alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Esterházy

Esterházy (tysk, på ungarsk Eszterházy, slovakisk Esterházi) er ei ungarsk adelsslekt. Esterházy var ein gong mellom dei største landeigarane i Ungarn.

Opphavleg var familien små landeigarar frå den litle staden Esteráza, som ikkje finst lenger. Esterháza låg i nærleiken av Dunajská Streda og ville no ha vore ein del av det sørvestlege Slovakia, men som då låg i Ungarn. Frå 1421 hadde dei ein eigedom i Galanta. Grev Nikolaus Esterhàzy (1583–1645) og sonen hans, fyrst Paul Esterházy (1635–1712) gjorde slekta betydningsfull. Familien vart delt i fire linjer:

 den eldre Forchenstein-lina, grunnlagd av Nikolaus Esterházy, med sete i Eisenstadt (ungarsk Kismarton)
 den yngre Forchtenstein-lina
 Zvolen-lina, grunnlagd av Paul Esterházy (død 1641)
 Csesznek-lina, grunnlagd av Dániel Esterházy

I 1626 vart Esterházy-familien teke opp i grevestanden, og 1712 vart Forchtenstein-lina teke opp i fyrstestanden av dei austerrikske habsburgarane.

Suksessen familien hadde, bygde på erobring av land, og lojalitet mot den katolske kyrkja og særleg den austerrikske herskaren. På byrjinga av 1900-talet, var dei mellom dei største landeigarane i Habsburg-imperiet. Brorparten av eigedomane deira låg i det som no er Slovakia.

Eit anna viktig sete for familien var i Eisenstadt, der dei hadde eit slott frå 1300-talet, som vart gjenoppbygd 1663-72. Eisenstadt ligg i dag i den austlege delen av Austerrike, men fram til 1920 var det innanfor kongeriket Ungarn.

Slekta hadde elles bustadar i hele kongeriket og i Transilvania, og mange av familielemene budde i Wien. På 1770-talet reiste fyrst Nikolaus Esterházy, som mislikte Wien, eit imponerande slott ved Eszterháza. Mange meiner slottet er den finaste av esterházyboligane, og det vert ofte kalla «det ungarske Versailles».

Hovudlina til familien (den gamle Forchstein-lina) var stort sett tospråkleg—ungarsk som etniske ungarar og tysk som aristokratar. Dei familielemen som budde i andre område av Ungarn, med andre (hovudsakleg slaviske) hovudspråk, meistra òg desse. Det var vanleg å nytta både dei tyske og dei ungarske versjonane av namna deira, i høve til kvar dei var.

Slekta er kanskje best kjend i samband med Joseph Haydn, som var kapellmeisteren deira. Han vart tilsett av fyrst Paul Anton i 1761.

Det noverande overhovudet for hovudlinar til familien, er fyrst Anton Rudolv Maria Georg Cristoph Hubertus Johannes Aglaë Esterházy von Galanta (fødd 1936). Sonen og arvingen hans, prins Paul-Anton Nikolaus Maximilian, vart fødde i München i 1986.

Forfattaren Péter Estrházy er òg medlem av familien.

Bakgrunnsstoff 

Ungarske adelsfamiliar
Austerrikske adelsfamiliar
Slovakiske adelsfamiliar
Ungarsk historie
Austerriksk historie
Slovakisk historie
Alfheim stadion

Alfheim stadion er eit fotballstadion i Tromsø og heimebana til fotballaget Tromsø IL. Arenaen ligg på sjølve Tromsøya.

Fotballbana måler 110 x 70 meter, og var rekna som den største grasbana i Noreg. Det var òg innsydd kunstgras i sjølve grasmatta for å forsterke underlaget. I midten av 2006 blei det lagt kunstgras på heile Alfheim stadion.

På austsida av stadionet er det oppført eit nytt forretningsbygg som blant anna inneheld klubbhus, møterom og kurs- og konferanselokale. Publikumsrekorden er 10 225 frå ein kamp mot Rosenborg i 1990. Det er vurdert å bygge ut kortsidene på Alfheim, ettersom dei for augneblinken ligg under standarden i tilhøve til resten av anlegget.

