alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leipzig

Leipzig (sorbisk Lipsk) er ein by i Tyskland og den største byen i delstaten Sachsen. Byen har eit innbyggjaratal på like over 510 000 , og ligg der elvane Pleiße, Weiße Elster og Parthe renn saman.

Lepizig er kjend for universitet og varemessa. Det første tyske arbeidarpartiet vart grunnlagd i byen.

Namnet Leipzig kjem frå det slaviske ordet Lipsk, som tyder 'busetnad ved lindetrea'.

Historie 

Den første historiske omtalen av byen er frå 1050, då me høyrer om ein slavisk busetnad som heitte Lipsk. På grunn av tysk ekspansjon austover blei byen etter kvart ein av deira handelsstader, og fekk byrettar i 1165 av markgreven av Meissen.

Byen blei stygt skada av bombeåtak frå dei allierte under den andre verdskrigen. Medan det budde over 750.000 menneske i byen like før den andre verdskrigen, hadde folketalet gått ned til 500.000 i 2002.

I 1989 byrja den fredelege revolusjonen mot DDR-styret i byen med såkalla Montagsdemonstrationen.

Kjende personar med samband til Leipzig 

Leipzig har i mange hundreår vore eit kultursentrum i Tyskland, noko ein merkar på menneska som har vore innom byen. Filosofen Gottfried Leibniz og fleire musikarar frå Bach-familien verka eller var fødde her, mellom anna Johann Sebastian Bach. Martin Luther preika i byen.

Fleire nordmenn har søkt seg til Leipzig. Ei rekke norske komponistar og musikarar, som Edvard Grieg, Johan Selmer, Ole Olsen, Johannes Haarklou, Christian Sinding, Eyvind Alnæs, Johan Halvorsen og Geirr Tveitt studerte her. Av norske vitskapsmenn var Sophus Lie professor i matematikk og Vilhelm Bjerknes professor i geofysikk ved Universitetet i Leipzig. Salmediktaren Elias Blix studerte teologi ved universitetet frå 1871 til 1872. Han hadde adresse Parkstrasse 2.

Verd å vitja i byen 

 Det gamle rådhuset, bygd av Hieronymus Lotter på 1500-talet 
 Det nye rådhuset
 Thomaskirche
 Nikolaikirche
 Völkerschlachtdenkmal (monument over folkeslaget)
 Universitetet
 Det tyske biblioteket
 Gohlisslottet

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Virtuell vitjing av Leipzig
 Bilete frå Leipzig 

Byar i Sachsen
Byar i Tyskland
Klaus Egge

Klaus Egge () var ein norsk komponist og musikkritikar. Han er mest kjend for symfoniane, konsertane og kammermusikken sin.

Biografi 

Egge vart fødd i Gransherad (nær Notodden) i Telemark. Han studerte ved Musikkonservatoriet i Oslo, og tok organisteksamen der i 1929. Etter dette studerte han bl.a. komposisjon under Fartein Valen. I tida 1937–38 studerte han under professor Walter Gmeindl ved Musikkhøgskolen i Berlin.

Klaus Egge var ein viktig figur i norsk kulturliv. Han var formann i Norsk Komponistforening i perioden 1945–72, og var det òg i Norges Kunstnerråd, TONO, Statens Musikkråd og Norges Nasjonale Musikkomité. I tillegg var han styremedlem i Nordisk Komponistråd og International Music Council. Han fekk kunstnarløn frå 1949. I 1972 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris. Han var kommandør av St. Olavs Orden og av Den islandske Falkeorden. I 1978 fekk han Lindemanprisen.

Musikken hans var inspirert av norsk folkemusikk, men etter kvart vart Egge meir opptatt av atonal musikk.

Blant dei større verka hans finn vi fem symfoniar, tre klaverkonsertar, ein fiolinkonsert og ein cellokonsert. Kammermusikken står òg sentralt, med ein strykekvartett, ein klavertrio, to blåsekvintettar, ein fiolinsonate og mange klaververk. Han komponerte òg mange verk for kor, samt fleire songar.

