alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rosario

Rosario er ein by i Argentina, ved det nedre løpet av Paranáelva. Rosario, som har ca. 1,2 millionar innbyggjarar (2010) er ein hamneby med stor eksport av jordbruksprodukt. 

I byen er det eit universitet som vart grunnlagt i 1920.

Nokre kjende folk frå Rosariør fotballspelarane Lionel Messi, Maximiliano Rodríguez, Mauro Icardi og Ángel di María, den kommunistiske revolusjonære Che Guevara, landhockeyspelaren Luciana Aymar og fotomodellen Valeria Mazza.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Rosario» frå ,  den 6. januar 2018.

Bakgrunnsstoff

Byar i Argentina
Alberto Granado

Alberto Granado () var ein argentinsk-kubansk biokjemikar som var reisekameraten til Che Guevara på ein motorsykkeltur gjennom store delar av Sør-Amerika i 1951. Granado vart i 1960 invitert til Cuba av Che Guevara for å vere med på oppbygginga av helsevesenet. Granado grunnla Santiago medisinske skole i Santiago de Cuba. 

Ved innspelinga av Motorsykkeldagbøkene i 2004, som handla om Granado og Che Guevara si reise i 1951, deltok den 82-årige Alberto Granado som konsulent filmen. Rolla som Granado vart spelt av Rodrigo de la Serna. Rolla som Che Guevaras vart spelt av den meksikanske skodespelaren Gael García Bernal.

Litteratur 
 The Motorcycle Diaries (ISBN 1-84413-426-1) 
 Travelling with Che Guevara: The Making of a Revolutionary (ISBN 1-84413-426-1)

Bakgrunnsstoff 
 Bilde og intervju med Alberto  (spansk)
 Intervju med Alberto i anledning filmen "Motorsykkelsdagbøkene" 
 Intervju med Alberto og utfyllende informasjon om hans liv

Argentinarar
Cubanarar
Frø

Frø er plantedelar danna som formeiringsorgan hjå frøplantar. Eit frø blir danna frå eit befrukta frøemne og inneheld ein groe eller kime som kan danna ein ny plante gjennom å spira. 

I tillegg til groen inneheld eit frø frøskal og frøkvite. Utforminga og storleiken på frø kan variera kraftig. Mange av dei ligg inne i ei frukt.

Frøskal

Frøskalet er videreutvikla frå frøemnehinner. Det er fast og vernar frøet mot ytre påverkingar. Skalet startar spiringa ved å suga opp vatn i særskilde cellelag som er bygde for denne funksjonen. Hos mange planter kan frøskalet bidra til frøspreiing ved at det har hår eller anna vedheng som letter spreiinga.

Groe
Groen (kimen, embryo) stammar frå den befrukta eggcella og er dannet gjennom fleire celledelingar. I utvikla tilstand har groen ei lita rot, kimrota; ein liten stengelspiss, kimstengelen; og eitt eller to frøblad ut frå om han er einfrøblada eller tofrøblada. 

Nokre plantar, som artane i erteblomfamilien, manglar frøkvite. Groen fyller då heile rommet inne i frøskalet og har store, tjukke kimblad som inneheld den nødvendige opplagsnæringa for spiringa.

Frøkvite
Frøkviten er opplagsnæringa til frøet. Han er endosperm, det vil seia at han blir danna i embryosekken gjennom fleire delingar av frøkvitekjernen. I eit ferdig frø tek kimen og frøkviten opp all plassen innanfor frøskalet. Frøemnekjernen som ligg mellom embryosekken og frøemnehinnene blir fortrengd.

Andre frødelar

Nokre få plantar, til dømes i vassliljefamilien, utvikla  også ein perisperm i tillegg til frøkviten. Her blir den delen av frøemnekjernen som er utanfor embryosekken også fylt med opplagsnæring.

