alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kromatisk i fysikk

Kromatisk i optikk er ein eigenskap når eit bilete blir danna ved hjelp av ei linse med fargespreiing. Biletet av ein flamme får ei blå eller raud rand, fordi brennvidda til linsa og forstørringa er ulike for dei ulike fargane. Denne kromatiske feilen, kalla kromatisk avvik eller kromatisk aberrasjon, kan opphevast ved å kitte saman ei samlelinse og ei spreielinse av ulike glassortar og med brennvidder valde slik at fargespreiinga i dei to linsene opphevar kvarandre, medan brytinga ikkje blir oppheva. Ei slik linse blir kalla akromatisk.

Kjelder

Geometrisk optikk
Optikk
Lambert-lova

Lambert-lova er to lover av Johann Heinrich Lambert og kan vise til:

 Lamberts cosinuslov
 Lamberts absorpsjonslov eller Beer-Lambert-lova. 

Optikk
Lamberts cosinuslov

Lamberts cosinuslov eller Lamberts lov for lysemisjon seier at når det sendast ut lys frå ei flate, er lysstyrken frå eit lite flateelement i ei bestemd retning lik lysstyrken vinkelrett ut frå flateelementet gonger cosinus til vinkelen mellom flatenormalen og den retninga ein ser på. 

Lova uttrykkjer at lysstyrken av eit flateelement i ei bestemd retning er proporsjonal med den tilsynelatande storleiken av flateelementet når det vert sett frå denne retninga. Ikkje alle lekamar strålar overeins med Lamberts lov.

Kjelder
 Lamberts lov – fysikk – 1. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Lamberts_lov/fysikk_%E2%80%93_1

Radiometri
Fotometri
Nordiske greiner under vinter-OL 2006

Nordiske greiner på ski under vinter-OL 2006 i Torino omfatta 18 øvingar. Seks av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla både i langrenn, kombinert og skihopping. 

Alle øvingane vart avvikla i Pragelato, ein landsby 82 km vest for Torino.

Langrenn menn

1,3 km sprint

15 km klassisk stil

30 km duathlon

50 km fellesstart, fristil

Sprintstafett, 6×1,1 km i klassisk stil

4 x 10 km stafett

Langrenn kvinner

1,1 km sprint

10 km klassisk stil

15 km duathlon

30 km fellesstart, fristil

Sprintstafett, 6×1,1 km i klassisk stil

4 x 5 km stafett

Kombinert

Normalprogram (normalbakke & 15 km)

Halvprogram (storbakke & 7,5 km)

Lagtevling

Skihopping

Normalbakken (K-95)

Storbakken (K-120)

Laghopping i storbakken (K-120)

Medaljeoversyn

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nordiske greiner under vinter-OL 2006» frå ,  den 18. februar 2013.  
 

Vinter-OL
2006 i Italia
Nordiske greiner under vinter-OL
Detaljhandel

Detaljhandel er sal av varer i små parti direkte til forbrukaren. Som omgrep dekkjer «detaljhandel» over ulike typar av butikkar basert på tradisjonell bransjeinndeling. Detaljhandel er ei typisk småbedriftsnæring; omtrent tre fjerdedelar av detaljhandelsbedriftene har under fem tilsette. Svært mange av forretningane er eigd av enkeltpersonar, men aksjeselskapsforma vert stadig vanlegare. Den kooperative foretaksforma er i bruk for verksemder knytte til Forbrukersamvirket.

Det var i 2002 kring 37 000 detaljhandelsbedrifter (utanom dei som sel motorkøyretøy og motorsyklar) i Noreg, med ei samla omsetjing på 243 mrd. kr og med til saman kring 185 000 tilsette.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Linse i geologi

Linse vert i geologi nytta om ei linseforma inneslutting med avvikande samansetnad i sediment eller krystallinsk skifer. I sedimentære bergartar kan ei linse vere ein primær avsetning eller ein konkresjon (sekundær avsetning).

