alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
PSPACE

I matematikk og informatikk er PSPACE ei kompleksitetsklasse. Ho kan definerast som mengda av alle problem som kan løysast av ei turingmaskin med ei polynomiell mengde plass.

Relasjonar til andre kompleksitetsklasser 
Følgjande relasjonar er kjende mellom PSPACE og andre kompleksitetsklasser.  Merk at ⊊ ikkje er det same som ⊈. ⊊ er ekte-delmengde relasjonen. ⊆ er delmengderelasjonen.

Innehalde i PSPACE har ein òg PSPACE-komplette problem som er dei hardaste problema i PSPACE. Dei er definerte som ved andre kompleksitetsklasser.

Eigenskapar 
PSPACE er lukka under operasjonane union, komplement og kleenestjerne.

Ein annan interessant eigenskap er at komplementet av PSPACE er lik PSPACE sjølv. Med andre ord er co-PSPACE = PSPACE.

Litteratur 

 Sipser, Michael (1997). Introduction to the Theory of Computation. PWS Publishing. ISBN 0-534-94728-X.  Section 8.2–8.3 (The Class PSPACE, PSPACE-completeness), ss. 281–294.
Kompleksitetsteori
Symmetrisk matrise

Ei symmetrisk matrise er ei matrise som er lik transponeringa si. Formelt er ei matrise M symmetrisk viss og berre viss . Berre kvadratiske matriser, altså matriser med like mange kolonnar som radar, kan vera symmetriske.

Døme 

Matrisa M er symmetrisk ettersom .

Matrisa A nedanføre vil der i mot ikkje vera symmetrisk:

Eigenskapar 
Ei reell symmetrisk matrise har nokre spesielle eigenskapar utover ei vanleg matrise. Følgjande eigenskapar følgjer frå spektralteoremet for symmetriske matriser

 Eigenvektorar tilhøyrande ulike eigenverdiar er ortogonale
 Det vil vera n reelle eigenverdiar gjeve at matrisa er av dimensjon n x n.
 Dimensjonen av eigerommet for ein eigenverdi  er det samme som multiplisiteten av rota  i det karakteristiske polynomet
 Ei symmetrisk matrise vil alltid vera diagonaliserbar

Matriser
Posts korrespondanseproblem

Posts korrespondanseproblem er eit uavgjerbart beslutningsproblem innanføre informatikken og matematikken introdusert av Emil Post i 1946. Sagt på ein annan måte, det finst inga turingmaskin som vert sagt å avgjera problemet. Det verta ofte nytta i bevis for om eit problem er uavgjerbart eller ikkje, då det er enklare å jobba med enn andre uavgjerbare beslutningsproblem som til dømes stoppeproblemet.

Definisjon 
Det finst fleire ulike definisjonar på problemet. Ein måte å sjå det på er følgjande.

La dataen for problemet vera to lister   og   av ord over alfabetet  der  inneheld minst to symbol. Ei løsning for dette problemet er ein sekvens av indeksar   der   og   for alle k, sånn at

Posts korrespondanseproblem er å finna ut om ei slik løysing eksisterer i det heile.

Døme 
For dei to listene

Vil ei løysing for dette problemet vera sekvensen (3,2,3,1) ettersom

Vidare vil alle repetisjonar av sekvensen òg vera ei løysing.

Ein annan enklare måte er òg å sjå på dette som dominobrikker.   

Løsninga kan dermed òg visualiserast enklare på følgjande måte, der strengen sett sammen av dei øvste grønne delane av dominobrikka er lik strengen sett sammen av dei nedste blå delane av dominobrikka. 

i1 = 3

i2 = 2

i3 = 3

i4 = 1

Litteratur 

 Michael Sipser (2005). "A Simple Undecidable Problem". Introduction to the Theory of Computation (2nd eid.). Thomson Course Technology. side. 199–205. ISBN 0-534-95097-3.
 E. L. Post (1946). "A variant of a recursively unsolvable problem" (PDF). Bull. Amer. Math. Soc. 52.
Uavgjerbare problem
Rabah Madjer

Mustapha Rabah Madjer () er ein algerisk fotballtrenar og tidlegare -spelar. Han var ein briljant teknikar som særleg vert hugsa for sitt hælspark-mål i europacupfinalen 1987, då FC Porto vann 2-1 over Bayern München. Angrepsspelaren vart i 1990 afrikameister med Algerie.