Kjelder

Idrett i Tromsø
Byggverk i Tromsø
Fotballstadion i Troms og Finnmark
Tromsø Idrettslag
Bel Canto

Sjå òg musikkomgrepet bel canto
Bel Canto er ei musikkgruppe frå Tromsø.

Bel Canto vart starta i 1985 av Nils Johansen, Anneli Drecker, og Geir Jenssen. Gruppa drog ut av landet for å få platekontrakt, og fekk napp hos belgiske Crammed Discs. Dei første utgjevingane kom ut med bandnamnet Bel Kanto i Noreg for å unngå samanblanding med koret Bel Canto. Gruppa samarbeidde blant andre med Erik Meyn på låten «Kiss of spring».

Gruppa var eit av dei første i Noreg til å nytte datamaskiner som eit hovudelement i musikken, både i studio og på konsertar. Nils Johansen kjøpte det engelske datamaskinbaserte UMI-systemet frå vartfirmaet Umusic i London og enda med same komposisjonsverktøy som Vince Clarke (Depeche Mode, Yazoo, Erasure) og mange andre kjende engelske musikarar på åttitalet. Geir Jenssen vart den første i Noreg som brukte det eksotiske systemet Yamaha CX 5 live, og Bel Canto heldt fram å vere svært oppdaterte på teknologi. Seinare innførte Bel Canto andre musikalske element i musikken, først og fremst på grunn av multiinstrumentalisten Nils Johansen, som speler bass, gitar, fløyte, mandolin og ei rekke andre instrument, ved sida av å ha hatt fiolin som hovudinstrument frå han var barn.

Geir Jenssen forlét bandet før Shimmering, Warm & Bright, og er blant anna kjend for solo-prosjekta Bleep og Biosphere.

Albumet Magic Box var planlagt som den internasjonalen gjennombrotet, men sjølv om førstesingelen gjorde det skarpt på dei amerikanske danselistene, vart Bel Canto aldri noko meir enn eit middels stort band utanfor Noreg.

For albumet Shimmering, Warm & Bright vann bandet Spellemannprisen 1992 i klassa pop. For Magic Box vann dei klassene gruppe og dance/techno under Spellemannprisen 1996.

Bel Canto eksisterer framleis i 2007 med Anneli Drecker og Nils Johansen som faste medlemer og med perkusjonisten Andreas Eriksen som ein tredje medlem. Både Anneli Drecker og Nils Johansen gjer musikkprosjekt ved sida av å halde liv i Bel Canto; Drecker med stadige soloprosjekt og samarbeid med andre artistar og kunstinstitusjonar (teater/film) og Nils Johansen gjennom medlemskapen sin i gruppa Vajas.

Plater 
 1987 White-Out Conditions, Crammed Discs/WEA
 1990 Birds of Passage, Crammed Discs/WEA
 1992 Shimmering, Warm & Bright, Dali
 1996 Magic Box, Atlantic
 1998 Rush, EMI Norway
 1999 Images, EMI Norway
 2001 Retrospect (best of), WEA (førsteopplag med bonus-CD med sjeldent materiale)
 2003 Dorothy's Victory, EMI

Bakgrunnsstoff 
 Bel Canto offisiell side
 Bel Canto på MySpace.com
 Anneli Drecker sin nettstad
 Anneli Drecker på MySpace.com
 Nils Johansen i sitt andre band Vajas - MySpace.com

Kjelde 
Omsett frå Bokmålswikipedia 29.10.07

Norske musikkgrupper
Kulturliv i Tromsø
Vinnarar av Spellemannprisen
Norske elektroniske musikkgrupper
Musikkgrupper skipa i 1985
Bentsjordgodset

Bentsjordgodset er namnet på den søre delen av det såkalla Tromsøgodset. Tromsøgodset er kort sagt kongen sine eigedomar i Tromsø futedømme, som alle vart selt i 1666 av kong Fredrik III til Joachim Irgens, ein hollending som mellom anna dreiv bergverk på Røros. Bentsjordgodset fekk namnet sitt fordi denne delen av det store jordegodset var i familien Moursunds eige frå 1783, og familien hadde hovudsetet sitt på Bentsjord i Malangen. Rundt år 1900 var jorda stort sett selt til dei forskjellige oppsittarane, og godset var dermed oppløyst.

