alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pølse i brød

Pølse i brød er ein matrett sett saman av ei pølse inni eit brød. Retten kan etast medan handhalden og er ofte brukt som snøggmat. Det er vanleg å ete pølser under store samankomingar og mindre høgtidelege selskap, til dømes ved feiringar av fødselsdagar, nasjonaldagar og jonsok eller ved idrettsarrangement. Retten er også vanleg å selja vedbensinstasjonar, kioskar og ferjer. Pølse med særskild tillaga pølsebrød oppstod i USA, men har også festa seg som ein del av norsk matkultur, der ein også finn variasjonar som pølse i lompe eller vaffel. 

Dei vanlegaste pølsene å putta i brød er grillpølse og wienerpølse. Pølsa som skal i brødet blir selt kokte og treng berre varmast før servering. Ein kan grilla, koka, dampa, bakt, steikt eller varma dei på bål. Variasjonar av pølse i brød er innbakt pølse og pølse i pinnebrød. Vanleg pølsegarnityr er rå eller steikt lauk, ketchup, sennep, potetsalat, rekesalat, ost, oppskore sideflesk med meir.

Soge 
Pølse i brød blei først seld i store mengder i 1870-åra av tysk-amerikanaren Charles Feltman, som opna eit utsal på Coney Island i New York. Det finst også soger om ulike tyske pølseseljarar på 1880-taket som tok til å selja pølser i småbrød i staden for å levera ut hanskar til å eta dei med fordi hanskane stadig forsvann. Retten blei særleg knytt til baseballkampar, mellom anna frå 1893 gjennom Chris von der Ahe som eigde både laget St. Louis Browns og ein fornøyingspark og serveringsstad like ved.

Retten blei kjend som hot dog i USA etter eit slanguttrykk som knytte hundar (og i nokre høve hundekjøt) til pølser. Ei vandresoge om opphavet til namnet viser til ein avisteiknar som rundt 1900 skulle ha teikna ein dachshund i eit pølsebrød og kalla han «hot dog» på ein baseballkamp.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hot dog» frå , den 6. juli 2009.

Bakgrunnsstoff 

 «- Å trekke gode pølser er en kunst»  av Anders Kemp i D2 av Dagens Næringsliv.

Pølser
Norsk mat
Tysk-amerikansk kultur
Snøggmat
USA-amerikansk mat
Duefuglar

Duefuglar er ein biologisk orden, Columbiformes, med nolevande fuglar frå ein familie: Dei talrike og vidspreidde duene, Columbidae. 

Duene har eit kranium som minner om det på måsar. Brystmuskulaturen er kraftig og baktærne velutvikla. Fjørene sit laust og manglar dun, i staden er dekkefjøra dunaktige.

Dei et særleg frø og har ei velutvikla kro. Nasebora kan stengast og dei kan drikka utan å løfta hovudet. 

Sandhønsfamilien var tidlegare rekna til denne ordenen, men er seinare blitt skilde ut i den eigne ordenen Pteroclidiformes.
Dei no utdøydde drontane, Raphidae, var òg medlem av ordenen duefuglar.

Kjelder 
 PDF-fil om fuglar (Aves) på uib.no

Bakgrunnsstoff 

Fuglar etter klassifisering
Myrsnipe

Myrsnipe (Calidris alpina) er ein vadar og ein liten representant frå snipefamilien av ordenen vade-, måke- og alkefuglar. Ho er stor som ein stare, ca 16–22 cm lang, og har eit nebb på 3–4 cm. Myrsniper er sterke trekkfuglar.

