alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Grønkurle

Grønkurle (Dactylorhiza viridis) er ei plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien).

Utsjånad 
Fargen på blomane kan variere frå gulaktig til grøn eller raudbrun. Einskildblomane har lang og smal leppe med tre flikar. Dei nedste blada er breie, og bladflatene er ofte krølla. Grønnkurle kan bli opp mot 40 centimeter høg og blømer gjennom det meste av sommaren.

Systematikk 
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet grønkurle på arten og gi eit nytt namn til nominatunderarten, som har fått namnet smågrønkurle, tidlegare òg bakkegrønkurle.

Underartane i Noreg er:
smågrønkurle eller bakkegrønkurle (nominatunderarten Dactylorhiza viridis ssp. viridis)
islandsgrønkurle (Dactylorhiza viridis ssp. islandica)

Grønkurle var tidlegare plassert i slekta Coeloglossum med namnet Coeloglossum viride. Slektskapet til marihandslekta var så nært at ein i Noreg har vald å overføre grønkurle dit. I Sverige og Finland har ein vald å halde på Coeloglossum-namnet.

Utbreiing 
Grønkurle er ein vanleg orkidé over det meste av landet med unntak av kyststrøka i sør. Han kan òg gå høgt til fjells. Fjellplantene er monaleg mindre og har mykje mindre blomeaks enn låglandsplantene. I Norsk raudliste for artar (2021) er arten vurdert som livskraftig (LC). Underarten islandsgrønkurle veks i sanddynelandskap på Sørvestlandet, og er oppgradert frå sterkt truga (EN) til kritisk truga (CR).

Grønkurle, representert ved nominatunderarten smågrønkurle, finst òg i Sverige (LC) og i Finland (NT). Det svenske namnet er «grönkulla» og det finske «pussikämmekkä». I Danmark (dansk namn: «poselæbe») er arten sist sett i 1950, og er rekna som regionalt utdøydd (RE).

På Island er det underarten islandsgrønkurle (LC) som veks (islandsk namn: «barnarót»). Det skal òg vere denne underarten som er rekna som «sjáldsom» på Færøyane (færøysk namn: «grønligt hjúnagras»).

Grønkurle (engelsk namn: «frog orchid») veks spreidd over det meste av Dei britiske øyane, og er verna gjennom den britiske Handlingsplan for biodiversitet. I den britiske raudlista har arten status som sårbar (VU). Lokalt er han sårbar (VU) i England og Skottland og sterkt truga (EN) i Wales. I Irland har han status som nær truga (NT).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Orkidear i Finland
Orkidear på Færøyane
Orkidear på Island
Orkidear i Storbritannia
Orkidear i Irland
Smågrønkurle

Smågrønkurle (Dactylorhiza viridis ssp. viridis) eller bakkegrønkurle er ei plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. I Norsk raudliste for artar er underarten vurdert som livskraftig (LC).

Systematikk 
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet grønkurle på arten og gi eit nytt namn til nominatunderarten, som først fekk namnet bakkegrønkurle, seinare endra til smågrønkurle. Ingen av desse namna er så langt godt innarbeidde. Som oftast vil det vere denne underarten som er meint når ein bruker namnet grønkurle, og mange vel å omtale underarten som «vanleg grønkurle».

Utbreiing
Smågrønkurle er ein vanleg orkidé over det meste av landet med unntak av kyststrøka i sør. Han trivst på myr, eng og slåttemark, og han kan finnast i fjellskog og på grasmark høgt til fjells. Fjellplantene er monaleg mindre og har mykje mindre blomeaks enn låglandsplantene.

Smågrønkurle finst òg i Sverige (LC) og i Finland (NT). Det svenske namnet på underarten er «vanlig grönkulla» og det finske «pussikämmekkä». I Danmark (dansk namn: «poselæbe») er han sist sett i 1950, og er rekna som regionalt utdøydd (RE).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Orkidear i Finland
Manovar

Manovar er ei skipsnemning danna som ein norsk variant av engelske man-of-war. Det blei brukt av Henrik Ibsen i diktet Terje Vigen (1861). Man-of-war viste til store krigsskip i seglskutetida. Nemninga blei mest brukt om skip med to eller flere kanondekk.

Ordet er så godt som ute av bruk i denne tydinga, men er tatt i bruk av bandet Manowar. Elles er det vanlege namnet på maneten portugisisk krigsskip på engelsk portuguese mano'war.

