alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Saroniabukta

Saroniabukta eller Éjinabukta er ei bukt i Egearhavet i Hellas, som utgjer den austlege sida av Korinteidet. Den austlege enden av Korintkanalen, som går gjennom eidet, munnar ut i bukta. Dei saroniske øyane, som ligg i bukta, er mellom anna Salamína, Angístri, Éjina og Póros, i tillegg til mindre øyar som Pátroklos og Psyttália. Hamna Pireus, som òg er Aten si hamn, ligg i den nordaustlege enden av bukta. Strender utgjer mykje av kysten frå Póros til Epídavros, frå Galatáki til Kinéta, frå Mégara til Elevsína og frå Pireus ned til Anávyssos. Athen sitt storbyområde ligg rundt den nordlege og austlege kysten av bukta. 

Av viker i bukta finn ein Fálirobukta nær Fáliro sørvest for Athen, Elevsínabukta i nord og Kekhriésbukta i nordvest.

I sørvest ligg fjellområdet Krommyonía ved Korinteidet, øyane Éjina og Póros og den vulkanske halvøya Méthana . Méthana er det yngste, aktive vulkansenteret og den nordvestlege enden av den kykladiske bogen av aktive vulkanar som øyane Mílos, Santoríni og Nísyros. Det siste utbrotet fann stad i ein undersjøisk vulkan nord for Méthana på 1600-talet. Forkastingar dominerer særleg i den nordvestlege delen av bukta. 

Nord i bukta ligg det fleire raffineri, hovudsakleg i den nordlege delen, mellom anna aust for Korint og vest for Áji Theódori, ved Elevsína, Asprópyrgos, Skaramagás og Keratsíni. Den totale produksjonen til desse er den høgaste i Hellas. Desse raffineria er dei største bidragsytarane til oljeproduksjon for Athen og resten av Hellas. Det meste av olja vert eksportert, og oljetankarane kryssar sundet mellom Salamína og Pérama. 

Namnet kjem frå den mytologiske kongen Saron, som drukna i innsjøen Psifaei (i dag kalla Psífta). Saroniabukta var ein av seks inngangar til dødsriket. Kvar av desse vart vakta av ktoniske fiendar i form av røvarar og bandittar. 

Slaget ved Salamis endra utviklinga av Europa fram til i dag.

Tilløp 

 Kekhriésbukta
 Det saroniske kystbassenget
 Det nedre Galatákibassenget
 Det øvre Galatákibassenget
 Examíliabassenget
 Athíkiabassenget
 Loutróbassenget
 Mégarabukta
 Elva Kifisós i Elevsína
 Elva Kifisós i Attikí mellom Pireus og Fáliro.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Saronic Gulf» frå ,  den 26. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Turar til Saroniabukta på volcanodiscovery.com
 Bilete frå Saroniabukta
 Vulkanhalvøya Méthana

Bukter i Hellas
Bukter i Middelhavet
Kyoto

Kyoto (japansk 京都市; Kyōto-shi) er ein by i Japan med 1 472 500 innbyggjarar (2006). 
Kyoto var hovudstad i Japan mellom 794 og 1868, før hovudstaden vart flytta til Edo, som no heiter Tokyo.

Historie

Byen blei grunnlagd i 794 og bygd etter mønster frå den dåverande hovudstaden i Kina, Changan. Ved grunnlegginga blei det også skipa silkeveveri som byen framleis er kjend for. Kyoto var japansk hovudstad og residensby for keisarfamilien i over tusen år, fram til 1868. Etter dette har byen meir eller mindre smelta saman med industribyane Osaka og Kobe.

Geografi
Kyoto ligg nær sørenden av Biwasjøen, 50 km nordaust for Osaka, som han har vokse saman med i eit storbyområde. Byen ligg langs Tokaido-jernbanen mellom Tokyo og Osaka. 

Bybildet er ei blanding av moderne funksjonell arkitektur og tradisjonell japansk bygggekunst. Det fins ei rekkje praktfulle gamle bygningar, som shinto- og buddhist-tempel og andre heilagdommar. Det gamle keisarpalasset er blant dei beste døma på tradisjonell japansk arkitektur, og Nijo-borga (1603) er den mest berømte borga frå Tokugawa-shogunatet. Med sine mange slott og tempel er Kyoto ein av dei største turistattraksjonane i Japan.

