alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
David Marks

David Lee Marks () er ein amerikansk gitarist, songar og låtskrivar, mest kjend som medlem av The Beach Boys i tida 1962-1963.

Karriere
Marks var nabo og ven av dei tre Wilson-brørne som starta Beach Boys, han hadde spelt og sunge saman med dei og hadde lært gitarspel av John Maus (seinare John Walker i The Walker Brothers). I februar 1962 blei han teken med i gruppa for å erstatte Al Jardine. Marks var 13 år då bandet 16. juli 1962 skreiv kontrakt med plateselskapet Capitol Records, og han bidrog med gitar og vokal på dei fire første albuma til The Beach Boys. Han var med på å spela inn hitlåtar som «Surfin' Safari», «409», «Surfin' USA», «Shut Down», «Surfer Girl», «In My Room» og «Be True to Your School».  Han spelte også over 100 konsertar med The Beach Boys på turnear over heile USA, frå Hawaii til New York. 

I oktober 1963 gjekk Marks ut av bandet etter konflikt med  Murry Wilson, faren til Wilson-brørne og manager for bandet. Marks fortsette som musikar utover 1960- og 1970-talet som solo- og studiomusikar. Han var gjesteartist med The Beach Boys i 1971, og blei fast medlem igjen i 1997, då Carl Wilson måtte slutta i gruppa grunna sjukdom. Marks spelte no rundt 300 konsertar med The Beach Boys, før også han måtte forlata gruppa på grunn av sjukdom i 1999.

The Beach Boys blei så godt som oppløyst etter at Carl Wilson døydde. I 2008 var Marks med i «Beach Boys Band» saman med Mike Love og Bruce Johnston. I 2009 var han med i eit «rivaliserande» Beach Boys-band, «Endless Summer Band», saman med Al Jardine. Han er framleis aktiv som musikar.

Diskografi som soloartist
 Work Tapes (fra 1992, gjeve ut i 2000)
 Something Funny Goin' On (2003)  
 The Marks-Clifford Band «Live at the Blue Dolphin '77» (2006)
 I Think About You Often (2006) 
 The Lost Years : Limited Edition  (samlealbum, 2008)  
 The Marksmen : The Ultimate Collectors Edition (samlealbum, 2008)

Bakgrunnsstoff
Nettstad for David Marks 
David Marks - intervju på ilikemusic.com frå 2008

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «David Marks» frå ,  den 10. juli 2011.  
 

The Beach Boys
USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske låtskrivarar
Basildon

Basildon er ein ny by i Essex i England. Han ligg omkring 43 km nordaust for London, og er administrasjonssenter for distriktet Basildon.

Byen vart oppretta i 1949 for å ta av for folkeveksten i London ved å lokke londonarar til meir landlege omgivnader. Tre mindre byar, Pitsea, Laindon og Vange, vart slått saman for å danne ein kjerne i den nye byen.

Staden er kjent frå langt eldre tid; i Domesday Book (1086) er det nemnt som Behoter. Dette viser antakeleg til Beorthals Hill, eit område ved vegen Holy Cross Church Road i dagens Basildon. Den moderne namneforma kjem truleg frå det angelsaksiske namnet Beorthealh og duner, «Beorthealhs ås». Namnet har så gjennom tida vorte forvanska som Berdlesdon, Bretlesden, Batlesdon, Bastelden, Basseldon og Bassendon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Basildon» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i Essex
Worthing

Worthing er den største byen i West Sussex i England, og blir administrert som eit eige distrikt. Han ligg mellom kysten og South Downs.

Byen vert rekna som ein populært stad for pensjonistar som ynskjer eit gunstig klima, og det har ofte vorte nemnt om han at han har det tredje travlaste krematoriet i Europa. Men han har òg sidan 1960-åra vore eit sentrum for undergrunnskultur, med særleg Worthing Workshop som samla musikarar, skodespelarar og lyrikarar som Brian James, Leo Sayer, Billy Idol, Martin Quittenton og andre. Den litterære historia til byen har særleg to høgdepunkt: Percy Bysshe Shelley sine to første verk vart utgjeve der i 1810 og 1811, og Oscar Wilde skreiv The Importance of Being Earnest der i 1884, og brukte namnet til byen som etternamn på ein av figurane.

Historie

Området har vore busett sidan steinalderen, og ser ut til å ha vore ein av dei viktigaste stadene for flintutvinning. Det er òg funne ei rekkje spor etter aktivitet i bronsealderen og jernalderen, og dessutan romerske myntar, fliser og keramikk.