Kjelde 
Omsett frå Wikipedia på bokmål 29.10.07

Historie i Tromsø
Bydelar i Tromsø

Tromsø er ikkje delt opp i administrative bydelar. Det finst likevel fleire lokale bydelsråd som har ein slags halvoffisiell status. Bydelsråda er ikkje oppretta av kommunen men av befolkninga i den aktuelle bydelen, og medlemmane er gjerne valde inn frå velforeningar, idrettslag o.l. Dei definerer sjølv grensene sine og dekker ikkje heile byen. Bydelane i Tromsø er derfor i hovudsak namn som blir brukt av folk utan administrativ overbygging.

Liste over bydelsråd i Tromsø (frå Tromsø kommune)

Liste over bydelar i Tromsø

Tromsøya 
 Sentrum
 Alfheim
 Bjerkaker
 Sorgenfri
 Fagereng
 Elverhøy
 Holt
 Myreng
 Storskogen
 Norrøna
 Håpet
 Mortensnes
 Breivika
 Gimle
 Stakkevollan
 Skattøra
 Hamna
 Bjørnebekken

Fastlandet 
 Solligård
 Gammelgård
 Reinen
 Tromsdalen
 Tomasjord
 Lunheim
 Kroken

Kvaløya 
 Åsland
 Storelva
 Kvaløysletta
 Slettaelva
Asbjørn Dybwad

Asbjørn Dybwad (fødd 1924 i Tromsø, død 1973) var ein norsk forsikringsagent, forfattar, målar og radiokåsør. Han arbeidde ei tid som forsikringsagent, og det gav han eit innblikk i nord-norske forteljingar som han hugsa og bygde vidare på i bøkene og kåseria sine. Dybwad har av Arthur Arntzen vore karakterisert som «storlygar» i positiv forstand. På 1960-talet var han fast i radioprogrammet «Søndagsposten». Han var med på etableringa av Nordnorsk Forfatterlag. 

Han blei heidra av Humorfestivalen i Tromsø i 2007, der han blei profilert ved at dei forskjellige aktørane på festivalen skulle tolke humoren hans som eit av innslaga sine.

Bibliografi 
 Kraftkost og andre historia, Tromsø Bokhandels forlag (1964) og Samlaget (1990)
 Møljekalas, Tromsø Bokhandels forlag (1966) og Samlaget (1988) 
 Hemmel og hav, Tromsø Bokhandels forlag (1972), også i oppsetning med Hålogaland Teater (2001)
 De skinnhelliges samfunn, roman, Dreyer forlag (1973) omslag av Karl Erik Harr
 Samlede skrøner, Angelica forlag 	(2000), (Kraftkost, Møljekalas og Hemmel og Hav i en utgivelse) illustrert av Ulf Dreyer og Dagfinn Bakke

Dybwad, Asbjørn
Dybwad, Asbjørn
Dybwad, Asbjørn
Dybwad, Asbjørn
Norske assurandørar
Hålogaland teater

Hålogaland Teater er eit regionteater for Nord-Noreg. Teateret vart etablert i 1971 som det første regionteateret i Noreg og det første profesjonelle teateret i Nord-Noreg. Det starta verksemda si 15. august 1971.

Læraren, forfattaren og kulturpersonlegdomen Lars Berg kjempa heile livet sitt for eit nordnorsk teater. Nordnorsk mål på nordnorsk scene var Lars Bergs kongstanke – det skulle vise seg at pionergruppa som tok fatt på oppgåva i 1971 ikkje slo igjennom hos det nordnorske publikumet før dei tok nordnorsk dialekt i bruk på scena. Sida har nordnorsk prega alle teateret framsyningane sine fram til i dag.

Opphavleg hadde ein teateroppsettingar i heile Nord-Noreg, men etter starten av Nordland Teater fokuserer teateret hovudsakleg på oppsettingar i Troms og Finnmark. Hovudsetet ligg i Tromsø, der Hålogaland Teater tok i bruk sitt eige teaterbygg den 4. november 2005. Teateret hadde  per 21. februar 2006 over 50 tilsette.

