alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ibsenprisen

Ibsenprisen er ein pris til fremje av norsk dramatikk. Prisen vert administrert av Skien kommune, og har vore delt ut årleg sidan 1986.

Prisen kan delast ut årleg til ein norsk dramatikar som det siste året har fått oppført eit nytt verk for barn eller vaksne ved eit profesjonelt sceneteater, radioteater eller fjernsynsteater, eller for eit samla dramatisk forfattarskap. Prisen vert delt ut i Skien på fødedagen til Henrik Ibsen, 20. mars. Prisen er frå 2005 på 150 000 kroner som er stilt til disposisjon av Forsikringsselskapet Vital A/S og frå Skien kommune ein Ibsenstatuett laga av bilethoggaren Nina Sundby.

I juryen sit det 5 medlemmer, ein kvar frå desse organisasjonane:
 Kritikerlaget for teater, musikk og ballett
 Norsk Dramaturgforum
 Norsk Sceneintruktørforening
 Norsk Teaterleder-Forening
Kunsthøgskolen i Oslo/Universitetet i Oslo
 Skien kommune v/ Teater Ibsen

Prisvinnarar
1986 - Arne Skouen for samla dramatisk forfattarskap.	
1987 - Peder Wright Cappelen for Eufemianatten.	
1988 - Odd Selmer for På egne ben.	
1989 - Julian Garner for Svarte Okser.	
1990 - Edvard Rønning for Himmelplaneten.	
1991 - Marit Tusvik for Mugg.	
1992 - Bjørg Vik for Møte i Venezia.	
1993 - Norvald Tveit for samla dramatisk forfattarskap.	
1994 - Eva Sevaldson for Framtida er avlyst.	
1995 - Terje Nordby for Isblomst.	
1996 - Jon Fosse for Namnet.	
1997 - Jesper Halle for Dagenes lys.	
1998 - Petter S. Rosenlund for En umulig gutt.	
1999 - Cecilie Løveid for Østerrike og samla dramatisk forfattarskap.
2000 - Tor Åge Bringsværd for samla dramatisk forfattarskap.	
2001 - Nina Valsø for Ubuden gjest.	
2002 - Niels Fredrik Dahl for Som Torden.	
2003 - Wetle Holtan for De som lever.	
2004 - Per Schreiner for Den brysomme mannen.
2005 - Maria Tryti Vennerød for Dama i luka 
2006 - Liv Heløe og Finn Iunker
2007 - Christopher Grøndahl for Tundra og Silent Winds of Blackpool
2008 - Edvard Hoem for Mikal Hetles siste ord
2009 - Christopher Nielsen for Verdiløse menn
2010 - Kate Pendry for Erasmus Tyrannus Rex
2011 - Lennart Lidström for Pingviner i Sahara
2012 - Fredrik Brattberg for Tilbakekomstene 
2013 - Arne Lygre for Jeg forsvinner
2014 – Johan Harstad for Osv.
2015 – Cecilie Løveid for Visning 
2016 – Mette Edvardsen for We to be
2017 – Tore Vagn Lid, Cecilie Løveid og Nordahl Grieg for Vår ære/vår makt
2018 – Malmfrid Hovsveen Hallum for Solveigs 2. sang
2019 – Demian Vitanza for Tyngde
2020 – Lisa Charlotte Baudouin Lie for sceneteksten Mare.

Fotnotar 

Oppkallingar etter Henrik Ibsen
Norske litteraturprisar
Norske teaterprisar
Norske dramatikkprisar
Prisar og utmerkingar skipa i 1986
Kultur i Skien
Scottish Socialist Party

[[\mini|Logo]

Det skotske sosialistpartiet, Scottish Socialist Party (SSP), er eit venstreparti i Skottland som står på ein marxistisk økonomisk plattform og arbeider for skotsk sjølvstende. 

SSP blei danna i 1998, med utgangspunkt i Scottish Socialist Alliance, som namnet seier ein allianse av skotske venstregrupper, mellom dei «trotskistiske» Scottish Militant Labour (Militant Tendency), Scottish Republican Socialist Party, og Communist Party of Scotland. Dei viktigaste personane ved danninga av SSP var Tommy Sheridan og Alan McCombes. 

