alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jordskifte

Jordskifte (før: utskifting) går ut på å endre eigar- og/eller brukstilhøve for å skape ei meir tenleg og effektiv utnytting av faste eigedomar «som det er vanskeleg å nytte ut på tenleg måte etter tid og tilhøve», det vil seie landbrukseigedomar som til dømes ikkje kan nyttast på høveleg vis av di sameige, omfattande bruksrettar, ulaglege grenser osb. gjer eigedomen eller eigedomane vanskelege å drive. Meininga er å omforme eigedomane slik at kvart bruk får jorda mest mogleg samla og kan verte ei høveleg driftseining. 

Dersom jordskiftet ikkje kan gå føre seg friviljug, kan det gjennomførast med tvang av jordskifteretten, som er ein særdomstol samansett av ein jordskiftedommar og to domsmenn. Jordskifteretten står særs fritt i valet av midlar for å nå målet for jordskiftet, og kan fritt endre eigedomsgrenser, avløyse bruksrettar, oppløyse sameige, gjere vedtak om felles tiltak i eit område, fastsette at hus, vegar og liknande skal flyttast, og kan etter krav frå ein eller fleire av partane, gje føresegner om korleis bruksrettar skal nyttast, korleis beiting i ålmenningar skal gå føre seg osb. Dei nye eigedomsgrensene som jordskifteretten fastsett, skal merkast opp i terrenget og dessutan skildrast med ord, og i regelen vert heile området kartlagt.

Avgjerder i jordskifteretten kan ankast til jordskifteoverretten eller lagmannsretten av den eller dei av partane i saka som meiner det er grunn til det. Dersom anka gjeld avgjerder om grenser, eigedomsrett eller bruksrett innanfor det området som jordskiftet femner om, det såkalla jordskiftefeltet, eller anka gjeld feil i saksførehavinga, skal det ankast til lagmannsretten. I alle andre høve skal det ankast til jordskifteoverretten, som er samansett av ein jordskifteoverdommar og fire meddommarar.

Jordskiftedommarar skal ha ei særskild utdanning frå Universitetet for miljø- og biovitskap (UMB) i Ås kommune i Akershus fylke.

Bakgrunnsstoff 
 Lovgrunnlaget for jordskifte – en kort historikk på http://www.jordskifte.no
 Lov om jordskifte o.a. (jordskifteloven). (Lovdata)

Landbruk
Rome

Rome (Narthecium ossifragum) er ein planteart i romefamilien. I Noreg veks planta opp til 1 000 meter over havet, i myrlende område nord til Troms fylke.

Rome er giftig for sauer. Planta inneheld saponin, som kan gje lam leverskader og føra til sjukdomen alveld. I storfe og elg kan rome meir sjelden gje akutt nyresvikt.

Galleri

Kjelder

 Knut Fægri, Rome - Liljefamilien, Norges Planter Bind I s. 29. Ved leine.no

Bakgrunnsstoff 

 Knut Fægri, Rome - Liljefamilien, Norges Planter Bind I s. 29. Ved leine.no

Liljefamilien
Viltveksande plantar i Noreg
Friluftsmuseum

Friluftsmuseum er ein særskilt type museum med samlingar utstilt til dels utandørs. Som andre museum skal friluftsmuseum tena samfunnet og vera ope for eit ålment publikum. Det er ingen prinsipielle grenser for kva eit friluftsmuseum kan samla, men tilflytta byggverk utgjer den viktigaste og mest synlege gjenstandsypen ved dei fleste, i tråd med ein godt etablert tradisjon.

Bakgrunnsstoff
Tonte Hegard: Romantikk og fortidsvern – Historien om de første friluftsmuseene i Norge. Universitetsforlaget 1984, Oslo ISBN 82-00-07084-0 digital utgåve
Molart volum

Molart volum er volumet av eitt mol stoff. 

SI-eininga for molart volum er kubikkmeter per mol.

Ein ideell gass har standard molart volum på 0,022414 m³mol-1 eller 22,414 L/mol ved 1 atmosfæres trykk. Dette er er volumet eit mol av gassen har ved 0 °C, mens han ved 25 °C vil ha eit volum på 0,0245 m³mol-1; eller 24,5 L/mol ved 25 °C og 1 atmosfæres trykk. Standard trykk og temperatur (STP), det vil seia 298,15 K og 101 325 Pa (1 atmosfære).

