alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Å, jul med di gleda

«Å, jul med di gleda» (originaltittel «O Jul med din Glæde») er ein julesong skriven av Gustava Kielland. Tonen er ein henta frå ein svensk barneleik, «Viljen I veta och viljen I förstå».

Songen er skriven som ein songleik, og han vert ofte sungen i gangen rundt juletreet på juletrefestar. Teksten vart omset til nynorsk av Bernt Th. Anker til Songbok for sundagsskulen og uppbyggjingsmøter i 1906.

Innspelingar 
(i utval) 
Erling Krogh og døtrene hans, Inger Marie og Grethe. med orkester. Innspilt i Oslo 18. august 1931. Gjeve ut på 78-platene His Master's Voice X 3835 og His Master's Voice A.L. 2162.
Ragnvald Ilen med strykekvintett. Spelt inn i oktober 1932. Gjeve ut på 78-plata Parlophon B 41155. Seinare gjeve ut på 78-plata Odeon D 3101.
John Weyer Larsen med kor og orkester (Fritz Austins orkester). Dir.: Dag Kristoffersen. Arr.: Dag Kristoffersen. Var med på Juletoner – 1. del saman med «Du grønne glitrende tre»  og «Jeg er så glad hver julekveld». Gjeve ut på 78-plata Philips P 53002 H i 1953.
Arne Hendriksen, tenor, med Robert Levins orkester. Gjeve ut på 78-plata His Master's Voice A.L. 3429 i 1954 og på EP-platen His Master's Voice 7EGN 8.
Jens Book-Jenssen med jentekor og orkester. Gjeve ut på 78-plata RCA NA 1033 i 1957 og på EP-plata RCA REP 313.
Olav Werner med Rolf Holger, orgel. Spelt inn 27. september 1961. Gjeve ut på EP-plata Odeon GEON 56 og på LP-plata Glade jul (Odeon MOCN 1001).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nynorsktekst  ved Aasentunet
 Delar av bokmålstekst på Wikisource

Julesongar
Styrebremser

Styrebremsar er bremsar som har separat pådrag på kvar side av eit køyretøy, slik at dei kan nyttast for å styra med.

Styrebremsar på landbrukstraktorar 
På landbrukstraktorar er det vanleg med separate bremsepedalar, slik at bremsane kan nyttast som styrebremsar. Ved køyring på veg vert pedalane kopla saman, slik at bremsane tek jamt på begge sider. Ved køyring med halvbelte på traktor er det naudsynt å nytta styrebremsane. Tidlegare var ikkje bremsane på landbrukstraktorar dimensjonerte for dette og det var eit problem at dei vart fort utslitne. I dag er bremsane meir slitesterke, men ettersom det no er vanleg med firehjulsdrift vert halvbelte knapt nok nytta lengre. Styrebremsane er likevel viktige ved køyring på sleipt underlag.

Styrebremsar på beltekøyretøy 
På beltekøyretøy som beltetraktorar, bulldosarar, stridsvogner og liknande var det tidlegare vanleg å kopla frå drifta på den eine sida med styrekoplingar og berre nytta styrebremsane for krappe svingar. Ved køyring i nedoverbakke ville køyretøyet auka farten på den sida som vart frikopla, så maskina svinga til motsett side av det ho gjorde i motbakke og på flatmark. For erfarne maskinførarar ver ikkje dette noko problem, men for nybyrjarar kunne det koma som ei overrasking. Moderne maskiner har meir avansert kraftoverføring og maskina svingar til same side både i oppover- og i nedoverbakke.

Traktorar
Skogsmaskinar
Anleggsmaskinar
Jordbruksmaskinar
Primærnæringar

Primærnæringar er næringar som framstiller råvarer, som landbruk og sjøbruk. Denne næringa gav tradisjonelt mat og inntekter til store delar av folket i Noreg, men dette endra seg på 1800-talet. Då byrja folk å flytte frå landsbygda og inn til byane, mange for å jobbe i sekundærnæringar. Den store endringa som kom i denne perioden vert kalla det store hamskiftet.

