alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Esther

Ester og Esther er kvinnenamn av hebraisk gjennom persisk opphav. Det er avleidd frå det hebraiske ordet sitareh, 'stjerne'. Namnet er også blitt knytt til gudinna Ishtar. Ester har namnedag den 24. mai.

Ester har ulike former i mange språk, til dømes irsk Eistir, russisk Esfir/Jesfir, fransk Estée, polsk Estera, finsk Esteri, ungarsk Eszter og engelsk Hester. Det har kortformer som engelske Essie, Esta, Etty og Hettie, og ungarske Eszti.

Namnet er særleg knytt til den bibelske dronning Ester, som har ein viktig plass i jødisk tradisjon, og er eit utbreidd jødisk namn. Det har hovudsakleg blitt brukt blant kristne sidan reformasjonen.

I USA blei namnet populært etter presidenten Grover Cleveland fekk dottera Esther i 1893.

Namneberarar 
 Ester Horn (1902-1993), norsk humanetikar
 Ester Ringnér-Lundgren (1907-1993), svensk barnebokforfattar
 Estée Lauder (1908–2004), opphavleg Josephine Esther Mentzer, USA-amerikansk forretningskvinne
 Ester Boserup (1910–1999), dansk økonom
 Esther-Marie Wiig (1913-2007), norsk journalist
 Esther Williams (f. 1921), USA-amerikansk skodespelar
 Esther Brand (f. 1924), sørafrikansk høgdehoppar
 Esther Marie Kostøl (f. 1936), norsk fagforeningsleiar og politikar
 Esther Ofarim (f. 1941), israelsk songar
 Esben Esther Pirelli Benestad (f. 1949), norsk transvestitt
 Esther Reiss (f. 1954), norsk regissør og dramaturg
 Esther Mujawayo (f. 1958), rwandisk forfattar
 Esther Maria Bjørneboe (f. 1971), norsk kunstnar
 Ester Workel (f. 1975), nederlandsk roar
 Ester Stølen (f. 1975), norsk skøyteløpar
 Esther Cremer (f. 1988), tysk sprintar

Kjelder 
 behindthename
 

Kvinnenamn
Førenamn av hebraisk opphav
Namn knytte til jødedommen
Perejiløya

Perejiløya (spansk Isla Perejil - «Persilleøya», arabisk Leila, Laila (ليلى)) er ei lita klippe i Gibraltarsundet. Suvereniteten over øya er omstridd mellom Spania og Marokko. Ho var åstad for ei væpna konflikt mellom dei to landa i 2002. 

Øya ligg 250 meter utanfor kysten av Marokko, 8 km frå den spanske byen Ceuta og 13,5 km frå fastlandet i Spania. Øya er 480 x 480 meter, med eit areal på 15 ha eller 0,15 km². Ho har ei høgd på 74 meter over havet.

Historie 
Øya vart nytta av lokale berbarar for buskapen sin. I 1415 tok Portugal herredøme over øya i lag med Ceuta frå Kongedømet Fez. I 1580 kom Portugal inn under den spanske kongen. Då Den iberiske unionen enda i 1640 vart Ceuta verande under Spania. 

Det er i dag strid mellom Marokko og Spania om herredøme over øya. I 2002 sette marokkanske soldatar opp ei base på øya. Dei marokkanske styresmaktene forklarte dette med at dei skulle overvake ulovleg innvandring, noko spanjolane ikkje godtok sidan det elles var lite samhandling mellom dei to landa på dette området. Etter protestar frå dei spanske styresmaktene, leia av José María Aznar, vart soldatane erstatta av marokkoanske kadettar som sette opp ein fast base på øya. Dette gjorde forholdet mellom Spania og Marokko ytterlegare anstrengt. 

