisk og turkmensk.

Opphav
Symbolet vart opphavleg nytta i 1600-talets tsjekkiske alfabet etter reformane hans Jan Hus. Det vart òg brukt i det nærskylde slovakiske språket. Ljudevit Gaj tok bokstaven inn i det kroatiske alfabetet frå tsjekkisk i 1830. Deretter vart han innført i dei slovakiske, slovenske, serbiske og bosniske alfabeta. Seinare vart bokstaven òg brukt i alfabeta til dei baltiske, nokre uralske og andre språk.

Bruken

Uralske språk
Ž er den 19. bokstaven i det nordsamiske alfabetet og står for lyden . Han er den 20. bokstaven i det estiske alfabetet, der han er brukt i lånord. Bokstaven er òg brukt sporadisk i finsk, men er berre rekna som ein variant av z, ikkje ein eigen bokstav. Bruken er avgrensa til lånord og romanisering av mellom anna russisk og andre ikkje-latinske alfabet. Det er mogleg å erstatte ž med zh i estisk og finsk viss det er teknisk umogleg å bruke ž.

Slaviske språk
Ž er den 42. bokstaven i det tsjekkiske alfabetet, den 46. i det slovakiske, den 25. i den slovenske, det 27. i det sorbiske og den 30. i dei kroatiske og bosniske alfabeta. I dei latinske versjonane av serbisk, montenegrinsk og makedonsk er han òg den 30. bokstaven, og han vert brukt i det kviterussiske latinske alfabetet.

Berre sjeldan vert han brukt i latinske versjonar av russisk, ukrainsk, kviterussisk og bulgarsk.

I dei fleste av desse språka representerer ž ein stemt postalveolar frikativ  utanom i transliterasjon av kyrillisk Ж i russisk. Der representerer han ein stemt retrofleks frikativ .

Baltiske språk
Ž er den 32. bokstaven i det litauiske alfabetet og den 33. i det latviske.

Andre språk
Ž er:
 Den 13. bokstaven i det turkmenske alfabetet, uttala .
 Den 33. bokstavet i det laziske alfabetet, uttala .
 Den 27. og siste bokstaven i det songhaiske alfabetet.
 Brukt i romanisering av persisk, for ژ.
 Brukt i standardortografien for lakota.
 Uoffisielt brukt i kyprosgresk, for lyden  som ikkje er ein lyd i standard moderne gresk.
 Nokre gongar brukt i det gammalsyriske alfabetet, for å representere lyden  i iranske lånord. Dog er digrafen «zh» vanlegare.

Kjelder

Denne artikkelen byggjer på «Ž» frå ,  den 15. mai 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Z 04.5
Arne Dørumsgaard

Arne Dørumsgaard () var ein norsk komponist som òg er kjend som attdiktar av austerlandsk poesi. Som ung var han elev av musikarar som Ivar Johnsen og Karl Andersen. Frå 1949 var han busett i utlandet, fyrst i Frankrike, seinare i Italia. Han var statsstipendiat frå 1975 og kulturrådgjevar for regjeringa frå 1976. Dørumsgaard komponerte om lag 100 songar og nokre klaverstykke i moderat moderne stil. Attåt dette gjorde han ei heil rad med omarbeidingar av vokalmusikk frå renessanse- og barokktida og opp til 1800-talet, Canzone Scordate, som vart spela inn på plate. 

Frå 1949 og utetter utførte han eit omfattande arbeid med attdiktingar frå japansk, kinesisk og koreansk poesi. Den fyrste samlinga med klassisk kinesisk poesi, Blomster fra de keiserlige haver, kom i 1951. Fram til 1993 rakk han å gje ut 25 bind med attdiktingar av den gamle, austerlandske poesien. På bakgrunn av denne innsatsen vart han i 1979 løna med Bastianprisen. Attåt desse attdiktingane skreiv han òg boka Om å gjendikte kinesisk poesi (1972). Ifølgje Store Norske Leksikon er dei musikalske og poetiske attdiktingane «...gjort med fin kunstnerisk sans og forståelse, og blir høyt verdsatt».

Dørumsgaard sette òg spor etter seg som musikksamlar. Gjennom mange år skapte han seg ei stor samling grammofonplater og opptak frå musikalske storhendingar på 1900-talet. I samarbeid med Stavanger kommune skipa han i 1984 stiftinga Norsk Lydinstitutt Stavanger, og i 2003 fekk samlinga eigne lokalar.

Kjelder 
 Henta 16. mai 2019

Norske omsetjarar
Norske forfattarar
Norske komponistar
Norske songarar
Statsstipendiatar
Vinnarar av Bastianprisen
Roger Byrne

Roger William Byrne () var ein britisk-engelsk fotballspelar frå Manchester, ligameister med Manchester United i 1956 og 1957. Han var ein av dei åtte Manchester United-spelarane som omkom i ei flyulukke ved München.

