alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ingrid Schulerud

Ingrid Schulerud () er ein norsk diplomat. Ho er frå 2015 ambassadør ved Noregs ambassade i Brussel. Ho var fagdirektør i Utanriksdepartementet då ho i statsråd 19. april 2015 vart utnemnd til ambassadør i Brussel.

Ho er dotter av Mentz Schulerud og med det niese av Anne-Cath. Vestly. Ho gifta seg med Jens Stoltenberg 14. august 1987.  Saman har dei to barn, ein son og ei dotter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ingrid Schulerud» frå ,  den 28. september 2018.  
 

 Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Intervju i Dagbladet
 Intervju i Aftenposten
 Profil i Aftenposten

Norske ambassadørar
Folk frå Oslo
Grimelands skole

Grimelads skule er ein tidlegare norsk skule. Han var ein såkalt studentfabrikk som låg i Løkkeveien 7 i Oslo. Skulen vart oppretta i 1905 av Bertel Andreas Grimeland. Han opphøyrde rundt 1950. Bjørknes Privatskole kan nærast sjåast på som eit framhald av Grimeland, ettersom Alice Bjørknes, som hadde vore inspektør ved Grimeland, etablerte sin eigen skule då Grimeland avslutta verksemda.

Kjende Grimeland-elevar 

 Albert Nordengen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grimelands skole» frå ,  den 28. september 2018.  
 

Skipingar i 1905
Nedleggingar i 1950
Tidlegare vidaregåande skular i Noreg
Tidlegare skular i Oslo
Treider Fagskoler

Treider Fagskoler, tidlegare kalla Otto Treiders Handelsskole og Treider Privatskole, er ein landdekkande fagskole med utdanningar innan mellom anna reiseliv, administrasjon (administrasjonssekretær, advokatsekretær og halvårig sekretær) og butikkleiing – sal og service. Skolen vart grunnlagd av frikyrkjepredikanten Otto Treider i 1882 og var i si tid den største og leiande handelsskolen i Noreg med fag innan rekneskap, økonomi og marknadsføring. Treider Fagskolar held til i lokale i Nedre Vollgate i Oslo, og har dessutan regionskontor i Bergen og Trondheim.

Selskapet Treider Fagskoler AS er ått av Anthon B. Nilsen AS, eit av dei største private selskapa i Skandinavia innan utdanning og kursverksemd.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Treider Fagskoler» frå ,  den 28. september 2018.

Bakgrunnsstoff 

 Treider Fagskoler

Høgskular i Oslo
Skular i Oslo
Anders Giæver

Anders Giæver () er ein norsk journalist. Han er kjend som mediekommentator og avdelingsleiar i kommentaravdelinga i Verdens Gang.

Giæver har vore kulturredaktør i Dagsavisen, og har òg jobba i fleire andre norske aviser. Frå 2008 til 2011 var han USA-korrespondent for VG, og har etter at han kom attende til Noreg stått sentralt i dekninga til avisa av terroråtaka 22. juli 2011.

I 2006 var han jurymedlem ved utdelinga av Humanistisk kulturpris. Har sidan 2005 vore med vekentleg i Frokost-TV som kommentator på nyhendestoff saman med Hege Duckert.

Anna 
I 2006 var han fagdommar i Kvitt eller Dobbelt på NRK1 for Andreas Rønningen, som gjekk opp i emnet The Simpsons. Han er barnebarn av den avlidne kringkastingssjefen og legen Hans Jacob Ustvedt.

Bibliografi 

 GUTTENE – På veien med Jokke & Valentinerne, Damm 2005- Fotografi av May-Irane Aasen.- Tekstar av Mode Steinkjer, Guttorm Nordø og Anders Giæver ISBN 82-04-11133-9
 Jakta på Onkel Walt (2001), om Walt Disney, 173 sider, ISBN 82-02-20439-9
 Sladder! bedre enn sit rykte (2004) Forfattarar: Andes Giæver, Fredrik Skavlan (illustratør)159 s. Press forlag Over streken : avistegninger i grenseland (2006)

 Referansar 

<div class="references-small">Denne artikkelen bygger på «Anders Giæver» frå ,  den 28. september 2018.''

