alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Porsgrunnssangen

«Porsgrunnssangen» er ein lokalpatriotisk song om Porsgrunn som vart skriven av Hans Reynolds (d. 1933) og tonesett av H. Christiansen.

Songteksten 

Spredt og i klynger der elven seg slynger
ligger du Porsblomstens by.
Dampfløyter hviner og sagblader synger
muntert ved kveld og ved gry. 

– Omkved:
For ditt vell vårt hjerte banker,
og fra fremmed havn
hjem til deg går våre tanker,
kjært er Porsgrunns navn.

Klang ifra ambolt og svingende hammer,
kullrøyk fra piper mot sky,
elven med tauing av flåter og prammer, -
- baugen er vendt mot det ny. 

– Omkved:...

Vendte vi hjemad der ute fra verden,
Telemarks fjelde de blå
vinket imot oss: velkommen fra ferden,
- byen ved elven vi så. 

– Omkved:...

Skuter på havnen - ved verft og ved brygge,
heising og hiving og hal ...
Skip're i gatene, værbitte, trygge,
oppsielt en slump kapital. 

– Omkved:...

Stille i troskap har slektledd deg bygget,
fremmet ditt tarv og ditt krav,
blåkledde sønner din velstand har trygget,
- båret den hjem over hav. 

– Omkved:...

Fremtid du har, hvis deg skjebnen forunner
sønner som vil og som kan
øke din arv, og som ei ligger under,
verne sin by og sitt land. 

– Omkved:...

Kultur i Porsgrunn
Lokalpatriotiske songar
Sherpaer

Sherpaer er ei etnisk gruppe frå fjellområda i Nepal og India høgt oppe i Himalaya. Dei snakkar sitt eige sherpaspråk som er i slekt med tibetansk. Sherpaene er kjende for å ofte vere fjellførarar, berarar og medhjelparar på klatreekspedisjonar på veg til dømes til Mount Everest.

Område 
Dei fleste sherpaer held til i dei austre områda av Nepal, som i regionane
Solu, Khumbu og Pharak. I India finst det mange sherpaer i byane Darjeeling og Kalimpong i delstaten Sikkim.

Kultur 
Tradisjonelt har sherpaene levd som handelsfolk og fjellbønder, som særleg har dyrka bygg, kveite, bokkveite og poteter.

Dei følgjer som regel tibetansk buddhisme.

Det er vanleg blant sherpaer å gje ungar namn etter dagen dei blei fødd, i tillegg til eit religiøst namn, til dømes frå ein gud eller helgen.

Fjellklatring 

Mange sherpaer er erfarne og hardføre fjellfolk som kan bera tunge bører, også i høge luftlag. Det er gjort framlegg om at dei har ein medfødd særskild god lungekapasitet som gjer at dei fungerer betre høgt oppe.

Den best kjende sherpaen er Tenzing Norgay, som saman med Edmund Hillary var den første til å nå toppen av Mount Everest i 1953.

I nyare tid har to sherpaer merka seg ut med ein imponerande konkurranse om kven som klarte koma seg opp på Everest raskast. Pemba Dorjie brukte berre 12 timar og 46 minutt den 23. mai 2003. Tre dagar seinare slo Lhakpa Gelu rekorden hans med to timar, med ei oppstiging på 10 timar og 46 minutt. Den 21. mai 2004 sette Pemba Dorjie den noverande rekorden med å klatra opp på fjellet på berre 8 timar og 10 minutt. Dorjie blei seinare den første til å gifta seg på fjelltoppen, med Moni Mulepati.

Meir stoff 
 Meir om namngjeving blant sherpaer 

Asiatiske folkegrupper
Nepalarar
Nepalsk samfunn
Himalaya

Himalaya er ei fjellkjede i Asia som omfattar fleire av verdas høgaste fjelltoppar. Fjellkjeda deler Sør-Asia (India og det nordlege Pakistan) i sør frå det store tibetanske platået (no ein del av Kina) i nord. To sjølvstendige land, Nepal og Bhutan, ligg i den sørlege delen av fjella.

