alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hilde K. Kvalvaag

Hilde Kristin Kvalvaag () er ein norsk forfattar, sosialantropolog og journalist oppvaksen i Arna. Ho arbeider ved kommunikasjonsavdelinga på Universitetet i Bergen.

Kvalvaag debuterte med ungdomsromanen Hjarteklapp i 2003.

Bibliografi 

 2003: Hjarteklapp – ungdomsroman 
 2005: Nattsommarfugl – ungdomsroman 
 2008: Skagerrak – roman
 2010: Fengsla – ungdomsroman
 2015: Lev vel, alle – roman
 2017: Under – ungdomsroman, saman med Sturla Bang
 2019: Over – ungdomsroman, saman med Sturla Bang
 2021: Djuphavsslettene

Prisar og utmerkingar 
 2003: Nynorsk barnelitteraturpris av Noregs Mållag for Hjarteklapp
 2006: Kultur- og kyrkjedepartementets litteraturpris for Nattsommarfugl  
 2006: Guro Sandsdalens litteraturpris
 2008: Sparebanken Vest kunstnarstipend
 2010: Samlagsprisen for Skagerrak
 2010: Brageprisen for Fengsla
 2010: Fengsla vart kåra til Årets nynorskbok i Dag og Tid

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Hilde K. Kvalvaag på Allkunne
 Hilde K. Kvalvaag i Forfatterkatalogen
 Presentasjon av Hilde K. Kvalvaag på nettstaden til Bergen Offentlige Bibliotek
 Digitaliserte bøker av Hilde K. Kvalvaag hjå Nasjonalbiblioteket

norske romanforfattarar
norske journalistar
Forfattarar frå Oslo
Norske ungdomsbokforfattarar
Folk frå Bergen
Norske skjønnlitterære debutantar i 2003
Nynorskforfattarar
Vinnarar av Brageprisen
Vinnarar av Nynorsk barnelitteraturpris
Vinnarar av Samlagsprisen
Senter for samiske studier ved UiT

Senter for samiske studier ved UiT Noregs arktiske universitet er eitt av fleire sentra som universitetet har oppretta for satsingsområda sine. Senteret vart oppretta av universitetsstyret i 1990. Målsetjinga var å bidra til at forskning og undervisning ved Universitetet i Tromsø som har relevans for det samiske samfunnet, betre kan prioriterast og samordnast. Universitetet har vedteke ein samisk strategiplan, ei oppgåve for Samisk senter er å følgje opp denne planen.

Samisk senter har åtte administrativt og fem vitskapleg tilsette. Administrativ leiar for senteret var fra starten av Else Grete Broderstad, Hildegunn Bruland var administrativ leiar i ein periode fram til 2013, no er Else Grete Broderstad attende som leiar for senteret.

Bakgrunnsstoff 

 Samisk senter si heimeside 
 Samisk strategiplan for Universitetet i Tromsø 

UiT Noregs arktiske universitet
Samiske institusjonar
Skipingar i 1990
Jakt- och fiskesamerna

Jakt- och fiskesamerna er eit samiskt politisk parti som er representert i Det svenske sametinget. Etter valet 2005 hadde partiet 9 representantar i Sametinget. Partileiar er Håkan Jonsson

Partiets synspunkt

Til Jakt- och fiskesamernas hovudsaker høyrer alle samane sin rett til land og vatn uavhengig av andre faktorar, slik som yrke, kjønn, arbeid, bustad etc. Partiet meiner at fleire unge og velutdanna samar kjem til å ville flytte attende til Sápmi om dei får dei same rettane som dei samane som arbeider med reindrift.

Partiet arbeider også for at prinsippet en person, ei røyst skal gjelde i samebyane (i staden for å gå ut i frå kor mange rein personen eig, slik som i dag.)

Partiet kjempar mot all form for rasisme og segregasjon, og vil at alle samiske bygningar og kulturelle minnesmerke skal bli restaurert og at utdanning  skal vere tilgjengeleg på alle samiske språk.

