alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ivan Kramskoj

Ivan Nikolajevitsj Kramskoj () var ein russisk kunstmålar og kunstkritikar. Han var initiativtakar til kunstnarforeininga Peredvizjnikij som vart grunnlagd i 1870.

Kramskoj var av småborgarleg bakgrunn, fødd i Ostrogozjsk. Frå 1857 studerte han ved Det keisarlege kunstakademiet i St. Petersburg, der han oppnådde to prisar. Då kunstelevane hevda at dei sjølve skulle få velje sine emne, reagerte leiinga av akademiet sterkt avvisande. Seinare, då akademiet som obligatorisk emne for ei tevling sette «Gjestebod i Valhall», braut 14 yngre kunstnar med Kramskoj i spissen ut or den akademiske skulen. Dei danna eit særskilt kunstnarlaug kalla Kunstnarartellet.

Under påverknad av idear frå russiske, revolusjonære demokratar hevda Kramskoj eit kunstsyn der han stilte krav om at kunstnaren skulle tene samfunnet, prinsipp om realisme i kunsten, dessutan moralsk innhald og nasjonalitet i kunsten. Kramskoj vart ein intellektuell leiar for demokratisk innstilte kunstnarar. I 1870 grunnla han saman med likesinna kunstmålarar ei foreining for vandreutstillingar kalla Peredvizjnikij. I alle år var han stødig forsvarar av denne kunstnargruppa sine mål.

Kramskojs kunstnariske styrke låg i portrettet, noko det finst mange prov på i Tretjakovgalleriet i Moskva (Nekrasov, Saltykov-Sjtsjedrin, Grigorovitsj, Tolstoj m.fl.). I dette galleriet finst også hans kjende måleri Kristus i ørkenen og Utrøysteleg sorg (bilete av hustrua hans ved eit barns død). Trass i at Kramskoj var ujamn i sine verk og ikkje hadde lag med større komposisjonar, var han ein av Russlands fremste målarar av si tid. Særleg gjennom opposisjonen mot akademiets forelda stillover hadde han som person stor innverknad på den moderne russisk målarkunsten.

Han døydde der han hadde verka, i St. Petersburg.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Ivan Kramskoj» frå , den 15. juni 2009.

Bakgrunnsstoff 

Russiske målarar
Målarar frå 1800-talet
Peredvizjniki
Jakob Kjersem

Jakob Kjersem () var ein norsk langdistanseløpar frå Tresfjord som sprang for Hjelvik IL.

Han tok i alt 7 norske meisterskap i høvesvis terrengløp, landevegsløp og skogsløp. Han deltok i OL i London i 1948 og OL i Helsingfors i 1952, og fekk totalt 37 landskampar for Noreg i friidrett. Jakob Kjersem skipa Den norske maratonklubb (no KONDIS). Som yrkesaktiv livnærte han seg mellom anna som journalist, bonde og tømmerhoggar.

Kjelder 

Norske friidrettsutøvarar
Norske terrengløparar
Norske landvegsløparar
Norske skogsløparar
Norske journalistar
Norske deltakarar under sommar-OL 1948
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1948
Norske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
Norske maratonløparar
Folk frå Vestnes
Nigel Mansell

Nigel Mansell () er ein britisk motorsportutøvar som både vart verdsmeister i Formel 1 i 1991 og i det CART World Series året etter. Det første formel 1 løpet til Mansell var Austerrike Grand Prix i 1980 og brukte 15 år av karrieren sin på formel 1. Då karrieren enda i 1995, hadde han køyrd for lag som Lotus, Williams, Ferrari og McLaren. Nigel Mansell er (pr. 2009) den mestvinnande briten innan formel 1, med 31 løpsigrar og ligg samanlagd som nummer fire, etter utøvarar som Michael Schumacher, Alain Prost og Ayrton Senna. Nigel Mansell vart vald inn i International Motorsports Hall of Fame i 1995.

Bakgrunnsstoff 

 Nigel Mansell offisiell heimeside 

Formel 1-førarar
Engelske motorsportutøvarar
Agdenes kyrkje

Agdenes kyrkje står på Værnes i Orkland kommune i Trøndelag fylke, og er ei langkyrkje vigsla i 1858.

