alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Konduktans

Konduktans eller leiingsevne er den inverse storleiken til resistans, eller elektrisk motstand.

Konduktans har symbolet G og vert målt med eininga Siemens [S] der 1 S er 1 ohm-1, som då vert kalla mho (ohm baklengs).

Elektrisitet
Fysiske storleikar
Elektromagnetisme
Kop

Kop er ei gammal måleining for volum nytta i Nederland. Han vart mest nytta for korn og var lik 1/32 shcepel eller 0,87 liter. 

Han vert i dag til dels nytta i tydinga liter.

Kjelder
Kop. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kop.

Måleiningar for volum
Mynteininga kran

Kran er ei gammal mynteining nytta i Persia. Fram til 1881 var han delt inn i 20 sjahi eller 1000 dinarar. Frå 1881 til 1933 var han delt inn i 100 centimes. I 1933 vart han erstatta med rial.

Kjelder
Kran: myntenhet. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kran/myntenhet.

Valuta i Asia
Gamle mynteiningar
Skipingar i 1825
Nedleggingar i 1932
Iransk økonomi
Krusjka

Krusjka er ei eldre måleining for volum, som vart nytta i Russland. Han vart nytta for flytande varer og var lik 1/10 vedro eller 1,23 liter.

Kjelder
Krusjka. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/krusjka.

Måleiningar for volum
Kubikk

Kubikk- er ei forstaving som føre ei måleining for lengd dannar ei måleining for volum med same som volum som ein terning med sider lik lengdeeininga. I SI-systemet er måleininga for volum kubikkmeter, m3. 

Ein kubikkdesimeter, dm3, er lik 10–3 m3 og er det same 1 liter. Ein kubikkfot, ft3 er lik 28,317 dm3 (britisk) eller 30,88 dm3 (gammal norsk fot).

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Kubikk . I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kubikk-.

Måleiningar for volum
Kvalitetsrevisjon

Kvalitetsrevisjon er ein gjennomgang eller gransking med omsyn på kvalitet. Revisjonen skal verifisere om det er samsvar mellom praksis og ein referanse som kan vere ein standard, eit kvalitetssystem, offentleg regelverk eller ein kontrakt. Revisjonen blir utført av ein eller fleire revisorar på vegne av ein oppdragsgjevar

Typar 

Internrevisjon blir utført av interne personar i organisasjonen som blir revidert, og skal vise om kvalitetssystemet fungerer og blir følgt og om fagkunnskapen er tilstrekkeleg og tryggleiken teke i vare. Andreparts-eksternrevisjon blir utført av, eller på oppdrag frå, ein kunde i tilknyting til ein kontrakt, for å vurdere kvalitetsstyringa til føretaket og evna til å gjennomføre oppdraget. Revisjonen kan òg gjerast undervegs under gjennomføringa av oppdraget for å vise framdrifta. Tredjeparts-eksternrevisjon blir gjennomført av ein uavhengig organisasjon, til dømes eit sertifiseringsorgan, for å vurdere om føretaket tilfredsstiller krava til eit sertifikat. Han kan òg gjerast av offentleg tilsynsstyresmake for å vurdere om eit krav i ei forskrift er overheldt, til dømes helse-, miljø- og tryggleiksforskrifta (HMT). 

Ved systemrevisjon føregår ein gjennomgang av kvalitetssystemet eller delar av det, for å vurdere korleis systemet blir følgt. Det kan òg dreie seg om revisjon av miljø-, økonomi- eller andre styringssystem. Ved kontraktrevisjon gjennomgår ein framstillinga av eit produkt eller ei teneste som verksemda leverer. Vurderinga blir gjort mot det som står i kontrakten med kunden. Ved prosessrevisjon blir ein framstillingsprosess vurdert mot ein prosesskildring. Ved produktrevisjon blir eigenskapane til eit produkt vurdert mot produktspesifikasjonen. Ein kan òg revidere på grunnlag av klagar eller unormale resultat, som oppfølging av tidlegare revisjon eller etter innføring av endringar i (kvalitets)systemet for å verifisere at det nye er teke i bruk på korrekt måte.

Som del av den komplette revisjonen kan ein utføre horisontal og vertikal revisjon av delar av systemet. Ved horisontal revisjon blir éit element i kvalitetssystemet, éin prosedyre osv. gjennomgått, ved mange stikkprøver. Ved vertikal revisjon følgjer ein éit oppdrag frå start til slutt, og alle prosessar og registreringar som inngår, blir undersøkt.

Kjelder
Kvalitetsrevisjon. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kvalitetsrevisjon.

Kvalitet
Revisjon
Evalueringsmetodikk
Tøyenkyrkja

Tøyenkyrkja er ei langkyrkje frå 1907 i Oslo kommune. Kyrkja var småkyrkje i Grønland sokn frå 1907 til ho vart nedlagt i 1984. I 1990 vart ho rehabilitert og teken i bruk av Kirkens Bymisjon, som har sitt hovudkvarter her.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Artemisia.no
 

Kyrkjer i Oslo
Kulturminne i Oslo
Kyrkjer i Oslo Domprosti
Norske kyrkjer frå 1907
Tøyen
Kvalitetsstyring

Kvalitetsstyring eller kvalitetskontroll (stundom QC etter engelsk «Quality Control») er ein prosess som vert nytta innan industrien for å sikre at produkt og tenester oppfyller krava og forventningane til kunden. Ein deler opp arbeidet strukturert i dei to delane tilverknad og kvalitetskontroll. Dei ulike momenta vert gjort heilt separat på ulike avdelingar eller integrert i prosessarbeidet. For å avgjere kvaliteten nyttar ein ofte ein rekkje målingar, der ein døminga skjer på ein binær skala (godkjend eller ikkje godkjend) eller ein fleirgradsskala (til dømes 1-5). Kvalitetskontrollen vert anten gjort maskinelt eller av menneske.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kvalitetskontroll» frå ,  den 14. november 2013.  
 

 
Leiing
Kvalitet
Produksjon
Eininga kvarter

Ein kvartar er ei eldre måleining for volum. Eininga var 1/4 korntønne, det vil sei ein fjerding, som på folkemål òg vart kalla kvartel. Det er òg ei nemning på 1/4 alen som er 6 tommar eller 15,7 cm.

Kjelder
 Kvarter: eldre rommål. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kvarter/eldre_romm%C3%A5l.

Måleiningar for volum
Gamle måleiningar
Kvartsur

Eit kvartsur er eit instrument for måling av tid basert på piezoelektriske resonanssvingningar i ein kvartskrystall. Desse svingane styrer kvartsuret, på same måte som ein pendel styrer eit pendelur. Svingingane i kvartskrystaller har ein særs stabil frekvens, det vil sei at «takta» til svingingane berre vert endra forsvinnande lite over lang tid, slik at kvartsura derfor er særs presise.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kvartsur» frå ,  den 14. november 2013.  
 

Klokker
Horologi
Oscillatorar
Lambert

Lambert er ei eldre måleining får luminans med symbol L eller La. 1 lambert er 1/π candela/cm².

Måleininga er kalla opp etter den sveitsiske fysikaren, matematikaren og astronomen Johann Heinrich Lambert (1728–1777).

Kjelder
Lambert. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/lambert.

Måleiningar for lysstyrke
Gamle måleiningar
Eininga lea

Lea er ei eldre måleining for garntjukkleik eller garnnummer, særskild nytta for lingarn. Han syner til kor mange hespar på 300 yard (274 meter) som veg eit britisk pund eller 0,454 kg. 

I dag nyttar ein i staden lengdetettleiken til garnet, målt i tex, der 1 tex er 1 gram/kilometer. Viss garnnummeret er n lea er lengdetettleiken 1657/n tex.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (14. februar 2009). Lea. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013.

Måleiningar
Strikking
League

League, legua eller lieue er ei gammal måleining for lengd som vart nytta i Vest-Europa. Han var opphavleg ca. 2,5 km og seinare 3 mil. 

I Storbritannia nyttar ein anten statute league som er 4,83 km eller nautical league som er 5,56 km. I Spania var ein legua først lik 5,56 km og seinare 6,69 km. Legua med omtrent same lengd har vore brukt i dei fleste latinamerikanske land. Etter at metersystemet vart innført vart legua i desse landa nytta som nemning for 10 km. 

I Frankrike var ein lieue anten 3000 toise eller 5,85 km, ein lieue de terre var 4,444 km, medan lieue marine (20 på éin ekvatorgrad)var 5,555 km, og lieue kilométrique var lik 4 km . Sistnemnde er enno i bruk i Mauritius.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). League. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/league.
Lieue. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/lieue.

Måleiningar for lengd
Gamle måleiningar
Britisk standard
Lengdeutvidingsskoeffisient

Lengdeutvidingsskoeffisient for eit fast stoff er tilhøvet mellom lengdeauken og temperaturauken. Han er definert som 

der  er lengda, i m,  er lengdeutvidelsen, i m, og   er endringa i temperatur, i K. SI-eininga er 1 K, men i teknisk samanheng nyttar ein ofte mm/m/°C, der 1 mm/m/°C = 10-3 K-1. Lengdeutvidingsskoeffisienten kan berre gjevast ved ein viss temperatur eller som gjennomsnittsverdi for eit visst temperaturområde.

Referansar

Sjå òg 
 Volumutvidingskoeffisient

Termodynamikk
Fysiske storleikar
Leyte

Leyte er ei øy aust i øygruppa Visayas i Filippinane. Norddelen av øya ligg vest for øya Samar, mellom dei to øyane går det inntil to kilometer trange San Juanico-sundet. Sør for Leyte skil Surigaosundet øya frå austdelen av den store øya Mindanao. Aust for Leyte og nord for Mindanao breier Leytebukta seg, som vidare mot aust går over i Filippinarhavet. Vest for Leyte skil Canigaokanalen øya frå øyane Cebu og Bohol.

Leyte har eit flatemål på 7 368 km². Øya er om lag 180 kilometer lang i retning nord-sør, og 65 km på det breiaste. Ho er svært rik på fjell, mellom anna to aktive vulkanar, og i all hovudsak dekt av skog.

I kring 1,95 millonar menneske er busett på Leyte, dei allar fleste ibuarane er kristne og soknar til katolisismen. Sør og vest på øya talar ein cebuano, medan ein i nord og aust talar waray. Dei mest folkerike byane på Leyte; Tacloban og Ormoc, ligg på høvesvis austsida og vestsida av øya.

Leyte er kjend for fleire slag som fann stad her under andre verdskrigen, mellom anna slaget ved Leytebukta.

Dagane 7. og 8 november 2013 herja Tyfonen Haiyan heile øya Leyte og fleire kringliggjande øyar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Leyte» frå ,  den 14. november 2013.  
 

Øyar i Filippinane
Eininga li

Li er ei eldre kinesisk måleining for lengd og masse. Frå 1929 vart eininga tilpassa metersystemet. 

Som lengdeeining er 1 li lik 1800 chi (fot). Dette var før 1929 ca. 650 meter og seinare 500 meter. I metersystemet er ein gong li lik 1 km, medan li mi er nemning på millimeter.

Som masseeining er 1 li lik 0,001 liang, som er 50 mg.

Kjelder
Li. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/li.

Måleiningar for lengd
Måleiningar for masse
Vitskap og teknologi i Kina
Eininga libra

Libra (òg kalla romersk pund og romerpund) er ei gammal romersk måleining for masse som utgjorde 0,3276 kg og vart inndelt i 12 unciaer (opphavet til eininga unse) eller 72 solidii. Libra er opphavet til pundet og forkortinga lb denne masseeininga nyttar. 

Libraen har truleg variert i vekt gjennom tida. Omkring år 980-1000 skal vekta ha svara til kring 0,3359 kg gull.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Libra» frå ,  den 14. november 2013.  
 

Måleiningar for masse
Gamle måleiningar
Romerske måleiningar
Reiskapen lære

Ei lære er ein arbeidsmodell eller mal og ein målereiskap til å avgjere små lengder, tjukkleikar og djupner. Ein skil mellom faste og innstillbare lærer. Fast lære kan vere ei stålplate med ei rekkje innsnitt (gap) av jamt aukande breidd, med hol med jamt aukande diameter, eller med berre to slike opningar. Han blir brukt for å måle tjukkleiken av plater eller diameteren av sylindrar. Tjukkleiken er avgjort ved opninga til det minste gapet eller holet lekamar passar inn i eller går gjennom. Fast lære er spesielt brukt ved masseproduksjon der tjukkleiken må falle innanfor eit visst område. Det blir kravd at lekamen skal kunne gå gjennom ei viss opning, men ikkje gjennom ein litt mindre opning. Området med breidd eller diameter mellom den største og den minste av desse opningane blir kalla toleranseområdet.

Innstillbare lærer er skuvelære og gjengelære.

Sjå òg 
 mikrometerskrue.

Kjelder
 Lære. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/l%C3%A6reie.

Dimensjonsinstrument
Måleinstrument
Riksantikvarens kulturminnepris

Riksantikvarens kulturminnepris er ein årleg pris delt ut av Riksantikvaren til personar, organisasjonar eller miljø som har gjort ein særleg innsats for bevaring, formidling og istandsetting av kulturminne. Prisen vart delt ut første gong i 2012 og består av eit kunstverk, eit diplom og ein sjekk på  kroner.

Mottakarar 
 2016 – Morten Tranøy og Carl Frederik Thorsager for deira innsats for å ta vare på og spre interesse for tekniske kulturminne.
 2015 – Else Rønnevig for si innsats for bygningsvern i 40 år
 2014 – Hjerleid skole og håndverkssenter for sitt årelange undervisningstilbod i tradisjonelt handverk, og for å føre handverkkunnskap vidare til nye generasjonar.
 2013 – Johannes Rørtveit for «sin store innsats for kystkultur (...) hans engasjement for gamle fartøy vært en drivkraft for å sette i stand den nå vernede jakten Anne Bro, bygd i 1911, en av de siste jaktene i sitt slag. Johannes Rørtveit og hans familie overtok det gamle fiskeværet Skipnes i Øksnes kommune i 1985, og restaurerte de fraflyttede rorbuene, kaien og bryggene»
 2012 – Geirr Vetti for «sin store innsats for bevaring og istandsetting av eldre bygninger og kulturlandskap, og for internasjonal kunnskapsformidling. Han har vært sentral i istandsettingen av fjellgårdene Fuglesteg og Ormelid i Luster, og har bygget opp sin egen fjellgård Skåri på en forbilledlig måte»

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Riksantikvarens kulturminnepris» frå ,  den 15. november 2013.  
 

Riksantikvaren
Norske utmerkingar
Prisar og utmerkingar skipa i 2012
Siælens Sang-Offer

Siælens Sang-Offer er ei samling salmar skrivne av Dorothe Engelbretsdotter. Verket kom ut første gong i 1678 og er rekna som hovudverket hennar.
Siælens Sang-Offer var den første boka av ein norskfødd forfattar som vart trykt i Noreg. Ho inneheld ei samling salmar og oppbyggjande songar.
Samlinga inneheld mellom anna «Afften-Psalme», seinare kjend som «Dagen viker og går bort», som framleis er med i salmeboka til Den norske kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Siælens Sang-Offer (1685) ved nb.no

Salmar frå 1600-talet
Bøker frå 1600-talet
Dorothe Engelbretsdotter
MKSA-systemet

MKSA-systemet er eit einingsystem med meter, kilogram, sekund og ampere som grunneiningar for lengd, masse, tid og elektrisk straum. Det ligg til grunn for og inngår i SI-systemet.

Kjelder
MKSA-systemet. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/MKSA-systemet.

Målesystem
John Savio

John Andreas Savio () var ein samisk grafikar som særleg arbeidde med tresnitt. Produksjonen hans var relativt stor, ca. 130 tresnitt, nokre lino-snitt og eit stort antall teikningar. I tillegg har han laga måleri og akvarellar.

Liv og gjerning
Savio var son av sørpolfararen Per Savio. Begge foreldra døydde før han var fylt fire år, og han vaks opp hos besteforeldra som dreiv ein handelsgard i Bugøyfjord.

Allereie som barn flytta han til Vardø for å gå på skulen, men han hadde dårleg helse og flytta til Kvæfjord ved Harstad på grunn av klimaet. Seinare gjekk han på gymnaset i Bodø og flytta deretter til Kristiania rundt 1919-1920. Han kontakta Statens håndverks- og kunstindustriskole, men det er ikkje klart om han har vore student der.

Kort etter at han kom til Kristiania fekk han påvist tuberkulose og måtte fjerne den eine lunga. Etter sjukehusopphaldet fortsette han målarstudiane delvis på eiga hand. Han reiste rundt i store delar av landet og selde tresnitt og teikningar. 

I 1930 debuterte Savio med ei separatutstilling i Tromsø. Nokre år seinare drog han til utlandet på studiereise; han var i Stockholm, København, Paris og London frå 1933 til 1935 og hadde eit lengre opphald i Paris i 1935 eller 1936. Han hadde ei utstilling i Paris i 1936 som fekk positiv omtale i pressa.

Etter at han kom att til Oslo fekk han kontaktar som gjorde at han selde noko, men økonomien var framleis dårleg, det same var helsa. Han døydde i 1938 etter to vekers sjukehusopphald.

Museum vigd Savio
Saviomuseet vart skipa i 1994 og held til i Kirkenes.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Savio-museet 

Samiske kunstnarar
Norske kunstnarar
Folk frå Sør-Varanger
Øya Samar

Samar er den austlegaste øya i øygruppa Visayas i Filippinane.

Samar har eit flatemål på 13 080 km² og eit folketal på knapt 1,1 million. Den mest folkerike byen, Catbalogan, med i underkant av 100 000 ibuarar, ligg på vestsida av øya. Landskapet er kupert, med ein opptil 800 meter havet høg fjellrygg som går langs midten av øya i retning nord-sør. Gruvedrift etter kopar og jarnmalm er saman med fiskeri og skogbruk hovudnæringar på øya.

Sørvestdelen av øya ligg aust for øya Leyte, mellom dei to øyane går det inntil to kilometer trange San Juanico-sundet. Sambandet mellom dei to øyane går over den 2 160 meter lange San Juanico-brua. Sør for Samar breier Leytebukta seg. San Bernardino-sundet skil nordvestspissen av Samar frå Bicol-halvøya på øya Luzon. Austkysten av Samar vender mot Stillehavet.

Den spanske sjøfararen Ruy Lopez de Villalobos og mannskapet hans var dei fyrste europearane på Samar.
  
Dagane 7. og 8 november 2013 herja tyfonen Haiyan Samar. Særleg sørdelen vart sterkt råka.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Samar» frå ,  den 15. november 2013.  
 

Øyar i Filippinane
Mål og vekt i Noreg

Noreg innførte metrisk mål og vekt i 1875, då ein i lag med Sverige signerte Meterkonvensjonen. Sidan 1977 har Noreg hatt SI-systemet, det internasjonale einingssystemet som offisielt einingssystem.

Lengdemål
Dei gamle nordiske lengdemåla har gjerne grunnlaga sine i kroppsdelar og lett tilgjengelege lekamar eller definisjonar.

Dei eldste måla er typisk lengdemål henta frå ulike lekamsdelar. Dette var praktisk, sidan målet då alltid fanst der ein var. Frå den gamle nordiske kulturen kjenner ein til fleire slike mål, som gjerne blir kalla kroppsmål i eit samleomgrep. Til å byrje med har det nok vore liten skilnad mellom dei nordiske landa. Då nasjonsbygginga byrja utvikla det seg likevel skilnader etter kvart. Måla har difor variert i både tid og stad.

Gamle kroppsmål 
 Armlengd, avstanden mellom skuldra og tuppen av langfingeren
 Fingerbredd, tverrmålet av langfingeren mælt ved rota av neglen
 Tomme, tverrmålet av tommelfingeren mælt ved rota av neglen
 Handsbreidd, tverrmålet av handflata mælt på tvers mellom tommelfinger og peikefinger
 Fot, avstanden mellom hælen og tuppen av stortåa
 Alen, avstanden mellom olbogen og tuppen av langfingeren
 Famn, avstanden mellom langfingrane på begge hender (det ein kunne famne rundt)
 Mannshøgd, høgda av ein vaksen mann
 Skritt, avstanden mellom føtene i eit skritt

Andre gamle lengdemål 
 Dagsreise, avstanden ein kunne ro eller segle ein båt i løpet av ein dag
 Linje, ein strek teikna med ein spiss lekam (sverd, spydspiss eller liknande)
 Pilskot, avstanden ein kunne skyte ei pil med ein boge
 Rast, avstanden ein kunne gå før ein trong kvile
 Roskift, avstanden ein rodde ein båt før roarane trong kvile eller erstatning
 Steinkast, avstanden ein kunne kaste ein nevestor stein

Tabell over gamle norske eininga for lengd

Sjå òg
 Uoffisielle måleiningar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mål og vekt i Norge» frå ,  den 15. november 2013.  

Vitskap og teknologi i Noreg
Masseeining

Masseiningar er ei måleining som vert nytta for for å avgjere massen til lekamar. I SI-systemet er måleininga for masse kilogram, som er definert som massen av den internasjonale kilogramnormalen. Ein måler som regel massen til ein lekam ved å vege han, anten ved å samanlikne tyngda av lekamen med tyngda av eit eit lodd med kjend masse, eller ved å nytte ei vekt som på førehand er kalibrert ved hjelp av slike lodd. Når ein nyttar ei vekt er det i røynda tyngda og ikkje massen som blir målt, så massekalibreringa er difor berre gyldig for ein særskild stad eller for stader med same tyngdeakselerasjon.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 7. desember). Masseenhet. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/masseenhet.
Maund

Maund, mun, mam eller mama er ei eldre måleining for masse som vart nytta i India, Pakistan og einskilde land i Midtausten. Storleiken har variert mellom 15 og 40 kg med tid og stad. I India var han offisielt sett lik 37,3 kg og delt i 40 ser. Eininga har truleg opphavet sitt i den greske talenten, som vart ført austover med Alexander den store.

Kjelder
 Maund. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/maund.

Vitskap og teknologi i India
Måleiningar for masse
Mengdeeining

Mengdeeiningar er måleininga for å angje den totale mengda ting eller individ i ei større gruppe. Han vert òg nytta for å ordne mengda på ein systematisk og oversiktleg måte. 

Mengdeeiningar er mellom andre par, dusin, snes, gross, ris og mol. I tillegg har ein dekadiske mengdeeiningar som er heiltalige potensar av ti. Dette er altså ti, hundre, tusen osv. Nokre mengdeeiningar er nytta i daglegtalen, medan andre vert nytta i særskilde samanhengar, som tylft for tømmer og mol for stoffmengd. Utanom for mol, er alle mengdeiningar heiltalige.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Mengdeenhet. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/mengdeenhet.
Metersystemet

Metersystemet er eit einingssystem som opphavleg bygde på einingane meter, kilogram og liter. Metersystemet høver seg særs bra ved tideling. Større og mindre einingar har eit prefiks som syner at den etterfølgjande eininga skal dividerast eller multipliserast med ein potens av ti.

Sjå òg
SI-systemet

Kjelder
 

Målesystem
Minim

Minim er ei britisk og amerikansk måleining for volum for flytande varer. Eininga har symbolet min og er lik 1/480 fluid ounce. I Storbritannia er 1 UK min lik 59,2 mm3 og i USA er 1 US min lik 61,6 mm3.

Kjelder
Minim. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/minim.

Måleiningar for volum
Stefamilie

Stefamilie eller stykfamilie er familie ein får ved at ein forelder går inn i eit nytt ekteskap eller forhold. Enkeltmedlemmer av ein stefamilie kan omtalast som stefar, stemor, stedotter, steson, stesyster eller stebror.

Familie
Lag

Lag kan visa til ei gruppe personar som opptrer samla, til dømes for å utøva idrett, kulturelle eller økonomiske aktivitetar.

Nokre døme på lag er:

Idrettslag 
Mållag
Ungdomslag
lag i ei tropp (militært)

 
Samfunn
Negros

Negros er den største øya i øygruppa Visayas i Filippinane, og den tredje største i heile landet. 

Øya Negros har eit flatemål på 13 328 km², med om lag 3,6 millionar ibuarar i 2007. Dei største byane er Bacolod i nord, Kabankalan i vest og Dumaguete i søraust. Øya Negros omfattar provinsane Aust-Negros og Vest-Negros. Talemålet i den vestlege provinsen er hiligaynon, medan ein aust talar cebuano.

Negros ligg mellom øyane Panay i nordvest og Cebu i aust. Sørvest for Negros breier Suluhavet seg, i nordaust er innhavet Visayahavet. Landskapet er prega av vulkanske fjell og fjellkjeder som Cuernos dos Negros, Mandalagan, Kanlaon (2 435 moh) og Silay. I nordvest og aust er det vide sletter, nytta til jordbruk. Øya Negros er den største produsenten av sukkerrøyr i Filippinane, om lag 60% av all produksjon i landet, elles vert dyrka mykje bomull. Sør på øya er eit 50 kilometer breitt våtmarskområde kring utlaupet av elva Ilog.

Folk på øya gjorde i november 1898 opprør mot den spanske kolonikmakta, og proklamerte 27. november same året Negros for sjølvstendig republikk. Republikken vart oppløyst 30. april 1901 av dei nye koloniherrane frå USA.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Negros» frå ,  den 15. november 2013.  
 

Øyar i Filippinane