alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wright-brørne

Wilbur (fødd 16. april 1867, død 30. mai 1912) og Orville Wright (fødd 19. august 1871, død 30. januar 1948) var to amerikanarar som gjennomførte den første dokumenterte vellukka flyginga i eit motorfly.

I byrjinga dreiv dei ein sykkelverkstad og sykkelproduksjon, før dei byrja med modellglideforsøk i åra før 1900. Det første motordrivne flyet deira, kalla Flyer 1, utstyrde dei med ein 8,8 kW motor og to skyvepropellar. 17. desember 1903 gjorde dei fire flygingar med dette flyet, der den lengste varte i 59 sekund.

Tre dagar seinare flaug dei for første gongen i ein heil sirkel, med den sterkare Flyer 2. I 1904 flaug dei i 5 minutt, medan i 1905 over 30 minutt i Flyer 3.

Brørne designa sine eigne propellar og skar dei ut i tre. Desse hadde ein verknadsgrad på over 80 %. Til samanlikning har moderne propellar (2008) ein verknadsgrad rundt 85 %

Orville vart hardt skadd i ei flyulykke i 1908, men han overlevde.

Ein modell av flyet til Wright-brørne finst i samlinga til Norsk Teknisk Museum.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Brødrene Wright» frå ,  den 11. november 2010.

Fotnotar 

Luftfartspionerar
USA-amerikanske flygarar
USA-amerikanske oppfinnarar
Wright, Wilbur
Wright, Orville
Folk frå Indiana
Wright, Wilbur
Wright, Orville
Døde av tyfoidfeber
Syskenpar
Brør
Georg Henrik von Wright

Georg Henrik von Wright (uttalt fån vrigt) () var ein finlandssvensk filosof. Han var ein av dei fremste filosofane i tida med eit interessefelt som gjekk frå logikk og etikk til kultur- og vitskapsfilosofi. Han etterfølgde den austerrikske filosofen Ludwig Wittgenstein som professor ved universitetet i Cambridge.

G. H. von Wright har publisert ei rekkje verk på svensk, finsk, engelsk og tysk. Han har òg redigert og publisert dei seinare arbeida til Wittgenstein. Gjennom sine siste tjue år, skreiv han fleire bøker om dagens samfunn og i kva grad framsteget vårt faktisk kan reknast som framsteg.

Han var påverka av den tyske filosofen Oswald Spengler, og oppdaga seinare i livet at òg Wittgenstein hadde lese arbeida til Spengler og til hans overrasking likt det.

Verk 

 The Logical Problem of Induction, doktoravhandling, 1941
Den logiska empirismen, 1945
Über Wahrscheinlichkeit, 1945
An Essay in Modal Logic, 1951
A Treatise on Induction and Probability, 1951
Tanke och förkunnelse, 1955
Logical Studies, 1957
Logik, filosofi och språk 1957
The Varieties of Goodness', 1963Norm and Action, 1963The Logic of Preference, 1963Essay om naturen, människan och den vetenskaplig-tekniska revolutionen, 1963An Essay in Deontic Logic, 1968Time, Change and Contradiction, 1969Tieteen filosofian kaksi perinnettä, 1970Explanation and Understanding, 1971Causality and Determinism, 1974Handlung, Norm und Intention, 1977Humanismen som livshållning, 1978Freedom and Determination, 1980Wittgenstein, 1982Philosophical Papers I-III, 1983-1984Filosofisia tutkielmia, 1985Vetenskapet och förnuftet, 1986Minervan Pöllö, 1991Myten om framsteget, 1993The Tree of Knowledge 1993Att förstå sin samtid, 1994Six Essays in Philosophical Logic 1996Viimeisistä ajoista. Ajatusleikki, 1997Mitt liv som jag minns det'', 2001

Prisar og utmerkingar (utval) 
1968 – Svenska Akademiens Finlandspris

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 11. november 2010.  
 

