alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ayran

Ayran er ein tyrkisk jogurtdrikk. Han blir laga ved å blanda jogurt av ku- og/eller vassbøffelmjølk med vatn, salt og av og tilsett urter som sitronmelisse, peparmynte eller basilikum.

Ein serverer tradisjonelt ayran med eit tjukt lag skum oppi ein koparkopp. Drikken kan også serverast i glas.

Ayran skal serverast kald, vanlegvis til kjøt, kebab eller rundstykke. I Tyrkia er han så populær at ein får han på standardmenyane til McDonalds. I andre land må ein leita etter drikken på tyrkiske restaurantar og kebabkioskar.

Kjelder

Istanbul Eats, «Drinking Culture: Tapping the Ayran (Powder) Keg», culinarybackstreets.com (June 14, 2013)

Bakgrunnsstoff

Jogurtdrikkar
Tyrkisk mat
Adalstein av England

Adalstein av England (angelsaksisk namn Æðelstán, moderne engelsk Athelstan) var konge av England i tidsrommet frå 924 til 939.

Adalstein var fødd om lag 895 i Wessex i England. Han var son til kong Edvard den eldre (King Edward the Elder), som i sin tur son av kong Alfred den store av Wessex. Mor til Adalstein heitte Egwina og var fyrst kjend som ei fattig dotter av ein gjetar. Edvard den eldre fekk kjærleik til henne. Seinare vart mora skildra som «ei dame av adelsslekt». Såleis er det stilt spørsmål om Athelstan retteleg kunne verta konge, av di han ikkje var fødd innanfor ekteskapet. I tillegg kunne det vera at mora si ætt ikkje var god nok.

Som konge av England etterfylgde Adalstein halvbror sin Ethelweard (904-924). Ethelweard døydde i Oxford etter berre å ha vore konge i seksten dagar. Det vert spekulert om Ethelweard vart drepen etter ordre frå Adalstein. I alle høve vart Adalstein konge den 17. juli 924.

Adalstein er ofte sett på som den fyrste rettelege kongen av heile England. Han hadde militær framgang, og vann slag både over engelske rivalar og mot vikingane. Området han styrte vart utvida til delar av Wales og Cornwall. Den største sigeren kom i slaget ved Brunanburh i 937.

Sjølv om Adalastein gjekk inn i fleire alliansar knytt til familien, gifta han seg aldri og fekk ingen born. Adalastein var fosterfar til den seinare kong Håkon I av Noreg, som blei kjend under tilnamna «adalsteinsfostre» og «den gode». I dei norske kongesogene, Heimskringla, vert Athelstan omtala som «kong Adalstein».

Kong Adalstein døydde 27. oktober 939. Han vart gravlagd i klosteret Malmesbury Abbey i Wiltshire. Halvbroren Edmund etterfylgde han.

Engelske regentar
Angelsaksarar
Fødde i 890-åra
Døde i 939
Internett

Internett er eit verdsomfattande ope datanett basert på protokollane TCP/IP. I Noreg er (2005) 64 prosent av alle privathushaldningar tilknytte til Internett, og den vanlegaste måten å kopla seg opp på, er via ADSL. 41 prosent (2005) av alle nordmenn som er på nett, har tilgang via breiband heimefrå.

To av dei mest kjende tenestene på Internett er e-post og Verdsveven.
Datamaskina over heile verda er kopla saman i eit nettverk, og det er dette store nettet som vi kallar Internett.

Internett
Informasjonsteknologi
Nettbasert kommunikasjon
Olav Midttun

Olav Midttun () var riksprogramsjef i NRK i tidsromma 1934–1940 og 1945–1947 og professor i nynorsk dikting og målbruk ved Universitetet i Oslo 1940–1945 og 1947–1953.

Riksprogramsjef 
Olav Midttun er truleg mest kjend for å ha vore den fyrste riksprogramsjefen i NRK. Han var riksprogramsjef frå 1. januar 1934 til han vart avsett av NS den 28. september 1940. Etter frigjeringa 8. mai 1945 vart Middtun innsett igjen i stillinga, men gjekk av i 1947. Året etter vart det innført ny administrasjonsordning i NRK. Som riksprogramsjef passa han på å få inn norsk musikk, og av og til nokre føredrag på nynorsk. Han fekk Melsom-prisen i 1961.