Bakgrunnsstoff 
 Anders Giæver i NRK Forfatter
 - Venskapen er eit problem (VG, 2006)
 Intens debatt etter 22. juli (Journalisten, 10. februar 2012)

Journalistar i Dagsavisen eller forlauparar
Norske sakprosaforfattarar
Folk frå Oslo
Steen & Strøm

Steen & Strøm as er eit skandinavisk kjøpesenterselskap med 18 kjøpesenter i Noreg, Danmark og Sverige. Konsernet er delt inn i  Steen & Strøm Norge AS, Steen & Strøm Danmark A/S og Steen & Stræm Sverige AB. Sentera har 1 600 butikkar som vert vitja av 90 millionar menneske kvart år og omset for omlag 3 milliardar euro.  

Klépierre og ABP Pension Fund kjøpte den 28. 2008 Steen & Strøm for 21,9 milliardar kroner. Klépierre eig 56,1 prosent av selskapet, medan Stichting Pensioenfonds ABP eig 43,9 prosent. Steen & Strøm er eit fullt integrert selskap i Klépierre som er Europas leiande aktør innan kjøpesenterbransjen med sina 10 senter i 16 land.  

Selskapet har igangsett eit omfattande program for miljø- og samfunnsansvar og er heidra som den meste berekraftige kjøpesentergruppa i Europa fleire år på rad. Dette inneber blant anna at alle senter er ISO-14001 sertifisert.

Historie 
Det opphavlege Steen & Strøm-selskapet vart danna då Emil Steen og Samuel Strøm slo saman sina butikkar i 1856.  Samuel Strøm hadde byrja sin verksemd allereie i 1797, og dette har seinare vore rekna som selskapet sitt stiftelsesår. 

Selskapet opna i 1874 Kristianias første stormagasin i eit stort nybygg i fire etasjar i Kongens gate 23, teikna av arkitekt Paul Due, men detta brann i 1929. Etter brannen vart dagens stormagasin i fem etasjar og tre tilbaketrukne etasjar oppført på same tomt etter teikningar av arkitekt O. Sverre. Det stod ferdig i 1930 og hadde forbilete i dei store magasina i Paris, med eit ope ovalt midtrom gjennom etasjane, under glasstak. Magasinet fekk byens første rullande trapper. Sidan har nye og moderne shoppingsentera vorte bygd rundt om i dei ulike landa, og kjeden vert rekna som ein av dei største i Norden.På 1990-talet vart kjeden òg meir kjent då investor Petter Stordalen involverte seg gjennom styringa av City Sør i Trondheim, og tok etterkvart over selskapet, som hadde økonomiske problem mot slutten av 1992 då Stordalen hadde vorte sjef for City Sør. Rett nok vart han tvinga ut i 1996, då Stein Erik Hagen, som sett på ein stor del i selskapet, hadde andre planar enn kva Stordalen sjølv meinte var best for selskapet. Sidan har Hagen gjennom Canica AS vore involvert og ein periode så godt som eine-eig av selskapet.

Selskapet var lista på Oslo Børs frå 1994 til 2007.

Steen og Straum i Noreg 
Steen og Straum Noreg AS er ein norsk eigedomsselskap som er ått av Steen & Straum. Selskapet eig og driv kjøpesenter knytt til den skandinaviske kjeden Steen & Straum som har røter tilbake til 1797. Steen og Straum Noreg AS vart stifta 6. juni 1987.

 Amanda Storsenter, Haugesund
 Arkaden Torgterrassen, Stavanger
 Farmandstredet, Tønsberg
 Gulskogen senter, Drammen
 Maxi Storsenter, Hamar
 Metro Senter, Skårer
 Nerstranda, Tromsø
 Nordbyen, Larvik
 Oslo City, Oslo
 Vinterbro senter, Vinterbro
 Økern senter, Oslo

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Steen & Strøm» frå ,  den 28. september 2018.

