alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Peder Kolstad

Peder Ludvik Kolstad () var statsminister i den første Bondepartiregjeringa - Peder Kolstad si regjering - frå 1931 til han døydde i 1932.

Han vart fødd i Borge i Østfold.

Kolstad sat på Stortinget for Østfold i fire periodar; 1922-1924, 1925-1927, 1928-1930 og 1931-1933.

Kjelder 

 

Norske statsministrar
Norske finansministrar
Regjeringa Kolstad
Statsrådar i Regjeringa Kolstad
Senterpartistatsrådar
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar for Østfold
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Norske pedagogar
Folk frå Fredrikstad
Jens Hundseid

Jens Falentinsen Hundseid () var ein politikar frå Vikedal i Rogaland. Han var statsminister i Noreg frå 14. mars 1932 til 3. mars 1933.

Liv og gjerning 
Hundseid var stortingrepresentant for Telemark fylke og Bondepartiet frå 1925 til 1936. Dertter representerte han same partiet i Buskerud frå 1937 til Stortinget vart samla att i 1945.

Hundseid vart statsminister i den første Bondepartiregjeringa etter at forgjengaren Peder Kolstad døydde i 1932. Hundseid sat på Stortinget frå 1925 til 1940, og var parlamentarisk leiar i Bondepartiet i periodane 1931-1933 og 1934-1940.

Frå fleire hald vert maktovertakinga 16. april 1932 rekna som eit statskupp, då partileiinga i Bondepartiet i utgangspunktet ynskte at Einar Borch skulle ta over statsministerposten. Men Hundseid gjekk til kong Haakon VII og gav uttrykk for at partiet hadde utpeikt han til ny leiar av Bondepartiregjeringa før Borch hadde komme til Oslo. Seinare kunne Hundseid erklære at han var beden av kongen om å stifte ny regjering for Bondepartiet. 

Før krigen og i regjering markerte Hundseid seg som motstandar av Vidkun Quisling sine haldningar, men i 1940 vart Hundseid likevel medlem i Nasjonal Samling, støtta okkupasjonsmakta og fekk lang fengselsstraff etter krigen. Det vert spekulert i at dette var eit pragmatisk val frå Hundseid si side, medan andre meiner han frykta represaliar frå Quisling.

Bakgrunnsstoff 
 
 

Norske statsministrar
Regjeringa Hundseid
Norske landbruksministrar
Statsrådar i Regjeringa Hundseid
Senterpartistatsrådar
Leiarar for Senterpartiet
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar for Telemark
Stortingsrepresentantar for Buskerud
Fylkesmenn i Buskerud
Medlemmar av Nasjonal Samling
Folk frå Vindafjord
Anne Enger

Anne Enger, tidlegare Anne Enger Lahnstein, () er tidlegare leiar for Senterpartiet og var statsråd i Kulturdepartementet (kulturminister) i Regjeringa Bondevik I. I ein periode var ho fungerande statsminister for Kjell Magne Bondevik under eit lengre sjukdomsfråver. Ho kjem opphavleg frå Trøgstad i Østfold. 

Frå 2004 til 2015 var ho fylkesmann i Østfold. Ho har tidlegare vore leiar i Redningsselskapet.

Enger var ein av dei mest innflytingsrike politikarane på 1990-talet, men ho er nok mest kjend for kampen mot norsk medlemskap i EU fram mot valet i 1994. I denne perioden vart ho av media kalla «Nei-dronninga». 

Enger tok artium i 1968 og har utdanning både som sjukepleiar (1972) og sosionom (1975) frå Det norske diakonhjem.

Kjelder
 
 

Leiarar for Senterpartiet
Norske kulturministrar
Senterpartistatsrådar
Statsrådar i Regjeringa Bondevik I
EU-valet 1994
Fylkesmenn i Østfold
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Folk frå Trøgstad
Samuel Balto

