alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sysselsetjing

Sysselsetjing er eit ord på det at folk er i arbeid. Uttrykket vert til dels brukt som synonym for arbeid i samanheng med arbeidsmarknadsstatistikk. (Næring x gjev sysselsetjing til n mengder arbeidstakarar).

I tider med normal arbeidsløyse brukast uttrykket for å skildre offentleg igangsett verksemd. Denne verksemda treng ikkje å gje umiddelbar økonomisk vinning, men kan også ta sikte på å gjere arbeidstakarar betre eigna til arbeidslivet. 

I krisetider kan regjeringa og andre offentlege instansar setje i gang prosjekt for å halde sysselsetjinga oppe. Dette vart på folkemunne kalla for «naudsarbeid» mellom 1930 og 1940. 

Opphavleg omsett med Apertium
Næringsliv
Forbruk

Forbruk eller konsum er eit omgrep innan økonomi som vert brukt om forbruket av varer og tenester på siste hand, det vil seie hjå forbrukarar i sluttleddet i verdikjeda. Inntekter i sluttleddet som ikkje vert konsumerte går til sparing, anten i form av finanssparing, investering eller eksportoverskot. Opplysningar og informasjon om konsumet i Noreg vert levert av Statistisk sentralbyrå. Med forbruksvarer eller konsumvarer er meint alle varer og produkt som eignar seg for direkte konsum av sluttforbrukarane, til dømes privatpersonar, skular eller sjukehus. Motsett er kapitalvarer eller innsatsvarer nemninga på råvarer, halvfabrikat eller maskiner som ikkje vert brukte direkte, men som vert nytta i produksjon av andre varer.

Innan samfunnsøkonomien ser ein på to typar konsum. Offentleg konsum er dei utgiftene som staten og kommunane har til for eksempel offentlege tenester. Offentleg konsum omfattar tenester og varer som vert brukte av offentlege institusjonar, som er åtte av staten, fylke eller éin eller fleire kommunar. Privat konsum er kjøp av varer og tenester til forbruksformål som er gjorde av hushald og ideelle organisasjonar. Det inkluderer òg utrekna avkastning på bustadkapitalen for hushald som eig eigen bustad. Derimot vert bustadkjøp rekna som realinvestering, ikkje konsum.

Fordeling av konsum på ulike varer og tenester er mellom anna avhengig av pris og inntekt. I samsvar med den modellen som forsørgingsbalansen er bygd opp på, kan dei produserte varene og tenestene anten konsumerast eller verte investerte.

Det er vanleg å skattleggje konsum med meirverdiavgift («moms») i vestlege land, med om lag 7–25 % av verdiane til vara eller tenesta. Avgifter på konsum kan innrettast for å påverke åtferda til konsumentane, for eksempel gjennom høgare avgifter på bensin, flyreiser eller bilar enn kva ein legg på andre varer. Fordelings- og miljøhensyn er dei vanlegaste motiva for å skattleggje konsum, men (progressiv) inntektsskatt vil nesten alltid ha større fordelingseffekt enn forbruksskattlegging.

Økonomisk terminologi
Investering

Ei investering er ei utgift som er forventa å leie til framtidig utbyte. Det finst fysiske investeringsobjekt, som infrastruktur, bygg og maskiner, og abstrakte.

Investeringsanalyse 
Når ein investor skal vurdere om eit investeringsalternativ er lønsamt eller avgjere kva for eit investeringsalternativ som er best, vert det gjort ein investeringsanalyse. Dette kan gjerast på fleire ulike måtar, og er delvis avhengig av kor grundig ein ynskjer å vere og kva saka inneber.