Næringsliv og institusjonar
Byen er senter for kunstindustrien i Japan, og er særleg kjend for silkeveveri, porselen, lakkarbeid, sølv, emalje og liknande. Moderne kjemisk, elektronisk og mekanisk industri ligg i utkantane av byen, særleg i sør og vest. Kyoto er også eit av dei viktigaste sentera i landet for engroshandel med tekstilar og konfeksjonsvarer, og eit betydeleg bank- og finanssenter.

Kyoto er elles eit viktig kultursenter med fleire universitet som Kyoto-universitetet (grunnlagd 1897), det kristne Doshisha-universitetet (1875) og fleire buddhistiske universitet. Byen har eit nasjonalmuseum, kunstmuseum og bibliotek.

Anna
Kyoto har gjeve namn til Kyoto-avtalen, som skal avgrense verdas utslepp av drivhusgassar.

Kjelder
«Kyoto» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Fri artikkel henta 5. juni 2015.

Bakgrunnsstoff

Byar i Japan
Busetnader grunnlagde på 700-talet
Tidlegare hovudstader
Argolikósbukta

Argolikósbukta er ei bukt i Egearhavet utanfor austkysten av Peloponnes i Hellas. Den største øya her er Spétses. Bukta vert stundom omtalt i lag med Saroniabukta som Den argosaroniske bukta, medan øyane i dei to buktene blir kalla Dei argosaroniske øyane eller oftare berre Dei saroniske øyane]. Rundt bukta ligg periferieiningane Arkadía og Argolída.

Ei anna øy i bukta er Boúrtzi, ei lita øy like utanfor Návplio, med ei borg som i dag er eit monument. Andre øyar i bukta er Platiá og Psilí, som ligg nær kysten av Argolída.

Det går ferjeruter over bukta mellom Návplio, Spétses, Ýdra, Tyrós, Leonídio.

Byar og landsbyar langs bukta er:
 Tyrós, SV 
 Leonídio, SV
 Ástros, V
 Mýli, NV
 Néa Kíos, NV
 Návplio, N
 Toló, N
 Pórtokhéli, SA
 Spétses, SA

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Argolic Gulf» frå ,  den 26. juli 2007.  
 

Bukter i Hellas
Bukter i Middelhavet
EISCAT

EISCAT (European Incoherent SCATter Scientific Association) er ein internasjonal vitskapleg organisasjon som driv tre radaranlegg fordelt på fire stasjonar, tre i nordlege Skandinavia og ein på Svalbard. Anlegga ligg i Tromsø, i Kiruna i Sverige, i Sodankylä i Finland, og utanfor Longyearbyen på Svalbard.

Teknikken som vert nytta vert kalla inkoherent spreiing, og det er ca. 10 radarar i verda som er i stand til å bruke denne teknikken.

Organisasjonen 
Det er forskningsråd og institutt i medlemslanda som eig organisasjonen. Desse landa er med:
 Finland
 Japan
 Kina
 Noreg
 Storbritannia
 Sverige
 Tyskland.

Hovudkvarteret ligg i Kiruna.

Arktisk forsking
Vitskaplege organisasjonar
Ideelle organisasjonar
Skipingar i 1975
Longyearbyen
Kiruna
Tromsø kommune
Dei nordlege Sporadane

Dei nordlege Sporadane (gresk Βορειές Σποράδες, Voriés Sporádes), ofte omtalt berre som Sporadane (gresk Σποράδες, Sporádes), er ei øygruppe i Egearhavet langs austkysten av Hellas, nordaust for øya Évvia. Dei fire hovudøyane er Skiáthos, Skópelos, Alónnisos og Skýros.

Administrativt er Skiáthos, Skópelos og Alónnisos kvar sin kommune i periferieininga Sporadane i periferien Thessalía, medan Skýros er ein kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas.

Sjå òg 
 Sporadane
 Dei sørlege Sporadane
 Periferieininga Sporadane

Kjelder 
 EB-Skyros Skyros - Britannica Concise.
Denne artikkelen bygger på «Sporades» frå ,  den 26. juli 2007.  
 

