alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Richterbreen

Richterbreen er ein slak isbre som ligg 19 km vest for Scott Nunataks på nordsida av Edward VII Peninsula. På andre sida av skardet på toppen av breen ligg Butlerbreen. Breen flyt nordvest til sjøen der han dannar ei lita bretunge. Isbreen og tunga er synt på kart frå Byrd-ekspedisjonen i 1928-30. Kartet indikerer at laget som gjekk i land frå «Kainan Maru» (Nobu Shirase) drog opp denne breen til toppen av Scott Nunataks i januar 1912. Isbreen vart kartlagt i detalj av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-65. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Gregory S. Richter, ein meteorolog og forskingssjef på Byrd-stasjonen vinteren 1968.

Kjelder

Isbrear i King Edward VII Land
Stewartbreen

Stewartbreen er ein isbre på nordsida av Edward VII Peninsula, som flyt nordaust langs austsida av Howard Heights og ut i Sulzbergerisen. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-65. Breen vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter kapteinløytnant Wayne B. Stewart i US Navy, som var andrepilot på LC-130F Hercules-flyet under Operasjon Deep Freeze 1968.

Kjelder

Isbrear i King Edward VII Land
Withrowbreen

Withrowbreen er ein isbre på Edward VII Peninsula, som flyt nordvest ut i Bartlettfjorden like aust for Cape Colbeck. Han vart kartlagt frå landmålingar av US Geological Survey (USGS) og flyfoto tekne av U.S. Navy (1959–65). Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter offiser W.H. Withrow i US Navy, som var i staben til Naval Support Force i Antarktis og øvstkommanderande for Avdeling 1 ved Christchurch på New Zealand i 1965-66.

Kjelder

Isbrear i King Edward VII Land
Helle kyrkje

Helle kyrkje eller Hellekyrkja er ei arbeidskyrkje i tre og betong i Kragerø kommune i Vestfold og Telemark.

Kyrkja vart teikna av arkitekt Morten Lunøe og oppført i to byggetrinn med vigsling i 1986 og 1994. Ho var tidlegare eigd av ei stifting, men har fått eige kyrkjesogn i det som tidlegare var Sannidal prestegjeld.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Kragerø kyrkjelege fellesråd 
 Kyrkjesøk 
 Arkitekthuset Kragerø 

Kyrkjer i Kragerø
Kyrkjer i Bamble prosti
Norske kyrkjer frå 1986
Arbeidskyrkjer
Vidbolbreen

Vidbolbreen (bulgarsk ледник Видбол, ‘Lednik Vidbol’) er ein 5,5 km lang og 1,5 km brei isbre på Arctowski Peninsula på Danco Coast i Graham Land på Den antarktiske halvøya som drenerer nordsida av Pulfrich Peak. Han flyt nordvestover vest for Henryk Peak og aust for Mount Dedo og ut i Gerlachesundet ved Orne Harbour.

Isbreen er kalla opp etter elva Vidbol nordvest i Bulgaria.

Kjelder
 Vidbol Glacier. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.

Isbrear i Graham Land
Danco Coast
Bulgaria og Antarktis
Vivallosbreen

Vivallosbreen er ein kort, bratt isbre som flyt nord og ut i Leith Cove i Paradise Harbor på Danco Coast. Etter landmålingar av Den chilenske antarktisekspedisjonen i 1950–51, vart breen vart kalla opp etter Cabo Jose L. Vivallos, eit ekspedisjonsmedlem.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Danco Coast
Vogelbreen

Vogelbreen er ein isbre som flyt ut i Flandres Bay 6 km søraust for Cape Willems, på vestkysten av Graham Land. Isbreen finst på eit argentinsk kart i 1952. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1960 etter Hermann W. Vogel (1834–1898), ein tysk kjemikar som laga dei første ortkokromatiske emulsjonane for fotografiske plater i 1903.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Danco Coast
Wallendbreen

Wallendbreen er ein isbre i ein djup dal som flyt austover frå Forbidden Plateau og saman med Greenbreen nord i Graham Land. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955. Han fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) fordi breen ligg bratte skrentar frå Forbidden Plateau ligg kring breen på tre sider.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Oscar II Coast
Weirbreen

