alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Alónnisos

Alónnisos (gresk Αλόννησος), òg skrive Alonisos eller Alonissos, er ei øy vest i Egearhavet i Hellas. Øya er ein del av Dei nordlege Sporadane.

Alónnisos er ein eigen kommune som tidlegare høyrde til Magnisía prefektur, men frå 2011 inngår øya saman med Skiáthos og Skópelos i periferieininga Sporadane i periferien Thessalía.

Alónnisos ligg 3 km aust for Skópelos. Kommunen Alónnisos inkluderer fleire andre småøyar, mellom anna Adelfíøyane, Joúra, Kyrá Panajá, Peristéra, Pipéri, Psathoúra og Skándzoura.

På det breiaste er øya 4,5 km frå nordvest til søraust, og på den lengste 20 km frå sørvest til nordaust. Øya består stort sett av kalkstein. Alónnisos ligg aust for fastlandet i Hellas og Magnisía, nordaust for Évvia og nordvest for øya Skýros. Alónnisos har ein hovudveg som fører til tre landsbyar vest på øya og fleire unytta vegar rundt om på øya.

Alónnisos er òg namnet på hovudlandsbyen på øya. Han ligg sør på øya og vert lokalt kalla Khóra. Hovudhamna til øya, som òg er hovudsete i kommunen, ligg i søraust og heiter Patitíri. Frå her går det ferjer til Vólos, Ájos Konstandínos og Thessaloníki på fastlandet, og til øyane Skiáthos, Skópelos og Skýros.

I mellomalderen og fram til 1800-talet vart hovudlandsbyen kalla Khiliodrómia, som tyder «tusen vegar». Andre namn var Diadrómia og Iliodrómia.

Byar og tettstader
Dei største byane og ttettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:
 Kalamákia (59)
 Marpoúnda (59)
 Isiómata (49)
 Mourteró (48)
 Ájos Pétros (22)

Småøyar i kommunen:
 Peristéra (30)
 Pipéri (6)
 Kyrá Panajá (2)
 Adelfíøyane (0)
 Joúra (0)
 Skándzoura (0)
 Psathoúra (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 Reiseguide for Alónnisos

Kjelde 

Alonnisos
Alonnisos
Alonnisos
Alonnisos
Adelfíøyane

Adelfíøyane (gresk Αδελφοί, Adelfí, som tyder «brør») er to småøyar i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Dei ligg om lag 10 km aust-søraust for Alónnisos og høyrer til kommunen Alónnisos. Øyane er ikkje busette.

Næraste øyar 
Dei næraste øyane er Alónnisos og Peristéra, Skándzoura i aust og Évvia lenger sør.

Referansar

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Adelfoi Islets» frå ,  den 23. februar 2019.  
 

Adelfiøyane
Eriniá

Erinia (gresk Ερηνιά) eller Rínia (gresk Ρήνεια) er ei øy i Hellas ι øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya ligg vest for Skýros og er ikkje busett.

Dei næraste øyane er Skyropoúla i vest, Skýros i nord og Válaxa i aust.

Referansar

Kjelde

Erinia
Joúra

Sjå òg Járos, òg kalla Joúra, ei øy i Kykladane.
Joúra (gresk Γιούρα), òg kalla Gioura, er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya er administrativt ein del av kommunen Alónnisos og er ikkje lenger busett.

Namnet på øya går tilbake til antikken som Gerontia. Namnet vart seinare endra til Joúra. Øya hadde tidlegare òg ein busetnad frå steinalderen. Etter ei folketeljing i 1991 talde øya ein innbyggjarar, noko som gjorde øya til det minste kommunedistriktet i Hellas ut frå folketal. Sidan midten av 1990-åra har øya vore utan innbyggjarar.

