alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Veksel

Ein veksel er ei godkjent oppfordring om å utbetale pengar (trukken veksel) eller erklæring av pengeskuld (eigenveksel). Den som skriv ut vekselen (trassenten),  den som overdreg vekselen (endossenten) og den som garanterer for vekselen (avalisten) er vekselskuldnarar med eit solidarisk ansvar. Bruk av vekslar byggjer på ein internasjonal overeinskomst i Genève frå 1930 og er i Noreg regulert av Lov om veksler frå 1932.

handel
Bankverksemd

pt:Letra de câmbio
Gjeldsbrev

Gjeldsbrev er ein skriftleg lovnad om at ein forpliktar seg til å betala tilbake ein viss sum pengar ein har lånt frå nokon. Gjeldsbrev kan vera uomsettelege (enkle) eller omsettelege. Lov om gjeldsbrev frå 1939 regulerer bruken av gjeldsbrev.

I forarbeida til Gjeldsbrevloven av 17 feb. 1939 nr 1 er gjeldsbrev definert som: 
«et skriftlig og i det ytre selvstendig løfte om å betale penger.»

Kjelder 

 

Handel
Bankverksemd
Tidsskriftet Folkemål

Folkemål vart gjeve ut av Norsk Målungdom frå 1980 til 1984. Det var eit medlemsblad, og avløyste Målfront. Folkemål endra namn til Eg i 1985.

Folkemål
Folkemål
Folkemål
Skipingar i 1980
Nedleggingar i 1984
Eisenmenger

Eisenmenger er eit etternam som ofte blir nytta som kortnamn på hjarte- og lungefeilen Eisenmengers syndrom. Namnet har tysk opphav og viser til ein jernhandlar, sett saman av middelhøgtysk īsen, 'jern', og mengære, 'handlar'.

Namneberarar 
 Arthur Eisenmenger, formgjvevar for EU, leia utforminga av EU-flagget, CE-merket og eurosymbolet (€).
 August Eisenmenger (1830–1912), austerriksk målar
 Samuel Eisenmenger (1534–1585), tysk lege, teolog og astronom
 Victor Eisenmenger (1864–1932) , legen som først skildra Eisenmengers syndrom

Tyske slektsnamn
Namn knytte til yrke
Victor Eisenmenger

Victor Eisenmenger () var ein lege frå Austerrike.

Han arbeidde i Wien og var livlege for 
erkehertug Franz Ferdinand av Austerrike og for keisar Karl I av Austerrike-Ungarn. 
Eisenmengers syndrom har namn etter han.

Kjelder

Medisinhistorie
Austerrikske legar
Livlegar
Jyväskylä

Jyväskylä er ein by i Finland som ligg i landskapet Mellersta Finland. Byen er mellom anna kjend for å ha fleire bygg teikna av arkitekten Alvar Aalto. Jyväskylä universitet har sju fakultet.

Jyväskylä ligg i den nordlege enden av innsjøen Päijänne. Byen har over  innbyggjarar (2009). Kring 200 er svenskspråklege. 

Området rundt har om lag 143 600 innbyggjarar, av dei rundt 290 svenskspråklege (2005), og omfattar i tillegg til byen Jyväskylä landskommun, Laukas og Muurame.

Historie 
Jyväskylä fekk marknadsrettar i 1801 og bystatus den 22. mars 1837. Same året laga arkitekten Carl Ludvig Engel ein byplan for byen og i 1838 hadde byen 189 innbyggjarar. Finlands fyrste finskspråklege ungdoms- og vidaregående skule vart oppretta i Jyväskylä i 1858. Sjølvstendig kyrkjelyd vart Jyväskylä i 1875, og bykyrkja, teikna av Ludvig Isak Lindqvist, stod ferdig i 1880.

I 1897 kom jarnbana til Jyväskylä frå Haapamäki og ho skifte ut dampbåttrafikken over Päijänne til Lahtis som det viktigaste transportsambandet til byen.