I 1999 gjorde SSP det ganske godt i det første valet dei deltok i, og fekk inn Sheridan som parlamentsmedlem for Glasgow. Perioden sidan har vore ein vekstperiode for partiet, og det fekk ein betydeleg medlemstilvekst da Socialist Workers Party i Skottland bestemte seg for å bli ein del av SSP. Mange medlemmer er også komne frå Labour Party og Scottish National Party (SNP). Avgjerda til Rail, Maritime and Transport workers union RMT i 2003 om å la lokalavdelingane deira slutte seg til SSP om dei vil, førte til at heile forbundet blei ekskludert (utestengt) frå Labour Party i januar 2004. 

SSP har opplevd ein del interne usemjer. Fraksjonar, det vil seie organiserte tendensar som i SSP blir kalla plattformer, er fullt ut tillatte i SSP. Nokre hevdar dette bidrar til indre strid, men andre vil hevde det burde vere ein sjølvsagd demokratisk rett å organisere tendensar i alle politiske parti, slik det er i SSP. 

Partiet har blitt den fremste krafta på ytre venstre i Skottland, og skåra mykje betre enn den fremste konkurrenten på den sosialistiske venstresida, allbritiske Socialist Labour Party (SLP), ved det skotske parlamentsvalet i 2003. SSP fekk da 6 medlemmer i parlamentet i Edinburgh, og sidan har ein tidlegare SNP-medlem gått over i SSP-gruppa, så dei er 7. 

SSP ønskjer først og fremst å utfordre Tony Blairs Labour Party, men valresultata tyder visstnok så langt på at det er det politisk sentrumsorienterte skotske sjølvstendepartiet SNP som har tapt flest stemmer til SSP. 

Den populære partileiaren Tommy Sheridan har nyleg gått av etter eige ønske. Colin Fox er vald til ny leiar for SSP. 

Ungdomsorganisasjonen til SSP heiter Scottish Socialist Youth.

SSP gir ut ei vekeavis kalla Scottish Socialist Voice, som du finn her: 

Nettstaden til partiet er her: 

Britiske politiske parti
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1998
Ypsilonprisen

Ypsilonprisen er Drammensbibliotekets litteraturpris som har vorte delt ut årleg sidan 2000. Fram til og med 2010 heitte prisen Brakeprisen. Prisen skal gå til ein forfattar som enten er frå, eller har nær tilknyting til Drammen, Røyken, Hurum, Lier, Øvre Eiker eller Nedre Eiker, og som har gjort noko særskild for litteraturen i drammensområdet året før, noko som har stimulert til leselyst og leseglede. 

Kandidatane vert nominert av ein komité ved biblioteket, og etterpå er det lånarane og andre interesserte som stemmer fram sin favoritt mellom dei nominerte. Prisen er på 10 000 kroner og eit kunstverk.

Det tidlegare namnet på prisen, Brakeprisen, var inspirert av skaldeguden Brage, av einerbusken (som i ein einar), som òg kan kallast brake, og av Brakernes, det tidlegare namnet på Bragernes i Drammen. Dessutan var det eit tilsikta spel på likskapen med Brageprisen. Etter kvart vart det eit problem at namnet vart forveksla med Brageprisen, og det vart avgjort at namnet skulle endrast til Ypsilonprisen. Ypsilon er namnet på ei y-forma gangbru over Drammenselva. Brua ligg i nærleiken av Drammensbiblioteket og er vorte eit kjennemerke for byen.

Prisvinnarar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 «Ypslionprisen»  på nettstaden til Drammensbiblioteket.

Norske litteraturprisar
Kultur i Drammen
Skipingar i 2000
Det Norske Akademis Pris

Det Norske Akademis Pris tidlegare Det Norske Akademis Pris til minne om Thorleif Dahl vert delt ut årleg av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur. Prisen er skipa og betala av Thorleif Dahls Kulturbibliotek, der halve styret er valt av familien Dahl og den andre halvdelen av Akademiet. Styreleiar er Kitty Dahl. Prisen vert gjeve som ei påskjønning for framifrå skjønnlitterært eller faglitterært forfattarskap på riksmål eller for omsetjing til riksmål av skjønnlitteratur eller faglitteratur. Frå og med 1991 er prisen på 100 000 kroner.

