alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Watford

Watford er ein by og eit administrativt distrikt i Hertfordshire, England, omkring 32 km nordvest for sentrum av London. Ulikt dei fleste distrikta i England blir det leia av ein direkte vald borgarmeister.

Byen ligg innanfor ringvegen til London M25, og er på fleire måtar ein del av byområdet til London. Watford undergrunnsstasjon ligg i utkanten av Londons undergrunnsnett.

Omgrepet «nord for Watford» blir ofte brukt for å skildre Storbritannia nord for London. Dette er moglegvis fordi Watford var den første staden der ein skifta hestar under reiser nordvestover frå hovudstaden. Det er enno mogleg at staden det eigenleg vert vist til er landsbyen Watford i Northamptonshire, omkring 80 km lenger nord, som var eit viktig knutepunkt mellom transportruter som gjekk aust-vest og nord-sør.

Fotballaget til byen er Watford FC. Saracens Rugby Club har flytta til Watford, og leiger banen frå fotballklubben.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Watford» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff
Watford Borough Council
Watford Palace Theatre
Watford Museum

Byar i Hertfordshire
Distrikt i Aust-England
Rotherham

Rotherham er ein by i Rotherham-distriktet i South Yorkshire i England med om lag 117 000 innbyggere. Byen ligg ved elvane Don og Rother renn saman. 

Byen har stål-, kjemis, elektroteknisk og maskinindustri. Det står ei kyrkje frå 1400-talet i byen. Rotherham voks fram som jernverksby frå 1746.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rotherham» frå ,  den 10. juli 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 rotherhamweb.co.uk

Byar i South Yorkshire
Vinterpalasset

Vinterpalasset (russisk Зимний дворец), er ein bygning i St. Petersburg i Russland som var residens for russiske tsarar. Palasset er i barokkstil og måla i ein markant grønfarge. Vinterpalasset er i dag ein del av kunstmuséet Eremitasjen.

Bygningen fekk si noverande utforming mellom 1754 og 1763 då det vart bygt som vinterresidens for den russiske tsaren. Arkitekten Bartolomeo Rastrelli teikna bygget. Etter februarrevolusjonen 1917 tente det som høgkvarter for den provisoriske, russiske regjeringa. Deretter vart det storma av bolsjevikane, noko som innleia oktoberrevolusjonen.

Historie 

Dagens palass er det fjerde vinterpalasset, det opphavlege vart bygt 1711-12 på oppdrag av Peter den store og låg straks inntil dagens Vinterpalasset. Bygningen var ei lite prangande tobustadsbygning.

Allereie i 1721 vart vinterplass nummer to bygd, også det for Peter den store. Bygget vart reist etter arkitekten Georg Johann Mattarnovi sine teikningar.

År 1727 let sonesonen hans Peter II Matternovipalasset verte ombygt til det ugjenkjennelege. Heile Matternovi sitt palass vart då ein av to sidepaviljongar i det nye, enorme tredje vinterpalasset. Året etter, i 1728, flytta hoffet frå St. Petersburg til Moskva og Vinterpalasset mista sin kongelege status. 

St. Petersburg vart på ny hovudstad i 1732, og tsarinaen Anna av Russland flytta då inn i grannepalasset, Apraxinpalasset, som er det noverande fjerde Vinterpalasset. Tsarina Anna let arkitekten Rastrelli totalt bygge om, og inkorporere tilliggande bygningar, i det nye palasset.

Sjå òg
Palasstorget

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Vinterpalasset» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff 

Kunstmuseum
Museum i St. Petersburg

de:Eremitage (Sankt Petersburg)#Gebäude
Eastbourne

Eastbourne er ein by og eit administrativt distrikt i East Sussex i England. Han marknadsfører seg sjølv som The Sunshine Coast («Solskinnskysten»), og hevdar å ha  rekordmange soldagar blant britiske byar. Byen er òg kjent som ein stad der mange pensjonistar vel å busetje seg på grunn av det behagelege klimaet, men i seinare år har gjennomsnittsalderen falle etter byggeprosjekter retta inn mot unge familiar.

Byen ligg rett ved South Downs, og har fleire store strender. Han er greitt tilgjengeleg frå Brighton og London, men då det lokale jernbanenettet er umoderne er det få pendlere som vel å slå seg ned der.

