alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Verdens ende

Verdens ende er namnet på sørspissen av øya Tjøme i Færder kommune i Vestfold fylke, 26 km sør for Tønsberg. I vest ligg munningen av Tønsbergfjorden og i sør ligg Skagerrak. Frå svaberga på Verdens ende er det utsik mot havet og den ytste delen av skjergarden i Vestfold med Færder fyr som det mest markante landemerket ytst i Oslofjorden. Skjergarden utanfor Verdens ende er ein del av Færder nasjonalpark. 

Staden vart etablert som ein utfartsstad på 1930-talet. Informasjonssenteret for nasjonalparken på Verdens ende opna i 2015.

Historie 

Helgerødtangen var det gamle namna til staden, knytt til sørlegaste gardsbruk på Tjøme, Helgerød. Tidlegare var staden utkikkspunkt for lósar på jakt etter seilskuter. 

Verdens ende er eit stadnamn som vart til på byrjinga av 1900-talet, og det oppstod fyrst bland sommargjestane som vitja staden. Namnet er direkte knytt til turisttrafikken og det ein i dag kallar merkevarebygging, og aspekten til badegjesten er innbakt i namnet. Gamle tjømlingar hadde eit heilt anna perspektiv på verda. Dei var sjøfolk og kvalfangarar, og var på 1800- og 1900-talet kjende med farvatn og hamnebyar over heile kloden. Det var på ingen måte her på svaberga heime verda slutta; det var heller her den byrja. Det visste alle smågutar på Tjøme for så seint som 50 år sidan.

Brev og kort postlagd på Verdens ende fekk tidlegare eit eige stempel. 

Det karakteristiske vippefyret med korg til eit kolbål vart bygd saman med ein restaurant som turistattraksjonar på staden i 1934, få år etter at Vrengen bru opna for trafikk i 1932. Det fanst òg eit saltvassakvarium med fisk og sel. Det vart drive frå 1935 til 1974. Grunnmuren er no grillplass. 

Like austom Verdens ende ligg det tidigere Grepan kystpensjonat som opna i 1919. Moloanlegget i Grepanbukta på Enden i verda vart påbyrja i 1950.

Friområde og attraksjonar 

Verdens ende er eit verna friområde på cirka 250 dekar. Staden er ein populær utfartsstad med ven natur, svaberg og småholmar, fiskeplassar, badestader og utsyn utover havet. Den lange steinmoloen dannar vern mot vêr og vind for ein av dei største småbåthamnene på Tjøme. Her ligg òg fleire fiskebåtar. 

Tusenårsstaden til tidlegare Tjøme kommune ligg òg på Verdens ende. Det er ein sirkelforma plass som er hellebelagt i stein med bjelkar i heiltre som er forankra i steinblokker og fungerer som benkar. Plassen har tilgjenge frå parkeringsplassen med ein sti. Tusenårsstaden er utforma av landskapsarkitekt Marianne Leisner.

Skulpturen «Sjømannshustruen» av bilethoggaren Nina Nesje vart reist i 2004.

Grensa for Færder nasjonalpark, eit område på 340 km² som vart oppretta i 2013, går gjennom Verdens ende rett sør for busetnaden og hamna. Færder nasjonalparksenter vart bygd der den gamle restauranten lå, og vart opna av dronning Sonja i juni 2015. Friluftsområdet Moutmarka like nordvest for Verdens ende inngår òg i nasjonalparken.
Tusenårsstader

Bilete

Kjelder

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Verdens ende» frå ,  den 6. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff

Tusenårsstader
Færder kommune
Tjøme
Francesco Agello

Francesco Agello ()  var ein italiensk testflygar.

Biografi og flyprestasjoner 
Francesco Agello vart fødd i Casalpusterlengo i Lombardia i Italia og uteksaminert frå ein flyskole i 1924. Han vart like etter tilsett som testpilot. Han var den fjerde av fire testepilotar som prøvde å setja fartsrekord med Macchi M.C. 72. Likevel omkom tre av testpilotane (først Monti og deretter Bellini som flaug M. C. 72, Neri omkom i ein CR-20 i 1933).