Teatersjefar 

 1971-1985: Kollektiv leiing, styrt gjennom allmøte
 1986-1989: Bernhard Ramstad
 1989-1990: Svenn B. Syrin og Arvid Esperø
 1990-1992: Arvid Esperø og John Sigurd Kristensen
 1992-1996: John Sigurd Kristensen
 1997-2000: Haukur J. Gunnarsson
 2001-2008: Nils Johnson
 2009-2012: Iren Reppen
 2013- : Nina Wester

Kjelder 
Omsett frå Wikipedia på bokmål 29.10.07

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Kulturliv i Tromsø
Nord-Noreg
Teater i Noreg
Skipingar i 1971
Tusenårsstader
Nordnorsk forfatterlag

Nordnorsk forfatterlag (Nnf, nordsamisk Davvi-Norgga girječálliid searvi) er ein nordnorsk interesseorganisasjon som arbeider for å fremje og ivareta interessa til nordnorske forfattarar, litteratur generelt og nordnorsk litteratur spesielt. Han vart etablert på Kjerringøy i 1972. Blant initativtakarane var forfattar og dramatikar Magnar Mikkelsen (Finnmark), heradsagronom og skribent Knut Moe (Nordland), og forfattarane Asbjørn Dybwad (Troms), Kjell Sandvik og Terje Nilssen (begge Finnmark). 

Laget har alltid vore frittalande, og fekk «Fritt Ord-prisen» i 1984. I høve 25-årsjubileet (1997) gav Nnf ut antologien Circum Polaris med bidrag frå femti av medlemmane. Fram til i dag har Nnf gitt ut 21 bøker, saman med bokforlag som Tiden, Orkana og MargBok, eller i eigen regi. Tidlegare gav laget ut medlemsbladet/tidskriftet Skarven, men dette er i dag gått inn. Søknad om medlemskap etter søknad, og vurdering av det litterære rådet. Støtte til drift kom i det vesentlege frå Nordnorsk Kulturråd til det vart lagt ned, og får i dag løyvingar frå dei tre nordnorske fylkeskommunane. 

Nnf har kontor i Tromsø, og deler mellom anna ut Nordland fylkes kulturstipend. Ved inngangen til 2019 hadde laget 154 medlemmer, ti av dei æresmedlemmer.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Nordnorsk Forfatterlag» frå , den 3. april 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Nordnorsk forfatterlag

Nordnorsk kultur
Norske forfattarlag
Norsk litteratur
Skipingar i 1972
Mottakarar av Fritt Ords Pris
Kultur i Tromsø
Carrick-on-Shannon

Carrick-on-Shannon (irsk Cora Droma Rúisc) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Leitrim og ligg på grensa til County Roscommon. Han er òg den største busetnaden i grevskapet. 

Byen ligg ved elva Shannon, som er forbunde til elva Erne via Shannon-Erne Waterway.

Carrick-on-Shannon jernbanestasjon opna 3. desember 1862.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Carrick-on-Shannon» frå ,  den 29. oktober 2007.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff

Byar i Republikken Irland
Leitrim
Tromsøgodset

Tromsøgodset var eit jordegods med hovudsete på Karnes ved Lyngseidet, Lyngen i Troms.

Det omfatta ei rekke eigedomar i Hillesøy, Skjervøy og Lyngen som opphavleg var ein del av kongen sitt krongods, men vart selt til Joachim Irgens i 1666. Irgens gjekk konkurs, og etter dødsbuet vart nokre av eigedomane i 1677 overteke av lagmannen Gjert Lange, som dessutan òg var godsforvaltar for Irgensgodset. På dette tidspunktet omfatta det 120 gardar og rundt 90 finnerydningar, som i overtakinga vart verdsett til rundt 5000 riksdalar. Irgens' enke Cornelia Bickers kjøpte tilbake desse i 1705, og sat som eigar inntil dauden hennar i 1708. Hennar bror, Jacob de Petersen frå Amsterdam, overtok i 1713, og namnet «Tromsøgodset» vart teke i bruk omtrent då.