Avbetalingsmetoden 
Avbetalingsmetoden eller å betale i avdrag er den enklaste investeringsanalysen og den mest intuitive. Ein reknar ut kor lang tid det kjem til å ta før den auka inntekta / minska kostnaden har kompensert for kostnaden av investeringa. Til dømes: Viss investeringa kostar 50 000 kr og kjem til å gje ein auka gevinst på 10 000 kr per år er avbetalingtida fem år. Ulempa med avbetalingsmetoden er at han ikkje tek omsyn til at pengar er meir verde i dag enn om nokre år. Fordelen med han er som sagt at han er enkel og kan fungere bra som ei grovsortering eller for ein privatøkonomi.

Noverdimetoden 
I noverdimetoden reknar ein ut noverdien av dei framtidige utgiftene og verdien av inntektene i dag ved hjelp av ei diskonteringsrente. Diskonteringsrenta vert gjerne rekna ut utifrå ei risikofri rente + risikopremien. Den risikofrie renta er den avkastninga vi kan få på sikre verdipapir, gjerne 10-års statsobligasjonar. Risikopremien er den ekstra avkastninga som investorane vil krevje for å gjere investeringa.

Internrente metoden 
Ved internrentemetoden brukar ein same framgangsmåte som ved noverdimetoden, men ein prøver å finne den renta som gjer at investeringa vert 0. Denne renta kan finnast ved hjelp av ein finansiell kalkulator eller manuell testing av verdi fram til ein treffer den rette. Internrenta vert gjerne brukt for å utelukke gjensidig utelukkande alternativ.

Økonomi
Bretton Woods-systemet

Bretton Woods-systemet var eit sett med reglar og institusjonar som vart initiert under ein konferanse i Bretton Woods i USA i juli 1944. Bretton Woods-systemet etablerte reglar for kommersielt og finansielt samvirke mellom dei leiande industrilanda i verda og er det første dømet på ein framforhandla avtale som dekkjer finans- og valutatilhøve mellom ei rekkje uavhengige nasjonar.

Totalt 730 delegatar frå dei 44 allierte nasjonane kom saman i juli 1944 til United Nations Monetary and Financial Conference, med den hensikten å skape eit grunnlag for stabilitet i finans- og pengepolitikken når den andre verdskrigen ei gong ville vere over. Etter tre vekers forhandlingar vart «Bretton Woods-avtalane» underteikna mot slutten av juli 1944. 

Ved etableringa av eit system med reglar, institusjonar og prosedyrar for å regulere det internasjonale finanssystemet, stifta planleggarane ved Bretton Woods Den internasjonale banken for gjenoppbygging og utvikling (IBRD) (no ein del av Verdsbanken) og Det internasjonale pengefondet (IMF). Desse institusjonane starta verksemda si året etter, i 1945, etter at nok land hadde ratifisert avtalene.

Den viktigaste effekten ved Bretton Woods-systemet var ei forplikting for kvart av dei deltakande landa til å føre ein pengepolitikk som opprettheldt ein fast vekslingskurs (±1%) for sin valuta i tilhøve til gull, og dessutan IMFs evne til å tre støttande til ved mellombels avvik i betalingsbalansane landa imellom. Systemet kom under aukande press mot slutten av 1960-talet og kollapsa i 1971 då USA suspenderte den faste vekslingskursen mellom dollar og gull.

Referansar

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Bretton Woods System, av professor Benjamin Cohen, University of California, Santa Barbara (engelsk)
 The Gold Battles Within the Cold War (PDF)  av Francis J. Gavin (2002) (engelsk)
 BBC om Bretton Woods konferansen (engelsk)

Økonomisk historie
Opphavleg omsett med Apertium
Skipingar i 1944
Nedleggingar i 1971
Internasjonal økonomi
Internasjonal handel
Fond

Fond er kapital som er sett til sides for gitte formål. Det finst mange ulike fond.

I eit aksjeselskap er reservefond og skattefond påbode ved lov.  Eit føretak kan velje å opprette frivillige fond. 

Dei fonda som er oppretta for humanitære eller ideelle formål, utbetalar gjerne berre midlar frå avkastninga av fondet til utvalde kandidatar. Det vil seie den avkastninga styret for eit fond har klart å tene ved å plassere fondskapitalen i aksjar, obligasjonar og andre verdipapir eller kapitalplasseringsalternativ.

