alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Chartres

Chartres er by og kommune nordvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonssenter) i departementet Eure-et-Loir i regionen Centre, og har om lag 40 000 innbyggjarar.

Geografi 
Chartres er bygd ved den venstre breidda til elva Eure på ein liten ås med den vidkjende domkyrkja. Spiret på kyrkja er eit landemerke for dei omliggande områda. I søraust strekker den frodige sletta seg i Beauce, «matlageret i Frankrike», der byen er det kommersielt senteret.

Historie 
Chartres var ein av dei viktigaste byane i Carnutes, og vart av romarane kalla Autricum av elva Autura (Eure), og seinare civitas Carnutum. Han vart brend ned av normannarar i 858, og omleira av dei i 911 utan hell. 

I mellomalderen vart byen den viktigsate i Beauce, og gav namnet til eit grevskap, som vart halde av grevane av Blois og Champagne, og så av huset Chatillon. Eit medlem av dette huset selde byen i 1286 til krona. Frans I gjorde byen til hertugdøme i 1528. Etter regjeringstida til Louis XIV gjekk tittelen hertug av Chartres i arv hos familien av Orleans.

I 1417 vart byen erobra av England, men kom tilbake til Frankrike igjen i 1432. Under Hugenottkrigen vart byen i 1568 fleire gonger åttaka av protestantar utan at dei klarte å ta han. I 1591 vart byen tatt av Henry IV, som vart krona her tre år seinare. 

I den fransk-prøyssiske krigen vart byen omleira av tyskarane den 2. oktober 1870, og var under resten av krigen eit viktig operasjonssenter. 

Byen vart hardt råka av bomber under den andre verdskrigen.

Bakgrunnsstoff 
 Turiskontoret i Chartres
 Nettside om arkeologiske utgravingar 
 Reiseguide for Chartres
 Bilete av Chartres 

Byar i Frankrike
Eure-et-Loir
Byar i Centre
Châteaudun

Châteaudun er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Eure-et-Loir i regionen Centre, og har om lag 15 000 innbyggjarar.

Geografi 
Châteaudun ligg om lag 45 km nordvest for Orléans, og om lag 50 km sørvest for Chartres, ved elva Loir, ei sideelv til Sarthe.

Attraksjonar 
Slottet er kjend for å vere det første i Loiredalen når ein køyrer frå Paris.

Bakgrunnsstoff 
 Turistkontoret i Châteaudun 

Byar i Frankrike
Eure-et-Loir
Byar i Centre
Nogent-le-Rotrou

Nogent-le-Rotrou er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Eure-et-Loir i regionen Centre, og har om lag 12 000 innbyggjarar. 

Han ligg ved elva Huisne og var tidlegare hovudstad i hertugdømet Perche. Den største attraksjonen i Nogent-le-Rotrou er Château Saint-Jean.

Byar i Frankrike
Eure-et-Loir
Byar i Centre
Drôme

For elva med same namn, sjå elva Drôme
 

Drôme er eit departementet sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn.

Historie 
Drôme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Dauphiné.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Ardèche, Isère, Hautes-Alpes, Alpes-Maritimes, Alpes-de-Haute-Provence og Vaucluse.

Grensene til departementet har vorte endra fleire gonger. Første gong var då Comtat Venaissin vart innlemma i 1792 og den andre då departementet Vaucluse vart oppretta i 1793. Vacluse har ein enklave, Kantonet Valréas (Enclave des Papes), som er omgjeve av Drôme.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert kalla drômois.

Største byar 
 Valence: 66 568 
 Romans-sur-Isère: 33 665 
 Montélimar: 32 896
 Nyons: 6 731

Økonomi 
Drôme er ein av industrisektorane i Frankrike som veks raskast. Han er svært allsidig, og inkluderer plastikkproduksjon, stort maskineri, innpakking, næringsmiddelindustri og høgteknologi. 