Molare storleikar
Volum
Reisebyrå

Reisebyrå er ei verksemd som mellom anna hjelper reisande med å planleggje reiser og tinge eller kjøpe nødvendige billettar, transportmiddel, overnattingsstader og liknande.

Reise
Ringtrast

Ringtrast eller ringtrost (Turdus torquatus) er ein mørk sporvefugl i trastefamilien med eit kjenneleg kvitt, halvmåneforma parti i brystet. Han hekkar i nordvestlege Storbritannia, Noreg, Kolahalvøya, spreidde høgtliggande område av Sør- og Mellom-Europa, Anatolia, Kaukasus og Nord-Iran. Ringtrasta er ein trekkfugl som overvintrar vesentleg i søraustlege Spania, Nordvest-Afrika og Iran.

Utbreiing 
Det er hovudforma som finst i Fennoskandia, Nordvest-Russland og på Dei britiske øyene. I Noreg lever ho over det meste av landet, men ikkje aust for ei linje omtrent frå Lyngdal til Lillehammer. Vi finn òg ringtrast i tilgrensande område i Sverige og Finnland. Lengre sør og aust lever andre underartar. I Noreg lever ringtrasta i trefattige, kuperte område. I midtre og austre område av Sør-Noreg er ho ein høgfjellsart, medan ho går til kysten i vest og i nord.

Skildring 

Fuglen er stor som ein gråtrast, ca. 24-27 cm i kroppslengd og veg 90-138 gram. Hannen er svart, hoa brunleg. Ringtrastar har eit kvitt, halvmåneforma parti i brystet og lyse parti på dei samanfalda vengene. 
Hannfuglar av underarten T. t. alpestris som vi finn i Alpane og Pyreneane har mykje lyse skjelforma fjører på undersida og vengene er langt lysare enn nominatforma i Noreg. Underarten T. t. amicorum i Kaukasus har mørk underside som nominatforma, men langt lysare venger.

Songen kan variera, men er ofte eit klagande tiuii tiuii tii.

Levevis 

Ringtrasta lever av meitemark, sniglar og insekt. Ho kan fly ganske langt vekk frå hekkeplassen for å finna mat. Om hausten er føda meir vegetabilsk med mykje bær. 

Fuglen er territoriell og monogam. På hekkeplassen er han temmeleg sky. Han byggjer reir av grove strå og småkvist. Det er fora innvendig og vert plassert på bakken eller i ein busk. I mai til juni legg hoa 4-5 grønaktige egg. Desse vert ruga i 14 dagar. Ungane er flygedyktige etter omtrent to veker, men vert mata ei stund etter dette. Ringtrast legg av og til to kull. 

Ringtrasta er ein trekkfugl. Ho dreg sør- og sørvestover frå Noreg i oktober-november. Dette trekket går gjennom Frankrike og endar i Spania og Nord-Afrika der ho held seg mellom anna i Atlasfjella. Til Noreg kjem ho tilbake i april. Nokre få overvintrar. 

Den norske hekkebestanden ligg truleg mellom 10 000 og 100 000 par. Populasjonen i heile Europa er estimert til mellom 0,6 til 1,2 millionar individ per 2015. Det var registrert ein nedgang i Storbritannia, men elles er han trudd å vere stabil og er klassifisert som livskraftig, LC.

Kjelder 
 Olav Hogstad: Norges dyr Fuglene 3. Cappelen, 1991. 
 Norsk ornitologisk forening om ringtrost
 Norsk Fugleatlas, 1994.
Referansar

Bakgrunnsstoff

Trastefamilien
Fuglar i Noreg
Godseigar

Godseigar er ei nemning på ein person som eig ei samling gardar, ofte kalla jordegods. 

Landbruk
Jostedalsrypa

Jostedalsrypa er ei segn om tilhøva i Jostedalen i tida etter Svartedauden. I segna vert det skildra korleis folk prøvde å koma seg vekk frå pesten. Til slutt var det berre ei jente som var levde att av menneska i dalføret. Liknande forteljingar går att i ei rad segner om Svartedauden landet rundt.

