alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hyperparasitt

Hyperparasittar er parasittar som sjølve snyltar på parasittar. Til dømes kan ei rekkje artar snyltekvefs og chalcididar konskevent leggja egga sine i ein annan insektlarve (til dømes ein snyltekvefslarve) som alt er ein parasitt i eit tredje insekt (til dømes ei bladlus).

Hyperparasittisme er òg kjend på fleire soppar i slekta Ophiocordyceps som endrar åtferda til vertsmaurane. Andre soppartar snyltar nemleg på desse parasittsoppane.

Det er òg observert parasittar som snyltar på hyperparasittar.

Kjelder
Basepar

Basepar (bp) er dei para av basar i DNA- og RNA-molekyl som er bundne til kvarandre med hydrogenbindingar, til dømes i DNA-dobbelheliksen. Desse er som regel berre adenin–tymin (A–T, i DNA), adenin–uracil (A–U, i RNA) og guanin–cytosin (G–C).

Kjelder 

Genetikk
Molekylærgenetikk
Nukleinsyrer
Lars Ramndal

Lars Ramndal () var ein norsk gardbrukar, fiskar og politikar frå Mosterøy. Han representerte partiet Venstre på Stortinget frå 1945 til 1965.

Ramndal var fødd i Rennesøy, men foreldra flytta til Mosterøy då han var eitt år gammal. Foreldra dreiv sidan garden Dyskeland, farsgarden til mor hans. Sjølv var han forretningsførar for Mosterøy trygdekasse og heradskasserar i Mosterøy frå høvesvis 1911 og -12 til 1917. I åra frå 1917 til 26 livnærde han seg som fiskar. Han var formann 1925-39 i Rogaland fiskarlag, 1927-36 i Rogaland brislingfiskarlag og 1934-36 i Notfiskarsamskipnaden. I 1926 tok han over slektsgarden Dyskeland og dreiv denne i mange år.

Ramndal var varaordførar i Mosterøy herad 1922-25 og ordførar 1932-41 og 1945. Partipolitisk sokna han på 1920-talet til Bondepartiet, men braut med partiet før stortingsvalet 1927. Han melde seg inn i Venstre og stod på vallister for partiet i 1930-åra, utan å oppnå stortingsplass. Under andre verdskrigen vart han arrestert i april 1944. Han sat fengsla lokalt til han 1. juni 1944 vart overført til Berg interneringsleir i Østfold. I frigjeringsdagane i mai 1945 var han sett fri.

Frå hausten 1945 til 1965 var Ramndal stortingsrepresentant frå Rogaland og Venstre. I heile denne 20-årsperioden var han formann i Justiskomiteen. Han var elles medlem i landsstyret i Venstre frå 1945 til han i 1950 vart vald til nestformann, ein posisjon han hadde i to år.

Ramndal deltok aktivt i ungdoms-, fråhalds- og kristeleg arbeid. Han var medarbeidar 1945-56 i Norsk Misjonstidende og formann 1957-61 i Landsnemnda til Avholdsfolket.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Stortingsrepresentantar 1961-1965
Folk frå Rennesøy
Per Sandal

Per Sandal () var ein norsk historikar, forskar og forfattar. Han vaks opp på Breim i Gloppen, og var busett store delar av livet i Sogndal. Han tok utdanning som cand.philol. ved Universitetet i Oslo, med hovudfag i historie i 1972 og arbeidde frå 1982 som førsteamanuensis ved Distriktshøgskulen i Sogndal (seinare Høgskulen i Sogn og Fjordane). Sandal synte tidleg interesse for lokalhistorie og han har gitt viktige bidrag til å utvikle lokalhistorie som fag i Noreg i 1980- og 90-åra. I hovudfagsoppgåva tok han for seg økonomisk og sosial struktur i heimbygda Breim i perioden 1865–1910. I midten av 1970-åra gjekk han så laus på oppgåva med å skrive bygdeboka for Gloppen og Breim. Ho kom ut i til saman fem bind i tida 1978–2001 og blir rekna som eit føredøme i lokalhistoriesjangeren. Sandal fekk i 2003 Gloppen kommune sin kulturpris for verket.