Prisvinnararar 
 1983 - Arnold Eidslott 
 1984 - Astrid Hjertenæs Andersen 
 1985 - Leif Østby 
 1986 - Torborg Nedreaas 
 1987 - Stein Mehren 
 1988 - Bergljot Hobæk Haff 
 1989 - Anne-Lisa Amadou 
 1990 - Jan Jakob Tønseth 
 1991 - Erik Bystad 
 1992 - Egil Kraggerud 
 1993 - Ingard Hauge 
 1994 - Erik Egeberg 
 1995 - Kjell Heggelund
 1996 - Peter R. Holm 
 1997 - Tove Lie 
 1998 - Hans Aaraas
 1999 - Tor Åge Bringsværd
 2000 - Georg Johannesen 
 2001 - Sven Kærup Bjørneboe
 2002 - Dag Østerberg 
 2003 - Arne Worren
 2004 - Kjell Askildsen
 2005 - Torgeir Schjerven 
 2006 - Sverre Dahl
 2007 - Marianne Gullestad
 2008 - Arild Stubhaug
 2009 - Ingvar Ambjørnsen
 2010 - Torstein Bugge Høverstad
 2011 - Beate Vibe
 2012 - Espen Stueland
 2013 - Jan Kjærstad
 2014 - Arne Ruste
 2015 - Kaj Skagen
 2016 - Merete Alfsen

Sjå også: Thorleif Dahl.

Kjelder 
 

Norske litteraturprisar
Riksmål
Skipingar i 1983
Vestfolds litteraturpris

Vestfolds litteraturpris er ein litterær pris innstifta og gjeven av Norli Bokhandel i Tønsberg (tidlegare Olafsens Bog- og Papirhandel). Prisen vert delt ut til ein forfattar som personleg eller gjennom forfattarskapet sitt er knytt til Vestfold. 

Prisen er primært ein skjønnlitterær pris, men kan også verta gjeven til ein sakprosaforfattar. Prisen vert utdelt årleg av ein jury med fem medlemmer oppnemd av Tønsberg og Nøtterøy Bibliotek, Vestfold fylkesbibliotek, Norli i Tønsberg og Tunsberg Litterære Selskap.

Prisvinnarar 
 1997: Harald Rosenløw Eeg
 1998: Gro Dahle
 1999: Ingvar Ambjørnsen
 2000: Margaret Skjelbred
 2001: Dag Solstad
 2002: Trude Marstein
 2003: Jan Mehlum
 2004: Stein Erik Lunde
 2005: Odd Børretzen
 2006: Kåre Glette 
 2007: Svein Nyhus
 2008: Niels Christian Geelmuyden
 2009: Sidsel Mørck
 2010: Tom Kristensen
 2011: Erling Pedersen
 2012: Jørn Lier Horst
 2013: Mathis Mathisen
 2014: Kurt Aust
 2015: Tone Gleditsch Stabell
 2016: Steinar Opstad
 2017: Kari Woxholt Sverdrup
 2018: Stig Aasvik
 2019: Marta Breen
 2020: Kim Leine
 2021: Tone Hødnebø

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Vestfolds Litteraturpris 

Norske litteraturprisar
Vestfold fylke
Prisar og utmerkingar skipa i 1997
1997 i Noreg
Neshornprisen

Neshornprisen eller Neshornet, er ein kulturpris delt ut av avisa Klassekampen sidan 2003. Fram til 2005 heitte prisen Klassekampens litteraturpris.

Prisen består av eit diplom og ein nashornskulptur i bronse laga av Christine Aspelund. Fram til 2015 var nashornet laget av keramikaren Finn Hald.

Prisvinnarar 
 2003 – Per Petterson for Ut og stjæle hester
 2004 – Hanne Ørstavik for Presten
 2005 – Karin Sveen og Ottar Brox
 2006 – Ebba Wergeland og Dag Seierstad
 2007 – Cecilie Enger og Jan Erik Vold
 2008 – Åsa Linderborg og Kåre Lunden
 2009 – Edvard Hoem
 2010 – Christine Koht og Geir Berdahl
 2011 – Karl Ove Knausgård og Solveig Aareskjold
 2012 – Vigdis Hjorth og Håkon Bleken
 2013 – Vanessa Baird og Rune Slagstad 
 2014 – Frida Ånnevik og Ulrik Imtiaz Rolfsen
 2015 – Pia Maria Roll og Kaj Skagen
 2016 – Åsne Seierstad og Erik Hillestad
 2017 – Bodil Stenseth og Olaug Nilssen
 2018 – Kjartan Fløgstad og Marte Michelet
 2019 – Dag Solstad og Grethe Fatima Syéd
 2020 – Zeshan Shakar og Tronsmo bokhandel
 2021 – Jonas Bals og Ingvild Rishøi

