alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tvasjtr

Tvasjtr var ein vedisk handverksgud. Namnet hans tyder bokstaveleg «stridsvognmakar», men han laga òg andre viktige reiskapar, som torekila til Indra. Guden har hatt ein viktig skapande funksjon, særleg når det gjeld å gje avkom.

Funksjon 
Truleg er Tvajstr ein gammal grødegud som alt i vedisk tid var i ferd med å mista stillinga si. Namnet og evna hans til å få liv til å bli fødd og veksa blir nemleg stadig nemnd i Rigvedaen, men ingen hymne i samlinga er særskild tileigna han. Slik kan han sidestillast med guddommar som Dyaus og Trita.

Han var òg den som laga den viktige drikken soma, og beger til å drikka han frå. Då Indra drap sonen hans, gøymde han drikken frå gudane. Men Indra fann han, nedkjempa Tvasjtr, og tok drikken. Seinare soger fortel at Tvasjtr skapte demonen eller dragen Vritra som hemn, men at Indra nedkjempa denne òg.

Familie 
Sonen til Tvasjtr var Visjvarupa eller Trisjiras, ein mektig prest med tre hovud, som blei drepen av Indra. Han hadde òg ei dotter, Saranja, som fødde asjvinane, Jama og Jami.

Mytologisk slektskap 
Tvasjtr blir ikkje tilbeden i moderne hinduisme, men han kan liknast med den populære reiskaps- og handverksguden Visjvakarma, som har teke over mange av oppgåvene hans.

I andre religionar finn ein gudar som kan likna på Tvasjtr i Hefaistos og Vulcanus frå gresk og romersk gudelære.

Vediske gudar
Handverksgudar
Basilique de Notre Dame de la Paix

Notre Dame de la Paix i Yamoussoukro på Elfenbeinskysten er det største kyrkjebygget i verda.

Pierre Fakhoury var arkitekt for kyrkja, som mellom anna er inspirert av Peterskyrkja i Roma. Byggearbeidet gjekk føre seg mellom 1985 og 1989, og prislappen blei om lag 250 millionar euro. Pave Johannes Paul II innvigde basilikaen den 10. september 1990. Han ville berre gjera dette om ein òg bygde eit sjukehus i nærleiken av kyrkja, og la ned grunnsteinen for dette. Grunnsteinen ligg framleis åleine på ei tom tomt, og sjukehuset er enno ikkje blitt bygd.

Det var Félix Houphouët-Boigny, den mangeårige ivorianske presidenten, som tok avgjerda om å bygga basilikaen i heimbyen sin, og sørgde for pengestøtte til arbeidet. Presidenten er avbilda i eit glasmåleri inne i kyrkja, like ved Jesus og apostlane, slik at han blir ein slags trettande apostel.

Namn 
Ei omsetjing av namnet Notre-Dame de la Paix kan vera Vår frue av fred. Notre-Dame (Vår frue) er eit vanleg namn på kyrkjer, geografiske og administrative område og anna der fransk språk er nytta, og viser til Jomfru Maria. Basilique de Notre-Dame de la Paix er altså ei Mariakyrkje.

Vår frue-namn er òg nytta på same eller liknande vis i andre europeiske språk.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Basilica of Our Lady of Peace of Yamoussoukro» frå , og «Basilique Notre-Dame de la Paix de Yamoussoukro» frå  den 28. mars 2006.

Bakgrunnsstoff 

Elfenbeinskysten
Kyrkjer i Afrika
Store kyrkjer
Skipingar i 1990
Feministisk-ortodoks jødedom

Feministisk-ortodoks jødedom er den fløya av moderne-ortodoks jødedom som held på at likestilling, høgare jødisk utdanning for kvinner og auka deltaking frå kvinner i jødiske gudstenester, inkludert i offentlege og leiande posisjonar, er særleg viktige mål å arbeide for.

Bakgrunnsstoff 

 Drisha Institute

Ortodoks jødedom
Feminisme
Sandvika

Sandvika er ein tettstad sørvest i Bærum kommune i Akershus i Viken, der Sandvikselva renn ut i Oslofjorden. Bærum kommune gav tettstaden status som by 4. juni 2003, men kommunen reknar seg elles framleis som ei bygd. Ettersom byen Sandvika ikkje er klårt geografisk avgrensa frå resten av kommunen, er det vanskeleg å fastsetja eit tal på byens flatevidd
og innbyggjarar.