Sandal spela ei sentral rolle i arbeidet med å byggje opp eit eige studium innanfor lokalhistorie i Sogndal frå 1970-åra og utover. Han skreiv fleire lærebøker, mellom anna Ættegransking (1980), Lokalhistorie (1983) og På leit etter slekta (1991), og han underviste sjølv i faget. Sandal la stor vekt på å verdsetje folkeleg historieengasjement, og å gi amatørforskarar påfyll med faghistorisk kunnskap og metode. I 1982–91 var han styremedlem i Landslaget for lokalhistorie.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
Allkunne

Bakgrunnsstoff
 Om Per Sandal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane 

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Sogndal
Forfattarar frå Gloppen
Karl Henry Fyhn

Karl Henry Fyhn () var ein norsk  prest og politikar, fødd i Trondheim. Han representerte Venstre i Stortinget perioden 1916-18, vald frå Sarpsborg krins.

Fyhn var son til Henriette Barbara With og  tollkontrollør Hans Jørgen Fyhn. Han vart student frå Skien skole i 1870 og cand.theol. i 1876. I studieåra var han huslærar i Sandvika og lærarvikar i Fredrikstad, heile tida for å finansiere studiane. Frå 1876 til -78 lærar ved han ved Aars & Voss skule og ved Falsens jenteskule i Kristiania. Deretter var han kateket i Farsund frå 1878. Sidan var han sokneprest 1883-95 i Fredriksvern og 1895-1925 i Sarpsborg.

Fyhn var forlikskommissær i Fredriksvern alle åra han var der, og ordførar 1888-95. Også i  Sarpsborg var han ordførar, 1905-07, og dessutan formann i skulestyret. Valperioden 1903-06 var han varamann til Stortinget frå Sarpsborg krins. Ved stortingsvalet 1915 vart han vald å representere same einmannskrinsen på Stortinget. Han var ei kort tid med i Sosialkomiteen, sidan medlem i Næringskomite nr. 2 ut 1918.

Referansar

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
Stortingsbiografi 

Norske prestar
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar for Smaalenenes amt
Ordførarar i Stavern
Venstreordførarar i Vestfold
Ordførarar i Sarpsborg
Venstreordførarar i Østfold
Folk frå Sarpsborg
Folk frå Trondheim
Simon Malkenes

Simon Mikael Malkenes () er ein norsk litteraturvitar, forfattar og lektor i den vidaregåande skulen (Ulsrud videregående skole i Oslo). Essaysamlinga Apokalypse nå igjen? vart utgitt på Det Norske Samlaget i mai 2008.

Bibliografi

Bøker

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om Simon Malkenes på Samlaget.no
 Boktrailer for Apokalypse nå igjen? på Youtube

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Flora
Mustapha av Queen

«Mustapha» er ein song skriven av Freddie Mercury og spelt inn av det britiske rockebandet Queen. Det er den første låten på albumet Jazz frå 1978, kategorisert som ein «rask hebraisk rockelåt» av Circus Magazine.

«Mustapha» vart gjeven ut på singel i Tyskland, Spania, Jugoslavia og Bolivia i 1979. B-sida til singelen var «Dead On Time» i Tyskland og Spania, og «In Only Seven Days» i Jugoslavia og Bolivia. Alle dei fire versjonane hadde forskjellige omslag.

Teksten i songen inneheld både engelsk, arabisk og persisk og kanskje fleire oppdikta ord. Somme forståelege ord er «Mustapha», «Ibrahim» og setninga «Allah, Allah, Allah we'll pray for you», «salaam alaykum» og «alaykum salaam».

På somme konsertar song Mercury opninga av «Mustapha» i staden for den kompliserte introen til «Bohemian Rhapsody», og gjekk frå «Allah we'll pray for you» til «Mama, just killed a man...». Stundom spelte bandet nesten heile versjonen av songen, frå «Crazy-turneen» sent i 1979 til «The Game-turneen» i 1980, med Mercury på piano. Dei droppa det andre verset og gjekk frå det første refrenget til det tredje.