Verk (utval) 
 Konsert for klaver og orkester Nr. 1, Op. 9 (1937)
 Sveinung, Op. 11 (1940) (H.H.Holm)
 Fjell-Norig: Symfonisk høgsong for dramatisk sopran og orkester, Op. 15(1941)
 Noreg-songen, Op. 16 (Utgitt: 1952) (Arne Garborg)
 Symfoni Nr. 1 : Lagnadstonar, Op. 17 (1942)
 Draumar i Stjernesnø, Op. 18 (1944) (H.H.Holm)
 Elskhugskvede, Op. 19 (1942) (Tore Ørjasæter)
 Konsert for klaver og orkester Nr. 2, Op. 21 (1944)
 Symfoni Nr. 2 : Sinfonia Giocosa, Op. 22 (1947)
 Konsert for violin og orkester, Op. 26 (1953)
 Symfoni Nr. 3 : Louisville Symphony, Op. 28 (1958)
 Konsert for cello og orkester, Op. 29 (1966)
 Symfoni Nr. 4 : Sinfonia seriale sopra BACH - EGGE, Op. 30 (1967)
 Symfoni Nr. 5 : Sinfonia dolce quasi passacaglia, Op. 31 (1969)
 Konsert for klaver og orkester Nr. 3, Op. 32 (1973)
 Symfoniske variasjoner og fuge over en norsk folketone

Litteratur 
 Ingrid Loe Dalaker 2011, Nostalgi eller nyskaping : Nasjonale spor i norsk musikk : Brustad, Egge og Groven
 Ragnar Olsen (Notodden): Klaus Egge - telemarking og europear. Artikkel i Årbok for Telemark (2007)

Bakgrunnsstoff 

 Biografi 

Egge, Klaus
Folk frå Notodden
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
St. Olavs Orden
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Terje Rypdal

Terje Rypdal () er ein norsk jazzmusikar og -komponist frå Oslo. 

Han vart kjend på 1960-talet som gitarist i popgruppa the Vanguards, gjekk seinare over til å spele jazz og har hatt tette samarbeid med musikarar som Jan Garbarek og den danske trompetaren Palle Mikkelborg.

Prisar og utmerkingar 

 Rypdal vart tildelt spesialprisen Sølvharpen under utdelinga av Spellemannprisen 1981. 
 Norsk Jazzforbund sin ærespris, Buddyprisen, i 1985. 
 Gammleng-prisen 1990 i klassen jazz.
 Under Spellemannprisen 1995 vann han i open klasse for plata If Mountains Could Sing. 
 Under Spellemannprisen 2005 vann Rypdal juryens heidringspris.

Band 
 1962–67 Vanguards
 1967–69 Dream (på slutten var også Jan Garbarek og Jon Christensen med)
 1969–72 Jan Garbarek Kvartett, Kvintett
 1970–71 Min Bul med Bjørnar Andresen og Espen Rud
 1971–77
Terje Rypdal Ensemble med Brynjulf Blix, Åsmund Feidje, Jon Christensen, Inger Lise Rypdal
Terje Rypdal Kvartett med Blix, Thorstensen & Christensen
Terje Rypdal Trio med Barre Phillips og Christensen
med Hovensjø og Christensen
Odyssey med Torbjørn Sunde, Blix, Sveinung Hovensjø og Svein Christiansen
 1977–80 Terje Rypdal / Palle Mikkelborg Kvartett, Trio
 1977–78 Mikkelborg, Rypdal, Hovensjø og Christensen
 1978–80 uten Hovensjø
Rikskonserter (skole): Mikkelborg, Rypdal og Pål Thowsen
Trio med Iver Kleive og Thowsen
 1980–81 Terje Rypdal Trio med Hovensjø og Thowsen
Turné: med Christensen og John Taylor.
Terje Rypdal Trio med Bjørn Kjellemyr og Audun Kleive
(...)

