alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Amundsenbukta

Amundsenhavet er ei bukt i Nordvestterritoria i kanadisk Arktis. Bukta ligg mellom Banksøya og Kitlineq og fastlandet. Ho er 402 km lang og om lag 150 km brei der ho møter Beauforthavet. 

Amundsenbukta vart utforska av den norske polarforskaren Roald Amundsen mellom 1903 og 1906. Havet er ved vestenden av det kjende Nordvestpassasjen, ei sjølei mellom Atlanterhavet og Stillehavet. 

Kystane langs Amundsenbukta har liten busetnad, dei få byane og bygdene er Sachs Harbour, Holman og Paulatuk. Går ein nord frå havet kjem ein til Prisen-av-Wales-sundet. Går ferda mot søraust og aust, kjem ein inn i Dolphin and Union Strait. Set ein kursen mot vest og nordvest kjem ein fyrst inn i Beauforthavet og deretter ut i Nordishavet.

Amundsenbukta ligg i den arktiske klimasonen, og er dominert av kalde vintrar. Havet er tilfrose heile vinterhalvåret og lengre. I eit normalår sprekk brorparten av isen opp i juli månad. Nokre område heilt i aust og nord sprekk ikkje opp før i august. 

Kvitkval, selar, torsk, og dei siste åra også laks sym rundt i Amundsenbukta.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Amundsen Gulf» frå , den 3. oktober 2009. 
 

Bukter i Canada
Oppkallingar etter Roald Amundsen
Ljubov Popova

Ljubov Sergejevna Popova (), var ein russisk kunstmålar. Ho høyrde til mellom dei russiske avantgardistane. Stilartane kubofuturisme og konstruktivisme gjennomsyrar hovudverka hennar.

Liv og gjerning
Popova vart fødd i landsbyen Ivanskoje ved Moskva. Etter å ha studert ulike typar kunst i fleire år, slutta ho seg i Moskva til Vladimir Tatlin og arbeidde saman med han. Hennar verk frå denne tida er prega av kubofuturisme. Saman med Nadesjda Udaltsova la ho i året 1912 ut på ei studiereise til Paris. I Paris arbeidde ho vidare saman med Henri Le Fauconnier, Jean Metzinger og André Segonzac på 'Académie la Palette' i bydelen Montparnasse. 1913 vende Popova heim til Russland, før ho i 1914 reiste til Frankrike og Italia, der ho kom i nærare kontakt med futurismen.

Popova var medlem av gruppa Karo-Bube (Бубновый валет) som stilte ut verk i 1914 i Moskva. Ho deltok også i utstillinga 0,10 i Petrograd to år seinare. Denne siste utstillinga markerte gjennombrotet for non-figurativ kunst i Russland. Popovas verk frå denne tida er inspirert av suprematismen.

Frå 1918 arbeidde Popova som kunstprofessor. Ho tok i 1921 del i ei utstilling av konstruktivist-arbeid. Same året fjerna ho seg frå målarkunsten, arbeidde i staden med bok-, porselen- og tekstildesign og ymse anna.

Popova døydde i 1924 i Moskva av skarlaksfeber, 35 år gammal. Ei minneutstilling med hennar arbeid vart oppsett i desember same året.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lyubov Popova» frå ,  den 3. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff

Russiske målarar
Abstrakte målarar
Leon Bakst

Léon Samojlovitsj Bakst, () var ein russisk kunstmålar, illustratør, scenograf og klesdesignar. Både som scenograf og klesdesignar var ein nybrotsmann. Fødd som Lev (Leib) Rosenberg, var han og kjend som Leon (Lev) Nikolajevitsj Bakst (Леон (Лев) Николаевич Бакст).

Tidlege år 

Bakst kom til verda i Grodno (i dagens Kviterussland). Foreldra var jødar og høyrde til middelklassen. Etter eksamen ved gymnaset, studerte han ved Det keisarlege kunstakademiet i St. Petersburg. Samstundes arbeidde han deltid som bokillustratør.

Til si fyrste utstilling, i 1889, tok han namnet Bakst, med bakgrunn i at mormora var fødd Baxt. I dei tidlege 1890-åra stilte han ut sine verk saman med kunstnarar som arbeidde med vassfargar. Perioden 1893-97 budde han i Paris, der han studerte ved Académie Julian. Men han vitja St. Petersburg fleire gonger.

I andre halvpart av 1890-talet vart Bakst med i sirkelen av forfattarar og kunstnarar danna av Sergej Djagilev og Aleksandr Benois. Kunstrørsla Mir iskusstva sprang ut frå denne sirkelen. Bakst saman med Sergej Djagilev grunnla det verknadsrike tidsskriftet med namnet Mir iskusstva ('Kunstverda'). Bakst vart berømt for si utforming av dette tidsskriftet.

Gjennomslag 
Bakst heldt og fram som staffelimålar. Han måla portrett av til dømes Filipp Maljavin (1899), Vasilij Rozanov (1901), Andrej Belyj (1905) og Zinaida Gippius (1906). Han var og kunstlærar til borna åt den russiske storhertugen. I 1902 fekk han av tsaren, Nikolaj II, i oppdrag å måle Møte mellom russiske sjømann. Bakst var då i Paris.

I 1898 synte han sine arbeid i den Djagilev-organiserte Første utstillig av russiske og finske kunstnarar, ei Mir Iskusstva-utstilling. Verk frå hans hand vart og vist ved ei utstilling i München, og ved utstillingar i regi av Forbundet for russiske kunstnarar.

Under revolusjonstida i 1905 arbeidde Bakst for tidsskrifta Zjupel, Adskaja Pusjta og Satyricon. I tida etter var han illustratør i kunstbladet Apollon.

Frå 1909 arbeidde Bakst for det meste som teatermålar, scenograf. Han designa scenane til fleire greske tragediar. Allereie i 1908 fekk han mykje ros for sine teatermåleri til Djagilev sine oppsetjingar med Ballets Russes. Han laga scenedekorasjonane til Cleopatra (1909), Sjeherasad (1910), Karneval (1910), Narcissus (1911), Le Spectre de la Rose (1911), og Daphnis og Chloé (1912)). År 1910 laga han kostymar til balletten Eldfuglen, som vart urframført i Paris. Bakst budde desse åra i Vest-Europa, ettersom han var jøde og underlagt restriksjonar på kvar han kunne bu i Russland.

Under sine vitjingar til St. Petersburg underviste han på Zvantseva-skulen, der Marc Chagall var ein av hans elevar (1908-10).

Bakst vart i 1914 vald til inn i det keisarlege kunstakademiet.

I 1918 braut Bakst med Djagilev og Ballets Russes. Han døydde i 1924 i Rueil-Malmaison av lungesjukdom.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Leon Bakst» frå , den 3. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 

Moderne målarar
Russiske målarar
Kompresjonstenning

Kompresjonstenning tyder at ein motor har så høg kompresjon at temperaturen i brennkammret vert høg nok til at drivstoffet tenner seg sjølv. I dieselmotorar vert luft komprimert til så høgt trykk at drivstoffet sjølvtenner når det vert sprøyta inn (under høgt trykk) gjennom ei dyse som forstøvar det i brennkammret.

Sjå òg 
 Flammetenning
 Overflatetenning
 Elektrisk tenning

Forbrenningsmotorar
Drivstoffet knott

Knott er trevirke frå lauvtre som er kutta opp i småbitar og nytta for å produsera vedgass. Under andre verdskrigen var det svært dårleg tilgang på flytande fossilt drivstoff, og knott vart ei viktig, men langt frå fullgod erstatning for bensin og diesel til drift av bilar og bussar. For å kunne køyre på knott, måtte køyretøyet utstyrast med ein vedgassgenerator (knottgenerator).

Å framstilla knott var arbeidskrevande. Fyrst måtte ein hogga lauvskog, køyra han heim og deretter hogga han opp i høvelege småbitar. Så måtte knotten tørka sers godt før han kunne nyttast til å produsera vedgass. Det vart gjerne nytta kunstig tørking av knotten. 

Etter som bioenergi i prinsippet er CO2-nøytral, er det aukande interesse for å nytta avfall frå trevirke til å produsera vedgass.

Sjå òg 
 Vedgass

Drivstoff
Vedgass

Vedgass er eit drivstoff i gassform framstllt av knott eller trekol, som er trevirke eller avfall frå trevirke, kappa opp i småbitar. Vedgassen vert utvunnen ved ufyllstendig forbrenning av knott eller trekol. Gassen inneheld stort sett karbonmonoksid, karbondioksid, hydrogen og metan, og er giftig. Vedgassen inneheld tjere og andre ureiheiter og må reinskast før han kan nyttast som drivstoff i forbrenningsmotorar. 

Under 2. verdskrig var det svært dårleg tilgang på flytande fossilt drivstoff og vedgass vart ei viktig erstattning for anna drivstoff. På grunn av at gass har stort volum vart han produsert på køyretøyet i ein vedgassgenerator.

Gassar
Drivstoff
Vedfyring
Vedgassgenerator

Vedgassgenerator, eller vedgassaggregat er eit aggregat som vert nytta til å produsera vedgass. På grunn av mangen på anna drivstoff vart det under 2. verdskrig nytta vedgass som erstatning både for bilar og traktorar. Køyretøya måtte då utstyrast med vedgassgeneratorar, som produserte vedgass ved ufullstendig forbrenninga av knott. Vedgassgeneratorane tok stor plass og vart som oftast monterte på utsida av køyretøyet. Både front og bakmonterte aggregat var i bruk. I tillegg tok knotten mykje plass.

Drivstoff
Forbrenningsmotorar
Aiguille d'Argentière

Aiguille d'Argentière (3901 moh) er eit fjell i Mont Blanc-massivet, på grensa mellom Frankrike og Sveits. 

Dei første som klatra til topps på fjellet var britane Edward Whymper og Anyhony Reilly saman med dei franske fjellførarane Michel Croz, Michel Payot og Henri Charlet den 15. juli 1864. Ruta dei nytta gjekk over vestsida og nordvest-egga.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Aiguille d'Argentiere» frå , den 3. oktober 2009. 
 

Fjell i Alpane
Fjell i Frankrike
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Internasjonale fjell i Europa
Zhang Yimou

Zhang Yimou () er ein kinesisk skodespelar, filmfotograf og ein av dei mest kjende filmregissørane i Kina. Han vert rekna som ein av dei såkalla «femte generasjonsregissørar» i Folkerepublikken Kina. Han debuterte som regissør i Hóng Gāoliáng (Rød hirse, 1987). Han er òg kjent for å ha regissert kampsportsfilmen Hero med actionstjerna Jet Li i hovudrolla. Han fekk det internasjonale gjennombrotet sitt i 1990 med dramafilmen Ju Dou - Flammende begjær.

I 2008 regisserte Zhang Yimou opnings- og avslutningsseremoniane for Sommar-OL i Beijing.

Filmar i utval

Regissør 
 1987: Rødt korn
 1989: Operasjon Jaguar
 1990: Ju Dou – flammende begjær
 1991: Bak den røde lykten
 1992: Historien om Qiu Ju
 1994: Å leve
 1995: Shanghai-triaden
 1999: Ikke en eneste
 1999: Veien hjem
 2002: Happy Times Hotel
 2002: Hero
 2004: Flyvende Dolker
 2006: Riding Alone for Thousands of Miles
 2006: Slaget om Den forbudte by
 2009: Blood Simple
 2011: The Flowers of War
 2014:	Coming Home
 2018:	Shadow
 2020:	One Second
 2021:	Cliff Walkers

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Zhang Yimou» frå , den 3. oktober 2009. 

Folk frå Xi'an
Kinesiske filmregissørar
Kinesiske skodespelarar
Filmfotografar
Anke

Anke er eit rettsmiddel som blir nytta for å bringe ein dom eller orskurd inn for ein høgare rettsinstans til ny prøving. Omgrepet blir brukt både i sivile saker og i straffesaker.

Noreg 

I norsk rett er fristen for å anke i sivile saker normalt ein måned, medan fristen i straffesaker er to veker. Den som ankar ei avgjerd blir kalla ankande part, og motparten blir kalla ankemotpart.

Det hender også at begge partar ankar, og då blir den anken som kjem sist kalla ein motanke. Dersom den av partane som ynskjer å motanke i ei sivil sak ikkje har sjølvstendig rett til å anke, til dømes av di ankefristen er ute for han, eller han har sagt frå seg retten til å anke på eit tidlegare tidspunkt, kan han likevel anke når den andre parten har anka på lovleg måte for å få ei ny realitetsavgjersle i saka og ikkje berre anker over saksførehavinga. Ei slik motanke er soleis usjølvstendig og fell bort dersom hovudanka ikkje leiar til at saka vert avgjort når det gjeld realiteten, til dømes om hovudanka vert drege attende eller avvist av domstolen. Denne typen motanke vart tidlegare kalla aksessorisk motanke, men har no fått nemninga avleda anke, utan at innhaldet i reglane om dette er endra.

Ein anke skal normalt fremjast for den domstolen som har avsagt den dommen som anka gjeld. I straffesaker kan ein anke frå den straffedømde også fremjast til påtalemakta.

Anker over avgjerder i forliksrådet går til tingretten, avgjerder frå tingretten kan ankast til lagmannsretten, og avgjerder frå lagmannsretten kan ankast til Høgsterett. I visse sjeldne tilfelle kan dessutan anke over tingrettsavgjerder fremjast direkte for Høgsterett.

Innanfor somme rettsområde finst spesielle reglar om anke. Til dømes skal ein dom frå jordskifteretten ankast direkte inn for lagmannsretten.

Høgsterett er siste instans etter Grunnloven § 88: «Høiesteret dømmer i sidste Instans». Når ei avgjerd er rettskraftig kan den ikkje lenger ankast. Den einaste ein deretter kan gjere for å få endra avgjerda, er å fremje krav om gjenopning, for sivile saker. For straffesaker skal i slike tilfelle saka leggast fram for Kommisjonen for gjenopptakelse av straffesaker. Både for sivile saker og straffesaker er vilkåra for å få gjenopning eller gjenopptaking svært strenge. 

Det er ikkje mogleg å anke avgjerder frå Høgsterett inn for den Europeiske Menneskerettsdomstolen (EMD). Dette ville vere i strid med Grunnloven § 90, som lyder: «Høiesterets Domme kunne i intet Tilfælde paaankes». Saker som er avgjorde i Høgsterett kan derimot klagast inn for EMD, som kan ta stilling til om avgjerda er i strid med Den europeiske menneskerettskonvensjonen (EMK). Dersom dette er tilfelle kan resultatet bli at staten blir dømd til å betale erstatning, men Høgsterett sin dom blir ståande til saka eventuelt blir gjenopna og gjenopptatt.

Bakgrunnsstoff 
 Straffeprosessloven frå 1981 hos Lovdata
 Tvistemålsloven frå 1915 (Oppheva) hos Lovdata
 Tvisteloven frå 2005 (I kraft 1. januar 2008) hos Lovdata

Juridisk terminologi
Rettsmiddel
Rettsprosess
Zhang Qian

Zhang Qian (kinesisk 騫|騫, Wade-Giles Chang Ch'ien) var ein kinesisk embetsmann som vart send ut frå Kina på 100-talet f.Kr. under Han-dynastiet. Han var den første offisielle diplomaten som kom heim att med påliteleg informasjon om Sentral-Asia til den kinesiske keisaren Wu av Han. Han spelte òg ei viktig rolle i den kinesiske koloniseringa av regionen som i dag er kjend som Xinjiang. 

Reisene til Zhang Qian er knytt til ein av dei store handelsrutene gjennom Asia, Silkevegen. Reisene hans opna Kina mot nye rike og produkt frå ei verd som til då var ukjend for kinesarane. Zhang Qian forteljingar frå reisene sine i Sentral-Asia er nedskrivne i historieverket Shiji, skrive av Sima Qian i det første hundreåret f.Kr. I dag vert Zhang Qian rekna som ein nasjonalhelt og er hylla for rolla han spelte i å opne Kina for handel med resten av verda.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zhang Qian» frå , den 3. oktober 2009. 
 

Fødde i 195 fvt.
Døde i 113 fvt.
Kinesiske oppdagarar
Oppdagarar før år 1000
Folk knytte til Silkevegen
Folk frå Han-dynastiet
Jordskifterett

Jordskifteretten er ein særdomstol som handsamar saker for «eigedomar som det er vanskeleg å nytte ut på tenleg måte etter tid og tilhøve» (Jordskifteloven § 1).

Jordskifteretten si hovudoppgåve er å halde jordskifte. Dette vil seie å fordele jord og rettar mellom grunneigarar og rettshavarar for å få gjennomført ei tenleg fordeling av areal og rettar på dei einskilde bruka innanfor jordskifteområdet.

Eigarar av ein eigedom, eller nokon som har ein varig bruksrett, kan krevje sak for jordskifteretten når eit problem med eigedomen eller bruksretten kan løysast etter reglane i jordskifteloven. Jordskifteretten skal ikkje handsame saker for eigedomar som ligg i tettbygde strok før kommunen har hatt høve til å uttale seg.

Domstolen omfattar 34 jordskifterettar og 5 jordskifteoverrettar. Ankeinstans for jordskifteretten er anten lagmannsretten eller jordskifteoverretten, alt etter kva avgjerda ein vil ha overprøvd dreiar seg om.

Jordskifteretten er samansett ein jordskiftedommar og to meddommarar. I svært kompliserte saker kan retten setjast med fire meddommarar.
Det vanlege er at saker i jordskifteretten blir ført av partane utan bistand av advokat, men også advokat kan nyttast.

Jordskifteretten handsamar også tvistesaker om eigedomsgrenser eller bruksrettar (Jordskiftelova §§ 88, 89).

Jordskifterettane i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Jordskifteloven av 21. desember 1979 nr. 77, hos Lovdata.no
 Offisiell informasjon om jordskifte, hos jordskifte.no

Domstolar i Noreg
Rasmus Sindre

Rasmus Elias Paulsson Sindre () var ein norsk gardbrukar, avisredaktør og politikar frå Stryn i Nordfjord.

Sindre gjekk amtsskulen i Gloppen 1876/77 og på Hauges Minde 1880/81. I 1882 overtok han farsgarden Sindre i Markane etter far sin. Han var medlem av heradsstyret Innvik frå 1888 og ordførar frå 1895, og tok elles på seg mange kommunale verv.

Sindre var 4. representant for Nordre Bergenhus amt og Venstre på Stortinget 1900-03. På tinget var han sekretær i justiskomiteen. 1895-1901 var han redaktør i avisa Fjordenes Blad. Han var gift med Gyda Sindre (f. Støyva, 1858-1946), dei to hadde åtte born. Han døydde av kreft på garden sin i 1908, 48 år gammal.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 Hermund Kleppa (2002) Minnestein over Rasmus og Gyda Sindre lesen 3.10.2009
 Ottar Starheim (red., 009) NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon,  lesen 14.11.2012

Stortingsrepresentantar 1901-1903
Folk frå Stryn
Norske gardbrukarar frå 1800-talet
Norske gardbrukarar frå 1900-talet
Tingrettsdommar

Tingrettsdommar er i Noreg tittelen på ein jurist som er utnemnd av Kongen i statsråd til fast dommar i ein av førsteinstansdomstolane i Noreg, tingrettane. Ein tingrettsdommar er ein embetsmann.

