alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Slaget i Hafrsfjord

Slaget i Hafrsfjord står sentralt i norsk historie. I ettertid reknar ein at Noreg vart samla til eitt rike i og med slaget. Kong Harald I Hårfagre kjempa her mot fleire småkongar, og vann over dei. 

Ei tidfesting av slaget har vore 18. juli 872, og den 18. juli har vorte feira som Hafrsfjorddagen. Ei anna tidfesting er i åra etter 880, av di ein har rekna ut frå alderen til kong Harald. 

Slaget skal ha vore i Hafrsfjord, utanfor den noverande Stavanger by. 
Dukkarar har leita etter moglege restar etter slaget. Til no er ikkje noko funne. Slik er det uvisst kvar slaget i røynda vart halde. 

Slaget var avgjerande for Harald av di han endeleg fekk knekt den vestnorske motstanden. Denne hadde vore synleg sidan Slaget ved Solskjel. Slaget ved Hafrsfjord bana veg for at Harald kunne få kontroll med det meste av landet og med rette kunne kalla seg konge av heile Noreg. 

I røynda var rikssamlinga ein prosess som vara fleire hundre år. Det særskilde med nett dette slaget var at Harald Hårfagre var den første som greidde å eigne seg heile Noreg og leggja under seg dei mindre kongane. Når riket seinare vart oppdelt att, var det mykje av di Harald hadde late sønene sine rå for ulike landsluter, og av di Mørejarlen og Ladejarlen framleis åtte stor makt. Difor laut dei seinare kongane nytte krefter på å samle landet om att i fleire ættleder. Det var òg eit problem for dei norske kongsemna at kongane i Danmark ofte la seg opp i den norske styringa og freista å tene på splittinga mellom dei norske landslutene.

Småkongane på Sørvestlandet, Agder og Telemark var motstandarane til Harald:
	
 Eirik, konge i Hordaland, fall
 Sulke, konge i Rogaland, fall
 Sute jarl, bror til Sulke, fall
 Kjøtve, konge i Agder, flykta 
 Tore Haklang, son til Kjøtve, fall
 Roald Rygg, konge i Telemark
 Hadd den harde, bror til Roald, Telemark

Etter slaget 
Kong Harald Hårfagre skal vera gravlagd i Haraldshaugen. På Hafrsfjorddagen den 18. juli 1872 vart det sett opp eit Riksmonument på Haraldshaugen ved Haugesund. Ein rekna då med at denne dagen var 1000 år etter slaget. 

Til minne om slaget i Hafrsjord er det sett opp eit kunstverk i Hafrsfjord. Kunstverket heiter Sverd i fjell.

Om slaget kan ein lesa i Soga om Harald Hårfagre i Heimskringla.

Bakgrunnsstoff 
 Om rikssamlinga 

Hafrsfjord, Slaget i
Norske slag
Historie i Stavanger
Vikingslag
Konfliktar på 800-talet
Radioantenne

Radioantenne (eller berre antenne) er eit oppsett som kan senda og motta radiobølgjer (elektromagnetiske bølgjer). Føremålet kan vera å senda signal knytt til FM radio, Fjernsyn, mobiltelefon, radar eller satellitt. 

Ei antenne kan anten motta eit elektromagnetisk felt og gjere det om til ein straum i antenna. Ei antenne sender ut eit signal at den vert mata med ein høgfrekvent straum, då vil antenna stråle ut eit elektromagnetisk felt som ei anna antenne ein annan stad kan motta. 

Ordet antenne vart henta frå zoologi. I zoologien tyder antenne følehorn, som leddyra har framme på hovudet. 

Guglielmo Marconi utvikla bruken av radioantenner om lag frå 1895. 

Det finst fleire typar antenner, piskantenner, diopolantenner, hornantenner og disk- eller tallerkenantenner. Desse har ulike bruksområde og vil fungere for ulike radiofrekvensar. 