Historia om Jostedalsrypa seier at ho var dotter i ein stormannsfamilie frå Sogn, som busette seg i Jostedalen for å sleppa unna Svartedauden saman med fleire av dei rikaste familiane i Sogn. Dei nye innbyggjarane prøvde å isolera seg fullstendig frå omverda for å sleppa unna pesten. Trass i dette nådde pesten fram til dalen. Etter pestherjinga var det i fylgje segna nokre menneske som tok seg opp til Jostedalen for å sjå om folket der hadde overlevd. Då dei kom til dalen kunne dei sjå at det ikkje var røyk frå husa, og at alle innbyggjarane var døde. Då dei kom til ein av de mest avsides gardane i dalen fann dei fotspor i snøen. Då dei fylgde desse spora, fann dei ei lita jente som var i live. 

Jenta vart så med desse menneska attende til sivilisasjonen. Nokre versjonar av segna seier at ho gifta seg med ein dansk rikmann og flytta til Danmark. Andre seier at ho busette seg ved Gaupnefjorden, der ho vart gift. Slekta etter henne, som vart gjæv og mektig, kalla dei rypeslekta. 

Ei anna segn fortel at ho gjekk over Jostedalsbreen og kom att i Bråtå, ein dal vest i Skjåk kommune. Der gifta ho seg og fekk mange etterkommarar for å folkesette dalen att.

Bakgrunnsstoff 
 Segna om Jostedalsrypa på http://www.historielaget.jostedal.no/
 Segna om Jostedalsrypa på http://www.nrk.no Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
 Jostedalsrypa – lita jente med stor styrke  på kvinnestemmer.net.

Norske segner
Luster kommune
Svartedauden
Skjåk kommune
Sjukdommar i kulturen
Jostedalen

Jostedalen er eit dalføre i Luster kommune. Dalen ligg ved Jostedalsbreen. Mellom anna er dalen kjend for segna om Jostedalsrypa. Dalføret går frå Gaupne i Luster og innover mot Jostedalsbreen. Gjennom dalen renn elva Jostedøla. Vegen gjennom Jostedalen, riksveg 604, vert mellom anna nytta av dei mange som skal inn til Nigardsbreen. Breheimsenteret i Jostedalen er nasjonalt informasjonssenter for Jostedalsbreen nasjonalpark - bygningen vart øydelagd av brann 28.juli 2011. Nigardsbreen, som ligg like ved sida av Breheimsenteret, er den lettest tilgjengelege av brearmane frå Jostedalsbreen. 
Jostedal var frå 1837 til 1963 ein eigen kommune. 
Både fossar og brearmar stuper ned i dalen som har om lag 450 innbyggjarar (april 2006). Jordbruk, offentleg administrasjon og industri er dei viktigaste næringsvegane. Unnateke landbruk er dei fleste arbeidsplassane i gåpn (Gaupne) som er kommunesenter i Luster.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Geografi i Luster
Dalar i Vestland
Jostedal

Jostedal er ein tidlegare norsk kommune i Sogn og Fjordane fylke, som i 1963 vart ein del av nye Luster kommune. Jostedal er òg namnet på eit kyrkjesokn og det var namnet på eit prestegjeld fram til 2004.

Jostedal kommune 
Kommunen vart oppretta som Jostedal formannskapsdistrikt i 1837. Kommunen omfatta mellom anna dalføret Jostedalen. 1. januar 1963 vart Jostedal kommune som då hadde eit innbyggjartal på 796, slegen saman med Hafslo og Luster kommunar til den nye Luster kommune.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Jostedal kommune frå 1920 til 1963:

Arkiv frå Jostedal kommune 
 Kommunale arkiv. Henta frå Arkivportalen.no
 Privatarkiv. Henta frå Arkivportalen.no

Jostedal prestegjeld og sokn 
Jostedal prestegjeld omfatta i tillegg til Jostedal sokn òg Gaupne sokn og Fet og Joranger sokn. Både Gaupne og Fet og Joranger vart overførte til Jostedal prestegjeld i 1967, Gaupne hadde tidlegare høyrd til Luster prestegjeld, medan Fet og Joranger hadde vore to sjølvstendige sokn tilhøyrande Hafslo prestegjeld.