Den vesle byen er administrasjonsstad for Bærum kommune. Her ligg dessutan fleire statlege institusjonar som er sams for de to grannekommunane Asker og Bærum, som til dømes hovudkontoret for Asker og Bærum politidistrikt, Asker og Bærum tingrett, Sykehuset Asker og Bærum, likningskontor osb.

Sandvika har frå om lag slutten av 1980-talet gått gjennom store endringar når det gjeld infrastruktur, talet på busette og type av arbeidsplassar. Det er bygd bustadblokker i tette klyngar, med tilhøyrande sterk vekst i folketalet. Dei store og små industriverksemdene som prega tettstaden tidlegare, mellom anna ein radiofabrikk (Radionette), ein papirfabrikk (A/S Hamang Papirfabrik), ein linoleumsfabrikk og ein fabrikk for elektrisk installasjonsutstyr, er anten nedlagde eller flytta vekk, medan tenesteytande næringar, kontor av ymse slag og ei mengd butikkar har teke over, slik at det totale talet på arbeidsplassar har auka monaleg. Sandvika har vorte ei handelssentrum for eit stort distrikt, med Sandvika Storsenter som det største kjøpesenteret under eitt tak. Tidlegare låg Handelshøyskolen BI i Sandvika, men flytta i 2005 til Nydalen i Oslo.

Sandvika har eit kulturhus frå 2003, Bærum Kulturhus, på 4200 rutemeter med ein sal med 500 sitjeplassar, teikna av arkitektkontoret Snøhetta. Kulturhuset vert for det meste nytta til konsertar og danseframsyningar. Byen har òg ein stor privatdriven kino med åtte salar, og eit barneteater for og med barn og unge, Sandvika teater (med lokale i den tidlegare Sandvika kino). På Kalvøya, ei øy i Oslofjorden med samband til Sandvika over ei hundre meter lang hengebru, vart den årlege musikkfestivalen Kalvøyafestivalen skipa til i perioden frå 1971 til 1997; i 1999 vart festivalen teke opp att under namnet Øyafestivalen i Mellomalderparken aust for Bjørvika i Oslo.

Gjennom Sandvika går europaveg E18 på strekninga mellom Oslo og Drammen, og her var òg det gamle startpunktet for europaveg E16 av mot Hønefoss og Vestlandet. I 2012 vart vegen forlenga frå Hønefoss til Gävle i Sverige, og dagens veg mellom Sandvika og Hønefoss er ein arm av nye E16 mellom Londonderry i Nord-Irland og Gävle.

Sandvika jarnvegsstasjon på Drammenbanen og Askerbanen, 14,14 kilometer frå Oslo Sentralstasjon, er mellom dei største i landet når det gjeld talet på ferdafolk, og er knytt saman med ein busstasjon. Jarnvegsstasjonen, som ligg i ei høgd av 12,0 meter over havet, vart opna i 1872, då Drammenbanen stod ferdig, og har seinare vorte så sterkt ombygd, seinast i samband med bygginga av Askerbanen, at det ikkje er mykje att av det gamle.

Bakgrunnsstoff 
 Claude Monets måleri frå Sandvika.

Byar i Viken
Strøk i Bærum
Kommunesenter i Viken
Napoleonskake

Napoleonskake er eit bakverk laga av to lag butterdeig med eit høgt lag vanilje- og romkrem i mellom. Det er melisglasur på toppen. Kaka er oppkalla etter den italienske byen Napoli, og ikkje, som mange trur, etter den tidlegare franske keisar Napoleon Bonaparte.

Kake
Mathieu Kérékou

Ahmed Mathieu Kérékou () er ein beninsk politikar som var president i Benin frå 1972 til 1991, og frå 1996 til 2006. Etterfylgjaren hans i 1991 var Nicéphore Soglo, og i 2006, Yayi Boni. 

Beninske presidentar
Fødde i 1933
Junín-regionen

Junín-regionen (spansk Región Junín, quechua Hunin suyu) er ein region i det sentrale Andes i Peru. Han har grenser mot 
Pasco-regionen i nord, mot 
Ucayali og Cuzco i aust, mot
Ayacucho og Huancavelica i sør og mot
Lima-regionen i vest. 

