alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fri – foreningen for kjønns- og seksualitetsmangfold

Fri – foreningen for kjønns- og seksualitetsmangfold, tidlegare LLH - Landsforeningen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner, er ei norsk foreining som jobbar for eit samfunn der alle ope kan leve ut identiteten sin, kjærleiken sin, seksualiteten sin og kjønnsuttrykka sine basert på likeverd og samtykke. Namnebytet fann stad på landsmøtet 3. april 2016. Foreininga har røter i Det norske forbundet av 1948 (forkorta DNF 48).

Organisering
Fri har lokale lag over heile landet leida av lokale syre. Foreininga har mange aktivitetsgrupper; dei fleste er organisert under Fri Oslo og Akershus. Fri har også ein ungdomsorganiasjon Skeiv ungdom. Fri har eit Landsstyre sett saman av leiarane frå lokallaga, og eit Sentralstyre med styremedlemer som vert valde av det høgaste organet Landsmøtet. Fri har nokre tilsette sentralt; resten jobbar på frivillig basis. Ingvild Endestad vart vald til ny leiar i Fri på Landsmøtet i 2016.

Historie
20. mai 1950 vart det halde konstitueringsmøte i Oslo for den første norske foreininga for homofile - ein underavdeling av det danske Forbundet af 1948. I 1953 skifta organisasjonen namn til Det norske forbundet av 1948 (DNF 48). Homofili var på denne tida straffbart i Noreg (Straffeloven § 213, 1902-1972) og dessutan ein psykiatrisk diagnose (WHO Diagnose 302 II: Seksuelt avvik - mental forstyrrelse). Det tok 15 år frå organisasjonen vart starta til nokon ope representerte han; Kim Friele var frå 1965 open om den seksuelle legninga si, og ho var redaktør for 'OSS', det første tidsskriftet til foreininga. Ho tok over som leidar av DNF i 1968, og vart i 1971 generalsekretær i DNF, ein posisjon ho hadde frem til 1989. I 1976 vart DNF 48 splitta, og ein fraksjon oppretta Fellesrådet for homofile organisasjonar. Desse to organisasjonane vart samla på ny då LLH vart oppretta 29. november 1992.   På Landsmøtet i juni 2008 endra organisasjonen namn frå Landsforeningen for lesbisk og homofil frigjøring til det som tidlegare hadde vore forkortinga, nemleg LLH - Landsforeningen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner. Ein ynskte også å inkludere fleire kategoriar som til dømes interkjønna og aseksuelle. Etter fleire års diskusjon kom ein på Landsmøtet i april 2016 fram til det nye namnet Fri – foreningen for kjønns- og seksualitetsmangfold.

Leiarar i LLH
1992–1998 Gro Lindstad
1998–2002 Knut Sverre Bjørndalen Røang
2002–2004 Tore Holte Follestad
2004–2008 Jon Reidar Øyan
2008–2011 Karen Pinholt
2011–2016 Bård Nylund
Frå 2016 Ingvild Endestad - den første leiaren etter at foreininga tok namnet Fri

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Foreningen FRI
 Det Norske Forbundet av 1948 hjå Store norske leksikon
 Homobevegelsen i Noreg hjå Store norske leksikon

Norske organisasjonar
LHBT
Seksuell orientering
Guðríður Símonardóttir

Guðríður Símonardóttir () var ei kvinne frå Vestmannaeyjar på Island som var blant dei 242 menneska tekne til fange av barbareskpiratar i 1627, eit av dei såkalla Tyrkarrana.

Liv
Guðríður var gift med fiskaren Eyjólfur Sólmundarson (død 1636) og hadde ein son, Sölmund. Både ho og sonen blei tekne til fange og førte til Alger, der dei blei selde som slavar.

I 1635 var ho ei av eit lite tal islendingar som blei frikjøpte for pengar samla inn i Danmark, Noreg og på Island. Sölmund måtte vera igjen i Alg er, som fleire andre av ungane til dei bortførte.

Eit trettitals frikjøpte slavar kom til København i 1636. Her fekk dei undervising i lutherdom etter åra i den muslimske verda. Læraren var teologistudenten Hallgrímur Pétursson. Han og Guðríður hadde eit forhold som førte til at ho blei gravid. Som straff for dette utanomekteskapelege forholdet blei begge send til Island. Der kunne dei rekna med dødsstraff for ekteskapsbrot. Då dei kom tilbake til Island viste det seg at mannen hennar var blitt borte på havet ikkje så lenge før. Han hadde også gifta seg opp att og fått fleire barn medan Guðríður var borte, ettersom han rekna med at ho var død.