Fram til 2002 var namnet på tingrettane byrett og heradsrett, og tittelen for dommarane var då byrettsdommar eller heradsrettsdommar.

Rettsvitskap
Embetstitlar
Juridiske stillingar
Mae Jemison

Mae Carol Jemison () er ein tidlegare amerikansk astronaut. Ho vart vald ut av NASA i 1987, og var den første kvinnelege afro-amerikanske astronauten. Jemison si reise til verdsrommet fann stad den 12. september 1992 om bord i romferja «Endeavour» på STS-47.

Jemison vart fødd i byen Decatur i delstaten Alabama, men voks opp i Chicago.

Bakgrunnsstoff 

 Biografi hjå NASA

Kvinner i historia
Romfararar frå USA
Kvinnelege romfararar
Folk frå Alabama
Afroamerikanarar
Folk frå Chicago
CO2-nøytral energi

CO2-nøytral eller klimavennleg energi er energi framstilt utan at prosessen medfører utslepp av drivhusgassen CO2, eller ved at energiframstillinga inngår i eit økologisk krinsløp slik at mengda CO2 i utsleppa svarer til mengda CO2 som vert bunden som følgje av energiframstillinga.

CO2-nøytral energi kan til dømes vere vasskraft, vindkraft, bølgjekraft, bioenergi og atomkraft. 

Derimot slepper kolkraftverk, gasskraftverk og oljefyrte kraftverk ut monalege mengder CO2 og andre drivhusgassar.

Ved produksjon av bioenergi vil vedfyringa medføre utslepp av CO2, men denne gassen vil gjennom fotosyntesen bli bunden ved ny produksjon av trevirke.

Global oppvarming
Frans

Frans er eit mannsnamn avleidd av latinsk Franciscus, med tydinga 'franskmann'. Det har namnedag den 4. oktober.

Namnet blei utbreidd gjennom den viktige helgenen Frans av Assisi, som har festdag den 4. oktober.

Frants, Franz og Frantz er andre skrivemåtar av namnet, medan Frank og Francis er nærskylde former.

Namneberarar 
 Frans av Assisi (ca. 1181-1228), italiensk helgen og grunnleggjar av fransiskanarordenen, eigentleg Giovanni Francesco di Bernardone
 Frans I Stefan av Det tysk-romerske riket (1708-1765), tysk Franz I Stephan
 Franz Joseph Haydn (1732-1809), austerriksk komponist
 Franz Adolf Berwald (1796–1868), svensk komponist og fiolinist 
 Franz Liszt (1811-1886), ungarsk pianovirtuos og komponist
 Franz Kafka (1883-1924), tsjekkisk forfattar
 Frans Eemil Sillanpää (1888–1964), finsk forfattar
 Franz Anton Beckenbauer (f. 1945), tysk fotballspelar
 Pave Frans, f. 1936

Annan bruk 
 Frans Josefs land

Kjelder
Francis, behindthename.com

Mannsnamn
Førenamn av latinsk opphav
Frank

Frank og Franck er mannsnamn og slektsnamn av germansk opphav. Namnet blei opphavleg danna som eit tilnamn med tydinga 'fri', 'truverdig' eller frankisk. Frank har norsk namnedag den 4. oktober.

Namnet er knytt til latinske Franciscus og avleiingane Francis og Frans. På engelsk har Frank i nyare tid vore brukt som  ei kortform for Francis eller Franklin. Frankie er ei avleidd kjæleform.

Namneberarar
Frank B. Kellogg (1856-1937), amerikansk politikar og fredsprisvinnar
Frank Lloyd Wright (1867–1959), amerikansk arkitekt og forfattar
Frank Bridge (1879-1941), engelsk komponist
Frank Capra (1897-1991), amerikansk regissør
Frank Sinatra (1915-1998), amerikansk skodespelar og songar
Frank Herbert (1920-1986), amerikansk forfattar 
Frank Owen Gehry (f. 1929), kanadisk arkitekt fødd Ephraim Owen Goldberg
Francis «Frank» McCourt (1930-2009), irsk-amerikansk forfattar
Frank Zappa (1940-1993), amerikansk musikar
Frank Hansen (f. 1945), norsk roar
Frank Aarebrot (f. 1947), norsk statsvitar
Frank Lampard (f. 1978), engelsk fotballspelar

Slektsnamn
César Franck (1822–1890), belgisk komponist
Ilja Frank (1908–1990), russisk fysikar og nobelprisvinnar
Annelies Marie «Anne» Frank (1929-1945), nederlandsk jødisk dagbokskrivar
Daniel Franck (f. 1974), norsk snøbrettkøyrar
Mikko Franck (f. 1979), finsk dirigent

Kjelder

Mannsnamn

cs:Frank
es:Frank
fr:Frank
ko:프랑크
ja:フランク
pl:Frank
ru:Франк
simple:Frank
sk:Frank
sl:Frank (razločitev)
Les Bans

Les Bans (3669 m) er eit fjell i Massif des Écrins i dei franske Alpane. Fjellet vart klatra fyrste gongen av W.A.B. Coolidge, og Christian Almer og Ulrich Almer den 14. juli 1878.

Les Bans har tre ulike toppar:
 Sørtoppen 3669 m
 Nodvesttoppen 3630 m
 Nordtoppen 3662 m

Gallery

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Les Bans» frå , den 4. oktober 2009. 

Fjell i Alpane
Fjell i Frankrike
Trecento

Trecento eller Italiensk Trecento er ei musikkhistorisk nemning som omfattar italiensk musikk på 1300-talet. Trecento tyder 1300-talet, sjølv om stilen er rekna som utvikla frå om lag 1325. Musikalsk svarar denne bolken til ars nova i Frankrike på same tid. Det er rekna at tidbolken vart avrunda om lag 1425, då den flamske skolen braut gjennom for alvor.

Trecento-stilen er påverka av ars nova-stilen, men valde snøgt ei anna lei enn dei franske førebileta. Det vart utvikla ein sjølvstendig notasjon, og somme stildrag frå ars nova vart unngått heilt. Difor er det mindre rytmiske utfordringar i trecento-musikken. Italienarane hadde og omsut for ei klår melodiline. Medan den franske stilen ofte harmoniserte med utgangspunkt i kvint og oktav, var den italienske stilen meir orientert om tersar. 

Trecento-stilen synte eit gjennombrot for verdslege og folkelege former, som trecento-madrigal, caccia og ballata. Denne siste vart forlaupar for frottolaen seint i hundreåret. 

Den førande komponisten innanfor stilen var Francesco Landini (1325-97). Seinstilen er sterkt prega av Johannes Ciconia frå Flandern.

Renessansemusikk
Italiensk musikk
Caccia

Caccia er ei mellomalderleg songform, mykje nytta i italiensk trecento. Ein kan seia cacciaen er ein trecento-madrigal med eit særskild tekstinnhald. Dei fleste caccii handlar om jakt i ei eller anna form (caccia = jakt), eller andre slag tidtrøyte utandørs. Cacciaen har støtt tre stemmer. Sjølv om cacciaen var mykje nytta i Italia, er opphavet i røynda fransk, der songstilen hadde to stemmer.

Cacciaen kan delast i to delar, ein lengre hovuddel, og ein ritornell (omkved). Stundom er ritornellen homofon, medan sjølve cacciaen er polyfon i oppbygginga.

Songstilar
Mellomaldermusikk