Skildring
Myrsnipa si utsjånad varierer med underart, alder og årstid. 
Ei vaksen myrsnipe i hekkefjørdrakt viser raudbrun overside, stripete bryst og den karakteristiske svarte buken som ingen andre vadere i tilsvarande storleik har. Vinterdrakta har i utgangspunktet gråleg overside og kvit underside. Juvenile er brune på oversida med to kvite "V"-forma strek på ryggen. Dei har vanlegvis svarte flekker på flankane eller buken. Nebbet lett bua og er svart, beina er òg svarte. Det er ei rekke underarter som hovudsakleg skil seg ut i omfanget av raudbrun farge i hekkefjørdrakta og på nebblengda. Nebblengda varierer mellom kjønna, hoene har lengre nebb enn hannane. På tuppen av myrsnipenebbet finst eit mjukt dekke som blir fylt med blod og med mange nerveender, og dannar ein kjenslevar sonde som blir brukt til å lokalisere virvellause byttedyr i gjørme og sand. 

Varsellætet er eit typisk snipe-pip, og visingssongen ei hard trille.

Utbreiing og habitat 
Biotopen åt fuglen er våtområde, fjærstrender med tangbankar og mudder, han hekkar også i stor høgd eller på skrinn tundra.

Fuglearten er utbreidd og hekkar over store delar av nordkalotten, medrekna Sibir, Alaska, Hudson Bay, Grønland, Island, Dei britiske øyane, Svalbard, fastlands-Noreg og kystnære område i Sverige, Finland, Danmark og Baltikum. Myrsnipa må overvintre i tempererte strøk, i Europa skjer overvintring i kystområda frå nordvestlege Afrika og Middelhavet og nord til Dei britiske øyane, Nederland.

Status og vern 
Den globale populasjonen var estimert til 4,3 til 6,8 millionar individ med minkande trend per 2015. Trugsmåla mot arten inkluderer øydelegging av habitat, både hekkehabitat og for vinteropphaldet: uro på tidevassflater der dei beitar, drenering av våtmarker, gjengroing og anna. I ei undersøking av hekkeplassar i Sverige og Finland synte det seg at myrsnipene viste sterk filopati, tendens til at individa vender tilbake til staden der dei er klekte. Habitatfragmentering aukar isolasjonen innanfor små hekkeplassar og gjer dei meir utsette for innavl på desse stadene. Framtidig forvaltning for bevaring av arten i dei to landa bør inkludere å auke sambandet mellom habitatflekker.

På Svalbard er det ein hekkebestand på 300-600 individ (2015). Denne er bestanden er ført opp på den norske raudlista for artar i kategorien nær truga, NT.

Gallery

Kjelder 

Denne artikkelen bygger dels på «Dunlin» frå ,  den 6. februar 2022. 

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Peder Fiske, 1994, Artsomtale: Calidris alpina – myrsnipe, S. 196 i: Gjershaug, J. O., Thingstad, P. G., Eldøy, S. & Byrkjeland, S. (red.): Norsk fugleatlas. Norsk Ornitologisk Forening, Klæbu. Henta 6. februar 2022

Fuglar i Noreg
Snipefamilien
Eggedosis

Eggedosis er ein matrett eller ingrediens laga av stivpiska rå egg eller eggeplommer og sukker.

Eggedosis som rett er ein luftig krem som kan smakast til med til dømes vaniljesukker eller kakaopulver eller etast med bær. Det er særleg vanleg å servera eggedosis på den norske nasjonaldagen, 17. mai.

I fromasj, isparfait og kaker som sukkerbrød og liknande er eggedosis ein av dei viktigaste ingrediensane.

Eggedosis er ulovleg å selja i mange land, på grunn av fare for salmonella og andre smittefarer i rå egg.

Kjelder

Søtmat
Eggeretter
Baking
Nordens appelsin

Nordens appelsin er eit kallenamn på ulike plantedelar som veks i Norden og kan etast.

I Noreg viser omgrepet helst til kålrot. Denne rotfrukta inneheld mykje C-vitamin, nett som appelsin. Kokt kålrot kan også ha same oransje farge som appelsin. Kålrot kan dyrkast over størsteparten av Noreg, og oppbevarast slik at ho er tilgjengeleg heile året. I Sør-Europa, der det veks appelsinar, er frukta derimot ganske ukjent. Kålrot var viktig som «Nordens appelsin» under 2. verdskrigen, då det ikkje var råd å få tak i appelsinar i Noreg, og folk i staden måtte ty til kålrot for å dekkja trongen for C-vitamin.

