alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Peltiereffekt

Peltiereffekt er ein termoelektrisk effekt som vart oppdaga av den franske fysikaren Jean Charles Athanase Peltier i 1834. Når det blir sendt straum gjennom to ulike metall som er i kontakt med kvarandre, vil kontaktstaden bli oppvarma eller avkjølt. Effekten er den motsette av seebeckeffekten og blir òg kalla reversert seebeckeffekt.

Når ein straum strøymer frå stoff A til B, vert det skapt varme i den øvre overgangen ved , og absorbert varme ved den nedre overgangen ved . Peltiervarmen  absorbert ved den nedre overgangen per tid er lik: 

der  er Peltierkoeffisienten for termoelementet som består av stoff A og B og  () er Peltierkoeffisienten for stoff A (B).  varierer med temperaturen til stoff og den spesifikke samansetjinga.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Thermoelectric effect» frå ,  den 15. februar 2013.  
 

Termodynamikk
Elektrisitet
Energiomforming
Spinntronikk
Penningmanometer

Penningmanometer eller phillipmanometer er eit instrument for måling av låge trykk, frå ca 1–10-5 Pa. Det består av eit røyr med ein ringforma anode plassert mellom to plater som er katodar. Desse kan anten vere plassert mellom eller utgjere polane på ein magnet. Anoden får ei spenning på 1–2 kV. Med det blir frigjort nokre elektron frå platene ved kald emisjon. I det sterke magnetfeltet pendlar elektrona fram og tilbake i spiralliknande banar og tilbakelegg ei forholdsvis lang vegstrekning før dei treffer anoden. Under rørsla støyter dei mot gassmolekyl i røyret og ioniserer dei, og dei positive iona blir lett fanga opp av dei store platene. Straumen til platene er proporsjonal med mengder produserte ion og dermed med trykket i røyret.

Manometeret er kalla opp etter den nederlandske fysikaren Frans Michel Penning.

Kjelder
 penningmanometer. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/penningmanometer

Trykkmålarar
Permanent magnet

Permanent magnet eller varig magnet er ein magnet som vert framstilt av ferromagnetiske metallegeringer, t.d. alnico, eller av oksid. Desse dannar sitt eige magnetfelt. Dei vert mellom anna nytta i kompassnåler, kjøleskåpsmagnetar, i mange typar elektriske instrument, i små motorar og generatorar.

Kjelder

Magnetar
Permeabilitet i fysikk

Permeabilitet tyder evna til å trenge igjennom noko og i fysikken omhandlar det tilhøvet mellom magnetisk fluktstettleik B og magnetisk feltstyrke H. Som symbol for permeabilitet brukast som regel µ, µ = B/H. 

Relativ permeabilitet er tilhøvet mellom permeabilitet for eit stoff og permeabilitet for tomt rom. For dei fleste stoffa er den relative permeabilitet særs nær lik 1, for diamagnetiske litt mindre, for paramagnetiske litt større, men for ferromagnetiske stoff er han mykje større enn 1. Permeabilitet for tomt rom blir òg kalla den magnetiske konstant. Han vert vanlegvis skrive med µ0 og er lik 4p·10-7 henry/meter.

Kjelder
 permeabilitet – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/permeabilitet/fysikk

Elektriske og magnetiske felt i stoff
Leif Østli

Leif Rune Østli () er ein norsk rektor og forfattar frå Halden.

Han arbeider som rektor ved Frederik II videregående skole i Fredrikstad og har tidlegare vore rektor ved Borge ungdomsskole, Fredrikstad Internasjonale skole og Jordal skole i Oslo.

Østli debuterte som forfattar i 2012 med romanen Befrieren.

Bøker 
 2012 – Befrieren – Roman
 2015 – Mørkekjøring – Roman

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Leif Østli i BIBSYS

Bokmålsforfattarar
Folk frå Halden
Forfattarar frå Østfold
Norske romanforfattarar
Norske rektorar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2012
Permeans

Permeans, tidlegare kalla magnetisk leiingsevne, er tilhøvet mellom magnetisk fluks og magnetisk potensialskilnad, det inverse av reluktans. For ein homogen lekam med konstant tverrsnitt er permeansen lik permeabiliteten multiplisert med tverrsnittet og dividert med lengda av lekamen. Permeans blir målt i eininga henry.