Geografi 

I Himalaya ligg verdas høgaste fjell Mount Everest (8850 moh.), K2 (8611 moh.) og Kantsjendjunga (8598 moh.). 

Større elvar som Brahmaputra, Ganga, Indus, Jamuna og Yangtze har utspring i Himalaya.

Himalaya heng saman med fjellkjedene Hindu Kush i Afghanistan og Karakoram i Pakistan, som også kan reknast som delar av Himalaya.

Ordsoge og mytologi 

Ordet Himalaya er av sanskrit-opphav og tyder «snøheimen» (sanskrit him, «snø», og aalaya, «heim»). I sanskrit og hindi vert Himalaya uttala med den første a-en lang og den siste kort, altså /himaal-ya/.

Fjellkjeda er viktig i hinduismen, som omtalar han i fleire hymne og held personleggjeringa av fjella, Himavat, som gud og far til gudinna Parvati. I tillegg er fleire enkeltfjell og stader heilage for hinduar, buddhistar og sikhar, mellom anna Kailasa, eit fjell som er heilag for buddhistar og hinduar, rekna som heimen til Sjiva og Parvati, Badrinath, eit hindutempel tileigna Visjnu, Vaishno Devi, eit tempel tileigna morgudinna Durga, og Sri Hemkund Sahib, der sikh-guruen Gobind Singh skal ha meditert i eit tidlegare liv.

Bakgrunnsstoff 
 EverestNews.com Komplett liste over alle toppane over 8000 meter som alle ligg i Himalaya eller i nære fjellkjeder

Fjellkjeder
Fjell i Bhutan
Fjell i India
Fjell i Nepal
Fjell i Pakistan
Commodore CBM-II

Commodore CBM-II serien var meint som ein oppfylgjar til Commodore pet/CBM-maskinane. Dei første utgåvene kom ut i 1982. CBM-II kom i to utgåver. P-serien var meint for bruk i heimen, medan B-serien var til kontorbruk. 

P-serien nytta VIC-II, den same grafikkbrikka som var i Commodore 64. B-serien hadde ein monokrom skjerm, sidan ein ikkje trong kraftig grafikk til kontorbruk.

Ettersom Commodore 64 vart så populær som den var, vart aldri P-serien lansert i Amerika. P 500 vart gjeven ut i Europa, men selde berre i små antal. Den mest vanlege modellen var B128, men heller ikkje den vart nokon stor suksess.

Commodore Business Machines
Personlege datamaskinar
Mississippi

Mississippi er ein delstat i Sambandsstatane. Hovudstaden er Jackson.

 
Delstatar i USA
New Jersey

New Jersey er ein delstat i Sambandsstatane.  Hovudstaden er Trenton.

Kjende personar frå New Jersey 
 Grover Cleveland, USAs 22. og 24. president

 
Delstatar i USA
New Mexico

New Mexico er ein delstat i Sambandsstatane. Hovudstaden er Santa Fe. Delstaten grensar til Mexico, og har nesten same våpenskjold som landet.

 
Delstatar i USA
Tidlegare spanske koloniar
Nord-Carolina

Nord-Carolina er ein av Sambandsstatane. Hovudstaden er Raleigh.

Kjende personar frå Nord-Carolina 
 Andrew Jackson, USAs 7. president
 James Knox Polk, USAs 11. president
 Andrew Johnson, USAs 17. president

 
Delstatar i USA
Sør-Carolina

Sør-Carolina (engelsk South Carolina) er ein delstat i USA. Han ligg søraust i landet og er ein av sørstatane. Sør-Carolina grenser mot Nord-Carolina i nord og Georgia i vest og sørvest. I aust og søraust ligg Atlanterhavet. Delstatshovudstaden i Sør-Carolina er Columbia.

Sør-Carolina har namn etter kong Karl I av England (Carolus på latin), som gav løyve til den engelske koloniseringa av området.

I 2003 hadde staten   innbyggjarar.

Historie 

Ein reknar med at dei første menneska busette seg i området som no er Sør-Carolina for rundt 15 000 år sidan. Det er også mogleg at det var folk her tidlegare - Topper-funnstaden i Allendale County er blitt gjeven ein mogleg alder på 30 000 år.