På dansk blir også tindved omtalt som Nordens appelsin. Tindved har små, oransje bær som kan etast og også er rike på C-vitamin.

Kjelder

Kålrot - Nordens appelsin! ved matoppskrift.no
Kålrot - nordens appelsin  ved frukt.no
Bondepige med slør ved fri.dk

Noreg under andre verdskrigen
Matuttrykk
Bømlo i Tekst og Bilde

BTB var ei lokalavis på Bømlo ein periode på 1990-talet, fram til dei vart kjøpte opp av Bømlo-nytt og lagde ned.
Romanesco

Romanesco er ei kryssing mellom blomkål og brokkoli. Bukettane kan vera spisse eller runde, og har ei særeigen, gjentakande utforming som minner om fraktalar. Planten har ein mild, blomkålaktig smak, og gjer seg godt i matlaging og til pynt. Han kan etast rå, til dømes i salatar, eller oppvarma i ulike middagsretter. 

Som namnet tyder på skal romanesco ha kome frå området rundt Roma.

Romanesco kan lett bli misfarga med mørke flekkar om ein ikkje handsamer han forsiktig. Han kan også mista farge under matlaging om ein ikkje forveller han rett.

Kjelder
frukt.no

grønsaker
kålslekta

de:Blumenkohl#Formen und Typen
Blomkål

Blomkål tyder 'blomstrande kål', og er eigentleg ei uutvikla blomstersak med grøne blad. Næraste slektning er brokkoli. Blomkålen er ein eittårig plante.

Det er berre blomen på blomkålen som blir brukt til mat. Det er vanleg å koka denne delen, men han kan òg etast rå eller syltast.

Blomkål har vore dyrka på Vestlandet sidan 1600-talet.

Grønsaker
Matblomar
Kålslekta
Brokkoli

Brokkoli, eller aspargeskål som somme kallar han, er ein kålplante som kjem frå Italia.

Brokkoli vert dyrka i Noreg, men må om vinteren kjøpast frå utlandet. Næraste slektning er blomkål. Brokkoli er rik på jern, A- og B-vitamin, og har dobbelt so mykje C-vitamin som appelsin. Brokkoli bør lagrast kaldt, 0-2 grader celsius, og pakka i plast. Han egnar seg godt til nedfrysing, men bør då forvellast først.

Grønsaker
Kålslekta
Paprika

Paprika (Capsicum annuum) er ein storvaksen, mild variant av chilipepar som blir brukt som grønsak og garnityr i matlaging.

Paprika finst i mange ulike fargar, mørkefiolett, gul, raud, grøn, kvit og orange. Den grøne paprikaen er kart som endrar farge når han mognar. 

Paprika kjem opphavleg frå Sør- og Mellom-Amerika, men den milde smaken kjem frå eit recessiv gen som blei oppdaga og dyrka vidare i Ungarn. 

Paprika inneheld mykje A-, B- og C-vitamin. Dei grøne berre det halvparten so mykje. Paprika kan brukast til det meste av middagar, sausar, supper, smørbrød osb.

grønsaker
Lihesten

Lihesten  er eit fjell i Hyllestad kommune på 777 moh. som og vert kalla Lifjellet. 

Fjellet stig bratt opp frå fjorden og grensar til Lifjorden, Losneosen, Storakersundet, Åfjorden og Hyllestadfjorden. Høgaste punktet er Risnesnipa, 777 moh., heilt til venstre på biletet. Det mest populære turmålet er Gygrekjeften, som ligg omtrent 714 moh., toppen midt på biletet. Ytst på Gygrekjeften ligg «tanna», ein steinformasjon som heng utfor kanten av fjellet. 