Medverkande 
 Freddie Mercury - solo- og korvokal, piano
 Brian May - elektrisk gitar
 Roger Taylor - trommer, bjøller
 John Deacon - bassgitar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mustapha (Queen song)» frå ,  den 30. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Tekst på den offisielle nettsida til Queen

Queen-songar
Songar frå 1978
Singlar frå 1979
Fleirspråklege songar
Songar skrivne av Freddie Mercury
Songar produserte av Roy Thomas Baker
EMI Records-singlar
Hollywood Records-singlar
Fat Bottomed Girls

«Fat Bottomed Girls» er ein song av det britiske rockebandet Queen. Han er skriven av gitaristen Brian May og vart gjeven ut i 1978 på albumet Jazz, og seinare på samlealbumet Greatest Hits. Songen vart gjeven ut på singel i lag med «Bicycle Race», og nådde 11. plassen på UK Singles Chart, og 24. plassen på Billboard Hot 100 i USA.

Songen er basert kring ein open bluesaktig, metallisk gitarstemming, med ein melodi som opnar seg med refrenget. Det var ein av få Queen-songar i ei alternativ gitarstemming, ei drop D-stemming. Musikkvideoen til songen vart filma i Dallas Convention Center i Texas i oktober 1978.

Queen spelte «Fat Bottomed Girls» på konsertar frå 1978 til 1982.

Etter songen kom ut har han blitt nytta i fjernsyn og filmar, og har blitt spelt av mange andre artistar.

Versjonar 
Songen har eit anna vokalarrangement i studio enn på konsertane. På konsertane vart refrenget sungen av Freddie Mercury og harmonisert med ei øvre stemme (Roger Taylor) og ei nedre stemme (Brian May). I studioversjonen er det ikkje ein høgare harmonivokal. Solovokalen på versa vert sungen av Freddie Mercury, medan Brian May syng solovokal på refrenget.

Singelversjonen (som finst på Greatest Hits) utelèt dei lange gitarmellomspela mellom versa og tonar ut før slutten.

I 1991 vart det gjeve ut ein remiksa versjon av songen av Matt Wallace som bonusspor på Hollywood Records-utgåva av Jazz.

I 1992 miksa Organized Konfusion songen for det seinare skrinlagde samlealbumet BASIC Queen Bootlegs.  Denne versjonen inneheld alternativ vokal av Mercury, i tillegg til ein hiphop-produksjon og rap vers som var lagt til.

«Fat Bottomed Girls» vart gjeven ut som dobbel A-side med songen «Bicycle Race», og inneheld linja «Get on your bikes and ride 'em». «Bicycle Race» inneheld teksten «Fat bottomed girls, they'll be riding today/So look out for those beauties, oh yeah», slik at begge songane refererer til kvarandre.

Andre versjonar

Fall Out Boy og The Band Perry framførte songen i lag på CMT Crossroads. Mark Salling song songen i TV-serien Glee.

Salstrofé

Medverkande 
Freddie Mercury - solo- og korvokal
Brian May - elektrisk gitar, solo på refreng og korvokal
Roger Taylor - trommer
John Deacon - bassgitar

Konsertopptak
Queen on Fire - Live at the Bowl
Return of the Champions
Super Live in Japan
Live in Ukraine

Lister

Vekeslister

Årslister

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Fat Bottomed Girls» frå ,  den 30. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Offisielle Youtube-videoar: original musikkvideo, Live at the Bowl, Queen + Paul Rodgers
 Tekst på den offisielle nettsida til Queen (from Queen Rocks)
 

Queen-songar
Singlar frå 1978
Songar skrivne av Brian May
Songar produserte av Roy Thomas Baker
Songar om seksualitet
EMI Records-singlar
Elektra Records-singlar
Hollywood Records-singlar
Songar frå 1978
Songar om rumper
Ajía Varvára i Levkosía

Ajía Varvára (gresk Αγία Βαρβάρα, tyrkisk Ayvarvara) er ein distriktsby på Kypros og ein lokalstyrt busetnad i distriktet Levkosía i Republikken Kypros.

