alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Termoelektrisk effekt

Termoelektrisk effekt er eit samleomgrep på fenomen som er kjenneteikna ved at det oppstår elektriske straumar eller spenningar på grunn av temperaturskilnader i eller mellom elektriske leiarar eller halvleiarar, og tilsvarande motsette fenomen, der elektriske straumar fører til oppvarming eller avkjøling avhengig av retninga til straumen. Det blir gjerne skild mellom tre termoelektriske effektar: seebeckeffekt, peltiereffekt og thomsoneffekt. Oppvarming på grunn av resistans i ein leiar (joulsk varme) er ifølgje Joule-lova uavhengig av retninga til straumen og blir tradisjonelt ikkje rekna som ein termoelektrisk effekt.

Seebeckeffekten nyttast i termoelementer. Peltiereffekten blir utnytta i kjøleelement, helst for nedkjøling av små volum, til dømes elektroniske komponentar eller prøver for mikroskopering. Thomsoneffekten har lita praktisk tyding.

Kjelder
 termoelektrisk effekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/termoelektrisk_effekt

Termodynamikk
Elektrisitet
Fysiske fenomen
Energiomforming
Spinntronikk
Gunnar Larsson

Gunnar Larsson () er ein svensk, tidlegare langrennsløpar frå grenda Hulån i Järna i Dalarna. Han vann OL-bronsen på 15 km i Grenoble i 1968 og fekk i same olympiaden ein sølvmedalje med Sveriges firemannslag i stafetten over 4x10 km.

Larsson var samnemnd med ein annan, og litt eldre, svensk langrensløpar. For å skilje dei to fekk han tilnamnet Hulån etter heimstaden. Også sonen hans, Mats Larsson, var ein framifrå langrennsløpar.

Aktiv
Larsson deltok for Sverige i 1968 i vinter-OL i alle langrennstevlingane. Han opna med åttandeplass på tremila, deretter vann han bronsemedaljen på 15 km, men var over halvminuttet bak olympiameisteren Harald Grønningen frå Noreg og sølvvinnaren, finske [[Eero Mäntyranta. På 4x10 km stafett gjekk Jan Halvarsson, Bjarne Andersson, Gunnar Larsson og Assar Rönnlund det svenske laget inn til sølv, langt bak Noregs suverene kvartett. Til sist vart Larsson nummer seks på femmila. 

Larsson var med til ski-VM 1970, men lukkast ikkje og måtte nøye seg med ein 24. plass på 15 km. Under OL i Sapporo vart han nummer fire på opningsdistansen over 30 km, fattige 1,3 sekund bak bronsevinnaren Johannes Harviken frå Noreg. Larsson vart så nummer åtte på 15 km og var med på det svenske stafettlaget som enda på fjerdeplassen i olympiaden.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «Gunnar Larsson (längdåkare» frå ,  den 16. februar 2013.  
 

Svenske langrennsløparar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sverige
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sverige
Medaljevinnarar under vinter-OL 1968
Svenske deltakarar under vinter-OL 1968
Langrennsløparar under vinter-OL 1968
Svenske deltakarar under vinter-OL 1972
Langrennsløparar under vinter-OL 1972
Termoelektrisk generator

Ein termoelektrisk generator er ei elektrisk straumkjelde basert på seebeckeffekten. Ein termoelektrisk generator er vanlegvis ei termosøyle av halvleiarmateriale, som har særs sterkare termoelektrisk effekt enn metall. Praktiske og rimelege termoelektriske generatorar drive til dømes med parafinomnar er teke i bruk som straumkjelder på stader som ikkje har tilkopling til elektrisk straumnett, til dømes avsides bustader eller ambulerande verksemd.

Sjå òg 
 solbatteri

Kjelder
 termoelektrisk generator. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/termoelektrisk_generator

Elektriske generatorar

en:Thermoelectric generator
he:גנרטור תרמואלקטרי
ja:熱電変換素子
ru:Термоэлектрогенератор
tr:Termoelektrik üreteç
uk:Термоелектрогенератор
Termoelement

Eit termoelement er ei seriekopling av leidningstrådar eller stavar av to ulike metall eller halvleiarar, som er knytte saman slik at det blir danna ein straumkrins, til dømes ved lodding.