Kjelder
 linse – geologi. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/linse/geologi 

Petrologi
Sedimentologi
Reidar Nyborg

Reidar Nyborg () var ein norsk langrennsløpar som deltok i vinter-OL 1948 i St. Moritz og der var med på det norske stafettlaget som vann bronsemedaljen. Nyborg, som var både fødd og døydde i Ringsaker, vart noregsmeister på tremila i 1949.

Aktiv 
Nyborg deltok for Noreg i vinter-OL 1948 i St. Moritz. Der vart han nummer 17 på 18 km. Han vann så ein olympisk bronsemedalje då han gjekk tredjeetappen på det norske laget på 4 x 10 km, ein kvartett som hamna langt bak olympiameistrane frå Sverige og sølvgutane frå Finland. Dei andre på Noregs lag var Erling Evensen, Olav N. Økern og Olav I. Hagen.

I 1949 fekk Nyborg fullklaff med forma til noregsmeisterskapen på Steinkjer. Etter å vorte noregsmeister på 30 km føre Oddvar Sandvig, gjekk han inn til sjetteplass på 18 km. På den avsluttande 50-kilometeren vart det bronse på Nyborg, slått av femmilsslukaren Magnar Estenstad med to og eit halvt minutt, Kåre Tømte tok sølvmedaljen. Nyborg la deretter opp.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap 
 1946: Nr 8 på 18 km
 1948: Nr 7 på 18 km
 1949: Gullmedalje på 30 km og bronsemedalje på 50 km i Steinkjer

Kjelder 
 P.Chr. Andersen:Den nye olympiaboken. 1957

Norske langrennsløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Olav I. Hagen

Olav Ingvaldsson Hagen () er ein norsk, tidlegare langrennsløpar som vann ein bronsemedalje for Noreg på 4x10 km stafett under vinter-OL i St. Moritz.

Aktiv 
Hagen deltok vinteren 1948 i dei olympiske leikane i St. Moritz. Han vart nummer ni og beste nordmann på 18-kilometeren og var dermed klar for det norske stafettlaget over 4x10 km. Etter at Erling Evensen, Olav N. Økern og Reidar Nyborg hadde gått sine etappar, gjekk Hagen ut på sin etappe over tre og eit halvt minutt etter Finlands ankermann. Han var såleis utan reell moglegheit på sølvmedaljen, olympiameistrane frå Sverige var i ein klasse for seg og gjekk i mål nesten ni miuttar føre Finland, medan bronselaget frå Noreg var over elleve miuttar bak svenskane. Seinare i sesongen tok Hagen sølvmedaljen på tremila i noregsmeisterskapen, Leif Haugen vart ein suveren meister på distansen. Etter OL-sesongen la Hagen ned satsinga på idretten.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap 
 1947: Nr 5 på 18 km
 1948: Sølvmedalje på 30 km

Kjelder 
 P.Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. 1957
 

Norske langrennsløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Olav N. Økern

Olav Nilssen Økern () var ein norsk langrennsløpar. Han konkurrerte i 1930- og 40-åra og representerte Bærums skiklub. I 1948 vann han ein OL-bronse for Noreg under vinter-OL i St. Moritz og i 1938 eit VM-sølv, begge i 4x10 km stafett.

Aktiv 
Økern var med på det norske sølvlaget på stafetten under VM 1938. Vinteren 1940 vann han 18-kilometeren i Holmenkollen.

Under andre verdskrigen var Økern tillitsmann på skifabrikken Splitkein i Oslo og vart arrestert etter Mjølkestreiken. Han sat i tukthus i nærleiken av Hamburg til han vart sett fri i 1942.

Etter verdskrigen var over kom Økern i 1946 på femteplass på 18 km i Holmenkollen. Under OL i 1948 i St. Moritz vart han nummer 13 og nest beste nordmann på 18 km. Sidan i olympiaden gjekk han andreetappen for det norske stafettlaget som vann bronsemedaljen, dei andre løparane var Erling Evensen, Reidar Nyborg og Olav I. Hagen.