Junín-regionen er på 44 197 km² og har 1 133 183 innbyggjarar (1996). Regionhovudstaden er Huancayo.

Geografi 
Regionen har eit mykje ueinsarta landskap med ei fjellkjede og høge platå i vest og lågtliggande tropisk regnskog, delar av det under 500 moh. lengst nord og aust. Meir enn halve arealet av regionen er rekna som tropisk. Som Huánuco og Pasco ligg Junín aust for vatnskiljet. Det største elvesystemet i regionen endar i nordaust som elva Tambo kor ho sluttar seg saman med Urubambaelva frå Cuzco-regionen til Ucayalifloden på grensa til Ucayali. Ucayalifloden er ein del av Amazonasbassenget. Høgste fjella er snødekte: Tunsho (5730 moh.), Antachape (5700 moh.), Sullcón (5650 moh.) og Huaytapallana (5557 moh.). Vegen mellom provinshovudstaden Tarma i Tarmaprovinsen og hovudstaden Lima går gjennom passet Abra de Anticona på 4818 moh. som ligg på regiongrensa berre ca 120 km aust for Lima. 

Junín (ca 30 km lang og 14 km brei, 4 082 moh.) ligg i det nordvestlege hjørnet av regionen mot Pasco. Innsjøen er den største som er omkrinsa av peruansk land, men har langt mindre flatemål enn Titicaca som ligg mest på boliviansk territorium. 

Junín-regionen har ein gjennomsnittleg temperatur på 13 °C over året med ein gjennomsnittleg maksimum på 17 °C og minimum på 0 °C. Regntida er frå november til april, i tropiske strøk frå desember til mars.

Økonomi 
Jordbruk er ei viktig næring og i Mantarodalen dyrkar ein poteter, mais og bondebønner (Vicia faba). Her er òg storfedrift og ullproduksjon. I Chanchamayodalen finst skogplantasjar, kaffiplantasjar og her er fruktproduksjon. Mantaroelva gjev vatn til to vasskraftverk.

Historie 
Regionen har hatt folkesetnad frå amazonasindianarar og andre folkeslag som tarumas og huancas. Det er usemje om kva grad inkariket fekk kontroll over alle folkegrupper i regnskogen, til dømes er det få teikn på at yaneshafolket (i dag berre i Pasco-regionen) var påverka av inkaene. Inkavegen gjekk gjennom regionen og Huancayo var ein viktig stad langs vegen mellom Cuzco og nordlege del av riket. 

I kolonitida var her ulltekstilproduksjon i såkalla obrajes, og veving og strikking er framleis tradisjon i regionen. Byen Huancayo erklærte sjølvstende i november 1820. Junín-regionen vart tufta av Simón Bolívar i 1825.

Politisk inndeling 
Regionen er delt inn i 9 provinsar som igjen er delt inn i til saman 123 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:
 Chanchamayo (La Merced)
 Chupaca (Chupaca)
 Concepción (Concepción)
 Huancayo (Huancayo)
 Jauja (Jauja)
 Junín (Junín)
 Satipo (Satipo)
 Tarma (Tarma)
 Yauli (La Oroya)

Kjelder 
 Tilsvarande Wikipedia-artiklar på spansk, tysk og engelsk.

 
Regionar i Peru
Koreakrigen

Koreakrigen er ei nemning på ein krig i Korea frå 1950 til 1953. Nord-Korea fekk støtte av Folkerepublikken Kina og Sovjetunionen, medan Sør-Korea fekk støtte frå USA og fleire andre land i dei sameinte nasjonane (SN).

Noreg sende i 1951 eit mobilt militærsjukehus, det såkalla NORMASH. Ei avtale om våpenkvile vart inngått den 27. juli 1953, men krigen har formelt ikkje teke slutt. 

Koreakrigen kan i ettertid sjåast som ein del av den kalde krigen, i og med at kommunistiske land stødde opp om nord, medan kapitalistiske land stødde styrkane frå sør.

