alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Atomvinter

Atomvinter er det populære namnet på eit scenario der storstilt bruk av atomvåpen fører til global nedkjøling.

Scenariet vart første gongen presentert i tidsskriftet Ambio i 1982. Eit spesialnummer om moglege miljøverknader av atomkrig inneheldt ein artikkel om verknader på atmosfæren, skriven av Paul Crutzen og J. Birks. Dei berekna at inntil 70% av ozonlaget kunne bli brote ned og peikte for første gongen på verknaden av dei forventa store mengdene av røyk (støv) som ville bli utløyst.

Slik det vart observert i Hiroshima, Nagasaki og tyske byar i 1945, gjev store byar i brann ein intens varme som igjen fører store mengder sot og partiklar opp i stratosfæren til jorda. Der vil partiklane blokkere for solinnstrålinga, og blir verande i stratosfæren over ein tidsskala av år. Vindane vil effektivt breie ut partikkellaget i retning aust-vest, og ville i scenariet dekke den nordlege halvkula nord for 30°. Dei tjukke svarte skyene ville stenge ute alt sollys over fleire veker, slik at temperaturen ved bakken ville falle med mellom 20 °C og 40 °C i perioden.

Kombinasjonen av mørke, drepande frost og høge dosar av radioaktiv stråling frå atomnedfall ville skade all plantevekst.

Ein noko tilsvarande situasjon som atomvinter ville oppstå ved tilstrekkeleg store meteornedfall eller ved utbrotet av ein supervulkan.

Sjå òg
Fimbulvinter.
Atomkrig

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Atomvinter» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Klimatologi
Klimapådrag
Atomkrigføring
Augereffekt

Augereffekt er ein strålingslaus overgang i atoma. Den atomfysisk prosessen vart oppdaga og forklart av Pierre Victor Auger i 1925. 

Viss eit elektron i eit skal nær kjernen (K- eller L-skalet) blitt slått laus, kan eit av dei øvrige elektrona i atomet falle inn på den ledige plassen samstundes som eit tredje elektron, augerelektronet, vert slynga ut av atomet. Dermed oppstår nye ledige plassar, og prosessen kan gjenta seg, ofte fleire gonger. Når det skjer talar ein om ein augerkaskade.

Kjelder
augereffekt. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/augereffekt

Atomfysikk
Kvantefysikk
Vitskapsteknikkar

de:Augerelektronenspektroskopie#Auger-Effekt
Auguste Piccard

Auguste Antoine Piccard () var ein sveitsisk forskar og oppfinnar. I 1953 konstruerte han batyskaf, eit undervassfartøy som sonen hans, nokre år seinare, skulle bruke til å dykke til botnen av Marianegropa med. Tidlegare dreiv han meteorologiske observasjonar ved hjelp av sine mange ballongferder.

Piccard utdanna seg ved det føderale instituttet for teknologi i Zürich og vart fysikar ved Det frie universitetet i Brussel i 1922. I 1930 konstruerte han aluminiumgondolen som tok av frå Augsburg i Tyskland 27. mai 1931 og brakte han og Paul Kipfer opp til 15 781 meters høgd i atmosfæren for å måle kosmisk stråling. Den 18. august 1932 nådde Piccard og Max Cosyns 16 940 meter frå Dübendorf i Sveits. Piccard gjennomførte 27 ballongferder, helt opp til 23 000 meter. Etter andre verdskrig byrja han med djupdykking. I 1953 gjekk han ned til 3150 meter med gondolen Bathyscaphe Trieste. 

Piccard sine ballongferder har vore særs viktig for meteorologifaget. Han var professor i fysikk og meteorologi, og det var interessa for kosmisk stråling som brakte han opp i stratosfæren. Piccard var eit multitalent og engasjerte seg seinare i havforsking. Erfaringane frå ballongferda brukte han no til å dykke ned i havdjupet.

