Fonologi i fulfulde

Fonologi i fulfulde

Stavingsstruktur 
Fulfulde har stavingar av typane CV, CVV, CVC og CVVC, der C = konsonant, V = stutt vokal og VV = lang vokal. Med andre ord byrjar alle stavingar med éin og berre éin konsonant. Typologisk høyrer til fulfulde dei språka der stavinga har ei obligatorisk opptakt; jamfør artikkelen staving.

Vokalar 
Fula har fem stutte og fem lange vokalfonem:

I mange dialektar varierer uttalen av dei midtre vokalane e, ee, o og oo allofonisk mellom dei trong-midtre , ,  og  på den eine sida og dei open-midtre , ,  og  på den andre. Det er ein tendens til at dei stutte vokalane har ein litt meir sentral artikulasjon enn dei lange vokalane.
Fula har ingen diftongar.

Konsonantar 
{| class="prettytable" style="margin: 0 auto;"
|- bgcolor='#C0F0C0'
|
| Labial
| Apikal
| Laminal
| Dorsal
| Glottal
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Nasal
| style="text-align:center"| m 
| style="text-align:center"| n 
| style="text-align:center"| ny 
| style="text-align:center"| ŋ 
|  
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Prenasal plosiv
| style="text-align:center"| mb 
| style="text-align:center"| nd 
| style="text-align:center"| nj 
| style="text-align:center"| ng 
|  
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Stemd plosiv
| style="text-align:center"| b 
| style="text-align:center"| d 
| style="text-align:center"| j 
| style="text-align:center"| g 
|  
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Implosiv
| style="text-align:center"| ɓ 
| style="text-align:center"| ɗ 
| style="text-align:center"| ƴ 
|  
|  
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Ustemd plosiv
| style="text-align:center"| p 
| style="text-align:center"| t 
| style="text-align:center"| c 
| style="text-align:center"| k 
| style="text-align:center"|  '  
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Ustemd frikativ| style="text-align:center"| f 
|  
| style="text-align:center"| s 
|  
| style="text-align:center"| h 
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Rotikon|  
| style="text-align:center"| r 
|  
|  
|  
|-
! style="background-color:#C0F0C0; text-align:left" | Approksimant'| style="text-align:center"| (v )
| style="text-align:center"| l 
| style="text-align:center"| y 
| style="text-align:center"| w 
|  
|-
|}

Frå Maasina og vestover blir ƴ uttala som ein palatal implosiv og austanfor Maasina blir han uttala som ein knirkestemd halvvokal. 
Alle implosivane kan alternativt uttalast som knirkestemde plosivar.
Skiljet mellom v og w finst berre i nokre dialektar i Aadamaawa. Alle andre dialektar har berre w. Jamfør artikkelen Fulfulde: framlydsveksling.
 Fonotaks 
Som tidlegare nemnt, inneheld konsonantposisjonane (opptakt og koda) berre éin konsonant. Alle konsonantane i konsonanttabellen ovanfor kan stå i opptakt, medan fleire ikkje kan stå i koda. For Aadamaawa-dialekten gjeld desse reglane:

 1. Alle konsonantar utanom nb nd nj ng h v kan stå i koda.
 2. c og g finst i koda berre som fyrste del av ein geminat.
 3. Halvvokalen w finst ikkje som koda etter u / uu.
 4. Halvvokalen y finst ikkje som koda etter i / ii.

Maasina-dialekten skil seg frå Aadamaawa-dialekten ved at frikativane f s heller ikkje kan stå i koda. Til Aadamaawa-former som nofru 'øyra', deftere 'bok', lesdi 'land, jord' og hesre 'ny' (i NDE-klassen) svarar Maasina-formene nowru 'øyra', dewtere 'bok', leydi 'land, jord' og heyre'' 'ny' (i NDE-klassen).

Prosodi

Fotnotar

Fulfulde