Det var rundt 30 urfolkstammar i området då dei første europearane kom dit. Stammane hadde ulike språk og leveområde; dei viktigaste var catawbafolk (som snakka sioux-catawbanske språk), cherokeefolk (irokesarspråk) og yamaseefolk (muskogeanske språk). 

Den første europearen som kom til området var den spanske Francisco Gordillo i 1521. Fem år seinare, i 1526, skipa Lucas Vázquez de Ayllón den første europeiske busetnaden i området, San Miguel de Gualdape, men dette blei gjeve opp etter tre månader. Seinare gjorde både Spania og Franrike krav på området, men også franske forsøk på kolonisering slo feil.
England gjorde krav på Sør-Carolina tidleg på 1600-talet. I 1629 gav kong Karl I av England eit patent for dei sørlege koloniane (dagens Nord- og Sør-Carolina, Georgia og Tennessee) til Robert Heath. Den europeiske koloniseringa av området byrja i 1670 då kaptein Joseph West grunnla byen Charles Town. I 1729 blei 
provinsen Carolina delt inn i Nord- og Sør-Carolina.

Sør-Carolina blei den åttande staten til å ratifisera den amerikanske grunnlova, den 23.  mai 1788. Delstaten blei den første av sørstatane til å stemma for å gå ut av unionen den 20. desember 1860. Etter den amerikanske borgarkrigen blei han teken inn att i USA den 25. juni 1868.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sør-Carolina» frå , og «South Carolina» frå  den 31. januar 2017.  
 

 
Delstatar i USA
Ohio

Ohio er ein av Sambandsstatane (USA). Hovudstaden er Columbus.

Kjende personar frå Ohio
 Ulysses S. Grant, USAs 18. president
 Rutherford B. Hayes, USAs 19. president
 James A. Garfield, USAs 20. president
 Benjamin Harrison, USAs 23. president
 William McKinley, USAs 25. president
 William Howard Taft, USAs 27. president
 Warren G. Harding, USAs 29. president

 
Delstatar i USA
Tennessee

Tennessee er ein delstat i søraustlege USA. Hovudstaden er Nashville medan Memphis er den største byen. Namnet «Tennessee», som delstaten deler med Tenessee-elva, kjem frå cherokeenamnet på landsbyen Tanasi.

Tennessee strekker seg frå Appalachane i aust, der delstaten grensar til Nord-Carolina, til Mississippi-elva i vest, der han grensar til Arkansas og Missouri. I nord grensar Tennessee til Kentucky og Virginia og i sør til Alabama,  Georgia og Mississippi

Delstaten har vore viktig i utviklinga av amerikansk musikk. Særleg i Appalachane har folkemusikk av skotsk og irsk opphav blomstra. Seinare utvikla country og bluegrass seg frå denne folkemusikken, med Nashville som eit viktig sentrum. Tidleg på 1900-talet var Memphis ein viktig by i utviklinga av blues, og i 1950-åra var det her Elvis Presley bidrog til å blanda blues og country til rock'n'roll.

Kjende personar frå Tennessee 
 W.C. Handy (1873-1958), musikar og komponist
 Carl Perkins (1932-1998), songar, låtskrivar og musikar
 Tina Turner (f. 1939), songar, låtskrivar, dansar og skodespelar
 Dolly Parton (f. 1946), songar og låtskrivar 
 Taylor Swift (f. 1989), songar og låtskrivar
 Miley Cyrus (f. 1992), songar og skodespelar

Kjelder

«Tennessee»  (2011), Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica

 
Delstatar i USA
Vermont

Vermont er ein delstat nordaust i USA. Hovudstaden er Montpelier.
Målt i areal er Vermont ein av dei minste delstatane i USA. Han grenser til delstatane New York, New Hampshire og Massachusetts og har riksgrense mot Canada i nord.

Vermont er del av New England. Namnet «Vermont» kjem frå det franske «Verts monts» ('Grøne fjell'), og delstaten har kallenamnet «The Green Mountain State».