Arkitekt for bygget, som er i tre, var Christian Heinrich Grosch. 
Inventaret er frå byggeåra ellet seinare.
Kyrkja hadde frå starten ein takryttar midt over skipet. I 1869 vart det bygd tårn ved vestre enden av skipet.
Hundre år seinare, i 1969, vart det bygd til sakristi og bårerom.

Kyrkja er soknekyrkje i Agdenes kyrkjesokn i Orkdal prosti.

Inventar

Altertalvla 
Altertavla har Kristus i Getsemane som motiv og er ein kopi etter Hoffman måla av Wilhelm Bjørknes i 1915. Før det var det ein svart kross med gylde kantar som stod på alteret og tende som altertavle.

Preikestol 
Preikestolen er frå byggeåret og er i tre.

Døypefont 
Døypefonten er i tre og vart laga i 1951.

Kyrkjeklokke 
Det er ei klokke i kyrkja. Ho er frå 1856.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket

Kyrkjer i Orkland
Christian H. Grosch
Kyrkjer i Orkdal prosti
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Kulturminne i Orkland
1858 i Noreg
Buvik kyrkje

Buvik kyrkje står i Buvika i Skaun kommune i Trøndelag fylke, og er ei åttekantkyrkje reist i 1819. 

Kyrkja fekk ikkje inventar før fire år seinare og ho vart vigsla i september 1823.

Kyrkja er soknekyrkje i Buvik kyrkjesokn i Orkdal prosti.

Naudsåra tidleg på 1800-tallet hefta byggeplanane og bygginga av ny kyrkja tok til først sommaren 1818 og den vart innvigd av biskop Bugge i september 1823. Bygget vart utforma etter mønster av Klæbu kyrkje (av Lars Larsen Forsæth) og dei to kyrkjene har same langstrakte åttekantform og er nesten like store. Tremodellen som vart brukt i Klæbu kan også ha vore brukt i Buvika. Sørmoen trur at Støren kyrkje, som også er av same type, har verka inn på arbeidet i Buvika. Soknepresten i Buvika, Mathias Heltberg, hadde vore soknepresten på Støren då kyrkja der var reist. Forma er typisk for åttekantkyrkjene i Sør-Trøndelag. På same måte som i Klæbu har Buvik kyrkje vindauge i to høgder. Medan Klæbu har eit tak med knekke eller avsats, har Buvik enkle slette valma takflater. Sørmoen meiner stilen dels har preg av empire. Sakristi vart bygd til på austsida i 1978.

Bygget vart i hovudsak sett opp på dugnad. Det åttekanta grunnplanet ga laftehogg på 135° som var ei utfordring for arbeidsfolket. Preikestolen vart sett over alteret («preikestolsalter»). Preikestolen vart i 1880 satt ned i skipet, men i 1930 vart den igjen sett over alteret. Preikestolen over alteret blir lite brukt og presten brukar i staden ein laus talarstol på golvet. Fire kraftige, marmorerte søyler ber tårnet og sperrar utsynet mot koret frå deler av skipet (Klæbu har ingen slike støtter under tårnet). Den åttekanta forma ga bygget tilnamnet «stappklubba». Bygget vart pussa opp til jubileet i 1969. Kyrkjebygget mangla opphavleg sakristi og fekk i 1978 sakristi i eit tilbygg på austsida. Tårnet hadde opphavleg ein rund kuppel som vart øydelagt av lynnedslag i 1861 og kyrkja fekk då eit åttekanta klokkehus i staden. Taket fekk i 1920 altaskifer i staden for det raude teglsteinstaket.

Rasmussen nemner Svend Aspås og Forseth som arkitektar.

Inventar 
Kyrkja har preikestolsalter. Døypefonten er laga i 1934 og er i tre.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Buvik kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
 Om Buvik kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket

Kyrkjer i Orkdal prosti
Kyrkjer i Skaun
Norske kyrkjer frå 1810-åra
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Kulturminne i Skaun
Toril

Toril, Torill og Torild er norske kvinnenamn danna som variantar av Torhild, som har norrønt opphav.