Agello vart berømt då han lukkast i å føre flyet til ein ny fartsrekord (over vatn) den 10. april 1933. Han oppnådde ein gjennomsnittleg fart på 683 km/t. Meir enn eit år seinare flaug han M.C. 72 til ein ny fartsrekord på meir enn 700 km/t den 23. oktober 1934. Begge vart oppnådd med eit sjøfly, òg luftfarten spelte inn. Ingen har nokon gong floge eit sjøfly med stempelmotor raskare etter denne datoen.

Prisar 
Agello vart tildelt De la Vaulx-medaljen to gonger for sina fartsrekordar, ein gong i 1933 og igjen i 1934.

Død 
Agello døydde 40 år gammal under Andre verdskrigen i samband med testing det nye Macchi C. 202-jagarflyET i Bresso, i nærleiken av Milano. Flyet hans kolliderte med ein annan C. 202 i tett tåke 24. november 1942, floge av eit flygaress frå den fyrste verdskrigen, testpiloten Guido Masiero, som òg omkom.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Francesco Agello» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

 Dei la Vaulx-medalje

Italienske flygarar
Flypionerar
Jim Leighton

Jim Leighton, eigenleg James Leighton, () er ein skotsk tidlegare fotballspelar frå Johnstone i Renfrewshire som vann cupvinnarcupen 1983 med Aberdeen FC og seinare var aktiv for mellom andre Manchester United. Han vakta Skottlands mål i 91 landskampar.

Klubbspel
Leighton hadde kontrakt med Aberdeen FC frå 1977 til -88 og på ny 1997-2000. I 1980-åra var han sisteskanse på klubben sitt storlag som åra 1982-86 vann fire skotske cuppokalar, to seriemeisterskap og i Göteborg i 1983 slo Real Madrid i finalen i cupvinnarcupen med 2-1 etter ekstraomgangar. Sommaren 1988 vart han overført til Manchester United der han var med å vinne FA-cupen 1990, men vart vraka til finaleomkampen og sidan vart sitjande på reservebenken. 1991-93 gjorde han teneste i fyrst Reading FC og så Dundee FC, utan å kunne ta plass som fyrstemålvakt i klubbane. Fyrst etter han gjekk over til Hibernian FC i 1993 lukkast han å få sikker plass mellom målstengene. Han avslutta med spel for Aberdeen i tida 1997-2000.

Landslagsspel
Leighton spelte 91 landskampar for Skottland i periodane 1982-90 og 1993-98. Han var landslaget si målvakt både under Fotball-VM 1986, 1990 og 1998.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1983 med Aberdeen FC
Skotsk cupmeister: 1982, 1983, 1984 og 1986 med Aberdeen FC
Skotsk ligameister: 1984 og 1985 med Aberdeen FC
FA-cupmeister: 1990 med Manchester United

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jim Leighton» frå ,  den 6. oktober 2018.  
eu-football

Skotske fotballspelarar
Aberdeen-spelarar
Hibernian-spelarar
Dundee-spelarar
Reading-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-VM 1986
Spelarar i Fotball-VM 1990
Spelarar i Fotball-EM 1996
Spelarar i Fotball-VM 1998
Schneider-troféet

Schneider-troféet, offisielt Coupe d'Aviation Maritime Jacques Schneider, var eit trofé som vart delt ut årleg (og seinare halvårleg) til vinnaren av ein konkurranse for sjøfly og flybåtar. Schneider-troféet er no i vitskapsmuseet Science Museum i South Kensington i London.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Schneider-troféet» frå ,  den 6. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff

Tevlingar
Luftfartshistorie
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Jacques Schneider

Jacques S. Schneider () var ein fransk finansmann, ballongførar og flyentusiast. Han er best kjend som den som oppretta Schneider-troféet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jacques Schneider» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Gravlagde ved Père Lachaise
Franske flygarar
Regia Aeronautica

Regia Aeronautica  var flyvåpenet til det fascistiske kongedømet Italia. I 1922 kom diktatoren Benito Mussolini til makta, og i 1923 samla han Corpo Aeronautico frå hæren og  Aviazione della Regia Marina frå marinen til det sjølvstendige Regia Aeronautica. Det fekk Regia ('kongeleg') i namnet fordi Italia var eit monarki med Viktor Emmanuel III av Italia som marionettkonge.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Regia Aeronautica» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Italiensk historie
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Den andre krigen mellom Italia og Etiopia

Den andre krigen mellom Italia og Etiopia, også kjend som Den andre italienske-abyssinske krigen, fann stad då Kongedømet Italia invaderte Keisarriket Etiopia eller Abyssinia den 3. oktober 1935. Kamphandlingane varte til 1939, sjølv om den etiopiske hovudstaden Addis Abeba vart teken den 5. mai 1936.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Den andre italiensk-abessinske krig» frå ,  den 6. oktober 2018.  
Denne artikkelen bygger på «Second Italo-Ethiopian War» frå ,  den 23. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff

Etiopisk historie
Italiensk historie
Mellomkrigstida
Konfliktar i 1930-åra
Tåkeskogsmett

Tåkeskogsmett (Henicorhina negreti) er ein sporvefugl i gjerdesmettfamilien som først vart observert i 1978-1984 og skildra formelt første gong i 2003. Han er endemisk til vestre Andes-regionen, Colombia.


Taksonomi 
Denne gjerdesmettarten blei sett inn i slekta Henicorhina i familien Troglodytidae ut frå resultat av analyser av morfologi, læte og krav til habitat. Den næraste slektningane er trudd å vere gråbrystskogsmett, H. leucophrys, som lever dels i tilstøytande område vest for tåkeskogsmetten sine habitat.

Skildring 
Tåkeskogsmetten er ein liten medlem i familien, ca. 11  centimeter i kroppslengd og masse på rundt 16 gram. Han har stutt hale, korte avrunda venger, kraftige føter og nedbøyd nebb. Fjørdrakta til denne arten er mørk, han skil seg frå gråbrystskogsmett med totalt sett mørkare utsjånad, mørkare overside enn underside, og tydelegare svarte streker i strupeområdet. Begge artar har ei lang kvit augebrynsstripe. Kjønna er like, men hannar har marginalt lengre bein og hale. 

Tåkeskogsmetten har ein eintydig song av meir enn 10 repeterande setningar på ca. to sekund, kvar setning med 6-12 reine tonar.

Utbreiingsområdet som er kjent i dag består av eit lite areal innanfor Munchique nasjonalpark i Cauca-departementet, dessutan i eit anna isolert og avgrensa område der departementa Chocó, Antioquia og Risaralda grensar til kvarandre. Utbreiingsareala estimert til å gjere ut for totalt 8 km2. Habitatet er våt, epifyttisk tåkeskog, og berre på høgdnivå 2250–2640 moh. 

Tåkeskogsmetten lever her av insekt som fluger og biller som han beitar på, vanlegvis berre rundt to meter over bakken.

Populasjonen er estimert til under 1000 individ, og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som sårbar. Trugsmåla er klimaendringar som reduserer fukta i periodar, og menneskeleg aktivitet som avskoging.

Kjelder  

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Bilete av tåkeskogsmett flickr.com, foto: Juan José Arango Henta 13. oktober 2018
gjerdesmettfamilienFuglar endemiske til Colombia
Italiensk Somaliland

Italiensk Somaliland var ein italiensk koloni på Afrikas horn, som eksisterte, bortsedd frå eit kort mellomspel under andre verdskrigen, då det stod under britisk styre, frå slutten av 1800-talet til 1960, då det vart ein del av dagens Somalia.

Italia tok kontroll over ulike delar av Somalia på 1880-talet, og fremja italiensk busetjing i området. I 1936 vart området innlemma i Italiensk Aust-Afrika etter den andre krigen mellom Italia og Etiopia.

I 1941 vart området okkupert av britiske styrkar, og britane heldt fram å administrera området fram til november 1949, då det vart eit SN-tilsynsområde under italiensk administrasjon.

1. juli 1960 vart Italiensk Somaliland gjeve sjølvstende og vart umiddelbart slått saman med naboområdet Britisk Somaliland (som hadde fått uavhengig 26. juni) for å danna Somalia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Italiensk Somaliland» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Italiensk historie
Kolonihistorie
Somalisk historie
Somaliland
Niels Aall den eldre

Niels Jacobsen Aall () òg kalla Niels Aall den eldre, var ein norsk kjøpmann, trelasthandlar, sagbrukseigar og skipsreiar i Porsgrunn. Han kom åleine til Noreg som barn i 1712, vart etter kvart forvaltar for Herman Leopoldus, og etablerte i 1730 eigen forretning og samla rikeleg eigedom i Telemark. Han er stamfar for slekta Aall i Noreg.

Niels Aall var gift tre gonger og hadde barn i andre ekteskapet sitt med Benedicta Henrica Bergh (1714-1778), dotter av lagmann Nicolas Bergh, mellom anna:

 Nicolai Benjamin Aall (1739-1798) gift med Amborg Jørgensdatter Wesseltoft (1741-1815)
 Constance Aall (1747-1777) gift med Christian Rasch (1734-1813)
 Benedicte Henrikka Aall (1756-1813) gift med kammerherre Severin Løvenskiold (1743-1818)
 Jacob Aall (1754-1826) gift 1. med Edel M. Løvenskiold (1753-1795) og 2. med enka Christiane E. von Cappelen født Bøyesen (Ording) (1768-1833)
 Fransisca Margrethe Aall (1743-1789) gift med Jeremias Hagerup (1725-1795)

Blant Niels Aall sine etterkommarar er mellom anna eidsvollsmannen Jacob Aall, statthaldar Severin Løvenskiold, målaren August Cappelen, forlagsbokhandlar Jørgen Wright Cappelen, statsminister Carl Otto Løvenskiold, museumsdirektør Hans Aall, professor Didrik Arup Seip og visesongaren Ole Paus.

Kjelder  
Denne artikkelen bygger på «Niels Aall den eldre» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 
Referansar
Jacob Aall (1754–1826)

Jacob Aall () var ein norsk grosserar og godseigar, og ein medlem av Aall-familien. Han var eigar av Borgestad gard frå 1787 til 1822. Aall var son av Niels Aall (1702–1774) og Fredrikke Sophie Rasch, og var onkel til eidsvollsmannen Jacob Aall.

Aall var ein av dei 41 leiande norske borgarane som bidrog til å gjera skipinga av Det Kongelege Frederiks Universitet (Universitetet i Oslo) mogleg gjennom donasjonar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jacob Aall (1754–1826)» frå ,  den 6. oktober 2018. 
 oppgav desse kjeldene:  
 
 Haagen Krog Steffens, Slægten Aall, Christiania 1908

Norske godseigarar
Tomas Brolin

Per Tomas Brolin () er ein svensk tidlegare fotballspelar frå Hudiksvall som var sentral då Sverige vann bronsen under VM i fotball 1994, året etter ha vann cupvinnarcupen med Parma FC. Brolin vert rekna som Sveriges beste fotballspelar den fyrste halvdelen av 1990-åra, kåra til årets spelar 1990 og 1994.

Klubbspel
Brolin spelte 1985-87 på fjerdedivisjonslaget Näsvikens SK. Etter tre sesongar hos GIF Sundsvall, spelte han våren 1990 på Norrköping. Allereie i september 1990 vart han overført til italienske Parma FC, der han i fem sesongar bidrog mykje til lagets suksess. Klubben vann den nasjonale cupen i 1992 og cupvinnarcupen 1993, men tapte finalen i cupvinnarcupen 1994. I november 1995 vart han overført til Leeds United. Heller svake prestasjonar gjorde at han vart sett ut av fyrstelaget og han prøvde seg så i FC Zürich og på ny i Parma FC, utan å imponere. Vårsesongen 1998 var Brolin aktiv i London-klubben Crystal Palace. Han la opp sommaren 1998, etter tre år i svak form.