Frøet til nokre plantar har ein frøkappe, arillus. Dette er eit kjøtfullt, ofte sterkt farga hylster som dekkjer frøet eller frukta meir eller mindre fullstendig. Frøkappen speler ei rolle ved frøspreiinga, til dømes som mat for fuglar. Ein finn tydeleg utvikla frøkappe mellom anna i barlind, spolebusk og muskatnøtt.

Visse andre plantar utviklar eit oljerikt vedheng, elaiosom. Denne delen kan etast av til dømes maur som lèt frøet vera. Dermed kan dette bidra til å spreia planten. Blåveis er eit døme på plantar som utviklar frø med elaiosom.

Sjå òg
Spore

Kjelder

«Frø: botanikk» (9. mars 2012), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 26. februar 2015.

Bakgrunnsstoff 

 
Plantemorfologi
Planteformeiring
Marihøne

Marihøner (Coccinellidae) er ein familie innan ordenen biller (Coleoptera). Over 5000 marihøneartar er kjende, men berre 54 av desse lever i Noreg.

Utsjånad 
Det er stor variasjon i fargar og mønster hos marihønene. Mange av dei har prikkar på dekkvengjene. Ulike artar har ulike fargar og ulikt tal prikkar. Det er ei myte at talet prikkar fortel kor gammal ei marihøne er, vanlegvis lever dei berre eitt år.

Levevis 
Nokre få marihøner lever av plantekost, men dei fleste er rovdyr, både som larvar og vaksne (imago). Dei et bladlus og andre plantesugarar. Marihøner er nyttige dyr, og er derfor nytta til biologisk kontroll av skadedyr på plantar. 

Marihøner har fullstendig forvandling.

Vanlegvis er livssyklusen eitt år.

Namnet 
I somme norske dialekter vert ho kalla marifly. I desse dialektene kan orda marihøne og marihane òg bli bruka om sommarfuglar. Marihønene har i mange språk namn knytt til Jomfru Maria eller Gud:
 På svensk jungfru Maria höna
 På dansk Mariehøns
 På tysk Marienhänchen, Marienhuhn, Marienkälbchen, Marienkäfer, unsers lieben Herrn Hünchen
 På nederlandsk lieveheersbeestje
 På engelsk lady-fly, lady-bird, lady-cow
 På fransk bête à bon Dieu, vache à Dieu

Namnet er knytt til førestillingar i folketrua.

Systematisk inndeling 

Marihøner er det norske namnet både på gruppa Coccinellidae og på gruppa Coccinellinae som er ei undergruppe av førstnemnde. Dette er i samsvar med forslag til norske namn på alle dei 296 familiane og underfamiliane til dei norske billene. [Ødegaard, o.a., 2004]

Systematikken følgjer Ottesen, 1993 (sjå kjelde).

 Orden Biller (Coleoptera)
 Underorden  Polypaga
 Familien marihøner (Coccinellidae) 
 Underfamilie smalmarihøner (Coccidulinae, Coccinellidae) 
 Underfamilie småmarihøner (Scymninae, Coccinellidae) 
 Underfamilie skjoldmarihøner (Chilocorinae, Coccinellidae) 
 Underfamilie marihøner (Coccinellinae, Coccinellidae) 
 Underfamilie hårmarihøner (Epilachninae, Coccinellidae)

Norske artar 

Nokre av dei norske artane er: 
 Femprikka marihøne - Coccinella quinquepunctata
 Fjortenprikka marihøne - Calvia quattuordecimquttata
 Sjuprikka marihøne - Coccinella septempunctata
 Tjuefireprikka marihøne - Succoccinella vigintiquattuorpunctata
 Toprikka marihøne - Adalia bipunctata

Kjelder 
 Ottesen, P.S. (red.) 1993 Norske Insektfamilier og deres artsantall. NINA utredning 055, 40 sider.
 Ødegaard, Frode, o.a. 2004. Forslag til norske navn på familier og underfamilier av biller. Insekt-Nytt 29 (1/2) Norsk Entomologisk forening. s.27

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Norsk Entomologisk forening
 Marihøneanatomi

Biller
 
Jomfru Maria
Lege

Lege eller lækjar er ein norsk yrkestittel for autoriserte medisinarar. Legar jobbar med å førebygga, diagnostisera eller lega sjukdom, anten som allmennlege eller innan ei viss spesialisering.

