alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nils Gudmundsrud

Nils Gudmundsrud () var den andre ordføraren i Ål etter at formannskapslova vart innført. Nils var kjend både som ein førande bygdepolitikar i tida, og som ein god dansar. Han var og kyrkjesongar i Ål i ei årrekkje.

Nils var kjend for det overlag gode handskrifta si, og fekk gjennomslag for sakene sine sentralt mellom anna på grunn av dette. Då Ivar Aasen var på veg nedetter Hallingdal, tok han inn hjå Nils.

Dotter av Nils, Gro Gudmundsrud, er og hugsa som god dansar. Ho reiste til Amerika kring 1860. Av etterkomarane hans Nils reknar vi mellom anna spelemennene Nils Gjeldokk og Lars Gjeldokk.

Springaren Nils Gudmundsrud er kalla opp etter han. Slåtten er opphavleg etter Knut Skøro.

Nils sat ordførar i Ål i 1840, 1841, 1844, 1846, åra 1847-49, og att i åra 1856-63.

Folk frå Ål
Ordførarar i Ål
Hans W. Brimi

Hans W. Brimi () var ein spelemann frå Lom kommune i Gudbrandsdalen, og den førande på spel i den øvre delen av dalen på 1900-talet. 

Hans kom frå Garmo, og dreiv gard i Vårdalen i mange år. Han vart tidleg inspirert av Hallvard Ørsal frå Todalen, som han såg opp til heile livet.

Hans Brimi vann Landskappleiken i klasse for vanleg fele 13 gonger. Han reiste mykje på konsertar, både i Noreg og utanlands. Han fekk og spelt i uvanleg mange plater. 

Hans Brimi var og ein dugande slåttekomponist, og gjorde mykje arbeid for spelet i Gudbrandsdalen.

Norske felespelarar
Folk frå Lom
Hallvard Ørsal

Hallvard Ørsal (1876-1943) var ein spelemann frå Todalen, kjend både i Gudbrandsdalen og på Vestlandet. Han vart eit viktig førebilete for Hans W. Brimi. 

Diktaren Leif Halse skreiv eit dikt om Hallvard, som seinare vart tonesett av Henning Sommerro:

 Eg minnest so vel han Hallvard
 og klangen frå fela hans
 Det var liksom stova ljøsna
 Når han spela opp til dans
 Og fela hans Hallvard ljøa
 og song med så vent eit mål
 så mjukt som på seljefløyte
 så kvasst - ja, som klang av stål

 Han fanga inn nye tonar
 frå flaumelv og gjerd og hjell
 han dikta i eigne slåttar
 minne frå dal og fjell
 så la han den kjære fela
 tett inntil sin herd og hals
 og fingrann fann rette grepa
 i sjølvlaga "tovass-vals".

 Han åtte så rike evner
 Han gøymte så dyrt eit funn
 I truskap vørsla han arven
 heilt til si siste stund
 og fela hans Hallvard spellmann
 skal tone frå dal og li
 så lenge vi trufast vørslar
 arven frå gamal tid.

Ørsal, Hallvard
Ørsal, Hallvard
Ørsal, Hallvard
Ørsal, Hallvard
Tilpassing i kognitiv grammatikk

Tilpassing (eng. accommodation) i kognitiv grammatikk er den detaljerte justeringa av av ein komponent som trengst når han skal integrerast med ein annan komponent for å danne ein kompositt struktur.

Kognitiv grammatikk
Fasan

Fasan (Phasianus colchicus) er ein fugl i fasanfamilien, Phasianidae. Dette er ein asiatisk art som er innført til andre verdsdelar som jaktfugl. 

Hannfasanar har mange fargetypar, og varierer i farge frå nesten kvit til nesten svart i somme melaninske eksempel. Variasjonane skyldast oppdrett og kryssing av underartar og kryssing med grønfasan, forsterka av stadige tilførslar frå ville bestandar. 

Fasanar kan ha kroppsvekt frå 0,5 til 3 kg, med hannar i snitt 1,2 kg og hoer i snitt 0,9 kg.

Vaksne hannar av underarten Phasianus colchicus colchicus er 60-89 cm i lengd inkludert ein lang brunspragla hale. Fjørdrakta på kroppen er gyllen brun med markeringar i grønt, lilla og kvitt. Hovudet er flaskegrønt med en liten topp og karakteristiske raude hudlappen. P. c. colchicus og nokre andre underartar manglar den kvite halsringen som er typisk for dei fleste fasanar. 

Hofuglen er langt mindre prangande, med en avdempa brunspragla fjørdrakt over og måler 50-63 cm inkludert ein hale på rundt 20 cm. Ungfuglar liknar hofuglar, men har kortare hale. Hos unge hannar veks det ut karakteristiske lyse fjør på brystet, hovudet og bakkroppen om lag 10 veker etter klekking.

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Common Pheasant» frå , den 24. juni 2009. 
 

Fasanfamilien
Snøpetrell

Snøpetrell (Pagodroma nivea) er ein liten, heilkvit fullmarin petrell med svart underdun, kolsvarte augo, eit lite svart nebb og blåaktige til grå føter. Kroppslengda er frå 36 til 41 centimeter og vengespennet frå 76 til 79 cm. Snøpetrellen har hekkedistribusjon lengre sør enn nokon annan fugleart, er ein av berre tre artar som ikkje hekkar andre stader enn på Antarktis og han har jamvel vore sett på Sørpolen. Arten er monotypisk i slekta Pagodroma.

Hekkekoloniane ligg på fastlandet på Antarktis, medrekna Dronning Mauds land, Antarktishalvøya og på fleire øyar inklusive Bouvetøya. Koloniane varierer i storleik og ligg vanlegvis i fjellsider nær havet, men også i innlandet. Somme individ kan halde seg i kolonien året rundt, men koloniane har stor auke i populasjon frå midten av september til byrjinga av november. Reiret er ei enkel grop i småstein plassert i holrom under steinar med vern frå overheng. Snøpetrellen legg eit kvitt egg i perioden frå slutten av november til midten av desember, rugetida er frå 41 til 49 dagar og ungane treng varme i 8 dagar. Dei er flygedyktige tidlegast 7 veker seinare. Levealderen er frå 14 til 20 år. Føda til snøpetrellen er fisk, kril, litt blekksprut og blautdyr så vel som åtsel. Som mange petrellar kan desse fuglane sprute ei voksaktig, illeluktande væske på reirinntrengjarar. Denne olja stinkar av fisk, og er vanskeleg å fjerne. 

Om vinteren kan dei spreie seg nordover til pakkisen, til isflak, men sjeldan på ope hav. Berre unntaksvis er dei observert nord for pakkisen. Typisk er dei samla på isfjell.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Snow petrel» frå ,  den 24. juni 2009.  
 
 Fuglelivet rundt Troll Blogg frå forskingsstasjonen Troll
 Artsskildring hos Australian Antarctic Division 

Stormfuglfamilien
Petrellar

Petrellar er ei gruppe av sjøfuglar innanfor ordenen stormfuglar, Procellariiformes. Definisjonen er omdiskutert, gruppa er ikkje rekna som eit takson, jamvel om somme avgrensar petrellane til slekta Pterodroma av stormfuglfamilien. 

Petrellar kan ha fleire tydingar:
 Sjøfuglane i den biologiske slekta Pterodroma, - eller
 Pterodroma utvida med alle artar i stormfuglfamilien som ikkje er kvalfuglar eller lirer, - eller
 Vidare utvida med artane frå to familiar: dukkpetrellar og stormsvaler.

I vidaste tyding er petrellar då ei samling av artar frå tre grupper:

 Den største gruppa er frå stormfuglfamilien: 
 Havhestar femnar om slektene Macronectes og Fulmarus, antarktispetrell, flekkpetrell og snøpetrell. 
 Pterodroma, «eigentleg petrellar»
 Aphrodroma, sølvvengpetrell
 Halobaena, blåpetrell, ofte rekna som medlem av gruppa kvalfuglar
 Bulweria, spisshalepetrell og arabarpetrell
 Procellaria, 5 store artar med 'petrell' i namnet, men tradisjonelt rekna som lirer

 Den minste gruppa er dei fire artane i familien dukkpetrellar. 

 Den siste gruppa er stormsvaler, 'storm-petrels' på engelsk språk.

Fuglar
Stormfuglar
Venleik

Venleik er ein karakteristikk av ein person, ein stad, eit objekt eller ein ide som gjev ei sanseoppleving av glede, meining eller tilfredsstilling. Venleik er studert som ein del av estetikk, sosiologi, og kultur. Som kulturelt omgrep har venleik vorte ekstremt kommersialisert. 

Ein «ideell venleik» er ein person som vert sett opp til eller har eit vesen eller karaktertrekk som innanfor ein viss kultur vert sett på som vakkert. Ein del historiske enkeltpersonar har vorte venleiksikon, til dømes kvinner som dronning Kleopatra, Helena frå Troja, Bar Refaeli og Marilyn Monroe.

Den subjektive erfaringa av «venleik» omfattar ofte tolkinga av om sjølvstendige element er i balanse og harmoni med naturen, noko som kan føre til kjensler av tiltrekking og kjenslemessig velvære. «Venleik er i auga som ser» er ein vanleg frase, som går mange år tilbake i tid, for å uttrykkje dette konseptet.

I den mest inngåande tydinga av ordet kan venleiken framkalle ei framtredande oppleving av positiv refleksjon om meininga ved eigen eksistens. Eit «venleiksobjekt» er alt som avslører eller gjev gjenklang til ei personleg meining.

Fotnotar 

Estetikk
Finleik

Finleik er ei nemning for kor mange vekteiningar edelt metall (reint gull, sølv eller platina) ei legering inneheld pr. tusen vekteiningar. Dagens norske finleiksstandard er definert i «lov av 6. juni 1891  om Guld-, Sølv- og Platinavarers Finhed og Stempling» og svarar til liknande lover og reglement for heile EU- og EØS-området.

Følgjande finleiksstandardar blir tillate stempla:

1. For gull: 916, 750 og 585

2. For sølv: 925 og 830

3. For platina: 950

Berre varer som tilfredsstiller krava ovanfor kan kallast gull, sølv eller platina.

Tidlegare vart nemninga «karat» òg nytta om reinleiks- eller finleiksgraden i edelmetall og anna metall, men i dag er karat ei rein vektnemning for perler, diamantar og andre edelsteinar.

Sjå òg 
Måleininga karat
Reinleiksmålet karat

Måleiningar
Edelmetall
Dialektikk

Dialektikk (frå gresk dialektike tekhne, 'samtalekunst') er eit filosofisk omgrep og ein metode der ein gjennom samtale ynskjer å avgjere innhaldet i eit omgrep eller eit problem. Dialektikken er bygd opp rundt ein samtale der deltakarane ueinige om noko, men prøver å overtale kvarandre til sitt syn gjennom spørsmål og svar, prov og motprov og argument og motargument. Eit vilkår for at ein slik samtale skal vere dialektisk, er at deltakarane i han deler nokre av synspunkta og er einige om enkelte premiss for samtalen.

Dialektikken legg vekt på korleis motsetnader går opp i ei høgare eining, skjemamessig i ei form der ein tese fører til utviklinga av ein antitese og kampen mellom desse fører til ein syntese, ei høgare eining som dermed vert ein ny tese i ein ny dialektisk prosess. Medan den idealistiske dialektikken framfor alt er assosiert med Georg Wilhelm Friedrich Hegel, er den materialistiske versjonen fyrst og fremst assosiert med Karl Marx.

Men dialektikk som filosofisk omgrep har ei historie som går lenger tilbake. Hegel daterer den fyrste uttrykte dialektiske oppfatninga til vediske skrifter frå omtrent år 1500 f.Kr. Også i den greske filosofien var dialektikken til stades. I doktorgradsavhandlinga si går Marx langt i retning av å utpeike Epikur til den fyrste materialistiske dialektikaren. Også Sokrates og Platon baserte seg mykje på dialektiske prinsipp, sjølv om det var i ei idealistisk form. Også innan buddhistisk kultur har dialektikken hatt ei viss tyding.

 
Filosofi
Sannkjenningsteori

Sannkjenningsteori, erkjenningsteori eller epistemologi (frå gresk episteme, 'kunnskap', 'vitskap' og logos, 'fornuft') er ei grein innanfor filosofien som skildrar læra om kunnskap, eller meir nøyaktig opphavet til og avgrensinga av kunnskapen vår.

Epistemologien inneber også studium av sanningskunnskap i tydinga sikker kunnskap. Tradisjonelt er det berre matematikken som kan sjåast på som nøyaktig, men ifølgje moderne fenomenologi kan alle vitskapar framstillast logisk og nøyaktig. 

Den mest kjende erkjenningsfilosofen er Descartes, som er sagt å vere den fyrste som framsette prov for eksistensen vår, med slutninga Je pense, donc je suis, «Eg tenkjer, altså er eg» (latin: «Cogito ergo sum»). Dette uttrykket kan utvidast til at alt vi sansar er prov på at vi eksisterer.

Kjelder 

 «Filosofi – filosofiens disipliner» av Lars Fredrik Händler Svendsen på Store norske leksikon, innhenta 5. mars 2010.

 «Erkjennelsesteori» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 5. mars 2010.

Erkjenningsteori
Svitjod

Svitjod, samansett av svi (av svea) og tjod (nasjon/folk), er eit gamalt namn på Sverige. På islandsk heiter Sverige framleis Svíþjóð. Frå Svitjod og kjem det latinske namnet for Sverige: Suethia, Suetia og Suecia. Og dei engelske og tyske namna Sweden og Schweden kjem opphavleg av Svitjod. 

Den romerske historikaren Tacitus nemnde i år 98 «svionarane», altså Svitjod sine innbyggjarar. På 500-talet omtalte Jordanes stammefolket suetidi i skildringa Getica. Snorre Sturlasson nytta i Edda namnet Svitjod. I det engelske skaldestykket Beowulf vart eit stammefolk kalla Swēoðēod. Namnet er òg dokumentert på fleire runesteinar, både i Sverige og Danmark. Den svenske mellomalderskrifta Erikskrønika frå 1320-talet fortel om delinga av det svenske riket mellom brørne Valdemar og Magnus. Ifølgje krønika arva Magnus landområdet «Swidhido», noko som har vore tolka som landsdelen Svealand.

Kjelder 
 Larsson, Mats G. Svitjod, resor till Sveriges ursprung, Atlantis år 1998, ISBN 91-7486-421-1
 Fredrik Lindström & Henrik Lindström, Svitjods undergång och Sveriges födelse, Albert Bonniers Förlag år 2006, ISBN 91-0010-789-1

Svensk historie
Stader frå norrøn tid
Altfløyte

Altfløyta er eit treblåseinstrument som er litt større enn ei tverrfløyta, og dermed òg i eit djupare register. Ho blir karakterisert ved den mjuke og fyldige klangen i det nedre registeret. Røyret er tydeleg tjukkare og lengre enn det på ei vanleg tverrfløyta, noko som krev at utøvaren bles inn meir luft. På standardrepertoaret til altfløytisten finn ein mellom anna Maurice Ravels Daphnis et Chloé og Igor Stravinskijs Vårofferet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Altfløyte» frå , den 24. juni 2009. 
 

Treblåseinstrument
Ellesmereøya

Ellesmereøya er den største av Elisabetøyane i Nunavut-territoriet i Canada. Ho er med eit flateinnhald på 196.235 km² den tiande største øya på jorda. I aust er øya skild frå Nord-Grønland av den 30 km breie Kennedykanalen. I vest ligg Axel Heibergs land.

Natur 

Kring 80 000 km² av Ellesmereøya er dekt av isbrear. Øya er oppskoren av mange fjordar. Nordlegaste punktet på øya, Kapp Columbia på 83° 06' nordleg breidd, er det nordlegaste punkt i Canada. Den arktiske cordilleraen dekker storparten av Ellesmereøya, som dermed er den mest fjellrike øya i arkipelet. Barbeau Peak er med sine 2616 meter det høgste fjellet både på øya og i heile Nunavut-territoriet. Nord på øya ligg Lake Hazen, den største innsjøen i Nord-Amerika nord for polarsirkelen.

Landskapet består av naken tundra med ein vegetasjon av lav, mose og andre arktiske planter. Årsnedbøren er om lag 60 mm, årleg snittemperatur minus 12 grader. Moskusokse, karibu, polarrev, ulv, polarhare og lemen er alle del av faunaen. Dessutan ulike fugleartar.

Mest ein femdel av øya er lagt inn under Quttinirpaaq nasjonalpark. Han ligg nordvest på Ellesmereøya, og både Barbeau Peak og Lake Hazen ligg i nasjonalparken.

Historie 
Ellesmereøya vart kolonisert for rundt 4000 år sidan, av forfedrar til inuitttane. I dag finst tre stader med nokolunde fast busetnad. I 2006 hadde inuitbygda Grise Fiord 141 innbyggarar, medan fem personar budde på militærstasjonen Alert og ingen på verstasjonen Eureka. Alert på 82° 30' nordleg breidd er den nordlegaste busette staden på jordkloten.

Vikingar frå grønlandske koloniar vitja øya i mellomalderen på jakt- og handelsferder. Dei hadde kontakt med inuittar som budde i områda kring Smithsundet. Ellesmereøya var truleg utan fast busetnad under den såkalla vesle istida.

I 1616 vart øya nyoppdaga av William Baffin. Ho vart namnsett i 1852 av Inglefield-ekspedisjonen, etter ein britisk jarl (Ellesmere).

Den andre Fram-ekspedisjonen, leia av Otto Sverdrup, utforska mellom anna Stenkul Fiord i 1902. Geologen Per Schei sanka der vulkansk stein som var med å klarlegge polarområdas fortid.

I sedimentære bergartar vart det på Ellesmereøya i 2006 avdekt fossil av Tiktaalik roseae (ein kjøtfinnefisk). Desse kan utgjere eit mogleg bindeledd i evolusjonen frå fisk til meir eller mindre landbaserte livsformer.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Ellesmere Island» frå , den 24. juni 2009. 

Øyar i Nunavut
Øyar i Arktis
Sinn

Sinn er eit omgrep som viser til dei ulike aspekta ved intellektet og medvitet som kombinasjonar av tankar, sansing, minne, kjensler, vilje og fantasi, eller med andre ord at sinnet er straumen av medvitet. Det omfattar alle dei medvitne prosessane i hjernen. Omgrepet omfattar også i ein del høve undermedvitet og dei medvitne tankane til dyr. Sinnet vert ofte nemnt når ein viser til tankeprosessane som føregår under ein argumentasjon.

Det har gjennom tidene vorte utvikla mange teoriar om sinnet og kva funksjon det har. Dei tidlegast kjende verka om sinnet er skrivne av Zarathushtra, Buddha, Platon, Aristoteles, Adi Shankara og andre greske, indiske og islamistiske filosofar i antikken. Dei før-vitskaplege teoriane kom hovudsakleg frå teologien og fokuserte på tilhøvet mellom sinnet og sjela, det overnaturlege, guddomar eller det guddommelege ved ein person. Dei moderne teoriane, som er baserte på vitskaplege undersøkingar av hjernen, poengterer at sinnet er eit produkt av hjernen, og at det har både medvitne og umedvitne aspekt. 

Spørsmålet om kva for eigenskapar som utgjer sinnet er også omdiskutert. Nokre meiner at det berre er dei «høgare» intellektuelle funksjonane som utgjer sinnet, og då spesielt fornuft og minne. I eit slikt syn vert kjenslene, til dømes kjærleik, hat, frykt og glede, rekna som meir «primitive» eller subjektive, og ikkje sett på som ein del av sinnet. Andre igjen meiner at dei fornuftsmessige og kjenslemessige sidene av mennesket ikkje kan skiljast, at dei har same opphav, og at alle må reknast som ein del av sinnet til enkeltmennesket.

Kjelde 
 Denne artikkelen byggjer på «Mind» frå  den 24. juli 2009.

Kognitive vitskapar
Sinn
Grunnleggjande metafysikk
Medvitsfilosofi
Vegar Landro

Vegar Landro (), fødd i Bergen, er ein norsk fotballspelar som spelar for Bryne FK. Han spelar i forsvar og har draktnumer 4. Han har også spelt for Løv-Ham og Sportsklubben Brann.

Bakgrunnsstoff 
 Spelarprofil på www.b-gjengen.com 
 Spelarprofil på brann.no

Landro, Vegar
Bryne-spelarar
Landro, Vegar
Fotballspelarar frå Bergen
Røyndom

Røyndom eller verkelegheit omfattar vanlegvis alt som er handgripeleg og sant, eller det som eksisterer i verda rundt oss, i motsetnad til fantasiar, abstrakte idear og det som er falskt og usant. Det er likevel eit relativt omgrep som vert handsama og diskutert i idehistoria og filosofien, særleg i ontologien, det vil seie læra om korleis røyndomen faktisk ser ut.

Den daglegdagse oppfatninga og opplevinga av røyndomen som eit system av ting vi omgjev oss med eller alt som verkar på oss i tilværet, er ifølgje filosofien strengt subjektiv, men ved hjelp av vitskaplege metodar kan ein oppnå et metafysisk verdsbilete. Resonnement og empiri, som er vitskapleg handsama i idehistoria, gjev oss eit bilete av røyndommen som er så nyansert som det lèt seg gjere.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Virkelighet» frå , den 25. juni 2009. 

 
Filosofi
Psykologi
Sanning

Sanning er eit omgrep som er mykje brukt i daglegtale, men samtidig sentralt innanfor mellom anna filosofi og vitskap. Det er ein eigenskap visse utsegner eller påstandar kan ha, men elles finst det ingen generelt aksepterte definisjonar av ordet hjå vitskapsfolk, og mange ulike teoriar vert diskuterte. Likevel vil nok mange vere einige i den tydinga dei fleste ordbøker opererer med; at sanninga er noko som samsvarar med røyndomen.

I moderne filosofi skil ein mellom to ulike typar sanning. Den faktiske eller empiriske sanninga kan definerast som den eigenskapen ei utsegn har viss ho samsvarar med røyndomen. I mange samanhengar, mellom anna i dagleglivet, er denne definisjonen nøyaktig nok og formålstenleg, men i erkjennings- og vitskapsteorien vil han vere for unøyaktig. Grunnen er at det ikkje finst noka allmenn semje om korleis ein definerer «samsvar», i tillegg til at det ikkje er semje om at «røyndomen» er noko ein kan ha kunnskapar om.

Den andre typen sanning er den formale eller logiske. Denne kan definerast utan å vise til røyndomen, og hevdar at ei utsegn kan kallast (logisk) sann viss sanninga hennar kan deduserast frå andre utsegner eller reglar som skal vere sanne.

Bakgrunnsstoff 

Røyndom
Erkjenningsteori
Grunnleggjande metafysikk
Veig

Veig er eit vassdrag på vestlege Hardangervidda, i kommunane Eidfjord og Ullensvang i Vestland. Kjeldeelva åt Veig heiter Grøno og har utspringet sitt frå vatn aust for Grøndalshei nordvest for Litlos turisthytte. Veig renn nordover, det siste stykket gjennom Hjølmodalen i Eidfjord før ho renn ut i Eidfjordvatnet. I nedre del vert elva kalla Hjølmo.

Veig har både store verneverdiar og eit stort kraftpotensiale. Allereie i 1920-åra vart det utarbeidd planar for utbygging. Etter hard politisk strid vart Veig varig verna mot kraftutbygging i 1978 i samband med skipinga av Hardangervidda nasjonalpark.

I Hjølmodalen dannar Veig ein av dei vakraste fossane i landet; Valursfossen, med eit samla fall på 272 m.

