alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Stillehavskrigen

Stillehavskrigen, òg kalla Salpeterkrigen, gjekk føre seg frå 1879 til 1884 og vart utkjempa mellom Chile og fellesstyrkar frå Peru og Bolivia. Krigen førte til at Chile fekk kontroll over fleire malm- og mineralrike område, Bolivia mista tilgangen til Stillehavet og vart eit land utan kyststripa og Peru mista provinsen Tarapacá til Chile.

Chilensk historie
Peruansk historie
Boliviansk historie
Søramerikanske krigar
Konfliktar i 1870-åra
Konfliktar i 1880-åra
Krigføring på 1800-talet
Fuktig kontinentalklima

Fuktig kontinentalklima er eit klima som utgjer ein stor del av den tempererte sona på midlare breidder i områda mellom dei polare og tropiske luftmassane. Det fuktige kontinentalklimaet har varierande vêrforhold og store temperaturskilnadar mellom sommar og vinter. Temperatursklinaden kan vere så stor 30-40ºC, og er størst i områda som ligg lengst borte frå havet. Klimaet kjem inn under gruppe D i Köppen si klimaklassifisering, og ein har fleire undertypar; ein med varm sommar (Dfa) og ein med mild sommar (Dfb). Desse har nedbør jamt fordelt gjennom året. Undertypar med minst nedbør om vinteren vert skrive Dwa eller Dwb.

Dfa: Varme somrar 
Fuktig kontinentalklima med varme somrar (Dfa i Köppen sitt system) er ein klimatisk undertype som har ein middeltemperatur på over 22ºC i den varmaste månaden, med regn om sommaren og snø om vinteren. I vintermånadane har ein minst ein månad med temperaturnormal under -3ºC, og stader som har middeltemperatur over dette gjennom vinteren vert rekna for å ha fuktig subtropisk klima. 
Store delar av Midtvesten og austkysten av USA, samt dei sørvestlegaste områda av Canada har denne typen klima med varme somrar og kalde vintrar. Ein har òg denne typen klima på Balkan og delar av Ukraina. Ein variant av dette klimaet finn ein i nordlege område av Kina og Nord-Korea som har tørre vintrar (Dwa).

Dfb: Milde somrar 

Fuktig kontinentalklima med kjølige somrar finn ein stort sett nord for områda med varme somrar. Ingen av sommarmånadane har ein middeltemperatur over 22ºC, men ein kan likevel få korte periodar med svært varmt vêr. Denne typen klima gjev mindre nedbør enn fuktig kontinental klima med varme somrar, og sommaren er som regel litt kortare og vinteren litt lengre. Sentrale område av Skandinavia, inkludert Austlandet og austlege område av Sentral-Europa har denne typen klima. Ein finn og denne typen klima i dei nordlege statane av USA og nord i Japan. I indre område nord for områda med denne typen klima har ein som regel subarktisk klima

Døme 

 Oslo i Noreg
 Stockholm i Sverige
 Helsingfors i Finland
 Tallinn i Estland
 Praha, Tsjekkia
 Warszawa i Polen
 St. Petersburg i Russland
 Minsk i Kviterussland
 Moskva i Russland
 Kiev i Ukraina
 Sapporo i Japan

Ein har òg ein variant med tørr vinter (Dwb) i nordaustlege område av Kina, Nord-Korea og søraustlege område av Russland, som Vladivostok, Pyongyang i Nord-Korea og Harbin i Kina.

Klimasoner og typar
Militærpoliti

Militærpoliti, ofte forkorta til MP, er vanlegvis militære avdelingar som fungerer som politi i ein militær organisasjon. Dei har ansvaret for å oppretthalda lov og orden internt i forsvaret. I slike tilfelle har MP vanlegvis ikkje politimynde i det sivile samfunnet.

Militærpoliti kan også vere ei militær avdeling som har politioppgåver både i det militære og i det sivile samfunnet, så som Gendarmeriet i Frankrike.

