alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Giétrobreen

Giétrobreen eller Giétrozbreen (fransk Glacier du Giétro) er ein 4 km lang dalbre sørvest i Sveits. I 1818 brast ein bredam ved Giétrozbreen og førte til ein katastrofal flaum som er ei av dei mest kjende naturkatastrofane i Dei sveitsiske Alpane.

Skildring
Giétrobreen ligg på nordsida av Wallis-Alpane i kantonen Valais. Han ligg i den øvre Bagnesdalen, sør for Martigny og Verbier. Han var 4,55 km lang i 1979 og hadde då eit areal på 5,85 km² (1979).

Breen for snø frå Mont Blanc de Cheilon (3870 moh) og La Ruinette (3875 moh). Den øvre delen av breen er relativt flat. Han fell nedover sida av Mont Rouge du Giétro og svingar seg så vestover mellom Le Pleureur og Mont Rouge. Den lågare delen har har ei helling på 40 % og dannar fleire store bresprekkar. Breen endar om lag 2600 moh. Delar av breen heng fast med Cheilonbreen via Col du Cheilon (3243 moh). Smeltevatnet frå breen hamnar i Mauvoisinsjøen (ein kunstig innsjø) og renn vidare til Dranse de Bagnes, ei sideelv til Rhone.

Brekatastrofe

Giétrobreen har ført til mange dødsfall i dalen gjennom historia. Det første jökulhlaupet vart registrert i 1595 og førte til 140 dødsfall. Ein ny flaum skjedde i 1818 og tok livet av 44 menneske. I 1818 vart det bora eit hol i breen for å minke vassnivået i den oppdemde sjøen. 

Etter at isbreen auka i omfang, breidde isen seg nedover dalen mellom 1816 og 1818. Det oppstod ein bresjø som tømde seg den 27. mai 1817, utan at det gjekk liv tapt. Bresjøen oppstod på ny og hadde i april 1818 ei lengd på 2 km. Den 10. mai 1818 vart ingeniøren Ignace Venetz kalla til kantonen. For å stoppe det raskt stigande vatnet, valde han å bore eit hol i isen. Arbeidet byrja ein dag seinare. Fossen som oppstod ut holet eroderte kraftig på isen og morgonen den 16. juni byrja iskjegla å bryte saman og ut på ettermiddagen braut ho saman og 18 millionar kubikkmeter vatn strøymde nedover dalen. I løpet av ein halvtime var sjøen tømd.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Giétro Glacier» frå ,  den 5. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
Swisstopo maps
Swissbreen monitoring network
 

Isbrear i Valais
Grand Désert

Grand Désert er ein 2 km lang isbre (2005) i Rosablanche i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 1,89 km². Smeltevatnet til breen gjev vatn til Lac du Grand Désert.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grand Désert» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Hüfibreen

Hüfibreen (tysk Hüfifirn) er ein 7 km lang isbre (2005) i Glarus-Alpane i kantonen Uri i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 13,64 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hüfi Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Uri
Kanderbreen

Kanderbreen (tysk Kanderfirn) er ein 6,6 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Bern i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 13,9 km².

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Kander Glacier» frå , den 5. november 2011. 
 

Isbrear i Bern
La Cudera

La Cudera er ein 2 km lang isbre (2005) i Silvrettafjella i kantonen Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 2,07 km².

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «La Cudera» frå ,  den 5. november 2011.  

Isbrear i Graubünden
Langbreen

Langbreen (tysk Langgletscher) er ein 6,6 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 10,1 km².

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lang Glacier» frå , den 5. november 2011. 
 

Isbrear i Valais
Limmernbreen

Limmernbreen (tysk Limmernfirn) er ein 3 km lang isbre (2005) i Glarus-Alpane i kantonen Glarus i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 2,09 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Limmern Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Sveits
Geografi i Glarus
Nedre Grindelwaldbreen

Nedre Grindelwaldbreen er den vestlege og største av to Grindelwaldbreear i Bern-Alpane, sør for Grindelwald. Den andre er Øvre Grindelwaldbreen.

Nedre Grindelwaldbreen dekte i 1973 eit areal på 20,8 km².

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lower Grindelwald Glacier» frå , den 5. november 2011. 
 

Isbrear i Bern
Øvre Grindelwaldbreen

Øvre Grindelwaldbreen (tysk Oberer Grindelwaldgletscher) er ein av to dalbrear sør for Grindelwald på nordsida av Bern-Alpane i Kantonen Bern i Sveits. Den andre er Nedre Grindelwaldbreen. Isbreen er om lag 6 km lang og dekkjer nesten 10 km². 

Øvre Grindelwaldbreen stig opp frå eit stort snøfelt sør for Schreckhorn og nord for Wetterhorn. Bretunga er kring 1400 meter over havet og er ein av dei lågastliggande isbreane i Alpane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Upper Grindelwald Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Mittelaletschbreen

Mittelaletschbreen (tysk Mittelaletschgletscher) er ein 5 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 8,31 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mittelaletsch Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Momingbreen

Momingbreen (fransk Glacier de Moming) er ein 3 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,39 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Moming Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Morteratschbreen

Morteratschbreen (retoromansk Vadret da Morteratsch) er den største isbreen i Berninafjella i Bündner-Alpane i Sveits.

Han er, like etter Pasterzebreen og Gepatschferner, den tredje største og etter volum (1,2 km³) den mest massive breen i Dei austlege Alpane. Morteratschbreen er ein typisk dalbre med ein markant isfront. Akkumlasjonssonen ligg mellom toppane Piz Morteratsch, Piz Bernina, Crast' Agüzza, Piz Argient, Piz Zupò og Bellavista. Frå Piz Argient til iskanten i Val Morteratsch er den horisontale lengda kring 7 km, med ein høgdeskilnad på opp mot 2000 meter. I lag med Persbreen, som spring ut frå Piz Palü, og som møter Morteratsch like nedanfor steinformasjonen Isla Persa («Den tapte øya»), dekkjer breen eit areal på kring 16 km². Smeltevatnet frå Morteratschbreen vert drenert via Inn og Donau og ut i Svartehavet.

Det har vore årlege lengdemålingar av breen sidan 1878. For perioden fram til 1998 hadde breen trekt seg attende 1,8 km og i snitt om lag 17,2 meter per år. Frå 1999 til 2005 har breen trekt seg attende med 30 meter i året.

I løpet av måleperioden er det berre fire år der har isbreen rykt fram.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Morteratsch Glacier» frå ,  den 5. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Isbrear i Graubünden
Oberaarbreen

Oberaarbreen (tysk Oberaargletscher) er ein 4 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Bern i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 5,82 km².

Sjå òg
 Unteraarbreen

Kjelder
 Aarbreane i Sveitsens topografisk atlas 1870–1922
Denne artikkelen bygger på «Oberaargletscher» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Isbrear i Sveits
Palübreen

Palübreen (retoromansk Vadret da Palü) er ein 3,5 km lang isbre (2005) i Berninafjella i kantonen Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,47 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Palü Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
Paradiesbreen

Paradiesbreen (tysk Paradiesgletscher) er ein 2,27 km lang isbre (2007) i Dei lepontinske Alpane i kantonen Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 3,99 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Paradies Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
ForeFront Records

ForeFront Records er eit USA-amerikansk, kristent plateselskap skipa i 1987 av Dan R. Brock, Eddie DeGarmo, Dana Key, og Ron W. Griffin. Det vart kjøpt opp av EMI i 1996 og er no ein del av EMI Christian Music Group.

Artistar tilknytt ForeFront

 Abandon
 Audio Adrenaline
 The Benjamin Gate 
 Big Tent Revival
 Bleach
 dc Talk
 Guardian
 Larry Howard
 Iona 
 Kevin Max
 Lil iROCC
 Geoff Moore 
 The Normals
 Rebecca St. James
 Seven Day Jesus 
 Skillet
 Smalltown Poets 
 Stacie Orrico 
 TAIT
 TobyMac

Kjelder 

Denne artikkelen byggjer på «ForeFront Records» frå ,  den 5. november 2011.  
 

USA-amerikanske plateselskap
Skipingar i 1987
EMI
Plaine Morte

Plaine Morte er ein isbre 2750 meter over havet i kantonen Bern i Sveits. Isfeltet dekkjer om lag 10 km² og ligg nedanfor fjellet Wildstrubel i Bern-Alpane. 

Området Plaine Morte har lett tilkomst frå Crans-Montana med kabelvogn og det er mogeleg å gå på langrenn her året rundt. Toppen av Pointe de la Plaine Morte har eit flott utsyn over Wallis-Alpane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Plaine Morte» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Porchabellabreen

Porchabellabreen (retoromansk Vadret da Porchabella) er ein 2 km lang isbre (2005) i Albulafjella i kantonen Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 2,58 km².

Breen ligg ved foten av Piz Kesch og Piz Val Müra. Smeltevatnet er kjelde for elva Ava da Salect som  renn ut i Albulaelva.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Porchabella Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
Rhinbreen

Rhinbreen (tysk Rheingletscher) var ein isbre under den siste istida som danna Bodensjøen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rhine Glacier» frå ,  den 5. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Isbrear i Sveits
Rosegbreen

Rosegbreen (retoromansk Vadret da Roseg) er ein 4 km lang isbre (2005) i Berninafjella i Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 8,52 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Roseg Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
+ av Ed Sheeran

+ er debutalbumet til Ed Sheeran, utgjeve 9. september 2011 i Irland og 12. september 2011 i Storbritannia.

Sporliste

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «+ (album)» frå ,  den 5. november 2011.  

+
Ed Sheeran
Rosenlauibreen

Rosenlauibreen (tysk Rosenlauigletscher) er ein 5 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Bern i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,14 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rosenlaui Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Rossbodebreen

Rossbodebreen (tysk Rossbodegletscher) er ein 3,5 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 1,87 km².

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rossbode Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  

Isbrear i Valais
Schwarzbergbreen

Schwarzbergbreen (tysk Schwarzberggletscher) er ein 3 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,09 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Schwarzberg Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Lego House

«Lego House» er ein singel av Ed Sheeran frå debutalbumet +.

Unser Star für Baku 
I det tredje programmet i den tyske musikktevlinga Unser Star für Baku, som òg var den tyske uttakinga til Eurovision Song Contest 2012, framførte Katja Petri songen «Lego House». Ho enda på åttandeplass og gjekk vidare i tevlinga, men fekk ikkje representere Tyskland i Eurovision Song Contest 2012.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lego House (song)» frå ,  den 5. november 2011.  
Denne artikkelen bygger på «Lego House» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Singlar frå 2011
Ed Sheeran
Silvrettabreen

Silvrettabreen (tysk Silvrettagletscher) er ein 3 km lang isbre (2005) i Silvrettafjella i kantonen Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 3,35 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Silvretta Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
Steinbreen

Steinbreen (tysk Steingletscher) er ein 4 km lang isbre (2005) i Urner-Alpane i kantonen Bern i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,06 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stein Glacier» frå ,  den 5. november 2011.

Bakgrunnsstoff

Isbrear i Bern
Tiefenbreen

Tiefenbreen (tysk Tiefengletscher) er ein 2,5 km lang isbre (2005) i Urner-Alpane i kantonen Uri i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 3,16 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tiefen Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Uri
Triftbreen

Triftbreen (tysk Triftgletscher) er ein 5 km lang isbre (2005) i Urner-Alpane i kantonen Bern i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 16,6 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Trift Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Tsanfleuronbreen

Tsanfleuronbreen (fransk Glacier de Tsanfleuron) er ein 3,5 km lang isbre (2005) vest i Bern-Alpane i kantonane Valais og Vaud i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 3,81 km²

Det meste av breen vert nytta som eit skiområde og er betre kjend under namnet Glacier 3000 eller Glacier des Diablerets (sistnemnde er i røynda ein mindre bre på toppen av Les Diablerets). Området har tilkomst frå Scex Rouge.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tsanfleuron Glacier» frå ,  den 5. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
Swisstopo-kart
Swissbreen monitoring network

Isbrear i Valais
Geografi i Vaud
Tschiervabreen

Tschiervabreen (retoromansk Vadret da Tschierva) er ein 4 km lang isbre (2005) i Berninafjella i kantonen Graubünden/Grisons i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,2 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tschierva Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
Tschingelbreen

Tschingelbreen (tysk Tschingelfirn) er ein 3 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Bern i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 6,19 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tschingel Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Tsijiore Nouvebreen

Tsijiore Nouvebreen (fransk Glacier de Tsijiore Nouve) er ein 4 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 3,2 km².

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tsijiore Nouve Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  

Isbrear i Valais
Turtmannbreen

Turtmannbreen (tysk Turtmanngletscher) er ein 5 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 5,91 km². Breen ligg nord for Bishorn og Weisshorn.

I ei høgd på 3256 meter over havet, i vestenden av breen, ligg Tracuithtytta (fransk Cabane de Tracuit). Hytta vert driven av Swiss Alpine Club (SAC), og er utgangspunkt for toppturar til Bishorn, Weisshorn og Les Diablons.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Turtmann Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Unteraarbreen

Unteraarbreen (Unteraargletscher på tysk) er den større av to kjelder til elva Aar i Bern-Alpane. Han oppstår frå Finsteraarbreen (nær Finsteraarhorn) og Lauteraarbreen (nær Lauteraarhorn) og flyt om lag 6 km mot aust, ned mot Grimselsee nær Grimselpasset. Totalt er breen like under 13 km lang og i 1973 dekte han eit areal på 29,48 km².

Sjå òg
 Oberaarbreen

Kjelder
Swiss glacier monitoring network
 "Viatimages", Université de Lausanne/Bibliothèque nationale Suisse
 Carte du Glacier inférieur de l'Aar, levée en 1842, d'après les directions de m.Agassiz par Jean Wild, Ingénieur (Neuchâtel Public and University Library, cote: IGH Txt 129.6.3)
 Réseau trigonométrique de la carte du glacier inférieur de l'Aar (1847) (Neuchâtel Public and University Library, cote: IGH Txt 129.6.3)
 Carte du glacier inférieur de l'Aar (1844) (Neuchâtel Public and University Library, cote: BPUN Q 820 A)
 Unteraarbreen i Sveitsens topografisk atlas 1870–1922

Denne artikkelen bygger på «Unteraar Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Bern
Valsoreybreen

Valsoreybreen (fransk Glacier de Valsorey) er ein 3,5 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 2,37 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Valsorey Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Verstanclabreen

Verstanclabreen (tysk Verstanclagletscher) er ein 2 km lang isbre (2005) i Silvrettafjella i kantonen Graubünden i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 1,27 km². Breen ligg nord for Verstanclahorn. Han går parallelt med den større Silvrettabreen, som ligg nokre kilometer lenger nord. 

Verstanclabreen er kjelda til elva Verstanclabach som munnar ut i Landquart-elva.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Verstancla Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
Vorabbreen

Vorabbreen (tysk Vorabfirn, retoromansk Glatscher dil Vorab) er ein 2 km lang isbre (2005) i Glarus-Alpane i kantonane Glarus and Graubünden. Han ligg på austsida av Vorab, mellom 2600 og 3000 meter over havet. I 1973 hadde han eit areal på 2,17 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vorab Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Graubünden
Geografi i Glarus
Wildstrubelbreen

Wildstrubelbreen (tysk Wildstrubelgletscher) er ein 2,5 km lang isbre (2005) i Bern-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 4,8 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wildstrubel Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Aletschgletscher

Aletschgletscher eller Grosser Aletschgletscher i Sveits er den største og lengste isbreen i Alpane. Han ligg på sørskråningane i den austlege delen av Bern-Alpane, i kantonen Valais i Sveits.  I 2002 var breen 23,6 km lang, og dekte eit areal på 117,6 km². Han inneheld cirka 26,5 milliardar tonn is. Breen vert gjennom elva Massa drenert ned i Rhônedalen.

Heile området, inkludert andre mindre isbrear, er del av Jungfrau-Aletsch verneområde, eit område som i 2001 vart teke med på UNESCO si liste over naturarven i verda.

Geografi
Aletschgletscher består av tre mindre brear som renn saman på Konkordiaplatz, der breen er nær ein kilometer djup. Han held deretter fram mot Rhônedalen og er kjelde til elva Massa.

Frå vest kjem breen Store Aletschfirn, som går langs nordfoten av Aletschhorn og Dreieckhorn. Aletschfirn vert danna rundt 3 800 moh. Han er 9 km lang og gjennomsnitt ca 1,5 km bred. Aletschfirn flyt over skaret Lötschenlücke, og er knytt til Langgletscher, og deretter inn i dalen Lötschental.

Frå nordvest renn Jungfraufirn vidare rett over i sjølve Aletschgletscher. Jungfraufirn er den kortaste av dei tre isbreane som dannar hovudbreen. Han har opphav på sørskråninga av Mönch, under Jungfraujoch og på austskråninga av Jungfrau. Jungfraufirn er knapt 7 km lang. På sitt breiaste er han 2 km, og vidare nedover er han framleis vel kilomteren brei.

Frå nord renn Ewigschneefeld, som har sitt utgangspunktet på austskråninga av Mönch. Mellom Trugberg i vest og Fiescherhorn og Grünhorn i aust, flyt isbreen i ein sving vidare til Konkordiaplatz. Ewigschneefeld er ca 8 km lang og gjennomsnitt ca 1,2 km brei. Han munnar ut på Konkordiaplatz med eit brefall på 25-30 prosent, her er breen sterkt oppsprukken.

Aletschgletscher er meir enn 900 meter tjukk på Konkordiaplatz. Mot sør minkar tjukna til ca 150 meter. Karakteristiske trekk er dei to mørke moreneløypene, nesten i midten av Aletschgletscher,  som passerer Konkordiaplatz i heile si lengd. Dei er morenar, som skil isen frå kvar av dei tre hovudbreane. Den vestlege morenen vert kalla Kranzbergmoräne, den austlege er Trugbergmoräne.

Frå Konkordiaplatz flyt isen i ei breidde på ca 1,5 km, og med ei fart på opp til 180 meter pr år, mot søraust til Rhônedalen, mellom Dreieckhorn vest og Wannenhorn i aust. Han dreiar så i ein stor boge og vrir seg meir og meir mot sørvest, først langs fjellfoten av Eggishorn og så Bettmerhorn. Den nedre delen av Aletschgletscher er i stor grad dekt av lausmassar. Bretunga er i dag på rundt 1 560 meter over havet, langt under den lokale tregrensa. Breen er kjelde til elva Massa, som etter å ha passert Massajuvet, og ha vorte nytta av eit vasskraftverk i Bitsch, renn ned i Rhône ved Naters.

Isbreen dekte i 1973 ei flatevidd på ca 128 kvadratkilometer, i 1863 rekna ein med at eit område på 163 kvadratkilometer var dekt av breen. Breen rakk då tre km lengre ned og var opp til 200 meter tjukkare enn i dag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aletschgletscher» frå ,  den 5. november 2011.

Bakgrunnsstoff 

Isbrear i Bern
Verdsarv i Sveits
Allalinbreen

Allalinbreen (tysk Allalingletscher) er ein 6 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane nær Allalinhorn i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 9,9 km². Breen grenser i vest til Allalinhorn, Rimpfischhorn og Strahlhorn. Han må ikkje forvekslast med Feebreen som ligg på nordsida av Allalinhorn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «en:» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Brenaybreen

Brenaybreen (fransk Glacier du Brenay) er ein 6 km lang isbre (1973) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 9,96 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Brenay Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Corbassièrebreen

Corbassièrebreen (Glacier de Corbassière på fransk) er ein dalbre i Grand Combin-massivet i Wallis-Alpane sørvest i Valais. Han er litt under 10 km lang og har ei breidde på kring 1 km i snitt. Breen dekkjer eit areal på kring 17 km².

Corbassièrebreen har opphav i nordsida av Grand Combin på over 4000 meter over havet. Bretunga endar kring 2300 meter over havet. 

På den høgre sida av den nedre delen av elva ligg fjellhytta François-Xavier Bagnoud (2645 moh) som er utgangspunkt for turar til breen og Grand Combin-massivet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Corbassière Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
OGAE Rest of the World

OGAE Rest of the World (OGAE RoW) er nemninga på dei landa som deltek i OGAE Second Chance Contest, men ikkje har arrangert ein nasjonal finale.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «OGAE» frå ,  den 5. november 2011.  
 

R
Ferpèclebreen

Ferpèclebreen (fransk Glacier de Ferpècle) er ein 6,5 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. I 1973 hadde han eit areal på 9,8 km.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ferpècle Glacier» frå ,  den 5. november 2011.  
 

Isbrear i Valais
Telemarkskøyring

Telemarkskøyring er ein skiteknikk som er brukt for å forsere bratt og snødekt terreng. Denne teknikken er karakterisert ved at bindinga er festa til skistøvelen berre ved tåa og har laus hæl som kan lyftast frå skia. Dette gjev stor rørslefridom, og er tydeleg i den karakteristiske telemarksstilen der ein fører tyngda på ytre ski, som vert ført fram slik at indre ski kjem i ei svak plogstilling. Knea vert deretter bøygde slik at hælen vert lyfta opp frå skia. 

Sondre Norheim frå Morgedal har medverka til å gjere telemarksvingen vidkjend sidan 1860-åra. Svingteknikken vart etter innføringa av alpine skibindingar, med hælen festa til skia, i hovudsak brukt i skirenn på fjell. Teknikken vart populær i Noreg frå 1980-åra, og fyrste noregscup vart arrangert i sesongen i 1984. Frå å ha vorte mest brukt utanfor preparerte skispor, er han no også vanleg å sjå i skitrekk. I dag har telemarkskøyring eigen komitè i Norges Skiforbund med offisielt NM frå 1994. Det har òg vore arrangert VM i telemarkkøyring, fyrst uoffisielt frå 1987 og sidan 1995 som offisielt VM.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Telemarkskjøring» frå ,  den 5. november 2011.

Bakgrunnsstoff
Norsk skieventyr, avdeling av Vest-Telemark museum 
Video: Lynkurs i telemarkkøyring i laussnø

Ski
Telemarkskøyring
Telemarksfe

Telemarksfe er den eldste kurasen i Noreg, stilt ut som eigen rase for fyrste gong i 1856 i Kviteseid i Telemark.

Kyrne er raudsida eller brannete, med lange vidstilte horn, og er basert på det lokale feet i Telemark med innkryssing av ayrshirefe. Rasen er typisk mjølkeku, med levande vekt på om lag 500 kg. Rasen har vore sett på som eit nasjonalsymbol og var lenge den mest utbreidde rasen i Noreg, særleg i fjell- og dalbygder på Austlandet, Voss og indre Hardanger. Rasen fekk eigen avlsorganisasjon frå 1921, og har i dag mellom 200 og 300 avlsdyr. 

Mjølkemengda frå telemarksfe ligg på om lag 4500 kg per år. Avlsarbeidet for telemarksfeet på 1800-talet vart leidd av statsagronomen Johan Lindeqvist.

Kjelder

Storferasar
Landbrukshistorie
Norske husdyr
Norske kurasar