alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Trekanten-sjøen

Trekanten (tidlegare namn Trehörningen) er ein innsjø i bydelane Gröndal og Liljeholmen i Söderort i Stockholm kommun.

Historie

Fram til midten av 1800-talet heitte innsjøen Trehörningen. Ved nordsida til trekanten ligg området Nynäs, som mellom 1880- og 1980-talet var ein arbeidarforstad med bustader og industri. Her var det mellom anna garveri, ein forniklingsfabrikk, eit kaffibrenneri, ein blekkslagarverkstad og fleire mekaniske verkstader. På Nynäs låg òg eit bakeri som bakte den velkjende Nynäslimpan. I 1980 vart dei siste restane av Nynäskvartalet rive, og det nybygde kontorkomplekset til Anticimex var alt på plass.

Medan det endå stod bygningar frå gamle Nynäs, vart desse ein realistisk kulisse i Bo Widerberg-filmen Joe Hill frå 1970. Dei forfalne husa skulle førestille «Lumberyard» og «Saloon».

I dag er det berre ein verna bygning frå industriepoken; ein raud tomannsbustad bak kontoret til Anticimex. Elles vitnar gamle bygningsfundament og gråsteinsmurar om gamle tiders industri. For gjeldande reguleringsplanar er områdd merka som park.

I 1904 vart eit nybygt vassreservoar (Trekantreservoaren) sluttstasjon for den nye hovudvassleidninga Norsborg-Stockholm. På høgda bak trekanten står den no ombygde Nybohovsreservoaren. Vassleidninga er enno Stockholms viktigaste med tanke på drikkevassforsyning frå sør.

Innsjøen Trekanten
Trekanten ligg i eit parkområde ved Liljeholmen-Gröndal. Rundt innsjøen er det ein tursløyfe som er ein del av Hälsans Stig i Liljeholmen. Innsjøen blir gjerne brukt til fiske, og det blir sett ut aure og regnbogeaure her. Ein treng likevel fiskekort for å fiske her. På vinteren kan ein stå på skeiser på innsjøen, då Stockholms kommun brøyter ein bane på isen. Trass i namnet sitt, er innsjøen snarare langstrekt enn trekanta. Trekanten har utløpet sitt i Liljeholmsviken, via ein kulvert under Trekantsvägen.

Trekanten før og nå

Vasskvalitet

For å betre vasskvaliteten i innsjøen tilførte Stockholm Vatten frå 1982 av drikkevatn til innsjøen, og frå 1983 vart utpumping av botnvatn starta. Fosforinnhaldet i overflatevatnet minska kraftig, men innsjøen er framleis næringsrik. Blågrønnalger er vanleg på sommaren, med oksygenmangel i botnvatnet som resultat.

Siden hausten 2008 har det òg blitt drive eit lite reinseanlegg for overflatevatn ved vestsida av Trekanten. Vatnet kjem i røyr frå Aspudden og Gröndal. Reinseanlegget er plassert under ei ny gangbru mellom innsjøen og oppsamlingsbassenget. I dei tilfella der reinseanlegget ikkje har tilstrekkeleg kapasitet til å ta unna overflatevatnet, vert overskotsvatnet samla i oppsamlingsbassenget fram til reinseanlegget igjen har ledig kapasitet.

Trekantenbadet
Nordvest i innsjøen, i Gröndal, ligg Trekantenbadet, som opna i 1972. Badeplassen består av ei lita sandstrand som vart renovert våren 2008, og ei større grasmatte til soling. Det er òg ei flytebrygge og ein utandørsdusj her.

Bilete

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Trekanten (innsjø)» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Stockholm Vatten om Trekanten
 Miljötillstånd och åtgärdsarbete för Trekanten – Stockholms Miljöbarometer

Innsjøar i Södermanland
Träskaten

Träskaten er ein innsjø mellom Ärla og Länna, i kommunane Strängnäs og Eskilstuna i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen er omgjeven av store mengder siv, og er ein grunn slettesjø. Rundt innsjøen er det store våtmarker og blanda skog. Innsjøen har eit rikt fugleliv, som for det meste held til på øya Bråtön, som er ein del av Bråtöns naturreservat. Bratön har for det meste lauvskog, mellom anna lundar av lind og liknande treslag.