Referansar

Bakgrunnsstoff

 

Skipingar i 1797
Kjøpesenter i Noreg
Ole Sverre

Ole Andreas Sverre (), opphavleg etternamn Olsen, var ein norsk arkitekt frå Fredrikstad. Han teikna ei rekkje signalbygg i heimbyen men framfor alt i Oslo, og meistra meir enn dei fleste arkitektar å ta del i den omfattande tekniske og stilmessige utvikling frå historismen og fram til funksjonalismen som spelte ut seg under hans lange yrkesaktive periode.

Liv og virke

Bakgrunn 
Ole Andreas Olsen var son av byggmeister Erik Olsen (1831–1918) og Josefine Andrea Nicolaysen (1839–99). Han tok eksamen ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt i 1886 og ved den tekniske høgskulen i Charlottenburg i Berlin i 1890. Mellom dette var han ssistent hos professor Hans Grisebach i Berlin 1887–88. Namneendringa av etternamnet til Sverre vart gjord i 1896.

Virke som arkitekt 
Sverre praktiserte i Oslo. Han hadde i mange år ein fremskutt plass blant arkitektane i hovudstaden, og har levert teikningar til ei lang rekkje kjende bygningar. Av verka hans kan nemnast Holmenkollens turisthotell, turnhallen i Fredrikstad, Norges landbrukshøgskule-bygg på Ås, Keisar Wilhelms jaktslott og stavkyrkje i Rominten i Aust-Preussen, det første Skimuseet på Frognerseteren, om- og nybygginga av Grand Hotel og mange større villaer og andre bygningar, blant anna skipsreiar Fred. Olsen sin villa ved Drammensveien og Halléngården på Grünerløkka. Han teikna òg storparten av det katolske Vor Frue Hospital i Oslo.
Han teikna òg varehuset Steen & Strøm

Etter krigen vart Sverre fråteken retten til medlemskap i Norske arkitekters landsforbund i to år, fram til 1. januar 1948. Tilsvarande straff vart gjeven til arkitektar som var medlem i det nazifiserte arkitektforbundet eller som hadde utført særleg graverande tilfelle av arbeid for okkupasjonsmakta.

Ole Sverre var sportsleg interessert. I 15 år var han president i Noregs Roforbund og vart etterkvart forbundet sitt æresmedlem. Han var òg æresmedlem i Christiania Roklub og Fredrikstad Turnforening.

Prisar og utmerkingar 
Sverre vart tildelt Kongen sin fortjenstmedalje i gull og var innehavar av Dannebrogordenen og Nordstjerneordenen.

Han mottok Sundts premie to gonger, første gong i 1908 for Villa Fredly i Drammensveien 41, andre gong i 1912 for Drammensveien 89.

Galleri

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Ole Sverre» frå ,  den 29. september 2018.

Bakgrunnsstoff 

 Arc! Ole Sverre
 Ole Sverre i Norsk biografisk leksikon, 2. utg.

Dannebrogordenen
Kongens fortenestmedalje i gull
Nordstjerneordenen
Gravlagde på Vestre gravlund
Folk frå Fredrikstad
Haakon Hauan

Haakon Hauan  () var ein norsk ingeniør og industrileiar. Han var òg ei tid statsråd. 

Hauan var utdanna som kjemiingeniør ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt i 1889. Han er kjend for sin sentrale rolle i utviklinga handelen med import av råolje og raffinering av peroleumsprodukt som direktør for Vallø Olieraffineri frå 1920 til 1936. 

Han var òg ei tid politikar, som statsråd i Regjeringa Knudsen II der han leidde industri- og forsyningsdepartementet frå 1918 til 1920 som provianteringsminister.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Haakon Hauan» frå ,  den 28. september 2018.

Bakgrunnsstoff 

 «Haakon Hauan» i Norsk biografisk leksikon

Norske bedriftsleiarar
Norske ministrar
Gravlagde på Vestre gravlund
Folk frå Hammerfest
Marthe Holien Bø

Marthe Holien Bø () er ein norsk medievitar og bloggar. Ho vaks opp på Vestre Toten og er busett i Stryn. Bø er utdanna medievitar frå Universitetet i Bergen og muntleg formidlar frå NLA Høgskolen. Ho jobbar på Stryn bibliotek.

