alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tsjad

Republikken Tsjad (fransk Tchad) er ein republikk i Sentral-Afrika. Den nordre delen av Tsjad ligg i Saharaørkenen. Her ligg Tibestifjella, den største fjellkjeda i ørkenen. Landet var tidlegare del av Fransk Ekvatorialguinea, men har fått sitt noverande namn etter Tsjad-sjøen.

Historie 
Under mellomalderen vart Tsjad ein møtestad for muslimske handelsfolk og mange subsahariske stammar. Frankrike gjorde landet til koloni i 1891.

Etter sjølvstendet frå Frankrike i 1960 braut det ut ein revolusjon i 1965 i den muslimske nordre delen av landet, forårsaka av høge skattar. Denne borgarkrigen tok ikkje slutt før 1996, då ei ny grunnlov vart vedteken, og den sitjande presidenten Idriss Déby vart gjenvald.

Geografi 
Tsjad har ingen kyst mot havet. Landet har fire klimasonar: Store tørre sletter midt i landet, ørken i nord, tørt bergområde i nordvest og eit tropisk lågland i sør. Tsjadsjøen, som er ein veldig grunn sjø, er Afrika sin nest største sjø og ligg vest i landet.

Nabolandet i nord er Libya, i aust ligg Sudan, i sør ligg Den sentralafrikanske republikken og i vest ligg Niger, Nigeria og Kamerun. Det siste landet har felles grense mot Tsjadsjøen, som ligg akkurat på grensa mellom dei to landa. 
 
Langsmed den same grensa mot Kamerun ligg òg hovudstaden i landet, N'Djamena.

Tsjad omfattar store delar av Tsjadbekkenet, som er fylt av leire og sandavsettingar frå tertiær og kvartær, og er omgjeve av flate grunnfjellstersklar med høgare platå.

I nordlege Tsjad ligg det vulkanske Tibesti-fjellmassivet som når opp i over 3000 moh. Det høgaste fjellet er Emi Koussi med 3415 moh. Mot sør skiftar landskapet mellom fjellørken, grusørken og eit bølgjande hav av sandørken.

Sentralt i landet ligg Bodele-senkinga, ein tidlegare sjøbotn, som i dag er heilt uttørra. Ørkenpartiet (Sahara) går gradvis over i Sudanplatået som strekkjer seg på tvers av kontinentet. Her ligg den avløpslause Tsjadsjøen, som for 5000-10 000 år sidan dekte eit område mange gonger større enn dagens innsjø (Megatsjad). Dei viktigaste tilløpa kjem frå elvane Chari og Logone.

Klima 
Den nordlege delen av landet, Saharaørkenen får praktisk talt ingen nedbør, og klimaet er varmt året rundt med mykje sol. Den sørlege halvdelen av landet, om lag sør for 15 ºN, er ein del av Sahelområdet med regntid frå mai til september. N'Djamena i dette området har ein årleg nedbørsnormal på 754 mm.

Økonomi 
Økonomien i landet er jordbruksbasert, og lite utvikla. 80 % av befolkninga lever av primitivt jordbruk og på fedrift.

Eit konsortium leia av to amerikanske føretak byrja i 2000 å bygge ut eit stort oljefelt, og til og med byggje ein røyrleidning til omverda. Det vert beregna at Tsjad har oljereservar på cirka 1 milliard tønner.

Folkesetnad 
Det finst meir enn 200 etniske grupper i landet. I nord og aust er ein hovudsakleg muslimar, i sør kristne eller animistar. Ved sida av fransk og arabisk vert det snakka om lag 100 stammespråk i landet. Den gjennomsnittlege levealderen ligg på 49 år. 48 % av befolkninga er lesekyndige.

Kjelder
 Tsjad geologi og landformer. (29. april 2013). I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014.

Bakgrunnsstoff 

 
Land i Afrika
Kystlause land
AU-land
Vinter-OL 1964

Vinter-OL 1964 vart arrangert i i Innsbruck i Austerrike.