Politiske parti i det svenske sametinget
Min Geaidnu

Min Geaidnu (Mijá Gäjnno eller Mijjen Geajnoe, svensk «vår veg») er eit samisk politisk parti i det svenske sametinget. Partiet vart danna i samband med at sametinget vart oppretta i 1993, og har vore representert i sametingsfullmäktige sidan det. Etter valet 2005 har partiet 3 mandat i sametingsfullmäktige. Partileiar er Sara Larsson. 

Partiet legg vekt på at det ikkje representerer det ein kallar «samiske særintresser», men det vil drive ein «progressiv» politikk i samband med det samiske folkefleirtalet sine interesser.

Politiske parti i det svenske sametinget
Sámiid Riikkabellodat

Sámiid Riikabellodat (samelandspartiet), er eit samisk politisk parti i det svenske sametinget. Partiet vart danna i samband med at sametinget vart oppretta i 1993 som den politiske greina av Svenska Samernas Riksförbund. Under sametingets første mandatperiode vart organisationen delt og den partipolitiske delen vart fristilt frå riksförbundet. Partiet tok då namnet Sámiid Riikabellodat. Delinga var likevel ikkje ei splitting, men ei organisatorisk omstrukturering, og partiet held fram med å drive politikken sin i samråd med riksförbundet sine oppfatningar. Partileiar er Lars-Anders Baer.

Valresultat og regjeringsperiodar 

1993 fekk partiet 23,8 % (7 mandat i sametingsfullmäktige) av røystene i sametingsvalet, og danna regjering med fire andra parti. I 1997 tapte partiet regjeringsmakta, med berre 19,1% (6 mandat) av røystene, men i 2001 kunne dei på nytt danne regjering. Denne gongen i lag med Skogssamerna, Min Geaidnu og Laahkoeh. I valet 2005 fekk partiet 8 mandat.

Politiske parti i det svenske sametinget
Rinnanbanden

Rinnanbanden var oppnamnet på ei gruppe nordmenn i tysk teneste under den andre verdskrigen. Han heldt til i Trondheim og blei leia av Henry Rinnan. Rinnanbanden dreiv innfiltrasjon av motstandsrørsla og blir hugsa for sin grove tortur av arresterte landsmenn. I det norske landssvikoppgjeret etter krigen vart Rinnan og elleve andre frå Rinnanbanden dømde til døden. Henry Rinnan, Bjarne Jenshus, Aksel Mære, Harry Rønning, Harry Hofstad, Olaus Hamrun, Per Bergeen, Kristian Randal, Harald Grøtte og Hans Egeberg vart avretta ved skyting.

 

Noreg under andre verdskrigen
Historie i Trondheim
Visjnu

Visjnu, òg stava Vishnu (devanagari विष्णु, Viṣṇu) er ein av dei viktigaste gudane i hinduismen. Konene hans er Laksjmi og Bhumidevi. Han vert sett på som oppretthaldaren av ordenen i verda, som i hinduismen vert kalla for dharma. Det vil seie at han held på balansen mellom godt og vondt. Dersom det vonde skulle kome til å ta overhand, kjem Visjnu ned i form som ein av hans ti avatarar. Dei to viktigaste avatarane til Visjnu er Rama og Krishna. Han rir på den store ørna Garuda, eller på den enorme slangen Sjesja saman kona si. Visjnu vert gjerne framstilt med fire armar og som ein Gud fylt av kjærleik og medkjensle. Dei som tilber Visjnu, eller former av han, vert kalla visjnuittar og utgjer om lag 70 % av alle hinduane.

 
Vediske gudar
Tyssebotn

Tyssebotn ligg i Osterøy kommune. Staden heiter eigentleg Tysse eller Tøsse,(Gamalt namn er Elvikbotn). Tyssebotn ligg lenger oppe i fjellet. Sidan det var fleire stader som heiter Tysse endra Postverket namnet til Tyssebotnen.

Tysse er ei lita bygd, likevel har dei kjendte merkevarer som Bjørn havregryn og Tysse biltilhengarar.

Tysse tyder elvedele eller elv som deler seg.

Bakgrunnsstoff 
 http://media.iet.hist.no/molle/ 
 http://www.tysse.no/?page=75&show=388&news=40

Busetnader i Osterøy
Bygder i Vestland
Ole Monsen Mjelde

Ole Monsen Mjelde () var ein norsk bonde og Venstrepolitikar.