Morgonen 18. juli 2002 sette Spania i gang Operasjon Romeo-Sierra, eit militært forsøk på å ta over øya. Dei spanske soldatane klarte oppgåva og dei marokkanske kadettane vart fjerna frå øya utan motstand. Operasjonen vart utført i samhandling med den spanske marinen og det spanske luftforsvaret. Dei fanga marokkanarane vart frakta med helikopter til hovudkvarret til Guardia Civil i Ceuta og frå der frakta til den marokkanske grensa. Same dag vart medlemmer i den spanske legionen sett ut på øya. Dei vart verande fram til forhandlingar leia av Colin Powell frå USA førte til status quo ante, slik situasjonen hadde vore før dei marokkanske styrkane gjekk i lande på øya. Øya er i dag igjen folketom.

Suverenitet 

Isla Perejil har ikkje permanent folkesetnad. Dei marokkanske styresmaktene er uroa over at smuglarar og terroristar, i tillegg til ulovlege innvandrarar, skal nytta øya. Øya vert nøye overvaka frå begge sider for å oppretthalde status quo og øya er i praksis eit ingenmannsland.

Marokko har òg gjort krav på dei spanske byane Ceuta og Melilla i lag med fleire små øyar utanfor kysten av Marokko.

Bakgrunnsstoff 
 Isla Perejil på Google Maps

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Perejil Island» frå , den 24. mai 2009. 
 

Øyar i Spania
Øyar i Marokko
Øyar i Middelhavet
Omstridde øyar
Omstridde område i Spania
Omstridde område i Marokko
San Martiño

San Martiño er namnet på to øyar utanfor kysten av Galicia i Spania. Namnet tyder Sankt Martin på galicisk.

Den eine øya ligg på nordkysten av Galicia, ved munningen av Sor og starten på O Barqueiro-estuaret. Ho er danna av ein meander i elva Sor. Øya høyrer til kommunen O Vicedo.

Den andre øya høyrer til Cíesøyane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «San Martiño» frå , den 24. mai 2009. 
 

Øyar i Spania
Sálvora

Sálvora er ei lita øy ved Ría de Arousa og kysten av Galicia i Spania. Ho høyrer til kommunen Santa Uxía de Ribeira og er ein del av Islas Atlánticas de Galicia nasjonalpark.

Øyar i Spania
Splitter pine

Splitter pine er det andre studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys, og vart utgjeve fyrste gong i 1989. Albumet vart lansert i ei ny utgåve, Splitter pine (Remastered), med forbetra lyd og eit nytt videospor den 20. januar 2003.

Splitter pine er kjend for songar som «Splitter pine»,  «Blod på tann» og «Hyler meg hes», og det vann pris i klassen rock under Spellemannprisen 1989.

Albumet har selt over 65 000 eksemplar.

Spor 

Alle songane er skrivne av Kjartan Kristiansen

Den nyaste utgåva av albumet har òg ein musikkvideo av songen «Splitter pine».

Medverkande

DumDum Boys 
 Prepple Houmb (vokal)
 Kjartan Kristiansen (gitar)
 Sola Jonsen (trommer)
 Persi Iveland (bass)

Andre 
Roger Valstad (produsent, miksar)
Atle Karlsen (klaviatur)
Torstein Flakne (gitar) 
Siri Gellein (koring)
Else Aasegg (koring)
Kjetil Bjerkestramd (klaviatur)
Terje Storli (bassgitar)
Odd Magne Gridseth (bassgitar)
Helge Førde (messingblåsar)
Jan Magne Førde (messingblåsar)
Bård «Bored» Svendsen (klaviatur)

Musikkalbum frå 1989
DumDum Boys-album
Pstereo

Pstereo er det tredje studioalbumet frå den norske rockegruppa DumDum Boys, og vart gjeve ut første gong i 1990. Albumet vart lansert i ei ny utgåve, Pstereo (Remastered), med forbetra lyd og eit nytt videospor den 20. januar 2003.

Pstereo er det siste albumet DumDum Boys laga i samband med Roger Valstad, og det vann pris i klassen rock under Spellemannprisen 1990. Kjende songar frå plata er «Englefjes» og «Metallic hvit». 

Albumet har selt over 80 000 eksemplar.

Spor 

Alle songane er skrivne av Kjartan Kristiansen, utanom dei merkte.

Den nyaste utgåva av albumet har òg ein musikkvideo av songen «Metallic hvit».