«Man o'War» (1917–1947) var namnet på ein berømt amerikansk fullblods galopphest i mellomkrigstida.

Sjå òg
Man of War Bay

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Manovar» frå ,  den 25. februar 2022.  

Engelske ord og uttrykk
Skipsterminologi
Islandsgrønkurle

Islandsgrønkurle (Dactylorhiza viridis ssp. islandica) er ei plante i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
Islandsgrønkurle er ein underart av grønkurle, stuttare og med meir kompakt aks enn nominatunderarten smågrønkurle (ssp. viridis). Underarten var tidlegare plassert i slekta Coeloglossum med namnet Coeloglossum viride ssp. islandicum, men på grunn av det nære slektskapet til slekta Dactylorhiza, på norsk marihandslekta, er grønkurlene overførte dit i den norske klassifiseringa. Andre stader har ein valt å halde på Coeloglossum-namnet.

Utbreiing
Islandsgrønkurle veks på fuktig sanddyne og rikmyr på og nær sanddyner. I Noreg er utbreiinga avgrensa til to små og sårbare funnstader på kysten av Jæren. I Norsk raudliste for artar (2021) er underarten oppgradert frå sterkt truga (EN) til kritisk truga (CR).

Islandsgrønkurle veks òg på Island (LC) (islandsk namn: «barnarót»). Det skal òg vere denne underarten som er rekna som «sjáldsom» på Færøyane (færøysk namn: «grønligt hjúnagras»).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear på Færøyane
Orkidear på Island
Termisk ekspansjon

Termisk ekspansjon eller varmeutviding er auken i storleik (lengd, areal, volum) i ein lekam som er forårsaka av ein auke i temperaturen hans. Den motsette effekten når temperaturen blir redusert blir kalla termisk kontraksjon eller varmekrymping. Storleiken på ekspansjonen kan forenkla skildrast med ein lengdutvidingskoeffisient.

Bruk 
Prinsippet med termisk ekspansjon i væsker blit nytta i termometer. Tidlegare brukte ein kvikksølvtermometer, som har ein avgrensing ved at dei ikkje kan visa temperaturar kaldare enn smeltepunktet for kvikksølv (ca -39 °C). Etanol kan brukast, men har på liknande vis ei avgrensing ved at termometeret ikkje kan visa temperaturar over kokepunktet til etanol (ca. 78 °C).

Det at ulike metall har ulike lengdeutvidingskoeffisientar blir nytta i bimetallfjører som ein bruker i visse termometer, termostatar og (tidlegare) i blinkrelé.

Problem 
Termisk ekspansjon må vurderast i samband med mekaniske konstruksjonar, særleg om de er utsette for store temperaturendringar. Dei fleste bruer må konstruerast med ekspansjonsfuger som kan ta opp lengdeendringar i konstruksjonen. Termisk ekspansjon er òg eit problem ved jernbanebygging, der skjeneskilja tradisjonelt har hatt eit mindre mellomrom for å gje rom for ekspansjon. Det er no vanleg å bygga jernbane med heilsveisa skjener, men dette krev særskilt utføring og stabilitet i underkonstruksjonen for å kunna ta opp ekspansjonskreftene.

Sjå òg 
 Densitetsanomali (i vatn)
 Varmekapasitet

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Termisk expansion» frå ,  den 25. februar 2022.  
 

Faststoffysikk
Termodynamikk
Justine Braisaz-Bouchet

Justine Braisaz-Bouchet () er ein fransk skiskyttar frå Albertville. Ho vart olympisk meister på fellesstarten under Vinter-OL 2022.

Aktiv
Braisaz deltok i verdscupen i skiskyting frå 2014 og vant sitt første løp der i 2017. Ho var med på dei franske stafettlaga for kvinner som vann sølv i VM 2015 og 2016 og bronse i VM 2017 og OL-2018. Under VM i skiskyting vann ho bronsemedaljen på 15 km. Etter to medaljelause verdsmeisterskap opp ho den store suksessen ved dei olympiske leikane 2022. På den avsluttande fellesstarten gjekk Braisaz-Bouchet inn til gullmedalje, dei norske utøvarane Tiril Eckhoff og Marte Olsbu Røiseland vart nummer 2 og 3.