Innsjøen får vatn frå sørsida, med ei nordgåande elv frå innsjøen Eklången, og vert drenert i søraustleg retning ved Bastviken gjennom Stämån og vidare til Mörtsjön.

Innsjøen har ein diameter på drygt ein kilometer, og har eit overflateareal på 69,9 hektar. Midt i innsjøen ligg øya Kyrkholmen, og i det omliggande sivet ligg det fleire holmar.

Träskaten har kanskje namnet sitt etter ein eldvarde, eller frå ordet träsk («myr»).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Träskaten» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Södermanland
Tullan

Tullan er ein innsjø som ligg på grensa mellom kommunane Salem og Södertälje i landskapet Södermanland i Sverige. Tullan inngår i Bornsjöns naturreservat.

Sør for Tullan går motorvegen E20, og nord for innsjøen går den gamle Södertäljevägen (ein gong Gamla Göta landsväg). Ein vert minna om dette ved milepålen med teksten «3 MIL IFRÅN STOCKHOLM», som står i nærleiken av torpet Hagen, der ein liten bit av den gamle landsvägen er bevart. Milepålen vart sett opp på 1750-talet av landshøvdingen Theodor Ankarcrona, og vart renovert i 2004 av Salems Hembygdförening.

Kommunegrensa mellom Salem og Södertälje går midt over innsjøen. Tullan er ein forholdsvis djup innsjø, med særs god vasskvalitet. Ein art av kransalger lever i Tullan, noko som kjem av den gode vasskvaliteten. Drenering av innsjøen går til Bornsjön, som er reservevasskjelde for Stockholm. Tullan inngår i verneområdet til Bornsjön.

Omgjevnadane kring innsjøen består av kupert barskog med innslag av hällmarksskog og noko dyrka mark. Rundt utløpet er det parti med lauvsumpskog. Det er òg noko myrlandskap i området, som ved Getasjön på sørsida og ved Loringe i nord. I endane av sjøen er det større bestandar av særs gammal gran og furu. Ved Tullan hekkar dei mindre vanlege fugleartane fiskeørn og storlom.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tullan» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
Sjöar och Vattendrag i Södertälje kommun 
 

Innsjøar i Södermanland
Naturreservat i Sverige
Tullingesjön

Tullingesjön er ein innsjø som ligg mellom Tullinge og Tumba i Botkyrka kommun sørvest i Storstockholm.

Tilløpet til Tullingesjön er Tumbaån og Älvestaån frå Tumbasida i vest. Tullingesjön har, sidan utgravinga av Flottsbro kanal på 1700-talet hatt samband med Mälaren, utløpet er i nord, via Flottsbro kanal til Albysjön, og vidare via Fittjaviken til Vårbyfjärden i Mälaren.

På Tullingesida ligg Tullinge kyrka og Tullinge gard. Stendalsbadet er ein populær badeplass, og ligg langs breidda ein dryg kilometer lengre nord. På sørsida av innsjøen går Huddingevägen og pendeltogbanen Södertälje–Stockholm–Märsta.

På Tumbasida, låglandet, ligg Vita villorna og Röda villorna, som opphavleg vart oppført for tilsette ved Seperator, seinare Alfa Laval, men er no utleigeleiligheiter disponert av Botkyrkabyggen.

Ved nordsida ligg Flottsbro, eit alpint vintersportssenter med ein 100 meter høg skibakke. Langs Tullingesjön går «utsiktsrundan», ein ca. fire km lang turløype med god utsikt over innsjøen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tullingesjön» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Tullingesjön  Miljödatabasen

Innsjøar i Södermanland
Tyresö-Flaten

Tyresö-Flaten er ein innsjø i Tyresö kommun i landskapet Södermanland i Sverige, og Tyresån-vassdragets djupaste innsjø med sine 25 meter. Innsjøens tilløp kjem frå Långsjön via Gammalströmmen, og utløpet går til Albysjön via Nyfors.