Medverkande

DumDum Boys 
 Prepple Houmb (vokal)
 Kjartan Kristiansen (gitar)
 Sola Jonsen (trommer)
 Persi Iveland (bass)

Andre 
 Roger Valstad (produsent, miksar)
 Steinar Vikan (miksar)
 Yngve Sætre (teknikar)
 Atle Karlsen (klaviatur)
 Torill Ek (vokal)
 Torgeir Andresen (blås)
 Ned Leukhardt (perkusjon)
 Odd Magne Gridseth (bass)
 Helge Førde (messingblåsar)
 Jan Magne Førde (messingblåsar)

Musikkalbum frå 1990
DumDum Boys-album
Transit

Transit er det fjerde studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys. Det blei utgjeve i 1992.

Musikkalbum frå 1992
DumDum Boys-album
Ludium

Ludium er det femte studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys. Det blei utgjeve i 1994.

Spor

Alle songane er skrive av Prepple Houmb

Musikkalbum frå 1994
DumDum Boys-album
1001 Watt

Pstereo er eit konsertalbum av den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart utgjeve i 1994.

Spor 

Musikkalbum frå 1994
DumDum Boys-album
Sus av DumDum Boys

Sus er det sjette studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart utgjeve i 1996.

Musikkalbum frå 1996
DumDum Boys-album
Totem av DumDum Boys

Totem er det sjuande studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart utgjeve i 1998.

Spor 

Musikkalbum frå 1998
DumDum Boys-album
Schlägers

Schlägers er eit samlealbum av den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart utgjeve i 2001.

Spor 

Samlealbum frå 2001
DumDum Boys-album
Gravitasjon av DumDum Boys

Gravitasjon er det åttande studioalbumet frå den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart gjeve ut den 13. mars 2006, og første singel frå albumet er «Enhjørning».

Spor

Referansar 

Musikkalbum frå 2006
DumDum Boys-album
Tropering

Tropering (av gresk Tropos: figur) er ein praksis som vart utvikla innanfor gregoriansk song. Ein Trope tydde eit tillegg til den liturgiske songen, anten i form av tekst eller melodi. Innanfor troperingskunsta fann songarar og komponistar i tida rom for improvisasjon og skaparevne. Tropering vart mest nytta til festhøgtidane, jul og påske.

Den mest einfelte forma for tropering var eit nydikta teksttillegg i ein melisme, der ein før ikkje hadde hatt anna ein ein vokal å syngje på. Særskild lange melismar i kyrie eller halleluja-song kunne handsamast slik. I songar utan melismar, vart nye melodiliner lagde til, slik at songen vart lengre. 

Troperingar i alleluiaen vert oftast kalla sekvensar. Frå desse utvikla det seg eit heilt sett nye hymnar i høgmellomalderen.

verknad 

Frå den utvida troperingsteknikken sprang det fram eit heilt liturgisk drama, som tok utgangspunkt i at tropane skifte i spørsmål og svar. Dette skjedde alt på 900-talet. Utover i mellomalderen voks kyrkjespelet fram av denne praksisen. Med tida reiv spelet seg heilt laus frå den faste liturgien og vart ein sjølvstendig sjanger, med ulike bibelhistoriske emne.

Musikalske teknikkar
Mellomaldermusikk
Ploiditet

Ploiditet er talet på kromosomsett som trengst for å danne ei ny komplett celle. Talet på kromosomsett hos eit individ blir kalla det monoploide talet (x). Cellene sin ploiditet kan også variere i ei organisme. Hos menneska er dei fleste cellene diploide (inneheld to kromosomsett, eit frå kvar av foreldra) medan kjønnscellene (spermiar og eggceller) er haploide.

Euploiditet er namnet på det kromosomantalet per celle i ein art. Kromosomtalet i ei normal menneskecelle er 46.

Haploiditet 
Haploid kjem frå gresk haploos som betyr 'enkel'. Ei haploid celle har eit sett kromosom. Ordet haploid blir brukt om kjønnscellene hos artar som har seksuell forplanting. Slike organismer vekslar mellom ein tilstand med eit enkelt kromosomsett (haploid) og dobbelt kromosomsett (diploid).

