alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
VM i fotball 1938

Verdsmeisterskapen i fotball 1938 vart avvikla i 10 byar i Frankrike i tida frå 4. til 19. juni 1938. Det regjerande meisterlaget, Italia, heldt fram som verdsmeister etter å ha vunne med 4-2 over Ungarn i finalen.

15 land deltok i meisterskapen, den tredje verdsmeisterskapen i fotball. 12 av deltakarlanda var frå Europa, einast Brasil, Cuba og Nederlandsk Ostindia kom frå andre verdsdelar. Meisterskapen vart arrangert som utslagsturnering med cupkampar i tre rundar, pluss finale og bronsekamp.

Noreg, som deltok i ein fotball-verdsmeisterskap for fyrste gong, møtte i 1. runde Italia, den regjerande meisteren. Italia gjekk vidare då laget vann 2-1 etter ekstraomgangar. Også Brasil og Tsjekkoslovakia måtte han ekstraomgangar for å avansere til kvartfinalane, medan Sveits og Cuba måtte ut i omkamp før dei var vidare. Derimot trengde vertslandet Frankrike og Ungarn einast 90 minuttar på avansemenet. Sverige fekk walkover.

I kvartfinalane slo Italia ut vertslandet, og både Ungarn og sørleg Sverige tok seg greitt vidare. Brasil måtte derimot han omkamp før Tjsekkoslovakia var elimenert. I semifinalen valde Brasil å stille utan storskåraren Leônidas da Silva mot Italia, og tapte 1-2. Ungarn feia Sverige av bana med 5-1 i den andre semifinalen. Brasil vann bronsekampen med 4-2 over Sverige, der Leônidas var tilbake og vart toppskårar i meisterskapen med i alt sju nettkjenningar.

Finalen
Finalen på Stade Colmbes i Paris opna med to kjappe skåringar. I det 5. minutt sende Gino Colaussi Italia framom, to minuttar seinare utlikna Pál Titkos for Ungarn. Silvio Piola gav Italia leiinga på nytt i det 16. minutt og Colaussi auka til 3-1 i det 35. minutt. Kapteinen György Sárosi reduserte så for Ungarn 25 minutt ut i andre omgang, men åtte minuttar før slutt la Piola på til 4-2 og kampen ebba ut. Lagkapteinen Meazza var den einaste tilbake frå 1934-vinnarane.

Italia sitt meisterlag: Aldo Olivieri, Alfredo Foni, Pietro Rava, Pietro Serantoni, Miguel Andreolo, Ugo Locatelli, Amedeo Biavati, Giuseppe Meazza, Silvio Piola, Giovanni Ferrari og Gino Colaussi,

Ungarn: Antal Szabó, Gyula Polgár, Sándor Bíró, Antal Szalay, György Szűcs, Gyula Lázár, Ferenc Sas, Jenő Vincze, György Sárosi, Gyula Zsengellér og Pál Titkos.

45 000 tilskodarar såg finalen. Franske George Capdeville var dommar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fußball-Weltmeisterschaft 1938» frå ,  den 6. juni 2016.  
 

 
Verdsmeisterskapar i fotball
Fotball i 1938
Fotballandskampen Noreg-Italia i VM-1938

Fotballandskampen Noreg-Italia i VM i fotball 1938 fann stad 5. juni 1938 på Stade Velodrome i Marseille. Landskampen var ein av kampane i 1. runde av meisterskapen, som vart arrangert som utslagsturnering.

Fire av dei norske spelarane kom frå Lyn, to frå Fredrikstad FK og like mange frå Odd, dessutan var Vålerengen IF, SK Hardy og Viking FK representert. Målvakta Tippen Johansen spelte sin 45. lanskamp, medan senterforward Brynildsen spelte sin 2. landskamp. Inter med fire spelarar og AS Roma med to var best representert i Italia sitt mannskap. Kapteinen Meazza var mest rutinert av italienarane, landskampen var hans 44.