Økern deltok også i OL i 1952 i Oslo, og nær 41 år gammal vart han nummer fire på 50 km. Same året vart han også nummer fire på femmila i Holmenkollen, men det var eit renn utan internasjonal deltaking.

Økern vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1950. Onkelen Harald Økern fekk Holmenkollmedaljen i 1924.

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap 
 1946: Nr 4 på 18 km
 1948: Nr 5 på 18 km på Lillehammer
 1949: Nr 10 på 18 km på Steinkjer
 1950: Bronsemedalje på 30 km 
 1951: Nr 4 på 50 km i Narvik
 1952: Sølvmedalje på 50 km på Eidsvoll og bronsemedalje på 30 km i Porsgrunn

Kjelder 
 P.Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. 1957
 FIS-profil 
 
 Bokmålswikipedia

Norske langrennsløparar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 1948
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Langrennsløparar under vinter-OL 1948
Norske deltakarar under vinter-OL 1952
Langrennsløparar under vinter-OL 1952
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Nordmenn frå andre verdskrigen
Folk frå Hole
Linsestyrke

Linsestyrke er ei nemning på evna ei optisk linse har til å samle lysstrålar. Som eining for linsestyrke nyttar ein dioptriar, som er 1 dividert på brennvidda, 1/f, når brennvidda f er målt i meter. Samlelinser har positiv linsestyrke, spreielinser har negativ.

Kjelder
 linsestyrke. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/linsestyrke

Linser
Lysmåling

Lysmåling eller fotometri er måling av styrken eller intensiteten til ei lyskjelde, måling av lysstraum eller lysfluks og lysmengd eller illuminans. I praksis er det lysstraum eller belysningsstyrke som blir målt, medan lysstyrken til ei kjelde må reknast ut frå illuminansen han gjev i ein bestemd avstand og i ulike retningar.

Lysmåling er ein del av radiometri, som er læra om måling av strålingsenergi (inkludert lys) i form av absolutt styrke. I fotometri vert strålingsstyrken til kvar bølgjelengd vekta av ein luminositetsfunksjon som baser seg på korleis mennesket sansar lysstyrken.

Einingar
Grunneininga for lysmåling i SI-systemet er eininga for lysstyrke, candela (cd). Tidlegare nytta ein eininga normallys (candle, internasjonalt lys) der 1 normallys = 1,05 cd, og hefnerlys der 1 hefnerlys = 0,94 cd. Desse einingane svarar om lag til lysstyrken frå eit vanleg stearinlys. 

Dei andre einingane for lysmåling vert definert ut frå grunneininga.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Photometry (optics)» frå ,  den 18. februar 2013.  
lysmåling. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/lysm%C3%A5ling 
 

Fotometri
Belysning
Magneto-optikk

Magneto-optikk er ei grein av fysikken som omhandlar korleis eit magnetfelt verkar på optiske fenomen. Elektronbanane i atoma til eit stoff som blir påverka av eit magnetfelt kan endrast, og dette kan medføre at dei optiske eigenskapane til stoffet òg blir endra. 

Dei viktigaste magneto-optiske effektane er: 
 Zeemaneffekt
 Paschen–Back-effekt
 Faraday-effekt
 Voigt-effekt eller magnetisk dobbeltbryting 
 Kerr-effekt
 Cotton–Mouton-effekt
 Majorana-effekt

Kjelder
 magneto-optikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/magneto-optikk

Optiske fenomen
Elektriske og magnetiske felt i stoff

de:Magnetooptik#Magnetooptische Effekte
Marie Alfred Cornu

Marie Alfred Cornu () var ein fransk fysikar. Han er særleg kjent for optiske undersøkingar. 