Venskapsbyar 
 Debrecen (Ungarn)
 Esbjerg (Danmark)
 Eskilstuna (Sverige)
 Fjarðabyggð (Island)
 Jalapa (Nicaragua)
 Jaroslavl (Russland)
 Mudanjiang (Kina)
 Niiza (Japan)
 Potsdam (Tyskland)
 Poznan (Polen)
 Stavanger (Noreg)

Bakgrunnsstoff 
 Jyväskylä stad 
 Finlands hantverksmuseum, svensk 

Byar i Finland
Kommunar i Finland
Orellanaprovinsen

Orellana er ein provins i Ecuador. Hovudstaden er Puerto Francisco de Orellana, òg kjent som El Coca. Provinsen ligg lengst aust i Oriente-regionen, det vil seie regionen i Ecuador som ligg i regnskogen i Amazonas. Orellana er den siste politiske eininga i landet som blei opprett som ein provins. Tidlegare var Orellana austre del av Napoprovinsen, men han vart skilt ut i 1998.

Petroleum og trelast av tropisk skog er dei viktigaste naturressursane. På siste delen av 1900-talet vart det oppdaga mineralolje i området der det bur huaoraniar, shuarar og såkalla amazonquechuaer.

Det er conquistadoren og oppdagaren Francisco de Orellana som har gjeve namn til provinsen, fordi ein trur han passerte gjennom området då han som første europear drog tvers over det søramerikanske kontinent frå Ecuador til munningen av Amazonaselva, 1541–1542. I starten var reisa del av Gonzalo Pizarro sin store ekspedisjon på søk etter El Dorado.

Også i dag er infrastrukturen i provinsen svakt utbygd, mange område kan ein berre nå med fly, elvebåt eller kano. Napo med mange store og små sideelver renn gjennom provinsen. Napo er òg grenseselv over ei strekning i nord mot Sucumbíosprovinsen. Ho passerer grensa til Peru mot aust, og sluttar seg til Amazonaselva rett aust for Iquitos i Peru.

Provinsen er inndelt i følgjande cantóns, hovudstad i parentes:
 Aguarico (Nuevo Rocafuerte)
 Francisco de Orellana (Puerto Francisco de Orellana)
 Joya de los Sachas (La Joya de los Sachas)
 Loreto (Loreto)

Kjelder 
 :de:Orellana
 :en:Orellana Province

Provinsar i Ecuador
Georg Ohm

Georg Simon Ohm () var ein tysk fysikar, fødd i Erlangen. Ohm var professor i matematikk og fysikk i Nürnberg. Han døydde i München.

Han vart i 1833 professor ved den polytekniske skulen i Nürnberg, og frå 1849 professor ved universitetet i München. Ohm er kjend for å ha oppdaga Ohms lov (1826). Han gjorde òg viktige oppdagingar innan akustikk og krystalloptikk.

Sjå òg 
 Ohm
 Ohms lov

Kjelder 
 

 
Tyske fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Copleymedaljen
Bayern

Fristaten Bayern (tysk: Freistaat Bayern, latin: Bavaria) er den tyske delstaten som ligg lengst mot sør. Den har ei flatevidd på 70 552 km² og 12,6 millionar innbyggjarar (2013). Hovudstaden er München. Statsminister er Horst Seehofer (CSU).

Bayern grensar mot Austerrike, Böhmen (Tsjekkia), Baden-Württemberg, Hessen, Thüringen og Sachsen. Elvane Donau og Main flyt gjennom staten.

Andre viktige byar utanom hovudstaden inkluderer Nürnberg, Augsburg, Würzburg, Ingolstadt, Regensburg, Fürth og Erlangen.

Ein av dei mest kjende mellomalderbyane i Europa er den bayerske byen Rothenburg ob der Tauber.

I fristaten lever det tradisjonelt tre folkeslag: Bayarar («gamalbayarar»), schwabarar og frankarar.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad for regjeringa i Bayern
 Oktoberfest
 Bayern tourist info

Bayern
Tyske delstatar
Kanelbolle

Kanelbolle, skillingsbolle eller «kanel i svingane» er namn på eit bollestort bakverk forma som ein spiral. Bolla har fått namna sine fordi ho inneheld mykje kanel mellom deiglaga, og fordi ho tidlegare kosta éin skilling.