Det økonomiske hjarte i departementet ligg i vest, ved sida av Rhône.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Turistguide for Drôme
 Turistside
 Drômedalen
 Bilete av Drôme

 
Franske departement
Uppsala universitet

Uppsala universitet er eit universitet i Uppsala i Sverige, og er det eldste universitetet i Norden. Universitetet vart skipa i 1477, men verksemda hadde eit opphald under kong Gustav Vasa si regjeringstid. Verksemda tok til att i 1595.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Uppsala universitet
 Eining for digital publisering 

Universitet i Sverige
Uppsala
Skipingar i 1477
Seyðisfjörður

Seyðisfjörður (uttala seydh-is-fjørdhur) er ein stad med ca. 800 innbyggarar som ligg aust på Island. Tettstaden og kommunen ligg inst i den 17 km lange fjorden Seyðisfjörður. Hovudnæringane er fiske, metallproduksjon og turisme.

Seyðisfjörður er hamn for passasjer- og bilferja «Norröna», som sidan 1980 har bunde Island med Færøyane, Shetland, Danmark og Noreg. Ho legg til kai i Seyðisfjörður kvar torsdag i sommarperioden og kvar tysdag i vinterperioden. 

Byen blei grunnlagt av norske fiskarar midt på 1800-talet. Den største tydinga for byutviklinga hadde det norske sildeeventyret i perioden 1870–1900. Nordmennene bygde fleire sildesalteri, bustadar, forretningar og offentlege bygningar. Mange av husa er bevart i nåtida og gir Seyðisfjörður eit historisk preg. Seyðisfjörður fekk kjøpstadsrettar i 1895. 

Under andre verdskrig var Seyðisfjörður ein viktig flåtehamn for dei allierte. 
Byen var den fyrste på Island som fekk elektrisitet. Difor har byen au eit elektrisitetsmuseum.

Turisme 
I ein liten dal i nærleiken av byen kastar elva Fjarðará fleire fossar ned i Lónið – (lagunen) inst i fjorden. Mot nordvest langs elva går hovudvegen over fjellområdet Fjarðarheiði, som er ein av dei mest storslåtte utsiktsvegane på Island. 

Byen har eit kultursenter der turistane kan få eit innblikk i historia og kulturen til området. Heile året er det utstillingar av lokale og utanlandske kunstnarar.

Litt utanfor byen ligg Fjarðarsel energiverk, som er Nordens eldste kraftverk for vekselstraum. Verket, som blei oppført i 1913, produserer stadig straum og står nesten som da det blei bygd. Energiverket og utstillinga om historia til e-verket er opne for turistar.

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til byen (bokmål) 
 Fjarðarsel energiverk 
 Kultursentret (engelsk) 

Byar på Island
Die

Die (uttalt ) er ein liten by og kommune søraust i Frankrike og sous-préfecture (underprefektur) i departementet Drôme.

Die er mest kjend for Clairette de Die (), ein musserande vin.

Historie 
Die har vore eit bispesete sidan 200-talet, og St. Martinus (220) vert rekna som den første biskopen av Die. På 1200-talet vart bisepdømet slått saman med bispedømet i Valence for at kyrkja her skulle stå sterkare mot Huset Poitiers. Denne samanslåinga varte i fire hundreår, og vart annullert av kong Louis XIV, som peikte ut ein biskop i Die for å kjempe mot protestantismen.

Bakgrunnsstoff

Drôme
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Nyons

Nyons er ein liten by og kommune søraust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Drôme og har om lag 7 000 innbyggjarar. 

Nyons har eit svært mildt mikroklima, noko som gjer det til ein god stad for folk med pusteproblem. Derfor er det oppretta ein spesial klinikk her til dette føremålet.

Historie 
Nyons vart grunnlagd på 500-talet fvt. som Nyrax av ei gallisk stamme, sannsynlegvis Segusiavi eller Sequani. Hecataeus nemnde Nyrax rundt år 500 fvt. då han skriv om keltarar. Han ligg ved elva Aigues eller Eygues, som er kryssa av ei antikk bru. 

Drôme
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Hamnavoe

Hamnavoe (av norrønt Hafnavagr, 'Hamnevåg') er ein landsby på øya West Burra på Shetland i Skottland. Landsbyen ligg ved vågen Hamna Voe nordvest på øya. Vågen er skjerma frå Atlanterhavet av neset Fugla Ness. Staden har om lag 150 husstandar. Hamnavoe vart oppført som ein planlagd fiskarlandsby, samtidig med at det vart bygd bryggje for fiskebåtane. . Tidlegare var det mange fiskefartøy som hadde Hamnavoe som heimehamn, men i dag er det ingen av dei større shetlandske fiskefartøya å sjå i Hamnavoe, no er det berre mindre båtar som driv skalldyrfiske att. Fiskeoppdrett har vorte ein viktig næringsveg i området. 