Fjellet består av devonske avsetningsbergbergartar, m.a. kvarts, gneis og granitt og ulike skiferslag, kitta saman til hard og knudrete konglomerat som er særs motstandsdyktig mot nedbryting og forvitring. Med klårt markert skilje kviler konglomeratet på underlag av sandstein frå kambro-silurisk tid.

Lihesten var også åstad for Havørnulukka; den til då største flyulukka i Europa i 1936, då postflyet frå Bergen råka i fjellet under Risnesnipa og alle sju om bord omkom. 

I 90-åra gjekk det eit ras frå fjellet og ned i Åfjorden, raset tok med seg ein del sjøbuer. Etter dette vart det innført byggeforbod i strandsona mot fjellet.

«Lihest-klyvet», er eit populært turopplegg som Hyllestad Idrettslag arrangerer kvart år i byrjinga av juni månad. «Gygreskvetten» er ein lokal styrkedrykk som vert servert oppe på fjellet.

Kjelder 
 NRK Sogn og Fjordane, Fylkesleksikon, Havørnulukka

Geografi i Hyllestad
Fjell i Vestland
Kaffikopp

Kaffikoppen er ein kopp til å drikka kaffi frå. Det er som oftast ein kopp med éin hank slik at ein kan drikka varm kaffi utan å brenna seg. Koppen har ofte tjukke vegger, slik at han held på varmen i drikken. Kaffikoppar er gjerne laga av steintøy, men ein kan òg servera drikken i koppar av papp eller glas.

Det finst to hovudslag kaffikoppar; ein med skål og ein utan. Kaffikoppar med fat er ofte noko klokkeforma eller kan ha bein syldinderfom. Koppane er gjerne mindre og har smalare opningar enn tekoppar av same type. Dei kan vera del av eit kaffiservise, og blir brukt til fin servering, i selskap eller på etestader.

Kaffikoppar utan skål er som regel sylinderforma og større enn koppane med skål. Desse krusa («mug» på engelsk) kan brukast til alle slags drikkar, og blir kalla kaffikoppar ganske enkelt fordi ein har kaffi i dei. Slike koppar blir gjerne brukt i meir kvardagsleg samanheng, heime eller på arbeid.

Kaffikopptypar 
Ein har ulike typar kaffikoppar til ulike typar kaffi.

 Espressokoppen er heller liten, med volum på om lag fem centiliter. Han har heise tjukke vegger, di større, di betre, og har hank.

 Cappucinokoppen må vera låg og brei for å kunna laga cappucino, med ein tredjedel espresso, ein tredjedel mjølk og ein tredjel mjølkeskum, og for å kunna laga fine mønster i skummet.

 Kaffiglas er glas med særs tjukke vegger, for å halde på varmen og for å ikkje sprekka av varmen. Kaffidrykker som mokkakaffi, caffe latte og Irish coffee vert tidt serverte i glas.

Kaffi
Drikkekar
Servise
Astruptunet

Astruptunet er eit museum via kunstmålaren Nikolai Astrup. Det ligg på garden Astrup kjøpte i 1912 på sørsida av Jølstravatnet ved Sandal i Sunnfjord kommune. Astrup brukte garden som inspirasjon og atelier dei siste 14 åra av livet sitt, til han døydde i 1928. 

Gardsbruket er halde slik det var då målaren levde. Det stillar ut mange av verka hans og har òg ein liten kafé for dei som vitjar det. Huset og tunet er avbilda i flere av Astrup sine maleri.

Astruptunet vart i 2004 konsolidert med Sogn og Fjordane Kunstmuseum, som igjen vart konsolidert med Kystmuseet, Sunnfjord Museum, Nordfjord Folkemuseum ogDe Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum til museumseininga Musea i Sogn og Fjordane i 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Astruptunet si side hjå Kunstmuseet i Sogn og Fjordane
 Astruptunet si gamle nettside 
 Kulturnett Sogn og Fjordane - Astruptunet 
 

Sunnfjord kommune
Kunstnarheimar
Olavsrosa
Kulturminne i Sunnfjord
Museum i Vestland
Globalisering

Nemninga globalisering blir bruka på ulike vis, mellom andre desse:

 Skipinga av ein såkalla «global landsby», det vil seie nærare kontakt mellom ulike delar av verda, med auka høve til personleg kontakt, gjensidig forståing og vennskap mellom «verdsborgarane», danninga av ein global sivilisasjon.

