alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andrew Loog Oldham

Andrew Loog Oldham () er ein engelsk plateprodusent, impresario og forfattar. Han var manager for The Rolling Stones i 1960-åra og var kjend for ein prangande stil inspirert av Phil Spector. 

Han vart pressesekretær for britiske og amerikanske rock and roll-songarar, samt produsenten Joe Meek, og gjorde noko PR for Brian Epstein, som prøvde å få fram the Beatles. Han fekk så tips av ein kollega om å undersøke eit ungt R&B band som heitte The Rolling Stones og i lag med kompanjongen Eric Easton tok han over styringa av bandet Giorgio Gomelsky. Bandet fekk platekontrakt med Decca.

Oldham hjelpte bandet å få eigarskap over sine eigne masterlydband, som Oldham så leigde til Decca. Han trefte på John Lennon og Paul McCartney, som gav han «I Wanna Be Your Man», som vart ein hit for the Stones. Han tvinga the Stones til å starte å skrive sine eigne låtar og han ordna den lurvete, slemme stilen for bandet som eit stykke for The Beatles. Mellom anna kom han opp med slagordet «Would you let your daughter marry a Rolling Stone?» («Ville du lete dottera di gifte seg med ein Rolling Stone»)".

Oldham oppdagde òg Marianne Faithfull på ein fest og gav ho songen «As Tears Go By» av Jagger og Richards. 

Då han fekk narkotikaproblem selde han the Stones til Allen Klein i 1966.

I tida etter og like før han forlet the Roling Stones arbeidde han òg med artistar som PP Arnold, Chris Farlowe og the Small Faces. Etter at sistnemnde vart oppløyst i 1969, sette han saman Humble Pie, med Steve Marriott frå det tidlegare Small Faces og Peter Frampton.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside 
 Small Faces - Immediate

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Andrew Loog Oldham» frå , den 19. februar 2009. 
 

The Rolling Stones
Engelske plateprodusentar
The Small Faces
Himmel

Himmel (norr. himinn, tysk Himmel) er den synlege atmosfæren ein kan sjå over seg når ein er utandørs. I tillegg kan ordet visa til «himmelen» eller «himmeriket», eit paradis ein kan koma til etter døden.

Om dagen vil himmelen på jorda ha ein farge. Ein klar himmel ser blå ut, med raudlege tonar i samband med demring og skyming, på grunn av rayleighspreiing av sollyset. Ein skydekt himmel kan sjå kvit eller grå ut. Om natta ser himmelen svart ut. Om det er klart vil ein sjå stjerner og andre himmellekamer som lyspunkt, og ofte også månen.

Himmelen som paradis 
Omgrepet 'kongeriket åt himmelen' (gresk Basileia tōn Ouranōn, Βασιλεία τῶν Ουρανῶν) er kjend frå   Matteusevangeliet frå 100-talet. Seinast på 1000-talet tok kristne til å bruka berre «himmelen» for å visa til det moglege evige livet etter døden.

Førestillingar om etterliv i andre kulturar er ikkje nødvendigvis i «himmelen», men kan i staden tenkast som ein hage eller eit anna land. I norrøn åsatru finst likevel ein idé om himmelbrua Bivrost mellom menneske- og gudeverda. I hinduismen tenker ein seg eit Svarga oppå eller over fjellet Meru.

Sjå òg 
 Himling
 Himmelseng

Bakgrunnsstoff 

 
Jordatmosfæren
Dødsrike
Religiøse stader
Kristendom
12 X 5

12 X 5 er det andre albumet The Rolling Stones gav ut i USA i 1964 etter det populære debutalbumet The Rolling Stones i Storbritannia og den amerikanske utgåva England’s Newest Hit Makers.

12 X 5 var som debutalbumet spekka med R&B-songar skrivne av andre artistar, men inneheld likevel tre songar av Mick Jagger/Keith Richards, samt eit par songar skrivne av heile bandet under pseudonymet «Nanker Phelge».

Etter ei rekkje innspelingar i Chicago i juni 1964 gav det britiske selskapet til The Rolling Stones, Decca Records, ut EP-en. Sidan EP-ar aldri var eit lukrativt format i USA, spreidde den amerikanske distributøren deira, London Records, songane frå EP-en utover eit heilt album, og la til sju songar ekstra. Det var då tolv songar på albumet, spelt av dei fem medlemmane i bandet, dermed tittelen 12 X 5 («12 by 5» eller «12 av 5»). Decca nytta det same omslaget (bortsett frå skrifta) på det neste britiske albumet deira, The Rolling Stones No. 2, tidleg i 1965. 

