alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pacemaker

Pacemaker (engelsk for «taktgjevar») er i daglegtalen eit hjelpemiddel for å oppretthalde tilnærma normal hjarterytme hos personar som av ulike årsaker har mista eller har forstyrringar i han. Ordet pacemakar blir òg nytta om det vevsområdet i hjartet (sinusknuten) som normalt styrer hjarterytmen. Det finst òg kunstige pacemakarar som styrer andre område enn hjartet, blærepacemaker. 

Ein pacemakar er sett saman av ein elektronikkdel med batteri og pulsgenerator, kopla til ein, to eller tre elektrodar som kan ta imot og/eller gje elektriske signal. Elektrodane ligg i høgre framkammer, i høgre hjartekammer og somme tider utanpå venstre hjartekammer. Ein kan òg ha kortvarig bruk av mellombelse pacemakarar som verkar gjennom plater festa på utanpå brystkassa.

Ein hjartepacemaker kan vera intern eller ekstern. Den eksterne blir gjerne nytta på born som er for små til å få operert inn pacemaker, eller for kort tids bruk etter hjarteoperasjonar eller under hjartekateterisering. Ein intern pacemaker har elektronikkdelen, i form av ein liten metallboks på ca 3x3 cm, lagt inn under brystmuskelen eller i buken.

Medisinsk utstyr
Kardiologi
Kybernetikk
Elektrofysiologi
Australske oppfinningar
Implantat
Baja i Ungarn

Baja er ein by sør i Ungarn ved Donau. Byen ligg i fylket Bács-Kiskun der han er den nest største byen etter Kecskemét med om lag 35 000 innbyggjarar. 

Det ungarske namnet på byen kjem frå tyrkisk og tyder «okse». Baja hadde òg tidlegare det tyske namnet Frankenstadt.

Baja ligg om lag 150 km sør for Budapest og 108 km sørvest for Kecskemét

Bakgrunnsstoff 
 Luftfoto av Dunaújváros

Byar i Ungarn
Bács-Kiskun
Byar ved Donau
Cegléd

Cegléd er ein by sentralt i Ungarn. Byen ligg i fylket Pest, om lag 70 km søraust for Budapest. Han har om lag 40 000 innbyggjarar.

Byar i Ungarn
Pest fylke
Szekszárd

Szekszárd er ein by sør i Ungarn. Byen er hovudstad i fylket Tolna og er den minste fylkeshovudstaden i landet med om lag 35 000 innbyggjarar. 

Szekszárd ligg ved elva Sió i grenseområdet mellom dei transdanubiske åsane og Den store ungarske sletta.

Byar i Ungarn
Fylkeshovudstadar i Ungarn
Tolna
Vác

For den hinduiske gudinna, sjå Vak

Vác er ein by nord i Ungarn ved elva Donau. Byen ligg i fylket Pest og har om lag 35 000 innbyggjarar. 

Byen vert stundom kalla Vacz eller Vacs. Det slovakiske namnet er Vacov, det tyske Waitzenog det latinske Vacium.

Vác ligg nord for Budapest ved utkanten av Karpatane.

Byar i Ungarn
Pest fylke
Byar ved Donau
Inge Edler

Inge Gudmar Edler () var ein svensk lege. Saman med ingeniøren Carl Hellmuth Hertz laga han dei første bileta av eit hjarte med ultralyd (ekkokardiografi), 29. oktober 1953.

Inge Edler var leiar av det kardiologiske laboratoriet ved universitetsjukhuset i Lund då han og Hertz lånte eit ultralydapparat nytta til materialprøving frå skipsverftet Kockums. Etter å ha modifisert det så bileta kunne lagrast, gjorde dei opptak av eit hjarte. 

Edler og Hertz fikk Laskerprisen i 1977 for oppdaginga.

Kjelder 
 Fraser AG: Inge Edler and the origins of clinical echocardiography. European Jounal of Echocardiography. 2001 (2), 3-5.
 Om Inge Edler frå Det medisinske fakultetet i Lund 

Medisinhistorie
Ekkokardiografi
Laskerprisen
Svenske legar
Daniel Schneidermann

Daniel Schneidermann () er ein fransk journalist fødd i Paris.
Schneidermann er mest kjend for analysane sine av media, særleg fjernsyn. Han var mellom anna fjernsynskritikar for Le Monde, men mista jobben i 2003. I dag skriv han for Libération og er frilansar for France 5.