Midttun var ein kulturperson med røter i frilynt målnasjonalisme i 1890-åra. I 1905 var han republikanar og formann for Studentmållaget i Oslo. Frå 1908 til 1960 var Midttun redaktør for tidsskriftet Syn og Segn. I tillegg hadde han ei rad andre tillitsverv.

Litteratur 
 Almenningen, Hoel, Pilskog og Tangen: Studentar i målstrid : Studentmållaget i Oslo 1900-2000, Oslo 2003. ISBN 82-521-5698-3 
 Dahl, Hans Fredrik: Hallo-Hallo! : kringkastingen i Norge 1920-1940, Oslo 1999. ISBN 82-02-18478-9 
 Gram, Harald og Steenstrup, Bjørn: Hvem er hvem? 1955, Oslo 1955. 
 Midttun, Olav: Livsminne, Oslo 1971. 
 Midttun, Olav: Mål og menn: utgreidingar og livsskildringar , Oslo 1968.
 Midttun, Olav med fleire: Studentmållaget 50 år : 1900 - 30. oktober - 1950., Oslo 1952.

Folk frå Kvinnherad
Professorar ved Universitetet i Oslo
Norske redaktørar
Kringkastingssjefar
Vinnarar av Melsom-prisen
Målfolk
Kringkasting

Kringkasting er ei sams nemning for utsending av av informasjon ved hjelp av radiosignal til mange mottakarar. 

Døme på kringkasting er:
 Radiokringkasting
 Fjernsynskringkasting
 Tekst-tv
 Utsending av korte mobiltelefonmeldinger til mange mottakarar
 Utsending av vêrmelding og nyhende for sjøfarande frå kystradiostasjonar og lufttrafikktenesta.
 Utsending av naudmelding eller hastemelding frå hav- eller luftgåande fartøy eller stasjonar på land.

Om ordet kringkasting 
Ordet «kringkasting» kjem av engelsk «broadcasting». Fram til godt ut i 1920-åra vart den engelske nemninga mykje nytta. Etter kvart kom spørsmålet opp om kva broadcasting skulle heita på norsk. Avisa Aftenposten sitt radiobilag, Radio-Nyt, utlyste ei namnekonkurranse ved juletider 1922. Fleire hundre kreative framlegg kom inn. Mellom framlegga kan nemnast «braadkasting», «vidkasting», «rundkasting», «kringmelding», «kringljoming», «radiofon», «rundtelefonering» og «allemannslyd». Aftenposten valde «rundtelefonering» som det beste framlegget. Etter kvart kom trass i dette «kringkasting» meir og meir i bruk. Telegrafdirektør Niels Nickelsen (1871-1956) er rekna som mannen bak ordet, og det vart nytta innan Telegrafverket.

Nye omgrep 
Dei siste åra har nye tenester for distrubusjon av lyd og bilete dukka opp. Desse spinn ut frå internett. 

 DAB
 Nettradio
 Nett-TV
 Podcast

Sjå òg 
 Norske kringkastingsselskap og kanalar
 Kringkastar, som anten tyder eit kringkastingsselskap eller ein stor radiosendar. 
 Norsk Rikskringkasting

Litteratur 
 Dahl, Hans Fredrik, Hallo-Hallo! : kringkastingen i Norge 1920-1940, Cappelen, Oslo, 1999. ISBN 82-02-18478-9

Kringkasting
Radio

el:Ραδιοφωνία
Toralv Øksnevad

Toralv Øksnevad (), fødd i Høyland på Jæren, er mest kjend som «Stemma frå London» under den andre verdskrigen. I tida frå januar 1941 til mai 1945 var han den fremste radiotalaren i British Broadcasting Corporation (BBC) si norske sending. Øksnevad er rekna som grunnleggjar av moderne nyhendeteneste i Norsk rikskringkasting (NRK).

