alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andre juledag

Andre juledag er den 26. desember og ein heilagdag i den kristne kyrkja. Dagen er fridag for mange, og kan nyttast til gudstenest, feiringar og idrettstilstellingar. Mange stader er dette også dagen då butikkar og anna opnar etter julehelga. I England og mange andre engelskspråklege land vert annan juledag feira som «Boxing Day». Namnet kjem av at denne dagen vart boksar med gåver til dei fattige opna, og innhaldet delt ut. 
Andre namn på dagen er Day of Goodwill i Sør-Afrika sidan 1994, og 'gjerdesmettdagen' (engelsk Day of the Wren, irsk Lá an Dreoilín) på Irland. I kristen samanheng er han også kjend som St. Stefan- eller Stefanusdagen.

Kristen feiring
Dagen er vigd den heilage Stefan, den første martyren i kyrkja.  Den liturgiske fargen for denne dagen er raudt, medan fargen for juledagen og resten av jula er kvitt.

I kyrkjer som høyrer til Den norske kyrkja og som ikkje har hatt gudsteneste juledagen, vel mange prestar å preike over juledagstekstane i staden for å markere Stefanusdagen.  Dette gjeld spesielt i distrikta, der fleire kyrkjelyder delar ein prest.  På større stader er det ofte dåpsgudsteneste Andre juledag.

Verdsleg feiring

Mange stader er 2. juledag dagen for dei store familiesamankomstane. Ein kan også treffast for å gå turar, sjå på eller driva med idrett, gå og handla eller mora seg på andre måtar.

Handel
Mange stader opnar butikkane att etter julehøgtida på andre juledag, og kundar strøymer til. Ofte har varene som ikkje blei selte til jul nedsett pris. I tillegg kan mange ønska å bytta julegåver.

Idrett

Andre juledag er det mange stader tradisjon for å halda ulike idrettsarrangement. I Storbritannia har ein lenge halde revejakter og hesteløp på denne dagen. Kampar i lagspel som fotball eller rugby blir haldne overalt på dei britiske øyane, tradisjonelt mellom lokale rivalar slik at bortelaget ikkje skulle trenga reisa langt like etter jul. Det vert også spelt full runde i Premier League, og slik har «Boxing Day» òg vorte eit omgrep blant norske fotballentusiastar.

I Australia og Sør-Afrika blir det gjerne halde cricketkampar på andredagen. I tillegg byrjar Sydney til Hobart-regattaen for seglbåtar. I Canada og Sverige er det vanleg å ha ishockeykampar, og i Sveits byrjar Spengler Cup i same idretten. I USA blir det nokre stader arrangert basketballkampar. I ei rekkje land, særleg afrikanske samveldeland, blir boxing day markert med tevlingar i boksing.

Julebukk med gjerdesmett
Fleire stader i Europa har det vore ein skikk å drepa ein gjerdesmett på annandag jul. Ofte blei fuglen steina på same måte som martyren Stefan. Alle andre dagar av året gav det ulukke å drepa ein gjerdesmett.

Gutegrupper som hadde drepe ein fugl kunne festa han på ein pinne pynta med kristtorn og band. Dei kunne også sverta fjesa sine og så gå julebukk for mat, myntar eller andre gåver. Skikken er kjend frå Irland, Wales, Isle of Man og Kontinentet.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Season's Beatings: 'Boxing Day' Takes a Pugilistic Turn, wsj.com
 Stefandagen , ntnu.no

jul
kristne høgtider

da:Jul#Anden juledag
Ententemaktene

Ententemaktene eller berre Ententen er ei nemning på dei landa som kjempa mot sentralmaktene under første verdskrig. Nemninga kjem av Entente cordiale (fransk for «hjarteleg avtale»), som var ei rad samarbeidsavtalar mellom Storbritannia og Frankrike inngått i 1904. Russland slutta seg til samarbeidet i 1906. Andre land slutta seg til ententemaktene i løpet av krigen.