Utgjevingar 
 Tout va très bien, monsieur le ministre, Belfond, 1987, ISBN 2-7144-2069-9
 Où sont les caméras ?, Belfond, 1989, ISBN 2-7144-2308-6
 Un certain Monsieur Paul, l'affaire Touvier, Fayard, 1989 (med Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-59248-9
 Les Juges parlent, Fayard, 1992 (med Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-02939-3
 La Disparue de Sisterane, Fayard, 1992, ISBN 2-213-02847-8
 Arrêts sur images, Fayard, 1994, ISBN 2-213-59180-6
 Anxiety Show, Arléa, 1994, ISBN 2-86959-216-7
 Nos mythologies, Plon, 1995, ISBN 2-259-18164-3
 L'Étrange Procès, Fayard, 1998, ISBN 2-213-60104-6
 Du journalisme après Bourdieu, Fayard, 1999, ISBN 2-213-60398-7
 Les Folies d'Internet, Fayard, 2000, ISBN 2-213-60694-3
 Où vont les juges ?, Fayard, 2002 (med Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-61077-0
 Le Cauchemar médiatique, Denoël, 2003, ISBN 2-07-031704-8
 Les langues paternelles, Robert Laffont, 2006 (under pseudonymet David Serge)
Daniel Scheidermann har laga ein dokumentarfilm:
 Kosovo, des journalistes dans la guerre (Arte, 2000, speletid 90 minutt)

Franske journalistar
Franske intellektuelle
Pápa

Pápa er ein by nordvest i Ungarn. Han høyrer til fylket Veszprém og har om lag 35 000 innbyggjarar. Byen ligg nord for Bakonyåsane og har hovudsakleg innbyggjarar av tysk avstamming, som kom her på 1700-talet. 

Byen er òg kjend for dei varme kjeldene, palasset til familien Esterházy og den romersk-katolske kyrkja.

Bakgrunnsstoff 

Papa
Papa
Gyöngyös

Gyöngyös (kroatisk Đunđuš) er ein by nord i Ungarn. Han høyrer til fylket Heves og har om lag 35 000 innbyggjarar. Byen ligg 80 km aust for Budapest og ligg ved foten av fjella Sárhegy og Mátra. I byen ligg fleire fabrikkar for matproduksjon, inkludert mjølk og pølser. Her finn ein òg mange vingardar, som nyttar sidene til Sárhegy til å dyrke vin.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Ungarn
Heves
Gyula

Gyula (rumensk: Giula, tysk: Julau, serbisk: Ðula) er ein by søraust i Ungarn. Han høyrer til fylket Békés og har om lag 35 000 innbyggjarar. Byen ligg nær grensa til Romania ved elva Fehér-Körös (rumensk: Crişul Alb). Byen er kjend for ei mellomalderborg og eit spa med varme kjelder. Ferenc Erkel, som komponerte den ungarske nasjonalsongen, og Albrecht Dürer den eldre som var far til Albrecht Dürer, var fødde i Gyula.

Gyula (uttalt , ) har namn etter den ungarske mellomalderherskaren Gyula III.
Det er òg eit førenamn i Ungarn.

Kjelder

Byar i Ungarn
Békés
Hajdúböszörmény

Hajdúböszörmény (rumensk Sântgheorghe) er ein by aust i Ungarn. Han høyrer til fylket Hajdú-Bihar og har om lag 30 000 innbyggjarar. Hajdúböszörmény har eit unik sirkulært gateplan, som Paris, opphavleg oppretta som eit forsvar mot invasjon og åtak.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Ungarn
Hajdú-Bihar
Vak

Vak (sanskrit vāc-, 'stemme', 'tale', 'språk') er ei vedisk gudinne knytt til tale, ofring og skaping.

I tidlege Rigveda-hymne (bok 2 til 7) viser vāc- til stemmen, særleg prestestemmen under ofring. Først i bok 8 og 10 blir Vak personifisert.

I Vedaene blir gudinna skildra som framstilt og gift med skaparguden Pradjapati. I seinare tekstar blir ho kalla mor til Vedaene og gift med Indra. Vak blir identifiser med dei nyare gudane Bharati og Sarasvati.

