alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Spiralgalakse

Spiralgalaksar er galaksar som har ei tynn skiva av stjerner, gass og støv som dannar ein meir eller mindre kontinuerleg spiralform. Dei fleste spiralgalaksane har eit tjukkare og kuleforma sentrum. Dei fleste spiralgalaksane har òg større mengder av interstellar gass som kan gje opphav til nye generasjonar av stjerner. Opphavet til spiralarmane kan vera tettleiksbølgjer som forplantar seg gjennom galakseskiva.

Bakgrunnsstoff 

 Bilete av spiralgalaksar hjå Astronomy Picture of the Day
 Hubble-bilete av den veldefinerte spiralgalaksen M81

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Spiral galaxy» i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

 
Galaksetypar etter morfologi
Respirasjonsorgan

Respirasjonsorgan eller pusteorgan er eit fellesomgrep for synlege og usynlege organ alle dyr nyttar til å puste med. Pusteorgana inngår i respirasjonssystema til alle dyr.

Alle amniotar har eit utvendig pusteorgan, som minimum inkluderer dei synlege pusteopningane, eller pusteopninga (altså nasebor). Organet kan ha ein eksteriørmessig utforming som ei nase (helst primatar), snute med naseopningar (dei fleste dyr) eller snabel (elefantar), blåsehol (kvalar), nebb (fuglar, nebbdyr og skjelpadder), eller gjelleopningar (fisk bortsett frå lungefiskar).

Dei innvendige pusteorgana varier med arten. Mange har i tillegg til det utvendige pusteorganet også innvendige nasegangar, munnhole, svelg, strupehovud, luftrøyr og lunger som inngår i respirasjonsssystemet.

Sjå òg 
 Respirasjonssystem

Andedragssystemet
Kjell Aamot

Kjell Aamot () er konsernsjef i Schibsted ASA. Aamot har hatt fleire leiarstillingar og styreverv i norsk næringsliv, mellom anna styremedlem i Aftenposten, Verdens Gang, TV2 og Nordea. Aamot starta i Schibsted-konsernet som økonomidirektør i Verdens Gang frå 1977 til 1985 og så som administrerande direktør frå 1985 til 1989. Aamot tiltredde som konsernsjef i Schibsted ASA i 1989. 

Han er utdanna siviløkonom frå Handelshøyskolen BI (1973).

Sjå òg 
 Schibsted

Bakgrunnsstoff 
 Schibsted si offisielle heimeside
 Schibsted si konsernleing 

Folk frå Trondheim
Norske næringslivsleiarar
Bjarne Aamodt

Bjarne Aamodt () er ein norsk dr.ing. og forretningsmann.  Han er styreleiar i EDB Business Partner.

Frå 1988 til 2000 var Aamodt administrerande direktør i Alcatel STK. Hausten 1999 slutta han der og vart leiar av IT Fornebu Knowation. Her slutta han i januar 2001 for å starte som leiar av Broadband Mobile, og i oktober 2001 vart han tilsett i Telenor ASA. Tidlegare var han tilsett i Det norske Veritas.

Kjelder 
 digi.no om Bjarne Aamodt 
 

Norske forretningsfolk
Knut Åm

Knut Åm ( fødd i Årdal i Sogn) er ein norsk sivilingeniør og styremedlem i Statoil frå 1999.

Han har vore tilsett i Oljedirektoratet, Statoil og sidan 1982 i Phillips Petroleum Company, der han var viseadministrerande direktør for Phillips Petroleum Comp., Norway i 1986—1988. I 1988-1990 var han regionsjef i selskapet i Texas og i 1991-1995 vart han administrerande direktør i Phillips Petroleum Company, Norway. Frå 1996 har han leia leite- og produksjonssaktiviteten til Phillips Petroleum i heile verda.

Åm har òg hatt bistilling som professor ved Institutt for geovitenskap ved Universitetet i Bergen.