Kjelder
 permeans. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/permeans

Elektriske og magnetiske felt i stoff
Marius Ektvedt

Marius Ektvedt () er ein norsk kunstfotograf og forfattar.

Ektvedt er utdanna filmregissør frå London Film School. Han debuterte som forfattar i 2012 med romanen Revir.

Bøker 
 2012 – Revir – Roman

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Marius Ektvedt
 Utgjevingar av Marius Ektvedt i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske fotografar
Norske regissørar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2012
Pol i elektronikk

Ein elektrisk pol er spenningsuttaka frå ein elektrisk likestraumsgenerator, ein akkumulator eller liknande, i eit galvanisk element. Det er òg nemning på elektrodane.

Kjelder
 pol – fysikk – 2. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/pol/fysikk_%E2%80%93_2

Elektronikk
Polaritet

Polaritet har fleire tydingar og kan syne til: 

Polaritet i grammatikk er ein grammatisk kategori med to grammatisk trekk.
Polaritet i fysikk tyder polarisasjonsretning. 
Polaritet i botanikk syner til at ei celle, eit organ eller heil plante syner ulike eigenskapar i to ender av lengdeaksen.
Polaritet i kjemi.
 positiv eller negativ elektrisk ladning
 polaritetsterapi, ei behandlingsform i alternativ medisin

Sjå òg 
Pol
Polar
Polarisering

ja:極性
Polaritet i fysikk

Polaritet eller polarisasjonsretning for ein magnet blir gjeve ved å sei kva for ein pol som er nordpol og kva for ein som er sørpol. Eit polarisert dielektrikum har positiv polaritet på den sida der det er overskot av positiv ladning. For ein elektrisk likestraumskjelde blir gjeve polariteten for tilkoplingsklemmene (straumuttaka) med + for den høgaste og - for den lågaste spenninga. Når ein slik kjelde koplast til ein lastmotstand, går straumen i lasta frå pluss til minus.

Kjelder
polaritet – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/polaritet/fysikk

Elektriske og magnetiske felt i stoff
Nordiske greiner under vinter-OL 2010

Nordiske greiner under vinter-OL 2010 i Vancouver bestod av 18 øvingar. Alle tevlingane vart avvikla ved småbyen Whistler i British Columbia, 120 km nordaust for Vancouver. Seks av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla både i langrenn, kombinert og skihopping.

Langrenn menn

Sprint i klassisk stil 

Dato: 17. februar

15 km fristil 

Dato: 15. februar

30 km skibyte 

Dato: 20. februar

50 km fellesstart i klassisk stil 

Dato: 28. februar 2010

Lagsprint i fristil 

Dato: 22. februar

4 x 10 km stafett

Dato: 24. februar

Langrenn kvinner

Sprint, klassisk stil 

Dato: 17. februar

10 km fristil 

Dato: 15. februar

15 km skibyte 

Dato: 19. februar

30 km fellesstart i klassisk stil 

Dato: 27. februar 2010

Lagsprint i fristil 

Dato: 22. februar

4 x 5 km stafett

Dato: 25. februar

Kombinert

Normalbakke + 10 km

Storbakke + 10 km

Lagtevling

Skihopping

Normalbakken

Storbakken

Lagtevling

Medaljeoversyn

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nordiske greiner under vinter-OL 2010» frå ,  den 15. februar 2013.  
 
Denne artikkelen bygger på «Pohjoismaiset hiihtolajit talviolympialaisissa 2010» frå ,  den 15. februar 2013.  
 

Vinter-OL
2010 i Canada
Nordiske greiner under vinter-OL

nb:Langrenn under Vinter-OL 2010
Marianne Storberg

Marianne Storberg () er ein norsk historikar og forfattar.

Storberg er oppvaksen i Asker og bur no på Høvik i Bærum. Ho tok doktorgraden ved Universitetet i Oslo i 2009 med oppgåva Vennskap mellom menn på 1800-tallet.

Ho debuterte som skjønnlitterær forfattar i 2012 med den historiske romanen Brevet fra Betsy.

Bøker 
 2001 – "I Venskabs Paradiis" : en studie av maskulinitet og vennskap mellom menn
 2012 – Brevet fra Betsy – Roman

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Marianne Storberg i BIBSYS
 Hanne Falch: «Nært og intimt på 1800-tallet», Kilden 11. desember 2001

Bokmålsforfattarar
Folk frå Asker
Forfattarar frå Akershus
Norske historikarar
Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2012
Polpapir

Polpapir er eit særskild laga papir med kjemiske fargereagensar. Det vert nytta til å avgjere polaritet av likestraum.