Landslagsspel
Brolin debuterte på det svenske landslaget i april 1990 og skåra to av måla då Wales vart slått 4-2. Han skåra eitt mål under VM i fotball 1990, der Sverige rauk ut i gruppespelet. To år seinare vart Brolin matchvinnar både mot Danmark og England då EM i fotball 1992 fann stad på svensk heimebane. Han skåra også då Sverige tapte semifinalen mot Vest-Tyskland med 2-3. Under VM i fotball 1994 i USA markerte han seg som den drivande krafta bak Sverige suksess som vart fullført med 4-0 over Bulgaria i bronsefinalen. Etter eit beinbrot i ein landskamp mot Ungarn i november 1994, fekk Brolin fem kampar i landslagsdrakta utover sommaren-hausten 1995 før han vart vraka. Han spelte i alt 47 landskampar og skåra 27 mål.

Merittar
VM-bronse: 1994 for Sverige
Vinnar av cupvinnarcupen: 1993 med Parma FC
Italiensk cupmeister: 1992 med Parma FC

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tomas Brolin» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 
eu-football

Spelarar i Fotball-VM 1990
Spelarar i Fotball-EM 1992
Spelarar i Fotball-VM 1994
Svenske fotballspelarar
Parma-spelarar
Leeds-spelarar
Crystal Palace-spelarar
Norrköping-spelarar
Zürich-spelarar
Toppenhaug

Toppenhaug er eit strøk i Drammen kommune. Det ligg i bydelen Bragernes og utgjer dei nedre delane av Bragernesåsen austom Bragernes torg. Omliggande strøk er Bragernes sentrum i vest, Strøtvet i nordaust, Brakerøya i søraust og Nøste i aust.

Namnet «Toppenhaug» stammar frå ein husmannsplass som tidlegare låg i området.

I dag består Toppenhaug for det meste av villabusetnad. Unntak er Bragernes skole og det nærliggande park- og rekreasjonsområdet som vert kalla Kjappen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Toppenhaug» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Geografi i Drammen
Brakerøya

Brakerøya er eit strøk i Drammen og utgjer den søraustlege delen av bydelen Bragernes. Folketalet er om lag 1 700.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Brakerøya» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Geografi i Drammen
Drammen Kommunale Trikk

Drammen kommunale trikk A/S var eit norsk aksjeselskap eigd av Drammen kommune for å drive kollektivtrafikk med trolleybuss og buss i Drammen (det har aldri vore trikk (sporvogn) i Drammen). Selskapet blei skipa av bystyret i Drammen etter at konsesjonen (det offentlege løyvet) til den tidlegare trolleybussoperatøren, A/S Trikken, gjekk ut, og var verksam frå 1947 fram til 1981. I 1980 gjekk selskapet saman med andre busslinjer inn i det nyskipa Drammen og Omegn Busslinjer (DOB), som 1. januar 1981 byrja verksemda si i Drammen og grannekommunane Lier og Nedre Eiker. Dette selskapet blei selt til Nettbuss i 1999.

Soga

Framlegget om å lage ei skjenelaus elektrisk bane for kollektiv persontransport i Drammen vart fremja i 1904 av ein ung ingeniør, Hans Jensen, som hadde studert eit slikt anlegg i Tyskland. I 1909 vart A/S Drammens Elektriske Bane skipa med ein aksjekapital på kr. 140 000 og kommunen som medeigar. Selskapet byrja verksemda 15. desember 1909 med fire trolley-bussar som tok 25 passasjerar kvar. Nye vogner kom til etter kvart, til dels bygd ved eigen verkstad (1927-31). Vognhallen låg i vognmann Otto Larsens tidlegare eigedom i Erik Børresens gate.