Radio
Kringkasting
Johan Ludwig Mowinckel

Johan Ludwig Mowinckel () var skipsreiar og ein leiande politikar i Noreg. Han hadde fleire ministerpostar, og leidde tre regjeringar. Som politikar representerte han partiet Venstre.

Liv 
Johan Ludwig Mowinckel var fødd i Bergen. Han studerte språk og handel i Tyskland, England og Frankrike. I 1898 kjøpte han sitt fyrste skip og starta eit stort shipping-selskap, J. Ludwig Mowinckels Rederi, med hovudkvarter i Bergen. Mowinckel vart leiar for Bergens Venstreforening og vald til bystyret i 1899.

Politikk 
Mowinckel var statsminister i Noreg i tre periodar: frå 1924 til 1926, frå 1928 til 1931 og frå 1933 til 1935. Frå 1927 var han òg formann i Norges Venstrelag. 
Han var handelsminister (1921-1922), utanriksminister (1922-1923) og stortingspresident (1916-1918).

Ettersom Mowinckel ikkje var medlem av den norske statskyrkja, kunne han ikkje bli regjeringsmedlem ifølgje grunnlova. Den såkalla «Lex Mowinckel» av 15. mai 1919 endra dette.

Andre verv 
Johan Ludwig Mowinckel var medlem av Den Norske Nobelkomiteen frå 1925 til 1936.

Frå 1942 fekk han ei leiande stilling ved Nortraship og reiste til New York, der han døydde året etter.

Sjå òg 
 Norske regjeringar
 Norske statsministrar
 Lengst sitjande norske statsministrar
 Mowinckelkysten på Bouvetøya, som han har fått kalla opp etter seg.

Bakgrunnsstoff 
 Johan Ludwig Mowinckel ved regjeringa.no
 

Norske statsministrar
Regjeringa Mowinckel I
Regjeringa Mowinckel II
Regjeringa Mowinckel III
Norske utanriksministrar
Statsrådar i Regjeringa Blehr II
Venstrestatsrådar
Stortingspresidentar
Stortingsrepresentantar for Bergen
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar 1907-1909
Stortingsrepresentantar 1913-1915
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen
Leiarar for Venstre
Ordførarar i Bergen
Folk frå Bergen
Kjell Magne Bondevik

Kjell Magne Bondevik () er teolog (cand.theol. frå Menighetsfakultetet i Oslo i 1975) og ein tidlegare norsk politikar i (KrF).

Karriere 

Han var kyrkje- og undervisingsminister i Willoch-regjeringa 1983–86 og utanriksminister i Syse-regjeringa 1989–90.
Frå 17. oktober 1997 til 3. mars 2000 var Bondevik statsminister i ei trepartiregjering mellom KrF, Senterpartiet og Venstre. Denne regjeringa vart kalla Sentrumsregjeringa og vart felt på spørsmålet om forureiningsfrie gasskraftverk. Bondevik var òg statsminister for ei mindretalsregjering utgjort av KrF, Høgre, og Venstre frå 19. oktober 2001 til 17. oktober 2005. Denne regjeringa kalla seg sjølv Samarbeidsregjeringa og gjekk av etter valnederlaget i 2005. Bondevik si andre regjering var den første som hadde sete ein heil valperiode sidan Per Borten si fyrste regjering 1965–1969.

Kjell Magne Bondevik sat på Stortinget for Møre og Romsdal frå 1973 til 2005. Han var partileiar i Kristeleg folkeparti frå 1983 til 1995.

Kjell Magne Bondevik er nevø av politikaren Kjell Bondevik og fetter av biskop Odd Bondevik. Kjell Magne voks opp som son av rektoren ved ein kristen folkehøgskule i Molde og tok examen artium ved Molde kommunale høgre ålmennskule. Han gifta seg og stifta familie med ungdomskjærasten frå heimbyen, Bjørg Rasmussen.

Han gav i 2006 ut boka Et liv i spenning, gjennom forlaget Aschehoug.

Prisar og utmerkingar 

 Bondevik vann Petter Dass-prisen i 1997.
 Under si andre regjeringtid vart Bondevik i 2004 tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.
 For boka Fortellingen om Aung San Suu Kyi fekk han Ordknappen 2010.

Sjå òg 
 Lengst sitjande norske statsministrar
 Liste over norske statsministrar
 Liste over norske regjeringar
 Liste over norske utanriksministrar
 Kjell Magne Bondevik si fyrste regjering
 Kjell Magne Bondevik si andre regjering

Kjelder 
 

Norske statsministrar
Regjeringa Bondevik I
Regjeringa Bondevik II
Norske utanriksministrar
Norske kyrkje- og undervisningsministrar
Statsrådar i Regjeringa Willoch
Statsrådar i Regjeringa Syse
KrF-statsrådar
Leiarar for Kristeleg Folkeparti
Stortingsrepresentantar frå KrF
Stortingsrepresentantar for Møre og Romsdal
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
St. Olavs Orden
Norske prestar
Lutherske prestar
Norske teologar
Folk frå Molde
Leiarar i KrFU
Mjølk

Mjølk er ei væske som hopattedyr lagar for dei nyfødde ungane sine. Menneske drikk morsmjølk som barn, men mange drikk seinare òg mjølk frå andre dyr, særleg kyr, men òg frå mellom anna sauer, geiter, reinsdyr og jakar.

Mjølka frå kvar art har ulik samansetjing, men har òg mange fellestrekk. Ettersom drikken skal gje styrke til små pattedyr som skal veksa, er han svært næringsrik. Mjølk inneheld særleg protein og feitt, i tillegg til laktose, vitaminane A, B og D, og mineral som kalsium og selen.

Feitt i mjølka dannar eit lag som vil flyta til topps om ho får stå. Dette laget blir gjerne skilt ut som fløyte.

Behandling 

I dag er det vanleg å behandla mjølk på meieri før ho vert seld. Ho vert ofte separert i skummamjølk eller lettmjølk og fløyte, pasteurisert, standardisert og homogenisert. På meieria foredlar ein òg mjølk til ulike mjølkeprodukt. Tidlegare skjedde behandlinga av mjølk på gardane der ho vart laga, men no er dette ganske uvanleg.

Bruk 
Fersk mjølk kan drikkast åleine eller i ulike drikkar, som bi- eller hovudingrediens. Dersom uhomogenisert mjølk får stå i romtemperatur, surnar ho til surmjølk, tjukkmjølk eller mjølkering, som kan drikkast eller etast.

Mjølk og ymse produkt av mjølk er òg viktige i matlaging, til dømes i graut, puddingar og kaker med krem. I milkshake og kakao er mjølk ein hovudingrediens, og mange vil dessutan ha ein liten skvett mjølk eller fløyte oppi teen eller kaffien sin. Kaffe med mykje mjølk i, på søreuropeisk vis, har i dei seinare tidene vorte populært i Nord-Europa, og er ofte seld under italienske og franske namn på kaféar av ulike slag.

Mjølkeprodukt 

 Ved å tilsetja ulike bakteriekulturar kan ein laga rømme, kvarg, jogurt og kefir.
 Ved å rista fløyte ved å vispe eller kinne ho, får ein krem og smør.
 Ved å få mjølka til å skilja seg ved ysting, kan ein få fram eit utal ulike ostetypar, og ved å koke ho inn, får ein brunost.

Helse 
Det er omstridd om mjølk frå kyr er bra for menneske, sjølv om det ofte vert tilrådd å drikke mjølk. Fersk geitemjølk skal vera bra, særleg for nyfødde som ikkje kan få morsmjølk. Men mange reagerer sjukleg på laktose (laktoseintoleranse) eller mjølkeprotein (mjølkeproteinallergi). Særleg gjeld dette folk frå land der det ikkje er vanleg å drikke mjølk i oppveksten, og som kan reagere med sjukdom eller på anna vis når dei kjem til land der mjølk vert nytta som næringsmiddel i stort mon. Mjølkeliknande produkt som kan nyttast som alternativ til mjølk frå dyr blir laga av mellom anna ris, soya, mandel og havre.

Bakgrunnsstoff 

Drikke
Desember

Desember er den tolvte og siste månaden i den julianske og gregorianske kalenderen. Namnet kjem frå latin decem, ‘ti’, ettersom han opphavleg var den tiande månaden i det romerske året. 

På den nordlege halvkula fell vintersolkverv, den mørkaste dagen i året, i desember. Det finst ei rekkje ulike lys- og festtradisjonar som motvekt til vintermørket. Desse er ofte knytt til ulike juletradisjonar. Desemberdagane før jul vert kalla advent innan kristendommen, og vert markerte på ulike måtar. 

Denne månaden feirar ein mellom anna St. Nikolaus sin festdag den 6. desember, luciadagen den 13. desember, julaftan og juledag den 24. og 25. desember og nyttårsaftan den 31. desember.

Anna 
 Desember byrjar på same dag som september kvart år

Bakgrunnsstoff 

 
Desember
Ivar Lykke

Ivar Lykke () var ein norsk forretningsmann og politikar for partiet Høgre. Han vart fødd og døydde i Trondheim.

Lykke representerte Høgre på Stortinget frå 1916 til 1945. Han var statsminister i Noreg frå 24. mars 1926 til 1928. Regjeringa var eit samarbeid mellom partia Høgre og Frisinnede Venstre.

Sjå òg 
 Liste over norske statsministrar
 Liste over norske regjeringar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske statsministrar
Norske utanriksministrar
Statsrådar i Regjeringa Lykke
Regjeringa Lykke
Høgrestatsrådar
Stortingspresidentar
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar for Trondheim og Levanger
Leiarar for Høgre
Norske kjøpmenn
Folk frå Trondheim
Severin Løvenskiold

Severin Løvenskiold () var ein norsk verkseigar, embetsmann, kammerherre og politikar.

Utdanning og yrke 
Løvenskiold var utdanna i bergvitskap i Tyskland og blei cand.jur. ved Københavns Universitet i 1796. Han vart kammerjunker i 1796 og blei seinare tilsett i rentekammeret. Han blei assessor i kommercekollegiet i 1797 og i finanskollegiet i 1801, kor han var sekretær hos finansminister Ernst Heinrich von Schimmelmann. I 1802 kom han heim til Noreg for å ta over Fossum Jarnverk med den tilhøyrande herregarden etter faren.

Han vart utnemnd til amtmann i Bratsbergs amt 1803, kammerherre i 1804,  styrar av Larvik grevskap 1805-1811. Han tok avskjed som amtmann i 1813.

Politisk verksemd 
Løvenskiold vart vald som fyrste representant frå Bratsbergs amt til riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Her knytte han seg til unionspartiet.

Etter at unionen mellom Sverige og Noreg var eit faktum, var han norsk forhandlar ved gjeldsoppgjeret med Danmark. Løvenskiold hadde dette ansvaret frå 1814 til 1817, med tittel av statsråd.

Han var statsminister ved den norske statsrådsavdelinga i Stockholm i Sverige frå 1828 til 1841. Frå 1841 til han døydde i 1856 var han statthaldar (rigsstatholder) i Noreg. Etter Løvenskiold vart statthaldarembetet ståande ledig, til tittelen vart oppheva i 1873.

Slekt 
Løvenskiold var ein del av ei rik adelsslekt i Noreg, son av kammerherre Severin Løvenskiold  til Fossum jarnverk og Benedicte Henrikka Aall. Mora var tante til Jørgen, Niels, Jacob og Benedicte Henrikke Aall gift med Ulrich Fredrich von Cappelen. Severin Løvenskiold var bror til Niels Aall Løvenskiold,  
Frederik Løvenskiold («Fritz») og Frederikke Løvenskiold.

