alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Orlången

Orlången er ein innsjø i Huddinge kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen inngår i Tyresån-vassdraget, og er den nest største innsjøen i vassdraget.

Natur
Orlången ligg i Orlångens naturreservat, og er ein næringsrik (eutrof) innsjø. Han har flikete bukter som går i ulike retningar, og er som Drevviken og Magelungen frå gammalt av bukter langs Austersjøen, som gjennom landhevinga no ligg 21 meter over havet. Orlången ligg i eit område der mange sprekkedalar kryssar kvarandre. Naturen rundt innsjøen er vekselvis skog og kulturlandskap.

Friluftsområde
Rundt innsjøen er det ein promenadesti som går gjennom reservatet. Ved sjøen sin sørvestlege breitt ligg Sundby friluftsområdet til gard, med rideanlegg, lysløyper og ein restaurant. På vinteren blir preparert det skøytebaner, og på sommarhalvåret er det badeplass og robåtutleige der. I Orlången lever det fiskeartar som gjørs, gjedde, åbor, lake, mort og karpe. Det er òg sett ut signalkreps i innsjøen.

Balingsta gard
Området Balingsta har historie minst tilbake til vikingtida, noko eit lokalt gravfelt stadfestar. Skriftleg er Balingsta nemnt første gongen i 1436 som «Balistadom». Dei noverande bygningane er truleg oppført på slutten av 1700-talet, og alleen frå Lännavägen (Haningeleden vart planta i 1864. I dag er hovudbygningen i privat eige, medan uthusa er eigd av Huddinge kommun.

Balingsta skule
Det vart drive skule i Balingsta frå 1840 til 1940, i tre skulebygg som har avløyst kvarandre. Skulebygningen på fotoet var i bruk frå 1886 til 1919, og var ved hundreårsskiftet den største skulen i Huddinge sokn med nærare 100 elevar på ein lærar. Undervisinga føregjekk i to grupper med skulegang annakvar veke i seks år. Skulen vart riven i 1920 då han var i dårleg stand.

Balingsta mølle
Frå Sundby gard kan ein sjå Balingsta mølle (svensk Balingsta kvarn) på ei høgd på motsett side av innsjøen. Vindmølla har stått der sidan 1877, og vart fram til 1895 nytta av Balingsta gard. Før den tida hadde garden ei bekkekvern. Møllen på Ballingsta er ein såkalla hollender, som tyder at ein kunne vri overdelen av vengjene etter vindretninga. Etter 1895 forfall kverna, men ho vart restaurert med mellom anna nye vengjer i 1971.

Flemingsbergsviken
Flemmingsbergviken er ei bukt i Orlången, med eige reinseanlegg. Flemingsbergsviken ligg i ein sprekkedal, og er eit populært område for fuglar, flaggermus og augestikkarar. Flemingsbergsviken har promenadevegar langs breidda av innsjøen, og er eit populært friluftsområde.

Bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Orlången» frå ,  den 15. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Huddinge kommun
 Informasjonsskilt på plassen

Bakgrunnsstoff
 Om Orlången Huddinge kommun, natur
 Orlången Tyresåns vattenvårdsförbund

Innsjøar i Södermanland
Aspen i Botkyrka

Aspen er ein innsjø i Botkyrka kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Sidan byrjinga av 1950-talet har innsjøen vore delt i ein nordleg og ein sørleg del av vegbanken for E4/E20.

Historie
Under steinalderen låg området Aspen ligg i, under hav. Gjennom landhevinga vart Aspen for 4000 år sidan løfta ut av det havdekka området. Buplassar frå bronsealderen eksisterer her enno, like så gravrøyser. For ca. 1000 år sidan vart området kolonisert, og jernaldergarder låg langs innsjøen. Ved dagens rideskule låg busetnaden Skrävsta, på andre sidan av innsjøen, ved Lindhov, låg òg ein busetnad, og der Hågelby gard ligg i dag, låg ein tredje byen, Hogslaby, der ein i dag har rekonstruert ein jernalderby. Gravflet frå denne perioden er verna i heile området.