Bibliografi

Bøker

Kjelder

Norske bloggarar
Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Stryn
John Greig

John Greig () er ein tidlegare fotballspelar og-trenar frå Edinburgh som var kaptein for Rangers FC sitt mannskap som vann cupvinnarcupen 1972.

Klubbspel
Greig fekk kontrakt med Rangers FC i 1961 og spelte på laget til han la opp i 1978. Etter nokre sesongar som angreps- og midtbanespelar var han frå slutten av 1960-åra ein hardt-taklande forsvarsspelar. Han vart skotsk cup- og ligameister både i 1964 og i 1965. I 1966 vann Greig og Rangers den skotske cupfinalen for tredje gong i rad. Den påfylgjande sesongen tok skottane seg til finalen i cupvinnarcupen, ein kamp der Bayern München vann pokalen etter ei einsleg skåring i 2. ekstraomgang. Den 24. mai 1972 spelte Rangers finale i cupvinnarcupen på ny, ein kamp Greig og lagkameratane vann med 3-2 mot Dynamo Moskva. Sidan vart Greig skotsk cupmeister 1973, ligameister 1975 og dobbeltmeister både i 1976 og 1978.

Landslagsspel
Greig spelte 44 landskampar i tida 1964-75, den siste hausten 1975 kom fire og eit halvt år etter den nest siste. Han var lagkaptein i 15 kampar, dei fleste i åra 1965-68. Greig skåra tre mål for det skotske landslaget, alle tre i året 1965. Han vart matchvinnar i to VM-kvalifiseringskampar, fyrst i bortekamp mot Finland i mai og så eit halvt år seinare framfor over 100 000 tilskodarar på Hampden Park i Glasgow mot Italia, då han var åleine målskårar.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1972 med Rangers FC
Skotsk ligameister: 1963, 1964, 1975, 1976, 1978 med Rangers FC
Skotsk cupmeister: 1963, 1964, 1966, 1973, 1976, 1978 med Rangers FC

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «John Greig» frå ,  den 28. september 2018.  
 
eu-football

Skotske fotballspelarar
Skotske fotballtrenarar
Rangers-spelarar
Vallø Oljeraffineri

Vallø Oljeraffineri var eit oljeraffineri på halvøya Valløy 5 km aust for Tønsberg i Vestfold. Her produserte Esso Noreg, og forgjengarane til selskapet, smøreoljer, asfalt og anna i perioden frå 1905 til 2001. Mot slutten av andre verdskrig våren 1945 vart anlegget bomba av allierte fly. 53 nordmenn omkom saman med ei ukjend mengd tyske soldatar.

Historikk 

Petroleumsverksemda i Noreg på industristaden Vallø starta då A/S til Petroleum- & Maskinoljeraffineriet, Skandinavias første oljeraffineri, vart etablert i 1899. F 

Selskapet gjekk likevel konkurs og A/S Vallø Oljeraffineri vart sett i gang same stad i 1905. Detta var det første anlegget i Noreg for raffinering av råolje til ferdigprodukter som bensin og smøreoljer. Produkta vart distribuert av Østlandske og Vestlandske Petroleumscompagnier som frå 1919 samarbeidet med Amerikansk Petroleumscompagni og frå 1953 vart samla i eitt selskap under namnet A/S Norske Esso (frå 1999 underlagt Exxon Mobil).

I mellomkrigstida nådde verksemda eit høgdepunkt med over 100 tilsette og arbeidarbustader i landsbyen på Vallø. På det meste budde det omkring 500 personar på halvøya. 

Den 25. april 1945, knappe to veker før freden, vart raffineret, som var kontrollert av tyske okkupasjonsstyresmakter under krigen, angripe av britiske bombefly. Føremålet kan ha vore å ramme oljeforsyningane til tyske ubåtar. Lagertankane ved raffineriet skal likevel nesten ha vore tomme. Bombardementet øydela anlegget, mange av husa omkring, og òg tapetfabrikken på Vallø. 53 nordmenn og ei ukjent mengd tyske soldatar vart drepne. Raffineriet vart gjenreist og heldt fram produksjonen frå 1950.