Kjelder 
 Store Norske Leksikon om Veig.

Elvar i Vestland
Hardangervidda
Geografi i Eidfjord
Geografi i Ullensvang
Ola Dekko

Ola Amundsson Dekko () var ein norsk spelemann frå Ål i Hallingdal. Han budde mange år på Torpo. Sidan han hadde ein yngre bror som òg spela fele og heitte Ola, er han ofte vore kalla Store-dekken (dette er og namnet på ein springar som er etter han). 

Ola Dekko fekk mykje spel etter Myreguten, og var mykje i lag med Tor Grimsgard på Nes. Grimsgard og Dekko møttest fleire vender i Ål med, og mykje av nedredalsspelet vart soleis omplanta til Ål. Ola Dekko var nyskapande, og bygde ut eldre og knappare slåttar til dei storformene som har vore nytta i dalen seinare. Han vart ei viktig kjelde for både Sevat Sataøen og Olav Sataslåtten. Spelet etter han er ofte kalla Dekkaspel, og har tydelege kjenneteikn. Slåttane Dekken nytta har ofte skyldskap nedetter dalen og i andre dalføre. 

Ola Dekko var ein drivande dansespelemann. I mange år pla han halde ope hus på sundagskvelden, slik at ungdomen i bygda kunne koma inn og danse. Dekken spela då så lenge han makta. Når han så gjekk lei, kasta han gjestene ut utan meir snakk. Han skal òg ha vore ein medveten spelemann, og var ikkje støtt nøgd med korleis dei yngre spelemennene tolka slåttane hans. Elles kunne Dekken vera ein vrien spelemann å nytta, av di han ofte drakk seg full og kunne bli valdeleg. Men han hadde ord på seg for å vera den beste i Ål i si tid.

To av sønene, Knut Dekko og Botolv Dekko spela òg hardingfele, og sistnemnte var til stor hjelp då Arne Bjørndal kom innom Dekko etter slåttar i 1937. Bror til Ola, Vesle-dekken, var bestefar til stortingspolitikaren Hallgrim Berg. 

Slåttar som Skinntrøya, Krullafuru og Basken er spela i tradisjon etter Dekken i øvre Hallingdal.

Kjelder

Norske folkemusikarar
Folk frå Ål
Wenche Andersen

Wenche Andersen () er ein norsk kokk, kosthaldsøkonom, matjournalist og kokebokforfattar frå Lommedalen i Bærum. Ho er best kjend som fjernsynskokk i innslaget «Wenches kjøkken» på God Morgen Norge på TV2, noko ho har vore sidan 1994. Før det arbeidde ho ein del år som frilansjounalist innanfor matlaging.

Andersen har fagbrev som kokk frå 1976, i tillegg til at ho studerte to år ved Statens skole for kostholdsøkonomer. Ho har vore kjøkkensjef og husmor ved fleire institusjonar, og frå 1980 til 1986 arbeidde ho som fagkonsulent ved Opplysningskontoret for kjøtt. Wenche Andersen var også med på å starte opp firmaet SmåFOLK Barnemat i 1997. Dette firmaet satsa på barnemat basert på norske råvarer og vart i 2001 kjøpt opp av Tine.

Ho har vore forfattar, medforfattar, redaktør og omsetjar av ei rekkje kokebøker, i tillegg til at ho har vore fast bidragsytar i blada Kvinner og Klær, Mat & Drikke og Matlyst. Under fagmessa Buffet i Stavanger i 2003 fekk ho prisen «Årets matformidlar 2002». Og hausten 2006 vart ho utnemnd til nordisk matambassadør i prosjektet Ny Nordisk Mat, som skulle gå over tre år og skape internasjonal merksemd rundt nordisk mat og nordiske mattradisjonar.

Kjelder 
 Knut Olav Åmås [red.]: «Andersen, Wenche» i Hvem er hvem? (Aschehoug, 2008)
 Portrettintervju om Wenche av TINE.

Fotnotar 

Norske kokkar
Norske forfattarar
Folk frå Bærum