Samuel Johansen Balto () var ein norsk-samisk oppdagar og eventyrar frå Karasjok i Finnmark. Han vart rekruttert av Fridtjof Nansen til ein ekspedisjon til Grønland i 1888, og han tok del i den første dokumenterte kryssinga av Grønland saman med Nansen og fire andre ekspedisjonsmedlemmer.
Etter dei gode erfaringane Erland Nordenskiöld skulle ha gjort med samiske skiløparar på ekspedisjonen til Grønland i 1883, ville nansen og ha med samar på sin Grønlandsekspedisjon. Lensmann Nils Øvre i Karasjok var mellommann mellom Nansen og samane. Han skreiv og under kontrakten med Samuel Balto og Ole Ravna på Nansen sin vegne. Løna skulle vere 800 kroner for kvar for seks månadar. Då ekspedisjonen vart forseinka og ikkje kom til vestkysten av Grønland før etter siste skip var gått til Danmark, måtte dei overvintre. Balto fekk eit nært tilhøve til grønlendarane. 

Ekspedisjonen kom til Kristianaia 30. mai 1889. Balto og Ravna kom attende til Karasjok 3. juli. I etterkant av ekspedisjonen var Balto oppfordra av Nansen til å skrive ein rapport om Grønlandsferda. Dette gjorde han på samisk sommaren 1889. I På ski over Grønland brukar Nansen noko av det Balto skreiv. I 1980 vart rapporten til Balto utgitt som bok, med samisk og norsk tekst. 

I 1898 emigrerte Balto til USA saman med ei større gruppe samar. Han dreiv mellom anna som reingjetar, postkøyrar og gullgravar. Balto vart buande i Alaska til han døydde. 

Sledehunden Balto, som vart vidkjend for transport av medisin mot difteri til den isolerte byen Nome i Alaska i 1925, var oppkalla etter Samuel Balto. I Iditarod og Central Park står ein statue av denne sledehunden.

Kjelder 
 Samuel J, Balto:Med Nansen over Grønlandsisen i 1888 : min reise fra Sameland til Grønland Universitetsforlaget 1980

Norske oppdagarar
Nordsamar
Folk frå Karasjok
African Confidential

African Confidential er eit britisk nyheitsbrev om Afrika. Det vart grunna av ei gruppe britar i 1960 då Afrika stod framføre avkolonisering og store endringar. Opphavleg var det kalla Africa 1960, med nytt årstal kvart år, fram til det fekk det faste namnet sitt seint på 60-talet.

Nyheitsbrevet har som mål å publisera påliteleg, upartisk informasjon om Afria. Til forskjell frå mange britiske tidsskrift har det ikkje nokon offisiell politisk agenda. Nyheitsbrevet har dekt og analysert hendingar på kontinentet ved hjelp av eit stort nettverk av korrespondentar. Frå byrjinga var artiklane dei skreiv usignerte, for å unngå forfølging i ustabile land på veg mot sjølvstende. Denne politikken har nyheitsbrevet fortsett med, ettersom ytringsfridommen framleis er truga fleire stader i Afrika.

African Confidential var eigd av ei gruppe uavhengige britar fram til 1994, då det blei kjøpt av Oxford-forlaget Blackwell Publishers. Redaktøren fortsette å ha ein sjølvstendig rolle.

Bakgrunnsstoff 
 africa-confidential.com - offisiell nettstad

Massemedium i Storbritannia
Afrika
Skipingar i 1960
Agathe Uwilingiyimana

Agathe Uwilingiyimana () var ein rwandisk lærar og politikar, mest kjend som statsminister i Rwanda då folkemordet der tok til. Ho vart fødd til ein bondefamilie med tutsiavstamming i landsbygda Nyaruhengeri om lag 140 km søraust for Kigali.

17. april 1993 erstatta ho Dismas Nsensiyaremye som statsminister, ein jobb ho hadde fram til ho vart drepen av sine eigne livvakter saman med mannen sin 7. april 1994; dagen etter at at president Juvenal Habyarimana omkom då flyet hans vart skote ned.

Kjelder 
 Salokar, Rebecca M. (redaktør, 1996). Women in Law: A Bio-Bibliographical Sourcebook. Westport, CT, USA: Greenwood Publishing Group, Incorporated. Side 324.

Bakgrunnsstoff 
 fawe.org  - liten biografi om hennar rolle for kvinner og utdanning

Rwandiske statsministrar
Folkemordet i Rwanda i 1994
Hanne Ørstavik

Hanne Ørstavik () er ein norsk forfattar og omsetjar. 

