alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Laonastes aenigmamus

Laonastes aenigmamus, laotisk «kha-nyou», er ein asiatisk gnagar som først blei vitskapleg klassifisert i 2005. Dyret, som i Laos er kjent under namnet «kha-nyou», har ein ca 30 cm lang og lett langstrakt kropp, stutte bein, små og runde øyro, eit noko fyldig snuteparti med lange verhår og ein kring 15 cm lang, noko lodden men ikkje buskete hale. Dyret, som lever i skogar og kalksteinsknausar i Laos, blir seld på laotiske marknader for bruk til mat for menneske.
På tidspunktet arten vart klassifisert trudde forskarane at familien Diatomyidae var utdøydd, sidan han tidlegare berre var kjend frå over 10 millionar år gamle fossil.

Bakgrunnsstoff 
 Gammel familie står opp fra de døde  ved forskning.no
 Systematics and Biodiversity Paulina D Jenkins C William Kilpatrick, Mark F Robinson and Robert J Timmins, Morphological and molecular investigations of a new family, genus and species of rodent (Mammalia: Rodentia: Hystricognatha) from Lao PDR, Volume 2, Issue 4 - December 2004
 'Oddball Rodent' Found (in Plain View) Is Called New to Science
 Globe and Mail: New family of rodent found

Gnagarar
Laos
Sterkt truga artar
Levande fossil
Emil

Emil er eit mannsnamn med opphav i det latinske slektsnamnet Aemilius, som eigentleg tyder rival. Ein fransk variant er Émile. Det er i slekt med kvinnenamna Emilie og Emilia.

Kjende namneberarar
Emil Stang d.e. (1834 - 1912), norsk jurist og politikar
Émile Waldteufel (1837-1915), fransk komponist
Émile Zola (1840 - 1972), fransk poet
Émile Durkheim (1858 - 1917), fransk vitskapsmann
Emil Stang d.y. (1882 - 1964), norsk jurist og politikar
Emil Boyson (1897 - 1979), norsk forfattar
Emil Nikolaisen (f. 1977), norsk musikar
Emil Hegle Svendsen (f. 1987), norsk skiskyttar

Den mest kjende namneberaren i dag er likevel truleg Astrid Lindgren sin oppdikta rakkarunge, Emil i Lønneberget, som stadig måtte høyra eit sint «Eeeeemil!» frå far sin når han hadde gjort eit peik.

Utanfor Wikipedia

Mannsnamn
Førenamn av latinsk opphav

es:Emilio (nombre)
354



Hendingar 
 25. desember – Fyrste julefeiring, den romerske biskopen Liberius flytta feiringa av Jesu openbering frå 6. januar til 25. desember. Ein dato som passa betre i forhold til den tradisjonelle feiringa av vintersolkverv.
 Constantius Gallus blir avsett og avretta i Antiokia på Constantius IIs ordre.
 Alemannarane kryssar øvre Rhinen og invaderer Helvetia.
 For fyrste gong blir bulgararane inngåande beskrive i europeiske krønike.
 Libanios blir lærar i retorikk i Antiochia; studentane hans er blant andre Johannes Chrysostomos og Theodoros av Mopsuestia.
 Fu Sheng (Fou Cheng) blir konge over Shanxifolket (Chen-si) i nord-Kina.

Fødde 
 13. november – Augustin av Hippo, kyrkjelærar og helgen (død 430) 
 Paulinus av Nola, kristen biskop

Døde 
 Constantius Gallus, keisar i Austromarriket
374

374 (romartal CCCLXXIV) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Augustus og Equitius var konsular (elle sjeldnare, år 1127 ab urbe condita).

Hendingar 
  4. mai: Ein person kjend som Atlatl Cauac eller 'Spydkastar-ugle' blei herskar over Teotihuacan (Mexico).

 Den germanske gruppa quadi kryssa Donau og byrja herja i Pannonia. Dei styrte unna befesta byar, men plyndra landsbygda i staden.

Fødde 
 Gwanggaeto den store, koreansk herskar over Goguryeo

Døde 
 Pap av Armenia, armenks konge (eller 375)
375

375 (romartal CCCLXXV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året etter at Augustus og Equitius var konsular (elle sjeldnare, år 1128 ab urbe condita).