12 X 5 gjorde det betre enn England’s Newest Hit Makers, og nådde tredjeplassen på den amerikanske albumlista.

Innhald

Medverkande

The Rolling Stones
Mick Jagger – solovokal, munnspel, perkusjon
Keith Richards – akustisk og elektrisk gitar, korvokal
Brian Jones – elektrisk og akustisk gitar, munnspel, tamburin, maracas, orgel på «If You Need Me», korvokal
Charlie Watts – trommer
Bill Wyman – bassgitar, korvokal, perkusjon

Andre musikarar
Ian Stewart – piano, orgel

Salslister
12 X 5 selde betre enn England's Newest Hit Makers, nådde tredjeplassen i USa og selde raskt til gullplate. 

Album

Singlar

Salstrofé

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «12 X 5» frå , den 19. februar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Rolling Stones 12 X 5 

Rolling Stones-album
Musikkalbum frå 1964
Album produserte av Andrew Loog Oldham
London Records-album
Qingming

Qingming (kinesisk 清明, qīngmíng, 'klar og lys') er ei tradisjonell kinesisk høgtid som finn stad om våren, 104 dagar etter vintersolkverv, vanlegvis 15 dagar etter vårjamdøgn. I den vestlege kalenderen vil dette seia 4., 5. eller ein sjeldan gong den 6. april. Dagen er offentleg fridag i Taiwan, Hongkong og Macao og sidan 2008 også Folkerepublikken Kina, der feiringa tidlegare offisielt var sett på som overtru.

Festen er nært knytt til kinesisk forfedredyrking. Denne dagen steller ein gravene deira og ofrar mat, blomar og ting som passer til dei enkelte forfedrane. Ein brenn også røykjelsespinnar og daudingepengar.

Qingming er også ei vårhøgtid som ligg midt i pløye- og såtida. Det blir utført ulike ritual for vekst og lukke og mot ulukke. Ein tradisjonell rett hjå zhuangfolket, femfarga ris, står for grøderikdom i året som kjem. Eit anna ritual er  eggkakking, der ein slår kokte egg mot kvarandre og deretter et dei medan ein ber for lukke. 
Qingming kan feirast samstundes som kaldmathøgtida, ei tid då mange kinesarar berre et kald mat.

Drakeflyging er populært både om dagen og om kvelden, då ein festar lys til drakane. Å «sleppa draken fri» medan han er i lufta gjennom å skjera av snora hans er kjend frå Qing-dynastiet, og skulle bringa lukke og verna mot sjukdom.

Politikk
Å minnast døde kan vera eit politisk verkemiddel i Kina, og fleire viktig hendingar har funne stad under qingminghøgtida.
Tiananmnen-hendinga i 1975 fann stad på qingming etter at statsminister Zhou Enlai hadde døydde nokre månader tidlegare. Under qingming la fleire tusen folk blomar og sørgedikt på Himmelfredplassen (Tiān'ānmén Guǎngchǎng). Mange av dikta inneheldt dårleg skjult kritikk mot det dåverande styret i Kina, Jiang Qing og «Firarbanden». Då folkemengden nekta å forlata plassen om kvelden, blei han brutalt rydda av politiet. Demonstrantane blei omtalt som kontrarevolusjonære. Fungerande statsminister Deng Xiaoping blei utpeikt som leiar, og blei avsett frå alle verva sine. Seinare vann likevel Deng og hans tilhengjarar makta i Kina.

Qingming kan også nyttast til å markera dødsfalla til politiske symbol som demonstrantane på Himmelfredplassen i 1989, Zhao Ziyang og Yang Jia.

Qingming-måleriet 
Song-målaren Zhang Zeduan laga eit vidkjend måleri, Qīngmīng Shànghé Tú som også er kjend som Qingming-rullen, av menneske i og rundt byen Kaifeng. Bildet blir vanlegvis tolka som å visa ei qingming-feiring

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Qingming Festival, xinhuanet.com
Qingming Festival (Tomb-sweeping Day), travelchinaguide.com
The Qingming Festival, chinaholidays.com
«Qingming Festival» , chinavoc.com

Denne artikkelen bygde opphavleg på «Qingming» frå , og «Qingmingfesten» frå  den 20. februar 2009.  
Delar av denne artikkelen bygger på «Qingming Festival» frå ,  den 4. april 2013.

kinesisk kultur
april
vårfestar
Dødsmarkeringar
SYNOP

SYNOP eller ein synoptisk observasjon er ei spesiell kodeform for formidling av vêrobservasjonar. Koden vert sett saman av tal delt opp 5 tals grupper. 