Ørstavik var fødd i Tana og voks opp i Finnmark. Ho flytta til Oslo 16 år gamal og er utdanna cand.mag. frå Universitetet i Oslo med faga psykologi, fransk og sosiologi. Ho har òg to grunnfag frå Statens lærerhøgskole i forming og forfattarstudiet i Bø.

Ørstavik debuterte med romanen Hakk (1994) og fylgde opp med Entropi (1995). Det som karakteriserer desse bøkene er ein minimalistisk stil der det vert nytta korte, skildrande setningar. Det vert fokusert på observasjonar og konkrete registreringar. 

Romanane skrivne mot slutten av 1990-talet syner utviklinga i forfattarskapen. Kjærlighet (1997), Like sant som jeg er virkelig (1999) og Tiden det tar (2000) vert tematisk rekna som ein trilogi. Trilogien skildrar nære familietilhøve, der foreldra sviktar. Ho fortel overtydande historier og skildrar personar som har vanskeleg for å finne eit høveleg språk. Personane vert ofte stengd ute frå kommunikasjon eller stengd inne i seg sjølv. På det viset gjennomfører Ørstavik sitt språkkritiske prosjekt.

Hanne Ørstavik har også stått for omsetjingar og gjendiktingar av mellom anna Leslie Kaplan, Mirja Unge og Marguerite Duras.

Verkliste 
 Hakk (roman, 1994)
 Entropi (roman, 1995)
 Kjærlighet (roman, 1997)
 Like sant som jeg er virkelig (roman, 1997)
 Tiden det tar (roman, 2000)
 Uke 43 (roman, 2002)
 Presten (roman, 2004)
 Kallet (roman, 2006)
 I morgen skal det være åpent for alle (kortprosa, 2007)
 Der alt er klart (essay, 2008)
 48 rue Defacqz (roman, 2009)
 Hyenene (roman, 2011)
 Samtidighet (essays, 2011)
 Det finnes en stor åpen plass i Bordeaux (roman, 2013)
 På terrassen i mørket (roman) (2014) ISBN 978-82-495-1409-0
 Over fjellet (roman) (2017) ISBN 978-82-495-1855-5
 Jeg drømte at alle bøkene mine sto i kjøkkenskap (artikler og essays) (2018) ISBN 978-82-495-1987-3
 Roman. Milano (roman) (2019) ISBN 978-82-495-2147-0

Prisar 
 Tanums kunststipend 1998
 P2-lytternes romanpris 1999, for Like sant som jeg er virkelig
 Sult-prisen 1999
 Havmannprisen 2000, for Tiden det tar
 Oktober-prisen 2000
 Doblougprisen 2002
 Amalie Skram-prisen 2002
 Klassekampens litteraturpris 2004, for Presten
 Brageprisen 2004, for Presten
 Aschehougprisen 2007

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Hanne Ørstavik digitaliset hjå Nasjonalbiblioteket

Norske romanforfattarar
Norske omsetjarar
Bokmålsforfattarar
Vinnarar av Amalie Skram-prisen
Vinnarar av Aschehougprisen
Vinnarar av Brageprisen
Vinnarar av Doblougprisen
Folk frå Tana
Forfattarar frå 1900-talet
Forfattarar frå 2000-talet
Akers Trading Company

Akers Trading Company var eit søsterselskap av Akers mekaniske verksted som vart grunna på midten av 1960-talet for å rekruttera norske fagfolk til State Fishing Corporation i Ghana. Selskapet hadde difor eit kontor i Tema i Ghana.

31. august 1967 signerte selskapet kontrakt om å ta over drifta av trålarar produsert av Akers mekaniske verksted, i tre år. Drifta varte til slutt til oktober 1972.

Kjelde 
 . Side 63-64, 72, 78

Aker
Fiskeriselskap
Tidlegare norske føretak
Nedleggingar i 1972
Akosombo kraftverk

Akosombo kraftverk er eit vasskraftverk driven av Akosombo-demninga som demmer opp elva Volta i nærleiken av Akosombo i Ghana. Bygginga av kraftverket var ferdig i 1965. Kraftverket fekk først installert fire generatorar med 588 megawatt (MW) kapasitet til saman, og fekk i 1972 to ekstra generatorar med 324 MW kapasitet. Til saman har kraftverket i dag dermed 912 MW kapasitet.