I Jostedal sokn er det ei kyrkje, Jostedal kyrkje frå kring 1660. Staden har vore kyrkjestad frå 1200-talet og ein kjenner til ei eldre stavkyrkje som har stått der. I det tidlgare prestegjeldet er det elles fire kyrkjer; Fet kyrkje frå 1894, og Joranger kyrkje frå 1600-talet, begge på Indre Hafslo og tilhøyrande Fet og Joranger sokn, og Gaupne gamle kyrkje frå kring 1650 og Gaupne kyrkje frå 1907 i Gaupne sokn. Jostedal, Fet, Joranger og Gaupne har alle hatt kyrkje frå mellomalderen.

Fotnotar 

Historie i Luster
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Sokn i Indre Sogn prosti
Ny

Ny (Ν, ν) er den trettande bokstaven i det greske alfabetet. Han svarar til N i det latinske alfabetet.

Det greske alfabetet
Tobokstavsord
Fjernsynsserien Rome

Rome er ein kritikarrosa historisk fjernsynsserie produsert av HBO og BBC. Den fyrste sesongen av serien vart vist i USA mellom 28. august og 20. november 2005. I Noreg vart han vist på Canal + vinteren 2006, og vart vist på TVNorge hausten 2006.

Serien går føre seg i Roma i seinrepublikken. Julius Cæsar er akkurat ferdig med kampananjane sine i Gallia (Gallarkrigane), men kan ikkje vende heim til Roma på grunn av mangelen hans på samarbeid med senatet i den nemnde kampanjen. Cæsar sin borgarkrig mot Pompeius vert difor sentralt i serien. Samtidig får ein eit innblikk i oppveksten til Octavianus (seinare keisar Augustus) og dei dynastiske stridane mellom familien Julii og Junii, to av dei mektigaste familiane i Roma, og hendingane som til slutt kulminerer med mordet på Cæsar i 44 f.Kr..

Den overordna handlinga er sentrert rundt dei rike, mektige og historisk signifikante personane i Roma, men perspektivet i serien er gjennom auga til to vanlege soldatar, og deira daglegdagse liv i dei dårlegare strøka i Roma. Personane er Lucius Vorenus og Titus Pullo, to vanlege soldater og dei einaste personane som er nemnde i Julius Cæsar si forteljing om Gallarkrigane i Commentarii de Bello Gallico.

Rome vart nominert for 2 Golden Globe i 2005: for beste dramaserie og for beste skodespelarinne i ein fjernsynsserie, Polly Walker.

Rome
Rome
Rome
TV-program på BBC
Uti vår hage

Uti vår hage er ein norsk fjernsynsserie med Harald Eia, Bård Tufte Johansen og Atle Antonsen. Serien har to sesongar; den fyrste på seks episodar og som var synt fyrste gongen på NRK i 2003. Den andre sesongen vart send fyrste gongen i 2008 og har åtte episodar.

Den enkelte episoden inneheldt humoristiske kortfilmar og innslag som var fletta inn i kvarandre. Dette var det fyrste konseptet der Eia og Johansen jobba med Atle Antonsen (og med Kristopher Schau, som hadde ei lita rolle i ein av episodane). Eia har sagt om den fyrste sesongen at kvar episode i det store og heile handla om «ein helt som møter motstand, overvinn motstanden, og vert forandra av han».

Fleire kjende ansikt, som Schau, Yngve Hågensen og Pål Bang-Hansen, hadde til tider sjølvparodierande gjesteroller i programmet.

Fyrstesesongen vart produsert av Dropout Productions for NRK.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Uti vår hage på NRK Nett-TV

Norske humorseriar
Fjernsynsseriar frå 2000-åra
Fjernsynsprogram frå NRK
Kovalent radius

Kovalent radius er halvparten av avstanden mellom to like atom når dei er i ei kovalent binding. Kovalent radius vert målt i pikometer (pm) eller ångstrøm (Å).

