alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ullevålseter

Ullevålseter er ei såkalla markastue, ein serveringsstad i Nordmarka i Oslo,  335 meter over havet og 5,5 kilometer nord for Sognsvann og endestasjonen på Sognsvannsbanen. Ein turveg, lysløype om vinteren, går mellom Sognsvann og Ullevålseter, som ligg i eit område der skogsvegar, stigar og skiløyper møtast. Serveringsstaden har 150 sitjeplassar, og er mykje nytta av turfolk, mellom anna av unge foreldre som lett kan take med borna på ein trilletur, sykkeltur eller skitur frå Sognsvann.

Oslo kommune er eigar av Ullevålseter, som har 150 sitjeplassar og vert drive i privat regi. Den same familien har stått for drifta sidan 1927.

Opphavleg var Ullevålseter ein eigedom under Store Ullevål gard, som låg der Ullevål sjukehus ligg no. Eigedomen har vore i kommunal eige frå 1900. Det huset som står på Ullevålseter i dag, er bygd for serveringsverksemd, og har ikkje noko med den tidlegare bruken av eigedomen å gjere.

Bakgrunnsstoff

Oslo kommune om Ullevålseter

Nordmarka
Turisthytter i Oslo
Sorø

Sorø er ein by på Vestsjælland 75 km vest for København i Danmark med   (2013) innbyggjarar. Byen ligg i Sorø kommune og er sete for det folkevalde Regionsrådet og administrasjonen av  Region Sjælland.

Sorø oppsto på 1100-talet da stormannen Asser Rig grunnla eit munkekloster på staden, men utvikla seg ikkje til by før etter at den hadde fått kjøpstadsrettar av Kristian IV i 1638. 

I Sorø ligg Sorø klosterkyrkje frå 1100-talet som mellom anna er gravplass for Ludvig Holberg, den siste norske mellomalderkongen Olav IV av Noreg og bestefaren Valdemar Atterdag. Sorø Akademi ligg i tilknyting til kyrkja.

Venskapsbyar 
Sorø har fire venskapsbyar; Eidsvoll, Skara i Sverige, Fljótsdalshérað på Island og Pruszcz i Polen.

Kjelder 

Byar i Region Sjælland
Sorø kommune
Ankervegen i Oslo og Bærum

Ankervegen er ein om lag 20 km lang veg som Peder Anker fekk bygd mellom jarnverket Bærums Værk i Bærum og staden Hammeren i Maridalen i Oslo tidleg på 1790-talet for å lage ein transportåre mellom jarnverket hans og ein vasskraftdriven stangjarnshammar, Maridalshammeren, som fossane i Skjærsjøelva frå Skjærsjøen til Maridalsvannet dreiv. Denne hammaren smidde ut jarnet til stenger som vart råemne for spiker og anna. Eit kraftverk nyttar no det same fallet.

Ankervegen krysser grensa mellom kommunane Oslo og Bærum ved Bogstad. Somme parti av vegen er freda, og i vår tid er nokre av dei attverande partia nytta som turvegar og stengde for motorisert ferdsle. Ikkje minst strekninga i Nordmarka mellom Sognsvann og Hammeren er ein mykje nytta turveg og skiløype.

Litteratur
 Christensen, Trygve: Ankerveien – Greveveien – Krokskogveien – langs gamle ferdselsveier gjennom Oslomarka. Cappelen. 1995. ISBN 978-82-02-15492-9, ISBN 82-02-15492-8
 Olav Harlem: Tur i Asker og Bærum. Skiforeningen og Budstikka Media. 2006.

Historiske vegar i Noreg
Verneområde i Viken
Verdscupen i kombinert

Verdscupen i kombinert er ein årleg serietevling for utøvarar av den nordiske kombinasjonen i ski, og som omfattar av skihopping og langrenn. Serien tek vanlegvis til i siste del av november og varer til eit stykke ut mars månad. Arrangørar av serietevlinga er Det internasjonale skiforbundet (FIS).

Tabellen under viser dei tre beste i seriane som er avslutta.