Det finst også eksempel på at militærpoliti kan vere ei militær avdeling som har politioppgåver berre i det sivile samfunnet, så som Gendarmeriet i Romania.
Den britisk-indiske hæren

Den britisk-indiske hæren (eng. Indian Army, IA) var militærvesenet i Britisk India, oppretta etter Det indiske opprøret i 1857, då den britiske krona tok over styret av India frå Det britiske austindiakompaniet. Før dette hadde austindiakompaniet betalt for og styrt sine eigne soldatar. Hæren fungerte som ein militærstyrke for å tryggje dei britiske interessene i India og gjorde også teneste, særleg under verdskrigane, utanfor landet.

Frå 1903 og fram til India fekk sjølvstende i 1947 var hæren sett saman av to fråskilde delar; den «innfødde» indiske hæren og regiment frå den britiske hæren som gjorde teneste i India.

Ved delinga av Britisk India blei også den indiske hæren delt, i den indiske og den pakistanske hæren.

Militærhistorie
Britisk India
Skipingar i 1857
Nedleggingar i 1947
Flatåsen skole

Flatåsen skole er ein offentleg barne- og ungdomsskule som ligg i bydelen Flatåsen i Trondheim. Skulen har om lag 850 elevar, og er den største barne- og ungdomsskulen i Noreg med ca. 100 tilsette. 

I dei seinare åra har skulen satsa på IKT, entreprenørskap og kultur. Skulen har sia starten på 90-talet hatt ei «kulturveke» ei veke rett før påske der elevane lagar førestillingar om forskjellige emne, og framfører dei for resten av elevane.

Historie 
Opphavleg var Flatåsen skole to forskjellige skular: Furuhaugen skole og Flatåsen skole. Furuhaugen skole blei tatt i bruk som skule i 1977. Dei flytta inn i eit skulebygg på Øvre Flatåsen den 14. desember 1979. Flatåsen skole blei starta opp i 1982. Den var, akkurat som Flatåsen skole, ein barne- og ungdomsskule. Han låg 300 meter nedanfor Furuhaugen skole, og tok inn elevane som budde på Nedre Flatåsen. 

1. august 2002 blei Furuhaugen og Flatåsen skole slege saman til éin stor skule. Skulens namn blei då Flatåsen skole, og dei gamle skulane Furuhaugen og Flatåsen blei då høvevis øvre og nedre bygg. 1.-2. trinn og 5.-7. trinn blei plassert i øvre bygg, mens 3-4. trinn og 8.-10. trinn blei plassert i nedre bygg.

Plattform 
Plattforma til Flatåsen skole høyrast slik ut:
På Flatåsen skole skal alle elevar oppleve å vere verdifulle.
Alle skal føle at deira evner og anlegg har verdi for fellesskapet og mangfaldet.
Alle elevar skal, ut frå egne føresetnader, 
gjevast moglegheit til å få ein fagleg og sosial ballast for å møte utfordringane i livet.
På Flatåsen skole skal barn og unge få delta på varierte læringsarenaer i fleirkulturelt samspel.

Skular i Trondheim
Skipingar i 2002
Kodek

Kodek (Kodar-Dekodar) er ei fornorsking av det engelske order Codec, som står for «Coder-Decoder». Ein kodek kan realiserast i form av maskinvare eller som programvare. 

Ei av oppgåvene til kodaren i ein kodek kan vera å fjerna mindre viktig, eller overfløding, informasjon for å redusera datamengda. Dette vert kalla degradert komprimering, eller tapskomprimering. Andre kodarar kodar informasjonen utan tap, slik at ein får tilbake same bitsekvens etter dekoding. Dette vert kalla tapsfri komprimering. 

Andre oppgåver som vert utførte av ein kodek kan vera multiplexing av fleire datastraumar og metadata, feilkoding/dekoding, formatering av datastraumen for overføring eller lagring på ymse mediaformat. Omgrepet «kodek» vert nytta noko ulikt i ulike samanhengar og det er ikkje lett å gje ein nøyaktig definisjon av ordet.