Etter at Esso-raffineriet på Slagentangen 9 km lenger nord kom i drift i 1961, la raffineriet på Vallø gradvis om, til hovudsakleg å produsera asfalt. Denne produksjonen opphøyrde i 1993. Sidan var staden importterminal for kjemiske produkt og sentrallager for smøreoljer til alle Essos bensinstasjonar i Noreg. All verksemd opphøyrde i 2001.

I 2015 byrja arbeidet med å fjerna store mengd miljøfarlig avfall frå den tidlegare smøreoljeproduksjonen ved raffineriet. Fram til 1964 vart det sloppe ut 30 000 tonn giftig syrebek og blekejord (fullerjord), og dei gamle avfallsdeponia omfattar cirka 120 mål. Omkring 200&nbso;000 m³ masse, eller bortimot 2 000 lastebillass,  vert fjerna og reinsa.

Sjå òg 

 Bombinga av Valløy 1945

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vallø Oljeraffineri» frå ,  den 28. september 2018.  
 

 Søkbar digitalkopi av Vidar Zakariassen: Valløy - ein industristad med tradisjonar og mangfald : 1999 - 100 år med petroleumsvirksomhet (utgjeven av Esso Noreg  i 1999)
 Om Vallø Oljeraffineri side 25–27 i Ulf Erichsen: Vallø, verket og menneska : eit historisk oversyn over Vallø (1995)
 Vallø og omegn historilag om Vallø oljeraffineri
 Søkbar digitalkopi av Esso-raffineria Slagen-Valløy (presentasjonshefte frå Esso 1974)
Skipingar i 1905
Norsk industri
Næringsliv i Tønsberg
Nedleggingar i 2001
Petroleumsverksemd i Noreg
Willie Johnston

Wille Johnston, fullt namn William McClure Johnston, () er ein britisk-skotsk tidlegare fotballspelar frå Glasgow som frå 1964 var venstreveng på Rangers FC og frå 1972 West Bromwich Albion. Johnston var ein kjapp og dribleflink spelar, men også ein hissig kar som vart utvist meir enn 20 gongar.

Klubbspel
Johnston spelte på Rangers FC frå hausten 1964 til han i desember 1972 vart overført til engelske West Bromwich mot 138 pund. Den 27. april 1966 var han med då Rangers slo Celtic FC 1-0 i finaleomkampen på Hampden Park framfor 98 202 tilskodarar. Året etter tapte Rangers finalen i cupvinnarcupen 1967 mot Bayern München, etter ei skåring i 2. ekstraomgang. Fem år seinare vann Rangers cupvinnarcupen 1972 med 3-2 mot Dynamo Moskva, Johnston skåra då til 2-0 og 3-0. Gjennom seks og eit halvt år var han så ein profil i engelsk fotball med eit rimeleg godt West Bromwich-lag, men utan noko større klubbsuksess. Han avslutta fotballivet i fleire ulike fotballklubbar i tida 1979-85, heilt utan å utmerke seg. Han fekk likevel seg med cupfinalesigeren 1981 til Rangers FC, der han 1980-82 tente si andre periode med Glasgow-laget.

Landslagsspel
Johnston deltok i 22 landskampar for Skottland. 9 av kampane kom over ein femårsperiode 1965-70, dei resterande 13 på mindre enn 14 månader i 1977-78. Johnston spelte sin siste landskamp då Skottland i Cordoba tapte 1-3 mot Peru, lagets fyrste kamp under VM i fotball 1978 i Argentina. Han lukkast aldri skåre for Skottland.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1972 med Rangers FC
Skotsk cupmeister: 1966 og 1981 med Rangers FC

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Willie Johnston» frå ,  den 28. september 2018.  
 