Noregs lag bestod av Henry Johansen, Rolf Johannessen, Øivind Holmsen, Kristian Henriksen, Nils Eriksen (kaptein), Rolf Holmberg, Odd Frantzen, Reidar Kvammen, Knut Brynildsen, Magnar Isaksen og Arne Brustad.

Italia stilte med: Aldo Olivieri, Eraldo Monzeglio, Pietro Rava, Pietro Serantoni, Michele Nadreolo, Ugo Locatelli, Piero Pasinati, Giuseppe Meazza (kaptein), Silvio Piola, Giovanni Ferrari og Pietro Ferraris. 

Venstrevengen Ferraris skåra for Italia allereie i det 2. minutt. Arne Brustad utlikna sju minuttar før ordinær tid var ute, og fekk så underkjent ei nettkjenning få minuttar seinare. Berre fire minuttar ut i 1. ekstraomgang vart Silvio Piola matchvinnar for Italia.

Italia vann sidan meisterskapen med 4-2 over Ungarn i finalen. På vegen hadde laget slått ut Frankrike i kvarfinalane og Brasil i semifinalane.

Kjelder
Kampreferat i eu-football

Det norske fotballandslaget
Fotball i 1938
Byar i Dei sameinte arabiske emirata

Dette er ei liste over byar i Dei sameinte arabiske emirata.

Storbyar
Tabellen under syner dei 10 største byane i Emirata.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «List of cities in the United Arab Emirates» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:
Al Hazzanah

Al Hazzanah (arabisk الحزانة) er ein forstad i byen Sharjah i Dei sameinte arabiske emirata.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Al Hazzanah» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader i Dei sameinte arabiske emirata
Sharjah
Al Naba'ah

Al Naba'ah er eit område i emiratet Sharjah i Dei sameinte arabiske emirata.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Al Naba'ah» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader i Dei sameinte arabiske emirata
Alghadeer

Alghadeer er eit utviklingsprosjekt aust i emiratet Abu Dhabi, på grensa mellom byen og Dubai. Han er ein del av den større Saih Al Sidirah-utviklinga. Området skal bli ein sjølvberga by med ein moské, butikk, parkar og ein internasjonal skule. 

Planane vart lansert i oktober 2007 av Sorouh Real Estate ved Cityscape Dubai 2007. Arbeidet med bygginga byrja i oktober 2008. Dei første innbyggjarane flytta inn i 2012.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alghadeer» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Utviklingsnettstad

Busetnader i Dei sameinte arabiske emirata
Dhanha

Dhanha er ein landsby nær Dibba i Dei sameinte arabiske emirata. Han ligg på vestsida av byen og er den første landsbyen langs vegen mellom Dibba og Masafi.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dhanha» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Busetnader i Dei sameinte arabiske emirata
Dvergnova

Ei U Geminorum-type variabel stjerne eller dvergnova er ein type kataklysmisk variabel stjerne som består av eit tett dobbeltstjernesystem der den eine stjerna er ein kvit dverg som tek til seg materie frå følgjesstjerna. Den første stjerna av denne typen som vart observert, var U Geminorum i 1855; men mekanismen vart ikkje kjend før 1974, då Brian Warner synte at novaen kjem av ein auke i luminositeten til akkresjonsskjeva. Dei 
liknar klassiske novaer med at det er ein kvit dverg som har periodiske utbrot, men mekanismen er annleis. Klassiske novaer kjem av fusjon og detonering av oppsamla hydrogen, medan dagen teoriar indikerer at dvergnovaer kjem av ustabilitet i akkresjonsskjeva, når gass i skjeva når ein kritisk temperatur som fører til endringar i viskositet, slik at ho kollapsar inn i den kvite dvergen og frigjev store mengder potensiell energi som skuldast tyngdekrafta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dwarf nova» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 AAVSO Variable Star of the Month. SU Ursae Majoris: February 2000
 Amateur Astronomers and Dwarf Novae
Dynamisk parallakse

Dynamisk parallakse er ein parallakse for dobbeltstjerner som er utrekna ved hjelp av Kepler si tredje lov. Ein nyttar massane til dei to komponentane, storleiken til krinslaupet og perioden til krinslaupet til å rekne ut ein estimert avstand mellom dei to stjernene.