Kjelder 

Norske kulturprisar
Klassekampen
Prisar og utmerkingar skipa i 2003
2003 i Noreg
Kultur i 2003
Arthur Holmeslands pris for sakprosa

Arthur Holmeslands pris for sakprosa er ein pris som vert gjeven som påskjønning for norske forfattarar av dokumentar- og fagbøker og er ei hylling til minne om Arthur Holmesland, sjefen i forlaget Aschehoug gjennom mange år. Prisen vart skipa i 1996, og vert delt ut av Aschehoug etter innstilling frå forlagets redaksjon for sakprosa og leiinga i forlaget. Prisvinnarane er tilknytte forlaget Aschehoug. Ein kan ikkje søkja om å få prisen.

Prisvinnarar 
 1996: Kristian Ottosen 
 1997: Trond Berg Eriksen
 1998: Finn Skårderud
 1999: Thomas Hylland Eriksen og Dag O. Hessen 
 2000: Arild Stubhaug
 2001: Jahn Otto Johansen
 2002: Torkil Berge og Arne Repål
 2003: Berit Nøkleby
 2004: Alf R. Jacobsen
 2005: Eivind Smith

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Aschehoug: «Arthur Holmeslands pris for sakprosa»

Norske litteraturprisar
Norske fagbokprisar
Skipingar i 1996
Kvarter

Sjå òg bykvarter

Eit kvarter er ei tidseining som utgjer ein kvart eller ein fjerdedel av ein time, det vil seia 15 minutt. Nemninga blir ofte brukt for å visa til eit kort tidsrom på om lag 15 minutt. Ordet stammar frå mellomalderlatin quartus, 'fjerdeparten', og har kome til norsk gjennom lågtysk og fransk.

Eininga er mykje brukt i daglegtale, men ikkje i vitskapleg tidsmåling. På kinesisk er ke (刻; pinyin: kè) mykje brukt i daglegtale. Eininga var en gang = eit centidøgn (= en desimal kilosekund). 

På andre språk snakkar ein gjerne heller om «ein kvart time» (fransk un quart d'heur) eller «femten minutt» (engelsk fifteen minutes) enn berre «eitt kvarter».

Galleri

Kjelder

Måleiningar for tid
Latinske ord og uttrykk
Socialist Party USA

Det amerikanske sosialistpartiet, Socialist Party of the United States of America (SPUSA), er ein etterkommar etter Socialist Party of America, som i si tid blant anna hadde dei store leiarane Eugene Debs og Norman Thomas, og tidvis stod relativt sterkt som tredjeparti i USA i første halvdel av førre hundreåret. 

SPUSA er eit demokratisk sosialistisk parti med fleire organiserte tendensar, som går inn for ein demokratisk sosial revolusjon nedanfrå, ikkje ein valdeleg revolusjon ovanfrå der eit parti tar makta. Ungdomsorganisasjonen til partiet heiter Young People's Socialist League.
 
SPUSA blei danna i 1973 etter at Socialist Party of America blei overtatt av ei gruppe som danna det høgresosialdemokratiske partiet Social Democrats USA. Enda ei gruppe som sprang ut av det gamle sosialistpartiet i 1973 danna sidan Democratic Socialists of America, eit sosialdemokratisk parti som arbeider innanfor Det demokratiske partiet i USA. 

SPUSA har dei siste åra vakse frå om lag 600 til om lag 1500 medlemmer. Kandidatar frå SPUSA har gjort det overraskande godt i ein del lokale val, såleis i Oregon, der sosialisten David Gillette fekk nesten 26 % av stemmene i valet til representanthuset i delstaten, og i Milwaukee i 2000, der sosialisten Wendell Harris fekk nesten 20 % av stemmene i ordførarvalet.