Han var frå 1867 professor ved École polytechnique i Paris. I 1847 målte han lyssnøggleiken etter å ha forbetra Hippolyte Fizeau sin metode. Frå 1874 til 1880 kartla han den ultrafiolette del av solspekteret. Han fann opp cornuprismet, som blir brukt i ultrafiolett-spektrografar. Prismet er samansett av eit optisk høgredreiande og eit venstredreiande kvartsprisme, slik at dobbeltbryting eliminerast.

Kjelder
 

Franske fysikarar
Offiserar i Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Folk frå Orléans
Fysikarar på 1800-talet
Mikrofotometer

Eit mikrofotometer er eit instrument som blir brukt for å måle lysgjennomgang i små område av ein fotografisk film. Instrumentet vert særskild nytta for fotometri i spektroskopien når ein skal avgjere styrken av dei einskilde spektrallinjene på grunnlag av svertinga av ein film. Filmen vert sett gjennom eit mikroskop, og det forstørra biletet av spektrallinjene blir registrert med fotocelle eller liknande.

Kjelder
mikrofotometer. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/mikrofotometer

Fotometri
Optisk utstyr
Thure Lindgren

Thure Valdemar Lindgren () var ein svensk skihoppar som representerte IFK Kiruna og IF Friska Viljor. Han tok sølvmedaljen i verdsmeisterskapen i Lake Placid i 1950. Lindgren var frå Jukkasjärvi i Norrbottens län, der han også døydde.

Aktiv
Lindgren vart svensk meister i skihopping i 1947. I 1949 vann han hopprennet i Svenska skidspelen i Sollefteå. Under verdsmeisterskapen i Lake Placid i 1950 lukkast han vinne sølvmedaljen, eit knapt poeng føre den seinare olympiameisteren Arnfinn Bergmann, men seks poeng bak verdsmeisteren Hans Bjørnstad, begge desse hopparane var frå Noreg. 

Han deltok i vinter-OL 1952 i Oslo, men fall i sitt fyrste hopp på 63 meter og vart nummer 40 av 44 deltakarar. Same sesongen kom han på delt fjerdeplass i Lahti-spelen.

Kjelder 
P.Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. 1957
Sports Reference: Thure Lindgren 
Svenska Skidförbundet: Backe/nordisk kombination 
Svenska Skidspelen: Pristagare i Svenska Skidspelen 
Sveriges Olympiska Komitté: Thure Lindgren 

Svenske skihopparar
Svenske deltakarar under vinter-OL 1952
Skihopparar under vinter-OL 1952
Mikroradiografi

Mikroradiografi er å skape eit forstørra røntgenbilete på fotografisk film.

Utføring 
Ved kontaktmetoden blir eit preparat ført i passande tjukkleik i nær kontakt med ein finkorn film som blir eksponert med røntgenstrålar. Etter framkalling blir biletet forstørra med vanlege fotografiske metodar. Oppløysinga er avgjort ved bølgjelengda for det lyset som blir nytta ved forstørringa. 

Ved projeksjonsmetoden brukast ei særs lita (punktforma) kjelde for røntgenstråling, og objektet blir avteikna som eit skarpt, forstørra skuggebilete på ein film i passande avstand bak dette. Òg dette biletet blir vidare forstørra med vanlege fotografiske metodar, men sidan den første forstørringa kjem med stråling med kortare bølgjelengd, blir oppløysinga betre enn ved kontaktmetoden, ned til 0,1 µm.

Nytte 

Mikroradiografi nyttast for strukturundersøkingar til påvising av mikrodefektar (brot, porer, sveise- og loddefeil, forureiningar av lettare eller tyngre stoff osv.) i metall, keramiske stoff, mineral og liknande og for undersøkingar av massefordelingar og massekjemisk analyse innan biologi og medisin.