Strandpromenaden består nesten berre av viktorianske hotell, og ein finn ikkje glora butikkar av den typen som elles sprett opp nær strendar. Dette blir skuldast mykje av Eastbourne høyrde til hertugen av Devonshire, som ikkje tillét at bygningane vart omgjort til butikkar, og ein har halde på dette preget. Det finst òg fleire gamle festningstårn og eit fort i byen.

George Orwell gjekk mellom 1911 og 1916 på kostskule i Eastbourne, og ein meiner at han fekk inspirasjonen til Kamerat Napoleon frå ein gard i Willingdon, ein av forstadane til Eastbourne.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Eastbourne» frå ,  den 10. juli 2011.  
 

Byar i East Sussex
Distrikt i Søraust-England
Crawley

Crawley er ein by og eit administrativt distrikt i West Sussex, England. Han ligg ved grensa til Surrey. Byen er ikkje inndelt i mindre einingar som kretsar eller verdslege sokn.

Byen nådde eit folketal på noko under 10 000 før andre verdskrigen, ein vekst som for det meste skulda nærleiken til hovudvegen mellom London og Brighton, som i dag er M23 / A23. I 1950- og 1960-åra byrja han å vekse kraftig, etter at han i 1947 hadde vorte klassifisert som ein New Town, ein by som skulle byggjast opp for å avlaste storbyane i nærleiken, spesielt London. Folketalet nådde i løpet av 1960-åra 60 000, og han har halde fram å vekse. Under økonomiske oppgangstider i 1980-åra hadde byen det lågaste arbeidsløysenivået i Storbritannia.

Bydelar
Crawley er inndelt i 13 bydelar, som ikkje har noka administrativ rolle.

 Bewbush
 Broadfield
 Furnace Green
 Gossops Green
 Ifield
 Langley Green
 Maidenbower
 Northgate
 Pound Hill
 Southgate
 Three Bridges
 Tilgate
 West Green

Distriktet omfattar òg området Gatwick, der London Gatwick Airport ligg.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Crawley» frå ,  den 10. juli 2011.  
 

Byar i West Sussex
Distrikt i Søraust-England
Byar grunnlagde på 400-talet
Sutton Coldfield

Sutton Coldfield er ein by i Birmingham i West Midlands i England eller ein bydel i Birmingham. Sutton (som han ofte vert forkorta til) ligg om lag 13 km frå sentrum av Birmingham, men grensar til Erdington og Kingstanding. Sutton ligg nordaust for Birmingham og har ligg over 105 000 innbyggjarar. Han er ein del av West Midlands storbyområde. 

Byen har ei historisk tilknyting til den britiske kongefamilien, noko som har gjort at han har fått tittelen Royal Town då han var eit eige distrikt og ein del av Warwickshire. I 1974 vart Sutton Coldfield ein del av Birmingham og det større West Midlands.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sutton Coldfield» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Birmingham City Council om Sutton Coldfield

Byar i West Midlands
Birmingham
Skjelryggmaurfugl

Skjelryggmaurfugl, Willisornis poecilonotus, er ein maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta Willisornis. Han er ofte eit medlem av slekta Hylophylax. 

Skjelryggmaurfugl er ca. 13 centimeter lang, hannen har ei mørk gråleg fjørdrakt, hoa er meir raudbrun. Vengene er svarte med lyse kantar på dekkfjører og flygefjører - skjelmarkeringar. Det finst variantar av drakta med underartar i utbreiingsområdet, til dømes har hannen av W. p. gutturalis i nordaustre Peru og tilstøytande vestre Brasil  ein svart strupe. 

Denne arten er ein typisk maurfølgjar.

Arten har habitat i tropiske våte låglandsskogar med utbreiingsområdet i Amazonas innanfor landa  Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Fransk Guyana, Guyana, Peru, Surinam og Venezuela.

Kjelder 
 
BirdLife International (2014) Species factsheet: Willisornis poecilinotus. Henta frå http://www.birdlife.org den 24. august 2014.

Bakgrunnsstoff

 Videoar, bilete og lydopptak av skjelryggmaurfugl hos Internet Bird Collection

Maurfuglfamilien
Willisornis

Willisornis er ei biologisk slekt  i maurfuglfamilien, Thamnophilidae. Dette er små maurfuglar med sterk kjønnsdimorfisme. Dei har leveområde i Guyanaregionen og i regnskogen i Amazonas i Sør-Amerika, og er ofte maurfølgjarar.