36 nasjonar deltok i leikane. OL-dronning vart Lidija Skoblikova, Sovjetunionen, med fire gull på skøytebanen. Sovjetunionen var opplagt den beste nasjonen med heile 11 gullmedaljar. Noreg fekk med seg tre gullmedaljar heim. Tormod Knutsen vann kombinert, Toralf Engan vann storbakkerennet i skihopp, mens Knut Johannesen vann 5000-meteren på skøyter.

Norsk flaggberar under opningsseremonien var, som i 1960, Knut Johannesen, som deltok på skeiseløp. Han er den einaste norske utøvar i vinter-OL som har vore flaggberar ved to olympiske leikar.

Idrettsgreiner
 Aking og bobsleigh
 Ishockey
 Skøyteløp
 Kunstløp
 Alpine greiner
 Nordiske greiner
 Skiskyting

Medaljestatistikk 
Dei 10 beste nasjonane:

(¹ Forbundsrepublikken Tyskland og DDR deltok som eit enkelt lag i vinter-OL 1956, 1960 og 1964. Dette hadde samanheng med at det ikkje var dei vestallierte sin intensjon å splitte landet)

Vinter-OL 1964
1964 i Austerrike
Nunatak

Ein nunatak (grønlandsk nunataq) er eit fjell eller ein fjellrygg som stikk opp eller har stukke opp gjennom ein isbre. Omgrepet er vanleg i område med permanent isdekke der slike nunatakar stikk opp. 

Nunatak er eit inuittisk ord som har vore brukt i europeiske språk sidan 1880-åra. Ein nunatak blir ikkje dekt av is fordi fjellet blir blåse bert for snø. Rundt fjelltoppen kan derimot isen vera fleire hundre meter tjukk. Nunataktoppar er som regel bratte og spisse på form. Dette gjer at is og snø ikkje får feste, men dei held seg òg slik fordi isen ikkje er der til å gnura dei ned. 

Nunatakar utgjer lett identifiserbare landemarke på isbrear og store isdekke, og er ofte gjevne namn. Medan nokre nunatakar er isolerte toppar, kan dei også danna tette grupper, som i Dronning Louise Land på Grønland. I Noreg har Jostedalsbreen fleire nunatakar, med Lodalskåpa som den høgaste og best kjende.

Nokre gonger kan nunatakar vera den einaste staden planteliv kan overleva på eit isdekke. Organismane på nunatakar er ofte isolerte av det kringliggjande isdekket, og dannar dermed særmerkte leveområde.

Kjelder

 
Glasiologi
Inuittiske ord og uttrykk
900-talet

< 900-talet > var eit høgdepunkt i muslimsk kultur, særleg i Spania, i Bysantinarriket og i Bulgararriket. 

Elles i Europa er hundreåret blitt rekna som eit historisk lågpunkt, det «mørkaste» i mellomalderen, skildra som «hundreåret av bly og jern» av Lorenzo Valla allereie på 1400-talet.

Den varme mellomalderperioden i nordatlantiske område tok til i dette hundreåret.

Oversyn

Afrika 
 Fatimidedynastiet oppstod i austre Algerie.

Amerika 
 Toltec-sivilisasjonen voks i Mexico.

Asia 
 Tsjolariket under Parantaka I dreiv pandyaene ut frå Sør-India til Sri Lanka i 910, før dei også erobra denne øya.

Europa 
 Vikingar slo seg ned i nordre Frankrike og blei normannarar.

Teknologi 
Første dokumenterte bruk av krut i kamp fann stad i 932 i det kinesiske slaget ved Lang-shan Jiang.

