alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Idrettsfag

Idrettsfag er eit utdanningsprogram i den vidaregåande skulen. Programmet er treårig (Vg1, Vg2 og Vg3). Programmet leier til generell studiekompetanse som trengst for å søkje på Høgskule og Universitet.
Sentrale idrettsfag i dette Utdanningsprogrammet er dei felles programfaga Treningslære, Aktivitetslære, Treningsleiing og Idrett og samfunn. I tillegg er det dei valfrie programfaga Toppidrett, Breiddeidrett, Friluftsliv og Leiarutvikling. Elevene kan ersatte dei valfrie programfaga med fag frå studiespesialiserande programområde. Tilbodet innan dei valfrie programfaga vil variere frå skule til skule, men dei fleste vil ha Toppidrett, Breddeidrett og studiespesialisarende valfag.

Vidaregåande skule
Skrewdriver

Skrewdriver var eit punk/skinhead/Oi!-band fra Blackpool i England. Dei vart stifta av Ian Stuart Donaldson i 1976. Bandet starta som eit vanleg punkband, men gjekk etterkvart over til nazistiske og nasjonalistiske tekstar. Dei knytte også sterke band til britiske National Front. Frontmannen Ian Stuart Donaldson vart drepen i ei bilulykke i 1993. Skrewdriver er rekna som pionerar innan «white power» musikken.

Medlemmar 
 Ian Stuart Donaldson-Vokalist
 Phil Walmsley-Gitar
 Ron Hartley-Gitar
 Kev McKay-Bass
 John «Grinny» Grinton-Trommer

Studio album 
 All Skrewed Up
 Peel Session
 Hail The New Dawn
 Blood And Honour
 White Rider
 After The Fire
 Warlord
 The Strong Survive
 Freedom What Freedom
 Hail Victory

Live album 
 Waterloo Live '92
 Deutschland Erwache

Samlealbum 
 Land On Fire
 Undercover
 1977-83 The Complete Studio Collection

Video/DVD 
 Skrewdriver-Live In Germany

Ian Stuart Donaldson Soloalbum 
 Slay The Beast
 Patriot
 No Turning Back
 The Klansmen-Fetch The Rope
 White Diamond-True Blood

Internet 
ISD Records/Blood & Honour/Combat 18 

Rockegrupper
Sandane

Sandane er kommunesenteret i Gloppen kommune, i Vestland fylke. Staden ligg inst i Gloppefjorden, medan busetnaden er spreidd utover i fjorden og innover mot Breim. På Sandane finn ein Firda vidaregåande skule, Trivselshagen, og bedrifter som Convene og Strukturplast.

Folketalsutvikling

Galleri

Busetnader i Gloppen
Tettstader i Vestland
Kommunesenter i Vestland
Kirsten Giftekniv

Kirsten Giftekniv (også kalla Kirsten Gifte-Kniv eller Kirsten Gifteknivs) er ein rollefigur i einaktar-komedien Den forvandlede brudgom som blei skriven av Ludvig Holberg og gjeven ut i 1753. Namnet hennar er gått inn i språket om ein person som prøver å hjelpa til med å sameina menneske til ekteskap eller kjærleikstilhøve.

Ordsoge
På fransk blir ein giftekniv kalla ein marieur eller ei marieuse. På engelsk er omgrepet matchmaker.

Giftekniv
Sluttleddet kniv kan tolkast som «person som er utrusta», slik at ein giftekniv er nokon som er utrusta til å få nokon gifte. 