Det norrøne namnet Þórildr er sett saman av gudenamnet Tor (Þórr) og hildr, som betyr 'slag' eller 'strid'.
Toril har namnedag den 16. juni.

Torill var mykje brukt for norske jenter fødde i 1940- og 1950-åra.

Namneberarar 

 Torild Skard (f. 1936), norsk politikar
 Torill Thorstad Hauger (f. 1943), norsk forfattar og kunstnar
 Toril Brekke (f. 1949), norsk forfattar
 Torild Wardenær (f. 1951), norsk forfattar
 Toril Moi (f. 1953), norsk litteraturforskar
 Torill Rolstad Larsen (f. 1953), norsk politikar
 Torill Skaftnesmo (f. 1953), norsk politikar
 Torild Skogsholm (f. 1959), norsk politikar
 Toril Carlsen (f. 1968), norsk operasongar

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Toril» frå , den 16. juni 2009. 

Kvinnenamn
Norske førenamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til gudar
Namn knytte til åsatru
Namn knytte til strid
Torhild

Torhild er eit kvinnenamn som kjem frå norrønt Þórildr, sett saman av gudenamnet Tor (Þórr) og hildr, som betyr 'slag' eller 'strid'. Torhild har namnedag den 16. juni, saman med det avleidde namnet Toril.

Namneberarar 
 Torhild Johnsen (f. 1934), norsk lokalpolitikar og ordførar
 Torhild Moen (f. 1938), norsk forfattar
 Torhild Staahlen (f. 1947), norsk operasongar
 Torhild Bransdal (f. 1956), norsk lokalpolitikar og ordførar
 Thorhild Widvey (f. 1956), norsk politikar og statsråd
 Torhild Sivertsen (f. 1963), norsk songar
 Torhild Ostad (f. 1969), norsk songar

Kvinnenamn
Norrøne førenamn
Namn knytte til gudar
Namn knytte til åsatru
Namn knytte til strid
Børsa kyrkje

Børsa kyrkje står i Børsa i Skaun kommune i Trøndelag fylke, og er frå 1857.

Arkitekt for bygget, som er i tre, var Christian Heinrich Grosch. 
Kyrkja er ei langkyrkje der hovudskipet er orientert vest-aust med portalar i vest, sør og nord. Tårnet står i vest og koret er i aust. Koret har runda avslutting. Det er bygd til eit sakresti til dåpsfolk austom koret.

Kyrkja er soknekyrkje i Børsa kyrkjesokn i Orkdal prosti.

Inventar

Altertalvla 
Altertavla er frå kring 1730 og er måla av Sigismundus Wagner. Motivet er Jesu siste måltid med følgjesveinane. Tavla stod opphavleg i Krosskyrkja i Bergen og vart flytt til Børsa kyrkje i 1859.

Kyrkjeklokker 
Det er to kyrkjeklokker i kyrkja. Begge er laga av Baklandets støberi, den eine i 1908 og den andre i 1910.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 Børsa kirke hos Skaun kyrkjelege fellesråd
 Børsa kirke på Kyrkjesøk
 
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 Prestegjeld og sokn i Sør-Trøndelag» hos Arkivverket (har òg kyrkjebøker)

Christian H. Grosch
Kyrkjer i Orkdal prosti
Kyrkjer i Skaun
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Kulturminne i Skaun
1857 i Noreg
Koreografi

Koreografi (av klassisk gresk χορός, 'dans' og γράφειν 'skriva')  er kunsten å skapa ein dans og å skildra dans slik at dei ulike delane av dansen, som rørsle, steg og posisjonar, kan uttrykkast som eit heile. Ordet «koreografi» visr også til den feridge dansekomposisjonen. I den vidaste tydinga blir koreografi òg nytta for andre sekvensar med rørsle, for eksempel i kampsportscenar i filmar.

Koreografi viste opphavleg til notasjon av danserørsler. Skriftlege oppteikningar av danserørsler blir gjerne kalla dansenotasjon.