Åm har vore styrleiar i Oljeindustriens landsforening, Christian Michelsen Research AS og Hitec ASA, i tillegg til president i Norsk petroleumsforening og Norsk geologiråd.

Kjelder 
 Statoil om Knut Åm
 
 Store Norske Leksikon om Knut Åm

Professorar ved Universitetet i Bergen
Norske sivilingeniørar
Folk frå Sunndal
Tom ved Ob

Tom  (russisk Томь) er ei elv i Khakasia, Kemerovo og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 827 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 1100 m³/s eller 35 km³ per år. 

Elva har utspring i Abakanfjella, ei nordleg fortsetjing av Altajfjella, og renn nordover gjennom Kuznetsksenkinga. Ho munnar ut i Ob rundt 50 km nord for Tomsk. 

Dei største byane langs Tom er Mezjduretsjensk, Novokuznetsk, Kemerovo, Jurga, Tomsk og Seversk.

Dei største sideelvane hennar er Aba, Bel-Su, Kondoma, Mras-Su, Nedre Ters, Midtre Ters og Øvre Ters, Tutujas og Usa.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Томь (приток Оби)» frå , den 26. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Kemerovo oblast
Elvar i Tomsk oblast
Elvar i Khakasia
Sideelvar til Ob
Aba ved Tom

Aba (russisk Аба) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå venstre. Elva er 71 km lang og har eit nedslagsfelt på 867 km².

Elva har kjelde i området nær byen Kiseljovsk og munnar ut i Tom 580 km før munningen hennar. 

Av byar langs Aba finn ein Kiseljovsk og Novokuznetsk.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Аба (приток Томи)» frå , den 26. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Kemerovo oblast
Øvre Ters

Øvre Ters (russisk Верхняя Терсь, Verkhnjaja Ters) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå høgre. Ho munnar ut i Tom 525 km før munningen hennar.

Elva har utspring i Kuznetsk Alatau.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Верхняя Терсь (река)» frå , den 26. oktober 2008. 

Elvar i Russland
Elvar i Kemerovo oblast
Elliptisk galakse

Elliptiske galaksar er ellipseforma galaksar, stort sett jamne i forma og utan særlege visuelle trekk. Elliptiske galaksar er stort sett sette saman av berre eldre stjerner med lite tett gass tilgjengeleg for vidare stjernedanning. I Hubble-serien er elliptiske galaksar skildra utifrå den tilsynelatande forma: frå E0 for dei mest sfæriske galaksane, til E7 for dei mest flate. Storleiken og lysstyrken til elliptiske galaksar varierer mykje; frå dei minste dvergellipsene med 100 millionar stjerner til dei største gigantane med 10 billionar (1013) stjerner. Dynamiske målingar har vist at elliptiske galaksar ofte er triakselle, dvs. dei har tre ulike radiar.

Bakgrunnsstoff 

 Hubble-pressemeldingar om elliptiske galaksar
 APOD-bilete av elliptiske galaksar

Kjelder 

 Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «elliptical galaxy» i Philip's Astronomy Encyclopedia utgjeven i 2002.

 
Galaksetypar etter morfologi
Elektronisk søppelpost

Elektronisk søppelpost er elektronisk masseutsending av meldingar, som til dømes e-post eller lynmeldingar, der avsendaren misbruker opne datanett til å spreie reklame, svindelbrev eller andre typar uønskte meldingar til mange nettbrukarar på éin gong.

Sjå òg 

 Søppelpost

Internett
Reckless av Bryan Adams

Reckless er eit album utgitt av Bryan Adams i 1984.

Spornummer 
 "One Night Love Affair" - 4:32
 "She's Only Happy When She's Dancin'" - 3:14
 "Run to You" - 3:54
 "Heaven" - 4:03
 "Somebody" - 4:44
 "Summer Of '69" - 3:35
 "Kids Wanna Rock" - 2:36
 "It's Only Love" - 3:15
 "Long Gone" - 3:57
 "Ain't Gonna Cry" - 4:06

Musikkalbum frå 1984
11 av Bryan Adams

11 er eit album utgitt av Bryan Adams i 2008.

