alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Saturnmånen Epimetheus

Epimetheus (gresk Επιμηθεύς, 'den etterpåkloke') er ein av månane til Saturn.  Han er au kjend som Saturn XI. Månen er namnsett etter Epimethevs i gresk mytologi, bror til Promethevs.

Ein asteroide har same namn, 1810 Epimetheus.

Oppdaging

Epimetheus går så og seie i same bane som Janus. Astronomane gjekk ut i frå at det var berre eit lekam i denne banen og hadde difor problem med å rekne ut baneparametrane, det er tydeleg at observasjonar av to objekt gjer det umuleg å få system på baneutrekningane.

Audouin Dollfus observerte ein måne 15. desember 1966, og han foreslo namnet «Janus». 18. desember gjorde Richard L. Walker ein tilsvarande observasjon som nå er kreditert til å vera oppdaginga av Epimetheus. Men på den tida trudde ein at det var berre ein måne i denne banen, uoffisielt namnsett «Janus».

Tolv år seinare, i oktober 1978, skjønte Stephen M. Larson og John W. Fountain at observasjonane i 1966 best kunne forklarast med to åtskilte objekt (Janus og Epimetheus) som delte nesten same bane. Dette blei bekrefta i 1980 av Voyager 1, og dermed deler Walker offisielt oppdaginga av Epimetheus med Larson og Fountain.

Oppdaginga i 1980 med Voyager fekk namnet S/1980 S 3, og han blei offisielt namnsett «Epimetheus» i 1983. Namnet Janus blei offisielt godkjend av IAU på same tid, men da hadde dette namnet blitt nytta uformelt sidan Dollfus foreslo det nokre dagar etter oppdaginga i 1966.

Banesamanhengar mellom Epimetheus og Janus

Epimetheus og Janus er «ko-orbitale». Baneradiusen til Janus frå Saturn er 151 472 km og baneradiusen til Epimetheus er 151 422 km, eit skilje på berre 50 km. Sidan mindre banar har høgare hastigheiter må dei to månane uungåeleg nærme seg kvarandre, og sidan diameteren til Epimetheus er 115 km og diameteren til Janus er 178 km skulle ein tru at ein kollisjon au skulle vera uungåeleg. Men ettersom den indre månen tar igjen den ytre vil den felles gravitasjonelle tiltrekkinga gi den indre månen ein auke i moment og dermed heva banen hans, noko som au gjer at han sakkar farten. Den ytre månen mistar same mengd moment, og detter ned i ein lågare bane og får samtidig høgare fart. På denne måten «byter» månane banar, og byrjar å gå frå kvarandre igjen utan å verkeleg komma veldig nær kvarandre. Byttet tar plass ein gong omtrent kvart fjerde år. Foreløpig er dette opplegget unikt i solsystemet, til nå er ikkje noko tilsvarande kjent.

Fysiske karakteristikkar

Epimetheus har fleire krater på over 30 km i diameter i tillegg til både små og store ryggar og groper. Dei mange kratera tyder på at månen må vera ganske gammal. Janus og Epimetheus kan ha blitt danna frå oppdelinga av ein måne til å danne dei ko-orbitale satellitane, men viss dette skal stemme må dette ha hendt svært tidleg i historia til solsystemet. Frå den låge tettleiken og relativt høge albedoen ser det ut til at Epimetheus er ein svært porøs islekam. Usikkerheitene til desse verdiane er store, så dette er foreløpig ubekrefta.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Saturnmånar
Saturnmånen Helene

Helene er ein av månane til Saturn. Han er ein av to trojanar til månen Dione; den andre er Polydeuces.

Helene vart oppdaga 1. mars 1980 av Pierre Laques og Jean Lecacheux.

Kjelder 
 «Helene: Overview»  - NASA Solar System Exploration'

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
Trojanske månar
Himmellekamar oppdaga i 1980
Saturnmånen Telesto

Telesto er ein av månane til Saturn. Han er ein av to trojanar til månen Tethys; den andre er Calypso.

Telesto vart oppdaga av Brad Smith, Harold Reitsema, Stephen Larson og John Fountain 8. april 1980.