Klubbspel
Madjer spelte på Hussein Dey i heimlandet frå 1975 til 1983. Deretter var han Racing Paris-spelar i halvtanna år. Etter ein halv sesong i Tours, gjekk Madjer sommaren 1985 over til FC Porto, der han hadde ei avgjerande rolle då klubben vann Europacupen 1987. Seint i andre omgang utlikna han til 1-1 med eit hælspark-mål. Fire minuttar seinare spelte han fram lagkamerat Jury som skåra sigersmålet for Porto. Same året vart Madjer kåra til Årets fotballsspelar i Afrika.

I juli 1988 vart Madjer overført til Valencia CF. Allereie eit par månader ut i sesongen vende han tilbake til Porto, der han på ny viste seg som ein verdfull spelar. År 1990 var han benkeslitar og i 1992 la han opp som spelar etter eit kort opphald i Qatar SC.

Landslagsspel
Madjer spelte 87 landskampar for Algerie. Han utmerkte seg under verdsmeisterskapen i fotball 1982, deltok også i VM 1986. I 1990 var lagets bestemann då Algerie slo vertslandet Nigeria med 1-0 i finalen i afrikameisterskapen.

Merittar
Vinnar av Europacupen: 1987 med FC Porto
Afrikameister: 1990 for Algerie
Portugisisk seriemeister: 1986, 1988, 1990 med FC Porto
Portugisisk cupmeister: 1988, 1991 med FC Porto

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Rabah Madjer» frå ,  den 30. oktober 2019.  
 

Algeriske fotballspelarar
Porto-spelarar
Valencia-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-VM 1986
Maillardreaksjon

Maillardreaksjonen er ein kjemisk reaksjon som oppstår mellom aminosyrer og reduserande sukker i ulike bakverk og annan mat. Denne gir maten ein karakteristisk brun eller mørk farge og markant smak. Reaksjonen er ein ikkje-enzymatisk bruningsreaksjon som tek til ved høg temperatur, typisk ved 140–160 grader celsius. Høgare temperatur fører til bruning av sukkeret, og kan etter kvart gjera maten brent.

Reaksjonen er namnsett etter Louis-Camille Maillard, som skildra denne i 1912.

Døme i mat 
Døme på mat som ofte er prega av maillardreaksjonen er
 Steikt eller grilla kjøt
 Steikt eller rista lauk
 Malta bygg
 Brød, kjeks, pai og anna bakverk
 Brente kaffibønner og kakaobønner
 Pommes frites
 Rista peanøtter
 Mørk sjokolade
 Marshmallows
 Dulce de leche

Sjå òg 
 Akrylamid, eit svært giftig og potensielt kreftframkallande stoff som kan oppstå når ein utset poteter eller annan stiverik mat for høg varme.
 Karamellisering, ein liknande reaksjon som skjer ved oppvarming av sukker (men som til skilnad frå maillardreaksjonen ikkje involverer aminosyrer).

Galleri

Kjelder 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Maillard reaction» frå ,  den 30. oktober 2019.  
 

Kjemiske reaksjonar
Matkjemi
Honoré de Balzac

Honoré de Balzac () var ein fransk romanforfattar, ein leiande aktør i framveksten av dei litterære stilretningane naturalisme og realisme. Åtte av romanane hans og eit par samlingar med forteljingar og noveller har kome ut på norsk.

Liv og gjerning
Balzac var av borgarslekt i Tours. I 1815 flytta han til Paris der han byrja studere jus. Etter eksamen prøvde han utan hell seg som diktar. Han mislukkast òg som forretningsmann, sleit med gjeld sidan i livet. Etter mykje motgang byrja han på ny å skrive. Dei 20 siste åra han levde skreiv han over 80 romanar.