Bolla er særleg kjend i Noreg og Sverige, men finst òg i USA som cinnamon bun.  

For å laga ei kanelbolle treng ein hovudsakleg kveitemjøl, mjølk, gjær, sukker og sjølvsagt kanel. Ein kan òg ha kardemomme i deigen, medan bolla kan pyntast med melisglasur eller perlesukker.

4. oktober er utnemnd til «Kanelbullens dag» i Sverige. På svensk kallar ein òg ofte alfakrøllteiknet for 'kanelbulle'.

Bakgrunnsstoff 
 Oppskrift på kanelboller 
 Oppskrift på kanelboller på svenske wikibooks 
 Ode til kanelbollen 

Gjærbakst
Konkurs

Ein konkurs i norsk meinig (tidlegare òg kalla fallitt) er den juridiske prosessen som går føre seg etter at ein eller fleire kreditorar (dei som har pengar til gode hjå ein skuldnar), eller skuldnaren sjølv, har sett fram krav for tingsretten om konkursførehaving. Dette kan gjerast når skuldnaren er insolvent, dvs han er både illikvid (ikkje har inntekter nok til å dekkja løpande utgifter) og insuffisient (ikkje har aktiva som overstig verdien av forfalle skuld). Tingretten avgjer kravet om konkursførehaving og har den øvste styringa av konkursførehavinga, slik det er fastsett i konkurslova.

Dersom tingretten etter førehavinga av konkurskravet kjem til at det skal opnast konkurs i buet til skuldnaren, vert det teke beslag i alle eignelutene til skuldnaren (med somme unntak og avgrensingar, spesifikt skildra i lova). Til å styre konkursbuet sett tingretten ein bustyrar, i regelen ein privatpraktiserande advokat, som mellom anna har til oppgåve å skaffe eit oversyn over stoda og vurdere om skuldaren har gjort noko ulovleg, og å selje eignelutane i buet for høgste sum, slik at det vert pengar til å dekkje mest mogleg av dei pengekrava som er melde mot konkursbuet.

Etter at kostnadene til konkursførehavinga er frådragne, vert resten av pengane delte på kreditorane etter ein utrekna prosent (dividende) i høve til storleiken på dei krava dei hadde mot skuldnaren. Kvar av kreditorane skal ha like mykje, rekna i prosent, av dei krava dei har mot skuldnaren. Berre krav som er godkjende som rettvise under konkursførehavinga vert rekna med. Konkursførehavinga er soleis eit skifte av skuldnarens aktiva mellom kreditorane, og dei ordinære rettsmøta i tingretten har difor nemninga skiftesamlingar.

Etter lova skal det gjerast opp for somme grupper av krav (som til dømes skattekrav) fyrst, før det kjem på tale å gjere opp for andre typar krav. Ofte er det ikkje pengar nok til å betale meir enn delar av dei krava som har fyrsteprioritet etter lova, slik at det ikkje vert noko til dei andre.

Dei krava eller partene av krava mot skuldnaren som ikkje vert dekte ved konkursoppgjerda, fell ikkje bort, men kan framleis gjerast gjeldande innanfor foraldringsfristane. Men dersom skuldnaren er eit selskap med avgrensa ansvar, eit aksjeselskap eller ei stifting, er det berre selskapets eller stiftingas aktiva som kan nyttast til å betale krav. Selskapet vert difor oppløyst som fylgje av konkursen, utan at kreditorane har nokon skuldnar å halde seg til for framtida. 

Dersom det ikkje er nok pengar i konkursbuet til å gjere opp for kostnadene med konkursførehavinga (og ingen av kreditorane har sagt seg viljug til å take på seg desse kostnadene), kan tingretten fastsette at konkurssaka vert innstilt og buet gjeve attende til skuldnaren til fri disposisjon.

Staten, kommunar og fylkeskommunar kan ikkje takast under konkursførehaving.

