alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
MS «Vøringen» (1995)

MS «Vøringen», i dag MS «Kostervind» er ein snøggbåt levert frå Oma Båtbyggeri på Stord 24. juni 1995 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Båten vart sett i rute i Hardanger, og nokre år seinare i Austevollsruta. I 2007 vart båten lagt i opplag og gjekk i sommarrute Norheimsund - Herand - Utne - Lofthus - Kinsarvik - Ulvik - Eidfjord. I mars 2010 gjekk båten inn som reserve i sørlege Flaggruten for MS «Tidebris» i ei veke. I desember 2011, og igjen i mars 2012 gjekk båten i rute Hareid-Valderøy-Ålesund. Sommaren 2012 gjekk båten igjen i rute i Hardangerfjorden. 

Båten har vore i flåten til HSD, Tide Sjø og Norled fram til april 2014, då han vart selt til Koster Marin i Strömstad i Sverige. Her fekk han namnet «Kostervind» og vart klargjort for nye eigarar hos Oma Slipp på Stord.

Kjelder
 Skipet.no
 Vøringen på Norsk Hurtugbåthistorie

Bakgrunnsstoff
 «Vøringen» på marinetraffic.com

Norske snøggbåtar
Båtar frå Vestland
HSD-eigde fartøy
Tide-eigde fartøy
Norled-eigde fartøy
Skip frå 1995
Skip bygde ved Oma Båtbyggeri
1995 i Noreg
Visolotto

Visolotto er ein 3 348 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane i provinsen Cuneo i Italia. Aust for Visolotto ligg Viso, den høgste toppen i Kottialpane. Fjellet har tre toppar; Picco Lanino (3348 m), hovudtoppen Picco Coolidge (3340 m) og Picco Montaldo (3344 m).

Hausten 1875 kom dei fyrste menneska til topps på Visolotto. Dei tre som klatra opp var italienarane Felice Montaldo, Antonio Castagneri og Francesco Perotti.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Visolotto» frå ,  den 30. oktober 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Monte Niblè

Monte Niblè er ein 3 365 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane, på grensa mellom departementet Alpes-de-Haute-Provence i Frankrike og provinsen Cuneo i Italia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Monte Niblè» frå ,  den 30. oktober 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Frankrike
Fjell i Italia
Brec de Chambeyron

Brec de Chambeyron er ein 3 389 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane, på grensa mellom departementet Alpes-de-Haute-Provence i Frankrike og provinsen Cuneo i Italia.

Dei franske klatrarane Paul Agnel og Joseph Rasoul tok seg til topps den 20. juni 1878 og vart dermed dei menneska på toppen av Brec de Chambeyron.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Brec de Chambeyron» frå ,  den 30. oktober 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Frankrike
Fjell i Italia
Aiguille de Chambeyron

Aiguille de Chambeyron er ein 3 412 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane i departementet Alpes-de-Haute-Provence i Frankrike.

Den kjende britiske fjellklatraren William Coolidge var i fylgje med dei sveitsiske fjellførarane Christian Almer og Ulrich Almer då dei sommaren 1879 var dei fyrste menneska som sette føtene på toppen av Aiguille de Chambeyron.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aiguille de Chambeyron» frå ,  den 30. oktober 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Frankrike
I Was Gonna Cancel

«I Was Gonna Cancel» er ein song av den australske songaren Kylie Minogue frå det tolvte studioalbumet hennar, Kiss Me Once (2014). Songen vart skriven og produsert av den amerikanske songaren, låtskrivaren og produsenten Pharrell Williams, som ho møtte i Los Angeles i California.

Utgjeving og innspeling 
I april 2014 stadfesta Minogue at «I Was Gonna Cancel» ville vere den andre singelen frå albumet. Den vart spela inn i Los Angeles og kom ut i Storbritannia den 11. mai 2014, og den neste dagen i USA.