Kjende personar frå Vermont 
 Chester A. Arthur, den 21. presidenten av USA
 Calvin Coolidge, den 30. presidenten av USA
 Billy Kidd, skirennar
 Bill Koch, langrennsløpar
 Andrea Mead Lawrence, skirennar

Galleri

Bakgrunnsstoff

Delstatar i USA
Vermont
Moberg i Os

Garden Moberg er avgrensa i aust av garden Os, i sør av Bjørnefjorden og i vest av Liafjell. Garden ligg på haugane sør for Ulvenvatnet, og det kan henda at namnet Moberg er avleidd av eit eldre, no gløymt, namn på dette vatnet.

På sørsida strekkjer Moberg seg ned til sjøen, og Mobergsvikjo (av osingar ofte berre kalla Vikjo) er ein ynda badeplass på varme sumardagar.

Gardar i Bjørnafjorden
Askvik i Os

Askvik er ein gard som ligg rett sør for Drange og rett aust for Nordstrøno. Namnet er samansett av ask og vik, og vert gjerne uttalt Asskvikjo.

Gardar i Bjørnafjorden
Lekven i Os

Lekven er ein gard som ligg sør for Liafjell i Vestland fylke, mellom Tuen, Lunde og Ferstad i Bjørnafjorden kommune. Namnet vert uttala Lekkvenn og kjem av det gamle Leikvin, vollen eller bøen der bygdefolket samlast til leik og idrettstevlingar. Garden er eldgamal, som ogso namnet syner.

Gardar i Bjørnafjorden
Lunde i Os

Lunde er ein gard som ligg på Søre Neset i Bjørnafjorden kommune, aust for Hauglandsgardane. Namnet kjem av ordet lundr, ein liten skog eller heilag lund, som ein gong i tida truleg har høyrt til eit gudehov på Søre Neset.

Gardar i Bjørnafjorden
Haugland i Os

Haugland er eit område på Søre Neset i Bjørnafjorden kommune. Namnet tyder landet med haugane eller garden på haugane og vert uttala Haulann.

Gardar i Bjørnafjorden
Ferstad i Os

Ferstad er ein gard som ligg aust for Lunde og Hauglandsgardane på Søre Neset i Bjørnafjorden og grensar mot Bjørnefjorden. Namnet kjem truleg av mannsnamnet Færek.

Gardar i Bjørnafjorden
Lepsøy i Os

Lepsøy er ein gard som ligg ytst på neset med same namn, ut frå osen aust for Strøno i Bjørnafjorden kommune. Opphavet til namnet er uvisst, men det heng kanskje saman med det gamaltyske lefs, som tyder ei leppe som stikk fram, for dét høver særs godt på Lepsøy. Kongshaug Musikkgymnas ligg på lepsøy.

Gardar i Bjørnafjorden
Særvoll i Os

Særvoll er ein gard som ligg i bakkane nedover mot vika sørom Tuen og Grindavoll i Bjørnafjorden kommune. Namnet kjem av sævarvollr og tyder vollen ved sjøen.

Gardar i Bjørnafjorden
Tuen i Os

Tuen er ein gard som dekkjer sørsida av Liafjell i Bjørnafjorden kommune. Han er truleg ein av dei aller eldste gardane i bygda. Namnet kjem av det gamalnorske þufa (liten haug), samansett med -vin (eng).

Gardar i Bjørnafjorden
Kuven

Kuven er ein gard som ligg rett overfor Moberg ved sørenden av Ulvenvatnet i Bjørnafjorden kommune.  Namnet er samansett av orda korn og -vin (eng), og tyder kornmark.  Av osingar vert det gjerne uttala Kuenn.

Gardar i Bjørnafjorden
Lepsøy

Lepsøy er eit norsk stadnamn og etternamn. Det er 74 som har dette som etternamn i Noreg (2006).