Kjelder

Dobbeltstjerner
Astrometri
Dynamisk tid

Dynamisk tid er ein familie tidsskalaer som vart innført i 1984 for å erstatte efemeridetid som uavhengig variabel i dynamiske teoriar og i efemeridar. Desse tidsskalaene er, som efemeridetid, uavhengige av jordrotasjonen. Terrestrisk dynamisk tid er ikkje avhengig av noko teori, og blir nytta til utrekning av apparente geosentriske efemerider. For praktiske føremål er terrestrisk dynamisk tid minus internasjonal atomtid lik efemeridetid minus internasjonal atomtid. Ved innføringa i 1984 var denne lik 32,184 sekund.

Kjelder

Tidsskalaer
Tid i astronomi
Straumavtakar

Straumavtakar, og kalla pantograf, er ei innretning som stryk langsetter ein kontaktleidning, òg kalla køyreleidning eller luftleidning, eller ei straumskjene, for å  overføre elektrisk straum til elektrisk drive rullande materiell på jarnbaner, på T-baner, eller til sporvogner eller trolleybussar i gater. Stålfjører eller eit trykkluftsystem pressar straumavtakaren opp mot leidningen, eller mot straumskjena. 

For skjenegåande køyretøy er det nok med ein kontaktleidning som straumavtakaren stryk langsetter, då skjenegangen vert nytta som den andre leiaren. Trollyebussar, som går på gummihjul, må ha doble straumavtakarar opp til doble kontaktleidningar som er isolerte frå kvarandre.
 

Jarnbane
Sporvogn
Bussar
Eastern Standard Time

Eastern Standard Time, forkorta EST, er ei tidssone som er universaltid minus fem timer. Sonen dekkjer 17 statar i USA, delar av det austlege Canada, staten Quintana Roo i Mexico, Panama i Mellom-Amerika og Karibia.

Eastern Daylight Time (EDT) vert nytta når det er sommartid og er 4 timar bak universaltid.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eastern Standard Time» frå ,  den 7. juni 2016. 
 

Tidssoner
Tid i Canada
Tid i Mexico
Tid i USA
Sätra brunn kurbad

Sätra brunn er eit kurbad på feriestaden Sätra brunn i Sala kommun i Sverige. Det ligg på grensa mellom Fläckebo og Kile i Västmanlands län, og vart opna i 1700. Dermed er Sätra brunn eit av dei eldste kurbada i Sverige. I anlegget er det hundre bygningar.

Sätra brunn har sidan 2002 tilhøyrd Sätra Brunn økonomisk samskipnad. Verksemda består i hovudsak av konferansar, spa, rom med om lag 130 rom og ein restaurant. I anlegget er det òg ei sommarkyrkje. På brønnområdet er òg fleire verksemder som leier lokale som ikkje vert brukt i hovudverksemda. Desse driv til dømes med kunst og handverk, kafé, veterinærverksemd med urtemedisin, kunstgalleri, museum og nettbutikk for interiørdetaljar. Gjennom år har det vorte skapt eit kulturliv rundt Sätra brunn. Dei tilsette har blant anna organisert kabaretar i 1990-åra, og driv i dag konsertar, historiske turar og marknader. Sätra brunn er blitt eit populært reisemål for å feira jonsok.

Bygningar

Sjå òg 
 Vasskjelde

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sätra brunn (spa)» frå ,  den 7. juni 2016.