Ved folketeljinga i 2011 hadde busetnaden 2 204 innbyggjarar.

Referansar 

Ajia Varvara
Jealousy av Queen

Jealousy er ein song av det britiske rockebandet Queen, gjeven ut i 1978 på det sjuande studioalbumet deira, Jazz, og eitt år seinare som den fjerde og siste singelen frå albumet. Han var skriven av Freddie Mercury.

Songen vart berre gjeven ut på singel i seks land, USA, Canada, Brasil, New Zealand og Sovjetunionen, men gjekk ikkje inn på salslistene noko stad. Singelen var den første og einaste singelen til bandet i Sovjetunionen. I Sovjetunionen var B-sida «Don't Stop Me Now», men i dei andre landa var B-sida «Fun It». I 1980 var songen på ei liste songar for sommar-OL 1980 som vart halde i Moskva.

«Jealousy» vart skriven av Mercury. May spelar sin Hairfred akustisk gitar med små stykke pianostreng under gitarbanda for å skape den «summande» effekten til ein sitar. Denne effekten var alt blitt nytta tidlegare på «White Queen (As It Began)», frå Queen II. All vokal var sungen av Mercury.

Medverkande 
Freddie Mercury - solo- og korvokal, piano
Brian May - akustisk gitar
Roger Taylor - trommer
John Deacon - bassgitar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jealousy (Queen song)» frå ,  den 30. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Queen-songar
Singlar frå 1979
Songar skrivne av Freddie Mercury
Rockeballadar
EMI Records-singlar
Elektra Records-singlar
Hollywood Records-singlar
Songar frå 1978
Ragnhild Skår Nesje

Ragnhild Skår Nesje () var ein norsk lyrikar frå Stryn. Nesje fekk allereie som barn sine første dikt trykt i avisa Fjordingen. Ho skreiv seinare humoristiske stykke under psevdonym i Sunnmørsposten, i spalta Nest siste side. Det første diktet i bokform kom på Gyldendal i Debutant-antologi 1976.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Årbok for Nordfjord 1983, s. 13-23

Bakgrunnsstoff 
Om Ragnhild Skår Nesje i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Forfattarar frå Stryn
Norske lyrikarar
Bicycle Race

«Bicycle Race» er ein song av det britiske rockebandet Queen. Han vart gjeven ut i 1978 på albumet Jazz og var skriven av Freddie Mercury. Songen vart gjeven ut på singel som ei dobbel A-side med «Fat Bottomed Girls». Songen er kjend for musikkvideoen der mange nakne kvinner syklar i eit sykkelløp på Wimbledon Stadium. Videoen vart redigert eller bannlyst i fleire land.

Song og tekst
Songen vart skriven av Mercury og var inspirert av den 18. etappen under Tour de France i 1978 som passerte Montreux der bandet spelte inn Jazz i Mountain Studios. Songen startar med eit uakkompagnert refreng. Refrenget vert etterfølgd av to vers knytte saman av eit mellomspel, og eit nytt refreng. I midten av sognen er det ein solo spelt med mange sykkelbjøller. Songen har ein uvanleg akkordprogressjon med fleire moduleringar, taktendringar (frå 4/4 til 6/8 og attende), og vokal og gitarharmoniar i mange lydspor.

Teksten inneheld mange referansar til tida han vart skriven i, som religion, Watergate, narkotika, oppdikta heltar (Peter Pan, Frankenstein og Superman) og filmane Haisommer og Star Wars. Songen nemner skodespelaren John Wayne.

Brian May hevda at songen ikkje var sjølvbiografisk og at Mercury ikkje spesielt likte sykling. Trass i teksten var Mercury fan av Star Wars.

Songen refererer til «Fat Bottomed Girls» med tekstlinja «fat bottomed girls, they'll be riding today». Dei to songane vart gjene ut i lag som ei dobbel A-side.