Hendingar

Fødde

Døde 
 Pap av Armenia, armenks konge (eller 374)
378



Hendingar 
 8. august: Slaget ved Adrianopel. Keisar Valens av Romarriket misser livet, og gotarane vinn over romarane.

Fødde

Døde
381



Hendingar

Fødde

Døde 
 25. januar: Athanarik, konge over Vestgotarane, døyr i Konstantinopel.
390



Hendingar 

 Tsjandragupta II av Guptariket overvann Sjakariket, nordvest i India.

 Theodosius I av Romarriket og Sapor III av Persia gjorde ein avtale der dei delte Armenia mellom seg.

 Som hemn for drapet på generalen sin, Butheric, gav Theodosius I ordre om ein massakre av innbyggjarane i Thessaloníki. Den heilage Ambrosius av Milano bannlyste keisaren, og tvinga han til å gjera bot for handlinga si den 25. desember.

 Hieronymus fullførte omsetjinga si av Det nye testamentet frå gresk til latin, og tok fatt på Det gamle testamentet.

Fødde

Døde
392



Hendingar 
 Kristendom vart statsreligion i Romarriket

Fødde

Døde
410

410 (romartal CDX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 24.–27. august: Visigotane plyndra Roma.

Fødde

Døde 
 Alarik, konge over visigotane.
413



Hendingar 
 Vestgotarane drog seg utor Italia etter fem års herjing.

 Kumara Gupta I blei herskar over Guptariket etter faren Chandragupta II.

Fødde

Døde 
 Chandragupta Vikramadity, Chandragupta den store, herskar av Guptariket
 Qiao Zong, kinesisk militærleiar
415



Hendingar

Fødde

Døde 
 Athaulf, konge over visigotane.
 Hypatia, alexandrinsk filosof.
418



Hendingar

Fødde

Døde 
 Wallia, Visigotarkonge.
420



Hendingar

Fødde

Døde 
 30. september: Den heilage Hieronymus, bibelomsetjar
423



Hendingar 
 Joannes blei ny keisar av Vestromarriket.

Fødde 
 Heilage Geneviève, vernehelgen for Paris

Døde 
 15. august: Honorius, keisar i Vestromarriket.
 Mingyuan av nordlege Wei
 Heilage Maron, syrisk munk
430

430 var eit år på 400-talet.

Hendingar 
 Feng Hong tok trona i Nordre Yan etter Feng Ba.
 Peter Iberaren grunnla eit georgisk kloster nær Betlehem.

Fødde 
 Keisar Xiaowu av Liu Song

Døde 
 28. august: St. Augustin av Hippo, katolsk helgen (f. 354) 
 Prost Aleksander av Konstantinopel, ortodoks helgen
 Feng Ba av Nordre Yan
444

444 (romartal CDXLIV) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då  Theodosius og Aginatius var konsular (eller sjeldnare som år 1197 ab urbe condita).

Hendingar 
 
 Eudocia, eldstedottera til keisar Valentinian III av Romarriket, blei trulova med Huneric, som var son av vandalkongen Genseric og romersk gissel.

Fødde 
 
 Xiao Ni, prins av Sørlege Qi

Døde 
 
 Juqu Wuhui, prina av Nordlege Liang
451



Hendingar 
 8. oktober–1. november: Kyrkjemøtet i Kalkedon ende med splitting mellom den orientalske ortodokse kyrkja og den katolske kyrkja (som då omfatta den austlege ortodokse kyrkja).
 Slaget på Katalaunarmarka. Attila gav opp å hærta Gallia.

Døde 
 Theodorid, konge over visigotane.
453



Hendingar 
 Theodoric II blei konge av visigotarane etter broren Thorismund.

Fødde

Døde 
 Aelia Pulcheria, austromersk keisardotter og keisarinne, gift med keisar Marcian
 Attila, konge over hunarane.
 Thorismund, konge over visigotarane 
 Keisarinne Helian, gift med keisar Taiwu av Nordre Wei
 Keisar Wen av Liu Song
 Keisarinne Yin Yuying, gift med Wen av Liu Song
454

454 (romartal CDLIV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 Slaget ved Nedao. Gepidane slo hunarane og oppretta sitt eige kongedøme i Pannonia.