Sjå òg 
 Atomradius
 Ioneradius
 van der Waals radius

Kjemiske eigenskapar
Kjemiske bindingar
Earle Dickson

Earle Dickson () var ein amerikansk oppfinnar som er mest kjend for å ha funne opp sårplasteret.

Dickson var tilsett i det medisinske firmaet Johnson & Johnson. Kona hans, Josephine, kutta og brende seg ofte på fingrane medan ho gjorde kjøkkenarbeid, og han oppdaga at gasbind festa til fingrane med limband ikkje heldt seg skikkeleg på plass. I 1920 fann han på å festa gasbindet til limbandet og dekkja det med ein noko kraftigare porøs duk. Etter kvart vart det også tilsett antiseptiske stoff til gasen, for å hjelpa til å halda såra reine og skunda på tilhelinga. Sjefen til Dickson, James Johnson, likte dette produktet svært godt, og bestemte seg for å produsera det. I 1924 vart det installert maskinar for å masseprodusera dei små bandasjane til Dickson.

Bakgrunnsstoff 
 Firmaet Johnson & Johnson si historie om oppfinninga 

USA-amerikanske oppfinnarar
Medisinhistorie
Folk frå Tennessee
Aggregattilstand

Aggregattilstandar, fasar eller tilstandsformer er tilstandar eit stoff kan vera i. Dei tre vanlegaste er fast stoff, væske og gass. Plasma er sjeldnare. Vatn finst som is (fast stoff), som væske og som damp (gass). 

Tilstandane har ulike eigenskapar. Gassar fyller behaldaren, væsker har fast volum, men formar seg etter behaldaren og faste stoff har same form og volum uavhengig av kva dei vert oppbevarte i. 

Trykk og temperatur avgjer kva aggregattilstand eit stoff er i. Eit fasediagram for eit stoff viser ved kva verdiar overgangen mellom fasane skjer for stoffet.

Faststoffysikk
Grunnleggjande fysikk
Kjemiteknikk
Intensiv eigenskap

Ein intensiv eigenskap er ein eigenskap eit kjemisk stoff har uavhengig av mengda av stoffet. Temperatur, viskositet, kokepunkt og smeltepunkt er døme på dette.

Sjå òg

 Ekstensiv eigenskap

Kjemiske eigenskapar
Lars Ohly

Lars Ohly, (), er ein svensk politikar (vänsterpartist), Vänsterpartiet sin partisekretær mellom 1994 og 2000, riksdagsmedlem sidan 1998 og partileiar for Vänsterpartiet sidan 2004.

Ohly vart fødd i Spånga i Stockholms len som son av ein prest. Som ungdom vart han radikalisert av internasjonale spørsmål som Vietnamkrigen, apartheid i Sør-Afrika, Palestina og Latin-Amerika. I 1978 gjekk han med i det daverande Kommunistisk Ungdom og året etter i det daverande Vänsterpartiet Kommunisterna. 

Etter gymnaset, i 1976, byrja Ohly å arbeide på den svenske jernbanen, SJ. Innom SJ var han aktiv i manga faglege spørsmål.

I 1987 vart Ohly vald til varamedlem i partistyret. I 1990, året da partiet endra namn til Vänsterpartiet, vart han ordinært medlem der. I 1994 tok han permisjon frå SJ for å bli partisekretær. I 1998 vart han innvald i riksdagen, og i 2004 til partileiar.

Kjelde 
 Artikkelen om Lars Ohly Svensk Wikipedia (samandratt)

Svenske politikarar
Jurist

Ein jurist er ein person med juridisk universitetseksamen av høgare grad, som fram til dei siste åra har vore kalla juridisk embetseksamen (graden cand. jur.). Men etter den generelle reformeringa av universtitetsutdanninga og gradssystemet (Kvalitetsreforma) i 2003 er tittelen cand. jur. vorte skifta ut med Master i rettsvitskap.

For fleire offentlege stillingar er det fastsett i lov eller føresegner at innehavaren av stillinga skal vere jurist, og i tillegg kan det òg gjelde krav om særlege kvalifikasjonar og godkjend juridisk praksis. Mange juristar arbeider som privatpraktiserande eller offentleg tilsette advokatar, i påtalemakta, som dommarar i rettvesenet, i offentleg forvalting, i diplomatiet, i organisasjonar eller i det private næringslivet.

