alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anna Charlier

Anna Albertina Constantia Charlier () var ei svensk kvinne, i dag huska for å ha vore trulova med Nils Strindberg, medlem i Ingeniør Andrées ballongferd mot Nordpolen i 1897. Strindberg skreiv fleire stenograferte brev til Anna Charlier under det mislukka forsøket på å nå siviliserte strøk.

Før ekspedisjonen 
Anna Charlier var eit av 11 sysken og vart tidleg foreldrelaus. Ho arbeidde som guvernante og trefte soleis Nils Strindberg, som underviste hos ein av familiane ho arbeidde for. Ho spelte piano, han fiolin. Anna og Nils Strindberg vart trulova 26. oktober 1896, åtte månader før ekspedisjonen drog mot Svalbard.

Etter ekspedisjonen 
Ekspedisjonen gav ikkje lyd frå seg dei neste åra og den offentlege meininga var at han hadde endt i katastrofe. Anna emigrerte til USA i 1910 og gifta seg der med læreren Gilbert Henry Conserray Hawtrey. Dei flytta i 1914 til England.
Frøken Ulla Strindberg - niesa til Nils Strindberg - vitja Anna i Torquay i England i 1947. Ho sa fylgjande om vitjinga:

«Annas man Gilbert Hawtrey var en underbar människa som på allt sätt försökte hjälpa sin hustru i hennes sorg. Men allt var förgäves. Anna kunde inte glömma.»

Annas heim var fylt av ungdomsportrett av den forsvunne Strindberg.
 
I 1930, da restane av ekspedisjonen vart funne, var Anna tilfeldigvis i Sverige. Ute av stand til å vere i landet, sende ho ein krans til bisettinga. 
Ei stund etterpå fekk ho per post Nils Strindbergs brev frå dødsmarsjen over ishavet. Det var Tore Strindberg - bror åt Nils- som sende dei etter at stenogramma var tolka.

Da ho døydde i 1949, etterlét ho seg detaljerte beskjedar for kva som skulle skje etter at ho var død. Kroppen hennar vart bisett på ein kyrkjegard i Torquay. (Mannen hennar vart seinare også gravlagt der). Hjarta hennar vart teke ut av kroppen, lagt i eit sylvskrin og nedgrave nær urna med Strindberg si oske. Alle instruksjonane til Anna vart fylgt.

Anna Charlier var kusina til datidas berømte astronomiprofessor Carl Charlier.

Anna Charlier i fiksjon 
I filmen Ingenjör Andrées luftfärd vart Anna Charlier spela av Lotta Larson. 
Anna Charlier er ein av hovudpersonane i romanen Anna's book av George MacBeth (London 1983).

Merknadar

Kjelder 
Martinsson, Tyrone:Nils Strindberg, En biografi om fotografen på Andrées polarexpedition, Lund 2006.

Bakgrunnsstoff 
Podcast fra Sveriges radio med intervju av Tyrone Martinsson om Nils Strindberg og Anna Charlier (047 Vetandets Värld 2006-12-25) 

Svenskar
Hendingar i 1890-åra
Television av Dr. John

Television er eit studioalbum av New Orleans-R&B-artisten Dr. John. Albumet kom ut i 1994.

Innhald
All tracks composed by Mac Rebennack; except where indicated

Medverkande
Dr. John - vokal, piano, organ, tangentinstrument, keytar
Hugh McCracken - gitar, dobro, bass munnspel, S900 drum
Georg Wadenius - gitar
David Barad - bass, korvokal
Fred Staehle - trommer, winger tree
Errol "Crusher" Bennett - perkusjon, congas
Alvin "Red" Tyler - tenorsaksofon
Ronnie Cuber - barytonsaksofon, tenorsaksofon, blåsearrangement
Charles Miller - trompet, fløyter, blåsearrangement ("Shut D Fonk Up")
Randy Brecker - trompet
Birch Johnson - trombone
David "Fathead" Newman - fløyte, tenorsaksofon solo 
Anthony Kiedis - vokal («Shut D Fonk Up»)
James Genus - bass ("Thank You (Falletin Me Be Mice Elf Again)", "Money (That's What I Want)")
Sonny Emory - trommer ("Thank You (Falletin Me Be Mice Elf Again)", "Money (That's What I Want)")

Korvokal: Lani Groves, Rachelle Cappelli, Katrice Barnes, Diva Gray, Vaneese Thomas, Curtis King

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Television (Dr. John album)» frå ,  den 24. april 2012.  
 

