Klaseammunisjonskonvensjonen

Klaseammunisjonskonvensjonen (engelsk Convention on Cluster Munitions) er ei internasjonal avtale som forbyr all produksjon, lagring, innkjøp, eksport og bruk av klaseammunisjon. Avtala forpliktar òg landa som sluttar seg til å bidra med støytte til offer for klaseammunisjon og til rydding av område der klaseammunisjon er brukt. Konvensjonen vart vedteken av 107 statar i Dublin 30. mai 2008, etter ein rask internasjonal prosess som vart starta av Noreg i november 2006. Konvensjonen vart underteikna av 94 statar i Oslo 3. desember 2008. Konvensjonen tredde i kraft 1. august 2010.  Pr mai 2013 har 83 statar ratifisert og ytterlegare 29 statar signert konvensjonen.

Bakgrunn 
Klaseammunisjon vart først brukt i stort omfang under krigane i Søraust-Asia på 1960- og 1970-talet. Som ein respons på korleis nytta av både klaseammunisjon og napalm ramma sivile hardt i desse krigane, prøvde fleire mindre og mellomstore statar å forhandla fram restriksjonar på nytta av konvensjonelle våpen med inhumane konsekvensar.

Eit resultat av dette var Våpenkonvensjonen (Convention on Certain Conventional Weapons - CCW) som vart klår i 1980. Trass i at nytta av klaseammunisjon var ein av grunnane til forhandlingane, klarte ikkje statane som deltok å verta samde om restriksjonar på nytta av denne ammunisjonstypen. Ei hovudårsak til det, var argument om at klaseammunisjon hadde svært stor militær nytteverdi og at det ikkje var grunn til særskilde restriksjonar på nytta av dem.

På 1980-talet flytta merksemda seg over til det globale landmineproblemet. Landminer var òg regulert av CCW-avtala, men stadig fleire aktørar kravde eit totalforbod framfor regulering av bruk. Detta var ikkje mogleg å få til innanfor CCW-avtala, og som resultat lanserte ein koalisjon av statar (blant anna Canada, Sør-Afrika og Noreg) og dei humanitære organisasjonars eigen prosess - Ottawa-prosessen - for å få etablert eit totalforbod - Minekonvensjonen.

Klaseammunisjon vart brukt i aukande omfang frå 1990 og framover, spesielt i Irak, Afghanistan, Serbia og Libanon. Humanitære organisasjonar og menneskerettsgrupper som Raudekrossen, Norsk Folkehjelp og Human Rights Watch pressa på for å få til eit forbod mot klaseammunisjon i CCW, utan hell. Etter kvart støtta fleire statar tanken om at eit forbod var vegen å gå, men praksisen om konsensus i CCW førte til at dei statane som ynskte å hindra eit slikt forbod hadde veto.

Hausten 2006 avgjorde Noreg seg for å invitera til ein prosess utanfor CCW for å få til eit forbod mot klaseammunisjon. 49 statar deltok på ein konferanse om klaseammunisjon i Oslo 22.-23.  februar 2007, saman med representantar for SN, Raude Kross og Cluster Munition Coalition - koalisjonen av Ikkje-statlege organisasjonar, som arbeidde for eit forbod. 46 av statane slutta seg til ei politisk fråsegn om å forhandla fram eit nytt internasjonalt instrument som skulle forby bruk av klaseammunisjon innan utgangen av 2008. Dette vart gjort gjennom ein serie internasjonale konferansar fram til sluttforhandlingane i Dublin i mai 2008.

Den nye klaseammunisjonskonvensjonen er den første globale konvensjonelle nedrustningsavtalen sidan Minekonvensjonen frå 1997. Suksessen med desse to prosessane står i kontrast til det etablerte nedrustningssystemet, som SNs Nedrustningskonferanse CD og CCW, der det har skjedd lite det siste tiåret. Ein vesentleg skilnad er at medan dei tradisjonelle nedrustningsforaene er svært lukka prosessar der ikkje-statlege aktørar har lite tilgjenge, bygget både mine- og klase-prosessane på prinsippet om åpenhet og likeverdig deltaking frå ekspertar frå sivilsamfunnet, offera og dei ramma områdande.