Braisaz-Bouchet har vunne to individuelle tevlingar i verdscupen. Ho sigra på fellesstarten i Le Grand-Bornand i desember 2017, knapt to år seinare vann ho 15-kilometeren i Östersund. I tilegg har ho vore med på fem stafett-triumfar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Justine Braisaz-Bouchet» frå ,  den 25. februar 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

Franske skiskyttarar
Olympiske meistrar for Frankrike
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Frankrike
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Franske deltakarar under vinter-OL 2018
Skiskyttarar under vinter-OL 2018
Medaljevinnarar under vinter-OL 2022
Franske deltakarar under vinter-OL 2022
Skiskyttarar under vinter-OL 2022
Deltakarar under VM i skiskyting 2015
Deltakarar under VM i skiskyting 2016
Deltakarar under VM i skiskyting 2017
Deltakarar under VM i skiskyting 2019
Deltakarar under VM i skiskyting 2020
Deltakarar under VM i skiskyting 2021
Folk frå Albertville
Markéta Davidová

Markéta Davidová () er ein tsjekkisk skiskyttar frå Jablonec nad Nisou. Ho vart verdsmeister på 15 km under VM i skiskyting 2021 i Pokljuka.

Omframt gullmedaljen i verdsmeisterskapen 2021, har Davidová vunne ytterlegare to renn i verdscupen i skiskyting. Den 24. januar 2019 vann ho ei sprint-tevling i Antholz og 27. november gjekk ho til topps på 15 km i Östersund.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Markéta Davidová» frå ,  den 25. februar 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

Tsjekkiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2018
Skiskyttarar under vinter-OL 2018
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2022
Skiskyttarar under vinter-OL 2022
Deltakarar under VM i skiskyting 2019
Deltakarar under VM i skiskyting 2020
Deltakarar under VM i skiskyting 2021
Susan Dunklee

Susan Dunklee () er ein USA-amerikansk skiskyttar frå Vermont. Ho vann sølvmedaljen i fellesstarten under VM i skiskyting 2017 og eitt nytt VM-sølv i 2020, då i sprint-tevlinga.

Aktiv
Dunklee deltok internasjonalt frå 2011. Ved VM i skiskyting 2012 overraska ho med ein femteplass på 15 km. Fem år seinare skaut ho feilfritt på fellesstarten under verdsmeisterskapen 2017 i Hochfilzen og vann sølvmedaljen, slått med 4,6 sekund av tyske Laura Dahlmeier. I VM i skiskyting 2020 i Antholz skaut Dunklee atter feilfritt på sprintdistansen og tok eitt ny VM-sølv, norske Marte Olsbu Røiseland vann med 6,6 sekund betre tid.

I sin beste sesong, 2017-sesongen, enda Dunklee på 10. plass i verdscupen i skiskyting.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Susan Dunklee» frå ,  den 25. februar 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

USA-amerikanske skiskyttarar
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2014
Skiskyttarar under vinter-OL 2014
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2018
Skiskyttarar under vinter-OL 2018
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2022
Skiskyttarar under vinter-OL 2022
Deltakarar under VM i skiskyting 2012
Deltakarar under VM i skiskyting 2013
Deltakarar under VM i skiskyting 2015
Deltakarar under VM i skiskyting 2016
Deltakarar under VM i skiskyting 2017
Deltakarar under VM i skiskyting 2019
Deltakarar under VM i skiskyting 2020
Deltakarar under VM i skiskyting 2021
Lowell Bailey

Lowell Bailey () er ein USA-amerikansk skiskyttar frå Lake Placid. Han er pr 2022 den einaste frå USA som er verdsmeister i idrettsgreina.

Aktiv
Bailey deltok i sitt fyrste verdsmeisterskap i 2003, og i sine fjerde og siste olympiske vinterleikar i 2018. Under VM i skiskyting 2017 i Hochfilzen var han i sitt livs form. Etter fjerdeplass i sprint-tevlinga fylgde han opp med sjetteplass på jaktstarten. På 20 km skaut han 20 treff og tok gullmedaljen på øvinga, 3,3, sekund føre Ondřej Moravec frå Tsjekkia. Sigeren var hans einaste i verdscup-tevlingar, i tillegg kom han på pallen i to andre verdscuprenn. Også på den avsluttande fellesstarten  i VM 2017 prikka Bailey inn 20 treff, noko som gav han sjetteplassen. I dei individuelle tevlingane i meisterskapen trefte han på 59 av 60 skot. Prestasjonane under VM 2017 gjorde at han enda på 8. plass i verdscupen i skiskyting.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lowell Bailey» frå ,  den 25. februar 2022.  