Typiske verdipapirfond er aksjefond, obligasjonsfond, rentefond, hedgefond og private equity-fond.

Noregs største og kanskje mest kjende fond er «oljefondet» eller «Statens pensjonsfond - utland», som blir forvalta av Noregs Bank. Av andre fond er «Fond for utøvende kunstnere» eit typisk døme.

 
Opphavleg omsett med Apertium

sv:Fond (ekonomi)
bg:Договорен фонд
de:Investmentfonds
en:Mutual fund
id:Reksadana
it:Fondi comuni di investimento
ja:投資信託
pl:Fundusz inwestycyjny
ru:Паевой инвестиционный фонд
sr:Узајамни фонд
fi:Sijoitusrahasto
tl:Mutual fund
th:กองทุนรวม
zh:共同基金
Piero Sraffa

Piero Sraffa () var ein italiensk økonom og elev av John Maynard Keynes. 

Sraffa er kjent for å ha redigert arbeidet til David Ricardo. Sjølv publiserte han uhyre lite. Det mest kjende verket hans er den rundt 90 sider lange Production of Commodities by means of Commodities, Prelude to a critique of economic theory, som vart utgjeven i 1960, men skriven allereie på 1920-talet. Boka er ein modernisert versjon av Ricardo sine tankar, og representerer ein kraftig kritikk av den marginalistiske økonomiske teorien. I Noreg vart Sraffa kraftig imøtegått av Jørgen Sandemose i boka Ricardo, Marx og Sraffa : kritikk av den nyricardianske retningen i moderne økonomisk teori.

Sraffa markerte seg òg som ein markant motstandar av Mussolinis fascistiske regime, og dreiv blant anna stønadsarbeid for den fengsla kommunistleiaren Antonio Gramsci.

Kjelder

Folk frå Torino
Opphavleg omsett med Apertium
Italienske økonomar
Ludwig von Mises

Ludwig Heinrich Edler von Mises () var ein austerriksk økonom og ved sida av føregangarane Carl Menger og Eugen von Böhm-Bawerk og arvtakarane Friedrich Hayek og Murray N. Rothbard ein av dei viktigaste representantane for «den austerrikske skulenn» innan nasjonaløkonomi.

Ludwig von Mises var fødd i Lemberg (no Lviv i Ukraina) i ein nyleg adla jødisk familie. Familien flytta til Wien då han framleis var ganske liten, og han studerte ved Universität Wien, der han sidan vart professor. Dei økonomiske verka hans var eit forsvar for liberalismen og eit forsvar for den frie marknaden, og samstundes eit angrep på både sosialisme og nasjonalsosialisme.

I 1934 flytta von Mises til Sveits, der han var professor i Genève fram til 1940. Som jøde frykta han at dei tyske nazistane skulle ta makta i landet, og reiste til New York der han blei gjesteprofessor ved universitetet i 1945 fram til han pensjonerte seg i 1969. Han fekk ikkje løn frå universitetet, men blei i staden støtta av forretningsfolk som Lawrence Fertig. 

Då von Mises trekte seg tilbake var han 87 og den eldste aktive professoren i USA. Han døydde 92 år gammal i New York.

Viktige verk 
 Theorie des Geldes und der Umlaufmittel (1912)
 Die Gemeinwirtschaft (1922)
 Grundprobleme der Nationalökonomie (1933)
 Human action (1949) (eigenleg ein utbygd versjon av Nationalökonomie (1940))

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ludwig von Mises» frå ,  den 19. desember 2009.  
 
 Denne artikkelen bygger på «Ludwig von Mises» frå ,  den 12. januar 2010.