Mjelde kom frå Mjeldalen i Haus formannskapsdistrikt i Hordaland. Han var underoffiser fram til 1918, då han som fanejunker tok avskil. Han var stortingsmann for Hordaland i 1910-1936 og president i odelstinget 1919-1920. Han var arbeidsminister i Gunnar Knudsens andre regjering 1920, i Blehrs andre regjering 1921-23 og i dei tre regjeringane til Mowinckel.

Kjelder 

 

Norske arbeidsministrar
Statsrådar i Regjeringa Knudsen II
Statsrådar i Regjeringa Blehr II
Statsrådar i Regjeringa Mowinckel I
Statsrådar i Regjeringa Mowinckel II
Statsrådar i Regjeringa Mowinckel III
Venstrestatsrådar
Stortingsrepresentantar 1910-1912
Stortingsrepresentantar 1913-1915
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Ordførarar i Haus
Venstreordførarar i Hordaland
Folk frå Osterøy
Mons Ivar Mjelde

Mons Ivar Mjelde () er ein norsk fotballtrenar og tidlegare spelar frå Haus på Osterøy. Han er no trenar i eliteserieklubben IK Start.

Karriere 
Mons Ivar «mål-Mons» Mjelde var ein rutinert spiss og dyktig med hovudspel. Han var to sesongar i Austerrike og returnerte heim til Brann og Osterøy sumaren 1996. Han var på utlån til Sogndal i 2001. Han spela 160 kamper for Brann (128 serie) og laga 72 mål (55 serie). I sesongen han kom heim frå Austerrike (1996) laga han 19 mål på 15 kamper i serien.

Som spelar har Mjelde har 3 A-landskampar kor han laga 2 mål. Han fekk Kniksen-prisen i 1996 som «Beste Angripar», seriesølv i 1997 og 2000, seriebronse i 1999, cupsølv i 1999, og kom til kvartfinale i Cupvinnarcupen i 1996/97. 
 
Han slutta som  spelar i august 2001  og tok over jobben som trenar for Branns reservelag. Då Teitur Thordarson slutta som hovudtrenar i Brann i desember 2002 overtok Mjelde jobben som hovudtrenar. Som trenar har han leia Brann til cupgull i 2004 og seriegull i 2007 og er såleis ein av dei mest suksessrike Brann-trenarane i historia. Han var hovudtrenar for Sportsklubben Brann 2003 til 2008.

Mons Ivar Mjelde annonserte 7. oktober 2008 han kom til å trekke seg som hovudtrenar for Brann etter sesongen var over.

Tida etter Brann

1. juni 2009 blei Mons Ivar Mjelde presentert som ny Bryne-trenar. Adeccoligaklubben, som låg på nedrykksplass vart sikra plass i ligaen for neste sesong under leiarskapen til Mjelde. Mjelde trente klubben resten av året.

Mjelde trente også Osterøyklubben Valestrandfossen Hjellvik Fotball ein periode i 2009. Frå 12. juli 2011 tok han over som hovudtrenar i IK Start.

Karriere som spelar 
Hausvik
Moster
Brann
Bryne FK
Lillestrøm
Austria Wien
Sogndal.

Karriere som trenar

Kjelder
 SK Brann.org
 Mons Ivar Mjelde på bokmålswikipediaen

Bakgrunnsstoff 

norske fotballtrenarar
norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Toppskårarar i eliteserien i fotball
Norske fotballspelarar i Austerrike
Brann-spelarar
Bryne-spelarar
Lillestrøm-spelarar
Austria Wien-spelarar
Sogndal-spelarar
Fotballtrenarar for Brann
Fotballtrenarar for Bryne FK
Fotballtrenarar for IK Start
Vinnarar av Kniksenprisen
Mjelde, Mons
Klorid

Klorid er det negative ionet av klor, (Cl-). Det er eit anion, og har eit elektron meir enn det nøytrale kloratomet. Salta av saltsyre (HCl) inneheld ionet. Ofte vert ordet klorid brukt som ei fellesnemning for desse. 

