alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fleirspråkleg

Å vera fleirspråkleg vil seia at ein meistrar og bruker fleire språk. Eit menneske, eit samfunn, eit utdanningssystem og eit litterært verk kan alle vera fleirspråklege. Vanlegvis er det berre to språk som verkar saman, men det finst òg døme på at fleire språk gjer det, og mekanismane er nokolunde dei same anten ein snakkar om noko som er tospråkleg eller noko som er fleirspråkleg.

Språklæring
Sosiolingvistikk
Daler Mehndi

Daler Singh, kjend som Daler Mehndi (), er ein bhangra-/popartist frå India. Det første albumet hans slo dei tidlegare salsrekordane for musikk i India.

Sidan 1995 har han spelt inn fleire suksessfulle album i India, som også vert sungne i Bollywood-filmar. Hans internasjonale popularitet har vekse dei siste åra, og han har hatt turnéar i USA.

«Tunak Tunak Tun» er ein av dei mest kjende songane hans.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Daler Mehndi» frå ,  den 28. november 2007.  

Bhangra
Indiske musikarar
Folk frå Patna
Calderonebreen

Calderonebreen (italiensk Ghiacciaio del Calderone) er ein isbre i Gran Sasso d’Italia i Abruzzo i Italia, like nedanfor Corno Grande, den høgaste toppen i Apenninane.

Då Corral de la Veleta-breen (37° N) i Sierra Nevada i Spania forsvann i 1913 vart «Il Calderone» den sørlegaste isbreen i Europa (). I dag trekk breen seg tilbake og om smelteprossessen held fram som i dag vil breen forsvinne heilt innan 10-15 år.

I 1794 vart volumet til Calderonebreen estimert til over 4 millionar kubikkmeter, i 1916 hadde volumet minka til 3,3 millionar kubikkmeter og i 1990 til 360 931 kubikkmeter. I 1998 varsla italienske breforskarar at Caldronebreen kom til å forsvinne heilt innan nokre tiår.

Fotnotar

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Calderone glacier» frå ,  den 28. november 2007.  
 

Italiensk geografi
Isbrear i Europa
Den italienske rivieraen

Den italienske rivieraen (italiensk Riviera ligure) er den smale kyststripa som ligg mellom Liguriahavet og fjella Dei maritime Alpane og Appenninane. Ho strekkjer seg frå grensa til Frankrike og Den franske rivieraen (eller Côte d'Azur) nær Ventimiglia (ein tidlegare tollstasjon) til Capo Corvo (òg kalla Punta Bianca) som markerer den austlege enden av La Spezia-bukta og ligg nær grensa til Toscana. Den italienske rivieraen strekkjer seg dermed langs nesten heile kysten av Liguria. Historisk strakk ho seg enno lenger vest forbi det som i dag er Monaco.

Rivieraen er sentrert rundt Genova, som deler kyststripa i to delar. Riviera di Ponente strekkjer seg vestover frå Genova til den franske grensa og Riviera di Levante mellom Genova og Capo Corva.

Rivieraen er kjend for det milde klimaet, som i lag med sjarmerande gamle fiskelandsbyar og den vakre naturen har trekt til seg turistar sidan Lord Byron og Shelley si tid.

Mange landsbyar og byar i området er internasjonalt kjende, som Portofino, Bordighera, Lerici og Cinque Terre.

Delen av Riviera di Ponente rundt Savona vert kalla Riviera delle Palme («Palmerivieraen»), delen rundt Sanremo vert kalla «Riviera dei Fiori», etter blomsterindustrien som har vore her i mange hundre år. 