Hamnavoe har butikk, postkontor, kyrkje, barneskule og samfunnshus. Det går buss mellom Hamnavoe og Scalloway to gonger om dagen.

Like ved Hamnavoe er det to ståande steinstøtter på 2,4 og 1,8 meter frå neolittisk tid, ca. 2000 f. Kr.

Kjelder

Fotnotar 

(Denne artikkelen byggjer på «Hamnavoe» henta frå Wikipedia på bokmål og «West Burra» henta frå Wikipedia på engelsk 22. mai 2007.

Bakgrunnsstoff

Nettstader 
  Undiscovered Scotlands si side om Hamnavoe
  Shetlopedia si side om Hamnavoe 

Shetlandsøyane
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Doubs

For elva med same namn, sjå elva Doubs
 

Doubs (, frankoprovençalsk Dubs) er eit departementet aust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Franche-Comté, og er kalla opp etter elva med same namn.

Historie 
Doubs er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Franche-Comté.

Så tidleg som på 1200-talet snakka den nordlege tredjedelen av Doubs dialekten franc-comtois, ein variant av oïl-språka. Innbyggjarane i den sørlege tredjedelen snakka ein dialekt av frankoprovençalsk. Begge språka eksisterte samtidig med fransk, det offisielle språket for lov og handel, og vart framleis nytta i jordbruksområde ut på 1900-talet. Språka vert framleis nytta, men ikkje til kvardags slik som før. 

Doubs var ein viktig port til Sveits via passet ved Joux. Mange kjende folk, som Mirabeau, Toussaint Louverture og Heinrich von Kleist, var fengsla i Château de Joux.

I 1793 vart republikken Mandeure ein del av departementet, og i 1816 òg fyrstedømet Montbéliard.

Victor Hugo og Auguste og Louis Lumière er kjende folk frå Doubs.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Franche-Comté og grensar til departementa Jura, Haute-Saône og Territoire de Belfort, i tillegg til kantonane Vaud, Neuchâtel og Jura i Sveits. 

Departementet er doiminert av Jurafjella, som stig opp aust for Besançon.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert kalla doubistes.

Turisme 
Slotta i Joux og Besançon er viktige turistattraksjonar.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside 

 
Franske departement
Vaucluse

Vaucluse (oksitansk: Vauclusa eller Vau-Cluso) er eit departementet søraust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur

Historie 
Vaucluse vart oppretta 8. desember 1793 frå delar av departementa Bouches-du-Rhône, Drôme og Basses-Alpes (seinare kalla Alpes-de-Haute-Provence).

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur og grensar til departementa Gard, Ardèche, Drôme, Alpes-de-Haute-Provence og Bouches-du-Rhône. Vaucluse har ein relativ stor eksklave i departementet Drôme, kantonen Valréas (Enclave des Papes). 

Vaucluse grensar til elvene Rhône i vest og Durance i sør. Fjell utgjer den austlege halvdelen av departementet der Mont Ventoux (1 912 m), òg kalla «Giganten i Provence», dominerer landskapet. Andre viktige fjellrekkjer er Dentelles de Montmirail, Monts de Vaucluse og Luberon. Det vert dyrka store mengder frukt og grønsaker i dei lågareliggande områda av departementet, på ei av dei mest frodige slettene i Sør-Frankrike. 

Viktige byar i departementet er Avignon, Orange, Carpentras, Cavaillon og Apt.

Demografi 
 Urban folkesetnad: 416 301 (83 %)
 Landleg folkesetnad: 83 384 (17 %)

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Bilete frå Vaucluse 
 Attraksjonar i Provence
 Fleire bilete frå Vaucluse

 
Franske departement
South Havra

South Havra (norrønt Hafrey) er ei lita øya på Shetland i Skottland. Ho ligg sørom East og West Burra og vestom Shetland Mainland. 

Det har ikkje budd folk på øya sidan 1923. I dag er det berre sjøfugl og sau som held til på South Havra. 