Landbruk 

Landbruk femnar om næringar som jordbruk, hagebruk, skogbruk, reindrift, jakt, fangst og sanking. I Noreg har endringa i sysselsetjinga heldt fram heilt til i dag, det vert til dømes stadig færre og færre gardsbruk att. Til samanlikning var 20 % av folket i Noreg sysselsette i jordbruket i 1950, medan det i dag berre er om lag 2 %. Produksjonen har likevel auka sidan den gongen.

Sjøbruk 

Sjøbruk femnar om næringar som fiske og fiskeoppdrett. Det er i dag mange færre fiskarar i Noreg enn tidlegare. Samstundes har fangstmengda auka, og fiskeoppdrett har vore ei næring som har vokse stort sidan produksjonen byrja, tidleg på 1970-talet.

Sjå og 
 Sekundærnæringar
 Tertiærnæringar

Kjelder 
 Westersjø Martin, Laurizen Åse og Berg Jorun: Standpunkt – Samfunnsfag for videregående skole – fellesfag (Oslo: Damm, 2006)

 
Økonomi
Verdsmeisterskapen i skiflyging

VM i skiflyging blei den første gongen arrangert i 1972, og har blitt arrangert 20 gonger. Nedanfor følgjer ei liste over arrangørstader og medaljevinnarar.

Individuelt

Lagkonkurranse

Sjå òg 
 VM i skiflyging 2006
 VM i skiflyging 2008

Skihopping
Verdsmeisterskapar
Hopprenn
Skiflyging

Skiflyging er nemninga på skihopping i spesielt store hoppbakkar (bakkar med K-punkt over 185 meter). Følgjande hoppbakkar blir definert som skiflygingsbakkar:

Čerťák, Harrachov (Tsjekkia)
Kulm, Bad Mitterndorf (Austerrike)
Heini Klopfer-bakken, Oberstdorf (Tyskland)
Letalnica, Planica (Slovenia)
Vikersundbakken, Vikersund (Noreg)

I tillegg har hoppbakken Copper Peak i Ironwood, USA hatt status som skiflygingsbakke. Han har ikkje vore i bruk sidan 1994, og er ikkje lenger sertifisert av FIS.

Frå og med 1972 har verdsmeisterskapen i skiflyging blitt arrangert omtrent anna kvart år. Tre gonger har ein nordmann gått til topps: 

Ole Gunnar Fidjestøl i 1988
Roar Ljøkelsøy i 2004 og 2006

Skihopping

en:Ski jumping#Ski flying
fr:Saut à ski#Vol à ski
Skihopping

Skihopping er ein vinteridrett som går føre seg i ein hoppbakke. Han høyrer til dei nordiske greinene. Utøvaren startar med å køyre ned eit overrenn, gjerne frå eit stillas, og ut på eit rampeliknande hopp. Her tar utøvaren sats og prøver å sveva så langt nedover unnarennet som mogleg før nedslaget (landinga). Landinga skal helst bli utført med eit telemarknedslag, kor utøvaren bøyer i knea med den eine skien ført framover. Denne teknikken blei tidlegare brukt for å kunne stoppa ein ubalanse framover eller bakover. Nå hindrar sko og bindingar i stor grad dette.

Skihopparen får poeng etter kor langt ned i bakken han hoppar, og etter kor god stil han får. Skihopping kan vere både ein individuell konkurranse og ein lagkonkurranse, såkalla laghopping. Dessutan inngår skihopping som ein av to konkurransar i kombinert.

Sjå òg 
 Verdscupen i skihopping
 Verdsmeisterskapen i skiflyging

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Skihopping» frå , den 7. desember 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Norges Skiforbund: Hopp 
 FIS - The International Ski Competition Rules  (pdf-fil)
 Skisprungschanzen-Archiv - Informasjon om alle verdens hoppbakker (tysk)
 skihopp.no - Nyheter og aktuelt om skihopping
 eSkijumping.com
Planica

Planica (uttalt ) er ein alpedal nordvest i Slovenia. Dalen går sørover frå grensebyen Rateče, ikkje langt frå skistaden Kranjska Gora.

Planica er kjent for den største skiflygingsbakken i verda, Letalnica, som ligg i dalen. Bakken har verdsrekorden på 239 meter, sett av Bjørn Einar Romøren.

Slovensk geografi
Fra fjord og fjære

«Fra fjord og fjære» er ein julesong skriven av Magnus Brostrup Landstad. I 1856 gav han ut heftet: Jule-salmer saadanne som de agtes foreslaade til kirkeligt Brug. Her finn ein «Frå fjord og fjære». Denne salmen har vorte kalla den første norske julesalmen. Dette fordi julebodskapen her for første gong vert plassert i eit norsk vinterlandskap. Liksom andre av Landstad sine salmar vekte «Fra fjord og fjære» motstand på grunn av språket. Mange såg det som urett å bruke norske ord i salmane. Salmen vert sungen til ein melodi av Hardenack Otto Conrad Zinck komponert i 1801.

Innspelingar  
(i utval)
 Olav Werner med Hermund Tronvik, orgel, «Dereux» kirkeeorgel. Innspilt 2. november 1965. Utgitt på EP-plata Julens budskap i ord og toner (Odeon GEON 79).
 Oslo Domkor: Deilig er Jorden. Utgitt 1986 (Grappa/Musikkoperatørene).

Fotnoteliste

Kjelder 

 Oddgeir Bruaset: Det var midt i julenatt. Genesis forlag 2000

Bakgrunnsstoff 
 Salmeteksten

Julesongar
Salmar frå 1800-talet
Letalnica

Letalnica Det har blitt sett 28 skiflygingsrekordar i bakken; dagens rekord er på 239 meter, sett av Bjørn Einar Romøren i 2005.

Den første bakken blei konstruert før 1930. I 1934 bygde Stanko Bloudek ein større bakke, ofte kalla mammutbakken. Det første hoppet over 100 meter blei oppnådd i denne bakken av den austerrikske skihopparen Sepp Bradl.

I 1969 blei ein ny skiflygingsbakke bygd av Lado og Janez Gorišek. Sidan 1986, då Matti Nykänen flaug 191 meter, har alle verdsrekordar blitt sett i Planica. I 1994 blei Toni Nieminen frå Finland i denne bakken den første som hoppa over 200 meter.

Infrastrukturen i bakken er utdatert, skihopparane må gå mesteparten av turen opp til toppen. I 2001 kollapsa ein av sidebakkane, Bloudeks gamle K-120-bakke, og han blei ikkje bygd opp igjen på grunn av byråkratiske problem.

Planica-vinnarar 

Følgjande liste viser vinnarar av renn i Planica.

Bakgrunnsstoff 
planica.info 

Hoppbakkar i Slovenia
Jordbruksmaskin

Jordbruksmaskin er maskinar som vert nytta i jordbruket, som traktorar, traktorreiskapar, sjølvgåande maskiner som skurtreskjarar, maskiner nytta i tilknyting til driftsbygningar, og så bortetter.

Bakgrunnsstoff

Sjå òg 
 Jordbruksreiskap
 Skogsmaskin

Jordbruksmaskinar

de:Landtechnik
es:Implemento agrícola
ja:農具
nl:Landbouwwerktuigen
pl:Maszyny rolnicze
zh:农具
Hagebruk

Hagebruk femnar om dyrking av grønsaker, frukt, bær, sopp og prydplanter til privat eller kommersiell bruk. Omgrepet viser opphavleg til dyrkinga av plantar i ein hage, det vil seia eit inngjerda område. I dag kan hagebruk gå føre seg utandørs, eller innandørs i veksthus.

Sjå òg 
 Hortikultur
 Blome
 Busk
 Hagebruksreiskap
 Frukthage
 Park
 Gartnar
 Gartneri

Kjelder
Bratberg, Even. «Hagebruk» (6. mars 2012), Store norske leksikon.

Hagebruk
Akersgata

Akersgata er ei gate i Oslo, den går frå Akershus festning til Hammersborg, der den deler seg og går over i Akersveien og Ullevålsveien. Akersgata er om lag 900 meter lang og følgjer Akerryggen, høgdedraget som byrjar på Akersneset og går vidare nordover langs Hammersborg og til Gamle Aker kyrkje. 

Stortingsbygningen ligg med baksida mot Akergata, med eit nytt tilbygg frå 1950-talet langs gata. I 2013 vart Akersgata stengd med bommar på strekninga forbi Stortingsbygningen. I Akersgata ligg òg mykje av Regjeringskvartalet, mellom anna Finansdepartementets bygg i nr 40. 