Naturen
Ikkje langt frå Skrävsta ligg Ekholmens naturreservat, der eit 60-tal sine større eiketre veks, derav omtrent halvparten av dei er fleire hundre år gamle. Her er det òg flaggermus og ei rekkje andre dyr og plantar. Edellauvskogen gjev ein oppfatning om varmen til bronsealderen klima. Ein særeigen skogstype ligg i Hasselbacken, rett overfor Ekholmen, der ein lauvsumpskog av orar veks på små øyar i sumpmarka. Ljoset strålar ned mellom søyler av grå stammar.

Bilete 
Bilete frå turløypa rundt Aspen (bilettitlar på svensk). Fotograf (alle bileta): Holger Ellgaard

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Aspen (Botkyrka kommune)» frå ,  den 15. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Om sjön Aspen, på Botkyrka kommuns webbplats 
Aspen  Miljödatabasen

Innsjøar i Södermanland
Botkyrka kommun
Lillestrøm kommune (1908-1962)

Lillestrøm kommune var ein tidlegare kommune i Akershus fylke og omfatta tettstaden Lillestrøm. Kommunen hadde nummeret 232.
Kommunen vart oppretta i 1908 ved at han vart skild ut frå gamle Skedsmo kommune saman med Lørenskog kommune.
1. januar 1962 vart Lillestrøm kommune slått saman med Skedsmo kommune.

Folketal
 1951 8416
 1960 10281

Ordførarar
1908-1910: Overrettssakførar Olaf Christophersen, Høgre
1911-1913: Tømmermann Gustav Jahr, Arbeidarpartiet
1914-1916: Overrettssakførar Hans Severin Arnessen, Arbeidarpartiet 
1917-1919: Skolestyrar Knut Monsen Nordanger, Arbeidarpartiet
1920-1923: Skifteformann Otto M. Thoresen, Arbeidarpartiet
1923-1925: Skolestyrar Knut Monsen Nordanger, Arbeidarpartiet
1926-1928: Skifteformann Otto M. Thoresen, Arbeidarpartiet
1929-1931: Skolestyrar Knut Monsen Nordanger, Arbeidarpartiet
1932-1934: Skifteformann Otto M. Thoresen, Arbeidarpartiet
1935-1937: Cellulosearbeidar Olaf Høgden, Arbeidarpartiet
1938-1945: Lærer Magnus Bratlie, Arbeidarpartiet
1940-1945: Lærer Magnus Bratlie, Nasjonal Samling
Mai-august 1945: Cellulosearbeidar Olaf Høgden, Arbeidarpartiet
1. august-31. desember 1945: Arbeider Adolf Amundsen, Arbeidarpartiet
1946-1951: Jernbanemann Trygve Amundsen, Arbeidarpartiet
1952-1962: Kontorsjef C. J. Hansen, Arbeidarpartiet

Kjelder
 Lokalwiki
 Folketelling 1960, Statistisk Sentralbyrå

Sjå òg
 Lillestrøm
 Skedsmo kommune

Tidlegare kommunar i Akershus
Lillestrøm
Norske kommunar skipa i 1908
Norske kommunar nedlagde i 1962
Aspen i Katrineholm

Aspen er ein innsjø i Julita sokn i Katrineholm kommun, i Södermanlands län og landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen vert drenert av Aspån, som fører Vatnet fire kilometer vest, til Öljaren.

Innsjøens overflate ligg 48,8 meter over havet. Aspen ligg i eit barskoglandskap, med hellmarker i aust. I vest grenser innsjøen til Köpingsåsen, der vestkanten fell bratt ned mot leirgrunnen på Julitasletta. Den største djupna er målt til 11 meter, og overflatearealet er 1,3 km². Innsjøen er næringsrik. Ein badeplass ligg i nærleiken av det vestlegaste punktet i innsjøen. Ein trur at innsjøen har namn frå Aspån, der ein tidlegare fanget asp ved Gimmersta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aspen (Katrineholm kommune)» frå ,  den 15. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Södermanland
Axaren

Axaren er ein innsjø i Grödinge i Botkyrka kommun i Stockholms län i Sverige. Innsjøen har eit overflateareal på 0,12 km², og ligg 12,2 meter over havet. I snitt er innsjøen 3,2 meter djup, og han rommar 390 000 m³ vatn. På det djupaste er innsjøen 6,4 meter.