Innsjøen er særs næringsrik, noko som kjem av gamle avløpssynder, men òg på grunn av stor tilførsel av overflatevatn frå nærliggande tettbusetnad (Krusboda), samt oppstraumsliggande innsjøar i Tyresö, Haninge, Huddinge og Stockholm.

I Tyresö-Flaten er det forbode med motorbåttrafikk, og Tyresö fiskevårdsförening administrerer fiske og fiskekort. Ein stor del av innsjøen er eigd av Stockholm by. Sørbreidda, som går frå Gammalströmmen fram til utløpet i Nyfors, er ein del av avgrensinga mot Tyresta nasjonalpark.

Bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tyresö-Flaten» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
 Tyresåns sjösystem  Tyresö kommun
 Tyresö-Flaten Tyresåns vattenvårdsförbund
 Södertörnsekologerna

Innsjøar i Södermanland
Ulvsjön

Ulvsjön er ein innsjø i Nackareservatet, like nord for Älta i Nacka kommun i Södermanland i Sverige. Innsjøen vert drenert til Söderbysjön, og er ein fin skogssjø med badehøve.

Sörmlandsleden passerer like nord for innsjøen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ulvsjön» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Södermanland
Uttran-sjøen

Uttran er ein innsjø som ligg på grensa mellom kommunane Botkyrka og Salem i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen er særs avlang, og strekkjer seg frå Tumba/Uttran i aust, vidare like forbi Rönninge, til grensa mot Södertälje i vest. Innsjøen har namnet sitt fordi det tidlegare var oter (svensk utter) i innsjøen. Det er ikkje lengre oter i innsjøen, men det lever mink i den austlege delen av Uttran.

Ved nordbreidda ligg badestaden Möllebadet.

Geografi
Utløpet kjem opphavleg frå innsjøane Flaten og Glasbergasjön. Innløpa frå Glasbergasjön ligg helt vest i Uttran, og utløpet til Tumbaån ligg i aust. 

Det er fleire buområde i nærleiken av Uttran: Rönninge, Flaten og Uttran, der sistnemnde ligg ved sørvestbreidda. Busetnadane rundt innsjøen har ingen direkte påverknad på miljøet i innsjøen, og dei fleste bygningane i området tettest rundt innsjøen er fritidsbustader.

Miljø
Uttran er særs næringsrik og overgjødsla, til dels på grunn av tilrenning frå Glasbergasjön, som er særs næringsrik, men òg på grunn av den vestlege litoralen, som ligg mot åkerlandskap.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Uttran (innsjø)» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
Uttran  Miljödatabasen
 

Innsjøar i Södermanland
Visnaren

Visnaren er ein innsjø sør for Åkers styckebruk i Strängnäs kommun i landskapet Södermanland i Sverige.

Visnaren er, via Råckstaån, som går til Läggesta, forbunde med Mäleren. Visnaren er òg den nordlegste innsjøen i ein sprekkedal, som fortsetter sørover gjennom Marvikene og Klämmingen i Gnesta kommun, som via Trosaån munnar ut i Austersjøen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Visnaren» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Innsjøar i Södermanland
Yngaren

Yngaren er ein innsjø i det sørlege Södermanland i Sverige, som ligg ca. 15 km nordvest for Nyköping.

Yngaren er den fjerde største innsjøen i landskapet, med eit overflateareal på 47 km². Innsjøen ligg 19 meter over havet på det sörmländske sjøplatået, langs elva Nyköpingsån (som ved innløpet vert kalla Åkforsån og ved utløpet Skräddartorpsån). Yngaren er djup og har eit rent, næringsrikt vatn og sivkledde breidder.