Spornummer 
 "Tonight We Have the Stars" – 4:05
 "I Thought I'd Seen Everything" – 5:07
 "I Ain't Losin' the Fight" – 3:56
 "Oxygen" – 3:35
 "We Found What We Were Looking For" – 3:38
 "Broken Wings" – 3:37
 "Somethin' to Believe In" – 4:01
 "Mysterious Ways" – 4:28
 "She's Got a Way" – 4:41
 "Flower Grown Wild" – 3:53
 "Walk On By" – 2:53
 "Way of the World" (UK/Japan Bonus Track) – 3:18
 "Miss America" (iTunes/Single Track) – 3:57
 "She's Got A Way - New Mix" – 3:48

Musikkalbum frå 2008
Søppelpost

Søppelpost er brev som folk får tilsendt mot si vilje, vanlegvis i form av masseutsendt e-post eller datavirus. Søppelpost er ofte retta mot tilfeldige adresser eller distribusjonslister, for å auka sjansene for å bli lesen av mange.

Sjå òg 

 spamming
 pharming
 phisking
 visking
 kryssposting
 nigeriabrev

Internett
Ålvundeid

Ålvundeid eller Ålvundeidet er ei bygd i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Ålvundeid var ein sjølvstendig kommune frå 1899 til 1960.

Ålvundeid kommune 1899-1960
Ålvundeid var frå 1837 ein del av Øksendal formannskapsdistrikt.

1. januar 1899 vart Ålvundeid skild ut som eigen kommune med eit folketal på 462.

1. januar 1960 vart Ålvundeid slått saman med Sunndal og Øksendal til dagens Sunndal kommune. Ålvundeid hadde ved samanslåinga 497 innbyggjarar.

Folketalsutvikling
Ålvundeid var den nest minste kommunen i Møre og Romsdal etter folketal i første halvdel av 1900-talet og heilt fram til 1952, då kommunen passerte Eid kommune i folketal.

Folketalsutvikling for tidlegare Ålvundeid kommune frå 1899 til 1960:

Kjelder 

Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Geografi i Sunndal
Historie i Sunndal
Bygder i Møre og Romsdal
Norske kommunar skipa i 1899
Norske kommunar nedlagde i 1960
Wäinö Aaltonen

Wäinö Valdemar Aaltonen () var ein finsk bilethoggar, som mellom anna har utført statue av idrettsmannen Paavo Nurmi (1924-25), fridomsmonumentet i Nyslott (1935) og enkle portretthovud av mellom andre Jean Sibelius (1935).

Han vart utdanna som målar i Åbo, der det i dag ligg eit Aaltonen-museum. Som skulptør var Aaltonen hovudsakleg sjølvlært. Arbeida hans er formstrenge og prega av klassisk harmoni.

Kjelder 

 «Wäinö Valdemar Aaltonen» i Store Norske Leksikon.

Finske bilethoggarar
Lungepest

Lungepest er ei form for pest, forårsaka av pestbakterien Yersina pestis.

Lungepest har ein letalitet nær 100 %, og finst i to former, primær og sekundær. Ved sekundær lungepest vert bakterien spreidd frå pasientens lymfeknutar til lungene via blodet. Ved primær lungepest vert bakterien spreidd frå menneske til menneske ved hoste og liknande.  Det har vore spekulert på om lungepest kan ja vore årsaka til svartedauden, men mellom anna fordi lungepesten er mindre smittsam enn influensa, er det lite sannsynleg.

Referansar

pest
Infeksjonssjukdommar
Sametingsbygningen

Sametingsbygningen huser den folkevalde forsamlinga og administrasjonen for Sametinget i Noreg. Bygningen stod ferdig i 2000 og vart offisielt innvia 2. november 2000 av Kong Harald V. 