Balzac er særleg kjend som skildrar av det samfunnet han levde i. Han meinte at romanforfattaren skulle vise dei kreftene som styrer samfunnsutviklinga. Utan illusjonar skildrar han menneske som kjempar om goda i verda, og syner klart den rolla pengar spelar i menneska si jakt på nyting, makt og status. Såleis er han ein forløpar for den litterære naturalismen. I politikken gjekk Balzac frå eit liberalt til konservativt verdisyn. Han forsvarte Kyrkjas plass i samfunnet, trass i sterk kritikk av sider ved katolisismen, og var positiv til det restaurerte kongedømmet.

Balzac var fascinert av personlegdomar som dreiv samfunnsutviklinga, endå om dei ikkje fylgde gjengse etiske reglar. Figurane hans er ofte styrt av éi drift eller ein karaktereigenskap som opptrer i stadig meir reindyrka form. I romanane viser han elles medkjensle med taparane i kampen for tilværet.

Balzac er ein allvitande forfattar som kommenterer forteljinga, til dømes forklarar han korleis dei enkelte hendingane illustrerer allmenne lover. Han braut med mange tradisjonelle normer for fransk prosa, dessutan vart han lenge kritisert for å mangle stilistisk eleganse. Stilen er ein integrert del av den dynamiske forfattarskapen, oppbygginga av romanane er planlagt til minste detalj. Av Balzac sine romanar er mellom andre Eugénie Grandet, Far Goriot og Tapte illusjoner omsett til norsk. Ei novellesamling, Balzac forteller, kom i norsk omsetjing i 1985.

Kjelder

Store norske leksikon

Denne artikkelen bygger på «Honoré de Balzac» frå ,  den 31. oktober 2019.  
 

Franske forfattarar
Forfattarar frå 1800-talet
Naturalistiske forfattarar
Realistiske forfattarar
Oberpullendorf

Oberpullendorf er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Burgenland i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 12,6 km² og i kring 3 200 ibuarar. Landsbyen ligg 243 meter over havet.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Oberpullendorf» frå ,  den 31. oktober 2019.  
 

Burgenland
Kommunar i Burgenland
Amoc

Amoc (), eigentleg Mikkâl Antti Morottaja,  er ein samisk rappar som rappar på enaresamisk.

Amoc har sjølv skildra musikken sin som ikkje spesielt samisk, ut over at han rappar på samisk.

Karriere 
Amoc starta karrieren sin med å rappe på finsk i 1997, men gjekk seinare over til å rappe på enaresamisk. Han opptrer mest i Nord-Finland og Noreg.

Amoc sin debutsingle Šaali kom i desember 2006. Debutalbumet slapp han på den samiske nasjonaldagen 6. februar 2007 på Tuupa Records, finansiert av Anarâškielâ servi. Wimme Saari var også med på albumet. 

21. september 2018 kom det ein ny single, Čuđeh, som er eit samarbeid mellom Amoc og Niki Rasmus. Med på singelen er også Heidi Gauriloff. Temaet er tsjudane, som i tidlegare hundreår røva og herja blant samane. 

I tillegg til Amoc er også faren Matti Morottaja og storebroren Petter Morottaja aktivt engasjerte for enaresamisk.

Diskografi

Album 

 Amok-kaččâm  (2007)

Singlar 

 Šaali (2006)
 Kiälláseh (2016)
 Kuobârpoolvâ maŋa (2016)
 Čuđeh (2018)

Med på andre sine album

Publiserte tekstar 
 Morottaja, Mikkâl Antti 2019: Suomârâp uarjih. i: Domokos, Rießler, Schlosser 2019: Worte verschwinden fliegen zum blauen Licht. Samische Lyrik von Joik bis Rap. Freiburg: Samica.

Kjelder 
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Amoc» frå ,  den 31. oktober 2019.  
 