Sidan det viste seg at Guðríður var enkje kunne ho gifta seg med Hallgrímur, men berre etter ein lengre rettssak. Aldersforskjellen mellom dei to var eit anna problem for omverda - Guðríður var 16-17 år eldre enn Hallgrímur. Paret busette seg på Bolafótur i Ytri-Njarðvík. Hallgrímur fekk endeleg ei prestestilling i 1651. Han var først prest ved Hvalsnes kyrkje og seinare ved Saurbær ved Hvalfjarðarströnd. Paret fekk fleire barn, men to av dei, Guðmundur og Steinunn, døydde unge. Berre eitt av dei, Eyjólfur, levde opp til å bli vaksen. Hallgrímur Pétursson blei etterkvart ein kjend salmediktar.
Hallgrímur døydde den 27. oktober 1674 av spedalskheit. Guðríður overlevde han med åtte år.

Ettermæle
Guðríður Símonardóttir hadde tilnamnet Tyrkja-Gudda fordi ho hadde budd så lenge hjå dei såkalla tyrkarane. Det gjekk rykte om at ho var blitt ein heidning eller kjettar, og ho skulle ha hatt usømmeleg omgang med muslimar.
  
Jakob Jónsson skreiv eit episk skodespel om Tyrkja-Gudda i 1952.

Steinunn Johannesdottir skreiv ein historisk roman om henne, Reisubók Guðríðar Símonardóttur, i 2001. Boka blei ein bestseljar på Island og omsett til fleire språk, til norsk som Bortføringen (2006).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Guðríður Símonardóttir» frå , og «Guðríður Símonardóttir» frå  den 4. april 2016.  

Islendingar
Slavar
Vestmannaeyjar lufthamn

Vestmannaeyjar lufthamn (islandsk ) er ei lufthamn med to rullebanar på Heimaey i øygruppa Vestmannaeyjar sør for Island. Ho er også kjend som Vestmannaeyjar Airport eller Westman Islands Airport.

Det viktigaste flyselskapet her var Air Iceland, som hadde fleire daglege flygingar til og frå Reykjavík lufthamn. Usemje om subsidiar førte til at selskapet stoppa alle flygingar i 2010. Hovudselskapet i dag er Flugfélagið Ernir/Eagle Air. 

Det går også private flygingar mellom Vestmannaeyjar lufthamn og Bakki lufthamn på sørkysten av Island. Desse tek rundt sju minutt, avhengig av vêr. Flygingar til Reykjavik tek rundt 25 minutt.

History
Under vulkanutbrotet til Eldfell i 1973 var Vestmannaeyjar lufthamn eit evakuasjonssenter for eldre og sjukehuspasientar som ikkje kunne evakuerast med båt. Etter at utbrotet hadde enda fann ein at tefraen det hadde produsert var eit passande materiale til å utvida rullebanane med.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vestmannaeyjar Airport» frå ,  den 4. april 2016.  
 

Flyplassar på Island
Lufthamn
Ingólfshöfði

Ingólfshöfði () er ein liten odde og eit privat naturreservat på sørkysten av Island. Staden er halden for å vera der Ingólfur Arnarson først gjekk i land på Island i eller rundt år 874, og har derfor namn etter han. Det høgaste punktet på Ingólfshöfði er 76 meter.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ingólfshöfði» frå ,  den 4. april 2016.  
 

Nes på Island
Grindavík

Grindavík er ein tettstad og kommune (sveitarfélag) i regionen Suðurnes på Island. Han ligg på Reykjaneshalvøya sørvest på Island og hadde 2 821 innbyggjarar i 2011. Fiske er den viktigaste næringsvegen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grindavík» frå ,  den 4. april 2016.

Bakgrunnsstoff 
 

Kommunar på Island
Richard Knoff

Richard Christoffer Schelderup Knoff () var ein norsk ingeniør og redaktør. Han var fødd i Ålesund, busett i Balestrand. Knoff arbeidde m.a. som ingeniør i Argentina 1911-1917, var tilsett som avdelingsingeniør ved Sogn og Fjordane fylke sitt vassdragskontor i Balestrand frå 1918-1924 og hadde privatpraksis i Balestrand frå 1914.