Biografi 

Øksnevad sin familie flytta til Bergen medan han var barn, og i oppveksten var han sjef for Dræggens buekorps. 

I 1912 vart han tilsett i Dagbladet. Frå 1914 til 1916 var han leiar for Unge Venstre, og ein periode på 1920-talet var han leiar for Oslo Venstre. I åra 1927–33 var han redaktør for Romsdalsposten. Perioden 1931 til 1933 var han varamann til Stortinget for byane i Møre og Romsdal. Han vart tilsett i NRK frå starten hausten 1933, og var leiar for nyhende- og aktualitetsavdelinga frå 1937 til 1961. I desember 1940 vart Øksnevad kalla til London for å ordna regjeringa sitt tilhøve til BBC. Han vart sett til å vera leiar for dei norske sendingane i BBC, frå 1944 med tittelen «midlertidig riksprogramsjef». 

Frå september 1941 var det ulovleg å høyra på radio i Noreg, om ein ikkje var medlem av Nasjonal Samling (NS). Forbodet var meint å skulle gjera slutt på at folk høyrde propaganda frå London. Trass i dette lurde mange vekk radioapparat, og «Stemma frå London» sette mot i mange.

Familie 

Toralv Øksnevad var bror til Reidar Øksnevad. Toralv Øksnevad gifta seg med Amélie Semb i 1914, og dei fekk mellom anna dottera Kari. Kari Øksnevad gifta seg seinare med filmskaparen Arne Skouen.

Litteratur 
 Dahl, Hans Fredrik: Hallo-Hallo! Kringkastingen i Norge 1920–1940, Oslo 1999. ISBN 82-02-18478-9
 Dahl, Hans Fredrik (med fleire): Norsk krigsleksikon 1940–45, Oslo 1995. ISBN 82-02-14138-9 Nettversjon 

NRK-tilsette
Norske journalistar
Norske radiostemmer
Nordmenn frå andre verdskrigen
Leiarar i Unge Venstre
Folk frå Sandnes
Quisling

Quisling er opphavleg eit norsk etternamn. Etternamnet kan òg verta stava «Kvisling» eller «Qvisling». Fleire prestar i Telemark fylke hadde etternamnet Qvisling. Men etter den andre verdskrigen vart ordet «quisling» synonymt med «svikar» eller «landssvikar» på mange av dei europeiske språka. Særleg tyder det ein person som samarbeider med ei okkupasjonmakt, gjerne i ei marionetteregjering, altså ei regjering som i røynda er underlagt andre og gjer som dei vil. Difor er dette etternamnet no mest vorte eit skjellsord, og det finst i dag ingen i Noreg som heiter Quisling.

Opphavet til tydinga «svikar» var åtferda til den norske politikaren Vidkun Quisling (1887–1945), som vart landssvikar under den tyske okkupasjonen av Noreg under andre verdskrigen ved å vere leiar av partiet Nasjonal Samling (NS) og av den tyskvenlege marionetteregjeringa som sat i Oslo under krigen.

Avisa The Times gjorde opptak til å nytta Quisling for «svikar» 19. april 1940 med oppfølging av Daily Mail fire dagar seinare. Via British Broadcasting Corporation (BBC) gjekk nemninga ut over verda. 

Under okkupasjonen av Noreg frå 1940 til 1945 kunne ordet "quisling" òg verta nytta om folk som var medlem av Nasjonal Samling (NS), eller som på anna vis samarbeidde med okkupasjonsmakta. Ein som var «god nordmann» kunne verta kalla ein «jøssing». 

Ein «quisling» kunne på folkemunne òg tyda ein tokronesetel. Det vart sagt at det gjekk to uslingar på ein quisling. Ein usling var då ein einkronesetel. 

Teiknaren Ragnvald Blix laga ei ironisk teikning av Quisling på veg inn til Hitler, og har konstruert denne ordvekslinga: 
Quisling: Jeg er Quisling! 
Adjutanten: Og navnet?

