Norske vêrrekordar

Dette er ei oversikt over norske vêrrekordar. Oversikten tar for seg dei vanlegaste meteorologiske parametrane, mellom anna temperatur, nedbør og vind.

Alle rekordane er frå offisielle målestasjonar der dei fleste er eigd og driven av av Meteorologisk institutt. Ein del stasjoner vert drifta av andre aktørar (Jernbaneverket, NTNU, Bioforsk etc.) og leverer data til instituttet gjennom samarbeidsavtalar.

Listene er ajourførte per 12. september 2010.

Måleinstrument og prosedyrar

Det norske vêrstasjonsnettverket 

Dei første offisielle vêrstasjonane vart oppretta på slutten av 1860-talet då Meteorologisk institutt var skipa. Sidan den gong har stasjonsnettet vakse mykje.

Per mai 2009 har met.no tilgang til data frå kring 230 vêrstasjoner på fastlandet. I tillegg kjem snautt 400 nedbørstasjonar (målestasjonar som berre måler nedbør).

Temperatur 

Det vert stilt strenge krav til plassering av meteorologisk utstyr. I Noreg seier standarden at lufttemperatur skal målast to meter over grasdekt mark, der termometeret er plassert i ein kvitmåla strålingsskjerm, som har som hensikt å skjerme mot direkte solinnstråling. Skjermane har endre utsjånad ein god del dei siste 150 åra (sjå bileta).

Tidlegare vart temperaturen observert manuelt ved avlesing av termometer i instrumenthytta, men i seinare år har automatiseringa gjort dette mindre vanleg. Ved dei fleste vêrstasjonar vert temperaturen no målt elektronisk med motstandstermometer (laga av platina).

Maks- og mininimumstemperatur

Maks- og minimumstemperaturen er respektive den høgaste og lågaste temperaturen som vert observert i løpet av eit temperaturdøgn. På manuelle vêrstasjonar finst det eigne termometer som registrerer høgaste og lågaste temperatur sidan siste nullstilling.

Middeltemperatur

Månadsmiddeltemperatur er gjennomsnittet av døgnmiddeltemperaturar for heile månaden. Tilsvarande er årsmiddeltemperatur eit gjennomsnittet av døgnmiddeltemperaturane gjennom eit heilt år.

Nedbør 

Met.no nyttar i all hovudsak to forskjellige nedbørsmålarar.

 Den tradisjonelle målaren er basert på ei enkel bøtte med ein viss diameter i toppen. Denne blir tømt ein, to eller fire gonger i døgnet, og innhaldet vert så avlese i eit måleglas der volumet vert vist i mm (høgd) av vassøyle. Ved snø må innhaldet i bøtta smeltast før avlesinga kan skje.
 Den moderne målaren er automatisk og opererer ved hjelp av vektprinsippet. All nedbør (snø eller vatn) som har falle kjem oppi bøtta. Vektauken i bøtta vert rekna om elektronisk til mm nedbør. Det spelar derfor inga rolle om nedbøren kjem som snø eller vatn.

Døgnnedbør

Døgnnedbør er den nedbørmengda som fell i løpet av eit nedbørdøgn. I Noreg går det offisielle nedbørdøgnet frå 06 UTC til 06 UTC neste dag.

Månads- og årsnedbør

Månadsnedbør er summen av alle døgnnedbørsmålingane i ein månad. Tilsvarande er årsnedbør summen for heile året.

Snødjupne

Snødjupne vert målt på flatmark. Meteorologisk institutt nyttar to metodar for måling av snødjupne.

Den tradisjonelle (og mest brukte) metoden er å bruke ein målestav som vert sett i bakken før frosten. Denne vert avlest på eit fast tidspunkt i døgnet, vanlegvis kl. 06 UTC (kl. 7 norsk vintertid).

Den moderne metoden tar i bruk avstandsmåling. Ein fastmontert sensor måler avstanden frå sensoren og ned til snøen. Denne avstanden vert trekt i frå høgda til sensoren over bakken. Prosessen skjer elektronisk og snødjupna kan slik overvakast kontinuerleg.

Vind 

Middelvind (10 min.) og vindkast (3 sek.) vert registret normalt i 10 meters høgd i ope landskap.

Tidlegare vart alle vindobservasjonane gjort visuelt. Det vil sei at observatøren såg an vindsnøggleiken (middelvind) ved hjelp av ein versjon av Beauforts skala. Frå byrjinga av 1980-talet vart anemometer meir vanleg på norske vêrstasjonar. Med anemometer vart det òg mogeleg å registrere vindkast i tillegg til middelvind. Framleis finst det stasjonar som gjer vindobservasjonar visuelt.

Lufttemperatur

Høgaste og lågaste temperatur

Høgaste og lågaste offisielt registrerte lufttemperaturar i Noreg; månadsvis, fylkesvis og på årsbasis i perioden 1990 – d.d..