Verdscupen i kombinert 1984 - 2013

Verdscupen i kombinert
Larisa Lazutina

Larisa Jevgenjevna Lazutina, tidlegare Larisa Jevgenjevna Ptitsyna () er ein sovjet-russisk tidlegare langrennsløpar frå Kondopoga i Karelia. Mellom 1987 og 2001 vann ho elleve gullmedaljar i sju ulike verdsmeisterskap på ski. Og i perioden 1992-98 sikra ho seg fem gullmedaljar i dei olympiske vinterleikane. Ni av dei seksten gullmedaljane kom i stafettevlingar. I alt fekk ho 22 VM- og OL-medaljar (16-3-3), etter 16 år som aktiv på toppnivå.

Aktiv
Larisa Ptitsyna vann si fyrste internasjonale medalje då ho gjekk for Sovjetunionen sitt vinnarlag på 4x5 km stafett under ski-VM 1987 i Oberstdorf. Seinare i same meisterskapen tok ho si fyrste medalje, ein bronse, på 20 km i klassisk stil. To år seinare tok ho VM-sølv på 30 km i Lahti, slått med åtte sekundar av landsmannen Jelena Välbe.

I 1990 gjekk Lazutina, som ho då heitte etter å ha gifta seg med langrennaren Gennadij Lazutin, heilt til topps i verdscupen i langrenn, ein prestasjon ho skulle gjenta i 1998-sesongen. Ho  fekk si fyrste olympiske medalje på stafetten under OL 1992 i Albertville, ein gullmedalje til fire russiske kvinner som gjekk for den oppløyste Sovjetunionen.

Frå 1993 tok Lazutina jamnt rikeleg for seg av medaljane i dei store meisterskapane. Med Russland fekk ho sju strake triumfar på 4x5 km stafett; VM-gull 1993, OL-gull 1994, VM-gull 1995 og 1997, OL-gull 1998, VM-gull 1999 og 2001. Elles vart ho verdsmeister på 5 km i klassisk stil både i 1993 og 1995, vinnar av jaktstarten i VM 1995 og OL 1998, samt 15 km under VM 1995 og 30 km i VM 2001, begge i klassisk stil. 

Lazutina vann fem medaljar under OL 1998 i Nagano, tre gull, ein sølv og ein bronse. Ho tok fire medaljar under ski-VM 1995 i Thunder Bay, samtlege i gull, og tre (2-1-0) medaljar under ski-VM 1993 i Falun.

I 1998 vart ho tildelt Holmenkollmedaljen, samstundes som Fred Børre Lundberg, Harri Kirvesniemi og Aleksej Prokurorov fekk medaljen.

Doping
Under vinter-OL 2002 i Salt Lake City vart Lazutina tildelt sølvmedaljar på 10 km jaktstart og 15 på km. Etter positive dopingtestar, som vart gjort kjend straks føre stafettevlinga over 4x5 km, vart ho utestengd frå å tevle og seinare frådømt dei to sølvmedaljane. Ho la deretter opp.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Russiske langrennsløparar
Sovjetiske langrennsløparar
Deltakarar under vinter-OL 1992
Deltakarar under vinter-OL 1994
Deltakarar under vinter-OL 1998
Deltakarar under vinter-OL 2002
Olympiske meistrar for Russland
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Flåbygd kyrkje

Flåbygd kyrkje er ei krosskyrkje  i Nome kommune i Vestfold og Telemark.

Kyrkja vart oppført av Gunnar Knutson Saga i 1818–22 og innvigd 22. august i sistnemnte år. Vesttårnet er frå 1877. Kyrkja vart restaurert etter planar av Ragnar Nilsen i 1953–55.

Kyrkja hadde preikestolaltar i byrjinga, men dette vart gjort om i 1864.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 
 Lunde og Flåbygd kyrkjelyd
 

Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Kyrkjer i Nome
Norske kyrkjer frå 1820-åra
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Nome
1822 i Noreg
Lunde kyrkje i Nome

Lunde kyrkje er ei langkyrkje frå 1872 i Nome kommune i Vestfold og Telemark.