Diskografi 
 1968 – Bleak House
 1970 – Min Bul
 1970 – Afric Pepperbird (med Jan Garbarek)
 1921 – Terje Rypdal
 1971 – Sart (med Jan Garbarek)
 1973 – What comes after
 1974 – Whenever I seem to be far away
 1975 – Odyssey
 1975 – (1 tittel på:) 1. New jazz festival, Hamburg -75
 1976 – After the rain
 1976 – The Hapless Child (med Michael Mantler)
 1976 – Satu (med Edward Vesala)
 1977 – Waves
 1978 – Terje Rypdal/Miroslav Vitous/Jack DeJohnette
 1978 – Three Day Moon (med Barre Phillips)
 1979 – Descendre
 1981 – To Be Continued
 1985 – Chaser
 1985 – Eos (med David Darling)
 1985 – (1 tittel på:) Bratislava jazz days 1985
 1986 – Blue
 1987 – Undisonus
 1988 – The singles collection
 1990 – Mnaomai, Mnomai (med Heinz Reber)
 1991 – Q.E.D.
 1994 – If mountains could sing
 1994 – Nordic Quartet (med John Surman)
 1994 – Water Stories (med Ketil Bjørnstad)
 1994 – The Sea (med Ketil Bjørnstad)
 1995 – (1 tittel på:) Mike Mainieri presents “Come together”, Vol. 2
 1996 – Skywards
 1996 – The Sea II (med Ketil Bjørnstad)
 1997 – Litania (med Tomasz Stanko)
 1998 – Double Concerto / Fifth Symphony
 1999 – Karta (med Markus Stockhausen)
 2000 – Lux Aeterna

Kjelder 
 «Terje Rypdal» på Bokmålswikipediaen

Norske jazzmusikarar
Norske musikarar
Norske komponistar
Vinnarar av Spellemannprisen
Musikarar frå Oslo
Minsk

Minsk (belarusisk Менск, Мінск; russisk Минск) er hovudstad og største by i Belarus og Minsk voblast ved elvene Svislotsj og Niamiha. Byen har 2 millionar innbyggjarar (2022). 
Han ligg ved elva Svislatj.

Minsk vart grunnlagt som del av eit vikingrike på 900-talet og vart seinare underlagt Polen-Litauen. Frå 1569 var han ein delstatshovudstad i Den polsk-litauiske realunionen. I 1655 vart Minsk erobra av russarane, men vart teken tilbake av Polen-Litauen. Byen vart igjen annektert av Russland ved Polens andre deling i 1793. Han blei hærteken av Napoleon sin hær i 1812.

1919–1991 var Minsk hovudstad i Kviterussiske SSR. Under andre verdskrigen vart Minsk bomba alt første dagen av det tyske åtaket på Sovjetunionen, 22. juni 1941. Fire dagar seinare vart byen teken. Nokre fabrikkar, museum og titusenvis av sivile hadde likevel alt vorte evakuerte austover. Tyskarane gjorde Minsk til administrasjonssenter for «Reichskomissariat Ostland», og behandla sivilfolket svært brutalt. Kommunistar vart fengsla eller avretta, og tusenvis av sivile vart tvinga inn i slavearbeid både lokalt og i Tyskland. Tusenvis svalt i hel då tyskarane rekvirerte det meste av maten i området og det mest ikkje var betalt arbeid å få. Minsk vart etter kvart eit senter for sovjetisk partisanverksemd. I ghettoen stua nazistane saman over 100 000 jødar. Dei fleste vart drepne. Minsk vart frigjord 3. juli 1944 under den store sovjetiske offensiven Operasjon Bagration. Men då var mesteparten av byen ein ruinhaug, og det meste måtte byggjast opp på ny. Før andre verdskrigen hadde Minsk 300 000 innbyggjarar. Ved frigjeringa i 1944 var det berre 50 000 att.

Minsk er det kulturelle og industrielle sentrumet i Belarus. Industrien omfattar produksjon av transportmiddek, næringsmiddel, kjemikaliar og ulike forbruksvarer. Byen er eit veg- og jernbaneknutepunkt med internasjonal lufthavn. Det finst også ein tunnelbane i byen.

Universitetet i Minsk er frå 1921. Byen har også fleire høgskolar og institutt.

Domkyrkja i byen er frå 1622.

Kjelder 

Byar i Belarus
Hovudstader i Europa
Nantes

Nantes er ein by i det vestlege Frankrike. Byen har 280 600 innbyggjarar (2004), 711 120 med forstadene. Dette gjer Nantes til den sjette største byen i Frankrike.