Kjelde 

 Denne artikkelen bygger på «Koreografi» frå , den 16. juni 2009. 
 </div>

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Koreografi» frå ,  den 8. november 2019.  
 

 
Dans
Greske ord og uttrykk
Scenografi

Scenografi er kunsten å setja i scene drama gjennom synlege og høyrbare verkemiddel. Ein bruker scenografi til å forklare aspekt som tid og rom og til å underbyggje og forsterke handling i mellom anna teater og film. Ein scenograf er ansvarleg for heile scenebildet gjennom heile det dramatiske forløpet i ei framsyning eller eit filma verk. 

Scenografi dekkjer i dag alle område frå spelerommet til kostyme og sminke. Scenografen arbeider med alle faggrupper i teateret, både kunstnerisk og teknisk. I film blir som regel scenografiansvarleg kalla produksjonsdesignar. 

Ordet «scenografi» er av gresk opphav. Skene var bygningen bak orchestron, speleplassen. Grafi er kunsten å framstilla og å beskriva. Scenografi var opphavleg dekorasjon av denne scenebygninga for å forklara tid og stad i handlinga.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Scenografi» frå , den 16. juni 2009. 
 
 Master's Degree in Urban Scenography in Barcelona

Bakgrunnsstoff 

Drama
Ord av gresk opphav
Osmund Faremo

Osmund Faremo () var ein norsk arbeidarpartipolitikar, motstandsmann og målmann. Han vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder i fem periodar, frå 1965 til 1985. Han var vararepresentant i periodane 1958–1961 og 1961–1965. Faremo var ordførar i Bygland kommune i periodane 1958–1959 og 1963–1966, og varaordførar i 1962–1963.

Faremo var fødd i Hylestad i Aust-Agder. Under krigen slutta motstandsmannen Faremo seg til Milorg. I februar 1943 vart han arrestert av Gestapo og etter kvart send til konsentrasjonsleirar i Tyskland og Austerrike, som såkalla Nacht und Nebel-fange. Faremo vart sett fri med Dei kvite bussane, og gav i 1987 ut boka Takk for livet, Emil, om tida i fangenskap. 

Osmund Faremo tok initiativet til å skipe Løvebakken Mållag i 1974, og var formann i laget frå 1978 og fram til og med 1985.
Han var formann i Norsk-Jugoslavisk Samband og Venner av Israel i Norsk Arbeiderbevegelse (VINA).

Han var far til politikaren Grete Faremo.

Stortingets presidentskap 

 11. oktober 1977–30. september 1981 Sekretær i Lagtinget

Stortingskomitéar 
 1981–1985 medlem i Forsvarskomitéen
 1977–1981 medlem i Kommunal- og miljøvernkomitéen
 1977–1981 medlem i Valkomitéen
 1973–1977 nestformann i Administrasjonskomitéen
 1973–1977 medlem i Valkomitéen
 1969–1973 sekretær i Kommunal- og miljøvernkomitéen
 1969–1973 sekretær i Kommunalkomitéen
 1969–1973 medlem i Valkomitéen
 1965–1969 varamedlem i Valkomitéen
 1965–1969 medlem i Kommunalkomitéen

Utmerkingar 
Faremo mottok Kongens fortenstmedalje i gull i 1993. Han fekk Ordenen av det jugoslaviske flagget med stjerne og vart i 1970 tildelt DDR sin æresmedalje for kamp mot fascismen. I 1998 fekk Faremo Forsvarsforeningens medalje. I 1979 var han heidra med målpris frå Bygland Mållag og i 1981 fekk han heidersteikn frå Norske Kommunars Sentralforbund. I 1987 vart Faremo kåra til «Årets Setesdøl».

Bakgrunnsstoff 
 Stortinget.no - Biografi

Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar for Aust-Agder
Stortingsrepresentantar frå Ap
Ap-ordførarar i Aust-Agder
Ordførarar i Bygland
Folk frå Valle
Folk frå Bygland
Målfolk
Kostyme

Kostyme er drakt eller klede som blir brukt i særskilde samanhengar, til dømes ved teaterframsyningar og andre opptredenar innan dans, drama. Kostyme kan òg bli nytta i opptog av religiøs eller annan art, karneval, maskeradeball, kostymeball, rollespel og liknande.