Dei næraste øyane er Kyrá Panajá i vest, Psathoúra i nord og Pipéri i aust.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Joúra og Kyklopsgrotta  
 Joúra på GTP sine reisesider

Kjelde 

Joura
Kyrá Panajá

Kyrá Panajá (gresk Κυρά Παναγιά), òg skrive Kyra Panagia, Kira Panagia eller Kira Panayia, er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya høyrer til kommunen Alónnisos. Etter ei folketeljing i 2011 hadde øya 2 innbyggjarar i samband med klosteret som har gitt øya namn.

Øya vert òg kalla Pélagos eller Pelagonísi, og har tidlegare vore kjend som Évthyros og Polýegos. Bukta nær øya vert kalla Ájos Pétros.

Dei næraste øyane er Joúra i nordaust og hovudøya Alónnisos i sørvest.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Kyra Panagia på GTP sine reisesider

Kjelde 

Kyra Panaja
St. Iakinf

St. Iakinf av Roma er ein helgen i ortodoks kristendom. Han var fødd i Caesarea Cappadokiae i ein kristen familie, og fekk ei stilling under keisar Trajan i Roma.

Iølgje soga blei han overhøyd medan han bad til Jesus under ei romersk høgtid. Iakinf vart ført framfor keisaren, som gav han ordre om å ete det heideske offerkjøtet. Då Iakinf nekta blei han torturert og nekta mat og drikke før han hadde smakt på offermaten. På den 38. dagen kom ein av fangevoktarane med offermaten og såg englar nær martyren som kledde han i lyse klede og la ein krans på hovudet hans. Før han kunne torturerast meir døydde han, 20 år gammal.

Torturistane ville halde fram med domstolen mot helgenen, men fann han død i fangeholet. Iakinf døydde i Roma i 108. Leivningane hans vart tekne til Caesarea.

Minnefestdagar for St. Iakinf 
 3. juli i den julianske kalenderen, tilsvarande 16. juli i den gregorianske

Kjelde 
 Ortodoks kalender 2007

Iakinf
Iakinf
Døde på 100-talet
Peristéra

Peristéra (gresk Περιστέρα), òg kalla Áspro og av dei lokale Xeró (som tyder tørr), er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Ho ligg like aust for øya Alónnisos og er administrativt ein del av kommunen med same namn. Etter ei folketeljing i 2011 hadde øya 30 innbyggjarar.

Dei næraste øyane er Alónnisos i nord og vest og Adelfíøyane i vest.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Peristéra på GTP sine reisesider

Kjelde 

Peristera
Peristera
Pipéri

Pipéri (gresk Πιπέρι) er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Ho er den austlegaste av småøyane kring Alónnisos og er administrativt ein del av kommunen Alónnisos. Etter ei folketeljing i 2011 hadde øya 6 innbyggjarar.

Dei næraste øyane er Joúra i vest og Psathoúra i nordvest.

Pipéri er verna og all ferdsel nær øya er forbode. Årsaka til dette er for å verne om selbestanden i området i tillegg til fuglane som hekkar her. Pipéri er omgjeve av bratte klipper og vegetasjonen er hovudsakleg dominert av furuskog, men det er òg noko kristtorn. I alt er det 33 fugleartar på øya og om lag 350-400 par av eleonorafalk.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Piperi, Greece» frå ,  den 27. juli 2007.  
 
 Nasjonal marin naturpark sone A 
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Pipéri på GTP sine reisesider

Piperi
Piperi
Psathoúra

Psathoúra (gresk Ψαθούρα) er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya er administrativt ein del av kommunen Alónnisos. Ho er ikkje busett. Fyret på Psathoúra, som vart bygd i 1895, er 28,9 meter høgt og eitt av dei høgaste fyra i Egearhavet.

Dei næraste øyane er Kyrá Panajá i sørvest, Joúra i sør og Pipéri i søraust.