 
Juridiske stillingar
Slaget på Re

Slaget på Re hende på Re i Vestfold i januar 1177. Partane var Magnus Erlingsson sitt kongedømme og Øystein Møyla som tronpretendent for birkebeinarane. Dei kongelege styrkane sigra. 

Re
Re kommune
Vêrfront

Ein vêrfront er eit meteorologisk omgrep som omfattar grensa mellom to luftmassar med ulik temperatur, fukt og tettleik. Når ein front passerer over eit område kan det skje endringar i både temperatur, fukt, vindretning, vindstyrke og lufttrykk. Ein vêrfront oppstår som regel i samband med lågtrykk og er assosiert med skya vêr og nedbør. Normalt flyttar frontane seg austover i lag med lågtrykka, men i somme tilfelle kan frontane stå tilnærma i ro, noko ein kallar ein stasjonær front. 

Ein har fleire typar frontar. Varmfront har ein når varmare luft kjem inn i eit område med kaldare luft. I det motsette tilfellet, når kaldluft erstattar varmluft, har vi ein kaldfront. I eit frontsystem er varmfronten alltid føre kaldfronten. I samband med ein varmfront blir varmluft heva, og dette tappar kinetisk energi frå varmfronten. Dermed vil varmfronten flytte seg seinare og seinare, medan kaldfronten flyttar seg like fort. Kaldfronten tar igjen varmfronten, og den delen av varmfronten som er innhenta blir kalla ein okkludert front.

Sjå òg 
 Varmfront
 Kaldfront
 Okkludert front
 Polarfronten
 Lågtrykk

Atmosfærisk dynamikk
Frontar
Skifer

Skifer er ein metamorf eller sedimentær bergart, danna ved at sand, leire og grus som har blitt avsatt (sedimentert) på botnen av store innsjøar eller i havet.

Norske skiferbrot 
Det er brot på skifer mange stader i Noreg. Kvar stad har særprega skifer. 

 Oppdalskifer, kvartsittskifer i mange variantar.
 Ottaskifer - glimmerskifer i mange variantar.
 Selskifer - glimmerskifer
 Fåvangskifer - fylittskifer
 Kvænangenskifer - glimmerskifer og kvartsittskifer
 Altaskifer - kvartsittskifer
 Snåsaskifer - kvartsittskifer
 Vosskifer - kvartsittskifer
 Hardangerskifer - spaltbar gneis

Bakgrunnsstoff 
 Eide Sten AS - bilder: bruk av skifer  
 Byggogbevar.no: Vedlikehold og gjenbruk av skifertak

 
Byggjematerial
Byggestein
Metamorfe bergartar
Naturlege stoff
Stein
Fjøs

Eit fjøs (frå norrønt fjós, 'fehus') er ein bygning eller eit rom for husdyr. Vanlegvis er det storfe eller småfe som vert haldne i eit fjøs, medan hestane vert haldne i ein stall. Moderne fjøs vert ofte kalla «driftsbygning».

Sjå òg 
 Sumarfjøs
 Stall

Kjelder

Husdyrhald
Gardsbygningar
Byggverk for dyr
Dakkhini

Dakkhini (hindi: दक्खिनी dakkʰinī), også kjend som dakhini eller deccani (urdu: دکنی), er ein dialekt av urdu, evt. ein dialekt av hindi, snakka i Deccan-området i det sørlege India, særleg i byen Hyderabad, i delstaten Andhra Pradesh. Det finst ein rik skriftleg tradisjon på dialekten, som har vorte svekka den siste generasjonen.

Namnet på dialekten kjem frå sanskrit dakshin, «sør», og han blir snakka i Deccan-området i India. På same måten som urdu vart utvikla i Delhi, vart dakkhini utvikla i det sørlege India som eit resultat av ei blanding av fleire ulike indiske og nokre persisk-baserte språk.