Vassnivået i Axaren vart redusert ved utdikingar på 1800-talet. Axaren har høye nivå av næringssalt, og har takka vere god bufferkapasitet ikkje blitt råka av forsuring. Den raudlista fiskearten sandsmett er blant artane ein finn i Axaren.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Axaren» frå ,  den 15. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Axaren Botkyrka kommun

Innsjøar i Södermanland
Bornsjön

Bornsjön er ein innsjø på Södertörn i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen ligg ca. 20 km sørvest for Stockholm, og innanfor Bornsjöns naturreservat, der han har vore freda sidan 1920.

Vassforsyningsreserve

Bornsjön med omgivnader vart kjøpt opp av Stockholm by alt ved kring 1900 med tanke på sikring av vasstilførsla til byen som vassforsyningsreserve. Norsborgs vattenverk vart bygd kort tid etter i Norsborg, og råvatnet vart i byrjinga henta frå Bornsjön, men seinare Mälaren.

Bornsjön med omgjevnader er for tida eit vassvernsområde, noko som inneber at innsjøen ikkje får nyttast til andre formål. Ein kan til dømes ikkje bade eller fiske i innsjøen, og heller ikkje gå på isen på vinteren. Det reine vatnet i Bornsjön vil bli nytta som vassforsyning for Stockholm dersom hovudkjelda til vasstilførselen til byen, Mälaren skulle bli forureina.

Sidan 1993 har eigedomane rundt innsjøen vore i eige, og vorte drifta, av Stockholm Vatten. Målet er ei langsiktig sikring av Bornsjön som kjelde til vassforsyning. Skogbruk i området blir drive forsiktig og utan bruk av kjemikaliar, og jordbruksdrifta er underlagt restriksjonar. For å følgje med tilstanden i innsjøen vert det stadig teke prøver av både vatnet i innsjøen og elvane som munnar ut her.

Dyreliv
På grunn av fråveret av båttrafikk på innsjøen, hekkar sjeldne fuglearter som storlom og fiskeørn her.

I 2004 vart Bornsjön råka av krepsepest som følgje av ulovleg utsetting av signalkreps. Stockholm vatten har sidan då freista gjeninnføring av det sterkt truga edelkrepsen.

Bornsjöns naturreservat
Bornsjöns naturreservat er eit naturreservat i Stockholms län, som strekkjer seg inn i tre kommunar: Salem, Botkyrka og Södertälje. Naturreservatet er ca 4600 hektar, og vart etablert i 1995. Hovudvassføringa i naturreservatet er Bornsjön.

Bilete

Bakgrunnsstoff
 Om Bornsjön och naturreservatet på Stockholm vatten

Innsjøar i Södermanland
Norrström-vassdraget
Båven

Båven er ein innsjø sentralt i Södermanland i Sverige. Innsjøen er den største i landskapet, etter Mälaren og Hjälmaren, og den største som ligg heilt innanfor grensene til landskapet. Båven ligg i kommunane Flen, Gnesta og Nyköping. Innsjøen har eit overflateareal på er 68 km², og han ligg 21 meter over havet. Båven vert drenert av Husbyån, som går til Långhalsen, som i turen sin vert drenert av Nyköpingsån.

Innsjøen er karakterisert av mange forgreiningar og mange øyar. Strandlinja er om lag 500 km lang, og innsjøen er cirka 10 meter djup i snitt. På det djupaste er innsjøen 50 meter. Innsjøen har forholdsvis reint vatn og eit rikt fugleliv med mange verna område for fuglar. Malle er ein sjeldan fisk som lever i innsjøen.

Det einaste samfunnet som ligg direkte ved innsjøen er Sparreholm. Rundt Båven er det slott og herregardar, blant dei Sparreholms slott, Vibyholms slott, Rockelsta og Skedevi.