Kjelder
 polpapir. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/polpapir

Elektriske og magnetiske felt i stoff
Petra Mede

Petra Maria Mede () er ein svensk komikar, dansar og programleiar. I 2009 vart ho røysta fram som den beste kvinnelege komikaren i Sverige.

Eurovision

Melodifestivalen 2009
I 2009 var Mede programleiar for Melodifestivalen 2009, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2009 i Moskva i Russland.

Eurovision Song Contest 2013
28. januar 2013 vart det annonsert at Mede ville vere programleiar for Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige. Ho var den fyrste sidan 1995 som leia tevlinga aleine, om ein ser vekk ifrå at Eric Saade var green room-programleiar i finalen.

Eurovision Song Contest's Greatest Hits
Saman med Graham Norton leia Mede Eurovision Song Contest's Greatest Hits i London i Storbritannia. Konserten fann stad 31. mars 2015 og vart til for å feire 60-årsjubiléet til Eurovision Song Contest.

Melodifestivalen 2016
Mede vil leie den fyrste semifinalen i Melodifestivalen 2016, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, saman med Gina Dirawi.

Eurovision Song Contest 2016
14. desember 2015 vart det kjend at Mede og vinnaren av Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike, Måns Zelmerlöw, vil leie Eurovision Song Contest 2016. Mede vil verte den tredje personen som leiar tevlinga meir enn éin gong, og den fyrste som leiar tevlinga att sidan 1974.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Petra Mede» frå ,  den 15. februar 2013 k.

Fotnotar

Folk frå Stockholm
Svenske komikarar
Svenske dansarar
Svenske programleiarar
Melodifestivalen-programleiarar
Melodifestivalen 2009
Melodifestivalen 2013
Melodifestivalen 2016
Eurovision Song Contest-programleiarar
Eurovision Song Contest 2013
Programleiarar for SVT
Eurovision Song Contest 2016
Polsko

Polsko er eit stykke av magnetisk blautt jarn som blir sett på endane av ein elektromagnet eller permanent magnet for å gje feltet mellom polane ei bestemd utforming. For å få homogent magnetfelt brukar ein polsko med parallelle endeflater. I ein vekselstraumgenerator blir rotoren utstyrt med polsko som er forma slik i tilhøve til statoren at straumen varierer sinusforma. I eit magnetisk spektrometer blir polskoa utforma slik at magnetfeltet virkar fokuserande på partiklane.

Kjelder
 polsko. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/polsko

Magnetar
Positiv pol

Positiv pol er den tilkoplinga som har høgast (positiv) spenning i ein likestraumsgenerator eller eit elektrisk element og som vanlegvis er merkt med pluss, +. I eit elektrisk element er det òg nemning på den tilsvarande elektroden. I ein akkumulator går straumen ut frå den positive polen ved utlading og blir sendt inn gjennom denne polen ved opplading.

Kjelder
positiv pol. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/positiv_pol

Elektrodar
Potensialgradient

Potensialgradient eller feltvektorstorleik med verdi lik endringa av potensialet per lengdeining, og retning lik retninga for den sterkaste auken av potensialet.

Kjelder
potensialgradient. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/potensialgradient

Vektorrekning
Fysiske konsept
Poyntingvektor

Poyntingvektoren er ein vektor som gjev storleik og retning av energistraumtettleiken i eit elektromagnetisk felt. Poyntingvektoren er definert som vektorproduktet av elektrisk og magnetisk feltstyrke, og er lik strålingstrykket multiplisert med lyssnøggleiken. 

Vektoren er kalla opp etter John Henry Poynting.

Kjelder
 poyntingvektoren. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/poyntingvektoren

Elektromagnetisk stråling
Optikk
Vektorar
Primærvikling

Primærvikling er viklinga i ein transformator som mottek den elektriske energien, t.d. frå eit vekselstraumnett. Sekundærviklinga(ne) sender energien vidare, med høgare eller lågare spenning.

Kjelder
 primærvikling. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/prim%C3%A6rvikling

Transformatorar
Puls i fysikk

Ein puls eller straumpuls er ein kortvarig elektrisk straumstøyt eller kortvarig forandring av elektrisk spenning, kalla spenningspuls. Det vert òg nytta om ein kortvarig stråle, som ein partikkelstråle eller lysstråle. 