Viktige namn 
 Eirik Raude, norrøn oppdagar
 Firdausi, persisk diktar
 Hugo Capet, fransk konge
 Li Fang, kinesisk lærd
 Otto den store av det tysk-romerske riket
 Parantaka I, indisk tsjola-herskar
 Ranna, indisk kannadadiktar
 Ubayd Allah al-Mahdi Billah, grunnla fatamidedynastiet i Egypt
 Taizu av Song, kinesisk keisar, grunnla Song-dynastiet
 Theophania, tysk-romersk keisarinne
 Topiltzin Ce Acatl Quetzalcoatl, toltec-sogekonge

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «10th century» frå ,  den 30. januar 2008.  

 
09
800-talet

< 800-talet > var hundreåret frå 800 til 899.

Oversyn

Amerika 
 Mayasivilisasjonen tok til å svekkast av ukjende årsaker.

Afrika 
 800-909: Aghlabidane styrte eit uavhengig kongedøme i Nord-Afrika.
 Kongeriket Takrur blei grunnlagd i Senegal.
 Igbo-Ukwu-sivilisasjonen utvikla seg i Nigeria.
 Det kristne kongedømet Nubia hadde si stordomstid.
 Berbarar konverterte til islam.
 Muslimske handelsfolk slo seg ned langs kystane av Madagaskar.

Asia 
 Taoistiske alkymistar i Kina oppdaga krutet.
 Hadith, utsegnene og gjerningane til Muhammed i følgje tradisjonen, blei samla.

Europa 

 815-915: Arabarar herja kystane rundt Adriahavet og Tyrrenhavet.
 850-875: Dei første norske innvandrarane slo seg ned på Island.
 863-879: Skisma mellom Aust- og Vestkyrkja.
 Vikingar tok til å herja Europa. Mange menneske blei drepne og store verdiar blei plyndra eller øydelagde.
 Beowulf kan ha blitt nedskrive dette eller føre hundreåret.
 Osebergskipet blei hauglagt.
 Madjarar kom inn i dagens Ungarn og fortrengde serbarane og bulgararane der til sørsida av Donau.
 I Italia blei nokre byar sjølvstendige republikkar, til dømes Forlì i 889.

Viktige personar 
 Karl den store (742–814)
 Ludvig den fromme (778–840)
 Adi Sjankara (788–820, uvisse datoar)
 Alfred den store (ca. 849–899)
 Arnulf av Kärnten (850–899)

 
08
700-talet

< 700-talet > var hundreåret frå 700 til 799.

Dette hundreåret fekk muslimske arabarar raskt herredøme langs kysten av Nord-Afrika og på Pyrenéhalvøya. Umayyadekalifatet sin ekspansjon vestover blei stoppa av Austromarriekt ved omleiringa av Konstantinopel i 718 og av frankarane ved slaget ved Tours i 732. Bølgja av arabiske erobringar enda rundt midten av hundreåret

I Europa tok vikingtida til då skandinaviske vikingar tok til å herja europeiske kystområde og middelhavslanda. Dei grunnla også fleire viktige rike.

I Asia blei Palariket grunnlagd i Bengal.  Tang-dynastiet nådde eit høgdepunkt under keisar Xuanzong.  Naratida byrja i Japan.

Oversyn

Amerika 
 Byrjing av jordbruk aust i noverande Canada.
 Dei første byane voks fram ved Mississippi.
 Tiahuanaco-sivilisasjonen i noverande Peru og Bolivia.

Asia 
 På den indonesiske øya Java blei det bygd hindutempel tileigna Sjiva på Dieng-platået medan det buddhistiske Borobdur-tempelet blei reist sentralt på øya.
 Sørkysten av noverande Vietnam, då ein del av Khmerriket, blei plyndra av indonesiske styrkar frå Java og andre indonesiske øyar.

Viktige personar 
 Beda den ærverdige
 Karl den store
 Pipin den yngre

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «VIIIe siècle» frå , den 29. januar 2008. 

 
07
600-talet

< 600-talet > var hundreåret då islam blei grunnlagd.

Oversyn

Amerika 
 Mayasivilisasjonen nådde høgdepunktet sitt.