Artslista 
Willisornis i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: 
 Skjelryggmaurfugl, Willisornis poecilinotus, Common Scale-backed Antbird, Cabanis, 1847, (LC)
 Xingumaurfugl, Willisornis vidua, Xingu Scale-backed Antbird, Hellmayr, 1905, (LC)

Referansar 

Maurfuglfamilien
Fugleslekter
Blackburn

Blackburn er ein by i Lancashire i  England, 35 km nordvest for Manchester. Han er administrasjonsby for den sameinte styresmakta Blackburn with Darwen og har kring 105 000 innbyggjarar. 

Blackburn ligg på det store kolfeltet vest for Penninane og var under den industrielle revolusjonen var Blackburn eit sentrum for tekstilindustrien. Spinnemaskinen vart oppfunnen her i 1764. I dag har byen eit tekstilmuseum. Industrien er i dag meir allsidig. 

I dag er han kanskje mest kjend som heimstaden til Blackburn Rovers FC. Byen vart nemnd av The Beatles i songen «A Day in the Life». John Lennon hadde fått auge på ein artikkel i Daily Mail om at ein skulle fylle alle hola i asfalten på gatene til byen, og dermed skreiv han linja «I read the news today. Oh, boy. 4000 holes in Blackburn Lancashire». Dette har gjeve namn til den uoffisielle fanzinen, til fotballklubben, 4000 Holes.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Blackburn» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Blackburn with Darwen Council

Byar i Lancashire
Cheltenham

Cheltenham (òg kjend som Cheltenham Spa) er ein by og eit administrativt distrikt i Gloucestershire i England. Byen har tradisjonelt vore ein kurstad, og mottoet hans er Salubrias eit Eruditio, 'Helse og utdanning'.

Han ligg i ytterkanten av Cotswolds, og har sidan ein fann mineralvasskjelder i 1716 vore ein kurstad og turistmål. Vatnet blir ikkje lenger rekna for å vere av drikkevasskvalitet, spesielt ikkje etter at ein i 2004 fann at røyra frå kjelda var for dårlege. Byen har på grunn av tilstrøyminga av vitjande vore velståande, og er i dag kjend som ein handlestad med varehuset Cavendish House som den meste kjende butikken, og som heim for fleire kjende privatskular: Dean Close, Cheltenham College og Cheltenham Ladies' College. Ein finn òg den prestisjetunge Pate's Grammar School der.

Internasjonalt er byen mest kjend for hestesport. Cheltenham Racecourse, i forstaden Prestbury, er den viktigaste arenaen i Storbritannia for National Hunt racing, det vil seie fleire former for sprangriding. Cheltenham Gold Cup blir arrangert normalt i midten av mars kvart år. Fordi han fell på same tid som St. Patricks dag vel svært mange irske hestesportentusiastar å leggje feiringa dit, og Cheltenham Festival, som blir arrangert samstundes som cupen, blir gjerne prega av dette. Ein annan viktig årleg festival er Greenbelt, ein kristen kunst- og musikkfestival. Det er òg mindre festivalar for jazz, litteratur og vitskap.

Det lokale fotballaget, Cheltenham Town FC, spelar i Football League.

Ved sida av turisme er lett industri, særleg innan matforedling, luftfart og elektronikk, viktig for økonomien til byen.

Government Communications Headquarters (GCHQ), avdelinga til det britiske etterretningstenesta for signaletterretning, har lokala sine i Cheltenham. Bygningen dei held til i er kjend for ei uvanleg «smultringform».

Jernbanestasjonen tener tog på linja mellom Bristol og Birmingham, noko som tyder at ein har gode samband til resten av Storbritannia.

Blant kjende menneske frå Cheltenham finn ein komponisten Gustav Holst, polfararen Edward Adrian Wilson, medisinaren Edward Jenner og musikaren Brian Jones.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Cheltenham» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff

Byar i Gloucestershire
Distrikt i Sørvest-England
Oldham

Oldham er ein by i Stor-Manchester i England. Han ligg i ytterkanten av grevskapet i Penninane, og er den største byen og administrasjonssentret i det sjølvstyrte distriktet Oldham.

Historisk har byen høyrt til Lancashire. Han vart eit viktig sentrum for tekstilproduksjon på 1800-talet, og opplevde eksplosiv vekst under den industrielle revolusjonen. I ein periode var Oldham den mest produktive staden for bomullsspinning i verda.