Musikkalbum frå 1994
Dr. John-album
GRP Records-album
Duke Elegant

Duke Elegant er eit studioalbum frå 1999 avDr. John. Albumet vart produsert av Mac Rebennack sjølv og med seg på albumet har han mange frå «The Lower 9-11» (David Barard, Bobby Broom og Herman Ernest III), Ronnie Cuber og Cyro Baptista. Duke Elegant er ei samling av songar tidlegare framført av Duke Ellington.

Innhald

Medverkande
Dr John - piano, B3, vokal
David Barard - bass, korvokal
Bobby Broom - gitar, korvokal
Herman Ernest III - trommer, korvokal
Ronnie Cuber - saksofon
Cyro Baptista - perkusjon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Duke Elegant» frå ,  den 24. april 2012.  
 

Dr. John-album
Musikkalbum frå 1999
Parlophone-album
Locked Down

Locked Down er eit musikkalbum frå 2012 av New Orleans-R&B-artisten Dr. John. Albumet vart spelt inn med Black Keys-gitarist og songar Dan Auerbach som gitarist, korvokalist og produsent.

Albumet fekk gode kritikkar.

Innhald

Medverkande

Dr. John - tangentinstrument, solovokal
Dan Auerbach - gitar, perkusjon, korvokal
Max Weissenfeldt - trommer, perkusjon, korvokal
Leon Michels - tangentinstrument, perkusjon, blåseinstrument, korvokal
Nick Movshon - elektrisk bass og kontrabass, perkusjon, korvokal
Brian Olive - gitar, perkusjon, blåseinstrument, korvokal
The McCrary Sisters (Regina, Ann & Alfreda) - korvokal

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Locked Down (album)» frå ,  den 24. april 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 2012
Nonesuch Records-album
Dr. John-album
Hensonhest

Hensonhest eller henson er ein fransk hesterase som er avla fram ved å krysse fjording med ulike varmblodshestar.

Raseskildring
Hensonhesten er blakk og mankehøgda ligg mellom 150 cm og 160 cm. Hesten ber tydeleg preg av å stamme frå fjordingen.

Historie
Arbeidet med hensonhesten tok til på 1970-talet, då fjordhest vart kryssa med andre rasar for å få fram ein allsidig og nøysom fritidsridehest med evne til å leve utandørs heile året. Mellom anna vart den franske rasen angloarabar brukt i avlsarbeidet. Hensonhesten er den nyaste av dei franske hesterasane, og vart godkjent av franske styresmakter som eiga rase i 2003.

Førekomst
Kjerneområdet til hensonhesten er ved Somme-bukta i Frankrike. Flokkar med hestar går ute året rundt.

Bruk
Hensonhesten er mykje brukt til turriding og andre former for fritidsriding.

Bakgrunnsstoff
Nettsida til Espaces Equestres Henson 
Nettsida til det franske hensonforbundet 
Delar av denne artikkelen bygger på «Henson» frå ,  den 25. april 2012.

Hesterasar
Franske husdyr
Gråhovudalbatross

Gråhovudalbatross, Thalassarche chrysostoma, er ein stor sjøfugl i albatrossfamilien. Han har ein sirkumpolar utbreiing, hekkar på isolerte øyar i Sørishavet og beitar ved høge breiddegradar lenger sør enn nokre av dei andre Thalassarche-albatrossane. Arten har fått namnet av den oskegrå farga på hovud, strupe og øvre hals.