Månadsvis

a) Tangert same stad 2. juni 1962. Fannaråki ligg på 2068 moh. Rekorden for busette strøk er –7,9 °C på Tynset i Hedmark 1. juni 1907. 
b) Tangert same stad den 14. juli 1897, i Oslo 21. juli 1901 og Trondheim, Sør-Trøndelag 22. juli 1901. 
c) Rekorden for busette strøk er –3,9 °C i Kautokeino i Finnmark 2. juli 1891. 
d) Tangert av Drammen, Buskerud 3. august 1982. 
e) Tangert av Meråker, Nord-Trøndelag 1. september 1957 og Drammen, Buskerud 3. september 1991.

Fylkesvis

a) Tangert same stad 14. juli 1897. 
b) Høgaloft ligg på 1092 moh. Rekorden for busette strøk er –26,0 °C på Mo i Suldal 11. januar 1987. 
c) Tangert av Bardufoss lufthamn og Mestervik 3. juli 1972.

Årleg

Høgaste og lågaste månadsmiddeltemperatur

Høgaste og lågaste offisielt registrerte månadsmiddeltemperaturer i Noreg; månadsvis og fylkesvis.

Månadsvis

a) Òg på Lista fyr, Vest-Agder, Skudenes, Rogaland og Slåtterøy fyr, Hordaland.  
b) Tangert i 2009 av Bergen - Florida, Hordaland.  
c) Tangert same stad i 1952. 
d) Tangert same stad i 1952. 
e) Tangert i 2006 av Kvitsøy, Rogaland.  
f) Tangert same stad i 1983. 
g) Tangert same stad i 1942 og 1952.

Fylkesvis

a) Tangert av Drammen - Berskog i juli 2006. 
b) Tangert av Vefall i Drangedal og Dalen i Telemark i juli 1955. 
c) Tangert av Lyngør fyr i august 1947 og august 1997. 
d) Tangert av Finse i desember 1981.

Flest sommardagar

Definisjonar 

Internasjonal definisjon
 Sommardag: Eit døgn der maksimumstemperaturen er lik eller større enn 25,0 °C.

Norske definisjonar
 Nordisk sommardag: Eit døgn der maksimumstemperaturen er lik eller større enn 20,0 °C.
 Tropedag: Eit døgn der maksimumstemperaturen er lik eller større enn 30,0 °C.

Månadsvis

a) Òg Fosser og Kongsberg same år. 
b) Tangert av Kongsberg i 2000. 
c) Òg Nelaug same år. 
d) Tangert ei rekkje gonger seinare. 
e) Òg Blindern og Kjevik same år. Rekorden er seinare tangert ei rekkje gonger, siste gong i 2002. 
f) Òg Modum, Drammen og Gvarv same år. 
g) Tangert av Skotterud, Kongsberg og Modum i 1959. 
h) Tangert av Molde lufthamn, Høylandet og Hjelvik i 2005.

Fylkesvis

a) Tangert av Galleberg i Sande i 2006. 
b) Òg Fjærland same år. Tangert same stad i 2006. 
c) Tangert av Tennevoll i 1997. 
d) Òg Sunndalsøra same år. 
e) Òg Dividalen same år. 
f) Tangert av Pasvik i 1972. 
g) Òg Eidsberg og Rygge same år. 
h) Tangert av Fornebu i 1975. 
i) Òg Staur forsøksgård same år. Tangert av Magnor og Vinger i 1982. 
j) Tangert av Lillehammer i 1975. 
k) Tangert av Vossevangen i 2008. 
l) Tangert same stad i 1994. Deretter tangert av Høylandet i 2002, Verdal i 2008 og Steinkjer i 2008. 
m) Òg Dividalen same år. 
n) Òg Kirkenes lufthamn same år.

Årleg

a) Òg på Fornebu, Akershus og Værnes, Nord-Trøndelag. 
b) Òg på Kirkenes lufthamn, Finnmark. 
c) Òg på Høylandet, Nord-Trøndelag. 
d) Òg på Kvamsøy, Hordaland. 
e) Òg på Hønefoss/Drammen, Buskerud, Notodden lufthamn, Telemark og Saltdal, Nordland. 
f) Òg på Notodden lufthamn, Telemark. 
g) Òg på Aurskog, Akershus. 
h) Òg på Gulsvik stasjon/Hønefoss, Buskerud og Vossevangen, Hordaland.

Tropenetter

Definisjonar 

 Tropenatt: Ei natt der minimumstemperaturen ikkje fell under 20,0 °C.

Tidlegaste og seinaste dato for tropenatt

Tidlegaste tropenatt: 12. mai 1981, 20,3 °C i Bergen, Hordaland.
Seinaste tropenatt: 24. september 1938, 20,1 °C på Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane.