Med ordet synoptisk meiner ein samtidig, det vil sei at observasjonane vert gjort samtidig frå SYNOP-stasjonar over heile verda. Dermed får ein eit samla bilete over vêret over heile verda. Talkoden vert både nytta av kraftige datamaskiner som reknar ut vêrprognosar for å varsle vêret framover i tid, eller av meteorologar for å følgje med på vêrutviklinga. 

SHIP er ei maritim utgåve av ein SYNOP som er tilpassa og vert nytta av båtar og oljeplattformer.

Koden omfattar alt som vert observert på ein vêrstasjon, som temperatur, doggpunkt, vind, nedbør, lufttrykk, skydekke, skyhøgd, skytype og vêrfenomen (t.d. regn, tåke, torevêr, i alt 99 forskjellige typar vêr). Mange synopstasjonar er i dag vorte automatstasjonar, der informasjon om skydekke og vêrfenomen ikkje er med i koden. 

Døme på ein SYNOP: 01492 11257 80302 10017 20008 39941 40060 54000 6//// 71052 886// 333 4//// 91103 555 0/402 4////=

I Noreg er det Meteorologisk institutt som står for innsamling av slike observasjonar.

Bakgrunnsstoff 
 Detaljar  på Meteorologisk institutt si internettside

Meteorologiske observasjonar
Vinteridrett

Vinteridrett er ei gruppe idrettar som for i dei fleste tilfella blir arrangerte utandørs i temperaturar ned mot og under null grader Celsius. Nokre av desse idrettane som tradisjonelt føregjekk utandørs har etterkvart i større eller mindre grad blitt flytta innandørs.

Idrettane er:
 Skiidrett
 Dei nordiske greinene
 Langrenn
 Skihopping
 Kombinert
 Skiskyting
 Alpint
 Slalåm
 Storslalåm
 Super-G
 Utfor
 Telemarkkjøring
 Freestyle
 Kulekjøring
 Freestylehopping
 Snøbrett
 Halfpipe
 Boardercross
 Skøyter
 Hurtigløp på skøyter
 Kortbaneløp
 Ishockey
 Bandy
 Rink-bandy
 Kunstløp
 Individuelt kunstløp
 Parløp
 Isdans
 Aking
 Bobsleigh
 Skeleton
 Curling

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Vinteridrett» frå , den 20. februar 2009. 

 
Idrett
Dei nordiske greinene

Dei nordiske greinene er ei gruppe skiidrettar som kjem frå dei nordiske landa. Idrettane er:
 Langrenn
 Skihopping
 Kombinert

Det blir arrangerte eigne verdsmeisterskap i nordiske greiner annakvart år, og i tillegg er desse idrettane ein viktig del av vinter-OL.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Dei nordiske greinene» frå , den 20. februar 2009. 
 

Vinteridrett
Lindsey Van

Lindsey Van () er ein amerikansk skihoppar fødd i Detroit. Ho representerer skiklubben National Sports Foundation. I 2009 vann ho VM-gull i Liberec.

Merittliste 

Ski-VM
 Gull i normalbakke K90 under Ski-VM 2009

FIS Kontinentalcup for kvinner
 8 sigrar
 20 andreplassar
 11 tredjeplassar

USA-amerikanske skihopparar
Folk frå Detroit
Gba majay Bma

Gba Majay Bma er den burmesiske nasjonalsongen.

Burmesisk:

Gba majay Bma pyay
Dobo bwa myay si mo chi myano bey.
Byay daungtsu go athé bay loo do ka kwe mlay.
Da do byay da do myay way myay.
Do byay do myay adjogo nyinya zwa do dudway.
Taung saung ba tso lay do dawon bay apo dan myay.

Engelsk:

We shall always love Burma,
Land of our forefathers.
We fight and give our lives
For our union.
For her we responsibly shoulder the task,
Standing as one in duty to our precious land

Burma
Ulrike Grässler

Ulrike Grässler () er ein tysk skihoppar. Ho representerer skiklubben VSC Klingenthal. Høgdepunktet i karrieren hennar hittil er sølvmedaljen under Ski-VM 2009 i Liberec.