Kjelder
mikroradiografi. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/mikroradiografi

Radiografi
Moarémønster

Moarémønster eller Moiré-mønster er eit mønster som oppstår ved overlagring av to nesten identiske grunnmønster som begge vekslar regelmessig mellom lys og mørke eller i ulike fargar. Grunnmønstra er oftast rette striper, men kan òg vere ruter, prikkar, sirklar osv. Moarémønstra vekslar raskt når grunnmønstra blir forskyvd i tilhøve til kvarandre. Dei har utbreidd dekorativ bruk.

Moaréteknikken er ein metode for å gje grafisk representasjon av løysingar på fysiske og matematiske problem, t.d. intereferens, elektromagnetiske felt og straumlinjer for gassar og væskar. Vidare har moarémønster vore nytta i spenningsanalysar av material og ved konstruksjon og kontroll av dei plane overflatene til lekamar.

Moarémønster kan opptre som ein uønskt effekt ved biletdanning, til dømes ved fjernsynsbilete der eit mønster kan vere til stades i biletet eller produserast ved opptak eller sending (til dømes forstyrring frå ein annan sendar) og eit anna mønster kjem av linjene som blir danna ved biletteikninga på skjermen i mottakaren. På tilsvarande måte kan moarémønster opptre ved attgiving av bilete på trykk.

Kjelder
 moarémønster. (27.11.2012) I Store norske leksikon. 

 
Geometri
Trykking
Optikk
Monokromator

Ein monokromator er eit optisk apparat som kan skilje ut eit smalt bølgjelengdområde (monokromatisk stråling) frå eit større bølgjelengdområde (polykromatisk stråling).

Kjelder
 monokromator. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/monokromator

Optisk utstyr
Spektroskopi

ja:分光器#モノクロメーター
Harald Maartmann

Harald Rolf Maartmann (, død 2. januar 2020) er ein norsk, tidlegare langrennsløpar frå Oslo og som gjekk for Idrettslaget Heming i Oslo. Han vart noregsmeister både på 17 km og 50 km i 1950. Fotballspelaren Rolf Maartmann var far hans.

Aktiv
Maartmann slo gjennom då han i 1949 vart nummer tre på femmila i Holmenkollrenna bak to svenskar. I 1950-sesongen vart han dobbelt noregsmeister då han vann både 17-kilometeren og femmila i noregsmeisterskapen. Han deltok i verdsmeisterskapen på ski i Lake Placid, der han vart nummer sju på 18 km og kom på femteplassen på femmila, på den lengste distansen hadde han fire svenskar framom seg på resultatlista. Sist i VM-sesongen viste han atter at han var ein habil milslukar då han vart nummer to i Holmenkollen, sigeren gjekk til Anders Törnkvist, ein av svenskane som også var framom han på VM-femmila.

I 1951 vart Maartmann nummer seks og beste nordmann på 50 km i Svenska skidspelen i Sundsvall. Både i 1951 og -52 fekk han bronsemedalje på femmila i NM. Maartmann gjekk under vinterolympiaden i Oslo i 1952 inn til åttandeplass på 50-kilometeren, ti muttar og ti sekundar etter olympiameisteren Veikko Hakulinen frå Finland.

Maartmann la langrennskia på hylla og var i 1952-53 forstmann i delstaten Oregon i USA. ar

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
1950: Gullmedalje både på 50 km i Hakadal og 17 km i Asker
1951: Bronsemedalje på 50 km i Narvik
1952: Bronsemedalje på 50 km i Porsgrunn

Kjelder
P.Chr. Andersen:Den nye olympiaboken. 1957

Norske langrennsløparar
Noregsmeistrar i langrenn
Norske deltakarar under vinter-OL 1952
Langrennsløparar under vinter-OL 1952
Folk frå Oslo
Nynorsk avissenter

Nynorsk Avissenter er eit nasjonalt opplærings- og kompetansesenter som er oppretta av Firda Media AS i tilknyting til avisa Firda i Førde.  Formålet med senteret er å styrke nynorskavisene og nynorsk språk i media. 

Hovudoppgåvene for Nynorsk Avissenter er opplæring og etterutdanning av journalistar gjennom ei praktikantordning. Senteret samarbeider med Nynorsk Mediesenter om opplæringa, og vil gi felles førelesingar med NRK. Leiar for senteret er Arve Sandal.

Referansar

Førde
Massemedium i Noreg
Munsell-systemet

Munsell-systemet er eit fargesystem for ikkje-sjølvlysande overflatefarger, utvikla av den amerikanske målaren Albert Munsell på byrjinga av 1900-talet.

Fargane er baserte på tre fargedimensjonar: fargetone, verdi (lysheit) og fargerikheit (fargereinleik). Fargesystemet vart nytta av USDA som offisielt fargesystem for jordsmonnforsking i 1930-åra.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Munsell color system» frå ,  den 18. februar 2013.  
 

Fargerom og fargesystem
Natriumlampe

Ein natriumlampe er eit gassutladningsrøyr som inneheld edelgass (argon eller neon) under lågt trykk og metallisk natrium. Utladinga blir starta gjennom edelgassen, og lampa gjev då eit raudt eller fiolett lys. Etter kort tid blir det metalliske natriumet oppvarma slik at det fordampar. Utladinga vil då hovudsakleg føregå ved hjelp av dei lett ioniserbare natriumatoma, og lyset skiftar til sterkt gult. Det gule lyset ligg nær det mest kjenslevare området til auget, og lysutbyttet blir difor særs stort. Dessutan blir synsinntrykket klårare på grunn av det monokromatiske lyset frå lampa. Natriumlampen eignar seg difor godt til opplysing av vegar (tåkelys). Han er dessutan mykje brukt som monokromatisk lyskjelde i spektroskopien. I likskap med kvikksølvdamplampen kan natriumlampen òg lagast som høgtrykkslampe som gjev særs intenst lys. Spekteret blir kontinuerleg, men mykje fattigare på ultrafiolett og kortbølgja lys enn lyset frå kvikksølvdamplampen.

Lampen er mykje nytta i gatelys.

Kjelder
 natriumlampe. I Store norske leksikon.

Gassutladingslampar
Lysforureining
Lampe
NCS

NCS eller Natural Color System (naturleg fargesystem) er eit fargesystem som er utvikla av Scandinavian Colour Institute. Systemet er norsk standard for fargegjeving på maling. 

Fargen vert gjeve med ein kode som består av seks siffer og to bokstaver, til dømes 0580-Y10R. Koden gjev fargen sitt slektskap med fire kulørte farger – gul (Y), raud (R), blå (B) og grøn (G) – og to ukulørte fargar (svart og hvit). Dei to første sifra gjev «svartheita» til fargen i prosent, dei to neste «kulørtheita». Den siste delen av koden gjev plasseringa til fargen mellom to kulørte fargar. Y10R tyder at det er ein gul farge med 10 % raudt. Farger utan innhald av kulørte farger vert skrive med N etter dei fire første sifra. Ein S føre koden viser at koden gjelder versjon 2 av systemet. Koder med og utan S samsvarer ikkje. 

NCS vert av instituttet påstått å vere «naturleg» i den forstand at det svarer til den måten auge oppfattar fargar og fargenyansar. Det har vist seg vanskeleg å føre bevis for påstanden.

Bakgrunnsstoff
NCS si heimeside
On-line NCS-kalkulator

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «NCS» frå ,  den 18. februar 2013.  
 

Fargerom og fargesystem
Neonlampe

Ein neonlampe er eit gassutladingsrøyr som inneheld neon under lågt trykk. Det lyser med eit klårt raud-fiolett lys. Små lampar blir brukt som indikatorlamper (glimlamper). Større røyr blir brukt til reklamebelysning og liknande. Fargen kan varierast ved å tilsetje mindre mengder av andre gassar. 

Neonlampen vart oppfunnen av Georges Claude (1870–1960) omkring 1902.