Ententemaktene 
 Belgia
 Frankrike
 Japan
 Russland Drog seg ut av krigen då kommunistane tok over makta med revolusjonen i 1917.
 Italia Gjekk over frå Sentralmaktene til Ententen i 1915.
 Storbritannia og det britiske imperiet
 Canada
 Australia
 New Zealand
 USA - Kom inn i krigen etter at Tyskland torpederte skip (både sivile og militære) i Atlanterhavet
 Serbia
 Marokko
 Brasil - Kom inn i krigen etter at Tyskland torpederte sivile skip i Atlanterhavet

Sjå òg 
 Dei allierte under den andre verdskrigen (Ententemaktene vert enkelte gonger òg kalla «dei allierte»)
 Trippelalliansen

Fyrste verdskrigen
Militære alliansar
Fyrste verdskrigen etter land
Etterverknader av fyrste verdskrigen
Coriolisfrekvens

Coriolisfrekvensen, f, eller coriolisparameteren er lik to gonger rotasjonsraten til Jorda multiplisert med sinus til breiddegraden. 

der ω er vinkelfarten til Jorda, og θ er breiddegraden. 

Tregleikssvingingar på jordoverflata svingar med denne frekvensen, og desse svingingane kjem som følgje av corioliseffekten. Sidan sinus til null (som er ekvator) er lik null, vil òg coriolisparameteren vere lik null ved ekvator, og størst ved polane. Derfor vil ikkje corioliskrafta ha noko effekt ved ekvator.

Sjå òg 
 Betaplan

Kjelder 
 

Atmosfærisk dynamikk
Fysisk oseanografi

fr:Force de Coriolis#Paramètre de Coriolis
Hardangervidda nasjonalpark

Hardangervidda er den største nasjonalparken i Noreg og det største fjellplåtaet i Nord-Europa. Nasjonalparken vart stifta i 1981. Hardangervidda ligg i Hordaland, Buskerud, og Telemark høvesvis i dei tre fylka Vestland, Viken, og Vestfold og Telemark fylke. 

Dette er den største nasjonalparken i Noreg, og parken har eit særleg verdifullt høgfjellsområde. Den norske turistforening har i alt 26 hytter på og i nærleiken av nasjonalparken. Området er tilhaldsstad for dei største villreinflokkane i Europa, og den sørlegaste utposten for fjellrev, snøugle og mange andre arktiske artar. Hardengerviddas høgste punkt er Sandfloeggi som er 1721 moh.

Plassering 
Nasjonalparken ligg i Odda,Ullensvang og Eidfjord kommunar i Hordaland, Vinje og Tinn kommunar i Telemark, Hol, Nore og Uvdal kommunar i Buskerud. Det samla arealet i nasjonalparken er om lag 3422 km² . Av dette ligg ca. 1813 km² i Hordaland fylke, 767 km² i Telemark fylke og 842 km² i Buskerud fylke.

Verneformål 
Føremålet med Hardangervidda nasjonalpark er å verne ein del av eit særleg verdfullt høgfjellsområde på ein slik måte at landskapet med planter, dyreliv, natur- og kulturminne og kulturmiljøet elles vert bevart, samstundes som området skal kunne nyttast for landbruk, naturvenleg friluftsliv og naturoppleving, jakt og fiske og undervisning og forsking.

Bruk av nasjonalparken 
Grunneigarar og andre rettshavarar har eigedomsrett og bruksrett i nasjonalparken, og kan nytte rettane i den grad det ikkje kjem i strid med verneformålet. Det same gjeld bruk av allmenningsrettar etter fjellova.

Hardangervidda er populær til både turgåing, jakt og fiske. Motorferdsle er strengt regulert, men forvaltningen kan gje løyve til motorferdsle til turisthytter i området og til landbruk, garnfiske og storviltjakt.

Bakgrunnsstoff 
 Direktoratet for naturforvalting, informasjon om Hardangervidda nasjonalpark.
 PDF-kart
 DNT-turplanleggar 

Nasjonalparkar i Noreg
Verneområde i Vestland
Verneområde i Viken
Verneområde i Vestfold og Telemark
Verneområde oppretta i 1981
Geografi i Eidfjord
Geografi i Hol
Geografi i Nore og Uvdal
Geografi i Tinn
Geografi i Ullensvang
Geografi i Vinje
Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark

Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark er ein nasjonalpark som vart oppretta i 1989.

Saltfjellet–Svartisen er kanskje den mest variasjonsrike nasjonalparken i Noreg. Frå den ville Nordfjorden i vest strekker parken seg via høge fjell og evig is til frodige fjellbjørkedalar med stilleflytande elvar. Parken har òg mange samiske kulturminne.

Plassering 
Nasjonalparken ligg i Beiarn, Meløy, Rana, Rødøy, Saltdal og Bodø kommunar i Nordland fylke. Det samla arealet i nasjonalparken er om lag 2102 km². Isbreen Svartisen er ein del av parken.

Verneformål 
Formålet med nasjonalparken er: 
 å ta vare på eit vakkert og nært urørt fjellområde med sitt plante- og dyreliv og sine geologiske førekomstar.
 I tillegg skal nasjonalparken saman med Gåsvatnan og Saltfjellet landskapsvernområde og Storlia naturreservat ta vare på eit samanhengande naturområde med mange samiske og andre kulturminne. 
 å gje folk høve til naturopplevingar i området.

Bruk av nasjonalparken 
Tradisjonell reindrift er tillate, og gjerde for husdyrbeite kan haldast ved like. Fylkesmannen kan gi løyve til merking av stiar og legging av kloppar.

Bakgrunnsstoff 
 Direktoratet for naturforvalting, informasjon om Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark. 
 PDF-kart 
 DNT - turplanleggar 

Nasjonalparkar i Noreg
Verneområde i Nordland
Verneområde oppretta i 1989
Beiarn kommune
Meløy kommune
Rana kommune
Rødøy kommune
Saltdal kommune
Bodø kommune
Buys-Ballot-lova

Buys-Ballot si lov er i meteorologi ei lov som seier: 
«Viss ein på den nordlege havkula står med vinden i ryggen, så har ein eit lågtrykk til venstre for seg.» 

Med andre ord så strøymer lufta mot klokka rundt eit lågtrykk på den nordlege halvkula. Dette er tilnærma rett på høgare breiddegrader på den nordlege halvkula, og motsett på den sørlege halvkula, men vinkelen mellom isobarane og vinden er ikkje i ein rett vinkel på låge breiddegrader. Sjå Corioliskrafta - Straum rundt eit lågtrykk

Denne regelen som først vart oppdaga av dei amerikanske meteorologane J.H. Coffin og William Ferrel kjem av Ferrels lov. C.H.D. Buys-Ballot, ein nederlandsk meteorolog, som publiserte lova i Competus Rendus i november 1857, har derimot gjeve namn til lova, og medan William Ferrel var den første som kom med teorien bak dette, var Buys-Ballot den første til å stadfeste lova empirisk.

Kjelder 
 M. Buys-Ballot, "Note sur le rapport de l'intensite et de la direction du vent avec les ecarts simultanes du barometre", Comptes Rendus, Vol. 45 (1857), pp. 765–768.

Atmosfærisk dynamikk
Sverdrupbalanse

Sverdrupbalanse er ein teori innan havsirkulasjon om forholdet mellom vindpådraget (uttrykt som curlen til vindstresset) og massetransporten i det øvre vasslaget i havet. Teorien er laga av den norske meteorologoen og oseanografen Harald Sverdrup i 1947. I 1948 sette Henry Stommel fram ein teori om sirkulasjon i heile havdjupet ved å starte ut i frå dei same likningane som Sverdrup, men med å leggje til botnfriksjon, og viste at variasjonen av coriolisparameteren med breiddegraden fører til ei smal straumsone på vestsida av store havbasseng. Walter Munk kombinerte i 1950 resultata til Carl-Gustaf Rossby (kvervelviskositet), Sverdrup (vinddriven straum i øvre vasslag) og Stommel (vestleg straumsone) og laga ut i frå det ei komplett løysing for havsirkulasjonen.

Havstraumar
Fysisk oseanografi
Massestraummålar

Ein massestraummålar eller coriolisstraummålar er eit apparat til å måle kor mykje væske som strøymer gjennom eit røyr. Han målar ikkje volumet av væska som strøymer gjennom røyret, men massen. 

Volumetrisk straummåling er proporsjonal til massestraummengda når tettleiken til væska er konstant. Viss væska har varierande tettleik, eller inneheld bobler, så gjev ikkje volumstraummengda multiplisert med tettleiken eit nøyaktig mål på massestraummengda.

