Aurland kommune

Aurland er ein kommune i Indre Sogn i Vestland fylke. Han grensar i nordvest mot Vik, i nordaust mot Lærdal, i søraust mot Hol i Buskerud fylke og i sør og sørvest mot Voss og Ulvik. 

Kommunesenteret heiter Aurlandsvangen. Andre bygder er Flåm, Gudvangen, Undredal og Vassbygdi.
Kommunen femner om eit svært berglendt landskap der om lag 80 % av arealet ligg over 900 moh.  Høgste punktet er Blåskavlen på 1809 moh.

Historie 
Det er gjort gravfunn frå bronsealderen og vikingtida i Aurland.
Folketalet i Aurland var på sitt meste i 1845, om lag 2 800, og har sidan falle jamnt, først grunna utvandringa til Amerika, seinare som fylgje av den allmenne samfunnsutviklinga.

Kommunesoge 
Ulikt dei andre kommunane i Sogn har det vore berre små endringar i grensene til Aurland. Ein må heilt attende til tida før formannskapsdistrikta vart skipa i 1837 for å finne ei stor endring. I 1773 vart Oppheim sokn ført over frå Aurland skipreide til Voss. Sidan har det vore mindre endringar i grensa mellom Aurland og Hol kommune. Aurland gjekk gjennom dei store kommunesamanslåingane på 1960-talet utan grenseendringar.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for Aurland kommune frå 1920:

Aurland prestegjeld 
Aurland var fram til 2004 eit prestegjeld i Indre Sogn prosti. Den lokale prestetenesta i Aurland vert no organisert av prosten i Indre Sogn prosti. Prestegjeldet hadde fire sokn, med kvar si soknekyrkje. Dette er Vangen sokn med Vangen kyrkje på Aurlandsvangen, Flåm sokn med Flåm kyrkje, Undredal sokn med Undredal stavkyrkje og Nærøy sokn med Bakka kyrkje. Utom Bakka, som er fyrst fekk kyrkje i 1859, har alle kyrkjestadene historie til attende i mellomalderen. Vangen kyrkje er truleg frå 1200-talet, medan delar av Undredal stavkyrkje truleg er frå midten av 1100-talet. Flåm kyrkje er frå 1670, men ho erstatta ei eldre kyrkje som mest truleg var ei stavkyrkje. I tillegg til desse kyrkjene kjenner ein til at det har stått ei stavkyrkje på Rygg litt oppom der Vangen kyrkje står, og ei på Fretheim i Flåm.

Næringsvegar 
Gamle og nye næringsvegar, som geitehald og kraftproduksjon, er basert på ressursane i høgfjellet. Jordbruk og handel er dei tradisjonelle næringane, seinare også skoproduksjon (Aurlandsskoen), kraftproduksjon og turisme.

Turismen knyter seg til den sjeldsynt vakre og varierte naturen: Aurlandsdalen, Flåmsdalen med Flåmsbana, verdsarvområdet Nærøyfjorden og fisket i Aurlandselva. Andre attraksjonar er Lærdalstunnelen, som er verdas lengste vegtunnel, og fjellvegen til Lærdal («Snøvegen») med utsiktspunktet Stegasteinen. Flåm har djupvasskai med stor cruisetrafikk.

Anna 
Stamvegen Oslo-Bergen (Europaveg 16) går gjennom Aurland.

Kommunen har to barneskular, ein ungdomsskule og ein vidaregåande skule med landsline innan økologisk landbruk (Sogn Jord- og Hagebruksskule).

Kjende personar 
 Absalon Pederssøn Beyer (1528-75), humanist, historikar, teolog, notar, slottsprest m.m., fødd i Skjerdal, studerte i København og Wittenberg, budde seinare i Bergen. Skreiv m.a. verket "Om Norgis Rige".
 Per Sivle (1857-1904), forfattar og redaktør, fødd i Flåm, oppvaksen på Vossestrand, budde seinare i Drammen og Kristiania.
 Nils Tveranger (1874-1953), skomakar. Tveranger hadde 15 mann i arbeid i verkstaden. På det meste gav produksjonen av den spesielle skoen arbeid til 90 personer i Aurland.
 Jens Lunde (1884-1974), stortingsrepresentant for Bondepartiet 1945-53. Grunnla SJH. Fylkeslandbrukssjef.
 Ragnvald Terum Winjum (1917-65), fylkesordførar 1963, vararepresentant for Venstre på Stortinget 1961-65.
 Johannes Vinjum (1930-91), kunstmålar og grafikar, fødd og oppvaksen på Aurlandsvangen, budde seinare i Oslo.
 Finn Tokvam (1972-), journalist, musikar og forfattar, fødd og oppvaksen i Flåm, bur no i Bergen.

Verd å vitja 
 Vangen kyrkje er ei vakker steinkyrkje frå mellomalderen.
 Flåmsbana
 Undredal stavkyrkje, den minste stavkyrkja i landet, frå 1100-talet
 Snøvegen, ein fjellovergang mellom Aurland og Lærdal, open om sommaren.
 Aurlandsdalen
 Nærøyfjorden
 Galleri Vinjum
 Otternes bygdetun
 Vangen kraftstasjon
 Geitostfestivalen i Underdal
 Nynorske litteraturdagar
 Aurland skofabrikk

Arkiv frå Aurland - registrerte i Arkivportalen.no 
 Kommunale arkiv
 Privatarkiv
 Statlege arkiv

Kjelder

Fotnotar

Vidare lesnad 
 Ohnstad, Anders, 1962: Aurland Bygdebok I, Fram til om lag 1920.
 Ohnstad, Anders og Anna Gjerløw, 1964: Aurland II. Ættebok fram til om lag 1900.
 Ohnstad, Anders, 1990: Aurland III. 1835-1985. 
 Ohnstad, Anders, 1988: Gardssoga for Aurland I, Vassbygdi og fjellgardane.
 Ohnstad, Anders, 1994: Gardssoga for Aurland II, Frå Skjerdal til Tero.
 Ohnstad, Anders, 1996: Gardssoga for Aurland III, Frå Loven til Frondalen.
 Indrelid, Svein, 2003: Soga om Flåm I, Bygdi.
 Indrelid, Svein, 2007: Soga om Flåm IIA, Gard og ætt - Fretheim til Geisme.
 Vinjum, Erlend, 2004: Aurland. Stadnamn og kulturhistorie.
 Thyri, Hans H., 2006: Aurlandsvegen.
 Ohnstad, Åsmund, 2006: Undredal og Nærøy. Gard og ætt.

Bakgrunnsstoff 
 Aurland kommune 
 Eldre fotografi frå Aurland på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 Om Aurland kyrkjelege fellesråd på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

 
Sogn
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Kommunar i Vestland