Afrika 
 Za-dynastiet fekk makta i Kukiya i noverande Niger. Riket voks seinare til Songhai-riket.

Asia 
 Sør-Asia: Bhutan blei buddhistisk, medan buddhismen gjekk tilbake i India.
 Aust-Asia: Vekst under Tang-dynastiet.

Europa 
 Yngre jernalder tok til i Skandinavia.
 Slovakar slo seg ned i noverande Slovakia, kroatar frå Karpatane i Kroatia og serbarar frå sentraleuropeiske Galicia i Serbia, og slovenarar i Slovenia, Krain og Steiermark.

Viktige personar 
 Brahmagupta, indisk matematikar
 Gregor den store (540–604), pave
 Muhammed (570–632), arabisk profet 
 Pacal den store av Mayariket

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «VIIe siècle» frå ,  den 29. januar 2008.  

 
06
500-talet

< 500-talet > markerer slutten på den klassiske oldtida i Europa og byrjinga på mellomalderen, og nedgangstider for det mektige indiske Guptariket. Det persiske Sasanide-dynastiet hadde derimot ei stordomstid, og Kina blei gjenforent til eit storrike under Sui-dynastiet.

Viktige hendingar 
 Klimaendringa i 535-536 gav uvanlege vêrtilhøve og uår på den nordlege halvkula. 
 Pestar herja Søraustasia og Romarriket, det sistnemnde etter eit utbrot av byllepest i Konstantinopel.

Afrika 
 Store delar av Nubia blei omvendt til koptisk kristendom.

Asia 
 Kongeriket Funan døydde ut
 Zen-buddhismen kom inn i Vietnam frå Kina.
 Buddhismen blei innført til Japan frå Baekje i Korea i 552 og bidrog til endringane i Asukatida.
 Buddhistiske jatakaforteljingar blei omsette til persisk etter ordre frå den parsiske kongen Khosrau I av Persia.

Europa 
 Silkevegen strekte seg lenger inn i Europa.
 Akademiet i Aten blei nedlagd av Justinian av Romarriket. Dei siste lærarane der drog til Persarriket.
 Karantania, den første stabile og sjølvstendige slaviske staten, blei grunnlagd.
 Skottar utvandra frå Irland til Kaledonia (Skottland)

Viktige personar 
 Aryabhata, indisk matematikar
 Pave Gregor den store (590–604)
 Gregorius av Tours (ca. 538-594?)
 Jordanes, romersk historikar
 Justinian av Romarriket (527-565)
 Khosrau I av Sasanidedynastiet

Kultur 
 Dionysius Exiguus grunnla kalendersystemet Anno Domini, som er basert på Jesus sin fødsel og legg grunnlaget for den julianske og gregorianske kalenderen, i 525.
 Backgammon (nard) blei oppfunne i Persia av Burzoe.
 Sjakk i form av tsjatoranga kom til Persia frå India og gjekk gjennom ulike endringar.
 Bysantinarriket fekk silketeknologi frå Kina.

 
05
300-talet

300-talet såg ei styrking av kristendommen, som blei statsreligion i fleire land, mellom anna Romarriket. Riket blei i dette hundreåret delt i ein austre del, styrt frå Konstantinopel, og ein vestre del, styrt frå Roma. Både Romarriket og Persarriket blei invadert av nomadstammar som hunarar og gotarar.

I Korea oppstod truleg «dei tre kongedøma», Baekje, Goguryeo og Silla, i dette hundreåret.

Hendingar 

 Armenia blei det første landet som gjorde kristendom til statsreligion, i 301. Etiopia gjorde det same rundt 320.
 Konstantin den store (regj. 306–312) blei den første kristne keisaren i Romarriket. Theodosius erklærte kristendommen som statsreligion i 391.

 Dei olympiske leikane blei forbodne av den romerske keisaren i 393.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «4th century» frå ,  den 6. januar 2008. 

 
03
200-talet

< 200-talet > var hundreåret frå 200 til 299. 