Kapasiteten blir utnytta til å produsere rundt 5 000 kilowatt-timar i året (kWh), men dette avhenger av vêret som bestemmer vassmengda i magasinet. Ghana opplevde ein energikrise i 1998 på grunn av lågt vassnivå i magasinet til kraftverket. 

Kraftverket blir drive av det statseigde selskapet Volta River Authority.

Bakgrunnsstoff
 Business Source Premier, Resources and infrastructure i Country Profile Ghana, 2000. . Side 11. 
 Akosombo Dam, Encyclopædia Britannica Online. (Lest March 11, 2005.)

 Biletegalleri på glowa-volta.de

1960-åra
vasskraftverk
Ghana
Aksum

Aksum eller Axum er ein by nord i Etiopia som ligg ved Adoua-fjella. Byen var senter for kongedømmet Aksum som oppstod rundt år 1 og gjekk under på 1100-talet.

Ein del av det som står att etter kongedømmet i Aksum er geez-språket og arkitektonisk kunst, slik som Aksum-obelisken.

Den etiopiske ortodokse kyrkja seier at Maria av Zion-kyrkja i Aksum husar den bibelske paktarken som skal innehalda steintavlene som dei ti bod vart skrivne på. Byen blir rekna som den mest heilage i Etiopia, og mange pilegrimar reiser dit.

75 % av befolkninga i byen er etiopisk-kristenortodokse, medan resten er, sunnimuslimar eller tilhengjarar av P'ent'ay.

Bakgrunnsstoff 

 ethiopiatravel.com  - om Aksum (engelsk)
 selamta.net - meir om aksum (engelsk)
 newadvent.org - Aksum i Katolsk leksikon (engelsk)

 
Byar i Etiopia
Busetnader grunnlagde i første hundreåret
Skipingar i 1
Nesodden kommune

Nesodden er ein kommune i Akershus i Viken fylke. Nesodden er òg namnet på den halvøya som kommunen ligg på. Halvøya har Indre Oslofjord (Oslofjorden) på vestsida og Bunnefjorden på austsida, og grensene mot grannekommunane Frogn, Asker, Bærum, Oslo og Nordre Follo går i desse fjordområda. I sør, der kommunen er landfast, grensar han òg til Frogn kommune.

Kring ¾ av flatevidda er skog og utmark. Innbyggjarane har difor eit godt tilbod av friluftsområde både på land og ved sjøen. 86 % av innbyggjarane bur i tettbygde strok. I tillegg er det mange fritidseigedomar og hytter i kommunen.

Nesoddtangen (Tangen/Tangenbyen) ligg heilt nord i kommunen. Bjørnemyr, Fjellstrand, Spro og Fagerstrand ligg på vestsida med flott utsikt over Oslofjorden. På austsida er det nesten samanhengjande busetnad frå Tangen via Oksval, Ursvik, Hellvik, og Berger til Jaer og Blylaget.

Saman med Enebakk, Frogn, Oppegård, Ski, Vestby og Ås utgjer Nesodden den delen av Akershus som vert kalla Follo.

Nesodden og Oppegård var tidlegare ein kommune, men vanskeleg reiseveg mellom Oppegård og Nesodden tvinga fram ei deling. I 1915 vart Oppegård skild ut som eigen kommune.

På Nesodden finst fleire område med eikeskog. Dette er truleg dei nordlegaste store eikeskogane på Austlandet og i Noreg. Dei lokale namna Eklund og Ekelund kjem av eikeskogen.

Kommunikasjonar 
Medan det er kring 40 km til Oslo langs landevegen, er det berre 7 km over fjorden. Ei reise med moderne snøggbåt tek kring eit kvarter. Det er båtsamband med mange avgangar. Nesodden har som ein av få kommunar på Austlandet svært mange båtpendlarar. 

A/S Nesodden-Bundefjord Dampskipsselskap som dreiv sambandet fram til 2009 hadde 2,4 millionar passasjerar årleg på ruta frå Nesoddtangen til Aker Brygge. I tillegg vert det drive ei rute til Lysaker med 200.000 reisande. I 2009 tok Tide over konsesjonen på sambandet, til dels med nye båtar. No vert sambandet drive av ferjeselskapet Norled AS.

Næring 
Jord-, skogbruk og fiske var tidlegare dei vanlege næringsvegane på Nesodden. I tillegg dreiv ein med saltbrenning og isdrift. Saltbrenning tyder innkoking av sjøvatn. Grunnlaget for dette låg i at vatnet i Bunnefjorden hadde spesielt høgt saltinnhald. I tillegg var tilgangen på ved og torv til brensle god. Frå kring 1850 skar ein is frå vatn og tjern vinterstid. I åra frå 1895 til 1905 låg den årlege produksjonen på heile 45.000 tonn. I dag er det berre 0,6 % av folkesetnaden som er sysselsett i primærnæringane. 87 % arbeider i tertiærnæringar.

Bakgrunnsstoff 
 Nesodden kommune (Offisiell nettstad)
 Nesodden Historielag
 Kulturminne på Nesodden på Kulturnett Akershus

 
Kommunar i Viken
Tidlegare kommunar i Akershus
Nes kommune

Nes kommune er ein kommune i Viken fylke, som grensar i nord til Eidsvoll og Nord-Odal, i aust til Sør-Odal og Eidskog, i sør til Aurskog-Høland og Lillestrøm, og i vest til Ullensaker.

Historie 
Tettstaden Vormsund var det opphavlege kommunesentret i Nes herad, men stasjonsbyen Årnes overtok gradvis etter at Kongsvingerbanen vart bygd. I dag finn ein rådhus og kommunesentrum i Årnes, som opphavlege var kapellani under det dåverande hovudsoknet Nes med sentrum ved Vormsund. I dag er Årnes prostesete for prosten i Østre Romerike prosti. Kampå i Fenstad, Brårud, Opakermoen og Skogrand i Skogbygda (Ingeborgrud) er mindre tettstader i nordre og austre del av kommunen og i sør og i aust ligg  dei større byggjefelta Aulifeltet, Tomteråsen, Neskollen og tettstaden Haga. Svanfossen som regulerer Noregs største innsjø Mjøsa ligg i Fenstad. Årnes er framleis kjenneteikna som ein stasjonsby frå det 19. hundreåret, medan Nes hovudsokn er utprega med monumentalbygningar i og omkring Vormsund, bl.a Nes kyrkjeruinar, Nes kyrkje, Ullershov og Disen gardar.

Tusenårsstad 
Tusenårsstaden i Nes er Nes kyrkjeruinar på Vormsund, der Glomma og Vorma møter kvarandre. Kyrkja vart bygd på 1100-talet som ei av tre fylkeskyrkjer på Romerike. Ho ligg i dag i ruinar, men desse blir brukt til 
gudstenester, bryllaup og konsertar.

Attraksjonar 

Nes samlingar

 Nes kyrkjeruinar – sjå ovanfor
 Stein skole – også kjent som Eventyrskolen
 Funnefoss industriarbeidermuseum – det gamle tresliperiet med arbeidarbustader 
 Arbeidersmåbruket Furuset – småbruk frå 1909, halde i stand slik det var den gongen
 Auli mølle – den gamle mølla på Auli er framleis i driftsklar stand

Andre attraksjonar

 Disen – prestegard for Nes prestegjeld.
 Gamle Hvam Museum – museum der ein finn den store gamle ærverdige garden Store Hvam med dei bygga som høyrer til
 Svanfoss sluse – sluse som ligg i Fenstad

Media 
Raumnes er lokalavisa for Nes på Romerike og vert gjeven ut tre gonger i veka. Romerikes Blad og Glåmdalen har avdelningskontor på Årnes.

Kjende nesbuar 
 Amund Maarud
 Sverre Myrli
 Åslaug Haga
 Torgeir Rebolledo Pedersen, poet som har vore i aksjonsgruppa Stuntpoetene 
 Berit Mørdre (d. 2016)
 Jacob Jervell (d. 2014)
 Alf Tande-Petersen
 Geir Frigård

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Nes i Akershus» frå ,  den 11. mars 2005.

Bakgrunnsstoff 
 Nes kommune  (Offisiell nettstad)

 
Kommunar i Viken
Norske kommunar skipa i 1838
Tidlegare kommunar i Akershus
Nannestad kommune

Nannestad er ein kommune i Akershus i Viken fylke. Kommunen grensar i nord mot Gran og Hurdal, i aust mot Eidsvoll og Ullensaker, i sør mot Gjerdrum, og i vest mot Nittedal og Lunner.

Kyrkjer i Nannestad 
 Bjørke kyrkje
 Nannestad kyrkje
 Holter kyrkje
 Stensgård kyrkje

Kjente personar i Nannestad 
 Thomas Alsgaard, skiløpar
 Bjørn Erlend Dæhlie, skiløpar
 Elisabeth Edland, hundekjørar
 Hans Haga 1924–2008, tidlegare leiar av Bondelaget
 Katrine Moholt, programvert i TV2
 Tom Eddie Brudvik, skodespelar, kjent som Svein frå Hotel Cæsar
 Gry Solberg, bildekunstnar og grafisk designar 
 Jon Tefre, kjent for innsatsen sin i Nannestads kulturliv
 Silenoz, gitarist i svartmetallbandet Dimmu Borgir
 Reidar Brendeland, Vestlandsfanden

Bakgrunnsstoff 
 Nannestad kommune (Offisiell nettstad)

 
Kommunar i Viken
Tidlegare kommunar i Akershus
Nes

Nes er eit ord som tyder 'landtunge' eller 'terrengformasjon som stikk fram'.

Kommunar i Noreg
Nes er namnet på éin kommune i Noreg:

Nes kommune i Viken (tidlegare Akershus)

Nes er òg namnet på fire tidlegare norske kommunar:
Nes kommune i Buskerud, no Nesbyen kommune
Nes i Hedmark – no ein del av Ringsaker kommune.
Nes i Vest-Agder – no ein del av Flekkefjord kommune.
Nes i Sør-Trøndelag – no ein del av Bjugn kommune.

Kyrkjesokn i Noreg

Nes er namn på desse noverande kyrkjesokna i Den norske kyrkja:

Nes sokn i Trøndelag
Nes sokn i Sogn
Nes sokn på Romerike
Nes sokn i Hallingdal
Nes sokn i Ringsaker
Nes sokn i Telemark
Nes sokn på Ringerike

Namnedel
Landformasjonen nes er svært vanleg i Noreg, og ein finn ordet òg i mange samansette namn, til dømes:
Nesbyen
Nesflaten
Nordnes
Sandnes
Stokmarknes
Sydnes

Anna
NES er forkortinga for spelkonsollen Nintendo Entertainment System

Namnedelar
Akwamu

Kongedømmet Akwamu var ein akansk stat som vart grunna i Twifo-Heman ein gong på 1500-talet (truleg 1560). Den opphavlege befolkninga kom frå bystaten Bono. Riket var på topp på byrjinga av 1700-talet då det breidde seg over dagens sørlege Ghana og inn i Benin.

Kjelder 
 Olson, James S. (1996). Peoples of Africa. Westport, CT, USA: Greenwood Publishing Group, Incorporated. Side 22. 
 ghanaweb.com - kort historie om akwamuane (engelsk)
 inmotionaame.org  - kort «definisjon» (engelsk)
 ghana.co.uk  - tribes (engelsk)
 rulers.org - statsleiarar i Ghana (engelsk)

Litteratur 
 Wilks, Ivor (2001). Akwamu 1640-1750: a study of the rise and fall of a West African empire. Trondheim: Historisk fakultet, NTNU. ISBN 82-7765-036-1.

Tidlegare land i Afrika
Ghanesisk historie
Vanadium

Vanadium er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol V og atomnummer 23. Det er eit sjeldant transisjonsmetall som er mjukt og smibart og blir særleg brukt i legeringar.

Førekomst og utvinning 

Vanadium finst i omtrent 65 ulike mineral.

Sambindingar 

Vanadium kan ha oksidasjonstal 5, 4, 3 eller 2 i sambindingar. 

 vanadiumpentoksid ()

Bruk av vanadium 

Vanadium kan brukast i legeringar som til dømes viss typar stål. 

Sambindingar er i bruk som katalysatorar i produksjon av svovelsyre.

Biologisk rolle 

Vanadium er nødvendig for nokre dyr.