Fødde 
 Teodorik den store, konge av austgotarane
 Xian Wen Di, kinesisk keisar av Nordre Wei

Døde 
 17. september: Pave Dioskoros I av Alexandria

 Ellac, hunisk konge
455

455 (romartal CDLV) var eit normalår som byrja på ein laurda i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjent som året då Valentinianus og Anthemius var konsular (eller sjeldnare som år 1208 ab urbe condita).

Hendingar 
 Vandalane herja og øydela Roma.

Fødde 
 Wang Baoming, keisarinne av Sørlege Qi

Døde 
 Valentinian III, keisar i Vestromarriket.
 Kumaragupta I av Guptariket
466



Hendingar

Fødde

Døde 
 Theodorid II, konge over Vestgotarane.
476



Hendingar 
 4. september: Herulhovdingen Odovakar avsette den siste keisaren i Vestromarriket, Romulus Augustulus. Slutten på det vestromerske riket.

Fødde

Døde
484



Hendingar 
 Alarik II blei visigotisk konge
 Balash blei konge i Persia
 Guntamund blei konge over vandalane

Fødde 
 Brendan sjøfararen (sannsynleg år)

Døde 
 Eurik, visigotisk konge
 Peroz I, konge i Persia
486



Hendingar 
 Slaget ved Soissons. Frankarkongen Chlodovech slår dei siste romarane i Gallia.

Fødde

Døde
487



Hendingar

Fødde

Døde 
 Syagrius, den siste romerske hærføraren i Gallia.
493

493 (romartal CDXCIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
I Romarriket var det kjend som året Albinus og Eusebius var konsular, eller sjeldnare, år 1246 ab urbe condita.

Hendingar 
 25. februar: Teoderik den store erobra Ravenna etter ei beleiring på tre år, og blei konge av Italia. Odovakar, den tidlegare leiaren av Ravenna, og mennene hans blei seinare drepne av Teoderik i samband med ein fredsbankett.
 Teoderik den store allierte seg med frankarane og gifta seg med Audofleda, syster til Klodvig I av Frankia. Han gifta også bort kvinnelege slektningar til burgundiske, vandalske og visigotiske adrelsmenn.
 Den frankiske kongen Klodvig I gifta seg med den burgundiske prinsessa Clotilda, dotter av Chilperik II. 
 Chilperik II av Burgund, blei drepen av bror sin, Gundobad, som fekk makta over Burgund.
 Mars: Slaget om kroppen til heilage Patrik. Ui Neill-dynastiet slost mot kongeriket Airgialla om kroppen til heilage Patrik.

Fødde 
 
 Erzhu Rong, kinesisk general under Det nordlege Wei-dynastiet

Døde 
 15. mars: Odovakar, leiar for dei germanske herulane, drepen.
 17. mars: Heilage Patrik, vernehelgen for Irland (mogleg dato)
 Kong Chilperik II av Burgund, drepen
 Heilage Daniel stylitten
 Hunulf (Onoulphus, Onoulf, Unulf), herulsk general, bror av Odovakar
 Keisar Wu av Det sørle Qi-dynastiet
601

601 (romartal CDI)

Hendingar

Fødde

Døde
602

602 (romartal CDII)

Hendingar

Fødde

Døde
603

603 (romartal CDIII)

Hendingar

Fødde

Døde
604

604 (romartal CDIV)

Hendingar 
 Mars: Sabininanus tok over som pave etter pave Gregor I.
 13. september: Innsetjinga av pave Sabinianus.
 Æthelfrith av Northumbria sameinte Deira and Bernicia.
 Sassanidane øydela den byantinske festninga Dara.
 Sæbert blei konge av Essex.
 Den heilage Laurence blei erkebiskop av Canterbury.
 Mellitus blei biskop av London og grunnla den første St. Paul's Cathedral.

Fødde 
 Oswald, konge av Bernicia og Bretwalda.