Namnet chrysostoma er sett saman av to greske ord. 'Khrusos' tyder gull og 'stoma' tyder munn, ein referanse til det gylne nebbet.

Skildring 

Gråhovudsalbatrossar er 81 cm i lengd, med 2,2 m i vengespenn. Vekta kan variere frå 2,8 til 4,4 kg, med ein gjennomsnittleg masse 3,65 kg.

Vaksne fuglar har kvit kropp med lyst, oskegrått hovud, hals og øvre nakke. Rygg, overside av venger og halefjører er nesten svarte. Undersida av vengene er kvit med ei svart rand rundt. Nedre kant av auga er omkrinsa av ein tynn, kvit, halvmåneforma ring. Nebbet er svart, med klårt gule øvre og nedre kantar, som går over til rosaoransje på tuppen.

Ungfuglane har svart nebb, og hovud og nakke er mørkare enn hos vaksne. Undervengen er nesten heilt mørk.

Åtferd

Føde 
Gråhovudsalbatrossar er svært pelagiske, meir enn dei andre i Thalassarche-slekta, og beitar på opne havområde i staden for på kontinentalsoklane. Dei lever hovudsakleg på blekksprut, tek òg noko fisk, krepsdyr, kadaver og niauga. Kril er mindre viktig som ei matkjelde for denne arten, som reflekterer det meir pelagiske utval av føde for denne arten. Dei er i stand til å dukke så djupt som 7 meter for å jage byttedyr, men det skjer ikkje ofte.

I hekketida vil dei hente føde i område innanfor eller sør for Den antarktiske konvergensen. Fuglar som hekkar på Prince Edwardøyane kan hente føde i den subtropiske sona. Juvenile eller ikkje-hekkande vaksne flyg fritt gjennom alle dei sørlege havområda, nord for 35° S.

Reproduksjon 
Kullet er på eitt einskild egg som blir lagt i eit stor reir, vanlegvis bygd i bratte skråningar eller skrentar med grastuver, og blir ruga i 72 dagar. Målingar av gjennomsnittleg masse av mat på Bird Island, Sør-Georgia, viste at ungar får 616 gram mat kvar 1,2 dagar, i ein fase der ungar aukar i vekt til ca. 4900 gram. Etter det har ungar ein tendens til å tape vekt fram til dei er flygedyktige, noko som skjer ca. 141 dagar etter klekking. Ungfuglar vil vanlegvis ikkje returnere til kolonien før 6-7 år etter dei vart flygedyktige, og vil ikkje hekke for første gongen før fleire år etter det igjen. Viss eit par har lukkast i å oppsede ein unge, tar dei eit friår og gjer ny hekkefreistnad to sesongar seinare. I løpet av perioden borte frå kolonien, kan dei fare over store avstandar, og ofte sirkle kloden rundt fleire gonger.

Gråhovudsalbatrossane hekkar i koloniar på fleire øyar i Sørishavet, med store koloniar på Sør-Georgia i Sør-Atlanteren, òg koloniar på Prince Edwardøyane og Kerguelen i Indiahavet, Diego Ramírez-øyane sør for Chile samt Campbelløya sør for New-Zealand. Dessutan med mindre koloniar på fleire andre øyar.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Grey-headed Albatross» frå , den 25. april 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av gråhovudsalbatross hos Internet Bird Collection

Albatrossfamilien
Giovanni Battista Tiepolo

Giovanni Battista Tiepolo, også Giambattista Tiepolo, () var ein av dei viktigaste venetianske målarane på slutten av barokken og under rokokkoen. Mellom arbeida hans finn ein skildringar av heroiske epos, historiemåleri og operascener, religiøse festar og altartavler.