Prinsipp 
Ein har to former på slike målarar, ein bøygd og ein rett. Denne artikkelen omtalar den rette målaren. 

Den første figuren er ein skjematisk oversikt over vibrasjonen i røyret i ein massestraummålar når det ikkje strøymer væske gjennom. Maskinen rundt (som ikkje viser) driv vibrasjonen i røyret. I denne figuren er amplituden til vibrasjonen kraftig overdrive. 

Den andre figuren viser kva som skjer når væska strøymer gjennom det vibrerande røyret. Vibrasjonen der væska kjem inn vert dempa fordi væska utan kinetisk energi i sidevegs retning kjem inn i røyret. Vibrasjonen der væska går ut er kraftigare enn når væska låg i ro fordi straum med mykje kinetisk energi flyttar seg gjennom røyret. 

Ein måte å forstå dynamikken i apparatet er å sjå på tidsintervalla når det vibrerande røyret passerer likevektspunktet til svinginga. Når røyret og væska i røyret passerer likevektspunktet er farten på det høgaste, og i den augneblinken har væska størst kinetisk energi (sidevegs). I situasjonen når væska ikkje strøymer gjennom røyret har ein mest kinetisk energi når amplituden er størst. 

 

Den tredje figuren viser skilnadane mellom vibrasjonsforma når væska ikkje strøymer gjennom røyret og når den gjer det. Ein kan sjå vibrasjon i straumen som dei to vibreringane lagt oppå kvarandre. Storleiken av den sekundærer vibreringa er proporsjonal til massestraumen. 

Det er kanskje ikkje opplagd kvifor dette prinsippet ofte vert kalla coriolisstraummålar. Den kinetiske effekten som vert utnytta er corioliseffekten. Corioliseffekten er vanlegvis skildra i samband med rotasjon, men det er visse likskapar mellom svinging og rotasjon. Ein pendel kan svinge i eit vertikalt plan, men han kan òg svinge i to perpendikulære plan, og rørsla til vekta vil følgje ein ellipse. Det er enklare å gjere slik at røyret vibrerer i eit plan, men om røyret vibrerte i to perpendikulære plan, ville rørsla ha likna rørsla til ein veivaksel, og ein kunne lettare sjå korleis corioliseffekten er involvert.

Klassisk mekanikk
Måleteknikk
Masse
Fiplingvatnet

Fiplingvatnet er ein innsjø i Noreg. Han ligg heilt sør i Nordland fylke. Innsjøen er eigentleg to innsjøar, Nedre Fiplingvatnet, eller på sørsamisk Fijhpelogkoe, som ligg 364 m.o.h., og Øvre Fiplingvatnet eller Eehrtsjaevrie som ligg 366 m.o.h. Vatna er skilde med eit lite eid, over eidet renn Mellomvasselva. Aust for vatna ligg Børgefjellskolen på Bustadmoen og Børgefjell nasjonalpark.

Innsjøar i Nordland
Geografi i Grane
Örnsköldsvik

Örnsköldsvik er ein by i Örnsköldsvik kommun, Västernorrlands län i Sverige. Byen hadde 28 991 innbyggjarar i desember 2010. 

Örnsköldsvik er ein stor hamne- og industriby med mellom anna verkstadindustri. I byen finst museum, Gene jernalderby og Mittuniversitetet. Kring 25 km nordaust for byen ligg ein flyplass. 

Byen er grunnlagd i 1842 og har fått sitt namn etter landshövding Per Abraham Örnsköld og er ein av få svenske byar som har fått namn etter ein ikkje-kongeleg person. Örnsköldsvik fekk bystatus i 1894.

Selskapet Svensk Etanolkemi ligg i Örnsköldsvik.

Den lokale ishockeyklubben heiter MODO Hockey og er kjend for å ha fostret mange dyktige NHL-spelare, som Peter Forsberg, med fleire. I byen finst òg skihoppanlegget Paradiskullen.  Dei fyrste paralympiske vinterleikane vart haldne her i 1976.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Örnsköldsvik» frå ,  den 6. juli 2012.