Knoff var redaktør i avisa Sogningen frå 1924. Avisa kom ut i Vik, men ho vart flytta til Balestrand i 1925. Knoff kjøpte avisa og var redaktør til 1940, då han overlet redaktørstolen til sonen Richard Knoff jr., som dreiv til 1942. Etter krigen var Knoff sr. redaktør til avisa vart kjøpt av aksjelaget «Sogningen» i 1948. Han var fylkessekretær for Høgre i Sogn og Fjordane frå 1924 til 1946.

Bibliografi

Kjelder
 Om Richard Knoff i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Bakgrunnsstoff
 Om Richard Knoff i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Balestrand
Norske dramatikarar
Norske redaktørar
Ragnar Kvamme

Ragnar Kvamme () var ein norsk jurist og forfattar. Han var frå Vadheim i Høyanger kommune, og busett i Oslo. Kvamme var sjef for juridisk avdeling i Sjømannsforbundet i mange år. Deretter arbeidde han som jurist i Maskinistforbundet og som advokat i Oslo.

Kvamme gav m.a. ut eit par bøker om sjøfartsjus og fleire humorbøker frå Sogn og Fjordane.

Bibliografi

Bøker

Kjelder
 Om Ragnar Kvamme i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Forfattarar frå Høyanger
Norske sakprosaforfattarar
Hans Eirik Endal

Hans Eirik Endal () var ein norsk gardbrukar og lokalhistorikar frå Endal i Bremanger kommune i Sogn og Fjordane.

Endal samla ei mengd segner frå ytre Nordfjord.  Desse vart m.a. publisert i Årbok for Nordfjord og Gamalt frå Davik.  Han har òg skreve lokalhistoriske artiklar i ulike publikasjonar.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Gravminner i Norge
 Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane

Bakgrunnsstoff
Om Hans Eirik Endal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Bremanger
Norske sakprosaforfattarar
Hermund Kvåle

Hermund Kvåle () var ein norsk redaktør, kunstmålar og forfattar frå Sogndal. Han arbeidde i avisa Sogns Tidend som faren Jens H. Kvåle hadde flytta frå Lærdal til Sogndal i 1904.

Kvåle var ein habil kunstmålar, og henta dei fleste av motiva sine frå landskap og tun i Sogndalsdalen. Kvåle gav også ut diktsamlinga «Då lo du» i 1948 og forteljinga «Vegen til ei kvinne» i 1949.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Hermund Kvåle i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Bakgrunnsstoff
 Om Hermund Kvåle i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Sogndal
Norske lyrikarar
Norske redaktørar
Norske romanforfattarar
Jørgen Lerum

Jørgen Lerum () var ein norsk bonde og forfattar frå Sogndal. Han gav i 1948 ut folkelivsskildringa «Sæterjenta sin lunefulle lagnad».

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Jørgen Lerum i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Forfattarar frå Sogndal
Norske romanforfattarar
Nynorskforfattarar
Unserdeutsch

Unserdeutsch («vårt  tysk») er eit kreolspråk med opphav frå Rabaul i  Papua Ny-Guinea.  Det er  det einaste kreolspråket med tysk opphav. <ref>John Holm, 1989, Pidgins and Creoles, vol. 2: Reference Survey</ref> Språket oppstod omkring 1897 blant barn som gjekk på ein katolsk misjonsskule i Vunapope, ein  bydel i  Kokopo (som då het Herbertshöhe) i dåvarande Tysk Ny-Guinea. Barna på denne barneheimen var av blanda opphav, mange av dei hadde tysk far. Etter at Papua Ny-Guinea vart sjølvstendig nasjon, valde dei fleste unterdeutschtalande å flytte til Australia. I dag er ikkje språket brukt av meir enn 100 menneske, og dei fleste av desse er tospråklege.

Eksempel

Substantiv blir ikkje inndelte i grammatsik kjønn. Den bundne artikkelen er alltid «de» – som i de Mann, de Frau, de Haus. I unserdeutch blir ordet «alle» brukt for å markere fleirtal:  «Alle Kinder muss ni geht schwimmen» (høgtysk: Die Kinder sollen nicht schwimmen gehen).  Spørjeord står sist i setningane: «Du laufen geht wo?» (Wohin läufst du?).
Mange einskildord er henta frå engelsk, til dømes «aufpicken», av pick up i staden for det tyske abholen''.