 Økonomisk globalisering. Det er fire sider ved denne, som viser til fire ulike flytar over grensene, nemleg flyt av varer og tenester, det vil seie frihandel, flyt av menneske (migrasjon), flyt av kapital og flyt av teknologi. Ein verknad av økonomisk globalisering er aukande samband mellom menneske i ein industri i ulike delar av verda (globalisering av ein industri), med ei korresponderande svekking av nasjonal sjølvråderett på det økonomiske området. Det internasjonale valutafondet IMF definerer globalisering som «den gjensidige økonomiske avhengigheita mellom land over heile verda gjennom auka volum og variasjon av transaksjonar av varer og tenester over grensene, friare internasjonal kapitalflyt og raskare og meir utbreidd diffusjon av teknologi» (World Economic Outlook, mai 1997). Verdsbanken (WB) definerer globalisering som «fridomen og evna til individ og verksemder til å setje i gang friviljuge økonomiske transaksjonar med dei som bur i andre land».
 
 Innan IT-bransjen blir globalisering bruka som ein teknisk term som kombinerer utviklingsprosessane internasjonalisering og lokalisering.

 Når det gjeld bedriftsleiing, er globalisering ein marknadsføringsterm som refererer til at det oppstår internasjonale marknader for konsumvarer, til dømes sal av dei same bilane og såpene og matvarene med dei same marknadsføringskampanjane for folk i ulike kulturar. Denne bruken er ulik bruken av ordet internasjonalisering som omtalar aktivitetane til multinasjonale selskap som handlar over grensene innan finans, varehandel eller produkt skreddarsydde for lokale marknader.
 
 Globalisering blir òg bruka om dei negative verknadene av profitthungrige multinasjonale selskap, deira bruk av sterke og avanserte finansielle middel for å omgå dei grensene som lokale lover og standardar set, for å setje arbeidskrafta og tenestene til ulikt utvikla regionar opp mot kvarandre.

 Ordet blir vidare nytta om spreiinga av kapitalismen frå utvikla land til utviklingsland.
 
Globalisering har mange fellestrekk med internasjonalisering og blir ofte bruka synonymt med denne, men somme vil heller nytte omgrepet globalisering for å streke under den svekkinga av nasjonalstaten og statsgrensene dei meiner globaliseringa inneber. 

Bruken av globaliseringsomgrepet er kritisert; ein kritikk går ut på at omgrepet femnar om for mange fenomen, ein annan kritikk går ut på at globaliseringsomgrepet kan gje ideologiske assosiasjonar i retning evolusjonisme og diffusjonsteoriar.

Sjå òg: 
 glokalisering

 
Økonomisk geografi
Kulturgeografi
Monarkisme

Monarkisme (eller rojalisme) er å gå inn for å etablere, ta vare på eller gjenopprette eit monarki.

Sidan midt på 1800-talet, har monarkist-rørsler sjeldan forsvart monarkiet på grunnlag av abstrakte, universelle prinsipp som kan gjelde for alle land, og heller ikkje fordi monarki ville vere den beste eller mest praktiske styreforma for den aktuelle nasjonen. Monarkia har generelt vorte forsvarte på lokalt symbolsk grunnlag, for å vere ein spesiell nasjon sitt samband med fortida. Da monarkistar vanlegvis kjem frå ein pragmatisk eller empirisk tradisjon, som mange konservative gjer det, har dei ofte ikkje abstrakte universelle prinsipp i det heile, og av same grunn brukar monarkistar å argumentere på ein måte som er lett å skjøne for alle, og dei lèt vere å bruke ein prinsipiell argumentasjon fordi mange av tilhøyrarane kanhende ville vere usamde i dette prinsippet. 