Kyrkja avløyste ei steinkyrkje frå mellomalderen. I 1873 vart kyrkja avstiva med strekkfiskar, for ho tok til å sige. Interiørfargane er frå 1960-åra.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 
 Lunde og Flåbygd kyrkjelyd
 

Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Kyrkjer i Nome
Norske kyrkjer frå 1870-åra
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Nome
Jacob Wilhelm Nordan
1872 i Noreg
Landsmarka kapell

Landsmarka kapell er ei langkyrkje  i Nome kommune i Vestfold og Telemark.

Kyrkja vart teikna av Herman Backer og oppført av byggmeister H. Hansen frå Skien. Teikningane vart seinare nytt til oppføringa av Stensgård kyrkje i Nannestad. Kapellet var mørkbeisa i byrjinga, men har sidan vorte måla kvitt.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 
 Lunde og Flåbygd kyrkjelyd
 

Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Kyrkjer i Nome
Norske kyrkjer frå 1895
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Nome
Bygningar teikna av Herman Backer
Brit Pettersen

Brit Pettersen Tofte () er ein tidlegare norsk langrennar frå Lillehammer. Ho vart nummer to i verdscupen i langrenn både i 1982- og i 1983-sesongen, og nummer tre i 1985- og i 1986-sesongane. Til saman vann ho ti renn i verdscupen og kom på pallen 23 gongar. I løpet av si internasjonale skikarriere vann ho seks VM- og OL-medaljar. Ho tok ni gullmedaljar og fekk tre kongepokalar frå ulike NM på ski. Pettersen, som representerte Søre Ål IL, er gift med Hans Erik Tofte.

Aktiv
Pettersen kom med i OL-troppen i 1980 og fekk gå opningsetappen på Noregs stafettlag som tok bronse etter DDR og Sovjetunionen. To år seinare fekk ho æra av å gå Noreg inn til VM-gull i 4x5 km stafett på heimebane i Holmenkollen, dei andre på laget var Anette Bøe, Inger Helene Nybråten og Berit Aunli. I same verdsmeisterskapen vart Pettersen nummer tre på 5 km og kom på fjerdeplassen på 10 km.

Saman med Nybråten og Aunli tok Pettersen ein ny stafettsiger under vinter-OL 1984, då saman med Anne Jahren. Pettersen gjekk sterke løp i alle OL-tevlingane i Sarajevo; ho tok bronsemedaljen på 10 km og vart nummer seks både på 5 km og 20 km. I VM 1985 i Seefeld vart ho nummer sju og sist av dei fem norske deltakarane på 5 km, dermed fekk ho ikkje plass på stafettlaget. Derimot gjekk ho inn til sølv på 20 km, ei tevling der dei fire norske utøvarane toppa resultatlista, med Grete Ingeborg Nykkelmo aller øvst. 

Pettersen deltok på 5 km og 10 km i ski-VM 1987 i Oberstdorf. Ho sikra seg ein bronsemedalje på 10 km, og vart nummer seks på 5 km. Under vinter-OL 1988 i Calgary gjekk ho dei same to distansane, men måtte nøye seg med 11. og 14. plass. Ved sesongslutt i 1988 la ho opp som langrennsløpar.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
 Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Bronsemedalje på stafetten
 Ski-VM 1982 i Oslo: Bronsemedalje på 5 km, gullmedalje på stafetten
 Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Bronsemedalje på 10 km, gullmedalje på stafetten
 Ski-VM 1985 i Seefeld: Sølvmedalje på 20 km
 Ski-VM 1987 i Oberstdorf: Bronsemedalje på 10 km
 Vinter-OL 1988 i Calgary: Nr 11 på 5 km

I 1983 mottok ho Porsgrunds Porselænsfabriks Ærespris og i 1986 vart ho tildelt Holmenkollmedaljen.