Referansar

Kjelde 

Psathoura
Vervarslinga på Vestlandet

Vêrvarslinga på Vestlandet er ei distriktsavdeling av Meteorologisk institutt oppretta i 1918. Avdelinga har varslingsansvaret for heile Vestlandet og Trøndelag, frå Lista til Nord-Trøndelag og fiskebankane utanfor, i tillegg til flyvêret i området. I tillegg havområda i Nordsjøen, Norskehavet sør for 65 grader nord, fiskefelt rundt Dei britiske øyane og Island. 

Meteorologar og forskarar på avdelinga har spesialkompetanse innan maritim meteorologi og bølgjevarsling og utarbeider spesielle vêrmeldingar rekna for skipsfarten, samt spesialvarsel i samband med petroleumsverksemda i Nordsjøen. 

Avdelinga skal også støtte ulike offentlege instansar under kriser ved til dømes oljesøl på havet, og redningsaksjonar til havs døgnet rundt. Avdelinga deltar i arbeidet med drift av dei meteorologiske stasjonane i området sitt. 

Regionleiar er Karen H. Doublet.

Kjelder 

Vêrvarsling
Bergen kommune
Skipingar i 1918
Landsskyttarstemnet

Landsskyttarstemnet er det største norske skytearrangementet og samtidig eit av dei største idrettsarrangementa i Noreg. Det blir heldt kvart år som eit NM innan øvingane arrangert av Det frivillige skyttarvesenet. Menn og kvinner i alle alderstrinn deltek på stemnet. Den beste skyttaren i klasse 3-5 på bane blir skyttarkonge, eventuelt skyttardronning.

Historie 
Det første Landsskyttarstemnet vart arrangert i Kristiansund i 1893. Det finst svært få skriftlege kjelder frå det aller første stemnet, men ein reknar med at ca. 200 skyttarar deltok. Den aller første vinnaren (skyttarkonge er først nemnd som omgrep i 1904) var Chr. Østern frå Oslo Skytterlag. Det vart den gongen skote på avstandane 400, 600 og 1 000 meter.
Seinare har Landsskyttarstemnet vorte arrangert kvart år, med unnatak av krigsåra 1940-1945. Det største talet deltakarar før krigen var 1 808 skyttarar i Kristiania i 1914. Deltakartalet har stige kraftig etter krigen, og den foreløpige rekorden er frå Elverum i 1990 med 7 181 deltakarar.

Stemnearenaer 
Landsskyttarstemnet har historisk vorte arrangert frå Kristiansand i sør til Alta i nord. Stemnet alternerer mellom landsdelane Nord-Noreg, Midt-Noreg, Vestlandet, Sørlandet og Austlandet kvart femte år. På grunn av at stemnet har vorte så stort, har det utvikla seg faste arenaer som blir jamleg bruka.

Individuelle greiner 
Individuelt konkurrerer skyttarane i baneskyting og feltskyting med ei innlagt minneskyting. Som ein del av feltskytinga er det òg mogleg å delta i dei to snøggskytingskonkurransane feltsnøggskyting og stangskyting.

Lagkonkurransar 
Det blir òg arrangert lagskytingar på Landsskyttarstemnet, den mest kjende er samlagsskytinga for seniorklassane på 200 meter, men det blir òg arrangert samlagsskyting for rekrutteringsklassane og for veteranklassane, begge på 100 meter.

Bakgrunnsstoff 
 Landsskyttarstemnet hos DFS.no

Skyting
Idrettstilskipingar i Noreg
Skipingar i 1893
Répi

Répi (gresk Ρέπι) er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya ligg like aust for Skiáthos og høyrer administrativt til kommunen Skiáthos. Ho er ikkje busett.

Referansar

Kjelde 

Repi
Sarakinó

Sarakinó (gresk Σαρακηνό), eldre form Sarakinon, er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya ligg like sør for Skýros og er ikkje busett.

Referansar

Kjelde 

Sarakino
Skándzoura

Skándzoura (gresk Σκάντζουρα) er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya ligg om lag 25 til 30 km aust-søraust for hovudøya Alónnisos. Øya er ikkje busett.