Det norrøne ordet kvísl tyder «grein av elv». Ordet kan òg verta bruka om «stad der to elvar renn saman».

Noreg under andre verdskrigen
Norske slektsnamn
Skjellsord
Eponym
University of New South Wales

University of New South Wales (UNSW) er eit universitet i Sydney i staten New South Wales i Australia. Det er eitt av dei største universiteta i Australia med meir enn 40 000 studentar. Universitetet er òg eitt av dei mest fleirkulturelle store universitet i verda, sidan meir enn 22 % av studentane kjem frå 120 ulike land.

Historie 
Det var i 1949 at universitetet vart grunnlagd, som New South Wales University of Technology med naturvitskap og ingeniørfag som hovudområde. I 1958 utvida det fagtilbodet og fekk sitt noverande namn.

I dag har universitet ti fakultet som underviser i naturvitskap, ingeniørfag, samfunnsfag, økonomi, juss, medisin, kunst og bygde miljø.

Det er ansvarleg for Australian Defence Force Academy i Canberra og driv ein handelshøgskole, Australian Graduate School of Management, saman med University of Sydney.

Plassering 
Universitet er sett saman av fleire universitetsområde. Hovudområdet ligg i bydelen Kensington søraust for sentrum av Sydney, men har òg område og feltstasjonar i mange andre bydelar i Sydney.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til University of New South Wales

Universitet i Australia
Skipingar i 1949
Sydney
Helen Clark

Helen Elizabeth Clark () er ein newzealandsk politikar og tidlegare statsminister.

Clark var statsminister på New Zealand frå desember 1999 til desember 2008, i tre valperiodar. Ho var leiar av det newzealandske arbeidarpartiet frå 1993 til det tapte valet i 2008. Helen Clark var den andre kvinnelege statsministeren på New Zealand, og den første som blei utnemnd gjennom val.

I 2009 blei ho leiar for Dei sameinte nasjonane sitt utviklingsprogram (UNDP), den tredje høgaste stillinga i SN.

Newzealandske politikarar
Statsministrar på New Zealand
Hans Egede

Hans Poulsen Egede () òg kalla Grønlands apostel, var ein norsk prest av dansk avstamming. 

Egede var fødd på Trondenes i Nordland fylke. Han verka som kapellan i Vågan i Lofoten, men bar lenge på eit kall om å misjonera for protestantismen.

I 1721 hadde Egede overtydd kongen om å rusta ut ein ekspedisjon, og han reiste til Grønland på jakt etter etterkomarar av dei gamle vikingane. Ein kjende til at frå om lag år 1000 hadde det vore norrøn busetnad på Grønland. Dei norrøne bygdene var kristna, men det hadde ikkje vore noko stor kontakt med omverda etter 1300-talet. Egede kjende det som eit kall å reisa til Grønland og liva opp kristendomen. I tillegg kunne det vera at reformasjonen ikkje enno var nådd til utbygdene. Soleis måtte bygdene omvendast frå katolisismen til lutherdomen.

Det synte seg at det ikkje var noko att av dei norrøne bygdene. I staden fann Egede inuittane (eskimoane) og byrja å misjonera mellom dei, godt hjelpt av barna sine, som raskt lærte seg inuittisk. Han grunnla Godthåb (Nuuk), som i dag er Grønlands hovudstad.

Den nye kontakten med Europa førte til ein stor koppeepidemi på Grønland i 1733–34. Egede og kona hans, Gertrud Rask, gjorde ein stor innsats i å stella dei sjuke. Gertrud døydde kort tid etterpå, og Hans drog tilbake til Danmark, men sonen Paul vart igjen for å vidareføra arbeidet.

Egede interesserte seg for det nye landet, han studerte naturen der og laga kart. Då han kom tilbake til København i 1737 teikna han det eldste kartet av Grønland me kjenner. Han gav òg ut ei bok om grønlandsk natur.

I 1740 vart Hans Egede utnemnd til biskop over Grønland. Han leia arbeidet med å utdanna fleire misjonærar som vart sende til landet.