Bakgrunnsstoff 

 Ludwig von Mises: ein biografisk skisse 
 Ausführliche Informationen über Leben und Werk von L. v. Mises
 Website über die Österreichische Schule der Nationalökonomie
 Das Ludwig von Mises-Institut in den USA mit unzähligen Onlineausgaben seiner Werke (engl.)

Austerrikske økonomar
Folk frå Lviv
Folk frå Wien
Opphavleg omsett med Apertium
London School of Economics

London School of Economics and Political Science, som regel kalla London School of Economics og forkorta LSE, er eit spesialuniversitet i London, knytt til University of London. Det ligg i Houghton Street i det sentrale London, tvers over Aldwych og ved sida av Royal Courts of Justice. LSE er ein av verdas leiande samfunnsvitskaplege institusjonar og blir rangert som eit av dei beste universiteta i verda. Studieprogramma omfattar både økonomi, andre samfunnsvitskapar og jus.

Den nasjonale undersøkinga Research Assessment Exercise i 2008 viste at LSE kom på delt andreplass (saman med Oxford), og var Storbritannias beste universitet innan bl.a økonomi, antropologi, jus og Europastudium. Ei anna undersøking plasserte LSE som beste forskingsuniversitet i Storbritannia. I følgje undersøkinga var 35 % av dei vitskapleg tilsette forskarar i verdsklasse, mot 32 % for Oxford og Cambridge.

Skulen er mellom anna kjent som sentral innan utviklinga av sosialantropologi. Kjende personar innan faget, som t.d. Maurice Bloch og Jonathan Parry har arbeidd der.

Politisk har studentmassen ved LSE pleidd å vere meir venstreorientert enn tilfellet er ved andre eliteuniversitet som Oxford og Cambridge, men dette endra seg på 1960-talet då den dåverande rektoren Walter Adams freista å endre på dette. Anthony Giddens, tidlegare rektor ved LSE, blir rekna som skaparen av Third Way-filosofien som har vorte følgt av Tony Blair og Bill Clinton.

Studentmassen ved LSE er svært internasjonalt samansett.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 London School of Economics and Political Science - Offisiell nettside

University of London
Opphavleg omsett med Apertium
Annise Parker

Annise Danette Parker () er ein amerikansk politikar som var borgarmeister i Houston i Texas frå 2010 til 2016. Ho var den andre kvinnelege borgarmeisteren i byen og den første opne homofile borgarmeisteren i ein større amerikansk by.

Houston er største by i delstaten Texas og den fjerde største byen i USA. Parker fekk 53 prosent av stemmene. Ho høyrer til Det demokratiske partiet og haddde tidlegare jobba i Houstons kommunestyre i elleve år.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad 
 Office of the City Controller for Houston official website

USA-amerikanske politikarar
Folk frå Houston
Weston Bay

Weston Bay er ei bukt i Bristolkanalen i North Somerset i England.

Ho ligg mellom Brean Down, som er eigd av National Trust, og som er eit område rikt på dyreliv, historie og arkeologi. Dette området er erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse. og ligg sør. Worlebury Hill ligg i nord. Fleire stader i Worlebury Hill er det drive steinbryting frå seint på 1700-talet, fram til drifta vart lagt ned i 1953. 

Mykje av bukta dannar strandpromenaden i Weston-super-Mare. To brygger stikk utover i bukta. Birnbeck Pier vart teikna av Eugenius Birch og opna i 1867. Grand Pier frå tidleg på 1900-talet vert halde oppe av 600 jernpålar, og er 400 meter lang. Ho har vorte øydelagd av brann to gonger, ein gong i 1930 og igjen i 2008.