Weirbreen er ein isbre 15 km lang og den vestlege av to brear som flyt nordover til sørlege delen av Barilari Bay på vestkysten av Graham Land. Han vart først oppdaga og grovt kartlagt i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot. Han vart kartlagt i 1935-36 av British Graham Land Expedition (BGLE) under Rymill og seinare kalla opp etter William D. Weir, 1. vicomte Weir av Eastwood, og sonen hans, James K. Weir, som medverka til å bestale kostnaden av BGLE, 1934-37.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Graham Coast
Wellmanbreen

Wellmanbreen er ein isbre som flyt inn i nordaustlege delar av Recess Cove i Charlotte Bay, på vestkysten av Graham Land. Han vart kartlagt av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache, 1897-99. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1960 etter Walter Wellman (1858–1934), ein amerikansk arktisfarar som prøvde å nå Nordpolen utan hell i eit halvstivt luftskip i 1907 og 1909.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Danco Coast
Weyerhaeuserbreen

Weyerhaeuserbreen er ein stor isbre som flyt nord og ut i Mercator forlandsbre like vest for Mobiloilfjorden på austkysten av Den antarktiske halvøya. Denne breen ligg i området først utforska frå lufta av sir Hubert Wilkins i 1928 og Lincoln Ellsworth i 1935, men han vart først detaljert skissert frå flyfoto tekne av U.S. Antarctic Service (USAS) i 1940. Isbreen vart sett på ny i 1947 av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) under Finn Rønne. Han namngav han for F. K. Weyerhaeuser frå Weyerhaeuser Timber Co., som medverka med tømmer og isolasjonsmateriale til ekspedisjonen.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Bowman Coast
Wheatstonebreen

Wheatstonebreen er ein isbre på vestkysten av Graham Land. Han munnar ut i Errera Channel aust for Danco Island. Han vart kartlagt av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache, 1897-99. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1960 etter sir Charles Wheatstone (1802–75), ein engelsk forskar og oppfinnar som designa det første spegelstereoskopet i 1832.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Danco Coast
Whirlwindbreane

Whirlwindbreane er fire markante brear som flyt saman og så inntil vestsida av Whirlwindfjorden på austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart oppdaga av sir Hubert Wilkins på flyturen hans den 20. desember 1928 og dei fekk dette namnet fordi plasseringa deira såg ut som dei radiale sylindrane på Wright Whirlwind-motoren hans. Whirlwindbreane, består av Flint-, Demorest-, Matthes-, og Chamberlinbreen, og vart fotograferte frå lufta av U.S. Antarctic Service (USAS) i 1940 og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1948.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Bowman Coast
Widdowsonbreen

Widdowsonbreen er ein isbre som flyt ut i Darbel Bay mellom Drummondbreen og McCancebreen, på vestkysten av Graham Land. Han vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd. i 1955-57, og kartlagt frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Elsie M. Widdowson frå avdelinga for eksperimentell medisin i Cambridge, og skreiv The Chemical Composition of Foods, eit grunnleggande arbeid som inneheld alle dei kvantitative dataa ein treng for å rekne ut kva rasjonar ein treng på ein ekspedisjon utanom vitamin.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Loubet Coast
Wigginsbreen

Wigginsbreen er ein 19 km lang isbre på Kiev Peninsula i Antarktis, som flyt frå Bruce Plateau til vestkysten av Graham Land like sør for Blanchard Ridge. Han vart kartlagt av Den franske antarktisekspedisjonen i 1908–10 under Charcot, og namngjeven Glacier du Milieu («Mellombreen»). UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) tykte dei trong eit betre namn og i 1959 gav dei breen namn etter W.D.C. Wiggins, som var visedirektør i Overseas Surveys.

Kjelder
 SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.

Isbrear i Graham Land
Graham Coast
Wilkinsonbreen

Wilkinsonbreen er ein isbre på sørsida av Protector Heights på Pernik Peninsula ved Loubet Coast i Graham Land, som flyt vestover og ut i Lallemandfjorden til sør for Holdfast Point. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE) (1956–57). Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter kaptein John V. Wilkinson i Royal Navy, kaptein på HMS «Protector» i desse farvatna, 1955–56 og 1956-57.

Kjelder
 SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.