Meritt 

Ski-VM
 Sølvmedalje, normalbakke K90 under Ski-VM 2009

FIS Kontinentalcup for kvinner
 8 sigrar
 8 andreplassar
 13 tredjeplassar

Tyske skihopparar
Deltakarar under Ski-VM 2015
Daniela Iraschko-Stolz

Daniela Iraschko-Stolz () er ein skihoppar og fotballspelar frå Austerrike. Ho representerer skiklubben WSV Eisenerz, og er ein del av treningsgruppa TG Damen. 

Iraschko utførte verdas lengste skihopp av ei kvinne med 198 meter i Kulm i 2003.

Under Ski-VM 2009 enda ho på fjerdeplass under K90 normalbakkekonkurransen.

Merittar 

FIS Kontinentalcup for kvinner
 11 sigrar
 13 andreplassar
 6 tredjeplassar

Kjelder 

Austerrikske skihopparar
Austerrikske fotballspelarar
Verdsmeistrar i skihopping
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Austerrike
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2014
Skihopparar under vinter-OL 2014
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2018
Skihopparar under vinter-OL 2018
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2022
Skihopparar under vinter-OL 2022
Deltakarar under Ski-VM 2009 
Deltakarar under Ski-VM 2011 
Deltakarar under Ski-VM 2015
Deltakarar under Ski-VM 2017
Deltakarar under Ski-VM 2019
Deltakarar under Ski-VM 2021
Coline Mattel

Coline Mattel () er ein fransk skihoppar. Ho deltok i Ski-VM 2009 som trettenåring og oppnådde femteplass. Mattel representerer skiklubben Les Contamines Montjoie. Mattel si beste plassering i kontinentalcupen for seniorar er ein åttandeplass frå Dobbiaco-Toblach i Italia i januar 2009.

Merittliste 
Junior-VM
 Bronsemedalje, K90 normalbakke under Junior-VM i Štrbské pleso, 2009.

Bakgrunnsstoff 
 

Franske skihopparar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Frankrike 
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Franske deltakarar under vinter-OL 2014
Skihopparar under vinter-OL 2014
Deltakarar under Ski-VM 2009
Deltakarar under Ski-VM 2011
Deltakarar under Ski-VM 2013
Deltakarar under Ski-VM 2015
Jessica Jerome

Jessica Jerome () er ein amerikansk skihoppar. Ho har konkurrert sidan 2000, og representerer i likskap med Lindsey Van sportsklubben National Sports Foundation. Jerome si beste plassering i ein internasjonal meisterskap er ein 6. plass frå normalbakke K90 konkurransen under Ski-VM 2009.

Merittar 

FIS Kontinentalcup for kvinner
 3 andreplassar
 13 tredjeplassar

Bakgrunnsstoff 
 Intervju med Jessica Jerome 
 Dokumentarfilm 
 Profilen hennar på FIS sine nettsider 

USA-amerikanske skihopparar
Folk frå Florida
Reiskapen jakt

Ei jakt er ein reiskap som vert brukt ved kravellbygging av båtar og skip. Han vert brukt til å presse, jage, hudplankane saman. Ein hake vert festa til spantet. Så vert to trekilar slegne inn mellom haken og hudplanken. Når han på den måten kjem på plass kan han festast til spantet.

Kjelder 
 Torstein Arisholm med fleire: Kravellbygging i Norge. Hardanger Fartøyvernsenter og Norsk Sjøfartsmuseum 2008

Båtbygging
Kystkultur
Andrus Veerpalu

Andrus Veerpalu () er ein estisk tidlegare langrennsløpar. Veerpalu gjekk for skiklubben Skiclub Joulu, og debuterte i verdscupen 12. desember 1992 i Ramsau. 

Andrus Veerpalu vart tildelt Holmenkollmedaljen i 2005.

Dopingsak i 2011 
Veerpalu avgav ein positiv dopingprøve under trening i Otepää framfor Ski-VM i Oslo 2011. Han testa positiv for veksthormonet HGH. Då det estiske skiforbundet fekk beskjed om dopingsaka bad dei om at FIS ikkje offentleggjorde noko før etter VM, noko FIS gjekk med på. Veerpalu sende så ut ei pressemelding om at han grunna skade ikkje kunne tevle i VM og at han la opp. Først i april, etter mykje spekulasjonar i estisk media, gjekk det estiske skiforbundet og Veerpalu ut og melde om den positive dopingtesten. Veerpalu nekta for å ha dopa seg, og han og det estiske skiforbundet la fram fleire grunnar til at dei meinte at dopingtesten måtte vere feil. Mellom anna meinte dei at Veerpalu hadde ein mutasjon som gjorde at han hadde mykje høgare naturleg veksthormonnivå i blodet like etter trening enn det andre har. FIS utestengde han likevel frå langrennssporten for tre år. Veerpalu har anka saka inn for CAS.