Innan dramatiske oppføringar som teater, opera og danseframsyningar er kostyma ein del av scenografien. Ein kostymedesignar er ein person som teiknar og utformar kostyme ved teater-, film- eller fjernsynsførestillingar.

Nemninga 'kostyme' blir i somme høve nytta om klede som er, eller har vore, vanlege ei viss tid på ein stad, som til dømes om nasjonaldrakter. I denne meininga kan folk nytte kostyme ved nasjonaldagar, festivalar og andre høgtider, som allehelgensaftan eller julekvelden. Men denne bruken av ordet 'kostyme' er meir vanlege i andre språkområde eller land enn Noreg, til dømes i Frankrike, der det tilsvarande ordet stort sett er synonymt med klesdrakt. På svensk vert ordet 'kostym' mellom anna nytta om den mannsdrakta som på norsk går under nemninga 'dress'.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 
 Kostyme i Store norske leksikon
  
 

Klede
Drama
Sergej Djagilev

Sergej Pavlovitsj Djagilev, òg kalla Serge, () var ein russisk kunstkritikar, velgjerar, ballettimpresario og grunnleggar av Ballets Russes som fostra mange seinare berømte dansarar og koreografar.

Kjelde 

 Denne artikkelen bygger på «Sergej Djagilev» frå , den 16. juni 2009. 
 

Ballett
Russarar
Dissonans

Dissonans (av Latin: dis = «forskjellig, skild» og sonare = «klinga») er ei musikknemning på intervall og akkordar som i tradisjonell musikk blir oppløyst i ein konsonans.

Spesielt blir intervall med frekvensar som har «kompliserte» talforhold, som stor septim (15:8), liten none (32:15) og liten sekund (16:15), rekna som dissonante. Ein annan sterk dissonans er tritonus. I den nyare delen av musikkhistoria har det blitt stadig vanlegare å nytta dissonansar, og ein finn det mellom anna i modernistiske verk som Igor Stravinskijs Vårofferet.

Sjå òg
 Konsonans
 Assonans

Kjelde

Denne artikkelen bygger på «Dissonans» frå ,  den 16. juni 2009.  
 

Harmoni

en:Consonance and dissonance#Dissonance
Théâtre des Champs-Élysées

Théâtre des Champs-Élysées er eit teater i Paris som er mest berømt for å vera der skandalen ved premieren av Vårofferet fann stad i 1913. Trass i namnet ligg teateret ikkje på Champs-Élysées, men i Avenue Montaigne i VIIIe arrondissement.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Théâtre des Champs-Élysées» frå , den 16. juni 2009. 
 

Teater i Paris
Skipingar i 1913
Morfofonologi

Morfofonologi er studiet av vekslingar på fonologiske vilkår i den fonemiske forma til morfem eller røter og affiks. I tillegg blir termen blir nytta som namn på sjølve vekslingane.

Døme
Det regelrette engelske fleirtalssuffikset som blir skrive -s (som i dogs) og -es (som i watches) førekjem i tre fonemiske åtskilde variantar, /z/, /s/ og /ɪz/:
 /ˈdɒg/ – /ˈdɒg-z/ 'hund' – 'hundar'
 /ˈkæt/ – /ˈkæt-s/ 'katt' – 'kattar'
 /ˈwɒʧ/ - /ˈwɒʧ-ɪz/ 'klokke' – 'klokker'
Vekslinga mellom /z/, /s/ og /ɪz/ skjer på fonologiske vilkår, av to grunnar:
 Valet mellom /z/, /s/ og /ɪz/ er styrt av omgjevnader som kan definerast på ein fonologisk plausibel måte.
 Forma til /z/, /s/ og /ɪz/ gjev meining fonologisk på bakgrunn av omgjevnadene.
At den fonologiske omgjevnaden kan definerast på ein fonologisk plausibel måte, inneber at kvar omgjevnad kan definerast som ein naturleg klasse:
 /ɪz/ førekjem etter stammer som endar på eit segment som er ein sibilant.
 /s/ førekjem etter stammer som endar på eit ustemt segment som ikkje er ein sibilant.
 /z/ førekjem etter stammer som endar på eit stemt segment som ikkje er ein sibilant.
At forma til /z/, /s/ og /ɪz/ gjev meining fonologisk på bakgrunn av omgjevnadene, inneber at skilnadene mellom dei tre variantane gjev meining på grunnlag av engelsk fonotaks:
 /s/ og /z/ samsvarar med omsyn til stemdheit med føregåande segment. /z/ kunne ikkje ha førekome i staden for /s/ utan å gje fonotaktisk umogelege ord, som */ˈkæt-z/
 /ɪz/ står i ein omgjevnad der /s/ og /z/ ville gje fonotaktiske umogelege ord som */ˈwɒʧ-s/ og /ˈwɒʧ-z/, med to sibilant rett etter kvarandre.

Skiljet mellom morfofonologi og andre lingvistiske disiplinar
Morfofonologien grensar opp mot allofoniske vekslingar og morfologi.

Analyse av morfofonologiske fenomen
Ein kan skilje mellom minst tre måtar å analysere morfofonologiske fenomen på:
 Prosess-analyse
 Distribusjons-analyse
 Nettverks-analyse

Prosess-analyse
Det finst to hovudvariantar av prosess-analysen:
 Pāṇiniansk analyse
 Prisciansk analyse

Pāṇiniansk analyse
Den pāṇinianske analysen, oppkalla etter den indiske sanskrit-grammatikaren Pāṇini, inneber å postulere ei abstrakt baseform for kvart morfem, pluss reglar som skaper dei ulike variantane.

Prisciansk analyse
Den priscianske analysen, oppkalla etter den latinske grammatikaren Priscianus, inneber at morfofonologien ikkje blir skild frå morfologien. Mellom bøyingsformene i eit bøyingsparadigme blir det peika ut ei leieform, pluss at det blir formulert reglar for å danne dei resterande formene. For regelrette engelske substantiv ka det gjerast slik:
 Eintalsforma er leieform.
 Fleirtalsformene blir danne ved hjelp av desse reglane:
 Legg /ɪz/ til ei eintalsform som endar på ein sibilant.
 Legg /z/ til ei eintalsform som endar på eit stemt segment som ikkje er sibilant.
 Legg /s/ til ei eintalsform som endar på eit ustemt segment som ikkje er sibilant.

Lingvistisk morfologi
Dolm kyrkje

Dolm kyrkje står ved Dolmsundet på Dolmøya i Hitra kommune i Trøndelag fylke, og er ei mura langkyrkje frå seinmellomalderen. 

Kyrkja har brunne ned fleire gonger, og også vorte skada i uvêr, noko som har ført til at ho har måtta byggjast oppatt fleire gonger. Siste gongen ho brann ned var i 1920. Etter det gjekk ho or bruk som soknekyrkje. Til erstattning vart det bygd ny steinkyrkje, kalla Hitra kyrkje, på Melandsjø på hi sida av Dolmsundet.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket
 

Kyrkjer i Hitra
Freda bygg i Trøndelag
Kyrkjer i Orkdal prosti
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kulturminne i Hitra
Valkyrkjer i 1814
Ballets Russes

Ballets Russes var eit ballettkompani som blei danna i 1909 av den russiske impresarioen Sergej Djagilev. Det hadde premieren sin den 18. mai 1909. Kompaniet heldt fyrst til i Théâtre Mogador og Théâtre du Châtelet i Paris og sidan i Monte Carlo. Det hadde sitt utspring i den keisarlege balletten til tsaren i St. Petersburg, som alle dansarane i kompaniet var tilknytte, og hadde fått si trening under påverknad frå den store koreografen Marius Petipa. Det skapte sensasjon i det vestlege Europa gjennom den vitaliteten dei russiske dansarane oppviste, spesielt samanlikna med det Paris kunne varta opp med på den tida. Ballets Russes blei det ballettkompaniet på 1900-talet med størst innverknad, og innverknaden er i den eine eller den andre forma gjeldande sjølv i dag.