Utdanning 
I Noreg tilbyr ein medisinutdanning ved Universitetet i Oslo, Universitetet i Bergen, Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet og Universitetet i Tromsø. Den normerte studietida er på 6 eller 6,5 år, og fører fram til den akademiske tittelen Candidata/candidatus medicinae (cand. med.).

Turnusteneste 
Etter bestått embetseksamen må ein nyutdanna medisinar ha turnusteneste i eitt år på eit sjukehus og eit halvt år i allmennpraksis. Det er eit avgrensa tal turnusplassar som blir fordelte gjennom loddtrekking, noko som kan føra til ventetid for nokre kandidatar.

Det er vanleg med sjukehusturnusteneste i mange land, men turnusteneste i distrikt/allmennpraksis er ei særnorsk ordning som blei innført på 60-talet for å betra legedekninga i Distrikts-Noreg.

Autorisasjon/legelisens 
I Noreg er det Statens autorisasjonskontor for helsepersonell som gjev autorisasjon for legar etter at dei har avlagt medisinsk embetseksamen og gjort godkjent turnusteneste. Medisinsk utdanning frå EØS-området er automatisk godkjent i Noreg, medan medisinarar utdanna i andre land må gå gjennom ein test av dei medisinske kunnskapane sine og i nokre tilfelle ta tilleggskurs før utdanninga deira kan godkjennast. Det er Utvalget for lisenssaker og utenlandsmedisinere som har ansvaret for tildeling av lisens til utanlandsutdanna legar.

Ein mellombels lisens kan bli gjeven dersom krava til autorisasjon ikkje er oppfylte. Lisensen set konkrete avgrensingar til yrkesutøvinga. Den mellombelse lisensen til ein turnuslege vil for eksempel krevja at legen arbeider under rettleiing.

Sjå òg 
 Den Norske Lægeforening

Bakgrunnsstoff 
 Statens autorisasjonskontor for helsepersonell
 Den norske lægeforening

 
Helsepersonell
Grå blekksopp

Grå blekksopp (Coprinus atramentarius) er ein grå skivesopp som veks i klynger. Skivene vert etterkvart svarte. 

Stilken er 3-10 cm høg, hatten 3-7 cm. Kjøtet er fast i ung sopp, men vert med tida oppløyst. 

Grå blekksopp inneheld stoffet coprin. Dette har ein verknad som liknar antabus, og gjer at soppen er giftig saman med alkohol.

Bakgrunnsstoff 

 Giftige sopper i Norge

Sopp i Noreg
Havmus

Havmus, havkatt, hågylling eller gullhå (Chimaera monstrosa) er ein bruskfisk i havmusfamilien, den einaste i familien som finst i norske farvatn. Havmusa vert opptil 1,5 kilogram tung og 1,5 meter lang, halen medrekna. Ho finst oftast på ei djupn mellom 300 og 500 meter. 

Den sørlege utbreiinga til havmusa inkluderer havet utanfor Nordvest-Afrika og delar av Middelhavet. Nordover finst havmusa nordaust i Atlanterhavet: vest for Dei britiske øyane og nordvestetter mot Island, og langs heile norskekysten og nordvestetter mot Svalbard.

Havmus har eit framtredane hovud. Kroppen smalnar bakover. Auget er stort. Havmusa lever av muslingar, slangestjerner, krepsdyr og småfisk. På ryggfinna er det ein pigg forbunde med ein giftkjertel.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om havmus 

Bruskfisk
Fisk i Noreg
Juan Perón

Juan Domingo Perón, () var ein argentinsk oberst og president i Argentina 1946–1955 og 1973–1974. 

Juan Perón var fødd i Lobos i provinsen Buenos Aires i Argentina.