SPUSA er det einaste venstresosialistiske partiet i USA. Det er mot både kapitalisme og sovjetkommunisme. Partiet godtar fleire organiserte tendensar i eigne rekkjer, og det er ulike syn i det på korleis eit sosialistisk samfunn kan nåast. Nokre medemmer er reformistar, og ser for seg ein gradvis overgang. Dei ser den nordiske velferdsstatsmodellen som eit viktig delmål. Andre er for ei meir revolusjonær tilnærming til overgangen frå kapitalisme til sosialisme.

SPUSA har i det siste fokusert mest på grasrots- og lokalpolitikk, på kampen mot det militær-industrielle komplekset, ulovleg internering av innvandrarar etter terroråtaka 11. september 2001 og generelt på kampen for å forsvare menneskerettane.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesidene til partiet

Politiske parti i USA
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1973
Eugene V. Debs

Eugene V. Debs () var ein amerikansk arbeidarleiar og politikar, og han var presidentkandidat for det amerikanske sosialistpartiet fem gonger.

Debs kom frå byen Terre Haute i delstaten Indiana. Han blei vald til delstatsforsamlinga i Indiana for Demokratane i 1880, og danna ei fagforeining for jernbanetilsette som var den første verkelege fagforeininga i landet i 1893. Dette var American Railway Union (ARU), som hadde ein vellykka streik mot jernbaneselskapet Great Northern Railway i april 1894. Debs blei seinare same året fengsla for første gongen fordi fagforeininga hans støtta dei streikande arbeidarane ved Pullman-fabrikken som laga jernbanevogner. Den føderale regjeringa blanda seg inn i konflikten, og sende regulære troppestyrkar frå US Army inn som streikebrytarar. Streiken blei knust, og ARU likeins. 

Denne erfaringa radikaliserte Debs, som stilte opp som presidentkandidat for Social Democratic Party i 1900. Sidan var han kandidat for Socialist Party of America i 1904, 1908, 1912 og 1920, siste gongen mens han sat i fengsel.

Debs var klart anti-rasistisk, han fordømde rasismen gjennom alle sine år som sosialist, og formulerte ein gong sitt enkle syn slik: «The Socialist Party is the party of the working class, regardless of color – the whole working class of the whole world.»

Debs var ein karismatisk talar som bruka mykje av vokabularet til kristendommen og den oratoriske stilen til evangelisk kristendom, sjølv om han generelt var skeptisk til organisert religion. 

Den 16. juni 1918 heldt Debs ein antikrigstale i Canton, Ohio, i protest mot første verdskrigen. Han blei på grunn av det arrestert etter Spionasjelova av 1917, og dømd til ti års fengsel, pluss tap av stemmeretten og den amerikanske statsborgarskapen på livstid. Mens han sat i fengsel i Atlanta, var han presidentkandidat for sosialistpartiet ved valet i 1920. Han fekk nesten ein million stemmer. 

På slutten av året 1921 fekk Debs nåde av president Harding, og han blei sleppt ut av fengselet. Men helsa hans var øydelagd for godt.

I 1976 fekk Debs att statsborgarskapen sin, post mortem.

Folk frå Indiana
USA-amerikanske aktivistar
USA-amerikanske arbeidsleiarar
USA-amerikanske marxistar
USA-amerikanske pasifistar
USA-amerikanske sosialistar
USA-amerikanske politikarar
USA-amerikanske presidentkandidatar
Norman Thomas

Norman M. Thomas () var ein leiande amerikansk sosialist, pasifist, og presidentkandidat for Det amerikanske sosialistpartiet seks gonger. 

Thomas var son av ein protestantisk prest i Marion, Ohio. Han gjekk ut Princeton-universitetet i 1905, og tok så eit teologisk seminar, der han blei sosialist. Han var ferdig utdanna som prest i 1911, og arbeidde i East Harlem i New York. 

Thomas gjekk imot USA si deltaking i første verdskrigen. Etter krigen var han ein av grunnleggjarane av American Civil Liberties Union ACLU. Han stilte som sosialistisk kandidat ved guvernørvalet i New York i 1924. Etter at Eugene Debs døydde i 1926 blei han sosialistpartiet sitt fremste ansikt utetter, og presidentkandidat i 1928, 1932, 1936, 1940, 1944 og 1948.