Finske filosofar
Finske professorar
Æresdoktorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Finske logikarar
Finlandssvenskar
Folk frå Helsingfors
Sognesjøen havforskningsstasjon

Sognesjøen havforskingsstasjon, eller formelt Fast hydrografisk stasjon Sognesjøen, er ein av åtte faste målestasjonar under Havforskningsinstituttet for kystnære observasjonar. Stasjonen ligg nord på øya Hille i Gulen kommune i Sogn og Fjordane, i Sognesjøen 20 km utanfor munningen av Sognefjorden. Her starta målingar i 1935.

Sognesjøen er 400 meter djup rett utanfor stasjonen, og 1.200 meter djup halvvegs over mot Store Sula i Solund. Sjøen har der fjordvatn i øvre lag, kystvatn i midtre lag, og atlantisk havvatn i dei djupare vasslaga under 150 meters djupn. 

Ved stasjonen vert temperatur og salinitet målt i ulike djupnelag annankvar veke. Overflatetemperaturen er typisk ca 5 °C om vinteren og 18 °C om sommaren. Saltnivået er høgst om vinteren grunna lite nedbør og avrenning av ferskvatn, og vekslar i overflata mellom 28 og 32. I atlantiske lag under 150 meter er temperaturen konstant kring 7-8 °C og saliniteten er 35.

Målte temperaturar og saltinnhald ved 1 meter djupn og 150 meter dei siste åra fordelar seg slik:

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Fast hydrografisk stasjon Sognesjøen - Havforskningsinstituttet.

Havforskningsinstituttet
Sognesjøen
Gulen kommune
Røytingkalven fyr

Røytingkalven fyr er eit kystfyr i Sognesjøen i Gulen kommune i Vestland fylke. Fyret ligg ved øya Røytinga på Røytingkalven og har lyskjelde 14 meter over havet. Det lyser med karakteristikk ISO WRG (kvit-raud-grøn) 6s og har ei lysvidd på 6-9 nautiske mil. Anlegget har racon.

Bakgrunnsstoff 
 

Fyr i Gulen
Sognesjøen
Bardvågen fyr

Bardvågen fyr er eit kystfyr i Sognesjøen i Gulen kommune i Vestland fylke. Fyret ligg vest ved øya Byrknesøy og har lyskjelde 7,4 meter over havet. Det lyser med karakteristikk ISO WRG (kvit-raud-grøn) 8s og har ei lysvidd på 7-9 nautiske mil. Anlegget har racon.

Sjå også 
 Sognesjøen

Bakgrunnsstoff 
  

Fyr i Gulen
Sognesjøen
Sogneoksen fyr

Sogneoksen fyr er eit kystfyr i Sognesjøen i Gulen kommune i Vestland. Fyret ligg vest ved øya Sogneoksen og har lyskjelde 23 meter over havet. Det lyser med karakteristikk ISO WRG (kvit-raud-grøn) 10s og har ei lysvidd på 7-10 nautiske mil. Anlegget har racon.

Bakgrunnsstoff 
 

Fyr i Gulen
Sognesjøen
Syllingsvåg fyr

Syllingsvåg fyr er eit kystfyr i Sognesjøen i Gulen kommune i Vestland fylke. Fyret ligg vest ved øya Hisernøya og har lyskjelde 12,5 meter over havet. Det lyser med karakteristikk ISO WRG (kvit-raud-grøn) 6s og har ei lysvidd på 8-11 nautiske mil. Anlegget har racon.

Bakgrunnsstoff 
 

Fyr i Gulen
Sognesjøen
Dingenes fyr

Dingenes fyr er eit kystfyr i Sognesjøen i Gulen kommune i Vestland fylke. Fyret ligg vest ved Dingeneset og har lyskjelde 12,2 meter over havet. Det lyser med karakteristikk ISO WRG (kvit-raud-grøn) 2s og har ei lysvidd på 3-5 nautiske mil. Anlegget har racon.

Bakgrunnsstoff 
 

Fyr i Gulen
Sognesjøen
Rutletangen fyr

Rutletangen fyr er eit kystfyr i Sognesjøen i Gulen kommune i Vestland, nær innløpet av Sognefjorden. Fyret ligg nord på øya Fjærøy ved Rutledal og har lyskjelde 10 meter over havet. Det lyser med karakteristikk ISO WRG (kvit-raud-grøn) 4s og har ei lysvidd på 5-8 nautiske mil. Anlegget har racon.