Perón deltok i militærkuppet i 1943 der han vart arbeidsminister. Han vart populær hos arbeidarklassen, og i 1945 forsøkte kollegaene å avsetja han. Etter omfattande protestar og demonstrasjonar, fremst frå arbeidarklassen så vart han verande i regjeringa. I 1946 vart han vald til president. Påverka blant anna av italiensk fascisme gjennomførte han nasjonaliseringar av industrien og andre reformer, noko som gjorde han svært populær hos arbeidarklassen men hata av mellom- og overklassen. Etter ei forverring av økonomien i landet vart Perón styrta i eit militærkupp i 1955. Han flykta til Spania, der han heldt fram med å vera ein politikar i bakgrunnen. Han kom attende i 1973 og vart på nytt vald til president, men døydde året etterpå i Buenos Aires. Motsetningane var store då, sjølv innom hans eiga peronistrørsle.

Perón var gift tre gonger. Den andre kona hans var Eva Perón, kjend som «Evita», som døydde i 1952. Den tredje kona hans, Isabel Perón, overtok presidentskapet i 1974, men vart avsett i militærkuppet den 24. mars 1976.

Peron grunnla ein eigen politisk ideologi, peronismen.

Kjelder 
 Svensk Wikipedia

Argentinske presidentar
Jacobo Arbenz Guzmán

Jacobo Arbenz Guzmán () var ein guatemalansk politikar fødd i Quetzaltenango i Guatemala. Han var president i landet frå 1951 til 1954.

Guzmán vart styrta i eit statskupp organisert av CIA og erstatta med Carlos Castillo Armas. Den 27 januar 1971 vart Guzmán funne død på badet sitt i Mexico by i Mexico. Omstenda kring døden hans er framleis uklåre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jacobo Arbenz Guzmán» frå , den 26. november 2006. 
 

Arbenz Guzmán, Jacobo
Gro Hammerseng-Edin

Gro Hammerseng-Edin () er ein norsk handballspelar. Ho har vore kaptein på det norske landslaget og spelar for Larvik HK. 

Hammerseng spela i Gjøvik og Vardal frå ho starta med handball da ho var 10 år, til ho sommaren 2003 signerte ei kontrakt med den danske klubben Ikast, der ho framleis speler. Ho debuterte på landslaget som 20-åring den 29. november 2000 mot Polen.

Gro Hammerseng er systera til Lars Hammerseng, som speler ishockey for Lillehammer Ishockeyklubb.

Merittar landslag
EM 2000: Nr 6 med Noreg
 VM 2001: Sølvmedalje etter 25–30 mot Russland 
EM 2002: Sølvmedalje etter 22–25 mot Danmark
 VM 2003: Nr 6 med Noreg
EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
EM 2006: Gullmedalje etter 27–24 mot Russland
 VM 2007: Sølvmedalje etter 24–29 mot Russland
OL 2008: Gullmedalje etter 34–27 mot Russland
EM 2010: Gullmedalje etter 25–20 mot Sverige

Klubbmedaljar med FC Midtjylland Håndbold i Danmark

Den Danske Eliteserien (DM)
 Sølv: 2007/08
 Bronse: 2003/04

Pokal Cup
 Sølv: 2003, 2004

Klubbmedaljar med FC Midtjylland Håndbold i Europa

Cup Winner Cup
 Gull: 2004

EHF-Cupen
 Sølv: 2007

Klubbmedaljar med Larvik HK i Noreg

Pokal Cup
 Gull: 2010

Personlege utmerkingar

 2004: All-Star team plass: Beste playmaker og MVP (EM 2004)
 2005: All-Star team plass: Beste playmaker i den danske ligaen (2004/05)
 2006: All-Star team plass: Beste playmaker og MVP (EM 2006)
 2007: 'Snill Pike Statuetten’ 2007
 2007: Kåra til årets lagspelar og årets førebilete på Idrettsgallaen 2007 
 2007: All-Star team plass: Beste Playmaker (VM 2007)
 2008: Kåra til beste spelar i verda av IHF i 2007
 2009: Kåra til årets 'Ikast Spiller' av Ikast fan club (2008/09)
 2010: All-Star team plass: Beste playmaker (EM 2010)
 2011: Kåra til årets lagspelar i 2010 på Idrettsgallaen 2011 (Ho tok òg imot prisen for åreats lag, handballjentene)