Tettstaden Björkvik ligg ved innsjøen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yngaren» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Södermanland
Yngern

Yngern er ein innsjø i Nykvarn kommun i landskapet Södermanland og i Stockholms län, i Sverige. Innsjøen ligg søraust for Nykvarn, og er den største innsjøen i kommunen, med eit overflateareal på 14 km². Ei bukt i Yngern ligg i Södermanlands län. Yngern ligg 38 meter over havet, og vert drenert via Turingeån til Mälaren. I innsjøen er det mange øyar, der den største er Yngsön. Ved Yngern ligg Bommersvik.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yngern» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Innsjøar i Södermanland
Ådran-sjøen

Ådran er ein innsjø i Huddinge kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen inngår i Tyresån-vassdraget, og er ein næringsfattig innsjø.

Innsjøen er viktig for friluftslivinteresserte i området, og har fleire badeplassar med god vasskvalitet. Det er òg ein populær fiskesjø med gjedde, åbor, røye, regnbogeaure og signalkreps. Bestanden har auka gjennom utsetting på 1980- og 1990-talet.

Ådran, og det nærliggande Rudträsket, er viktige område for kvartærgeologisk forsking. Ådran ligg vest for Paradisets naturreservat.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ådran (innsjø)» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Ådran  Tyresåns vattenvårdsförbund
Ådran Huddinge naturguide

Innsjøar i Södermanland
Ällmora träsk

Ällmora träsk er ein innsjø i Tyresö kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen ligg på halvøya Brevikshalvön.

Innsjøen er danna av ein forkasting. Han har god vasskvalitet, og vert kalka jamleg for å holde pH på eit balansert nivå. Maksimumsdjupna i innsjøen er ca. åtte meter. Tilløpsområdet består av store delar av Telegrafberget, og ein del marker søraust for innsjøen. Det er liten vassirkulasjon i innsjøen, og det vert teke prøver årleg med tanke på fysiske og kjemiske parameterar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ällmora träsk» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
 Tyresö kommuns hemsida med material om Ällmora träsk

Innsjøar i Södermanland
Ältaren

Ältaren er ein innsjø i den nordlege delen av Flen kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen ligg ca. 27 km nord for tettstaden Flen, og ca. 22 km sør for Strängnäs. Riksväg 55 passerer inntil innsjøen, med ein tilhøyrande rasteplass. Delar av innsjøen er for nakenbading.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ältaren» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Södermanland
Öljaren

Öljaren er ein innsjø nordvest i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen ligg på grensa mellom kommunane Vingåker og Katrineholm. Vatnet er næringsrikt. Ved austbreidda ligg Julita gard.

En afton på Öljaren og Vid Öljarns sköna strand er to melodiar komponert av Philip Widén.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Öljaren» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Södermanland
Öringesjön

Öringesjön er ein innsjø på grensa mellom kommunane Tyresö og Nacka i landskapet Södermanland i Sverige. Nackadelen av innsjøen ligg innanfor Erstavik.
Innsjøen har mange grunne parti, har ei gjennomsnittsdjupne på under to meter, og er særs næringsrik. Öringesjön har eit lite nedbørfelt, og vert i sterk grad påverka av overflatevatn frå busetnader ved sørsida, Öringe og Rotvik.

Innsjøen er ein av dei mest artsrike i Södertörn når det gjelder vassvekster – 29 artar er registrert her. Fleire av artane er sjeldne, og er teke med på den nasjonale raudlista i Sverige.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Öringesjön» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Öringesjön VISS

Innsjøar i Södermanland
Åresjön

Åresjön er ein innsjø i Åredalen i Jämtlands län i Sverige med Indalsälven som hovudtilløp og utløp. Innsjøen er 6,4 km² og er i snitt 9,8 meter djup. Den største djupna er 19,2 m. E14 og jernbanen Mittbanan går langs nordsida av innsjøen gjennom Åre og somme mindre busetnader. Åre skisenter ligg på nordsida av innsjøen. Åreskutan og Renfjället er fjelltoppar på kvar side av dalen. Innsjøen er tilfryst frå seint i november til tidleg i mai, og vert då nytta til skeising.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Åresjön» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Innsjøar i Jämtland
Åsnen