Inbåven er ei nord-nordaustleg vik, som har samband med resten av Båven gjennom Bocksfjärden og Jälundsund. Namnet Inbåven er òg i bruk eit stykke nedanfor Jälundsund. Inbåven munnar ut mellom Hornet og Klubben. Hornet er den ytste spissen på Hyltingeö (sjå under) og ligg i Gryt sokn. Klubben er ei tidlegare øy, som for tida gjennom igjengroing har vorte forbunde med fastlandet ved Ullabergs herrgard i Björnlunda sokn. Herregarden Boxtorp ligg ved Inbåvens nordlege breitt. Ca tre kilometer nordaust for Inbåven ligg Stjärnhov.

Hyltingeö er ei stor halvøy i Båven som har samband med fastlandet vigd eit ne sine og ein bru. Halvøya er delt mellom soknane Gryt og Hyltinge sokn. I 2004 kjøpte Göran Persson og Anitra Steen eigedomen Övre Torp på Hyltingeö i Hyltinge sokn. Dette har gjæve Persson tilnamnet «Påven vid Båven» (Paven av Båven).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Båven» frå ,  den 15. juni 2012.

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Södermanland
Bianca Comparato

Bianca Comparato () er ein brasiliansk skodespelar.

Comparato blei fødd i Rio de Janeiro.

Brasilianske skodespelarar
Dammtorpssjön

Dammtorpssjön er ein innsjø i Nacka kommun i landskapet Södermanland i Sverige, og har blitt til ved ein oppdemming av Nacka ström. Det er ein næringsrik innsjø som er svore grunn. Dammtorpssjön har direkte samband med Söderbysjön i sør, og utløp frå Dammtorpssjön går hit. Den austre bukta, som når nesten til Ältavägen, heiter Storängsviken.

Nord for Dammtorpssjön ligg den eldte kyrkjegarden til Nacka församling, som er frå 1642, Södra kyrkogarden i Nacka. Vest for innsjøen låg Dammtorpet, som no er ein golfbane ved innsjøen. Dammtorpet vart bygd som torp rundt 1730. Mot slutten av 1700-talet vart det busett av stockholmarar, som bygde eit hus av herregardskarakter her. Huset brann derimot ned i 1911.

Bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dammtorpssjön» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Södermanland
Duveholmssjön

Duveholmssjön er ein innsjø i Katrineholm i Katrineholm kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen er, saman med Djulösjön, ein av to populære innsjøar med badeplass i tettstaden Katrineholm, og utgjer saman med andre samanhengande vassløp eit populært fritidsområde for padlarar. Innsjøen har sitt namn etter herregarden Duveholm.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Duveholmssjön» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Innsjøar i Södermanland
Fatburen i Tyresö

Fatburen er ein innsjø i Alby naturreservat, og er ein liten innsjø med samband med Albysjön, i Tyresö kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen er meir eller mindre attgrodd med nøkkerosevekster og grasplanter. Innsjøen er mørk, har ein botn av leire, og den største djupna er ca. tre meter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fatburen (Tyresö)» frå ,  den 16. juni 2012.

Bakgrunnsstoff
Fatburen Tyresåns vattenvårdsförbund

Innsjøar i Södermanland
Flaten-sjøen

Flaten er ein innsjø i bydelen Flaten i Söderort i Stockholm i Sverige. Innsjøen er ein tidleg innsjø i Tyresån-vassdraget, og vert drenert via ei bekkeravine i sør, som går til Drevviken.

Omgjevande natur og nedslagsfeltet til innsjøen
Flatens naturreservat er bygd rundt innsjøen Flaten, og er eit naturreservat som består av typisk Södertörnsnatur, med sprekkelandskap med bar- og lauvskog. Nordvest for innsjøen ligg fleire kolonihagar, og ved austbreidda av innsjøen ligg Flatenbadet, velkjent sidan 1934.

