alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Caloris-bassenget

Caloris-bassenget, òg kalla Caloris Planitia, er eit nedslagskrater på Merkur med ein diameter på kring 1 550 km, noko som gjer det til eit av dei største nedslagskratera i solsystemet. Det vart oppdaga på bilete tekne av Mariner 10 i 1974, men berre den austlege delen av bassenget var då i dagsljos. Fyrst i januar 2008 vart resten av bassenget fotografert av MESSENGER-sonden som då flaug forbi Merkur.

Krateret er omgjeve av ringfjell som er kring 2 km høge. Kraterbotnen er fylt med lavasletter,  liknande hava på månen. Utafor kraterveggane har stoff som vart kasta rundt av nedslaget skap konsentriske ringar kring krater, og strekkjer seg 1000 km utover. 

Lekamen som skapte krateret må ha vore minst 100 km i diameter. Basert på bileta til sonden Messenger, er alderen på Caloris-bassenget mellom 3,8 og 3,9 milliardar år.

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Caloris Basin» frå ,  den 20. august 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

 Mercury's Caloris Basin, One of the Largest Impact Basins in the Solar System - heimesida til MESSENGER-prosjektet

Nedslagskrater på Merkur
Alice Tumler

Alice Tumler () er ein austerriksk programleiar. Tumler har austerriksk far av slovensk-italiensk avstamning og fransk mor frå Martinique i Karibia. Ho pratar flytande tysk, engelsk, fransk og italiensk, men meistrar òg spansk og portugisisk.

Eurovision

Eurovision Song Contest 2015
På ein pressekonferanse 19. desember 2014 vart Tumler presentert av Österreichischer Rundfunk som ein av programleiarane for Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike, saman med Mirjam Weichselbraun, Arabella Kiesbauer og green room-programleiar Conchita Wurst. Saman med Weichselbraun, Kiesbauer, Wurst, Left Boy, eit lokalt barnekor og Radio-Symphonieorchester Wien framførte ho «Building Bridges» under opninga av finalen.

Fotnotar

Folk frå Innsbruck
Austerrikske programleiarar
Eurovision Song Contest 2015
Eurovision Song Contest-programleiarar
Arabella Kiesbauer

Cosima Arabella-Asereba Kiesbauer (), kjend som Arabella Kiesbauer, er ein tysk-ghanesisk-austerriksk programleiar, forfattar og modell. Ho er dotter av den tyske skodespelaren Hannelore Kiesbauer og den ghanesiske ingeniøren Sammy Ammissah, men vaks opp med bestemoren i Wien etter at foreldra vart separerte.

9. juni 1995 var ho målet for eit bombeangrep då den austerrikske terroristen Franz Fuchs sendte ei brevbombe til ProSieben-studioet der ho arbeidde. Assistenten hennar, som opna brevet, vart skadd av bomba.

Eurovision

Eurovision Song Contest 2015
På ein pressekonferanse 19. desember 2014 vart Kiesbauer presentert av Österreichischer Rundfunk som ein av programleiarane for Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike, saman med Mirjam Weichselbraun, Alice Tumler og green room-programleiar Conchita Wurst. Saman med Weichselbraun, Tumler, Wurst, Left Boy, eit lokalt barnekor og Radio-Symphonieorchester Wien framførte ho «Building Bridges» under opninga av finalen.

Fotnotar

Folk frå Wien
Austerrikske programleiarar
Austerrikske forfattarar
Austerrikske modellar
Eurovision Song Contest 2015
Eurovision Song Contest-programleiarar
Småplanetnemning

Ei småplanetnemning er den offisielle nemninga ein småplanet har hjå Minor Planet Center.

Ein nyoppdaga småplanet får fyrst eit mellombelsnamn laga etter ein veldefinert formel: 
 fire siffer som representerer årstalet
 eit mellomrom
 ein bokstav som representerer kva halvdel av kva månad oppdaginga vart gjord i
 endå ein bokstav som viser rekkjefylgja i halvmånaden
 til sist eit valfritt tal som viser kor mange gonger den andre bokstaven har vorte brukt denne perioden på ein halv måne.
 ved fleire enn 25 oppdagingar i same halvmånaden slår fleire reglar inn

Om ein småplanet vert observert mange nok gonger får han eit permanent nummer. Ein småplanet som har fått eit permanent nummer kan får eit permanent namn.

Kjelder 
 New- And Old-Style Minor Planet Designations - heimesida til Minor Planet Center
 Naming of Astronomical Objects - heimesida til IAU

Småplanetar
Solborg Folkehøgskole

Solborg Folkehøgskole er ein kristen folkehøgskule som ligg på Tjensvoll i Stavanger kommune i Rogaland. Skulen tar imot om lag 150 elevar i året og er ein av dei største norske folkehøgskulane. Skulen blei grunnlagt i 1913 og er eigd av Normisjon.

Solborg har symjehall, sandvolleyballbane, fotballbane, treningsrom og fotostudio. Elevar ved Solborg kan velja mellom 13 ulike linjer, som alle inkluderer studieturar. I tillegg til linjefaga, består undervisninga av valfag, fellesfag og laurdagsseminar.

Linjefag ved skulen i 2015:

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Folkehøgskular i Rogaland
Kristne skular i Noreg
Skipingar i 1913
Stavanger kommune
Sagavoll Folkehøgskole

Sagavoll Folkehøgskole er ein kristen folkehøgskule som ligg i Gvarv i Midt-Telemark kommune i Vestfold og Telemark fylke.

Linjefag ved skulen i 2015: 
 Aktiv Bibel
 FIX Friluft Extreme
 Friluftsliv - Villmark
 Kreativ Design
 KRIK
 KRIK - Volleyball og Ski
 Musikk
 Safari

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Folkehøgskular i Vestfold og Telemark
Kristne skular i Noreg
Midt-Telemark kommune
Skipingar i 1893
Tatjana Kotova

Tatjana Vladimirovna Kotova () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Kokand i Usbekistan, som deltok internasjonalt i lengdehopp. Ho vart europameister i øvinga i 2002, og vann også fleire sølv- og bronsemedaljar i internasjonale meisterskap. Eit VM-sølv ho tok i 2005 vart annulert i 2013.

Aktiv
Kotova høyrde til verdseliten i lengdehopp gjennom heile det fyrste tiåret av 2000-talet. Det internasjonale gjennombrotet kom då ho vart verdsmeister innandørs 1999 etter å ha landa på 6,86 m. Året etter hoppa ho 6,83 m under Sommar-OL i Sydney, eit resultat som heldt til fjerdeplass. Same sesongen lukkast ho vinne gullpotten i den såkalla Golden League-turneringa, som den fyrste lengdehopparen.

Ved innandørs-VM 2001 hoppa ho 6,98 m og tok sølvmedaljen. Same medaljevalør fekk ho utandørs i VM i Edmonton, der ho i medvind hoppa 7,01 m, ein centimeter bak gullvinnaren Fiona May. Året etter vann Kotova gullmedaljen under EM 2002 i München. Seinare i same sesongen sette ho personleg rekord med 7,42 m.

I 2003 forsvarte Kotova VM-tittelen innandørs, medan ho i utandørs-VM i Paris tok ein ny sølvmedalje. Endå ein sølvmedalje fekk ho i innandørs-VM 2004 i Budapest, og seinare same året tok ho bronse under Sommar-OL i Aten. Nok ein sølvmedalje fekk ho tildelt då VM 2005 gjekk av stabelen i Helsinki. Våren 2006 sikra Kotova seg si tredje gullmedalje i eit innandørs-VM etter siger i lengdehopptevlinga i Moskva.

Kotova deltok også i VM i Osaka 2007, der 6,90 m heldt til bronse etter lagvenninnene Tatjana Lebedeva og Ljudmila Koltsjanova. Ho deltok også i OL 2008, men vart overraskande utslått i kvalifiseringa.

Doping
Urinprøvene frå friidretts-VM 2005 i Helsinki vart testa på nytt i 2013, med nyutvikla metodar. Ein fann då spor av ulovlege dopingmidlar i prøvene til Kotova, noko som førte til at ho vart diskvalfisert frå sølvmedaljen ho tok i same meisterskapen.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (6,62 m =nr 13)
OL 2000 i Sydney: Bronsemedalje – 6,83 m
VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 7,01 m, bakom Fiona May
EM 2002 i München: Gullmedalje – 6,85 m, framom Jade Johnson (6,73 m)
VM i 2003 i Paris: Sølvmedalje – 6,74 m, bakom Eunice Barber (6,99 m)
OL 2004 i Aten: Bronsemedalje – 7,05 m
VM i 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 6,79 m (annullert i 2013)
VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje – 6,90 m
OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (6,57 m =nr 13)
EM 2010 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (6,48 m =nr 18)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tatjana Wladimirowna Kotowa» frå ,  den 7. juni 2015.  
 

Russiske friidrettsutøvarar
Russiske lengdehopparar
Deltakarar under sommar-OL 2000
Deltakarar under sommar-OL 2004
Deltakarar under sommar-OL 2008
Gerda Kraan

Gerda Kraan, eigentleg Gerarda Maria Kraan (), er ein nederlandsk tidlegare friidrettsutøvar frå Leiden. Ho vart europameister på 800 meter i 1962.

Aktiv
Kraan sette nasjonal rekord på 800 m i 1958 med tida 2.16,6. Sesongen etter forbetra ho rekorden med åtte sekundar og vann sitt fyrste nederlandske meisterskap. Etter ho forsvarte meistertittelen på 800 m i 1960, deltok ho på distansen under Sommar-OL 1960 i Roma, men rauk ui kvalifiseringa. 

To år seinare var ho i sitt livs form. Finalen på 800-meteren ved europameisterskapen 1962 i Beograd gjekk i stor fart. På oppløpsida var Kraan heilt suveren, dei andre medaljevinnarane kom i mål over to sekundar bak. Vinnartida 2.02,8 var ny europarekord. Same sesongen sette Kraan nederlandsk rekord også på 400 m, tid 53,7 sekundar. Både 400 m- og 800-meterrekorden var landsrekordar til 1968. 

Også under dei olympiske sommarleikane 1964 i Tokyo nådde Kraan 800-meterfinalen. Atter gjekk finalen i rekordfart, her utan at Kraan kunne halde fylgje med teten. Sluttida 2.05,8 heldt til sjuandeplass, medan britiske Ann Packer vann på verdsrekordtida 2.01,1.

Kraan vart nederlandsk meister på 800 meter frå 1959 til -63, i 1961 også på 400 meter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gerda Kraan» frå ,  den 7. juni 2015.  
 

Nederlandske friidrettsutøvarar
Nederlandske sprintarar
Mellomdistanseløparar
Europameistrar i friidrett
Nederlandske deltakarar under sommar-OL 1960
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1960
Nederlandske deltakarar under sommar-OL 1964
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1964
Drikken arak

Arak kan visa til fleire ulike typar asiatisk brennevin. I Midtausten er nemninga knytt til produkt smaksett med anis, i Sør- og Søraust-Asia kan arak vera laga av gjæra palmesaft eller sukkermelasse og ris. Ordet «arak» kjem opphavleg frå arabisk og tyder bokstaveleg 'saft' eller 'sveitte', men viste tidlegare helst til ʿaraq at-tamr, [gjæra] daddelsaft'.

Arak med anissmak laga av druedestillat er særleg utbreidd i Libanon og kringliggjande land. Han minner mykje om gresk ouzo og tyrkisk raki. Drikken er klar på farge, men blir kvit når ein blandar han med vatn.

I Sudan er det lokale, klare brennevinet laga av daddelsaft eller sorghum kjend som araqi eller aragi. Ein tilsvarande drikk er også kjend frå Saudi-Arabia.

Sri Lanka og delar av India har ein omfattande produksjon av arak laga av palmesaft. Drikken er som regel brun på farge.

I Indonesia lager ein romliknande arak av sukkermelasse og kaker av tørka ris. Denne drikken kan vera brun eller klar på farge. 

I Mongolia er arak laga av gjæra hestemjølk. Namnet har minst vore brukt sidan 1300-talet.

Bruk

Arak kan drikkast åleine eller saman med måltid.

Drikken har vore nytta i Norden til punsj og til matlaging. Han er framleis i utstrekt bruk i Sverige, der han i tillegg til i punsj kan brukast til bakverk, sjokolade og is.

Produksjon og lovgjeving

Arak kan lagast på ulike måtar, både i småskala (liknande heimebrent) eller industrielt. I Libanon er alkoholvolumet for drikken fastsett til 53 %, og betre produkt går gjennom tre destillasjonar. Andre stader er arakproduksjon uregulert eller utført ulovleg. Feilprodusert arak kan innehalda det døydelege stoffet metanol.

I muslimske land med streng sjarialovgjeving kan produksjon og bruk av arak vera ulovleg, som i Sudan sidan 1983. Drikken er også blitt forboden i dei indiske delstatane Kerala (i 1996) og Karnataka (i 2007).

Bilde

Kjelder

Brennevin
Mathias Askevold

Mathias Askevold () var ein «bladmann og litterat» frå Askvoll kommune i Sunnfjord.

Askevold gav ut fleire dikt i aviser og tidsskrift. Dikta er blitt skildra som «vakre».

Bibliografi

Bøker
 1904 – Skrøner og historier (Kristiania: J. Aass forlag) I fulltekst ved nb.no

 1909 – Ola Storevik : kjempa fyr Norig : ei livssoge (Kristiania: J. Aass forlag) I fulltekst ved nb.no
 1913 – Nye skrøner og forteljingar (Kristiania: Norli forlag) I fulltekst ved nb.no

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff
 Om Mathias Askevold i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane 
 
 

Forfattarar frå Askvoll
Folk frå Askvoll
Nynorskforfattarar
Norske lyrikarar
Norske novelleforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Building Bridges

«Building Bridges» er ein singel av The ESC Vienna All Stars. Songen er skriven av Dorothee Freiberger, David Bronner og David Malin. Sjølv om The ESC Vienna All Stars er oppført som artist, er dette berre eit fiktivt namn som vart brukt då singelen vart gjeven ut.

Eurovision

Eurovision Song Contest 2015
«Building Bridges» er den offisielle hymna til Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike, og vart framført på engelsk av Mirjam Weichselbraun, Arabella Kiesbauer, Alice Tumler, Conchita Wurst, Left Boy, eit lokalt barnekor og Radio-Symphonieorchester Wien under opninga av finalen.

Fotnotar

Singlar frå 2015
Austerrikske songar
Engelskspråklege songar
Conchita Wurst-songar
Mirjam Weichselbraun-songar
Alice Tumler-songar
Arabella Kiesbauer-songar
Left Boy-songar
Songar skriven av Dorothee Freiberger
Songar skriven av David Bronner
Songar skriven av David Malin
Eurovision Song Contest 2015
Venusberg

Venusberg () er ei gate i bydelen Neustadt i den tyske byen Hamburg. Gata ligg like ved St. Michaelis-kyrkja og dei skandinaviske sjømannskyrkjene i Ditmar-Koel-Strasse. I kneipa Elbschloss Quelle kan ein drikke øl, ta ein snaps og sjå utover Venusberg og den norske sjømannskyrkja på andre sida av gata. 

Hamburg
Storknuken

Storknuken (502,8 moh) er eit fjell i Inderøy kommune i Trøndelag og den høgste toppen i komunen.

Kjelder 

Geografi i Inderøy
Fjell i Trøndelag
Fjell under 1000 meter i Noreg
Walter Zenga

Walter Zenga () er ein italiensk fotballtrenar og tidlegare målvakt frå Milano som er best kjend for sine år i Inter. Han vann seriegull med klubben i 1989 og to UEFA-cuptitlar i høvesvis 1991 og 1994. I 1990 fekk han ein bronsemedalje då Italia vann bronsefinalen under fotball-VM på eigen grunn.

Fotballspelar og -leiar

Klubbspel
Etter spel i Serie B fekk han kontrakt med Milano-klubben Inter i 1982. Han debuterte i Serie A i september 1983 og vart omgåande fyrstekeeper i klubben, ein posisjon han hadde i 11 sesongar. Han vart italiensk seriemeister med klubben i 1989, og vann UEFA-cupen i 1991 og 1994. Zenga vart årets italienske fotballspelar i 1985, og han vart i tre år på rad, 1989, 1990 og 1991, kåra til verdas beste målvakt.

Sommaren 1994 vart Zenga overført til Sampdoria og deretter i 1996 til Padova. Allereie i 1997 gjekk turen til USA-amerikanske New England Revolution, der han spelte i sesongane 1997 og 1999.

Landslagsspel
Zenga spelte totalt 58 landskampar for Italia i tida 1985 til -92, mellom anna deltok han i Sommar-OL 1984, EM i fotball 1988 og i VM i fotball 1990 på heimebane i Italia, der Zenga spelte samtlege kampar for Italia. Han vakta såleis målet då Italia slo England 2-1 i bronsefinalen, ein kamp som fann stad i Bari.

Trenar
Etter han la fotballskoa på hylla arbeidde Zenga ein sesong som skodespelar i ein italiensk såpeopera. Han prøvde seg deretter som trenar i den nordamerikanske fotballigaen, utan større suksess.

Han fekk så sjansen i Steaua Bucureşti, og i sesongen 2004/05 trente han laget til rumensk seriemeisterskap. Sesongen 2005/06 trente han det serbiske laget Raude Stjerne Beograd til både seriemeisterskap og cup-meisterskap.

Merittar

Spelar
VM-bronse 1990 for Italia
Vinnar av UEFA-cupen 1991 og 1994 med Inter 
Italiensk seriemeister 1989 med Inter

Trenar
Rumensk seriegull 2005 til Steaua  Bucureşti
Serbisk seriegull 2006 til Raude Stjerne Beograd
Serbisk cuptriumf 2006 til Raude Stjerne Beograd

Bakgrunnsstoff
 
 

Italienske fotballspelarar
Italienske fotballtrenarar
Inter-spelarar
Sampdoria-spelarar
Padova-spelarar
Italienske deltakarar under sommar-OL 1984
Fotballspelarar under sommar-OL 1984
Spelarar i Fotball-VM 1986
Spelarar i Fotball-EM 1988
Spelarar i Fotball-VM 1990
Boscoreale

Boscoreale er ein by og ein kommune i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia. Kommunen, som ligg på sørskråninga av Vesuv, har vel 28 000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 11,3 km². Næringslivet i kommunen omfattar både frukt- og vingardar, samt for produksjon av lavastein.
 
Staden ligg ein kilometer nord for Pompeii, og vart til liks med denne og Herculaneum og Stabiae dekt av oske under vulkanutbrotet i år 77. Frå slutten av 1800-talet vart det romerske Boscoreale grave fram, der ein gjorde store myntfunn i 1895 og avdekte fleire rikt freskodekorerte villaer som hadde vore i eiga til det høgste romerske aristokratiet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Boscoreale» frå ,  den 8. juni 2015.  
 

Byar i Campania
Byar i Italia
Austleg kristendom

Austleg kristendom eller Austkyrkja viser til kristne tradisjonar knytt til Austromarriket og ulike nærskylde område. Omgrepet viser særleg til ortodoks kristendom, som omfattar den austlege ortodokse kyrkja og fleire orientalske ortodokse kyrkjer, i tillegg til den assyriske kyrkja og orientalske katolske kyrkjer. Det blir brukt som motsats til vestleg kristendom eller Vestkyrkja som utvikla seg frå Vestromarriket. Den austlege kristendommen har særleg utvikla seg i Aust-Europa, Balkan, Hellas, Vesle-Asia, Midtausten og delar av Afrika, India og Aust-Asia. Dei ulike austlege kyrkjene har ulike teologiar, men har mange kulturelle og tradisjonelle fellestrekk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eastern Christianity» frå ,  den 9. juni 2015.  
 

Kristendom
Agnethe Aarseth

Agnethe Aarseth er ein norsk songar og låtskrivar innan jazz og soul. Debutplata Agnethe VR: Inspired kom ut i 2003 på AVR Records/Musikklosen. Artisten vaks opp i Askvoll i Sogn og Fjordane, og har seinare budd i London og i Oslo.

  

Folk frå Askvoll
Norske jazzmusikarar
Norske låtskrivarar
Ole Mathiasson Bakke

Ole Mathiasson Bakke () var frå Bakke i Holmedal i Askvoll kommune. Han var bonde, lærar, ordførar i Ytre Holmedal 1860-1864 og 1876-1879, andre varamann på Stortinget 1877-1879 og skribent.

Ole Mathiasson Bakke var far til David Bakke.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Referansar

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om Ole Mathiasson Bakke i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 Ole Mathiasson Bakke i Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane  

Forfattarar frå Askvoll
Folk frå Askvoll
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Norske lyrikarar
Norske sakprosaforfattarar
Historiske vandreruter

Historiske vandreruter er eit samarbeid mellom Den Norske Turistforening og Riksantikvaren i Friluftslivets år 2015 for å auke kjennskapen til gamle ferdsleruter med kvalitetar knytte til kulturhistorie og friluftsliv, og auke bruken av desse vandrerutene. Sju ulike ruter blir merka og lansert i 2015.

Heilt frå dei tidlegaste busetnadene har det vore ferdslevegar til lands og over sjø og vatn i mykje av det som no er landet Noreg. Det gjekk meir eller mindre faste ruter over fjellvidder, gjennom skogstrekningar og på eller i tilknyting til sjøar, fjordar og vassdrag, og soleis vart bygder, grender, gardar, handels- og marknadsplassar og så bortetter, knytte saman. Både bønder, handelsmenn, fiskarar, embetsmenn, pilegrimar, postførarar, handverkarar, gjøglarar, omstreifarar og folk av mange andre ulike kategoriar har gjort seg nytte av dei gamle rutene. I den tidlege fotturismens tid vart det dessutan etablert nye ruter der naturopplevingane stod som det sentrale. Under okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen oppstod det dessutan flyktningruter over til Sverige.

Heilt fram på 1800-talet var mange av dei viktigaste ferdslevegane over land ikkje anna enn stigar, sleper og tråkk, og fleire av dei er forsvunne for lang tid sidan. Men likevel er det mange ruter og minne etter ferdslevegar att, og mange gamle vegfar høyrer no til det fotrutenettet som Den Norske Turistforening held oppe ved skjøtsel, merking og rydding i terrenget, og ved at dei er teikna inn på kart over dei einskilde områda. Den ferdsla som foreininga sitt rutenett gjev opphavet til, gjer soleis sitt til at mange gamle ferdslevegar vert tekne vare på.

Historiske vandreruter med lansering i 2015 
 Brudleruta ( Vest-Agder)
 Finnskogrunden (Hedmark)
 Flyktningruta  (Oslo/Akershus)
 Jacobineruta (Akershus/Buskerud) 
 Kamperhamrane (Oppland/Sogn- og Fjordane)
 Turistvegen over Folgefonna (Hordaland)
 Telegrafruta (Nordland)

Bakgrunnsstoff 
Om Historiske vandreruter på nettsiden til Riksantikvaren

Friluftsliv i Noreg
Kulturminne i Noreg
Fotturisme
2015 i Noreg
Owe Jonsson

Owe Jonsson () var ein svensk friidrettsutøvar frå Växjö som under EM i friidrett 1962 vart europameister på 200 meter.