Bakgrunnsstoff 
 Konkursrådet
 Lov om gjeldsforhandling og konkurs (konkurslova)
 Lov om fordringshavernes dekningsrett (dekningslova) 
 Statistisk sentralbyrå: Konkursar

Konkurs
Aino Aalto

Aino Maria Marsio-Aalto (), fødd Mandelin, var ein finsk arkitekt og formgjevar. Ho var gift med Alvar Aalto. Aino Aalto arbeidde i arkitektkontoret til mannen sin, og formgav mellom anna møblar, keramikk, glas og lamper. I lag med Alvar Aalto, Nils-Gustav Hahl og Maire Gullichsen grunnla ho Oy Artek Ab, der ho fungerte som administrativ leiar frå 1941 til 1949.

Kjelder 

 Suomi-Fakta (WSOY, 2002)
 Finsk Wikipedia

 [http://www.blf.fi/artikel.php?id=1386 Biografiskt lexikon för Finland: Marsio-Aalto, Aino

Finske arkitektar
Finske formgjevarar
Folk frå Helsingfors
Machala

Machala er ein kystby lengst sør i Ecuador ved Guayaquilbukta og hovudstaden i El Oro-provinsen. Folkesetnaden var ca 217 000 i år 2000. Byen ligg ca 200 km sør for største byen i landet, Guayaquil. 

Machala er eit kommersielt senter for jordbruksindustri i provinsen. Her er stor lokal handel med banan, kaffi og kakao. Jamvel om bananeksporten hadde mest å seie under bananboomen 1948–1965, så er Machala av mange framleis rekna som verdas bananhovudstad. Puerto Bolívar er namnet på hamna som ligg 7 km sør om Machala by. 

Nær byen ligg landets einaste gasskraftverk (2005) som utnyttar gass frå eit naturgassfelt i Guayaquilbukta. Her finst òg ein liten flyplass.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Machala» frå ,  den 7. februar 2006.

Bakgrunnsstoff 

 Machala Ecuador

Byar i Ecuador
El Oro-provinsen
Nordli

Nordli er ein tidlegare norsk kommune, no ein del av Lierne kommune i Nord-Trøndelag. 

Nordli var ein del av Lierne fram til denne blei delt i Nord- og Sørli kommunar 1. juli 1915. Lierne var i sin tur skilt ut frå Snåsa kommune 1. januar 1874. 

Då Nordli blei etablert som eigen kommune hadde han 863 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei Nordli og Sørli slått saman igjen til dagens Lierne kommune. Ved samanslåinga hadde Nordli 1 147 innbyggjarar.

Tidlegare kommunar i Nord-Trøndelag
Historie i Lierne
Geografi i Lierne
Bygder i Trøndelag
Norske kommunar skipa i 1915
Norske kommunar nedlagde i 1964
Sørli

Sørli er ein tidlegare norsk kommune, no ein del av Lierne kommune i Nord-Trøndelag. Sørli var ein del av Lierne fram til denne blei delt i Sør- og Nordli kommunar 1. juli 1915. Lierne var i sin tur skilt ut frå Snåsa kommune 1. januar 1874. 

Då Sørli blei etablert som eigen kommune hadde han 739 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei Nordli og Sørli slått saman igjen til dagens Lierne kommune. Ved samanslåinga hadde Sørli 898 innbyggjarar.

Tidlegare kommunar i Nord-Trøndelag
Historie i Lierne
Geografi i Lierne
Bygder i Trøndelag
Norske kommunar skipa i 1915
Norske kommunar nedlagde i 1964
Egge

Egge er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Nord-Trøndelag, no ein del av Steinkjer. Opphavleg var han del av Stod formannskapsdistrikt (frå 1837), men blei skilt ut som eigen kommune den 1. januar 1869. Egge hadde då 941 innbyggjarar.

I 1948 blei ein del av Egge, med 48 innbyggjarar, overført til Steinkjer kommune.

1. januar 1964 blei Egge saman med Beitstad, Kvam, Ogndal, Sparbu, Steinkjer og Stod kommunar slått saman til dagens Steinkjer kommune. Egge hadde ved samanslåinga 3 476 innbyggjarar.

Kommunen hadde namn etter kyrkjestaden, den gamle storgarden Egge.