Fleire bygg langs Akersgata vart skada ved bombeåtaket på regjeringskvartalet 22. juli 2011.

Akersgata var tidlegare avisgata i Oslo og dei fleste store avisene helt til der. Etter at Aftenposten i 2003 flytta til Posthuset rett ved Oslo Sentralstasjon og Dagbladet i 2008 flytta til Hamnelageret, vart berre Verdens Gang att i Akersgata. Men i 2014 flytta Aftenposten attende til gata, men inn hjå Verdens Gang, ikkje inn i sitt gamle hus. 

Andre viktige bygg langs Akersgata:
 Astoria hotell
 Trefoldighetskyrkja i Oslo
 Centralteatret
 VG-huset
 St Olav domkyrkje

Bakgrunnsstoff  
 

Gater i Oslo
Vegar i Oslo
Aviser
Oslo sentrum
Heini Klopfer-bakken

Heini Klopfer-bakken er ein skiflygingsbakke i Oberstdorf i Tyskland. Bakken ligg i dalen Birgsautal (òg kalla Stillachtal) sør for Oberstdorf, og er den tredje største hoppbakken i verda, etter Vikersundbakken og Letalnica i Planica. Bakken har eit K-punkt 185 meter og ein bakkestorleik på 213 meter. Bakkerekorden er 225,5 meter, sett av Harri Olli 14. februar 2009. Skiflygingsbakken er eigd av Skiclub 1906 Oberstdorf.

Initiativet til å få bygd skiflygingsbakken blei tatt av tre skihopparar frå Oberstdorf, Sepp Weiler, Heini Klopfer og Toni Brutscher. Også i Ruhpolding var det planar om å bygge skiflygingsbakke, men etter avstemming i Bayerns skiforbund i 1949 blei det vedtatt at skiflygingsbakken skulle bli bygd i Oberstdorf. Bygginga tok 5 månader, og bakken blei fyrst prøvd den 2. februar 1950. Det aller fyrste hoppet blei gjort av Heini Klopfer, som nådde 90 meter. Under den første skiflygingsveka sette austerrikaren Willi Gantschnigg verdsrekord med 124 meter den 28. februar 1950. Dei neste dagane blei rekorden forbetra to gonger. Sepp Weiler hoppa 127 meter 2. mars, og dagen etter hoppa svensken Dan Netzell 135 meter.

To gonger har bakken gått gjennom store ombyggingar, i 1972/73 og 1997-1999. Opphavleg hadde bakken ovarenn av tre, men det blei rive og erstatta av ein betongkonstruksjon føre VM i 1973. Det har til saman vore sett 19 verdsrekordar i skiflygingsbakken. Den siste verdsrekorden blei sett av finske Matti Nykänen med 185 meter den 17. mars 1984. Bakken har vore arena for verdsmeisterskapen i skiflyging fem gonger, i 1973, 1981, 1988, 1998 og 2008.

Bakken er oppkalla etter Heini Klopfer, som døydde alt i 1968, 50 år gamal. Klopfer var bakkearkitekt i FIS, og teikna omtrent 250 hoppbakkar.

Heini Klopfer-bakken blir rekna som ein relativt sikker skiflygingsbakke. Kulen og unnarennet er omgitt av skog, og det gjer bakken meir verna for sidevind, som elles kan vere eit stort problem i store hoppbakkar. Betongtårnet frå 1973 er eit landemerke i området. Skiflygingsbakken blei den andre skiflygingsbakken i verda (etter Vikersundbakken) til å få flaumlysanlegg.

Bakgrunnsstoff 
 Skisprungschanzen-Archiv: Heini-Klopfer-Schanze (tysk)
 Sepp-Weiler.com (tysk, med blant anna historia til bakken)
 FIS WM Skifliegen - Oberstdorf im Allgäu (tysk)
 Skiclub 1906 Oberstdorf: Heini-Klopfer-Skiflugschanze  (tysk)

 Denne artikkelen bygger på «Heini Klopfer-bakken» frå , den 7. desember 2008. 
 