Vediske gudar
Tale
Orosháza

Orosháza er ein by søraust i Ungarn. Han høyrer til fylket Békés og har om lag 30 000 innbyggjarar. Byen ligg mellom elvane Maros og Körös. Orosháza er eit viktig senter for kultur, utdanning og rekreasjon i regionen.

Byar i Ungarn
Békés
Ajka

Ajka er ein by vest i Ungarn. Han høyrer til fylket Veszprém og har om lag 30 000 innbyggjarar. Byen vart grunnlagd i 1960 frå landsbyane Ajka, Bódé, Tósok og Tósokberénd.

Byar i Ungarn
Veszprém
Norfolk

Norfolk er eit lågtliggande grevskap i Aust-England. Det grensar til Lincolnshire i vest, Cambridgeshire i vest og sørvest og Suffolk i sør. I nord og aust ligg kysten av Nordsjøen, mellom anna The Wash. Norfolk er det femte største seremonielle grevskapet med eit areal på 5371 km².

Av 34 ikkje-metropolitanske engelske grevskap er Norfolk den sjuande mest folkerike i England med 850 000 innbyggjarar. Området er stort sett landleg og har derfor låg folketettleik.

38 % av innbyggjarane grevskapet bur i Norwich, Great Yarmouth og King's Lynn. The Broads er eit nettverk av elvar og innsjøar, og ligg på austskysten av grevskapet ved grensa til Suffolk. Området har status som nasjonalpark. Historiske stader som sentrum av Norwich medverkar òg til turisme.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Norfolk» frå , den 28. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Norfolk grevskapsråd
 Offisiell turistside
 Bilete i Norfolk
 Kyrkjer i Norfolk 

 
Grevskap i England
Bukse

Bukse er eit klesplagg som dekker underkroppen og omsluttar ein større eller mindre del av kvart bein. Ordet stammar frå lågtysk buxe, frå 'buckhose', som tyder 'brok av bukkeskinn'.

Ei bukse har eit rom for kvart bein. Ei bukse skil seg dermed frå ein kjortel eller ein kjole, som berre har eit rom. Variantar av buksa er langbukse, kortbukse og nikkers.

Ein har brukt bukseliknande plagg sidan oldtida. Nord i Europa blei skikken innført med ridande steppefolk frå aust i jernalderen. Bukser blei meir og meir vanlege i Europa gjennom mellomalderen, og fortrengde stort sett kjortlar og tunikaer blant menn.

Historisk var bukser særleg eit mannsplagg i Vesten. Dette heng igjen gjennom at kvinner framleis ofte bruker kjolar eller skjørt ved høgtidelege høve. Andre stader, som tradisjonelt i Asia og Nord-Amerika, har derimot både menn og kvinner brukt ulike slag bukser.

Sjå og 
 Brok
 Olabukse

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Bukse» frå , den 18. august 2010.

Bakgrunnsstoff 

Klede
Ord frå lågtysk
Berggylte

Berggylte er ein fisk i leppefiskfamilien. Ho finst på grunt vatn langs kysten frå sørlege Portugal og nord til Trondheimsfjorden, og er den største arten i familien sin i norske farvatn. Kjøtet er godt, men vert ikkje utnytta økonomisk i nokon særleg grad. Berggylta har mykje bein.

Kjenneteikn 
Berggylta er kraftig bygd og relativt høg. Ho har butt snute og lita munn med tjukke lepper og kraftige tenner. Fargen varierer, vanlegvis frå grøn til brun, men aldri med tydelege flekkar. Ofte er kroppen marmorert. Ein kan skilja ho frå andre leppefisk ho kan forvekslast med ved å telje piggstrålar i gattfinnen; berggylta har berre 3 der dei nærskylde brungylte og grasgylte har fem-seks.

Berggylta kan bli 66 cm lang med ei vekt på 4,35 kg, men er vanlegvis mellom 30 og 50 cm. Dei største eksemplara er eldre hannar.

Levesett 
Berggylta lever på grunt vatn ned til 50 m, vanlegvis treffer ein på ho frå fjæra og ned til 20 m. Ho går djupare om vinteren enn om sommaren. Arten trivst best på steinbotn eller langsmed fjellveggar med mykje makroalger. Han et hovudsakleg muslingar, små krepsdyr som rur og sniglar han skrapar laus frå fjellet og knusar med dei kraftige tennene sine. Det hender òg berggylta tek børstemark.