Oldham har ein profesjonell fotballklubb, Oldham Athletic.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Oldham» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff 
 www.oldham.gov.uk

Byar i Stor-Manchester
Busetnader grunnlagde på 800-talet
Woking

Woking er ein by i grevskapet Surrey i England. Han ligg i den vestre delen av grevskapet, omkring 30 minutt med tog frå London. Ein stor del av folkesetnaden pendlar anten til London eller til Heathrow lufthamn. Byen har kring 60 000 innbyggjarar, men i lag med Byfleet har dei i lag kring 105 000 innbyggjarar. 

Byen oppstod rundt ein jernbanestasjon som vart bygd på 1800-talet for å fungere som krysspunkt mellom to jernbanelinjer. Den eine av dei gjekk til Brookwood gravlund, som vart oppretta av London Necropolis Company som avlastningskyrkjegard for London. Woking fekk seinare det første krematoriet i Storbritannia, i 1878.

Det finst planar om å flytte grevskapsadministrasjonen for Surrey til Woking. Han ligg per i dag i Kingston, men den byen er overflytta frå Surrey til Stor-London.

Den mest kjende fotballklubben i byen er Woking F.C.. Fotballspelaren Michael Hale er frå Woking. Ein annan kjend person frå Woking er H.G. Wells, som i boka si Krigen til klodane lét marsbuarane lande i byen. Det er reist ein statue av ein marsbuar – etter skildringa til Wells – i sentrum.

Den første moskéen til Storbritannia ligg i Woking.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Woking» frå ,  den 10. juli 2011.  
 

Byar i Surrey
Distrikt i Søraust-England
Tett harmoni

Tett harmoni viser til harmonisering der ein følgjer leiet til ein akkord – notane frå akkorden ligg så tett at det ikkje er plass til fleire notar frå han mellom dei.

Denne harmoniforma er mellom anna vanleg i barbershop og annan a cappella-musikk. Ein finn tette harmoniar i vokalarrangement til pop- og rockegrupper som Beach Boys, Bee Gees, Andrews Sisters og Queen.

Tett harmoni blir også brukt i instrumentalmusikk, til dømes i jazz, der «Moonlight Serenade» av Glenn Miller er eit velkjent døme. I denne songen nytta han ei rekkje treblåseinstrument med enkelt røyrblad til å harmonisera innanfor ein enkelt oktav.

Kjelder
Tett harmoni i musikkordboken.no
Denne artikkelen bygger på «Close harmony» frå ,  den 10. juli 2011.  
 

harmoni
Gillingham

Gillingham er ein by i Kent i England. Han er ein av Medwaybyene, saman med Chatham og Rochester. Namnet kjem frå gammalengelsk, og tyder «bustaden til familien Gylla». Han er først nemnt på 900-talet under namnet Gyllingeham.

Historie 

Då normannerane invaderte i 1066 var Gillingham ein liten landsby. Vilhelm Erobraren gav han til halvbror sin Odo av Bayeux, som bygde soknekyrkja vigde til Evangelisten Markus og reiste eit palass for erkebiskopen av Canterbury.

I mellomalderen var bydelen Grange tilknytt Cinque Ports, og byen var i fleire hundreår ein viktig stad for britisk sjøfart. Chatham Dockyard ligg for det meste i Gillingham og ikkje i Chatham. Han vart grunnlagt av dronning Elisabeth I, og vart flytta til den noverande staden sin i 1622.

I 1667 segla ein nederlandsk flåte opp elva Medway og steig i land ved Queenborough på Sheppey. Dei kringsette fortet ved Sheerness, og gjekk inn i Gillingham under det som er kjent som raidet ved Medway. Nederlenderne vart etterkvart drivne ut, men hendinga hadde då alt sterkt audmjuka den britiske flåten.

Då sjuårskrigen braut ut i 1756 beordra regjeringa straks at marineverftet skulle befestast, og innan [[1758] var Chatham Lines konstruert. Forsvarslinja var drygt halvannan kilometer lang, og strekte seg over halvøya som verftet ligg på frå Chatham Reach til Gillingham Reach. Batteria vende innover mot land for å stanse eit åtak frå den sida; frå sjøsiden var det alt nok kanonar på skipa og på landbatteri til å forsvare verftet.

