David Lynch

David Keith Lynch () er ein amerikansk filmregissør, fjernsynsregissør, biletkunstnar, musikar og stundom skodespelar, fødd i småbyen Missoula i Montana. Han har utvikla sin eigen unike filmstil, som på engelsk har blitt kalla «Lynchian», ein stil prega av draumeaktige bilete og nøye planlagd lyddesign. Dei surrealistiske, og i mange tilfelle valdelege, elementa i filmane hans har vorte kalla «forstyrrande, støytande eller mystiske».

Han vart fødd i ein middelklassefamile og reiste i barndomen mykje rundt i USA før han studerte måling ved Pennsylvania Academy of Fine Arts i Philadelphia, der han først gjekk over til å skape kortfilmar. Han valde å satse for fullt på filmskaping, og flytta til Los Angeles, der han skapte den første filmen sin, den surrealistiske grøssaren Eraserhead (1977). Etter Eraserhead vart ein kultfilm på nattkinoane, vart Lynch bede om å regissere The Elephant Man (1980), som han slo igjennom med. Han vart tilsett av De Laurentiis Entertainment Group, og lagde to filmar: den episke science-fiction-filmen Dune (1984), som både selde dårleg og fekk dårleg kritikk, og så ein neo-noir-krimfilm, Blue Velvet (1986), som vart kritikarrost. 

Lynch laga så sin eigen fjernsynsserie med Mark Frost, det særs populære mordmysteriet Twin Peaks (1990–1991); og kinofilmoppfølgjaren Twin Peaks: Fire Walk with Me (1992). Han laga filmen Wild at Heart (1990) som var ein roadmovie og familefilmen The Straight Story (1999) i same perioden. I 1997 laga han den første av tre surrealistiske filmar med draumeaktig logikk og ikkje-lineær forteljarstil, Lost Highway (1997), ettefølgd av Mulholland Drive (2001) og Inland Empire (2006). Samstundes byrja Lynch å bruke Internett aktivt som medium, og produserte fleire nettbaserte filmar, som animasjonsfilmen Dumbland (2002) og den surrealistiske situasjonskomedien Rabbits (2002). I 2017 vende han tilbake til Twin Peaks med ein ny sesong. 

I løpet av karrieren sin har Lynch vorte nominert til Oscarprisen tre gongar for beste filmregissør og ein gong for beste manus. Lynch har to gongar vunne den franske César-prisen for beste utanlandske film, samt Palme d'Or på Cannes Film Festival og ein Golden Lion-pris ved Venezia filmfestival. Han har òg blitt offiser i den franske Æreslegionen, den øvste sivile æresprisen i Frankrike,. I 2007 skildra The Guardian Lynch som «den viktigaste filmregissøren i denne vår tid». Allmovie kalla han «renessansemannen i moderne amerikanske filmskaping», medan suksessen til filmane har gjort at han har blitt kalla «den første populære surrealisten».

Diskografi

Album 

 BlueBob (med John Neff, 2001)
 The Air is on Fire: Soundscape (2007)
 Polish Night Music (medMarek Żebrowski, 2008)
 Danger Mouse og Sparklehorse: Dark Night of the Soul (2010; Lynch medverkar på to songar.)
 This Train (med Chrysta Bell, 2011)
 Crazy Clown Time (2011)

Singlar 
 "Ghost of Love" (2007)
 "Good Day Today" / "I Know" (2010)

Filmografi

Filmar

Kortfilmar

Fjernsynsseriar

Nettbaserte seriar

Musikkvideoar

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «David Lynch» frå , den 12. november 2012. 
  oppgav desse kjeldene:

USA-amerikanske regissørar
USA-amerikanske kunstnarar
USA-amerikanske teikneserieskaparar
USA-amerikanske komponistar
USA-amerikanske musikarar
USA-amerikanske målarar
USA-amerikanske skodespelarar
Folk frå Montana
Æreslegionen