Berggylta byggar reir i fjellveggen av algebitar ho «limer» fast med slimtrådar. Gytetida er frå mai til august, og hannen passar på dei 500-1300 egga i om lag ei veke, til dei klekker. Larvane lever pelagisk fram til hausten. To til tre år gamle vert dei kjønnsmogne hoer. Som så mange andre leppefisk skiftar ho kjønn i løpet av livet sitt, vanlegvis utviklar dei seg til hannar frå seksårsalderen. Berggylta kan bli nesten 25 år gamal.

Kjelder 
 Gjøsæter, Jakob: «Piggfinnefisker» i Norges dyr
 FishBase

Leppefisk
Kazincbarcika

Kazincbarcika er ein by nordaust i Ungarn. Han høyrer til fylket Borsod-Abaúj-Zemplén og har om lag 30 000 innbyggjarar. Byen ligg i dalen til elva Sajó, 20 km frå fylkeshovudstaden Miskolc.

Byen vart grunnlagd under sosialisttida då fleire landsbyar vart slått saman for å danne ein industriby. Landsbyen Sajókazinc vart først nemnd i 1240.

Byar i Ungarn
Borsod-Abaúj-Zemplén
Kiskunfélegyháza

Kiskunfélegyháza er ein by sentralt i Ungarn. Han høyrer til fylket Bács-Kiskun og har om lag 30 000 innbyggjarar. Byen ligg 130 km søraust for Budapest. 

Fleire romerske urner og andre funn er gravne opp i nærleiken. På 1600-talet vart byen totalt øydelagd av osmanarane, og vart først gjenoppbygd i 1743.

Félegyháza tyder 'halv kyrkje' på ungarsk, medan prefikset Kiskun viser til regionen Kiskunság.

Kjende folk frå Kiskunfélegyháza
 Ferenc Móra (1879-1934), forfattar
 Béla Magyari (1949-2018), forfattar
 Sándor Petőfi (1823-1849), ungarsk nasjonaldiktar
 László Réczi (1947), brytar
 Csaba Szűcs (1965), idrettsutøvar
 Gyula Zsivótzky (1937-2007), idrettsutøvar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kiskunfélegyháza» frå ,  den 10. mai 2019.  
 

Byar i Ungarn
Bács-Kiskun
Gödöllő

Gödöllő er ein by nord i Ungarn. Han høyrer til fylket Pest og har om lag 30 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 30 km nordaust for Budapest. 

Palasset i Gödöllő er eit av dei største barokke palassa i Ungarn og vart opphavleg bygd for familien Grassalkovich. Seinare nytta Franz Josef, Keisar av Austerrike og konge av Ungarn, og kona hans Elisabeth («Sisi») palasset som sommarresidens.

Byar i Ungarn
Pest fylke
Szentes

Szentes (rumensk Sântamǎria) er ein by sør i Ungarn. Han høyrer til fylket Csongrád og har om lag 30 000 innbyggjarar.

Byar i Ungarn
Csongrád
Mosonmagyaróvár

Mosonmagyaróvár (kroatisk Ugarski Stari Grad, Možun, Stari Grad, Starograd) er ein by nordvest i Ungarn, nær grensa til Austerrike. Han høyrer til fylket Győr-Moson-Sopron og har om lag 30 000 innbyggjarar.

Mosonmagyaróvár oppstod då byane Magyaróvár (tysk Ungarisch-Altenburg) og Moson (Wieselburg) vart slått saman i 1939.

Byar i Ungarn
Győr-Moson-Sopron
Esztergom

Esztergom (kroatisk Ostrogon; tysk Gran; polsk Ostrzyhom; serbisk Острогон eller Ostrogon; slovakisk Ostrihom; latin Strigonium; tyrkisk Estergon) er ein by nord i Ungarn ved elva Donau. Han høyrer til fylket Komárom-Esztergom og har om lag 30 000 innbyggjarar. Byen ligg 50 km nordvest for Budapest ved grensa til Slovakia. 

Esztergom var hovudstad i Ungarn frå 972 til 1249 og var residensby for kongen fram til kong Béla IV flytta hovudstaden til Visegrád og seinare til Buda.