I 1778 braut det ut krig med Frankrike igjen, og forsvarsanlegget vart forsterka. Fleire fort vart konstruert, både i Gillingham og Rochester. På 1800-talet vart det anlagt enno fleire fort. Som ei følgje av denne langvarige byggeaktivteten måtte ein skaffe heim til arbeidarane, og byen New Bromton sprang opp. Han hadde i 1851 omkring 9000 innbyggjarar, medan Gillingham enno var ein liten landsby. Etterkvart vart den gamle landsbyen innlema i New Brompton, og heile staden fekk namnet Gillingham.

I 1919 vart eit monument til minne om dei falne i første verdskrigen reist ved forsvarslinja. Den kvite obelisken er synleg på lang avstand. Endå eit monument vart reist etter i 1945, til minne om dei falne i andre verdskrigen.

Marineverftet var den viktigaste arbeidsgiveren, og då marinebasen vart nedlagt i 1984 førte dette til høg arbeidsløyse i Gillingham. Store delar av verftsområdet er no ein verdsarvstad.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Gillingham (Kent)» frå , den 10. juli 2011. 
 

Byar i Kent
Fylkesveg 57 i Oppland

Fylkesveg 57 i Oppland går mellom Skjollabakken og Hov i Gran kommune. Vegen er 2,0 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Skjollabakken
 Hov

Bakgrunnsstoff

 057
Vegar i Gran
St Helens i Merseyside

St Helens er ein by i Merseyside i England. Han er den største byen og det administrative senteret i distriktet St Helens og har like over 100 000 innbyggjarar. Byen vart ein del av ein kommune i 1868 i lag med Eccleston, Parr, Sutton og Windle og han vart eit distrikt i 1887, som i 1974 var eit bydistrikt. 

St Helens ligg heilt sørvest i det historiske grevskapet Lancashire i Norvest-England, 10 km nord for elva Mersey. 

Det lokale området utvikla seg raskt under den industrielle revolusjonen på 1700- og 1800-talet og vart eit viktig senter for kolgruvedrift, og glasmaking. Både før og under denne perioden var det òg ein bomulls- og linindustri (hovudsakleg seglmaking) som varte fram til midten av 1800-talet, i tillegg til industriar for salt, kalkstein, koparutvinning og bryggeri. I dag er St Helens ein handelsby og det meste av den gamle industrien har forsvunne.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «St Helens, Merseyside» frå , den 10. juli 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Merseyside
Maurtanagarar

Maurtanagarar er fuglar i slekta Habia. Dette er fuglar med lange halar og kraftige nebb. Hannane har ein raud kam og fjørdrakt som inneheld raudt, brunt eller sota fargetonar. Hoene kan likne hannar eller i hovudsak vere gulaktig eller brun i farga. Tidlegare var maurtanagarar plassert i tanagarfamilien, Thraupidae. Dei er faktisk nærare Cardinalis i kardinalfamilien, Cardinalidae, derfor er ikkje maurtanagarar verklege tanagarar slik som fellesnamnet ymtar om.


Alle maurtanagarar beitar på insekt, som kan vere større enn nebba. Frukt gjer ut for ein mindre del av kosthaldet deira. Raudstrupemaurtanagar, sotmaurtanagar og svartkinnmaurtanagar, som saman utgjer eit takson, lever i skog i gjenvekst og i oppstykka skogsområde. Dei sit på greiner to til tre meter over bakken og tar bytet frå lauvverk eller i flukt. Dei er òg maurfølgjarar som følgjer svermar av vandremaurar for å fange insekt som er på flukt frå maurane.

Raudkronemaurtanagar og kardinalmaurtanagar føretrekker tettare undervegetasjon og sit op høgare greiner, fire til fem meter, ofte arbeider dei seg oppover gjennom bladverket. Dei er mindre tilbøyelege til å følgje maurkolonnar.

Hofuglen byggjer eit koppforma reir og rugar to eller tre egg. Ungane forlèt reiret før dei kan flyge og gøymer seg i tett vegetasjon.

Maurtanagarar har stygge tonar i ropa, men songen er musikalske plystretonar.

Artslista 
Maurtanagarar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010  med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. 
 Raudkronemaurtanagar, Habia rubica
 Raudstrupemaurtanagar, Habia fuscicauda
 Sotmaurtanagar, Habia gutturalis
 Svartkinnmaurtanagar, Habia atrimaxillaris
 Kardinalmaurtanagar, Habia cristata

Kjelder 
 Første utgåva av artikkelen byggjer på «Habia (bird)» frå , den 10. juli 2011. Følgjande referansar var gjeve:
 
 
 Morton, Isler & Isler, Tanagers ISBN 0-7136-5116-4
 Stiles and Skutch, A guide to the birds of Costa Rica ISBN 0-8014-9600-4

Referansar

Bakgrunnsstoff 

kardinalfamilien
Fugleslekter
Duell

Duell er nemninga på eit rituelt oppgjer mellom to partar, helst med bruk av våpen. Duellar vart for det meste utførte av høgtståande innanfor europeisk adel, for å bileggje tvistemål eller for å halde oppe ære. Dei «klassiske» duellane finn ein i nyare tid, gjerne frå renessansen og frametter.