Hans søner selde i 1751 til kjøpmann Johan Chr. Hvid frå Trondheim. Hans far Michael Hvid var godsstyrar i perioden 1716-1757. Johan Hysing overtok godset i 1764 for 6000 dalar, og sonen hans Ahlert Hysing overtok i 1771 for 6600 dalar. Hans svoger Andreas Røst kjøpte det i 1772 for 7000 riksdalar, og i 1777 og 1781 vart det selt vidare til Georg Wasmuth. Ei tredeling vart gjort 10. juni 1783, då godset utgjorde 139 våger, 2 bismarpund og 12 mark og kjøpesummen sett til 8600 riksdalar.

Den nordlege delen med Skjervøy og Kåfjord opp til Finnmark, gjekk til Hysing, seinare drive av Ovidia Fredrikke Lyng også kalla «Mor Lyng»; dette vart kalla Skjervøygodset.
Georg Wasmuth fekk den midtre, inkludert Helgøy, Karlsøy, Ullsfjord og Lyngen; dette vart kalla Karnesgodset og seinare overteke av sonen Ulrik.

Hans Andreas Moursund den søre delen som omfatta Hillesø og Troms sokn; dette vart heretter kalla Bentsjordgodset eller Moursundgodset.

Rundt 1850 begynte oppdelinga og sal til leiglendingane som brukte jorda.

Kjelde 
 Tromsøgodset på Wikipedia på bokmål 29.10.07

Historie i Lyngen
Skjervøy kommune
Historie i Tromsø
Hillesøy
Lifford

Lifford (irsk Leifear) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Donegal og ligg nordvest på Irland ved grensa til Nord-Irland. 

Byen voks opp rundt ei borg bygd av Manghus Ó Domhnaill, herskaren i det vestlege Donegal på 1500-talet, og vart seinare ein engelsk garnisonsby fram til den irske sjølvstendekrigen i 1922. Han ligg ved elva Foyle med Strabane i County Tyrone i Nord-Irland på andre sida. Dei er forbunde via brua Lifford Bridge.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lifford» frå ,  den 29. oktober 2007.  
 

Byar i Republikken Irland
Donegal
Bálint Török

Greve Bálint Török de Enying (1502-1551) var ein ungarsk aristokrat, Ban av Nándorfehérvár, og mellom 1527-1542 herre av Csesznek.

Ungararar
Jakab Cseszneky

Baron Jakab Cseszneky de Cseszneg et Visk var ein ungarsk aristokrat på 1200-talet.

Jakab var son til Mihály, av Bána-ætta, og stallmeister til Anders II av Ungarn. 

Han vart sverddragar til Kong Bela IV og heldt også tittelen greve av Trencsén. I 1263 bygde han den vidgjetne gotiske slottet i Csesznek i Bakony-fjella, som han og etterkomarane hans fått namn etter: Cseszneky. 

Kona hans var dottera til Márk Trencséni, av Csák-ætta. Sønene hans, Miklós, Szomor og Mihály var viktige tilhengjarar av Kong Ladislaus IV og Karl I av Ungarn og slost modig mot Máté Csák, de-facto herskaren av det som no er det vestlege Slovakia.

Bakgrunnsstoff 

 Györffy György: Az Árpád-kori Magyarország történeti földrajza
 The castle of Csesznek
 Szilágyi Sándor: A Magyar Nemzet Története
 Buskó András: Lengyel emlékhelyek 

Cseszneky
Cseszneky
Cseszneky
Smil

Eit smil er eit uttrykk for menneskelege kjensler, framkalla ved lett samantrekking av musklar i ansiktet. Eit smil kan omfatte musklane rundt munnen og augo.

Eit uttrykk for kjensler 
Det første uttrykket for kjensler hos menneske er skriket. Det neste er gjerne smilet. Først smiler barna med munnen, ofte berre nokre veker gamle. Dette smilet kjem helst når barnet har soge seg mett på mjølk. Smilet som uttrykk for kjensler har vi med oss heile livet, ofte heilt inn i dødsaugneblinken.

Litt eldre barn kan kombinere smilet med ein lyd, og smilet utviklar seg til latter. 

Det opphavlege smilet er eit enkelt og ukomplisert uttrykk for gode kjensler. Men andre kjensler kan òg bruke dei same ansiktsmusklane for å uttrykke ordlaust språk. Slik kan vi smile medlidande, hånleg, deltakande, kjærleg, vellystig, hult, forførande osv. Smil kan vere tilgjorte eller naturlege.