Første gongen byen blir nemnt i ei skriftleg kjelde er i 1086, då han ifølgje Domesday Book hadde eit folketal på berre 22. Angelsaksarane slo seg ned i Goring by Sea i nærleiken, medan Wortinge, som han heitte på 1100- og 1200-talet, stort sett var busett av bønder og makrellfiskarar.

Mot slutten av 1700-talet byrja byen å trekkje til seg vitjande, som ynskte å nyte det milde klimaet og den rolege sjøen. Den edvardianske hangen til sjøluft som ein kur for alle helseproblem førte til stor vekst. I 1803 hadde folkesetnaden auka til omkring 2500, og landsbyen fekk bystatus. I 1890 fekk han kongeleg charter som valkrets (borough), og han heldt statusen som eige distrikt etter omorganiseringa av lokalstyret i 1974.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Worthing» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i West Sussex
Distrikt i Søraust-England
Basingstoke

Basingstoke er ein by i Hampshire i Storbritannia som ligg 31 km nordaust for Winchester, 48 km nordaust for Southampton, og 75 km sørvest for London. Byen har kring 100 000 innbyggjarar. Basingstoke ligg tvers over ein dal ved kjelda til elva Loddon på austsida av Salisbury Plain. Han har hatt bystatus sidan 1227.

Ifølgje folketeljinga i 2011 var folketalet i byen, inkludert ytre forstader, 107 355. 
Byen er ein del av boroughen Basingstoke og Deane og av valkrinsen Basingstoke. 

Av næringar i byen finn ein produksjon av lêrvarer og presisjonsinstrument.

Historie
Basingstoke blei omtalt i Domesday Book frå 1086. Han er ein gammal by med fortidsminnesmerke.  I den austlege delen av Basing slo kong Ethelred danane i 871.

Byen blei verande ein liten marknadsby fram til 1950-talet. Under andre verdskrigen fekk han nokre få bombeskader den 16. august 1940, då nokre tyske bomber øydela delar av bygningar og drap seks personar. Etter krigen hadde byen 25 000 innbyggjarar.

Etter krigen blei det lagt planar om å flytta meir av befolkninga ut av London, i den såkalla London Overspill plan. Veksten i Basingstoke skaut fart på 1960-talet. Det blei bygd fleire forretningsblokker og bustadfelt, i tillegg til ein ringveg. Kjøpesenteret i byen blei bygd i fleire omgangar. Den fyrste fasen blei fullført på 1970-talet, og blei så dekka over på 1980-talet og kjend som The Walks. Andre fase blei fullført tidleg på 1980-talet, og fekk namnet The Malls. Tredje fase blei så avvikla, og på staden bygde ein konserthuset The Anvil i staden. Den sentrale delen av kjøpesenteret blei gjenoppbygd i 2002 og opna som Festival Place.

Filmen Get Real er spelt inn i byen.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Basingstoke» frå , og «Basingstoke» frå  den 18. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff

Byar i Hampshire
Rochdale

Rochdale er ein stor by i Stor-Manchester med opp under 100 000 innbyggjarar. Han er administrasjonssenter og største byen i distriktet Rochdale.

Historisk høyrde til byen Lancashire. Han voks kraftig på 1800-talet som eit sentrum for tekstilproduksjon, og vart under den industrielle revolusjonen ein av dei første industrialiserte byane. I dag vert det gjort produksjonar av maskinar, kjemikaliar, metallvarer og tekstilar. Her finst kunstgalleri, museum, parkanlegg og rekreasjonsfasilitetar. 

Byen er kjent som opphavsbyen til kooperativrørsla, og dei opphavlege prinsippa for kooperativ er kjent som Rochdale-prinsippa. Rochdale fekk bystatus i 1888.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Rochdale» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i Stor-Manchester
Harlow

Harlow er ein by og eit administrativt distrikt i Essex i England. Han oppstod ved at landsbyane Harlow, Great Parndon, Latton, Little Parndom og Netteswell vart slått saman etter andre verdskrigen, styrt av ein plan laga av sir Frederick Gibberd i 1947.

Han er kjent for å ha det eldste fotgjengarområdet i England i sentrum, og den første høgblokka i landet, The Lawn frå 1951, som no er rekna som bevaringsverdig (Grade II). Mange av bygningane som vart reist på 1950-talet er renovert etter at betongen byrja å slå sprekkar, og det har vore mykje fornying i sentrum.

Det er planar om å utvide byen kraftig ved å byggje innover i det grøne beltet.

Harlow Town FC spelar i Isthmian Leagues førstedivisjon.

Ein har funne steinøkser frå omkring 6000 f.Kr ved Parndon, og eit romersk mosaikkgolv i Temple Meads. Namnet Harlow kjem frå saksisk here («hær») og hlaw («ås»), noko som tyder på at det var ein samlingsstad for ei saksisk stamme.

Venskapsbyar 
 Stavanger

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Harlow» frå , den 11. juli 2011. 
 

Byar i Essex
Distrikt i Aust-England
Solihull

Solihull er ein by i grevskapet West Midlands i England. Han ligg søraust for Birmingham, og utgjer saman med Birmingham, Wolverhampton og Black Country det nest største urbaniserte området i England. Folketalet er kring 100 000. 

Før 1974 var Solihull ein valkrins (borough) åleine, men det året vart byen slått saman med området rundt Meridien til ein større valkrets. Denne inkluderer òg distrikta Shirley og Castle Bromwich.

Solihull er no ein forstad til Birmingham, som han har vakse saman med. Byen er kjent for den historiske arkitekturen sin, blant anna fleire bindingsverkshus i Tudorstil. Ein skulebygning i sentrum er frå 1560. Det er ein populær handlestad, med ein sentral handlesplass frå 1960-åra. Eit moderne kjøpesenter, Touchwood Centre, vart opna av dronning Elisabeth II 2. juli 2002, under jubileumsferda hennar.

Eit av dei største føretaka er Land Rover, som har hovudkontoret sitt i byen. Andre viktige industriprodukt er kjemikaliar og verktøy.

Det nasjonale utstillingssenter, som særs mange trur ligg i Birmingham, ligg i Solihull. Det gjer òg det meste av Birmingham internasjonale flyplass.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Solihull» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i West Midlands
Southport

Southport er ein kystby i Merseyside i England, nord for Liverpool og sør for Preston. Byen låg tradisjonelt i Lancashire.

Historie 

Southport vart grunnlagt i 1792 av William Sutton. Det låg då eldre busetjingar i området, blant anna området rundt St. Cuthberts kyrkje som er nemnt i Domesday Book, og nokre område som har namn av norrøn opphav.

På 1800-talet voks byen raskt sidan han fekk eit rykte for å vere ein finare stad enn nabobyen Blackpool. Forstadene er gamle landsbyar som byen har spreidd seg utover til: Crossens, Marshside, Churchtown, Blowick, Birkdale, Ainsdale og Woodwale. RAF Woodvale ligg ved sistnemnde landsbyen.

Louis Napoleon budde ei kort tid på Lord Street, som er hovudgata gjennom byen, før han vart keisar av Frankrike i 1851. Det har vorte sagt at fleire element i fornyinga hans av Paris minner sterkt om det ein finn på Lord Street, med boulevardar med tre langs sidene, tildekka gangvegar og arkadar.

Turisme er enno ein svært viktig del av økonomien til byen. Byen er òg ein stad der velståande familiar frå blant anna Liverpool, Preston og Manchester vel å slå seg ned; desse pendlarane bringar inn store skatteinntekter.

Kultur 

Den viktorianske piren i byen, Southport Piar, er både den lengste av sitt slag i Storbritannia og den første piren i landet som vart bygd utelukkande for fornøyelse. Blant andre attraksjonar finn ein fornøyelsesparken Pleasureland, seks golfbaner og den breie hovudgata Lord Street med gode handlehøve og restaurantar.

Royal Birkdale Golf Club er ein av klubbane som er vertskap for The Open Championship. Byen har òg ei rekkje årlege tilstelningar: flystevne, blomsterutstilling, utandørs konsert med klassisk musikk, jazzfestival, dansestevnet Southport Weekender og den årlege meisterskapen i musikalsk fyrverkeri. På sommaren har Orangemen ein årleg marsj gjennom byen, og dette er gjerne årets travlaste dag.

Transport 

Hovudvegane inn til Southport er A565, A570 og A565. Det er ikkje noka direkte tilknyting til motorveg; M58 er den næraste, omkring 20 km frå byen via A570.

Det er regelmessige togavgangar til Liverpool, Wigan, Bolton, Manchester og Rochdale.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Southport» frå , den 11. juli 2011. 
 