Historie
Den moderne duellen oppstod i det som i dag er Italia på 1500-talet som eit rituale for å regulera æressaker mellom adelsmenn. Duellen blei spreidd på slutten av 1500-talet via Frankrike til store delar av Europa elles. Røtene til duellen kan ein spora tilbake til mellomalderturneringa.

Allereie i 1562 gjekk den katolske kyrkja inn for å forby duellering, og sa at både duellanter og sekundantar skulle bannlysas og at einkvan som døydde i ein duell ikkje skulle få ei kyrkjeleg gravferd. På 1600-talet blei det laga lovar mot duellering i dei flesta land.

Sverd-duellar kunne ha mykje sams med vikingtidas holmgang. Med tida vart desse utførte etter faste ritual, og sverd vart skift ut med kårde, særskilt laga for slikt bruk. Fleire av desse er skildra mellom anna av William Shakespeare og seinare av Alexandre Dumas. Av historiske personar som har mist livet i slik nærkamp kan ein nemne Peter Wessel Tordenskjold. I England vart denne typen duellantar kalla swashbucklers. 

Pistol-duellar vart meir vanlege utover på 1700-talet, då pistol kom i bruk. Her vart det vanleg å ha sekundantar, og ein brukte pistolar med eitt skot i løpet (flintlås). Her var vinnaren den som råka best etter tjue steg (førti meters hald). 

I den amerikanske nybyggjartida vart desse duellane utvikla til kjappe revolveroppgjer, og duellmeistrane vart kalla gunslingerar. Her galdt det å trekke snøggast. 

Opp mot nyare tid vart denne måten å gjera opp på gradvis forboden.

Folk som har falle i duell

 Peter Wessel Tordenskjold, dansk-norsk sjøhelt (kårde, 1720.)
 Alexander Hamilton, amerikansk finansminister (pistol, 1804)
 Évariste Galois, fransk matematikar (1832)
 Aleksandr Pusjkin, russisk diktar (1837)
 Ferdinand Lassalle, tysk politikar og forfattar (1864)

Litterære duellar

 Hamlet endar i eit oppgjer mellom Hamlet og Laertes. Utfallet er fatalt for dei begge.
 Romeo og Julie krinsar mykje om duellen mellom Tybalt og Mercutio, seinare mellom Tybalt og Romeo. I dette skodespelet blir minst tre mann drepne i duell. 
 Twelfth Night brukar duell-grepet meir humoristisk, i det korkje heltinna Viola/Cæsario eller motstandaren Andrew Ague-cheek kan meistre våpna i særleg grad. 
 Dumas sine bøker om dei tre musketerane har fleire duellar.
 Teikneserien Lucky Luke syner ei rekkje revolverduellar av «vill vest»-typen, pluss ei scene med «klassisk britisk» duellering med pistol (Grønnskollingen). Lucky Luke vinn sjølvsagt alle oppgjer.

Kjelder

 Væpna oppgjer
Konflikt
Surfing

Surfing er ein idrett som går ut på å balansera på noko, som regel eit brett, som blir drive fram av bølgjer. Idretten oppstod i Polynesia, med Hawaii som eit velkjent døme. På Hawaii blei han nesten trengd ut av kristne misjonærar, men oppstod igjen på 1900-talet og blei spreidd til Australia og California, der ein utvikla lettare surfebrett. I dag driv ein med surfing over store delar av verda, i havet, elver, innsjøar og basseng.

Surfing i Noreg
Langs norskekysten er det ofte gode tilhøve for surfing, særleg på Jærstrendene, Vestlandet og i Lofoten. NM i surfing 2007 blei halde på Stadlandet.

Sjå òg
Surfekultur

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Surfing» frå ,  den 10. juli 2011.

Bakgrunnsstoff

Vassport
Kultur på Hawaii
Kultur i California
Australsk kultur
 
Idrettar frå USA
Polynesisk kultur