Pulsar kan kome einskildvis, følgje tilfeldig etter kvarandre eller kome regelmessig med ein bestemd frekvens, pulsfrekvensen.

Kjelder
 puls – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/puls/fysikk

Stråling
Fysikk
Remanens

Remanens eller remanent magnetisme er den magnetismen som sit igjen i eit ferromagnetisk material etter at ein har fjerna påverknaden som har gjort materialen magnetisk. Det er òg eit mål magnetiseringa.

Sjå òg 
hysterese

Kjelder
 remanens – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/remanens/fysikk

Datateknikk
Magnetisme
Magnetiske fordelingar
Righi–Leduc-effekt

Righi–Leduc-effekt er ein magnetotermisk effekt som opptrer når ein elektrisk leiar eller halvleiar blir plassert i eit magnetfelt og det blir sendt ein varmestraum gjennom leiaren på tvers av retninga til magnetfeltet. I retninga vinkelrett på varmestraumen og feltet blir det då ein temperaturskilnad tvers over leiaren. Dette blir kalla transversal Righi–Leduc-effekt. Effekten er analog til halleffekten ved elektrisk straum. Longitudinal Righi–Leduc-effekt viser seg i ei forandring i varmeleiinga når det blir sett eit magnetfelt vinkelrett på varmestraumen.

Namnet er etter den italienske fysikaren Augusto Righi (1850–1920) og den franske fysikaren Sylvestre Anatore Leduc (1856–1937).

Kjelder
 Righi–Leduc-effekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Righi%E2%80%93Leduc-effekt

Superleiing
Kondensert fase-fysikk
Elektriske fenomen
Robert Watson-Watt

Sir Robert Alexander Watson-Watt () var ein skotsk fysikar som mellom anna arbeidde med instrument for radioposisjonsavgjersle, og utvikla det første praktisk brukbare radarsystemet. Han vert såleis rekna som oppfinnaren av radaren. 

Utviklinga av radaren, som først ikkje hadde noko namn, starta andre stader, men det vart gjort store framskritt i september 1936 då Watson-Watt vart inspektør ved British Air Ministry ved Bawdsey Research Station i Bawdsey Manor, nær Felixstowe i Suffolk. 

I 1942 blei Watson-Watt adla. I 1958 gav han ut boka Three Steps to Victory. 

Robert Watson-Watt døydde i 1973 i Inverness i Skottland, 81 år gammal.

Sjå òg 
 radar
 radioekko

Kjelder
 

Skotske fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Royal Aeronautical Society
Skotske ingeniørar
Skotske oppfinnarar
Elektroingeniørar
Radarpionerar
Folk frå Brechin
Robert Jemison Van de Graaff

Robert Jemison Van de Graaff () var ein amerikansk fysikar. 

han var professor ved Massachusetts Institute of Technology frå 1934 til 1960 og er kjent for oppfinninga av den elektrostatiske høgspenningsakseleratoren, som vanlegvis blir kalla Van de Graaff-akselerator, og for utviklingsarbeid i samband med denne. Frå 1960 var han sjefsforsker ved High Voltage Engineering Corporation, eit firma etablert av han og medarbeidarane hans for å byggje og vidareutvikle Van de Graaff-akseleratorar.

Kjelder
 Robert Jemison Van dei Graaff. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Robert_jemison_van_de_graaff

USA-amerikanske fysikarar
Folk frå Alabama
Fysikarar på 1900-talet
Maskevipe

Maskevipe (Vanellus miles) er ein vadefugl og ein lett kjenneleg medlem av lofamilien. Ho var opphavleg utbreidd i Australia og Ny-Guinea, i Australia spesielt dei nordlege og austlege delar av kontinentet. Maskevipa er nyleg spreidd over store delar av New Zealand. Ho brukar mesteparten av tida si på bakken på jakt etter mat som insekt og meitemark, og har eit utval av særeigne læte.

Skildring 
Maskevipa er ei stor vipe, ca. 38 centimeter med gjennomsnittleg kroppssvekt på 370 og 350 gram for hannar og hoer høvesvis. Mest karakteristisk for utsjånaden er gult nebb og ei gul ansiktsmaske med gule hudlappar frå nebbrota. Den sørlege underarten, V. m. novaehollandiae, har ei svart krone, svart bakside av nakken og er lysbrun på rygg og oversida av vengene. Undersida av halsen, bryst, buk og over- og undergump er kvit. Undersida av vengene er kvite, vengene har svart bakkant og halen har svart endeband. Ho har ei svart stripe eller krage frå nakken ned mot buken på framsida av skuldra. 

