alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Å for et spill

«Å for et spill», òg kjend som «It's Just a Game», er ein song  av Ola Neegaard, Gro Anita Schønn, Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal og Bendik Singers, gjeven ut i 1973. Songen er skriven av Arne Bendiksen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1973
«Å for et spill» deltok i Melodi Grand Prix 1973, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1973 i Luxembourg i Luxembourg. Songen vart framført på norsk av Ola Neegaard, Gro Anita Schønn, Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal med eit lite orkester, og så på nytt av Bendik Singers med eit stort orkester. Bidraget vann med 50 poeng.

Eurovision Song Contest 1973

Etter sigeren i Melodi Grand Prix 1973 fekk «Å for et spill» representere Noreg i Eurovision Song Contest 1973. Teksten vart skriven om av Bob Williams, og songen fekk tittelen «It's Just a Game». Bendik Singers framførte songen på engelsk, fransk, italiensk, spansk, nederlandsk, tysk, hebraisk, serbokroatisk, finsk, irsk, svensk og norsk, og enda på sjuandeplass med 89 poeng; ni frå Israel, åtte frå Finland, sju frå Monaco, Sveits og Luxembourg, seks frå Vest-Tyskland, Spania, Jugoslavia og Frankrike, fem frå Belgia, Portugal og Italia og tre frå Sverige, Nederland, Irland og Storbritannia. Carsten Klouman var dirigent.

Dette er det andre og førebels siste bidraget, ved sida av det irske bidraget i 1972, som har vorte framført på irsk. Det er òg det bidraget som har vorte framført på flest språk.

Fotnotar

Singlar frå 1973
Melodi Grand Prix 1973-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Melodi Grand Prix-vinnarsongar
Norske Eurovision Song Contest-songar
Eurovision Song Contest 1973-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Franskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Italienskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Spanskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Nederlandskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Tyskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Hebraiskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Serbokroatiskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Finskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Irskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Svenskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Norskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Fleirspråklege Eurovision Song Contest-songar
Bendik Singers-songar
Bjørn Kruse-songar
Philip Kruse-songar
Ola Neegaard-songar
Inger Lise Rypdal-songar
Anne-Karine Strøm-songar
Ellen Nikolaysen-songar
Gro Anita Schønn-songar
Stein Ingebrigtsen-songar
Songar skrivne av Arne Bendiksen
Songar skrivne av Bob Williams
Judith Butler

Judith Butler () er ein amerikansk filosof og litteraturvitar. Hen er professor i retorikk og samanliknande litteratur ved University of California i Berkeley.

Butler er mest kjend for bøkene Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity og Bodies That Matter: On The Discursive Limits of «Sex», som utfordrar førestillingar om kjønn og utviklar teorien hens om kjønnsperformativitet. Denne teorien speler i dag ei stor rolle i kjønnsforsking. 

Butler har òg markert seg i kampen for LHBT-menneske sine rettar, og deltatt i ei rekke aktuelle politiske diskusjonar. Mellom anna er hen ein krass kritikar av israelsk politikk.

Liv og arbeid 

Butler er fødd i Cleveland i Ohio, av foreldre med russisk og ungarsk jødisk opphav. Størstedelen av familien til mormora omkom i Holocaust. Interessa for filosofi kom med studier i jødisk etikk frå 14-årsalderen. 

Butler studerte filosofi ved Yale University, og fullførte PhD-graden i 1984. I essayet Performative Acts and Gender Constitution frå 1988 begynte hen å utvikle kjønnsteorien som blei viktig i hovudverket Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity frå 1990. Her argumenterer Butler mellom anna for at både det sosiale og det biologiske kjønnet er sosiale konstruksjonar. Me handlar ikkje på bestemte måtar fordi me føler oss som kvinner eller menn, men føler oss som kvinner eller menn fordi me handlar på bestemte måtar.
Gender Trouble og Bodies That Matter frå 1993 gjorde Butler til eksponent for skeiv teori. 
I The Psychic Life of Power: Theories in Subjection (1997) analyserer hen undertrykkingas mekanismar, mens hen i Excitable Speech: A Politics of the Performative (1997) mellom anna behandlar spørsmål rundt hatprat og sensur.  

Butler bur i dag i Berkeley i California, saman med professor i statsvitskap Wendy Brown, og sonen deira Isaac.