Bakgrunnsstoff 
  (svensk) 
 Brunnsmuseet ved Sätra brunn (svensk) 

Medisinhistorie
Sala kommun
38628 Huya

38628 Huya (2000 EB173) er eit trans-neptunsk objekt i Kuiperbeltet, oppdaga av Ignacio Ferrin ved Merida i 2000. Det er klassifisert som ein plutino og har ein middelavstand frå solen på ca. 39,72 astronomiske einingar. Det har omtrent same omlaupstid som Pluto (250 år). Objektet har ein mørkeraud farge og er estimert til å vere kring ein fjerdedel så stor som Pluto (300-600 km), det vil sei for liten til å vere ein planet, men heller ingen måne.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «38628 Huya» frå ,  den 7. juni 2016.  
 

Delphin, Inger Lise A.. (14. februar 2009). Eb173. I Store norske leksikon. Henta 26. mai 2016 frå https://snl.no/EB173.

Plutinoar
Himmellekamar oppdaga i 2000
Mogelege dvergplanetar
20000310
Edward Arthur Milne

Edward Arthur Milne () var ein britisk astrofysikar og matematikar. Han var kjend for dei teoretiske undersøkingane sine av atmosfærane til sola og stjernene og for den kinematiske relativitetsteorien sin. 

Han skreiv fleire bøker, mellom anna ein biografi Sir James Jeans (1952).

Æresprisar
OBE (1918)
Smith's Prize (1922)
Royal Astronomical Society sin gullmedalje (1935)
Royal Society sin Royal Medal (1941)
Brucemedaljen (1945)
Oppkallingar
Milne eit krater på månen

Bøker av Milne 
 Thermodynamics of the Stars, Berlin: J. Springer, 1930.
 The White Dwarf Stars, Oxford: Clarendon Press, 1932.
 Relativity, gravitation and world-structure, Oxford: Clarendon Press, 1935.
 The Inverse Square Law of Gravitation, London: Harrison and Son, 1936.
 The Fundamental Concepts of Natural Philosophy, Edinburgh: Oliver & Boyd, 1943.
 Kinematic relativity; a sequel to Relativity, gravitation and world structure, Oxford: Clarendon Press, 1948.
 Vectorial Mechanics, New York: Interscience Publishers, 1948.
 Modern Cosmology and the Christian Idea of God, Oxford: Clarendon Press, 1952.
 Sir James Jeans: A Biography, Cambridge University Press, 1952.

Kjelder

Matematikarar på 1900-talet
Engelske astronomar
Engelske fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Elevar ved Hymers College
Royal Medal
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Folk frå Kingston upon Hull
Elevar ved Trinity College, Cambridge
Presidentar i Royal Astronomical Society
Edward Charles Pickering

Edward Charles Pickering () var ein amerikansk astronom og fysikar og ein eldre bror av William Henry Pickering.

I lag med Carl Vogel, oppdaga Pickering den første spektroskopiske binærstjerna. Han skreiv Elements of Physical Manipulations (2 vol., 1873–76).

Han var professor og direktør for Harvard-observatoriet frå 1876. Pickering såg som hovudoppgåva til observatoriet innsamling og handsaming av observasjonar, og det vart under leiinga hans samla eit veldig materiale, særskild av variable stjerner og stjernespekter.

Prisar
Medlem av American Academy of Arts and Sciences (1867)
Royal Astronomical Society sin gullmedalje (1886 and 1901)
Valz-prisen til Det franske vitskapsakademiet (1888)
Henry Draper-medaljen frå National Academy of Sciences (1888)
Brucemedaljen (1908)
Oppkallingar
Krateret Pickering på månen
Krateret Pickering på Mars.
Asteroiden 784 Pickeringia
(alle kalla opp i lag med broren William Henry Pickering)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Edward Charles Pickering» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Tilsette ved Harvard University
USA-amerikanske astronomar
USA-amerikanske astrofysikarar
Elevar ved Boston Latin School
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
National Academy of Sciences
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Brucemedaljen
Efemeridetid

Efemeridetid er ei tid korrigert for uregelmessigheiter i rotasjonstida til jorda. Efemeridetid vert hovudsakleg avgjort frå observasjonar av månen si rørsle mot bakgrunnen av stjerner.  Frå 1960 til 1983 nytta ein efemeridetid i staden for verdstid i dei astronomiske årbøkene. Frå byrjinga av 1984 er efemeridetid erstatta av dynamisk tid.

Ein eferemide er ein tabell over føreutrekna posisjonar for himmellekamar. Omgrepet vert òg nytta i tydinga astronomisk årbok.

Kjelder

Tidsskalaer
Tid i astronomi
Effelsberg radioastronomiske observatorium

Effelsberg radioastronomiske observatorium er eit observatorium kring 40 km vest for Bonn i Tyskland. Det høyrer inn under Max Planck-instituttet for radioastronomi i Bonn. Observatoriet var frå 1971 til 2000 det største heilt styrbare radioteleskopet i verda med ein diameter på 100 meter. I 2000 vart det forbigått av Green Bank-teleskopet i USA som er 110 meter.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 Offisiell nettstad 

Radioteleskop
Einsteineffekt

Einsteineffektar er tre astronomiske konsekvensar av Albert Einstein sin relativitetsteori, føresagt og seinare stadfesta ved observasjonar:

 Merkur si perihelforskyving. Den store aksen i banen til Merkur dreier seg 43 bogesekund raskare per hundreår enn det teorien til Isaac Newton gjev. 
 Lysavbøyinga ved solranden. Når ei lysstråle passerer like ved solranden, blir ho avbøygd 1,75 bogesekund.
Gravitasjonsraudforskyving. Lys som vert sendt ut frå ei stjerne vil få spektrallinjene forskyvd mot raudt, og forskyvinga vil vere proporsjonal med massen til stjerna og og omvendt proporsjonal med radien til stjerna.

Kjelder

Relativitet
Ejnar Hertzsprung

Ejnar Hertzsprung () var ein dansk kjemikar og astronom.

Han var professor i Göttingen 1909–1914, observator ved observatoriet i Potsdam 1914–1919, professor i Leyden 1920–1945 og direktør for Leyden observatorium 1935–1945. Hertzsprung utførte viktige arbeid innafor fleire område, mellom anna dobbeltstjerner, variable stjerner og astrometri. Han laga ei grafisk framstilling av fordelinga til stjernene etter lysstyrke og spektralklasse, kalla Hertzsprung–Russell-diagrammet i lag med Henry Norris Russell.

Asteroidar oppdaga av Hertzsprung
1627 Ivar (25. september 1929)
1702 Kalahari (7. juli 1924)

Prisar og utmerkingar
Prisar
 Royal Astronomical Society sin gullmedalje i 1929
 Brucemedaljen i 1937

Oppkallingar
 Hertzsprung på månen, krater på månen
 Asteroiden 1693 Hertzsprung

Kjelder

Astronomar på 1900-talet
Folk frå København
Danske astronomar
Danske kjemikarar
Asteroideoppdagarar
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Formørking

Ein  eklipse eller formørking er ei astronomisk hending der ein himmellekam for ein periode er formørka ved at han anten flyttar seg inn i skuggen til ein annan lekam, eller ved at ein annan lekam passerer mellom seg og det lysande objektet.  

Omgrepet vert som oftast nytta som solformørking, der måneskuggen kryssar jordoverflata, eller ei måneformørking, der månen flyttar seg inn i jordskuggen. Det kan òg nyttast om andre hendingar enn jorda og månen, til dømes når ein planet kastar skugge på ein av månane sine. Ei dobbeltstjerne kan produsere formørkingar om omlaupsplanet til dei to stjernene kryssar synslinja til ein observatør.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eclipse» frå ,  den 7. juni 2016. 
 

 
Astrologiske aspekt
Astronomiske hendingar
Jordfenomen
Ekliptikksystemet

Ekliptikksystemet eller ekliptiske koordinatar er eit astronomisk koordinatsystem der fundamentalplanet er planet til ekliptikken. Det vert nytta til å representere posisjonane og banane til lekamar i solsystemet.

Kjelder

Himmelkoordinatsystem
Ekstinksjon i astronomi

Ekstinksjon i astronomi er den svekkinga som skjer med lyset frå ein himmellekam når det går gjennom jordatmosfæren på grunn av lysspreiing og lysabsorpsjon. Ekstinksjonen aukar med aukande senitavstand. Ei stjerne som i senit er i storleiksklasse 1, vil observert nær horisonten vere i 4. eller 5. storleiksklasse, og verkar altså meir lyssvak. 

Ekstinksjonen er selektiv, og er til dømes sterkare for kortbølgja lys (blått) enn for langbølgja lys (raudt). Sola, månen og stjernene verkar raudare nær horisonten enn høgare på himmelen. I tillegg forklarar den selektive ekstinksjonen blåfargen til himmelen. 

Svekkinga av stjernelys på grunn av interstellart støv vert òg omtalt som ekstinksjon. Fargeeksess er skilnaden mellom den observerte fargeindeksen til ei stjerne og den fargeindeksen som er karakteristisk for den spektralklassen som stjerna høyrer til. Ut frå fargeeksessen kan ein rekne ut kor mykje lyset frå stjerna er svekka på grunn av interstellar absorpsjon.

Kjelder

Observasjonsastronomi
Galaktisk astronomi
Ekstragalaktisk astronomi
Ekstragalaktisk astronomi

Ekstragalaktisk astronomi er ei grein av astronomi som omfattar objekt utafor vår eigen galakse, Mjølkevegen. Med andre ord er det studiet av alle astronomiske objekt som ikkje er dekt av galaktisk astronomi.

Etter kvart som instrumenta har blitt betre, har ein kunne undersøke meir fjerntliggande objekt i større detalj. Det er derfor nytting å dele greina inn i nær-ekstragalaktisk astronomi og fjern-ekstragalaktisk astronomi. Førstnemnde omhandlar objekt som galaksar i Den lokale gruppa, som er nær nok til at ein kan få særs detaljerte analysar av innhaldet (t.d. supernovarestar). 

Some tema er:

 Galaksegrupper
 Galaksehopar
 Superhopar
 Galaksefilament
 Kvasarar
 Radiogalaksar
 Supernovaer
 Intergalaktiske stjerner
 Intergalaktisk støv
 Intergalaktiske støvskyer
 Det observerbare universet

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Extragalactic astronomy» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Astronomi
Himmelekvator

Ekvator i astronomisk samanheng er det same som himmelen sin ekvator, det vil sei storsirkelen der forlenginga av ekvatorplanet til jorda skjer himmelkula. Denne står vinkelrett på himmelaksen, og dannar grensa mellom den nordlege og sørlege himmelhalvkula.

Kjelder

Himmelkoordinatsystem
Dynamikk i solsystemet
Astrologi
Ekvatorialinstrument

Ekvatorialinstrument, eller berre ekvatorial, er ein astronomisk kikkert forsynt med målesirklar for enkel innstilling på ein himmellekam med gjeven timevinkel og deklinasjon. Kikkerten kan dreiast om polaksen (timeaksen) som er fast montert parallelt med jordaksen. På polaksen sit timesirkelen, som er parallell med ekvator. Sjølve kikkerten og motvekta til denne sit på ein annan akse, deklinasjonsaksen, som står vinkelrett på ekvator. Ein kikkert med ein slik parallaktisk oppstilling kan altså dreiast på to måtar, og kan stillast inn på kva punkt som helst på stjernehimmelen og ved eit urverk førast til å følgje den daglege gangen til stjernene. Nullpunktet til timesirkelen ligg i meridianen, og nullpunktet til deklinasjonssirkelen ligg i ekvator.

Kjelder

Teleskop
Ekvatorsystemet

Ekvatorsystemet er eit himmelkoordinatsystem der fundamentalplanet er planet til himmelekvator.

Kjelder

Himmelkoordinatsystem
Elongasjon

Elongasjon er ein vinkelavstand, særleg vinkelavstanden til ein planet frå sola eller mellom ein planet og månen til planeten, sett frå jorda. Elongasjon kan for planetane innafor jordbanen berre nå ein viss, høgaste grenseverdi, for Merkur ca. 28° og for Venus ca. 46°. Elongasjonen til ein planet vert stundom òg definert som lengdeskilnaden til planeten frå sola. Fordi breiddene til planetnane alltid er små, er skilnaden på dei to definsjonane som regel ikkje viktig.

Elongasjonsperiode 
Største elongasjonen til ein planet oppstår periodisk, med ein største austleg elongasjon etterfølgd av ein største vestleg elongasjon, og omvendt. Perioden er avhengig av den relative vinkelsnøggleiken til jorda og planeten, som sett frå sola. Tida det tar å fullføre ein periode er den synodiske perioden til planeten. 

La T vere perioden (til dømes tida mellom to største austlege elongasjonar), ω vere relativt vinkelsnøggleik, ωe jorda sin vinkelsnøggleik og ωp planeten sin vinkelsnøggleik. Så

der Te og Tp er jordåret og planetåret (altså tida det tar å gjere eit omlaup rundt jorda, kalla sideral periode).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Elongation (astronomy)» frå ,  den 7. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Sfærisk astronomi
Celestmekanikk
Emersjon

Emersjon er tilsynekomsten av ein himmellekam som tidlegare har vore usynleg på grunn av okkultasjon eller formørking. 

Omgrepet vert òg nytta om avsluttinga på ein Merkur- eller Venuspassasje. Det motsette er immersjon. 

Emersjonstida er det tidspunktet då emersjonen oppstår.

Kjelder

Formørkingar
Enckes komet

Enckes komet (offisielt 2P/Encke) er ein periodisk komet med omløpstid 3,3 år, den kortaste som er kjent for kometar. Avstanden til kometen frå sola er særs liten, kring 1,3 av jordbanen, slik at han er særs lyssterk og ofte synleg med det blotte auga. 

Enckes komet var synleg ved fire forskjellige passasjer nær sola (1786–1818) før identiteten og banen vart avgjort i 1819 av den tyske astronomen Johann F. Encke (1791–1865).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

AP002
Himmellekamar oppdaga i 1786
Epakt

Epaktar er talet på dagar som har gått sidan siste nymåne den 1. januar, det vil seir alderen til månen på nyårsdagen. Omgrepet vert stort sett nytta i samband med tabellmetodar for å avgjere datoen for påske. Talet varierer, vanlegvis med 11 dagar, frå år til år, på grunn av skilnaden mellom solåret på 365-366 dagar og måneåret på 354-355 dagar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Epact ved Catholic Encyclopedia

Kalendrar
måleiningar for tid
Episykel

Ein episykel er eit geometrisk hjelpemiddel som vart oppfunne av Apollonius kring 200 fvt., for å framstille samansette periodiske rørsler. Instrumentet vart nytta av Ptolemaios og seinare i antikken og mellomalderen fram til Kepler si tid for å framstille geometrisk variasjonane i rørsla til månen og planetane.

Etter Ptolemaios sin planetteori (verdsssystem) flyttar planeten seg med jamn fart langs ein sirkel, episykelen, som har sentrum som flyttar seg om jorda med jamn fart langs ein annan sirkel, deferenten. Ved å variere diameter og omlaupstid kunne ein framstille dei sløyfeforma banane til planetane. 

For å gjere reie for nokre av uregelmessigheitene i rørsla fann Ptolemaios det naudsynt å tru at både episykel og deferent var eksentriske sirklar. Seinare, då kjennskapen til planetrørslene vart meir nøyaktige, føydde arabarane episykel på episykel inntil systemet vart særs komplisert.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Sirklar