Bakgrunnsstoff 
 

Fyr i Gulen
Sognesjøen
Julekort

Julekort er kort med  illustrasjon og julehelsinger som ein sender ut til slekt og vener. Dei kan vere enkle eller doble, og dei kan sendast med eller utan konvolutt. Både heimelaga kort og ferdig trykte kort med julemotiv er vanleg. Ofte sendast dei med posten, men dei seinare åra har også elektroniske julekort kome i bruk. Ifylgje tal frå posten sender kvar av dei norske husstandane i snitt 8-10 julekort i året.

Historikk
Skikken med julekort skal ha starta med julekortet teikna av den britiske kunstnaren John Calcott Horsley (1817–1903) og vart utgjeve i England i 1843. Det framstilte ein familie som sat samla kring julebordet og heva dei fylte glasa sine samstundes som dei ønskte mottakaren av kortet ein gledeleg jul.

Så vidt vi veit, kom dei fyrste norske julekorta i 1883. Det aller fyrste norske ein kjenner til er frå 1870. Rundt 1900 var skikken nokså utbreidd også i Noreg.

Elektroniske julekort
Elektroniske julekort er julehelsinger sende ut ved hjelp av ein mobiltelefon eller over Internett. Etterkvart som internett har vorte vanleg i heimane, har skikken med elektroniske julekort gripe om seg.

Kjelder

Litteratur

Bakgrunnsstoff
Posten om julepost, 2009
Ei samling julekort frå 1904-1908
Arkivnett Oppland om julekort 

Kort
Postkort
Solgløtt

Solgløtt (skipa 10.07.2003) er ein norsk laivorganisasjon med fokus på å fremje laiv på Sørlandet. Dette skjer mellom anna ved å hjelpe laivarrangørar, arrangere turar, låne ut utstyr og drive aktiv rekruttering til laivar på Sørlandet. Solgløtt er registrert i brønnøysundregistra med organisasjonsnummer 990 798 230. Organisasjonen er demokratisk og vel styre ein gong i året. Kaia Aardal er leiar (2016).

Bakgrunnsstoff
Nettside for laivorganisasjonen Solgløtt
Vedtekter og andre dokument
Midgard midt i skogen, Lindesnes avis 07.07.2009
Eventyrlig! VG 30.07.2012

Norske kulturorganisasjonarSkipingar i 2003
Christopher Wren

Christopher Wren () var ein engelsk vitskapsmann og arkitekt, kjend for rolla si i gjenoppbygginga av kyrkjene i London etter storbrannen i London i 1666.

Wren er særleg kjent for planteikningane sine av St. Pauls katedral, ei av få domkyrkjer i England oppført etter mellomalderen, og den einaste renessansedomkyrkja i landet. Han henta inspirasjon frå Peterskyrkja i Roma, og sjølv om planen vart møtt med stor motstand, lukkast det han å gje London og England eit dei prektigaste byggverka i byen og landet.

Wren vart fødd i 1632 i Wiltshire som son av domprosten i Windsor. Som gut møtte han den unge prinsen Karl, som seinare vart konge og tilsette Wren som arkitekt. Han fekk utdanninga si på Westminster School og Wadham College ved Universitetet i Oxford, og vart vald til All Soul. I 1657 byrja han å undervise i astronomi ved Gresham College, og fire år seinare vart han professor i astronomi ved Oxford, inntil han gjekk av i 1673. Wren var òg medstiftar av Royal Society, som han var formann for frå 1680 til 1682.

Hans første større arkitektoniske arbeid var Sheldonian Theatre i Oxford, og han teikna fleire andre universitetsbygningar i både Oxford og Cambridge, blant anna universitetskyrkjene ved Pembroke College og Emmanuel College i Cambridge.