Isbrear i Graham Land
Loubet Coast
Woodburybreen

Woodburybreen er ein isbre like vest for Montgolfierbreen, som flyt ut i Piccard Cove i Wilhelmina Bay, på vestkysten av Graham Land. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) frå flyfoto tekne under Hunting Aerosurveys Ltd. i 1956-57. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1960 etter Walter B. Woodbury (1834–1885), ein engelsk pioner innan fotomekanisk tyrkking i 1865 og fore ei rekkje filmkamera som vart nytta i ballongar og drakar i 1877.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Danco Coast
Wyattbreen

Wyattbreen er ein bratt, smal isbre som er 11 km lang og ligg sør i Graham Land. Han flyt sør frå det sentrale platået nær Beehive Hill og saman med den øvre delen av Gibbsbreen. Han vart fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), November 1947. Han vart kartlagt frå bakken av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), mai 1958 og namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Henry T. Wyatt of FIDS som var militærlege ved Detaille Island i 1957 og på Stonington Island i 1958.

Kjelder

Isbrear i Graham Land
Bowman Coast
Zaycharbreen

Zaycharbreen (bulgarsk ледник Зайчар, ‘Lednik Zajtsjar’) er ein 7,5 km lang og 2,7 km brei isbre på Nordenskjöld Coast i Graham Land i Antarktis. Han drenerer søraustsida av Detroit Plateau og flyt aust-søraustover mellom Grivitsa Ridge og Kableshkov Ridge og ut i Odrin Cove i Weddellhavet, 5 km nordvest for Fothergill Point.

Isbreen er kalla opp etter busetnaden Zajtsjar søraust i Bulgaria.

Kjelder

 Zaychar Glacier. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

Isbrear i Graham Land
Bulgaria og Antarktis
Nordenskjöld Coast
Zimzelenbreen

Zimzelenbreen (bulgarsk ледник Зимзелен, ‘Lednik Zimzelen’) er ein 3,7 km lang og 2,5 km brei isbre på Pefaur Peninsula på Danco Coast på vestsida av Den antarktiske halvøya, som ligg aust for Krapetsbreen og vest for Blériotbreen. Han flyt nordover og inn i den austlege armen av Salvesen Cove.

Isbreen er kalla opp etter busetnaden Zimzelen i Sør-Bulgaria.

Kjelder

 Bulgarsk antarktisk stadnamnregister.  Antarctic Place-names Commission. (detaljar på bulgarsk, grunnleggande data  på engelsk)
 SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.

Isbrear i Graham Land
Bulgaria og Antarktis
Danco Coast
Helena Takalo

Anni Helena Takalo, fødd Kivioja, () er ein finsk tidlegare langrennsløpar frå Nivala i Norra Österbotten. Ho vart olympisk meister på 5 km i 1976 og verdsmeister i same øvinga i 1978. I verdsmeisterskapen 1978, som gjekk på heimebane i Lahti, spurta ho Finland inn til VM-gull på 4 x 5 km stafett. Takalo vann fem OL-medaljar og fem VM-medaljar i tidsrommet 1970 til 1980.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap 
Ski-VM 1970: Bronsemedalje på stafetten, nr 7 på 10 km
Vinter-OL 1972 i Sapporo: Sølvmedalje på stafetten, nr 5 på 10 km
Ski-VM 1974 i Falun: Bronsemedalje på 10 km
Vinter-OL 1976 i Innsbruck: Gull på 5 km, sølv på 10 km og i stafett
Ski-VM 1978 i Lahti: Gull på 5 km og i stafett, bronsemedalje på 20 km
Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Bronsemedalje på 10 km
Ski-VM 1982 i Oslo: Nr 4 i 4 x 5 km stafett

Takalo vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1977.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Helena Takalo» frå ,  den 14. januar 2014.  
 

Finske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Olympiske meistrar for Finland
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Finland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Finland
Finske deltakarar under vinter-OL 1968
Langrennsløparar under vinter-OL 1968
Medaljevinnarar under vinter-OL 1972
Finske deltakarar under vinter-OL 1972
Langrennsløparar under vinter-OL 1972
Medaljevinnarar under vinter-OL 1976
Finske deltakarar under vinter-OL 1976
Langrennsløparar under vinter-OL 1976
Medaljevinnarar under vinter-OL 1980
Finske deltakarar under vinter-OL 1980
Langrennsløparar under vinter-OL 1980
Saltsump

Salt myr eller saltsump er eit våtmarksområde med høg salinitet. Slike myrer blir ofte danna av brakkvatn i kystområde og elvedelta, der dei gjerne blir oversvømde av tidvatn med jamne mellomrom. Dei kan også oppstå i innlandet gjennom høg fordamping. 