Dette hundreåret hadde Romarriket ei krise som byrja med mordet på keisar Severus Alexander i 235, etterfølgd av ein periode  med økonomiske vanskar, barbarinvasjonar, politisk uro, borgarkrigar og oppdelinga av riket i Det galliske riket i vest og Det palmyrske riket i aust. Keisar Aurelian vann tilbake tapet område og riket hadde ein stabil periode under Diokletian, slik at krisa var over i 284. Denne krisa markerte byrjinga på seinantikken.

I Persia blei Partharriket etterfølgd av Sassanideriket i 224, etter at Ardashir I nedkjempa og drap Artabanus V under slaget ved Hormozdgan. Sassanidane la så under seg mange av dei vestlege delane til Kushanriket. I India voks Guptariket fram mot slutten av hundreåret.

I Kina fortsette kaoset frå føre hundreår, og riket blei delt i Dei tre kongedøma Wei, Wu og Shu.

Amerika 
 Maisdyrking spreidde seg frå Mexico til Nord-Amerika.

Asia 

 Sør-Asia
 Pallava-dynastiet herska i Sør-India. Dei grunnla fleire hamnebyar langs Koromandelkysten og dreiv handel med Sri Lanka og Malaysia.
 Dei eldste byane blei grunnlagd på Deccanplatået.
 Den indiske ortodokse kyrkja voks i Sør-India.
 Sarnath blei eit buddhistisk kulturelt senter.

 Stordomstida til kongeriket Funan i noverande Kambosja under Fan Shih-man (ca. 205-225) 

 Kina
 Han-dynastiet tok slutt i 220, då kongedømet Cao Wei tok over makta i Nord-Kina.

 Persarriket under sassanidane la ut på felttog for å ta tilbake område tapte til romarane (230–232)

Europa 
 Romarriket gjekk gjennom ein kritisk fase med borgarkrig, invasjonar og økonomiske frå drapet på keisar Alexander Severus i 235 og fram til keisarane Claudius II, Aurelian og Diokletian innførte fredelegare tider mot slutten av hundreåret.
 Dei eldste runeinnskriftene er frå denne tida.

Oseania 
 Dei siste spora etter Stillehavskulturen Lapita og pottemakarkunsta deira er frå midten av dette hundreåret.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «3rd century» frå , og «IIIe siècle» frå  den 7. januar 2008. 

 
02
100-talet

< 100-talet > var ei stordomstid for Han-dynastiet i Kina, som utvida maktområdet sitt inn i Sentral-Asia i første delen av hundreåret, men var plaga av korrupsjon og opprør i andre halvdelen, og fall i byrjinga av det neste. Også Romarriket hadde ein stabil og god periode på 100-talet under fem gode keisarar, og nådde si største utstrekking under keisar Trajan. Den romerske freden tok slutt mot slutten av hundreåret, då den siste «gode keisaren», Marcus Aurelius, døydde i 180 og sonen Commodus tok over.

Afrika 
 Ptolemaios verka som vitskapsmann i Alexandria. Han skreiv fleire verk innan astronomi, geografi og musikk som skulle få stor innverknad på seinare muslimsk og europeisk vitskap.
 Bruk av dromedarar mogleggjorde transsaharahandel mellom Nord-Afrika og Afrika sør for Sahara.

Amerika 
 Byrjinga av Moche-kulturen i noverande Peru
 Mogollon-Hohokam i noverande USA

Asia 

 Buddhistisk Gandhara-kunst hadde tydeleg gresk innverknad.
 Pandya-dynastiet herska i austre Sør-India.
 Tsjera-dynastiet hadde makta lengst sør i India (dagens Kerala).

Europa 

 122–132: Hadrians mur blei bygd på grensa mellom romersk England og Skottland.
 132–135: Det jødiske Bar Kokhba-opprøret mot romarriket blei slått ned. Det førte til at jødane blei bortviste frå Jerusalem, som blei lagd i ruinar.
 Gundestrupkjelen, eit sølvkar med dekorasjonar frå keltisk mytologi som enda opp i Skandinavia., blei laga av keltarar i dette hundreåret.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «2nd century» frå , og «IIe siècle» frå  den 17. januar 2008. 