Land som har ratifisert klaseammunisjonskonvensjonen 

Klaseammunisjonskonvensjonen tredde i kraft 1. august 2010, og vart dermed juridisk bindande for dei statane som har ratifisert, og ein del av internasjonal lov og rett. Følgjande land har ratifisert konvensjonen per april 2013:
  Vatikanstaten (3. desember 2008)
  Irland (3. desember 2008)
  Noreg (3. desember 2008)
  Sierra Leone(3. desember 2008)
  Laos (18. mars 2009)
  Austerrike (2. april 2009)
  Mexico (3. mai 2009)
  Nederland (2. juni 2009)
  Albania (16. juni 2009)
  Spania (17. juni 2009)
  Tyskland (8. juli 2009)
  Luxembourg (10. juli 2009)
  San Marino(10. juli 2009)
  Japan (14. juli 2009)
  Zambia (12. august 2009)
  Kroatia (17. august 2009)
 Slovenia (19. august 2009)
  Uruguay (24. september 2009) 
  Malta (24. september 2009)
  Frankrike (25. september 2009)
  Burundi (25. september 2009)
  Malawi (7. oktober 2009)
  Makedonia (FYR) (8. oktober 2009)
  Nicaragua (2. november 2009)
  New Zealand (22. desember 2009)
  Belgia (22. desember 2010)
  Montenegro (25. januar 2010)
  Danmark (12. februar 2010)
  Burkina Faso (16. februar 2010)
  Moldova (16. februar 2010)
  Samoa (28. april 2010)
  Storbritannia (4.mai 2010)
  Ecuador (11. mai 2010)
  Seychellane (20. mai 2010)
  Lesotho (28. mai 2010)
  Fiji (28. mai 2010)
  Komorane (28. juli 2010)
  Antigua og Barbuda (23. august 2010)
  Bosnia-Hercegovina (7. september 2010)
  Monaco (21. september 2010)
  Tunisia (28. september 2010)
  Kapp Verde (19. oktober 2010)
  Saint Vincent og Grenadinane (29. oktober 2010)
  Guatemala (3. november 2010)
  Libanon (5. november 2010)
  Guinea-Bissau (29. november 2010)
  Panama (29. november 2010)
  Chile (16. desember 2010)
  El Salvador (10. januar 2011)
  Ghana (3. februar 2011)
  Nederland (23. februar 2011)
  Portugal (9. mars 2011)
  Mosambik (14. mars 2011)
  Litauen (24. mars 2011)
  Bulgaria (6. april 2011)
  Costa Rica (28. april 2011)
  Botswana (27. juni 2011)
  Grenada (29. juni 2011)
  Senegal (3. august 2011)
  Cookøyane (23. august 2011)
  Afghanistan (9. september 2011)
  Swaziland (16. september 2011)
  Italia (21. september 2011)
  Trinidad og Tobago (21. september 2011)
  Tsjekkia (22. september 2011)
  Den dominikanske republikken (20. desember 2011)
  Mauritania (1. februar 2012)
  Elfenbenskysten (12. mars 2012)
  Honduras (21. mars 2012)
  Sverige (23. april 2012)
  Togo (22. juni 2012)
  Ungarn (3. juli 2012)
  Kamerun (12. juli 2012)
  Sveits (17. juli 2012)
  Peru (26. september 2012)
  Australia (8. oktober 2012)
  Nauru (4. februar 2013)
  Liechtenstein (4. mars 2013)
  Tsjad (26. mars 2013)
  Andorra (9. april 2013)
  Bolivia (30. april 2013)
  Irak (14. mai 2013)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Klaseammunisjonskonvensjonen» frå ,  den 23. november 2018.

Bakgrunnsstoff
 http://www.clusterconvention.org/

Internasjonale avtalar
Våpenkontroll
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang