Gökçeada

Gökçeada, tidlegare oftast Ímvros (gresk Ίμβρος, eldre tyrkisk İmroz) er den største øya i Tyrkia og høyrer til Dei nordegeiske øyane i Egearhavet. Øya høyrer til provinsen Çanakkale og ligg ved inngangen til Sarosbukta nord i Egearhavet, og er òg det vestlegaste punktet i Tyrkia. Med eit areal på 279 km² har Gökçeada nokre skogområde.

Etter ei folketeljing i 2019 hadde Gökçeada totalt 9 440 innbyggjarar. I same folketeljing vart det rapportert at 6 229 av innbyggjarane bur i Gökçeada by og 3 211 i dei andre landsbyane. Hovudnæringa på Gökçeada er fiske og turisme. Folkesetnaden er hovudsakleg tyrkisk, men det er framleis om lag 250 grekarar på øya. Eit stort tal grekarar har emigrert. 

Øya er kjend for vingardane her og vinen dei produserer.

Historie

I mytologien 
I følgje gresk mytologi låg palasset til Thetis, mor til Akilles, kongen av Fthia, mellom Gökçeada og Samothráki. Stallen til den vengja hesten til Poseidon skal ha lege mellom Gökçeada og Bozcaada (Ténedos).

I antikken 
I antikken var Gökçeada i lag med Límnos i ein atensk klerukh, ein koloni med nybyggjarar frå Aten, men sidan innbyggjarar frå øya stod på listene over folk som betalte skatt til Aten, må det òg ha vore innfødde her. Dei opphavlege innbyggjarane på Gökçeada var pelasgianarar. Miltiades erobra øya frå Persia etter slaget ved Salamis og ein koloni vart oppretta rundt 450 fvt., under det første atenske riket, og vart halde av Aten (med korte unntak) dei neste seks hundre åra. Ho kan ha vore sjølvstendig under Septimius Severus.

Nyare tid 
Før og kort tid etter den første verdskrigen var 97,5 % av folkesetnaden på Gökçeada etniske grekarar. På grunn av den strategiske plasseringa nær Dardanellane ønska dei vestlege landa, og særleg Storbritannia, mot slutten av balkankrigane i 1913 at øya framleis skulle haldast av Det osmanske riket og at resten av dei egeiske øyane skulle verte avstått til Hellas.

I 1920 gjorde Sèvrestraktaten at øya vart gjeve til Hellas. Den osmanske regjeringa signerte, men ratifiserte ikkje avtalen, og vart styrta av den nye tyrkiske nasjonalistregjeringa til Mustafa Kemal Atatürk, med base i Ankara. Etter at den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 enda med gresk tap gjekk dei vestlege nasjonane med på Lausannetraktaten med den nye tyrkiske republikken i 1923. Denne avtalen gjorde øya til ein del av Tyrkia, men ho fekk ein spesiell sjølvstyrt administrativ status på grunn av alle grekarane som budde her, og folkeutvekslinga mellom Hellas og Tyrkia på denne tida fann ikkje stad på øya. 

Etter ei ny lov frå 1926 vart rettane til minoritetar i Tyrkia kalla tilbake, noko som var eit brot på Lausannetraktaten. Grekarane var fråtatt retten til sin ortodokse religion, i tillegg til at dei mista språklege og økonomiske rettar. Dei greske leiarane i Tyrkia skal «frivillig ha godtatt» dei nye lovene, men signaturane deira skal berre ha kome etter ordre frå politiet, og dei som ikkje ville signere vart sett i fengsel. Den greske regjeringa vende seg til rådet i Folkeforbundet, der dei fekk støtte, men Tyrkia vart ikkje kalla inn på teppet. I 1923 avsette Tyrkia det folkevalde styret på øya og i 1927 vart dei greske skulane lagt ned. I 1943 vart dei ortodokse metropolitanane på Gökçeada og Ténedos arrestert, og landområda til dei ortodokse klostera vart konfiskert. Dette, og andre hendingar, førte til at grekarane emigrerte frå øya.

Folkesetnad

Endring i folkesetnad på Gökçeada 

Ref: Gökçeada kommune

Ref: Changes in the demographic characteristics of Gökçeada

Fotnotar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Imbros» frå ,  den 28. august 2020. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Oxford Classical Dictionary s. "Imbros" 
 Loeb Classical Library Athenaeus.
 The struggle for justice : 1923-1993 : 70 years of Turkish provocation and violations of the Treaty of Lausanne : a chronicle of human rights violations; Citizen’s Association of Constantinople-Imvros-Tenedos-Eastern Thrace of Thrace. Komotini (1993)
 Tendensiøs nettside om tyrkarane si handsaming av grekarane på øya.
 Lausannetraktaten.
 Homer - Illiaden - Bok XIII

Bakgrunnsstoff 

 gokceadali.com
 gokceada.com 
 Offisiell side

Øyar i Tyrkia
Dei nordegeiske øyane
Feriestader i Tyrkia
Stader i Tyrkia frå gresk antikk
Busetnader i provinsen Çanakkale