Bakgrunnsstoff 
 Hans Poulsen Egede i Dansk biografisk Lexikon, 1890
 Hans Poulsen Egede i Salmonsens konversationsleksikon, 1917
 Hans Egede i Encyclopædia Britannica, 11th ed., 1911
 Vil fjerne statue av norsk misjonær på Grønland (24. juni 2020) NRK

Lutherske prestar
Danske prestar
Norske prestar
Norske misjonærar
Danske misjonærar
Grønland
Folk frå Harstad
Norske oppdagarar
Danske oppdagarar
Bodøværingar

Bodøværingar er folk som kjem frå Bodø eller som har fast tilhald der.

Kjende bodøværingar 
 Harald Berg (f. 1941), fotballspelar.
 Marianne Dalmo, skiløpar.
 Mona Evjen, friidrettsutøvar.
 Jahn Ivar Jakobsen (f. 1965), fotballspelar og fjernsynskommentator.
 Halvdan Sivertsen (f. 1950), visesongar.
 Svein Lundestad, professor
 Oscar Bodøgaard, kunstnar
 Morten Abel, songar

Bodø kommune
Norske innbyggjarnamn
Folk frå Bodø
Måløy

Måløy er ein by, stoppestad for Hurtigruta, og administrasjonssenter i Kinn kommune i Vestland fylke.

Han var òg administrasjonssenter for tidlegare Vågsøy kommune i Sogn og Fjordane fylke. Vågsøy kommune vedtok å gi Måløy bystatus i 1997. 

Måløy av i dag er sjølv ikkje ei øy. Byen vart grunnlagt på den vesle Måløyna (før skrive Moldøen, i dag kjend som Lisje-Måløyna) i Ulvesundet mellom Vågsøy og fastlandet. Etter kvart som ny busetnad kom til, vart denne etablert på Vågsøy. Når tettstaden flytta seg, følgde òg namnet med. Den gamle busetnaden på Moldøen vart for det meste riven av den tyske okkupasjonsmakta for å gje plass til eit stort forsvarsverk, og dei siste restane brann ned under Måløy-raidet.

I dag er òg dei tettbygde områda på fastlandet aust for Ulvesundet samanvaksne og ein del av byen.

Folketalsutvikling

Venskapsbyar 
  Lerwick

Sjå òg 
 Tettstader i Sogn og Fjordane

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sogn og Fjordane»

Byar i Vestland
Busetnader i Kinn
Fiskevær i Vestland
Tettstader i Vestland
Hurtigruteanløp
Kommunesenter i Vestland
Stavanger lufthamn, Sola

Stavanger lufthamn, Sola vart opna i 1937. Flyplassen ligg i Sola kommune utanfor Stavanger. 

Stavanger lufthamn, Sola er den tredje største flyplassen Noreg i passasjertal. I 2006 var det til saman 3 271 852 passasjerar som reiste frå lufthamna. Stavanger lufthamn har to passasjerterminalar, ein for fly og ein for helikopter. Det er ein stor helikopterbase for offshore-trafikk. Flyplassen har to kryssande rullebanar, hovudbanen for fly ligg nord-sør ut mot Solastranda (18/36) og hovudbanen for helikopter ligg nordvest-søraust (11/29).

Ved Stavanger lufthamn, Sola finn ein òg Sola Kontrolltårn/innflygningskontroll, Stavanger Kontrollsentral og Sola flystasjon.

Hausten 2004 vedtok Avinor, det tidlegare luftfartsverket, å leggja kontrollsentralen for flytrafikk i det sørlege Noreg til Stavanger lufthamn, Sola.

Historikk 
Lufthamna ligg strategisk til, ut mot Nordsjøen. Under den andre verdskrigen vart lufthamna utvida i stor stil. For dei tyske okkupantane var flyplassen ein viktig del av Festung Norwegen. Mellom Sola og Forus vart betonggata Løwenstrasse bygd, og rullebanane vart forlenga. Etter verdskrigen har det norske Luftforsvaret hatt ein base ved lufthamna.