Norske handballspelarar
Europameistrar i handball
Olympiske meistrar for Noreg
Medaljevinnarar under sommar-OL 2008
Norske deltakarar under sommar-OL 2008
Handballspelarar under sommar-OL 2008
Folk frå Gjøvik
Jøa

Jøa er ei øy i Namsos kommune i Trøndelag. Jøa har ei flatevidd på 55,3 km² og det høgste punktet er Moldvikfjellet på 297 moh.

Fjorden Folda går langs nordsida av øya, medan Gyltefjorden ligg på austsida. På andre sida av Raudsunda i sør ligg Otterøya.

Kjende jøbyggar 
 Olav Duun forfattar. 

Geografi i Namsos
Øyar i Trøndelag
Fosnes
Dagslys

Dagslys er ein kombinasjon av all direkte og indirekte solstråing utandørs i løpet på dagtid (og kanskje òg skumring). Dette inkluderer direkte solinnstråling, diffus stråling frå skyene og ofte begge desse reflektert frå jorda og lekamar på jorda. Dagtid er tidsperioden då ein har dagslys. Månelys er eigentleg sola som vert reflektert mot jorda, og er på den måten indirekte solstråling, men det vert ikkje rekna som dagslys, sidan det oppstår utanfor den tida ein reknar som dagtid. 

Dagslys har ein, i ei viss grad, så lenge sola er oppe, men utandørs kan illuminansen variere frå 100 000 lux i direkte sollys midt på dagen til mindre enn 5 lux i dei tjukkaste uvêrsskyene med sola nær horisonten. I så lite lys kan ein få skuggar frå lys som t.d. gatelys. Det kan vere mørkare i uvanlege tilfelle som solformørking eller når ein har store mengder røyk eller støv i atmosfæren. 

Dagslys er kjend for å ha ein positiv psykologisk effekt på menneske, og derfor vert det registrert fleire problem med psykisk helse om vinteren enn om sommaren. Døme på dette kan vere depresjonar på grunn av lite dagslys. Ein kan òg lyse opp rom innandørs med dagslys ved å bruke vindauge og takvindauge. Dette vert ofte brukt for å spare energi, for å unngå for mykje bruk av kunstige lys og av estetiske årsaker. Dei siste åra har mange bedrifter prøvd å gjenskape effekten av kunstig dagslys på arbeidsplassen. Både utstyret og energiforbruket for å få dette til er derimot dyrt, og vert nesten berre brukt innan spesielle område som filmproduksjon.

Sjå òg 
 Skumring
 Månelys

Lys
Optikk
Sikt
Tider av døgnet
Luftmasse

Ein luftmasse er eit stort volum av luft med om lag einsarta eigenskapar. Dette er eigenskapar som temperatur, lufttrykk og innhald av vassdamp. Luftmassar kan dekke hundrevis til tusenvis av kvadratkilometer, og endrar seg sakte i takt med terrenget dei er over.

Klassifisering
Luftmassar vert klassifisert ut i frå temperaturen og fuktinnhaldet deira. Temperaturen til ein luftfmasse vert definert som anten Arktisk, Polar eller Tropisk, der den arktiske lufta er den kaldaste og den tropiske lufta den varmaste. Fuktinnhaldet til ein luftmasse vert definert som anten Maritim eller Kontinental. Desse vert så brukt i kombinasjon med kvarandre. Til dømes er ein martitim tropisk luftmasse varm og fuktig, medan ein kontinental arktisk luftmasse er kald og tørr.

Arktikluft
Arktikluft er tørr og kald luft som kjem frå område med permanent isdekke, til dømes frå Grønland eller polarområda.

Polarluft
Polarlufta vert danna over snø- og isdekte område på høgre breiddegrader. 

I området dei oppstår er polarlufta kald, stabil og tørr, men når ho strøymer over ope hav vert ho ustabil og tek til seg fukt. Når polarlufta når vestkysten av Noreg vert det gjerne sterk og uroleg nordvestavind med byevêr.

Rørsler og frontar
Luftmassane kan endre eigenskapane sine etter kva terreng dei er over. Ein kald arktisk luftmasse er mest vanleg i arktiske område, og ein maritim luftmasse oppstår hovudsakleg over vatn. Luftmassane kan derimot flytte på seg, og ein maritim luftmasse som flyttar seg over land vil etter kvart miste fukta si og verte kontinental. På same måten kan ein tropisk luftmasse som flyttar seg nordover bli avkjølt og bli polar eller arktisk. Grensene mellom to forskjellige luftmassar er mjuke, men ein har ofte eit smalt område i overgangen mellom to luftmassar. Dette området kallar vi ein front eller ei frontsone, og ofte kan vi sjå desse frontane i form av synlege vêrfenomen. Luftmassar blandar seg sjeldan saman, og flytter seg heller rundt og erstattar kvarandre. Dei tilhøyrande frontane flyttar seg òg, og fører til endringar i vêret på overflata under. Frontar vert òg kalla opp etter luftmassen som pressar den bort, og vi kallar det ein kaldfront når ein kaldare luftmasse erstattar ein varmare luftmasse. 

Luftmasse er derimot ikkje det same som småskala fenomen som mikroutbrot. Desse småfenomena involverer òg luftmassar, men uttrykket luftmasse vert berre nytta for vêrsystem over store område.

Andre luftmassar

I Europa vert ein ekvatorial luftmasse definert som ein luftmasse som har sitt opphav nær ekvator og som skil seg frå tropiske luftmassar som utviklar seg i subtropiske strøk. Andre definisjonar er monsun luftmassar og overordna luftmassar.

Sjå òg 
 Vêrfront

Frontar
Vêr
Ninety Mile Beach

Ninety Mile Beach er ei strand heilt nord på vestkysten av Nordøya på New Zealand.

Stranda strekker seg frå like vestanfor Kaitaia til Cape Reinga langs Aupourihalvøya. Ho byrjar nær Reef Point, vest for Ahipara Bay og går eit kort stykke nordaustst før ho snur mot nordvest. Stranda endar ved Scott Point, fem kilometer sør for odden Cape Maria van Diemen.

Namnet Ninety Mile Beach stemmer ikkje med den faktiske lengda. I røynda er stranda 55 miles — 88 km — lang. Opphavet til namnet er ukjent, sjølv om det finst fleire teoriar om dette. Til dømes skal misjonærar som reid over stranda ha rekna henne som lengre enn ho var fordi det tok hestane deira, som vanlegvis gjekk 30 miles til dagen, tre dagar å gå han til endes — det dei ikkje rekna med var at det tek mykje lengre tid å gå over sand enn vanleg terreng.

I 1932 vart Ninety Mile Beach brukt som rullebane for nokre av dei første flypostrutene mellom Australia og New Zealand. Ho vert framleis brukt som ei alternativ rute av firehjulsdrevne køyretøy pga. den ofte dårlege offisielle vegen nordover frå Kaitaia.

Sjå òg 
 Ninety Mile Beach i Victoria i Australia

Bakgrunnsstoff 

 Zoombart satellittbilete av stranda på Google Maps

Strender på New Zealand
Northland
Makedonsk

Makedonsk er eit sørslavisk språk som hovudsakleg blir tala i Nord-Makedonia, der det er offisielt språk. Det blir også tala i Albania, Bulgaria, Hellas og den makedonske diasporaen.