Hoppbakkar i Tyskland
New Adventures in Hi-Fi

New Adventures in Hi-Fi er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 1996. Albumet var det siste der Bill Berry, som hadde vore medlem sidan byrjinga, Jefferson Holt, som var den opphavlege manageren, og Scott Litt som hadde vore produsent på mange plater, var med i produksjonen. Det vart spela inn under og etter turnéen i høve den føregåande plata deira, Monster. Bandet hadde med seg åttesporsopptakarar for å ta opp konsertane, og brukte opptaka som grunnelement på albumet. New Adventures in Hi-Fi vart teke godt imot, og nådde andre plass på Billboard-listene i USA og fyrste plass på dei britiske albumlistene.

Innhald 
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

 «How the West Was Won and Where It Got Us» – 4:31
 «The Wake-Up Bomb» – 5:08
 «New Test Leper» – 5:26
 «Undertow» – 5:09
 «E-Bow the Letter» – 5:23
 «Leave» – 7:18
 «Departure» – 3:28
 «Bittersweet Me» – 4:06
 «Be Mine» – 5:32
 «Binky the Doormat» – 5:01
 «Zither» – 2:33
 «So Fast, So Numb» – 4:12
 «Low Desert» – 3:30
 «Electrolite» – 4:05

Kjelder 
 Artikkelen er opphavleg basert på «New Adventures in Hi-Fi» på Engelsk Wikipedia
 Buckley, David: R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography (Virgin, 2002)

Musikkalbum frå 1996
R.E.M.-album
Up av R.E.M.

Up er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 1998. Albumet var det fyrste utan Bill Berry, som hadde vore medlem sidan byrjinga, Jefferson Holt, som var den opphavlege manageren, og Scott Litt som hadde vore produsent på mange tidlegare plater. Innspelinga var prega av spenning, og gruppa har fortalt at dei var nær oppløysing. Den nye manageren, Bertis Downs, kalla inn til krisemøte der medlemmene i bandet fekk teke opp problema sine og avgjort at dei ville halde fram som gruppe.

Up debuterte på topp 10 i både USA og Storbritannia. Likevel vart albumet relativt sett ein fiasko, med berre 900 000 selde eksemplar i USA ved midten av 1999, og til slutt rett over to millionar verda over. Medan salstala i USA svikta, flytta den kommersielle basisen til R.E.M. seg til Storbritannia, der det vart selt fleire R.E.M.-plater per innbyggar enn i noko anna land, og singlane til bandet regelmessig var på topp 20.

Innhald 
Alle tekstane og melodiane er ved Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe der ikkje anna er nemnt.

 «Airportman» – 4:12
 «Lotus» – 4:30
 «Suspicion» – 5:36
 «Hope» (Leonard Cohen, Buck, Mills, Stipe)1 – 5:02
 «At My Most Beautiful» – 3:35
 «The Apologist» – 4:30
 «Sad Professor» – 4:01
 «You’re in the Air» – 5:22
 «Walk Unafraid» – 4:31
 «Why Not Smile» – 4:03
 «Daysleeper» – 3:40
 «Diminished» – 6:01
 «Parakeet» – 4:09
 «Falls to Climb» – 5:06

1 Cohen var ikkje direkte involvert i skrivinga av «Hope», men vart kreditert fordi songen hadde likskapar med hans «Suzanne» i melodi og tekstmønster.

Kjelder 
 Artikkelen var opphavleg basert på «Up (R.E.M. album)» på Engelsk Wikipedia
 Buckley, David: R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography (Virgin, 2002)

Musikkalbum frå 1998
R.E.M.-album
Reveal

Reveal er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 2001. Albumet vart i likskap med det føregåande, Up, produsert av Pat McCarthy.

Reveal si høgste plassering på Billboard-lista i USA var sjette plass, medan ho nådde nr. 1 på dei britiske albumlistene. Salet av plata til saman over heile verda var over fire millionar, men i USA sal Reveal omtrent det same som Up.