Døde 
 12. mars: Pave Gregor I
 26. mai: Augustine av Canterbury 
 Kong Sledda av Essex, 
 Kong Æthelric av Deira
 Yohl Iknal, mayaherskar over Palenque
605

605 (romartal CDV)

Hendingar

Fødde

Døde
606

606 (romartal CDVI)

Hendingar 
 Mohammed byrja å vitja ei grotte i Hira nær Mekka (fram til 610)
 Cearl blei konge av Mercia (uviss dato)
 Harsha (Harshavardhana) blei konge i Nord-India
 Den kinesiske keisaren Yang-ti starta ordninga med ein eksamen der ein konkurrerte om å bli embetsmann

Fødde 
 Fatima Zahra, dotter åt Mohammed

Døde 
 22. februar: Pave Sabinianus
 Kong Aedan av Dalriada (eller 608)
 Pybba av Mercia (uviss dato)
607

607 (romartal CDVII)

Hendingar

Fødde

Døde
608

608 (romartal CDVIII)

Hendingar

Fødde

Døde
609

609 (romartal CDIX)

Hendingar

Fødde

Døde
610

610 (romartal CDX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 Oktober:  Herakleios kom til Konstantinopel med ein flåte frå den romerske provinsen Afrika. Ved hjelp av ein oppreist i byen avsette han keisar Fokas, fekk han drepen og tok sjølv trona. Den første store endringa han gjorde var å innføra gresk som offisielt språk i riket i staden for latin. Gresk var allereie kvardagsspråk for fleirtalet av innbyggjarane. På grunn av dette er det blitt vanleg blant historikarar å omtala Austromarriket etter år 610 som Det bysantinske riket, etter Byzantium, det tidlegare namnet på Konstantinopel (no Istanbul).

Fødde 
 Anania Sjirakatsi, armensk astronom

Døde 
 5. oktober: Keisar Fokas av Austromarriket, avsett og drepen
 Herakleios den eldre, bysantinsk general og leiar for eksarkatet Afrika, far til keisar Herakleios av Austromarriket
 Tassilo I av Bayern
 Witterik, vestgotisk konge i Hispania
611

611 (romartal CDXI)

Hendingar 
 I følgje tidlege islamske kjelder fekk Muhammed sin første religiøse visjon, ei vitjing frå erkeengelen Gabriel, i ei hole nær Medina.

 Under ei omfattande ombyggjing av tempelet til Konfutse i Qufu blir huset han budde i fjerna frå tempelkomplekset

 Lakem Ha, i dag ruinbyen Palenque i dagens Chiapas i Mexico, blei overvunnen av kalakmulane for andre gong.

 Kong Cynegils av Wessex invaderer Dumnonia

Fødde

Døde 
 Kong Ceolwulf av Wessex. Nevøen Cynegils tok over trona.
612

612 (romartal CDXII)

Hendingar

Fødde

Døde
613

613 (romartal CDXIII)

Hendingar

Fødde

Døde
614

614 (romartal CDXIV)

Hendingar

Fødde

Døde
615

615 (romartal CDXV)

Hendingar

Fødde

Døde
616

616 (romartal CDXVI)

Hendingar

Fødde

Døde
617

617 (romartal CDXVII)

Hendingar

Fødde

Døde
618

618 (romartal CDXVIII)

Hendingar

Fødde

Døde
619

619 (romartal CDXIX)

Hendingar

Fødde

Døde
620

620 (romartal CDXX)

Hendingar

Fødde

Døde
621

621 (romartal CDXXI)

Hendingar

Fødde

Døde
622

622 (romartal CDXXII)

Hendingar 
 Profeten Muhammed rømde frå Mekka til Medina. Hendinga er kjend som Al-Hejira og markerer byrjinga på den muslimske kalenderen.

Fødde

Døde 
 Den japanske prins Shotoku.
623

623 (romartal CDXXIII)

Hendingar

Fødde

Døde
624

624 (romartal CDXXIV)

Hendingar

Fødde

Døde
625

625 (romartal CDXXV)

Hendingar

Fødde

Døde
626

626 (romartal CDXXVI) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 Juni-juli: Konstantinopel blei omleira av avarar. Åtaket på byen feila.

Fødde 
 Januar: Husayn ibn Ali, den tredje sjia-imamen
 19. april: Eanflæd, dronning av Northumbria og seinare abbedisse
 Heraklonas av Austromarriket
 Kong Munmu av Silla i Korea
 Keisar Tenji av Japan

Døde 
19. juni: Soga no Umako, leiar av Soga-klanen i Japan
 2. juli: Li Jiancheng og Li Yuanji, prinsar av Tang-dynastiet
 Fiachnae mac Báetáin, konge av Dál nAraidi på Irland
627

627 (romartal CDXXVII)

Hendingar

Fødde

Døde
628

628 (romartal CDXXVIII)

Hendingar

Fødde

Døde
629

629 (romartal CDXXIX)

Hendingar

Fødde

Døde
630

630 (romartal CDXXX)

Hendingar

Fødde

Døde
631

631 (romartal CDXXXI)

Hendingar 
 Profeten Muhammed reiser tilbake til Mekka med hæren sin.

Fødde

Døde
633

633 (romartal CDXXXIII)

Hendingar

Fødde

Døde
634

634 (romartal CDXXXIV)

Hendingar

Fødde

Døde
635

635 (romartal CDXXXV)

Hendingar

Fødde

Døde
636

636 (romartal CDXXXVI)

Hendingar

Fødde

Døde
637

637 (romartal CDXXXVII)

Hendingar

Fødde

Døde
638

638 (romartal DCXXXVIII)

Hendingar

Fødde

Døde
639

639 (romartal DCXXXIX)

Hendingar

Fødde

Døde
640

640 (romartal DCXL)

Hendingar 
 Den arabiske hærføraren Amir ibn al-'As inntok det austromerske Egypt som ein del av muslimsk ekspansjon.

Fødde

Døde
641

641 (romartal DCXLI)

Hendingar 
 Det austromerske fortet i Babylon blir teke av muslimar.

Fødde

Døde
642

642 (romartal DCXLII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 24. november: Teodor I blei vald til ny pave etter Johannes IV.
 Alexandria i Egypt vart erobra av arabiske muslimar.

Fødde 
 Hasan al-Basri, muslimsk religiøs leiar

Døde 
 5. august: Kong Oswald av Northumbria i slaget ved Maserfield,
 12. oktober: Pave Johannes IV
 Kong Yeongnyu av Goguryeo
 Khalid ibn al-Walid, muslimsk hærførar, ein av følgjesveinene til Muhammed
 Nantechilde eller Nanthilde, frankisk dronning

Bakgrunnsstoff
643

643 (romartal DCXLIII)

Hendingar

Fødde

Døde
644

644 (romartal DCXLIV))

Hendingar

Fødde

Døde
645

645 (romartal DCXLV))

Hendingar

Fødde

Døde
646

646 (romartal DCXLVI) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 

 Det andre slaget ved Nikiou i Egypt.
 Arabarar tok tilbake Alexandria frå Bysantinarriket.

 I Japan reformerte keisar Kōtoku Tennō sentralmaktar (Taika-reforma) ved å avskaffa klan-styret. Jord blei omfordelt (ritsuryō). Eit gravferdsedikt gjorde slutt på konstruksjonen av gravhaugar kjende som kofun.

 Eksarken av Kartago, Gregor, gjorde opprør mot keisar Konstantin II av Austromarriket.

 Det sjuande konsilet i  Toledo blei halde.

Fødde 
 
 Abd al-Malik ibn Marwan, muslimsk kalif
 Li Sujie, prins frå Tang-dynastiet 
 Sun Guoting, kinesisk kalligraf

Døde 
 
 Sulpitius II av Bourges, katolsk biskop av Bourges
 Zhang Liang, general frå Tang-dynastiet

Kjelder

 *
647

647 (romartal DCXLVII))

Hendingar

Fødde

Døde
648

648 (romartal DCXLVIII))

Hendingar 
 Pave Theodor I bannlyste patriark Paul II av Konstantinopel 
 Arabiske styrkar tok Persepolis (Istakhr)
 Ein arabisk ekspedisjon blei send til Kypros, som blei teken i 649
 Tangstyrkar slo ned opprør i Karashahr, Kucha og Khotan i Sentral-Asia. Kongen av Khotan blei teken til den kinesiske hovudstaden Chang'an.