Sjå også 
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Webelements

 
Transisjonsmetall
Mineraltilskot
Konserverande tannbehandling
Grunnstoff
Eide Forlag

Eide forlag er eit norsk bokforlag heimehøyrande i Bergen. Eide forlag gir ut eit mangfald av bøker til kyrkjeleg og personleg bruk. Samarbeidet med Den norske kyrkja om utgiving av salme- og gudstjenestebøker utgjer ei solid bærebjelke i forlaget. I tillegg kjem eit allsidig utvalg litteratur til bruk i kyrkje og hjem. Eide er ein del av forlagshuset Vigmostad & Bjørke AS.

Oppstarten 
Forlagsdrifta vart starta i 1880 av Johan Wilhelm Eide som tolv år tidlegare også hadde grunnlagt Bergens Tidende. Grunnen til at han gav seg ut på forleggjarverksemd var at Vestmannalaget stod utan forleggjar til vinnaren av tevlinga foreininga hadde hatt om den beste ABC-boka på landsmål. Då tok boktrykkjar Eide, som opphavleg var frå Stryn, på seg å gje ut fyrstepremiemanuset til Andreas Austlid. Framover mot hundreårsskiftet gav Eide ut eit fåtal andre bøker, men forleggjarverksemda var eit underskotsforetak og snart gjekk forlaget i dvale.

Etterkrigstida 
Ikkje før i 1945 livna det til att, då med at ei sterk satsing på barnebøker. Pengane tente forlaget likevel på vaksenbokutgjevingar som til dømes Sjetlands-Larsen av Frithjof Sælen, Nord for det øde hav av Liv Balstad og Den tause verden av Jacques-Yves Cousteau, og det gav dei rom til å ha høg kvalitet på barnebøkene, som ofte var tapsprosjekt. Eide Forlag gav til dømes ut internasjonale barnebokklassikarar som Det suser i sivet av Kenneth Grahame, Alice i eventyrland og Gjennom speilet av Lewis Carrol og Peter Pan av J.M. Barrie for fyrste gong på norsk, alle omsette av Zinken Hopp. Dei gav også ut nye, fine utgåver av bøker som Tom Sawyer og Huck Finn av Mark Twain. Etter at forlaget gjekk på ein stor økonomisk smell med det store verket Havet og våre fisker tidleg på 60-talet vart verksemda gradvis trappa ned att.

Fram mot notida 
Ikkje før på midten av 80-talet byrja ein ny periode med vekst i forlaget. Det vart då satsa på mellom anna ein serie hefta kriminal- og spenningsbøker redigert av Gunnar Staalesen. Då det ikkje vart balanse i rekneskapane i denne omgangen heller, bestemte Bergens Tidende seg for å selja selskapet og det vart kjøpt av Trine Kolderup Flaten som hadde vore ein av redaktørane dei siste åra og som no driv selskapet saman med Roald Flaten. Forlaget har no om lag 20 utgjevingar i året, og av utgjevingar frå dei siste åra kan nemnast Norsk forsvarshistorie i 5 band og ei satsing på science fiction og fantasy-litteratur.

Eide forlag i dag 
Høsten 2005 vart Eide kjøpt opp av og innlemma i forlagshuset Vigmostad & Bjørke AS. Då Vigmostad & Bjørke kort etter fekk kontrakt på å utgi salme- og gudstenestebøker for Den norske kyrkja, valde dei å gjere Eide til forlag for kyrkjelege utgivingar. Den norske kyrkja sto på denne tida i startgropa av ei omfattande gudstenestereform, som og omfatta ei ny offisiell salmebok. Den nye utgåva av Norsk salmebok vart utgjeve høsten 2013 i eit fyrsteopplag på 60 000, og av desse vart 40 000 selde fyrste dagen.

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Eide Forlag

Norske forlag
Skipingar i 1880
Kultur i Bergen
Steinsopp

Steinsopp (Boletus edulis) er ein stor og fast røyrsopp. 
Steinsoppen er ein god matsopp, men vert lett angripe av insekt.
Han er vanleg i lauv- og barskog i heile Noreg.

Bakgrunnsstoff 

Matsopp
Røyrsopp
Sopp i Noreg