Tilførselen til innsjøen av vatn skjer til dels gjennom grunnvatn frå området, og til dels via Flatenån, som drenerer Skarpnäcksfältet. Flatenån drenerte òg tidlegare ein del av åsen som går gjennom Skogskyrkjegarden, men i samband med bygginga av Skarpnäcksfältet på 1980-talet, vart dette området saman med andre mindre sideelvar til Flatenån, overført til Stockholms avløpsnett. Grunnvatnet frå desse områda går likevel enno til innsjøen.

Vasskvalitet, og dessutan veksten til innsjøen- og planteliv
Innsjøen har lenge vore rekna som den innsjøen i Stockholmsområdet med beste vasskvalitet, og han har særs god siktdjupne. På 1990-talet auka likevel verdiane av næringsstoff i vatnet til innsjøen. Dette skulda både på auka tilførsel frå omgjevnadane og at næringsstoff vart frigjort frå botnsedimentet. I år 2000 vart det utført ei handsaming av innsjøen med eit aluminiumssalt som skulle binde fosfor til seg. Nyare målingar tyder på lågare fosforverdiar, men frå 1990-talet har innsjøen vore råka av algevekst med nokre års mellomrom.

Plankton og fisk har vorte negativt påverka av dei auka verdiane til innsjøen med næringssalt, med ein forskyving mot arter typiske for overgrodde innsjøar.

Same tilstand har råka planter i innsjøen, som dessutan har vorte ekstra utsette etter at planter av tusenbladfamilien dukka opp på midten av 1980-talet. Denne dominerer no heilt i innsjøen, og blir opplevt som eit problem, i det minste for badande.

Bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Flaten (innsjø)» frå ,  den 16. juni 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
Stockholms Vatten om Flaten (2007-03-01)
Vattenprogram för Flaten 2000 – Stockholm Vatten

Bakgrunnsstoff

 Miljötillstånd och åtgärdsarbete för Flaten Stockholms Miljöbarometer
 Flaten Tyresåns vattenvårdsförbund

Innsjøar i Södermanland
Jens-Reidar Larsen

Jens-Reidar Larsen () var grunnleggaren av konjakkhuset Larsen. 

Han var fødd i Kristiansand. Faren arbeidde i posten så familien budde seinare på Levanger og i Tromsø.

Han var opphavleg skipper frå Tromsø, og det er sagt at han eigentleg var på veg til England for å fullføre utdanninga si, men segla feil og hamna i Bordeaux i Frankrike. Han begynte såvidt å jobbe med vin og brennevin her, men flytta snart til byen Cognac etter at han fekk stor interesse for konjakken. 

Her arbeidde han først for konjakkhuset Prunier, deretter kjøpte han eit konjakkhus (Joseph Gautier) i 1926, og lanserte sitt eige merke; Larsen. Vikingtemaet hadde han heilt frå starten, og frå om lag 1950 introduserte han òg flasker forma som vikingskip, som huset er kjent for i dag. Slagordet vart tidleg «Le Cognac des vikings». 

Jens-Reidar Larsen gifta seg med ei kvinne frå Cognac, og saman fekk dei sonen Jean, som seinare tok over huset og lukkast veldig godt, særleg med eksporten. Jeans søner Frédéric og Nicolas Larsen har no tatt over drifta.

Kjelder
 NRK Gull 16. juni 2012

Konjakk
Norske gründerar
Folk frå Tromsø
Folk frå Kristiansand
Folk frå Levanger
Larsen Cognac

Larsen er eit konjakkhus. Dei har ikkje eigne vinmarker, så dei er ein negociant.

Historie
Huset vart grunnlagt av nordmannen (frå Tromsø) Jens-Reidar Larsen i 1926. Han flytta til Bordeaux i 1919, 24 år gammal, for å jobbe med vin og brennevin. Han hadde opphavleg planar om å bli i Bordeaux, men slo seg etter kvart ned i byen Cognac da hans lidenskap for konjakk auka. Han arbeidde først for konjakkhuset Prunier, der han m.a. selde konjakk til norske apotek. Seinare kjøpte han det lille konjakkhuset Joseph Gautier (1926), og lanserte sitt eige merke; Larsen. Heilt frå starten av nytta han vikingskipmotivet (drakkar) i marknadsføringa. Slagordet var då òg «Le Cognac des vikings». Han produserte òg akevitt i starten, etter ei gammal norsk oppskrift, men denne drikken fall ikkje i smak hos franskmennene. 

Jens-Reidar Larsen gifta seg med ei kvinne frå Cognac, og saman fekk dei sonen Jean, som seinare overtok huset og lykkast veldig godt, særleg med eksporten. Jeans søner Frédéric og Nicolas Larsen har no tatt over drifta. Grunnleggaren sjølv døydde i 1980. 

Dei kjøper berre konjakk frå andre vinbønder, men blandar sjølv. Deira spesialitet er flaskene som er forma som vikingskip, ei marknadsføring som har slått an godt, særleg i Skandinavia. Dette starta dei med rundt 1950.

Produkt

Larsen Cognac 
 VS Viking’s Cognac
 VSOP
 Leif Eiriksson
 Très Vieille Fine Champagne – gjennomsnittleg over 35 års fatlagring
 Napoleon – gjennomsnittleg 15 års fatlagring, henta frå Grande Champagne, Petite Champagne og Fins Bois
 XO –  henta frå Grande Champagne og Fins Bois
 Arctic XO – gjennomsnittleg over 20 års fatlagring
 Viking Shield – Fine champagne med gjennomsnittleg 7 års fatlagring
 Viking Ship – Fine champagne med gjennomsnittleg 7 års fatlagring
 Golden Viking Extra – gjennomsnittleg over 25 års fatlagring,  henta frå Grande Champagne, Petite Champagne og Borderies
 Extra Reserve – Fine Champagne
 Viking Bell – berre i taxfree-butikkar, flaska er forma som ei lita skipsklokke
 XO Extra d’Or – gjennomsnittleg over 20 års fatlagring, henta frå Grande Champagne, Petite Champagne og Fins Bois
 Svalbard-cognac – et avgrensa opplag på 1500 flasker som vart sleppt i 1991.

Pineau
I tillegg lagar dei òg Pineau des Charentes.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside
 Heimeside til Larsen cognac samlarklubb

Konjakk
Skipingar i 1926
Erik Vullum

Erik Vullum () var ein norsk skribent, redaktør og folketalar, kjend for sin kamp for Venstre-saker i åra før 1884.

Liv og gjerning
Vullum var presteson, fødd i Lund i Rogaland. Då faren døydde før sonen var to år gammal, voks sonen opp hos morsfamilien i Trondheim. Der tok han artium i 1869. Han byrja lese til andreeksamen, men denne fullførte han ikkje då han som skribent og debattant engasjerte seg i striden Johan Sverdrup og Bjørnstjerne Bjørnson førte for synspunkta til venstrerørsla. Han skreiv i Dagbladet, ei avis han redigerte i ni månader i 1880.

Gjennom 1870-åra budde Vullum i utlandet i fleire periodar, mellom anna som korrespondent i Paris. Midt på 1870-talet gjekk han på Skovgaard folkehøjskole i Ordrup i Danmark. Der innleia han eit kjærleiksforhold til Margrete Rode, kona til rektoren ved skulen. Etter ho var skild frå ektemaken, inngjekk Vullum og Margrete Rode giftarmål i 1879. Vullum vart då svigerson til den framståande danske politikaren Orla Lehmann. Bryllaupsfeiringa gjekk føre seg på Aulestad. 

I 1879 vart Vullum vald til formann i Det Norske Studentersamfund. Han gav i året 1881 ut tre biografiar om høvesvis Christian Magnus Falsen, Henrik Wergeland og franskmannen Leon Gambetta.

Ekteparet Vullum levde eit ustabilt liv, lenge basert på formuen hennar, og prega av hans ustadige forhold til alkohol og få faste inntekter. Dei budde i Valdres, på Askøy, og fleire stader på Austlandet. Åra mellom 1898 og 1905 budde dei utanlands, mellom anna i Italia. I 1912 slo dei seg ned på Lillehammer, der dei vart ein del av den kulturelle eliten i byen. Han fekk tildelt statsstipendiat i 1914, og var såleis sikra inntekt i sine siste år.