Derfor har ordskifte etter 1800-talet om ein skulle ta vare på eit monarki eller innføre republikk, generelt vore ordskifte om nasjonal identitet, med monarken som symbol for andre ting. 

Til dømes i Australia og Irland har debattar om monarki i røynda representert debattar om desse landa sitt tilhøve til Storbritannia, og den kulturarven som dette representerer, og andre ting med substans.

I somme land, som til dømes Frankrike, var monarkismen og ein religion (katolisismen i tilfellet Frankrike) lenge samanfiltra («alliansen av trona og altaret»), og såleis var republikanske idear ofte blanda med anti-klerikalisme, det vil seie motstand mot kyrkjeleg makt, og kraftfull hevding av at staten må vere sekulær og religion ei privatsak.

Monarki
Styresett
Politiske ideologiar
Ismar
20 spørsmål

20 spørsmål er ein selskapsleik som går ut på å gjetta eit fastsett svar ved å stilla ja- og nei-spørsmål. Leiken oppmuntrar til deduksjon og kreativitet.
Leiken oppstod i USA på 1800-talet. Han er nemnd i A Christmas Carol av Dickens under namnet «Yes and No». 20 spørsmål blei først send på radio og fjernsyn i USA på 1940-talet. Det kom også seriar på BBC og NRK og i fleire andre land.

20 spørsmål på NRK 

I Noreg er 20 spørsmål best kjend som eit radioprogram. Deltakarane skal spørja seg fram og resonnera med inntil 20 ja/nei-spørsmål, for å koma fram til eit ord som ein lyttar har sendt inn. Dersom dei ikkje klarer det, får lyttaren ein premie. Ordet blir gjort kjend for publikum og lyttarar, som dermed kan mora seg mens deltakarane famlar etter svaret.

Programmet gjekk på radio kvar veke frå 1947 til utpå 1980-talet med Rolf Kirkvaag som leiar. Programmet hadde mange lyttarar, og er blitt kalla «et av tidenes mest populære radioprogrammer.

Programmet blei send igjen frå 2006 med Knut Borge som programleiar. Det blei send på P1 og i fjernsynsopptak på NRK1. I august 2012 blei Trond-Viggo Torgersen ny programleiar. Mellom deltakarane finn ein Cille Biermann, Finn Bjelke, Trond-Viggo Torgersen, Lene Kongsvik Johansen, Helén Vikstvedt, Pernille Sørensen, Ingerid Stenvold, Øystein Bache eller Rune Gokstad. Tidlegare har folk som Knut Lystad, Kari Slaatsveen, Erik Fosnes Hansen, Linn Skåber og Anne Lindmo vore innom panelet. Programmet har også levande musikk i studio, under leiing av kapellmeister Eivind Thoresen Skarpaas.

Bakgrunnsstoff 
 20 spørsmål ved NRK.no

Kjelder 

 20 spørsmål ved NRK.no

 Denne artikkelen bygger på «Twenty Questions» frå , den 10. desember 2012. 
 

Selskapsleikar
Radioprogram
NRK
Breiflabb

Breiflabb eller tradisjonelt marulk (Lophius piscatorius) er ein botnfisk i breiflabbfamilien. Han kan veksa seg opptil 200 cm lang og med ein masse opp til 40 kg. Breidda på hovudet svarer til heile 2/3 av lengda.

 

Breiflabben er ein botnfisk som lever langs heile norskekysten ned til 2000 meter. Han har ein følar under hovudet som han bruker til leita seg fram med langs den mørke havbotnen og til å finna føde. Den fremste uggestrålen i rygguggen er omdanna til noko som liknar ein liten kjøtbit; med dette agnet lokkar han til seg småfisk, og sluker dei.

I Noreg har breiflabbfiske vore eit slags bifiske, og dei fleste fiskarar har endåtil kasta han uti att som ufisk. Somme var so redde fisken at dei ikkje eingong ville ta han om bord i båten. I dei seinare åra har folk fått opp augo for den gode matfisken, og det blir drive breiflabbfiske med garn og lina. Breiflabben er omtykt mellom dykkarar, som gjerne stikk han med kniv.