Liv 

Tiepolo vart fødd i Venezia, der faren var ein skipseigar. Ein morbror ordna det slik at han kom i målarlære, men Tiepolo orienterte seg sterkare i retning kunsten til den fjorten år eldre Giovanni Piazzetta. 17 år gammal fekk han plass i målarlauget. Målarmeister vart han då han var 21 år gammal. Han fekk snøgt suksess, noko som gjorde han til ein ettertrakta og berømt målar. Mellom klientane hans i Venezia var også biskopen av Udine. Tiepolo dekorerte først nokre rom i bispegarden der, og han fekk andre bestillingsverk av bispen.

Åra 1745-50 arbeidde Tiepolo i Palazzo Labia i Venezia. Deretter reiste han med dei to sønene sine til Würzburg. Arbeida i Würzburger Residenz er av Tiepolo sine hovudverk. Tiepolo var, ved sidan av Tizian, den einaste store italienske målaren som reiste til Tyskland og arbeidde der. Etter heimkomsten til Italia arbeidde Tiepolo og sonen Giovanni Domenico Tiepolo på 'Villa ai Nani Valmarana' i Vicenza.

Mot slutten av livet budde Tiepolo i Madrid. Kunstnerisk vart arbeida hans meir og meir avlegse, då hoffmålaren Anton Raphael Mengs sin nyklassisistiske stil fekk forrang. For svak til å returnere til Italia, døydde Tiepolo våren 1770 i Madrid.

Arbeid 
Tiepolos produksjon kan delast inn i fem fasar. Den første dekker åra 1715-30, og dermed den tidlege fasen av arbeida i Venezia og Udine. Deretter kjem perioden 1730-49, då det var stor rift om verka hans og han fekk store ordrar frå Bergamo, Milano og andre italienske byar. Tredje fasen er blømingsåra 1741-57, med Tiepolo sin tur til Würzburg og arbeidet med Palazzo Labia i Venezia og 'Villa ai Nani Valmarana' i Vicenza. Perioden 1757-62 omfattar dei siste fem åra i Venezia, medan den femte fasen er åra frå 1762 til -70 med verka han laga i Madrid.

Verka i Würzburger Residenz vert rekna som Tiepolo sitt viktigaste arbeid. I trapperommet ser ein freskane som viser dei fire verdsdelane, og i keisarhallen er det eit veldig bilete som syner bryllaupet til Fredrik Barbarossa og Beatrice av Burgund.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Giovanni Battista Tiepolo» frå , den 25. april 2012.

Bakgrunnsstoff 

Italienske målarar
Barokkmålarar
Rokokkomålarar
Folk frå Venezia
Luca Giordano

Luca Giordano, kalla Fa Presto, () var ein italiensk barokkmålar og raderar av den napolitanske skulen. Han var både fødd og døydde i Napoli.

Liv og gjerning
Giordano var son til ein målar. Tidleg kom han i José de Ribera sin verkstad i heimbyen og arbeidde der i ni år, til sist kunne han på fullkome vis herme den naturalistiske stilen til meisteren sin. Han forlet då heimen og reiste til Roma. Der byrja han i lære hos Pietro da Cortona, ein målar som var den rake motsetninga til Ribera.

Snart hadde han fullt ut tileigna seg den nye måten å måle på, med akademisk strek og milde, glade fargar. Dermed fekk han æra av å assistere meisteren sin med dei oppdrag denne hadde. Faren let han i tre år halde fram studiane hos Pietro da Cortona, men deretter tok han han med seg til Parma og Bologna.

Alle stadene let faren sonen kopiere måleria til ulike meistrar, så til sist forsvann kvart eit drag av det personleg særmerkte i Luca Giordano sine bilete. «Fa presto!«» (=skund deg), sa faren; og denne utsegna gjekk over til å verte det ståande tilnamnet som Luca Giordano vart kjend under i kunsthistoria.