Hovudansvarleg for den heilskaplege utforminga og innreiinga var sivilarkitektane Stein Halvorsen og Christian Sundby frå Oslo. Bygningen er 5 300 kvadratmeter, og forma som ein halvsirkel i to etasjar. Bygningen inneheld Samisk spesialbibliotek, resepsjon, møterom og kontor, samt plenumssalen til Sametinget.

Utsmykking 

Den kunstnariske utsmykkinga i plenumssalen er Hilde Skancke Pedersens storslåtte veggmåleri i emalje og bladgull på sink. Det storslåtte veggmåleriet «Luottat – Spor» av kunstnaren Hilde Skancke Pedersen finst i og utanfor Sametingets plenumssal. Det er sinkplater på betong bak talarstol/podium i plenumsalen (utført i emalje og bladgull på sink) og langs veggane utanfor plenumsalen (foajéen) og i underetasjen utanfor auditoriet, etsa på metallplater. Temaet er basert på arkeologiske spor frå samiske bu- og gravplassar i form av hustufter/sirklar og labyrintar. 

Utsmykkinga «Den som...» av kunstnaren Kristin Ytreberg finst på alle veggane i vandrehallen. To element er tatt i bruk: tinnbroderi inspirert av samisk ornamentikk og ordspråk og visdomsord frå J. Quigstads samlingar.

I Sametingets bibliotek står utstilt Kåre Kivijärvis «Fra de store banker» (1959/1961), samt «Kvinne (portrett) i Nesseby» (1972). Fotografia er kopiar (2004) av original foto 1/9 (d.v.s. den første av ni fotografi av same motiv). Fotografia vart innkjøpt av Utsmykkingsfondet for offentlege bygg i samband med utsmykkinga av Sametingsbygningen i 2000. Dei opphavlege bileta vart skada av sollys, og kopiane av fotografia vart hengt opp våren 2004 i biblioteket.

Prisar 

Sametingsbygningen vart i 2002 tildelt Nordnorsk arkitekturpris. 2003 vart det tildelt Fiabci Norways Eiendomspris i kategorien offentlege bygg. Sametingsbygningen vart tildelt Statens Byggeskikkpris 2001.

Historie 
Sametingsrepresentant Ragnhild Lydia Nystad foreslo i 1993 å bygge ein eigen bygning i Karasjok for Sametinget. Byggearbeidet starta i august 1998 og i juni 1999 la stortingspresident Kirsti Kolle Grøndahl ned grunnsteinen.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Sametingsbygningen» frå , den 26. oktober 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Sametinget om Sametingsbygningen
 Nordnorsk arkitekturguide om Sametingsbygningen

Det norske sametinget
Byggverk i Karasjok
Aalst

Aalst (fransk Alost) er ein by og kommune ved elva Dender i Belgia, 30 km nordvest for Brussel. Han ligg i Flandern, i provinsen Aust-Flandern. Kommunen består av sjølve byen Aalst, og landsbyane Baardegem, Erembodegem, Gijzegem, Herdersem, Hofstade, Meldert, Moorsel og Nieuwerkerken-Aalst. Byen har framleis ein feide med Dendermonde, som ligg litt lenger nord langs same elva, som går tilbake til mellomalderen.

Historie 
Aalst vart først nemnd i skriftlege kjelder på 800-talet, då han vart skildra som villa Alost, under Abbeden av Lobbes. I mellomalderen voks byen som eit strategisk punkt der vegen frå Brugge til Köln kryssa Dender. På 1000-talet vart Aalst overført frå pagusen av Brabant til Grevskapet Flandern. Sidan han låg ved grensa til Det tysk-romerske riket hadde han likevel ein viss grad av sjølvstende. Forholdet til Brabant er best bevart i det kvite og raude byvåpenet til byen, som var fargane til Lotharingia.