Ordet kan òg nyttast om  kjemiske sambindingar der minst eit kloratom er kovalent bunde til molekylet. Dette gjer at klorid kan vera både organiske og uorganiske.

Eksempel på klorid
Natriumklorid (NaCl) og kalsiumklorid (CaCl2) er uorganiske salt.
Fosfortriklorid, disvoveldiklorid er kovalente uorganiske klorid.

Metylklorid (CH3Cl) er eit organisk klorid. Denne sambindinga vert som regel kalla klormetan.

Bakgrunnsstoff

Klorid
Anion
Pave Pius XII

Pius XII () var pave frå 2. mars 1939 til han døydde i 1958.

Livssoge 
Den framtidige paven var fødd i Roma i Italia som Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, son av advokaten og adelsmannen Filippo Pacelli og Virginia Graziosi. Han studerte teologi og tok dessutan doktorgraden i juss før han lèt seg prestevie. Før Pacelli vart vald til pave i 1939 gjorde han karriere i teneste hjå kurien. Mellom anna var han professor i kanonisk rett ved det pavelege instituttet Apollinaire og frå 1909 til 1914 professor i kyrkjeleg diplomati ved det pavelege diplomatakademiet. Han var nuntius i Bayern (1917), og i 1920 vart han den fyrste pavelege nuntius for (heile) Tyskland. Han forhandla fram konkordata mellom Vatikanet og Bayern (1924) og Preussen. Frå 1925 var han nuntius i Preussen (konkordat 1929). Då han vart utnemnd til kardinal vart han kalla heim etter 12 år i Tyskland. Pacelli hadde deretter stillingar som kardinalstatssekretær og kardinalkammerherre. I denne funksjonen fylte han den politiske lina til pave Pius XI, der han viste seg som ein dyktig diplomat. I dei fylgjande åra vart han førebudd av Pius XI som paveetterfylgjar. Han deltok i rikskonkordatet i 1933 og ved utarbeidinga av encyklikaen Mit brennender Sorge.

Paveval 
Konklavet 2. mars 1939 valde han etter det som vert sagt med 61 av 62 stemmer (utan hans eiga) i tredje valomgang til pave, og han vart innsett 12. mars det året.

I encyklikaene sine, mellom anna Mystici corporis Christi (1943) om kyrkja og Humani generis (1950) om tru og teologi, tok han stilling til aktuelle spørsmål. Under jubelåret 1950 proklamerte han dogmet om jomfru Marias opptaking i himmelen, i encyklikaen Munificentissimus Deus. Det var einaste gong i det tjuande hundreåret ein pave gjorde bruk av retten til å erklære paveleg feilfridom.

Ettermæle 
Pave Pius døydde i Vatikanbyen. Han vart helgenkandidat på 1990-talet, og er no gjeven status som venerabilis (ærverdig), eit tidleg stadium i heilagkåringsprosessen.

Pave Pius XII har vorte skulda for passivitet i forhold til jødeforfylgingane under andre verdskrigen.

Bakgrunnsstoff

Pius 12
Folk frå Roma
Aum

«Aum» eller «om» er ei staving som har ei viktig praktisk, symbolsk og filosofisk tyding innan hinduismen og avleia religionar. Lyden står for dei opphavlege guddommelege vibrasjonane i verda, og blir brukt i ei rekke hinduiske tekstar og i noko nær alle bøner og mantra. I følgje nokre tolkinga blei verda me sansar skapt av denne lyden, og eit ekko av han finst i kvart levande vesen.

Aum er òg kjend som pranava mantra, 'nynnemantraet', eller udgitha, 'oppoversong'.

Lyden 
«Aum» er sett saman av tre lydar, /a/, /u/ og /m/. Desse skal stå for treeininga av skaparen Brahma, vedlikehaldaren Visjnu og øydeleggjaren Sjiva, eller for dei tre formene for medvit: Vake, draum og djup søvn.

Teiknet 

Nedskrive med devanagariskrift har aum-symbolet (ॐ) blitt kjend over heile verda. Sjølv om ordet er best kjend i denne forma frå sanskrit og hindi, kan ein sjølvsagt òg skriva «aum» med ulike skriftsystem. Også då blir teiknet rekna som heilag. «Aum» i devanagari er ॐ (Unicode U+0950) og med tibetansk skrift ༀ (Unicode U+0F00).