Kjelder 
 «Telesto: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
Saturnmånen Kalypso

Kalypso er ein av månane til Saturn. Han er ein av to trojanar til månen Tethys; den andre er Telesto.

Kalypso vart oppdaga av Dan Pascu, P. Kenneth Seidelmann, William Baum og Douglas Currie 13. mars 1980.

Kjelder 
 «Calypso: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
Saturnmånen Atlas

Atlas er ein av månane til Saturn. Han blei oppdaga i oktober 1980 ved hjelp av bilde frå Voyager-programmet, og like etter oppdaginga fekk han det mellombelse namnet 1980 S 28. I 1983 vedtok Den internasjonale astronomiske unionen å oppkalle månen etter guden Atlas frå den greske mytologien. I tillegg blir au namnet Saturn XV nytta.

Atlas ser ut til å vera ein gjetarmåne for A-ringen i systemet av planetringar rundt Saturn. Dessutan har ein i 2004 oppdaga ein ganske svak ring innanfor omløpsbanen til Atlas; denne ringen har fått det mellombelse namnet R/2004 S 1.

Nærbilde av Atlas, tatt av romsonden Cassini, viser Atlas med ein kraftig utvekst langs ekvator på månen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
Saturnmånen Prometheus

Prometheus er ein av månane til Saturn, og ein av gjetarmånane til planeten. Han er sannsynlegvis ein porøs og isete lekam.

Prometheus vart oppdaga av det vitskaplege laget bak Voyager 1 i oktober 1980.

Kjelder 
 «Prometheus: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
Saturnmånen Pandora

Pandora er ein av månane til Saturn, og ein av gjetarmånane til planeten. Kratera til Pandora er dekte med eit lag av fine partiklar, noko som skil han frå andre månar som til dømes Hyperion.

Pandora vart oppdaga av det vitskaplege laget bak Voyager 1 i oktober 1980.

Kjelder 
 «Pandora: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
Himmellekamar oppdaga i 1980
Saturnmånen Pan

Pan er ein av månane til Saturn. Han vart oppdaga av Mark R. Showalter i 1990 på bilete tekne av Voyager 2 ni år tidlegare.

Pan går i bane i Encke-gapet, som han syrgjer for å halda ope som ein av gjetarmånane til Saturn. Han er den inste av dei kjende månane til Saturn.

Kjelder 
 «Pan: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Bakgrunnsstoff 

Saturnmånar
S/2004 S 3

S/2004 S 3 er et foreløpig namn gitt til ein ubekrefta måne i bane rett utanfor F-ringen til Saturn.

Han blei oppdaga ved hjelp av bilde som romsonden Cassini tok den 21. juni 2004, og oppdaginga blei meld frå den 9. september same året.

Astronomane har per 2005 enno ikkje endeleg fastslått om det faktisk er tale om ein måne, eller om det observerte objektet berre er eit lite område av F-ringen der ringpartiklane ligg særleg tett.

Kort tid etter oppdaginga av S/2004 S 4 fann ein eit anna objekt, kalla S/2004 S 4, rett innanfor f-ringen. Ein veit ikkje om, eller korleis, månar eventuelt kan passere ringane, så sannsynlegvis er S/2004 S 3 og S/2004 S 4 to forskjellige objekt — det kan til gjengjeld heller ikkje utelukkast at det er tale om eitt objekt, med ein bane som kryssar f-ringen.

S/2004 S 3
Orientering

Orientering er ei idrettsgrein som går ut på å springa, gå, sykla eller gå på ski i ulendt terreng, og orientera seg ved hjelp av kart og kompass. I eit orienteringsløp er det viktig å koma seg i mål fortast råd etter å ha vore innom markerte punkt i terrenget, såkalla postar. Orienteringsløparar skal finna kontrollpunkta, postane, i ei viss rekkefølgje, men skal sjølv fritt velja løypa si. I tillegg til å vera i god form er det altså viktig å kunne lesa kart og å planleggja den raskaste og minst energikrevjande løypa.

Meir hobbyprega orientering kan gå ut på å samla orienteringsmål, postar, i ro og mak. Dette kallast turorientering, og er ofte organisert som ein turkonkurranse. 

Idrettsforma oppstod i Skandinavia på 1800-talet, som ein måte å trena soldatar på. Ho blei først ein konkurranseidrett i Sverige i 1919. Utviklinga av meir nøyaktige kompass i 1930-åra gjorde orientering meir populær, og den første noregsmeisterskapen blei arrangert i 1937. Norges Orienteringsforbund blei stifta 2. oktober 1945. 

Idretten er blitt populær i Noreg, og er ein av sommarsportane der det norske landslaget har teke mange VM-medaljar. Rundt 30 000 nordmenn driv aktivt med orientering.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Turorientering 
Idrettar
Vestre Toten kommune

Vestre Toten er ein kommune i Oppland i Innlandet fylke med Gjøvik, Søndre Land, Østre Toten, Gran som nabokommunar. Riksveg 4 og Gjøvikbanen går gjennom kommunen.

Vestre Toten er ein industri- og landbrukskommune, med stor grad av spreitt busetnad. 64 % av innbyggjarane bor i tettstader. Hjørnesteinsbedrifta i kommunen er Raufoss aluminium. 

Tettstadene er:
Raufoss - ca. 6000 innb.
Reinsvoll - ca. 1150 innb.
Bøverbru - ca. 700 innb.
Eina - ca. 650 innb.

Landskapet i kommunen er karakterisert av varierte jordbruksområde med innslag av større og mindre innsjøar og tjern samt høgproduktive skogsområde. Hunnselva spring ut frå Einafjorden og endar i Mjøsa ved Gjøvik.

Kjende personar frå Vestre Toten kommune 
Aud Blegen Svindland (1928-2019), lege
Leif Frode Onarheim (1934-), politikar og næringsdrivar

Bilete frå Vestre Toten kommune

Bakgrunnsstoff 
 Vestre Toten kommune 

 
Toten
Tidlegare kommunar i Oppland
Kommunar i Innlandet
Plutomånen Kharon

Kharon, Karon eller Charon (småplanetnemning (134340) Pluto I) er ein av dei fem kjende månane til dvergplaneten Pluto. Medan Pluto er dekt av frose nitrogen, trur ein Kharon er dekt av vanleg vassis.

Kharon går rundt Puto på eitt plutodøger, som tar 6,387 jorddøger. Dei to objekta er i bunden rotasjon med kvarandre, slik at dei alltid har den same sida vendt mot kvarandre.

Kharon har ein diameter på 1 172 km, såvidt halvparten av storleiken til Pluto. Massen er 1/7 av den til morplaneten. På grunn av den vesle forskjellen mellom dei to, kallar mange astronomar dei ein dobbel(dverg)planet heller enn ein planet og ein måne.

Historie 
Kharon vart oppdaga av James W. Christy 22. juni 1978 på ei fotografisk plate der han såg at Pluto hadde ei uvanleg form.

Kharon er kalla opp etter ferjemannen Karon, som frakta folk til Hades, eller Pluto sitt dødsrike i gresk og romersk mytologi. Nokre engelskspråklege forskarar uttalar namnet med ein sj-lyd heller enn ein k-lyd av di oppdagaren James Christy eigentleg namnsette Kharon etter kona si, Charlene.

Utforsking og geologi 

Dei fyrste detaljerte bileta av Kharon vart tekne av romsonden New Horizons. Desse synte eit terreng som var yngre enn forskarar hadde venta. Yta til Kharon hadde fleire kløfter, grøfter og relativt få krater. Ei av kløftene er estimert til å ha ei djupn på 7-9 kilometer.

I nordpolregionen til Kharon er det eit stort og mørkt raudbrunt område av uvisst opphav, uoffisielt kalla Mordor.

Eitt av nærbileta til New Horizons synte eit større fjell i eit søkk i terrenget («fjell i vollgrav»), noko som forskarane på det vitskaplege laget til sonden ikkje utan vidare kunne tyda.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Kharon
Himmellekamar oppdaga i 1978
Stein Knutsen

Stein Knutsen () er ein norsk Ap-politikar. Han har vore ordførar i Vestre Toten kommune for Arbeidarpartiet i følgjande tidsrom: 1995–1999, 1999–2003, 2003–2007 og 2007–2011.

Ved stortingsvalet 2005 stod Knutsen på 7. listeplass for Arbeidarpartiet i Oppland fylke.

Stein Knutsen er busett på Eina og har to vaksne søner.

Ordførarar i Vestre Toten
Ap-ordførarar i Oppland
Folk frå Vestre Toten
Eina

Eina er ein tettstad i Vestre Toten kommune i Innlandet fylke (tidlegare Oppland). Bygda ligg ved enden av Einavatnet og livnærer seg hovudsakleg ved jordbruk. Staden har .

Eina var tidlegare eit knutepunkt for jernbanen, som kom til bygda i 1920-åra og førte med seg mykje folkevekst. Frå 1908 til 1964 var bygda eigen kommune, og var då den minste i Oppland fylke.

Bakgrunnsstoff 
 Eina Almenning
 Presentasjon av Eina 

Tettstader i Innlandet
Tidlegare kommunar i Oppland
Geografi i Vestre Toten
Historie i Vestre Toten
Norske kommunar skipa i 1908
Norske kommunar nedlagde i 1964
Bjoa

Bjoa er eit sokn i Vindafjord kommune på Haugalandet i Rogaland fylke, med 504 innbyggjarar (2013). Bjoa er geografisk inndelt i krinsane Utbjoa, Innbjoa og Hauge. Frå Utbjoa går riksveg 543 søraustovertil Ølensvåg, fylkesveg 734 sørover til Skjold og ferja Utbjoa-Sydnes-Fjelbergøy-Borgundøy(-Skersholmane) nordaustover.

Bjoastrand sokn vart oppretta i 1903 ved utskiljing av Bjoastrand kapelldistrikt frå Fjelberg sokn, det vile seie den del av soknet som låg sør for Bjoafjorden. Då hade Bjoastrand om lag 500 innbyggjarar. Soknet vart utvida i 1916 ved overføring av Hauge krins frå Ølen sokn. I 1954 vart namnet forkorta til Bjoa sokn. Då Ølen kommune vart flytta frå Hordaland til Rogaland fylke i 2002 hadde det til følgje at Bjoa sokn samstundes vart flytta frå Sunnhordland prosti i Bjørgvin bispedømme til Nordre Ryfylke prosti (frå 2013 Haugaland prosti) i Stavanger bispedømme.

Namnet Bjoa kjem frå norrønt Bjóðr som tyder fat eller disk 
. Bjoalandet ligg som ei hellande flate ned mot Bjoafjorden.

Historie 
Ei rekke kartlagte kulturminne, mellom anna helleristingar og gravhaugar frå bronsealderen, tufter etter båtbyggeri frå vikingtida, nausttufter frå mellomalderen, kolerakyrkjegard, bygdeborg. Bautastein vart reist på Kjørebøhaugen, Utbjoa i 1914 som markering av 100-årsjubileet for grunnlovssamlinga på Eidsvoll og dei frå Bjoa som deltok i krigen 1807-1814.

Garden Eikås på Dalsbruket ovanfor Innbjoa var kvarter for agenten Arquebus, som opererte ein viktig radiosentral med samband til England under Andre verdskrigen.

Næring 
Hovudsakleg landbruk, ein god del maskinentreprenørar og mekanisk verksemd i tillegg til varierande industri i mindre skala. Hundepensjonat med betydeleg kursverksemd. Stor distributør og importør av arbeidshanskar og -klede.

Reiseliv og aktivitetar 
Stor utleigeaktivitet om sommaren, spesielt til tyske turistar. Besøksgard med sal av eigenprodusert godteri, urter og demonstrasjon av tradisjonell gardsdrift. Ølbryggjarlag med tradisjonell brygging i eldhus. Blåbærhage med mange ulike sortar bær. Gardsutsal med økologiske jordbær og bringebær. Lokalbutikken Buo med pub og marknadshall på tradisjonsrike Innbjoa kai.

Bakgrunnsstoff 
 Bjoanett

Kjelder
Arkivverket
Arkivverket

Fotnotar

Vindafjord kommune
Sokn i Stavanger bispedømme
Haugalandet
Sunnhordland
Uranusmånen Ariel

Ariel er den fjerde største av dei 27 kjende månane til Uranus. Ariel går i bane og roterer i ekvatorialplanet til Uranus, som er nesten vinkelrett til banen til Uranus rundt sola, og har derfor ein ekstrem årstidssyklus. 

Ariel vart oppdaga i oktober 1851 av William Lassell og kalla opp etter ein karakter i to forskjellige litteraturverk. Så langt som 2012 er det meste av den detaljerte kunnskapen ein har om Ariel frå ei enkel forbiflyging av Uranus av romfartøyet Voyager 2 i 1986, som klarte å ta bilete av kring 35 % av overflata til månen. Det er ingen aktive planar om å studere månen i større detalj. 

Etter Miranda, er Ariel den nest minste av dei fem store månane til Uranus, og den som ligg nest nærast planeten. Han er av dei minste av dei 19 kjende sfæriske månane i solsystemet (14. minste diameter) og ein trur at han består av omtrent like delar is og stein. Som alle Uranus-månane oppstod truleg Ariel frå ei akkresjonsskive som krinsa rundt planeten kort tid etter han vart danna, og som andre større månar er han truleg differensiert, med ei indre kjerne av stein, omgjeve av ein mantel av is. Ariel har ei kompleks overflate som består av mange krater og eit system av skråningar, kløfter og ryggar som skjer gjennom kraterterrenget. Overflata syner teikn av nyare geologisk aktivitet enn dei andre Uranus-månane, truleg på grunn av tidvassoppvarming.

Kjelder 
 «Ariel: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Ariel
Vitskap i 1851
Uranusmånen Titania

Titania er den største månen til Uranus, og den åttande største i solsystemet. Han blei oppdaga 11. januar 1787 av William Herschel.

Så langt er dei einaste nærbileta av månen frå Voyager 2-sonden som fotograferte uranussystemet under nærpasseringa av Uranus i januar 1986. Bileta viser ei gigantisk kløft (canyon) som gjer Grand Canyon til ein dverg i samanlikning. Kløfta er på størrelse med Valles Marineris på Mars og Ithaca Chasma på saturnmånen Tethys.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Uranusmånar
Himmellekamar oppdaga i 1787
Uranusmånen Oberon

Oberon er den nest største månen til Uranus. Han vart oppdaga 11. januar 1787 av William Herschel.

Til liks med Umbriel er måneyta tungt kratra; særskilt om ein samanliknar han med dei tre andre store månane til Uranus. Eit av kratera er særleg tydeleg med lys kant og mørkt materiale i botnen. Dette er truleg is-karbonrikt materiale frå det indre av månen. Det er òg teikn på tidlegare sterk geologisk aktivitet, mellom anna går ei forkasting over heile den sørlege halvkula. 

Oberon har minst eitt høgt fjell som når 6 kilometer opp frå yta.

Kjelder 

 «Oberon: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Uranusmånar
Himmellekamar oppdaga i 1787
Uranusmånen Miranda

Miranda er ein av månane til Uranus. Månen har dramatiske ytetrekk av uvisst opphav. Han vart oppdaga på teleskopbilete 16. februar 1948 av Gerard P. Kuiper frå McDonald-observatoriet i vestre Texas. Han var den siste månen som vart oppdaga før Voyager 2 vitja uranussystemet. 

Ein type ytetrekk som Miranda har vert kalla korona, og det finst tre av desse. Ein kjenner ikkje til at andre objekt i solsystemnet har denne typen ytetrekk. Koronaene har få krater og inneheld samlingar med dalar og rekkjer med høgre terreng. Dei har skarpe grenser til områda som har mykje krater, og som ein reknar med er eldre.

Forskarar har ulike meiningar om korleis koronaene oppstod.

Kjelder 
 «Miranda: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Miranda
 
Himmellekamar oppdaga i 1948
Uranusmånen Cordelia

Cordelia er ein av månane til Uranus, og den som går i bane nærast planeten. Han er dessutan ein gjetarmåne som gjeter epsilon-ringen til Uranus.

Cordelia vart oppdaga 20. januar 1986 på bilete tekne av Voyager 2. Han er ein av 10 månar som vart oppdaga av det vitskaplege laget bak Voyager 2.

Kjelder 
 «Cordelia: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Uranusmånar
Uranusmånen Ophelia

Ophelia er ein av månane til Uranus. Han er dessutan ein gjetarmåne som gjeter epsilon-ringen til Uranus.

Ophelia vart oppdaga 20. januar 1986 på bilete tekne av Voyager 2.

Kjelder 
 «Ophelia: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Uranusmånar
Uranusmånen Bianca

Bianca er ein av månane til Uranus. Han vart oppdaga på bilete tekne av Voyager 2 den 23. januar 1986.

Kjelder 

Uranusmånar
Uranusmånen Cressida

Cressida er ein av månane til planeten Uranus.  Han vart oppdaga på bilete tekne av Voyager 2 den 9. januar 1986.

Kjelder 

Uranusmånar
Uranusmånen Desdemona

Desdemona er ein av månane til planeten Uranus. Han vart oppdaga på bilete tekne av Voyager 2 den 13. januar 1986. Desdemona er kalla opp etter kona til Othello i William Shakespeare-skodespelet Othello. Han har òg nemninga Uranus X.

Desdemona høyrer til Portia-gruppa av månar rundt Uranus, i lag med Bianca, Cressida, Juliet, Portia, Rosalind, Cupid, Belinda og Perdita. Desse satellittane har likande krinslaup og fotometriske eigenskapar. Månen har ein radius på 32 km og ein geometrisk albedo på 0,08, men utover det veit ein særs lite om Desdemona.

På bileta frå Voyager 2 verkar Desdemona avlang, der storeaksen peikar mot Uranus. Overflata er grå..

Desdemona kan kome til å støyte saman med ein av nabomånane Cressida eller Juliet i løpet av dei neste 100 millionar åra.

Kjelder 

Uranusmånar
Himmellekamar oppdaga i 1986
Uranusmånen Juliet

Juliet er ein av månane til planeten Uranus. Han vart oppdaga på bilete tekne av Voyager 2 den 3. januar 1986.

Kjelder 

Uranusmånar
Uranusmånen Rosalind

Rosalind er ein av månane til planeten Uranus. Han vart oppdaga på bilete tekne av Voyager 2 den 13. januar 1986.

Kjelder 

Uranusmånar
Uranusmånen Belinda

Belinda er ein av månane til Uranus. Lite er kjend om månen, men som andre uranusmånar er han særs mørk.

Belinda vart oppdaga 13. januar 1986 på bilete tekne av Voyager 2. Han er ein av 10 månar som vart oppdaga av det vitskaplege laget bak Voyager 2.

Kjelder 
 «Belinda: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Uranusmånar
Uranusmånen Puck

Puck er ein av månane til Uranus. Med ein diameter på kring 150 km er han den største kjende av dei mindre månane til Uranus.

Puck vart oppdaga i desember 1985 på bilete tekne av Voyager 2.

Kjelder 
 «Puck: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Uranusmånar
Uranusmånen Caliban

Caliban er ein av månane til Uranus. Han går i bane i motsett retning av dei regulære månane, og er truleg eit objekt som har vorte fanga inn av Uranus.

Caliban vart oppdaga 6. september 1997 frå Palomar-observatoriet av Brett J. Gladman, Philip D. Nicholson, Joseph A. Burns og John J. Kavelaars.

Kjelder 
 «Caliban: Overview»  - NASA Solar System Exploration

Uranusmånar
Tromme

Tromme er eit perkusjonsinstrument som vanlegvis er bygd av eit sylindrisk røyr med ein membran trekt over ein eller begge endar. Ein kan få lyd ved å få membranen, eller trommeskinnet, til å vibrera. Trommr er eit av dei eldste og mest utbreidde musikkinstrumenta, og fint i ei rekkje variantar innanfor ulike kulturar og musikktradisjonar.