Tidlegare kommunar i Nord-Trøndelag
Steinkjer kommune
Norske kommunar skipa i 1869
Norske kommunar nedlagde i 1964
Øvre Stjørdal


Øvre Stjørdal er ein tidlegare kommune i Nord-Trøndelag fylke. 
Han bestod fram til 1. januar 1874 då kommunen blei delt i to: Hegra og Meråker kommunar. 

Kommunen blei oppretta då Stjørdalen formannskapsdistrikt blei delt i Nedre og Øvre Stjørdal i 1850. 
Kommunen låg i Inntrøndelag, i søraustre enden av fylket, og grensa til Sverige i aust og Sør-Trøndelag, som då heitte Søndre Trondhjems amt, i sør.

Øvre Stjørdal prestegjeld 
Øvre Stjørdal er òg namnet på eit prestegjeld i Stjørdal prosti i Den norske kyrkja. Prestegjeldet femner same området som den gamle kommunen, det vil seie Hegra sokn i Stjørdal kommune og Meråker sokn som tilsvarar Meråker kommune.

Kyrkjer i Øvre Stjørdal prestegjeld

Hegra sokn 
 Hegra kyrkje
 Floren kapell
 Okkelberg kapell

Meråker sokn 
 Meråker kyrkje
 Stordalen kapell
 Kopperå kapell

Kjelder 
 Kart over gamle kommunegrenser i Trøndelag på Arkivverket sin nettstad Digitalarkivet.no 
 «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen» av Dag Juvkvam for Statistisk sentralbyrå.

Tidlegare kommunar i Nord-Trøndelag
Stjørdal kommune
Norske kommunar skipa i 1850
Norske kommunar nedlagde i 1874
Ella Holm Bull

Ella Holm Bull () var ein sørsamisk lærar og forfattar frå Snåsa. Ho arbeidde i mange år aktivt for sørsamisk språk, ho stod mellom anna attom den sørsamiske rettskrivinga frå 1974, den såkalla Bergsland-Bull-rettskrivinga. Holm Bull fekk fleire prisar for arbeidet sitt for sørsamisk språk, mellom anna i 2004 Gollegiella-prisen på 100  for styrking av samisk språk.

Ella Holm Bull, fødd Joma, var dotter av Nils Pedersen Joma (1905–48) og Anna Sofie Johnsen Steinfjell (1904–74). Ho mista far sin, tre onklar og to tanter i Dunderlandsdal-ulukka sommaren 1948.  I 1953 gifta ho seg med Nils Holm Bull (1929–2003) frå Røros.

Bull blei uteksaminert frå Nesna lærarhøgskule i 1954, og tok grunnfag i samisk ved Universitetet i Oslo i 1964.  I 1968 blei ho tilsett som lærar ved Åarjel-saemiej skuvle, den nystarta sameskulen i Snåsa. Saman med professor Knut Bergsland utarbeidde ho i 1974 Bergsland-Bull-rettskrivinga. 

Ho sat på Sametinget frå 1989 til 1993. Svigersonen Jarle Jonassen har også sete på Sametinget.

Då Bull døydde var ho nett engasjert til å skrive den samiske historia i Røyrvik og omland, med tilskot frå fylkestinget i Nord-Trøndelag.

Bibliografi 

 Manne joe maahtam lohkedh. 1989 
 Åarjel-saemien Gåalmede gærja. 1987 
 Åarjel-saemien Vijhtede gærja. 1986 
 Åarjel-saemien Nubpie gærja. 1986 
 Åarjel-saemien Nealjede gærja. 1986 
 Ovmese veareldh. 1985 
 Suhtjegh. 1984 
 Tsååbpe-niejlen jih Tsååbpe-baernien bijre. 1984 
 Brorke. 1984 
 Åarjel-saemien Voestes gærja. 1982 
 Lohkede Saemien (med Knut Bergsland). 1974

Kjelder

Sørsamar
Sørsamisk språk
Folk frå Snåsa
Norske samar
Samiske forfattarar
Samiske språkforskarar
Samiske politikarar
Tersamisk

Tersamisk er eit samisk språk som blir, eller vart, snakka på Kolahalvøya i dei austlege delane av Murmansk oblast i Russland. Det er rekna som eit døyande språk med berre to eldre talarar (2010). Tersamisk høyrer til dei austsamiske språka, og dei næraste slektningane er enaresamisk, skoltesamisk, kildinsamisk og akkalasamisk.