Av stader ved eller nær Den italienske rivieraen finn ein: 
 Alassio
 Albenga
 Albissola
 Ameglia
 Andora
 Arenzano
 Arma di Taggia
 Bajardo
 Balestrino
 Bergeggi
 Bergeggi
 Bogliasco
 Bonassola
 Bordighera
 Borghetto Santo Spirito
 Borgio Verezzi
 Bussana
 Bussana Vecchia
 Brugnato
 Colletta di Castelbianco
 Camogli
 Campo Ligure
 Campomorone
 Camporosso
 Capo di Noli
 Capo Mele
 Castelvecchio di Rocca Barbena
 Celle Ligure
 Ceriale
 Ceriana
 Cervo
 Chiavari
 Cicagna
 Cinque Terre
 Corniglia
 Deiva Marina
 Diano Marina
 Finale Ligure
 Framura
 Gallinara
 Genova
 Genova Nervi
 Genova Pegli
 Genova S.Ilario
 Imperia
 Laigueglia
 Lavagna
 Lerici Levanto
 Loano
 Manarola
 Moneglia
 Monterosso al Mare
 Noli
 Ospedaletti
 Palmaria
 Pietra Ligure
 Portofino
 Portovenere
 Rapallo
 Recco
 Riomaggiore
 Riva Ligure
 San Bartolomeo al Mare
 San Fruttuoso
 San Lorenzo al Mare
 San Rocco
 Sanremo
 Santo Stefano al Mare
 Santa Margherita Ligure
 Sarzana
 Savona
 Sestri Levante
 Sori
 La Spezia
 Spotorno
 Taggia
 Vado Ligure
 Vallecrosia
 Varazze
 Ventimiglia
 Vernazza
 Voltri
 Zoagli
 Zuccarello

Sjå òg 
 Den franske rivieraen
 Genovabukta
 Den tyrkiske rivieraen

 
Italiensk geografi
Satellitt

Ein satellitt er ein menneskeskapa objekt som er brakt i bane rundt jorda, ein planet, eller ein annan lekam. Omgrepet kunstig satellitt vert stundom nytta for å skilja dei frå naturlege satellittar.

Den første gong ein kjenner til at satellittar er nemnd, er frå 1869 i novella «The Brick Moon» av den amerikanske forfattaren Edward Everett Hale. Den første verkelege menneskeskapte satellitten er Sputnik 1 som vart sendt opp av Sovjetunionen den 4. oktober 1957. Den eldste satellitten som framleis er i bane rundt jorda, er Vanguard 1 som feira 50 år den 17. mars 2008.

Døme på satellittar er romstasjonar, kommunikasjonssatellittar og overvakningssatellittar.

Kjelder 

Romfart
 

ast:Satélite (dixebra)
Kras

Kras (italiensk Carso, tysk Karst), òg kalla Klassisk Karst eller Krasplatået, er eit platå av kalkstein sørvest i Slovenia, som strekkjer seg inn i nordaustlege område av Italia. Det ligg mellom Vipavadalen, dei låge Vipavskaåsane, dei vestlegaste delane av Brkiniåsane, Triestebukta og ein kort del av den italienske grensa mellom Triestebukta og elva Vipava. Den vestlege grensa til Kras er ei gamal etnisk grense mellom italienarar og slovenarar. Regionen er opphavet til det geologiske uttrykket karsttopografi.

Platået stig brått opp frå dei omliggande områda, bortsett frå søraustsida der det ikkje er så bratt. Platået heller svakt frå søraust til sørvest og ligg i snitt 334 meter over havet. Sidan Kras har ei bratt side ut mot Adriahavet er platået i mykje mindre grad påverka av det milde klimaet som havet gjev til dei omliggande områda. Tidlegare var den dominerande vegetasjonen eik, men i dag er det furuskogar. Skogane dekkjer berre ein tredjedel av Kras. Mykje av pålane som held Venezia oppe kjem frå tømmer frå dette området.

Kras er kjend for grottene sine. I Slovenia finn ein Vilenica (den eldste turistgrotta i verda), Lipicagrotta, Divačagrotta, Kačnagrotta, Postojnagrotta og Škocjangrottene (UNESCO verdsarvstad) og i Italia finn ein Grotta Gigante (den største turistgrotta i verda med ein spesiell horisontal pendel som måler tidvasskreftene til månen og jorda.

Det meste av Kras ligg sørvest i Slovenia og dekkjer 429 km² og har om lag 19 000 innbyggjarar fordelt på om lag 100 busetnadar. Byen Sežana er den største byen på slovensk side av grensa, der mellom anna diktaren Srečko Kosovel vart fødd. Andre stader er Divača, Dutovlje og Komen. Štanjel er ein pittoresk landsby på toppen av nordkanten av platået.