Varmaste tropenetter

Lista er ikkje komplett.

Soltimar

Flest soltimar

Nedbør

Største døgnnedbør

Månadsvis

a) Målaren rann over. Den faktiske døgnnedbøren kan såleis ha vore noko høgare.

Fylkesvis

a) Se kommentar over.

Største månadsnedbør

Månadsvis

Fylkesvis

Høgaste og lågaste årsnedbør

Største snødjupne 

Alle snømålingane i tabellane er frå met.no sine vær- og nedbørstasjoner. Enkelte år har NVE målt snødjupner på over 12 meter på Svartisen og Ålfotbreen.

Månadsvis

a) Grjotrusti (1300 moh.) ligg ved det høgaste punktet på strekninga av Bergensbanen (no nedlagt) over Taugevatn.

Fylkesvis

Vind

Sterkeste registrerte middelvind og vindkast (1957 - dd.)

a) Visuell observasjon. Den faktiske vindstyrke kan såleis ha vore høgare eller lågare.

Ved visuelle observasjonar vil det i mange tilfelle skje tangeringar av rekordene, både på same stad og andre stader i fylket.

Flest døgn med stiv kuling i middelvind (1957 - dd.) 

 233 døgn i 1989 - Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane
 228 døgn i 1989 - Svinøy fyr, Møre og Romsdal
 218 døgn i 1971 - Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane
 216 døgn i 1983 - Svinøy fyr, Møre og Romsdal
 202 døgn i 1971 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 201 døgn i 1973 - Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane

Flest døgn med orkan i middelvind (1957 - dd.) 

 16 døgn i 1971 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 12 døgn i 1975 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 10 døgn i 1989 - Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane
 8 døgn i 1983 - Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane
 5 døgn i 1973 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 5 døgn i 1975 - Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane

Lufttrykk 
Høgaste lufttrykk: 1061,3 hPa 23. januar 1907 i Dalen, Telemark.
Lågaste lufttrykk: 939,8 hPa 27. januar 1884 i Bergen, Hordaland.

Diverse

17. mai 

Høgaste temperatur: 28,6 °C 17. mai 1960 i Melsomvik, Vestfold
Lågaste temperatur: –20,9 °C 17. mai 1909 på Finse, Hordaland

24. desember 

Høgaste temperatur: 17,2 °C 24. desember 1942 i Tafjord, Møre og Romsdal
Lågaste temperatur: –43,9 °C 24. desember 1919 i Karasjok, Finnmark
Største døgnnedbør: 107,0 mm 24. desember 1933 i Eide, Møre og Romsdal

Flest frostdøgn (1957 - dd.) 

Frostdøgn er døgn der minimumstemperaturen er –0,1 °C eller lågare.

 345 døgn i 1962 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 329 døgn i 1957 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 325 døgn i 1962 - Gaustatoppen, Telemark
 323 døgn i 1965 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 312 døgn i 1958 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 311 døgn i 1966 - Fannaråki, Sogn og Fjordane
 310 døgn i 1965 - Gaustatoppen, Telemark

Lengste periode med kuldegrader  
Lengste periode der maksimumstemperaturen ikkje går over –0,1 °C (1957 - dd.)
 Sør-Noreg 
 Under 700 moh.: 114 døgn, 11.11.1965 - 4.3.1966, Alvdal, Hedmark
 Over 700 moh.: 192 døgn, 23.10.1969 - 2.5.1970, Gaustatoppen, Telemark
 Midt-Noreg: 112 døgn, 11.11.1965 - 2.3.1966, Røros, Sør-Trøndelag
 Nord-Noreg: 150 døgn, 7.11.1965 - 6.4.1966, Suolovuopmi, Finnmark

Sjå òg

 Klima i Noreg
 Årlege temperaturekstrem i Noreg

Kjelder 
 Gustav Bjørbæk: Norsk vær i 100 år. Utgitt av Teknologisk forlag, 1998.
 Oversikt over luftens temperatur og nedbøren i Norge 1883 - 1956, utgitt av Det Norske Meteorologiske Institutt (DNMI - nå met.no). Tilgjengeleg i innskannet utgave på NOAAs nettsider .
 Meteorologisk årbok  - 1979, utgitt av Det Norske Meteorologiske Institutt (DNMI - nå met.no).
 Døgndata eldre enn 1.1.1957 (i dei fleste tilfelle) ligg arkivert i Riksarkivet. Meteorologisk institutts del av arkivet er S-1570 Det norske meteorologiske institutt .

Bakgrunnsstoff
 eKlima - klimadatabasen til met.no 
 Met.no Værrekorder 
 Vær og vind (v/værstatistiker Bernt Lie)
 Meteorologisk institutts Meteorologileksikon 

Vêr i Noreg
Utvalde artiklar 2010