Bakgrunnsstoff 
Örnsköldsviks heimeside
Örnsköldsviks heimeside in English 

Tettstader i Västernorrlands län
Örnsköldsviks kommun
Byar i Sverige
Busetnader grunnlagde i 1842
Sør-Noreg

Sør-Noreg er ei nemning som femner fylka i Noreg sør for Nordland fylke, og utgjer landsdelane Trøndelag, Austlandet, Vestlandet og Sørlandet.

9 av dei norske fylka er rekna til Sør-Noreg. Dette gjeld Trøndelag, Møre og Romsdal, Vestland, Rogaland, Agder, Vestfold og Telemark, Innlandet, Oslo og Viken. 

Omgrepet Midt-Noreg er relativt nytt og inkluderer i somme høve dei nordlegaste kommunane i Hedmark og Nord-Møre og Romsdal i tillegg til Trøndelag.

Merk at Midt-Noreg er ein del av Sør-Noreg.

Sjå òg 
 Nord-Noreg
 Trøndelag
 Austlandet
 Vestlandet
 Sørlandet
 Midt-Noreg

Norsk geografi
Dracula

Dracula er ein roman av den irske forfattaren Bram Stoker (1847-1912). Romanen kom ut fyrste gong i 1897. Boka blir rekna som meisterverket til forfattaren, men Stoker fekk ikkje sjølv oppleve suksessen til boka. Bram Stoker baserte forteljinga si på vampyrlegender frå Søraust-Europa. Boka har danna grunnlaget for ei rekke filmar og hatt stor innverknad på spanings- og grøssarforteljingar frå 1920-åra og fram til i dag.

Kjelder 
 Dracula, Bram Stoker, ISBN 978-82-05-35602-3

Bøker frå 1897
Irske romanar
Britiske romanar
Skonseng

Skonseng er ei bygd på austsida av Ranelva, ca. ei mil nord for Mo i Rana. På vestsida av elva ligg Røssvoll. Nordlandsbanen går gjennom bygda. Bygda er poststad (8615) og har barneskule.

Sjå òg
Fangeleirane til okkupasjonsmakta i Noreg under andre verdskrigen

Geografi i Rana
Bygder i Nordland
Røssvoll

Røssvoll er ei bygd og ein gard på vestsida av Ranelva, ca. ei mil nord for Mo i Rana. På austsida av Ranelva ligg Skonseng. Namnet har truleg samanheng med fjellnamnet Røffa. Det har heilt sikkert vore bosetting på Røssvoll sidan 1600-talet, og truleg så langt attende som mellomalderen. E6 går gjennom bygda. På Røssvollheia ligg Mo i Rana lufthamn og Helgeland avfallsforedling har sitt anlegg her. Røssvoll har butikk, campingplass og mc-forhandlar. Røssvoll kyrkje er ei trekirke bygd som eit oktogon.

Geografi i Rana
Bygder i Nordland
Bleikvasslia

Bleikvasslia er ei bygd og ein gard i Hemnes kommune, to mil sør for Korgen. Nordaust for Bleikvasslia ligg Oksttindmassivet og Bleikvatnet som bygda har namn etter. Oksskolten er det høgaste fjellet i Nord-Noreg. I sør ligg Røssvatnet som er Noregs nest største innsjø. Bleikvasslia fekk fast busetting i byrjinga av 1700-talet. Ei årestue frå 1700-talet finst enno intakt.

Næringsgrunnlaget er i hovudsak landbruk. Selskapet Bleikvassli gruber har i dag om lag 20 tilsette, og driv i dag entreprenørverksemd etter at gruvedrifta vart nedlagt for nokre år sidan. Bleikvasslia har butikk, kyrkje og skule. Ved skulen finst ein kopi av ein sørsamisk buplass.

På Karihaugen låg ein arbeidsleir under andre verdskrigen. Brakkene er no rivne, og det er oppført eit nytt bygg som vert brukt som leirstad. Karihaug leirsted er i dag eigd av Normisjon.

Bleikvassli er òg eit etternamn. Ifylgje Statistisk Sentralbyrå er det per 9. januar 2021 12 personar som har Bleikvassli som etternamn.

Kjelder

Geografi i Hemnes
Bygder i Nordland
Korgen

Korgen er administrasjonssenter i Hemnes kommune i Nordland. E6 går gjennom Korgen. 
 
