Johannes V. Jensen

Johannes Vilhelm Jensen () var ein dansk forfattar, omsetjar og nobelprisvinnar. Han skreiv dikt, artiklar, noveller og romanar.

Livsskildring 

Jensen blei fødd i landsbyen Farsø på Nord-Jylland. Far hans var distriktsveterinær, og Jensen tok fatt på ei utdanning som medisinar, men skreiv og utgav stykke allereie då. Han valde livet som skribent, men brukte mykje av det han hadde lært om naturvitskap i forfattarskapen sin. 

Jensen livnærte seg lenge som frilansjournalist for fleire aviser, der han skreiv artiklar og kronikkar. Han skreiv òg føljetongar under løyndenamnet Ivar Lykke i tidsrommet 1895-98 for å klara seg. Han debuterte under sitt eige namn i 1896 med romanen Danskere, som har visse sjølvbiografiske trekk. Jensen gifta seg i 1904 Else Marie Ulrik, og dei fekk tre søner.

Forfattaren drog ut i verda, ofte som korrespondent, og tok med seg mange nye impulsar. Han reiste først rundt i Europa, mellom anna på lange opphald i Noreg, og seinare til USA og Asia. Verdsutstillinga i Paris i 1900 overvelda han med sine nye maskinar og teknikkar, og han trudde fast på framstega i verda gjennom teknologien.

Han døydde i København i 1950 og er gravlagd på Bispebjerg kyrkjegard.

Interesser 
Eitt av hovudemna hans var evolusjonsteorien og darwinismen, som han meinte var blitt forvrengd av nazistane og liknande. Han vidareutvikla sin eigen teori om evolusjonen i ein serie på seks romanar, Den lange rejse, som kom ut mellom 1908 og 1922.

Han var òg interessert i folkelitteratur, og gav ut fleire verk der han brukte eventyr og legender frå heimstaden. Heimen hans var hovudsakleg anti-religiøs, men både faren og søstera var tiltrukne av spiritismen, noko som òg gav forfattaren stoff til bøker.

Jensen fornya fleire sjangrar i dansk litteratur. Prosadikta hans, inspirerte av engelsk diktkunst, innleia dansk modernisme. Han introduserte kortprosaforma, som han brukte i ellevebindsverket Myter. Essaya hans om evolusjon og antropologi var ei blanding av sakprosa og ordkunst.

Dei islandske sogene var òg interessante for forfattaren. Han omsette fleire av dei til dansk, og skreiv ein studie om kvinna i sagatida som kom ut i 1942.

Utmerkingar 
I 1944 fekk Jensen Nobelprisen i litteratur, i følgje tildelarane for den fruktbare fantasien sin, nyfikenheiten og den friske kreative stilen sin.

I 1999 blei romanen hans Kongens Fald kåra til den beste boka frå det 20. hundreåret av lesarane til Politiken og Berlingske Tidende.

Verkliste 

Sakprosa

 Den gotiske Renaissance, dokumentar, 1901
 Skovene, reiseskildring, 1904
 Den ny Verden, dokumentar, 1907
 Nordisk Aand, kulturkritikk, 1911
 Rudyard Kipling, personskildring, 1912
 Introduktion til Vor Tidsalder, dokumentar, 1915
 Johannes Larsen og hans Billeder, personskildring, 1920
 Æstetik og Udvikling, essay, 1923
 Evolution og Moral, kulturkritikk, 1925
 Thorvaldsens Portrætbuster, personskildring, 1926
 Nordvejen, reiseskildring, 1927
 Dyrenes Forvandling, essay, 1927
 Aandens Stadier, essay, 1928
 Retninger i Tiden, kulturkritikk, 1930
 Form og Sjæl, personskildring, 1931
 Fra Fristaterne, reiseskildring, 1934
 Det Blivende, essay, 1934
 Jyske Folkelivsmalere, personskildring, 1937
 Thorvaldsen. Haandværkeren og Manden, personskildring, 1938
 Mindets Tavle, personskildring, 1941
 Vor Oprindelse, essay, 1941
 Kvinden i Sagatiden, personskildring, 1942
 Tilblivelsen (revidert utgåve av Dyrenes Forvandling), 1950

Skjønnlitteratur

 Danskere, roman, 1896
 Einar Elkær, roman, 1898
 Himmerlandsfolk, forteljingar, 1898
 Intermezzo, noveller, 1899
 Kongens Fald, roman, 1901
 Nye Himmerlandshistorier, forteljingar, 1904
 Madame D’Ora, roman, 1904
 Hjulet, roman, 1905
 Digte 1906, dikt, 1906
 Myter og Jagter, myter, 1907
 Bræen, (Den lange Rejse) 1908
 Himmerlandshistorier. Tredje Samling, forteljingar, 1910
 Myter. Ny Samling, myter, 1910
 Nye Myter, myter, 1910
 Skibet, (Den lange Rejse) 1912
 Myter. Fjerde Samling, myter, 1912
 Eksotiske Noveller, noveller, 1915
 I Det indiske Ocean, myter, 1916
 Norne-Gæst, (Den lange Rejse) 1919
 Det tabte Land, (Den lange Rejse) 1919
 Christofer Columbus, (Den lange Rejse) 1921
 Cimbrernes Tog, (Den lange Rejse) 1923
 Aarets Højtider, dikt, 1925
 Verdens Lys, dikt, 1926
 Ved Livets Bred, myter, 1928
 Den jyske Blæst, dikt, 1931
 Pisangen, myter, 1932
 Kornmarken, myter, 1932
 Sælernes Ø, myter, 1933
 Dr. Renaults Fristelser, roman, 1935
 Gudrun, roman, 1936
 Paaskebadet, dikt, 1937
 Mariehønen, myter, 1940
 Møllen, myter, 1944

Danske forfattarar
Nobelprisen i litteratur
Danske nobelprisvinnarar
Statens Kunstfonds hædersydelse
Personar med verk i den danske kulturkanonen