Trikken (trolleybussane) gjekk på yrkedagar frå klokka 6 til 24, og på sundagar og heilagdagar frå klokka 15 til 24, i ei 30 minutts rute frå Bragernes torg til Brakerøya (om lag 1,5 km) og Landfalløya (om lag 2,3 km), og i ei 20 minutts rute frå Strømsø torg til Merket (om lag 3,5 km). Billettprisen var 10 øre.

Tilhøva under fyrste verdskrigen førte til at A/S Drammens Elektriske Bane gjekk konkurs 15. februar 1916, men vart overteke av A/S Trikken, som vart skipa i mai dette året av Thormod Øverby og Fritz Larsen.

I 1960 blei trolleybussnettet lengd frå Landfalløya til Vårveien (1,5 km). Etter kvart erstatta dieselbussar trolley-bussane, og trolley-bussdrifta opphøyrde heilt 10. juni 1967.

Sjå òg
Drammen Elektriske Bane AS

Kjelder

Drammen Byleksikon: Trikken A/S
 Apengren, Nils Carl: Trolleybussene i Norge, Baneforlaget 1996 ISBN 82-91448-16-7
 Helmen, Jan/Zimmermann, Nils: Trikken og andre gode busser i Drammensområdet, Brakar forlag, Drammen 2004 ISBN 82-91263-12-4
 Zimmermann, Nils: Trikken i Drammen 1909-1967, Brakar forlag, Drammen 2009 ISBN 978-82-91263-13-7
 

Tidlegare norske føretak
Trolleybuss i Noreg
Samferdsle i Drammen
Historie i Drammen
Kollektivtransport i Viken
Skipingar i 1947
Nedleggingar i 1981
Johann Georg Halske

Johann Georg Halske () var ein tysk ingeniør, oppfinnar og selskapsleiar.

Halske grunnla saman med Werner von Siemens selskapet Siemens & Halske, som skulle koma til å utvikla seg til eit verdskonsern innanfor elektroindustri. 

Gata Halskesteig i Siemensstadt har fått namn etter Johann Georg Halske.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johann Georg Halske» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Folk frå Hamburg
Tyskarar frå 1800-talet
Tyske forretningsfolk
Tyske ingeniørar
Carl Friedrich von Siemens

Carl Friedrich von Siemens () var ein tysk industrileiar og leiar for Siemenskonsernet i perioden 1919 til 1941. Han er gravlagd på Südwestkirchhof Stahnsdorf.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Carl Friedrich von Siemens» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Tysk adel
Folk frå Berlin
Tyske forretningsfolk
Gunnar Piltingsrud

Gunnar Piltingsrud () var ein norsk offiser og flygar som omkom under andre verdskrigen.

Liv
Før krigen var Piltingsrud til sjøs som styrmann, før han saman med broren Arvid fekk flygaropplæring hja Widerøe. Arvid fekk jobb hjå Widerøe, medan Gunnar ei tid arbeidde for Wessels flyveselskap. 

Gunnar Piltingsrud kom seg til Little Norway, der han vart instruktør og var med på skipinga av den norske 331 skvadron på Catterick. Han var innom den britiske 615 skvadron, før han igjen var med på skipinga av ein ny norsk skvadron, 332 skvadron, der han oppheldt seg frå januar til juni 1942. Deretter var han ved 56 skvadron fram til juli 1943, før han fekk ein kvileperiode som instruktør.

I januar 1944 kom han attende til 56 skvadron for ei kort periode, før han vart forfremja til major og beordra til 137 skvadron, der han vart skvadronsjef i april 1944.

Den 24. september 1944 omkom Piltingsrud då flyet hans vart skote ned av tyske fly nær Üdem.

Familie
Arvid, som var bror hans, var òg flygar under krigen, og heldt fram som passasjerflygar for mellom anna Widerøe og Norrønafly etter krigen. Ein tredje bror, Rasmus, var forsyningssjef for Milorg-basen «Elg» i Begnadalen.

