Lineær

Adjektivet lineær vert nytta i matematikk,  i naturvitenskap og i generell språkbruk for å karakterisere eit system der ein eller fleire av dei følgjande eigenskapane er tilstades:
 systemet er rettlinja; komponentar er arrangert langs ei rett linje,
 ein storleik i systemet varierer proporsjonalt med ein annan,
 systemet definerer to matematiske operasjonar, addisjon og skalarmultiplikasjon.

Ordet lineær kjem av det latinske linea, som tyder «linje».

Eit system som ikkje er lineært kan karakteriserast som ikkje-lineært eller ulineært.

Linearitet i matematikk

Lineær algebra 
Lineær algebra er ei grein av matematikk som omhandlar vektorar og lineære transformasjonar.

Lineær avhengigheit 
Vektorar x, y og z i eit vektorrom er lineært avhengige dersom det finst skalarar a, b og c (der ikkje alle er 0) slik at 
 

Dersom slike skalarar ikkje finst, så er vektorane lineært uavhengige.

Lineær differensiallikning 
Ei lineær differensiallikning  er lineær i den ukjente funksjonen og i samtlege deriverte av denne. Ein lineær n-tegrads differensiallikning har den generelle forma

Lineært estimat 
Eit lineært estimat av ein ukjent storleik er basert på å lineærkombinere observasjonar.

Lineær interpolasjon 
I lineær interpolasjon blir ein ukjent storleik tilnærma ved hjelp av ein lineær funksjon.

Lineær funksjon / transformasjon / operator  
Ein lineær transformasjon er ein funksjon T(x) mellom to vektorrom som oppfyller eigenskapane

Lineærkombinasjon 
Ein lineærkombinasjon av objekt x, y og z i ei mengd er eit uttrykk på forma

 ,

der a, b og c er koeffisientar eller skalarar.  I eit vektorrom er ein kvar lineærkombinasjon sjølv ein vektor i rommet.

Lineær konvergens 
Ei konvergent matematisk følgje har lineær konvergens dersom L  definert ved det følgjande uttrykket har ein verdi strengt mellom 0 og 1:

Lineær likning 
Ei lineær likning er ei likning på forma

 

der A er ein skalar, ei matrise eller ein lineær operator.

Lineær regresjon 
Ein lineær regresjon er ein regresjon som er lineær i dei ukjente parameterane, uansett orden til de kjente parameterane. Tilpassing av ei andregradskurve til eit sett av observasjonar er eit døme på ein lineær regresjon, då problemet består i å bestemme koeffisientane a, b og c i eit estimat på forma

Lineært rom 
Eit lineært rom er det same som eit vektorrom.

Lineær skala 
I ein lineær skala er avstandar i skalaen proporsjonal med storleiken som blir representert av skalaen. Ein logaritmisk skala er eit døme på ein ikkje-lineær skala.

Bilinearitet 
Ein funksjon av f(x,y) av to variable er bilineær dersom han er lineær i kvar av dei to variablane uavhengig av kvarandre. Ein bilineær funksjon kan skrivast på forma

Linearitet i fysikk

Lineær akselerator 
Ein lineær akselerator eller lineac er ein partikkelakselerator der elektron eller proton blir akselerert i eit rettlinja vakumkammer.

Lineært filter 
Eit lineært filter i signalhandsaming og elektronikk er eit filter der signalet ut frå filteret varierer proporsjonalt med signalet inn.

Lineær forsterkar 
Ein lineær forsterkar er ein type forsterkar der signalet ut frå forsterkaren er proporsjonalt med signalet inn.

Lineær motor 
Ein lineær motor eller ein lineær induksjonsmotor er ein vekselstraumsmotor der statoren er rettlinja.

Lineær polarisasjon 
Ved lineær polarisasjon vert det elektriske eller magnetiske feltet avgrensa i ei elektromagentisk bølgje til å svinge berre i eitt plan langs forplatningsretninga.

Linearitet i kjemi

Lineær molekylgeometri 
Eit molekyl med tre eller fleire atom har ein lineær molekylgeometri dersom bindingsvinkelen mellom atoma er 180°. Døme på slike molekyl er CO2 og HCN. Vatn er døme på eit molekyl der geometrien er ikkje-lineær, sidan bindingsvinklane er 104,45° .

Annan bruk

Lineær avisproduksjon 
Lineær avisproduksjon eller lineær repro inneberer at annonsørar leverer utkast til ein annonse nøyaktig slik dei vil han skal framstå i avisa.

Lineær pensjonsopptening 
Lov om føretakspensjon fastslår at opptent pensjon skal vere lineært berekna.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lineær» frå ,  den 12. januar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Elementær algebra
Grunnleggjande fysikk

cs:Linearita