Etter den store bybrannen i London vart han vald som arkitekt for St Pauls katedral, og deretter vigde han seg heilt til arkitekturen. Planlegginga og oppføringa av den nye domkyrkja fann stad frå 1675 til 1710, og i mellomtida teikna Wren saman med kollegaene sine Robert Hooke og Nicholas Hawksmoor, mange andre bygningar, blant anna 51 kyrkjer i London som erstatning for dei 81 som var vorte øydelagt, og mange av desse er i dag verna. Han deltok òg i teikninga av Monument to the Great Fire of London, Royal Greenwich Observatory, Chelsea Hospital, Greenwich Hospital, Marlborough House, Ashmolean Museum i Oxford, Wren Library ved Trinity College i Cambridge, og mange andre framtredande bygningar.

Christopher Wren vart slått til riddar i 1673, og var medlem av parlamentet i periodane 1685–1688 og 1702–1705.

Forfattaren John Aubrey skreiv at Wren vart frimurar i 1691.

Wren døydde i 1723 og vart gravlagd i St Pauls katedral. Ei innskrift i domkyrkja, tileigna arkitekten, lyder «Lector, si monumentum requiris, circumspice» ('Lesar, viss du søkjer eit minnesmerke, så sjå deg omkring').

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Christopher Wren» frå ,  den 12. november 2010.
 oppgav desse kjeldene:
 On a Grander Scale: The Outstanding Career of Sir Christopher Wren (ISBN 0-00-710775-7 innbunde, ISBN 0-00-710776-5 uinnbunde)
 His Invention So Fertile: A Life of Christopher Wren (ISBN 0-19-514989-0)

 

Engelske arkitektar
Folk frå Wiltshire
Renessansearkitektar
Barokkarkitektar
Tidsreiser

Tidsreiser er ei norsk kulturbedrift som mellom anna arrangerer eventyrspel for barn. Eventyrspela er ei form for laiv eller rollespel der barn har dei fleste rollene. Tidsreiser er truleg dei fyrste som driv med laiv for barn i stor skala i Noreg. Tidsreiser starta opp i Bergen i 2005 og har sidan spreidd seg til Oslo og Ringerike.

Bakgrunnsstoff
 Nettstaden til Tidsreiser 
«Nesten som Ringenes Herre på ordentleg», Norsk Barneblad nr. 8/9 2010

Skipingar i 2005
Norske føretak
Norsk barnekultur
Hanne Grasmo

Hanne Grasmo () er ein norsk sosiolog og forfattar som har gjeve ut bøkene Levende rollespill - Laiv og Kjærlighetsboka: En bok for unge om sex. Ho er i dag redaktør i det erotiske bladet Cupido.

Bakgrunnsstoff
 Hanne Grasmo, Levende rollespill - LAIV, Gyldendal Fakta, Gjøvik 1998, ISBN 82-05-25171-1

Norske forfattarar
Norske redaktørar
Norske sosiologar
Adventsstjerne

''Sjå òg Betlehemsstjerna

Ei adventsstjerne er ein stjerneforma dekorasjon som det er vanleg å henge i vidauget i adventstida. Tradisjonelt skal ho hengjast opp fyrste dag i advent, 1. desember, som eit symbol på betlehemsstjerna. Dei aller fleste adventsstjerner har elektrisk lys.

Kor mange stjernetakkar? 
Talet på spissar ein teiknar på julestjerna viser til ulik religiøs symbolikk. 

 Fire takkar, med ein litt lengre spiss som peiker nedover mot stallen og samtidig dannar ein symbolsk kross, symboliserer Jesu død. Om spissen peikar mot himmelen, symboliserer han Jesu himmelske opphav. 

 Fem takkar, kan på ulike måtar bli knytt til Jesu livshistorie, særleg til dei fem såra han fekk på krossen. 

 Seks takkar, det er Davidsstjerna, som viser til Jesu rot i det jødiske folket.

 Sju takkar: Talet sju er eit heilag tal som sameiner talet på dei fire jordiske himmelretningane med det heilage tretalet, som mellom anna symboliserer treeininga. 

Advent
Hollandsk dverg

Hollandsk dverg er ein av dei aller minste hønserasane. Som namnet røper, kjen han frå Nederland, der rasen er skildra allereie i 1882.
Det kan tenkast sjømenn brakte rasen til Nederland frå Ostindia på 1700-talet.