I Den forvandlede brudgom blir Kirsten Giftekniv omtala som «… den gamle Madame, Kirsten Gifte-Kniv, som pleyer at gaae forliebte Folk til Haande.» Skodespelet har elles berre kvinnerollar, men Holberg skriv at rolla som Kirsten Gifte-Kniv skal spelast av ein mann. Kirsten Giftekniv var ikkje den første personen kjent med tilnamnet «giftekniv». I Holberg-komedien Ulysses von Ithacia frå 1723 finn me ein Maren Gifte-kniv omtala: «Den Qvinde maa være verre end Maren Gifte-kniv var i gamle Dage. Var jeg Jupiter, hun skulde drolen spliide mig ad faae andet at bestille end løbe om at cople Folck sammen.»  
Andre gifteknivar er Anton Giftekniv frå ein roman av Arne Bjørnstad gjeven ut i 1971, og Sixten giftekniv, den norske tittelen på den svenske spelefilmen Sixten frå 1994 som var basert på 
barneboka Sixten (norsk Simen) av Ulf Stark.

Fotnotar

«giftekniv» i Bokmåls- og Nynorskordboka
Gifte-kniv i Ordbog over det danske sprog

oppdikta personar
Ludvig Holberg
uttrykk
Høgskolen i Bergen

Høgskolen i Bergen (HiB) er ein tidlegare norsk høgskule som blei etablert 1. august 1994.

HiB, Høgskolen Stord/Haugesund og Høgskolen i Sogn og Fjordane gjekk i 2016 inn for å slå seg saman. Den samanslåtte Høgskolen på Vestlandet blei oppretta 1. januar 2017.

Høgskolen i Bergen var eit resultat av at seks statlege høgskular i Bergen blei slått saman til ein i samsvar med Høgskolereforma i 1994.
1. januar 2005 blei Statens dykkerskole overført til Høgskolen i Bergen. 

Høgskulen hadde kring 6000 studentar og 600 tilsette. Han hadde tilbod om fag- og profesjonsstudium innan helse- og sosialfag, ingeniør- og økonomisk-administrativ utdanning, musikkutdanning og lærarutdanning. Desse kinne takast i varierande lengder frå halvtårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og enkelte doktorgradstudium, og ei rekke kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Undervisningsstader
Dei fleste fagmiljøa ved Høgskolen i Bergen heldt til på Campus Kronstad i Inndalsveien 28 i Bergen eller på Campus Møllendalsveien i Møllendalsveien 6–8 attmed Store Lungegårdsvannet i Bergen. Hovudcampusen låg på Kronstad, og var studiestad for om lag 6 000 studentar og arbeidsplass for nærare 600 tilsette, medan bygningen i Møllendalsveien var studiestad for om lag 1 000 studentar og arbeidsplass for nærare 200 tilsette. Høgskulebygningen på Kronstad, som blei teke i bruk hausten 2014, ligg på den gamle verkstadtomta til Noregs statsbanar, og fem av dei gamle bygningane blei integrert i høgskulebygningen. Bygningskomplekset er heilt moderne, praktisk og miljøvennleg, med ein særeigen arkitektur.

Høgskulen hadde òg undervisningslokale utanfor Campus Kronstad og Campus Møllendalsveien. Det eittårige forkurset for ingeniørutdanning og maritim høgskoleutdanning gjekk føre seg på Bergen tekniske fagskole i Strandgaten 196 på Nordnes i Bergen. Dykkerutdanninga hadde tilhald i Skålevikveien 60 på Skålevikneset i Loddefjord i Bergen, 15 kilometer frå sentrum. Ingeniørutdanninga i undervassteknologi hadde undervisningslokale i Straume Næringspark, Smålonane 2, i Fjell kommune, 14 kilometer frå  Bergen sentrum, i Flora idrettssenter, Professor Gjelsvikveg 20 i Florø, og på Høgskolesenteret i Industriveien 18 i Kristiansund.

Bakgrunnsstoff 
 Høgskolen i Bergen 

Statlege høgskular i Noreg
Utdanning i Bergen
Skipingar i 1994
Utdanningsinstitusjonar nedlagde i 2016
Talking Heads

Talking Heads var ei amerikansk gruppe som spela i lag frå 1974 til 1991. Musikken deira har vorte plassert i sjangrar som pønkrock, new wave, kunstpønk og postpønk. Medlemer var David Byrne, Chris Frantz, Tina Weymouth og Jerry Harrison. Mange reknar Remain in Light som den beste plata deira.

Musikk 
 Talking Heads: 77 (16. september 1977)
 More Songs About Buildings and Food (14. juli 1978)
 Fear of Music (3. august 1979)
 Remain in Light (8. oktober 1980)
 Speaking in Tongues (31. mai 1983)
 Little Creatures (15. juli 1985)
 True Stories (1986)
 Naked (3. april 1988)

USA-amerikanske rockegrupper
Musikkgrupper skipa i 1974
Musikkgrupper oppløyste i 1991
Hans Vinjarengen

Hans Vinjarengen () var ein norsk kombinertløpar. Han vart fødd i Dælibygda i Nordre Land, og døydde i Oslo. 
 
Vinjarengen vart omtala som ein dristig og stilfull krafthoppar. Etter mange gode plasseringar vann han Holmenkollrennet i 1930. Her vann han på nytt i 1934.

Vinjarengen vart verdsmeister i kombinert både i 1929 og 1930. Han vart tildelt Holmenkollmedaljen saman med Ole Stenen i 1931.
Frå OL hadde han sølv og bronse. Noregsmeister vart og to gonger. 

Hans Vinjarengen var på topp til 1940.

Nokre resultat 
Holmenkollen:

 2. premie hopp, junior 			1924
 5. premie kombinert, klasse B			1925
 5. premie kombinert, klasse B			1926
 4. premie kombinert, klasse A			1927
 5. premie kombinert, klasse A			1928
 Kongepokal					1930
 3. premie kombinert, klasse A			1931
 2. premie kombinert, klasse A			1932
 Kongepokal					1933
 2. premie + Damenes pokal			1934
 25. premie kombinert				1946

Noregsmeisterskap:
 4. premie, klasse B				1926
 Kongepokal					1929
 3. premie kombinert, klasse A			1931
 Kongepokal + Damenes pokal			1934*

Verdsmeisterskap:
 1. premie kombinert, Zakopane			1929
 4. premie spesielt hopp, Zakopane	 1929
 1. premie kombinert, Oslo			1930
 3. premie kombinert, Sollefteå			1934
 4. premie 4 x 10 km. stafett, Sollefteå 1934
 7. premie spesielt hopp, Sollefteå		1934
 3. premie kombinert, Lahti			1938

Olympiske leikar:
 2. premie kombinert, St. Moritz 1928
 3. premie kombinert, Lake Placid 1932

Norske kombinertløparar
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Kongepokalvinnarar i skiidrett
Verdsmeistrar i kombinert
Noregsmeistrar i kombinert
Medaljevinnarar under vinter-OL 1928
Norske deltakarar under vinter-OL 1928
Kombinertløparar under vinter-OL 1928
Medaljevinnarar under vinter-OL 1932
Norske deltakarar under vinter-OL 1932
Kombinertløparar under vinter-OL 1932
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Folk frå Nordre Land
Christina Aguilera

Christina Aguilera () er ein USA-amerikansk musikar som skriv eigne songar og syng dei innan musikkstilar som dance, R&B, jazz, soul og pop.

Christina Aguilera vart fødd i Staten Island i delstaten New York i USA. Som ung opptredde ho i mange talentkonkurransar. Då ho vart 12 år fekk ho endeleg vere med i «The Mickey Mouse Club» saman med utøvarar som Justin Timberlake og Britney Spears. Der vart ho kalla «Den litle jenta med den store stemma».

I 1999 fekk ho sitt store gjennombrot med megahiten «Genie In A Bottle». Det same året gav ho ut debutalbumet Christina Aguilera. Frå dette albumet kjem også «Come on over», «I turn to you» og «What A Girl Wants».

Året etter gav Aguilera ut to album, eit spanskspråkleg album som heitte Mi Reflejo og eit julealbum som heitte My Kind Of Christmas. Men etter dette vart det stille frå songaren ei lita stund før ho i 2002 sjokkerte alle med sin nye stil. Ho hadde blitt meir vaksen og byrja å spele meir på sex. Singelen var henta frå albumet Stripped. Seinare kom også singelen «Beautiful». Her syng Christina: «I am beautiful no matter what they say. Words can't bring me down...» Songane «Fighter», «Can't Hold Us Down» og «The Voice Within». Men det var ein song som mange la ekstra merke til på dette albumet. Det var songen «I'm Ok». Her syng Christina om korleis faren behandla dei då ho var ung. «Bruises fade father, but the pain remains the same. And I still remember how you kept me so afraid. Strength is my mother for all the love she gave. And every morning that I wake I look back at yesterday. And I'm okay».

I 2006 var det klart for eit nytt album frå Aguilera, nemleg med dobbeltalbumet Back To Basics. Her handla mange av tekstane om Jordan, mannen ho gifta seg med i november det same året. «Ain't No Other Man», «Hurt» og «Candyman» er singlar for dette albumet.

Bakgrunnsstoff 

USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske musikarar
Musikarar frå New York City
Folk frå Pennsylvania
Grammy-vinnarar
Ivor Novello-prisvinnarar
Optisk linse

Ei optisk linse er ein gjennomsiktig lekam som bryt lyset slik at det enten samlast i eit brennpunkt (samlelinse eller konveks linse) eller blir spreidd frå eit brennpunkt (spreielinse eller konkav linse).

På grunn av refraksjon (lysbryting) vil lyset bli bøygd, lysstrålane blir meir eller mindre sterkt samla eller spreidd alt etter den geometriske utforminga til linsa. Vanlegvis har ei linse to sfæriske (kuleforma) overflater med forskjellig radius, desse linsene vil ha eit brennpunkt. Det finst også linser der overflatene har sylindrisk form, desse vil fokusere på ei line i staden for på eit punkt. Konvekse linser er tjukkast, konkave linser tynnast på midten. «Styrken» til linsa blir enten gjeve som brennvidd eller som dioptri. Tidlegare vart optiske linser alltid laga av glas, i dag blir også ulike kunststoff brukt. 

Det enklaste eksempelet på ei optisk linse er ei lupe, også kalla forstørringsglas. Andre eksempel er optiske mikroskop, refraktorteleskop og fotografiske objektiv. I briller blir linser brukt for å kompensere for augefeil der auga si eiga linse ikkje er i stand til å fokusere på netthinna, som regel blir ein kombinasjon av sfærisk og sylindrisk linse brukt. Langsynte vil til dømes bruke ei konveks linse.

Sjå også 
 Elektronisk linse
 Gravitasjonslinse

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Optisk linse» frå , den 25. februar 2007. 
 

Optiske instrument
Ting av glas
Lampe

Lampe (frå norr. lampi med opphav i gr. lampas, 'fakkel', av lampein, 'lyse') er ei innretning med ei innvendig lyskjelde som gjev lys til omgjevnaden. Dei vanlegaste lampane i dag er elektriske lamper, men det finst òg andre typar, som til dømes oljelamper, parafinlamper og gasslamper, der ei flamme av brennande olje, parafin eller gass er lyskjelda, og lamper for levande lys (stearinlys etc).

Lamper kan vera festa i tak og på veggar eller stå på bord eller golv, eller vere til bruk ute. Lamper kan ha ulike nemningar etter korleis dei er utforma og kva dei skal nyttast til, til dømes lysekroner, lampetter, takarmatur og anna. Ei lampe som ein kan bera med seg, som er festa på ein bil eller anna køyretøy, er festa til ei mast eller hengt opp for lyse opp veg eller gate, blir som oftast kalla ei lykt (frontlykt, sykkellykt, gatelykt). Er lampa lagd for å gje sterkt lys som kan nå langt, vert ho gjerne kalla lyskastar.

Ordet lampe blir òg ofte nytta om den elektriske lyskjelda inni i lampa, lyspæra, og om dei radiorøyra som blei nytta i radioapparat og fjernsynsapparat før transistorar kom i bruk. Dessutan vert ordet nytta om reiskapen blåselampe eller loddelampe, som ikkje er ei lyskjelde, men ei varmekjelde med ei flamme som er varm nok til å smelte metall til å lodde med, og til anna konsentrert oppvarming.