Jonsson vart svensk meister på 200 m åra 1960-62, og på 100 m i 1961 og 1962. Den 30. august 1961 sette han svensk rekord på 200 m med 21,2, ein rekord han få veker seinare forbetra til 21,0, for så, den 1. oktober, å forbetre den til 20.8 sekundar. 10. juli 1962 flytta han den nasjonale rekorden til 20,7, ein rekord som vart ståande til 1976-sesongen.

I september 1962 deltok Jonsson på 100 meter då friidretts-EM fann stad i Beograd. Her var han slått ut allereie etter forsøksløpet. På 200 m derimot, imponerte han med å vinne på 20,8 sekundar i forsøket, dagen etter kvalifiserte han seg til finalen på distansen med tida 21,0. I finalen 16. september møtte han dei erfarne løparane, franske Jocelyn Delecour og polske Marian Foik, den unge italienaren Sergio Ottolina, samt tyske Heinz Schumann og briten David Jones. På oppløpsida la Jonssom dei andre løparane bak seg og vann på ny meisterskapsrekord, 20,7 sekundar, framom Foik og Ottolina på 20,8.

Berre 13 dagar etter EM-triumfen omkom Jonsson i ei bilulukke mellom heimstaden og Alvesta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Owe Jonsson» frå ,  den 10. juni 2015.  
 

Svenske friidrettsutøvarar
Svenske sprintarar
Toddi

Toddi er ein blanda drikk som ofte inneheld alkohol, men også finst i alkoholfrie variantar. I norsk tradisjon blir han laga av varmt vatn og brennevin, vin (særleg raudvin) eller saft, typisk solbærsaft, tilsett sukker og krydder som kryddernellik og kanel.

Toddi kan også vera ein kald drikk blanda av ulike typar brennevin og ingrediensar som vin, sitron, sukker og krydder.

Namnet «toddi» kjem frå engelsk toddy og er opphavleg eit hindiord, tāṛī, som tyder 'gjæra palmesaft' eller 'palmevin'.

Kjelder

«toddi» (15. februar 2009). Store norske leksikon. Fri artikkel henta 9. juni 2015.
«toddy», Den Store Danske. Henta 9. juni 2015.

Alkoholfrie drykkar
Alkoholdrikkar
Ord frå hindi
Fürstenfeldbruck

Fürstenfeldbruck er ein småby i Bayern i Sør-Tyskland og hovudstaden i distriktet Fürstenfeldbruck. I 2004 hadde byen eit folketal på 35 494. Sidan 1930-talet har Fürstenfeldbruck også hatt ein militærflyplass.

Fürstenfeldbruck har fått siste delen av namnet sitt frå ordet Bruck, som er bayersk for bru og refererer til brua over Amper-elva. Ordet Fürstenfeld er namnet på det vidgjetne cisterciensarklosteret som ligg i byen.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Fürstenfeldbruck» frå ,  den 11. juni 2015.  
 

Byar i Bayern
Raudvin

Raudvin er ein vin laga av mørke druer. Han blir framstilt ved at safta, skalet, kjernene og i nokre høve stilkane til druene gjærar. Prosessen, maserasjon, fører til at raudvin mellom anna tek opp visse fargestoff av gruppa antocyanar og garvestoff-samband. Desse stoffa har stor tyding for smakseigenskapane til vinen.

Kjelder

«Rødvin» (16. mars 2012). Store norske leksikon. Fri artikkel henta 11. juni 2015.

Bakgrunnsstoff

Vin
Alexander Fleming

Alexander Fleming () var ein britisk bakteriolog, fødd i East Ayrshire i Skottland. Han er kjend for å ha oppdaga penicillinet i 1928. År 1945 vart han tildelt Nobelprisen i medisin, saman med Ernst Boris Chain og Howard Florey. Chain og Florey hadde begge frå 1939 arbeidd med å isolere, reinse, teste og masseprodusere det Fleming hadde oppdaga.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alexander Fleming» frå ,  den 11. juni 2015.  
 

Bakteriologi
Nobelprisen i medisin
Britiske nobelprisvinnarar