La Bamba

«La Bamba» er ein meksikansk folkesong, opphavleg frå staten Veracruz. Den mest kjende innspelinga vart gjort i 1958 av Ritchie Valens som ein rock and roll-låt, som nådde Topp 40 i USA. Valens-versjonen av «La Bamba» er rangert på 354. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 beste songane gjennom tidene, og er den einaste songen på lista som ikkje er sungen på engelsk. 

«La Bamba» har blitt spelt av mange andre artistar, mest kjend av Los Lobos, som laga ein versjon for filmen La Bamba i 1987. Denne nådde førsteplassen både i USA og Storbritannia same året. Musikkvideoen til Los Lobos-versjonen av Sherman Halsey, som vann ein MTV Video Award for beste video frå ein film.

Tradisjonelt opphav
La Bamba er eit klassisk døme på musikkstilen Son Jarocho som oppstod i den meksianske delstaten Veracruz og som kombinerer spansk, mexicansk og afrikasnke musikalske element. Songen er typisk spelt på ein eller to arpas jarochas (harper) i lag med gitarinstrumenta jarana jarocha og requinto jarocho. Teksten på songen varierer mykje, sidan artistane ofte improviserer versa medan dei syng han. Versjonar som dei av gruppene Mariachi Vargas de Tecalitlan og Los Pregoneros del Puerto har overlevd fordi artistane var populære. Den tradisjonelle sida av «La Bamba» ligg i sjølve melodien, som er nesten den same i alle versjonar. Namnet på dansen, som ikkje har noko omsetjing til norsk eller engelsk, er truleg knytt til det spanske verbet bambolear, som tyder «å riste» eller «stampe».

Den tradisjonelle «La Bamba» vert ofte spelt i bryllaup i Veracruz, der bruda og brudgommen dansar i lag. Tradisjonen er ikkje like populær i dag, men dansen er framleis populær, kanskje gjennom populariteten til ballet folklórico. 

«Arriba»-delen (som tyder «opp») av songen syner truleg til danseopphavet til songen, der fotarbeidet, kalla «zapateado», går raskare og raskare medan tempoet i musikken går raskare. Tekstlinja «Yo no soy marinero, soy capitán», tyder «Eg er ikkje sjømann, eg er kaptein». Veracruz har lokalt mange sjømenn.

Valens-versjonen
Den tradisjonelle songen inspirerte Ritchie Valens til å lage ein rock and roll-versjon av «La Bamba» i 1958. Valens blanda den tradisjonelle melodien med rock and roll, delvis laga av studiotrommeslagaren Earl Palmer og bassisten Carol Kaye. Songen vart spreidd til eit stort publikum og gav songen (og Valens) ein plass i rockehistoria (innlemma i Rock & Roll Hall of Fame i 2001). 

Songen nyttar ei enkel vers-refreng-form. Valens, som var stolt over den mexiancske bakgrunnen sin, var først motvillig til å spele «La Bamba» som ein rock and roll-låt, men gjekk etter kvart med på dette. Valens fekk teksten frå tanta si Ernestine Reyes og lærte den spanske teksten fonetisk, sidan han hadde snakka engelsk frå fødselen av. Songen vart rangert på 98. plass på lista til VH1 over dei 100 beste rock and roll-låtane og 59. plass på lista deira over den 100 beste dansesongane i rock and roll. Begge i 2000.

Andre versjonar

 «La Bamba» vart framført som eit produksjonsnummer i filmen Fiesta i 1947.
 «La Bamba» vart spelt inn av Harry Belafonte i 1956 og 1960 ved Carnegie Hall (LSO6007).

Andre artistar som har spelt inn songen er Dusty Springfield (1965 på albumet Ev'rything's Coming Up Dusty), The Plugz, Antonia Rodriguez, Joanie Bartels, Los Lobos, Neil Diamond, Tzimis Panousis, Super Dave Osborne, Half Japanese, Bappi Lahiri, The Kingston Trio, "Weird Al" Yankovic (som «Lasagna», Dragon Ash, Alvin and the Chipmunks, The Blues Image, Bobby Darin, Trini Lopez, Nashville Teens (1964), Nana Mouskouri, The Sandpipers, Selena, Leon Thomas III (filmmusikk for August Rush), The Ventures, Clay Walker, Wyclef Jean, Johnny Rivers, Jose Feliciano, Khalil Fong og Deer Tick.

Songen er spelbar i videospelet Guitar Hero: World Tour.

Lister

Ritchie Valens-versjon

Los Lobos-versjonen

Musikkvideo 
Musikkvideoen for Los Lobos-versjonen av songen vart regissert av Sherman Halsey og vann MTV Video Music Award for beste video frå ein film.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «La Bamba (song)» frå ,  den 20. august 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1958
Singlar frå 1987
Ritchie Valens-songar
Spanskspråklege songar
Mexicanske songar
Rock and roll-songar
Discosongar
Songar på toppen av Billboard-lista
Nummer-ein-singlar i Australia
Nummer-ein-singlar i Belgia
Nummer-ein-singlar i Frankrike
Nummer-ein-singlar i Italia
Nummer-ein-singlar i New Zealand
Nummer-ein-singlar i Sveits
Nummer-ein-singlar i Storbritannia
Nummer-ein-singlar i Canada
Grammy Hall of Fame Award
Selena-songar
Los Lobos-songar
Dusty Springfield-songar
Neil Diamond-songar
«Weird Al» Yankovic-songar
Bobby Darin-songar
Trini Lopez-songar
Nana Mouskouri-songar
Wyclef Jean-songar
José Feliciano-songar
 354
The Ventures-songar
New Riders of the Purple Sage-songar