Utmerkingar 
Løvenskiold vart riddar av Serafimerordenen i 1829 og fekk storkrossen av St. Olavs Orden i 1847. I 1848 blei 
han riddar av Elefantordenen og i 1853 fekk han Borgardådsmedaljen i gull. Han var medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab frå 1829 og æresmedlem av Kungliga Svenska Landtbruks-Akademien.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Dokument frå Severin Løvenskiold frå 1814–1838 digitalisert av Riksarkivet

Eidsvollmenn
Norske statsrådar 1814-1884
Norske statsministrar i Stockholm
Norske statthaldarar
St. Olavs Orden
Medaljen for borgardåd
Elefantordenen
Serafimerordenen
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Norske amtmenn
Fylkesmenn i Telemark
Folk frå Porsgrunn
Riksmål

Riksmål er eit eldre namn på bokmål som vart innført av Bjørnstjerne Bjørnson i 1899 og nytta fram til namneskiftet i 1929. Seinare har riksmål vorte ei eiga målform skild frå bokmålet, og i dag viser riksmål til ei privat rettskriving, normert av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur og fremja av Riksmålsforbundet.

Ordsoge
«Riksmål» er eit omgrep innlånt frå dansk, der ordet vart bruka som omgrep for skriftspråket og det dialektfrie standardtalemålet frå slutten av 1800-talet. Opphavleg er riksmål altså eit generelt omgrep for den offisielle målforma i eit land og/eller eit språk som blir bruka som norm over alt i landet. Synonym til riksmål i denne tydinga inkluderer «bokmål» (som før 1929 kunne brukast om både «riksmål» og «landsmål», båe i motsetnad til norske dialektar), «riksspråk», «offisielt språk» og «standardspråk». Bruken av «riksmål» som eit generelt omgrep for riksspråk er forelda på norsk.<ref>riksmål. – riksspråk i Store Norske Leksikon</ref>

Riksmål som særskilt skriftspråk
Sidan 1899 har riksmål vorte bruka i Noreg som namnet på den først danske språkforma, seinare om språket til den mest danskprega fløya av skriftkulturen i landet i motsetnad til landsmål/nynorsk, og seinare (frå 1938) òg i motsetnad til delar av bokmål, såkalla samnorsk. Denne fløya er representert ved Riksmålsforbundet (stifta 1907) og har sidan 1953 blitt privat normert av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur.

I tida frå 1907 til 1929 var riksmål det offisielle namnet på den norske målforma som i rettskrivinga av 1907 og rettskrivinga av 1917 vart definert som eiga målform uavhengig av dansk, og som frå 1929 fekk namnet «bokmål». Rettskrivingsreformene i 1907 og 1917 gjorde at riksmålet vart skrive meir i samsvar med den dansk-norske danna daglegtala.

 Kjende norske riksmålsforfattarar 

Bjørnstjerne Bjørnson 
Knut Hamsun 
Sigrid Undset
Sigurd Hoel
André Bjerke
Aksel Sandemose
Claes Gill
Jens Bjørneboe
Inger Hagerup
Arnulf Øverland
Ebba Haslund

Sjå òg
Riksmålsforbundet
Riksmålsprisen

Kjelder

Referansar

riksmål  i Bokmåls- og NynorskordbokaBakgrunnsstoff
Hva er forskjellen mellom bokmål og riksmål? på riksmalsforbundet.no

Litteratur
Coward, Gorgus (1986): RiksmålsgrammatikkGuttu, Tor (red.) (1994): Riksmålsordlisten, Oslo: Riksmålsforbundet, 6. utg.
Guttu, Tor (red.) (1999): Norsk ordbok, Oslo: KunnskapsforlagetNorsk Riksmålsordbok'', utg. i 4 bd. 1937-57 med to supplementsband i 1995, Oslo: Riksmålsvernet/Det Norske Akademi (etter 1981)