Bruk 
 Lepsøya i Haram kommune i Møre og Romsdal
 Lepsøy i Os i Hordaland

Bakgrunnsstoff 

Norske slektsnamn
Lunde

Lunde kan visa til:

 Lunde Forlag
 Lundefugl

Stadnamn 
 Lunde i Telemark
 Lunde i Os
 Lunde på Stord
 Lunde i Ångermanland i Sverige

Personar med Lunde som etternamn 
 Gulbrand Lunde, norsk politikar i Nasjonal Samling
 Kjellbjørg Lunde, norsk politikar i Sosialistisk Venstreparti
 Sigurd Lunde, norsk biskop
Kolmule

Kolmule (Micromesistius poutassou) er ein fisk i torskefamilien. Han lever på 200-500 m djupne, og kan bli opptil 50 cm lang. Utbreiingsområdet dekkjer Nord-Atlanteren frå Marokko i sør til Svalbard og Island i nord. Det viktigaste gyteområdet er eggakanten vest for Dei britiske øyane. Ein finn òg ein liten kolmulebestand mellom Canada og Grønland, og i Middelhavet. Levande kolmule er eit sjeldan syn i Noreg, men ein kan fanga han med line.

Kolmulen er ein viktig industrifisk som blir brukt til fiskemjøl og olje. I 2003-2004 var han Noregs største fiskeri. Fisket pågår hovudsakleg om våren vest for Dei britiske øyane der kolmulen gyt, og gjennom året i Norskerenna.

Bakgrunnsstoff 
 Havforskingsinstituttet: Havets ressurser og miljø 2009
 Havforskingsinstituttet si infoside om kolmulen 
 Norges fiskerier
 Kolmule på fiskeri.no
 Kolmule på FishBase (på engelsk)
 The Marine Fauna Gallery of Norway: bilete av levande kolmule 

Torskefamilien
Utah

Utah er ein delstat i Sambandsstatane som har Salt Lake City som hovudstad. Delstaten ligg vest i landet og grensar mot Idaho i nord, Wyoming i nordaust, Colorado i aust, New Mexico i søraust, Arizona i sør og mot Nevada i vest. Landskapet er steinete og sett saman av tre ulike geologiske område: Rocky Mountains, Great Basin og Colorado-platået. Namnet «Utah» er eit ute-indiansk ord som betyr 'folket frå fjella'. 

Utah er kjend for å ha mange mormonarar som innbyggjarar, og mykje av den moderne delstatshistorien er knytt til det religiøse samfunnet Siste dagars heilage. 

 
Delstatar i USA
Mississippielva

Sjå òg delstaten Mississippi

Mississippi er namnet på ei elv i USA, og har gjeve namn til delstaten Mississippi. Elva er den andre største i landet, etter Missourielva. Dei to elvane utgjer saman det største elvesystemet i Nord-Amerika. Namnet Mississippi kjem frå det gamle ojibweordet misi-ziibi, som tyder 'stor elv'.

Geografi 
Mississippi har utspring i Itascasjøen i Minnesota, 450 m.o.h., og renn ut i Mexicobukta rundt 16 mil nedanfor New Orleans. Lengda er blitt målt med ulike resultat, men det amerikanske miljøverndepartementet oppgjev 2 320 miles (om lag 3 730 km).

Elva renn gjennom, eller grensar til, ti amerikanske delstatar: Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Arkansas, Tennessee, Mississippi og Louisiana.

Nær Saint Louis i Illinois møter ho Illinois- og Missourielvane. Ohioelva kjem til ved Cairo i Illinois og Arkansaselva i Arkansas. Atchafalayaelva i Louisiana skil seg derimot ut frå Mississippi.

Økologi 
Elva og omlandet er heim til mange ulike dyreartar. 260 fiskeartar, 25 % av alle som finst i Nord-Amerika, høyrer heime her, det same gjer nesten 100 ulike muslingtypar. 326 trekkfuglar, 60 % av alle fugleartane, bruker elva som stasjon under trekket sitt.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 :en:Mississippi River
 http://www.nps.gov/miss/features/factoids/

Elvar i USA
Tropisk regnskog

Tropisk regnskog er eitt ev dei store terrestriske økosystema (bioma) på landjorda. Han er det eldste og mest artsrike biomet på jorda. Artane i regnskogen er dårleg utforska, men overslag seier at regnskogen huser over halvparten av jordas arter.