På grunn av den store tidvasskilnaden i Bristolkanalen, ligg sjøkanten om lag 1,5 km lenger ute ved fjøre sjø. Sjølv sjølve stranda består av sand, er tidvassona dekt av tjukk gjørme, som er særs farleg å gå over. Elva Axe renn over denne gjørma. Frå bukta kan ein sjå øyane Flat Holm og Steep Holm.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Weston Bay» frå ,  den 20. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bukter i England
Geografi i Somerset
Woody Bay

Woody Bay er ei bukt 5 km vest for Lynton og 12 km aust for Combe Martin på nordkysten av Devon i England. Den steinete stranda ligg mellom bratte klipper nedanfor høgdedraga Exmoor. Området er i dag eit roleg område av Devon, i utkanten av Exmoor nasjonalpark opg eit vendepunkt på vandrestien South West Coast Path, men ein gong var det planar om å utvikle eit travelt ferieområde her.  

Obest Lake ønskte å utvikle nabobyane Lynton og Lynmouth til eit ferieparadis og gjorde mykje for å utvikle området. Det vart bygd hotell her i 1894, ein ny golfbane, tomtar vart selde for å byggje villaer, vegar og jernbane vart bygde og ei lang brygge som dampbåtane kunne legge til. Brygga var derimot for kort til at båtane kunne leggje til ved fjøre sjø, og ho vart seinare kraftig råka av ein storm. Pengane til Lake to slutt og han gjekk personleg konkurs. Lake måtte i fengsel for å ha skusla bort pengane til andre investorar og døydde i 1907 i lag med planane om vidare utvikling av området.

Bakgrunnsstoff
 Exmoor nasjonalpark

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Woody Bay» frå ,  den 20. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene: 
J Travis: An Illustrated History of Lynton and Lynmouth 1770-1914 Breedon Books, 1995. ISBN 1-85983-023-4
J Travis: Lynton and Lynmouth, Glimpses of the Past, Breedon books, 1997. ISBN 1-85983-086-2
 

Bukter i Devon
Cawsand Bay

Cawsand Bay er ei bukt på søraustkysten av Cornwall i Storbritannia.

Bukta er kalla opp etter landsbyen Cawsand, nordaust for Ramehalvøya. Cawsand Bay strekkjer seg frå nord til sør, og har opning mot aust og Plymouth Sound om lag 5 km sør-sørvest for Plymouth. 

Cawsand Bay er om lag 1,5 km lang og 2,4 km brei ved munningen. Ho grensar til Penlee Point i sør.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Cawsand Bay» frå , den 20. desember 2009. 
 

Bukter i Cornwall
Booby's Bay

Booby's Bay er ei sandstrand nær Padstow i Cornwall i Storbritannia. Han ligg nær Constantine Bay og neset Trevose Head.

Stranda vert lagt heilt under vatn ved flo og er ei populær strand for surfarar. Det er badevakter på vakt om sommaren, men det raude flagget som tyder på farlege forhold er ofte reist.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Booby's Bay» frå ,  den 20. desember 2009.

Bakgrunnsstoff
Bilete frå Booby's Bay

Strender i Cornwall
Bukter i Cornwall
Carbis Bay

Carbis Bay (kornisk Karrbons) er ein landsby i Cornwall i Storbritannia. Carbis Bay vert ofte rekna som ein del av Lelant, ein eldre busetnad sør for Carbis Bay, sjølv om han er nærare og nesten går i eitt med St Ives. I 2001 hadde Carbis Bay/Lelant til saman 3482 innbyggjarar. Landsbyen ligg ovanfor bukta med same namn. Ho grensar til Porthminster Point i vest og til Hawke's Point i aust, og ligg om den populære stranda som landsbyen er kalla opp etter. Bukta er ein del av den større St Ives Bay.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Carbis Bay» frå ,  den 20. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Strender i Cornwall
Landsbyar i Cornwall
Bukter i Cornwall
Carlyon Bay

Carlyon Bay er ei bukt og ei strand i St Austell på sørkysten av Cornwall i Storbritannia. 

Mykje av sanden på stranda er eigentleg avfall frå kaolinindustrien kalla «stent». Stranda er omgjeve av låge klipper og delt inn i tre område: Crinnis, Shorthorn og Polgaver. Cornwall Wildlife Trust har erkært Shorthorn Beach, den midtre stranda, som ein nasjonalt viktig stad. 