Naturtilhøve, som boravinden (burja), og det lokale levesettet har forma arkitekturen i Kras, som består av enkle men veldefinerte former. Kras er kjend for vinen som vert produsert her kalla teran og prosciutto. Ein av dei største turistsentera i området er Lipica.

Bakgrunnsstoff 

 PR-avdelinga til den slovenske regjeringa om Kras 
 Kras- og Brkiniregionen

Kjelde 

Slovensk geografi
Italiensk geografi
Friuli-Venezia Giulia
Karstområde
Platå i Europa
Mezzogiorno

Mezzogiorno er eit område i Italia som består av Basilicata, Campania, Calabria, Apulia og Sicilia, som ligg i Sør-Italia, og Molise og Abruzzo, som ligg sentralt i Italia. Stundom vert òg Sardinia og den sørlege halvdelen av Lazio rekna med i Mezzogiorno. Italienarane snakkar ofte om Sør-Italia som Il Meridione (syden) og uttrykka Meridione og Mezzogiorno vert ofte nytta om ein annan, sjølv om ordet Meridione har færre kulturelle og politiske assosiasjonar. Istituto Nazionale di Statistica (ISTAT) nyttar i dag uttrykket Italia Meridionale i staden for Mezzogiorno. ISTAT tar ikkje med Sicilia, Sardinia og det sørlege Lazio i deira definisjon av «Italia Meridionale».

Kjelde 

Italiensk geografi
Den italienske halvøya

Den italienske halvøya eller Den appenninske halvøya (italiensk Penisola italiana eller Penisola appenninica) er ei av dei største halvøyane i Europa og strekkjer seg 1000 km frå Alpane i nord og sørover i sentrale område av Middelhavet. Halvøya er kjend for å vere forma som ein støvel (kalla Lo Stivale på italiensk).

Nesten heile halvøya er ein del av Italia, bortsett frå to små område, San Marino og Vatikanstaten, som er sjølvstendige, i tillegg til ein liten del av Sveits.

Halvøya grensar til Liguriahavet og Tyrrenhavet i vest, til Det joniske havet i sør og Adriahavet i aust. Dei indre områda består av fjellkjeda Appenninane, medan dei nordlege områda stort sett består av store sletter. Kysten er kupert med høge klipper.

Av naturressursar på halvøya finn ein petroleum.

Halvøya har stort sett middelhavsklima, men i indre område kan det verte kontinentalt. Den naturlege vegetasjonen består av krattskog, lauvskog og blanding av lauv- og barskog.

Kjelde 

Halvøyar i Europa
Sør-Europa
Regionar i Europa
Sigrid Merethe Hanssen

Sigrid Merethe Hanssen () er ein norsk forfattar og filolog frå Lenvik i Troms. Ho arbeider som lektor i norsk og bur på Finnsnes.

Hanssen debuterte i 2007 med novellesamlinga Sprang, som ho fekk Blixprisen for. Novellesamlinga Ingen heime kom ut i 2009, og i 2011 kom barneboka Detektiv Smartbart og sabotasjen på badet. Våren 2013 gav ho ut romanen Sofia. 

Sigrid Merethe Hanssen er dotter til diktaren Arvid Hanssen.

Bibliografi 
 Sprang (novellesamling), Samlaget 2007 (nynorsk)
 Ingen heime (novellesamling), Samlaget 2009 (nynorsk)
 Detektiv Smartbart og sabotasjen på badet (barnebok), illustrert av Åshild Irgens) Samlaget 2011 (nynorsk)
 Sofia (roman),  Samlaget 2013 (nynorsk)

Prisar 
 Blixprisen 2007
 Sigmund Skard-stipendet 2009

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Sigrid Merethe Hanssen 
 Publikasjonar av Sigrid Merethe Hanssen i BIBSYS

Norske barnebokforfattarar
Norske forfattarar
Norske novelleforfattarar
Norske romanforfattarar
Forfattarar frå Troms
Nynorskforfattarar
Folk frå Finnsnes
Norske skjønnlitterære debutantar i 2007
Vinnarar av Blixprisen
Vanguard 1

Vanguard 1 er ein amerikansk satellitt som vart skoten opp den 17. mars 1958. Dette var den fjerde kunstige satellitten som vart skoten opp av menneske og den andre satellitten som vart skoten opp av amerikanarane, etter Explorer 1. Vanguard 1 er òg den eldste satellitten som framleis går i bane rundt jorda.