Esztergom er framleis sete for prímás av Den romersk-katolske kyrkja i Ungarn. I byen ligg Keresztény Múzeum, den største kyrkjesamlinga i landet. Domkyrkja Esztergom basilika er den største kyrkja i Ungarn. 

Ein av dei nyaste attraksjonane i Esztergom er Mária Valéria-brua, som knyter Esztergom til byen Štúrovo i Slovakia. Opphavleg vart han bygd i 1895, men då tyskarane trekte seg ut av byen i 1944, øydela dei ho. Den nye brua stod ferdig i 2001 med støtte frå EU.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Esztergom» frå ,  den 29. september 2007.  
 

Byar i Ungarn
Komárom-Esztergom
Tidlegare hovudstader
Byar ved Donau
Nord-Ungarn

Nord-Ungarn (ungarsk Észak-Magyarország) er ein region i Ungarn. Han inneheld offisielt fylka Borsod-Abaúj-Zemplén, Heves and Nógrád, men uoffisielt vert ofte òg Szabolcs-Szatmár-Bereg rekna som ein del av regionen. Regionen ligg eigentleg nordaust i landet, medan den nordvestlege delen av Ungarn vert kalla Vest-Transdanubia. Regionssenteret og den største byen er Miskolc.

Byar 
Miskolc, Eger, Salgótarján, Ózd, Kazincbarcika, Sárospatak, Sátoraljaújhely, Tiszaújváros, Tokaj, Gyöngyös, Hatvan, Balassagyarmat.

Regionar i Ungarn
Nord-Ungarn
Sentral-Ungarn

Sentral-Ungarn (ungarsk Közép-Magyarország) er ein region i Ungarn. Han inneheld hovudstaden Budapest og det omliggande fylket Pest.

Regionar i Ungarn
Sentral-Transdanubia

Sentral-Transdanubia (ungarsk Közép-Dunántúl) er ein region i Ungarn. Han inneheld fylka Fejér, Komárom-Esztergom, and Veszprém.

Regionar i Ungarn
Den nordlege store sletta

Den nordlege store sletta (ungarsk Észak-Alföld) er ein region i Ungarn. Han inneheld fylka Hajdú-Bihar, Jász-Nagykun-Szolnok, and Szabolcs-Szatmár-Bereg og utgjer ein del av Den store ungarske sletta.

Regionar i Ungarn
Den sørlege store sletta

Den sørlege store sletta (ungarsk Dél-Alföld) er ein region i Ungarn. Han inneheld fylka Bács-Kiskun, Békés og Csongrád'''

Regionar i Ungarn
Den sørlege store sletta
Sør-Transdanubia

Sør-Transdanubia (ungarsk Dél-Dunántúl) er ein region i Ungarn. Han inneheld offisielt fylka Somogy, Tolna, and Baranya. Regionssenteret er byen Pécs.

Regionar i Ungarn
Vest-Transdanubia

Vest-Transdanubia (ungarsk Nyugat-Dunántúl) er ein region i Ungarn. Han inneheld fylka Zala, Vas og Győr-Moson-Sopron

Regionar i Ungarn
Blåstål og raudnebb

Blåstål og raudnebb er høvesvis hannen og hoa av leppefisk-arten Labrus mixtus. Begge kjønna er sterkt farga, og let seg vanskeleg forveksla med andre norske fisk. Lenge trudde ein dei to høyrde til forskjellige artar, sidan fargeskilnaden er så stor - hannen er blåfarga og sterkt marmorert medan hoa er raud med tre mørke flekkar bak på ryggen.

Andre namn bruka i norsk er blågume for hanfisken og raudsnik og sutar (m) for hofisken. Hofisken vert på Sørlandet òg kalla sypike, eit namn som i nomeklaturen er bruka om ein annan art.

Utbreiing og habitat 
Arten finst aust i Atlanterhavet frå Senegal, Asorane og Madeira. Han finst både på vest- og austsida av Storbritannia og rundt Island, i Middelhavet og Svartehavet, i Noreg nord til og med Trøndelag.

Han trivst best på hard botn frå 15 - 200 m djup. Om sommaren finn ein gjerne fisken heilt oppe i fjæra.