I området rundt sjølve bukta, ein gong ein del av tinngruveindusteien med mange groper, finst nokre store hotell og ein golfbane. 

Ein scene frå filmen Dracula frå 1979 vart filma her.

Bakgrunnsstoff
Protestgruppe mot utvikling av Carlyon Bay
Carlyon Bay strandutviklar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Carlyon Bay» frå ,  den 20. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Strender i Cornwall
Landsbyar i Cornwall
Bukter i Cornwall
Andreas Austlid

Andreas Austlid () var ein norsk pedagog og forfattar. Han var den fyrste som gav ut ei nynorsk abc-bok og eit fullstendig lesebokverk på nynorsk, og grunnla Møre folkehøgskule.

Liv 
Austlid var bondeson frå Gudbransdalen. Han byrja ved Christopher Bruun sin folkehøgskule i Sel i oktober 1869. Hausten 1872 drog han til Lom for å bli friskulelærar med støtte frå Bruun.

I 1899 skipa han sjølv Møre folkehøgskule i Ørsta, og var styrar der fram til 1908. I 1913 starta han folkehøgskule i Østre Gausdal.

I 1880 vann han framfor mellom anna Ivar Aasen ein konkurranse utlyst av Vestmannalaget om beste abc-bok på landsmål. 
Ved ei ny tevling fekk han tilskot frå Stortinget til å gje ut ei utvida abc-bok som fekk illustrasjonar av Nils Bergslien. Lesebok fyr born, som først kom ut i 1889, var i bruk heilt fram til 1960-åra. Lesebok for folkeskulen, som han skreiv i tre bind frå 1902 til 1906, var det fyrste fullstendige leseverket på nynorsk og ei utviding av utgåva frå 1889.

Tankar 

Dei erfaringane Austlid sjølv hadde hatt i barndommen, prega i stor grad den seinare pedagogikken hans. Han hadde opplevd på kroppen at «bondespråket» han tala og kvardagen han kjende var til skam samanlikna med det dansk-norske. Han mislikte òg den overdrivne fokuseringa på synd i kristendomsundervisinga. Til motsats var Christopher Bruun si formidling av bibelsoga ei openberring for han, ho gjorde bibelfigurane menneskelege og kunne få menneske til å blir «store og gode» lik Gud. Også historiefaget gjorde lærarane levande på Bruun sin folkehøgskule, meinte Austlid. 

Då han sjølv fekk prøva seg som lærar, gav han ungar konfirmasjonsundervising gjennom forteljing, utan bruk av pugg som var vanleg på den tida, og styrte unna katekismen av Pontoppidan, som han hardt heldt fast ved «ikkje var nokor barnebok» og hadde lite å læra barna om religionen. 
Han kom etterkvart opp i strid med representantar frå kyrkja fordi han ikkje ville læra skuleungane katekisma utanboks, men hadde støtte av presten i Lom, Honoratius Halling, som meinte meinte Austlid sine «frilærte» elevar var meir kunnskapsrike enn dei som berre pugga. Etterfølgjaren Brodal, som først stod steilt mot eit slikt brot mot tradisjonen, fekk etterkvart augo opp for den «frie» undervisinga.

Arbeidet med abc-bøker byrja fordi Austlid ikkje ville gje ungane han underviste same dårlege opplevingar som han hadde hatt av ei dårleg tilrettelagt slik i barndommen. Han fann ut at ungane lærte godt å lesa om han brukte folkedikting, frå eventyr og soger til enklare regler, gåter og småsongar. Han brukte både av det han sjølv kunne, og fekk ungane til å skriva ned det dei hadde heimefrå. 

I leseverka sine ville han ta utgangspunkt i heimen og dagleglivet, ikkje framande skildringar som gjorde norske tilhøve stusslege og grå. Austlid var levande oppteken av folkedikting, og formidla segner og eventyr.