Komposisjon 
Songen er musikalsk påverka av disco og funk, som hadde likskapar med tidlegare arbeid av Williams og Daft Punk. Teksta skildrar ei oppfatning av Minogue av å ha ein dårleg dag. «I Was Gonna Cancel» fekk positive meldingar frå kritikarar.

Format og sporliste 

Britisk Promo CD
 "I Was Gonna Cancel" − 3:32
 "I Was Gonna Cancel" (Instrumental) − 3:32

Britisk Limited Edition CD
 "I Was Gonna Cancel" − 3:32
 "I Was Gonna Cancel" (The Presets Remix) − 5:43

Britisk Limited Edition 7" bileteplate
 "I Was Gonna Cancel" − 3:32

Australsk Limited Edition 7" bileleplate
 "I Was Gonna Cancel" − 3:32

Australsk iTunes download
 "I Was Gonna Cancel" − 3:32

Digital Remixes EP
 "I Was Gonna Cancel" (The Presets Remix) − 5:43
 "I Was Gonna Cancel" (Maze & Masters Remix) − 6:01
 "I Was Gonna Cancel" (Moto Blanco Radio Remix) − 3:22
 "I Was Gonna Cancel" (KDA Remix) − 7:05

Topplisteplasseringar

Utgjevingshistorie

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «I Was Gonna Cancel» frå , den 30. oktober 2014.

Bakgrunnsstoff 
Den offisielle nettsida til Minogue

Kylie Minogue-songar
Songar frå 2014
Singlar frå 2014
Arkalokhóri

Arkalokhóri (gresk Αρκαλοχώρι) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Arkalokhóri inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Minóa Pediáda.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Arkalokhóri 10 476 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 4 313 innbyggjarar.

Referansar 

Arkalokhori
Arkalokhori
Arkalokhori
Thrapsanó

Thrapsanó (gresk Θραψανό) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Thrapsanó inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Minóa Pediáda.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Thrapsanó 2 334 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 261 innbyggjarar.

Referansar 

Thrapsano
Thrapsano
Thrapsano
Kastélli

Kastélli (gresk Καστέλλι) eller Kastéli (gresk Καστέλι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Kastélli inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Minóa Pediáda.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Kastélli 4 753 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 438 innbyggjarar.

Referansar 

Kastelli
Kastelli
Kastelli
Festós

Festós (gresk Φαιστός) er ein kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Górtyna ligg sørvest for Iráklio og grensar i nordvest mot periferieininga Réthymno. I sør ligg Libyahavet. Kommunen har namn etter den arkeologiske funnstaden Faistos.

Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Zarós
 Míres
 Tymbáki
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Festos
Festos
Friidrett under Sommar-OL 1996

Friidrettsøvingane under Sommar-OL 1996 i Atlanta vart avvikla i tida 26. juli til 4. august 1996. Det vart tevla i 44 øvingar, 24 for menn og 20 for kvinner. 2 053 utøvarar frå 191 land deltok i tevlingane. Tevlingane fann stad på Centennial Olympic Stadium med plass til 85 000 tilskodarar.

Under tevlingane vart det sett to verdsrekordar. Donovan Bailey frå Canada vann 100 meter for menn på rekordtida 9,84 sekundar. Arrangørlandet sin Michael Johnson forbetra sin eigen ferske verdsrekord på 200 meter med heile 34 hundredels sekund til 19,32 sekundar.

I tillegg til dei to verdsrekordane vart ei rad olympiske rekordar forbetra. Norske Vebjørn Rodal vart olympisk meister på 800 m med 1.42,58, Haile Gebrselassie frå Etiopia vann 10 000 m på 27.07,3, og Allen Johnson frå USA sigra med 12,95 sekundar i 110 m hekk. Charles Austin og Kenny Harrison, begge frå USA, tok gullmedaljar i høgdehopp og tresteghopp med høvesvis 2,39 m og 18,09 m. Mellom kvinnene sette franske Marie-José Pérec olympisk rekord med 48,25 sekundar på 400 m, og Deon Hemmings frå Jamaica gjorde det saem med 52,82 sekundar på 400 m hekk. Kinesiske Wang Junxia vann 5000 m for kvinner på 14.59,8, medan Fernanda Ribeiro frå Portugal gjekk til topps i milløpet med 31.01,6. Inessa Kravets frå Ukraina forbetra trestegrekorden tl 15,33 m, og Jelena Nikolajeva frå Russland kom i mål på rekordtida 41.49 minuttar i 10 km kappgang.