Utmerkingar 
For innsatsen sin under krigen fekk Piltingsrud blant anna følgjande utmerkingar: 
 St. Olavsmedaljen
 Krigsmedaljen
 Deltakarmedaljen
 Distinguished Flying Cross

Ettermæle
I 1947 vart det avduka eit minnesmerke over Piltingsrud i Begnadalen i Sør-Aurdal, der speidarane legg ned krans kvar 17. mai.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gunnar Piltingsrud» frå ,  den 6. oktober 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Litteratur
 Jul Haganæs, Flygerne fra Piltingsrud, Grøndahl og Dreyer, 1988. ISBN 82-504-0956-6
 Cato Guhnfeldt, Spitfire Saga, band I, Wings, 2009. ISBN 978-82-998071-0-4

Deltakarmedaljen
Norske flygarar frå andre verdskrigen
Folk frå Sør-Aurdal
St. Olavsmedaljen med eikegrein
Erik Haabjørn

Erik Haabjørn () var ein norsk offiser i Luftforsvaret. Han er kjend for innsatsen sin under andre verdskrigen, då han vart dekorert med Krigskrossen, den fremste utmerkinga i Noreg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Erik Haabjørn» frå ,  den 6. oktober 2018.

Bakgrunnssotff 

 Luftforsvarets Historie  bind 2 lagt ut av Nasjonalbiblioteket, med fotografi av Haabjørn på sidene 94, 205, 207, 413

Norske flygarar frå andre verdskrigen
Folk frå Lillehammer
St. Olavsmedaljen med eikegrein
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
British European Airways

British European Airways, eller BEA, var eit britisk flyselskap som eksisterte frå 1946 til 1974.

BEA vart stifta ved lov, Civil Aviation Act 1946. Selskapet hadde ruter på det europeiske kontinentet og til byar i Nord-Afrika forutan på ei rekkje britiske byar. BEA var den gongen det største, innanlandske flyselskapet.

Selskapet var òg den første kunden for mange britiskbygde fly på 1950- og 1960-talet, mellom anna Vickers VC.1 Viking, Vickers Viscount, Vickers Vanguard, BAC 1-11 og Hawker-Siddeley Trident. BEA opphøyrde i 1973 då det vart slått saman med British Overseas Airways Corporation, BOAC, og danna British Airways.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «British European Airways» frå ,  den 6. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff 

 BEAs rutetabellar 1946-1963

Skipingar i 1946
Nedleggingar i 1973
Tidlegare britiske føretak
Britiske flyselskap
Short Empire

Short Empire var ein type passasjar-flybåt som var i drift på 1930- og 1940-talet. Han vart nytta på flygningar mellom England og dei britiske koloniane i Afrika, Asia og Australia. Han var produsert av Short Brothers og var forløparen til Short Sunderland. Det vart bygd 42 fly av typen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Short S.23 Empire» frå ,  den 6. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff 
 
 T.E.A.L. Airline
 Century of Flight entry

Passasjerfly
Sjøfly
Mbeya

Mbeya er ein by i sørvestlege Tanzania. Ved folketeljinga i 2012 var folketalet i byen .  Mbeya er hovudstad i regionen med same namn, som har rundt to millionar innbyggjarar totalt.

Mbeya er den første store byen ein møter om ein reiser frå nabolandet Zambia, mellom anna med TAZARA-togsambandet. Mbeya ligg 1 700 moh., halvveges mellom Rukwasjøen og Malawisjøen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mbeya» frå ,  den 6. oktober 2018.  

Byar i Tanzania
Kapiri Mposhi

Kapiri Mposhi er ein liten by i Zambia. Byen spelar ei viktig rolle som trafikknutepunkt for både jarnbana TAZARA og vegtransporten TanZam-vegen.
 
Tettstaden ligg i sentralt i provinsen. Avstanden til hovudstaden Lusaka er 202 km, og til gruvesenteret Kitwe 180 km.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kapiri Mposhi» frå ,  den 6. oktober 2018.  
 

Byar i Zambia