Kjelder
 neonlampe. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/neonlampe

Gassutladingslampar
Introduksjonar i 1902
Nephelometer

Nephelometer er eit instrument som blir brukt for å måle uklårleik i væsker. Det består av ei lyskjelde med kondensorlinse som samlar lys til ein skarp stråle. Lysstrålen fell inn mot eit glas som inneheld stoffprøven. Med eit fotometer måler ein intensiteten til lys som blir spreidd med ein bestemd vinkel, vanlegvis 90°. Ein kan òg måle intensiteten av lys som slepp rett gjennom. Instrumentet blir då kalla turbidimeter. Intensiteten av spreitt (eller gjennomfallande) lys avheng av mengd, storleik og type av partiklar i suspensjonen, og ein gjer analysar ved å nytte ulike lyskjelder og samanlikne lysutbyttet med standardkurver for kjende suspensjonar med omtrent same samansetning som prøva.

Kjelder
nephelometer. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/nephelometer

Optiske måleinstrument
Meteorologiske instrument og utstyr
Vatn
Newtonringar

Newtonringar eller Newtons ringar er farga ringar som kan sjåast gjennom ei konveks linse som ligg på ei plan glassplate, og kjem av interferens mellom lys som blir reflektert frå baksida av linsa og frå framsida av plata. Fenomenet kan ein òg små ved visning av lysbilete montert i ramme med glas, og dessutan ved arbeid med forstørringsapparat med glassplater i filmhaldaren. Ved å nytte svakt mattert glas i ramme eller filmhaldar kan effekten motverkast.

Kjelder
 newtonringer. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/newtonringer

Optikk
Nicolprisme

Eit nicolprisme er eit prisme som blir brukt til å framstelle polarisert lys, oppfunnen i 1828 av William Nicol, som var lærar i fysikk i Edinburgh. På eit naturleg romboeder av kalkspat slipast to av flatene slik at vinklane blir 68°. Krystallen blir så delt på skrått og dei nye flatene blir polert, og stykka blir saman igjen kitta med kanadabalsam, som har brytingsindeks mellom brytingsindeksen for den ordinære og den ekstraordinære strålen i kalkspat. Ei innfallande lysstråle blir spalta i prismet i ein ordinær og ei ekstraordinær stråle. Desse er polarisert i kvar si retning. Den ordinære strålen har størst brytingsindeks og blir totalt reflektert ved kittflata, medan den ekstraordinære går gjennom prismet. I staden for nicolprismer brukar ein no som regel polaroidplater som polarisator.

Kjelder
 nicolprisme. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/nicolprisme

Polarisasjon
Prisme
Skotske oppfinningar
Kong Ler

Kong Ler er ei norsk musikkgruppe som består av Carl Frode Tiller og Håvard Thørring. Gruppa har gjeve ut to CD-ar, Smil (1997) og Sauter (2000).

Namnet på gruppa er inspirert av Shakespeare-stykket Kong Lear, men er i ettertid tolka av bandet som det motsette av tragedie, eller kongler, eit «symbol på det folkelige – de nære ting.»

Kjelder

Norske musikkgrupper
Namsos kommune
Normalspektrum

Normalspektrum er eit spektrum der avstanden mellom spektrallinjene er proporsjonal med skilnadene i bølgjelengdene deira. Ein får eit normalgitter ved gitter når lyset fell vinkelrett inn og bøyingsvinklane er små. Eit gitterspektrum blir ofte kalla eit normalspektrum fordi samanhengen mellom bølgjelengd og avbøying er enkel, i motsetnad til prismespekteret.

Kjelder
 normalspektrum. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/normalspektrum

Spektroskopi
Numerisk apertur

Numerisk apertur for eit mikroskopobjektiv er produktet av brytingsindeks for objektrommet (rommet mellom objekt og objektiv) og sinus til halve opningsvinkelen for objektivet sett frå objektet.

Sjå òg
 Apertur

Kjelder
 numerisk apertur. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/numerisk_apertur

Optikk
Fiberoptikk
Mikroskopi