Menneska sine kjønnsceller (gamet) er haploide. Dei andre cellene i kroppen er diploide. Grunnen til at kjønnscellene er haploide er at det trengst ei kjønnscelle frå kvar av foreldra for å skape eit nytt individ.

Diploiditet 
Diploid (av gresk diploos, 'dobbel'), eit individ som har dobbelt sett med kromosom.

Mennesket er diploid ettersom menneska har 46 kromosom der 23 kjem frå mor og 23 frå far, og der desse kromosoma alltid er i par i cellene i menneskekroppen.

Polyploiditet 
Polyploidi blir det kalla når celler og organismer har meir enn to einsarta sett med kromosom. Polyploide former har namn etter talet på kromosomsett i cellekjerna: triploide (tre sett; 3x) tetraploide (fire sett; 4x), pentaploide (fem sett; 5x), hexaploide (seks sett; 6x) osv.

I somme tilfelle er ikkje alle kromosom dobbelte, og denne tilstanden blir kalla aneuploidi. Hos normale, dvs. diploide, organismer kan det skje spontane avvik, som ofte kjem av hemma celledeling.

I planteriket er den ikkje uvanleg med polyploiditet, men dette førekjem nesten aldri hos dyr. Vanlege nyttevekstar som kaffi, bomull, potet og tobakk er tetraploide, dvs. at dei har fire komplette kromosomsett i cellene.

Polyploidi førekjem hos amfibiar i samband med partenogenese (jomfrufødsel).

Dersom kromosoma kjem frå ulike foreldre, blir dette kalla allopolyploidi.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ploiditet» frå , den 24. mai 2009. 

Genetikk
Gregoriansk sekvens

I gregoriansk song er ein Sekvens ein særskild form for tropering knytt til alleluia-liturgien. Den første som skriv om desse sekvensane er munken Notker Balbulus ved St. Gallen i andre halvdel av 800-talet. Han var den første som dikta lengre sekvensar, og skreiv utførleg om korleis dei vart til. Notker hadde ergra seg over dei lange tekstlause delane av Halleluja-songen i klosteret, og tok til å dikte nye tekstar til dei. Han møtte og andre munkar utanfrå som synte han tropering som alt var i bruk. 

Med tida voks sekvensen fram som sjølvstendig sjanger og sleit seg laus frå dei liturgiske alleluia-songane. Då dette hende, vart det og dikta ny musikk. Før hadde songen vore tufta på det som alt fanst av melismar. Sekvensane vart likare og likare tekstane i hymnene, og det vart vanskeleg å skilja mellom dei.

Oppbygging 

Sekvensane vart bygde opp etter eit fast rimmønster: aa bb cc dd ee ff gg (to liner i kvar strofe). Nokre gonger var strofane utvida til tre liner: aaa, bbb og slik bortetter (som i Dies irae).

kjende sekvensar 

 Dies irae er truleg den mest kjende sekvens-songen i dag. I Noreg er truleg Olavssekvensen eller Lux illuxit like godt kjend.

Mellomaldermusikk
Songformer
Conductus

Conductus er nemninga på ein tidleg religiøs songstil med fleire stemmer, nytta i den katolske kyrkja. Denne songvarianten er den første som ikkje er tufta på gregoriansk song, men heilt fritt samansett. Conductus vart som oftast sunge medan bibelen vart boren i prosesjon fram til tekstlesinga. Songen kunne ha ein, to eller tre stemmer. Stilen vart til under Ars antiqua, og mykje nytta i denne tida. For første gong finn ein at verdsleg song har vore nytta som forelegg for komposisjonane, heller enn kyrkjesongen. 

Conductus vart truleg til i Frankrike kring 1150, og halden i hevd til om lag 1300. Tidlege conductus handla ofte om helgenliva, gjerne til dei som hadde døydd i samtida, slike som Thomas Becket. Seinare Conductus vart ofte nytta til kritikk av misleghald innanfor kyrkja. Nokre av desse tekstane ser ut til å vera heller oppøste, og det er lite truleg at dei har vore nytta i gudstenesta. All tekst var skriven på latin. 