Den nordlege underarten, nominatforma, er som den sørlege, men litt mindre, manglar svart i nakken og manglar den svarte kragestripa. Nominatforma har større ansiktsmaske som rekkjer lengre bak på hovudet. Denne underarten lever i nordlege Australia og på Ny-Guinea.

Den sørlege underarten levde i austre og søraustre Australia og spreidde seg vidare til Tasmania. Den første hekkinga som blei observert på New Zealand gjekk føre ved Invercargill lengst sør på Sørøya i 1932. Fram til 1980 var maskevipa spreidd over Stewart Island/Rakiura og mykje av Sørøya, etter det over Nordøya og er òg observert på fjernare øyar som Antipodesøyane og Bountyøyane. Ho blir stadig meir vanleg i landet.

Dietten består hovudsakleg av meitemark, insekt og larver, men gjerne òg plantekost som frø. Denne føda finn dei helst på beitemark med kort gras og gjerne på pløgde åkrar. Dessutan har dei habitat i tidevassona og tar krepsdyr og blautdyr der. 

Maskeviper er støyande fuglar med et variert repertoar av læte. Mange lever som monogame par gjennom heile livet. Paret er aggressive når dei vernar reirplassen og kan til dømes åtake plystreskjorer. Reira er enkle, grunne skraper i bakken, fora med lett tilgjengelege materialar. Dei har fleire kull i året, kvart kull er vanlegvis på 4 egg. Klekkinga skjer etter 1 månad og ungane kan flyge etter 7-8 veker. Ungane finn sjølv mat rett etter klekking og startar mest vanleg med hekkinga i det andre leveåret. Det eldste kjente individet av maskevipa på New Zealand blei over 16 år. 

Globalt er arten i framgang og er har status som livskraftig.

Kjelder 
 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005 
 BirdLife International (2013) Species factsheet: Vanellus miles. Henta frå http://www.birdlife.org den 15. februar 2013

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Lofamilien
Fuglar i den australske regionen
Takson namngjevne av Pieter Boddaert
Romladning

Romladning er ein romleg fordelt elektrisk ladning, til dømes i isolerande væsker, i halvleiarar, gassar eller vakuum. Ladningen kan vere knytt til positive eller negative ion eller frie elektron, og opptrer bl.a i elektronrøyr og gassutladningsrøyr, i halvleiarkomponentar og elektrolyttar, og i samlinger av isolerande korna materiale (støv, mel). Store romladningar finst i ionsfæren i jordatmosfæren.

Kjelder
 romladning. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/romladning

Elektrisitet
Mikrobølgjeteknologi
Vakuumrøyr
Massespektrometri
Schottky-effekt

Schottky-effekt er ei forsterkning av termionemisjon frå ei leiande flate ved at det virkar eit elektrisk felt på overflata til leiaren. Dette kan samanliknast med feltemisjon.

Effekten er kalla opp etter den tyske fysikaren Walter H. Schottky (1886–1976).

Kjelder
 Schottky-effekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Schottky-effekt

Atomfysikk 
Elektrisitet
Seebeckeffekt

Seebeckeffekt er ein termoelektrisk effekt som går ut på at dersom to eller fleire elektriske leiarar av ulike materialar blir kopla saman slik at dei dannar ein slutta krins, og koplingspunkta blir halde på ulike temperaturar, vil det gå ein straum i krinsen. Den viktigaste årsaka til straumen er at det oppstår elektriske potensialsprang i kontaktområda. Desse kontaktpotensiala avheng av temperaturen. I krinsen oppstår det då ei elektromotorisk spenning, seebeckspenninga, som er lik summen av alle kontaktpotensiala (rekna med forteikn når ein følgjer ei bestemd retning rundt krinsen). Denne summen er lik null viss alle kontaktstadane har same temperatur, men vil elles vanlegvis vere ulikt frå null.

Seebeckeffekten kan skildrast som ein sum av to andre termoelektriske effektar, peltier- og thomsoneffekten. Seebeckeffekt blir utnytta mellom anna i termoelement for måling av temperatur. Han vart oppdaga 1821 av den tyske fysikaren T. J. Seebeck (1770–1831).