Kroppen til Vanguard 1 var ei aluminiumkule med ein diameter på 16,5 centimeter og som vog 1,47 kilogram.

Vanguard 1 hadde med seg to termistorar for å måla den indre temperaturen for 16 dagar, slik at isolasjonen til satellitten kunne testast. Satellitten hadde òg seks 30 centimeter-antenner som vart nytta i hovudsak for sporing og for sending av tekniske data, men òg for å kunna rekna ut den totale mengda av elektron mellom satellitten og bakkestasjonane.

Vanguard 1 hadde éin sendar som vart driven av eit kvikksylvbatteri, og éin sendar driven av seks  solseller monterte utanpå satellitten. Den batteridrivne sendaren slutta å fungera i juni 1958 då batteria gjekk tomme. Den soldrivne sendaren fungerte fram til mai 1964, då det siste signalet vart motteke i Quito i Ecuador. Etter dette vart satellitten spora optisk frå bakken.

I byrjinga vart det estimert at Vanguard 1 ville halda seg i bane kring jorda i 2 000 år, men det vart oppdaga at strålingstrykket frå solljoset og atmosfærisk drag endra nok på banen til Vanguard 1 at han truleg berre vil halda seg i bane i kring 240 år.

Sjå òg 
 Sputnik 1
 Vanguard-programmet
 Romkappløpet

Kjelder 

Vanguard-prosjektet
Amerikanske satellittar
Skipingar i 1958
Rengakaka

Rengakaka er eit bakverk av byggmjøl, smør, hjortetakksalt og mjølk. Deigen vert rulla ut i tynne strimlar, om lag 60 cm lange, og strimlane vert lagde som sju ringar utanpå kvarandre i ein spiral. Ho kan og bakast av kveitemjøl.

Rengakaka er kjend frå Nordrana og Beiarn, og var lenge kvardagskost i bygder der bygg var den viktigaste kornsorten. Steikte rengakaker vert sprø og held seg godt. Ein et dei gjerne med smør og ost eller salt pålegg.

Kjelder: 
 Elias Bjørnå: «Rengakaka, en matrett med lange tradisjoner» i Årbok for Helgeland 2007 ISBN 978-82-90148-67-1

Rana kommune
Norsk mat
Bakverk
Mat frå Helgeland
Kamkaka

Kamkaka er eit bakverk baka av kveitemjøl, rugmjøl, gjær og mjølk. Deigen vert kjevla til runde leiver, som vert perforerte i eit rutemønster med ein kam eller eit spesielt kjevle. Når leivene vert steikte, helst i ein steinomn eller ei gruve, boblar dei opp i rutemønsteret, slik at dei ferdige leivene får karakteristiske bobler.

Kamkaka er kjend frå Sørrana og Korgen. Ho har lange tradisjonar i distriktet, men ingen veit nøyaktig når og kor ho først vart baka. Ho er første gongen nemnd av Petter Dass i Nordlands Trompet.

Kjelder: 
 Asmund Petersen: «Kamkaka - når og hvor ble den bakt for første gang?» i Årbok for Helgeland 2005 ISBN 82-90148-65-8

Bakgrunnsstoff 
 Lokale tradisjoner 
 Bilder av kamkakebaking 
 Kamkakebaking 
 Sommerjobb og kamkake 
 Dokufiksjonell kortfilm om kamkakas forhistorie og opprinnelse

Gjærbakst
Bakverk
Hemnes kommune
Mat frå Helgeland
Explorer 1

Explorer 1 var ein amerikansk satellitt som vart skoten opp 31. januar 1958 med ein Juno I/Jupiter C-rakett. Han var den fyrste amerikanske satellitten med ei vellukka oppskyting. Explorer 1 hadde med seg instrument for undersøking av kosmisk stråling, mikrometeorittar og måling av temperaturen til satellitten.

Satellitten var det fjerde trinnet på raketten, og var 2,03 meter lang og 0,152 meter i diameter. Han hadde fire piskantenner monterte symmetrisk kring midtdelen av trinnet.