Vullum døydde i 1916 på Lillehammer, kona hans reiste då tilbake til Danmark og busette seg der.

Verk
 Kristian Magnus Falsen, Grundlovens Fader. 1881
 Leon Gambetta og den franske Republik. 1881
 Henrik Wergeland i Digt og Liv : en historisk Skitse. 1881. Ny utgave 1908.
 Følgerne af 9de Juni. 1883
 Løsningen: dens Krav, Midler og Grændser. 1883
 Menighedsraad?. 1887
 Lykke. 1887
 Himlene aabne? : et stykke. 1891
 Unionen og dens Fremtid. 1894
 Hvorledes Norge blev frit. 1914

Litteratur
Harald Noreng. «Erik Vullum» I: Norsk biografisk leksikon, 2. utg.
Harald Tveterås. «Erik og Margrethe Vullum» I: Samtiden, nr 6, 1982
J. Lehmann. To nordmænd. København, 1958

Bakgrunnsstoff
Digitaliserte bøker av Vullum hos Nasjonalbiblioteket.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Erik Vullum» frå ,  den 16. juni 2012.  
 

Statsstipendiatar
Folk frå Lund
Folk frå Trondheim
Folk frå Lillehammer
Grårygglire

Grårygglire (Ardenna bulleri) er ein pelagisk fugl og ei stor lire i stormfuglfamilien. Som hekkefugl er ho endemisk til øygruppa Poor Knights Islands aust for Northland på New Zealand, og ho migrerer til vide område av nordlege og austlege Stillehavet.

Fuglen har ei kroppslengd på 46 centimeter, og veg ca. 425 gram. Oversida er mellomgrå og undersida med undervengene er kvite. Hovud og nakke er mørk brune, same mørke farge ligg i ein markert 'M'-figur på oversida av venger og rygg.

Hekkesesongen startar med egglegging på øygruppa Poor Knights Islands i slutten av november månad. Dei hekkar i koloniar blanda med alvekvalfuglar. Reiret ligg inne i ein opptil 3 meter lang utgraven reirkanal eller nokre gonger i ei fjellhòle eller sprekk. Begge kjønna rugar det eine egget på skift i til saman ca. 51 dagar. Når ungen er ca. 90 dagar, i siste delen av mai månad, flyg han ut. 

Eit lite fugletrekk av grårygglirer til austkysten av Australia skjer i desember, hovudtrekket går nord og aust i Stillehavet i april og mai og returnerer i september. Fuglar som ikkje hekkar kan vere att i Stillehavet gjennom den australske sommaren eller dei beitar i Perustraumen, utanfor Chile og Peru.

Grårygglirer har ein diett av små kril, fisk, og planktoniske kappedyr og stormaneter. Dei har lært å ta fiskeavfall frå båtar. 

Populasjonen blei estimert til totalt 2,5 millionar individ i 1990, men er trudd å vere lågare i dag.

Kjelder 

 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (rev. utg.), Viking, 2005
 BirdLife International (2012) Species factsheet: Puffinus bulleri . Henta frå http://www.birdlife.org den 16. juni 2012.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av gråryggpetrellar hos Internet Bird Collection

Stormfuglfamilien
Fuglar i Oseania
Timorhavet

Timorhavet (indonesisk: Laut Timor) er eit randhav til Indiahavet, og som ligg nord for Australia og sør for øya Timor. I aust går Timorhavet over i Arafurahavet, eit randhav til Stillehavet. Timorhavet er 480 km breidt, og dekker eit område på 610 000 km². Djupaste punktet finst nord i havormådet, og er på 3 300 meter.

Under Timorhavet ligg store førekomstar av olje og gass. Australia og Aust-Timor har vore usamde om rettane til å utvinne peteroleumsførekomstane, då ein ikkje har vorte samd om ei delelinje i Timorhavet. Ein avtale om fordeling vart likevel inngått i 2007, utan delelinjespørsmålet vart løyst.

Randhav i Indiahavet
Australsk geografi
Hav i Indonesia
Aust-Timor