Bruk 

«Aum» er brukt som pynt på bygningar, smykke, klede og liknande, også av ikkje-truande. Det er likevel som religiøst symbol at tydinga er sterkast, og «aum» er i flittig bruk under hinduiske seremoniar.

«Aum» innleier svært mange bøner og gudehelsingar, som i mantraene «Aum namó Narajana», til Visjnu, «Aum namó Sjivadja» til Sjiva, eller bøna «Om djai djagadisj». 

Innan buddhismen er lyden best kjend frå mantraet «Om mani padme hum». Ein finn han òg igjen i sikhismen, der han innleier bøna «Mul mantar» med «Ek omkar».

Uttale av eit langtrukke «aum» kan vera del av meditasjon. Det skal då verka avslappande og lækjande.

Kjelder 
 http://www.boloji.com/hinduism/001.htm 

Denne artikkelen bygger på «Aum» frå ,  den 23. mars 2006.  

Symbol i hinduismen
Ekornfamilien

Ekornfamilien er ei gruppe enkelttanna gnagarar i familien Sciuridae (frå gresk skia, 'skygge' og oura, 'hale', med andre ord «hale som kastar skugge»). I Noreg finst arten raudt ekorn som vanlegvis berre blir omtala som ekorn.

Artar 
Familien omfattar over 250 artar inndelt i rundt femti slekter. Dei dyra ein først og fremst tenkjer på som ekorn i nordlege delar av verda er dei som bur i tre, men også præriehundar og murmeldyr høyrer til ekornfamilien. 

Ekorn har ein hale med stritt hår, men ikkje nødvendigvis ein stor, pelskledd hale. Bakbeina er kraftige, og ekorna går ofte oppreist på to bein og bruker framføtene som «hender». Dei har fire frie tær med kraftige klør på frambeina og fem på bakbeina. Hovudet kan ha noko forskjellig form i ulike artar.

Trelevande ekorn 
Trelevande ekorn er smidige klatrarar som lever i tre. Dei har ein hale som med sin tjukke pels er nesten like stor som resten av kroppen; denne vert brukt til å halda balanse og manøvrera ved hopp. Mange treekorn har spisse duskar på øyro. Artar som lever i nordområde går som regel i uekte dvale om vinteren.

Bakkelevande ekorn 
Bakkelevande ekorn bur som regel under bakken, ofte i store koloniar. Til denne gruppa reknar me m.a. præriehundar og murmeldyr. Bakkelevande ekorn har oftast kort og robust pels, store augo og mindre øyro og hale enn dei trelevande slektningane sine. Fleire av artane går i ekte dvale.

Bakgrunnsstoff

 
Gnagarar
Kråke

Kråka er ein grå og svart fugl i kråkefamilien. Ho har tilhald i Noreg heile året, men ein finn henne sjeldan over tregrensa.

Skildring 

Kråka er om lag 50 cm. Ho er typisk grå og svart i karakteristisk mønster. Kråka er ein god del mindre enn ramnen og i motsetning til ramnen har kråka tverrskoren stjert. Når kråka er i flukt, har ho rolege vengeslag og er sjeldan i seglflukt. Kråkelyden er eit håst «kraa». Fuglen har ein varierande klang og styrke i røysta si.

Levevis 
Kråka er ein standfugl, men kan òg trekkja. Ho finst over heile Noreg. Mange av kråkene overvintrar langs kysten fordi det er lettare å finne mat der. Mange kråker trekkjer i oktober til Danmark, Tyskland, Nederland, Belgia, og Storbritannia. Dei vender attende i mars-april.

Mange har sett kråka på søppelplassar, men du finn henne i alle landskapstypar, oftast i kulturmark. Ho finst på fjellet opp til 1000 meter over havet. Etter Norsk Ringmerking-Atlas kan kråka bli over 16 år og 3 månader

Mat 
Kråka et det meste ho kjem over. Ho et insekt, muslingar, frosk, smågnagarar, fuglar, fugleegg, åtsel, bær, korn og liknande.