Krig 

25. juni 1950 gjekk nordkoreanske styrkar over grensa til Sør-Korea. Fleirtalet i Tryggingsrådet, med Sovjetunionen sin representant ikkje til stades ettersom landet på den tida boikotta rådet, vedtok ei oppmoding til regjeringa i Pyongyang om å trekka troppane sine tilbake. Det skjedde ikkje, og same dagen gjekk USA til aksjon for å støtta Sør-Korea. 

Seoul fall tidleg i juli 1950, og snart var dei sør-koreanske styrkane pressa ned til den søraustlege kystbyen Pusan. Der blei SN-styrkane forsterka medan amerikanske marinestyrker starta eit motåtak ved Inchon utanfor Seoul. Dette kutta dei nord-koreanske forsyningslinene og gjorde at dei måtte gjera rask retrett.

I november 1950 dukka dei første kinesiske troppane opp i felten, og det kinesiske engasjementet auka sterkt etter kvart. Frontlinja flytta seg både sørover og nordover, men sommaren 1951 stabiliserte SN-styrkane stillingane sine omtrent langs den gamle grensa.

Følgjer 
Tala for kor mange ein meiner omkom under Koreakrigen varierer frå 2 til over 3 millionar. Dei fleste kjeldene meiner talet ligg rundt 2,5 millionar. Vel 800 000 soldatar døydde som følgje av krigen (Kina ca. 170 000, Nord-Korea ca. 350 000, Sør-Korea ca. 220 000, SN-styrkane ca. 55 000), medan over halvannan million koreanske sivile blei drepne (Nord-Korea mellom 700 000 og 1 000 000 og Sør-Korea ca. 550v000).

Over 7 millionar koreanarar lever med kjend eller ukjend familie på andre sida av grensa. De fleste har ikkje hatt kontakt siden krigshandlingane slutta.

Mange ungar som var blitt foreldrelause under krigen blei adopterte til vestlege land, mellom anna Noreg. Det finst derfor ei relativt stor gruppe nordmenn av koreansk opphav.

Sjå òg 
 Dødsfall i Bando-hotellet i 1950

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Asiatiske krigar
Konfliktar i 1951
 
Konfliktar i 1952
Nordkoreanske krigar
Sørkoreanske krigar
USA-amerikanske krigar
Kinesiske krigar
Sovjetiske krigar
Britiske krigar
Konfliktar i 1953
Krigføring etter 1945
Revolusjonsbaserte borgarkrigar
Koreansk historie
Australske krigar
Belgiske krigar
Etiopiske krigar
Franske krigar
Greske krigar
Indiske krigar
Japanske krigar
Newzealandske krigar
Sørafrikanske krigar
Thailandske krigar
Tyrkiske krigar
Nederlandske krigar
Filippinske krigar
Etterverknader av andre verdskrigen
Sauropod

Sauropodar (Sauropoda) er ein utdøydd underorden av dinosaurar som levde for 188-208 millionar år sidan. Gruppa omfatta dei største landdyra som nokonsinne har levd; Supersaurus er rekna til å ha kome opp i ei lengd på heile 40 meter. Alle medlemmane av gruppa var planteetarar med lang hale og hals.

Sauropodane sin stordomstida var i juratida, men titanosaurane overlevde heilt ut i slutten av krittida.

Nokre kjende sauropode-artar:
 Apatosaurus
 Brachiosaurus
 Diplodocus

 
Dinosaurar
Akropolis

Akropolis (frå gammalgresk ἡ ἀκρόπολις: ἄκρος - ákros («høgast, øvst») og ἡ πόλις (gammalgr. fleirtal -εως) - ʰē pólis («bystat, stad»)), er eit ord som tyder «den øvre staden” eller «byen på toppen», og kjem av at greske bønder i løpet av dei mørke hundreåra bygde små forsvarsverk på høgder i landskapen for å kunne rømme dit når framande hærar marsjerte over jorda deira.

Den nye greske sivilisasjonen var ikkje sentralstyrt, som den gamle høgkulturen, men delt inn i mange små, sjølvstyrte samfunn som voks opp kring det lokale forsvarsverket (borga), akropolis. 

Akropolis vart, etterkvart som den greske kulturen hevda seg igjen, ein viktig samlingsstad i polisstaten. Rett nedanfor akropolisen oppretta dei ofte små handelsstader eller marknader, agora, der varer vart bytta mellom bøndene og kanskje til og med med framandlandske handelsmenn. Byen vart med andre ord det militære og økonomiske maktsenteret i staten, trass i at det greske samfunnet framleis var eit jordbrukssamfunn, og at makta hovudsakleg låg i henda på menn med store landeigedomar.