Åsnen er ein stor innsjø sør i Småland i Sverige, med ein storleik på kring 150 km². Elva Mörrumsån renn sørover frå Åsnen til Austersjøen. Innsjøen ligg sør for Alvesta og Växjö og nordvest for Tingsryd og er den nest største innsjøen i Småland, etter Bolmen. Om lag 19 km&suf2; av innsjøen består av små øyar. Åsnen har mange små bukter og øyar, og den største av øyane er Sirkön.

Frukt (hovudsakleg eple og jordbær) vert dyrka på sørsida av innsjøen, inkludert på Sirkön.

Aktivitetar
Åsnen er velkjend for det rike fiskelivet, og er ein populær stad for fritidsfiskarar. Den vanlegaste fisketypen er gjørs , gjedde, åbor og ål.

Innsjøen er òg populær for båtfart og kanopadling, og det er fleire campingplassar langs breidda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Åsnen» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
 Sportfiskeguide.se 

Innsjøar i Småland
Åsunden i Västergötland

Åsunden er ein innsjø i Västergötland i Sverige. Innsjøen har  Ätran som utløp og eit overflateareal på 34 km². 

Innsjøar i Västergötland
Jarnac

Jarnac er ein commune i departementet Charente i sørvest-Frankrike.
Den er staden der slaget ved Jarnac stod i 1569.

Geografi
Jarnac ligg på høgre (nord) elvebreidd av elva Charente mellom byane Angoulême og Cognac. Den er om lag 20 km vest for Angoulême og rundt 10 km aust for Cognac.

Personalities
Jarnac var fødestaden til tidlegare president François Mitterrand (26. oktober 1916 - 8. januar 1996).

Gastronomi
Regionen er kjent for konjakkprodusjonen sidan 1800-talet.

Søsterbyar
Dalkeith, Skottland
Lautertal, Tyskland
Donnacona, Quebec, Canada
Dogliani, Italia

See also
Communes of the Charente department

Referansar
 INSEE

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Jarnac dans la presse régionale
 Jarnac sur Google maps
 Tourisme au Pays de Jarnac
  les associations
 Le cinéma à Jarnac avec les Cinémaniacs Jarnacais

Kommunar i Charente
Baltifolk

Baltiar eller baltifolk er ei folkegruppe som hovudsakleg bur i det pakistansk-kontrollerte Baltistan i Kashmir, og i distrikta Kargil og Leh i Ladakh, ein region i det indisk-kontrollerte Jammu og Kashmir. Mange har òg busett seg i dei store byane lengre sør.

Medlemene av den om lag 400 000 store folkegruppa tilhøyrer ulike klanar med sams opphav. Dei er muslimar og snakkar balti, eit tibetansk språk. 

Asiatiske folkegrupper
Pakistanarar
Indarar
Kashmir
Ojos del Salado

Nevado Ojos del Salado på 6 893 moh. er den høgste vulkanen i verda og det høgste fjellet i Chile. Fjellet er også det nest høgste på den sørlege og på den vestlege halvkula. Ojos del Salgado ligg nord i landet, i Atacama-ørkenen, om lag 600 km nord for Aconcagua, det høgste fjellet på dei nemnde halvkulene. Landegrensa mellom Argentina og Chile går over toppen. Ojos del Salado har to nesten jamhøge toppar, den såkalla chilenske- og argentinske. Dei vert kalla så fordi oppstigninga av dei to skjer frå høvesvis den chilenske og den argentinske sida.

Vulkanen hadde sitt siste utbrot for ikring 1 300 år sidan, men ein reknar med at litt vulkansk aktivitet fann stad i 1993.

To polske fjellklivarar, som var del av ein ekspedisjon, steig til topps sommaren 1937.

Sjå òg 
 Llullaillaco

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ojos del Salado» frå ,  den 17. juni 2012.