Nordlege sporadane
Nordlege sporadane
Dei egeiske øyane
Dei sørlege Sporadane

Dei sørlege Sporadane (gresk Νότιες Σποράδες, Nóties Sporádes) vart tidlegare brukt som nemning for ei øygruppe i Egearhavet i Hellas mellom Kykladane og Tyrkia. Dei svarte vanlegvis til det som i dag er rekna som Dodekanesane. Ofte blei òg eit par øyar lenger nord, Sámos og Ikaría, rekna til Dei sørlege Sporadane, og i somme tilfelle òg Khíos og Lésvos.

Sjå òg 
 Dei nordlege Sporadane
 Sporadane

Sørlege sporadane
Sørlege Sporadane
Sørlege Sporadane
Skýros

Skýros (gresk Σκύρος) er den sørlegaste øya i Dei nordlege Sporadane i Egearhavet i Hellas. Rundt år 2000 fvt. vart øya kalla «Øya til magnetane», der magnetane budde, og seinare Pelasgia og Dolopia. Med eit areal på 209 km² er ho den største av Dei nordlege Sporadane og har eit folketal på om lag 3 000.

Geografi

Til skilnad frå dei andre øyane i Dei nordlege Sporadane høyrer ikkje Skýros til Thessalía, men er ein eigen kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas.

Den nordlege delen av øya er dekt av skog, og her ligg òg det høgaste punktet på øya, Ólymbos på 903 meter over havet, medan den sørlege enden er dominert av fjellet Kókhylas og er berr og steinete. Hovudbyen på øya heiter òg Skýros (eller lokalt Khóra). Den største hamna, som ligg på vestkysten, er Linariá. På øya ligg det ei borg (kastro) som vart bygd under den venetianske okkupasjonen (1200- til 1400-talet), eit austromersk kloster (St. Georg-klosteret), grava til den engelske diktaren Rupert Brooke ved hamna Tris Boúkes og den arkeologiske utgravinga Palamári frå bronsealderen. Det er mange strender langs kysten.

Ein kan nå Skýros med båt frå Skiáthos eller Évvia. Øya har også ein flyplass med éin rullebane.

Myter

I gresk mytologi skal Theseus ha døydd på Skýros etter å ha blitt kasta ned ei klippe. Krigshelten Akilles skal ha blitt gøymd her, forkledd som ei jente og etterkvart gifta seg med ei lokal prinsesse før han tok del i Trojakrigen.

Historie 

I 475 fvt. erobra Kimon heile øya. Frå denne tida vart øya ein del av Det athenske forbundet, som seinare vart det athenske riket. Kimon hevda å ha funne leivningane etter Theseus og sende dei tilbake til Athen.

I 340 fvt. tok makedonarane over øya og regjerte over ho fram til 192 fvt. då romerske styrkar og Filip V av Makedonia gav ho tilbake til Aten.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:
 Akheroúnes (65)
 Akhílli (53)
 Kalamítsa (43)
 Kalikrí (43)
 Nýfi (31)
 Loutró (28)
 Pévkos (24)
 Atsítsa (13)
 Kyrá Panajá (0)
 Melá (0)

Småøyar i kommunen:
 Eriniá (0)
 Éxo Podiés (0)
 Mésa Pódia (0)
 Sarakinó (0)
 Skyropoúla (0)
 Válaxa (0)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Skyros» frå ,  den 26. juli 2007.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside 
 Reiseguide for Skýros

Sporadane
Kommunar i periferien Sentral-Hellas
Byar og tettstader i periferieininga Évvia
Periferieininga Évvia
Engelen Gabriel

Engelen Gabriel er ein av to namngjevne englar i Bibelen. Namnet tyder «Guds kraft». Den andre namngjevne engelen er erkeengelen Mikael . Dei apokryfe skriftene nemner dessutan engelen Rafael. 

Etter katolsk tradisjon er både Mikael, Gabriel og Rafael erkeenglar, eller overenglar, som var ordet som tidlegare vart bruka i nynorske bibelomsetjingar. Men Bibelen nemner berre Mikael som erkeengel. Etter tradisjonen var Gabriel vaktar av Edens hage.

Medan Mikael er engel for endetida, er Gabriel engel for opphavet, engelen som forkynner for Sakarja at kona hans, Elisabet, skal føde Johannes Døyparen, og for Maria og Josef om Jesu fødsel. 

I kunsten vert Gabriel framstilt med liljestav, symbol på bodberaren og Marias uskyld.

Vernehelgen 
Gabriel er vernehelgen for bodberarar av ulike slag. Pave Benedikt XV utropte han til vernehelgen for postvesenet og telefon- og telegrafarbeidarar i 1921. Han er òg vernehelgen for diplomatar, post- og avisbod og for fjernsyn – og for frimerkesamlarar og mot ekteskapeleg barnløyse.

Minnedagen hans har vore feira til ulike tider: Austkyrkja feirar minnedagen 26. mars, dagen etter Maria bodskapsdag. Den katolske kyrkja har slått minnedagane for Mikael, Gabriel og Rafael saman til den 29. september.

Gabriel i dei heilage skriftene 
Koranen nemner Gabriel jamsides Mikael i kap. 2,92 som Guds sendebod. 

Engelen Gabriel er nemnd følgjande stader i Bibelen:
 Daniel 8:16 - Gabriel vert send for å forklare eit syn for Daniel
 Daniel 9:21 - Gabriel kjem for å undervise Daniel
 Evangeliet etter Lukas 1:19 - Gabriel fortel Sakarja at han skal bli far til døyparen Johannes
 Luk. 1:26 – Gabriel fortel Maria at ho skal bli mor til Jesus

Kjelder 
De hellige erkeengler Mikael, Gabriel og Rafael

Kristne helgenar
Gabriel
Engelen Rafael

Rafael er ein engel som er blitt rekna for ein helgen i den kristne kyrkja. Den katolske kyrkja reknar han som ein erkeengel, sjølvom Bibelen berre nemner erkeengelen Mikael som erkeengel.

Namnet Rafael kjem frå hebraisk רפאל og tyder Gud har heila eller Gud lækjer. Ut frå tydinga av namnet er han identifisert som engelen som rørte vatnet i Betesdadammen . Rafael er dessutan nemnd i Dei apokryfe skriftene i Tobits' bok 3,17  og 5,4 . Han er engelen som tok seg av Tobias på reisa hans, og er eit døme på verneengelen som fylgjer alle menneske gjennom livet. 

Rafael vart æra alt i den eldste kyrkja, spesielt i aust. 

Rafael er vernehelgen for reisande, pilegrimar, apotekarar, lækjarar, gruvearbeidarar, skipperar, taktekkarar, tyske utvandrarar, ektefolk og elskande.

Kjelder 
 De hellige erkeengler Mikael, Gabriel og Rafael
 Bibelselskapets nettutgåve

Kristne helgenar
Rafael
Lakei

Lakei (frå fr. laquais, usikker tyding) er ein yrkestittel som gjennom tidene har hatt ulike tydingar.

På 1400-talet kunne ein lakei vera ein type fotsoldat. Men frå midten av hundreåret fekk det ei anna tyding på fransk, og frå 1500-talet viste lakei som regel til ein tenar hos ein fyrste, konge eller annan høgtståande person som var kledd i livré (uniform). Lakeiar kunne til dømes varte opp ved måltid eller springe ærend. I same hundreåret fekk ordet «lakei» også ei tilleggstyding — det kunne visa til ein person som let seg styra av andre, som ein tenar. Etter kvart blei «lakei» eit skjellsord som kunne vise til ein uverdig spyttslikkar.

På 1900-talet blei ordet vanleg innan politisk sjargong om nokon som lèt seg bruke som reiskap for maktpersonar. Omgrepet blei særleg brukt slik av kommunistar.

Lakei i Noreg 
I Noreg bruker berre kongehuset stillingstittelen. Kvalifikasjonar for å bli lakei kan vere fagbrev som kokk eller servitør med praksis frå hotell- og restaurantbransjen. På grunn av den doble tydinga har hoffet fått kritikk for at dei brukte denne stillingstittelen enno i 2007.

Kjelder 

 Lakei i Nynorskordboka
 lackey, n. i Oxford English Dictionary
 laquais i Dictionnaire de l'Académie française (1992)

Skjellsord
Tenesteyrke
Militære yrke
Mellomalderyrke
Afrikatid

Afrikatid viser til oppfattinga om visse afrikanske kulturar har eit meir avslappa tilhøve til tid enn til dømes vestleg kultur, og at det derfor tek tid før ting skjer. Det kan visa til at møte, arbeid og tilstellingar tek til seinare enn tidspunktet som er oppgjeve. 

Kritikarar til omgrepet kan hevda at det er eit påfunn som blir brukt til å forklara bort latskap eller at det å få nokon til å venta på seg er eit statussymbol brukt av personar som vil kjenna seg viktige.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Africa time» frå ,  den 6. april 2016.

Referansar 

Tid
Tid
St. Nikodim

St. Nikodim eller Prost Nikodim, fødd Nikita Kozjeozerskij, er ein russisk ortodoks helgen. 

Nikodim kom frå ein bondefamilie i landsbyen Ivanovka i Rostovskij ujezd. Etter at foreldra hans døydde lærte han seg å bli smed i Jaroslavl, og drog så til Moskva. 

Ein gong Nikita gjekk forbi Kulisjki stoppa han nær hytta til Ilija, ein Kristi tåpe. Då han såg han ropte Ilija «Eremitten av Hozjuga har kome!». Dette gjorde sterkt inntrykk på Nikita og han tok det som eit kall. Han selde alt han eigde og kom til Pafnutij som var ein arkimandritt i Tsjudov kloster og bad om å bli tatt opp i brorskapet. I klosteret vart han munk og fekk der namnet Nikodim. I elleve år var Nikodim eit førebilete for audmjukskap, lydnad, oppofring og omsorg. I 1602 vart arkimandritt Pafnutij metropolitten Sarskij og tok Nikodim med seg. Men Nikodim ønskte eit einsamt og asketisk liv. Etter eitt år gjekk prosten nordover og kom først til Kozjejezerskij kloster med biskopen si velsigning, og budde der i eitt og eit halvt år.

Minnefestdagar for St. Nikodim 
31. oktober i den julianske kalenderen (tilsvarande 13. november i den gregorianske)
3. juli i den julianske kalenderen (tilsvarande 16. juli i den gregorianske)

Kjelder 

Nikodim
Døde i 1640
DS «Stord»

DS «Stord» er eit dampskip som vart bygd i 1913 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Skipet kosta den gongen 220 000 kroner. Etter ein periode med dieselmotor, vart det i 1980-åra igjen sett inn dampmotor og han vart restaurert som DS «Stord 1» til slik ho såg ut i 1931, men vart totalt utbrend i mai 1987. Skipet vart igjen restaurert av Veteranskipslaget Fjordabåten i Bergen og var ferdig restaurert i 2006. 22. oktober 2007 vart skipet overtført til Stiftelsen D/S Stord I i Bergen og er i dag i fart som veteranskip.

Historie 

DS «Stord» vart bygd i 1913 ved Laxevaag Maskin- og Jernskibsbyggeri for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Skipet gjekk i rute i området mellom Bergen, Hardanger, Sunnhordland og Stavanger fram til 1969. 

Då eksplosjonen i Vågen i Bergen skjedde den 20. april 1944, låg «Stord» ved Holbergskaien i lag med DS «Ullensvang» og DS «Aalvik». For å kome seg bort frå brannfaren som utvikla seg i bygningane ved kaien, tok førstestyrmann Fleten på «Stord» og kaptein Lund på «Ullensvang» skipa ut på fjorden med «Aalvik» på slep. Alle dei tre skipa (og mange andre) vart hardt skadde av eksplosjonen og måtte reparerast. 

Frå 1947 til juli 1949 vart skipet ombygd ved Bergens Mekaniske Verksteder i Solheimsviken. Ho fekk ny skorstein og dieselmotor. Ho vart levert 13. juli 1949 og sett i ruta Bergen-Odda. 2. oktober 1962 kolliderte ho med Fred.Olsen sitt «Bravo» nær Knarrevik og fekk mindre skadar. Ho låg i opplag og vart i september 1969 seld til Blå Kors og nytta det som losjiskip i Oslo under namnet «O. T. Moe».

Veteranskipslaget Fjordabåten overtok skipet i 1981 og etter omfattande restaurering, der dieselmotorane vart skifta ut med dampmaskineri igjen, gjekk DS «Stord 1» sin andre jomfrutur i mai 1987. 20. mai 1987 braut det ut brann i maskinrommet i Langenuen og skipet vart totalskadd. Etter ein nye runde med omfattande restaurering gjekk skipet for eiga maskin igjen 6. august 2005. Det står framleis att omfattande arbeid med innreiing.

Kjelder 
 Skipet.no
 Stord på warsailors.com

Bakgrunnsstoff 
Veteranskipslaget Fjordabåten 

Norske dampskip
HSD-eigde fartøy
Båtar frå Vestland
Veteranbåtar
Skip frå 1913
Skip bygde ved Laxevaags Maskin- & Jernskibsbyggeri
Engelen Uriel

Engelen Uriel (hebraisk , «Guds flamme» eller «Guds lys», Auriel/Oriel) er ein engel nemnd i dei apokryfe skriftene i Fjerde Esra. Etter jødisk og kristen tradisjon er han av somme rekna som ein erkeengel eller overengel.

Historie 

Engelen Uriel er nemnd på 100-talet e.Kr. i ei bok som har fått namnet «Esras Apokalypse» eller «Fjerde Esra». Her vert det fortalt at Uriel er send til jorda for å gje Esra openberringar. Han har ein pergamentsrull eller ei bok til attributt. 

I eldre bøker i dei heilage hebraiske skriftene er englane utan namn. Rabbi Simeon ben Lakish av Tiberias (230-270) hevda at alle namna på englane var noko jødane brakte med seg frå Babylon. På 1400-talet hevda munken Amadeus Menez de Silva (d. 1482) at han hadde fått namna på sju erkeenglar, Mikael, Gabriel, Rafael, Uriel, Jehudiel, Barachiel og Sealtiel, i ei openberring. Openberringa har berre fått liten kyrkjeleg aksept.

Bakgrunnsstoff 
 Fjerde Esra
 «De syv englene som står for Guds trone» Katolsk.no
 Introduksjon til erkeenglar (engelsk)
 Jødisk Encyclopedia (engelsk)

Uriel
Ortodokse helgenar
SS «Restauration»

Seglskipet «Restauration» (ofte omtala som «Restaurationen») var opphavleg ei jakt, bygd i Hardanger i 1801. Skipet er særleg kjend for å ha ført det første selskapet utvandrarar til USA i 1825.

Seglskipet vart ombygd («fortømra») til ein slupp i Egersund i tida 1815-1820. Namnet på skipet var først «Emmanuel», men etter ombygginga fekk sluppen namnet «Restauration». I 1825 reiste sluppen «Restauration» frå Stavanger med utvandrarar til Amerika. Ferda vart innleiinga til ei massiv norsk utvandring til Sambandsstatane (USA).

«Restauration» sigla frå Stavanger den 4. juli 1825 (nokre kjelder nemner 5. juli 1825) og kom til New York tre månader seinare, den 9. oktober, etter ei strabasiøs ferd. Skipet var på kring 39 tonn, 54 fot lang og 16 fot brei. Det var 52 menneske om bord, dei fleste kvekarar eller dissentarar. Kaptein på båten og leiar for «sluppefylgjet» var Lars Larson Geilane. Under turen fekk Larson og kona Martha ei jente som vart døypt Margaret Allen, etter ei kjend engelsk kvekarkvinne. Sluppefylgjet vart møtt av Cleng Peerson i New York, og slo seg ned ved Ontariosjøen i Kendall township i delstaten New York.

Bakgrunnsstoff 
 restauration.no nettstaden til stiftelsen Emigrantskipet Restauration
 «Restauration» skal bygges igjen på Judaberg  artikkel frå Stavanger Aftenblad på http://www.aftenbladet.no
 Historisk bakgrunn Utvandring  på http://www.storhaug-historielag.com 

Restauration
Restauration
Kringkastingsprisen

Kringkastingsprisen er ei norsk utmerking som har vore delt ut kvart år av Kringkastingsringen sidan 1978. Ho går til ein person i media som utmerkar seg med god språkføring. Prismottakarane har nytta anten nynorsk eller dialekt i det daglege arbeidet.

Prisen er eit grafisk blad.