Utvald verkliste 

 "Subjects of Desire: Hegelian Reflections in Twentieth-Century France", 1987

 "Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity", 1990

 "Bodies That Matter: On the Discursive Limits of "Sex"", 1993

 "Excitable Speech: A Politics of the Performative", 1997

 "The Psychic Life of Power: Theories in Subjection", 1997

 "Antigone's Claim: Kinship Between Life and Death", 2000

 "Prejudicial Appearances: The Logic of American Antidiscrimination Law", 2002

 "Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence", 2004

 "Undoing Gender", 2004

 "Giving An Account of Oneself", 2005

 "Is Critique Secular?: Blasphemy, Injury, and Free Speech", 2009

 "Frames of War: When Is Life Grievable?", 2009

 "The Power of Religion in the Public Sphere", 2011

 "The Question of Gender : Joan W. Scott's critical feminism", 2011

 "Parting Ways: Jewishness and the Critique of Zionism", 2012

Referansar 
 

USA-amerikanske forfattarar
USA-amerikanske filosofar
USA-amerikanske feministar
LHBT
Torkell Tande

Torkell Arnold Tande () var ein norsk prest og politikar fødd i Nissedal. Han var sokneprest i Sannidal frå 1930 til 1970, dei siste sju åra også prost i Bamble prosti. Frå 1954 til -65 representerte han Venstre på Stortinget. Dagny Tande Lid var systera hans.

Prestesonen Tande vart sjølv prest. Han var elles ordførar i Sannidal frå 1937 til han i 1941 vart avsett av nazi-styret. I 1945 vart han på ny ordførar. Ved stortingsvalet 1945 vart han fyrste varamann for Venstre i Telemark, noko han var heilt fram til 1954. Då Neri Valen døydde i januar 1954, heilt i byrjinga av ein fireårsbolk, rykte Tande opp til fast stortingsplass. Gjennom to attval hadde han rom mellom stortingsrepresentantane til 1965. I 1960 var han elles medlem av Europarådet, fire år tidlegare tok han vervet som formann i En Verden-rørsla si stortingsgruppe.

Tande var formann i Sannidal historielag frå 1945 og i lang tid framover. I den eigenskap var han medredaktør til bygdebøkene for Sannidal og Skåtøy.

Kjelder
Norsk Allkunnebok, X. bandet. 1966

Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Stortingsrepresentantar 1961-1965
Folk frå Kragerø
Joseph Caillaux

Joseph-Marie-Auguste Caillaux () var ein framståande sosialradikal politikar i den tredje franske republikken. Han var Président du Conseil (statsminister) i 1911-1912 og finansminister i fleire periodar. Han blei seinare dømd for landsforræderi for å ha ivra for å forhandla fram fred med Tyskland under første verdskrigen. Caillaux er også kjend frå Caillaux-saka, der kona hans, Henriette Caillaux, drap ein avisredaktør i 1914.

Caillaux var fødd i Le Mans og utdanna seg som jurist. Han var finansminister i tre regjeringar før han frå 1911–12 var statsminister, mellom anna under Agadir-krisa. Deretter var han på ny finansminister. 

Joseph Caillaux var krigsmotstandar, og blei i 1917 anklaga for å gå Tysklands ærend. Han blei arrestert i 1918 og dømt av det franske senatet til tre års fengsel og 10 års tap av statsborgarrettar. Han fekk amnesti i 1924. Caillaux blei vald til senator i 1924 og var tre gonger finansminister i kortare tidsrom. I åra før andre verdskrigen var Caillaux ein av dei mest aktive motstandarane mot folkefronten og bidrog til å styrta regjeringa til Léon Blum i 1937.

Kjelder

«Joseph Marie Auguste Caillaux» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 8. juli 2014.

Bakgrunnsstoff

Folk frå Den tredje franske republikken
Franske statsministrar
Franske finansministrar
Parti radical
Folk frå Le Mans
Gaston Calmette

Gaston Calmette () var ein fransk journalist og avisredaktør. Han var bladstyrar for Le Figaro frå 1903 til han blei drepen av Henriette Caillaux i 1914.

Calmette var fødd i Montpellier og studerte juss i Paris. I 1883 blei han tilsett ved Le Figaro. Eit av intervjua hans førte i desember 1892, midt under Panamaskandalen, til at finansminister Maurice Rouvier måtte gå av.
I 1894 blei Calmette redaktør i avisa. I 1896-97 skreiv han mykje lesne artiklar om Dreyfus-affæren. 

I 1903 blei Calmette utnemnd til bladstyrar for Le Figaro, og gjorde avisa til eit organ for ein moderat-konservativ, men sterkt nasjonal politikk. I løpet av det neste tiåret auka avisa sirkulasjonen. I 1914 byrja avisa ein skarp kampanje mot finansminister Joseph Caillaux, som blei skulda for politiske og økonomiske uærlegdommar. Avisa trykte fleire brev av Caillaux, mellom anna eitt som peikte mot at Caillaux og den noverande kona hans hadde hatt eit forhold før han blei skild frå den første kona si. 

16. mars kom Henriette Caillaux til avislokala og bad om å få treffa Calmette. Redaktøren var ikkje inne, men kom tilbake til avisa klokka seks saman med vennen Paul Bourget. Han overraska Bouget ved å gå med på å treffa Caillaux. Etter å ha mumla nokre ord trekte ho ein pistol og skaut seks skot mot han. Fire skot trefte, to av dei dødelege. Calmette døydde på operasjonsbordet seks timar seinare.

Gaston var bror av bakteriologen Albert Calmette.

Kjelder

«Le Figaro» (30. mai 2012), Store norske leksikon. 
«Calmette, Gaston», France. A reference guide from Renaissance to the Present . 1884.  (franceguide_en_en.enacademic.com)

Delar av denne artikkelen bygger på «Gaston Calmette» frå ,  den 8. juli 2014.  
 

Folk frå Montpellier
Franske journalistar
Franske redaktørar
Franske drapsoffer
Myrda journalistar
Folk myrda med skytevåpen
Folk frå Den tredje franske republikken
Le Figaro
Hvor er du?

«Hvor er du?», òg kjend som «The First Day of Love», er ein song av Jahn Teigen og Anne-Karine Strøm frå 1974. Songen er skriven av Frode Thingnæs og Philip Kruse.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1974
«Hvor er du?» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Jahn Teigen med eit lite orkester, og så på nytt av Anne-Karine Strøm med eit stort orkester. Bidraget vann med 48 poeng.

Eurovision Song Contest 1974

Etter sigeren i Melodi Grand Prix 1974 fekk «Hvor er du?» representere Noreg i Eurovision Song Contest 1974. Teksten vart skriven om, og songen fekk tittelen «The First Day of Love». Anne-Karine Strøm framførte songen på engelsk, og enda på 14. plass med tre poeng; eitt frå Sverige, eitt frå Monaco og eitt frå Belgia. Frode Thingnæs var dirigent. 17 bidrag deltok i tevlinga, men «The First Day of Love» var eitt av fire bidrag som fekk tre poeng og enda dimed sist.

Dette var fyrste gong eit norsk bidrag vart framført utan noko tekst på norsk. Strøm og hennar tre støttevokalistar, Bjørn Kruse og Philip Kruse, hadde alle representert Noreg i Eurovision Song Contest 1973 med songen «It's Just a Game», då som gruppa Bendik Singers.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1974-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Polydor Records-singlar
Melodi Grand Prix-vinnarsongar
Norske Eurovision Song Contest-songar
Eurovision Song Contest 1974-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Jahn Teigen-songar
Anne-Karine Strøm-songar
Songar skrivne av Frode Thingnæs
Songar skrivne av Philip Kruse
Lys og mørke

«Lys og mørke» er ein song av Dag Spantell og Ellen Nikolaysen, gjeven ut i 1974. Han  er skriven av Olav Nikolaysen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1974
«Lys og mørke» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Dag Spantell med eit lite orkester, og så på nytt av Ellen Nikolaysen med eit stort orkester. Bidraget enda på tredjeplass med 44 poeng.

Fotnotar

Singlar frå 1974
Norske songar
Norskspråklege songar
Melodi Grand Prix 1974-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Dag Spantell-songar
Ellen Nikolaysen-songar
Songar skrivne av Olav Nikolaysen
Syng en liten melodi

«Syng en liten melodi» er ein singel av Anne Lise Gjøstøl og Dizzie Tunes, gjeven ut i 1974. Songen er skriven av Halvard Kausland og Øyvind Lauritsen.

«Syng en liten melodi» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Anne Lise Gjøstøl med eit lite orkester, og så på nytt av Dizzie Tunes med eit stort orkester. Bidraget enda på andreplass med 46 poeng.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1974-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Anne Lise Gjøstøl-songar
Dizzie Tunes-songar
Songar skrivne av Halvard Kausland
Songar skrivne av Øyvind Lauritsen
Hvem?