Hekking 
Kråka har same make heile livet. Paret byggjer reiret sitt saman. Reiret byggjer dei i tre, buskar eller i ein fjellvegg, og dei held gjerne til på den same staden heile livet. Dei byggjer reiret av kvistar, jord og leire. Til å fòra reiret bruker dei fjør, dun, hår, tøystumpar, papirbitar eller liknande. Av og til blir reira brukte om igjen. Viss ein framand fugl legg egg i kråka sitt reir, behandlar kråka det som sitt eige i staden for å eta det.

Kråka legg 3–6 egg i april–juni. Hoa ruger på egga i 18–20 døgn. Egga er som oftast blågrøne med tettstilte grå og brune flekkar. Dei blir klekte etter om lag 31 døgn. Når fugleungane er klekte, hjelper både hoa og hannen med å mate dei. Dei blir som oftast mata med oppgulp.

Bakgrunnsstoff 

Kråkefamilien
Fuglar i Noreg
Potharadju

Potharadju (også stava potharaju og potaraju) er namnet på ein type gudar og ein prestekaste på landsbygda i Andhra Pradesh. Dei har begge ein vernande funksjon i høve til jorda, grøda og landsbyane sine, og høyrer til eldgamle dravidiske tradisjonar.

Guden
Guden Potharadju er symbolisert med ein enkel, kvitmåla stein kvar bondefamilie har på jorda si. Ein pyntar steinen med gurkemeie og ofrar ved kvar innhausting eit lite dyr, til dømes ein kylling, til guden. Til gjengjeld vaktar han åkeren mot tjuvar og ville dyr. Potharadju-steinane nyttar verkeleg, ettersom få våger å stela frå ein åker der dei ser ein slik stein.

Presten
Potharadju er òg ein type landsbyprest som speler ein viktig rolle i ulike tradisjonelle seremoniar. Dei er kjenneteikna ved langt, uklipt hår som ein meiner gjev dei magiske krefter. Prestane kan gje vernande amulettar og har i oppgåve å dansa rundt lik ved dødsfall.

Landsbyfesten
Under grødehøgtida ora panduga ('landsbyfesten') vil presten til dømes først ofra ein vassbøffel. Med innvolane til dyret rundt halsen og ei korg med korn på hovudet signer han så markene. Seinare under høgtida drep potharadjuen  eit offerdyr, typisk eit lam eller eit kje, ved å slita over halsen på det med tennene.

Djogini
Potharadjuen er òg den som gjer unge jenter om til djogini, ei form for prestinner som òg fungerer som rituelt prostituerte for heile landsbyen. Det er ofte presten som ber familien til ei jente om å gje henne opp som djogini, vier henne til gudinna som barn, og fullfører seremonien når ho kjem i puberteten — av og til òg ved å liggja med henne.

Haldningar
Prestekasten skil seg ut ved at dei blir rekna som urørbare — til forskjell frå andre hinduiske prestekastar, som rituelt sett blir rekna som dei reinaste. Dette har truleg samanheng med at potharadjuane har så mykje med død og drap å gjera. 

Nokre stader kan dei oppleva å bli utstøytte frå samfunnet ved at ungar blir nekta skulegang og at foreldra ikkje bli tillatne å arbeida på markene, ettersom dei kan bringa ulukke. Prestane kan òg få skulda for uår, ettersom handlingane deira ved grødefesten tydelegvis ikkje verka. 

Ettersom ein prøver å avskaffa kastesystemet i India, gjer både frivillige organisasjonar og dei indiske styresmaktene forsøk på å avslutta prestetradisjonen. Folk frå potharadjufamiliar finn det likevel vanskeleg å forlata yrket, ettersom dei er fattige, og det blir venta av dei at dei skal oppretthalda tradisjonane.

Sjå òg
Ammavaru

Kjelder
Dyrking av Potaraju (engelsk)
Kort om Potaraju-dyrking på berclo.net (fransk)
Efforts to reform pothurajus/jogin in Nizamabad, Andhra Pradesh (engelsk)
 Red letter day for Potharajus  i The Hindu (engelsk)
Indian priests join in effort to end prostitution tradition i Daily Times (engelsk)

prestar
kaster
hindugudar
gudar for liv og lyst
Namn knytte til hinduismen
Om

Om (russisk Омь) er ei elv i sør i Det vestsibirske låglandet i Russland og ei av sideelvane til Irtysj frå høgre. Elva er 1091 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 814 m³/s. 