Utbreiing 

Den tropiske regnskogen finst mellom ekvator og vendekrinsane, og er særleg utbreidd i Sør-Amerika; noko mindre i Afrika, Søraust-Asia og Australia. Dei landa som har mest tropisk regnskog er Brasil, Kongo, Indonesia, Malaysia og Peru.

Kjenneteikn 
Regnskogen ligg i område med mykje nedbør heile året, vanlegvis mellom 2,5 og 4 m i året. Temperaturen varierer heller ikkje mykje, og ligg vanlegvis på 20-30 gradar uavhengig av årstid.

Vegetasjonen i regnskogen er frodig og kan delast inn i mange sjikt. Øvst finn me toppsjiktet, som består av nokre få ekstra høge tre som veks opp frå kronesjiktet. Dette er eit tett lag lauv som veks i ei høgd på 20-30 meter. Lenger ned dannar mindre tre og buskar underskogsjiktet ("underetasjen"), før me finn den etter måten skrinne skogbotnen, som på grunn av det tette lauvtaket er mørk med lite vegetasjon. I område med lys veks det fort til eit ugjennomtrengeleg og tett villniss, før trea tek over og forvandlar det attende til skogbotn att.

Plantelivet i den tropiske regnskogen 

Ein reknar med at om lag 40 % av alle planteartar på jorda veks i dei tropiske regnskogane. 

Trea her er kjernen i plantelivet, og har vanlegvis tynn bork og fargerike blomar som veks rett frå stomnen. Bladstorleiken varierer med høgda på treet, dei største blada finn me lengst nede.

På bakken er vegetasjonen heller sparsam. Klatreplantar som lianar er mellom dei vanlegaste; desse klatrar på trestomnar for å koma seg opp til lyset. Her finn ein òg saprofyttar, plantar som veks i rotnande lauv og tek næringa si frå dei.

Mange av regnskogsplantane veks i sjølve trea. Ein skil mellom epifyttar og snyltevekstar, dei førstnemnde får all næringa si frå nedbør og luft og stel ikkje frå vertstreet.

I pelsen på nokre dyr veks det òg epizooiske plantar, spesielt algar.

Trugsmål 

Regnskogane dekte opphavleg eit areal på 16 mill. km2, men har i dei siste tiåra vore i rask tilbakegang grunna hogst og oppdyrking, og er i dag redusert til under det halve av det opphavlege arealet.

Det er brei semje om at hogsten for det meste er uforsvarleg og, i tilfella der det vert hogd eller svidd av for å skaffa jordbruksland, ineffektiv. Jordsmonnet i regnskogsområde egnar seg nemleg ikkje for stort anna enn regnskog. Ved snauhogst og omdanning til jordbruksland blir området utsett for utvasking av næringsstoff, og kan på kort tid gå frå eit høgproduktivt, grøderikt område til skrinn steppe.

Bakgrunnsstoff 

Skog
Økosystem
Tropane
Temperert regnskog

Temperert regnskog er eit terrestrisk økosystem (biom) med skog i nedbørsrike område i geografiske soner avgrensa av tropane og polarsirklane. Karakteristisk for økosystemet er ein årleg middeltemperatur mellom 5 og 20 grader Celsius og årleg nedbør på minst 2000 mm og minst 20 % av dette om sommaren. Mykje av floraen i temperert regnskog er bregnar og andre vekstar som veks som epifyttar, mosar og andre bryofyttar. 

Temperert regnskog finn ein mest av på vestkysten av Nord-Amerika, frå Alaska sør til nordlege California. I Noreg finst spreidde førekomstar av temperert regnskog i frå Sør-Trøndelag nordover til Rana i Nordland fylke. Biomet her kallast boreal regnskog eller kystregnskog og er ein undertype av temperert regnskog.