I heile det greske området reknar ein med at det fanst om lag 600 skilde polisstatar som ofte låg i konflikt med kvarandre om kvar grensene burde gå.

Bakgrunnsstoff

Sjå òg 
 Bygdeborg

Kjelder 
 no.wikibooks.org/wiki/Eldre_verdshistorie:Kapittel_3 

Byggverk i den greske antikken
Gresk arkitektur
Gresk kultur
Arkeologiske funn i Hellas
Festningar i Hellas
Sønnost

Sønnost er ein norsk ost laga av møsså som er kvit av let. 

Norske ostar
Pianosonate i C-dur av Mozart

Pianosonate nr. 16 i C-dur, med Köchel-nummer 545, er kanskje det best kjende slike verket av Wolfgang Amadeus Mozart. Sonaten blei skildra av komponisten sjølv som passande for amatørar, og han er også kjend under tilnamna sine, «Sonata facile» ('lett sonate') eller «Sonata semplice» ('enkel sonate'). 

Mozart skreiv inn verket i samlinga si den 26. juni 1788, same dagen som sin Symfoni nr. 39. Elles veit ein lite om kva tid og korleis sonaten blei til. Han blei ikkje gjeven ut medan Mozart levde, men kom først ut i noteform i 1805.

Oppbygging:
 Første sats, allegro, har raskt tempo og går hovudsakleg i C-dur, som han byrjar og sluttar med.
 Andre sats, andante, er roleg og flytande heile satsen gjennom. Han går i G-dur.
 Trejde sats, rondo, er eit val som kan kallast «typisk Mozart». Dette blir rekna som den vanskelegaste satsen å spela. Også denne går i C-dur.

16
Pianomusikk
Musikk i 1788
Karsk

Karsk, òg kjend som kaffikarsk eller kaffidokter er ein alkoholdrikk laga av sprit (vanlegvis heimebrent) og kaffi, tidvis også sukker. Det er ein tradisjonell norsk drykk som har størst utbreiing i Trøndelag og nordover. Karsk er mest populært i bygder og tettstader, men vert òg drukken av byfolk. Drikken finst òg i Sverige, der han blir kalla kask eller kaffekask.

Blandingsforholdet varierer etter styrken på spriten ein har til rådvelde. Bruker ein vanleg «96 %» heimebrent er ein som regel rausare med kaffien enn med sterkfludiumet. Med vanleg «kjøpsprit» på 60 % hender det at ein blandar halvt om halvt. Ei humoristisk oppskrift er å leggje ein koparmynt i botnen av koppen og så hella på kaffi til den vert borte. Deretter skal ein fylla på sprit til mynten kjem til syne att. 

Kaffien som vert nytta til karsk er som oftast svakare enn vanleg kaffi, og på bygdefestar i Trøndelag har det vore vanleg å servere halve koppar med «tynnkaffi».

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Karsk» frå , og «Kaffekask» frå  den 20. juni 2010. 
 

Kaffi
Alkoholdrikkar
Norsk drikke
Petäjävesi gamle kyrkje

Petäjävesi gamle kyrkje er ei trekyrkje, bygd i åra 1763-1764 for Petäjävesi bedehusforsamling i Jämsä sokn i Tavastland sentralt i Finland. 

Kyrkja er eit typisk døme på ein arkitektonisk tradisjon som er unik for dei austlege delane av Nordeuropa. I 1994 vart ho teken med på UNESCO si liste over verdsarv.

Historikk 
Kring 1720 vart det gjeve løyve til å byggja eit gravkapell i området. Då budde det få menneske der, og folk ferdast oftast langs med vassdrag. På sommaren ferdast ein gjerne i båt, og på vinteren med slede på isen. Ein bygde kapellet mellom dei to innsjøane Jämsä og Petäjävesi. Kapellet vart erstatta av ei kyrkje bygd i tre på same staden. Kyrkja stod ferdig 1764. Byggmeister for kyrkja var snikkarmeisteren Jacob Clementsson Leppänen, som og teikna henne.