Om har utspring i Vasjuganmyrene på 145 moh, i grenseområda mellom Novosibirsk og Omsk oblast. Ho renn frå her hovudsakleg vestover gjennom dei nordlege delane av Barabasteppene. Frå midten av elva byrjar ho å meandere kraftig og munnar ved byen Omsk i elva Irtysj, på 69 moh.

Nær munningen har ho ei vassføring på 50 m³/s (minimum i mars med 4,9 m³/s, maksimum i juni med 156 m³/s). I den nedre delen er elva 120 m brei og 2 m djup med ein straum på 0,3 m/s. Dei viktigaste sideelvane er Itsja, Kama og Tartas.

Om frys til i månadsskiftet oktober / november og er isdekt til vårløysinga i april / mai. Elva er farbar til Kujbysjev ved høg vasstand, men er ikkje ein offisiell vassveg.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Om (elv)» frå , den 31. oktober 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Store sovjetiske leksikon
 R-ArcticNET - Eit regionalt, elektronisk, hydrografisk datanettverk for den arktiske regionen
 Liste over vassvegane i den russiske føderasjon (Regjeringsforordning av 19. desember 2002)  (russisk)
 

Elvar i Russland
Elvar i Novosibirsk oblast
Elvar i Omsk oblast
Tobokstavsord
Berbiske språk

Berbiske språk (tamazight: tutlayin timaziɣin, skreve med tifinagh: ⵜⵓⵜⵍⴰⵢⵉⵏ ⵜⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵉⵏ, fransk: langues berbères) er ei språkgruppe som høyrer inn under afroasiatiske språk. Dei ymse tamazightiske språka vert tala over heile Maghreb, frå Kanariøyane (no utd.) i vest, til Egypt i aust og Burkina Faso i sør.

I Europa vart ordet «berbar» ofte nytta. Dette ordet stammar frå det greske ordet bárbaroi βάρβαροι, som opphavleg tydde utlending som tala eit uskjøneleg språk, men som etter kvart kom til å tyda ein ukulturert og/eller ukunnig person. Under romersk okkupasjon av Nord-Afrika vart ordet bárbaroi latinisert, til barbari. Då arabarane innvaderte Magreb, arabiserte dei ordet til al-barbar البربر, noko som franskmennene igjen galloiserte til berbères då dei okkuperte området.

Det er om lag 20–30 ulike språk i denne gruppa (litt etter korleis ein reknar), som for det meste ikkje er innbyrdes forståelege.

Klassifisering av berbiske språk 

Å klassifisere dei individuelle tamazightiske språka er ikkje lett, noko som har gjeve seg utslag i at klassifiseringa har variert ein god del det siste hundreåret. For tida verkar det som det er rimeleg semje om følgjande klassifisering:
 Nordlege tamazightiske språk
 Kabylsk (Taqbaylit)
 Marokkanske Atlas-tamazightiske språk
 Zenatisk
 Nefusa-Siwa-språk (austlege)
 Siwisk
 Awjila-Soknaiske språk
 Ghadames-Awjila-språk
 Tuareg-språk
 Zenaga-språk

Fotnotar 

Tamazightiske språk
Valbergtårnet

Valbergtårnet er eit tårn i Stavanger, bygd i 1853. Bygget er teikna i nyromansk stil, av arkitekt Christian H. Grosch. I tårnet sat det lenge vektarar. Mellom deira oppgåver var å varsla om brann. I tårnet er det laga til eit lite museum til minne om dette.

Bakgrunnsstoff 

 Vektermuseet i Valbergtårnet  www.kulturnett.no
 Valbergtårnet, Valbergjet www.artemisia.no
 

Museum i Stavanger
Byggverk i Stavanger
Brannvesen i Noreg
Christian H. Grosch
Tårn i Rogaland
Kulturminne i Stavanger