Han var far til forskaren Jacques Piccard og tvillingbror til kjemikaren Jean Piccard.

Piccard i populærkulturen
Piccard var inspirasjonskjelde for figuren Professor Calculus (i Noreg kjent under namnet Professor Tryphon Tournesol), som er ein av gjennomgangsfigurane i den belgiske teikneserien Tintin. Han var òg inspirasjonskjelde (saman med tvillingbroren) for Star Trek-figuren Jean-Luc Picard.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Auguste Piccard» frå ,  den 9. april 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
VG - Forskeren og sportsmannen augustE PICCARD (VG, 1962)

Sveitsiske fysikarar
Sveitsiske oppdagarar
Folk frå Basel
Sveitsiske tvillingar
Sveitsiske oseanografar
Dazhou

Dazhou (forenkla kinesisk: 达州; tradisjonell kinesisk: 達州; pinyin: Dázhōu) er eit byprefektur heilt nordaust i provinsen Sichuan i Kina, med grense mot provinsen Shaanxi i nord og mot Chongqing i aust. Byprefekturet har eit areal på 16 591 km², folketalet vart i 2007 berekna til 6,63 millionar.

Byprefekturet Dazhou omfattar eitt distrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og fem fylke (县 xiàn).

Næring
Dazhou har store gassfelt og mineral-ressursar som salt, kol, mangan, litium og kalkstein. Viktigaste varene frå landbruket er flesk, storfekjøt og te. Kjemisk produksjon, kolkraft, metallurgi, tekstilindustri, byggematerialar er andre viktige næringsgreiner.

Samferdsle
Kinas riksveg 210 går gjennom området. Riksvegen tek til i Baotou i Indre Mongolia, fører gjennom Yan'an, Xi'an, Chongqing, Guiyang og endar opp i Nanning i Guangxi.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dazhou» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Dazhou» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Ya'an

Ya'an (kinesisk: 雅安; pinyin: Yǎ'ān) er eit byprefektur midt i provinsen Sichuan i Kina. Byprefekturet har eit areal på 15 354 km², folketalet vart i 2004 berekna til 1,53 millionar.

Byprefekturet Ya'an omfattar eitt distrikt (区 qū) og sju fylke (县 xiàn).

Samferdsle 
Kinas riksveg 108 går gjennom området. Riksvegen tek til i Beijing og fører via Taiyuan, Xi'an og Chengdu sør til Kunming i den sørvestlege provinsen Yunnan. 

Også Kinas riksveg 318 går gjennom prefekturet, han er ein av dei lengste hovudvegane i Folkerepublikken Kina. Vegen tek til i Shanghai og er mellom anna innom Wuhan og Chengdu før han går inn i Tibet og Lhasa og heilt fram til ein kinesisk grenseovergang mot Nepal i Zhangmu.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ya'an» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Ya'an» frå , den 9. april 2012. 
 

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Suining

Suining (forenkla kinesisk 遂宁; tradisjonell kinesisk 遂寧, pinyin Sùiníng) er eit byprefektur aust i provinsen Sichuan i Kina, med grense mot byprovinsen Chongqing i aust. Byprefekturet har eit areal på 5 326 km², folketalet vart i 2002 berekna til 3,72 millionar.

Byprefekturet Suining omfattar to distrikt (区 qū) og tre fylke (县 xiàn).

Samferdsle
Riksveg 318 i Kina, ein av dei lengste hovudvegene i Folkerepublikken Kina, går gjennom området. Vegen tek til i Shanghai og er mellom anna innom Wuhan og Chengdu før han går inn i Tibet og Lhasa og heilt fram til ein kinesisk grenseovergang mot Nepal i Zhangmu.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Suining» frå ,  den 9. april 2012.  
Denne artikkelen bygger på «Suining» frå ,  den 9. april 2012.  