Bakgrunnsstoff

Aktive vulkanar
Stratovulkanar i Chile
Stratovulkanar i Argentina
Kratersjøar
Fjell i Chile
Fjell i Argentina
Internasjonale fjell i Sør-Amerika
Seven Second Summits
Volcanic Seven Summits
Acamarachi

Acamarachi, også kjend som Pili, er ein 6 046 moh høg stratovulkan i Antofagasta-regionen i det nordlege Chile. Fjellet ligg nordaust for vulkanane Aguas Calientes og Lascar, og sørvest for  Salar de Pujsa-delen av naturreservatet Los Flamencos nasjonalreservat. Vulkanen ligg på høgfjellsplatået Puna de Atacama. 

Fjellet har ei bratt kjegle med skråningar på opptil 45 grader. Det ligg ved søraustenden av ei lita gruppe med vulkanar som strekker seg til Colachi i nordvest. Ein bitteliten kratersjø på ca 10-15 m i diameter er i krateret. Truleg er vatnet den nest høgste kratersjøen i verda, og den nest høgste innsjøen i Sør-Amerika, etter kratersjøen i vulkanen Ojos del Salado.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Acamarachi» frå ,  den 17. juni 2012.  
 

Fjell i Chile
Stratovulkanar i Chile
Kratersjøar
6000 m-toppar
Aguas Calientes

Aguas Calientes eller Cerro Aguas Calientes, også kalla Simbad, er ein 5 924 moh. høg kjegleforma stratovulkan i Antofagasta-regionen i det nordlege Chile. Fjellet ligg 5 kilometer aust for vulkanen Lascar og beint nord for saltsjøen Laguna Lejía.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aguas Calientes (volcano)» frå ,  den 17. juni 2012.  

Fjell i Chile
Stratovulkanar i Chile
Kratersjøar
5000 m-toppar
Lascar

Lascar er ein 5 592 moh høg stratovulkan på høgfjellsplatået i Antofagasta-regionen i det  nordlege Chile, aust for Salar de Atacama, tett vest for vulkanen Aguas Calientes, og nordaust for saltsjøen Laguna Lejía.

Lascar er den mest aktive vulkanen i denne delen av Andesfjella. Han hadde sist største utbrot for om lag 26 500 år sidan. Største utbrotet i nyare tid fann stad i 1993, då den pyroklastiske straumen nådde 8,5 km unna vulkanen og det fall oske i Buenos Aires, 1 600 km frå vulkanen. Siste utbrotet tok til 18. april 2006 og har sidan pågått med vekslande styrke.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lascar» frå ,  den 17. juni 2012.  
 

Fjell i Chile
Stratovulkanar i Chile
Aktive vulkanar
VEI-4-vulkanar
5000 m-toppar
Llullaillaco

Llullaillaco er ein 6 739 moh. høg stratovulkan på grensa mellom Argentina og Chile. Fjellet ligg i Puna de Atacama, ein region med høge vulkanske toppar på eit høgfjellsplatå i Atacama-ørkenen.

Llullaillaco er den nest høgste aktive vulkanen i verda, Ojos del Salado er den høgste. Llullaillaco er også den femte høgste vulkanen i verda og det sjuande høgste fjellet på den vestlege halvkula. Llullaillaco er som dei fleste vulkanane på Puna de Atacama omgitt av masser av store sundknuste steinblokker. Toppen er stendig dekt av snø og små isbrear, trass det ekstremt turre klimaet i området.

Namnet på vulkanen kjem frå aymara og tyder 'skitvatn'. Kulturgjenstandar som ein har funne på toppen av Llullaillaco provar at menneske har vore til topps på fjellet før 1800-talet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Llulliallaco» frå ,  den 17. juni 2012.