Den gamle kyrkja ligg ein kilometer frå sjølve tettstaden Petäjävesi. I 1879 stod det ferdig ei ny kyrkje inne i sjølve tettstaden. Den gamle kyrkja vart då mindre bruka.

Kyrkja og interiøret 

Bygningen er ei krosskyrkje som dannar ein gresk kross. Høge, svakt kanta kvelvingar av furu dekkjer krossarmane. I skjæringspunktet ragar det ein åttekanta mellomkuppel. 

Ein går inn i kyrkja gjennom grunnetasjen til klokketårnet. Klokketårnet vart bygd i tida 1820-1821 av Jacob Clementsson Leppänens sin sonson Erkki Leppänen.

Preikestolen er etter tradisjonen rekna å vera eldre enn sjølve kyrkja, og er stilistisk lik preikestolen i Jämsä si førre hovudkyrkje. Altertavla, og truleg tavlene på alterveggen er truleg måla av C. F. Blom i 1843.

Utsida av kyrkja vert prega av det høge valmtaket, i stil med gamal gotisk stil tradisjon.

Bakgrunnsstoff 
 Petäjäveden vanha kirkko (på finsk)
 Museiverket om världsarven i Finland (på svensk)
 UNESCO World Heritage Centre - Petäjävesi Old Church

Litteratur 
Leif Anker og Ingalill Snitt: Norsk tittel: Vår Nordiske Verdensarv — ISBN 82-90823-35-5

Verdsarv i Finland
Kyrkjer i Finland
Petäjävesi
Skipingar i 1764
Bronsealdergravrøysane i Sammallahdenmäki

Bronsealdergravrøysane i Sammallahdenmäki er nokre gravrøysar frå bronsealderen. Røysane ligg ved landsbyen Kivikylä i kommunen Lappi i Västra Finlands län i Finland. På grunn av sin verdi som eit arkeologisk kulturminne vart røysane teke med på UNESCO si liste over verdsarv i 1999.

Området i Sammallahdenmäki vert utgjort av totalt trettitre gravrøysar frå bronsealderen (1500 f.Kr.-500 f.Kr.). På den tida låg området ved kysten. Gravene er laga i tre ulike mønster. Det finst låge og runde små røysar, store røysar forma som ein høystakk og runde ringforma. Ein del av gravene er firkanta og vert kalla ”kyrkgolvet” (kyrkjegolvet). Firkanta steinrøysar er ikkje kjende frå andre delar av Finland. Forma er uvanleg i heile området til den skandinaviske bronsealderkulturen. Ifylgje ei segn på folkemunne tevla risar med nokre kristne om kven som kunne byggja ei kyrkje snøggast. Dei kristne vann tevlinga, og den firkanta røysa er grunnmuren til den kyrkja som risane bygde.

Bakgrunnsstoff 
 Museiverket - Sammallahdenmäki, Lappi

Verdsarv i Finland
Gravrøysar
Bronsealderen
Arkeologi i Finland
Hypotenus

Hypotenus er den lengste sida i ein rettvinkla trekant. Ordet kjem av gresk hypoteino som tyder å strekke ut under.

I ein likesida trekant vert vinkelbeina i den rette vinkelen kalla katetar, medan den tredje sida, som dessutan er lengst, vert kalla hypotenus.

Utrekning av hypotenusen 
Vanlegvis vert storleiken til hypotenusen rekna ut ved Pythagoras’ læresetning.

Der a og b er lengdene til dei to katetane og c er lengda til hypotenusen.
Sagt med andre ord, hypotenusen er lik rota av summen til den kvadrerte lengda av katetane.

Hypotenusen kan òg reknast ut ved hjelpa av dei trigonometriske funksjonane som kan ved fordel nyttast dersom berre ein katet og ein vinkel mellom katet og hypotenus er kjent.