Giordano var ein eklektikar som søkte å sameine ideell stil med naturalisme, og som visste å gjengi kva stil det måtte vere. Gjennom den uvanleg kjappe arbeidsmåten sin, utvikla han seg til ein snøggmålar som sløste med form, praktfull koloritt og grenselaus fantasi. Eitt døme på denne heilt sjeldne snøggleiken er det store måleriet Francisco Xavier døyper japanar, som han laga for jesuittane i Napoli. Denne rike komposisjonen utførte han på to dagar utan føregåande utkast.

Mellom dei beste arbeida hans høyrer takmåleri i San Martino i Napoli, og ein grasiøs Galatea i 'Palazzo Pitti'. Dessutan fylte han veldige veggflater med komposisjonar, der han inn i mellom lukkast med det meir flyktige dekorasjonsmåleriet. Men ofte, under strevet etter det formfulle og ideale uttrykket, råka han brått inn i krass naturalisme.

Hans bilete og veggmåleri er nærast tallause både i og utanfor i Italia. Truleg laga han om kring 5 000 oljemåleri. Særleg i Spania finst mange av arbeida hans. Dit vart han kalla i 1692 av Karl II og vart handsama som ein fyrste, med livsmidlar og heidersteikn. Han dekorerte både tak og veggar i Escorial med fargane sine.

Etter kongen var død i 1702 vende Giordano tilbake til Italia, der han med same iver måla til han døydde i 1705.

Måleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Luca Giordano» frå ,  den 25. april 2012.  
 

Italienske målarar
Betatron

Ein betatron er ein partikkelakselerator som lagar betastråler. Den første betatronen vart bygd av amerikanaren D. W. Kerst i 1940, men prinsippet han fungerer etter, vart tidlegare gjeven av mellom andre nordmannen Rolf Widerøe i 1928.

Betatronen er ein induksjonsakselerator. Den største betatronen er bygd ved University of Illionis i USA i 1960 og har levert elektron med energi på 350 MeV. Maskinen veg 340 tonn og baneradien til til elektrona er 1,2 meter. 

Betatronen vert nytta i kjernefysisk forsking for å studere elektronet og eigenskapane til partikkelen, mellom anna som kjelde til røntgenstråling og vidare bruk av denne. Betatronen er mykje nytta for strålebehandling ved kreftsjukdommar. I Noreg vart den første betatronen installert i 1952 ved Det Norske Radiumhospital i Oslo til strålebehandling av kreft. Betatronar er sidan vorte erstatta av lineærakseleratorar for elektron.

Kjelder
betatron. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/betatron

Bakgrunnsstoff
Betatronen på UIUC 

Akseleratorfysikk
Bevaringslovene

Bevaringslovene er naturlover som seier at ein storleik har same verdi før og etter ein prosess. Bevaringslovene er viktige prinsipp i fysikk.

Bevaringslover i mekanikk 
Bevaringslova for mekanisk energi: Den totale mekaniske energien til ein gjenstand i fritt fall er konstant.

Bevaringslova for rørslemengd: Når resultanten av dei ytra kreftene på eit samansett system er lik null, er den samla rørslemengda konstant for systemet.

Bevaringslover i kjernefysikk 
For kjernereaksjonar gjeld desse bevaringslovene:

Energibevaringslova:

Den totale energien er like stor før og etter ein kjernereaksjon.

Bevaring av mengder nukleon:

Det totale mengda nukleon er alltid det same før og etter ein kjernereaksjon.

Bevaring av ladning:

Den totale ladninga blir bevart i ein kjernereaksjon.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bevaringslov» frå , den 26. april 2012. 
 

Symmetri
 
Grunnleggande fysiske omgrep
Fysiske system
Bevatron

Bevatron er ein protonsynkotron på 6,4 GeV i Berkeley i California. Han vart teken i bruk i 1954, og var den gong den største partikkelakseleratoren i verda. Han var den første akseleratoren som hadde høg nok energi til å produsere antiproton. Forstavinga beva er danna av billion med amerikansk tyding 109, altså giga. Akseleratoren vart i 1970-åra ombygd og samankopla med akseleratoren SuperHILAC til ein tungione-akselerator og kalla Bevalac. Denne vart i 1982 nytta til å akselerere uranion til ein energi på 1 GeV per nukleon eller 238 GeV per ion, ein rekord ved akselerasjon av tunge ion. Bevatron/Bevalac vart nedlagd i 1993. 