Språket er blitt noko studert gjennom lydopptak, nedskrifter og tospråklege ordbøker, men det er ikkje utvikla noko standardisert skriftspråk eller nokon grammatikk.

Status
Tersamisk har vore eit språk i nedgang dei siste tiåra, då dei fleste tersamane har gått over til russisk. Tidleg på 1990-talet hadde språket seks eldre talarar, på 2000-talet var det berre to att.

Nedgangen til tersamisk blei framskunda av sovjetisk kollektivisering og språkpolitikk der tersamisk blei forbode å nytta i heimar og skular på 1930-talet. 
Innbyggjarane i den største av dei seks landsbyane der ein tala språket, Jokanga, blei flytta til den lukka byen Gremikha (no Ostrovnoj).

Kjelder

«Saami, Ter», ethnologue.com
Thomas Nilsen, «Sami languages disappears», barentsobserver.com (February 19, 2010)

Bakgrunnsstoff 
 Glottolog: Bibilografi over tersamisk språkforsking
 Tersamiske ordlister frå Giellatekno

Samiske språk
Austsamiske språk
Språk i Russland
Einskildspråk
Hiragana

Hiragana er namnet på eitt av dei tre japanske skriftsystema. Det er eit stavingsbasert skriftsystem.

Hiraganatabell

Dette er ein tabell over hiragana med Hepburn-translitterasjon. Eldre  kana er vist med raud latinsk skrift.

ti kan også bli stava てぃ.

Bakgrunnsstoff

 Hiragana-kodetabell i Unicode
 Øvingsoppgåver

Skriftsystem 
Japansk skrift

sv:Kana (skriftsystem)#Hiragana
De Samiske Samlinger

De Samiske Samlinger (nordsamisk Sámiid Vuorká-Dávvirat) i Karasjok er hovudmuseum for samisk kunst, kultur og historie. Samlinga vart etablert i 1972 som den fyrste samiske kulturinstitusjonen i Noreg. Ho er administrasjonssete for RiddoDuottarMuseat, som er ei eining som består av fire museum og eit kunstmagasin.

Ved De Samiske Samlinger er det bevart om lag 5000 gjenstandar. I tillegg til dette er det ei kunstsamling på om lag 800 verk, og eit friluftsmuseum med fleire titals bygningar.

Kjelder 

 «De samiske samlinger»  ved karasjok.kommune.no

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Riddoduottarmuseat 

Samisk kultur
Karasjok kommune
Etnografiske museum i Noreg
Kulturhistoriske museum i Noreg
Samiske museum i Noreg
Arkiv i Noreg
Skipingar i 1972
Kulturminne i Karasjok
1972 i Noreg
Digerkampen

Digerkampen eller Degerkampen er eit fjell på 1 956 meter over havet i Lesja kommune.

Fjellet ligg i den planlagde Reinheimen nasjonalpark. Ein kan nå Digerkampen på ein dagsmarsj frå Rånå, og det er kjend for eitt av dei beste utsyna i Noreg.

Fjell i Lesja
Storskrymten

Storskrymten er eit fjell på 1 985 meter i Lesja, Sunndal og Oppdal kommunar. Grensa mellom tre fylke møtest her; Innlandet, Møre og Romsdal og Trøndelag. Fjellet er det høgaste i Sør-Trøndelag. Fjellet er det 206. høgaste i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. 

Fjellet er namngjete i lokal folketru, og skal ha vore bustad for «skrymt», det vil seia troll og haugfolk. Viktige, gamle ferdselsvegar mellom Møre og Lesja kryssar over ved foten av Storskrymten.