Dei næraste øyane er Adelfíøyane i vest, medan Skýros ligg lenger mot aust. Direkte sør for øya ligg Évvia.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Skándzoura på GTP sine reisesider

Kjelde 

Skandzoura
Skyropoúla

Skyropoúla (gresk Σκυροπούλα, tyder «litle Skyros») er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya ligg like vest for Eriniá og hovudøya Skýros. Øya er ikkje busett. Andre øyar i nærleiken er Skándzoura i nord og Évvia i sør.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Skyropoúla på GTP sine reisesider

Kjelde 

Skyropoula
Tsougriá

Tsougriá (gresk Τσουγκριά), òg kalla Tsoungria, er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Ho vert administrativt styrt av Skiáthos, som ho ligg søraust for, men er ikkje busett.

Den næraste øya er Skiáthos i nordvest, i tillegg til fleire småøyar.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Tsougriá på GTP sine reisesider

Kjelde 

Tsougria
Válaxa

Válaxa (gresk Βάλαξα) er ei øy i Egearhavet i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya ligg aust i øygruppa og høyrer administrativt til Skýros.Øya er ikkje busett.

Dei næraste øyane er Eriniá i vest og Skýros i nord og aust.

Referansar

Kjelde 

Valaxa
Philip i Sør-Dakota

Philip er ein by i Sør-Dakota, USA. Byen hadde 855 innbyggjarar i 2000 og er administrasjonssenter i Haakon County. 

Byen er oppkalla etter James «Scotty» Philips, «mannen som redda buffaloen».

Byar i Sør-Dakota
SS «Christian Radich»

SS «Christian Radich» er ein norsk tremasta fullriggar som vart bygd ved skipsverftet Framnæs Mekaniske Værksted i Sandefjord og vart levert 17. juni 1937. Eigar av skipet er Stiftelsen Skoleskipet Christian Radich, som vart etablert ved ein donasjon frå rittmeister, trelasthandlaren og skipsreiaren Christian Radich.

SS «Christian Radich» vart verdskjend gjennom filmen Windjammer frå 1958. Filmen fylgjer skipet og besetninga om bord under seglasen frå Oslo, over atlanterhavet til Karibia, og så vidare til New York og reisa tilbake til Oslo. Lasse Kolstad var båtmannsassistent og Harald Tusberg var kadett om bord under innspelinga av filmen.

Skipet var opphavleg bygd som skuleskip for opplæring av sjøfolk til den norske handelsflåten, og vart nytta til det i mange år. Frå 1999 har drifta sikta seg inn mot chartermarknaden og mot betalande medseglarar.

Tekniske data 
 Bygd: Framnæs Mekaniske Værksted, 1937
 Deplasement: 1.050 tonn
 Bruttoregistertonn: 663,0 tonn
 Lengd på skroget: 62,5 meter
 Lengd med baugspryd: 73,0 meter
 Maksimal breidd: 9,7 meter
 Djuptgåande: 4,7 meter
 Masterhøgd: 37,7meter
 Seglføring: 27 segl
 Seglareal: 1360 m²
 Maksimal fart (segl): 14 knop
 Maksimal fart (motor): 10 knop
 Motor: Caterpillar 900 hk

Sjå også
Onedinlinjen

Bakgrunnsstoff 
 SS «Christian Radich» si offisielle nettside

Oslo
Christian Radich
Skip frå 1937
Norske skuleskip
Fullrigga skip
Skip bygde ved Framnæs Mekaniske Værksted
Skip kalla opp etter nordmenn
SS «Sørlandet»

SS «Sørlandet» er eit seglskip som vart bygd i 1927. Skipet vart bygd for å nyttast til grunnleggjande fagopplæring av sjøfolk, og er i dag verdas eldste operative fullriggar.