Bakgrunnsstoff 
 Satellittbilete på http://www.wikimapia.org
 Stavanger lufthavn, Sola på http://www.avinor.no

Flyplassar i Rogaland
Samferdsle i Sola
Byggverk i Sola
Skipingar i 1937
George

George er den engelske varianten av det greske mannsnamnet Geôrgios (Γεώργιος), som i Noreg har forma Jørgen eller Georg. Namnet vert nytta både som fornamn og etternamn, særleg i den engelskspråklege verda. Det typiske kjælenamnet er Georgie. Det finst òg fleire kvinnelege variantar av namnet, som Georgia, Georgina, Georgiana eller Georgette.

George har gitt namn til fleire stader i USA, som delstaten Georgia, George County i Mississippi, byane George i Iowa og Washington, og innsjøen George i New York.

Kjende menn kalla George
 Kong George I av Storbritannia
 Kong George II av Storbritannia
 Kong George III av Storbritannia
 Kong George IV av Storbritannia
 Kong George V av Storbritannia
 Kong George VI av Storbritannia
George Berkeley (1685-1753) irsk filosof
George Washington (1731-1799), amerikansk president og landsfader
Georges Bizet (1838-1875), fransk komponist
George Francis Hagerup (1851-1921), norsk statsminister og jurist
Georges Méliès (1861-1938), fransk filmskapar
George Edward Moore (1873-1958), engelsk filosof
George Marshall (1880-1959), amerikansk offiser og fredsprisvinnar
George Gershwin (1898-1937), amerikansk komponist
George Orwell (1903-1950), britisk forfattar og journalist
George H.W. Bush (f. 1924), amerikansk president
George Harrison (1943-2001), britisk musikar frå The Beatles
George Lucas (f. 1944), amerikansk filmskapar
George W. Bush (f. 1946), amerikansk president
George Michael (f. 1963), engelsk musikar

Kjende personar med George til etternamn

 Henry George (1839 - 1897), amerikansk økonom
 David Lloyd George (1863 - 1945) britisk politikar
 Gladys George (1904 - 1954), amerikansk skodespelar
 Edward George (1938 - 2009), britisk økonom
 Boy George (f. 1961), engelsk musikar

Bakgrunnsstoff

Mannsnamn
førenamn av gresk opphav
Jørgen Kosmo

{{Infoboks politikar
Jorgen-Kosmo (cropped).jpg
| bilettekst = Jørgen Kosmo
| parti = Arbeidarpartiet
| verv = Riksrevisor
| periode = 2006–2013
| føregangar = Bjarne Mørk-Eidem
| etterfylgjar = Per-Kristian Foss
| verv2 = Stortingspresident
| periode2 = 9. oktober 2001–30. september 2005
| føregangar2 = Kirsti Kolle Grøndahl
| etterfylgjar2 = Thorbjørn Jagland
| verv3 = Norsk forsvarsminister
| periode3 = 2. april 1993–17. oktober 1997
| regjering3 = Brundtland III, Jagland
| føregangar3 = Johan Jørgen Holst
| etterfylgjar3 = Dag Jostein Fjærvoll
| verv4 = Norsk administrasjons-, planleggings-, moderniserings- og fornyingsminister
| periode4 = 17. mars 2000–5. oktober 2001
| regjering4 = Stoltenberg I
| føregangar4 = Laila Dåvøy
| etterfylgjar4 = Victor Norman
| verv5 = Stortingsrepresentant
| periode5 = 1985–2005
| valkrins5 = Vestfold
| verv6 = Ordførar i Horten
| periode6 = 1983–1985
| fritype = Utmerkingar
| fri = St. Olavs Orden, Nordstjerneordenen, Oranje-Nassau-ordenen
| commons = Jørgen Kosmo
}}
Jørgen Hårek Kosmo () var ein norsk politikar (Arbeidarpartiet) og stortingspresident.

Han var fødd i Fauske i Nordland fylke, var opphavleg anleggsarbeidar, og dreiv lenge med fagforeningsarbeid. Frå 1979 til 1985 sat Kosmo i kommunestyret i Horten, dei siste to åra som formann i kommunestyret. Frå 1985 til 2005 var han vald inn på Stortinget som Arbeidarpartiet sin representant for Vestfold fylke.