Explorer 1 oppdaga Van Allen-strålebelta kring jorda. Belta er oppkalla etter James Van Allen, som var fyrsteforskar på utrøyninga for kosmisk stråling på Explorer 1.

Kjelder 
 Explorer 1  - NSSDC

Explorer-programmet
Kong Skjold

Kong Skjold er namnet på den mytiske ættefaren til den danske kongeætta Skjoldungane. Etter norrøne segner skal han ha vore son av Odin. I England er han kjend som Scyld Scefing.

Norrøn overlevering 

Den norrøne overleveringa er for det meste kjend frå Snorre Sturlason. Den yngre Edda er ikkje heilt eintydig på opphavet hans, og Heimskringla fortel ei anna soge. I Heimskringla er Skjold son av Odin:

...(Gjevjon) vart gift med Skjold, son til Odin. Dei budde i Leidra (Ynglingesoga).

Snorra-Edda nemner Skjold fleire stader, men med ulikt opphav. I innleiinga, der Snorre freister å gje Odin ei menneskeleg ætt (med opphav i Troja), er Skjold son av Heremod eller Hermod, og far til Bjáv, og rekna som stamfar til Odin gjennom fleire ættleder:

Skjold - Bjáv - Jåt - Gudolv - Finn - Friallav(fridleiv) - Odin. 

Elles følgjer innleiinga tråden i opninga av Ynglingesoga. 

Skaldskaparmål fortel dette om Skjold:

Dette er òg fræge kongsætter: Den etter Yngve, som Ynglingane er komne frå, den etter Skjold i Danmark, som Skjoldungane er komne frå, den etter Volsung i Frankland; dei heiter volsungar. Skjelve heitte ein herkonge. Ætta hans er kalla Skilvingætta; ho bur i austervegane. 

Dermed har Snorre ikkje sagt noko om kven far av Skjold er i Skaldskaparmål eller Den yngre Edda. At han er son av Odin står skrive i Heimskringla.

Engelsk overlevering 

Den engelske overleveringa byrjar med Scyld Scefing. Scyld er nemnd som ættefar til Skjoldungane i Béowulf, men denne Scyld
kjem over havet i eit skip, og i Béowulf heiter det at han kom som spedbarn, og vart teken til konge over danene. Tilnamnet Scefing skriv seg frå ordet Sceaf, som tyder nek på gamalengelsk. Då Scyld døydde vart han send attende over havet han var komen frå. 

Snorre er sovidt inne på denne ættlina i opninga av Den yngre edda. Nokre ledd framfor Skjold finn ein namnet Seskev, som kan tydast som ei forvansking av Sceaf (Se Sceaf, neket med bunden artikkel framfor). Elles nemner ikkje Snorre segna om havet. 

Æthelweard, som skreiv ei krønike over dei engelske kongane om lag 1000, nemner at Sceaf kom til Skåne i ein snøgg båt. Seinare skriv William av Malmesbury om lag det same. William legg til at guden låg på eit kornnek, og vart kalla opp etter dette. Somme overleveringar fortel altså at barnet som kom, var Scyld eller Skjold, andre at det var far hans, Sceaf. 

Attom desse segnene ligg det truleg ei gamal grøde-segn, og ei minning om likferd på havet med skip. J.R.R. Tolkien gissa på at den opphavlege guden bak desse segnene var den gamalgermanske grødeguden Ing, betre kjend som Yngve-Frøy.

Kjelder 

Heimskringla
Den Yngre Edda
Béowulf
J.R.R. Tolkien: The lost road, Unwin Hyman 1987.

Folk i norrøn mytologi
1862 Apollo

1862 Apollo er ein Q-type-asteroide oppdaga av Karl Reinmuth i 1932, men mista og ikkje funne att før i 1973. Den er namngjeven etter den greske guden Apollon.

Asteroiden er opphavet til namnet på asteroidegruppa apolloasteroidane sidan den var den første funne; trass i at den har eit høgare nummer enn nokre andre apolloasteroidar slik som 1566 Icarus, dette di den ein stund var tapt.

Apollo var på tida han vart funnen den første asteroiden ein visste om som kryssa bana til Jorda. Nyare observasjonar har derimot avslørt at 887 Alinda også kryssar Jordas bane, og dermed eigentleg er den første asteroiden funnen som kryssar jordbana.

Måne 
Den 4. november 2005 vart det kunngjort at ein asteroidemåne var funne i bane rundt Apollo. Den vart funnen ved hjelp av observasjonar frå Arecibo-observatoriet. Mellombelsnamnet til satellitten er S/2005 (1862) 1 og den er rundt 80 meter på tvers. Den har ei bane svært nære Apollo med ein radius på 3 km.

Kjelder 

Apollo
Apollo
Siciliasundet

Siciliasundet (italiensk Canale di Sicilia eller Stretto di Sicilia, arabisk Cap Bon-kanalen eller Kelibia-kanalen) er sundet mellom Sicilia og Tunisia. Det er om lag 160 km breitt og skil Tyrrenhavet og det vestlege Middelhavet frå det austlege Middelhavet. Djupe havstraumar i sundet går frå aust til vest og straumane nær overflata går i motsett retning. Dette uvanlege straummønsteret er av interesse for oseanografar. 

Øya Pantelleria ligg midt i sundet. 

På arabisk vert sundet vanlegvis kalla Cap Bon-kanalen eller Kelibia-kanalen. Kelibia er regionen i Tunisia som grensar til sundet.

Kjelde 

Sund i Afrika
Sund i Europa
Sicilia
Italiensk geografi
Tunisisk geografi
Sund i Middelhavet
Internasjonale sund
Messinasundet

Messinasundet (siciliansk Strittu di Missina) er det smalaste området mellom austenden av Sicilia og sørenden av Calabria. På det smalaste er det 3,1 km breitt, og nær byen Messina er det 5,1 km breitt. Ein naturleg malstraum ligg midt i sundet, som har knytt sundet til segna om Scylla og Charybdis.

Det går ferjesamband mellom Messina på Sicilia og fastlandet ved Villa San Giovanni og Reggio i Calabria. Det går òg ein hydrofoil mellom Messina og Reggio.

I 1957 vart det bygd ei høgspentline på 220-kV over sundet. Høgspentmastene er av dei høgaste i verda. Desse har i seinare tid vorte erstatta av ein undersjøisk kabel, men mastene står framleis som nasjonale monument. 

Det har vore mange diskusjonar i Italia om å byggje ei bru over sundet. I seinare år har teknologien kome så langt at dette no er mogeleg, men så langt er det ikkje vorte noko av planane. Ein av planane var å byggje ei bru frå Reggio Calabria til Messina, som ligg ovanfor kvarandre på kvar si side av sundet, for å danne ein enkelt by. Dette ambisiøse prosjektet vart kalla Area Metropolitana integrata dello Stretto (Integrert Storbyområdet i Sundet) eller berre Città dello Stretto (Byen ved sundet). Det har derimot vore motstand ut frå miljømessige og økonomiske årsaker og mot det å danne ein ny by (særleg hos sicilianske nasjonalistgrupper).

Kjelde 

Sund i Europa
Sicilia
Italiensk geografi
Sund i Middelhavet
Bonifaciosundet

Bonifaciosundet (før 1861 stava Bonifaccio) er sundet mellom Korsika og Sardinia, kalla opp etter den korsikanske byen Bonifacio. Det er om lag 11 km breitt og går mellom Tyrrenhavet og det vestlege Middelhavet. Den største djupna er 100 meter.

Maddalenaøyane ligg i sundet, like nord for Sardinia. 

Sjømenn har i lange tider frykta dette farvatnet på grunn av vêret, havstraumane, grunnene og andre hindringar. Den mest kjende ulukka i Bonifaciosundet var då den franske fregatten «Sémillante» forliste her 15. februar 1855. Skipet hadde forlate hamna i Toulon dagen før og var på veg til Svartehavet med troppar til Krimkrigen. Ho vart råka av ein storm, trefte eit rev og sokk. Ingen av dei 750 om bord overlevde. I 1993 forliste eit tankskip her, og etter den tid har det vore forbode for franske og italienske skip med farleg gods å passere sundet. Skip med farleg last under andre flagg blir frårådd å sigla her og må ha med los.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Strait of Bonifacio» frå ,  den 28. november 2007 og 27. februar 2015.  

Sund i Europa
Korsika
Sardinia
Italiensk geografi
Fransk geografi
Sund i Middelhavet
Internasjonale sund
Nummererte småplanetar

Dette er ei lista over dei nummererte småplanetane. Per april 2008 var det totalt 187 745 nummererte småplanetar og mange fleire som enno ikkje er nummererte. Mindre enn 15 000 av desse småplanetane har namn; småplaneten med lågast nummer utan namn er  (asteroide nummer 3708).

Småplanetane Ceres, Pluto, Eris, Makemake og Haumea vert òg klassifiserte som dvergplanetar.

Lister
Den spreidde skiva

Den spreidde skiva er ein region i det ytre av solsystemet med ein populasjon av isete småplanetar. Den inste delen av skiva overlappar med Kuiperbeltet, men dei ytre grensene strekkjer seg mykje lengre ut frå sola og mykje høgare over ekliptikken.

Det er lite som til no er kjent om den spreidde skiva, men det er føreslått skiva vart forma då kuiperbelteobjekt vart spreidde av gravitasjonell påverknad frå dei ytre planetane; for det meste Neptun. Påverknadane gav objekta banar med høg eksentrisitet og stor helling.

Solsystemet
Apollo-programmet

Apollo-programmet var eit NASA-program som hadde som mål å sette mennesket på månen. I 1961 erklærte den amerikanske presidenten John F. Kennedy at USA før slutten av tiåret skulle lande ein mann på månen og få han trygt tilbake til jorda igjen. Målet vart innfridd med Apollo 11 i 1969. Programmet varte heilt fram til 1972, med i alt seks månelandingar.

Romfartøya i Apollo-programmet 

I løpet av Apollo-programmet nytta ein 4 forskjellige bererakettar:

 Little Joe II
 Saturn I
 Saturn IB
 Saturn V

Ubemanna testar med Little Joe II 

 QTV - 28. august 1963
 A-001 - 13. mai 1964
 A-002 - 8. desember 1964
 A-003 - 19. mai 1965
 A-004 - 20. januar 1966

Ubemanna testar med Saturn IB 

 AS-201 - Første testen av raketten Saturn IB.
 AS-202 - Test av brenseltankane til tredjesteget i tyngdelause.
 AS-203 - Test av kommando- og servicemodulen (CSM).
 Apollo 5 - Test av månelandaren i omløpsbane rundt jorda.

Ubemanna testar med Saturn V 

 Apollo 4 - Første oppskyting av Saturn V
 Apollo 6 - Andra testen av Saturn V raketten, og det siste steget før ein kunne byrje med bemanna Apollo-ferder.

Bemanna romferder 

 Apollo 1 - under trening omkom mannskapet i ein brann i romkapselen medan det stod på bakken
 Apollo 7 - første bemanna Apollo-ferd
 Apollo 8 - første bemanna romferd i bane rundt månen
 Apollo 9 - første bemanna romferd med ein månelandingsmodul i bane rundt jorda
 Gumdrop & Spider
 Apollo 10 - første bemanna romferd med månelandingsmodulen rundt månen
 Charlie Brown & Snoopy
 Apollo 11 - første bemanna månelandinga
 Columbia & Eagle, Stillheita sitt hav
 Apollo 12 - første presisjonslandinga på Månen
 Yankee Clipper & Intrepid, Stormane sitt hav
 Apollo 13 - månelandinga avlyst, då ein tank eksploderte på veg til månen
 Odyssey & Aquarius
 Apollo 14 - Alan Shepard vart den einaste Mercury-astronauten som landa på månen
 Kitty Hawk & Antares, Fra Mauro-krateret
 Apollo 15 - første ferd som har med ein månebil
 Endeavour & Falcon, Hadley-rillen
 Apollo 16 - første månelandinga i månen sine bergområde
 Casper & Orion, Descartes-høglandet
 Apollo 17 - siste bemanna månelandinga i Apollo-programmet
 America & Challenger, Taurus-Littrow-krateret.
 Apollo 18 - avlyst
 Apollo 19 - avlyst
 Apollo 20 - avlyst

Bakgrunnsstoff 

 Spacefligh.nasa.gov 
 apolloarchive.com