Norsk språkpolitikk
norsk språk
Saturnalia

Saturnalia var ei romersk midtvinterfeiring vigd guden Saturnus. Festen vart halden over fem dag frå 17. desember kvart år. Saturnalia var ei livat og drukken feiring, der den sosiale rangstigen vart snudd opp ned. Slavar kunne få fri, likestillast med eller tenast av herrane sine. Romarane gav kvarandre gjerne gåver under denne festen, alt frå symbolske små gåver som vokslys eller småfigurar til rike gåver frå keisaren til embetsmennene.

Kjelder

Romerske høgtider
Vinterfestar
Svenske regentar

Svenske regentar er ei liste over monarkar og regentar av Sverige.

Sverige som namn på ein nordisk nasjon er yngre enn fleire av dei lista opp nedanfor. Sverige var delt opp i fleire rike. Døme på svenske rike var Västergötland, Östergötland, Svitjod, Södermanland, Värmland og Hälsingland. Ein del av kongane var regent berre over eitt eller fleire av desse rika. 

Først frå kong Magnus Ladulås av Sverige var dei kongar i eit samla Svearike. (I Danmark vart sveariket kalla Sverige. Etter unionstida med Danmark vart Sverige namnet på Svearane sitt rike, Svearike). 

Ordningstal på kongar vart innførd i Sverige frå og med Erik XIV av Sverige.

Liste over svenske monarkar

Sjå òg 
 Bilete av svenske regentar
 Valspråka til svenske monarkar
 Svenske dronningar
 Norske regentar
 Danske regentar
 Europeiske regentar

Bakgrunnsstoff 
 Sveriges regenter 1521-1973
 Sveriges regenter och deras valspråk

Lister over monarkar
Svenske regentar
Tidsliner
Juletre

«Juletre» er òg namnet på eit julehefte gjeve ut av Norsk Barneblad

Eit juletre er eit tre eller ein modell av eit tre som blir brukt mange stader til å pynta til jul med. Treet blir pynta med lys og juletrepynt. Mange legg julegåver under treet og går rundt det og syng julesongar.

Historie 
Skikken med juletre er henta frå Sveits og det katolske Sør-Tyskland, der bruk av juletre kan førast attende til 1400-talet. I Noreg skal det fyrste juletreet ha vore brukt i Christiania (Oslo) i 1822. Fyrst frå kring 1900 vart skikken med juletre meir ålmenn. I dag har over 90 % av norske husstandar tradisjonen med å pynta eit tre i heimen til jul.

I byrjinga var det mange kristne som mislikte juletreet, sidan dei tykte at det var avgudsdyrking. Skikken med å gå i ring rundt juletreet og syngje julesongar, vart sett på med enno meir skepsis, og samanlikna med dansen rundt gullkalven.

Tretypar 

Som juletre bruker ein oftast gran eller furu, men edelgran og brake (einer) vert òg brukt. 

Nordmenn kjøper rundt 2 millionar juletre kvart år. 20 %–25 % av desse (i 2003 drygt 430 000 grantre) er importerte frå Danmark. I tillegg hogger svært mange tre i eigen skog, eller får frå naboar eller vener som har skog. 

Kunstige juletre vart først utbreidde i Tyskland på 1800-talet laga av gåsefjører med fjørene farga grøne. I USA byrja ein å masseprodusera tre som aluminiumsjuletre på 1900-talet. I vår tid kjøper mange (300 000 nordmenn i 2004, mot 100 000 i 1998) juletre av plast — oftast anten for å kunna bruke same treet i fleire år eller for å unngå allergiar. Den største eksportøren av slike tre er Kina. I nokre skoglause grender på Vestlandet var det vanleg tidleg på 1900-talet å ha ei tjukkvore skaft med mange hol i. Dette skaftet, som stod på ein fast juletrefot, sette ein så opp og laga «tre» av ved å stikke einegreiner i hola.