I saltmyrer veks hovudsakleg salttolerante vekstar (halofyttar) som urter, gras eller låge buskar. Salte våtmarker spelar ei viktig rolle i den akvatiske næringskjeda og overføring av næringsstoff til kystvatn. Dei kan også verna kysten og vera viktige habitat for landlevande dyr.  

Saltsumper kan vera sårbare mot utslepp frå industri eller landbruk, og mot tilføring av varme når til dømes ei elv har vore brukt som kjølar i kraftverk eller fabrikkar.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

saltsump , Miljøtermbasen ETDS (glossary.no)
Ordforklaringer, Cappelens atlas (atlas.cappelendamm.no)

Delar av denne artikkelen bygger på «Salt marsh» frå ,  den 14. januar 2014.  
 

Kystgeografi
Myr
Kyst- og havlandformer
Gjøvdal kyrkje

Gjøvdal kyrkje er ei langkyrkje i Åmli kommune i Agder fylke.

Kyrkja vart oppført og teken i bruk i 1803, men har aldri vorte formelt innvigd av biskopen. Ho avløyste ei eldre kyrkje som vart riven før den nye kyrkja vart oppført.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Åmli kyrkjelege fellesråd
 Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Åmli
Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1803
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Åmli
Åmli kyrkje

Åmli kyrkje er ei langkyrkje frå 1909 i Åmli kommune i Agder fylke.

Åmli har hatt kyrkje sidan mellomalderen, og dette er den fjerde. Ho er oppført med utgangspunkt i teikningane for den førre kyrkja, som var frå 1885, men brann i 1907. Byggmeister i 1908–09 var Tellef Mosbergplassen.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Åmli kyrkjelege fellesråd
 

Kyrkjer i Åmli
 Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1909
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Åmli
Tovdal kyrkje

Tovdal kyrkje er ei langkyrkje i Åmli kommune i Agder fylke.

Kyrkja vart oppført i 1820, men det drøyde heilt til 1827 før ho vart innvigd. Kyrkja har skifta farge fleire gonger: 1837 vart ho malt raud, i 1854 kvit, i 1932 raud og i 1964 nok ein gong kvit. I 1930–32 var det ei større oppussing etter planar av Wilhelm Swensen. Då vart det gjort om ein god del på kyrkjerommet. Sakristiet er frå 1980.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Åmli kyrkjelege fellesråd

Fotnotar

Kyrkjer i Åmli
 Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1820
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Åmli
Pongo de Mainique

Pongo de Mainique er ein pongo (canyon) i Peru som er 45 meter brei og 3 km lang, med 900 til 300 meter høge klipper på kvra side. Det er den einaste dalen som går gjennom heile Willkapampafjella. Han deler òg Rio Urubamba (ei av kjeldene til Amazonaselva) mellom Øvre Urubamba og Nedre Urubamba. Elva gjennom dalen vert rekna som det farlegaste stryket i Urubamba, men mange båtar reiser likevel langs elva, avhengig av vasstanden. Dalen vert kryssa av Incabrua, ein gammal løynd inngang til Machu Picchu.

Området er biologisk særs mangfaldig og regnskogen kring dalen inneheld fleire dyreartar enn nokon annan stad på jorda med liknande storleik.

Stryka i Pongo de Mainique vart filma i viktige scener i Werner Herzog-filmen Fitzcarraldo frå 1982 med Klaus Kinski.
I 2006 sa Monty Python-skodespelar og BBC sin reisejournalist Michael Palin at dalen var favorittstaden hans på jorda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pongo de Mainique» frå ,  den 15. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 
 – Bilete av Pongo de Mainique (4. til 8. )

Kløfter i Peru
Einar Eimhjellen

Einar Eimhjellen () er ein norsk folkemusikar. Han er spelemann, organisator, og pådrivar for tradisjonsmusikk i Sunnfjord. Eimhjellen var med på å skipe Naustedalen spelemannslag i 1953. I fleire år var han musikalsk leiar for spelemannslaget. Han har og vore styreleiar for laget i mange år. Frå 1996 til 2000 var han styreleiar for Sogn og Fjordane Folkemusikklag. I 1980 skipa han runddansorkesteret Naustedølen. 

Einar Eimhjellen har gjeve ut platar saman med Naustedalen spelemannslag, Naustedølen, Naustedalen toradargruppe og Einar Eimhjellens gamaldansorkester. I tillegg til å sleppe egne plater, har Eimhjellen drive mykje innsamlingsarbeid. Mellom anna har han gjort lydopptak av spelemannen Nils Furnes på 1970- og 1980-talet. Han har og samla inn gamle slåttar frå Naustdal og Flora. Einar Eimhjellen har dessutan gjort innsamlingsarbeid i USA.