Video

Videoen til songen var kjend for dei 65 nakne kvinnene, alle profesjonelle modellar, som syklar rundt på Wimbledon Greyhound Stadium. Han vart filma av Denis de Vallance. Gruppa leigde stadionet og mange syklar for ein dag, men då butikken var klar over at dei hadde blitt sykla på av mange nakne kvinner, kravde dei at gruppa kjøpte alle sykkelseta. Den originale videoen nytta spesialeffektar for å skjule dei nakne kvinnene.

Medverkande 
Freddie Mercury - solo- og korvokal, piano, sykkelbjøller
Brian May - elektrisk gitar, korvokal, sykkelbjøller
Roger Taylor - trommer, korvokal, sykkelbjøller
John Deacon - bassgitar, sykkelbjøller

Lister

Andre versjonar
Songen er òg spelt inn av
 Blümchen (1996) i ein versjon som samplar den originale songen. 
 Upsilon Acrux (2002) på eit hyllestalbum til Queen 
 Lemon Demon (2005) som bonusspor på Damn Skippy 
 Be Your Own Pet (2005) på eit hyllestalbum til Queen
 Between the Buried and Me (2006) på albumet The Anatomy Of
 Mamas Gun (2011) som bonusspor på det andre albumet deira, The Life and Soul

Refrenget på songen vart sampla på «C'mon Let Me Ride» av Skylar Grey med Eminem.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bicycle Race» frå ,  den 30. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 Tekst på den offisielle nettsida til Queen

Queen-songar
Singlar frå 1978
Songar skrivne av Freddie Mercury
Songar om syklar
Songar produserte av Roy Thomas Baker
EMI Records-singlar
Elektra Records-singlar
Hollywood Records-singlar
Songar frå 1978
Musikkvideoar regisserte av David Mallet
Chicken Run

Flukten fra hønsegården er ein USA-amerikansk stop motion-animasjonsfilm frå 2000. Han handlar om ein flokk høns som blir overtalt av ein rhode island red-hane til å flykta frå hønsegarden ettersom eigarane der er i ferd med å konvertera frå eggproduksjon til hønsepaiproduksjon.

Engelske stemmer 
 Mel Gibson - Rocky
 Julia Sawalha - Ginger
 Miranda Richardson - Mrs. Tweedy
 Tony Haygarth - Mr. Tweedy
 Benjamin Whitrow - Fowler 
 Lynn Ferguson - Mac
 Timothy Spall - Nick
 Phil Daniels - Fetcher
 Imelda Staunton - Bunty
 Jane Horrocks - Babs

Norske stemmer 
 Dennis Storhøi - Rocky
 Suzanne Paalgaard - Inger
 Marianne Krogness - Fru Tvilsheim
 Trond Brænne - Herr Tvilsheim
 Helge Reiss - Fjærvang
 Gjertrud Jynge - Mack
 Ivar Nørve - Nask
 Kim Fangen - Kvarte
 Sigrid Huun - Borghild
 Mia Gundersen - Babs

Filmar frå USA
Filmar frå 2000
Animasjonsfilmar
Ophiocordyceps unilateralis

Ophiocordyceps unilateralis er eit kompleks av parasittiske soppartar som snyltar på maur i underfamilien Formicinae.
Dei er blitt funne i tropisk regnskog i Thailand  og Brasil.

Soppen endrar åtferda til mauren og får han til sist til å bita seg fast på undersida av eit blad på eit tre, stort sett i ei åre på bladet, før han døyr. Ein struktur som kan spreia sporane til soppen veks ut frå hovudet til mauren.

Kjelder 

Ophiocordyceps
Parasittsoppar
Gavrià

Gavrià' (gresk Γαβριά) er ein landsby i periferieininga Árta i Ípiros i Hellas. Gavrià høyrer til kommunaleininga Árta i kommunen Árta.

Referansar 

Gavria
Jéri

Jéri (gresk Γέρι, tyrkisk Yeri) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Levkosía i Republikken Kypros. Kommunen vart oppretta i 2011.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 8 235 innbyggjarar.