Samiske musikarar
Finske musikarar
Enaresamisk revitalisering

Enaresamisk revitalisering er eit prosjekt for å snu språkskifteprosessen frå enaresamisk til finsk som hadde gått føre seg i det enaresamiske språksamfunnet i løpet av 1900-talet.

Utgangspunktet ved inngangen til det siste tiåret av 1900-talet var eit språksamfunn på rundt 300 talarar, der berre eit fåtal talarar var fødd etter 1940-talet. Enaresamisk var relativt godt utforska, med både ei referanseordbok (Itkonen og Laitinen) og ei praktisk ordbok (Morottaja og Sammallahti), i tillegg til filologiske tekstsamlingar som dokumenterte enaresamiske dialektar.

Revitaliseringa vart starta med grunnlegginga av foreininga Anarâškielâ servi i 1986. Året etter vart bladet Anarâš-lostâ stifta. I 1997 fekk Anarâškielâ servi støtte til å starte opp eit språkreir i Enare, Kielâpiervâl. Dette språkreiret, og seinare to andre  har seinare tatt i mot barn kvart einaste år. Vinteren 2009-2010 fekk 17 studentar eit heilt års fulltidsutdanning i enaresamisk. Opplegget rundt dette året er grundig skildra i Olthuis, Kivelä og Skutnabb-Kangas.  

I 2015-17 gjennomførte Giellatekno ved UiT Noregs arktiske universitet eit språkteknologisk prosjekt for enaresamisk, som resulterte i eit retteprogram, ei e-ordbok og eit maskinomsetjingsprogram mellom enaresamisk og nordsamisk. I 2018 sette Anarâškielâ servi i gang prosjetet Čyeti čälled anarâškielân (Hundre skribentar på enaresamisk), med målet om å produsere tusen sider ungdomslitteratur for enaresamisk.

Resultatet av tre tiår med revitalisering var eit språksamfunn med rundt 450 talarar, med hovudtyngda under 40 år.

Litteratur 
 Olthuis, Marja-Liisa - Kivelä, Suvi & Skutnabb-Kangas, Tove (2013): Revitalising Indigenous Languages. How to Recreate a Lost Generation. Bristol: Multilingual Matters.
 Pasanen, Annika 2015: Kuávsui já peeivičuovâ. 'Sarastus ja päivänvalo': Inarinsaamen kielen revitalisaatio. Doktorgradsavhandling. Helsingin yliopisto. (samandrag)

Enaresamisk språk
Samisk revitalisering
Konrad Nielsen-rettskrivinga

Konrad Nielsen-rettskrivinga var ei rettskriving for nordsamisk som vart brukt i Konrad Nielsen og Asbjørn Nesheim sitt monumentale ordboksverk Lappisk ordbok I-IV 1932-1938 og i trebandsverket Lærebok i lappisk.

Ut over desse to verka vart rettskrivinga brukt i berre ein handfull av publikasjonr. Rettskrivinga har likevel ei sentral rolle i utviklinga av nordsamisk. Så godt som alle vitskaplege publikasjonar om nordsamisk på heile 1900-talet brukte Konrad Nielsen si rettskriving når dei siterte nordsamisk språkmateriale.

Karakteristiske trekk ved Konrad Nielsen-rettskrivinga 

Rettskrivinga vart primært laga for å gjere det mogleg å lære nordsamisk som framandspråk. Ortografien la vekt på å representere uttalen i dei nordsamiske dialektane i nordsamisk så nøyaktig som mogleg, og la mindre vekt på å skape ei rettskriving som skulle vere lett å bruke for morsmålstalarar i det daglege. 

Lydhistorisk er rettskrivinga konservativ. Ho opprettheld m.a. distinksjonen mellom final m og n, og mellom final p, t, k, desse distinksjonane var på den tida rettskrivinga vart til allereie borte i Kautokeino (som hadde høvesvis final n for nasalane og t for lukkelydane), men var framleis oppretthalde både i meir austlege og sørlege dialektar.

Konrad Nielsen-rettskrivinga i bruk 

I den grad samar skreiv samisk i tida fram til 1979, brukte dei verken Konrad Nielsen-rettskrivinga eller Bergsland-Ruong-rettskrivinga frå 1948), men Friis-rettskrivinga, som dei kjende frå Bibelomsetjinga og frå det religiøse bladet Nuorttanaste.