«Hvem?» er ein singel av Lillian Harriet og Gro Anita Schønn, gjeven ut i 1974. Songen er skriven av Torbjørn Dalen, Gerd Johansen og Arve Sigvaldsen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1974
«Hvem?» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Lillian Harriet med eit lite orkester, og så på nytt av Gro Anita Schønn med eit stort orkester. Bidraget enda på femte- og sisteplass med 29 poeng.

Fotnotar

Singlar frå 1974
Norske songar
Norskspråklege songar
Melodi Grand Prix 1974-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Lillian Harriet-songar
Gro Anita Schønn-songar
Songar skrivne av Torbjørn Daleng
Songar skrivne av Gerd Johansen
Songar skrivne av Arve Sigvaldsen
Yo-yo av Kjersti Døvigen & Kirsti Sparboe og Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal

«Yo-yo» (engelsk for Jojo) er ein songav Kjersti Døvigen & Kirsti Sparboe og Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal, gjeven ut i 1974. Songen er skriven av Ivar Børsum og Paul Cappelen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1974
«Yo-yo» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk og engelsk av Kjersti Døvigen & Kirsti Sparboe med eit lite orkester, og så på nytt av Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal med eit stort orkester. Bidraget enda på fjerdeplass med 34 poeng.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1974-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Fleirspråklege Melodi Grand Prix-songar
Kjersti Døvigen-songar
Kirsti Sparboe-songar
Stein Ingebrigtsen-songar
Inger Lise Rypdal-songar
Songar skrivne av Ivar Børsum
Songar skrivne av Paul Cappelen
Ludlow i Colorado

Ludlow er ein spøkjelsesby i Las Animas County i Colorado i USA. Han er ein forlaten kolgruveby, og er særleg kjend for Ludlowmassakren som fann stad her i 1914. Den tidlegare busetnaden ligg ved byrjinga av ein canyon like oppunder Sangre de Cristo-fjella, ein del av Rocky Mountains. Han ligg langs vestsida av Interstate 25-vegen, om lag 19 km nord for byen Trinidad. 

Ludlow var senter for ein bitter og langvarig konflikt mellom gruvearbeidarar og gruveeigarane. I løpet av fleire månader omkom over hundre arbeidarar og familiane deira, mange av dei i Ludowmassakren den 20. april 1914. 

Ludlow-monumentet her er reist til minne om dei drepne i Ludlowmassakren. Fagforeininga United Mine Workers Association kjøpte massakreområdet i 1917 og reiste eit monument i granitt. I 2003 blei det utført hærverk på monumentet - to hovud og ein arm frå statuane blei brotne av og stolne. Dette gav støytet til ei  kampanje for å reparera monumentet og få nasjonal anerkjenning for det. I 2009 fekk «Ludlow Tent Colony Site» status som «National Historic Landmark».

Kjelder

«History hike: Ludlow massacre site to the Hastings mining disaster», examiner.com
Ludlow Town Colony Site, National Historic Landmark program
Mike McPhee, «Mining strike site in Ludlow gets feds' nod», The Denver Post (06/28/2009)

Delar av denne artikkelen bygger på «Ludlow, Colorado» frå ,  den 8. juli 2014.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete og informasjon om Ludlow (ghosttowngallery)
 Spøkjelsesbyinformasjon (ghosttowns.com)
 Kart til Ludlow

Spøkjelsesbyar i USA
Tidlegare busetnader i Colorado
National Historic Landmark i Colorado
Dragkal

Dragkal eller dragkale – i daglegtale ofte forvanska til draghale – er ei fortøying for småbåtar. Dragkalen er samansett av eit langt tau som er tredd gjennom ein fortøyingsring og spleisa saman i endane. Fortøyingsringen er festa med tau til ein dregg eller ein moring på sjøbotnen. Frå fortøyingsringen går det doble tauet inn til land, og når ein bind ein båt fast i tauet, kan ein dra båten ut frå eller inn til land.

Ordet er samansett av 'draga' og 'kale' (tau).

Båtar
Kystkultur
Großes Wiesbachhorn

Großes Wiesbachhorn er ein 3 564 meter over havet høg fjelltopp i forbundslandet Salzburg i Austerrike, den tredje høgste fjelltoppen i Hohe Tauern. Det frittståande, bredekte fjellet er hovudtoppen på Fuscher/Kapruner-ryggen. Den djupe avgrunnen mot aust og søraust har med sine 2 418 meter den største høgdeskilnaden mellom dal og tind i Aust-Alpane.