Byar i Merseyside
Sefton
Busetnader grunnlagde i 1793
Maidstone

Maidstone er grevskapshovedstad i Kent, i det søraustlege England. Byen ligg omkring 48 km frå London, og er det økonomiske, administrative sentrumet i grevskapet og i distriktet Maidstone. Distriktet har eit folketal på omkring 140 000, medan byen har kring 90 000 innbyggjarar. Han låg opphavleg på éi side av elva Medway, men dekker no område på begge sider av elveleiet.

Byen har namn etter steinbrota i omegnen. Dei eldste går tilbake til romersk tid, og einskilde er enno i drift.

Bystatus vart gjeve i eit charter frå 1549. Maidstone var då under kyrkjeleg administrasjon, underlagt den anglikanske erkebiskopen av Canterbury. Då folkesetnaden under leiing av Thomas Wyatt gjorde opprør mot dronning Maria Tudor i 1553 vart bystatusen trekt inn, men han vart gjeninnført kort tid etter.

I 1619 vart den noverande bystatusen ratifisert av Jakob I, og byen fekk våpenskjoldet sitt som viser ei gyllen løve og ei stilisert elv. I seinare tid er eit kvitt hestehovud, symbolet for Kent, og ein iguandon lagt til. Iguandonen referer til oppdaginga av fossilet av ein slik dinosaur i nærleiken av byen; leivningane av denne er utstilt i Naturhistorisk museum i London.

Store delar av sentrum er i dag bilfritt, eller har strenge restriksjonar på biltrafikk. Byen er òg kjent i England fordi kontoret til byadministrasjonen ligg ved sida av fengselet i utkanten av byen.

I lang tid var dei viktigaste næringsvegane i byen jordbruksmarknadane, forsikringsverksemd og ein karamellfabrikk sør for elva. Mange av desse arbeidsplassane har forsvunne, og ein stor del av arbeidsstyrken pendlar til London. Maidstone ligg i eit område der det blir dyrka mykje humle, og på grunn av det gode tilgjenget på vatn frå Medway og andre kjelder var bryggeriindustrien lenge eit stort innslag i området. I 1950- og 1960-åra forsvann det meste av denne industrien; byen gjekk frå å ha seks store bryggeri til å i dag berre ha eit lite bryggeri med fire tilsette. Papirindustrien har òg vore omfattande, òg denne på grunn av elva. Hayle Mill produserer papir som er kjent i mange land for den gode kvaliteten sin. Rett utanfor byen ligg den største resirkuleringsanlegg for papir i verda.

Det har i mange år vore skipa ein elvefestival siste veka i august, og i samband med tusenårsskiftet vart det laga til ein gangveg langs elva. Dette er gjort for å trekkje merksemd mot tydinga til elva i historia til byen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Maidstone» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i Kent
Bedford

Bedford er administrasjonsby i grevskapet Bedfordshire i England, og dessutan i distriktet Bedford. Byen har kring 90 000 innbyggjarar, medan distriktet har omkring 150 000 innbyggjarar, som er busett i Bedford og i Kempston, som ligg rett i nærleiken.

Bedford vart kjøpstad tidleg i mellomalderen. På 1800-talet vart det etablert fleire store ingeniørbedrifter her, men i dag er dei fleste av desse nedlagt, og byen har slite med økonomiske nedgangtider sidan 1980-åra. Likevel veks byen raskare enn dei fleste andre byar i England, og i byrjinga av 2000-åra har fleire nye store bustadområde vorte bygd. 

Dei fleste arbeidstakarane som buset seg i byen pendlar til London eller Milton Keynes, og Bedford er endestasjon for Thameslink og stoppestad for Midland Mainline-toget.

Predikanten og forfattaren John Bunyan budde i Bedford, der han òg vart fengsla. Den siste avrettinga i Storbritannia fann stad i Bedford fengsel.

Elva Great Ouse renn gjennom sentrumet til byen. Langs elvebreidda ligg vene hagar i eit område kjent som The Embankment.

Det finst fire privatskular i byen, alle drivne av den velgjerande organisasjonen Harpar Trust, som vart oppretta ved hjelp av ein testamentatisk gåve frå Bedfordborgeren sir William Harpur på 1500-talet.

Tidleg i 1950-åra dreiv firmaet London Brick Company rekruttering av arbeidskraft i det sørlege Italia, og folketeljinga i 2000 viste at omkring 10 % av folkesetnaden i Bedford er av italiensk avstamming.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bedford» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i Bedfordshire
Byar ved Great Ouse
Harrogate

Harrogate er ein by i North Yorkshire i England i Storbritannia med omtrent 70 000 innbyggjarar. Byen er mest kjend som spastad. Distriktet rundt byen har omkring 150 000 innbyggjarar og i lag med Knaresborough dannar han eit byområde på kring 85 000 innbyggjarar.