På øya står restane etter ei vindmølle. Det vanlege elles på Shetland var vassmøller. Det er ingen elver eller bekkar på South Havra som var store nok til å drive mylna dei trong for å få male kornet sitt, difor bygde dei seg vindmylne.

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer på «South Havra» og «East Burra» henta frå Wikipedia på engelsk 22. mai 2007.
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Shetlandsøyane
Saint-Lô

Saint-Lô er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Manche i regionen Normandie og har om lag 20 000 innbyggjarar.

Geografi 
Elva Vire renn gjennom byen. Den gamle byen er bygd på ein knaus på innsida av ein stor sving i elva, der han ein gong kontrollerte trafikken på elva.

Historie 
Byen var tidlegare kalla Briovère (som tyder «bru over Vire» på gallisk) og byen er bygd på og rundt gamle festningsvollar. Namnet Saint-Lô kjem frå St. Laud, biskop av Coutances på 500-talet. 

Byen ligg ved eit strategisk vegkryss, og vart nesten heilt øydelagd (estimert til 95 %) under Operasjon Overlord i den andre verdskrigen. Samuel Beckett kalla derfor byen Hovudstaden av ruinane. Det vart til og med diskutert om ein i det heile tatt skulle byggje byen opp att, eller om ein skulle la ruinane ligge der som eit minnesmerke over bombinga. Byen vart uansett gjennoppbygd og er i dag eit senter for fransk matlaging med produksjon av prisvinnande oppkutta lever.

Bakgrunnsstoff 
  Bombinga av Saint-Lo  i juni 1944 

Byar i Normandie
Kommunar i Manche
Avranches

Avranches er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Manche i regionen Normandie og har om lag 9 000 innbyggjarar.

Historie 
I 1172 (27.-28. september) vart det halde eit råd i Avranches etter mordet på den anglonormanniske helgenen Thomas Becket i den engelske kyrkja. Etter at Henrik II, Konge av England, hadde gjort botsøving i Avranches 21. mai 1172 vart han friteke frå kritikken som oppstod etter snikmordet på den heilage prelaten, og ein kom fram til kompromisset i Avranches med den romersk-katolske kyrkja, der Henrik II måtte sverge truskap til Pave Alexander III.

Geografi 
Avranches ligg sør på halvøya Cotentin, langs E40 som knyter Saint-Lô med Bretagne. 
Frå Avranches er det mogeleg å sjå Mont Saint-Michel, som vart grunnlagd av St. Aubert, biskopen av Avranches på 700-talet.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Normandie
Manche
Cherbourg-Octeville

Cherbourg-Octeville er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Manche i regionen Normandie og har om lag 45 000 innbyggjarar. Etter ei folketeljing i 1999 har storbyområdet 117 855 innbyggjarar. 

Kommunen oppstod då byen Cherbourg vart slått i saman med Octeville den 28. februar 2000 og fekk det offisielle namnet Cherbourg-Octeville. Cherbourg-Octeville ligg nord på halvøya Cotentin

Eit arsenal for Den franske marinen ligg i Cherbourg.

Historie 
19. juni 1864 fann det militære samanstøtet mellom USS «Kearsarge» og CSS «Alabama» stad utanfor Cherbourg. Cherbourg var første stoppestad for RMS «Titanic» etter ho gjekk ut frå Southampton i England. 

Slaget ved Cherbourg i juni 1944 følgde etter Operasjon Overlord, og dei allierte klarte å erobre byen 30. juni. 

Forfattaren Alfred Rossel var frå Cherbourg og komponerte mange songar som dannar ein del av arva frå området. Rossel sin song «Sus la mé» («På havet») er ein patriotisk song som ofte vert sunge i regionen. Den lokale dialekten vert kalla cotentinais

Bakgrunnsstoff 
 Cherbourg på Titanic-Titanic.com

Byar i Normandie
Manche
Franske hamnebyar ved Den engelske kanalen
Coutances

Coutances er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Manche i regionen Basse-Normandie og har om lag 9 000 innbyggjarar.

Historie 
Byen vart grunnlagd som hovudstad for Unelli, ei gallisk stamme. Byen tok namnet Constantia i 298 under styret til den romerske keisaren Constantius Chlorus. Det omliggande området, på latinsk kalla pagus Constantinus, vart seinare kalla halvøya Cotentin.