Menn

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

5000 m

10 000 m

Maraton

20 km kappgang

50 km kappgang

110 m hekk

400 m hekk

3000 m hinder

4 × 100 meter stafett 

3. august

4 × 400 m stafett

Høgdehopp

Stavhopp

Lengdehopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Diskoskast

Sleggjekast

Spydkast

Tikamp

Kvinner

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

5000 m

10 000 m

Maraton

10 km kappgang

100 m hekk

400 m hekk

4 × 100 m stafett

4 × 400 m stafett

Høgdehopp 

Italienske Antonella Bevilacqua var opphavleg nummer fire, men vart diskvalifisert for bruk av dopingmiddelet Efedrin.

Lengdehopp

Tresteghopp 

Bulgarske Iva Prandsjeva var opphavleg nummer fire (14,92 m), ho vart seinare diskvalifisert for bruk av dopingmiddel.

Kulestøyt

Diskoskast

Spydkast

Sjukamp

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Olympische Sommerspiele 1996/Leichtathletik» frå ,  den 31. oktober 2014.  
 

Sommar-OL
Sommar-OL 1996
Friidrett under Sommar-OL
Atlanta
1996 i USA
Gunhild Følstad

Gunhild Bentzen Følstad () er ein tidlegare fotballspelar frå Overhalla i Nord-Trøndelag. Som klubbspelar for Trondheims-Ørn vann ho to seriegull, 2001 og 2003, og eitt cupgull, 2001. Ho spelte 76 landskampar for Noreg i tida 2003-08 og fekk med seg EM-sølv i 2005.

Klubbspel
I 2000 flytta Følstad til Trondheim og melde seg til teneste for Trondheims-Ørn. Perioden 2001-08 spelte ho fast på midtstoppar-plass for Ørn. Allereie i sin fyrste heile sesong tok klubben dobbel-triumf, med siger i både serie og cup. Etter bronsemedalje i 2002, vann Følstad sitt andre seriegull i 2003. Sidan fekk ho med seg sølvmedaljar i serien i både 2004 og 2006.

Landslagsspel
Ho debuterte for Noreg 2. august 2003 i Ålesund. Landskampen mot Nigeria enda med heimesiger 3-2, Følstad kom då innpå som innbytar etter at Trine Rønning hadde vorte matchvinnar. Ganske snøgt fekk Følstad fast plass i den norske fyrste-ellevaren, alltid som sideback. I 2005 vann ho EM-sølv under europameisterskapen i England, finalen i Blackburn enda med 1-3-tap for Tyskland. To år seinare spelte ho bronsefinale i VM 2007, i Shanghai tok USA tok bronsen med 4-1. Følstad var fast på landslaget til ho la opp etter 2008-sesongen. Ho skåra sitt einaste landslagsmål då ho i mai 2006 fastsette sluttresultatet 3-0 i kampen Noreg-Serbia.

Merittar
 EM-sølv 2005 med Noreg
 Seriemeister 2001 og 2003 med Trondheims-Ørn
 Cupmeister 2001 med Trondheims-Ørn

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gunhild Følstad» frå ,  den 31. oktober 2014.  
 

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Folk frå Overhalla
Trondheims-Ørn-spelarar
Voie kyrkje

Voie kyrkje er ei arbeidskyrkje i Kristiansand kommune i Agder.

Fyrste byggetrinn vart innvigd 12. desember 1982 og andre den 10. juni 1990. Kyrkja vart òg utvida i 2012.

Kyrkjegarden vart teken i bruk den 2. november 2014.

Kjelder
 Normann Liene og Torvald Slettebø: Voie kirke  (Agderkultur)

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 
 Voie kyrkjelyd 
 

Kyrkjer i Kristiansand Domprosti
Kyrkjer i Kristiansand
Norske kyrkjer frå 1982
Norske kyrkjer frå 1990
Kulturminne i Kristiansand
Arbeidskyrkjer
Hellemyr kyrkje

Hellemyr kyrkje er ei arbeidskyrkje (langkyrkje) i Kristiansand kommune i Agder.

Kyrkja vart innvigd i 1988. I 2002 vart ho utvida med kontorlokale og lokale til kyrkjelyden.

Det er ikkje kyrkjegard attmed kyrkja.

Kjelder
 Kirkekonsulenten

Bakgrunnsstoff
 Hellemyr kyrkjelyd

Kyrkjer i Kristiansand Domprosti
Kyrkjer i Kristiansand
Norske kyrkjer frå 1988
Arbeidskyrkjer
Torridal kyrkje

Torridal kyrkje er ei arbeidskyrkje (langkyrkje) i Kristiansand kommune i Agder.

Kyrkja vart innvigd i 1978. I 2011 vart ho utvida med kyrkjelydsal, kontorlokale o.a. (arkitekt: Arkitektkontoret Sør).

Fotnotar

Kjelder
 Torridal kyrkjelyd
 Kristiansand kyrkjelege fellesråd

Bakgrunnsstoff
 Torvald Slettebø (foto): Torridal kirke  (Agderkultur)
 Arkitektkontoret Sør 

Kyrkjer i Kristiansand Domprosti
Kyrkjer i Kristiansand
Norske kyrkjer frå 1978
Arbeidskyrkjer
Johan Jørgen Schwartz

Johan Jørgen Schwartz () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, ordførar og stortingsmann frå Drammen.

Schwartz var son til ein skipsreiar. I 1841 tok han handelseksamen, og byrja i 1848 med eiga handelsverksemd i fødebyen. Med åra dreiv han det stort som trelasthandlar, skipsreiar og sagbrukseigar. Frå 1873 var han medeigar også i Eidsfos verk. Han gjekk konkurs i 1879.

Schwartz var stortingsmann for Drammen periodane 1857-64 og 1868-76. I 1857 var han medlem av justiskomite nr 2 og komiteen om representantfordelinga. På omframtstortinget 1858 var han med i finanskomiteen, medan han frå 1859 til -63 var medlem av Lagtinget og justiskomite nr 1. Han heldt fram i Lagtinget på omframttinget 1864. Schwartz var sekretær i justiskomiteen 1868-69 og deretter medlem i same komiteen 1871-76. Elles var han formann i vegkomiteen 1871-74, samt medlem av skattekomiteen og røysterettskomiteen 1875-76. 1874-sesjonen var han lagtingspresident.

Han var i 1862 mellom Stortinget sine utsendingar til Göteborg og opninga av jarnbanen mellom Noreg og Sverige. I 1864 deltok han for Tinget under 17. mai-feiringa på Eidsvoll og 4. november-markeringa i Stockholm. Også medlem av kroningsdeputasjonen til Stockholm i 1873. 

Schwartz var ordførar i Drammen i 1862 og 1864-65. Frå slutten av 1860-åra til midt på 1870-talet var han med i anleggsstyret for fleire jarnbanestrekningar på Austlandet og til Trøndelag.

Utmerkingar
Schwartz mottok St. Olavs Orden, Nordstjerneordenen og Dannebrogordenen.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1857-1858
Stortingsrepresentantar 1859-1861
Stortingsrepresentantar 1862-1864
Stortingsrepresentantar 1868-1870
Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar for Drammen
Ordførarar i Drammen
St. Olavs Orden 
Nordstjerneordenen
Dannebrogordenen
Norske skipsreiarar
Norske trelasthandlarar
Folk frå Drammen
Per Sævik

Per Rolf Sævik () er ein norsk skipsreiar og politikar frå Herøy i Møre og Romsdal. Han representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget for Møre og Romsdal i perioden 1989-93.

Liv og gjerning
Sævik var son til ein fiskar og fiskebåtreiar. Han tok sjølv til som fiskar då han var 15 år. 18 år gammal tok han kystskippereksamen og vart seinare skipper på fiskebåtar han var deleigar i.

I 1971 vart han vald inn i Herøy kommunestyre for Kristeleg Folkeparti, og frå 1987 til -89 var han ordførar i kommunen. Frå 1977 til 1989 var Sævik vararepresentant til Stortinget for Kristeleg Folkeparti og Møre og Romsdal, og møtte ved fleire høve i dei tre stortingsperiodane. Til stortingsvalet 1989 var han andrekandidaten til partiet i Møre og Romsdal, Kjell Magne Bondevik var framleis fyrstekandidat. Fylkespartiet til Kristeleg Folkeparti fekk inn to representantar ved stortingsvalet. På Tinget var Sævik medlem av Forsvarskomiteen til Syse-regjeringa gjekk av i november 1990, deretter var han medlem i Kommunal- og miljøvernkomiteen. Han var elles nestleiar i Kontrollkomiteen. Sævik sa nei til attval i 1993.

Sævik var ein av dei leiande då reiarlaga i Herøy kommune gjekk inn supply-næringa frå slutten av 1970-talet. Han har lagt grunnen for tre supplyreiarlag, fyrst Sævik Supply ASA i 1981, seld til Trico Marine i 1997. Straks etter starta han opp Havila Supply ASA. Alle båtane i dette reiarlaget vart seld til franske Bourbon Groupé i 2003. På ny stifta han eit nytt reiarlag, Havila Shipping ASA, notert på Oslo Børs i 2005. Selskapet eig og driv 26 skip.

Han var president i Norges Rederiforbund frå 1996 til 1998.

På nyåret 2012 vart Sævik utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans innsats for skipsfartsnæringen.»

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Per Sævik» frå ,  den 1. november 2014.  

Norske skipsreiarar
Folk frå Herøy i Møre og Romsdal
Norske fiskarar
Iver Steen Thomle

Iver Steen Thomle () var ein norsk jurist frå Froland. Han var son til Andreas Thomle, og bror til høgsterettsassessor August Thomle.
 
Thomle vart student 1829 og tok i 1833 juridisk embetseksamen ved universitetet i Christiania. Frå 1834 var kopist i justisdepartementet og samstundes fullmektig hos advokat Frederik Stang. Byråsjef i 1837 og ekspedisjonssjef i 1840 i justisdepartementet. Frå 1846 var han byfogd i Arendal og deretter amtmann i Nedenes amt frå 1849. I 1860 vart han assessor i Høgsterett, høgsterettsjustitiarius frå 1878 til 1886. Som høgsterettsjustitiarius tok han sete i riksretten 1883–84, der han var visepresident. 

Thomle vart rekna som ein av Noregs fremste praktiske juristar. Han var i 1846 medlem av ein kongeleg kommisjon om kredittlovgjevinga, og formann av ein kommisjon som skulle kome med  forslag om vilkår for å kunne føre eit fartøy på sjøen. Seinare leia han kommisjonen som i 1861 såg på konkurslovgjevinga og han var i 1872 medlem av kommisjonen om myntstellet.

Frå 1880 var han «direktør» (styreformann) i Den norske Creditbank.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske høgsterettsjustitiariusar
Folk frå Froland
Eksokrine kjertlar

Eksokrine kjertlar (glandula exocrina) er kjertlar i kroppen som utsondrar sekretet sitt på ei kroppsoverflate som huda, munnhola, magesekken eller tarmen. Dei skil seg frå endokrine kjertlar som skil ut sekret direkte i blodet. 

Nokre eksokrine kjertlar er sveittekjertlane som skil ut sveitte på huda, spyttkjertlane i munnhola og fordøyingskjertlar som skil ut mage- og tarmsaft i mage- og tarmkanalen.

Kjelder

«Eksokrine kjertler» (15. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 1. november 2014.

Delar av denne artikkelen bygger på «Exokrin körtel» frå ,  den 1. november 2014.

Bakgrunnsstoff

Kjertlar
Eksokrine system
Kroning

Kroning er ein seremoni der ein fyrste blir rituelt innsett i stillinga si. Dette skjer vanlegvis ved at ei krone blir sett på hovudet til monarken under høgtidelege omstende. Fyrsten blir gjerne også gjeven andre kronregaliar.

Kroningsseremoniar er kjende frå oldtida. Ho blei teken i bruk av keisarane i Aust- og Vestromarriket. I Europa blei kroning saman med salving utført av geistlege som teikn på at kyrkja godkjende fyrsten.

Kjelder

Bratberg, Terje. «Kroning» (6. januar 2012), Store norske leksikon.

Seremoniar
Monarki
Konkordatet i 1801

Konkordatet i 1801 var ein avtale mellom Napoleon Bonaparte og Den heilage stolen (paven) som godkjende den katolske kyrkja som majoritetskyrkja i Frankrike, samtidig som han opprettheldt religionsfridom. Avtalen blei underskriven 15. juli 1801, etter lange forhandlingar. Han signaliserte eit betre tilhøve mellom stat og kyrkje i Frankrike enn det som hadde vore etter den franske revolusjonen, men stoppa likevel ikkje striden mellom partane, som heldt fram gjennom 1800-talet.

Konkordatet blei oppheva av ein fransk lov av 1905 som skilde kyrkje og stat. Delar av konkordatet blei verande gjeldande lov i Alsace-Moselle-regionen, som var del av Det tyske keisarriket då loven av 1905 blei vedteken.

Hovudpunkt 
 Konkordatet slår fast at katolisismen er religionen til dei fleste franskmenn, men er ikkje ein offisiell religion. Frankrike har religionsfridom, noko som særleg var viktig for jødar og protestantar.
 Paven fekk rett til å utnemna biskopar att. Dette fekk lita praktisk tyding så lenge dei franske styresmaktene framleis skulle nominera dei.
 Den franske staten skulle betala lønenen til presteskapet, men desse skulle svergja lojalitet til den franske staten.
 Kyrkja skulle fråseia  seg alle krav på eigedommar som var konfiskerte etter 1790.
 Dei kristne høgtidene blei gjenetablert som «festtid», med verknad frå påskedag 18. april 1802. Den franske revolusjonskalenderen skulle avskaffast, men dette fann først stad 1. januar 1806, då den gregorianske kalenderen blei gjeninnført.

Kjelder

«The Third Republic and the 1905 Law of Laïcité» , berkleycenter.georgetown.edu

Delar av denne artikkelen bygger på «Konkordatet i 1801» frå ,  den 1. november 2014.

Bakgrunnsstoff 

 «Napoleon's concordat and Organic Articles (1801)», fra nettstedet concordatwatch.eu (engelsk)
 «The French Concordat of 1801», fra Catholic encylopedia (engelsk)

Konkordat

Franske avtalar
Avtalar på 1800-talet
1801
Napoleonstida
Veøy i Bømlo kommune

Veøy eller Vedøyo er ei øy i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Fram til 1995 høyrte ho til Fitjar kommune. Ho ligg med Stokksundet i aust, Aga i nord, Rubbestadneset og Osparøy i sør og Langøya, Tjuvholmen og sjølve øya Bømlo i vest.

Garden 
Garden er ikkje særskild gamal. Fram til 1756 høyrte Vedøyo til Fitjargarden, då han vart utskild som eigen gard. 

Vedøyo hadde same eigarar som Aga fram til 1820. Etter 1856 var brukarane på øya sjølveigarar.

Namn 
Første delen av namnet kjem av «ved», som kan tyde på at det har vore skog på øya i gamal tid. Gjennom tidene har namnet blitt skrive Veøen, Wedøen, Vedøen. Namnet vert i dag skrive Vedøy eller Veøy, medan daglegnamnet er Veøyo.

Kjelder 
 

Gardar på Bømlo
Fitjarøyane
Øyar i Bømlo
Andreas Munch

Andreas Munch () var ein norsk byråkrat, skribent og forfattar. I samtida vart Munch rekna som tidas fremste diktar; i dag er han mest kjend for diktet Brudeferden i Hardanger. Munch er ein representant for nasjonalromantikken og norsk poetisk realisme.

Liv og gjerning
Han var son til presten Johan Storm Munch. 11 år gammal flytta han med foreldra til Kristiansand, etter faren var utnemnd til biskop. I 1830 reiste han til universitetet i Christiania. Etter å ha tatt examen artium og examen philosophicum vende han tilbake til Kristiansand sommaren 1831. Familien flytta til Christiania etter faren døydde i 1832. Andreas Munch arbeidde som skulelærar til han vart kopist i Finansdepartementet.

Munch gav ut si fyrste diktsamling i 1836. Året etter vann han ein pris for dramaet Kong Sverres Ungdom. Ved hjelp av prispengane reiste han utanlands for fyrste gong; han budde to månader i Paris og reiste heim gjennom Tyskland.

Han byrja å skrive teaterkritikkar for avisa Den Constitutionelle, seinare kom han med i redaksjonen. Munch fylgde Welhaven si estetiske linje og høyrde såleis til ei høgreorientert romantisk retning. Han vart så eigar av bladet, og slutta i Finansdepartementet. Alt året etter selde han avisa og reiste utanlands. Eit heilt år var han i Frankrike, Italia og Tyskland, før han vende tilbake til Noreg hausten 1847.

I 1848 gav han ut to diktsamlingar, fyrst Digte, gamle og nye, og så Billeder fra Nord og Syd.  Etter ei sorgtung tid, med dødsfall i familien, kom diktsamlinga Sorg og Trøst i 1852. I mellomtida hadde han vorte utnemnd til amanuensis ved universitetsbiblioteket i Christiania.

Dei komande åra skreiv Munch si fyrste tragedie, Salomon de Caus (1854), det historiske skodespelet En Aften paa Giske (1855) og diktsamlinga Digte og Fortællinger. Tragedien Lord William Russell var ein suksess då det vart oppført i Christiania vinteren 1857. Det vart framført på årsdagen for Noregs grunnlov den 17. mai 1858, med kronprins Karl mellom publikum. Seinare vart det spelt i Stockholm. Stykket vart også oversett til tysk og framført i Tyskland.

I 1860 løyvde Stortinget han løn som dosent, utan han måtte forelese. Seks år seinare vart han professor. Diktinga til Munch spelte etterkvart ei mindre rolle, då interessa for nasjonalromantikken dalte. Han gav ut det nasjonalromantiske dramaet Hertug Skule same året som Henrik Ibsen gav ut Kongsemnerne. Dramaet til Munch kom heilt i skuggen, og han deltok mindre og mindre i kulturlivet.

Munch døydde i Vedbæk på Sjælland i Danmark.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Andreas Munch» frå ,  den 1. november 2014.  
 

Norske forfattarar
Norske lyrikarar
Norske dramatikarar
Folk frå Oslo
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Tangen på Fitjar

Tangen er ein gard på sørenden av øya Ålforo i Fitjar kommune med Engesundsleia og Nyleia i aust, sør og vest. Den næraste nabogarden i nord er Fattigmannshavn. 

Garden var opphavleg ein husmannsplass under Fitjargarden, men vart skyldsett i 1723 og vart frå då av rekna som ein eigen gard. I 1755 selde Ole Michelsen Tosche, som då eigde Fitjargarden, til brukaren Johannes Larsson, og frå då av har brukarane eigd garden.  

Garden har fått namn etter neset eller tangen han ligg på. Namnet har stort sett vore skrive Tangen, medan daglegnamnet er Tongjo.

Kjelder 
 

Gardar på Fitjar