Ymse
Pettersen har arbeidd i forsikringsbransjen og seinare utstyrsfirmaet Swix. Ein periode var ho styremedlem i Norges Skiforbund.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff 
 

Norske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Noregsmeistrar i langrenn
Vinnarar av Egebergs Ærespris
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Kongepokalvinnarar i skiidrett
Olympiske medaljevinnarar i langrenn
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 1980
Norske deltakarar under vinter-OL 1980
Langrennsløparar under vinter-OL 1980
Medaljevinnarar under vinter-OL 1984
Norske deltakarar under vinter-OL 1984
Langrennsløparar under vinter-OL 1984
Norske deltakarar under vinter-OL 1988
Langrennsløparar under vinter-OL 1988
Folk frå Lillehammer
Observatoriet i Oslo

Observatoriet i Oslo, eigentleg Det astronomiske observatorium, er eit observatorium tilknytt Universitetet i Oslo. Det ligg i nærleiken av Solli plass i Oslo og har adressa Observatoriegata 1. 

Bygningen er bygd i pussa teglstein i åra 1831–1833 etter teikningar av arkitekt Christian H. Grosch, og er den eldste bygningen som vart reist for Universitetet i Oslo (UiO). Fram til 1935 var bygningen utstyrt og nytta som observatorium for astronomisk forsking, seinare har han vore teke i bruk til andre føremål. Mellom anna hadde Senter for Ibsen-studier tilhald her i åra 2000-2010. I høve 200-årsjubileet for Universitetet i Oslo vart bygningen restaurert og omgjort til realfagsenter for skuleelevar i Oslo-området. Alle instrumenta vart tilbakeført etter å ha vorte konservert ved Norsk Teknisk Museum i 2010-2011.

Observatoriet har vore viktig for kartlegginga av Noreg. Ein bautaliknande liten steinvarde med jarnkross i toppen vart sett opp i 1833 på Lindøya i Indre Oslofjord i ei fri siktline frå Observatoriet for å finne ut så nøye som råd var den austlege lengdegraden for Christiania (Oslo), og dette siktemerket står framleis. Og den såkalla Oslomeridianen, ein lokal nullmeridian som vart nytta frå 1948 i samband med kartlegging og oppmåling av Noreg etter det såkalla System ngo 1948, men seinare teke ut or bruk, vart lagt gjennom Observatoriet. I 1865 hadde ein klart å fastsetje at Observatoriet i Oslo låg 10º 43'22.5" (10 gradar, 43 minutt og 22,5 sekund) aust for Greenwich-observatoriet i London i England, som er staden der den internasjonalt vedtekne nullmeridianen går gjennom.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Observatoriet ved uio.no
Soga om Observatoriet på nettstaden til Universitetet i Oslo

Universitetet i Oslo
Astronomiske observatorium i Noreg
Bydel Frogner
Byggverk i Oslo
Kulturminne i Oslo
Christian H. Grosch
Byggverk ferdigstilt i 1830-åra
1833 i Noreg
Skafsåheii fjellkyrkje

Skafsåheii fjellkyrkje er ei trekyrkje i Tokke kommune i Vestfold og Telemark. Kyrkja vart innvigd 21. juni 2009 og ligg langs fylkesveg 45.

Det hadde vore arbeidd for kyrkje i fleire tiår, og arbeidet skaut fart etter ei pengegåve tidleg på 1990-talet. Ein planlegg utbygging av kjellaren med aktivitets- og overnattingsrom.

Kjelder
 Fjellkyrkja i Skafsåheii
 Kyrkjelyden nr. 1/2009 , s. 8

Fotnotar

Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Kyrkjer i Tokke
Norske kyrkjer frå 2009
Arvid Kleven

Arvid Parly Kleven () var ein norsk komponist og fløytist. Kleven var påverka av impresjonismen og ekspresjonismen, men av di han døydde ung og dei nye tonane hans møtte sterk motstand i Noreg i samtida, har han i stor grad vorte gløymd av ettertida.

Biografi 

Far hans døydde før han vart fødd, og mor hans emigrerte til USA utan å ta med seg den 4-5 år gamle sonen. Arvid voks opp hjå besteforeldre i Trondheim. Det vakna tidleg ei interesse for fløytespel hjå guten, og han framførte til og med eigne fløytekomposisjonar med gutekorpset i Trondheim. Dette resulterte i at han vann eit legat for vidare musikkstudiar i Oslo etter enda grunnutdanning i heimbyen.

19 år gamal kom Arvid Kleven som fløytist til Nationaltheatrets orkester i Oslo, men frå og med 1919 spela han fast i Filharmonisk Selskaps Orkester. Kleven studerte fløyte under Axel Andersen og teori under Gustav Lange. Han hadde lite utdanning innan komposisjon, men hadde nokre kortare studieopphald i Paris og Berlin. Han var influert av både impresjonismen og ekspresjonismen i musikken sin, og braut gjennom med orkesterverket Lotusland (1922), skrive i Paris. Han var ein dyktig arrangør, og hans neste orkesterverk, Skogens søvn frå 1923, fekk representera Noreg under den nordiske musikkfesten i Stockholm i 1927. 

Då Klevens Symfonisk fantasi vart urframført av det filharmoniske selskap i Oslo i 1926, vart verket regelrett slakta av tilhøyrarane. Norsk musikkliv var enno i stor grad prega av tradisjonen etter Edvard Grieg og Johan Svendsen, og sjølv om impresjonisme/ekspresjonisme ikkje var flunkande nye kunstretningar på kontinentet, slo det ikkje gjennom i gamlelandet. David Monrad Johansen skreiv i ettertid at komponisten burde gå «den musikalske rekruttskole» for å læra seg «visse uforgjængelige love, som det ikke gaar an ustraffet at trodse». Hans siste orkesterverk, Sinfonia libera vart skrive 1926-1927.

Etter at Arvid Kleven døydde av giktfeber i 1929, vart korkje Symfonisk fantasi eller Sinfonia libera framført fleire gonger. Lotusland vart hans mest kjende verk, og vart stundom  framført. Også i etterkrigstida, då modernismen slo gjennom i norsk musikk, var Klevens musikk gløymt. Ikkje før etter tusenårsskiftet, då komponisten Robert Rønnes hadde restaurert komposisjonane hans, vart det blåse liv i musikken hans på ny. Sinfonia libera vart framført av Stavanger symfoniorkester den 26. mai 2006. Dette var fyrste framføring av verket sidan komponisten gjekk bort. Eit anna verk av Kleven, Poeme for obo og piano (1922) vart urframført av oboisten Linda Lien ved Norges Musikkhøgskole i 2007, ved hjelp av arbeidet til Rønnes.

Kjelder 

 Mic.no, 23.05.05: Et eget århundre: Arvid Klevens Symfonisk Fantasi op. 15. Av Øyvin Dybsand. Vitja 13.02.14

 Fotnotar 

Folk frå Trondheim
Norske fløytistar
Norske komponistar
Impresjonistiske komponistar
Ekspresjonistiske komponistar
Otto Wilhelm Hermann von Abich

Otto Wilhelm Hermann von Abich () var ein tysk mineralog, geolog og utforskar. 

Han vart professor i Dorpat (Tartu) i 1842, og var frå 1853 medlem av vitskapsakademiet i St. Petersburg. Frå 1877 levde han i Wien. Han reiste i Kaukasia og Iran.

Kjelder
Wilhelm Hermann Abich. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Wilhelm_hermann_abich.

Tyske mineralogar
Tyske geologar
Vitskapsfolk frå Berlin
Folk frå Margrevskapet Brandenburg
Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet
Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi
Jens Olavson Espedal

Jens Olavson Espedal () var ein radikal forfattar med røter i bondesamfunnet. Han var elev ved Mo jordbruksskule i Førde i 1917 og ved Voss folkehøgskule 1920 til 1921.

Diktsamlinga Kvardagskvæde vart gjeven ut posthumt av slektningar i 1926 året etter at Espedal døydde 27 år gamal. Aasulv Stave meldte lyrikkboka til Jens Olavson Espedal i avisa Firda Folkeblad i april utgjevingsåret og i omtalen heiter det mellom anna «...stemningsfulle dikt i ei lett skyneleg og folkeleg form utan store fakter». Bokmeldar Stave var uroa over sjukdomen som til slutt kravde livet til Espedal, og dette kom til uttrykk i eit dikt kalla «Til Den sjuke Sunnfjorddiktaren» publisert i Firda Folkeblad to månadar før Espedal døydde.

Jens Olavson Espedal fekk også på prent dikt i målbladet Unglyden, i det litterære tidsskriftet Ung Norig og avisa Gula Tidend. Han sette om dikt av Gustav Fröding frå Sverige, og fekk dei prenta i Gula Tidend.

Aasmund Olavsson Vinje var ein særs viktig inspirasjonskjelde for Jens Espedal, og mellomnamnet Olavsson henta han frå Vinje.

Jakob Sande var inspirert av radikalismen til Jens Olavson Espedal, meiner Sande-biograf Ove Eide.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Referansar

Kjelder

Bakgrunnsstoff  
 
 Om Jens Olavson Espedal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
 
 Gravminner

Norske forfattarar
Norske lyrikarar
Nynorskforfattarar
Folk frå Fjaler
Forfattarar frå Fjaler
Akito Watabe

Akito Watabe () er ein japansk kombinertrennar frå Hakuba. Han vann VM-gull med Japan i ei lagtevling under ski-VM 2009 og fekk OL-sølv i N+10-tevlinga under vinter-OL 2014. Watabe vart nummer to i verdscupen i kombinert 2012.

Aktiv
Watabe debuterte i verdscupen i kombinert i mars 2006. Under ski-VM 2009 i Liberec overraska Watabe og Japan med å vinne lagtevlinga. I slutten av januar 2010 kom han i Seefeld for fyrste gong på sigerspallen i eit individuelt renn i verdscupen, der han vart nummer tre.

Vinteren 2012 slo Watabe seg inn i verdseliten med fire sigrar i verdscuprenn i løpet av fem veker i februar-mars. Han enda på andreplassen i verdscupen i kombinert, overgått einast av Jason Lamy-Chappuis frå Frankrike. Også 2013-sesongen vart ein god sesong for Watabe. Trass i at han ikkje makta å vinne noko tevling i verdscupen, men vart nummer to heile fem gongar, klarte han ein tredjeplass i verdscupen i kombinert.

Heller ikkje i 2014 har Watabe makta å vinne eit verdscuprenn. Jamt måtte han sjå seg slått av verdseinaren Eric Frenzel frå Tyskland, så også då dei to åleine kjempa om OL-gullet i tevlinga med hopp i normalbakken, etterfylgd av 10 km i langrennsløypa. Som fleire gongar tidlegare viste Frenzel seg som ein sterkare avsluttar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Akito Watabe» frå ,  den 14. februar 2014.  
 

Japanske kombinertløparar
Verdsmeistrar i kombinert
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Japan
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Japan
Japanske deltakarar under vinter-OL 2006
Kombinertløparar under vinter-OL 2006
Japanske deltakarar under vinter-OL 2010
Kombinertløparar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Japanske deltakarar under vinter-OL 2014
Kombinertløparar under vinter-OL 2014
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Japanske deltakarar under vinter-OL 2018
Kombinertløparar under vinter-OL 2018
Medaljevinnarar under vinter-OL 2022
Japanske deltakarar under vinter-OL 2022
Kombinertløparar under vinter-OL 2022
Deltakarar under Ski-VM 2007
Deltakarar under Ski-VM 2009
Deltakarar under Ski-VM 2013
Deltakarar under Ski-VM 2015
Deltakarar under Ski-VM 2017
Deltakarar under Ski-VM 2019
Deltakarar under Ski-VM 2021
Fornvännen

Fornvännen er eit svensk vitskapleg tidsskrift for artiklar om arkeologiske og eldre kunsthistoriske emne, og er størst i Norden for meldingar av bøker og artiklar på desse fagområda. Artiklane er skrivne av ulike forfattarar på eit av dei nordiske språka eller på engelsk eller tysk, og med samanfattingar på engelsk av artiklar skrivne på dei andre språka.

Tidsskriftet kjem ut med fire nummer i året. Tida det har teke frå innleveringa av manuskriptet og fram til publiseringa av den fagfellegodkjende artikkelen har vore ti månader for omfattande artiklar, og mindre enn seks månader for korte innlegg og for bokmeldingar. 

Fornvännen vart skipa i 1906 av Kungliga Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien (ofte kalla berre Vitterhetsakademien), og erstatta då både Vitterhetsakademiens Månadsblad og Svenska Fornminnesföreningens Tidskrift. Frå juni 2000 vart tidsskriftet utgjeve i ei elektronisk utgåve på internett i tillegg til papirutgåva, og i november 2007 vart ein skanna internettversjon av dei fyrste hundre årgangane lansert. Frå og med mars 2009 vart tidsskriftet eit såkalla  Open Access-tidsskrift som publiserer kvart nummer på internett seks månader etter at det har kome ut i papirutgåva.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad
Fornvännens elektroniske opplag, søkbar frå og med årgang 1906.

Vitskaplege tidsskrift
Svenske tidsskrift
Skipingar i 1906
Kunsthistorie
Arkeologi
Petter Normann Lyshol

Petter Normann Lyshol () er ein norsk lokalpolitikar frå Høgre. Han var ordførar i Sykkylven kommune på Sunnmøre frå 2011.

Bakgrunnsstoff 

 Profil hjå TV 2 Velgerguiden

Ordførarar i Sykkylven
Høgreordførarar i Møre og Romsdal
Alflarsenitt

Alflarsenitt er eit zeolittisk beryllium-silikat-mineral med den kjemiske formelen NaCa2Be3Si4O13(OH) • 2H2O.

Mineralet er kalla opp etter den norske mineralogen Alf Olav Larsen som første gong i verda skildre mineralet frå ei sprekksone i ein nefelinsyenitt frå Tufta i Tveidalen i Larvik.

Kjelder
Selbekk, Rune S.. (2012, 12. mars). Alflarsenitt. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Alflarsenitt.

Bakgrunnsstoff
Raade, G., Grice, J.D., Cooper, M.A. (2009): Alflarsenite, a new beryllium-silicate zeolite from a syenitic pegmatite in the Larvik plutonic complex, Oslo Region, Norway. European Journal of Mineralogy, 21, 893-900
 Grice, J.D., Raade, G., Cooper, M.A. (2010): Alflarsenite: Structure and relationship to other Be-Anda si zeolite framework structures. Canadian Mineralogist, 48, 255-266

Berylliummineral
Takanori Kōno

Takanori Kōno (japansk: ) () er ein japansk tidlegare kombinertrennar som åra 1992-95 vann to OL-gull og to VM-gull med Japans lag i lagtevlingane under dei store meisterskapane i perioden.

Aktiv
Saman med Reiichi Mikata og ankermannen Kenji Ogiwara vann Kōno ein gullmedalje i lagtevlinga i kombinert under vinter-OL 1992 i Albertville. På byrjinga av den neste sesongen fekk han sitt internasjonale gjennombrot då han vart nummer to i eit verdscuprenn i Vuokatti i Finland. Under ski-VM 1993 i Falun kom han på femteplass i den individuelle øvinga, og vart verdsmeister i lagtevlinga saman med Masashi Abe og førnemnde Kenji Ogiwara. På tampen av sesongen vann han kombinerttevlinga i Holmenkollen, som aller fyrste asiat, noko som vart hans einaste siger i eit verdscuprenn. Samanlagt vart Kōno nummer tre i verdscupen i kombinert 1993.

Kōno slo Bjarte Engen Vik i kampen om sølvmedaljen i kombinert under vinterleikane på Lillehammer i 1994, der Fred Børre Lundberg vann ein suveren siger. Saman med Abe og Ogiwara syrgde Kōno så for at Japan forsvarte OL-gullet i lagtevlinga. Han kom i 1994 på andreplass i verdscupen i kombinert, einast landsmannen Ogiwara sanka fleire poeng. I sin siste sesong tok Kōno sitt andre VM-gull då Japan i Thunder Bay i 1995 forsvarte VM-tittelen i lagtevlinga frå to år i førevegen.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Japanske kombinertløparar
Deltakarar under vinter-OL 1992
Deltakarar under vinter-OL 1994
Olympiske meistrar for Japan