Byen vart erobra og øydelagd av normannarar i 866, som seinare oppretta busetnadar i området og etter kvart innlemma heile halvøya i Hertugdømet Normandie i 933.

I 17. juli 1944 vart det nytta napalm på byen.

Bakgrunnsstoff 
 Gatekart over Coutances

Byar i Normandie
Manche
Boeing B-17 Flying Fortress

Boeing B-17 Flying Fortress var eit amerikansk fire motors bombefly utvikla og produsert av flyprodusenten Boeing før og under den andre verdskrigen. Bombeflyet vart nytta av det amerikanske luftforsvaret og det britiske Royal Air Force. Flyet vart forbetra ei rekkje gonger gjennom krigen. B-17 Flying Fortress var kjend for å kunne ta imot særs mykje juling og likevell komme trygt tilbake til basen. «Memphis Belle» var namnet på eit legendarisk B17F bombefly som var mykje nytta i amerikank propaganda under krigen. I 1990 vart det laga film om Memphis Belle.

Fly under andre verdskrigen
Amerikanske bombefly
Boeing
Montbéliard

Montbéliard er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Doubs i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 30 000 innbyggjarar.

Historie 
Byen vart først nemnd i 985 som Mons Beliardae, og vart eit grevskap i Det tysk-romerske riket på 1000-talet. Byen vart på gamaltysk kalla Mömpelgard og i 1397 gjekk grevskapet via giftarmål til Huset Württemberg. I 1524, 10 år tidlegare enn i Württemberg, innførte grev Ulrich og reformator William Farel protestantisme i Mömpelgard. Frå 1598 til 1608 bygde arkitekten Heinrich Schickhardt fleire landemerke i byen, som St. Martin, eit slott, ei bru, eit universitet og fleire hotell. 

Etter den franske revolusjonen vart byen ei kort tid innlemma i Den raurakiske republikken, og i 1793 annektert av Frankrike. Dette vart stadfesta i 1706 og av Reichsdeputationshauptschluss i 1806, då Württemberg som kompensasjon fekk andre område og vart eit kongedøme. 

Som følgje av styret under hertugane av Württemberg har byen i fleire hundreår vore ein protestantisk enklave i Frankrike.

Sjå òg
 Grevskapet Montbéliard

Doubs
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Pontarlier

Pontarlier er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Doubs i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 19 000 innbyggjarar.

Historie 
Pontarlier var kjend for produksjon av absint fram til det vart forbode i 1915. Destilleria gjekk då over til å produsere pastis. Sidan forbodet no delvis er oppheva produserer enkelte destilleri igjen i absint i Pontarlier.

Pontarlier var òg ein pionerby innan luftfart. 29. oktober 1910 fauk Auguste Junod her med dobbeltdekkaren sin kalla Farman, og store folkemengder kom for å sjå hendinga.

Bakgrunnsstoff 

Doubs
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté
Apt

Apt (oksitansk At / Ate) er ein by og kommune søraust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Vaucluse i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur og har om lag 12 000 innbyggjarar. Byen ligg ved venstre breidda av Coulon, 65 km aust for Avignon. Han er den største byen i fjella Luberon.

Geografi 
Apt ligg nord for Aix-en-Provence og elva Durance.

Historie 
Apt var ein gong den viktigaste byen for Vulgientes, ei gallisk stamme, men vart øydelagd av romarane rundt 125 fvt.. Byen vart bygd opp att av Julius Cæsar, som gav han tittelen Apta Julia. Byen vart mykje øydelagd av lumbardane og saracenarane, men festningsverka vart bygd opp att av grevane av Provence. Bispedømet vart grunnlagd på 200-talet. Castor av Apt var biskop i byen på 400-talet. Bispedømet vart avskaffa i 1790 under den franske revolusjonen.

Viktige manuskipt, som omhandla musikk, vart funne i Apt på 1100- og 1200-talet. Dei er kjend som Apt-manuskriptet eller Ivrea-kodeksen. Dei inneheld motettar og messer, som alle er polyfoniske. Ni av fjorten motettar av Philippe de Vitry er skrive ned i kodeksen, ei samling av 81 komposisjonar frå 1360. Ein meiner at kodeksen opphavleg vart nytta i pavepalasset i Avignon.

Økonomi 
I området vert det produsert vin, honning og trøflar.