Lyskjelder
Georges Guétary

Georges Guétary () var ein gresk-fransk skodespelar og songar.

Artisten blei fødd som Lambros Worloou i ein gresk familie i den egyptiske byen Alexandria. Han blei adoptert av den barnlause onkelen sin, Tasso Janopoulo, ein musikar som budde i Frankrike. Her blei sangstemmen hans lagt merke til. Han debuterte som songar med orkesteret leia av Jo Bouillon. I 1937 blei han oppdaga av Henri Varna og gjeven ei rolle ved revyhuset Casino de Paris saman med stjerna Mistinguett.

Under andre verdskrigen var det vanskeleg å vera utlending i Vichy-Frankrike. Worloou forsørga seg som hovmeister i Toulouse. Her blei han kjend med akkordeonspelaren Fredo Gardoni som engasjerte han som songar og mogleggjorde hans første utgjeving, under kusntnarnamnet Georges Guétary. Etternamnet kom frå den baskiske kommunen Guéthary heilt sørvest i Frankrike.

Han byrja eit samarbeid med komponisten Francis Lopez som førte til fleire krigsslagerar, som «Caballero» og «Robin des Bois», og «A Honolulu», som var populær ved frigjeringa. I 1945 spelte Guétary inn filmen Le Cavalier noir, også her med ei rekkje godt likte songar, og i 1946 Les Aventures de Casanova regissert av Jean Boyer. Han blei fransk statsborgar i 1950.

Etter verdskrigen stod Guétary på scenen også i London og New York. For rolla si i operetten Bless the Bride i London, som han spelte mot Lizbeth Webb, fekk han gode kritikkar, og stykket blei ein publikumssuksess med nær tusen framføringar.

I 1950 opptredde han på Broadway i Arms and the Girl saman med Nanette Fabray. For rolla fekk han Tony-prisen for beste utanlandske artist. I 1951 spelte han mot Gene Kelly i filmen An American in Paris som ein aldrande kabaretartist, ei rolle som eigentleg var tiltenkt Maurice Chevalier.

Guétary spelte så inn fleire operetter med vekslande suksess: Pacifico (1958), La Polka des lampions (1962), Monsieur Carnaval (1965, med musikk av Charles Aznavour), Monsieur Pompadour (1971) og Les Aventures de Tom Jones(1974). I 1981 fornya han samarbeidet med Francis Lopez i den nye og temmeleg godt likte operetten Aventure à Monte-Carlo.

Guétary var gift med fjernsynsprodusenten Janine Guyon. Dei hadde to barn.

Bakgrunnsstoff 

 IMDb
 Fanside for Georges Guétary

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Georges Guétary» frå , og «Georges Guétary» frå  den 12. januar 2011. 
 

Franske skodespelarar
Franske songarar
Folk frå Alexandria
Nils Gustaf Dalén

Nils Gustaf Dalén () var ein svensk oppfinnar.

Dalén var fødd i Stenstorp i Västergötlands län. Foreldra hans ville at han skulle bli bonde, men han byrja tidleg som oppfinnar. Gustaf de Laval råda han til å skaffa seg ei god teknisk utdaning. Han byrja då på Chalmers og etter eksamen arbeidde han meir med oppfinningar, fremst basert på å dra nytte av acetylen. Dalén studerte i 1896 på Eidgenössische Technische Hogschule Zürich.
 
Daléns oppfinningar omfattar klippapparat med trykkregulator, solventil og automatisk glødenettsutbyttar. Desse konstruksjonane la grunnen til selskapet AGA (AB Gas-Akkumulator) kjent særleg for sitt AGA-fyr. Slike fyr kan arbeide utan tilsyn opp til eit år. Gustaf Daléns bidrag til tryggleiken på verdshava gav han nobelprisen i fysikk i 1912. Han fekk prisen for sine "oppfinningar av sjølvverkande regulatorar som i kombinasjon med gassakkumulatorar kan nyttast til å lyse opp fyr og lysbøyer". Dalén fann òg opp Agaomnen, som vart introdusert på marknaden i 1929.

Dalén vart hardt brannskadd og mista synet i samband med ein gasseksplosjon i 1912 og det har blitt spekulert i om han vart tildeld Nobelprisen delvis på grunn av medkjensle etter denne ulukka. Dalén held trass skaden fram med å leie AGA til 1937.

Bakgrunnsstoff 
 Nobelprize.org, Nobelpriset i fysik 1912
 Nobelprize.org, Gustaf Dalén - Biografi
 Dalénmuseet i Stenstorp. Modernt museum med många av Daléns og Aga's oppfinningar.

Svenske nobelprisvinnarar
Svenske oppfinnarar
Svenske ingeniørar
Nobelprisen i fysikk
Fyrskip

Fyrskip er ei fyrlykt som er plassert på eit permanent oppankra fartøy.

Noreg har hatt fyrskip på to stader. Sluppen «Enigheden» vart lagt ut ved Lepsøyrev nord for Ålesund i 1856. Skipet havarerte året etter. Lepsøyrev fyr vart bygd i 1879, etter at det hadde vore gjort fleire forsøk med nye fyrskip i området.

I 1919 vart eit fyrskip lagt ut ved Ildjernsflu ved Nesodden. Skipet vart pårent og sokk 9. februar 1929. Eit nytt fyrskip vart lagt ut, og det heldt seg flytande til 1968, då det vart kondemnert og erstatta med ei botnfundamentert fyrlykt.

I Noreg vart det ikkje fleire fyrskip. Dei fleste stader langs kysten var det mogleg å plassere fyr langt ut frå land, derfor var det ikkje behov for fyrskip. Fyrstasjonar på land var dessuten både langt sikrare og billegare i drift enn fyrskip. Men i mange andre land, for eksempel Danmark, Nederland og Storbritannia, fekk fyrskip ei større utbreiing.

Kjelde 
 Annies Gjestekro: Fyrhistorie )
 Wikipedia på bokmål

Bakgrunnsstoff

Sjå òg
Fyr

Fyr
Båttypar
Fiskefyr

Fiskefyr var fyr som vart oppretta under det rike kystfisket frå rundt 1850. Dei vart brukt berre under sesongfisket.

 Kjelde: Bokmålswikipediaen

Fyr
Johan Havaas

Johan Johnsen Havaas (Havås) () var ein norsk gardbrukar og botanikar frå Granvin i Hordaland.

Oppvekst og vitskapeleg gjerning 
Johan Havaas voks opp på garden Havås i Granvin og fekk tidleg interesse for naturvitskap og botanikk. Han var særleg interessert i den kryptogame floræn. Havaas hadde berre omgangsskule og var for ein stor del sjølvlærd, og lærde seg også framande språk (m.a. latin, engelsk, tysk, fransk og spansk) på eiga hand, slik han både kunne brevveksla med vitskapsmenn i utlandet og gje ut avhandlingane sine. Med stønad frå m.a. Bergen Museum reiste han over heile landet og samla inn og registerte store mengder mosar, lav og parasittsoppar. Særleg interesse hadde han for lav, og han beskreiv sjølv ei rekkje nye arter. Arbeida hans vekte internasjonal interesse, medan han har vore mindre kjend i Noreg.

Granvin Bygdatun har ei samling etter Johan Havaas, elles finn ein samlingar etter han ved Universitetet i Bergen og ved Duke University i North Carolina i USA.
I 1934 vart han heidra med Kongens fortenestemedalje i gull.

Skrifter 
 Floristiske undersøgelser i Søndre Bergenhus Amt (1897) (I Bergens museums aarbok 1897)
 Nye findsteder for nogle sjeldnere lichener (1899) (I Bergens museums aarbok 1899)
 Om vegetationen paa Hardangervidden (1902) (I Bergens museums aarbok 1902)
 Beiträge zur Kenntnis der west-norwegischen Flechtflora 1 (1909) (I Bergens museums aarbok 1909)
 Lichenvegetationen ved Mosterhavn (1916) (I Bergens museums aarbok 1917—1918)
 Om vegetasjonen på toppen av Hårteigen (1927) (I Bergens museums aarbok 1927)
 Om lichenvegetasjonen på Stadtlandet (1935) (I Bergens museums aarbok 1935)
 Notes to the lichen flora of the mountains Steinsæterhorgi and Smøreggfjellet in Granvin, Hordaland fylke (1954) (Årbok for Universitetet i Bergen 1954)
 Granvins løvmosflora (1961) (Årbok for Universitetet i Bergen 1961)

Johan Havaas har òg gjeve ut to verdfulle avhandlingar:
 Lichenes exsiccati Norvegiae og
 Lichenes Norvegiae occidentalis exsiccati

Litteratur om Johan Havaas 
 Johan Havaas, fjellbonde og vitskapsmann. Mangfaldig botanikar med internasjonalt ry. Redigert av Severin Kjerland og Hans S. Haugse. Mars 2005. Utgjeven av Havaas-samlinga i Granvin. ISBN 82-303-0396-7.

Norske botanikarar
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Granvin
Martin

Martin er eit mannsnamn, frå latin Martinius, ei avleiing av namnet til den romerske krigsguden Mars. Morten er ein nordisk form av det same namnet.

Bruken av namnet i Noreg 
 I 1801 var namnet Mart(h)in bruka av om lag 300 personar, rundt 400 vart listeført som Mart(h)in(i)us.
 I 1900 var namnet Mart(h)in bruka av om lag 23 200 personar, rundt 2 600 vart listeført som Mart(h)inius og rundt 3 200 som Mart(h)inus.
 Per 1.1.2007 hadde rundt 18 900 Martin som første fornamn, 300 brukte forma Martinus og vel 100 forma Martinius.

Namnedag: 11. november

Kjende namneberarar

Som mannsnamn 
 Martin Luther (1483-1546), reformator i kyrkja
 Martin Van Buren (1782-1862), president i USA
 Martin Tranmæl (1879-1967), norsk arbeiderpartipolitikar
 Martin Heidegger (1889-1976), tysk filosof
 Martin Linge (1894-1941), norsk motstandsmann
 Martin Bormann (1900-1946), nazistisk] politikar og krigsforbrytar
 Máirtín Ó Cadhain (1906-1970), irskspråkleg forfattar
 Martin Stokken (1923-1984), norsk idrettsmann
 Martin Luther King (1929-1968), amerikansk borgarrettsforkjempar
 Martin Schanche (f. 1945), norsk motorsportutøvar
 Martin Kolberg (f. 1949), norsk politikar (Ap)
 Martin Asphaug (f. 1950), norsk filmregissør
 Martin Ystenes (f. 1956), norsk kjemiprofessor
 Martin Hole (f. 1959), norsk langrennar
 Martin Kellerman (f. 1973), svensk teikneserieskapar (Rocky)
 Martin Andresen (f. 1977), norsk fotballspelar
 Martin Knudsen (f. 1978), norsk fotballspelar
 Martin Schmitt (f. 1978), tysk skihoppar
 Martín Demichelis (f. 1980), argentinsk fotballspelar
 Martin Langlie (f. 1982), norsk trommeslagar, frå musikkgruppa Gåte
 Martín Cáceres (f. 1987), uruguayansk fotballspelar

Som slektsnamn 

 George Martin (f. 1926), engelsk musikkprodusent
 Linda Martin (f. 1947), irsk Eurovision-vinnar
 Ricky Martin (f. 1971), puertoricansk artist
 Chris Martin (f. 1977), vokalist i Coldplay

Sjå òg: 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Andre kjelder: 
 Olav Veka 1991: Namneboka, Det Norske Samlaget

Mannsnamn
Førenamn av latinsk opphav
Slektsnamn