Kjelder
 termoelement. (12.04.2009) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/termoelement

Elektriske krinsar
Termokross

Ein termokross er eit termoelement for måling av vekselstraum. To trådar av ulike metall er lodda saman i form av ein kross. Ein ende av kvart metall blir kopla til eit kjenslevart voltmeter og dei andre til straumkjelda. Straumen varmar opp loddepunktet, og termospenninga som blir målt med voltmeteret, gjev eit mål for straumen.

Termokrossar kan òg nyttast til måling av trykk i gassar (vakuummeter). Det blir då sendt konstant straum gjennom loddepunktet, og det innstiller seg ein temperatur som er avhengig av varmeleiingsevna til gassen, og denne avheng igjen av trykket.

Kjelder
 termokors. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/termokors

Elektriske krinsar
Termomagnetisk effekt

Termomagnetiske effektar er elektriske og termiske effektar som finn stad når ein leiar eller halvleiar med ein temperaturgradient (det vil sei temperaturen varierer med posisjonen på lekamen) blir plassert i eit magnetfelt.

Kjelder
 termomagnetiske effektar. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/termomagnetiske_effekter

Termodynamikk
Magnetisme
Jan Halvarsson

Jan Ivar Halvarsson () er ein svensk, tidlegare langrennsløpar frå Östersund. Han var med på Sveriges stafettlag som tok sølv på 4x10 km stafett under OL 1968 i Grenoble og bronse i same øvinga i ski-VM i 1970 i Štrbské Pleso.

Aktiv 
Halvarsson deltok i 1965 i Holmenkollrenna og vart nummer 14 på femmila. Året etter var han tilbake i Oslo og vart høvesvis nummer åtte på 50 km og nr 15 på 30 km. Seinare i sesongen kom han på fjerdeplass på 30 km i Svenska skidspelen i Umeå. I 1967-sesongen imponerte Hallvarsson og kom på pallen i begge langrennstevlingane under prøve-OL i Grenoble, i mars månad var han beste svenske då han vart nummer fem på femmila i Holmenkollrenna.

I dei olympiske leikane i 1968 vart Halvarsson nummer 12 på 30 km og kom på femteplass på 15 km. Deretter gjekk han startetappen for Sveriges sølvlag på 4x10 km stafett, dei andre løparane var Bjarne Andersson, Gunnar Larsson og Assar Rönnlund. Til sist i olympiaden vart Halvarsson nummer sju på 50 km. 

Halvarsson deltok i alle langrennstevlingane i verdsmeisterskapen på ski i 1970 i Strbske Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia. Han vart høvesvis nummer åtte, åtte og sju på distansane over 15 km, 30 km og 50 km. I stafetten over 4x10 km vann kvartetten Ove Lestander, Halvarsson, Ingvar Sandström og Lars-Göran Åslund ein bronsemedalje for Sverige. Mot slutten av 1970-sesongen vart Halvarsson nummer tre på 15 km i Holmenkollen, der Magne Myrmo vann. Etter moderate prestasjonar i 1971-sesongen trappa Halvarsson ned satsinga på toppidretten.

Kjelder og bakgrunnsstoff 
 FIS-profil (som Janne Halvarsson) 

 VM-resultat 
 Sportsboken, aktuelle årgangar

Svenske langrennsløparar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sverige
Medaljevinnarar under vinter-OL 1968
Svenske deltakarar under vinter-OL 1968
Langrennsløparar under vinter-OL 1968
Termosøyle

Ei termosøyle er eit sett av seriekopla termoelementer. I termosøyla blir spenningane addert frå dei einskilde elementa, og dermed vert målinga meir kjenslevar. Ved bruk av termosøyler for temperaturmåling blir annakvart loddepunkt halde på referansetemperatur, til dømes i isbad, medan dei andre loddepunkta blir plasserte der temperaturen skal målast. 

Termosøyler av halvleiande termoelement blir mellom anna brukt i termoelektriske generatorar.