Merittar 

Olympiske Vinterleikar
 Gull på 15 km under Vinter-OL 2006
 Gull på 15 km under Vinter-OL 2002
 Sølv på 30 km under Vinter-OL 2002

Ski-VM
 Gull på 15 km under Ski-VM 2009
 Gull på 30 km under Ski-VM 2001
 Sølv på 50 km under Ski-VM 1999

Verdscupen
 6 sigrar
 1 andreplass
 3 tredjeplassar

Referansar 

Estiske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Olympiske medaljevinnarar i langrenn
Olympiske meistrar for Estland
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Estland
Estiske deltakarar under vinter-OL 1992
Langrennsløparar under vinter-OL 1992
Estiske deltakarar under vinter-OL 1994
Langrennsløparar under vinter-OL 1994
Estiske deltakarar under vinter-OL 1998
Langrennsløparar under vinter-OL 1998
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Estiske deltakarar under vinter-OL 2002
Langrennsløparar under vinter-OL 2002
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Estiske deltakarar under vinter-OL 2006
Langrennsløparar under vinter-OL 2006
Estiske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Deltakarar under Ski-VM 1993
Deltakarar under Ski-VM 1995
Deltakarar under Ski-VM 1997
Deltakarar under Ski-VM 1999
Deltakarar under Ski-VM 2001
Deltakarar under Ski-VM 2003
Deltakarar under Ski-VM 2005
Deltakarar under Ski-VM 2009
Lukáš Bauer

Lukas Bauer () er ein tsjekkisk langrennsløpar. Bauer representerer skiklubben SKP Jablonex Jablonec.

Meritt 

Olympiske Vinterleikar
 Sølv på 15 km under Vinter-OL 2006

Ski-VM
 Sølv på 15 km under Ski-VM 2009

Verdscupen
 10 sigrar
 9 andreplassar
 5 tredjeplassar

Tsjekkiske langrennsløparar
Tour de Ski-vinnarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Tsjekkia
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Tsjekkia
Olympiske medaljevinnarar i langrenn
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 1998
Langrennsløparar under vinter-OL 1998
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2002
Langrennsløparar under vinter-OL 2002
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2006
Langrennsløparar under vinter-OL 2006
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2014
Langrennsløparar under vinter-OL 2014
Deltakarar under Ski-VM 1997
Deltakarar under Ski-VM 1999
Deltakarar under Ski-VM 2001
Deltakarar under Ski-VM 2003
Deltakarar under Ski-VM 2005
Deltakarar under Ski-VM 2007
Deltakarar under Ski-VM 2009
Deltakarar under Ski-VM 2011
Deltakarar under Ski-VM 2013
Deltakarar under Ski-VM 2015
Deltakarar under Ski-VM 2017
Matti Heikkinen

Matti Heikkinen () er ein finsk langrennsløpar. Han representerer den finske skiklubben Vantaan Hiihtoseura, og nyttar ski frå tyske Fischer. Heikkinen sitt førebelse høgdepunkt i karrieren er bronsemedaljen frå 15 km klassisk under Ski-VM 2009.

Meritt 
Ski-VM
 Bronsemedalje, 15 km klassisk under Ski-VM 2009

Verdscupen
 Beste individuelle plassering: 6. plass (15 km i Davos, desember 2008)
 Beste lag/stafett plassering: 5. plass (La Clusaz, desember 2008)

Finske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Finske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Finske deltakarar under vinter-OL 2014
Langrennsløparar under vinter-OL 2014
Finske deltakarar under vinter-OL 2018
Langrennsløparar under vinter-OL 2018
Deltakarar under Ski-VM 2011
Deltakarar under Ski-VM 2013
Deltakarar under Ski-VM 2015
Deltakarar under Ski-VM 2017
Deltakarar under Ski-VM 2019
Økonomisk Rapport

Økonomisk Rapport var eit norsk månadsmagasin. 

Det blei skipa i 1974 av Hjemmet og gjekk gjennom fleire endringar og eigarskifte før det blei nedlagt i 2013.