Bygging og dei første tokt 
«Sørlandet» er byggnummer 1 frå Høivold mekaniske verksted i Kristiansand. «Sørlandet» var det første norskbygde seglskipet i stål bygd som skuleskip. Skipet var 210 fot langt (64,2 meter), og utan motor. Det gjekk av stabelen i 1927 og hadde då ein bruttotonnasje på 588 tonn.

Ein donasjon frå skipsreiar O.A.T. Skjelbred samt eit legat på 25.000 pund sterling, var grunnkapitalen i institusjonen og finansierte bygginga av skipet. 

Jomfruturen i 1927 gjekk til Oslo der skipet vart inspisert av Kong Haakon og Kronprins Olav. Seinare same år var Sørlandet på tokt til utlandet for fyrste gong. Det var London som var målet.

Som det første norske skuleskipet kryssa Sørlandet Atlanteren i 1933 og gjekk til Chicago der skipet var det norske innslaget på utstillinga «A Century in Progress».

Krigsår 
Under den andre verdskrigen vart «Sørlandet» taua til Kirkenes der skipet gjorde teneste som kollager og fangeskip. Etter å ha blitt treft under eit flyangrep sokk Sørlandet i hamna i Kirkenes . Skipet vart seinare heva og fram mot krigsslutten fungerte Sørlandet som losjiskip for tyske ubåtmannskap. Skipet fekk brakkeoverbygg og innreiinga vart og bygd om. Baugsprydet blei kappa. Skipet låg som depotskip då krigen slutta. 

Då det etter krigen etterkvart vart tilgang på dei nødvendige materialar, vart Sørlandet reparert ved verftet som hadde bygd skipet. Skroget var solid, men skipet måtte gjennom ei omfattande og kostbar gjenoppbygging før det igjen kunne reise segl i 1948.

Først i 1958 vart Sørlandet utstyrt med motor og propellar.

I privat eige 
Sørlandet vart utrangert som skuleskip i 1974 og seld til skipsreiar Helmer Staubo i Oslo. Skipet vart registrert i Arendal og låg for anker i Kilsund fram til 1977 då det vart kjøpt tilbake til Kristiansand av Skjelbreds rederi, som og hadde finansiert bygginga av skipet 50 år tidlegare. I dag driv skipet ein internasjonal vidaregåande skule, A+ World Academy.

Tekniske data 
 Bygd: Høivolds Mek. Verksted i 1927
 Deplasement: 891 tonn
 Bruttoregistertonn: 499 tonn
 Lengd på skroget: 57 meter
 Lengd med baugspryd: 64,15 meter
 Største breidd: 8,87 meter
 Djuptgåande: 4,5 meter
 Masterhøgd: 34,2 meter
 Seglføring: 27 segl
 Seglareal: 1.236 m²
 Høgste fart med segl: 14 Knop
 Høgste fart med motor: 9 Knop
 Motor: 560 hk
 Mannskap: 20
 Maksimalt tal på medseglarar: 70
 Maksimalt passasjertal: 150

Bakgrunnsstoff 
 http://www.fullriggeren-sorlandet.no/

Kristiansand kommune
Norske seglskip
Skip kalla opp etter norske stader
Honda F1

Honda Racing F1 er eit Formel 1-lag av den japanske bilprodusenten Honda. Laget har base i Brackley, Northamptonshire i England og nyttar fasilitetane frå det tidlegare laget British American Racing som Honda kjøpte heilt opp i 2005. Motorane vert produsert i Japan. Formel 1-laget vert leidd av briten Nick Fry og har for 2007 sesongen sjåførane Jenson Button og Rubens Barrichello.

Historie 

Honda entra Formel 1 som konstruktør alt i 1964, men trekte seg ut igjen i 1968 då Jo Schlesser, som køyrde for Honda, omkom under Frankrike Grand Prix det året. Først i 1983 kom bilfabrikanten tilbake til Formel 1. først som leverandør av motorar til det britiske laget Spirit, men alt året etter skifta Honda til laget Williams. Williams-Honda vann konstruktørmeisterskapen både for 1986-sesongen og 1987-sesongen. i 1998 bytta Honda alliansar igjen og med Mclaren vann dei konstruktørmeisterskapen for sesongane 1988, 1989, 1990 og 1991. Etter 1992 tok Honda ei ny pause frå formel 1 sirkuset.

I 1998 vurderte Honda å ta del i formel 1 med et eige lag igjen. Diverre fekk teknisk direktør Harvey Postlethwaite hjarteattakk og døydde under evaluering av ein testbil. Dermed leverte Honda i staden motorar til dei alt etablerte laga British American Racing og Jordan.

Ved slutten av 2005 skaffa Honda seg 100 % av eigarskapet av laget British American Racing, og vart med dette med i Formel 1 for fullt igjen. I tillegg til Jenson Button, som alt var sjåfør i det gamle BAR-laget, skaffa Honda F1 seg Rubens Barichello som var misnøgd i Ferrari og som dermed forlét gamlelaget etter slutten av 2005 sesongen.

Tobakkreklamen som forsvann 

British American Tobacco hadde vore hovudsponsor for det gamle Bar-Honda laget og for det nye Honda laget den første sesongen, men trekte seg som sponsor i 2006. Tobakkreklame var forbode i mange arrangørland og i motorsporten der slik reklame i mange år hadde vore lukrativt for konstruktørlaga, gjorde dei seg meir og meir uavhengig av tobakkreklamen. Med BAT borte, forsvann dermed den kjende Lucky Strike-logoen.

Den nye bilen for 2007 sesongen har i staden berre eit minimum med reklameeffektar, og eit trykk av jordkloden pregar heile bilen, unnateke bakvengen som syner nettadressa www.myearthdream.com, ei nettside som vart aktivert den 27 februar 2007, same dagen bilen vart presentert offentleg.

Bakgrunnsstoff

 Honda F1-laget si heimeside 
 RealHondaF1.com Uoffisiell fanside 
 Honda F1 history
 Honda Racing F1 'View Suspended'

Formel 1-konstruktørar
Honda
Heimsyn

Heimsyn - Ei snøgg Umsjaaing yver Skapningen og Menneskja, tilmaatad fyre Ungdomen- er ei bok av Ivar Aasen med ei stutt innføring i landkunne, naturfag og historie. Boka kom ut anonymt i Kristiania (Oslo) 1875.

På denne tida fanst det lite skriven litteratur på norsk landsmål. Med Heimsyn ville Aasen syne at landsmålet kunne brukast på alle fagområde. Han ville dyrka fram norsk fagspråk på nye felt og gje ungdomen lesnad på landsmål. Under arbeidet med boka nytta Aasen høvet til å prøve ut ei rad nye ord til landsmålet. 

Med sine nær hundre sider er heimsyn den lengste samanhengande teksten Ivar Aasen gav ut på landsmål.

Innhaldet i Heimsyn 
Innleiingsvis forklarar Aasen tydinga av ordet heimsyn – å sjå seg om i den store mannheimen (verda):

«Naar Folk fara ut og sjaa seg um paa ein Stad,
som dei skula flytja til elder busetja seg paa, so
segja me, at dei era ute og heimsjaa seg. Og med
ei onnor Vending kann ein ogso kalla det ei Heimsyn
elder Heimsjaaing, naar unge Folk vilja sjaa seg
i Kring i den store Mannheimen, elder naar dei høyra
og spyrja etter nokot meir en det, som dei sjaa paa
Fødestaden. Det kunde vera godt aa vita myket um
den Verdi, som me liva i, um Land og Rike, um
Himmel og Jord, um Skapningen paa Jordi og um
ymse Tilstand i dei framfarne Tider; ---»

Etter innleiinga held boka fram med 9 hovudbolker:
I. UM JORDFLATA.
II. UM LUFT OG VEDER
III. UM HIMMELKLOTARNE.
IV. UM JORDBOLKARNE.
V. UM SKAPNINGEN PAA JORDI.
a) Steinriket.
b) Voksterriket.
c) Dyreriket.
VI. UM MENNESKJA.
VII. UM FOLKESKIPNAD (ELDER LAGSKIPNAD I LAND OG RIKE).
VIII. UM TILSTAND I FYRRE TIDER.