Kjelder
 termosøyle. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/termos%C3%B8yle

Elektronikk
Elektriske komponentar
Teslastraum

Teslastraum er høgfrekvent elektrisk straum som første gong vart observert av Nikola Tesla ved utlading av ein kondensator gjennom ein open spole med nokre få vindingar. Spolen virkte som primærkrins i ein transformator utan jarn, der sekundærkrinsen, som skapar teslastraumen, var ein lang spole med nokre hundre vindingar, ein teslatransformator. På grunn av den høge frekvensen oppstår ingen påviseleg elektrolyse om ein lèt teslastraum gå gjennom kroppen. Han blir difor ikkje følt ubehageleg, men utøver ein varmeverknad på grunn av resistansen. Romma omkring sekundærledninga til teslatransformatoren har eit så sterkt elektrisk felt at røyr med gass under lågt trykk lyser når dei ført inn der, kalla teslalys.

Kjelder
 teslastraum. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/teslastr%C3%B8m

Elektrisk straum
Nikola Tesla
Thomsoneffekt

Thomsoneffekt er ein termoelektrisk effekt som først blei skildra teoretisk av William Thomson (Lord Kelvin) i 1847, og påvist av han i 1854. Når ein sender elektrisk straum gjennom ein leiar i same retning som det går ein varmestraum, vil leiaren oppvarmast meir enn når varmestraum og elektrisk straum går i motsette retningar. Dette blir forklart ved at det i tillegg til oppvarminga på grunn av resistans i leiaren, er ei mindre oppvarming eller avkjøling på grunn av thomsoneffekten. I ein leiar der det er ein varmestraum eller eit temperaturfall, vil det òg vere eit spenningsfall. Elektrontettleiken er størst og difor potensialet lågast der der temperaturen er lågast. Straum som blir sendt frå lågare til høgare temperatur, må overvinne ei potensialstiging, thomsonspenningen, og må difor ta energi frå leiaren i form av varme. Går straumen motsett veg, blir elektrisk energi overført til termisk energi. Effekten er liten og har vesentleg teoretisk interesse.

Kjelder
 thomsoneffekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/thomsoneffekt

Termodynamikk
Elektrodynamikk
Thorstein Wereide

Thorstein Gunnarssøn Wereide () var ein norsk fysikar. 

Han vart dr.philos. i 1913 over diffusjon i løysingar med avhandlinga Sorets fenomæn. Han studerte 1913–14 teoretisk fysikk i Paris under Jean Baptiste Perrin og Paul Langevin, i 1915–16 i Leipzig og Göttingen og 1920 det etterlatne arbeidet til Kristian Birkeland i Egypt. Frå 1919 til 1952 var han dosent i fysikk ved Universitetet i Oslo. Det publiserte arbeidet hans omhandlar statistisk mekanikk, termodynamikk, strålingsteori og relativitetsteori. 

Han var òg ein kjend kunstmålar og har mellom anna gjeve ei større samling måleri til Nordjord folkehøgskule.

Han skreiv saman med hustrua si Sophie Margrethe Wereide, f. Bredsdorff (1880–1967), om parapsykologiske fenomen, og var aktiv i Norsk Selskap for Psykisk Forskning og Norsk Selskap for Parapsykologisk Forskning.

Kjelder
 Thorstein Gunnarssøn Wereide. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Thorstein_gunnarss%C3%B8n_wereide
Denne artikkelen bygger på «Thorstein Wereide» frå ,  den 16. februar 2013.  
 

Norske fysikarar
Norske målarar
Folk frå Gloppen
Vitskapleg tilsette ved Universitetet i Oslo
Ivar Kvåle

Ivar Kvåle'''  () var ein norsk avisteiknar, bokillustratør, musikar og teikneserieteiknar. 

Kvåle teikna og skreiv i avisa Hordaland frå 1977.  Han leverte i 34 år vitseteikningar med krasse og muntre kommentarar til avisa, først med signaturen "Kvaolsknipo", seinare under «Knipo». I så godt som kvart nummer av avisa karikerte han i tekst og teikningar naive turistar, innfule bergensarar, lokalpolitikarar, utflytta vossakjendisar og frustrerte innflyttarar. 

På slutten av 1960-talet byrja Kvåle å teikne stripeteikneserien Pegasus. Serien vart utgjeven i avisa Nationen frå den 20. november 1968 til 13. september 1969.  Kvåle bidrog òg med illustrasjonar til Nationen i same periode. Han la vekk stripeserien då han hausten 1969 gjekk inn i garden. 

I Arbeidermagasinets julenummer 1968 (nr. 52) fekk Kvåle på trykk ei treruters teikneseriestripe kalla Julebord-drama i 3 akter''. 

Ivar Kvåle illustrerte nærare 40 bøker (både eigne og andre sine). Dei fleste av bøkene er utgjeve på Det norske Samlaget.

Referansar
Denne artikkelen bygger på «Ivar Kvåle» frå ,  den 16. februar 2013.  
 

Norske teikneserieteiknarar
Norske teiknarar
Norske illustratørar
Norske musikarar 
Norske avisteiknarar
Tonehjul

Tonehjul er eit fortanna hjul av blautt jarn som roterer føre polane på ein permanent- eller elektromagnet med viklingar der det blir indusert spenningar på grunn av feltvariasjonane over fortanninga under rotasjonen. Dette vert nytta som vekselstraumgenerator for signalstraumar i tonefrekvensområdet. Han kan òg brukast som synkronmotor ved å sende ein vekselstraum utanfrå gjennom magnetviklingene og gje hjulet ein fart på fortanninga tilsvarande frekvensen til vekselstraumen.

Tonehjulet vart oppfunnen av dansken Poul la Cour, og har mellom anna vore brukt for synkronisering av sendar og mottakar ved maskintelegrafering og bilettelegrafi.

Kjelder
 tonehjul. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/tonehjul

Elektromagnetisme
Tore Olsen (1930–2020)

Tore Olsen () var ein norsk fysikar. 

Han var dr. philos. frå 1966 og var professor ved NTH frå 1966 til 1968 før han var professor i fysikk med elektronikk som spesialfelt ved Universitetet i Oslo frå til 1980. Han vart dekanus ved Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet frå 1975 til 1980. Frå 1981 til 1987 var han direktør ved Statens forskningspolitiske råd og så ekspedisjonssjef i Utdannings- og forskingsdepartementet. Olsen utførte mellom anna eksperimentelle undersøkingar av dei elektroniske eigenskapane til metall og av metallkontaktar på elektriske halvleiarar.

Kjelder
 Tore Olsen. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Tore_Olsen
 Petter Skarheim, Trond Fevolden, Kari Balke Øiseth: Tore Olsen (1930-2020) - Minneord i Aftenposten 7. september 2020

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Professorar ved NTH
Vitskapsfolk frå Oslo
Fysikarar på 1900-talet
Tore Wessel-Berg

Tore Wessel-Berg () var ein norsk sivilingeniør og professor i elektronikk som var med på å forska fram elektronrøyret klystron.

Wessel-Berg var fødd i Modum. Han tok eksamen frå Noregs tekniske høgskule ved elektroavdelinga i 1950 og vart dr.techn. i 1960. Han var amanuensis ved Stanford University i USA, 1954–57 og 1961–63. I 1957 og fram til 1961 var han forskar ved Forsvarets forskningsinstitutt i Bergen. Han vart så i 1963 professor i anvend elektronikk ved Noregs tekniske høgskule, noko han var fram til 1991. Han hadde ein omfattande vitskapleg produksjon på fagområdet sitt.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Tore Wessel-Berg sitt private arkiv ved NTNU Universitetsbiblioteket

Norske fysikarar
Folk frå Modum
Norske sivilingeniørar
Professorar ved NTH
Transmittans

Transmisjonsfaktor eller transmittans er tilhøvet mellom den energien som slepp gjennom ei delvis absorberande eller reflekterande flate og den energien som fell inn mot flata i form av lydar, ljos eller anna spesifisert stråling.

Kjelder
 transmisjonsfaktor. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/transmisjonsfaktor

Optikk
Spektroskopi
Tyndalleffekt

Tyndalleffekt eller tyndallspreiing er spreiing av ljos mot partiklar mindre enn bølgjelengda  til ljoset, spesielt spreiing mot partiklane i ei kolloidal løysing. Effekten vart først skildra av John Tyndall i 1868. Ljos som blir spreidd vinkelrett på stråleretninga, viser seg å vere fullt lineært polarisert. I andre retningar er det delvis polarisert, kalla Tyndalls fenomen. Effekten minnar om rayleighspreiing.

Tyndalleffekten blir nytta for å avgjere konsentrasjon av kolloidale løysingar ved hjelp av nephelometer eller diafanometer.

Kjelder
 tyndalleffekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/tyndalleffekt

Spreiing og absorpsjon
Fysiske fenomen
Røyk
Varmetrådsinstrument

Varmetrådsinstrument eller heitetrådsinstrument er eit instrument til måling av elektrisk straum, mest brukt for vekselstraum. Straumen går gjennom ein utspent metalltråd, som utvidar seg på grunn av at straumen varmar han opp. Forlenginga av tråden blir overført til ein visar, som rører seg over ein skala.

Kjelder
 varmetrådsinstrument. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/varmetr%C3%A5dsinstrument

Galvanometer
Cathrine Evelid

Cathrine Hølmebakk Evelid () er ein norsk biletkunstnar og forfattar.

Evelid er utdanna biletkunstnar frå Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo, Kunsthøgskolen i Bergen og Chelsea College of Art and Design i London. Ho debuterte som forfattar i 2012 med romanen Mamma er en countrysang.

Ho er oppvaksen i Feda i Kvinesdal og busett i Oslo.

Bøker 
 2012 – Mamma er en countrysang – Roman - Nominert til Norli debutantpris.
 2013 – Dinglen og Ramona – Roman - Nominert til Sørlandets litteraturpris.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Office of Contemporary Art Norway: Cathrine Evelid 
 Utgjevingar av Cathrine Evelid i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Folk frå Kvinesdal
Forfattarar frå Vest-Agder
Norske biletkunstnarar
Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2012
Vibrasjonsgalvanometer

Vibrasjonsgalvanometer er eit instrument til måling av vekselstraum, som regel brukt som nullinstrument. Vibrasjonsgalvanometeret er i prinsippet eit likestraumsgalvanometer med eit rørleg system som er elastisk opphengt og kan svinge i takt med den vekselstraumen som skal målast. Systemet kjem då i resonans og gjev store utslag. 

I nålvibrasjonsgalvanometeret er det svingande systemet eit jernstykke («nål») som er opphengt i elastiske band eller trådar mellom polane på ein magnet og kan utføre torsjonssvingingar. I dreiespolevibrasjonsgalvanometeret er det svingande systemet ein spole som i eit vanleg galvanometer, opphengt i band så han kan svinge. Ved stramming av opphengingstrådane kan eigenfrekvensen til systemet førast til resonans med vekselstraumen og kjensla blir dermed stilt på eit maksimum. Vibrasjonsgalvanometeret har den fordelen at det berre reagerer på éin frekvens og er dermed selektivt. Ein har bygd instrument for opptil 3000 hertz.

Kjelder
 vibrasjonsgalvanometer. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/vibrasjonsgalvanometer

Galvanometer
Voltameter

Voltameter er eit apparat til måling av den elektriske ladninga som passerer ein leidning i ei viss tid. Målingane blir utført ved å vege den stoffmengda som blir felt ut av straumen ved elektrolyse. Vanlege typar er sølvvoltameter og koparvoltameter. Til måling av energiforbruket i eit likestraumnett kan ein bruke knallgassvoltameter, som skil ut ei blanding av oksygen og hydrogen ved elektrolyse av vatn. Ein straum på 1 ampere utviklar 10,44 cm³ knallgass per minutt ved 0 °C og 1 atm trykk.

Kjelder
 voltameter. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/voltameter

Elektriske måleinstrument
Elektroanalytisk kjemi
Ida Løkås

Ida Løkås () er ein norsk forfattar fødd i Bodø og oppvaksen i Stavanger. 

Løkås har studert ved universiteta i Bergen og Oslo og har mastergrad i skrivekunst frå Kingston University i London. I 2011 vann ho ein romankonkurranse forlaget Schibsted hadde stelt til, og i 2012 kom romanen Det fine som flyter forbi ut. August 2014 kom hennar andre roman Pappa er et postkort.