Korgen har skule, kyrkje, gjestegard, campingplass og fleire butikkar. Statkraft Helgeland har hovudkontor i Korgen. Det finst også to Spisnesbakeriar i sentrum av Korgen.

Etymologi
Tydinga til namnet Korgen er uvisst, men det kan ha samanheng ordet Korga=Vidjering, i så fall frå den bukta Røssåga gjer rundt staden.

Historie

Handelsstaden på Korgøyra vart grunnlagt av Ludvig Schultz Knoph i 1795, etter at han i 1787 hadde fått kongeleg løyve til å drive gjestgjeveri og bondehandel på staden.

Den tidlegare kommunen Korgen
Korgen var eigen kommune frå 1. juli 1918, då Korgen vart skild ut frå Hemnes kommune, til 1. januar 1964, då Korgen vart slått saman med Hemnesberget, den sørlege delen av Sør-Rana og ein del av Hattfjelldal til nye Hemnes kommune.

Sokn
Korgen er eit sokn i Hemnes prestegjeld. Korgen kyrkje vart bygd i 1863. Soknet omfattar den nedste delen av den gamle kommunen, med dalføra Leirskardalen og Bryggfjelldalen. Den øvste delen av det gamle heradet er Blekvasslia sokn.

Kjelder 
 Asbjørn Bech: Ludvig Schultz Knoph 1750-1842, i Årbok for Helgeland 2004
 Rygh: Norske Gaardnavne

Tettstader i Nordland
Historie i Hemnes
Geografi i Hemnes
Tidlegare kommunar i Nordland
Norske kommunar skipa i 1918
Norske kommunar nedlagde i 1964
Kommunesenter i Nordland
Plura

Plura er eit vassdrag i Rana kommune. Namnet har truleg samanheng med verbet «prula» som tyder koke, syde.

Vassdraget har sine kjelder i fjelltraktene ved svenskegrensa. Elva renn frå Kaldvatnet (sørsamisk Gállajávri), og ned gjennom Plurdalen. Øvst i Plurdalen, ved garden Jordbrua, renn elva halvannan kilometer under jorda, gjennom Jordbrugrotta som munnar ut i Trollkjerka. Plura passerer garden Plurheia (og skrive Pruglhei) før ho renn ut i Ranelva 10 km nordaust for Mo i Rana.

Kjelder 
 Kartblad 2027 II, III og IV i kartserie M711.

Elvar i Nordland
Geografi i Rana
Hålogaland lagmannsrett

Hålogaland lagmannsrett har sitt hovudsete i Tromsø og er ein av seks lagmannsrettar i Noreg.

Lagmannsretten er ankedomstol over avgjerder i dei tingrettane som høyrer til lagdømmet - både i straffesaker og i sivile saker, sjå nærare om sakshandsaminga i artikkelen lagmannsrett. Lagmannsretten sine avgjerder kan - i noko avgrensa omfang - bli påkjært eller anka til Høgsterett.

Jurisdiksjon 
Lagdømmet omfattar fylka Nordland, Troms og Finnmark i tillegg til Svalbard og Jan Mayen, jmr. oversikta nedst på sida over dei tingrettar som høyrer til Hålogaland lagdømme.

Organisering 
Forutan i Tromsø blir det jamleg sett rett i Mosjøen, Bodø og Vadsø, og om det trengst andre stader i rettskrinsen, f.eks. når retten må på synfaring. Lagmannsretten blir leida av ein førstelagmann og har i tillegg ein lagmann og 14 lagdommarar.

Historie 
Hålogaland lagmannsrett vart grunnlagd i 1890 med sete i Tromsø. Fram til 1936 vart ankar i sivile saker handsama av Trondhjem stiftsoverrett.