Dei er bra verparar og hønene er dyktige til å ruge, men sidan dei er så små, får dei ikkje så mange egg om gongen. Dei er svært gode mødre og det er ikkje uvanleg at ei høne tar til seg kyllingar frå andre og blir fostermor.

Hollandsk dverg er nysgjerrige og er lette å temme. Rasen er svært kontaktsøkande og går gjerne bort til folk som kjem inn i hønsegarden. Rasen egnar seg først og fremst som kjæledyr.
De er smidige, spretne, aktive og energiske. Dei er små og lette fuglar som flyg godt. Røktaren må ha tak over hønsegarden om han vil halde dei der. Når dei går fritt er dei flinke til å finne mat sjølve.

Liten rase - stor personlegheit 

Hollandsk dverg kjem i fleire fargar, som kvit, svart, blå, blå randteikna, gjøkspetta, legbarfarga, gullhalsa, sølvhalsa, blå/gullhalsa, blå/sølvhalsa, sølvhalsa med oransje rygg og skulder, oransjehalsa, blå/oransjehalsa, laksefarga, kveitefarga og raudsadla.

Egga er kvite og veg om lag 30 gram. Høna er 425 gram, mens hanen er om lag 525 gram.

Hønserasar
Den venetianske skulen

Den venetianske skulen var ein krets renessansekomponistar aktive i Venezia i perioden ca 1550 til 1610 som skapte ei rørsle som blei viktig i europeisk musikkhistorie. Saman med monodien og operaen i Firenze definerer dei musikalske nyvinningane til komponistar frå denne skulen slutten på renessansemusikken og byrjinga på barokkmusikken; .

Flamlendaren Adrian Willaert som arbeida som maestro di cappella i Markuskirken vert rekna som grunnleggar av skulen. Andre viktige komponistar var Cipriano de Rore, Claudio Merulo, Andrea Gabrieli, Giovanni Gabrieli og Claudio Monteverdi.

Den venetianske skule vert stilistisk kjenneteina av kromatikk og ei målsetting om å oppnå sterke kontrastar i dynamikk og i klangfarge. Rørsla var viktig for utviklinga av polyfon korteknikk med mellom anna ekkoeffekt og ein mektig klang. Skulen utvikla òg 5-stemmige madrigaler a cappella med avansert kromatikk som leia utviklinga vekk frå modale musikkformer. 

Den venetianske skule bidrog til å frigjere instrumentalmusikken, og Andrea Gabrieli og Claudio Merulo introduserte instrumentale musikkformer som toccata, ricercar, canzona og sonata.

Rundt hundreårsskiftet 1500-1600 fekk dei såkalla tyskvenetianarane, Jacobus Gallus (òg Jacob Handl eller Jacob Handl-Gallus), Michael Praetorius og Hans Leo Hassler stor innverknad.

Sjå òg 
 Den romerske skulen
 Florentiner Camerata
 Den napolitanske skulen
 Den flamske skulen
 Musica reservata

Italiensk musikkhistorie
Renessansemusikk

Denne artikkelen bygger på «Den venetianske skole» frå ,  den 12. november 2010.
Kyrkøyna

Kyrkøyna, tidlegare skrive Kirkøy, Kirkøen og Kyrkjeøy, er ein gard i Gulen kommune i Vestland. Kyrkøyna har matrikkelnummer 6 i Gulen.

Geografi 
Garden ligg på ei lita øy nordom Rutledal. Via to bruer er det gangsti over to holmar ut til øya.

Historie 
I mellomalderen stod det ei kyrkje på Kyrkøyna. I kjeldene er ho nemnt fleire gonger kring 1350, mellom anna i Bjørgvin kalvskinn, og der er ho omtala som «Ruzla kirkia», 'Rutle kyrkje'.

Namn 
Namnet kjem av at øya var kyrkjestad i mellomalderen. 

Statens kartverk godkjende skrivemåten «Kyrkøyna» i 1986.

Når gardsnamnet vert brukt som slektsnamn plar det skrivast «Kyrkjeøy».