Døme på kodekar: 
 AD/DA-kodek: AD- og DA-omformarar plasserte i same integrert krins vert ofte kalla kodekar. Dei vert typisk nytta på lydkort. Denne typen kodek komprimerer ikkje informasjonen, men legg til metadata. 
 Audiokodek: komprimerer digital audio for å redusere datamengda som må lagrast eller overførast. Det finst mange forskjellige typar. Dei fleste fjernar informasjon. men det finst òg nokre tapsfrie audiokodekar. Døme på audiokodekar:
 FLAC (Free Lossless Audio Codec)
 Vorbis
 MPEG-1 Layer III (MP3) 
 MPEG-4 Part 3 (AAC)
 Talekodek, som komprimerer/dekomprimerer digital tale. Talekodekar har som oftast ein høg komprimeringsgrad og informasjonstapet er stort. Kvaliteten på lyden er etter måten låg, men når ein berre er interressert i meininga av det som vert sagt er det som oftast akseptabelt med redusert lydkvalitet. Typiske bruksområde er i mobiltelefon, kommunikasjonsradioar, lyd for dataspel, o.l. Døme på talekodekar:
 Speex
 CELP
 GSM-EFR
 Videokodek, som komprimerer/dekomprimerer digital video. Dei vert nytta i til dømes digitale videokamera. Døme på videokodekar:
 H.263
 MPEG-2 
 MPEG-4 
 Theora

Sjå òg 
Omgrepet «Coder-Decoder» viser eigentleg til maskinvare eller progamvare som inneheld både ein kodar og ein dekodar. Når ein IC eller ein programvaremodul berre inneheld ein einskild kodar eller dekodar er det difor ikkje ein kodek. For meir spesifikk informasjon om dei einskilde metodane og algoritmene for koding sjå:

 Audiokomprimering
 Talekomprimering
 Videokomprimering
 Digitalt fjernsyn
 Datakomprimering
 Mediaformat
 Filformat
 Multimedia

Informasjonsteknologi
Digital video
Digital lyd
Subarktisk klima

Subarktisk klima er eit klima med lange og kalde vintrar, og korte, men forholdsvis varme somrar. Ein finn stort sett denne typen klima i område som ligg langt borte frå havområde som kan påverke vêret, hovudsakleg mellom 50º og 70ºN. Sidan ein manglar slike landmassar på den sørlege halvkula, har ein ikkje denne typen klima her. I Köppen si klimaklassifisering er subarktisk klima ein del av gruppe D, som er kontinentalklima, og går under bokstavkodane Dfc, Dwc, Dfd og Dwd. 

Ein finn oftast dei største temperaturskilnadene mellom sommar og vinter i denne typen klima. Om vinteren kan temperaturen falle til under −40 °C, og om sommaren over 30 °C. Somrane er derimot korte, og ikkje meir enn tre månadar (men minst ein) har middeltemperatur på minst 10 °C. 

Ein har gjerne 5-7 månader med middeltemperatur under 0 °C, og all fukt i jorda frys opp til fleire meter ned i bakken. Sommarvarmen er ofte ikkje nok til å smelte meir enn dei øvste laga, så permafrost over store område er ikkje uvanleg. Vanlegvis smeltar laga mellom 0,5 til 4 meter under overflata, avhengig av breiddegrad og jordsmonn. Enkelte nordlege område med subarktisk klima nær kysten (som sørlege delar av Alaska og dei nordlegaste områda av Europa) har mildare vintrar og ingen permafrost, og her er det derfor mogeleg med jordbruk. 

Den frostfrie årstida er kort, og varierer frå 45 til 100 dagar på det meste, men ein kan òg få frost i løpet av denne perioden. Ein har som regel berre få typar vegetasjon i område med subarktisk klima, og berre dei mest hardføre kan overleve den lange vinteren. Trea består hovudsakleg av bregner eller bartre sidan få lauvtre kan overleve dei låge temperaturane om vinteren. Sjølv om det er få artar er derimot talet på dei stort, og skogsområda ein finn i denne klimasona er blant dei største i verda, med dei største skogane i Russland og Canada. 

Jordbrukspotensialet er dårleg, hovudsakleg på grunn av dårleg jord, og store sumpområde og innsjøar på grunn av smeltande is. Den korte vekstsesongen gjer det og svært vanskeleg for avlingar å vekse. Dei lange sommardagane tillet derimot eit viss jordbruk enkelte stader trass i den korte sesongen. 

Det er svært lite nedbør i innlandsområda, ofte ikkje meir enn 30-40 mm på eit heilt år, og det meste kjem i løpet av sommarmånadane. På grunn av svært låg evapotranspirasjon er dette likevel nok til at ein har blautt terreng i mange område med subarktisk klima. 

Nord for områda med subarktisk klima har dei varmaste månadane ein middeltemperatur under 10 °C, og klimaet går gradvis over til arktisk tundraklima, der ein har enno mindre vegetasjon.

Område med subarktisk klima 
 Store delar av Sibir
 Nordlege område av Skandinavia (men med mildare vinter i kystområda)
 Det meste av Alaska
 Det meste av Canada nord for 50°N og under tregrensa

Enkelte område har det ekstremt harde klimaet Dfd. Dette klimaet finn ein berre i Sibir på stader som Oymyakon og Verkhoyansk, og dette klimaet kjenneteiknar vintrar så kalde at dei er dei kaldaste områda på heile den nordlege halvkula. 

Klimasoner og typar
Subtropisk klima

Subtropisk klima har ein lang og varm sommar, der middeltemperaturen for varmaste månad er over 20 ºC. Vinteren er mild og kortvarig, men frost kan finnast. Middeltemperatur for kaldaste månaden over 10 ºC. Døme på område med subtropisk klima er austkysten av USA, frå sørlege New Jersey ned til Florida, og dessutan sørlege Kina frå Shanghai og nedover kysten.

Med subtropisk klimasone meinast dei to klimabelta som grovt sagt ligg mellom 35 og 40 grader og vendesirklane på 23 grader breidde.

Sjå òg 
 Temperert klima
 Fuktig subtropisk klima
 Middelhavsklima
 Maritimt klima

Klimasoner og typar
Arktisk klima

Arktisk klima er kjenneteikna ved at ein ikkje har varme somrar, og det vil seie at middeltemperaturen til den varmaste månaden aldri kjem over 10 °C. Ein har to forskjellige arktiske klima. Det minst harde av dei er tundraklimaet, der minst ein månad har middeltemperatur over 0 °C, medan den andre vert kalla «iskalottklima» eller permafrostklima, som har middeltemperaturar under 0 °C heile året. Arktisk klima er så pass kaldt at ein ikkje har trevekst i slike område, som ofte er dekte av isbrear og permanent isdekke.

Område med arktisk klima 

Antarktis og indre område av Grønland er dei einaste områda i verda der det arktiske klimaet er dominerande. 

Dei nordlegaste områda av Eurasia, frå nordaustkysten av Skandinavia og austover mot Beringsundet, store delar av det nordlege Sibir og dei nordlege områda av Island har tundraklima. Ein har har òg store område med tundra i det nordlege Canada og Alaska, medan ein heilt nord i Canada har permafrost.

I andre delar av verda har mange fjellområde klima der ingen av månadane har middeltemperatur over 10 °C. Men sidan dette kjem av den store høgda, kallar ein dette klimaet for alpint klima eller fjellklima. Arktisk klima har ein òg observert på andre planetar, som planeten Mars.

Sjå òg 
 Arktis
 Antarktis

Klimasoner og typar
Miljø i Arktis
Alpint klima

Alpint klima eller fjellklima er klima ein har over tregrensa i fjellområde. Klimaet vert kaldare med høgda, som følgje av den adiabatiske temperaturendringa. Den tørradiabatiske temperaturendringa med høgda er om lag 10 °C per kilometer. Dermed vil ein om lag få same temperaturendring om ein flyttar seg 100 m oppover eit fjell, som når ein flyttar seg 80 km nærmare polane. Dette forholdet er derimot berre ein grov tommelfingerregel fordi havet har ein stor påverknad på klimaet. 

I Köppen si klimaklassifisering hamnar det alpine klimaet inn under det arktiske klimaet, fordi ingen av månadane har ein middeltemperatur over 10 °C. Otto Nordenskiöld laga derimot eit alternativt til Köppen sitt system som sa at den varmaste månaden måtte vere minst 9 grader minus 10 % av middeltemperaturen i den kaldaste månaden. T.d. om temperaturen i den kaldaste månaden er -20 °C, må den varmaste månaden vere 11 °C. Ein kan då få små skilnadar på kva område som hamnar innanfor det alpine klimaet. 

Store delar av fjellområda i Noreg kjem inn under denne arktiske klimatypen.

Sjå òg
Høgfjellsklima

Klimasoner og typar
Memo

MEMO var eit vekesvist nyhende- og aktualitetsmagasin som vart gjeve ut på Magasinforlaget, ein del av Avishuset Dagbladet. Magasinet vart publisert i seks månader frå 16. mars 2006, til det vart lagt ned med umiddelbar verknad 21. september same året. MEMO nr. 24 kom i butikkhyllene på nedleggingsdagen. Magasinet si første utgåve kom ei veke etter at den første utgåva av det relanserte Ny Tid kom ut i magasin-utgåve.

Kristine Moody var redaktør i magasinet frå oppstarten og fram til to veker før det vart lagt ned. Ho viste då til familiære årsaker til avgangen, medan media spekulerte i at tilsette i magasinet hadde pressa ho til å gå av. I ettertid vart desse påstandane òg avviste av tillitsvalde.

Historie

Omstridt 

Etter å ha nytta eit bilete av Ahmad Youssef El Youssef saman med overskrifta «- Frykter sosial bombe» på framsida, vart MEMO allereie med første nummeret (16. mars 2006) dømt for brot på god presseskikk i Pressens Faglige Utvalg (PFU). Dommen vart avvist av redaktør Moody.

I utgåve nr. 11 (xx.xxx 2006) vart det påstått i MEMO at vinnaren av TV2 sitt gründer-program «Skaperen», Ellen Kathrine Lie hadde vunne med ei oppfinning som eksisterte frå før. På klage frå Lie ville ikkje redaktøren dementere eller orsake påstanden. MEMO fekk medhald i PFU den 21. november 2006, men vart kritisert for å ha gått for langt i karakteristikken av Lie og oppfinninga hennar.

Økonomi 
Med utgåve nummer 24 hadde Dagbladet til saman tapt 25 millionar kroner på magasin-prosjektet, eller om lag ein million pr. utgåve. Nedleggingsavgjerda kom som følgje av at styret vart spurde om å investere ti nye millionar i magasinet for å oppretthalde drifta, noko dei ikkje gjorde. 

Memo hadde 13 faste tilsette og to prosjektmedarbeidarar på nedleggingstidspunktet. Nokre av desse meinte seg førte bak lyset fordi Avishuset Dagbladet hadde gjeve uttrykk for at Memo var ei langsiktig satsing. Det lukkast ikkje desse å skaffe nye eigarar til verksemda.

Avishuset Dagbladet vart kritiserte for å ha alt for høge forventingar til marknaden for vekesvise nyhendemagasin i Noreg. MEMO vart lansert av med målsetnad om eit vekesvist opplag på 30 000, men hadde eit opplag på om lag 5 000 på dei siste utgåvene. 

Frå byrjinga av vart magasinet distribuert til 4 500 utsalsstader gjennom Interpress.

Kjelder 
 
 
 
 
 
 
 

Tidlegare norske tidsskrift
Skipingar i 2006
Nedleggingar i 2006
The Libertines

The Libertines er eit engelsk rockeband som vart danna i 1997 og oppløyst i 2004. Dei gjekk saman for å opptrå på Reading og Leeds festivalane i 2010, og gjekk saman igjen for godt i 2014 for ein europaturné og for å muligens spele inn nytt album i 2015. Bandet vart i si tid spådd ei strålande framtid, men indre konfliktar og
narkotikaproblem øydela dette. Musikken deira kan kategoriserast som ei blanding av tidleg britisk punkrock som The Clash og rock av den meir moderne sorten.