Litteratur 

 Nielsen, Konrad 1932-1938: Lappisk ordbok Lapp dictionary (med Asbjørn Nesheim)
 Nielsen, Konrad 1926-1929: Lærebok i lappisk

Samisk ortografi
Nordsamisk språk
Geri Halliwell

Geraldine Estelle Horner, née Halliwell (), er ein engelsk songar, låtskrivar, skodespelar, forfattar, motedesignar, fotomodell og TV-personlegdom. Halliwell blei kjend på 1990-talet som «Ginger Spice», eit medlemmene i musikkgruppa Spice Girls. I 1998 forlét Halliwell Spice Girls for å skapa ein solokarriere, men kom seinare tilbake til gruppa då ho vart gjenforeint i 2007. 

I 1999 byrja Halliwell solokarrieren sin og gav ut debutalbumet sitt, Schizophonic. Albumet inneheldt tre singlar som nådde førsteplassen på UK Singles Chart, «Mi Chico Latino», «Lift Me Up» og «Bag It Up», medan den første singelen «Look at Me» nådde andreplassen. I 2001 gav Halliwell ut det andre albumet sitt, Scream if You Wanna Go Faster. Den første singelen herfrå, «It's Raining Men», nådde førsteplassen på topplista i Storbritannia og vart den største hitten i karrieren til Halliwell. Dei påfølgjande singlane «Scream if You Wanna Go Faster» og «Calling» var vellykka og nådde åttandeplassen og sjuandeplassen i Storbritannia. I 2005 gav Halliwell ut det tredje albumet sitt, Passion, som inneheldt den verdsomspennande hitten «Ride It».

Diskografi 
Schizophonic (1999)
Scream if You Wanna Go Faster (2001)
Passion (2005)

Sjå òg 
Spice Girls

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Geri Halliwell» frå , den 31. oktober 2019.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside
 

Engelske popsongarar
Engelske låtskrivarar
Engelske skodespelarar
Engelske forfattarar
Spice Girls
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Großpetersdorf

Großpetersdorf er ein kommune i Distriktet Oberwart i forbundslandet Burgenland i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 31,3 km² og i kring 3 500 ibuarar. Landsbyen Großpetersdorf ligg 311 meter over havet.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Großpetersdorf» frå ,  den 1. november 2019.  
 

Burgenland
Kommunar i Burgenland
Rechnitz

Rechnitz er ein kommune i Distriktet Oberwart i forbundslandet Burgenland i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 43,7 km² og i kring 3 000 ibuarar. Landsbyen Rechnitz ligg 366 meter over havet.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Rechnitz» frå ,  den 1. november 2019.  
 

Burgenland
Kommunar i Burgenland
Ishockey-VM 1963

Verdsmeisterskapen i ishockey 1963 vart arrangert i Stockholm i Sverige i tida frå 8. mars til 17. mars 1963. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei åtte deltakarlanda møttest i innbyrdes oppgjer. Sovjetunionen vart verdsmeister med betre målskilnad enn Sverige, Tsjekkoslovakia kom på bronseplass. 

Sverige vann 2-1 over Sovjetunionen i sin andre kamp. Avgjerande for pokalkampen vart det at i lagas siste kamp i turneringa tapte Sverige 2-3 mot Tsjekkosolovakia.

Tabell

Sovjetunionens meisterlag
Målvakter: Viktor Konovalenko, Boris Zajtsev
Forsvarar: Eduard Ivanov, Aleksandr Ragulin, Nikolaj Sologubov, Viktor Kuzkin, Vitalij Davidov
Løparar: Vladimir Jursinov, Venjamin Aleksandrov, Aleksandr Almetov, Boris Majorov, Jevgeni Majorov, Vjatsjeslav Starsjinov, Stanislav Petukhov, Viktor Jakusjev, Jurij Volkov, Jurij Paramosjkin

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1963» frå ,  den 1. november 2019.  
 

Ishockey-VM
Sport i 1963
Stockholm
Idrettstilskipingar i Sverige
Nasjonaldans

Nasjonaldans er ein type dans som blir knytt til og eventuelt brukt som symbol for ein viss nasjon. Dette kan vera ei offisiell eller uoffisiell klassifisering. Historisk har ein ofte brukt omgrepa folkedans og nasjonaldans om kvarandre, og folkedansar rekna som typiske for ein nasjon kan få status som nasjonaldans.

Liste etter land

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «List of national dances» frå ,  den 1. november 2019.  
 

Dans
Dans
Vigilie

Vigilie (latin for 'nattevak'  eller 'vaking', norrønt vaka) er innan kristen tradisjon ei religiøs handling som føregår om natta. Det kan til dømes visa til gudstenester før kyrkjelege festdagar, som påskevigilia på påskeaftan og julevigilia på julaftan.

I oldkyrkja var det vanleg at kristne kom saman kvelden før ei viktig høgtid og førebudde seg gjennom vake, bøner, skriftlesing og eventuelt også andakt. Slike markeringar kunne utvikla seg til vill festing, og ved eit kyrkjemøte i 1231 blei dei fleste vigiliene gjennom natta avskaffa.

Kjelder

Latinske ord og uttrykk
Kristen utøving
Natt
Dommedag

Dommedag er ei førestilling som finst innan abrahamittiske religionar og parsismen om at Gud skal dømma mellom gode og vonde ved slutten av verda. Liknande idear om dommar og verdas ende finst også kvar for seg i ei rekkje andre religionar.

Kjelder

Jødisk eskatologi
Kristen eskatologi
Muslimsk eskatologi
Haugfolk

Haugfolk er overnaturlege vesen som held til inne i haugar. 

I norrøn mytologi viste det til døde som heldt til inni gravhaugar. I seinare norsk folketru kunne det vera underjordiske vesen eller det kunne visa til haugbonden.

Sjå òg 
 Alvar
 Aos Sí eller sith, haugfolk i skotsk og irsk folketru

Kjelder 

Overnaturlege vesen
Norsk folketru
Kaisa Rautio Helander

Kaisa Rautio Helander () er ein finsk språkforskar og stadnamngranskar, som har spesialisert seg på samisk namnegransking. Ho er professor i samisk stadnamngransking ved Samisk høgskole i Kautokeino.

Rautio Helander har både forska på korleis samiske stadnamn har vorte attgjeve i kartmateriale under fornorskingsperioden, og på nyare namnepolitikk.

Bibliografi (utval) 
 Helander, Kaisa Rautio 2016:  The Power of Administration in the Official Recognition of Indigenous Place Names in the Nordic Countries. I: Names and Naming: People, Places, Perceptions and Power. Multilingual Matters 2016 ISBN 9781783094905. s. 229-249
 Helander, Kaisa Rautio: Namat dan nammii. Sámi báikenamaid dáruiduhttin Várjjaga guovllus Norgga uniovdnaáiggi loahpas Doktoravhandling, Uleåborgs universitet.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside på Samisk høgskole
 

Samisk språkforsking
Finske språkforskarar
Professorar ved Samisk høgskole
Laila Nystad

Laila Nystad () er ein norsk, samisk politikar som representerer Norske Samars Riksforbund (NSR) frå Ávjovárri valkrets. Ho er sidan 2013 fast møtande sametingrepresentant som vara for sametingpresident Aili Keskitalo. For tida arbeider ho som vikarlærar ved Lakselv barneskule, og er busett i Porsanger. Av fagleg bakgrunn har ho ein bachelor i handel- og økonomi frå University of Auckland på New Zealand. Ho har tidlegare vore leiar av Sametingets ungdomspolitiske utval (SUPU).

Verv i Sametinget 

 2013–2017 Sametingrepresentant
 2003–2005 Leiar av Sametingets Ungdomspolitiske Utval (SUPU)

Referansar

Kjelder 

 Sametinget: Laila Nystad
 NRK: Laila Nystad, NSR
 NSR: Ávjovárri valkrets

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Laila Nystad» frå ,  den 2. november 2019.  
 