Kjelder

Vidare lesnad 
 Ivar Kleiva: «Gnr. 6 Kirkøy : Kyrkjeøy» i Gulen i gammal og ny tid : gards- og ættesoga, band l, side 78-84.

Bakgrunnsstoff 
 «Kyrkøyna» i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
 «Kirkøen» i matrikkelen for 1886
 «Kirkøen» i matrikkelutkastet av 1950

Gardar i Gulen
Vatne i Gulen

Vatne er ein stad i Gulen kommune i Vestland. Vatne ligg på vegen frå Rutledal til Dingja søraust for Sygnefest. Vatne ligg ved ei lita tjørn som det renn fleire småbekker ut i. Frå tjørna renn det ei elv ned til Dingevatnet. Vatnet ligg omkring 115 meter over havet og er verna mot vind og vêr av Riseheiane og andre fjellrygger. Difor veks skogen frodig her sjølv om det er nær Sognesjøen og havet.

Namnet 
Vatne har fått namn etter den vesle tjørna, Vatne-tjønna. Namnet vert uttalt va'ttne. Det vart skrive Vatne i 1603, Wadtne i 1611 og Watne i 1723. Namnet er ei dativform.

Historie 
Det er usikkert når folk busette seg på Vatne, men ei segn fortel at Vatningene var med på å vakta veten på Gråfjellet, no kalla Brosviksåta, frå først av. Vetane vart reiste på Håkon den godesi tid. I fjellet opp mot Gråfjellvarden er det merke etter gamle stølar. Etter 1825 var det mykje stølsdrift her. Stølane ligg på ein grøn voll med eit lite vatn omkring 400 meter over havet. Sela som står der no er frå 1900. 

Vatningane har hatt kvernhus og male kornet sitt ved den vesle elva. No er det berre att ein kløyvd kvernstein. 

Vatningane skal ha vore plaga av ulv og bjørn som herja i buskapen. Namn som Bjørndalen, fortel om dette. Det har også vore vilt som til dømes hjort i skogane, og her finst namn som Dyregrov, Dyreknolten og Hjartås som betyr hjorteåsen.

Sjølv om Vatne er ein innlandsdal, så har folket vore knytt til havet. Dei har hatt båtnaust og båtar i Sygnefest. Vatne fekk veg til Sygnefest i 1935 og til Brosvik i 1968. Elektrisk straum fekk dei i 1957. Folk på Vatne var aktivt med i vegbygging, og dei kjøpte ein kompressor som vart brukt til bygging av vegen Vatne-Brosvik.

Gardar 
Den første brukaren på Vatne kan ha vore Baltzer Wadtne i 1611. Han hadde garden fram til 1657, då vart han delt i to bruk, Øvre og Nedre Vatne. I 1882 vart det teke unna eit stykke under Svefjellet som fekk namnet Nore-Svea og som vart skilt ut som eige bruk. Det fjerde bruket, Fjellheim vart utskilt i 1890 og bestod av eit utmarksstykke kalla Myra. I 1920 vart Bjørkheim skilt ut som eige bruk.

Referansar

Litteratur 
 Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, Gulen Kommune 1996

Bygder i Gulen
Slaget ved Fort William Henry

Omleiringa av Fort William Henry vart utført i august 1757 av franske general Louis-Joseph de Montcalm mot det britiske William Henry. Fortet, som låg ved sørenden av Lake George, på grensa mellom den britiske provinsen New York og den franske provinsen Canada, hadde ein garnison av britiske soldatar og militssoldatar frå provinsen under oberstløytnant George Monro.  Etter fleire dagar med bombardement overgav Monro seg til Montcalm. Montcalm hadde med seg mellom anna nesten 2000 indianarar frå fleire stammer. Britane måtte trekkje garnisonen til Fort Edward, mot at franskmennene skulle verne britane frå indianarane under tilbaketrekkinga. 

Indianarane braut derimot vilkåra, i det som var ein av dei berykta hendingane under den franske og indianske krigen, og gjekk til åtak på dei uvæpna britiske soldatane. Dei drap og skalperte mange soldatar, tok kvinner, barn, tenarar og slavar til fange og drap sjuke og skadde fangar. Det vart først sag at meir enn 1500 menneske vart drepen i massakren, men truleg var det ikkje meir enn 200 som faktisk vart drepne.