Vaucluse
Byar i Frankrike
Byar i Provence-Alpes-Côte d'Azur
Carpentras

Carpentras (oksitansk Carpentràs / Carpentras) er ein by og kommune søraust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Vaucluse i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur og har om lag 25 000 innbyggjarar. Byen ligg ved breidda av elva Auzon, ei sideelv til Ardèche. Som hovudstad i Comtat Venaissin oppheldt ofte pavane i Avignon seg her, og dei styrte Venaissin fram til den franske revolusjonen. I dag er Carpentras det kommersielle senteret i Comtat Venaissin.

Historie 
Carpentras var ein gresk kjøpstad i antikken, og vart av romarane kalla Carpentoracte Meminorum og seinare Forum Neronis. Byen har framleis ein imponerande triumfboge frå romartida, som bispepalasset i byen vart bygd rundt. Byen var sete for ein biskop, og den gotiske kyrkja St. Siffrein, var tidlegare ei domkyrkje.

Carpentras har vore eit viktig senter for franske jødar, og har ei av dei eldste synagogene i Frankrike, frå 1367, som framleis er i drift.
I mai 1990 vart ein jødisk gravplass her skjenda.

Bakgrunnsstoff 

Vaucluse
Byar i Frankrike
Byar i Provence-Alpes-Côte d'Azur
Côte-d'Or

Côte-d'Or er eit departement aust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Bourgogne-Franche-Comté.

Historie 
Drôme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Burgund.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Bourgogne og grensar til departementa Yonne, Nièvre, Saône-et-Loire, Jura, Aube og Haute-Marne.

Ei rekkje åser kalla Plateau de Langres går frå nordaust til sørvest gjennom departementet nord for Dijon, og held fram sørvestover Côte d'Or-skrenten, som har tatt namn etter departementet. Det er i skrenten som vender mot søraust at den kjende Bourgognevinen vert dyrka. Vest for Plateau de Langres, mot Champagne, ligg det tett skogområdet Châtillonais. Søraust for platået og skrenten ligg det ein vid og flat dal som elva Saône renn gjennom. 

Av elvar finn ein: 
 Saône
 Seinen har sitt opphav sør på Plateau de Langres.
 Ouche har sitt utspring ved skrenten og renn ut i Saône etter Dijon.
 Armançon har sitt utspring ved skrenten og renn nordvestover. 
 Arroux har sitt utspring ved skrenten sør i departementet.

Klima 
Klimaet i departementet er temperert med mykje regn på vestsida av åsrekkja.

Økonomi 
Departementet er eit av dei beste vinområda i Frankrike. Andre avlingar er mellom anna kornavlingar og poteter. Det vert òg avla sau og kveg i området. Regionen er kjend for sennepen frå Dijon.

I tillegg har ein kolgruver og tungindustri som stål, maskineri og steintøy. Dei største industriområda ligg i nærleiken av Dijon.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert kalla côte-d'oriens.

Turisme 
Nokre store turistattraksjonar er den gotiske klosterkyrkja Saint-Seine-l'Abbaye og den romanske klosterkyrkja i Saulieu, i tillegg til Château de Bussy Rabutin i Bussy-le-Grand. Klosteret Cîteaux, hovudkvarter for cisterciensarordenen, ligg aust for Nuits-Saint-Georges sør i departementet.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside 

 
Franske departement
Bourgogne-Franche-Comté
Beaune

Beaune er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Côte-d'Or i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 25 000 innbyggjarar. 

Området rundt Beaune, Côte de Beaune, er kjend for Bourgognevinen som vert laga her, og i Beuane vert det årleg seld vin ved Hospices de Beaune.

Byen ligg langs turistvegen route des Grands Crus mellom mange vingardar.

Hospices de Beaune 
Hospices de Beaune vart grunnlagd i 1442 av Nicolas Rolin, kanslar for hertugen av Burgund, og kona hans. Det er ei rekkje veldedige sjukehus og andre tenester for dei trengande. Som følgje av tidlegare donoasjonar eig dei mange vingardar i Bourgogne.

Bakgrunnsstoff 

 Châteaux i og rundt Beaune 
 Hospices de Beaune 

Côte-d'Or
Byar i Frankrike
Byar i Bourgogne-Franche-Comté