Tungionekollisjonar ved høge energiar er sidan studerte ved akseleratorane AGS og RHIC ved Brookhaven National Laboratory og SPS og LHC ved CERN.

Kjelder
bevatron. (06.02.2010) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/bevatron

Bakgrunnsstoff
 History of the Bevatron 
 "The Bevatron" E.J. Lofgren historical retrospective account; excellent early pictures. 
 Pictures of the Bevatron
 Shutdown of the Bevatron 
 Bevatron Building Slated for Demolition
 Historic Atom Smasher Reduced to Rubble and Revelry

Byggverk i California
Partikkelfysikkanlegg
Partikkeleksperiment
Pai

Pai er ein matrett laga av ei deigskorpe som blir steikt med fyll oppi eller inni. Han blir laga ved at ein kler ei form med deigen og legg eit fyll oppi deigen. Fyllet kan til dømes vera kjøt, fisk, frukt eller bær. Ofte blir det òg lagt eit deiglok oppå, som kan vera heilt eller fletta av deigstrimlar. Pai blir steikt i omn, og kan etast varm eller kald.

Paideig
Paideig er deig som kan brukast til å laga skorpe på ein pai, på undersida, sidene og eventuelt oppå paien. Det finst fleire deigtypar ein kan bruka til dette. Mørdeig av mjøl, feitt og eventuelt kaldt vatn er vanleg.
Tertedeig av like delar smør og mjøl, med vatn og nokre gonger eddik, kan også brukast.

Ein anna type paideig blir laga med varmt vatn. Dette gjev ei hardare, meir væskehaldig skorpe, og blir brukt mykje til britiske kjøtpaiar.
Ein kan også laga gjærdeig med gjær og varmt vatn. 

Nokre paideigoppskrifter nyttar egg.
Deig til søte paiar kan innehalda ulike former for sukker.

Sjå òg
Pi-dagen

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Matretter
Biot

Biot (symbol Bi) er ei eining for elektrisk straum i det gausske og elektromagnetiske CGS-systemet. Denne er lik 10 ampere. Eininga har òg vorte kalla abampere.

Eininga er kalla opp etter Jean-Baptiste Biot.

Kjelder
biot. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/biot

Måleiningar for elektrisk straum
CGS-einingar
Johan Nymo

Johan Nymo () var ein norsk lærar og folkemusikar.  
  
Han gjorde eit stort arbeid med å samle inn folkemusikk i Målselv slik at mange av slåttane og songane ikkje døydde ut. På 1950-60-talet sykla han milevis rundt med ein bandspelar på bagasjeberaren for å feste slåttar til band og intervjue gamle spelmenn. Mykje av dette er samla i Spelmenn og spelmannsarv i Målselv. Han var med å etablere og han dirigerte Sørreisa mannskor frå 1939.

I 1949 gjekk han i spissen då Målselv Mållag arrangerte det første spelmannsstemnet i Målselv, og utifrå dette voks Målselv Spelmannslag fram. I 1970 arrangerte Målselv Mållag og Målselv Spelmannslag det første Kalottspelet med Johan Nymo som initiativtakar og gjennomførar. Her deltok det blant anna fire svenske spelmenn. 

Han var aktiv i målrørsla og han var leiar i Målselv Mållag i lengre tid.

Nymo var sentral i prosessen som på 1940-talet gjorde «Målselvbindingen» (med stramming frampå tåa, slik som den kjente Kandahar-bindinga) kjent i det nasjonale skigåing-miljøet.
 
Han blei tildelt Blixprisen 1986. 

Johan Nymo var far til folkemusikaren Svein Nymo.