Sjå og 
 Katet
 Trigonometri

Bakgrunnsstoff 
Hypotenus i Nynorskordboka

Elementær geometri
Trekantar
Trigonometri

de:Rechtwinkliges Dreieck#Hypotenuse
vi:Tam giác#Phân loại tam giác
Tidvassenergi

Tidevassenergi er når tidvatnet generera elektrisitet ved å driva ein generator. Det er i hovudsak to metodar som er vorte brukt for å utnytta denne energien. Den eine er at ein utnyttar vatnet si fallhøgde. Tidvatnet vert demt ute når det kjem inn mot land, og då kan det kontrollerast inn mot eit skovlhjul. 
Så vert det demt oppatt når det skal ut, og det kan kontrollerast mot det same skovlhjulet. Den andre måten er ein undersjøisk turbin som utnyttar straumen i vatnet. 
Ein kan seie at det er turbinar som står under vatn. Turbinane har påmontert ein eller to rotorar som er festa til ein aksling som driv ein generator. 
Fordelen med dette anlegget er at det er svært skånsamt for miljøet. Det viser nesten ikkje frå overflata. Dei vil no prøve ut dette i Kvalsundet i Tromsø. Der skal det lagast eit tidvassenegiverk med fire store turbinar.

Andre typar vassenergi 
 Bølgjeenergi - utnytting av energien i havbølgjer
 Vassenergi - utnytting av energien i rennande vatn i vassdrag
 Saltenergi - Utnytting av energien ved blanding av ferskvatn og saltvatn

Tidvatn
Tettstader i Hedmark

Tettstader i Hedmark er ei opplisting av tettstader i Hedmark fylke.

Lista har ikkje med byar i Hedmark. Byane i Hedmark er Elverum, Hamar og Kongsvinger.

Kjelder 
 Statistisk Sentralbyrå
 Falling Rain Genomics, Inc.
Lyse Energi

Lyse AS er eit norsk energiselskap med hovudverksemd i Rogaland fylke. Namnet Lyse kjem truleg av Lyseelva i Lysebotn. 
Den 17. juni 1998 fusjonerte energiselskapa i Sør- Rogaland til Lyse Energi AS. Energiselskapa som fusjonerte var Stavanger Energi, Lyse Kraft, Ryfylke Energi, Sola Energi, Sandnes Energi, Time Energi og Maudal Kraftlag DA. I tillegg kom sal av kraft for Klepp Energi og kraftproduksjon og sal for Jæren Everk (Hå kommune).
Etter kvart har Lyse Energi utvikla verksemd innan mellom anna vasskraft, naturgass, telefoni og breiband.

Nokre kraftverk 
I tillegg til vasskraftverka under har Lyse eigardelar i Sira-Kvina kraftselskap og Ulla-Førreverka.
 Oltedal kraftverk, i drift frå 1909
 Oltesvik kraftverk,i drift frå 1917
 Sviland kraftverk
 Hauskje kraftverk i Hjelmeland
 Hjelmeland kraftverk i Hjelmeland
 Maudal kraftverk i Maudal, i drift frå 1930
 Lysebotn kraftverk, i drift frå 1953
 Fløyrli kraftverk i Fløyrli, i drift frå 1999. Gamal kraftstasjon frå 1917.
 Tjodan kraftverk

Bakgrunnsstoff 
 Historikk om Lyse Energi  www.lysekonsern.no

 Litteratur 
 Gjerde, Kristin Øye, Nerheim, Gunnar: Energiske linjer : Stavanger Energi gjennom 100 år : 1898-1998, Stavanger 1998.
 Gjerde, Kristin Øye, Nerheim, Gunnar og Ramskjær, Liv: «Ingen skal fryse med kraft ifra Lyse» : historien om Lyse Kraft 1947 - 1997. Sandnes 1997.
 Lorentzen, R. A. (red): Lysekraft i 25 år, Sandnes 1978.

Norske energiselskap
Norske telekommunikasjonsselskap
Addys Mercedes

Addys Mercedes (), tidlegare kjend som Addys D'Mercedes, er ein kubansk songar som kjem frå Moa/Holguin på Cuba.

Verkliste

Album 
 Mundo Nuevo (2001 Media Luna)
 Nomad (2003 Media Luna)
 Addys (2012 Media Luna)

Singlar 
 Mundo Nuevo (2001 Media Luna)
 Gitana Loca (2005 Media Luna)
 Esa Voz (2005 Media Luna)
 Sabado Roto (2011 Media Luna)
 Hollywood (2012 Media Luna)
 Gigolo (2012 Media Luna)

Bakgrunnsstoff 
 Addys Mercedes offisiell nettstad 
 Myspace.com - Addys

Cubanske songarar