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Digitaliserte verk av Austlid
 
 
 

Norske pedagogar
Norske forfattarar
Nynorskforfattarar
Folk frå Gausdal
Forfattarar frå Oppland
Trepiplerke

Trepiplerke (Anthus trivialis) er ein fugl i erlefamilien.

Utsjånad og læte 

Trepiplerka er om lag 15-15,5 cm lang. Oversida er brun med svartaktige strekar, undersida gyllen med kraftig streka bryst og stripete sider. Dei ytre stjertfjørene er kvite. Trepiplerka liknar på heipiplerka, men har kraftigare nebb, gulaktig bryst, og krum bakklo. Trepiplerka sit ofte på greiner på tre. Heipiplerka held seg derimot mest på marka og har ei «hoppande», kort flukt. Trepiplerka derimot flyg rykkvis i korte bogar. 

Songen, som er høg og melodisk, vert framført på ein karakteristisk måte. Fuglen flyg opp frå eit tre og innleiar songen forsiktig. Frå høgaste punktet i flukta høyrest eit «tsitsitsivisvisvis», sidan kjem ei trille og i glideflukt vender fuglen med løfta og utsperra vengar og høglydte «sia sia sia sia», eller «tsia-tsia-tsia», iblant eit rolegare «tjuu-tjuu-tjuu», tilbake til utgangspunktet eller ein annan songplass. Songen stilnar når fuglen landar i eit tre, men kort etter kastar han seg på vengane att.

Utbreiing 
Fuglen hekkar i nesten heile Europa og i delar av Asia så langt aust som til det austre Sibir. Han er trekkfugl som for det meste overvintrar i Afrika sør for Sahara og i søre Asia.

Taksonomi 
Trepiplerka vert delt opp i tre til fire underarter:
 Anthus trivialis trivialis, inkl. differens (Clancey, 1987) - nominatforma hekkar i Europa og austover til det austre Sibir.
 Anthus trivialis schlueteri  (Kleinschmidt, 1920) - hekkar i søraustre delar av Kasakhstan, Kirgisistan, Tadsjikistan og vest i Kina.
 Anthus trivialis haringtoni (Witherby, 1917) - hekkar i det nordvestre Himalaya, nord i Pakistan og lengst nordvest i India.

Førekomst i Noreg, biotop og trekktilhøve 
Den norske hekkebestanden tel minst 1 million par. Fuglen held til i skogområde så langt nord som til Pasvik. Elles finst arten nokså fåtalig i Finnmark. Trepiplerka trivst både i bjørkebeltet, i barskog, i blandingsskog og i varmekjær lauvskog. Best likar ho litt open skog eller skogkantar ut mot myrer. Trepiplerkene reiser frå landet i august-september og reiser til tropisk Afrika. Dei kjem attende i mai.

Hekking 
Trepiplerka gøymer reiret, som er laga av mose fora med strå, rottrådar og hår, på marka under grastorver eller busker. Hoa legg 4-5 egg i mai-juni og iblant i juli. Trepiplerkene har ofte to kull. Desse er varierte i teikninga, men gjerne gråkvite med fine brune eller raudbrune flekkar. Rugetida er på 10-11 dagar. Begge foreldra matar sidan ungane i 12-14 dagar. Ungane går frå reiret før dei kan flyge og held seg i vegetasjonen på marka. Trepiplerka er ein vanleg vertsfugl for gauken.

Føde 
Fuglen et hovudsakleg insekt og larvene deira, fluger, biller, grashopper, edderkoppar. Iblant et fuglen også frø.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Trädpiplärka» frå ,  den 20. desember 2009.  

 
 Lars Larsson (2001) Birds of the World, CD-rom

Bakgrunnsstoff 

 Sveriges Radio: P2-fågeln - Trädpiplärka - Läte
 Sveriges Ornitologiska Förening - Trädpiplärka
 Dansk ornitologisk forening

Fuglar i Noreg
Erlefamilien