Fødde 
 Keisar Ko-bun av Japan

Døde 
 Harsha, indisk konge
649

649 (romartal DCXLIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 
 21. juli: Martin I blei vald til ny pave etter Theodor I.

 Arabarar erobra Kypros.
 Recceswinth blei medherskar over vestgotarene i Spania saman med far sin Chindasuinth.
 Laterankonsilet av 649, halde av pave Martin I, fordømde monoteletisme, som var blitt populært i austleg kristendom.

Fødde

Døde 
 14. mai: Pave Theodor I
 10. juli: Keisar Taizong av Tang i Kina

Bakgrunnsstoff
650

650 (romartal DCL)

Hendingar

Fødde

Døde
651

651 (romartal DCLI)

Hendingar

Utlandet 
 Den arabiske invasjonen av Persia tek slutt når Yazdegird III vert drepen og sasanide-dynastiet tek slutt.

Noreg

Fødde

Døde 
 Yazdegird III, konge i Persia
652

652 (romartal DCLII)

Hendingar

Fødde

Døde
653

653 (romartal DCLIII)

Hendingar

Fødde

Døde
654

654 (romartal DCLIV)

Hendingar

Fødde

Døde
655

655 (romartal DCLV)

Hendingar

Fødde

Døde
656

656 (romartal DCLVI)

Hendingar

Fødde

Døde 
 Den muslimske kalif Uthman vert myrda.
657

657 (romartal DCLVII)

Hendingar 
 Mu'awiya forlikar med kalif Ali bin Abu Talib at Ali bin Abu Talib blir verande kalif i namnet, medan Mu'awiya blir kalif i praksis.

Fødde

Døde
658

658 (romartal DCLVIII)

Hendingar

Fødde

Døde
659

659 (romartal DCLIX)

Hendingar

Fødde

Døde
660

660 (romartal DCLX)

Hendingar

Fødde

Døde
Gabon

Gabon, offisielt Republikken Gabon, er ein republikk ved ekvator i vestre Sentral-Afrika. Landet grensar til Kamerun, Republikken Kongo, Ekvatorial-Guinea og Atlanterhavet. Hovudstaden er Libreville.

Historie 
Frå sjølvstendet i 1960 og fram til 1990-talet vart Gabon styrt av eineveldige presidentar. I 1991 vart ein ny konstitusjon teken i bruk, der ulike parti vart tillate og meir demokratiske val kunne haldast. Gabon er eit av dei meir utvikla landa i Afrika, takka vere ei lita folkemengde, rike naturtilgangar og støtte frå utlandet.

Klima og miljø 
Gabon har eit typisk ekvatorialt klima, tropisk regnklima, som inneber at det heile året er vått, varmt og fuktig med mykje skyer. Den årlege nedbørsnormalen ligg mellom 1250 og 2000 mm dei fleste stader, men stig til rundt 2500 mm nær kysten og i høgareliggande område. Den tørraste tida på året er juni til august då den intertropiske konvergenssona er lengst mot nord. Temperaturane vert sjeldan lågare enn 20 °C eller høgare enn 32 °C.

I landet er det regnskog og ein rik flora og fauna. Nokre av Gabon sine største miljøproblem er for stor skogshogst og tjuvjakt. Det største helseproblemet er hiv og aids. I 2001 var 9 % av den vaksne befolkninga smitta eller sjuke av hiv/aids.

65 % av landet sin elektrisitet vert produsert av vasskraft og resterande med fossile brensel, som olje.

Økonomi 
Olje vart oppdaga i havbotnen på 1970-talet, og no svarar oljebransjen for halvparten av landet sin BNP. Trass sine naturtilgangar har Gabon hatt problem med økonomien, fremst grunna ein dårleg finansøkonomi. Ei stor devalvering på midten av 1990-talet leidde til ein inflasjon på 35%, men finansiell hjelp frå Verdsbanken og Frankrike stoppa den negative utviklinga.

Fakta 
 Naturtilgang: petroleum, mangan, uran, gull, tømmer, jernmalm, vasskraft
 Folkesetnaden sin gjennomsnittsalder: 18,5 år (2002)
 Spedbarnsdødelegheit: 5,5% (2003)
 Folkesetnaden si middellivslengde: 57,1 år (2003)
 Språk: fransk, fang, myene, nzebi, bapounou, bandjabi
 Analfabetisme: 35 % av folkesetnaden eldre enn 15 år var analfabete i 1995.