Historie 

Byen blei romersk i 56 f.Kr. med namnet Portus Namnetum etter ein gallisk stamme kalla namnetes. 
Nantes blei kristna på 300-talet og blei i åra etter åtaka av saksarar, frankarar og normannarar. I 1066 blei Nantes del av hertugdømet Bretagne, og var i lang tid hovudstad for regionen. I 1460 blei det grunnlagt eit universitet her som eksisterte fram til til den franske revolusjon. Hertugdømet Bretagne var til tider sjølvstendig og til tider underlagt England, og kom ikkje inn under Frankrike før 1532. Området har framleis ein sterk bretonsk identitet med sitt eige språk, bretonsk.

Byen blei skild ut frå Bretagne av Vichy-regjeringa i 1941. Sidan 1971 har han vore del av regionen Pays-de-la-Loire, men mange innbyggjarar føler seg framleis kulturelt heime i Bretagne. Byen er òg préfecture (administrasjonstad) i departementet Loire-Atlantique. 

I 1962 blei universitetet i Nantes grunnlagt på nytt. I 2016 hadde det cirka 38 000 studentar. Verftskrisa på 1980-talet ramma byen hardt. Tiltakt som flytting av delar av sentraladministrasjonen frå Paris og gode infrastrukturtiltak som TGV-tilknyting revitaliserte byen, og han er i dag ein av dei fremste byane i Vest-Frankrike ved sida av Bordeaux. I 2004 blei han kåreat av magasinet Time til den beste staden i Europa å bu i .

Kjende folk frå Nantes 
 Anne av Bretagne (1477-1514), fransk dronning
 Jules Verne (1828-1905), forfattar
 Aristide Briand (1862-1932), statsminister og fredsprisvinnar

Ymse 
Den bretonske musikkgruppa Tri Yann heitte opphavleg Tri Yann an Naoned, som er bretonsk for «tre Janar frå Nantes».

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nantes» frå ,  den 26. august 2022.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Pays-de-la-Loire
Loire-Atlantique
Byar i Frankrike
Cajamarca-regionen

Cajamarca (spansk Región Cajamarca, quechua Kaxamarca suyu) er ein region i det nordlege Peru med grense mot Ecuador. Han har grenser mot Piura-regionen og Lambayeque-regionen i vest, mot Amazonas-regionen i aust, og Libertad-regionen i sør. Folkesetnaden var 1 343 501 i 1996, arealet er 33 317 km². Hovudstaden er Cajamarca.

Regionen er delt inn i 13 provinsar.

Provins (hovudstad)

 Cajabamba (Cajabamba)
 Cajamarca (Cajamarca)
 Celendín (Celendín)
 Chota (Chota)
 Contumazá (Contumazá)
 Cutervo (Cutervo)
 Hualgayoc (Bambamarca)
 Jaén Province, Peru (Jaén, Peru)
 San Ignacio Province (San Ignacio)
 San Marcos Province (San Marcos, Peru)
 San Miguel Province (San Miguel de Pallaques)
 San Pablo Provine (San Pablo, Peru)
 Santa Cruz (Santa Cruz)

Regionar i Peru
Norges Klatreforbund

Norges klatreforbund (NKF) er eit forbund som har som formål å fremje klatresporten i Noreg og representere norsk klatresport internasjonalt.

Norges klatreforbund er eit særforbund i Norges idrettsforbund og olympiske komité (NIF). Norges klatreforbund er medlem av det internasjonale klatreforbundet (UIAA) og Friluftslivets fellesorganisasjon, FRIFO.

Bakgrunnsstoff 
 Norges klatreforbund

Klatring
Klatring
Andøya flystasjon

Andøya flystasjon er ein militærbase for luftforsvaret som ligg på Andenes i Andøy kommune i Nordland fylke. Her ligg luftforsvaret sin 333-skvadron, med P-3 Orion overvakingsfly.

Flyplassen på Andøya vart bygd etter ønske frå NATO, og var ferdigbygd og operativ i 1957. Under den kalde krigen var basen svært viktig for forsvaret av Noreg. Flystasjonen er ei hjørnesteinsverksemd i Andøy kommune.

Det går òg sivile passasjerfly frå Andenes. Den sivile delen av flyplassen heiter Andøya lufthamn, Andenes.