Prisar og stipend
 Sogn og Fjordane Folkemusikklag sin folkemusikkpris (2010)
 Kongens fortenestemedalje i sølv (2008)

Referansar
 Fylkesleksikonet i NRK
 Folkemusikk.no 
 Lydopptak av Einar Eimhjellen kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.

Folk frå Naustdal
Norske folkemusikarar
Kongens fortenestmedalje i sølv
Vegusdal kapell

Vegusdal kapell er ei langkyrkje frå 1974 i Vegusdal i Birkenes kommune i Agder.

Kapellet står på den gamle kyrkjestaden som var i bruk fram til 1867, då den nye kyrkja på Engesland vart innvigd. Grunnen tilhørte i si tid garden Vegusdal.

På staden har det etter det ein veit, stått to tidlegare kyrkjer. Ei stavkyrkje vart truleg oppført på 1100- eller 1200-talet. Oldsaksamlinga i Oslo har ein portal frå stavkyrkja med motiv frå soga om Sigurd Fåvnesbane. Kyrkje nummer to var ei tømra langkyrkje utan tårn og sakristi, kan hende oppført i 1552. Kyrkjeklokka hang i våpenhuset, og det var ein lydglugg i vestveggen.

Då Engesland framstod som sentrum i bygda, vart kyrkjestaden flytta, og gamlekyrkja vart riven året etter at den nye kyrkja vart teken i bruk. Men drygt hundre år seinare vart det oppført eit nytt kyrkjebygg på den gamle kyrkjestaden. Kapellet vart teikna av Bjørn Schoder frå Kristiansand og oppført under leiing av Olav Tomander. Det vert fortalt at bygdefolket deltok med stor dugnadsinnsats, og kapellet vart innvigd høsten 1974. Det er ei enkel langkyrkje med takryttar i vest. Koret i aust er litt lågare og smalare enn resten av bygningskroppen.

Altertavlen er eit knytt teppe utført av Olava Buli etter teikningar av Else Marie Jakobsen. Kapellet har òg eit krusifiks frå stavkyrkja samt ein kopi av den gamle stavkyrkjeportalen. Kyrkjeklokka er frå 1903, då ho vart kjøpt inn og hengt i eit klokkehus på kyrkjegarden. Denne lèt til å ha vore i meir eller mindre kontinuerlig bruk sjølv etter at kyrkjestaden vart flytta. Kapellet har eit harmonium frå 1916 som har vore brukt i kyrkja på Engesland.

Litteratur
 
 
 Oppslag utanfor kapellet

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Vegusdal kapell» frå ,  den 15. januar 2014.

Bakgrunnsstoff
 Vegusdal stavkirke hos Norsk nettskole
 Vegusdal gamle kirke hos Norsk nettskole
 Vegusdal kapell hos Norsk nettskole
 

Kyrkjer i Birkenes
Kyrkjer i Vest-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1974
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Birkenes
Vegusdal kyrkje

Vegusdal kyrkje er ei krosskyrkje frå 1867 på Engesland i Birkenes kommune i Agder.

Vegusdal har hatt kyrkje sidan mellomalderen, og den gamle kyrkjestaden er ved garden med same namn. Der stod det to forskjellige kyrkjer før ein valde å flytte kyrkjestaden til Engesland, som stod fram som bygdas sentrum, og oppføre ei ny kyrkje. I 1974 vart så Vegusdal kapell oppført på den gamle kyrkjestaden, som hadde vore halden i hevd i mellomtida.

Vegusdal kyrkje vart teikna av Conrad Fredrik von der Lippe, oppført i 1866–67 under arkitekt Schauffert frå Arendal og innvigd av biskop Jacob von der Lippe (far til arkitekten) den 23. juni 1867. Denne krosskyrkja har ei noko uvanleg form ved at saltaket over skipet fortset ned over tverrskipet som om det skulle vere ei langkyrkje. Elles har kyrkja innslag av romanske og gotiske stiltrekk. Ho har vesttårn, og koret i aust er smalare og lågare enn resten av bygningskroppen.