eu-football

Skotske fotballspelarar
Rangers-spelarar
West Bromwich-spelarar
Hearts-spelarar
Birmingham-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1978
Hampden Park

Hampden Park er eit fotballstadion i Glasgow i Skottland med plass til 52 500 tilskodarar. Stadion, som vart bygt i 1903 og sidan ombygt fleire gonger, tilhøyrer fotballklubben Queen's Park FC, det einaste amatørlaget i skotsk fotball. Heimekampane til Skottlands fotballandslag og finalane i dei skotske cupturneringane vert avvikla på Hampden Park. Tilskodarrekorden på 149 547 frå 1937 er største regstrerte tilskodartalet for ein fotballkamp i Europa. Skottland tok den gongen mot England til landskamp.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hampden Park» frå ,  den 28. september 2018.  
 

Fotballstadion i Storbritannia
Glasgow
Grefsen

Grefsen er eit strøk i Bydel Nordre Aker i Oslo, med namn etter garden Grefsen. Garden vart tidleg i mellomalderen delt i ØStre og Vestre Grefsen. Seinare oppstod nye gardar ved deling og oppkjøp: Prestegrefsen, Nedre Grefsen og Øvre Grefsen.

Grefsen har uklare grenser mot Kjelsås i nord, men Saturnveien og Lyngåsveien vert brukt iblant som grense. Historisk er grensa mellom Grefsen gard og Kjelsås ved Marsveien og Myrerskogveien. I aust dannar først delar av Kjelsåsveien og deretter Grefsenkollveien og dessutan dei utbygde delane av vegen Akebakkeskogen grensa mot Disen,  Lofthus og Grefsenåsen. Eit klårt skilje mot vest er Akerselva (på andre sida ligg Brekke), og Nydalen og Storo i sør – avgrensa av Ring 3. Gjøvikbanen går nord-sør gjennom dei nordlege delane av området, men har ingen stoppestader her (Grefsen stasjon ligg faktisk på grunnen til Storo gard).

Busetnad 
Grefsen er primært eit bustadsstrøk og Grefsen skole, Morellbakken skule (tidlegare Grefsen vidaregående skole) og Engebråten ungdomsskole ligg i dette området. I tillegg ligg òg Grefsen kyrkje her. Bustadsområdet består nesten utelukkande av tomannsbustader og villaer, medan gatene og uteområda har mykje grønt, og er lite trafikkerte. Området vert difor sett på som attraktivt, og har nokre av dei høgaste prisane i Oslo.

I Vegen til Glad ligg St. Josephsøstrenes aldersheim.

På Grefsen finst eit steinbrot. Etter bybrannen i Hamburg i 1842 vart nordmarkitt frå Grefsen og Grorud nytta til kaier, bruer, bygningssoklar, trapper og til Oscarsborg festning.

Utdanning 
Barneskular: Disen skole, Grefsen skole

Ungdomsskular: Morellbakken skole, Engebråten ungdomsskole

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grefsen» frå ,  den 29. september 2018.

Bakgrunnsstoff 

 Historielaget Grefsen-Kjelsås-Nydalen
Bydel Nordre Aker
Steinindustri
Strøk i Oslo
Frank Beard

Frank Lee Beard () er ein USA-amerikansk trommeslagar i rockbandet ZZ Top. Beard var tidlegare i banda The Cellar Dwellers, The Hustlers, The Warlocks og American Blues før han byrja å spele med Billy Gibbons og Dusty Hill som ZZ Top.

Beard var fødd i Frankston i Texas. Seint i 1969 vart han med i The Moving Sidewalks, eit band som kom til å bli ZZ Top. Beard introduserte òg Gibbons for bassisten og vokalisten Dusty Hill, som Beard hadde spelt med i banda American Blues, The Warlocks og The Cellar Dwellers. Bandet gav ut debutplata si ZZ Top's First Album på London Records i januar 1971. 