Kjelder 
 Rapport frå Norsk institutt for jord- og skogkartlegging (pdf) 
 Presentasjon om kystregnskog hos WWF-Norge (pdf) 

Skog
Økosystem
Commodore 16

Commodore 16 var ein heimedatamaskin som var laga av dataføretaket Commodore i 1984. Den skulle vera ein lågkostnadsmaskin som skulle erstatte datamaskina VIC-20. Texas Instruments, Mattel, og Timex Corporation hadde fått modellar som var billigare enn VIC-20 i pris, så sjølv om Vic-20 tilbaud meir minne og betre utbyggingsmoglegheiter, var det meininga at Commodore 16 skulle bygge vidare på desse fordelane.

Dessutan frykta Commodore at ein eller fleire japanske føretak skulle kunne underby heile marknaden. VIC-20 hadde vore det første forsvarstrekket. C16 skulle vera det andre. Sjølv om japanske føretak dominerte konsollmarknaden, vart det aldri noko konkurranse om heimedatamarknaden.
Dessutan gjekk, Timex, Mattel og TI ut av marknaden før C16 var klar. 

Produksjonen av C16 vart raskt avslutta i Amerika ettersom den var meint å kunne konkurrere i eit marknad som aldri vart noko av. Det var også lite tilgjengeleg programvare for maskina, så maskina selde lite der. I Europa hadde maskina noko suksess som ein billig alternativ til Commodore 64.

Commodore 116 var ein variant av C16 som berre vart seld i Europa. Den hadde enda mindre suksess.

Heimedatamaskinar
Commodore Business Machines
Norske Reindriftsamers Landsforbund

Norske Reindriftsamers Landsforbund (NRL, nords. Norgga Boazolápmelaččaid Riikkasearvi, NBR) er organisasjonen til reindriftssamane i Noreg. NRL er forhandlingsmotpart til staten i saker som gjeld reindrift. NRL fører ein aktiv politikk for at det skal halde fram på denne måten, og dermed for at Sametinget ikkje skal få politisk innverknad på saker som har med reindrifta å gjere.

NRL vart stifta i 1947, som ein næringsorganisasjon, jf. § 1 i lovene som vart vedtekne i 1948: Norges Reindriftssamers Landsforening er en sammenslutning av samer hvis hovednæring er reindrift. Dei første tiåra var det framforalt sørsamane som leidde organisasjonen, men frå og med inngangen til 70-åra etablerte NRL ein organisasjonsstruktur med styre i Finnmark, inkludert sørsamiske styremedlemmar som budde i Finnmark, og med sekratariat i Tromsø.

NRL har alltid vore sterkt oppteken av samiske rettar, og har arbeidd målmedvite for å få gjennomslag for sitt syn i reindriftslovene.

Leiar for NRL er Ellinor Jåma.

Bakgrunnsstoff 

NRL si heimeside

Samiske organisasjonar
Samisk politikk
Skipingar i 1947
Samenes Folkeforbund

Samenes Folkeforbund (SFF, nordsamisk Sámiid Álbmotlihttu (SÁL)) er eit samisk politisk parti i Noreg.

SFF vart stifta i 1993.

Bakgrunnsstoff 

 Heimesida til Samenes Folkeforbund

Samisk politikk
Samiske organisasjonar
Skipingar i 1993
Aboriginar

Aboriginar (lat. ab origine, 'frå byrjinga') er nemninga som ofte blir brukt om alle dei ulike urfolka i Australia.

Historie 
Dei aller første aboriginane kom til Australia via Søraustasia for minst 40 000 år sidan, i følgje visse arkeologiske funn for over 60 000 år sidan. 

Dei førte ein nomadisk livsstil som jegerar og samlarar. Arbeidet var ofte fordelt slik at kvinner samla råvarer til mat, klede og verktøy medan menn jakta med spyd, slynger og bumerangar. Maten og andre ressursar blei så delt av alle medlemmene i ein klan som gjerne var sett saman av eit par brør med koner og ungar. Fleire klanar utgjorde ein stamme som søkte saman og hjelpte kvarandre i uår.

Sjå òg 
 Stolen generasjon

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 :sv:Aboriginer

Australia
Urfolk
Aboriginar
Oseaniske folkegrupper
Ord av latinsk opphav