Dagens altartavle kom til i 1920 og har eit bilete som er måla av Lars Osa. Biletet viser Jesus og Peter på Genesaretsjøen idet Jesus strekk ut handa for å redde Peter. Under biletet finner vi Peter sine ord: «Herre, frels meg!» Den romanske klebersteinsdøypefonten er overført frå dei tidlegare kyrkjene og er truleg laga i verkstedet ved Stavanger domkyrkje på 1100-talet. Dåpsfatet i messing er frå 1400- eller 1500-talet. Orgelet har 12 stemmer (2 manual og pedal) og er frå 1968.

Kyrkjegarden måtte drenerast før han kunne takast i bruk rundt 1938–39. I mellomtida vart det brukt ein kyrkjegard ved Haugvadbakken, om lag 500 meter unna.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Norsk nettskole

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vegusdal kyrkje» frå ,  den 15. januar 2014.  
 

Kyrkjer i Birkenes
Kyrkjer i Vest-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1867
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Birkenes
Herefoss kyrkje

Herefoss kyrkje er ei åttekantkyrkje kirke frå 1865 i bygda Herefoss i  Birkenes kommune i Agder. Byggverket er i lafta tømmer og har 200 plassar. Herefoss kyrkje vart innvigd av biskop Jacob von der Lippe 11. oktober 1865. Den har store vindauge og har ein lys, og enkel stil. Arkitekt var Jacob Wilhelm Nordan.

Herefoss vart eige prestegjeld i 1875. Herefoss høyrer i dag til Birkenes prestegjeld.

Dette er den tredje kyrkja på staden. I 1487 vart Herefoss sokn nemnt i offisielle dokument. Dei to tidlegare kyrkjene lå nærare Herefossfjorden, men staden var flaumutsatt, og ein valde å flytta kyrkja lengre frå vatnet. Byggmester var Mikkel Mortensen. Kyrkja vart omfattande restaurert til hundreårsjubileet.

Altartavle
Altartavla frå 1634 har tidlegare vore i bruk i Oddernes kyrkje, som fekk ny tavle i 1704. Den gamle tavla kom til Herefoss i 1790. Tavla har vore overmåla og vart restaurert tidleg på 1960-talet. Altertavla har to etasjar i same breidde og med sidefløyer. Den er 2,40 meter høg og 2,47 meter breid, og laga av eik og furu. I de øvre bildene sees Adam som klynger seg til korset, et menneske med et anker og en due og et menneske som holder fast i et kors. Dette er i sjeldsynt framstilling av korsfestinga ved at det viser ei teologisk tankerekkje: Jesus heng på korset, blodet strøymer over Adam, ein stråle fra Jesus går rett til Adams hjarte, medan Jesus bøyer hovudet og ser ned på Adam. Bibelteksten er på latin: "Sanguis Jesu Christi Filii Dei purificat nos ab omni peccato (Jesus, Guds sønn, reinsar oss for all synd). I midtfeltet er det skreve inn fleire bibelvers. Nederst på altertavla er det eit bilete av nattverden innrama av nattverdshistoria. Kunstnaren er ukjent, men årstallet er måla i eit av felta på tavla.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Kyrkjer i Birkenes
Kyrkjer i Vest-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1865
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Kulturminne i Birkenes
Jacob Wilhelm Nordan
Langesund kyrkje

Langesund kyrkje er ei arbeidskyrkje i Bamble kommune i Vestfold og Telemark fylke.

Kyrkja vart innvigd i 1992 etter at ei kyrkje frå 1755 brann i 1988. Kyrkja er for ein stor del av mur kledd med treverk.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Bamble kyrkjelege fellesråd 
 
 

Kyrkjer i Bamble
Kyrkjer i Bamble prosti
Norske kyrkjer frå 1992
Kulturminne i Bamble
Arbeidskyrkjer
Moland kyrkje

Moland kyrkje er ei langkyrkje frå 1843 i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark . Ho vart oppført av byggmeister Gunnar Tarjeisøn Klauvreid etter ei typeteikning av H.D.F. Linstow og under tilsyn av Anders Thorsen Syrtveit. Tidlegare har det stått fleire andre kyrkjebygg på staden. Kyrkjestaden vart truleg flytta til prestegarden i Moland i 1342, og kyrkja fekk etterkvart namn etter prestegarden. «Mor» tyder sand- eller grusslette, og namnet har også blitt skrive i fleirtal som Molandene og som Morland. Presteslekta Morland, som lenge var knytt til Fyresdal, tok namn etter staden.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 
 Fyresdal kommune 
 
 

Kyrkjer i Fyresdal
Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Kulturminne i Fyresdal
Norske kyrkjer frå 1843
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme