alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Borgarlægje

Eit borgarlægje (eller borgarleie, kremmarlægje ) var ein fast tilhaldsstad for ein borgar som periodevis dreiv handel i landdistrikta. 

Ordet har er samansett av borgar, frå lågtysk 'bymann', og lægje, av norrønt lægi, 'liggjestad'.

Handelsverksemd i Noreg var lenge regulert slik at byborgarar hadde einerett til å drive handel. Før reformasjonen stod setesveinane for mykje av handlen med fisk og korn langs norskekysten. Etter reformasjonen styrkte byborgarane stillinga si. Borgarane var frå gammalt knytt til byar som Bergen og Trondheim. Mange byborgarar dreiv det meste av handelen sin utanom byen. Handelen kunne foregå rundt omkring i landet på forskjellige marknader med faste marknadstider, eller borgarane kunne søkje seg borgarlægje på høvelege stader. Loven kunne regulere kor lengje kremmaren kunne drive handel på éin stad. Til å byrje med leigde borgarane seg inn hos ein bonde eller hos ein stormann. Handelen kunne foregå frå ei jekt eller frå ei brygge. Etter kvart som borgarane vart fastare knytt til ein stad, bygde dei seg ofte eigne hus. På andre halvdelen av 1700-talet hende det at dei fekk utvist tømmer i allmenningsskog for å byggje på borgarlægjet; denne praksisen var riktignok påtalt av amtmannen. 

Til Nordland kom byborgarane nordover ved pinsetider. Det var ein amlinneleg regel at borgarlægja ikkje skulle liggje nærare enn ei mil frå kvarandre, men der trafikken var stor, som i Lofoten, kunne dei klumpe seg saman.

Staden kremmaren heldt til fekk ofte namn samansett av gardsnamnet og ordet -berg, -hamn eller -sjø - slik som Hemnesberget ved Hemnes, Troberget ved Tro, Risøyhamn i Vesterålen, Mosjøen ved garden Mo i Vefsn eller Sandnessjøen ved Sandnes. Kremmarlægjet låg på stader med god hamn som var lett å leggje til, gjerne ved kyrkjestader, fiskevær eller tingstader. 

Handelen borgarar frå Bergen og Trondheim dreiv i borgarlægje på kysten av Nordland tok til på 1500-talet. Frå midt på 1700-talet vart det vanlegare at fastbuande gjestgjevarar stod for handelen. I 1787 vart handelen i Nord-Noreg fullstendig frigjeven, og det vart grunnalgt tre nye kjøpstader; Vardø (1787), Hammerfest (1789) og Tromsø (1794). Samstundes kunne kremmarar fritt drive detaljhandel ute på dei nordnorske bygdene, og borgarlægja vart avløyst av faste handelsstader.

Kjelder 
 N.A: Ytreberg (1941/1981): Nordlandske handelssteder ISBN 82-7028-460-2
 Geir Atle Ersland og Hilde Sandvik: Norsk historie 1300—1625 Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5545-6
 Ståle Dyrvik: Norsk historie 1625—1814 Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5546-4

Norsk historie
Handelsstader i Noreg
Willi Hennig

Emil Hans Willi Hennig () var ein tysk biolog som er mest kjend for å ha grunnlagd den fylogenetiske systematikken og med det revolusjonert biologisk systematikk. I tillegg til metodelæra jobba han med insektgruppa tovenger.

Evolusjonsbiologar
Tyske biologar
Tyske entomologar
Tyskarar frå 1900-talet
Biologar frå 1900-talet
Amazon Kindle

Amazon Kindle er ein e-boklesar og eit programvaresystem frå Amazon.com. Han kan brukast til å kjøpa og lesa Kindle-e-bøker og til å lesa bloggar, tidsskrift, aviser og anna materiale som finst elektronisk tilgjengeleg. Kindle blei først lansert i 2007.

Versjonar 

Det er også lansert «Kindle for PC», eit program til å lesa Kindle-bøker på ein PC. «Kindle for Mac» kom 18. mars 2010. I tillegg har iPhone, Blackberry og Android støtte for Kindle-programvaren.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Amazon Kindle» frå , den 23. mai 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Kindle 2
 Kindle DX
 Kindle

Amazon.com
Lesebrett
Łupkówpasset

Łupkówpasset (polsk Przełęcz Łupkowska, slovakisk Lupkovský priesmyk) er ein viktig fjellovergang i Karpatane på grensa mellom Polen og Slovakia, og nær grensa til Ukraina. Det høgaste punktet ligg 640 meter over havet. Overgangen ligg sør for landsbyen Łupków i Polen og aust for Medzilaborce i Slovakia. Under passet går ein 642 meter lang jernbanetunnel, over riksgrensa mellom dei to landa. 

Łupkówpasset skil Dei låge Beskidane frå Bieszczadyfjella.

Tunnelen og jernbanelinja stod ferdig i 1874 for å knyte Galicia til resten av Austerrike-Ungarn over Karpatane. Sidan dette var ein viktig transportveg har overgangen vore strategisk svært viktig. 

Łupkówpasset var ein av dei strategisk viktigaste fjellovergangane i Karpatane under slaga på Austfronten under den første verdskrigen vinteren 1914/1915. Jernbanetunnelen vart øydelagd og bygd opp att fleire gonger i løpet av dei to verdskrigane. Han vart bygd opp att i 1945, men vart lite nytta etter den tid. Først i 1999 vart vanleg passasjertrafikk igjen oppretta gjennom passet.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Łupków Pass» frå , den 18. mai 2008. 

Polsk geografi
Slovakisk geografi
Karpatane
Subkarpatiske voivodskap
Game Boy

Game Boy (ゲームボーイ) er ein handhalden spelkonsoll som er laga av det japanske føretaket Nintendo. Spelkonsollen vart lansert i 1989 og kom ilag med spelet Tetris

Game Boy er den første konsollen i Game Boy-serien og vart lansert første gong den 21. april 1989 i Japan. Maskina er basert på ein Z80 prosessor, hadde ein liten svart og grøn reflektiv LCD-skjerm, ein åttevegs styreknapp, to handlingsknappar (A og B), og Start- og Select-knappar. Game Boy speler spel frå ROM-baserte medium i små plastikkeniningar som ein kunne skifte ut, kalla spelekassettar.
Dataspelet Tetris hjelpte Game Boy med å nå ut til dei store massane, og står bak mykje av suksessen til plattforma.
I starten var konsollen berre tilgjengeleg i ein nøytral gråfarge, men i 1995 gav Nintendo ut modellar i fleire ulike fargar og reklamerte for dei med ein Play It Loud!-kampanje (spel høgt).

Tekniske spesifikasjonar 
 CPU: Tilpassa 8-bits Sharp Z80 som køyrer på 4,194304 MHz (har eit noko ulikt instruksjonssett enn ein standard Z80 og integrert lydgenerering)
 RAM: 8 KB intern S-RAM
 ROM : 256 Kb, 512 Kb, 1 Mb, 2 Mb, 4 Mb og 8 Mb kassettar
 Video RAM: 8 KB internt
 Lyd: 4 kanalars stereo lyd. Spelkonsollen har berre ein høgtalar, men bruk av øyrepluggar gjev stereolyd
 Skjerm: Reflektiv LCD, 160 x 144 pikslar
 Skjermstørrelse: 66 mm (2.6 tommar) diagonalt
 Fargepalett:
 Game Boy: 4 nyansar av «grå» (grøn til svart)
 Game Boy Pocket: 4 gråtonar
 Kommunikasjon: Opptil fire Game Boy konsollar kan koplast saman via seriellportar
 Straum:
 Game Boy: 6 V, 0.7 W, 4 AA batteri – rekk til om lag 35 timar
 Game Boy Pocket: 2 AAA batteri – rekk til om lag 10 timar
 Game Boy Light: 2 AA batteri – rekk til om lag 20 timar med lyset av og 12 timar med lyset på

Andre utgåver

Game Boy Pocket 

I 1996 lanserte Nintendo Game Boy Pocket; ei mindre og lettare ny utgåve som kravde færre batteri. Med plass til 2 stk AAA batteri kunne maskina halde det gåande i om lag ti timar med speling. Denne versjonen fekk ein mindre linkport, og ein treng såleis ein adapter for å kople Game Boy Pocket saman med den eldre Game Boy-utgåva. Denne porttypen vart seinare nytta på alle dei nyare Game Boy-modellane. Fargene på skjermen vart endra til ekte svart-kvitt i staden for grønfargane som originalen nytta. Den første utgåva hadde ikkje LED-lampe for å vise straumnivået til batteriet, men dette vart seinare lagt til etter etterspørsel om dette frå kundane.

Game Boy Light 

Game Boy Light vart lansert i 1998, men berre i Japan. Denne utgåva var litt større enn Pocket-utgåva, og hadde opplyst skjerm for speling i mørke og svakt lys. Light nytta 2 stk. AA batteri som rakk til kring tjue timar med speling med lyset av og tolv timar med lyset på. Maskina er den einaste handhaldne spelkonsollen Nintendo kom ut med fram til lanseringa av Game Boy Advance SP i 2003.

Denne modellen er den mest sjeldne modellen utanfor Japan, og på grunn av dette vert den ofte seld for langt meir enn dei andre Game Boy-modellane.

Game Boy-konsollar
Setesvein

Ein setesvein i norsk seinmellomalder var ein mann som hadde svore truskapseid til ein stormann og tente han som var han ein konge. Setesveinane stod for den verdslege forvaltinga av dei økonomiske interessene til kyrkja i seinmellomalderen. 

Erkebiskopen hadde etter sættargjerda rett til å halde 100 skattefrie setesveinar, kvar av dei andre biskopane hadde rett til å halde 40 setesveinar. Setesveinane hadde, på same måte som adelen, full skattefridom på setegardane sine. Dei var òg fritekne for leidangteneste, men erkebiskopen kunne sjølv kalle seteveinane til militærteneste for seg.

I tenesta som seteveinar gjekk helst storbønder og representantar for deklasserte adelsslekter.

Olav Engelbrektsson sine setesveinar 
I 1533 hadde erkebiskop Olav Engelbrektsson 69 seteveinar:
 18 i Finnmark
 16 i Troms
 15 i Nordland
 3 i Fosen
 2 på Nordmøre
 1 i Romsdal
 1 i Nordfjord
 1 i Sogn
 1 i Gauldalen
 1 i Gudbrandsdalen
 9 på Opplanda
 2 på Island

Når erkebiskopen hadde flest setesveinar nordpå. var det fordi jordegodset hadde eit kjerneområde i Trøndelag, og fordi erkebipestolen var strekt engasjert i fiskeria og tørrfiskhandelen i Nord-Noreg.

Etter reformasjonen 
Etter reformasjonen overtok kongen erkebiskopen sine eigedommar. Kongen let lena bli styrte av adelsmenn, dei fleste frå Danmark. Seteveinane fekk ingen forleningar, og dei mista heilt det økonomiske grunnlaget for adelskap. Samstundes mista kyrkja grunnlaget for den økonomiske maktstillinga si når det verdslege organsisasjonsapparatet var sett ut av spel.

Handelen med tørrfisk frå Nord-Noreg vart overteken av borgarar frå Bergen.

Kjelder 
 Geir Atle Ersland og Hilde Sandvik: Norsk historie 1300—1625 Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5545-6
 Cappelens Norges historie 1977, Ole Jørgen Benedictow, red. Knut Mykland, b. 5. ISBN 82-02-03429-9

Norsk mellomalder
Kyrkjehistorie
Kokosøyane

Kokosøyane (engelsk Cocos (Keeling) Islands) er ei øygruppe i Indiahavet, sørvest for Indonesia, som utgjer eit australsk territorium. Øygruppa omfattar to atollar, berre den sørlegaste er folkesett. Arealet er 14 km² og folketalet 628 (2004). Størstedelen av folket er etniske malayar.

Bakgrunnsstoff

Usjølvstendige område
Øyar i Indiahavet
Øyar i Australia
City of London

City of London (ofte kalla City, men ikkje til å forveksla med metropolen London) er ein sjølvstendig by i England. Byen blei grunnlagd av romarane i det første hundreåret e.Kr. 

City blir rekna som finanssenteret i Storbritannia. Byen har berre rundt 8 000 innbyggjarar, og etter kontortid er det ikkje mykje som skjer der, men i arbeidstida er det meir enn 300 000 som oppheld seg på det litle området. 

Byen har ein unik politisk status med grunnlag i ei rekkje privilegi tildelt av den britiske monarken gjennom hundreår. Den har stor grad av fridom frå andre myndigheiter, fordi den har status som eit grevskap. City blir styrt av City of London Corporation, ført an av ein overborgarmeister, Lord Mayor of London (i motsetning til London som blir leia av Mayor of London). Valsystemet er eineståande: forretningsmenn har stemmerett, og fordelinga av stemmer per valdistrikt er svært ujamn. Byen driv fem skular og har sin eigen politistyrke, City of London Police.

City har to sjølvstendige enklavar – Inner Temple og Middle Temple. Den har også eit tal eksklavar utanfor sine grenser: 8 friareal (parker, skogar og allmenningar) i og rundt London.

Historie 

Romarane skipa busetnaden Londinium på området der dagens City of London ligg rundt år 43. 
På sitt største hadde byen eit innbyggjarar tal på rundt 45 000–60 000. Allereie frå byrjinga stamma innbyggjarane frå mange ulike stader i Romarriket, inkludert britiske innfødde, kontinentaleuropearar og folk frå Midtausten og Nord-Afrika. Romarane bygde ein bymur ein gong mellom 190 og 225. Dei romerske bygrensene likna mykje på grensene for City of London i dag, men Londinium gjekk ikkje lenger vest enn Ludgate eller Fleet, og Themsen var vidare enn i dag. Romarane bygde ei bru over elva så tidleg som i år 50, nær der ein i dag finn London Bridge.

Kollektivtransport 

Kollektivtransporten i City of London blir drive av Transport for London, og er fullt ut integrert i kollektivsystemet til Stor-London. Dei følgjande stasjonane ligg i eller rett utanfor City.

Jernbanestasjonar 

 Barbican stasjon
 Blackfriars stasjon
 Cannon Street stasjon
 City Thameslink stasjon
 Fenchurch Street stasjon
 Liverpool Street stasjon
 Moorgate stasjon

Undergrunnsstasjonar 

 Aldgate undergrunnsstasjon
 Bank og Monument stasjoner
 Barbican stasjon
 Cannon Street stasjon
 Chancery Lane undergrunnsstasjon
 Farringdon stasjon
 Holborn undergrunnsstasjon
 Liverpool Street stasjon
 Mansion House undergrunnsstasjon
 Moorgate stasjon
 St. Paul's undergrunnsstasjon
 Temple undergrunnsstasjon
 Tower Hill undergrunnsstasjon

Docklands Light Railway 

 Tower Gateway DLR-stasjon

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «City of London» frå ,  den 24. november 2018.

Bakgrunnsstoff 
 City of London
 City of London Police 
 City of London Academy 
 City of London School for Boys
 City of London School for Girls
 City of London Freemen's School
 Guildhall School of Music and Drama

Stader i London
Bydelar i London
Den polske jurakjeda

Den polske jurakjeda, òg kalla Det polske jurahøglandet eller Kraków-Częstochowa jurahøglandet (polsk Jura Krakowsko-Częstochowska) er ein del av jurasystemet sør i sentrale delar av Polen. Det strekkjer seg mellom byane Kraków, Częstochowa og Wieluń. Den polske jurakjeda grensar til Karpatane i sør og høglandet sentralt i Polen i nord, mot Świętokrzyskiefjella. 

Den polske jurakjeda består hovudsakleg av eit åslendt landskap med kalksteinsberg, klipper, dalar og store kalksteinformasjonar frå juratida og 220 grotter. Det største landskapstrekket er eit peneplan dekt av mange inselberg, steinmassar som har motstått erosjon. Den polske jurakjeda vert vitja av om lag 400 000 turistar kvart år. Delar av området høyrer til Ojcowski nasjonalpark, den minste av dei tjue nasjonalparkane i Polen, og eit av dei mest attraktive rekreasjonsområda i landet.

Flora og fauna 
Den polske jurakjeda består av eit rikt økosystem, der totalt motsette plantartar veks side ved side på grunn av det unike mikroklimaet, og heile området er omringa av urskog. Plante- og dyrelivet er særs mangfaldig med over 1600 planteartar og 5500 dyreartar. Desse inkluderer 4500 insektartar (1700 biller og 1075 sommarfuglar) og 135 fugleartar. Av pattedyr finn ein bever, grevling, røyskatt og 15 artar flaggermus. Mange av flaggermusartane overvintrar i dei mange grottene i parken.

Klima 

Klimaet i høglandet er forskjellig frå det omliggande området. Snø dekker området 180 dagar i året og den mest regnfulle tida på året er frå april til september. Årsnedbøren varierer mellom 650 og 700 mm, som er høgare enn det omliggande området. Middeltemperaturen er lågare, frå 0,5 til 1,0 °C. Middeltemperaturen er 19 °C om sommaren og -3 °C om vinteren. 

Fleire elvar har utspring frå jurdakjeda, mellom anna Warta, Biała Przemsza, Pilica, Dłubnia, Szreniawa, Prądnik, Wiercica og Rudawa.

Spor av menneske 
I tillegg til mangfaldig plante- og dyreliv kan ein finne unike kulturlandskap i området. Det er gjort mange arkeologiske funn etter eldgamle busetnader. Dei første busetnadane er frå yngre steinalder, om lag 120 000 år sidan. Området er rikt på flint, som trekte til seg tidlege menneske.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «en:» frå , den 18. mai 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Polsk geografi
Det schlesiske høglandet

Det schlesiske høglandet (polsk Wyżyna Śląska) er eit høgland i Schlesien i Polen.

Det høgaste punktet er Góra Świętej Anny på 400 meter over havet.

Sjå òg 
 Det schlesiske låglandet

Schlesien
Polsk geografi
Det schlesiske låglandet

Det schlesiske låglandet eller Den schlesiske sletta (polsk Nizina Śląska) er eit låglandet eller ei slette i Schlesien i Polen. Det er ein del av det nordeuropeiske låglandet.

Sjå òg 
 Det schlesiske høglandet

Schlesien
Polsk geografi
Błędówørkenen

Błędówørkenen (polsk Pustynia Błędowska) er ein ørken mellom Błędów (ein del av Dąbrowa Górnicza i Øvre Schlesiske Metropolforeining) og landsbyen Klucze i Polen. Ørkenen ligg hovudsakleg i Det schlesiske høglandet i Schlesiske voivodskap og har eit areal på 32 km².

Bledowskaørkenen er den største samlinga av sand i Sentral-Europa som ikkje ligg ved sjøen. Sanden kom hit som følgje av smeltande isbrear under den siste istida. Ørkenlandskapet byrja å utvikle seg i mellomalderen som følgje av gruvedrift etter sølv, sink og kol. På grunn av sanden, som i snitt dekkjer eit 40 meter tjukt lag, somme stader opp mot 70 meter, vert området raskt drenert for vatn som trekkjer djupt ned i sanden. Dei siste åra har ørkenen byrja å krympe. 

Under den andre verdskrigen nytta det tyske Afrika Korps område for trening og for å teste utstyr før det vart sendt til Afrika.

Bakgrunnsstoff 
 Błędówørkenen (på polsk) med biletgalleri 
 Polsk Sahara

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Błędów Desert» frå , den 18. mai 2008. 
 

Ørkenar i Polen
Podlasie

Podlasie er ein historisk region i den austlege delen av Polen og den vestlege del av Belarus. Det ligg mellom elva Biebrza i nord og den natulege fortsetjinga hennar sørover i Polesie-området.

Området vert kalla Podlasie, Podlasze eller Podlasko på polsk, Падляшша (Padljasjsja) på belarusisk, Підлісся (Pidlissja), Підлясіє (Pidljasije) eller Підляхія (Pidljahija) på ukrainsk, Подляасье (Podljasie) på russisk, Palenkė på litauisk og Podlachia på latin.

Byar 
 Białystok
 Biała Podlaska
 Brest
 Międzyrzec Podlaski
 Bielsk Podlaski
 Hajnówka

Delte område
Regionar i Polen
Belarusisk geografi
Regionar i Ukraina
Den austeuropeiske sletta

Den austeuropeiske sletta, Det austeuropeiske låglandet eller Den russiske sletta er ei slette med ei rekkje store elvar i Aust-Europa. Det er det største fjellause området i Europa. Sletta dekkjer eit område på om lag 4 millionar km² og har ei gjennomsnittleg høgd på 170 meter over havet. Ho strekkjer seg frå Uralfjella og dekker det meste av den europeiske delen av Russland, Baltikum, Kviterussland, det meste av Ukraina, Moldova, austlege delar av Polen og vestlege område av Kasakhstan. 

Ho grensar til Kvitsjøen og Barentshavet i nord, Uralfjella, Uralelva og Kaspihavet i aust, Kaukasus og Svartehavet i sør, Karpatane og andre fjell i Polen i vest. Sletta er vidare inndelt i fleire område, som Valdaiåsane, Det sentrale russiske høglandet, Volgahøglandet og låglandet rundt elva Dnepr, Svartehavet og Kaspihavet. 

Under Det russiske keisardømet og Sovjetunionen vart sletta her kalla den russiske sletta (russisk Русская равнина eller Russkaja Ravnina). Dette namnet vert stundom òg nytta i dag. 

I lag med Det nordeuropeiske låglandet dannar ho Den europeiske sletta.

Land 

 Russland
 Estland
 Latvia
 Litauen
 Kviterussland
 Polen
 Ukraina
 Moldova
 Kasakhstan (den europeiske delen)

Landformer 

 

Av store landskapstrekk på Den austeuropeiske sletta finn ein: 
 Timanryggen 
 Det nordrussiske låglandet
 Den nordlege ryggen
 Det baltiske høglandet
 Valdaiåsane 
 Moskvahøglandet 
 Det sentrale russiske høglandet
 Smolensk-Moskva-ryggen
 Den kviterussiske ryggen 
 Volagahøglandet 
 Polesie 
 Podolehøglandet
 Den kaspiske senkinga 
 Kuma-Manytsj-senkinga

Store elvar 
 Volga
 Uralelva
 Dnepr
 Don
 Petsjora
 Kama
 Oka
 Belaja
 Daugava
 Neman
 Pregolja

Sjå òg 
 Den vestsibirske sletta, den andre store sletta i Russland

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «East European Plain» frå , den 18. mai 2008. 
 

Europeisk geografi
Sletter i Russland
Den europeiske sletta

Den europeiske sletta eller Den store europeiske sletta er ei slette i Europa. Ho er det største fjellause landskapet i Europa, men det ligg fleire høgland innanfor området. Ho strekkjer seg frå Pyreneane og Atlanterhavet i vest til Uralfjella i aust. 

Ho består av Det nordeuropeiske låglandet og Den austeuropeiske sletta. Underinndelinga har historisk opphav og er ikkje ein geomorfologisk inndeling. Den austeuropeiske sletta var delen av Den europeiske sletta som høyrte til Det russiske keisardømet og vart derfor tidlegare òg kalla Den russiske sletta. 

I Vest-Europa er sletta relativt smal i den nordlege delen av kontinentet, men vert langt breiare mot aust i Vest-Russland. 

Mange viktige elvar renn over slettene, som Loire, Rhinen og Vistula i vest, Nordre Dvina og Daugava renn nordover i Aust-Europa og Russland, og Volga, Don og Dnepr renn sørover i den europeiske delen av Russland.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «European Plain» frå , den 18. mai 2008. 
 

Europeisk geografi
Sletter i Europa
Slette

Slette er ein landskapstype som er lite kupert og så godt som flatt. Præriar og stepper er sletter, og mange ser kanskje på grasslettene som dei verkelege slettene, men dei kan òg vere dekte av kratt og skog, eller utan vegetasjon som dei sanddekte eller steinete slettene i ørkenar. Omgrepet vert vanlegvis ikkje nytta om landskap som er heilt og permanent dekt av myrer, sumper, playaer eller iskapper. 

Sletter førekjem som lågland og i botn av dalar, men òg som platå i store høgder. Dei kan dannast av flytande lava, avleiringar frå vatn, is eller vind, eller verte forma som følgje av erosjon av åsar og fjell. 

Slettene er i mange regionar viktige jordbruksområde fordi jordsmonnet ofte består av djupe og fruktbare sediment, og fordi det flate landskapet gjer mekanisert produksjon lettare. Grassletter vert ofte nytta som beitemarker for buskap.

Typar sletter 

 Kystslette, eit lågtliggande område ved kysten. Omgrepet vert vanlegvis nytta når dei har åsar, fjell eller platå innanfor seg. 
 Elvesletter vert danna av elvar og kan vere ein av desse overlappande typane:
 Flaumslette, ved sida av elvar, innsjøar eller våtmarksområde, som stundom eller periodevis opplever flaum. 
 Alluvialslette, danna over lang tid av ei elv som set av sediment på flaumsletta eller elveleie som så vert avleiringsjord. Skilnaden mellom ei flaumslette og ei alluvialslette er at flaumsletta opplever forholdsvis regelmessig flaum, både no og i fortida, medan alluvialsletta inkluderer område som både er og var flaumsletter, samt område som berre opplever flaum nokre få gonger i hundreåret. 
 Lakustrinslette, ei slette som opphavleg vart danna i eit lakustrint miljø, til dømes botn av ein tidlegare innsjø. 
 Lavaslette, danna av størkna lag av flytande lava.
 Moreneslette, ei slette av morenemasse som oppstår når ein isbre bryt laus frå hovudisbreen og legg frå seg avleiringane han hadde i seg når han smeltar.

Andre typar sletter 
Omgrepet vert stundom nytta om flate område på havbotn eller flate område på månar og plantar. 
 Djuphavsslette, eit flatt eller nesten flatt område på botn av djuphavet.

Sjå òg 
 Åker
 Grasslette
 Dehesa
 Eng
 Beitemark
 Platå
 Prærie
 Savanne
 Steppe
 Veld

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Plain» frå , den 18. mai 2008. 

 
Skråningslandformer
Høgland

Høgland er eit omgrep som vert nytta om fjellkledde regionar eller høgtliggande fjellplatå. 

Mange land har område som offisielt eller uoffislet vert omtalt som høgland. I Skottland finn ein Dei skotske høglanda, men òg i delar av Spania, Nigeria, Etiopia, Papua Ny-Guinea, Syria og Nova Scotia (latinsk for Nye Skottland på grunn av likskapen til landet) i Canada. 

Høgland vert òg stundom nytta for å skildre eit særskild fjellklima. Høglandssonen ligg relativt lågt og har ofte tjukt kratt som lyng, grass, lauvtre og buskar. Jordsmonnet har vanlegvis god tilførsel på vatn. Ei alpin sone er derimot tørrare, har færre tre (som vanlegvis er bartre) og kratt med tynnare gras og mindre blomar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Highland (geography)» frå ,  den 18. mai 2008.  
 

Fjell- og brelandformer
Podhale

Podhale er den sørlegaste regionen i Polen, stundom kalla Det polske høglandet. Podhale ligg ved foten av Tatrafjella i Karpatane og har ein rik folketradisjon. Namnet Podhale tyder bokstavleg «nedanfor skaret».

Av attraksjonar i regionen finn ein del kjende skistaden Zakopane og ein innsjøen Morskie Oko, som i følgje lokale segner har underjordiske passasjar til Adriahavet. Nowy Targ er den største byen i regionen. 

Folket i området er særleg kjend for sin oscypek, ein ost laga av ei blanding av ku- og sauemelk.

Sjå òg 
 Pieniny
 Szczawnica
 Zakopane
 Czorsztyn
 Niedzica
 Przełom Dunajca

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Podhale» frå , den 18. mai 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Regionar i Polen