alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Troll A

Troll A er ei oljeplattform (gassplattform), sett opp for å utvinna naturgass frå Trollfeltet. Bygginga av Condeep-plattforma var eit av dei største ingeniøroppdraga gjennom historia. Statoil er operatør for feltet.
Gassen vert send inn til Kollsnes i Øygarden kommune, der gassen vert prosessert. 
Plattformunderstellet vart bygd av Norwegian Contractors for Norske Shell, som var operatør i utbyggingsfasen, medan plattformdekket vart bygd ved Aker Stord. 
Plattformaunderstellet er bygd av armert betong. Ho står på havbotnen 303 meter under havoverflata. 

Gass vert utvunne frå 40 gassbrønnar, og vert frakta gjennom ulike røyrleidningar. Understellet og dekket vart bygd kvar for seg (med byggestart i 1991-1992). Dekket vart sett på medan understellet var delvis søkt ned. Troll A vart taua over 200 km frå Vats, nord i Rogaland fylke, og ut til Trollfeltet 80 km nordvest for Bergen. Då plattforma vart taua ut i Nordsjøen i 1995, vart det sendt på fleire fjernsynskanalar. 
Tauinga tok sju dagar.

I oktober 2006 heldt Katie Melua ein konsert nedst i det eine betongbeinet til Troll A plattforma. Konserten sette ein ny Guiness verdsrekord for å vera den konserten som er halden djupast under havoverflata.

Nokre fakta 
 Sett på plass på feltet: 17. mai 1995
 Produksjonsstart 9. februar 1996
 Plattforma er det høgaste byggverket som er flytta av menneske. Plattforma er totalt 472 meter høg, av dette 369 meter under vatn.
 Plattformvekta er 656 000 tonn
 Trollfeltet er rekna totalt å innehalda kring 1300 milliardar kubikkmeter naturgass 
 Plattforma vart i 1999 kåra av lesarane av Teknisk Ukeblad til århundrets ingeniørbragd
 Pr. 31.12.2005 er det investert totalt 53,9 milliardar 2006-kroner i feltutbygginga av Troll Gass

Sjå òg 
 Troll B - flytande produksjonsplattform for utvinning av råolje frå Trollfeltet 
 Troll C - flytande produksjonsplattform for utvinning av råolje frå Trollfeltet
 Troll Pilot - prosessanlegg på havbotnen

Bakgrunnsstoff 
 Århundrets ingeniørbragd : Trollbinder hele verden på http://www.tu.no (Teknisk Ukeblad)
 Structurae: Troll
 Offshore-Technology.com: Troll 
 Bilete av Troll A 

Norske oljeplattformer
Betongtavlen
Jan Zahl

Jan Zahl () er ein norsk forfattar og journalist. Han voks opp på Bryne på Jæren.

I 2006 gav han ut ei bok om musikkgruppa Kaizers Orchestra, Kontroll på kontinentet. Bror hans, Geir Zahl, spelar i musikkgruppa.

Zahl mottok i juni 2015 Kulturdepartementets nynorskpris.

Utgjevingar 
 2003 Sommerfugleffekter : turist Zahls glade beretning fra en søramerikansk nedtur ISBN 
 2005 Vi kan godt kysse : roman i samarbeid med Mari Grydeland ISBN 82-05-34037-482-10-04803-1
 2006 Kontroll på kontinentet
 2010 Rogaland : i samarbeid med Lars Idar Waage ISBN 9788281401082
 2018 Vi kan godt få barn : roman i samarbeid med Mari Grydeland ISBN 9788210055096
 2019 Forbodne stemmer. Reiser til ytringsfridomens grenser : i samarbeid med Finn E. Våga. Pelikanen forlag. ISBN 9788283830651

Kjelder

Norske forfattarar
Norske journalistar
Folk frå Time
La Nigérienne

La Nigérienne er nasjonalsongen til Niger. Teksten er skriven av Maurice Albert Thiriet. Robert Jacquet og Nicolas Abel François Frionnet har skrive musikken. La Nigerienne har vore nasjonalsongen til Niger sidan 1961.

Kjelder 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «La Nigerienne» frå ,  den 4. oktober 2006.  
 

Niger
Nasjonalsongar
Khariboli

Khariboli, khadiboli eller kharidialekt, (hindi खड़ी बोली; urdu كهڑى بولى, /kʰəɽiː boːliː/, bokst. 'rett mål') er utgangspunktet for dei offisielle hindi- og urdunormalane.

Khariboli er ei målføregruppe av hindi som blir tala i vestre Uttar Pradesh og i området rundt Delhi. Dialekten var grunnlaget for hindustani, språket som blir tala i mange byar i India og Pakistan, og er dermed òg grunnlaget for litterær hindi og litterær urdu.

Kjelder 
 G. A. Zograph: Languages of South Asia, 1960 (translated by G.L. Campbell, 1982), Routledge, London.
 Engelsk Wikipedia

Språk i India
Hindi
Urdu
Indoariske språk
Einskildspråk
Resirkulering

Resirkulering eller attvinning er å bruke matriale frå boss og avfall som råstoff til å produsere nye varer. Ved å bruke resirkulering hindrar ein avfallet frå å hope seg opp på bossplassar eller å verte brent. På den måten kan ein redusere utvinning av råvarer frå naturen. Materiale som ofte vert resirkulert er mellom anna glas, papir, stål, aluminium, tekstilar og plast.

Sjå òg 
 Ombruk

Bakgrunnsstoff

Attvinning
Avfallshandtering
Bradjbhakha

Bradjbhakha er eit vestleg hindispråk som blir tala i store delar av Uttar Pradesh og over grensa i Rajasthan.

Særskilde kjennteikn ved språket er hannkjønnssubstantivendinga /o:/ i nominativ, fleirtalsendingane /an/ og /ani/ (og /õ/) i oblik form, verbendingane /tu/ eller /at/ for perfektiv partisipp og /jau/ eller /au/ for perfektiv partisipp.

Bradjbhakha er rekna som språket til bhaktirørsla i mellomalderen, og har ei rik krisjnadikting frå 1400- til 1700-talet. Den vidkjende diktaren Surdas skreiv på bradj. Amir Khusro skreiv på khariboli med innverknad frå bradjbhakha. Det finst også mange dadrasongar på språket.

Kjelder 
 Ethnologue-rapport
 G. A. Zograph: Languages of South Asia, 1960 (translated by G.L. Campbell, 1982), Routledge, London.

Språk i India
Hindi
Einskildspråk
Harianvi

Harianvi, djatu eller bangaru er eit språk som blir tala i delstaten Haryana og kringliggande område. Det blir ofte rekna som ein dialekt av hindi, men talarar av hariyanvi og hindi kan ha vanskar med å forstå kvarandre.

Medan harianvi er morfologisk og fonologisk likt khariboli, eller standard hindi, har det òg likskapar med panjabi. Mellom anna imperfektiv partisipp-endinga /da:/ og substaniv-endinga /ã:/ i oblikt fleirtal minnar om panjabi. Endinga for hannkjønn eintal, /a:/, er felles for panjabi, harianvi, og også khariboli, men skil dei to sistnemnde frå dei andre vestlege hindispråka.

Bradjbhakha er det hindispråket som ligg nærast harianvi.

Bakgrunnsstoff 
 Språkdøme og omsetjingar  i vitsar hjå Haryana Times

Kjelder 
 Ethnologue-rapport
 G. A. Zograph: Languages of South Asia, 1960 (translated by G.L. Campbell, 1982), Routledge, London.

Språk i India
Hindi
Indoariske språk
Einskildspråk
Doggpunkt

Doggpunktet til ein luftpakke er temperaturen lufta må avkjølast til, ved konstant lufttrykk, for at vassdamp skal kondensere til vatn, ofte kalla dogg. Når doggpunkttemperaturen kjem under 0 °C kallar ein det rimpunktet sidan vassdamp ikkje lenger vil danne dogg, men rim eller rimfrost ved deposisjon. 

Lufta kan innehalde meir vassdamp når temperaturen aukar. Vassdampen sitt likevektspartialtrykk aukar med aukande temperatur og dermed kan meir vatn fordampe. Lufta har ingenting å seie for fordampingsprosessen, og sjølv om vassdampen var den einaste gassen til stades ville han ha kondensert. 

Doggpunktet er knytt til relativ fukt. Høg relativ fukt indikerer at doggpunktet er nærare lufttemperaturen. Viss den relative fukta er 100 %, vil doggpunkttemperaturen og lufttemperaturen vere like. Viss ein har eit konstant doggpunkt vil den relative fukta minke når lufttemperaturen aukar. Dette er årsaka til at tropisk klima kan ha låg relativ fukt og likevel kjennast ubehageleg. 

Ein plar å kjenne uvelvære ved høge doggpunkt. Dei som er vand med kontinentalklima startar å kjenne seg ubehageleg når doggpunktet kjem opp i mellom 15 og 20 °C.

Formel 

Her er ein formel til å rekne ut doggpunktet innanfor ±0,4 °C. Han gjeld for 
0 °C < T < 100 °C
0,01 < RH < 1,0
0 °C < Td < 50 °C
der 
T = temperaturen i grader Celsius
RH = er relativ fukt 
Td = er doggpunkttemperaturen som skal reknast ut. 

Formelen er:

der

og
a = 17.27
b = 237.7 °C
ln er naturleg logaritme.

For utleiing av formelen og feilestimat sjå 
Utrekning av doggpunktformel .

Bakgrunnsstoff 
 Kva er doggpunkt? 

Atmosfærisk termodynamikk
Terskeltemperaturar

sv:Luftfuktighet#Daggpunkt
Klepp ungdomsskule

Klepp ungdomsskule er ein ungdomsskule i Kleppe i Klepp kommune i Rogaland. Den noverande skulen vart opna i 2005. Skulen har 392 elevar, og rektoren heiter Sigurd Ravndal.

Kjelder

Klepp kommune
Ungdomsskular i Rogaland
Skipingar i 2005
Rettskrivingsnormal

Ein Rettskrivingsnormal er ein offisiell standard eller normal for korleis eit språk skal skrivast. I Noreg har vi to offisielle rettskrivingsnormalar, nynorsk og bokmål. Rettskrivingsreglane i Noreg vert formelt vedtekne av Stortinget.

Grammatikk
Roger D. Kornberg

Roger David Kornberg () er ein amerikansk vitskapsmann og professor i strukturbiologi. Han arbeider no ved Stanford University i California.

Han vart tildelt Nobelprisen i kjemi for 2006 for studiane sine av korleis informasjon i gena vert kopiert og overført til dei delane av cellene som produserer protein. Far hans, Arthur Kornberg, fekk Nobelprisen i medisin i 1959.

Askenasiske nobelprisvinnarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisvinnarar frå USA
USA-amerikanske kjemikarar
Nobelprisen i kjemi
Folk frå Missouri
Snekker Andersen og julenissen

Snekker Andersen og julenissen er ei juleforteljing skriven av Alf Prøysen. Ei fjernsynsutgåve av forteljinga blir ofte send på NRK rundt juletider.

Jul
Alf Prøysen
Barnebøker
Sønderjylland

Sønderjylland er den delen av Jylland som ligg lengst mot sør. Området ligg på båe sider av grensa mellom Danmark og Tyskland. I Danmark er det sørlegaste amtet Sønderjyllands Amt, som grensar mot Schleswig-Holstein (dansk: Slesvig-Holsten) i Tyskland. Slik er amtet den einaste delen av Danmark som har direkte grense mot eit anna land. I nyare tid har Sønderjylland vorte nytta om den sørlegaste delen av Danmark. Den tyske nemninga på området er Schleswig (dansk: Slesvig). Schleswig kan igjen delast opp i Nordschleswig (Nordslesvig) nordom grensa og Südschleswig (Sydslesvig) sørom grensa. Sønderjylland vart i tida 1864 til 1920 styrt av Tyskland. Særleg i den tida var det å syngja songar om Sønderjylland eit teikn på dansk patriotisme, og eit ynske om at området ei gong skulle verta ein del av Danmark att. 

Ein person frå Sønderjylland vert kalla sønderjyde. Målføret vert kalla sønderjysk (synnejysk).

Historikk 
Sønderjylland svarar historisk sett til hertugdømet Slesvig, som var eit dansk len og som var lenge i personalunion med Danmark, i og med at kongen av Danmark både var konge og hertug i Slesvig. Den siste jarlen av Sønderjylland, Knud Lavard, tok den tyske hertugtittelen på sitt jarledøme, som sidan vart kjend under dette namnet. Sønderjylland var ein del av Preussen etter Danmark sitt nederlag i den andre slesvigske krigen i 1864. Ved ei folkerøysting i 1920 etter Tyskland sitt nederlag i første verdskrigen kom den nordlege delen attende til Danmark.

Bakgrunnsstoff 
 Æ Synnejysk Forening
 Sønderjylland kart  (som PDF)
 Gamle Danske Sange: Det haver så nyligen regnet
Økonom

Ein økonom er ein som studerer, utviklar og bruker teoriar og konsept innan økonomifaget.

Viktige økonomar 
 Adam Smith (1723-1790)
 Thomas Malthus (1766-1834)
 David Ricardo (1772-1823)
 John Stuart Mill (1806-1873)
 Karl Marx (1818-1883)
 William Stanley Jevons (1835-1882)
 Alfred Marshall (1842-1924)
 John Maynard Keynes (1883-1946)
 Joseph Schumpeter (1883-1950)
 Ragnar Frisch (1895-1973)
 Trygve Haavelmo (1911-1999)
 Milton Friedman (1912)
 Paul Samuelson (1915)
 James Tobin (1918-2002)
 Finn E. Kydland (1943)
 Joseph Stiglitz (1943)
 Paul Krugman (1953)

Økonomi
Frikativ

Ein frikativ er ein konsonant som er kjenneteikna ved at lufta blir hindra når ho kjem ut via taleorgana, men ikkje hindra så mykje at ho blir stoppa. Frikativar i norsk er labiodentalen /f/, laminalalveolaren /s/, retrofleksen /ʂ/, dorsal-palatalen /ç/ og glottalen /h/. 

Stemde frikativar er ikkje vanlege i norsk. Engelsk har labiodentalen /v/, laminal-dentalen /ð/, laminal-alveolaren /z/ og laminal-postalveolaren /ʒ/, medan den norske "v-lyden" oftast blir uttala som approksimanten /ʋ/.

Frikativar og plosivar blir med ei felles nemning kalla obstruentar.

Artikulasjonsmåtar
Vokalfirkant

Vokalfirkanten er ei todimensjonal grafisk framstilling av posisjonane til tunga under artikulasjonen av vokalar. 
Den vertikale dimensjonen svarar til opningsgraden mellom tungeryggen og munntaket, medan den horisontale dimensjonen svarar til dei ulike posisjonane langs ein fremre-bakre-akse. Ein tek gjerne utgangspunkt i eit tenkt - og noko kontroversielt - «høgaste punkt» på tungeryggen (dorsum):

Plasseringa av vokalane representerer punktet der tunga er høgast, i ein munn sett frå venstre. Vokalane er sett opp parvis, med den urunda vokalen til venstre og den runda til høgre.

Fonetikk

Fonetikk
Maskulinum

Maskulinum eller hankjønn er eit grammatisk trekk i kategorien genus, primærfunksjonen til maskulinum er å klassifisere substantiv som viser til referentar av (biologisk) hankjønn.

Maskulinum vert i norsk markert med den ubundne artikkelen ein eller den bundne endinga -en, og hankjønnsord vert viste til med pronomenet han.

Grammatisk genus
Lingvistisk morfologi

da:Maskulinum
Kanaudji

Kannauji eller kanauji (devanagari क़न्नौजी), òg kalla braj-kanauji (क़न‍उजी), er ein variant av hindi som blir tala i regionane Farrukhabad og Cawnpore i den indiske delstaten Uttar Pradesh. Kannaaudji er eit austindisk språk og har om lag 6 millionar talande.

Språket er det austlegaste av dialektkontinuumet vestleg hindi. Kanaudji har ei lingvistisk grense til bradjbhakha, som det mange trekk til felles med. Ein dialekt av språket har mange trekk frå det austlege hindispråket avadhi.

Kannaudjitalarar oppfattar gjerne seg sjølve som hinditalarar, og mange av dei reknar det ikkje som eit eige språk. Det er likevel vanskeleg for talarar av standard hindi å forstå kannaudji.

Fonologi 
Kanaudjiendinga /o:/ erstattar ofte bradjbhakhaendinga /au/. Substantiv som ender med konsonant på hindustani har ofte endinga /u/ i kanaudji.

Kjelder
 Ethnologue-rapport
 G. A. Zograph: Languages of South Asia, 1960 (translated by G.L. Campbell, 1982), Routledge, London.
 Engelsk Wikipedia
Denne artikkelen bygger på «Braj-kanauji» frå ,  den 1. januar 2016.  
 

Hindi
Indoariske språk
Språk i India
Uttar Pradesh
Einskildspråk
Manglar infoboks
Sønderjyllands amt

Sønderjyllands amt var eit amt heilt sør i Danmark, og var ein del av Sønderjylland. Amtet ligg nord for den tyske delstaten Schleswig-Holstein, sør på Jylland.
Amtet vart oppretta i 1970, ved ei samanslåing av amta Haderslev, Tønder, Åbenrå og Sønderborg. Med Kommunalreforma i 2007 gjekk amtet saman med Fyns Amt og Ribe Amt i tillegg til den sørlege delen av Vejle Amt over til den nye Region Syddanmark.

Kommunar i amtet

Statistisk kjelde 
Danmarks Statistik, Statistikbanken.dk

Amt i Danmark
Sønderjylland
Jernsporv

Jernsporv eller jarnsporv (Prunella modularis) er ein liten sporvefugl som held til i tempererte delar av Europa og Asia aust til Ural og Iran, og som ein introdusert art på New Zealand. I Noreg er han ein trekkfugl som kjem i april/mai. 

Den stillfarande jernsporven kjem hit i mars/april og byggjer reiret sitt i små einar eller i grantre. Jernsporvreiret er bygt av grøn mose med tilsetting av skjegglav, strå, kvist og fora med raude sporehusstilkar frå mose.

Tidleg i mai stiller hannfuglen seg opp i toppen av eit grantre eller liknande og framfører sin spinkle, melodiøse song. Fuglen er sky og vanskeleg å kome nær.

Egga (5-6) er blågrøne. Rugetida er som for andre småfuglar, 12-14 dagar. Det er hoa som rugar. Ungane vert i reiret i 10-14 døgn, og vert fora av begge foreldra. Foreldra held fram med foringa dei to første vekene etter at ungane har forlate reiret. Ungane vert fora med insekt, som også er hovudføde til dei vaksne fuglane om våren og sommaren. Elles et fuglane noko frø, og om hausten litt bær. Mesteparten av næringa vert funne på marka.
Fuglen kan ha to kull.

Jernsporvane flyg ut av landet i september-oktober. Vinterkvartera ligg i det sørvestlege Europa. Det hender at jernsporvar overvintrar langs kysten frå Østfold til Møre. Dei finst sjeldan lengre nord. Denne tida er dei aldri å sjå flokkvis, berre aleine eller i par.

Galleri

Kjelder 

 Norsk Fugleatlas, 1994.

Bakgrunnsstoff

Jernsporvfamilien
Fuglar i Noreg
Egga

Egga er skråningen frå kontinentalsokkelen ned mot djuphavsområdet av Norskehavet.

Han dannar ytterkanten av fiskebankene fra Stad og nordaustover til Andenes. Her svingar han rett nordover og går på vestsida av Sveinsgrunnen, Malangsgrunnen og Tromsøflaket. Egga går vidare nordover på vestsida av Bjørnøya og Spitsbergen og utgjer ei grense mellom Norskehavet og det grunne Barentshavet.

Avstanden til kysten varierer. Utanfor Sunnmøre ligg han ca. 70 km frå land og vert kalla Storegga. Lenger nord er avstanden til kysten større, til dømes 280 km ved Vikna. Ved Andøya er Egga særs nær land og dannar Bleikdjupet, som berre er 7 km frå land. Inn- og utbuktingane passer akkurat saman med forma på kontinentalsokkelen til Grønland, noko som syner Noreg og Grønland ein gong hang saman.

Egga har stor biologisk produksjon og høgt biologisk mangfald med stor konsentrasjon av mange fiske- og sjøfuglarter, og mange kaldtvasskorallrev. Kystvatn og atlantisk vatn møtes her og fører til stor omrøyring av vassmassar og større biologisk produksjon, i tillegg til stor førekomst av dyreplankton og pelagisk stimfisk.

Sjøfugl nyttiggjer seg denne høge produksjonen, og eggakanten er eit viktig beiteområde for spesielt alkefuglar og pelagiske arter som havhest og krykkje. Den store konsentrasjonen av dyreplankton gjer området til eit viktig næringsområde for bardekvalar, og området er særskild viktig for finnkval i sør og blåkval vest og nord av Svalbard. Det er òg viktige gyteområde for djupvassartar som vanleg uer, snabeluer, blåkveite og vassild i ulike delar av området.

Eggafisket er eit tradisjonelt linefiske som vert drive langs Egga i perioden april–august. Det vert fiska etter torsk, brosme, lange, kveite og uer.

Under siste glasiale maksimum gjekk innlandsisen heilt ut på Egga, og det vert avsett enorme mengder sediment. I desse massane har det gått store ras, som Andøyaraset, Trænadjupraset, og det mest kjente og største, Storeggaraset.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Egga» frå ,  den 9. september 2013.

Bakgrunnsstoff
3.3.4 Eggakanten i Stortingsmelding nr. 37 - Helhetlig forvaltning av det marine miljø i Norskehavet (forvaltningsplan)
NGU – Blant ras og korallrev i Norskehavet
Mareano - Generelt naturtypekart for Eggakanten

Norskehavet
Barentshavet
Norsk geografi
Tastatur

Eit tastatur er ei eining med mange knappar (tastar) som oftast er merkt med bokstavar, tal og andre teikn. 
Tastatur vert oftast nytta saman med datamaskiner.
Det mest vanlege oppsettet i dag, er eit alfanumerisk QWERTY-tastatur med 102 til 105 taster. Men det finst mange andre typar tastatur. Dette kan vera tastatur som fysisk er heilt ulike dei frå vanlege datamaskiner. Døme er spesialtastatur som i kasseapparata i butikkar, reine numeriske tastatur nytta på reknemaskiner, eller tastatur spesiallaga for å skriva fort med berre ei hand. Det finst òg alternative oppsett for vanlege PC-ar, slik som Dvorak-tastaturet. Dette er rett og slett ei omflytting av tastane.

Det finst tastatur der ein må trykkja fleire tastar om gongen for å skriva. Slike tastekombinasjonar produserer heile stavingar i staden for einskilde bokstavar. Det vert hevda at ein som er trent i bruken av eit slikt tastatur skriv langt fortare enn ein som er trent i bruken av eit vanleg tastatur. Slike tastatur er særleg nytta i sambande med teksting av tv-program i direktesending.

Ulike oppsett av standardtastaturet 
 AZERTY (fransk)
 Dvorak (optimalisert/forenkla)
 Dvorak for høgre hand
 Dvorak for programmerarar
 Dvorak for venstre hand
 Numerisk tastatur
 QWERTY (det vanlegaste i Noreg og verda)
 QWERTZ (tysk)

Tastatur
Lepraarkiva i Bergen

Lepraarkiva i Bergen er dei første nasjonale sjukdomsregistra i verda, oppretta ved kongeleg resolusjon 30. juli 1856. 
Lepra (også kalla spedalskheit eller spillsykje) er ein kronisk infeksjonssjukdom som har vore kjend over alt til alle tider. I mellomalderen var han utbreidd over heile Europa.