Norske sametingspolitikarar
NSR-politikarar
Samiske politikarar
Laura Janda

Laura Alexis Janda () er ein norsk språkforskar som er professor i russisk ved UiT Noregs arktiske universitet. Produksjonen hennar som lingvist omfattar talrike bøker, tidsskriftartiklar og føredrag, primært om slavisk, men også om samiske språk.

Ho er master i slavisk lingvistikk frå UCLA i 1980 og Ph.D. i same emne frå 1994. Ho har også studert ved Princeton University, der ho gjekk ut i 1979.

Slavisk lingvistikk 

Som slavist har Janda konsentrert seg om russisk og tsjekkisk, men også publisert komparative studier over morfologi og fonologi for særleg andre sørslaviske språk. Teoretisk har ho konsentrert seg om sentrale tema i slavisk lingvistikk, særleg grenseområdet mellom morfologi og semantikk, verbprefiks og tempusmorfologi, og aspektualitet. Den teoretiske innfallsvinkelen har vore kognitiv grammatikk, samtidig ofte med eit empirisk fundament inspirert av Harald Baayen sin innfallsvinkel til morfologi. No har også arbeidd med andre morfologiske tema, t.d. med kasus (jf. Janda og Clancy 2002, 2006). Ho har også skrive boka om tsjekkisk i Lincom Europa sin serie av grammatiske handbøker.

Samisk lingvistikk 

Janda har vore tilsett ved russiskavdelinga ved Institutt for språk og litteratur ved UiT sidan 2008, og har halde fram arbeidet sitt med slavisk lingvistikk. I tillegg har ho også arbeidd med nordsamisk, både med adposisjonar og possessive suffiks.

Bibliografi (utval) 

 Janda, Laura Alexis 2019: Quantitative perspectives in Cognitive Linguistics. Review of Cognitive Linguistics 2019; Volum 17 (1). ISSN 1877-9751.s 7 - 28.s
 Janda, Laura Alexis; Tyers, Francis Morton. Less is more: why all paradigms are defective, and why that is a good thing. Corpus Linguistics and Linguistic Theory 2018; Volum 14 (2). ISSN 1613-7027.
 Janda, Laura Alexis; Dickey, Stephen M.. Cognitive Linguistics: A Neat Theory for Messy Data. Journal of Slavic Linguistics 2017; Volum 25 (2). ISSN 1068-2090.s 369 - 387.
 Janda, Laura Alexis; Antonsen, Lene; Baal, Berit Anne Bals 2014: A Radial Category Profiling Analysis of North Sámi Ambipositions. High Desert Linguistics Society Proceedings 10(2014)
 Antonsen, Lene 2013: Čállinmeattáhusaid guorran. (English summary: Tracking misspellings.) – Sámi dieđalaš áigečála 2/2013: 7–32.
 Antonsen, Lene og Siri Broch Johansen 2013: Kåfjord samiske språksenter – erfaringer og minner. I: Elfrid Boine, Siri Broch Johansen, Svein Lund, Siv Rasmussen (red): Samisk skolehistorie 6.
 Antonsen, Lene & Laura Janda & Biret Ánne Bals Baal 2012: Njealji davvisámi adposišuvnna geavahus. (English summary: The use of four North Saami adpositions.) – Sámi dieđalaš áigečála 2/2012: 7–38.
 Janda, Laura Alexis 2006; Clancy, Steven. The Case Book for Czech. Slavica Publishers 2006 ISBN 0893573329.
 Janda, Laura Alexis 2002; Clancy, Steven. The Case Book for Russian. Slavica Publishers 2002 ISBN 0893573078.
 Janda, Laura Alexis; Townsend, Charles E.. Czech. Lincom Europa 2000 (125) ISBN 389586465X. ISSN 0940-0788.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Professorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Samisk språkforsking
Norske språkforskarar
Russisk språkforsking