Formeiring 
Mange artar innan leppefiskfamilien lever hermafrodittisk – dei fleste individa startar livet som hoer og vert kjønnsmodne og gyter før nokre få skifter kjønn og vert hannar. Det er dei største eller høgst rangerte hoene som skifter kjønn, i konkurranse med andre hoer. Raunebben begynner livet som ei hoe. Nokre få vert fødde som hannar, men dei liknar hofiskane, truleg heile livet, og det er usikkert i kva grad desse primære hannane i heile tatt deltek i reproduksjonen.

Blåstålen forsvarar eit harem med mange hoer. Raudnebben gyter midtsommars etter langvarig kurtise frå blåstålen. Egga vert lagde i eit reir av algar, og hannane passar på egga til dei vert klekte.

Systematikk 
Carl von Linné gav arten to eller tre forskjellige namn i Systema Naturae (1758), kanskje fordi han ikkje forstod at det dreidde seg om éin art. Den internasjonale kommisjonen for zoologisk nomenklatur har i 2000 bestemt at Linnés Labrus bimaculatus skal vise til den søramerikanske cichliden Cichlasoma bimaculatum. Det gyldige namnet til blåstål og raudnebb blir da Labrus mixtus, ettersom dette namnet står før Labrus varius i Systema Naturae.

Bakgrunnsstoff 

Leppefisk
Atle Neteland

Atle Neteland () er administrerande direktør i Bergenshalvøens Kommunale Kraftselskap (BKK). Han er bror til Dagfinn Neteland og Johannes D. Neteland.

Han er utdanna sivilingeniør og har leia BKK sidan 1992. Før det var han administrerande direktør i Akershus Energiverk.

Atle Neteland voks opp i Norheimsund og bur no i Bergen.

Kjelder 
Tre brør Neteland

Neteland, Atle
Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre () var ein fransk eksistentialist, forfattar og regissør. Han vert rekna som ein av dei viktigaste tenkjarane i Frankrike på 1900-talet.

Bakgrunn 
Sartre er truleg den best kjende eksistensialisten. Han hadde suksess med romanar og skodespel. Dei eksistensielle tema blei ofte utforska i dei skjønnlitterære verka hans, som t.d. Huis Clos, og i verka til Simone de Beauvoir, som han var i lag med mest heile livet. 

Éin av Sartre sine hovudidéar var at mennesket er dømt til å vere fri. «Dømt fordi det ikkje har skapt seg sjølv - men er likevel fri. Fordi det no ein gong er kasta inn i verda, er det ansvarleg for alt det gjer.» «Mennesket er den einaste forfattaren til si eiga åtferd». «Mennesket har ikkje ein gitt menneskeleg natur, men må skape sin eigen. Mennesket er ikkje anna enn det det skapar seg sjølv til.»

Sartre blei i hans seinare verk meir oppteken av høvet mellom sin fridomsfilosofi og marxismen. I Critique de la raison dialectique freista Sartre å kombinere eksistensialisme med marxisme.

Før den andre verdskrigen underviste Sartre på ulike skular. Etter det bruka han livet sitt på å skrive og han redigerte i mange år bladet Les Temps Modernes. Han sat eit år i fengsel under krigen, og han blei eit symbol for dei franske intellektuelle sin motstand mot nazismen.

Sartre fekk nobelprisen i litteratur i 1964, men nekta å ta imot han.

Han blei gravlagd i Cimetière de Montparnasse i Paris.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jean-Paul Sartre» frå ,  den 13. oktober 2022.  

Franske forfattarar
Franske filosofar
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Døde av ødem
Dagfinn Neteland

Dagfinn Neteland () er frå 2009 sjef for Region Vest i Nordea. Han var den første konsernsjefen i Tide fram til 2008. Han er bror til Atle Neteland og Johannes D. Neteland.

Han er utdanna ingeniør, med tilleggsutdanning i økonomi og leia HSD frå 2001 til 2006. I 2006 blei her gjennomført samanslåing mellom HSD og Gaia til TIDE, der Dagfinn Neteland vart konsernsjef. Han forlét stillinga som konsernsjef i Tide den 10. desember 2008. Han har òg vore administrerande direktør i Gjensidige NOR, region vest og sat då i konsernleiinga der.