Smilet - ein del av det ordlause språket 
Smilet er knytt til vårt inste sjeleliv. Eit smil hos eit menneske vert gjerne etterfølgd av eit tilsvarande smil hos dei som ser smilet. Slik er smilet ein viktig del av det ordlause språket menneske imellom.

Smilet har ulik funksjon i ulike kulturar. I nokre kulturar smiler og ler folk mykje, i andre kulturar er det ikkje sed og skikk at vaksne menneske blottlegg kjenslene sine ved å smile.

Smilet i kulturarven 

Bibelens Job minnest med lengsel dei gode dagar, då han kunne oppmuntre folk med eit smil .

Håvamål advarar mot det falske smilet:
«Vanklok mann
trur vel om alle
som hugblidt mun helse.
Ikkje han ser 
at dei snaror legg han,
når dei sit med kloke saman.

Vanklok mann
trur vel om alle
som hugblidt mun helse.
Det ser han fyrst
når til tings han kjem,
av frendar eig han få.»

Ingen har måla smilet som Leonardo da Vinci. Smilet vert bruka i ungdommeleg kommunikasjon, ofte som ei såkalla smiley-tekning (eit smilefjes) eller som emotikonet : ).

Litteratur 
Jakob Billström: Leendet. En psykologisk studie. Särtryck ur Ord och Bild, Stockholm 1939.

Sjå òg: 
 Sjokoladen Smil
 den ukrainske byen Izmajil, som har det rumenske namnet Smil. 

Psykologi
Menneskeleg kommunikasjon
Kringkastingsringen

Kringkastingsringen er ein ubunden medlemsorganisasjon som arbeider for at nynorsk, norske dialektar og samisk skal få eit rettkome rom i allmennkringkastinga og i media elles.

I over 50 år har Kringkastingsringen vore pådrivar for at medieverksemdene skal føre ein språkpolitikk som speglar språkmangfaldet i Noreg og for at styresmaktene skal leggje forholda til rette for at vi skal få eit godt og mangfaldig språk i media.

Kringkastingsringen deler kvart år ut Kringkastingsprisen.

Inger Johanne Ruset er leiar.

Bakgrunnsstoff 
Kringkastingsringen

Norske organisasjonar
Nynorskorganisasjonar
Skipingar i 1955
Latter

Latter eller lått er ein fysiologisk prosess hos menneske, kjenneteikna ved ei rad raske ut- og innpust saman med rytmiskt vekselvis spente og avslappa stemmeband, noko som til saman gjev opphav til ein karakteristisk lyd.

Latter kan utløsast av ei mengd ulike hendingar, vanlegvis etter at personen har vorte utsett for ein spøk eller noka anna form for humor, men latter kan òg oppstå av glede, lettnad, nervøsitet eller annan sinnstillstand. Latterens funksjon er usikker, men mykje tyder på at det er ein måte å signalere samhald innan grupper av individ. Liksom geisping har latter ein smittande effekt.

Latteren er individuell og varierer frå person til person. Latteren er ein spontan kroppsleg reaksjon på slikt som personen oppfattar som morosamt.

Ordsoge 
Både ordet «latter» og ordet «lått» har opphav i det norrøne ordet hlâtr. Det norrøne ordet er ei avleiing av norrønt hlæja, 'å le'.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Psykologi
Menneskeleg kommunikasjon
Andrej Bogoljubskij

Andrej Bogolubskij (levde om lag 1111-1174) var knjaz av Vladimir-Suzdal. Han var son av Jurij Dolgorukij og gift med ei kiptjaker-kvinne som var dotter av ein kiptjakerkhan. 

Frå barndommen skilde han seg ut med kjærleik til kyrkjelege tenester og gav mykje til fattige. I 1155 drog knjaz Andrej til riket Vladimir-Suzdal utan å spørje faren. Der bar han med seg Vladimirskaja-ikonet av Jomfru Maria frå Vysjgorod.
Her kom Jomfru Maria til han og bad han grunnlegge eit kloster til ære til for hennar fødselsdag. Knjazen gav ordre om å måle eit nytt ikon med synet Andrej fekk av Maria. Ikonet fekk namnet Bogoljubskaja, og klosteret Bogoljubskij.