Avslutningsvis skriv Ivar Aasen noko om dei store framstega for menneskja i hans tid:

«Eit huglegare Minne er daa dei mange heppelege
Uppfinningar, som era tilkomne i den sidste Mannsaldren.
Fyrst og fremst er det den Kunsten aa nøyta
Eimkrafti til Flutning og Førsla; dermed kom Folk
fyrst til aa byggja Eimskip til Langferder paa Sjoen,
og sidan til aa leggja Jarnvegar og gjera Eimvogner
til Førsla paa Landet. Dernæst kom det upp aa nøyta
Ravkrafti (S. 230) til Teiknestreng (Telegraf) og der-
med senda Snarbod fraa Stad til Stad, som er til stor
Vinning fyre deim, som turva Tidender langveges ifraa.
Og dertil kjem daa ei heil Mengd av Drivverk og Maskinor,
som era uppfundne til aa letta Tungorka og
dermed spara Tid og Handemagt. Desse nye Uppkomorna
hava daa og gjort myki Umbrøyting i ymis
Verknad og Vinneskap; og fyrst og fremst er det aa
merka, at Samkvæmet imillom dei serskilde Folkeslag
heve dermed lettnat og fenget ein Framvokster, som
heve gjenget yver alle Voner.»

Kjelder 
 Språkrådet – Språknytt 1/1996
 Aasentunet

Ivar Aasen
Dun

For bygda Dun i Fosnes kommune, sjå Dun i Trøndelag

Dun er eit lag av fine fjører under den ytre fjørdrakta på fugl. Dunfjør har særs gode isolasjonseigenskapar, og vert difor nytta som isolasjonsmateriale i mellom anna jakker, puter, dyner og soveposar. 

Fugleanatomi
Materiale
Husdyr

Husdyr eller tamdyr er dyr som menneske har knytt til seg, temd og brukt til nytte eller selskap over lengre tid slik at dei er blitt domestiserte. Vanlegvis er det flokkdyr som let seg domestisera.

Husdyr kan vera bruksdyr som ein bruker som arbeidsdyr eller for å produsera dyreprodukt som mjølk, egg, kjøt eller skinn. Nokre dyr kan vera livdyr som hovudsakleg blir brukte til avl.

Husdyr kan også også brukast til fritidssyslar (t.d. riding eller jakt), som pynt eller underhaldning, eller som kjæledyr.

Historie 

Historikarar trur at menneske har halde husdyr i minst 8 000 år. Det første husdyret var truleg ulven som etterkvart blei til tamhunden. Deretter kom dyr som sau, geit, gris, kyr, høns og katt. Av andre husdyr kan nemnast hest, esel, sebu, vassbøffel, jak, kamelar, reinsdyr, lama, svin og kanin. Fjørfe og andre fuglar blir haldne som husdyr, som kalkunar, ender, tamduer, påfuglar og papegøyar. Insekt som honningbier, silkeormar og marihøner blir brukte for å hjelpa til med produksjon. Fisk som karpe, gullfisk og andre vasslevande dyr er blitt haldne som husdyr i akvarium. I nyare tid er ulike pelsdyr blitt tekne som husdyr for å framstilla pelsverk, og ei rekkje ville dyr som gnagarar, apar, slangar og edderkoppar er blitt brukte som til dels eksotiske kjæledyr.

Kjelder

«Bruksdyr» (14. februar 2009), Store norske leksikon.

Bakgrunnsstoff

Jordbruk
Husdyrhald
Storfe
Småfe
Fjørfe
Dyrehald