Jørgen Kosmo var forsvarsminister frå 1993 til 1997, og statsråd i Arbeids- og administrasjonsdepartementet frå 2000 til 2001. Då han gjekk av som statsråd, vart han vald til stortingspresident. Han sat i dette embetet fram til Thorbjørn Jagland vart stortingspresident i oktober 2005.

I juli 2004 vart Kosmo utnemnd til fylkesmann for Telemark etter Solveig Sollie, men kunne ikkje tiltre stillinga medan han sat på Stortinget. Hausten 2005 vart han utnemnd til riksrevisor.

Den 2. november 2005 tildelte Kong Harald Jørgen Kosmo storkrossen av St. Olavs Orden for embetsforteneste som stortingspresident. Kosmo er den fyrste stortingspresidenten i nyare tid som har motteke ordenen. Same året vart Kosmo også utnemnd til storkross av den svenske Nordstjerneordenen, og i 2013 fekk han den nederlandske Oranje-Nassau-ordenen (Orde van Oranje-Nassau).

Kjelder 

 

Norske arbeidsministrar
Norske forsvarsministrar
Statsrådar i Regjeringa Brundtland III
Statsrådar i Regjeringa Jagland
Statsrådar i Regjeringa Stoltenberg I
Ap-statsrådar
Norske riksrevisorar
Stortingspresidentar
Stortingsrepresentantar for Vestfold
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Ordførarar i Horten
Ap-ordførarar i Vestfold
St. Olavs Orden
Nordstjerneordenen
Folk frå Fauske
Jørgen Moe

Jørgen Engebretsen Moe () var ein norsk biskop og forfattar, særleg kjent som eventyrsamlar, ein av pionerane for innsamling av folkedikting i Noreg på 1800-talet.  

Frå han var ung, samla han eventyr, folkeviser og stev. Saman med Peter Christen Asbjørnsen skapte han samlingane Asbjørnsen og Moe sine Norske folkeeventyr. Som utgjevarar av eventyr og segner er Asbjørnsen og Moe den norske parallellen til Grimm-brørne i Tyskland.

Bakgrunn og familie 
Jørgen Moe vart fødd på garden Mo, som son av gardbrukaren og politikaren Engebret Olsen Moe. Han utdanna seg til prest, og etter å ha tent som kapellan, huslærar og lærar ved Krigsskulen i fleire år vart han i 1863 sokneprest i Bragernes kyrkje i Drammen. Seinare flytte han til Vestre Aker kyrkje i Christiania, og til slutt vart han biskop i Kristiansand.

I 1854 hadde han gift seg med Johanne Fredrikke Sophie Sørenssen, dotter av generalmajor og rektor ved Krigsskulen Fredrik Moltke Sørenssen. Blant borna deira finn ein folkeminneprofessor Moltke Moe, ingeniør Ole Falk Moe og Martha Johanne Védastine Moe som gifte seg med kunsthistorikaren Andreas Aubert.

Forfattar og folkeminnesamlar 
Det var i ungdomen at Moe vart kjend med Asbjørnsen, og dei to drog rundt og skreiv ned eventyr dei vart fortalde. Medan Asbjørnsen likte korte og gjerne morosame historier, var Moe meir oppteken av dei meir alvorsame undereventyra og legendene.

I tillegg til eventyrsamlinga gav Moe òg ut sjølvskrivne verk, både dikt og forteljingar. I 1881 vart Moe utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

Sonen hans, Moltke Moe, tok opp arven etter både Asbjørnsen og far sin.

Hovudverk 
 Norske folkeeventyr, 1841. Med Peter Christen Asbjørnsen.
 Digte, 1849.
 I brønden og i tjernet, 1851.
 At hænge på juletreet, 1855.
 En liten julegave, 1860.
 Samlede skrifter, 1877.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 

Norske forfattarar
Norske folkloristar
Norske biskopar
St. Olavs Orden
Folk frå Hole