Kjelder
 seebeckeffekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/seebeckeffekt

Termodynamikk
Elektrisitet
Seriekopling

Seriekopling er ei kopling av elektriske apparat, straumkjelder eller elektriske komponentar etter kvarandre slik at straumen går gjennom alle utan på noko stad å dele seg i ulike straumbanar. Ved seriekopling av elektriske element blir den negative polen på det første forbunde med den positive på neste, og så vidare, til eit seriekopla batteri med elektromotorisk spenning lik summen av dei elektromotoriske spenningane til elementa. Ved seriekopling av motstandar blir resistansane addert til komponentane, medan ved seriekopling av kondensatorar vil summen av invers-verdiane av kapasitansane for dei einskilde kondensatorane, vere lik den inverse verdien av kapasitansen til heile systemet.

Sjå òg 
 parallellkopling

Kjelder
 seriekobling. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/seriekobling

Elektriske krinsar
Shunt

Shunt er ein leiar som blir kopla inn i ein straumkrins for å føre hovudstraumen utanom ein avgjort komponent i krinsen, til dømes utanom eit kjenslevart instrument for å verne dette. Kalibrerte shuntar kan brukast saman med eit amperemeter eller eit mA-meter (milli-amperemeter) for å utvide instrumentet sitt måleområde.

Kjelder
shunt – elektrisitetslære. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/shunt/elektrisitetsl%C3%A6reie

Elektroteknikk
Skinneffekt

Skinneffekt eller hudeffekt er den effekten at høgfrekvent vekselstraum som blir sendt gjennom ein leiar, vesentleg går gjennom overflata til leiaren. Effekten skuldast sjølvinduksjon som hindrar straumen i å gå inne i leiaren. På grunn av skinneffekten aukar resistansen i ein leiar med frekvensen. Dette må ein ta omsyn til ved dimensjonering av leiaren. Ein må òg kontrollere at overflata er godt leiande, medan det ikkje spelar noka rolle for dei leiande eigenskapane til flata for høgfrekvent straum om han blir laga kompakt eller hol. Tjukkleiken av det straumførande laget, skinntjukkleiken, minkar omvendt proporsjonalt med kvadratrota av frekvensen. Ved ein frekvens på 10 kHz er skinntjukkleiken for aluminium og koparar ca. 1 mm, for jarn ca. 0,1 mm.

Effekten er utan tyding for vekselstraum i vanlege husinstallasjonar (50 Hz), men kan spele ei rolle ved denne låge frekvensen ved overføring av store effektar over lange avstandar. Ved radiofrekvensar og frekvensar som blir brukt i fjernsyn og i radar, spelar skinneffekten ei stor rolle.

Kjelder
 skinneffekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/skinneffekt

Elektromagnetisme
Elektronikk
Solenoid

Ein solenoid er ein sylindrisk, tettvikla spole av isolert leidningstråd, brukt som sjølvinduksjonsspole eller elektromagnet. I engelsk litteratur vert det òg brukt om elektrisk relé.

Nemninga solenoid vart innført av André Marie Ampère.

Kjelder
 solenoid. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/solenoid

Elektromagnetiske komponentar
Aktuatorar

nl:Solenoïde
Mekanisk spenning

Spenning er i mekanikk kraft per flateeining mellom den einskilde delen av eit elastisk material når materialet blir belasta med ytre krefter. Viss kreftene virkar langs tverrsnittet, blir kalla dei skjerspenningar. Viss kreftane søkjer å rive tverrsnitta rett frå kvarandre eller trykkje dei saman, blir dei kalla normalspenningar, fordi kreftane då virkar vinkelrett (normalt) på tverrsnitta.

Mekanisk spenning har eininga Pascal (Pa) i SI-systemet.

Kjelder
 «spenning. – mekanikk.» I Store norske leksikon.

Rommekanikk
Spenningsfall

Eit spenningsfall er ei alminneleg nemning på potensialfall langs ei elektrisk leidning. Ifølgje Ohms lov er spenninga (potensialskilnaden) mellom to punkt på leidningen lik straumstyrken gonger resistansen i leidningstykket, og det er vanleg å seie at spenningsfallet har denne verdien.

Kjelder
spenningsfall. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/spenningsfall

Elektrisitet
Elektriske parameterar
Kablar