Utgjevingar
ABC i felespel med slåttegrep, med skisser av May Karen Pedersen, 1979
Spelmenn og spelmannsarv i Målselv, notar og notat, 1982

Kjelder 
 Omsett, bearbeidd og utvida frå «Johan Nymo», innhenta torsdag  26. april 2012, klokka 16:30.

Norske folkemusikarar
Folk frå Målselv
Nynorsk i Nord-Noreg
Opphavleg omsett med Apertium
Norske folkeminnesamlarar
Analgetika

Analgetikum (fleirtal analgetika), òg referert til som smertestillande, er eit psykoaktivt stoff og legemiddel brukt for å lindre smerte, med lite eller inga innverknad på medvita. Opium, morfin, aspirin og ibuprofen er døme på analgetiske stoff.

Kjelder

Arturitis Today - Drug Guide: Analgesics 
snl.no - analgetika

 
Opioid
Smerter
Jan Massijs

Jan Massijs (også Massys, Matsys, Metsys) () i Antwerpen var ein flamsk målar under stilretninga manierismen. Også faren Quinten Massijs var ein kjend målar.

Liv og gjerning

Massijs vart sannsynlegvis lært opp av faren, og dreiv verkstaden vidare etter faren døydde i 1530. I 1532 vart han meister i målarlauget i Antwerpen. Deretter arbeidde han ei tid på slottet Fontainebleau i Frankrike. I 1536 var han tilbake i Antwerpen, og tok Frans van Tuylt til lærling. Han gifta seg i 1538, og ein veit han hadde Frans de Witte i lære i 1543.

År 1544 vart Massijs landsforvist for kjetterske, protestantiske oppfatningar, og kunne ikkje vende tilbake før enn i 1558. Dei fjorten åra heldt han til i Frankrike og Italia, der han vart påverka av manierismen. Han nådde Genova i 1550, der han vart hoffmålar til Andrea Doria, admiralen og dogen som rådde over bystaten. I seks år var han Massijs hoffmålar i Genova. 

Massijs kunne i 1558 vende tilbake til Antwerpen, og budde og arbeidde der til han døydde i 1575.

Massijs laga i hovudsak mytologiske verk med ein noko kjøligare koloritt enn det far hans gjorde. Elles måla han ein del religiøse motiv og sjangerbilete. Lot og døtrene hans frå 1565 er hans mest kjende verk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jan Massys» frå ,  den 26. april 2012.

Bakgrunnsstoff

Nederlandske målarar
Målarar frå 1500-talet
Manieristiske målarar
Quinten Massijs

Cornelis Quinten Massijs (også Massys, Matsys, Metsys) () var ein flamsk målar under renessansen. Han var far til målaren Jan Massijs.

[[File:Quentin Metsys - Menino Jesus entre os Doutores.jpg|mini|Jesusbarnet mellom dei skriftlærde, ca. 1509-11]]

Liv og gjerning
Massijs var frå Leuven og arbeidde i fødebyen og i Antwerpen. Han var påverka av  tradisjonar frå nærområda, særleg av målaren Dierick Bouts. Med åra fekk han også sterke impulsar frå italiensk kunst, særleg frå Leonardo da Vinci. Han vart den første store flamske renessansemålaren, men tok også med seg drag av den karakteristiske flamske realismen.

Mellom Massijs verk er eit altarskåp laga for Petrus-kyrkja i Leuven (ca 1509), og eit altarskåp i katedralen i Antwerpen (1511), Kristus på krossen, to madonnabilete, Freistinga av Antonius og det sjangerprega Vekslarparet (1514). Han måla også uttrykksfulle portrett og bilete med eit lett satirisk innhald.

Massijs døydde i Antwerpen i 1530, truleg i ein pestepidemi.

KjelderGyldendals store konversasjonsleksikon'', 1972

Bakgrunnsstoff

Nederlandske målarar
Renessansemålarar
Fødde i 1460-åra
Målarar frå 1400-talet
Målarar frå 1500-talet