Stilistisk skil conductus seg frå organum, som er tufta på kyrkjesongen. Medan Organum hadde cantus firmus, og ulik fart på stemmene, er conductus jamn i rytmen, og alle syng mest homofont. 

Då Ars nova braut fram, gjekk conductus av moten, og vart borte. Stilen heldt seg lengst i Tyskland, der han vart halden i hevd til midt på 1300-talet. Jacob av Liége nytta conductus som døme på sømeleg song då han gjekk til åtak på den nye musikken tidleg i hundreåret.

Mellomaldermusikk
Gauksheim

Gauksheim er ein gard på sørvestsida av Selbjørn i Austevoll kommune. 

Namnet vart tidlegare skrive Gugssøen i 1610, Gugsøm i 1612, Gougsem i 1668, Gouchsseim i 1723 og Gouxemb. Første delen av namnet heng truleg saman med fuglenamnet gauk, som tidlegare vart sett på som ein lukkefugl. Kanskje meinte folk at det å nytte stavinga «gauk» i namnet ville bringe lukke til heimen deira. Heim-namna er av dei eldste gardsnamna, og dette kan tyde på at Gauksheim er ein særs gammal gard. Ein har likevel ikkje funne spor etter dette og garden er heller ikkje nemnd i kjelder frå mellomalderen. 

Garden vart nemnd første gong i 1590, då ein Rasmus betalar leiglendingsskatt og leidangsskatt. 

Som med nabogardane var Gauksheim stiftsgod under Bjørgvin bispedøme. Seinare vart garden krongods som kong Fredrik III av Danmark-Noreg selde vidare til i 1660-åra til Peder Andersson. Garden vart seinare seld vidare til futen Ivar Knutson Gram, som selde vidare til borgar Mattias Ellingson i Bekkjarvik i 1711. Garden vart seld til brukarane under ein auksjon i 1804. 

Folket på Gauksheim har opp gjennom tidene livnært seg av jorda si og litt heimefiske. 

Ved Gauksheimesjøen er det bygd ein stor molo, og i utmarka er det i dag bygd fleire hytter. I dag bur berre nokre få personar på garden. Dei fleste husa står tomme det meste av året, og vert stort sett nytta som fritidshus om sommaren.

Kjelder 
 

Gardar i Austevoll
Vik i Austevoll

Vik er ein gard på Huftarøy i Austevoll kommune.

Historie
Garden har fått namn etter den djupe, lune vika han ligg ved, nord for Vestre Vinnesvågen. Sidan namnet er i ubunden form, tyder det på at garden er særs gammal, noko funn i området òg tyder på. Her er funne spydspissar og økser frå både steinalderen og yngre og eldre jernalder. På den tida gjekk sjøen høgare enn no, og den gamle strandlinja er synleg oppfor Heimavikjo. På den tidlegare sjøbotnen stod husa i Vik i ein tunskipnad. 

Her er funne ei steinøks med finslipt yte og truleg har det vore fangstlæger for farande steinalderfolk alt for 10 000 år sidan. Her var gode fiske- og fangsttilhøve. 

Vik er første gongen nemnd i skriftlege kjelder i 1519, då Bjørn i Vig betalte 2 mark i skatt. Folk i Vik dreiv jordbruk og fedrift med noko fiske attåt. 

Vik var «Stigtsgods», og låg ei stund under kapitlet ved Nykyrkja i Bergen. Seinare eigde Enkjefattighuset i Bergen garden, før han vart løyst inn av brukarane i 1833. 

I dag er det nær 80 bruksnummer på garden. Sju av dei har noko jord, medan resten er hus, hytter og industritomter. Kommunen har i dag kjøpt noko parsellar til veggrunn, medan HSD har bygt ut ein tomt på 10 mål til rutebilstasjon og kontor.

Landbrukstilhøve
I martiklane på 1600- og 1700-talet vart det nemnt at garden hadde god åker og gode fisketilhøve, men hadde ikkje seter, kvern eller husmannsplass.