Trommer vert laga i ei rekkje ulike storleikar og fasongar og frå fleire ulike materiale. Trommekroppen eller korpus er gjerne laga av tre, metall, keramikk, glasfiber eller plast. Skinnet kan vera av anten dyrehud eller syntetiske materiale. Dei fleste trommer har to membranar, der ein kan slå an begge eller berre den eine medan den andre verker som resonansmembran. Trommer der ein slår an begge skinna blir kalla tofellstrommer. Dei fleste trommer kan stemmast, anten ved hjelp av mekaniske innretningar for å strame membranen (stemmeskruer, tauverk) eller ved hjelp av til dømes varme. Ein del tofellstrommer kan ha ulikt stemte trommeskinn.

Ein kan spela tromme ved hjelp av trommestikker, vispar, klubber eller hender. Instrumentet kan brukast som akkompagnement til song og dans og i ei rekkje ulike typar ensemble.

I orkester- og korpsmusikk er skarptromme, stortromme, pauke og mindre perkusjonsinstrument som til dømes tamburin mykje nytta. I sjangrar som pop, rock og jazz, vert ofte fleire ulike typar trommer kombinert i trommesett. Enkeltståande handtrommer, som til dømes bongotrommer, congas eller djembe, er også vanlege i ei rekkje musikkformer.

Bakgrunnsstoff 
 Encyclopedia of Percussion

Kjelder

«Tromme» (22. juni 2012), Store norske leksikon. Henta 5. desember 2013.

Perkusjonsinstrument
Damsgård

Damsgård er ein del av sentrum i gamle Laksevåg kommune. Gamle Laksevåg kommune er i dag ein bydel i Bergen kommune. Damsgårdssundet er den smalaste delen av Puddefjorden, mellom Møhlenpris og Laksevåg. 

Damsgård hovudgard med sin karakteristiske rokokkofasade ligg med utsyn over Puddefjorden.

Sjå òg 
 Damsgårdsfjellet, eit av dei sju fjella kring Bergen.

Laksevåg
Damsgård hovudgard

Damsgård hovudgard, eller på bokmål Damsgård hovedgård, ligg høgt og fritt med utsyn inn mot Bergen og Puddefjorden. Hovudgarden har gjeve namn til stroket Damsgård, som er ein del av Laksevåg bydel i Bergen kommune. Bygget er eit trebygg i rokokkostil, og er rekna som eit av dei rokokkobygga i Nord-Europa som er best teke vare på. Garden har ei lang historie. Garden låg i mellomalderen under Munkeliv kloster. Då heitte garden Hásteinar, eller høg stein. Truleg kom namnet av Damsgårdsfjellet. 

Kong Frederik II gav rådmann Tønnes Klausson garden. Rådmannen fekk garden som takk for å ha utrusta eit krigsskip under den nordiske sjuårskrigen 1563-1570. Eigedomen fekk namnet Damsgård etter sonen og arvingen Dam Tønnesson. Hovudbygget vart i 1770-åra ombygd med rokokkofasade. 

Den siste familien som budde i huset var Familien Janson. Desse flytta ut på 1970-talet. I 1983 vart eigedomen seld til Bergen kommune og Hordaland fylke. I sin tur overlét desse eigedomen til Vestlandske Kunstindustrimuseum. Hovudbygget vart freda, og anlegget vart etter restaurering opna som museum i 1993. Frå 2005 er hovudgarden ein del av Bymuseet i Bergen. 

I tillegg til bygget er det eit hageanlegg. To hagar med mur kring er ført attende til stilen frå 1700-talet i Bergen.

Hovudgarden i Alvøen i Laksevåg er òg opna som museum.

Bakgrunnsstoff 

 Bymuseet i Bergen om Damsgård hovudgard

Museum i Bergen
Byggverk i Bergen
Freda bygg i Vestland
Herregardar i Noreg
Kulturminne i Bergen