alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nordvestpassasjen

Nordvestpassasjen er ei sjørute frå Atlanterhavet til Stillehavet via den arktiske øygruppa nord i Canada.

Dei ulike øyane i arkipelet er skilde frå kvarandre og det kanadiske fastlandet av ein serie arktiske sjøvegar som saman er kjende som Nordvestpassasjen.

Historiske forsøk 
Frå 1600-talet til 1900-talet sende mange europeiske land ut ekspedisjonar for å finna passasjen for å etablera ei raskare handelsrute til Asia. Det var på leiting etter denne passasjen at mesteparten av den nordamerikanske aust- og vestkysten blei oppdaga og kartlagd av europearar.

I 1539 sende Hernán Cortés ein ekspedisjon under leiing av Francisco de Ulloa, som skulle segla langs dagens Baja California for å finna passasjen. 8. august 1585 kom den engelske oppdagaren John Davis fram til Cumberland Sound på Baffinøya. I 1609 segla Henry Hudson opp Hudsonelva for å leita etter passasjen. Hudson var seinare involvert i oppdagelsesreiser til Nord-Canada, og oppdaga Hudsonbukta.

Jens Munk prøvde i 1620, på oppdrag frå Kristian IV, å finna Nordvestpassasjen, men kom ikkje lengre enn til Hudsonbukta.

I 1845 freista ein velutstyrt britisk ekspedisjon leidd av John Franklin å bryta seg veg gjennom isen frå Baffinbukta til Beauforthavet. Då ekspedisjonen ikkje vende tilbake blei det skipa til fleire redningsekspedisjonar. Det var desse ekspedisjonane som kartla større delar av passasjen.

Historisk trafikk 
Den fyrste som segla gjennom heile passasjen var den norske oppdagaren Roald Amundsen, som hadde heisa ankar i 1903 akkurat i tide for å unngå hissige kreditorar som ville stoppa ekspedisjonen. Reisa blei gjennomført på tre år med den vesle ombygde fiskebåten «Gjøa». Den ekstreme tidsbruken hadde årsak i at han valde ei rute som var kommersielt upraktisk for gjennomfarten. I tillegg var passasjen tidvis særs grunn.

Den fyrste kryssinga frå vest til aust var med skonnerten «St. Roch» i 1940 under kaptein Henry A. Larsen. Larsen var òg den fyrste til å ta seg gjennom passasjen på ei enkelt årstid i 1944, med det same skipet.

Ved utgangen av 2018 hadde totalt 290 skip kryssa heile Nordvestpassasjen frå Atlanterhavet til Stillehavet eller omvendt. Båtane hadde nytta ni forskjellige ruter aust for Beauforthavet:

Grensedisputt 
Passasjen er opphavet til ei usemje mellom Canada og USA. USA ser på passasjen som internasjonalt farvatn, medan Canada meiner det er kanadisk område. Skip som vil segla gjennom passasjen må ha løyve frå kanadiske styresmakter.

Sommaren 2000 drog fleire skip nytte av ein tynnare sommaris i passasjen og tok seg gjennom. Det er mogleg at global oppvarming kjem til å gjera passasjen farbar i større delar av året, noko som gjer han attraktiv som shippingrute. Skip som skal frå Asia til Europa sparer 4000 km ved å nytta passasjen, i motsetniad til dagens shippingruter gjennom Panamakanalen.

Sjå òg 

 Nordaustpassasjen

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nordvestpassasjen» frå ,  den 17. oktober 2022.  

Polhavet
Skipsruter
Utforskinga av Arktis
EHF-meisterligaen i handball 2019/Menn

Meisterligaen i handball 2019 for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 2. og 3. juni.

Finalespelet
KC Veszprém – KS Kielce 33–30
Vardar – FC Barcelona 29–27

Bronsefinalen
FC Barcelona – KS Kielce 40–35

Finalen
Vardar – KC Veszprém 27–24

Vardar fekk kontoll over kamputviklinga i løpet av fyrste omgang, laget leia 16–11 ved pause. I andre omgang styrte laget inn til tremålssiger. 

Brasilianaren Rogério Ferreira vart toppskårar for Vardar med sine 6 mål, like mange mål skåra franskmannen Kentin Mahé for Veszprém.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League 2018/19» frå ,  den 17. oktober 2022.  

Handball
Sport i 2019
KS Kielce

KS Kielce er eit handballag frå Kielce i Polen, skipa i 1965. Laget vann EHF-meisterligaen i 2016 etter å ha slått det ungarske laget Veszprém KC gjennom straffeskyting. I 2022 tapte Kielce meisterligafinalen mot FC Barcelona. Kielce spelar i gule skjorter og knallblå bukser.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «KS Kielce» frå ,  den 17. oktober 2022.  

Polske idrettslag
EHF-meisterligaen i handball 2022/Menn

Meisterligaen i handball 2022 for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med spel i to grupper à seks lag. Dei 2 beste laga i gruppene gjekk rett til kvartfinalar, lag nummer 3-6 i gruppene måtte gjennom doble utslagskampar før dei kunne kvalifisere seg til kvartfinalane. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 18. og 19. juni.

Finalespelet
KS Kielce – Veszprém KC 37–35
FC Barcelona – THW Kiel 34–30

Bronsefinalen
THW Kiel – Veszprém KC 37–35  etter ekstraomgangar og straffeskyting

Finalen
FC Barcelona – KS Kielce 37–35 etter ekstraomgangar og straffeskyting

Barcelona leia 14–13 ved pause. Etter 60 minutt stod det 32–32 og ekstraomgangane skåra laga kvar sine mål til 34–34. Kielce mislukkast i to straffar, så pokalen gjekk til FC Barcelona.

FC Barcelona stilte med, mellom andre, målvakta Gonzalo Pérez de Vargas og målskårarane Aleix Gómez (10), Dika Mem (6), Timothey N’Guessan (4), Aitor Ariño (3), Ángel Fernández Pérez (3), Melvyn Richardson (3), Ludovic Fabregas (2), Ali Zeinelabedin (2), Blaž Janc (1), Thiagus Petrus (1), Domen Makuc (1) og Haniel Langaro (1).
 
Arkadiusz Moryto var mestskårande for Kielce med sine 6 mål.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League 2021/22» frå ,  den 17. oktober 2022.  

Handball
Sport i 2022
Mihai Eminescu i Botoșani

Mihai Eminescu er ein kommune i Botoșani fylke i Romania. Han er oppkalla etter diktaren Mihai Eminescu.

Busetnader 
Mihai Eminescu er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Mihai Eminescu, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Mihai Eminescu
Ungureni i Botoșani

Ungureni er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Ungureni er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Ungureni, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Ungureni
Ungureni

Ungureni er namnet på fleire stader i Romania:
 Ungureni i Bacău, comună i Bacău
 Ungureni i Botoșani
Corni

Corni er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Corni er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Corni, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Corni
Albești

Albești er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Albești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Albești, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Albesti
Hudești

Hudești er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Hudești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Hudești, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Hudesti
Bodordshella

Bodordshella er eit freda kulturminne på garden Sætre på Vartdal i Ørsta kommune. Ho vert og nemnd Sætre-hella

Skildring
Hella, som står  like ved fylkesveg 5906, er omlag  2,95 m lang, 1,7 m høg og 0,15 - 0,30 m tjukk.  Ho kviler mot eit støypt fundament. På sida som no vender mot vegen,  er det innhogge ei innskrift. Innskrifta har form av heile og halve sirklar. Den ytste sirkelen er 1,3 m i diameter Der finn vi og ein solglorie med bokstavane  JHS, årstala 1599 og 1791, i tillegg til teksta Gnud-Endre-Søn.

Soge og tyding
Tradisjonen seier at Knut Endresen Sætre flytte hella heim til klyngjetunet på Sætre på 1500-talet. Det heitest og at det var han som stod bak innskrifta. Etter utskiftinga på Sætre i 1863 var hella flytta til Pegarden, der ho no er.
Innskrifta har i dag vorte utydeleg, og er uråd å lesa. Men medan det var høve til det vart skrifta avfotografert. Dei ti bodorda er innhoggde inne i sirklane. IHs-monogramet, som vert tolka som Iesus Hominum Salvator (Jesus, frelsar for menneska), namnet på  opphavsmannen og årstala er innhogde med ein annan teknikk, truleg på 1700-talet.
Hella vart reist der ho no står, av Vartdal Ungdomslag, i 1928.

Bilete av Bodordshella

Kjelder
 

 Johannes Buset: Vartdalssoga Første bandet. Vartdal bygdeboknemnd 1964
 Jostein Fet: Skrivande bønder. Det Norske Samlaget 2003. ISBN 82-521-6296-7
Kulturminne i Ørsta
Frumușica

Frumușica er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Frumușica er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Frumușica, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Frumusica
Trușești

Trușești er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Trușești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Trușești, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Trusesti
Tudora

Tudora er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

Busetnader 
Tudora er ein comună (landkommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Tudora, Botoșani» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Tudora
EHF-meisterligaen i handball 2021/Menn

Meisterligaen i handball 2021 for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med spel i to grupper à åtte lag. Alle laga gjekk vidare til åttedelsfinalar med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av dei etterfylgjande kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 12. og 13. juni.

Finalespelet
Aalborg HB – Paris Saint-Germain 35–33
FC Barcelona – HBC Nantes 31–26

Bronsefinalen
Paris Saint-Germain – HBC Nantes 31–28

Finalen
FC Barcelona – Aalborg HB 36–23

Barcelona leia 16 – 11 ved pause og auka til 13-målssiger i andre omgang.

Barcelona-måla kom frå Aleix Gómez (9) ), Timothey N’Guessan (6), Luka Cindrić (5), Ludovic Fabregas (3), Blaž Janc (3), målvakta Gonzalo Pérez de Vargas (3), Domen Makuc (2), Dika Mem (2), Raúl Entrerríos (1), Luís Frade (1) og Casper U. Mortensen (1).

Med åtte nettkjenningar vart svenske Lukas Sandell toppskårar for Aalborg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League 2020/21» frå ,  den 18. oktober 2022.  

Handball
Sport i 2021
Aleix Gómez

Aleix Gómez Abelló ( er ein spansk handballspelar frå Sabadell. Han har sidan 2017 spelt høgrekant i FC Barcelona. Gómez vart europameister med Spania sitt landslag i 2020, og har med FC Barcelona vunne [EHF-meisterligaen]] i 2021 og 2022.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aleix Gómez» frå ,  den 18. oktober 2022.  

Spanske handballspelarar
Europameistrar i handball
Niclas Ekberg

Niclas Ekberg () er ein svensk handballspelar frå Ystad. Han har sidan 2012 gjort teneste i THW Kiel. Ekberg, som spelar høgrekant, vart i 2022 europameister med Sverige, ti år etter han vann OL-sølv i London. Med THW Kiel har han vunne EHF-meisterligaen 2020 og EHF-pokalen 2019. 

Ekberg spelte på heimlege Ystad IFHF til 2010. Sidan var han i to sesongar under kontrakt med AG København. Frå 2012 har han vore aktiv for det tyske topplaget THW Kiel, der han har skåra fleire bundesliga-mål enn nokon annan THW-spelar. Han bidrog mykje då klubben i 2019 slo Füchse Berlin i finalen om EHF-pokalen, sameleis då det vart siger i EHF-meisterligaen over FC Barcelona. I begge desse finalane var han Kiel sin toppskåarar.

Under europameisterskapen 2022 skåra Ekberg i siste sekund på straffekast og sikra dermed EM-pokalen for Sverige. Pr 1.10.2022 har han deltek i 197 landskmapar og skåra 799 mål.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Niclas Ekberg» frå ,  den 18. oktober 2022.  

Svenske handballspelarar
Europameistrar i handball
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sverige
Ianca

Ianca er ein by i Brăila fylke i Romania.

Busetnader 
Ianca er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Ianca» frå , den 18. oktober 2022.

Referansar 

Ianca
Însurăței

Însurăței, tidlegare kjend som Pârdăleni, er ein by i Brăila fylke i Romania.

Busetnader 
Însurăței er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Însurăței» frå , den 18. oktober 2022.

Referansar 

Insuratei
Igloolik

Igloolik (inuktitut ᐃᒡᓗᓕᒃ, av og til stava Iglulik) er ein busetnad i regionen Qikiqtaaluk nord i Nunavut i Canada. Ved folketeljinga i 2016 hadde han 1 682 innbyggjarar, der ein overveldande majoritet var inuittar. Staden ligg på Igloolikøya, ein nasjonalhistorisk stad i Canada ved Foxesjøen nær Melvillehalvøya. Namnet Igloolik tyder 'det finst hus her', og viser til husa bygde av torv som opphavleg fanst på staden. Inuktitut-namnet på innbyggarane er iglulingmiut. Igloolik lufthamn ligg i nærleiken.

Kjende folk
 Germaine Arnaktauyok (f. 1946), kunstnar
 Levi Barnabas (f. 1964), politikar
 Lori Idlout, parlamentsmedlem for Nunavut
 Northern Haze, rockeband
 Annabella Piugattuk (f. 1982), skodespekar
 Paul Quassa, leiar for Nunavut (2017–2018)
 Aua, åndeleg leiar 
 Kelly Fraser (1993–2019), songar-låtskrivar
 Terry Uyarak, songar-låtskrivar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Igloolik» frå ,  den 18. oktober 2022.  

Busetnader i Nunavut
Făurei

Făurei er ein by i Brăila fylke i Romania.

Busetnader 
Făurei er ein oraș (mindre bykommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Făurei» frå , den 18. oktober 2022.

Referansar 

Faurei
Viziru

Viziru er ein kommune i Brăila fylke i Romania.

Busetnader 
Viziru er ein comună (landkommune) med den desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Viziru, Brăila» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Viziru
Chiscani

Chiscani er ein kommune i Brăila fylke i Romania.

Busetnader 
Chiscani er ein comună (landkommune) med den desse busetnadane:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Chiscani, Brăila» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Chiscani
Tufești

Tufești, tidlegare òg Ceacâru, er ein kommune i Brăila fylke i Romania.

Busetnader 
Tufești er ein comună (landkommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 
Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Tufești, Brăila» frå , den 17. oktober 2022.

Referansar 

Tufesti
Sanikiluaq

Sanikiluaq, inuktitut ᓴᓂᑭᓗᐊᖅ, er ein busetnad på Belcherøyane i Qikiqtaaluk i det kanadiske territoriet Nunavut. Han er den sørlegaste busetnaden i Nunavut. Folketalet i 2016 var 882.

Sanikiluaq lufthamn ligg i nærleieken.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sanikiluaq» frå ,  den 18. oktober 2022.  

Busetnader i Nunavut
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå det samiske språkområdet

Nominasjonar til Nordisk råds litteraturpris frå det samiske språkområdet blir sidan 1985 gjort av Sámi Girjecálliid Searvi, samisk forfattarforeining. 

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit litterært verk skrive på eitt av dei nordiske språka. Frå starten i 1962 vart det årleg nominert to bøker frå kvart av landa Danmark, Finland, Island,  Noreg og Sverige. Frå 1985 kan det òg nominerast ei bok årleg frå Færøyane, Grønland og det samiske språkområdet når det er aktuelle kandidatar.

Bøkene som vert nominert, vert omsett til eitt av dei skandinaviske språka norsk, svensk eller dansk om dei ikkje er det allereie. Den skandinaviske tittelen står i parentes i lista under.

Nominasjonar

Kjelder 

Norske litteraturprisar
Nordisk råds litteraturpris
Samisk litteratur
Sollaug Sárgon

Sollaug Sárgon () er ein samiskspråklig pedagog og forfattar som bur Kautokeino.

Ho er utdanna som barnevernspedagog og har òg ein mastergrad i pedagogikk med fordjuping i spesialpedagogikk. Sárgon arbeider som pedagogisk-psykologisk rådgjevar ved Samisk vidaregåande skule og reindriftsskule. Ho driv òg eige rådgjevingsfirma.

Sárgon har skrive barneboka Ovllá árgabeaivi (2000) på nordsamisk, leseboka Åvlan aarke-biejjie (2007) på sørsamisk og diktsamlinga Savvon bálgáid luottastit (2010) på nordsamisk.

For diktsamlinga Savvon bálgáid luottastit (2010) vart ho nominert til Nordisk råds litteraturpris for 2013.

Bibliografi 

 Ovllá árgabeaivi – lettlesen barnebok, nordsamisk, Iđut 2000 
 Åvlan aarke-biejjie – sørsamisk, 2007
 Savvon bálgáid luottastit – dikt, nordsamisk, Iđut 2010 
 Gå opp gjengrodd sti – bokmål, 2013
 Ii cága cihkosii – dikt, nordsamisk, Iđut 2017
 duđa eallimii – dikt, nordsamisk, Iđut 2019
 Morihit giđđii – dikt, nordsamisk, Iđut 2020

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sollaug Sárgon» frå ,  den 18. oktober 2022.  
 

Folk frå Kautokeino
Norske lyrikarar
Norske barnebokforfattarar
Samiske forfattarar
Fødde i 1965
Fødde den 20. oktober
Inuinnaqtun

Inuinnaqtun er eit språk som høyrer til den eskimoisk-aleutiske språkfamilien og blir snakka nord for tregrensa i Canada. Inuinnaqtun er nært i slekt med inuktitut, og hadde rundt 1310 brukarar i 2016. Sjølv om inuinnaqtun kan reknast som ein dialekt av inuvialuktun, er det eit offisielt språk i Nunavut og Nordvestterritoria.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Inuinnaqtun» frå ,  den 18. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff 

 Inuinnaqtun/English Dictionary
Agglutinerande språk
Språk i Canada
Eskimoisk-aleutiske språk
Marja-Liisa Olthuis

Marja-Liisa Olthuis ( i Partakko i Enare) er ein samisk lingvist og forfattar som jobbar med enaresamisk.

Biografi 

Olthuis vart fødd i 1967 som dotter av Elias Mujo (Sammlii-Kaabi Eljis) og kona Elsa (Piätárii-Heendâ Heeihâ Elsa, tidlegare Elsa Aikio). Då ho var fire år gamal døydde faren og bestefaren i ei snøskuterulukke. Ho byrja på grunnskulen i Partakko i 1974 og fortsette skulegangen i Utsjok og Nuorgam. Då mor hennar gifta seg på nytt, flytte familien til Kuhmo, der Marja-Liisa avslutta skulelaupet. I 1992 gjekk ho ut frå Uleåborgs universitet med ein mastergrad i filosofi. Det same året flytte ho med ektemannen sin til Nederland.

Olthuis har òg skrive fleire skjønnlitterære bøker og dikt. For barneboka Njobžâvääri pessijâšmarkkâneh vart ho utmerka med ei oppføring på æreslista til International Board on Books for Young People (IBBY). I 2021 gav ho ut den fyrste enaresamiske science fiction-boka nokon sinne, Masa jo mánudáást.

I 2020 vart ho tildelt Linguapax International Award for det vellukka arbeidet sitt med å revitalisere det enaresamiske språket.

Ho bur i Nederland saman med mannen sin og dei to døtrene deira. Dei pratar enaresamisk heime.

Lingvistisk arbeid 
Olthuis fullførte lisensiatgraden sin, ein grad mellom master og doktorgrad, i 2001. I 2007 forsvarte ho doktorgraden i enaresamisk språk på enaresamisk. Ho var den fyrste til å forsvare ein doktorgrad på enaresamisk. I samarbeid med Uleåborgs universitet starta ho i 2009 opp eit eittårig intensivkurs i enaresamisk. Dette er ei vidareutdanning meint å gjennopplive språket, og rettar seg fyrst og fremst mot yrkesgrupper som har mykje kontakt med born og ungdom. Deltakarane vart nøye utvalde med tanke på behova til det samiske samfunnet. I laupet av to år vart prosjektet fullstendig finansiert av den finske staten, og deltakarane får betalt tilsvarande den løna dei hadde i det førre yrket sitt medan dei deltek.  Olthuis har skrive ei ordbok og ein grammatikk for å fremje det enaresamiske språket. Ho utviklar språkprogram som skal gjeva born og ungdom aktive språkkunnskapar. Interessene hennar omfattar dei samiske språka, finsk, språkrevitalisering, leksikologi, andre- og framandspråksopplæring og omsetjing.

Utgjevingar i utval

Skjønnlitterære verk 

 2006: Njobžâvääri pessijâšmarkkâneh (barnebok)
 2006: Njobžâvääri jonsahpeivkähteeh (barnebok)
 2021: Masa jo mánudáást (science fiction-roman)

Vitskaplege monografiar 

 2013: Revitalising Indigenous languages. How to recreate a lost generation (saman med Suvi Kivelä og Tove Skutnabb-Kangas), Bristol: Multilingual Matters ISBN 978-1-84769-887-2

Lærebøker og ordbøker 
 2000: Kielâoppâ
 2005: Sämikielâ sänikirje säämi-suoma ja suomâ-säämi

Omsetjingar til enaresamisk 
 1991: Sun ana mist huolâ
 1995: Evaƞgelium Matteus mield
 2003: Luándukirje

Prisar 
 2008: Oppført på IBBY sin Honour list for Njobžâvääri pessijâšmarkkâneh
 2020: International Award tildelt av Linguapax

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Marja-Liisa Olthuis» frå ,  den 18. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff 
 Hennar eigen blogg

Samiske språkforskarar
Samiske forfattarar
Finske språkforskarar
Folk frå Enare
EHF-meisterligaen i handball 2020/Menn

Meisterligaen i handball 2020 for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF).
Etter fullført spel i to grupper á 8 lag vart turneringa utsett i ni månader og dei to beste laga etter gruppespelet gjekk rett til finalespel i Köln 28. og 29. desember 2020.

Finalespelet
FC Barcelona – Paris Saint-Germain 37–32
THW Kiel – Veszprém KC 36–35 etter ekstraomgangar

Bronsefinalen
Paris Saint-Germain – Veszprém KC 31–26

Finalen
THW Kiel – FC Barcelona 33–28

Kiel leia med tre mål til pause og auka i andre omgang til femmålstriumf.

Danske Niklas Landin var Kiel si målvakt, medan svenske Niclas Ekberg (8) og norske Sander Sagosen (7) skåra flest mål for det tyske vinnarlaget. Elles skåra Steffen Weinhold (5), Rune Dahmke (5), Hendrik Pekeler (4), Patick Wiencek (2), Harald Reinkind (1), Miha Zarabec (1).

Med sine 10 fulltreffarar skåra Aleix Gómez flest mål for Barcelona.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League 2019/20» frå ,  den 19. oktober 2022.  

Handball
Sport i 2021
Arpad Šterbik

Arpad Šterbik () er ein handballspelar frå Senta i Vojvodina i Serbia. I si tid som aktiv representerte han etter tur Jugoslavia, Serbia og frå 2008 Spania. Han er av ungarsk ætt. Šterbik vart verdsmeister 2013 og europameister 2018 med Spania sitt landslag, i tillegg fekk han EM-sølv 2016 og VM-bronse 2011 med det same landslaget, tidlegare var han med om å vinne to VM-bronser for Jugoslavia, høvesvis i 1999 og 2001.

Šterbik, som var målvakt, var med på fire triumfar i EHF-meisterligaen. Dei tre fyrste, 2006, 2008 og 2009 kom med spanske Ciudad Real, den siste i 2017 med makedonske Vardar. I 2001 vann han EHF-europacupen for jugoslaviske RK Jugović.

Šterbik, som i 2005 vart kåra til årets handballspelar i verda, la opp i 2020.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Arpad Sterbik» frå ,  den 19. oktober 2022.  

Spanske handballspelarar
Europameistrar i handball
Verdsmeistrar i handball
Tobias Reichmann

Tobias Reichmann () er ein tysk handballspelar frå Berlin. Han er venstrehendt og har spelt både i rykkrom og på kant på høgresida i angrep. Reichmann vart europmeister med Tyskland i 2016 og har vore med om å vinne EHF-meisterligaen tre gongar, fyrst for THW Kiel i 2010 og 2012 og så for KS Kielce i 2016.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tobias Reichmann» frå ,  den 19. oktober 2022.  

Tyske handballspelarar
Europameistrar i handball
Folk frå Berlin
Phichit-fylket

Phichit er eit fylke i Thailand. Fylkeshovudstaden er Phichit. Innbyggartalet er  per 2019.

Chatree-gruva er den einaste gullgruva i landet som er i drift. Ho ligg både i Phetchabun-fylket og Phichit-fylket.

Infrastruktur
Toglinja mellom Chiangmai-Bangkok har stasjonar i fylket, og går nordover til Phitsanulok-fylket og sørover til Nakhon Sawan-fylket.

Kjelder

Fylke i Thailand
Absolut Vodka

Absolut Vodka er eit svensk vodkamerke som har sitt utspring frå Åhus i Skåne län. Vodkaen deira har eit alkoholinnhold på 40-45 volumprosent. Han vert laga av kveite, har ein vassklår let og  har ein nøytral aroma. Absolut vert selt i 126 land.

Soge 
Absolut Vodka vart skipa i 1879 av Lars Olsson Smith. Sidan juli 2008 har eit fransk selskap, Pernod Ricard, ått Absolut Vodka. Absolut vart det største slaget av brennevin i verda i 2004, då dei passerte Bacardi og Smirnoff.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Absolut Vodka» frå ,  den 19. oktober 2022.  

Brennevin
Skipingr i 1879