 
01
1. hundreåret

< Det fyrste hundreåret > varte frå og med år 1 til og med år 100 etter den gregorianske kalenderen.

Hundreåret høyrer i europeisk historie med til antikken. Romarriket fortsette ekspansjonen og fekk under denne perioden sterkare og sterkare innflyting i Europa, Nord-Afrika og den nære austen, og i år 41 la det under seg England og Wales. Reformene som Augustus sette i gang stabiliserte Romarriket etter borgarkrigane som hadde rast i det førre hundreåret. 

I Kina fortsette Han-dynastiet å dominere, berre avbrote av 14 år med Xin-dynastiet under Wang Mang. Hanstyret fekk makta att i år 23. Stigbøyelen blei truleg funnen opp her i dette hundreåret.

Religion 
Under styret til Tiberius vart Jesus, som dei kristne held for å vere Guds son, krossfesta i Judea. Dei fylgjande tiåra vart bodskapen hans boren vidt omkring av tilhengjarane hans. Den romerske staten starta forfylgjinga av dei kristne, noko som skulle fortsetje i fleire hundreår.

Hendingar 

 1: Løva vart utrydda i Vest-Europa.
 c.6: Folketeljinga til Quirinius.
 8–23: Wang Mang hadde makta i Kina. 
 14: Den fyrste romerske keisaren, Augustus Caesar, døydde. Nevøen Tiberius tok over makta.
 28–75: Keisar Ming frå Handynastiet hadde makta i Kina. Buddhismen nådde Kina.
 27–36: Jesus vart krossfesta.
 Buddhistmunkar i Sri Lanka skreiv, som dei fyrste, ned læra til Buddha.
 Kaundinya, ein indisk brahmin, gifta seg med Soma og grunnla det kambodsjanske kongeriket Funan.
 Gotarane slo seg ned i Polen og forma Wielbarkkulturen.
 August 79: Pompeii og Herculaneum vart øydelagde i vulkanutbrotet til Vesuv.
 Romarriket fekk si største utstrekking, under Trajan.

Viktige personar 

 Apollonius frå Tyana
 Akiba
 Arminius
 Boadicea
 Augustus
 Caligula
 Claudius
 Domitian
 Du Shi
 Elisha ben Abuyah
 Galba
 Germanicus
 Jesus
 Døyparen Johannes
 Josephus
 Liu Xin
 Livy
 Nero
 Nerva
 Otho
 Philo
 Plinius den eldre
 Pontius Pilatus
 Seneca
 Strabo
 Tacitus
 Tiberius
 Titus
 Trajan
 Vespasian
 Vitellius
 Wang Chong
 Wang Mang

001
Øystein Djupedal

Øystein Kåre Djupedal () i Oslo er ein norsk politikar for SV. Djupedal var nestleiar i Sosialistisk Venstreparti frå 1997 til 2005, stortingsrepresentant frå 1993-2009 og kunnskapsminister frå 2005-2007.

Utdanning og yrke 
Djupedal tok artium ved Trondheim Katedralskole i 1979 og utdanna seg til typograf ved Brundalen videregående skole i 1981–1983. Han var lærling ved Wennbergs trykkeri AS og tok svennebrev i litografi i 1985.

Stortinget 
Han har vore stortingsrepresentant for Sør-Trøndelag sidan 1993, og sat i fire periodar på Stortinget, til han gav seg som stortingspolitikar då den fjerde stortingsperioden gjekk ut i 2009.

Regjering 
Frå 17. oktober 2005 til 18. oktober 2007 var han kunnskapsminister i regjeringa Stoltenberg II. Han og miljøvernminister Helen Bjørnøy trekte seg frå regjeringa i oktober 2007, etter intern og ekstern kritikk mot innsatsen og gjennomslagskrafta deira.