Trass i at etternamnet hans tyder «skjegg» på norsk, er det Hill og Gibbons som har langt skjegg som varemerke.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Frank Beard (musician)» frå ,  den 28. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

USA-amerikanske rocketrommeslagarar
Bluesrock-musikarar
Folk frå Irving i Texas
Rock and Roll Hall of Fame
Musikarar frå Texas
ZZ Top-medlemmar
USA-amerikanske trommeslagarar
Oslo universitetssykehus, Aker

Oslo universitetssykehus, Aker (tidlegare Aker universitetssykehus) er den delen av Oslo universitetssykehus som ligg på sjukehusområdet på Aker. Det var eit sjølvstendig sjukehus frå 1895 til 2008~, men utgjer ikkje lengre noka administrativ eining.

Sjukehuset vart etablert som Aker Sygehus og Pleiehjem 1. juli 1895, på Tonsen gard i bydel Bjerke. I 1948 vart sjukehuset knytt til seg Det medisinske fakultet ved Universitetet i Oslo som universitetsklinikk. Gaustad sjukehus vart organisert under Aker sjukehus i 1996. Den 1. januar 2002 vart sjukehuset omdannet frå ein etat i Oslo kommune til eit statleg helseforetak (HF), heleid av Helse Øst RHF, og sjukehuset endra namn frå Aker sykehus til Aker universitetssykehus. Den 1. juni 2007 vart eierskapet overførd til Helse Sør-Øst RHF.Den [[1. januar 2009 vart sjukehuset ein del av Oslo universitetssykehus og er dermed ikkje lengre eit sjølvstendig foretak. Aker sykehus vert sidan brukt som ein fysisk-geografisk nemning på bygningsmassen og verksemda på sjukehusområdet på Aker.

|
Aker universitetssykehus var eit høyspesialisert storbysju@kehus og foretaket hadde omfattande lokal- og sentral-sjukehusfunksjonar og regions-~funksjonar. Innanfor fleire område hadde sjukehuset òg landfunksjonane og kompetansesentera. Aker var tidlegare lokalsjukehus for Groruddalen, og dessutan Follo-kommunene Ski, Oppegård, Ås, Nesodden, Vestby og Frogn, funksjonar som i stor grad er flytta til Akershus universitetssykehus, (Ahus), i Lørenskog.

Bygningar 
Tonsen gard vart kjøpt av Aker kommune frå John Sogns enke i 1887. Sogn hadde ått garden sidan 1854, men døydde i 1886. Då vart den selt til Aker kommune av hans enke. Aker kommune brukte garden som fattiggard frå 1887. Hovudbyggiet frå 1812 vart vart utvida og brukt som Aker pleiehjem for fattige sjuke.

Den første sjukehusbygningen stod ferdig i 1895 og Aker Sygehus og Pleiehjem vart etablert. I 1910 vart Sinsen gard òg kjøpt og innlemma i sjukehuset. Arkitekt Victor Nordan var aktiv i det kommande byggearbeidet. Det vart bygd paviljongar for tuberkulose, skarlagen og [[difteri]. 

Gardsdrifta var viktig for økonomien til sjukehuset. Gardsbygga vart modernisert og nytt grisefjøs vart bygd. Sjukehuset var på denne tida nærast selvforsynt på mat. Nytt byggetrinn kom i perioden 1919 til [[1925]. Spanskesjuka medførde behov for ny epidemipaviljong. I 1924~ vart det bygget er kirurgibygg. Det vart òg etablert eiga sjukepleiarutdanning på Aker.

På 1930-tale] vart det reist eit nytt administrasjonsbygg. Under andre verdskrig vart Aker teke over som sentralhospital, kalla  Kriegslazarett Sinzen. Fleire anlegg vart oppført av tyskarane. Blant bygga var trehusa som sidan er vorte Løren asylmottak. Etter krigen vart det bygget sjukepleiarbustader og tomannsboliger for legene. 

I 1958 vart den godt synlege rondellen bygd ved hovudinngangen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oslo universitetssykehus, Aker» frå ,  den 28. september 2018.

Bakgrunnsstoff

 Oslo universitetssjukehus
 Åker universitetssjukehus
 Helse Sør-Østi

Skipingar i 1865
Sjukehus i Oslo