Samferdsle i Andøy
Byggverk i Andøy
Norske militærbasar
Det norske luftforsvaret
Skipingar i 1957
Vandrarheim

Vandrarheim, som tidlegare vart kalla ungdomsherberge her i landet, er enkelt innretta gjestehus av ein type som finst både i byar og på landsbygda i mange land. Meininga med dei har tradisjonelt vore å gjeve rimeleg nattely til ungdom på fotturar eller sykkelturar, men no til dags vert dei nytta av bilturistar og anna ferdafolk i alle aldrar. 

Vandrarheimane er ofte utstyrt med køyesenger på sovesalar, men òg med einskildrom eller familierom. Det er ein tendens til at vandrarheimar med sovesalar vert stendig færre, og at skilnaden mellom vandrarheimar og enkle hotell vert mindre. Men på dei fleste vandrarheimane finst det kjøken der gjestane kan lage maten sin sjølve, sjølv om mange vandrarheimar òg har matservering. Eit særkjenne ved vandrarheimar i mange land har i lange tider vore at dei stengjer fleire timar på dagtid, og at dei kunne ha meir eller mindre strenge krav til gjestane om at dei skulle ta sin del av reingjeringa og tilsvarande arbeid før dei drog frå staden. Mange vandrarheimar kan vere opne berre delar av året.

Vandrarheimane er ofte tilslutta nasjonale vandrarheimorganisajonar, til dømes organisasjonen Norske Vandrerhjem for mange av dei norske vandrarheimane. Einskildpersonar eller grupper som reiser saman kan melde seg inn i dei nasjonale vandrarheimorganisasjonane for å få føremonar ved overnattingar på vandrarheimar både i heimlandet og utlandet, ettersom dei nasjonale organisasjonane gjerne er med i samarbeidorganisasjonen Hostelling International.

Bakgrunnsstoff
Norske Vandrarheimar

 VIP backpackers
 Hostelling International

Kjelder

Norske Vandrarheimar

Turisme
Gjestehus
Turistlosji

ca:Alberg juvenil
es:Albergue juvenil
Romeriksporten

Romeriksporten er ein dobbeltspora, elektrifisert jernbanetunnel som går frå Etterstad i Oslo til Stalsberg ved Lillestrøm. Tunnelen er 14 580 meter lang med største tillatte fart på 210 km/t og vart opna i 1999. Tverrsnittet er 110 m2.

Tunnelen er ein del av Gardermobanen som går frå Oslo Sentralstasjon til Eidsvoll stasjon via Oslo lufthamn på Gardermoen. Gjennom tunnelen går alle persontog med unnatak av lokaltoga som har Lillestrøm som endestasjon. Desse toga og godstoga nyttar Hovedbanen.

Tunnelen har fått namn etter området Romerike som startar ved tunnelopninga ved Lillestrøm. Denne tunnelopninga ligg like ved der Lille Strøm stasjon låg då Hovedbanen vart opna i 1854.

Tunnelen vart opna i 1999 eit år etter at Oslo lufthamn vart opna. Under drivinga av tunnelen vart det ein stor vasslekkasje som førte til at Nordre puttjern vart drenert for vatn. Det polymerbaserte tettingsmiddelet Rhoca-Gil vart brukt under utbygginga for å hindre inntrenging av vatn, men på grunn av feil bruk klarte ein ikkje å få full polymerisering av dei injiserte væskene. Dette førte til at Rhoca-Gil vart forbode nytta i Noreg i 1997.

Kjelder

Jarnbanetunnelar i Oslo
Jarnbanetunnelar i Viken
Samferdsle i Oslo
Samferdsle i Viken
Jarnbanestrekningar i Oslo
Jarnbanestrekningar i Viken
Gardermobanen
Skipingar i 1999
Sevilla

Sevilla er det kunstnariske, kulturelle og økonomiske senteret i det sørlege Spania. Han er regionshovudstad i Andalucía og i provinsen Sevilla. Byen ligg på sletta ved elva Guadalquivir, om lag 7 meter over havet. Innbyggjarane i byen vert kalla sevillanos (feminin form Sevillanas) eller Hispalenses. Byen har kring 700 000 innbyggjarar, men i storbyområdet bur det i underkant av 1,5 millionar menneske. Det gjer Sevilla til den fjerde største byen i Spania. 