Dakkhini er lingua franca for muslimane i Sør-India, særleg dei som lever i området rundt og sør for Hyderabad og i delstaten Karnataka. Dakkhini blir snakka i eit stort områda sør for Hyderabad, og det er dialektskilnader også innanfor dahhkini-området. Dakkhinitalarane skriv urdu, heller enn å skriftfeste sitt eige talespråk.

Kjelder 
 «Dakhani language» på Engelsk Wikipedia

Hyderabad
Språk i India
Dialektar av hindustani
Dialektar av urdu
Hindustani
Indoariske språk
Einskildspråk
Vokativ

Vokativ (latin [casus] vocativus, 'rope på') er eit grammatisk kasus, brukt som kasuset til tiltaleforma.

Denne kasusen finn ein mellom anna i latin, gresk, irsk og baltiske, romanske og slaviske språk som ei tiltaleform av substantiv. Norrønt hadde også vokativ, men dette har stort sett falle bort på moderne norsk.

Døme 

Ifølge språkkjennaren Per Egil Hegge finst det berre éi ekte vokativform i norsk, nemleg «folkens», som i uttrykket «hei, folkens». I staden for vokativ kan ein på norsk bruka pronomenet «du» foran substantivet: «Du Guri, ...», «du mann» eller «de ungar». Ein slags distinksjon mellom vokativ og ikkje vokativ markering har vi for personnamn i dialektar med såkalla propriell artikkel. I slike dialektar vil «Kari» og «Per» markere vokativ, mens «ho Kari» og «han Per» vil markere andre funksjoner.

Eit døme frå gresk er eit uttrykk som ofte blir brukt i kristen liturgi, som Litaniae Lauretanae (Loreto-litanien:

.
Kýrie, eléison; Khristé, eléison; Kýrie, eléison.
«Herre, miskunn deg, Kristus, miskunn deg, Herre, miskunn deg»

Der er κύριε (kyrie) vokativforma av κύριος (kyrios), 'herre', og Χριστὲ (Khriste) er vokativforma av Χριστός (Khristos), «Kristus».

På litauisk er ordet for mann, vyras, vyre i vokativ. Vokativforma for mannsnamnet Petras er Petrai.

Kjelder

Grammatikk
Varmfront

Ein varmfront markerer grensa mellom to luftmassar av ulik temperatur der den varmare lufta pressar bort den kaldare lufta. Fronten er nesten alltid tilknytt eit lågtrykk.
Varmfrontar består generelt av meir stabil luft enn i ein kaldfront, t.d. er det mindre vertikale rørsler i ein varmfront, noko som fører til at det hovudsakleg blir danna lagskyer. Den varme lufta er lettare og vil derfor bli pressa over den kalde lufta, og den stigande lufta kondenserer og dannar skyer. Når ein varmfront nærmar seg vil ein derfor først kunne sjå høge cirrusskyer, etterfølgd av cirrostratus, altostratus og til slutt nimbostratusskyer som fører til regn, yr eller snø i det fronten passerer. I tillegg er det ofte tåke knytt til varmfrontar. Nedbøren kan vare frå eit par timar til fleire dagar. 

Lufttrykket fell svakt føre ein varmfront, og raskare bak fronten, medan temperaturen stig når fronten passerer. Vinden endrar vanlegvis retning med klokka føre fronten (t.d. frå sør til søraust). Etter fronten har passert, endrar ofte vinden retning mot klokka igjen på den nordlege halvkula på grunn av Corioliskrafta (t.d. frå sør til sørvest).

I eit frontsystem følg alltid kaldfronten etter varmfronten. På grunn av den stigande lufta i ein varmfront, mister varmfronten heile tida kinetisk energi, og fronten går derfor seinare og seinare. Kaldfronten har derimot stort sett den same farten heile tida, og vil etter kvart ta igjen varmfronten. Området mellom ein kaldfront og ein varmfront blir kalla varmsektor, og vêret her er ofte grått med lågt skydekke, yr, regn og tåke. Den delen av varmfronten som kaldfronten har tatt igjen, blir ein okkludert front. 

På eit vêrkart er varmfrontane markert med ei raud linje og halvsirklar som viser retninga fronten flyttar seg i.

Sjå òg 
 Kaldfront
 Okkludert front
 Lågtrykk
 Varmsektor

Frontar