Bøker 
 2012 – Det fine som flyter forbi – Roman
 2014 – Pappa er et postkort – Roman

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Presentasjon av Ida Løkås  på nettstaden til Schibsted Forlag
 Utgjevingar av Ida Løkås i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Folk frå Stavanger
Forfattarar frå Rogaland
Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2012
Voltasøyle

Voltasøyla er den eldste forma for galvanisk batteri. Søyla vart oppfunnen i 1800 av Alessandro Volta. Voltasøyla består av ei mengd kopar- og sinkplater stabla oppå kvarandre med mellomlag av tøy fukta med saltvatn eller fortynna svovelsyre, i rekkjefølga kopar, syre, sink, kopar osv. Kvart platepar virkar som eit galvanisk element, og den elektromotoriske spenninga over heile søyla er lik produktet av spenninga over kvart enkelt platepar og mengda av dei. Volta erstatta seinare tøylappane med glassbeger med syre, Voltas begerglas.

Kjelder
 Voltas søyle. (13.05.2009) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Voltas_s%C3%B8yle

Elektriske batteri
Wagnerhammar

Wagnerhammar er ei innretning som automatisk og periodisk bryt og sluttar ein elektrisk straumkrins. Straumkrinsen inneheld ein spole med jernkjerne (elektromagnet) som ved straumgjennomgang tiltrekkjer eit jernstykke (anker) festet til ei metallfjør. Forflyttinga til ankeret opnar ein kontakt så straumen bryt, tiltrekkinga opphøyrer og fjøra fører ankeret tilbake så kontakten igjen sluttast osv. Dette vert brukt i vanlege elektriske ringeapparat, induksjonsapparat og meir. Det vart oppfunnen i 1837 av tyskaren J.P. Wagner (1799–1879).

Kjelder

 

Elektriske krinsar
Skipingar i 1837
Wattlaus straum

Wattlaus straum er vekselstraum som er faseforskyvd 90° i tilhøve til påtrykt spenning, og som difor ikkje gjev nokon effekt. For å få rein wattlaus straum i ein krins, må resistansen (ohmsk motstand) i krinsen vere null. Produktet av effektivverdiane av den wattlause straumen og den påtrykte spenninga blir kalla reaktiv effekt (blindeffekt) og blir målt i VAr.

Sjå òg 
 vekselstraum

Kjelder
 wattløs straum. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/wattl%C3%B8s_str%C3%B8m

Elektrisk straum
Wattmeter

Wattmeter er eit instrument for måling av elektrisk effekt. 

Ein av medoppfinnarane til måleapparatet var ungararen Ottó Bláthy.

T3-tariffen
Tidlegare då T3-tariffen («overforbrukstariff») var meir i bruk, var det vanleg å ha eit «kjøkkenwattmeter» som viste augneblikksuttaket av effekten. Dette wattmeteret hadde ein viser som kunne stillast slik at ein med ein gong kunne sjå om ein trekte så mykje at overforbrukstariffen slo inn. Då var det på tide å skru ned varmvassberederen til middagen var ferdig.

Wattmeter må ikkje forvekslast med kWh-teljaren i sikringsskapet. Denne teljaren summerer den elektriske energien som er levert til anlegget. Med T3-tariff hadde denne to teljeverk: eitt for totalforbruk og eitt for den delen av forbruket som hadde vore overforbruk, det vil sei forbruk når effektuttaket var høgare en avtalt abonementseffekt.

Sjå òg
Watt

Kjelder
 wattmeter. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/wattmeter

Elektriske måleinstrument
Elektrisk effekt
Wehneltbrytar

Wehneltbrytar er ei innretning som kan bryte og slutte elektrisk straum fleire tusen gonger per sekund, og vert mellom anna brukt i gneisteinduktorar. Innretninga består av ein elektrolytisk celle med blykatode og platinaanode (i form av ein spiss) i fortynna svovelsyre. Straumen dannar straks ei blære av vassdamp og knallgass ved anoden. Blæra stoppar straumen, men eksploderer på grunn av gneisten som blir danna, og straumen startar igjen.

Brytaren vart oppfunnen i 1899 av den tyske fysikaren Arthur Rudolph Berthold Wehnelt (1871–1944), som er særleg kjent for sine banebrytande undersøkingar og oppfinningar innanfor røntgenteknikk og elektronikk.

Kjelder

Elektrisk nedbryting
Elektriske brytarar