Byen var setet for Verdsutstillinga i 1929 og EXPO´92, som vart arrangert sommaren 1992.

To av dei betre fotballlaga i Spania finst i byen, Real Betis Balompié og Sevilla FC, begge spelar i den øvste spanske divisjonen. 

Sevilla har tre bygningar på UNESCO si verdsarvliste: La Catedral, El Alcázar og El Archivo General de Indias. De tre bygningane ligg like nær kvarandre i sentrum av Sevilla. 

Sørvest for byen ligg Morón flybase.

Historie 
Sevilla er meir enn 2000 år gammal. Dei forskjellige folkeslaga som har dominert byen i alle desse åra har gjeve byen ein særeigen atmosfæren med eit stort bevart historiske senter. Byen har vore mykje påverka av arabisk kultur, noko einkan sjå i dei mest kjende monumenta og stadane. 

Byen vart i romartida kalla Hispalis. Den nærliggande romarbyen Italica er velbevart og gjev eit inntrykk av korleis Hispalis kan ha sett ut i den seinare romerske perioden. I Sevilla finst i dag restane etter ein romerske akvedukt.

Etter at vandalane og vestgotarane erobra den romerske provinsen Hispania Baetica på 400- og 500-talet, vart byen erobra av maurarane i 712 og fekk då namnet Išbīliya (إشبيلية), som det noverande namnet «Sevilla» kjem frå. Det var eit viktig senter i det muslimske Andalucía og var verande under muslimsk kontroll, under dynastia til umayyadane, almoravidane og almohadane før han fall til Fernando III i 1248. Byen har mange spor etter maurarane, mellom anna store delar av bymuren. 

Etter reconquista utvikla byen seg vidare og det vart bygd fleire offentlege bygg, som kyrkjer. Mange av kyrkjene var i Mudéjar-stil. Seinare opplevde byen ei gullalder som førte mykje rikdom til byen. Dette kom av at Sevilla hadde monopol på handel med dei spanske områda i Den nye verda. Etter at Guadalquivir vart fylt med mudder vart det økonomiske nedgangstider i byen. 

Den store pesten i Sevilla i 1649 tok livet av nesten halve byen og han kom seg ikkje skikkeleg på fote att før tidleg på 1800-talet.

På 1800- og 1900-talet vart Sevilla industrialisert og folketalet voks. 

Sevilla fall raskt for troppane til general Francisco Franco i byrjinga av den spanske borgarkrigen i 1936, sidan han var ein av dei første byane invasjonsstyrken frå Marokko kom til. Etter at byen først var erobra, auka motstanden i arbeidarklassen i byen ei stund, før sterke represaliar stoppa dette.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Seville» frå , den 5. oktober 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad
 Bilete frå Sevilla

Byar i Andalucía
Hamnebyar i Spania
Romerske stader i Spania
Robert Southey

Robert Southey () var ein engelsk diktar av den romantiske skulen, og ein av dei såkalla «Lake Poets». Sjølv om han ikkje er så namngjeten som til dømes sin samtidige William Wordsworth, så er diktinga hans framleis populær.

Han vart fødd i Bristol og utdanna ved Westminster School (som han vart utvist frå fordi han hadde skrive ein artikkel som fordømde pisking), og Balliol College i Oxford (om denne tida i Oxford sa Sothey seinare at «alt eg lærte var litt symjing og litt båtaktivitet»). Etter å ha eksperimentert med eit skrivepartnerskap med Samuel Taylor Coleridge, gav han ut si første diktsamling i 1794. Same året drøfta han, Coleridge og nokre andre om dei skulle etablere eit idealistisk fellesskap i Amerika. Sidan planla dei å skipe dette kollektivet i Wales, men gav til slutt opp ideen.

Kona til Southey, Edith, var syster til kona til Coleridge. Southey-familien sette bu i Greta Hall i Keswick i Lake District, og levde på ei lita inntekt. Frå 1809 skreiv han for Quarterly Review, og i 1813 hadde han vorte så kjend at han vart utnemnd til Poet Laureate.

I 1819 vart Southey venn med sivilingeniøren Thomas Telford, og slutta seg til han på ein lang reise for å sjå på ymse prosjekt i Dei skotske høglanda. Southey førte dagbok og skreiv ned observasjonane sine.