Bygginga av rådhuset starta på midten av 1100-talet. Det er det eldste rådhuset som finst i Belgia i dag. Fleire manuskript frå denne perioden ligg framleis i byarkivet. Rådhuset, og byen sjølv, vart nesten heilt øydelagd av brann i 1360. Byen vart raskt bygd opp att og eit nytt klokketårn i gotisk stil vart bygd på 1400-talet. Dette var ei tid med stor velstand i byen, som var dominert av det mektige lauget til vevarane. På denne tida vart òg Dirk Martens frå byen den første boktrykkaren i Dei spanske Nederlanda og opna eit trykkeri i 1473 som gav ut bøker av forskjellige forfattarar, mellom anna Kristoffer Columbus. Martens vart seinare ein professor ved Det katolske universitetet i Louvain.

Aalst vart hardt råka av åttiårskrigen (1568-1648). Han vart seinare erobra av Frankrike i Devolusjonskrigen i 1667, og dei hadde byen og resten av Dei spanske Nederlanda til godt ut på 1700-talet. Under franskmennene blømde den tekstilbaserte industrien. 1800-talet var prega av samfunnskriser skapt av den industrielle revolusjonen og Fader Adolf Daens og partiet hans, Christene Volkspartij, dukka opp for å forsvare rettane til arbeidarane. Aalst var okkupert av tyskarane under begge verdskrigane på 1900-talet.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Aalst» frå , den 26. oktober 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Kommunar i Aust-Flandern
Byar i Belgia
Bråtebruk

Bråtebruk er avbrenning av skog for å skaffe tilleggsareal for mellombels dyrking. Driftsforma er òg kalla svedjebruk, medan ein kan reservere omgrepet svirydding om bruk av eld for å rydje permanent dyrkingsland.

Bråtebruk i Noreg

I Noreg breidde bråtebruket seg særleg på 1600-talet og på Austlandet. I Trøndelag var det mindre utbreidd, og på Vestlandet var det lite bruka.  Ved bråtebrenninga vart oska etterlaten som ein gjødning, og ofte tilsådd med rug medan oska enno var varm. Kappsæde, ei blanding av haustrug og havre og bygg, kunne òg verte bruka. I tillegg til gjødningseffekten, var det ein fordel at mykje ugrasfrø vart øydelagt ved bråtebrenninga. Difor kunne ein ved bråtebrenning hauste større avling enn ved tradisjonelt åkerbruk. Etter ei brenning kunne ein ta ein til tre avlingar før ein lèt bråtelandet gro til med lauvskog.  Det kunne gå 30-40 år før landet på nytt var skikka til bråte. 

Frå midten av 1600-talet kom det lovreglar som tok sikte på å regulere skadane som følgde av bråtebruk, ved at futen skulle tilvise bråtestad, dei som brente skulle varsle grannane, og ved at dei ikkje skulle brenne i juni og juli. Bråtebruket heldt fram til inn på 1800-talet.

Sjå òg
Svirydding

Bakgrunnsstoff
Bråtebruk i Norsk Landbruksordbok (1979)

Kjelder
Kåre Lunden i Det Norske Samlaget (2002): Norges landbrukshistorie ISBN 82-521-5584-7 (band II)

Landbruk 
Landbrukshistorie
Eld
Anton Tsjekhov

Anton Pavlovitsj Tsjekhov () var ein russisk dramatikar og novellist.

Tsjekhov skapte modellen for det moderne dramaet og representerer overgangen frå realismen til symbolismen. Han skreiv skodespel om det grå og kjedelege tilværet til figurar i det førrevolusjonære Russland. Dei mest kjente av desse er Чайка (Måken) (1895), Три сестры (Tre søstre) (1900) og Вишнёвый сад (Kirsebærhagen) (1903). Her er det treffande samfunnskildringar, men det var primært menneskelege kjensler han ønskte å framstille. Plotta har ofte ytre sett heller lite hendingar, fylt av kjedelege ting som overveldar og lammar alt tilløp til handling. I staden for fysiske konfliktar, dramatiske vendepunkt og fargerike figurar møter ein kvardagsmenneske, eller utstøtte som er fanga i statiske atferdsrutinar. Figurane uttalar seg stort sett om det som har skjedd i fortida. Jo meir dei seier, jo mindre handlar dei. Men under overflata finst valdsame kjensler.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Anton Tsjekhov» frå , den 26. oktober 2008.

Bakgrunnsstoff 

Russiske dramatikarar
Russiske forfattarar
Naturalistiske forfattarar
Forfattarar frå 1800-talet
Forfattarar frå 1900-talet
Austnes

Austnes er ein tettstad i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Staden har  og ligg ved Longvafjorden, søraust på Haramsøya. Staden har ferjesamband med Lepsøya og Skjelten på falstlandet.
Austnes har daglegvarebutikk med post i butikk.

Her ligg Haramsøy skule. Haram kyrkje ligg like sørom tettstaden.

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Bakgrunnsstoff 
 Eldre flyfotografi frå Austnes og Haramsøya elles på nettstaden til Haram Folkebibliotek 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Geografi i Ålesund
Tettstader i Møre og Romsdal
Vatne

Vatne er ein tettstad i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Vatne har tidlegare òg vore ein kommune.
Tettstaden har  og ligg ved botn av Vatnefjorden og sørvestover til botn av Grytafjorden, der Eidsvik og Tennfjord òg vert rekna med til tettstaden av Statistisk sentralbyrå. Vatnetvatnet ligg ved tettstaden.

Her ligg Vatne kyrkje frå 1868.

Vatne kommune 
Vatne var del av Skodje formannskapsdistrikt. 1. januar 1902 vart Vatne etablert som eigen kommune med 1 547 innbyggjarar ved at Skodje kommune vart deld.
1. januar 1965 vart det meste av Vatne (utom Dryna og området på Miøya) med 2 260 innbyggjarar, delar av Sandøy kommune, det meste av Haram og delar av Borgund, slege saman til den nye Haram kommune. Dryna og Miøya i Vatne vart samstundes slege saman med Sør-Aukra kommune til den nye Midsund kommune. Dei to krinsane frå Vatne hadde ved samanslåinga 334 innbyggjarar.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Vatne kommune frå 1902 til 1965:

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder 

 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Geografi i Ålesund
Tettstader i Møre og Romsdal
Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Norske kommunar skipa i 1902
Norske kommunar nedlagde i 1965
Søvik i Haram

Søvik er ein tettstad i Ålesund kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har .

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Geografi i Ålesund
Tettstader i Møre og Romsdal
Den jugoslaviske frigjeringskrigen

Den jugoslaviske frigjeringskrigen («Folkets Frigjeringskrig») blei utkjempa i det okkuperte Jugoslavia under den andre verdskrigen, i åra 1941 til 1945. Kampen stod mellom den jugoslaviske motstandsrørsla, først og fremst dei jugoslaviske partisanane, og aksemaktene med Nazi-Tyskland i brodden.

Det var opphavleg to gerilja-hærar, den kommunist-leidde partisanhæren og den monarkistiske tsjetnik-rørsla. Men den sistnemnde samarbeidde stadig meir med okkupantane, og bruka kreftene sine på å kjempe mot partisanane i staden. 

Det var den 6. april 1941 at Jugoslavia blei angripe av aksemaktene, i hovudsak tyske styrkar, men òg styrkar frå Italia, Ungarn og Bulgaria. Alt den 17. april kapitulerte den kongelege jugoslaviske hæren. Kapitulasjonsvilkåra var ekstremt harde, landet blei stykka opp. 

«Folkets Frigjeringshær» (NOV) stod under leiing av Josip Broz Tito. Dei hadde ei kjerne av erfarne krigarar frå den spanske borgarkrigen, og kunne vinne støtte frå alle etniske grupper med ideologien sin. Partisanhæren fekk gradvis sterkare støtte i befolkninga i løpet av frigjeringskrigen, og blei etter ei rid anerkjend av dei allierte. Den jugoslaviske partisanrørsla blei den største motstandsrørsla i det okkuperte Europa, med sine 800 000 soldatar. 