Verdsmeistrar i skiskyting
USA-amerikanske skiskyttarar
Marihandslekta

Marihandslekta (Dactylorhiza) er ei slekt i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
På verdsbasis har marihandslekta nokre titals artar. Av desse er fem representerte i Noreg. Slekta er ei av dei mest uoversiktlege planteslektene i norsk flora. Systematikken i slekta er problematisk, det er stor usemje om kva som skal reknast som artar og kva som skal reknast som underartar, og mange artar og underarter kryssar seg med kvarandre og lagar vanskelege mellomformer. Særleg har det polyfyletiske komplekset kongsmarihand (Dactylorhiza majalis) vore omdiskutert.

Orkideane i denne gruppa var opphavleg rekna inn i vårmarihandslekta Orchis, men artane med forgreina rotknoll vart så skilde ut til slekta Dactylorchis, seinare Dactylorhiza. Ut frå eit ønske om monofyletiske slekter er grønkurle, som før var rekna til ei eiga slekt (Coeloglossum), no rekna inn i marihandslekta.

Etymologi 
Namnet Dactylorhiza kjem frå daktylos (gresk δάκτυλος), som tyder finger, og riza (gresk ρίζα), som tyder rot. Namnet viser til rota hos artane i slekta, som liknar fingrane på ei hand.

Artar og underartar i Noreg 
Artsdatabanken opererer med desse artane og underartane i Noreg:

grønkurle (Dactylorhiza viridis)
smågrønkurle (D. viridis ssp. viridis)
islandsgrønkurle (D. viridis ssp. islandica)
systermarihand (Dactylorhiza sambucina)
engmarihand (Dactylorhiza incarnata)
grasmarihand (D. incarnata ssp. incarnata)
blodmarihand (D. incarnata ssp. cruenta) – ikkje lenger rekna som underart
dynemarihand (D. incarnata ssp. coccinea)
kongsmarihand (Dactylorhiza majalis)
smalmarihand (D. majalis ssp. sphagnicola)
lappmarihand (D. majalis ssp. lapponica)
purpurmarihand (D. majalis ssp. purpurella)
bleikmarihand (Dactylorhiza maculata)
flekkmarihand (D. maculata ssp. maculata)
skogmarihand (D. maculata ssp. fuchsii)
stormarihand (Dactylorhiza praetermissa) – berre få einskildfunn i herbariebelegg

Raudliste 
Av artane og underartane i slekta Dactylorhiza er desse tekne med på Norsk raudliste for artar (2021):

Kritisk truga (CR):
islandsgrønkurle (oppgradert 2021 frå sterkt truga (EN))

Sterkt truga (EN):
purpurmarihand

Sårbar (VU):
systermarihand
dynemarihand (ny på raudlista 2021)
smalmarihand

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Slekter i orkidéfamilien
Karl Geiger

Karl Geiger () er ein tysk skihoppar frå Oberstdorf. Han vart i desember 2020 verdsmeister i skiflyging i Planica. Under Ski-VM 2019 vann han gull i så vel lagtevlinga og i mix-tevlinga, ein prestasjon han gjentok i Ski-VM 2021.

Aktiv
Geiger deltok på Tysklands lag som sikra seg sølvmedaljen i lagtevlinga ved Vinter-OL 2018 i Pyeongchang. Sesongen etter syrgde han for suveren tysk siger i lagtevlinga under verdsmeisterskapen i Seefeld in Tirol, saman med Richard Freitag, Stefan Leyhe og Markus Eisenbichler. I lag med sistnemnde og kvinnene Katharina Althaus og Juliane Seyfarth tok han ein ny VM-tittel seks dagar seinare. På nyåret 2020 enda Geiger på tredjeplass i tysk-austerriksk hoppveke, året etter vart han andremann i hoppveka. I desember 2020 i Planica lukkast han verte verdsmeister i skiflyging. Med 877,2 poeng slo han andremann, Halvor Granerud, med fattige 0,5 poeng. Under Ski-VM 2021 på heimstaden Oberstdorf vart Geiger nummer to i normalbakken og tre i storbakken. Samstundes forsvarte han VM-titlane i lagtevling og for mix-lag. Nemnde Eisenbichler var med på begge desse triumfane, og som sist var Althaus med på mix-laget. Pius Paschke og Severin Freund var nye i lagtevlinga for menn, Anna Rupprecht var ny på mix-laget. Under Vinter-OL 2022 vann Geiger bronsemedaljen i storbakken, han fekk også bronse i lagtevlinga.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Karl Geiger (Skispringer)» frå ,  den 26. februar 2022.  