På slutten av 1700-talet kleiv to bønder ved namn Zanker og Zorner frå landsbyen Fusch til topps på fjellet, som dei aller fyrste menneska.

Fyrstebestiginga av nordvestveggen fann stad den 15. juli 1924 og vart gjort av Franz Riegele og Willo Welzenbach. Dei nytta for fyrste gong isnaglar, noko som seinare vart vidareutvikla til isskruar. Nordvestveggen var ein av dei klassiske isveggane i Aust-Alpane, i dag er isbreen smelta vekk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Großes Wiesbachhorn» frå ,  den 8. juli 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Snøheim

Snøheim er ei turisthytte i Dovre kommune i Innlandet fylke, som ligg ved foten av Snøhetta.

Hytta vart bygd i 1952 av Den Norske Turistforening under namnet Reinheim turisthytte. I 1959 vart hytta teken over av Forsvaret i samband med utvikling av Hjerkinn skytefelt og endra då namn til Snøheim. I 2007 fekk Den Norske Turistforening hytta tilbake frå Forsvaret att, og ho er i dag bygd ut med 80 sengeplassar fordelt på to- og firesengsrom og sovesal. Transport til hytta går via skyttelbuss frå Hjerkinn.

Sjå òg 
 Reinheim

Bakgrunnsstoff 
 Om Snøheim på nettsidene til Nasjonalparkriket

Turisthytter i Innlandet
Byggverk i Dovre
Samferdsle i Dovre
Skipingar i 1952
Walter Bonatti

Walter Bonatti () var ein italiensk fjellklatrar, journalist og forfattar frå Bergamo. Han var mellom dei fremste fjellklatrarane i verda på 1950/1960-talet, kjend for å ha sett nye standardar i alpin klatresport.

Liv og gjerning
Frå han var 19 år gammal klatra han i mange av dei steilaste fjellveggane i Alpane. I 1951 kleiv han opp austveggen på Grand Capucin, to år seinare klatra han Tre Cime di Lavaredo om vinteren. Sommaren 1954 deltok han då to italienske fjellklatrarar, Achille Compagnoni og Lino Lacedelli, steig til topps som dei fyrste på verdas nest høgste fjell, K2 i Karakorum. 

Bonatti vart i ettertid utsett for mykje kritikk for si rolle i K2-ekspedisjonen. Han byrja då ofte å klatre åleine. Etter å ha soloklatra og fyrstebestige sørvest-piggen på Aiguille du Dru i dei franske Alpane i august 1955, vart han ein vidkjend fjellklatrar. 6. august 1958 stod han og Carlo Mauri som dei fyrste menneska på toppen av den kanpt 8000 meter over havet høge Gasherbrum IV i Karakorum.

Den 10. juli 1961 skulle Bonatti og seks andre klatarar, både italienske og franske, prøve å klatre opp den såkalla Freney-pillaren på Mont Blanc. Her vart dei overraska av eit kraftig uver, og ein av klatrarane vart skadd av lynnedslag. Dei vart sitjande verfast i 60 timar. Under nedstiginga i store mengder nysnø døydde fire av klatrarane av utmatting og nedkjøling, einast Bonatti og to andre overlevde.

I februar 1965 gjorde Bonatti den siste ekstreme klatreturen. På fire døgn klatra han som den første opp nordveggen av Matterhorn åleine, gjennom ei heilt ny rute. Dei neste fjorten åra reiste han rundt i heile verda om fotojournalist for tidsskriftet Epoca. Bonatti publiserte fleire bøker om fjellklatring.

Han var frå 1981 gift med skodespelaren Rossana Podestà. Dei busette seg i landsbyen Dubino, heilt nord i Lombardia-provinsen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Walter Bonatti» frå ,  den 9. juli 2014.  
 

Italienske fjellklatrarar
Italienske forfattarar
André Lhote

André Lhote () var ein fransk målar og kunstteoretikar som laga både figurmåleri, portrett, landskapsbilete og stilleben.

Lhote, som var frå Bordeaux, byrja målarlivet som autodidakt, påverka av kunsten til Paul Gauguin og seinare Paul Cézanne. Frå kring 1911 vart han særleg oppteken av kubismen og slutta seg i 1912 til gruppa «Section d'Or». Den kubistiske stilen utvikla han på sin eigen måte, utan heilt å abstrahere figurar og andre element i bileta sine. Med åra vart koloritten kraftigare. Han spela ei større rolle som kunstkritikar og gav ut fleire bøker om kunst.

Lhote starta opp eit eige kunstakademi i 1922, der ei rekke norske målarar var elevar. Dermed kom han til påverke norsk målarkunst i mellomkrigstida. Mellom dei norske som tok sterke inntrykk av målarstilen hans var Georg Backer Berg, Nils Krantz, Inger Sitter, Aage Storstein og Olaf Willums.

Lhote er representert i Nasjonalgalleriet i Oslo.

Kjelder
Store norske leksikon

Franske målarar
Kari Ørbech

Kari Ørbech () var ein norsk ungdomsbokforfattar frå Årdal.

Ho debuterte i 1936 med Den forjettede by, og skreiv i alt 17 bøker. Gjennombrotet fekk ho med si neste bok Hun som fikk navnet Loretta (1952), som ho fekk Kirke- og undervisningsdepartementets pris og Dammprisen for. Ho vann departementet sin pris igjen i 1973 og 1974, med Alt kan hende Peder og Stormdagen. Ørbech skreiv både på bokmål og nynorsk, og nokre av bøkene vart utgitt i begge målformene. Tre av bøkene er omsett til svensk, og ei til russisk.

Ørbech sitt forfattarskap er prega av sosial og psykologisk realisme, etisk alvor og vilje til å drøfta problem. Ho skildrar ungdomskriminalitet i Redningen (1967), tenåringsgraviditet i Liv og Lars (1971) og ein 16-åring sitt inntrykk av foreldra si skilsmisse i Det kan ikke være sant (1956). Hovudpersonane hennar vel ofte løysingar som inneber brot med tradisjonelle oppfatningar i deira heimemiljø.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
  Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 

 Birkeland, Risa, Vold. Norsk barnelitteraturhistorie. 2. utg. Samlaget, 2005. ISBN 82-521-5933-8
 Bygdebok for Årdal Band 2. Kulturbandet . 1978
 Karin Beate Vold, red. Høydepunkt II, 33 norske forfattere velger og kommenterer egne barneboktekster. Tiden forlag, 1981. ISBN 82-10-02145-1

Bakgrunnsstoff
  Om Kari Ørbech i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske barnebokforfattarar
Vinnarar av kulturdepartementet sine barnebokprisar
Forfattarar frå Årdal
Nynorskforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
AMK-sentral

Akuttmedisinsk kommunikasjonssentral (AMK) er ein kommunikasjonssentral som svarar på medisinske henvendingar gjennom naudnummeret 113 i Noreg. På sentralen sit det medisinsk fagpersonell.

Kjelder 

Helsevesen i Noreg
Akuttmedisin
Faraya

Faraya (arabisk فاريا) er ein libanesisk landsby som ligg i Kesrwan distrikt. Han ligg i ei høgd frå 1300 til 2300 meter over havet.

Etymologi og geografi 
Namnet Faraya tyder «Landet av frukt og grønsaker» på fønikisk og kjem av den gode jorda her. Frukthagane i regionen Chabrouh var kjende over heile Libanon for epla og pærene. I 2007 vart Chabrouhdammen vart ein av dei høgastliggande kunstige innsjøane i Midtausten, men som følgje av overfløyminga vart meir enn tre fjerdedelar av frukthagane lagt under vatn. Skibakkane her er i dag populære i regionen. 

Faraya ligg i Kesrwan distrikt i Libanon, 42 km frå Beirut (med bil, men 35 km i rett linje), og 20 km frå Jounieh. Vegen til Faraya frå kysten passerer gjennom Ajaltoun, Achkout, Faytroun, Mairouba, Hrajel før han når Faraya, og held fram mot Ouyoun som Siman der det er ein skisenter. Han når ikkje Bekaadalen på andre sida av Libanonfjella.

Klima 
Om vinteren har Faraya eit kaldt klima med snø som kan nå ei djupne på 1,5 m eller meir, og temperaturar under -6 °C eller lågare. Om sommaren kan temperaturen i juli og august nå over 30 °C.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Faraya» frå ,  den 10. juli 2014.  
 

Keserwan distrikt
Busetnader i Libanon