Jéri inngår i storbyområdet til Levkosía.

Referansar 

Jeri
Jeri
Jeri
Stróvolos

Stróvolos (gresk Στρόβολος, tyrkisk Strovolos) ligg i den sørvestlege delen av byområdet til Levkosía på Kypros og er ein kommune i distriktet Levkosía i Republikken Kypros.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 67 904 innbyggjarar, fordelt på bydelane:
Khryseleoúsa (17 386 innbyggjarar)
Ájos Dimítrios (11 464 innbyggjarar)
Apóstolos Varnávas ke Ájos Makários (13 995 innbyggjarar)
Ájos Vasílios (22 251 innbyggjarar)
Ethnomártyras Kyprianós (1 624 innbyggjarar)
Stavrós (1 184 innbyggjarar)

Stróvolos inngår i storbyområdet til Levkosía.

Referansar 

Strovolos
Strovolos
Strovolos
Anfin Øen

Anfin Øen () var ein norsk lensmann og politikar frå Hyllestad i Sogn. Han representerte Bondepartiet på Stortinget i tida 1922-30.

Øen var son til ein gardbrukar. Han gjekk åra 1887-89 på landbruksskulen for Nordre Bergenhus. Deretter var han eitt år kontorist på amtskontoret i Nordre Bergenhus, fullmektig same staden i tida frå 1890 til -97. Sidan var han lensmann i Vik i Sogn frå 1897 til han døydde. Jamsides var han frå 1899 styreleiar i Vik Sparebank, også det ei stilling han hadde til 1928. Øen var elles styreformann i Gaula Kraftselskap, i fylkeslandbruksselskapet og 1911-18 i Sogns kommunikasjonskomite. I 1919 vart han utnemnd til formann i den statlege Jordkommisjonen av 1919.

Frå 1900 til 1925 var Øen med i heradsstyret for Vik. Han var varamann til Stortinget frå einmannskrinsen Ytre Sogn i periodane 1906-09 og 1913-15. Med omlegginga til fylkesvalkrinsar fekk han seg stortingsplass ved vala i 1921, -24 og -27. Han var då Bondepartiet sin fyrstekandidat i Sogn og Fjordane, og sat som medlem i Konstitusjonskomiteen i perioden 1922-24. Sidan var han med i Utanriks- og konstitusjonskomiteen frå 1925. I januar 1928 vart han vald til formann i komiteen, men døydde få veker etter.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Folk frå Hyllestad
Folk frå Vik
Fredrik Maseng

Johan Fredrik Olsen Maseng () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Askim. Han var stortingsmann for Venstre i tida mellom 1909 og 1924.

Maseng var son til ein gardbrukar. Han i gjekk i åra 1888-90 på amtsskulen i heimbygda Askim. Frå 1894 var han gardbrukar på farsgarden Maseng i Askim. Han var aktiv i skyttarlaget og i ungdomslaget, og var ei tid formann i skulestyret i Askim herad.

I to valperiodar, frå 1906 til -12, var han varamann til Stortinget frå Eidsberg krins. I 1909-sesjonen møtte han frå 25.8 til 13.9.09 på tinget i staden for Ludvig Larsen Kragtorp. Ved stortingsvalet 1915 vart han Maseng vald til å representere einmannskrinsen Eidsberg og partiet Venstre på Stortinget. Han vart attvald to gongar, siste gongen frå Østfold fylke. Perioden 1916-18 var han nestformann i Justiskomite nr 3, medan han i dei siste valperiodane var sekretær i Militærkomiteen.

Kjelder
 Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar for Smaalenenes amt
Stortingsrepresentantar for Østfold
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Lokalpolitikarar i Askim
Norske gardbrukarar
Norske redaktørar
Folk frå Askim
Rosa vokssopp

Rosa vokssopp (Hygrocybe calyptriformis) er ein beitemarkssopp med rosa hatt. Han er funnen i Europa, Nord-Amerika og Asia. Han er særs sjeldan i Skandinavia og er raudlista i Noreg.

Kjelder 

 Faktaark ISSN1504-9140 nr. 114 frå Artsdatabanken. Utgjeve i 2010.

Sopp i Noreg
Truga artar i Noreg
Nordsjøfartmuseet

Nordsjøfartmuseet i Telavåg (òg kalla Tælavåg), som er eit av musea i Museum Vest, opna i april 1998 som ei vidareføring og utviding av ei krigsminnesamling som opna i 1988 i eit naust i Telavåg. Denne krigsminnesamlinga hadde vorte oppretta etter eit kommunalt initiativ, men mykje av innsamlings- og utstillingsarbeidet  var det lokale krefter i Telavåg som stod for. Av di talet på dei som ville sjå krigsminnesamlinga  hadde vore såpass høge allereie fyrste året, sette Sund kommune og Hordaland fylkeskommune året etter i gang eit utgreiingsarbeid for å få opna eit museum i Telavåg. Arkitekt for ein ny museumsbygning vart Paal Kahrs, og grunnsteinen lagt med 8. mai 1995, på 50-årsdagen for frigjeringa av Noreg i 1945. I november 1996 vart Stiftinga Nordsjøfartmuseet i Tælavåg skipa for å stå for drifta av museet.

Krigsminnesamlinga frå 1988 konsentrerte seg framfor alt om krigstragedien i Telavåg, sett frå ein lokal synsvinkel. Med skipinga av Nordsjøfartmuseet vart krigshendingane sett inn i ein større samanheng, både i høve til den andre verdskrigen generelt, og i høve til samtidige konfliktar verda over. Nordsjøfartmuseet sette òg søkeljoset på den såkalla nordsjøfarten, den illegale trafikken mellom Noreg og Storbritannia under den tyske okkupasjonen av Noreg.

Museet har difor både ei utstilling om terroren som råka Telavåg under krigen, og om nordsjøfarten (òg kalla Englandsfarten). Den tyske okkupasjonsmakta fastsette at det skulle vere dødsstraff for å krysse Nordsjøen, ettersom dette var ei vanleg fluktrute for dei som måtte eller ynskte å kome seg over til Storbritannia. Dei fleste flykta for å verve seg til dei allierte styrkane, og mange våga livet for å frakte våpen, agentar og utstyr attende til motstandsrørsla i Noreg. Motstandskampen i Noreg hadde truleg ikkje vore mogleg utan desse operasjonane. Telavåg var eit sentralt utgangspunkt for denne farefulle, løynde sjøreisa. På Nordsjøfartmuseet vert det gjeve eit innblikk i liva til dei som trossa forbodet.

Terroren som råka den vesle fiskarbygda Telavåg under krigen, den såkalla Telavågtragedien, har likeeins ein vesentleg plass i utstillinga. Ingen andre stader i Noreg vart så hardt råka av tysk terror som Telavåg. Opptakten var ei skotveksling 26. april 1942 mellom Gestapo-offiserar og to norske Kompani Linge-agentar i Telavåg, då to av Gestapooffiserane og ein norsk agent vart drepne. 30. april 1942 vart alle menn mellom 16 og 60 år i Telavåg arresterte, 1. mai 1942 vart resten av dei som budde i Telavåg arresterte, og heile Telavåg vart deretter brent ned og jamna med jorda.  Mennene vart sende til tyske konsentrasjonsleirar, der 31 døydde, medan kvinnene, borna og dei eldre vart internerte i Noreg.

Bakgrunnsstoff
 Nordsjøfartmuseet
 

Englandsfarten 1940-45
Museum i Vestland
Øygarden kommune
Meridianhøgd

Meridianhøgd er høgda til ein himmellekam, i bogemål, over horisonten når han passerer meridianen til staden.

Kjelder

Himmelkoordinatsystem
Meridianplan

Eit meridianplan for ein observasjonsstad er eit plan som inneheld den vesle aksen til ein ellipsoide kring punktet, symmetriaksen, og som samstundes går gjennom observasjonsstaden.

Kjelder

Himmelkoordinatsystem