Etter oppløsinga på The Libertines starta Peter Doherty det mykje medieomtalte bandet Babyshambles. I dag er han soloartist og har gitt ut ei eiga cd med namnet Grace/Wastelands.
Carl Barât og Gary Powell har fortsett karrieren sin i Dirty Pretty Things.

Bandet:

 Pete Doherty, vokal og gitar 
 Carl Barât, vokal og gitar
 John Hassall, bass
 Gary Powell, trommer

Diskografi

Album 
 Up the Bracket (2002)
 The Libertines (2004)
 Anthems for Doomed Youth (2015)

Singlar og EP-ar 
 Up The Bracket (2002)
 I Get Along (2003)
 What A Waster (2002)
 I Get Along (2002)
 Up The Bracket (2002)
 Don't Look Back Into The Sun (2003)
 Time For Heroes (2003)
 Can't Stand Me Now (2004)
 What Became Of The Likely Lads (2004)
 What Became of the Likely Lads (2005)

Engelske rockegrupper
Musikkgrupper skipa i 2001
Musikkgrupper oppløyste i 2004
B.B. King

Riley B. King (), internasjonalt kjend som B.B. King, var ein USA-amerikansk bluesgitarist, songar og låtskrivar. B.B. King blir rekna som ein av dei største artistane innom bluesen og er kjent for å saman med gitaristen Lucille Gibson turnere mykje og ofte. Kings mest berømte låt er «The Thrill is gone».

B.B. King er ein av dei mest kjente bluesgitaristane i verda. King blir saman med Muddy Waters rekna som mellom dei mest stilbyggande bluesmusikarane og har påverka ei mengde seinare rockemusikarar som Eric Clapton og Jimi Hendrix.

Liv
King vart fødd i Itta Bann i Mississippi, men flytta til Indianola etter kvart. Då han var liten lærte han seg å synge gospel. Presten lærte han å spele dei første gitarakkordar. Og han lærte meir av omreisande bluesgitarisar. 

I ungdomen jobba han som gardsarbeidar og traktorførar. Og kvar einaste helg spelte han på lokale bluesbarar. Han og mora voks opp hos ein kvit plantasjeeigar, King elska å bruke tida sin saman med mora og bestemora. Etter mora døydde fekk han god kontakt med faren. 

Gjennombrotet til King skjedde i 1949. Då spelte han inn fire låtar, men ingen av dei gjorde særleg stort inntrykk på afroamerikanske publikum. Men i 1951 hamna han i Sam Philips legendariske Sun Studio i Memphis. Ei av låtane hans, «Three O'Clock blues», førte til det store gjennombrotet. Låten låg på r&b-lista i 17 veker.

Musikktidsskriftet Rolling Stone rangerte i 2003 B.B. King som den tredje største gitaristen genom tidene.

Kjelder 

King, BB
King, BB
Folk frå Mississippi
Afroamerikanske musikarar
Grammy-vinnarar
 
Hollywood Walk of Fame
Kalender

Ein kalender er eit system for å halde orden på tida gjennom eit solår/serie av solår eller måneår. I Noreg nyttar ein den gregorianske kalenderen. 

Ifølgje denne kalenderen er det i dag  .  .

Overgangen frå den julianske kalenderen skjedde i Danmark og Noreg den 18. februar 1700. Den gamle kalenderen vart då kalla «gammal stil», og den nye «ny stil».