Partisanane kjempa ein stadig meir vellykka geriljakrig mot okkupantane og kollaboratørane, som kroatiske Ustasja, serbiske tsjetniki og slovenske domobranci. Partisanane kontrollerte etter kvart store delar av det jugoslaviske territoriet. Dei danna òg ei «regjering», Det anti-fascistiske rådet for den nasjonale frigjeringa av Jugoslavia (AVNOJ). 

Aksemaktene prøvde å øydeleggje partisanrørsla med gjentatte offensivar. Desse var oftast kombinerte framstøytar frå tyske styrkar inkludert SS, italienske styrkar, tsjetniki og ustasjakontrollerte kroatiske styrkar. Partisanane måtte ved fleire høve trekkje seg tilbake, men partisanhæren blei ikkje knust.

Den 20. mars 1945 sette partisanane i gang ein storoffensiv. Kampane heldt fram sjølv etter at Berlin hadde falle og Tyskland hadde kapitulert, særleg mot quislingstyrkar som Ustasja. Det siste slaget i Europa under den andre verdskrigen stod i Poljane i Slovenia 14. mai-15. mai, mellom partisanar og ein blanda styrke av tyske soldatar og kroatiske og slovenske kollaboratørar.

Ein rekna lenge med at Jugoslavia hadde mista 1,7 millionar menneske under okkupasjonen. Det blir no hevda at talet er noko lågare, vel 1 million. 

Etter ei folkeavstemming hausten 1945 blei Jugoslavia ein republikk, og Tito blei statsminister.

Kjelde: 
Den engelskspråklege wikipediaen, art. Yugoslav People's Liberation War, som lesen 27. oktober 2008. 

Jugoslavisk historie
J
Krigar på Balkan
Brønnsletten

Brønnsletten er ein tettstad i Rauma kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har  og ligg på vestsida av elva Rauma, fem kilometers køyring sørom Åndalsnes sentrum.

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder 

 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Geografi i Rauma
Tettstader i Møre og Romsdal
Voll i Rauma

Voll er ein tettstad i Rauma kommune i Møre og Romsdal fylke. Voll var tidlegare òg ein kommune.
Tettstaden har  og ligg nedst i Måndalen, ved Vollabukta i Romsdalsfjorden. Elva Måna renn ut i fjorden her.

Her ligg Voll kyrkje frå 1896.

Voll kommune 
Frå 1837 var Voll del av Eid og Voll formannskapsdistrikt.

1. januar 1874 vart området deld i to, og Voll vart eigen kommune med 695 innbyggjarar. 1. januar 1965 vart Voll slege saman med Eid, Grytten, Hen og det meste av Veøy kommunar til den nye Rauma kommune. Ved samanslåinga hadde Voll 1163 innbyggjarar.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Voll kommune frå 1874 til 1964:

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder 

 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Tettstader i Møre og Romsdal
Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Norske kommunar skipa i 1874
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Rauma
Geografi i Rauma
Bygda Innfjorden

Innfjorden er ei bygd i Rauma kommune i Møre og Romsdal fylke. 
Staden har  og ligg ved fjorden Innfjorden, ti kilometers køyring (via Innfjordtunnelen) frå Åndalsnes.

Her ligg Innfjorden bedehuskapell.

Sjå òg 
Bygda Innfjorden går inn under SSB sin definisjon av tettstad. 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Geografi i Rauma
Bygder i Møre og Romsdal
Tettstader i Møre og Romsdal
Eidsvåg i Nesset

Eidsvåg er ein tettstad i Molde kommune i Møre og Romsdal. Eidsvåg var tidlegare administrasjonssenter i Nesset kommune. Tettstaden har  og ligg ved Eidsvågen i Langfjorden.

Her ligg Nesset kyrkje frå 1878.

Sjå òg 
 Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

Tettstader i Molde