Fjell i Lesja
Fjell i Sunndal
Geografi i Oppdal
Fjell i Trøndelag
Fjell på Nordmøre
Passord

Passord er ei samling ord eller teikn som kan brukast som identifikasjon eller til å gjeva nokon tilgang til avstengde område eller system. For at det skal verka må passordet vera kjend av to eller fleire personar eller system, og ukjend for andre.

Historisk har ein brukt passord i samband med militære og vakthald, til dømes i den romerske hæren. I moderne tid har ein særleg brukt passord i samband med elektroniske tenester, til dømes banktenester, datanettverk og mobiltelefonar

Eit passord kan bestå av teikn som tal og bokstavar. Det kan innehalda verkelege ord eller vera ei teiknsamling utan meining. Jo vanskelegare det er å gjetta kva passordet er, jo sikrare reknar ein det. På den andre sida bør passordet vera enkelt nok til å kunna hugsast slik at ein ikkje treng skriva det ned og slik gjera det mykje mindre sikkert. Det er også gjort forsøk med biletpassord.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Password» frå , den 27. august 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Polybios om passorddeling i den romerske hæren (engelsk, avsnitt 34)
 Forskingsmateriale om passord ved passwordresearch.com
 Graphical Passwords: A Survey

Identifikasjon
Løyndom
Tryggleik
Partikularisme

Partikularisme, frå lat. jf. partikulær, er eit omgrep som kan brukast innan ulike felt om særbehandling av noko.

Partikularisme kan til dømes gå ut på at det ikkje finst nokre generelle eller alltid gyldige moralske prinsipp. Kva som er rett handlemåte vil i staden avhenga av situasjonen.

Ei anna form for partikularisme er det å hevde eller tilgodesjå særinteresser på kostnad av interessene til ei større gruppe.

Eit motsett omgrep er universalisme.

Etikk
Filosofi
Tidsskrift

Tidsskrift er eit skrift eller blad som kjem ut med jamne mellomrom. Eit tidsskrift inneheld gjerne artiklar som handlar om eit meir eller mindre avgrensa emne. 
Ei avis kjem i regelen ut oftare enn eit tidsskrift. Som synonym for tidsskrift som kjem regelbunde, vert ofte periodika nytta (fleirtal av periodikum). Om eit tidsskrift kjem ei gong til året, vert det ofte kalla årbok. Tidsskrifter kan òg verta kalla magasin og omtalast som vekeblad og månadsblad, etter kor ofte dei kjem ut. 

Eit tidsskrift kan verta utgjeve som eit medlemsblad, send til folk som er medlem av ei foreining eller ei interessegruppe. Andre tidsskrift kan ein tinga eller kjøpa i laussal.

Det første danske-norske tidsskriftet var Nye Tidender om Lærde Sager, som byrja å koma ut i 1720. 

Eit tidsskrift kan identifiserast eintydig ved hjelp av ISSN-nummeret.

Bakgrunnsstoff

 *
Journalistikk
Litteratur
Tinghaug i Klepp

Tinghaug er det høgaste punktet på Låg-Jæren med ei høgd på 102 moh. Namnet viser til at haugen har vore nytta som tingstad.
I området er det funne mange fornminne. Tinghaug ligg i Klepp kommune, like ved grensa til Time kommune. 
Stadnamn med gudenamnet Frøy finst det mange av nær ved, som til dømes Frøyland og Frøylandsvatnet. 

Ved Tinghaug finst det fleire gravhaugar: Krosshaug, Grønhaug og Dysjane. På sørvestsida av haugen har ein funne 16 såkalla gullgubbar, rituelle gullbrikker.

Tinghaug er den høgaste toppen på Tu. Frå toppen kan ein sjå ned til Bryne, Kleppe, havet og fjella. På Tinghaug er det òg tre små bunkerar som blei brukte under den 2. verdskrigen. Det er laga ein song om Tu som nemner «Tinghaug som eit utsiktspunkt».

Kjelder 

 Tinghaug, Krosshaug og Dysjanewww.olavsrosa.no

Bakgrunnsstoff
Tinghaugrunden. Turforslag ved ut.no

Geografi i Klepp
Historie i Klepp
Tingstader i Noreg