Djupedal innleidde «barnehageløftet» i den andre Stoltenberg-regjeringa, stoppa veksten i privatskular i Noreg gjennom ei tilstramming i privatskulelova. I skulepolitikken stod han derimot for ei vidareføring av det Kunnskapsløftet som forgjengaren Kristin Clemet gjennomførte, med meir fokus på resultatmåling, nasjonale prøver og individuelt tilpassa opplæring og evaluering.

Fylkesmann i Aust-Agder 
Djupedal vart i Statsråd 19. desember 2008 utnemnd til fylkesmann i Aust-Agder for ein periode på seks år. Dette var ei utnemning som vart møtt med kritikk. Øystein Djupedal melde seg fyrst som søkjar ein månad etter at søknadsfristen var gått ut, etter å ha vorte beden om å søkje på stillinga av fornyingminister Heidi Grande Røys.

Familie 
Øyvind Djupedal er gift og har tre ungar. Han er son av Reidar Djupedal.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske kunnskapsministrar
Statsrådar i Regjeringa Stoltenberg II
SV-statsrådar
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar frå SV
Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Fylkesmenn i Aust-Agder
Politikarar frå Oslo
Kommet Forlag

Kommet forlag er eit forlag starta av Jan Erik Vold og Helge Rykkja. Forlaget var i drift ei kort tid på 1960-talet og igjen tidleg på 2000-talet. Diktarane brukte forlaget til å driva «pirattrykking» der diktaren sjølv hadde kunstnarisk og økonomisk kontroll. Ved hjelp av moderne offsettrykk kunne det trykka bøker slik forfattarane sjølv hadde utforma dei. 

I 1966 kom Rykkja og Vold med kvar si utgjeving på forlaget. BOK, Helge Rykkja sin debut, var trykt i forfattaren si eiga handskrift og inneheldt korte, avantgardistiske tekstar, 
medan blikket av Jan Erik Vold eksperimenterte med rekkjefølga av fem maskinskrivne ord over fleire sider. 

I 2003 gav Vold ei ny, kort diktsamling ut på forlaget, Diktet minner om verden, signert av forfattaren.

Kjelder 
 Treff på «Kommet forlag» eller «Kommet Frolag» på BIBSYS
 Gunnar Foss, Jan Erik Vold 1966 – avantgardist, pirate editor and offset enthusiast. PDF-fil
 Helge Rykkja, Bok  ved helgerykkja.com
 Nils-Øivind Haagensen, Politiske dikt og hvorfor ikke? i Klassekampen 24. april 2004

Norske forlag
Skipingar i 1966
Jan Erik Vold
Helge Rykkja
Komponist

Ein komponist er ein som lagar musikkstykke. Ofte tenker ein på komponistar som ein som skriv musikk innanfor den vestlege kunstmusikktradisjonen («klassisk musikk»), men det finst komponistar innan alle sjangrar.

Som regel vil komponisten skriva ned komposisjonane sine i ei eller anna form for noter. Slik skil han seg frå ein utøvande musikar som lagar ny musikk gjennom improvisasjon. Innan musikkulturar som ikkje bruker noter, derimot, er ein komponist den som først speler eit stykke og lærar det vidare til andre.

Komponist og musikar 
Tradisjonelt har det vore lite skilje mellom komponistar og musikarar – komponeringa og utøvinga var sett på som like viktige. Ein la lita vekt på å spara på komposisjonar, og det var vanleg å endra dei slik ein ville før framføring. I nyare tid har arbeidet til komponisten fått større vekt, og notane han har skrive blir sett på som klare instruksjonar som skal følgjast nøyaktig. 
Andsverket han lagar har ofte større vern i lovverket enn framføringa av det.

Sjå òg 
 Kategorien komponistar

Bakgrunnsstoff 
 Norsk Komponistforening

Musikkyrke