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Guang'an

Guang'an (forenkla kinesisk: 广安; tradisjonell kinesisk: 廣安; pinyin: Guǎng'ān) er eit byprefektur aust i provinsen Sichuan i Kina, som i sør grensar mot byprovinsen Chongqing. Byprefekturet har eit areal på 6 344 km², folketalet vart i 2004 berekna til 4,53 millionar.

Byprefekturet Guang'an omfattar eitt distrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og tre fylke (县 xiàn).

Geografi
Guang'an ligg langs kanten av Sichuansletta. Austdelen er fjellrik, den sentrale delen kupert, medan den vestlege delen er relativ flat. Høgda varierer frå 185 til 1 704 meter over havet. Dei største elvane er Qu som renn gjennom den midtre delen av Guang'an og Jialing som renn gjennom vestdelen.

Samferdsle
Kinas riksveg 212 går gjennom området. Vegen tek til i Lanzhou i Gansu og fører sørover via Nanchong i Sichuan til han endar i Chongqing.

Ymse
Deng Xiaoping var frå landsbyen Paifeng i Guang'an.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Guang'an» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Guang'an» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Ziyang

Ziyang (forenkla kinesisk: 资阳; tradisjonell kinesisk: 資陽; pinyin: Zīyáng) er eit byprefektur aust i provinsen Sichuan i Kina,  med grense mot byprovinsen Chongqing. Byprefekturet har eit areal på 7 962 km², folketalet vart i 2004 berekna til 4,87 millionar.

Byprefekturet Ziyang omfattar eitt distrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og to fylke (县 xiàn).

Samferdsle
Chengdu-Chongqing-jarnbanen strekker seg gjennom; han fører frå Chengdu til Chongqing.

Kinas riksveg 321 går gjennom prefekturet. Vegen fører frå Guangzhou i provinsen Guangdong via mellom andre Wenzhou og Guilin til Chengdu, hovudstaden i Sichuan.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ziyang» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Ziyang» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Zigong

Zigong (forenkla kinesisk: 自贡; tradisjonell kinesisk: 自貢; pinyin: Zìgòng) er eit byprefektur søraust i provinsen Sichuan i Kina. Byprefekturet har eit areal på 4 373 km² og 2 678 898  innbyggjarar (2010).

Byprefekturet Zigong omfattar fire distrikt (区 qū), og to fylke (县 xiàn).

Næring
Zigong er særleg kjend for sin saltprodusksjon, som har vore drive på staden i minst 2 000 år.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zigong» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Zigong» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Neijiang

Neijiang (forenkla kinesisk: 内江; tradisjonell kinesisk: 內江; pinyin: Nèijīang) er eit byprefektur aust i provinsen Sichuan i Kina. Byprefekturet har eit areal på 5 386 km² og 3 702 847  innbyggjarar (2010).

Byprefekturet Neijiang omfattar to distrikt (区 qū), og tre fylke (县 xiàn).

Næring
Neijiang har raffineri for sukker og annan matvareindustri.

Samferdsle
Byen Neijiang ligg ved elva 'Tuo Jiang' og har elvehamn. Han er også eit jarnbaneknutepunkt. Chengdu-Chongqing-jarnbanen har stoppestad i Neijiang og elles det er ei nybygd jarnbanelinje med endepunkt Kunming i Yunnan-provinsen. 

Kinas riksveg 321 går gjennom prefekturet. Han fører frå Guangzhou i provinsen Guangdong via mellom andre Wenzhou og Guilin til Chengdu, hovudstaden i provinsen Sichuan.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Neijiang» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Neijiang» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Sichuan
Byprefektur i Sichuan
Dillslekta

Dillslekta (Anethum) er ei planteslekt i skjermplantefamilien. Ein reknar berre ein art til denne slekta Anethum graveolens, krydderplanta dill.
Ein kan i litteraturen finne fleire artar (fennikel) som er ført inn under denne slekta, men dette er ikkje i samsvar med mest vanlege systematikken i dag.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dillsläktet» frå ,  den 9. april 2012.