Tyske skihopparar
Verdsmeistrar i skihopping
Verdsmeistrar i skiflyging
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Tyskland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Tyskland
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Tyske deltakarar under vinter-OL 2018
Skihopparar under vinter-OL 2018
Medaljevinnarar under vinter-OL 2022
Tyske deltakarar under vinter-OL 2022
Skihopparar under vinter-OL 2022
Deltakarar under Ski-VM 2019
Deltakarar under Ski-VM 2021
Katharina Althaus

Katharina Althaus () er ein tysk skihoppar frå Oberstdorf. Ho vann VM-gull i mix-tevlinga under Ski-VM 2015, Ski-VM 2019 og Ski-VM 2021, i 2019 fekk ho gull også i kvinnene si lagtevling. Althaus har elles vunne tre sølvmedaljar i individuelle meisterskaps-tevlingar, to av dei i olympiske vinterleikar.

Aktiv
Althaus debuterte i verdscupen i skihopping på Lillehammer i desember 2011. Pr februar 2022 har ho vunne åtte verdscuprenn, fire av dei på nettopp Lillehammer. Individuelt i dei store meisterskapane har ho sanka tre sølvmedaljar. Både under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang og Ski-VM 2019 måtte ho sjå seg slått av Maren Lundby i normalbakke-renn. Den tredje sølvmedaljen kom i Vinter-OL 2022, der Urša Bogataj frå Slovenia stakk av med gullmedaljen.

Althaus var del av dei tyske mix-mannskapa som vann gull i Ski-VM 2015, 2019 og 2021. Fyrste sigeren kom i lag med Carina Vogt, Richard Freitag og Severin Freund, den andre i lag med Juliane Seyfarth, Markus Eisenbichler og Karl Geiger. Siste mix-triumfen kom på heimstaden Oberstdorf, då i lag Eisenbichler, Geiger og Anna Rupprecht. Under verdsmeisterskapen 2019 vann også det tyske kvinnelaget gull, her hadde Althaus med seg nemnde Seyfarth og Vogt, samt Ramona Straub.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Katharina Althaus» frå ,  den 26. februar 2022.  

Tyske skihopparar
Verdsmeistrar i skihopping
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Tyskland
Deltakarar under vinter-OL for ungdom 2012
Tyske deltakarar under vinter-OL 2014
Skihopparar under vinter-OL 2014
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Tyske deltakarar under vinter-OL 2018
Skihopparar under vinter-OL 2018
Medaljevinnarar under vinter-OL 2022
Tyske deltakarar under vinter-OL 2022
Skihopparar under vinter-OL 2022
Deltakarar under Ski-VM 2013
Deltakarar under Ski-VM 2015
Deltakarar under Ski-VM 2017
Deltakarar under Ski-VM 2019
Deltakarar under Ski-VM 2021
Folk frå Oberstdorf
Markus Eisenbichler

Markus Eisenbichler () er ein tysk skihoppar frå Bad Reichenhall. Han vart verdsmeister i storbakkerennet under Ski-VM 2019 i Seefeld in Tirol. I tre verdsmeisterskap på rad; 2017, 2019, 2021, var han med i tyske mix-lag som vann gullmedaljen i lagtevlinga. Dessutan vann han i 2019 og 2021 med i mannskapa som vann VM-gull i lagtevlinga for menn.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Markus Eisenbichler» frå ,  den 26. februar 2022.  

Tyske skihopparar
Verdsmeistrar i skihopping
Verdsutstillinga i Paris i 1889

Verdsutstillinga i Paris i 1889 var ei  verdsutstilling som blei halden i Paris frå 6. mai til 31. oktober 1889.

Verdsutstillinga blei arrangert i samband med 100-årsmarkeringa av storminga av Bastillen, ei hending som tradisjonelt er blitt rekna som starten på den franske revolusjonen. 
Det største byggverket og symbolet for utstillinga var Eiffeltårnet, som blei bygd ferdig i 1889. Bogen til tårnet danna sjølve porten til utstillinga.
Utstillinga dekka eit område på  0,96 km².

Ein stor attraksjon ved utstillinga var ein «afrikansk landsby» med 400 innfødde henta til Frankrike frå koloniane.

Tal frå utstillinga
 Utgifter: 41,5 millionar franc
 Billettinntekter: 49,5 millioner franc
 Vitjande: 28 millionar
 Utstillarar: over 61 722, derav  55% franske

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Verdensutstillingen i Paris (1889)» frå ,  den 26. februar 2022.