Kjelder

Språk i Australia
Pidgin- og kreolspråk
Tysk språk 
Einskildspråk
Gudveig Mundal

Gudveig Mundal () var ein norsk lærar og forfattar. Ho var fødd på Hafslo i Luster kommune. Ho tok eksamen ved Stord lærarskule i 1920 og var lærar i Sogndal 1920-1922, i Havøysund 1923-1925, i Vegårshei frå 1925-1960. Ho var også organist ved Vegårshei kyrkje.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

I bøker - eit utval

Kjelder
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Forfattarar frå Luster
Forfattarar frå Sogndal
Norske lyrikarar
Norske lærarar
Bjørn Nistad

Bjørn Ditlef Nistad () er ein norsk idéhistorikar, samfunnsdebattant og sakprosaforfattar med Russland som sitt interessefelt.

Nistad har doktorgrad frå 2008 i russisk idéhistorie, og har tidlegare vore stipendiat ved Universitetet i Oslo, men er no ikkje knytt til nokon forskingsinstitusjon. I doktorgradavhandlinga, som hadde tittelen Petr Tkačev og V. I. Lenin – to representanter for en russisk «jakobinsk»-«blanquistisk» politisk tradisjon?, samanlikna han den politiske tenkinga til desse to russiske bolsjevikane, Petr Tkačev og Vladimir Lenin.

Bøker
Russlands redningsmann : en politisk biografi om Vladimir Putin, Oslo 2016, Vidarforlaget. ISBN 978-82-7990-309-3
Eldre russisk idéhistorie : fra middelalderen til opplysningstiden, Oslo 2015, Vidarforlaget. ISBN 9788279902386
Russisk politisk idéhistorie fra opplysningstiden til idag, Oslo 2004, Solum Forlag. ISBN 8256014466

Kjelder

Norske sakprosaforfattarar
Norske historikarar
Skeiv ungdom

Skeiv Ungdom er ein partipolitisk uavhengig ungdomsorganisasjon for homofile, bifile, trans og andre skeive ungdommar under 30 år.

Historie
Skeiv Ungdom vart stifta den 6. august 2004 på Utøya i Buskerud etter å ha fungert som eit ungdomsutval under Landsforeningen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner (LLH).

Prosjekt
Jafnaðr – Queer Youth Festival er Skeiv Ungdom sin årlege sommarfestival. Jafnaðr vart for første gong arrangert i 2005, men ein forlaupar er sommararrangementet Homoøya som Ungdomsutvalget i LLH hadde første gongen i år 2000. Ordet Jafnaðr stammar frå norrønt og viser til likeverd.

Ungdomstelefonen (UT) er ein landsdekkande telefon-, chat- og meldingsteneste for unge skeive. Ungdomstelefonen er i mange tilfelle den førse kontakten skeive ungdommar får med andre skeive, men telefonen vert også nytta av andre som treng skeive råd slik som til dømes helsesystre. 

Restart er eit program brukt mellom anna i skular og for konfirmantar. Ein ser på kva for mekanismar i samfunnet som fører til at nokon vert diskriminert.

Bakgrunnsstoff

 Nttstaden til Jafnaðr 
 Nttstaden til Ungdomstelefon

Norske interesseorganisasjonar
Norske likestillingsorganisasjonar
Norske ungdomsorganisasjonar
LHBT
Skipingar i 2004
Seksuell orientering
Ski-NM 1983

Noregsmeisterskapen på ski 1983 i nordiske greiner fann stad på Lillehammer og i Mo i Rana i tida frå 22. januar til 13. februar 1983.

Meisterskapen omfatta elleve øvingar, sju for menn og fire for kvinner. Alle dei åtte langrennsøvingane vart avvikla på Lillehammer frå 22. til 30. januar. Kombinertøvinga og hopprennet i normalbakken vart arrangert i Mo i Rana 5. og 6. februar, medan hopprennet i storbakken på Lillehammer avslutta noregsmeisterskapen den 13. februar.

Langrenn menn

15 km

Dato: 27. januar 1983
Stad: Lillehammer

30 km

Dato: 23. januar 1983
Stad: Lillehammer

50 km

Dato: 30. januar 1983
Stad: Lillehammer

3 x 10 km stafett

Dato: 25. januar 1983
Stad: Lillehammer

Langrenn kvinner

5 km

Dato: 27. januar 1983
Stad: Lillehammer

10 km

Dato: 25. januar 1983
Stad: Lillehammer

20 km

Dato: 30. januar 1983
Stad: Lillehammer

3 x 5 km stafett 

Dato: 22. januar 1983
Stad: Lillehammer

Kombinert

Dato: 5.-6. februar 1983
Stad: Mo i Rana

Hopprenn

Normalbakke 

Dato: 6. februar 1983
Stad: Mo i Rana

Storbakke

Dato: 13. februar 1983
Stad: Lillehammer

Kjelder
Sportsboken 83-84.