Det har alltid vore lite skog her, og folk brende lyng og brake, samt torv, som brensel. Utover 1900-talet fekk presten her, Kullmann, sett i gang eit skogplantingsprosjekt og på 1940-talet vart det planta store mengder norsk gran her.

Kjelder
 

Gardar i Austevoll
Munkatreppene

Munkatreppene, eller Treppene er namnet på over 100 steinheller som ligg på 650 - 700 m.o.h. over Lofthus i Hardanger.
I gamle dagar, når dei lokale bøndene skulle ha kyr og hestar opp på Hardangervidda, gjorde treppene det lettare for dyra å koma seg opp.

Namnet Munkatreppene kjem av at ein trur det var munkane frå det gamle klosteret i Opedal som la ned hellene og slik bygde treppene. Namnet er omstridt, fordi ein ikkje kan vita sikkert om det faktisk var munkane eller bøndene som stod bak. Sjølv om hellene vert kalla Munkatreppene på folkemunne, står det likevel berre Treppene på informasjonsskiltet der dei ligg.

Munkatreppene ligg i nærleiken av fjelltoppen Nosi.

Kjelder 

visitullensvang.no 

Geografi i Ullensvang
Sysselmann

Ein sysselmann eller syslemann var kongens fremste ombodsmann i syslet som frå andre halvdel av 1100-talet var dei administrasjonseiningar Noreg blei oppdelt i. 

Sysselmannen sytte for at kongen sine inntekter kom inn, både skatter og bøter. Han hadde viktige oppgåver innanfor rettsvesenet, men dømde sjølv berre i ekstraordinære tilfelle. Han blei løna av bøtene som blei pålagde og kravde inn. Syslet og prostedømet hadde identiske grenser. 

I samband med den norske okkupasjonen i 1932 av Øst-Grønland blei det oppretta eit sysselmannsembete i Eirik Raudes Land med Helge Ingstad som sysselmann . Året etter drog Noreg seg ut av området etter å ha tapt saka mot Danmark i Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie i Haag.

Etter at Jan Mayen blei norsk i 1930 blei Sysselmannen på Svalbard også Sysselmann på Jan Mayen. Den geografiske avstanden mellom Jan Mayen og Svalbard gjorde forvaltninga vanskeleg. Dette førte til at det administrative ansvaret for Jan Mayen den 1. januar 1995 blei overført til Fylkesmannen i Nordland.

I våre dagar eksisterer tittelen sysselmann berre i embetet som sysselmann på Svalbard, oppretta 1. juli 1925. Frå og med 1.juni blir tittelen sysselmann endra til sysselmeister ettersom tittelen skal bli kjønnsnøytral.

Bakgrunnsstoff 
 Sysselmannens oppgaver

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sysselmann» frå , den 24. mai 2009.

Fotnotar 

Embetstitlar
Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie

Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie (fransk: Cour permanente de justice internationale) var ein internasjonal domstol oppretta av Folkeforbundet. Den var i verksemd frå 1921 til 1940. Domstolen handsama 29 saker mellom statar og 27 rådgjevande fråsegner. 

Domstolen blei i 1946 erstatta av Den internasjonale domstolen i samband med opprettinga av SN.

Domstolen sine leiarar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie» frå ,  den 24. mai 2009.

Bakgrunnsstoff 
  Worldcourts.com: Side om Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie

Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie
Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie
Organisasjonar i Haag
Nedlagde domstolar
Sysselmann i Eirik Raudes land

Sysselmann i Eirik Raudes land var den norske sysselmannen på Aust-Grønland under Noreg sin okkupasjon i tida 10. juli 1931–5. april 1933. Dette landområdet blei i denne perioden kalla Eirik Raudes Land av nordmennene og Kong Christian den Xs land av danskane.