Historie 
Byen blir første gongen nemnt på byrjinga av 1300-talet. Han blir då nemnd i ei tingbok som ein liten by. Busetnaden var lengje delt mellom Low Harrogate og High Harrogate. I High Harrogate møttest to relativt viktige vegar, noko som gjorde at det mellom 1400 og 1549 fanst eit kapell der, men elles var det ein stad det skjedde lite i.

Det var først i 1571, då William Slingsby oppdaga den første av kjeldene til byen, The Tewit Well, at byen byrja å vekse. Ved å fortelje om kjeldene til sine medisinsk kunnskapsfulle vener vart ryktet om eigenskapane til desse spreidd.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Harrogate» frå ,  den 11. juli 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
Harrogate past, Mitchell, W.R. 2001. Guildford: Phillimore. ISBN 1-86077-181-5
http://en.wikipedia.org/wiki/Harrogate

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad 
Harrogate Today , lokalavis

Byar i North Yorkshire
Grimsby

Grimsby er ein hamneby ved utløpet av Humber i Lincolnshire i England, med 85 - 90 000 innbyggjarar. Han har vore administrasjonssenter for North East Lincolnshire (område med sameint styresmakt sidan 1996. For å skilje han frå Little Grimsby som ligg 22 km lenger sør, vart byen ofte kalla «Great Grimsby».

Historie 
Det seiast at byen vart grunnlagt av ein dansk fiskar ved namn Grim på 800-talet. På 1100-talet utvikla byen seg til eit handlesenter og ei fiskerihamn. Han var nummer 12 i rekkja av skattebetalarar til kongen, og fekk grunnleggingsbrevet sitt av Johan av England i 1201. Byen har aldri hatt bymurar, han var for liten til det, og dessutan var han verna av det sumpete omlandet rundt byen. Men han hadde ei vollgrav i mellomalderen. Frå 1500-talet kom byen inn i ei nedgangstid som varte heilt til 1800-talet. I 1801 var folketalet 1524, same tal som i mellomalderen. Men etter det har byen vakse mykje.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Lincolnshire
Busetnader grunnlagde på 800-talet
North East Lincolnshire
Darlington

Darlington er ein by i det tradisjonelle og seremonielle grevskapet County Durham i England i Storbritannia med kring 85 000 innbyggjarar. 

Darlington er hovedbyen i distriktet med same namn, som har omkring 100 000 innbyggjarar, og som sidan 1997 utgjer ei sameint styresmakt (unitary authority).

Det første passasjertoget i verda gjekk mellom Darlington og Stockton-on-Tees.

Sport
Darlington FC, fotball

Byar i Durham
Hartlepool

Hartlepool er ein by og ei sameint styresmakt i Durham i England. I 1974 vart han overført til det nye grevskapet Cleveland. Då dette vart oppløyst vart Hartlepool sjølvstyrt, og ein del av det seremonielle grevskapet Durham.

Historie 

Hartlepool vart grunnlagt som ein landsby på 600-talet, rundt eit kloster som vart grunnlagt i 640. Det vart kjent under Hilda av Whitby si tid som abbedisse, 647–657. Klosteret vart øydelagt av vikingar i 800.

I løpet av mellomalderen vart Hartlepool ein liten, men viktig by. Han fekk ein marknad og bymurar, og hamna vart den offisielle hamna til palatinatsgrevskapet Durham. Han var ei praktisk utskipingshamn for kol frå South Durham, og ei jarnbane vart anlagt allereie i 1835. Ei konkurrerande jernbanelinje vart anlagt i 1847, og rundt stasjonen voks West Hartlepool opp.

Dei to byane voks side om side. Folketalet var samla berre omkring 1 000 ved byrjinga av 1800-talet og heile 64 000 i 1891. Dei to, kjent som Old Hartlepool og West Hartlepool, vart formelt slått saman i 1967.

Det vart oppretta fleire jernverk og skipsverft på 1800-talet. Dette førte så til at fleire reiarlag slo seg til i byen, og i 1913 var det heile 42 reiarlag med totalt 235 skip. Dette førte til at Tyskland såg på byen som eit viktig mål under første verdskrigen, og mellom 8.10 og 9.30 på morgonen 16. desember 1914 vart Old Hartlepool, West Hartlepool, Whitby og Scarborough skotne på av den tyske marinen. Totalt vart 1150 granatar avfyrt. 137 omkom, og 592 vart såra. Kystbatteria skaut tilbake, 143 skot, og skadde tre skip inkludet slagkryssaren SMS «Blücher». Eit nytt tysk forsøk på å bombardere byen førte til slaget ved Doggerbanken 24. januar 1915.