Noregsmeisterskap i 1983
Noregsmeisterskap på ski
Idrettstilskipingar i Innlandet
Idrettstilskipingar i Nordland
Idrett i Lillehammer
Idrett i Rana
Alvdal Idrettslag

Alvdal Idrettslag er eit idrettslag i Alvdal i Innlandet, skipa 1902. Idrettslaget driv med fotball, handball, orientering, skiidrett og ei kombinert trim/volleyball-avdeling.

Laget er særleg kjend for sine skiløparar. Embret Mellesmo og Per Samuelshaug var dei fremste før 1940, etter andre verdskrigen stod kombinertrennaren Ottar Gjermundshaug i fremste rekke saman med Erling og Kristian Bjørn. Alvdal IL vart norsk meister i 3 x 10 km stafett både i 1958 og 1959. På 1980-talet heldt Astrid Dæhlie og særleg Torgeir Bjørn høgt nasjonalt nivå i langrennsløypa.

Fotlballaget til Alvdal IL spelte i 2. divisjon i 1985 og 1988, men vart tredje sist og rykte nedatt til 3. divisjon begge gongane. Heimebana er Steimoegga.

Kjelder
 snl.no

Bakgrunnsstoff
 

Idrett i Alvdal
Idrettslag i Innlandet
Fotballag i Innlandet
Fotballag skipa i 1902
Idrettslag skipa i 1902
1902 i Noreg
Pastinakk

Pastinakk (Pastinaca sativa) er ein plante i pastinakkslekta som blir brukt som rotfrukt. Han er ein toårig vekst som typisk blir dyrka som eittårig. Planten har kraftige blad og gule blomar i skjerm på relativt lange blomestilkar. Dyrka typar varierer frå ville ved at dei har større, fortjukka pålerøter.

Planten stammar frå Eurasia. Han har vore brukt som grønsak sidan oldtida.  Det finst også forvilla variantar som kan veksa i veg- og grøftekantar og jamvel opptre som ugras.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pastinakk» frå , og «Palsternacka» frå  den 5. april 2016.

Bakgrunnsstoff 

Den virtuella floran - Palsternacka

Rotfrukter
Skjermplantefamilien
Avskriving i genetikk

Avskriving eller transkripsjon er prosessen der det vert danna ein komplimentær RNA-tråd til eit stykke DNA-tråd. Dette hender ved hjelp av eit RNA-polymerase-enzym.

DNA er dobbelttråda, og berre éin tråd vert nytta som mal for avskriving. Denne maltråden vert kalla den ikkje-kodande tråden, sidan sekvensen på RNA-tråden vil vera den same (minus uracil i staden for tymin) som sekvensen på tråden som maltråden er para med.

Resultatet av avskrivinga kan til dømes vera eit mRNA-molekyl, som vidare kan setjast om til eit protein i eit ribosom.

Kjelder 
  Clancy, S. (2008) «DNA transcription». Nature Education 1(1):41

Genetikk
Jens Nederhagen

Jens Nederhagen () var ein norsk journalist, redaktør og forfattar frå Sogndal. Han var journalist i Gula Tidend 1916-1920, redaktør av Fjordabladet 1920-1940, i Firda 1942-1943, og arbeidde seinare som frilans journalist.

Nederhagen gav i 1956 ut eit fem-aktars skodespel om Gjest Baardsen, under psevdonymet Jon Geirsnes.

Bibliografi

Kjelder
 Om Jens Nederhagen i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Forfattarar frå Sogndal
Forfattarar frå Eid
Norske dramatikarar
Norske redaktørar
Ole Oppen

Ole Oppen () var ein norsk bonde og forfattar. Han var fødd i Bergen, busett i Høyanger kommune, først i Måren 1952-1955, og frå 1955 i Instevik.

Bibliografi

Kjelder
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Forfattarar frå Høyanger
Norske romanforfattarar
Norske novelleforfattarar
Anders Ringstad

Anders Ringstad () var ein norsk bonde og forfattar frå Hyllestad.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Anders Ringstad i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
 Om Anders Ringstad i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
 Gravminner i Norge

Forfattarar frå Hyllestad
Norske lyrikarar
Nyorskforfattarar
Herjólfsdalur

Herjólfsdalur er ein dal nordvest på Heimaey í Vestmannaeyjar på Island. Den nasjonale festivalen þjóðhátíð blir halden her kvart år den første helga i august (verslunarmannahelgi).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Herjólfsdalur» frå ,  den 5. april 2016.