Norman Thomas var ein artikulert og engasjerande talsperson for demokratisk sosialisme. Han klargjorde skilnaden mellom demokratisk sosialisme og tradisjonell kommunisme, som han tok skarpt avstand frå.

Folk frå Ohio
USA-amerikanske politikarar
USA-amerikanske sosialistar
USA-amerikanske pasifistar
USA-amerikanske presidentkandidatar
Karve

Karve (Carum carvi) er ein toårig skjermplante og krydderplante. Planten er vanleg og veks vilt i Noreg. Elles har arten ei sirkumpolar utbreiing.

Planta er kring 40 cm høg med greina stengel og lysgrøne 2-3-dobbelt finna blad med sitjande finnar. Øvre stengelblad har to små finna blad ved grunnen av gladslira. Karve har kvit eller raudleg blomster. Frukta er 4 mm lang. Karve blømer kring juni månad i turre bakkar nær og på dyrka mark. 

Både rota og blad har vore brukt til mat. Frøa vert brukt som krydder, og er viktige smakssetjarar i akevitt, surkål og pultost. Dei unge blada blir kalla «karvekål» og kan brukast som spinatvekst.

Karve har òg vore brukt som medisin.

Kjelder

 Karve, Urter i litteraturen ved Aust-Agder-Arkivet

Bakgrunnsstoff 

 Karve, Urter i litteraturen ved Aust-Agder-Arkivet
 Den virtuella floran - karve
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Krydder
Skjermplantefamilien
Plantar i Noreg
Mikrosekund

Mikrosekund er ei SI-eining for måling av tid, avleia av sekund. Eit mikrosekund er lik 10−6 sekund. Symbolet for mikrosekund er µs. Dersom µ-symbolet ikkje er tilgjengeleg, kan ein bruka symbolet us i staden.

Bruk 
Mikrosekund er ei vanleg eining for å måla korte tidsintervallar. Ho blir mellom anna brukt innan tidtaking i fleire idrettar, som bob og aking.

Konvertering 
1 µs = 1 × 10−6 sekund
1 µs = 1000 nanosekund
1000 µs = 1 millisekund

SI-avleia einingar
Måleiningar for tid

de:Sekunde#Abgeleitete Maßeinheiten
Bru

Ei bru er ein konstruksjon laga for kryssing av til dømes elver eller juv. I nyare tid er det òg blitt vanleg å byggja bruer over smale havstykke, som sund eller fjordar. Bruer kan bli brukte for å letta trafikken, både ved fotgjengararbruer over vegar og jernbanespor eller bruer for tog eller vegtransport over ei anna ferdselsåre.

Å byggja bruer er ein kunst som ingeniørar har imponert med i tusenår. Romarane er kjende for å ha bygd bruer overalt der riket deira spreidde seg.

Brutypar 

Det finst fleire typar bruer, frå enkle til svært innvikla. 

 bjelkebru er ganske enkelt ein tjukk bjelke brukt som bru. 
 bogebru er forma som ein boge, og presset blir leia til fundamentet av brua. 
 hengebru er ei bru som er forankra med kablar frå høge tårn på kvar side og kanskje undervegs på brua. 
 skråkabelbru er òg forankra i høge tårn, men her står kablane i ei vifte ut frå tårna
 flytebru er ei bru som ligg på vatnet, halde oppe av si eiga oppdrift. Har gjerne pontongar for å få stor nok oppdrift.
 klopp er ei lita gangbru av stokkar eller stein
 vindebru
 utkragingsbru er ein variant av bjelkebru der spennet blir gjort kortare ved å mure utkraging frå begge sider slik at det dannar ein sterk «utkragingsbue»

Sjå òg 
 Bruer i Noreg
 Bru - Ein tidlegare kommune i Sogn og Fjordane fylke

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Norsk side for Bruer
 Oversyn over brutypar 

Bruer
Stadnamn
Millisekund

Millisekund er ei SI-eining for måling av tid, avleidd av sekund. Eitt millisekund er lik 10−3 sekund. Symbolet for millisekund er ms.

Bruk 
Millisekund blir brukt for å måla hendingar som tek tilsvarande lita tid. Døme på ting ein kan måla i millisekund:
 1,0 millisekund er éin periode for frekvensen 1 kHz
 1 ms er normal varnad for ein typisk fotografiblitz
 2 ms er halveringstida for hassium-265
 2,27 ms er perioden for nota A over middel C (440 Hz). Dette er den vanlege lyden for ein stemmegaffel.
 3 ms er tida det tek ei fluge å slå ein gong med vengene
 3,4 ms er halveringstida for meitnerium-266
 5 ms er tida det tek ei bie å slå ein gong med vengene

SI-avleia einingar
Måleiningar for tid

de:Sekunde#Abgeleitete Maßeinheiten
Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond

Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond vart skipa i 1952 etter ei testamentarisk gåve frå sokneprest Alfred Andersson-Rysst. Avkastinga frå fondet, det vil seia rentene, vart opphavleg delt ut annakvart år til eit lovande yngre nynorsk bokmenneske og annakvart år som stønad for samkjensle mellom Noreg og Færøyane eller Noreg og Island. Etter at fondet i 2015 vart ein del av i Samlagsfondet, vert prisen no berre gitt til stønad for samkjensle mellom Noreg og Færøyane eller Noreg og Island.

Styret i fondet har tre medlemmer som er oppnemde av litteraturselskapet Det Norske Samlaget.

Mottakarar av stipendet 
Dei som har fått prisen som nynorsk bokmenneske er merkte med NN etter namnet. Dei andre har fått stipendet for arbeidet sitt for å styrke samkjensla mellom Noreg og Island eller Noreg og Færøyane.

 1959 - Ivar Orgland NN
 1960 - Torstein Viglundsson
 1961 - Jan Magnus Bruheim NN
 1962 - Páll Patursson
 1963 - Ragnvald Skrede NN
 1964 - Eigil Lehmann
 1965 - Johannes Heggland NN
 1967 - Harald Hope
 1968 - Olav H. Hauge NN
 1969 - Sigurd Slyngstad
 1970 - Halvor Sandsdalen NN
 1971 - Christian Matras
 1972 - Pål Sundvor NN
 1973 - Hákon Bjarnasson
 1974 - Alfred Hauge NN
 1975 - Knut Ødegård
 1976 - Marie Takvam NN
 1977 - Ivar Eskeland
 1978 - Edvard Hoem NN
 1979 - Albert Olafsson
 1980 - Paal-Helge Haugen NN
 1981 - Ludvig Jerdal
 1982 - Einar Økland NN
 1983 - Hallvard Magerøy og Sverre Stove
 1984 - Eldrid Lunden NN
 1985 - Asbjørn Hildremyr
 1986 - Marit Tusvik NN
 1987 - Helga Kress
 1988 - Åsmund Forfang NN
 1989 - Hróbjartur Einarsson
 1990 - Lars Amund Vaage NN
 1991 - Sólva og Páll Patursson
 1992 - Jon Fosse NN
 1993 - Lidvin Osland
 1994 - Eva Jensen NN
 1995 - Sigurjón Gudjónsson
 1996 - Brit Bildøen NN
 1997 - Carl Jóhan Jensen
 1998 - Ann Kavli NN
 1999 - Jan Kløvstad
 2000 - Bjørn Sortland NN
 2001 - Egil Ødegård
 2002 - Øystein Hauge NN
 2003 - Erna og Njål Djurhuus 
 2004 - Olaug Nilssen NN
 2005 - Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson og Anna Pálina
 2006 - Maria Parr NN
 2007 - Jógvan Hugo Gardar
 2008 - Agnes Ravatn NN
 2009 - Dagný Kristjánsdóttir og Kristján Jóhann Jónsson
 2010 - Erlend Kaasa NN
 2011 - Lars Moa
 2012 - Ruth Lillegraven NN
 2013 - Tone Myklebost
2014 – Aina Basso NN
2015 – Eivør Pálsdóttir
2016 – Kjersti Rorgemoen NN
2017 – Jon Julius Sandal, Carsten Lyngdrup Madsen og Jesper Lauridsen
2018 – Øyvind Rangøy NN
2019 – Bergsveinn Birgisson
2021 – Gunn Hernes

Referansar 

Norske litteraturprisar
Nynorske litteraturprisar
Prisar og utmerkingar skipa i 1952
1952 i Noreg