Sysselmann 
 Helge Ingstad (1932–1933)

Sjå også 
 Eirik Raudes Land
 Sysselmannen på Svalbard

Eirik Raudes land
Hertug

Hertug (frå mellomnedertysk hertoch, femininum hertuginne) var opphavleg ein vald hærførar, og er i dag ein tittel for somme av dei høgaste europeiske adelsmenn eller mannlege medlemmar av kongehus, ofte knytt til eit hertugdøme, men denne tilknytinga er gjerne berre i namnet. Tittelen finst også som storhertug eller som erkehertug.

Somme hertug-familiar var suverene fyrstar, dvs. at dei herska over ein stat kalla eit hertugdømme. Andre hertug-familiar hadde ikkje ei slik sjølvstendig stilling, men hadde fått hertugtittelen som ein adelstittel frå ein fyrste.

Dei få norske hertugane var Skule Bårdsson og Håkon V Magnusson, den siste i tida før han blei konge. 

I Sverige har prinsar tittelen hertug over eit landskap. Prins Carl Philip er hertug av Värmland.

Det finst rangkrone for hertug, men utforminga av rangkrona varierer med dei ulike landa og tidsperiodane.

Sjå også 
 Monark
 Hertuginne

Bakgrunnsstoff 

 
Adelstitlar
Hertuginne

Hertuginne (av norrønt hertoginna) er ein adelstittel brukt som tittel på ektefellen til ein hertug. Hertuginne kan også vere ei kvinne som regjerer over eit hertugdøme.

I Sverige har svenske prinsesser sidan 1980 blitt tildelt titlar som hertuginner av eit landskap, for eksempel er kronprinsesse Victoria også hertuginne av Västergötland.

Sjå også
Hertug

Bakgrunnsstoff

Kjelder

 
Adelstitlar
Fyrste

Fyrste eller fyrstinne (frå tysk: Fürst, 'den fyrste') er ei nemning eller tittel som kan visa til ulike typar adelsfolk. Ordet kan visa til eit medlem av eit kongehus eller høgadelen, men kan også brukast om kvar ein uavhengig monark.

Fyrste som herskar 
«Fyrste» kan brukast om ein uavhengig monark av eit område uansett kva for ein tittel dei brukar. Det kan visa til folk med titlar som konge, keisar, hertug og maharajah, men også fyrste. I Europa i dag finst tre fyrstedøme der statsoverhovudet brukar tittelen «fyrste»: Andorra, Liechtenstein og Monaco.

Prins har same avleiing som fyrste (latin princeps, 'den fyrste'), og blir i nokre språk brukt på same vis.

Fyrste om adel elles 
Fyrste har også blitt brukt som adelstittel i fleire land, mellom anna Tyskland og Russland. Tittelen har då gjerne vore den høgaste adelsklassa blant den ikkje-regjerande delen av adelen. Otto von Bismarck var ein slik fyrste. Variantar av fyrstetittelen er storfyrste og kurfyrste.

Fyrstehus eller fyrsteætt kan visa til slekta til ein uavhengig herskar.

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Fyrste» frå , den 24. mai 2009.

Bakgrunnsstoff 
 
 

 
Kongelege titlar
Adelstitlar
Ashburton Park

Ashburton Park er ein park i Woodside, ein stad i London Borough of Croydon. Parken ligg rett ved sida av Woodside sporvognshaldeplass, der Tramlink si fyrste og andre ruta stoppar. Arealet parken opptar er på 7,49 hektar. Om natta er parken låst og stengd.

Fasilitetar 

I parken finst det ymse fasilitetar, som:
 Parkeringsplass
 Leikeplass
 Toalett
 Ballplass og paviljong
 Korgballbana
 Tennisbanar

Det finst òg resirkuleringsanlegg for papir og flasker.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ashburton Park» frå , den 25. mai 2009. 
 

Parkar i London
Pyknoklin

Pyknoklin er ei grenseflate mellom to vasslag som har ulik tettleik. Forskjellen kan skuldast ulikt saltinnhald eller ulik temperatur.

Pyknoklin-laget i havet er sona mellom overflatevatn og djuppvasslaget. Det er ikkje eit eige lag, men ein overgangssone der overflatevatn gradvis går over til djupvasslag. Rundt 18 % av havvolumet er pyknoklin.

Limnologi
Oseanografi