Bakgrunnsstoff
 Svensk Kulturväxtdatabas 

Skjermplantefamilien
Vevling på fartøy

Vevlingar vert festa på vant på seglfartøy for å gi fotstøtte under entring av riggen. Dei har tradisjonelt vorte laga av tau, men trelekter og liknande har og vorte brukt. Den som monterer vevlingane står på mellombels oppsurra lekter. Om ein legg tyngd på vevlingane for alle er monterte, vert avstandane mellom vanta skipla, og vevlingane vert ulikt stramme.

Kjelder
Jens Kusk Jensen:Haandbog i praktisk sømandsskab.1924,1982. 

Rigg og segl
Augustin-Jean Fresnel

Augustin-Jean Fresnel () var ein fransk fysikar som medverka stort innan optikk. Fresnel studerte oppførselen til lyset, både teoretisk og eksperimentelt. 

Oppdagingane og dei matematiske deduksjonane hans, basert på arbeida til Thomas Young, utvida bølgjeteorien hans om lys med mange fleire optiske fenomen.

Saman med François Arago studerte Fresnel lovene om interferens av polariserte stråler. Dette resulterte i «Fresnels rombe». Fresnel er truleg mest kjend for oppfinninga av Fresnel-linsa, som vart teken i bruk i fyr, og framleis er i bruk.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Augustin-Jean Fresnel» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Franske fysikarar
Folk frå departementet Eure
Optiske fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Qélé, Qélé

«Qélé, Qélé» (armensk for Kom att, kom att, armensk «Քելե Քելե») var det armenske bidraget i Eurovision Song Contest 2008, framført på engelsk og armensk av Sirusho.

Eurovision Song Contest 2008
Songen starta som nummer 14 i den fyrste semifinalen, etter Bosnia-Hercegovina med «Pokušaj» av Laka og før Nederland med «Your Heart Belongs to Me» av Hind.
 
Bidraget fekk tolv poeng frå Belgia, Polen, Nederland, Russland og Hellas, ti poeng frå Israel, Tyskland og Spania, åtte poeng frå San Marino, seks poeng frå Montenegro og Bosnia-Hercegovina, fem poeng frå Moldova, Slovenia og Romania, fire poeng frå Finland, tre poeng frå Noreg og Andorra og to poeng frå Estland og Irland. Armenia fekk til saman 139 poeng og enda på andreplass av totalt 19 bidrag. Dei gjekk dimed vidare til finalen. 
 
Songen starta som nummer fem i finalen, etter Tyskland med «Disappear» av No Angels og før Bosnia-Hercegovina med «Pokušaj» av Laka.
 
Bidraget fekk tolv poeng frå Polen, Georgia, Frankrike, Hellas, Russland, Belgia, Nederland og Tsjekkia, ti poeng frå Tyrkia, Spania og Kypros, åtte poeng frå Israel, San Marino og Bulgaria, sju poeng frå Ukraina og Kviterussland, seks poeng frå Tyskland og Bosnia-Hercegovina, fem poeng frå Serbia og Slovenia, fire poeng frå Romania, to poeng frå Albania, Sverige og Moldova og eitt poeng frå Island, Montenegro og Makedonia. Armenia fekk til saman 199 poeng og enda på fjerdeplass av totalt 25 bidrag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Qélé, Qélé» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Denne artikkelen bygger på «Eurovision Song Contest 2008» frå ,  den 9. april 2012.  
 
 eurovision.tv - Qélé, Qélé

Eurovision Song Contest 2008-songar
Armenske Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Armenskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Fleirspråklege Eurovision Song Contest-songar
Marcel Bezençon Awards-vinnarar
Jan Jan

«Jan Jan» (armensk for Min kjære, armensk «Ջան Ջան») var det armenske bidraget i Eurovision Song Contest 2009, framført på armensk og engelsk av Inga & Anush.

Eurovision Song Contest 2009
Songen starta som nummer seks i den fyrste semifinalen, etter Sverige med «La voix» av Malena Ernman og før Andorra med «La teva decisió (Get a Life)» av Susanne Georgi.
 
Bidraget fekk tolv poeng frå Tsjekkia, ti poeng frå Belgia, Kviterussland, Tyrkia, Israel og Tyskland, åtte poeng frå Bulgaria og Romania, fem poeng frå Sverige og Storbritannia, fire poeng frå Montenegro, to poeng frå Island og Makedonia og eitt poeng frå Sveits, Finland og Bosnia-Hercegovina. Armenia fekk til saman 99 poeng og enda på femteplass av totalt 18 bidrag. Dei gjekk dimed vidare til finalen. 
 
Songen starta som nummer ni i finalen, etter Hellas med «This Is Our Night» av Sákis Rouvás og før Russland med «Mamo» av Anastasiya Prikhodko.
 
Bidraget fekk tolv poeng frå Tsjekkia, åtte poeng frå Israel, sju poeng frå Romania og Belgia, seks poeng frå Frankrike, Tyrkia og Bulgaria, fem poeng frå Island, Russland og Nederland, fire poeng frå Portugal, Spania og Kypros, tre poeng frå Sverige og Slovakia, to poeng frå Ukraina og Polen og eitt poeng frå Finland, Kviterussland og Makedonia. Armenia fekk til saman 92 poeng og enda på tiandeplass av totalt 25 bidrag. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 121 poeng og enda på åttandeplass og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 71 poeng og enda på 15. plass.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jan Jan» frå ,  den 9. april 2012.  
 
 eurovision.tv - Jan Jan

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Eurovision Song Contest 2009» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Songar frå 2009
Armenske songar
Eurovision Song Contest 2009-songar
Armenske Eurovision Song Contest-songar
Armenskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Fleirspråklege Eurovision Song Contest-songar
Armenskspråklege songar
Engelskspråklege songar
Fleirspråklege songar
Autokollimasjon

Autokollimasjon er eit prinsipp ved optiske apparat, der lys etter å ha gått gjennom det optiske systemet vert reflektert og følgjer same veg attende. Autokollimasjon vert mellom anna nytta til måling av brytingsforhold for faste lekamar, i prismespektrografar og ved optiske gitter. Prinsippet inneberer stor innsparing fordi prisme og objektiv vert utnytta to gonger.

Kjelder
autokollimasjon. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/autokollimasjon 

Optisk metrologi
Høgblad

Høgblad (bractea) er blad på planter so sitt like under blomstrane og ovanfor lauvblada og ser annleis ut enn dei vanlege blada på planta. Det kan vere skjel- eller slireforma bladføter.

Høgblada kan ha ein annan farge enn dei andre blada og kan då tiltrekke insekt til sjølve blomsten. Dette er tilfellet hos julestjerne og trillingblomst.

Ein annan type høgblad er støtteblad, som dannar det bladverket der blomsterkaftet sitt.
Andre typar høgblad er forblad, sveipblad (sjå blomsterstand), korgdekkblad, hylsterblad, cupula, agn og ytterbeger.

Referansar

Blomar
Plantemorfologi
Apricot Stone

«Apricot Stone» (engelsk for Aprikosstein, armensk «Ծիրանի Կորիզ») var det armenske bidraget i Eurovision Song Contest 2010, framført på engelsk av Eva Rivas.

Eurovision Song Contest 2010 
Songen starta som nummer to i den andre semifinalen, etter Litauen med «Eastern European Funk» av InCulto og før Israel med «Milim» av Harel Skaat.
 
Bidraget fekk tolv poeng frå Israel og Kypros, ti poeng frå Nederland, Romania og Georgia, åtte poeng frå Ukraina og Bulgaria, fem poeng frå Sverige, fire poeng frå Tyrkia, tre poeng frå Sveits og eitt poeng frå Litauen. Armenia fekk til saman 83 poeng og enda på sjetteplass av totalt 17 bidrag. Dei gjekk dimed vidare til finalen. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 90 poeng og enda på sjetteplass og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 84 poeng og enda på femteplass.  
 
Songen starta som nummer 21 i finalen, etter Russland med «Lost and Forgotten» av Peter Nalitch and Friends og før Tyskland med «Satellite» av Lena.
 
Bidraget fekk tolv poeng frå Russland, Israel og Nederland, ti poeng frå Georgia, åtte poeng frå Spania og Bulgaria, sju poeng frå Kypros, Belgia, Hellas og Tyskland, seks poeng frå Moldova, Tyrkia, Ukraina, Frankrike og Romania, fem poeng frå Kviterussland og Polen, fire poeng frå Slovakia og Makedonia og eitt poeng frå Serbia, Latvia og Sverige. Armenia fekk til saman 141 poeng og enda på sjuandeplass av totalt 25 bidrag. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 166 poeng og enda på fjerdeplass og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 116 poeng og enda på tiandeplass.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Apricot Stone» frå ,  den 9. april 2012.  
 
Denne artikkelen bygger på «Eurovision Song Contest 2009» frå ,  den 9. april 2012.  
 
 eurovision.tv - Apricot Stone

Songar frå 2010
Armenske songar
Eurovision Song Contest 2010-songar
Armenske Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege songar
Regionen Darmstadt

Darmstadt er eit av dei tre administrative distrikta (tysk regierungsbezirk) i Hessen i Tyskland. Det ligg i den sørlege delen av delstaten Hessen, og sentralt i Tyskland.

Hessen
Regierungsbezirke i Tyskland
Regionen Gießen

{| class="wikitable" align=right
Oversiktskart 

Statistikk 
Delstat:Hessen
Hovudstad:Gießen
Areal: 5,381 km²
Innbyggjarar:1,041,271 (2010)
Befolkningstettheit:194 pr. km²
Kort 

</table>

Gießen er eit av dei tre administrative distrikta (tysk: regierungsbezirk) i Hessen, Tyskland, som ligg i den senter av delstaten Hessen, og i den senter av Tyskland.

Hessen
Regierungsbezirke i Tyskland
Regionen Kassel

{| class="wikitable" align=right
Oversiktskart 

Statistikk 
Delstat:Hessen
Hovudstad:Kassel
Areal: 8,289 km²
Innbyggjarar:1,220,247 (2010)
Befolkningstettheit:147 pr. km²
Kort 

</table>

Kassel er eit av dei tre administrative distrikta (tysk: regierungsbezirk) i Hessen, Tyskland, som ligg i den nordlege delen av delstaten Hessen, i Midt-Tyskland.

Hessen
Regierungsbezirke i Tyskland
Bergmynteslekta

Bergmynteslekta (Origanum) er ei planteslekt i leppeblomstfamilien. Dei veks naturleg frå middelhavslanda i aust til det austlege Asia.
I denne slekta er det kring 20 artar aromatiske urter, mellom anna krydderurter som meriam og bergmynte (oregano).

Origanum-artar er mat for larver av somme sommarfuglartar (Lepidoptera), derimellom Coleophora albitarsella (ein sekkmøll-art).

Nokre artar 
 Origanum acutidens
 Origanum amanum
 Origanum calcaratum
 Origanum compactum Benth.
 Origanum dictamnus L. – humlemarian, Dittany of Crete
 Origanum laevigatum
 Origanum leptocladum
 Origanum libanoticum
 Origanum majorana L. – (søt) merian
 Origanum ×majoricum Cambess. – nesten ikkje søt marian
 Origanum microphyllum
 Origanum minutiflorum O.Schwarz & P.H.Davis
 Origanum onites L.
 Origanum rotundifolium Boiss.
 Origanum scabrum
 Origanum sipyleum
 Origanum syriacum L.
 Origanum vulgare – oregano

Art som tidlegare var plassert i Origanum 
Pogostemon benghalensis (Burm.f.) Kuntze (as O. benghalense Burm.f.)