Kjelder

Norske tidsskrift
Skipingar i 1975
Nedleggingar i 2013
Tidlegare norske tidsskrift
Økonomisk kriminalitet

Økonomisk kriminalitet (forkorta til økokrim) er kriminelle handlingar gjort i næringsverksemd. 
Omgrepet vert særleg nytta om økonomiske lovbrot mot det offentlege, som til dømes skatteunndraging, mellom næringsdrivande, som bedrageri og mot forbrukarar. 

Den sentrale eininga for etterforsking av økonomisk og miljøkriminalitet kom i drift i 1989.

Kjelder 
 

Kriminalitet etter type
Kriminalitet
Økonomisk kartverk

Økonomisk kartverk er ein kartserie i Noreg for planlegging og ressursforvalting i målestokk 1:5000 og 1:20 000. Kartverket består av topografiske tilhøve, administrative grenser, eigedomsgrenser, bygningar og jordbonitet. 

Alt i 1805 vart det starta med detaljert oppmåling av arealressursane, men det stoppa opp i 1814. Den planmessige økonomiske kartlegginga av landet kom ikkje i gang igjen før nesten 150 år seinare. Den første utgåva av økonomisk kartverk for heile landet var på plass først i juni 2002.

Kjelder 

Kart
Det økonomiske samordningsrådet

Det økonomiske samordningsrådet var eit rådgjevande organ for den norske regjeringa og administrasjonen i særleg viktige økonomiske saker. Rådet vart skipa ved kongeleg resolusjon den 4. mai 1945, men vart oppløyst alt i 1954. 

Saker som organet handsama var mellom anna forsyningsspørsmål, pengepolitikk og prispolitikk.

Kjelder 
 

Norsk politikk
Skipingar i 1945
Nedleggingar i 1954
Norsk økonomisk historie
Økonomisk beredskap

Økonomisk beredskap er ein del av sivilt beredskap. Oppgåva deira er å førebu ei omstilling i samfunnet til krigsøkonomi. Av førebuing som inngår i økonomisk beredskap finn ein forsyningar, produksjon og rasjonering av varer og tenester, bygg og anlegg, samt finne arbeidskraft og transport, samband og disponering av bygningar og finansar. 

Norske statsetatar
Økokrim

Økokrim (Den sentrale eininga for etterforsking og påtale av økonomisk kriminalitet og miljøkriminalitet) er ein nasjonal politietat oppretta i 1989. Økokrim etterforskar og påtaler økonomisk kriminalitet og miljøkriminalitet.

Økokrim er eit politiorgan med påtalekompetanse. Dette gjer at organet både er underlagt Riksadvokaten og Politidirektoratet.

I tillegg skal Økokrim samarbeide med andre nasjonale og internasjonale styresmakter. Dei skal òg ha ein rådgjevande funksjon for sentrale styresmakter.

Historie 
Økokrim kan førast tilbake til ei gruppe for økonomisk etterforsking oppretta ved Kripos i 1977. I 1978 fekk han namnet Avdeling for økonomisk etterforskning. Avdelinga utvikla spesialkompetanse innan etterforsking av økonomisk kriminalitet og fekk ansvaret for å bistå politidistrikta i økonomiske saker. I 1989 vart så denne avdelinga skilt ut frå Kripos og skipa som eit eige politiorgan med påtalestyresmakt under namnet Økokrim. Første sjef for Økokrim var Lars Oftedal Broch, seinare høgsterettsdomar. Han vart etterfølgd av Anstein Gjengedal, seinare politimeister i Oslo og Einar Høgetveit, nå lagrettssdommer. Dagens sjef er Trond Eirik Schea.

Leiarar for Økokrim 
 Lars Oftedal Broch (1989–1996)
 Anstein Gjengedal (1996-2000)
 Einar Høgetveit (2000–2008)
 Trond Eirik Schea (2008–2019)
 Pål Lønseth (2020–)

Organisasjon 
Økokrim er organisert i tverrfaglege einingar sett saman av etterforskarar med politibakgrunn eller økonomisk, datateknisk eller annan relevant fagbakgrunn. Dei fleste einingane er leia av juristar (førstestatsadvokatar).

 Bedrageriteamet
 Bistandsteamet
 Heleri og Kvitvaskingsteamet
 EFE Teamet (Einingar for Finansiell Etterforsking)
 Konkursteamet
 Korrupsjonsteamet
 Miljøteamet
 Skatte- og avgiftsteamet
 Skatte- og konkurranseteamet
 Utbytteteamet
 Verdipapirteamet

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Økokrim» frå , den 20. februar 2009.

Bakgrunnsstoff 

Politi- og lensmannsetaten
Norsk økonomi
Korrupsjon