Utandørstre 

Det er òg vanleg å pynta eit stort grantre utandørs med elektriske juletrelys, ofte på ein sentral plass i bygda eller byen. Eit slikt utandørs juletre vert ofte kalla ei julegran. Oslo kommune har sidan 1945 hatt som årleg tradisjon å senda ei julegran som gåve til England. Denne er ein takk for hjelpa under andre verdskrigen, og ho vert alltid sett opp på Trafalgar Square i London. Hordaland fylkeskommune sender kvart år ei stor julegran til Edinburgh i Skottland.

Samband med andre skikkar 
Juletre blir særleg brukt i samband med kristen og verdsleg julefeiring, men kan òg bli brukt av enkelte i samband med den jødiske lysfesten hanukká.

Skikken med å kle heimen med tre og kvistar er gamal og tente til å verna heimen mot alle slags vonde makter og vesen. Framleis tek mange inn ris av selje til påskefeiringa og dekorerer med lauv ved sommarbryllaup og andre festar.

Anna 
 Juletre er òg namnet på eit nynorsk julehefte gjeve ut av Norsk Barneblad

Bakgrunnsstoff 

 Juletreets historie  - frå julenissen.no

Tre
Juleplantar
Julepynt
Hol hammo‘éd

Hol hammo‘éd (hebr. חוֹל הַמּוֹעֵד ḥol hammo‘éd) er halvheilagdagane (eller romhelga) mellom dei første og siste dagane av dei vekelange høgtidene pesah (jødisk påske) og sjabu‘ót (lauvhyttefesten). I Israel, der desse høgtidene varar i sju dagar, er første og siste dag fulle heilagdagar og andre til sjette dag er hol hammo‘éd. Reformjødedommen følgjer same skikk som Israel. Andre jødiske retningar utanom Israel feirar desse høgtidene i åtte dagar, og tredje til sjette dag er rekna som hol hammo‘éd.

Ein parallell til hol hammo‘éd finn vi i den skandinaviske romjula, der dagane mellom helgedagane i jula og nyårskvelden blir rekna som del av jula, men utan å ha full helgestatus.

Jødiske høgtider
Pesah
Sukkót
Skandinavia

Skandinavia (samisk Skadesi-suolu/Skađsuâl) er eit delvis geografisk men hovudsakleg kulturelt og historisk område som inneheld dei tre skandinaviskspråklege landa, Noreg, Sverige og Danmark. Størstedelen av området er den skandinaviske halvøya, med Danmark som ei sørleg utviding. I Norden refererer nemninga skandinaviske språk til språka norsk, svensk og dansk.

Gjennom historia har dei skandinaviske landa ført mange krigar mot kvarandre, men har også vore i union, først i Kalmarunionen under Margrete Valdemarsdotter og seinare som Danmark-Noreg og Noreg og Sverige. I moderne tid har landa medvite søkt å samarbeida for å stå styrkt i verda. Det at skandinavar kan reisa mellom landa utan pass er ein viktig del av eit slikt samarbeid.

Land

Andre definisjonar 
I engelsktalande land og i Tyskland tek ein ofte også med Finland, Færøyane og Island i Skandinavia, sidan omgrepet for Norden, «dei nordiske landa», ikkje er særleg i bruk.

Sjå òg 
 Skandinavisme

Bakgrunnsstoff 

 
Norden
Synkretisme

Ein synkretistisk religion, eller sett av religiøse førestillingar, har tatt opp i seg element av fleire frittståande religionar eller tradisjonar.

Dei fleste religionar har tatt opp i seg noko frå andre religionar, men nokre ber meir preg av synkretisme enn andre. Bahai og sikhismen er døme på store religionar som ofte blir kalla synkretistiske.

Religiøse omgrep