Referansar 
Denne artikkelen bygger på «Origanum» frå ,  den 9. april 2012.

Bakgrunnsstoff 

 Herb Society of America Fact Sheet: Oregano and Marjoram (pdf) 
Origanum dictamnus 

Leppeblomfamilien
Avbilding

Avbilding skjer når eit optisk system av linser og eller speglande flater frambringer eit bilete av objektet i eit biletplan, til dømes på netthinna til auge eller på fotografisk film.

Ideell avbildling
Ei ideell avbilding føreset at strålebunten eller lyskjegla frå eit objektpunkt i eit objektplan vert samla att i eitt og same punkt, kalla biletpunktet, i eit biletplan, samt at alle punkta i biletplanet har same forstørring. Dette kravet er tilfredsstilt for spegelbilete gjennom plane speglar, men elles er biletpunktet vanlegvis behefta med ulike typer avbildingsfeil, som aberrasjon og astigmatisme.

Kjelder
avbildning – fysikk. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/avbildning 

Optikk
Akrotíri og Dekélia

Dei britiske suverene baseområda Akrotíri og Dekélia, (engelsk The Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia, gresk Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας, Periokhés Kyríarkhon Váseon Akrotiríou ke Dekélias, tyrkisk Egemen Üs Bölgeleri Ağrotur ve Dikelya) er to britiskkontrollerte baseområde på sørkysten av øya Kypros. Akrotíri ligg i vest for Lemesós, og Dekélia ligg aust for Lárnaka. Baseområda vart oppretta i 1960, då republikken Kypros reiv seg laus frå det britiske imperiet og blei ein sjølvstendig stat.

Kjelde 

Denne artikkelen byggjer på «Akrotiri and Dhekelia» frå ,  den 9. april 2012.  
 

Kypros
Det britiske imperiet
Avgjeven effekt

Avgjeven effekt er arbeid per tidseining som vert lever tav ein maskin eller eit apparat. For ein elektrisk generator er avgjeven effekt den elektriske effekten som vert levert til nettet. For ein motor er avgjeven effekt den mekaniske effekten som motoren yter. Avgjeven effekt frå ein forsterkar er den elektriske effekten som vert avgjeven frå forsterkarutgangen til t.d. ein høgtalar. 

Effekten vert gjeven i watt (W) eller kilowatt (kW).

Kjelder
avgitt effekt. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/avgitt_effekt 

Effekt
Formeiringsreaktor

Formeiringsreaktor, avlsreaktor eller breeder-reaktor er ein reaktor der det ved omdanning av thoriumisotopen 232Th til uranisotopen 233U eller uranisotopen 238U til plutoniumisotopen 239Pu vert produsert meir reaktorbrensel enn det vert forbrukt. 

Interessa for slike reaktorar vart mindre i 1960-åra då ein fann fleire uranførekomstar og nye metodar for oppriking av uran med reduserte brenselskostander.

Reaktortypar
Avmagnetisering

Avmagnetisering er å gjere noko umagnetisk. Jern og stål vert heilt avmagnetiserte ved oppvarming til over 700 ºC fordi krystallstrukturen vert endra. Vanlegvis vert avmagnetiseringa utført ved å plassere den magnetiske lekamen i ein spole som vert tilført vekselstraum. Straumstyrken vert etter kvart redusert til null. 

Undre andre verdskrigen vart mange skip avmagnetiserte for å unngå at dei utløyste magnetiske miner. Dette vart òg kalla degausse etter etter matematikeren Carl Friedrich Gauss.

Kjelder
avmagnetisering. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/avmagnetisering 

Elektriske og magnetiske felt i stoff