Språket er mykje likt bulgarsk i grammatisk struktur og ordtilfang. Makedonsk har også mange ord frå tyrkisk som spor frå Det osmanske riket. I dag tek det hovudsakleg opp lånord frå engelsk.

Skriftsystem 
Makedonsk blir skrive med ein makedonsk variant av det kyrilliske alfabetet. Det moderne makedonske alfabetet blei teke i bruk i 1944, og skil seg litt frå det serbiske kyrilliske ved å ha bokstaven ѕ for affrikatet /dz/ og bokstavane ć for serbisk ќ og đ for ѓ. Schwa-lyden har ikkje eigen bokstav, men blir uttryk med apostrof. 

Forklaring: Namn er namnet til bokstaven på makedonsk, IPA er uttalen i høve til det internasjonale fonetiske alfabetet. Transliterasjon er den som er internasjonalt utbreidd. Det finst også andre måtar å transliterera på, til dømes i SMS eller e-mail, særleg for ќ ("k", "kj", "kk") og ѓ ("g", "gj", "gg", "dj").

Språkdøme

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Makedonsk» frå , og «Makedonsk» frå  den 10. september 2011. 
 
 Denne artikkelen bygger på «Makedonsk» frå , den 10. september 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Macedonian  - UCLA Language Materials Project, University of California Los Angeles (UCLA).

Slaviske språk
Språk i Albania
Språk i Bulgaria
Språk i Hellas
Språk i Nord-Makedonia
Språk i Serbia
Einskildspråk
Snøfonn

Ei snøfonn er ein haug av snø som vinden (snøfokk) har blese saman. Dei liknar sanddyner, som vert danna på liknande måte. Vinden flyttar lett snø, som fell til bakken når vinden vert svekka, vanlegvis mot ein fast lekam. 

Dei påverkar trafikkforholda, og kan ofte gje same konsekvensar som eit kraftig snøfall. Ein finn ofte snøfonner langs vegar, som langs midstripa av vegen. I fjellområde kan ein lage snøgjerde eller skigardar på vindsida av vegen for å samle opp snøen i fonner langs gjerde før den når vegen. 

Snøen bles vanlegvis frå høge område, som ei vidde eller ein ås.

Sjå òg 
 Mjellfonn
 Snøstorm
 Snø
 Snømåking

Snø
Synoptisk skala

Synoptisk skala er ein horisontal storleiksskala som vert brukt i meteorologi og gjeld vêrsystem med ein storleik av orden 1000 km eller meir. Dette er storleiken til typiske lågtrykk og høgtrykk på midlare breidder, og som gjev oss det meste av vêret her i Noreg. Ordet «synoptisk» kjem av det greske ordet «sunoptikos» som tyder «sett i lag». 

Navier-Stokes-likningane gjeld for atmosfæriske rørsle som er forenkla ved skalaanalyse i synoptisk skala. Ein kan vise at hovudleddet i dei horisontale likningane er corioliskrafta og trykkgradientkrafta, og at vi derfor kan bruke geostrofisk approksimasjon. I vertikale koordinatar vert momentumlikninga forenkla til hydrostatisk likning.

Kjelder

Vêr
Syklonar
Hallasan

Hallasan (koreansk 한라산) ligg på øya Jeju og er det høgaste fjellet i Sør-Korea med sine 1950 moh. 

Området rundt Hallasan er tilrettelagt som nasjonalpark. To andre viktige fjell i Sør-Korea er Jirisan og Seoraksan.

Fjell i Sør-Korea
Silt

Silt er ein finkorna jordart som har kornstorleik frå 0,002 til 0,06 mm.

Silt med kornstorleik på  blir kalla grovsilt og er vanleg i såkalla finmoer. Andre nemningar for silt er  mojord, som har ein karakteriserende partikkelstorleik kring 0,002–0,06 mm og består av anten kvabb (vanleg i Østerdalen og Hallingdal), koppjord (vanleg i Solør) eller mjele (vanleg på Romerike).

Kjelder

Jordtypar