Administrativ inndeling 
Gabon er inndelt i ni provinsar:
 Estuaire
 Haut-Ogooue
 Moyen-Ogooue
 Ngounie
 Nyanga 
 Ogooue-Ivindo
 Ogooue-Lolo
 Ogooue-Maritime
 Woleu-Ntem

 
Land i Afrika
AU-land
Djibouti

Djibouti (arabisk, جيبوتي, Ǧībūtī) er ein republikk på austkysten av Afrika, med grenser til Eritrea, Etiopia og Somalia.  Djibouti har ei strategisk viktig plassering ved munningen av Raudehavet med Yemen 20 km ifrå på andre sida.

Historie 

Fleire ulike stammar har halde til i området, men i dag er issaer og afarar dei viktigaste. Stammane har historisk handla mykje med arabarane og blei tidleg muslimar.

På 1800-talet gjorde Frankrike området til eit protektorat som dei kalla Fransk Somaliland. I 1967 blei namnet endra til Det franske territoriet til afarane og isaene, men i 1977 blei det sjølvstendig under namnet Djibouti.

Ein borgarkrig mellom styresmaktene og afarleiarar tidleg på 1990-talet blei avslutta med ein fredsavtale underskriven i 1994.

Geografi 
Store delar av Djibouti består av steinørken. Berggrunnen består av lava og vulkanske høgdedrag, som einskilde stader hevar seg over 1500 moh. Høgast når Moussa Ali Terara på grensa mot Etiopia og Eritrea med 2021 moh. (òg mælt til 2063 moh).

Forkastingar langs Raudehavet har skapt senkingar der Hanléslettene og saltsjøane Alol og Assal ligg. Assal ligg krubg 155 m lågare enn havoverflata. Kysten er djupt innskoren av Tadjourabukta.

Abbésjøen i vest, på grensa mellom Djibouti og Etiopia, er kjent for eit rikt fugleliv med flamingoar, pelikanar og ibisar.

Klima 
Djibouti har ørkenklima med ekstrem varme. Det lågtliggande kystområde er svært varmt året rundt, men har lågare temperaturar når sola står lågare på himmelen. Mykje av dei indre områda strekkjer seg over 500-600 m, og temperaturen og fukta er litt lågare enn ved kysten. Dei årlege nedbørsmengdene er under 500 mm, og mange stader berre kring 125 mm. Det regnet som kjem på kysten kjem vanlegvis i perioden november til mars, men i dei indre områda er det meir vanleg med regnbyger frå april til oktober. 
Landet er periodevis råka av tørke, men stundom òg flaum.

Hovudstaden Djibouti har ein årleg middeltemperatur på 30 °C. Januar er den kaldaste månaden med 25 °C i middel, medan juli er den varmaste med 37 °C (døgnmaksimum 43 C°).

Folkesetnad 
To tredjedelar av innbyggjarane i landet bur i hovudstaden, som òg heiter Djibouti. Resten er stort sett nomadar som lever av husdyrhald. 

Dei to største folkegruppene er dei somalitalande issaene, rundt 60 % av alle innbyggjarane, og afarane, på rundt 35%. Resten er europearar, for det meste franskmenn og italienarar, arabarar eller etiopiarar.

Næringsliv 
Djibouti er ein frihandelssone, og økonomien er forankra i tenester som heng saman med dette. Landet er både transitthamn for regionen og eit internasjonalt skipssenter der skip blir lasta om og tankar drivstoff.

Elles har Djibouti lite industri og få naturressursar, bortsett frå den strategiske plasseringa og ei kystline på 80 mil. Det tørre klimaet hindrar storstilt matproduksjon, og mykje må kjøpast inn utanfrå. Landet har noko eksport av skinn og kaffi.

Kjelder
Djiboutis landformer. (2013, 12. januar). I Store norske leksikon. Henta 21. januar 2014 frå http://snl.no/Djiboutis_landformer.
 

 
Land i Afrika
AU-land