Andrej vart vald til knjaz av ei samling og var den første i Rutenia som etablerte eineherredøme. Under regjeringstida hans vart Rutenia større og vart eit nytt senter i Russland, og knjaz Andrej vart den første store russiske knjazen. Han bygde mange kloster og katedralar.
 
Andrej vart drepen i 1174 etter ei samansverjing der tjue av hoffmennene hans storma inn og knivstakk han medan han sov.

Minnefestdagar for St. Andrej 
 17. juli (4. juli i den julianske kalenderen)

Kjelder 
 Ortodoks kalender

Ortodokse helgenar
Fødde i 1111
Døde i 1174
Gaetabukta

Gaetabukta er ei bukt på vestkysten av Italia og er ein del av Det tyrrenske havet. Det grensar til neset Circeo i nord, Ischia og Napolibukta i sør og Dei pontinske øyane i vest.

Bukta er kalla opp etter den nærliggande italienske byen Gaeta. Volturno er den største elva som munnar ut i bukta. 

Det låg ein NATO-base i bukta frå 1967 til 2006.

Kjelde 

Bukter i Italia
Bukter i Middelhavet
Tyrrenhavet

Tyrrenhavet eller Det tyrrenske havet (Mar Tirreno på italiensk) er ein del av Middelhavet utanfor vestkysten av Italia. Det grensar til Korsika og Sardinia i vest, Liguria i nord, Toscana, Lazio, Campania og Calabria i aust og Sicilia i sør.

På det djupaste er havet 3 785 meter djupt. Tyrrenhavet ligg nær den afrikansk-europeiske forkastinga, og derfor finn ein undervassfjellkjeder og aktive vulkanar under havnivå. Av vind i området finn ein mistralvinden frå Rhônedalen, libeccio frå sørvest, sirocco og Ostro frå sør.

Det er fem vegar ut av Tyrrenhavet:
 Messinasundet mellom Sicilia og Calabria på «tåa» til Italia. Det er 3 km breitt. 
 Korsikakanalen mellom Toscana og Korsika, om lag 80 km brei.
 Bonifaciosundet mellom Korsika og Sardinia, 11 km breitt. 
 Sardiniakanalen mellom Sardinia og Tunisia, om lag 200 km brei.
 Siciliasundet mellom Tunisia og Sicilia, om lag 160 km breitt.

I gresk mytologi trudde ein at klippene ved Tyrrenhavet var heimstad for dei fire vindane til Aeolos. Namnet på denne delen av Middelhavet kjem frå det greske namnet på etruskarane, som skal ha vore emigrantar frå Lydia og styrt av Tyrrhenos. Etruskarane slo seg ned langs kysten av det som i dag er Toscana og refererte til havområdet som «Etruskarsjøen».

Kjelde 

Havområde i Middelhavet‎
Fjerding

For andre tydingar, sjå Fjerding (fleirtyding)
Ein fjerding var i mellomalderen ei administrativ eining, ofte fjerdedelen av eit prestegjeld eller fjerdedelen av eit futesokn. Ordet kjem frå norrønt fjórðungr, som tyder 'fjerdedel'.

Fjerdingane vart hovudsakleg bruka av dei verdslege styremaktene, blant anna ved inndeling av skattedistrikt. 

Nemninga har i somme område overlevd heilt opp til vår tid. Tilsvarande kan områdeinndelinga frå mellomalderen falle saman med moderne områdegrenser eller kommunegrenser.
Sjokoladen Smil

Smil er namnet på ein sjokoladetype laga av Freia som blei laga for første gong i 1955. Sjokoladen har form som ein smalnande sylinder og består av ei kjerne flytande toffee med eit skal av Freia Melkesjokolade rundt. Han blir som regel selt saman med fleire andre innpakka i ein rull. Først var bitane ovale, men frå 1978 fekk dei den noverande runde forma dei har i dag.

I 2017 inneheldt ein Smil-sjokolade tretten bitar. Dette talet har variert mellom elleve og tretten opp gjennom historia.
Smil har vorte marknadsført under slagordet «smart å dele».

Kjelder

Freia
Norske sjokoladeprodukt
Skipingar i 1955