Prisvinnarar

 1978 Hartvig Kiran og Arthur Klæbo
 1979 Henning Rivedal
 1980 Rolf Myklebust
 1981 Olga Meyer
 1982 Herbjørn Sørebø
 1983 Andreas Lunnan og Gustav Moberg
 1984 Steinar Brauteset
 1985 Svanhild Mundheim
 1986 Ingrid Espelid Hovig
 1987 Gunvor Hals
 1988 Sigvart Østrem
 1989 Nils Gunnar Lie
 1990 Per Riste
 1991 Martin Lohne
 1992 Astrid Brekken
 1993 Oddgeir Bruaset
 1994 Ragnhild Sælthun Fjørtoft
 1995 Kari Sørbø
 1996 Astrid Versto
 1997 Bjørn Bø
 1998 Ingvild Bryn
 1999 Ingolf Håkon Teigene
 2000 Siri Lill Mannes
 2001 Egil Johan Ree
 2002 Gry Molvær
 2003 Arne Hjeltnes
 2004 Audhild Gregoriusdotter Rotevatn
 2005 Are Kalvø 
 2006 Harald Bøe
 2007 Ingerid Stenvold
 2008 Trude Teige
 2009 Yasmin Syed
 2010 John Skien
 2011 Morten Sandøy
 2012 Knut Magnus Berge
 2013 Ingunn Solheim
 2014 Marta Norheim
 2015 NRK Super
 2016 Arill Riise
 2017 Anne Lognvik
2018 Eli Kari Gjengedal
2019 Ronny Brede Aase
2020 Arve Uglum
2021 Magni Øvrebotten

Bakgrunnsstoff 
 Kringkastingsringen
 Mottakarar av prisen.

Norske medieprisar
Kringkastingsringen
Skipingar i 1978
Skópelos

Skópelos (gresk Σκόπελος) er ei øy vest i Egearhavet i Hellas. Øya er ein del av Dei nordlege Sporadane, og ligg like aust for det greske fastlandet, nordaust for øya Évvia.

Skópelos er ein eigen kommune som tidlegare høyrde til Magnisía prefektur, men frå 2011 inngår øya i periferieininga Sporadane i periferien Thessalía. Skópelos er òg namnet på den største hamna og kommunesenteret på øya. Andre samfunn på øya er Glóssa og Néo Klíma (Élios).

Geografi 
Skópelos har to fjell på over 500 meter. Det eine er Delfí på 681 meter over havet på midten av øya, og det andre er Paloúki på 546 meter over havet i søraust. Med eit areal på 95 km² er Skópelos litt større enn Mýkonos (85 km²) og Santoríni (73 km²). Dei næraste busette øyane er Skiáthos i vest og Alónnisos i aust.

Historie 
I følgje segna vart Skópelos danna av Stafylos (gresk for drue), ein av sønene til guden Dionysos og prinsessa Ariadne av Kreta. Historisk vart øya kalla Peparethos seint i bronsealderen og var kolonisert av kretarar som introduserte vindyrking her.

Kanskje på grunn av dette segna vart øya gjennom antikken kjend for vinen sin. Skodespelet Filoktetes (først framført ved Dionysusfestivalen i 409 fvt.) av Sofokles inneheld ein vinkjøpmann som gjekk seg vill då han skulle til «Peparethos - rik på druer og vin».

I 1936 gjorde ein utgravingar i området Stáfylos/Velanió og fann ei kongeleg grav frå perioden rundt Mykensk Hellas. Øya var ei kort stund under bystaten Khalkis (Khalkída) i Évvia sidan minst 700-talet fvt..

Vidare kom øya inn under følgjande styresmakter:

 Aten.
 Kongeriket Makedonia (338 - 146 fvt.).
 Den romerske republikken (146 - 27 fvt). 
 Romarriket (27 - 330 evt.). 
 Austromarriket (330 - 1204).
 Republikken Venezia (1204 - 1538). 
 Det osmanske riket (1538 fram til den greske sjølvstendekrigen).

Skópelos vart ein del av den første hellenske republikken etter at Londonprotokollen godkjende suvereniteten deira i 1830. Under den andre verdskrigen vart Skópelos først okkupert av Italia (juni 1941 - september 1943) og så av Nazi-Tyskland (september 1943 - oktober 1944). Skópelos og resten av Hellas returnerte til eit demokratisk styresett i 1944.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:
 Stáfylos (69)
 Klíma (43)
 Mýli (23)
 Agnóndas (22)
 Athéato (12)
 Kalójiros (6)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Gresk ornitologisk forbund
 Den nasjonale marine naturparken i Dei nordlege Sporadane 
 www.skopelosweb.gr

Kjelde 

Skopelos
Skopelos
Skopelos
Skopelos