Ballettkompaniet og komponistane 
Kompaniet bestod av 13 medlemmer, som alle heldt høg dansemessig standard.

Dansarane og koreografane som var tilknytt kompaniet omfatta George Balanchine, Mathilde Kschessinska, Mikhail Fokin, Vera Karalli, Tamara Karsavina, Serge Lifar, Alicia Markova, Léonide Massine, Vatslav Nizjinskij, Anna Pavlova, Ida Rubinstein og Lydia Lopokova.

Scenografane var blant anna Leon Bakst, Aleksandr Benois, Georges Braque, Natalija Gontsjarova, Pablo Picasso, Salvador Dali, Bilibin, Pavel Tsjelitsjev og Maurice Utrillo.

Komponistane var store profilar som mellom anna Claude Debussy, Darius Milhaud, Francis Poulenc, Sergej Prokofjev, Maurice Ravel, Erik Satie, Ottorino Respighi, Richard Strauss, og ikkje minst Igor Stravinskij, som Djagilev oppdaga då han var fullstendig ukjend og som begynte karrièra si i Ballets Russes.

Bakgrunnsstoff 
 Ballets Russes (2005), Dokumentar som dekkjer historia om Ballets Russes frå starten til slutten. Inneheld mange intervju med dansarar som hadde overlevd kompaniet.
 Ballets Russes australske turnear (1936 - 1940) / AustraliaDancing
 Ballets Russes i Australasia, 1936-1940 / National Library of Australia
 Ballets Russes project / National Library of Australia
 Ballets Russes i Australasia, 1936-1940
 Max Dupain's Dancers 1938-1946 Collection, National Library of Australia

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Ballets Russes» frå , den 16. juni 2009. 
 

Ballettkompani
Eldfuglen

Eldfuglen (eigentleg russisk: Zhar-pitsa eller fransk: L'Oiseau du feu) er ein ballett i ei akt med to scener. Librettoen og koreografien er av Michel Fokine til musikk av Igor Stravinskij. Han vart urframført ved operaen i Paris 25. juni 1910, med dekorasjonar av Golovine (kostymar for eldfuglen og tsarevna forma av Leon Bakst), dirigert av Gabriel Pierné. På scena dansa Sergej Djagilevs kompani, med Tamara Karsavina, Fokine, Fokina og Bulgakov.

Handling 
Basert på ulike russiske folkeeventyr fortel balletten om prins Ivan som fangar ein merkeleg eldfugl. For å få tilbake fridomen gir fuglen Ivan ei fjør han kan påkalle eldfuglen med i farlege stunder. Dette skjer når Ivan forelskar seg i den skjønne Tsarevna, som er fanga av uhyret Kaschei. Med hjelp frå eldfuglen drep Ivan Kastchei og feirar deretter bryllaup med Tsarevna med stor pomp og prakt.

Oppsetjingar 
Eldfuglen er ein av dei meir suksessfylte moderne ballettane i det 20. hundreåret. Han er ofte blitt oppført på ny, f.eks av Djagilev i 1926, med nye kostymar av Natalija Gontsjarova, og for 'Saddler Wells Ballet' i 1954. Denne versjonen er ein del av The Royal Ballet (film 1959 - òg ein BBC-produksjon 1965). Individuelle versjonar ved Bolm for Ballet Theatre, dekorasjonar av Marc Chagall 1945), Balanchine, New York City Ballet med Chagall-dekorasjonane 1949, og seinare versjon av Robbins, Lifar (operaen i Paris 1954), Cranko (Stuttgart 1964), Skibine (Harkness Ballet, New York 1965), Brian MacDonald (Harkness Ballet, New York. 1967), Béjart (berre ei suite, Paris og Brüssel 1970, tysk tv2-produksjon 1973), Holm (København 1972, dansk TV-produksjon 1974).

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Eldfuglen» frå , den 16. juni 2009. 
 

Ballettar
Ballettar av Igor Stravinskij