Andre kalendrar 
Mange ulike kalendrar blir nytta i dag og har blitt nytta gjennom historia:

 Aztekkalendaren 
 Babylonsk kalender
 Bahá'íkalender (også kalla Badíkalendaren), solkalender 
 Bysantisk kalender 
 Fransk revolusjonskalender 
 Gammelgresk kalender 
 Gregoriansk kalender, solkalender 
 Gammelkurdisk kalender
 Hinduisk kalender 
 Juliansk kalender, solkalender 
 Jødisk kalender, lunisolar 
 Kinesisk kalender, lunisolar 
 Mayakalender, solkalender 
 Islamsk kalender (Hedjrikalenderen), månekalender 
 Månekalender
 Persisk kalender
 Romersk kalender
 Runekalender 
 Solkalender
 Svensk kalender 
 Zoroastrisk kalender

Sjå og 
 Almanakk
 Heilagdagar
 Filofax
 Klokke
 Kronologi
 Nyttår
 Skotår
 Tid
 Tidssone
 Time manager
 Æra

Bakgrunnsstoff 
 Kalender 1800 - 2400

Kjelde 
 Artikkelen byggjer på artikkelen Kalender på Wikipedia på bokmål.

 
Tid
Religiøse høgtider
Robert Koren

Robert Koren, () er ein slovensk fotballspelar. Han spelar i 2010/11-sesongen for Hull City i nest høgste divisjon i England, som han signerte for torsdag 18. august 2010. Frå 2004 til 2007 spela han for Lillestrøm SK. I samband med Tippeligaen 2006 vart han kåra til årets midtbanespelar i Noreg.

Tidlegare klubbar 
 West Bromwich Albion
 Lillestrøm Sportsklubb
 CM Celje Publikum
 NK Dravograd
 NK Radlje

Slovenske fotballspelarar
Lillestrøm-spelarar
West Bromwich-spelarar
Hull-spelarar
D-vitamin

Vitamin D er ei gruppe feittløyselege prohormon. To viktige former av D-vitamin er D2 (ergocalciferol) og D3 (cholecalciferol).

Ein viktig funksjon for vitamin D er å sikra nok opptak av kalsium frå tarmen. Tilstrekkeleg med vitamin D heilt frå barndommen av har tyding for å kunna unngå beinskjørheit i eldre år. Kroppen lagar sjølv vitamin D når ein er ute i sola. Vitamin D finst i feit fisk, fiskerogn og lever.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Lommelegen.no: Vitamin D
 Vitamin D – the alternative hypothesis
 Vitamin D3 og Vitamin D2 – Hva er forskjellen?
 Nasjonalt råd for ernæring: Tiltak for å sikre en god vitamin D-status i befolkningen
 Vitamin D Deficiency In MS: What The Genetic Link Means 

Vitamin
Kapp Bojador

Kapp Bojador er eit vestafrikansk forland, på kysten av Vest-Sahara. På arabisk heiter kappet Abu Khatar, som tyder 'far til det farlege', eller Rā's Būjādūr (رأس بوجادور‎), ei arabisering av Kapp Bojador. Kappet er ikkje tydeleg på kart, men ligg 220 km rett sør for Fuerteventura på Kanariøyane.

Historie 

Rundinga av Kapp Bojador var ein viktig milepel i den portugisiske oppdagarar si utforsking av Afrika på 1400-talet. Ved Kapp Bojador blir Kanaristraumen så sterk at dei som runda forlandet med seglskip aldri kom attende. Sjømenn var dessutan redde for å segle sør om kappet fordi dei trudde at vatnet berre ville bli varmare og varmare inntil det kokte. Dei første europearane som runda kappet og kom attende var portugisiske sjømenn under Gil Eanes i 1434.

Moderne tid 
Etter Berlinkonferansen i 1884 gjorde Spania krav på eit protektorat, Vest-Sahara, frå Cap Blanc (Ras Nouadhibou) langt sør for Kapp Bojador til eit punkt rundt 200 km nord for det. Sidan 1975, då Spania trekte seg ut, har området vore kontrollert av Marokko, medan opprørsgruppa Polisario har prøvd å få lokal kontroll.

Byane nær Kapp Bojador har vakse gjennom stor tilflytting frå lokale sahrawifolk. Ein sahrawisk flyktningleir i Algerie er kalla opp etter kappet, Daira de Bojador.

Sjå òg 
 Afrikansk historie

Kjelder 
 Wikipedia på engelsk
 Wikipedia på svensk

Nes i Afrika
Vest-Sahara