Bakgrunnsstoff
 ExpoMuseum om 1889-utstillingen 
 Library of Congress om 1889-utstillingen

Verdsutstillingar i Paris
Hendingar i 1889
1889 i Frankrike
Paris 1889
Knottblomslekta

Knottblomslekta (Malaxis) er ei slekt i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
På verdsbasis har knottblomslekta mange artar; ulike klassifiseringar opererer med frå kring 150 til over 400 artar. Av desse er berre ein representert i Noreg og Norden. Tidlegare blei òg myggblom rekna til denne slekta, men er no skild ut til myggblomslekta Hammerbya. Det har vore framlegg om å skilje ut knottblom og somme andre artar til slekta Microstylis, men dette er ikkje gjennomførd i dei fleste klassifiseringar.

Etymologi 
Namnet Malaxis er laga ut frå det greske verbet malázo (μαλάζω), som tyder å gjere mjuk.

Artar i Noreg 
Artsdatabanken opererer med ein art i Noreg:

knottblom (Malaxis monophyllos)

Arten er teken med på Norsk raudliste for artar (2021) som sterkt truga (EN).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Slekter i orkidéfamilien
Hn/Attack on Titan

Attack on Titan er ein japansk mangaserie skriven og teikna av Hajime Isayama. Det fyrste kapittelet kom september månad 2009, og det siste kom april månad 2021. Serien handlar um ei verd der folk bur i byar kringsett av tri store veggjer, som er der for å verna folket mot menneskeetande jøtlar (kjempor); soga fylgjer Eren Jaeger og barndomsvenene hans, Mikasa Ackerman og Armin Arlert, som vert med i militæret for å hemna seg på jøtlane etter at dei braut seg inn i heimbyen deira. Seinare i handlingi skifter fokuset mot sidepersonar som Historia Reiss, troppleidaren Levi Ackerman og Grisha Jaeger, far hans Eren. 

Mangaserien hev vorte laga som animeserie av Wit Studio (sesong 1-3) og MAPPA (sesong 4). Fyrstesesongen på 25 episodar vart kringkasta frå april til september 2013, og andresesongen på 12 episodar frå april til juni 2017.
Myggblom

Myggblom (Hammarbya paludosa) er ei plante i myggblomslekta Hammarbya i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Utsjånad 
Myggblom er ei lita plante, som kan bli om lag 20 centimeter høg. Planta har gulgrøne blomar i eit smalt aks og to til fire blad nær bakken.

Systematikk 
Myggblom var tidlegare plassert i  knottblomslekta med namnet Malaxis paludosa, men er seinare skild ut som den einaste arten i planteslekta Hammarbya.

Utbreiing 
I Noreg veks myggblom på våte myrer i låglandet, mest rundt Oslofjorden, men elles spreidd langs kysten og nordover heilt til Troms. Planta står på Norsk raudliste for artar (2021) som nær truga (NT). 

Arten finst òg i Sverige (LC) (svensk namn: «myggblomster»), i Danmark (EN) (dansk namn: «hjertelæbe»), i Finland (NT) (finsk namn: «suovalkku») og på Færøyane (CR, «sera sjáldsom») (færøysk namn: «vátlendismýggjargras»).

Myggblom (engelsk namn: «bog orchid») veks spreidde stader på Dei britiske øyane, vanlegast i Skottland. I den britiske raudlista har arten status som livskraftig (LC). Lokalt er han sårbar (VU) i England  og sterkt truga (EN) i Wales. Arten er ikkje nemnd for tiltak i Skottland. I Irland er arten verna gjennom forskrifta Flora (Protection) Order, 2015, og på den irske raudlista har han status som nær truga (NT).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Noreg
Orkidear i Sverige
Orkidear i Danmark
Orkidear i Finland
Orkidear på Færøyane
Orkidear i Storbritannia
Orkidear i Irland
Myggblomslekta

Myggblomslekta (Hammarbya) er ei slekt i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
Myggblomslekta har ein einaste art, myggblom, som tidlegare blei rekna til knottblomslekta, men som no skild ut til si eiga slekt, Hammerbya.

Etymologi 
Namnet Hammarbya har namn etter Linnés Hammarby i Uppsala.

Artar i Noreg 
Den einaste arten i slekta lever i Noreg:

myggblom (Hammarbya paludosa)

Arten er teken med på Norsk raudliste for artar (2021) som nær truga (NT).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Slekter i orkidéfamilien