Bakgrunnsstoff
 
 Árný E. Sveinbjörnsdóttir 2010, '14C aldursgreiningar og nákvæm tímasetning fornleifa.‘ Árbók hins íslenzka fornleifafélags 2010, 5-28.
 Fornminjar í Herjólfsdal 
 Herjólfsbær.
 
 Kristján Már Unnarsson.
 Margrét Hermanns-Auðardóttir 1989, Islands tidiga bosättning. Studier med utgångspunkt i merovingertida-vikingatida gårdslämningar i Herjólfsdalur, Vestmannaeyjar, Island, (Studia archaeologica Universitatis Umensis, I), Umeå.
 Margrét Hermanns-Auðardóttir 1991, ‘The Early Settlement of Iceland: Results based on Excavations of a Merovingian and Viking Farm Site at Herjólfsdalur in the Westman Islands, Iceland.’ Norwegian Archaeological Review 24, 1-9.
 Matthías Þórðarson.
 Páll Theódórsson 1997, ‘Aldur landnáms og geislakolsgreiningar.’ Skírnir 171, 92-110.
 Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson.

Vestmannaeyjar
Ivar Rusti

Ivar Andreasson Rusti () var ein norsk småbrukar, redaktør, målar, bokbindar, bibliotekstyrar og forfattar frå Sogndal. Han var redaktør for bladet Solsprett som kom ut i Sogndal frå 1939 til 1949. Ivar Rusti var saman med Per Hilleren redaktørar for eit blad som heitte Sygnabladet og som vart starta i 1967 som ei «sogndalsk motvekt» mot det redaktøren i S/SA på den tida, den kontroversielle Hans Arnesen, skreiv i si avis. Sygnabladet kom berre ut eit halvt års tid.
Ivar Rusti var styrar for Sogndal folkeboksamling.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Ivar Rusti i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Bakgrunnsstoff
  Om Ivar Rusti i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Sogndal
Norske forfattarar
Norske novelleforfattarar
Hjörleifshöfði

Hjörleifshöfði er eit 221 m høgt fjell sør på Island. 
Det er eit inselberg som består av palagonitt.
Fjellet ligg ved Mýrdalssandur ca. 15 km aust for Vík í Mýrdal.

Geologi 
Fjellet er av vulkansk opphav. Då det blei danna var det dekt av is eller hav, og har dermed eit liknande opphav som det større fjellet Hafursey i nærleiken. Toppen var lenge ei øy, men blei etterkvart forbunde til fastlandet. Då dei norrøne busetjarane på Island heldt til her låg det ein fjord ved fjellet der dei kunne byggja skip.

Jökulhlaup frå Mýrdalsjökull ved vulkanen Katla har tilført området så mykje sand og grus at det no ligg eit stykke frå kysten, og fjorden er fylt att.

Historie 
Namnet til fjellet viser til ein av dei første norrøne busetjarane på Island som er nemnd i Landnámabók.
Hjörleifur Hróðmarsson var fosterbror og ven av den første offisielle busetjaren på Island, Ingólfur Arnarson. Han skal ha slått seg ned ved på 800-talet. Ifølgje soga blei han så drepen av trælane sine. Trælane flykta til Vestmannaeyjar, men Ingólfur følgde etter dei og drap dei som hemn.

Oppe på fjell ligg ein haug kalla Hjörleifshaugur. Her skal Hjörleifur vera hauglagt.

Fram til 1936 var det ein gard på fjellet med same namn som det. Garden var relativt velståande på grunn av tilgangen på ville fuglar og egg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hjörleifshöfði» frå ,  den 5. april 2016.  
 

Fjell på Island
Gunhild Rutledal

Gunhild Rutledal () var ein norsk lærar og forfattar frå Gulen. Ho tok eksamen ved Stord lærarskule i 1919 og var seinare lærar i Gulen.

Bibliografi

Kjelder
 Gravminner i Norge
 Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Forfattarar frå Gulen
Norske lyrikarar
Buskap

Buskap eller bøling er nemninga for den samlinga av husdyr, særleg storfe, som finst på ein gard.

Jordbruk
Husdyrhald
Storfe