Innhald 
Alle tekstane og melodiane er ved Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

 «The Lifting» – 4:39
 «I’ve Been High» – 3:25
 «All the Way to Reno (You’re Gonna Be a Star)» – 4:43
 «She Just Wants to Be» – 5:22
 «Disappear» – 4:11
 «Saturn Return» – 4:55
 «Beat a Drum» – 4:21
 «Imitation of Life» – 3:57
 «Summer Turns to High» – 3:31
 «Chorus and the Ring» – 4:31
 «I’ll Take the Rain» – 5:51
 «Beachball» – 4:14

Kjelder 
 Artikkelen var opphavleg basert på «Reveal (album)» på Engelsk Wikipedia
 Buckley, David: R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography (Virgin, 2002)

Musikkalbum frå 2001
R.E.M.-album
Around the Sun

Around the Sun er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 2004. Albumet fekk blanda mottaking av kritikarane, og nådde berre 13. plass på Billboard-listene, men vart nr. 1 på dei britiske albumlistene. I 2005 drog bandet ut på den fyrste verdsturnéen med full lengde sidan turnéen i høve plata Monster ti år tidlegare. Under turnéen deltok dei også på London-konserten til Live 8.

Innhald 
Alle tekstane og melodiane er ved Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

 «Leaving New York» – 4:49
 «Electron Blue» – 4:12
 «The Outsiders» (med Q-Tip) – 4:14
 «Make It All Okay» – 3:43
 «Final Straw» – 4:06
 «I Wanted to Be Wrong» – 4:34
 «Wanderlust» – 3:04
 «Boy in the Well» – 5:22
 «Aftermath» – 3:52
 «High Speed Train» – 5:03
 «The Worst Joke Ever» – 3:37
 «The Ascent of Man» – 4:07
 «Around the Sun» – 4:29

Kjelder 
 Artikkelen var opphavleg basert på «Around the Sun» på Engelsk Wikipedia
 Buckley, David: R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography (Virgin, 2002)

Musikkalbum frå 2004
R.E.M.-album
Accelerate

Accelerate er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 2008. Arbeidet med albumet byrja tidleg i 2007. Bandet starta innspelinga saman med produsent Jacknife Lee i Vancouver og Dublin, der dei spela fem kveldar mellom 30. juni og 5. juli i Olympia Theatre, som ein del av ei «øving til arbeidet».

Albumet debuterte som nummer to på Billboard-listene, og vart det åttande albumet til bandet som toppa dei britiske albumlistene. Musikkmeldaren i Rolling Stone, David Fricke, rekna Accelerate for å vere ei betring etter dei andre albuma som hadde kome etter at Berry hadde slutta. Han kalla det «ei av dei beste platene R.E.M. nokon gong har laga.»

Innhald 
Alle tekstane og melodiane er ved Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

 «Living Well Is the Best Revenge» – 3:11
 «Man-Sized Wreath» – 2:32
 «Supernatural Superserious» – 3:23
 «Hollow Man» – 2:39
 «Houston» – 2:05
 «Accelerate» – 3:33
 «Until the Day Is Done» – 4:08
 «Mr. Richards» – 3:46
 «Sing for the Submarine» – 4:50
 «Horse to Water» – 2:18
 «I’m Gonna DJ» – 2:07

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Accelerate (R.E.M. album)» frå , den 7. desember 2008.  
 
 Buckley, David: R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography (Virgin, 2002)

Fotnotar 

Musikkalbum frå 2008
R.E.M.-album
Bort, Verdens Jule-Glæde

«Bort, Verdens Jule-Glæde» er opningssalmen i den fyrste salmesamlinga Hans Adolph Brorson gav ut; Nogle Jule-Psalmer (Gud til Ære og Christne-Siæle, i sær sin elskelige Meenighed til Opmuntring Til den forestaaende Glædelige Jule-Fest Eenfoldig og i Hast sammenskrevne av H.A.B.) (1732). 

Salmen er eit åtak på den verdslege julefeiringa, og ei oppmoding om å feie vekk gamle juleskikkar, og heller samle seg om stallen i Betlehem. Salmen tonar ut med ei bøn om at «Psalmerne kand klinge / I hvermands Huuß og Boe!» I overskrifta er det vist til Kol. 3,16-17 og Luk. 2,15.

A.G. Rudelbach skreiv om salmen at han er eit døme på at det individuelt etiske skugger for det hymniske. Salmen vart då heller ikkje teken med i seinare salmesamlingar før Andreas Hauge tok han med i si Psalmebog for Kirke og Hus (1874). 

Salmen har 9 vers, dei to siste var med i Landstads Kirkesalmebok. Desse er omsett til nynorsk av Matias Skard (1904) og tekne inn i Nynorsk Salmebok og Norsk Salmebok som nr. 10, «Til høgtid no seg samle». Denne salmen vert sungen til ein tone av H.O.C. Zinck frå 1801. Opphavleg var meloditilvisinga «Hjertelig mig nu længes».

Bakgrunnsstoff 
 Songteksten i opphavleg versjon (Kaliope)

Kjelder 
 Kristen sang og musikk Runa forlag 1962
 J.N. Skaar: Norsk Salmehistorie b. I og II, F. Beyers forlag, Bergen 1879-80

Notar 

Julesalmar
Hans Adolph Brorson
Salmar frå 1700-talet
Danske salmar
Reven rasker over isen

«Reven rasker over isen» er ein gammal skandinavisk songleik. Han er ofte brukt som julesong, men i Sverige blir han òg dansa til rundt midsommarstonga.

Songen har vore i bruk som juleleik i fleire hundreår. Den eldste omtalen av han finn ein i Olof Rudbeck d.e. si Atlantica frå 1677. Då juletreet blei ein del av julefeiringa på 1800-talet blei songen teken i bruk til juletregang.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Reven rasker over isen» frå , den 7. desember 2008.

Bakgrunnsstoff 

Julesongar
Juleleikar
Songleikar
På låven sitter nissen

«På låven sitter nissen» er ein julesong med tekst av Margrethe Munthe, opphavleg med tittelen «Nissen og rotterne».

Songen blei først trykt 1911 i Saa leker vi litt! Sang- og Gymnastikleker av Munthe. Ho dikta både denne og «Den gamle nissen satt så trist» som ikkje-religiøse julesongar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «På låven sitter nissen» frå , den 7. desember 2008.

Bakgrunnsstoff 

Julesongar
Margrethe Munthe
Dauphiné

Dauphiné eller Dauphiné Viennois er ein tidlegare provins søraust i Frankrike, som i dag om lag vert dekt av departementa Isère, Drôme og Hautes-Alpes. Den historiske hovudstaden var Grenoble og dei største byane Vienne, Valence, Die, Gap og Briançon.

Le Dauphiné Libéré er ei kjend fransk avis som organiserer sykkelrittet Critérium du Dauphiné Libéré.

Historie 

I antikken var området busett av allobrogar og andre galliske folk. 

Etter Vestromarriket tok slutt fekk området gradvis sjølvstyre og vart eit fyrstedøme i Det tysk-romerske riket.

På 1100-talet hadde den lokale herskaren grev Guy IV av Albon (om lag 1095-1142) ein delfin på våpenskjoldet sitt og fekk kallenamnet le Dauphin (fransk for delfin). Etterkomarane hans endra tittelen deira frå greve av Albon til Dauphin av Viennois, etter familiesetet i Vienne. Herskaren vart kjend under denne tittelen til 1349, då den barnlause Humbert II av Viennois selde herskapet til kong Filip VI. Eit av vilkåra var at arvingen av den franske trona skulle kallast le Dauphin, noko som vart tilfelle fram til den franske revolusjonen. Den første Dauphin de France var barnebarnet til Filip, den framtidige Karl V av Frankrike. Tittelen kreerte òg ein apanasje på regionen. Ludvig XI var den einaste franske kongen som budde i lengre tider i Dauphiné. Avtalen til Humbert medførte òg at Dauphiné vart friteken frå fleire skattar og pålegg. Dette vedtekta førte til mykje parlamentarisk debatt på regionsnivå, sidan lokale leiarar ønskte å forsvare det regionale sjølvstende og privilegia dei hadde frå staten. 

Under den andre verdskrigen var området senter for ei sterk motstandsrørsle.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Dauphiné» frå , den 8. desember 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Pfeiffer, Thomas, Le Brûleur de loups, Lyon, Bellier, 2004.

Sjå òg 

 Dauphiné-Alpane

Tidlegare provinsar i Frankrike
Drôme
Hautes-Alpes
Isère