Under depresjonen i 1930-åra gjekk det hardt utover Hartlepool. Byen hadde høy arbeidsløyse fram til andre verdskrigen, då skipsbygging og stålverk vart viktige industriar. Etter krigen opplevde begge næringar tilbakegang, og den siste sjøsettinga i Hartlepool fann stad i 1961.

Sidan 1960-åra har Hartlepool opplevt vekst i handels- og servicenæringar. Eit stort kjøpesenter vart reist i sentrum, i eit område som vart totalt øydelagt av bombinga under andre verdskrigen. Det har òg kome til ein stor marina. Ved den historiske kaia ligg fregatten HMS «Trincomalee», bygd i Bombay i 1817, som er det eldste krigsskipa som enno flyt.

Utanfor Hartlepool ligg ein gassavkjølt atomreaktor, som vart opna i 1980-åra. Han vart planlagt nedlagt i 2014.

Kultur 

Fotballaget til byen er Hartlepool United FC.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hartlepool» frå , den 11. juli 2011. 
 

Distrikt i Nordaust-England
Byar i Durham
Busetnader grunnlagde på 600-talet
Byar ved Nordsjøen
Hemel Hempstead

Hemel Hempstead er ein by i Hertfordshire i England. Han er administrasjonssenter for distriktet Dacorum. Det har lege ei busetjing på staden sidan 700-talet, men det var først etter andre verdskrig at han utvikla seg til dagens storleik. Dette skjedde som følgje av planlagt utbygging av ein ny by for å avlaste London.

Historie

I Domesday Book (1086) blir staden kalla Hamelamesede. Dette namnet utvikla seg til Hamelhamsted, og så vidare til dagens namn. Hemel kjem truleg frå Haemele, eit namn på distriktet på 700-talet, medan Hempstead ser ut til å kome frå hamstede, som tyder «heimstad».

Soknekyrkja vigde til Jomfru Maria vart bygd i 1140, og blir rekna som ei av dei flottaste normanniske kyrkjene i landet. Ho har eit av dei høgaste spira i Europa, som vart lagt til seinare på 1100-talet. 

I tudortida fekk staden innvilga eit bycharter av Henrik VIII. Han skal sjølv ha vitja byen saman med Anne Boleyn. Nokre spesielt fine veggmåleri frå perioden vart funne i nokre hus i Piccotts End i 1970-åra.

I viktoriansk tid vart byen ein valkrets (borough). Han voks jamt fram til slutten av andre verdskrigen, då mange londonbuarar som hadde mista heimane sine i blitzen slo seg ned der. Den gamle delen av byen, kjent som Old Town, ligg i sentrum, med område som vart utvikla frå 1950 og utover på alle sider. Ved folketeljinga i 2001 var Hemel Hempstead det tettast folkesette området i Hertfordshire.

Buncefield-eksplosjonen

Klokka 6 om morgonen den 11. desember 2005 inntrefte ein stor eksplosjon på eit drivstoffdepot i Buncefield rett utanfor byen, ved kryss 8 på motorvegen M1. Alt tyder på at det dreidde seg om ei ulykke. Eit førtitalls menneske vart skadd, medan bygningar opptil halvannan kilometer unna fekk skadar. Smellet frå eksplosjonen skal ha vore høyrbart i Nederland, ein kjende ristningar i Oxfordshire og røykskya nådde London.

Det var ein periode frykt for at det dreidde seg om eit terrorangrep, og at det kunne inntreffe fleire eksplosjonar i England. Det oppstod rykte om at depotet hadde vorte treft av eit fly, men dette viste seg raskt å ikkje vere tilfelle. Politiet konkluderte tidleg med at det såg ut til å vere ei ulykke.

Brannane som braut ut vart endeleg sløkte 13. desember. Omkring 2000 menneske som budde i nærleiken vart evakuerte, og i eit større område fekk ein melding om å halde vindauge lukka og halde seg innandørs av frykt for røyken. Røykskya låg over store område, og var synleg i Frankrike.

Depotet var det femte største i Storbritannia, og forsyner blant anna London Luton Airport og London Heathrow Airport med flydrivstoff.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hemel Hempstead» frå ,  den 11. juli 2011.  
 

Byar i Hertfordshire