Klubbspel
Byrne var proffspelar i Manchester United frå hausten 1951. Han spelte seg snøgt til fast plass i forsvarsrekka til laget og var kaptein i United frå 1955. Både våren 1956 og våren etter førte han klubben til ligapokal i England. Den 4. mai 1957 gjekk han derimot på tap i FA-cupfinalen mot Aston Villa med 1-2, ein kamp der han og lagkameratane hans måtte spele så å seie heile kampen med 10 mot 11, etter at United-målvakta vart skadd tidleg i oppgjeret.

Landslagsspel
Byrne spelte 33 landskampar for England, skåra ingen mål. Frå debuten i Glasgow mot Skottland, 3. april 1954, til sin siste landskamp 27. november 1957, eit heimemøte mot Frankrike, deltok han i samtlege av Englands landskampar. Denne lange uavbrotne landslagsrekka har ingen andre England-spelarar gjort han etter. Byrne var såleis med i alle Englands VM-kampar i 1954, ei turnering der laget rauk ut i kvartfinalane.

Byrne og sju andre Manchester United-spelarar omkom då eit rutefly styrta ved ein flyplass i München. Spelarane var på veg heim frå ein europacupkamp i Beograd.

Merittar
Engelsk ligameister: 1956 og 1957 med Manchester United
Finaletap i FA-cupen: 1957 med Manchester United

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Roger Byrne» frå ,  den 16. mai 2019.  
 
 
Engelske fotballspelarar
Manchester United-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1954
FA-cupfinalen i fotball 1957

FA-cupturneringa i fotball 1957 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 4. mai 1957. Framfor 99 225 tilskodarar tok Aston Villa sin sjuande og siste FA-pokal etter siger 2-1 over Manchester United. Det var 37 år sidan den førre Villa-triumfen i FA-cupen.

Kampen
Sju minuttar ut i kampen vart målvakta til Manchester United, Ray Wood, skadd etter eit angrep frå Peter McParland, venstrevengen til Aston Villa. Wood vart frakta av bana og Manchester United måtte halde fram med 10 mann, senterhalfen Jackie Blanchflower tok over mellom målstengene. Midtvegs i den andre omgangen nikka McParland inn det fyrste målet frå kring straffemerket. Fem minuttar etter la same mann på til 2-0 frå 6-meters hald, på ein retur etter eit skot i tverrliggaren. Manchester United reduserte til 1–2 i det 83. minutt ved senterløparen Tommy Taylor, noko som vart sluttsiffera.

Aston Villa sitt vinnarlag: Nigel Sims, Stan Lynn, Jimmy Dugdale, Pat Saward, Peter Aldis, Stan Crowther, Les Smith, Jackie Sewell, Bill Myerscough, Johnny Dixon (kaptein) og Peter McParland.

Manchester United stilte med: Ray Wood, Bill Foulkes, Eddie Colman, Jackie Blanchflower, Roger Byrne (kaptein), Duncan Edwards, Johnny Berry, Billy Whelan, Tommy Taylor, Bobby Charlton og David Pegg.

F. Coultas var dommar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «1957 FA Cup Final» frå ,  den 16. mai 2019.  

Fotball i 1957
Manchester United
FA-cupfinalar
Talysjfjella

Talysjfjella (aserbajdsjansk Talış dağları, Талыш дағлары, تالش داغلارى; , Kuhhâye Tâleš) er ei fjellkjede som ligg søraust i Aserbajdsjan og nordvest i Iran. Ho utgjer den nordvestlegaste delen av Elburzfjella, og strekkjer seg frå slettelandet ved Lənkəran til det nedre løpet av Sefid Rud. Talysjfjella får mykje nedbør og er dekka av frodige, artsrike lauvskogar. Dei er del av økoregeionen hyrkansk skog.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Talysjfjellene» frå ,  den 16. mai 2019.  
 

Fjellkjeder i Aserbajdsjan
Fjellkjeder i Iran
Kolkhida

Kolkhida er ei lågtliggande kystslette i Georgia som ligg aust for Svartehavet. in Georgia. Ho har namn etter Kolchis, eit gammalt kongerike og ein region. Fjellkjeda Store Kaukasus ligg nord for sletta medan Litle Kaukasus ligg i sør.

Sletta strekkjer seg frå Sukhumi i nord til Kobuleti i sør. I vest er sletta litt høgrare enn havoverflata, medan i nord har ho ei høgd på 100-150 moh.

Ho har ei årleg nedbørsmengd på rundt 1500 mm). Elvene Rioni, Inguri og andre elver frå Store og Litle Kaukasus har elveslettene sine her.
Kolkhida har eit subtropisk klima, og det har vore dyrka plantar som sitrusfrukt, te og tungtre.

Kjelder 

Georgisk geografi
Kaukasus