Førstelagmenn i Hålogaland lagmannsrett 
 1992-2000 Gaute Gregusson
 2000-2017 Arild Oskar Eidesen
 2017- Monica Hansen Nylund

Bakgrunnsstoff 
 Hålogaland lagmannsrett si heimeside
 Statsbygg: Hålogaland lagmannsrett
 Artikkel om Tromsø tinghus i Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard

Domstolar i Noreg
Styresmakter i Troms
Tromsø kommune
Nord-Noreg
Nordland fylke
Troms fylke
Finnmark fylke
Rettsvitskap
Kunstsenteret Birka

Birka as er eit nasjonalt senter for kunst og handverk. Senteret blei etablert i 2003, på initiativ frå arrangøren av Rennebumartnan (salsutstilling for husflid og handverk). Birka held til på Berkåk i Rennebu kommune, og har i dag tre tilsette. Arbeidet er mellom anna støtta av Kultur- og kyrkjedepartementet og Sør-Trøndelag Fylkeskommune. 

Noko av Birka si målsetjing er å vera eit senter for kompetanseheving, utvikling og formidling av kunst og handverk. Hovudmålet kan kort seiast å vera det å gjera kvardagen til handverksnæringa lettare, til dømes gjennom hjelp til marknadsføring, og kursing i tema som rekneskap/økonomi, regelverk, data/internett, og salsteknikkar. 

På Birka si nettside finn du ei oversikt over næringsutøvande inna kunst og handverk, organisert under 15 fagkategoriar: filting, glas, interiør/bilete, interiør/tekstilar, keramikk, klede, knivar, lysstøyperi, metall/smedarbeid, rose- og dekormåling, samisk duodji, skinn og lêr, smykke, treprodukt og vev.

Bakgrunnsstoff 

 http://www.birka.no

Rennebu kommune
Skipingar i 2003
Storforshei

Storforshei er ein tettstad i Rana kommune, ca. 2 mil nord for Mo. Staden har ei historie som er tett knytt opp mot gruveverksemd. Dunderland Iron Ore Company starta gruvedrift ved Storforshei i 1902, seinare har Rana gruber drive ut malm her. Malmen frå Storforshei var ei tid nytta i produksjonen til Norsk jernverk. Elles har malmen vorte skipa ut frå Mo. I dag har staden skule og butikk. Nevernes kyrkje ligg nokre kilometer lenger opp i Dunderlandsdalen. Motorsportanlegget Arctic Circle Raceway (ACR) ligg ved Storforshei.

Bakgrunnsstoff 

Geografi i Rana
Tettstader i Nordland
Lunart år

Eit lunart år er eit år som er definert som ein syklus av nøyaktig tolv månesyklusar. Det lunare året er kring ti dagar kortare enn solåret, og kvar dato vil dermed hamne på ulik årstid i ulike år. Det mest kjente lunare året er det muslimske året.

Tidsrekning
Tania Kjeldset

Tania Kjeldset  () er ein norsk forfattar og illustratør. 

Kjeldset er fødd i San Francisco, men voks opp i Oslo. Ho har utdanning som teiknar ved Statens Håndverks- og kunstindustriskole der ho fullførte Diplom-oppgåve i 1989.  Ho debuterte som forfattar i 1995 med barneboka Eplemadammen  og har sidan skrive og illustrert fleire barne- og biletebøker, blant anna serien om Stine. Juli er nominert til UPrisen 2010.

Utgjevingar 
1995: Eplemadammen, biletbok
1997: Kåpen, bildebok
1998: En heks, en heks (Lilys butikk 1), illustrert
1998: Glansbildeballen (Lilys butikk 2), illustrert
1999: Hårfine floker
2000: I drømme kan allting skje, antologi
2001: Stine, klasse 1 A
2002: Stine og skoletannlegen
2003: Stine kan ikke svømme
2004: Heia Stine!, samleutgåve av dei tre første Stine-bøkene
2005: Kanskje kommer aldri,  juniorroman
2009: Juli, ungdomsroman

Bakgrunnsstoff 
Forfattarpresentasjon hjå Cappelen 
Digitaliserte bøker av Tania Kjeldset hjå Nasjonalbiblioteket
Utgjevingar av Tania Kjeldset i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Norske illustratørar
Forfattarar frå Oslo
Norske skjønnlitterære debutantar i 1995
G-streng

Ein g-streng er ei minimal underbukse med ein tøystreng rundt midja og ein mellom beina med noko utvida dekke på framsida. Han vert nytta av folk som ikkje ønskjer at trusekanten skal vere synleg gjennom buksa.

Undertøy