I 1838 døydde Edith, og Southey gifta seg med Caroline Anne Bowles, som også var diktar. Mange av dikta til Southey blir framleis lesne av skulebarn. Dei best kjende er «The Inchcape Rock» og «After Blenheim», som truleg er eit av dei første antikrigsdikta som finst.

Britiske diktarar
Romantiske diktarar
Britiske forfattarar
Engelskspråklege forfattarar
Shaoxing

Shaoxing er ein kinesisk by  i provinsen Zhejiang ved Kina sin kyst mot Austkinahavet. I 2004 var folkesetnaden innan bykjerna rekna til til 351 000 i 2004, medan heile storbyområdet hadde 4,3 millionar innbyggjarar. Den vidgjetne poeten Lu Yuo var frå Shaoxing.

Fotnotar 

Byar i Zhejiang
Montserrat

Montserrat er eit britisk oversjøisk territorium i Leewardøyane i Karibia.

Øya er 102 km² stor og mesteparten av øya er øydelagd og avsperra etter eit vulkanutbrot 18. juli 1995, mellom anna hovudstaden. Berre 44 km² vert i dag rekna som ei trygg sone. I 2005 hadde øya kring 9300 innbyggjarar. Hovudstaden Plymouth vart fråreist etter vulkanutbrota. Styresmaktene på øya held i dag til i Brades nordvest på øya ved Carr's Bay/Little Bay.

Montserrat er kupert og det høgaste punktet er vulkanen Soufrière på 915 moh. Vulkanen har hatt utbrot meir eller mindre samanhengande sidan 1995 og kulminerte i eit alvorleg og øydeleggjande utbrot sommaren 1997. Folkesetnaden vart då evakuert og tilbakeflyttinga byrja først i 1998. Bustadmangel førte derimot til at det var sterkt avgrensa kor mange som kunne returnere. Ein del valde då å reise til Storbritannia, der dei etter kvart fekk statsborgarskap.

Vulkanutbrota sette økonomien på øya kraftig attende, og samferdselsmessig vart øya òg isolert, då både flyplassen og hamnene måtte stengast. Gjenoppbygginga kom i gang på slutten av 1990-åra, og mange var sysselsett innan bygg og anlegg. Gjenoppbygginga vart mellom anna finansiert med bistand frå Storbritannia.

Historie
Øya vart oppdaga av Kristoffer Columbus i 1493 og kalla opp etter fjellklosteret Santa Maria på Montserrat nær Barcelona i Spania.

Frå 1632 blei Montserrat kolonisert av irar frå St. Kitts. Ho var ein slavekoloni fram til 1838, då slavane blei frigjevne.
I 1958–1962 høyrte øya til Den vestindiske føderasjonen, før ho vart ei britisk øy med indre sjølvstyre.

Montserrat blei hardt råka av orkanen «Hugo» i 1989. I 1995 byrja vulkanutbrotet til Soufrière som to år seinare førte til at store delar av øya måtte evakuerast.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kjelder 

History , visitmontserrat.com

Øyar i Karibia
Britiske oversjøiske territorium
Land i Karibia
Tidlegare engelske koloniar
Dei små Antillane
Skipingar i 1962
Øystatar i Atlanterhavet
Jeløya

Jeløya er ei øy i Moss kommune i Østfold. Byen Moss ligg delvis på sørenden av denne øya. Ho er òg ein tidlegare kommune og vart innlemma i Moss kommune 1. juli 1943. Jeløya hadde ved samanslåinga 4 243 innbyggjarar. 

Jeløya hadde frå 1837 administrativt nemninga Moss landsokn. Ein del av soknet med 340 innbyggjarar vart allereie i 1840 overført til Moss.

1. januar 1876 vart ein ny del med 631 bebuarar overført frå Jeløy (Moss landdistrikt) til Moss. 1. juli 1925 hende den siste grensereguleringa før samanslåinga, då ein del med 30 innbyggjarar vart overført til Moss.

Jeløy Folkehøyskole‎ ligg på øya.

Geografi i Moss
Øyar i Oslofjorden
Historie i Moss
Tidlegare kommunar i Østfold
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1943