Innhald 
Lepraarkiva i Bergen inneheld arkivmateriale frå Overlegen for den spedalske Sygdom, frå ulike institusjonar for leprapasientar, rekneskapar, forskingsmateriale o.l.

Anna 
28. juni 2001 fekk lepraarkiva plass på UNESCO si liste over verdsminne. Arkiva er òg ein del av Noregs dokumentarv.

Sjå òg 
 Tuberkuloseregisteret (1900) 
 Dødsårsaksregisteret (1925) 
 Kreftregisteret (1952) 
 Medisinsk fødselsregister (1967)
 Reseptregisteret (2004)

Bakgrunnsstoff og kjelder 
Lepraarkiva i Digitalarkivet 

Offentlege register
Helseregister
Noregs dokumentarv
Verdsminne
«Sæl»

«Sæl» er ein norsk torpedobåt 1. klasse, bygd ved Marinens Hovedverft i Horten, sjøsett 1901. Deplasement 102 tonn, fart 21 knop, bevæpning 2 stk 37 mm kanoner og 2 torpedokanoner. Mannskap på 19 mann.

9. april 1940 låg «Sæl» i Brandasund, sjef var fenrik L. Gulbrandsen. Skipet patruljerte i området sør for Bergen utan å koma i kamp. Gjekk 12. april til Uskedal for å gå inn i Hardangerfjord sjøforsvarsavsnitt. Gjekk 18. april ut for å stanse tre tyske torpedobåtar som kom sørover gjennom Lukksund. «Sæl» vart alvorleg skada etter intens kamp, men sjefen greidde å setja båten på land og mannskapet berga seg. Båten sokk seinare på dagen.

Bakgrunnsstoff 
 Privat side om vraket 

Den norske marinen
Hardangerfjord sjøforsvarsavsnitt

Hardangerfjord sjøforsvarsavsnitt vart oppretta 12. april 1940 etter ordre frå Sjøforsvarets overkommando. Sjef vart kaptein F. Ulstrup og hovudkvarteret vart lagt til Uskedal, der kaptein Hauge alt hadde organisert ei vakt- og rapporteringsteneste som dekte heile dei ytre fjordområda. 
Avsnittet samla dei norske marinefartøy og sjøfly som var att sør for Bergen og hadde som hovudoppdrag å stengje Hardangerfjorden for tysk sjøverts trafikk.
Avsnittet vart vurdert som oppløyst etter harde kampar både til lands og til sjøs 18., 19. og 20. april, der dei norske fartøya antan vart senka eller tekne av tyskarane. 
Kaptein Ulstrup kom likevel attende til Uskedal og heldt fram kampen, mellom anna ved å leggja ut miner frå motorbåtar, og til slutt til og med frå ein robåt.

Noreg under andre verdskrigen
Hærverk

Hærverk eller vandalisme er å øydeleggja noko med vilje utan anna meining med skadeverket enn å øydeleggja. Dei to synonyme omgrepa hærverk og vandalisme viser i bokstaveleg tyding til raseringar utførte av krigarar frå det austgermanske folket vandalane eller andre herjande hærar, men omgrepa blir i moderne tid heller brukt om kvardagsleg øydelegging av eigedom og til dømes kunstgjenstandar og skulpturar på museum og i det offentlege rom.

Hærverk blir gjerne sett på som noko negativt, og er ofte lovbrot som det både er straff for, og kan krevjast skadebot for. 

Men vandalistiske handlingar er òg blitt brukt som kreativt uttrykk innan moderne kunst. Graffiti (tagging) er til dømes ei uttrykksform som både kan vera øydeleggjande og ulovleg, men òg skapande og akseptert. Vandalisme har i mange høve òg blitt forsvart på politisk eller ideoloigske grunnlag. Soleis gjekk målaren Gustave Courbet i si tid inn for øydelegging av monument som stod for «krig og erobring». Og når eit totalitært styre i eit land fell, er det blitt vanleg å rasera statuar og andre symbol for det styrta regimet, slik det til dømes skjedde mange stader i samband med fallet til kommuniststyra i austblokklanda.

Bakgrunnsstoff