Det har vore mykje diskutert opp gjennom historia kva rolle Montcalm og dei andre franske leiarane spelte i å oppfordre indianarane eller forsvare britane mot dei. Massakren påverka handlingane til britiske offiserar, særleg den britiske general Jeffery Amherst, resten av krigen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Siege of Fort William Henry» frå ,  den 12. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Konfliktar i 1757
Fort William Henry 1757
Fort William Henry 1757
Fort William Henry 1757
Indianske massakrar
Det andre slaget ved Bloody Creek

Slaget ved Bloody Creek vart utkjempa 8. desember 1757 under den franske og indianske krigen. Militssoldatar frå Acadia og Mi'kmaq slo ei avdeling av britiske soldatar ved Bloody Creek, som munnar ut i Annapolis River ved dagens Carleton Corner i Nova Scotia. Slaget skjedde same stad som slaget i 1711 under dronning Anne-krigen.

Bakgrunn
Etter at franskmennene hadde tapt i Slaget ved Fort Beauséjour og deportasjonen av akadiarane hadde starta i 1755, danna mange akadiarar geriljagrupper i skogane, ofte i lag med dei gamle indianarane Mi'kmaq. Desse gruppene opererte på heile Nova Scotia fram til Ny-Frankrike fall. Den mest kjende av desse geriljakrigarane var Joseph Broussard, òg kjend som Beausoleil. Trass i at dei kontrollerte mange skansar som Halifax, Annapolis Royal og Fort Beausejour, klarte ikkje britane å få fred i regionen. 

Den 6. desember dreiv eit arbeidslag som heldt til i Annapolis Royal, å hogge ned ved nær staden der der det første slaget fann stad i 1711. Der vart dei utsett for eit bakhaldsåtak av akadiske og Mi'kmaq styrkar. Ein mann vart drepen og sju andre vart teken til fange. Som følgje av dette vart 130 mann under kaptein Peter Pigou sendt ut for å hente attende fangane.

Slaget

Dei marsjerte til fots langs sørbreidda av Annapolis River og britane vart utsett for våte og kalde forhold før dei gav opp leitinga etter fangane. Dei kryssa ei bru over René Forêt River morgonen den 8. desember då dei vart angripe av Mi'kmaq og akadiarar. Britane heldt stand ei kort stund og leid store tap, mellom anna kaptein Pigou, før dei trekte seg attende til Annapolis Royal.

Etterverknad

Trass i sigeren klarte ikkje Mi'kmaq og akadiarane å følgje opp med eit åtak på Annapolis Royal. Det var derimot mange liknande grupper som heldt fram å angripe dei britiske styrkane i Nova Scotia og som støtta dei franske troppane gjennom krigen. René Forêt River fekk namnet Bloody Creek til ære for slaget.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Battle of Bloody Creek (1757)» frå ,  den 12. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 s.400

Sjå òg
Omleiringa av Louisbourg i 1758

Bakgrunnsstoff
Monument for Slaget ved Bloody Creek (1757) 

Slag i den franske og indianske krigen
Britiske slag
Franske slag
Konfliktar i Canada
Konfliktar i 1757
Nils R. Dale

Nils R. Dale () var fødd i Fjell. Han var lærar og lokalpolitikar for Arbeidarpartiet i gamle Brekke kommune. 
Nils Dale var lærar i Takle skulekrins frå 1923-45. Han var ordførar i Brekke kommune frå 1938 til 1943. Han vart då arrestert av okkupasjonsstyresmaktene den 13. juli og sett i fangenskap, først på Ulven og seinare i Bergen. Han vart sett fri 13. juli 1944. Etter krigen var over tok han på nytt over som ordførar for ein kort periode, men flytta frå kommunen straks etter. Då han døydde var han busett i Vågå.

Kjelder 
 Brekke sogelag: Brekke sogn - Tun og ætt s. 498
 NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: Folk frå Gulen i tysk fangenskap

Ordførarar i Gulen
Folk frå Gulen
Ap-ordførarar i Sogn og Fjordane