Dagfinn Neteland voks opp i Norheimsund og bur no i Bergen.

Kjelder 
Tre brør Neteland
Tide-sjefen går av 
Ny regionsjef i Nordea

Neteland, Dagfinn
Johannes D. Neteland

Johannes D. Neteland () er konsernsjef i TTS Marine ASA, som er ei verksemd som utviklar og leverer maritimt utstyr. Han bror til Atle Neteland og Dagfinn Neteland.

Han er utdanna utdanna siviløkonom. Han har tidlegare arbeida i verksemdene Ekornes, Statoil og Block Wathne Boliger.

Johannes D. Neteland voks opp i Norheimsund og bur no i Bergen.

Kjelder 
Tre brør Neteland

Neteland, Johannes D.
Romteleskopet Hubble

Romteleskopet Hubble (engelsk Hubble Space Telescope) er eit teleskop ute i verdsrommet som går i bane rundt jorda. Romteleskopet er kalla opp etter den amerikanske astronomen Edwin Hubble og vart sendt opp med romferja Discovery den 24. april 1990. Eigentleg skulle romteleskopet sendast opp tidlegare, men det vart utsett etter Challenger-ulykka.

Romteleskopet vart halde ved like ved å sende astronautar opp for å gjere regelmessige vedlikehald. Fire gonger har romferjer dradd ut i verdsrommet til teleskopet. Romteleskopet skulle etter planen gjennomgå eit nytt vedlikehald i 2005, men det såg lenge ut til at det ikkje ville verte noko nytt vedlikhald då ein mista romferja Columbia og mannskapet i 2003. Dermed ville ikkje NASA bruke dei resterande romferjene på oppdrag som ikkje gjekk til den internasjonale romstasjonen. På grunn av dei forskjellige banene til Hubble og romstasjonen, ville ikkje astronautane om bord kunne søkje naudhamn om noko skulle skje. Ein siste servicetur fann likevel stad i 2009. 

Romteleskopet Hubble vart avløyst av James Webb-teleskopet. Hubble vil likevel vere operativt på ubestemd tid. Ved nedlegging vil NASA trygt få teleskopet ut av bana si.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til prosjektet hjå ESA.
 Heimesida til prosjektet hjå STScI.

Romobservatorium
Hendingar i 1990
Donausvingen

Donausvingen er ein stor sving i elva Donau i Ungarn. Donau renn hovudsakleg frå vest mot aust gjennom Tyskland, Austerrike og langs grensa mellom Slovakia og Ungarn. Like nord for Budapest, ved Visegrád, vert ho derimot bøygd av sørover av Dei nordungarske mellomfjella og renn frå her rett sørover, gjennom Budapest og deler Ungarn i to. Ho renn så ut av Ungarn og langs grensa mellom Kroatia og Serbia, før ho snur austover igjen og gjennom Serbia.

Svingen har delvis arva forma si frå den hesteskoforma kalderaen til den 15 millionar år gamle Keserűs-vulkanen.

Kjelder 

Donau
Zulia

Estado Zulia er ein av dei 23 delstatane (estados) i Venezuela. Hovudstaden i delstaten er Maracaibo. Delstaten ligg i det nordvestlege hjørnet av landet og er den mest folkerike delstaten.

Geografi 

Maracaibo-sjøen, den største innsjøen i Sør-Amerika, ligg i Zulia. Maracaibo-bassenget inneheld ein av dei største antatte reservane av olje og gas på den vestlege halvkula, noko som bringar mykje velstand til landet. Ei lang grense i område med lite folkesetnad skil Venezuela frå Colombia. På grensa i nord ligg Perijá-fjellkjeda og lengst i nord Guajira-halvøya på colombiansk side av grensa. 
I sør grensar Zulia mot Táchira og Mérida. I vest finn ein desse delstatane mot Zulia, ordna frå nord mot sør: Falcón, Lara og Trujillo.
Då conquistadorane for meir enn 500 år sidan seglde inn i dette området fann dei at innbyggjarane budde i samfunn av hus som var bygd på pålar utover sjøen. Territoriet vart dermed kalla Litle Venezia, Pequeña Venecia som seinare har gjeve namn til landet Venezuela.

Politisk inndeling 
Liste over dei 21 kommunar (spansk municipios) i Zulia:

Delstatar i Venezuela