Før fisken skal steikast eller kokast, må hovudet, flabbane og slimlaget (feitt og slikt) under skinnet av. Det einaste som er eteleg er ryggen/halen.

Insulin vart fyrste gong isolert frå bukspyttkjertelen til ein breiflabb.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Breiflabb-gyting i fangenskap. Artikkel ved NRK.no

Marulkar
Fisk i Noreg
Elektronikk

Elektronikk er eit elektrofag som kombinere aktive komponentar, som transistorar og integrerte krinsar, med passive komponentar, som motstandar, kondensatorar, diodar og liknande, for å realisera ulike funsksjonar. Elektronikk og elektronisk utstyr vert nytta til å laga og handsama analoge- og digitale signal og for å kommunisera med andre einingar. Elektronikk dannar mykje av grunnlaget for det moderne informasjonssamfunnet.

Ulike former elektronikk 
Ein brukar å skilja mellom analog og digital elektronikk: 

Analog elektronikk gjer seg nytte av kontinuerlege endringar i straum og spenning. Radioar og audioforsterkarar er døme på analog elektronikk. Desse er gjerne bygde opp av passive komponentar som motstandar, kondensatorar og spolar og aktive komponentar som til dømes transistorar og operasjonsforsterkarar. Transistorar og operasjonsforsterkarar har ofte stor spreing i parametre som forsterkning og banddreidd, så det vert ofte nytta negativ tilbakekopling for å kontrollera forsterkning, bandbreidd, osb.

Innan digital elektronikk vert krinsane laga slik at spenninga i krinsen berre kan ha to stabile diskrete verdiar (til dømes 0 og 5 volt) som då tilsvarar dei logiske verdiane '0' og '1'. Digital elektronikk er oppbygd av transistorar. Historisk har det eksistert ulike logikkfamiliar, til dømes TTL og NMOS, men i dag er mest all digital elektronikk basert på CMOS. CMOS-teknologien er samansett av komplementære felteffekttransistorar. Dei komplementære transistorane kan setjast i hop til større byggjeklossar som inverterarar, logiske portar og multipleksarar. Desse byggjesteinane kan på eit høgare nivå setjast i hop til endå større funksjonsblokker som til dømes register, teljar og aritmetiske einingar, som i sin tur kan kombinerast med andre iningar til mikrokontrollerar, grafikkprosessorar, etc. På denne måten har elektronikkonstruktørar mange ulike hierarki av abstraksjonsnivå å halda seg til. Dei ferdige einingane vert implementerte i form av FPGAar eller ASICar.

Elektronikkomponentar 
Med passive komponentar meiner ein komponentar som ikkje tilfører krinsen energi.

Passive komponentar 
Hovudartikkel Passiv komponent

Passive komponentar er komponentar som ikkje tilfører energi til krinsen, som motstandar, spolar, kondensatorar, transformatorar, brytarar, etc.. Komponentar som brytarar, rele. soklar og kontaktar vert ofte kalla «elektromekaniske» komponentar.

Aktive komponentar 
Hovudartikkel Aktiv komponent

Med aktive komponentar meiner ein komponentar som kan forsterka signala. Slike komponent har terminalar for ekstern spenningstilkopling, signalterminalar og utgangsterminalar. Signala på inngangsterminalane styrer signala på utgangsterminalane.

Utdanning 
Mange universitet og høgskular i landet tilbyr kurs innanfor elektronikk, både på bachelornivå og masternivå. Tidlegare var det høve til å verta høgskuleingeniør og sivilingeniør i elektronikk, men desse titlane er i dag bytte ut med Bachelor i ingeniørfag (3 år etter vidaregåande skule) og Master i ingeniørfag (2 år etter Bachelor).

Bakgrunnsstoff 

Elektronikk
Bruksvitskapar