Bakgrunnsstoff

Fjell i Argentina
Fjell i Chile
Stratovulkanar i Chile
Stratovulkanar i Argentina
Subduksjonsvulkanar
Internasjonale fjell i Sør-Amerika
Den argentinsk-chilenske grensa
Ossetisk

Ossetisk er eit iransk språk som blir tala i Ossetia, eit område i fjella på grensa mellom Russland og Georgia. Språket har kring 550 000 brukarar, om lag 451 000 i Russland, hovudsakleg i Nord-Ossetia og rundt 100 000 i Sør-Ossetia i Georgia. Det er skule- og administrasjonsspråk i Nord- og Sør-Ossetia.

Ossetisk høyrer til den nordaustlege greina av dei iranske språka. Det stammar frå ein av de mange iranske dialektane som blei tala i Sør-Russland i oldtida og tidleg mellomalder.

Dei to hovuddialektene er den austlege ironske, som har flest talarar, og den vestlege digorske. Skriftspråket byggjer på ironsk og blir skrive med det kyrilliske alfabetet. Dette alfabetet blei tilpassa ossetisk av språkforskaren Andreas Sjögren i 1844, med ulike 
representasjonar av kvar språklyd med bokstavar og diakritiske teikn. Etter eit kortvarig forsøk med latinske bokstavar gjekk dei sovjetiske styresmakten tilbake til dette alfabetet i 1936, med digrafar i staden for dei fleste diakritiske teikna. I Sør-Ossetia blei det georgiske alfabetet teke i bruk, noko som førte til folkeleg oppstand i 1951 og avskaffing i 1954. 

Ossetisk har ein rikhaldig folkloristisk tradisjon, noko av han med røter til den iranske oldtida. Det voks fram ein kristen litteratur frå byrjinga av 1800-talet. Den litterære aktiviteten voks også etter oktoberrevolusjonen i 1917. Kosta Khetagurov (1859–1906) er rekna som far til den nasjonale litteraturen.

Bakgrunnsstoff
Ossetic Grammatical Studies ved ossetic-studies.org (engelsk)
Ossetian ved omniglot.com (engelsk)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ossetisk» frå , og «Ossetic language» frå  den 17. juni 2012.  
 

Iranske språk
Språk i Georgia
Språk i Russland
Språk i Tyrkia
Einskildspråk
Parinacota

Parinacota er ein massiv, 6 348 moh høg stratovulkan på grensa mellom Chile og Bolivia. Vulkanen er del av vulkangruppa Nevados de Payachata. Ein annan stor vulkan i området er Pomerape. 

Parinacotas siste utbrot fann stad for i kring 1 700 år sidan. Eitt av dei mest dramatiske utbrota hende for cirka 8 000 år sidan då ein stor kollaps i vulkanen skapte ein lavine med 6 km³ lausmasse av det som ein gong var del av vulkanen. Steinane i lavinen stoppa flaumen av masse, og skapte innsjøen Chungará.

Parinacota og Pomerape ligg mellom Sajama nasjonalpark i Bolivia og Lauca nasjonalpark i Chile.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Parinacota» frå ,  den 17. juni 2012.  
 

Fjell i Bolivia
Fjell i Chile
Vulkanar i Bolivia
Stratovulkanar i Chile
Subduksjonsvulkanar
Internasjonale fjell i Sør-Amerika
6000 m-toppar
Vulkanen San Pedro

Vulkanen San Pedro er ein av dei høgstliggjande, aktive vulkanane i verda. Det 6 145 moh høge fjellet ligg i utkanten av Atacama-ørkenen i Antofagasta-regionen i det nordlege Chile.

Tett aust for San Pedro ligg grannevulkanen San Pablo, mellom dei to vulkanane går ein høg fjellryggg. På motsett sida av elvedalen San Pedro de Inacaliri reiser vulkanen Cerro Paniri seg.

Siste utbrotet i San Pedro fann stad i 1960.

Når ein kliv denne vulkanen må ein ha ei maske over munne for å hindre skadelege toksinar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «San Pedro (Chile volcano)» frå ,  den 17. juni 2012.  
 

Fjell i Chile
Stratovulkanar i Chile
Aktive vulkanar
6000 m-toppar