Rumpeldunk

Rumpeldunk (engelsk Quidditch) er ein fiktiv sport spelt på sopelimar i serien om Harry Potter. Det blir spelt med tre ballar (klabb, gullsnopp og sluff), sju spelarar og seks målstenger (tre på kvar side av banen). Kvart lag består av to knakkarar, ein speidar, ein målvakt og tre jagarar.

Ballane og spelarane si rolle i sporten

Gullsnoppen 
Gullsnoppen (engelsk: Snitch) er den minste ballen i spelet. Han er valnøttstor, gyllen, har venger og er vanskeleg å fange. Snoppen har to funksjonar i Rumpeldunk. For det første regulerer han kamplengda: Spelet er over idet ein av speidarane klarer å fange han. For det andre får laget som fangar han 150 poeng. Dette er ein poengsum som svarar til femten skåringar.

Gullsnoppens opphav er ifølgje boka Rumpeldunk gjennom tidene ein kamp i 1269 da ein liten fugl av arten Gullsnupp blei sleppt laus på banen. Fuglejakta blei snart ein del av spelet, men da fuglen blei freda, blei han bytta ut med ein ball. På 1100-talet levde fuglen i Nord-Europa. Det har ikkje vore noko problem å skjule denne arten for gompar, sidan han flyr så fort at han rett og slett ikkje er synleg for andre enn nokre få trollmenn. Han er også veldig god til å gøyme seg. Snuppjakt var populært som sport på 1100-talet.

På andre språk;
Gullsnoppen
Engelsk: Snitch
Tsjekkisk: Zlatonka
Fransk: Vif d'Or
Tysk: Schnatz
Italiensk: Boccino
Nederlandsk: Snaai
Polsk: złoty znicz
Portugisisk (Brasil): Pomo de Ouro

Sluff
Den moderne sluffen er ein rund, skarlagensraud ball som er 30 cm i diameter og saumlaus. Opphavleg var sluffen av lêr, ofte med ei hempe. I utgangspunktet var sluffen ikkje forheksa, i motsetning til ei andre ballane i spelet. Moderne sluffar er forheksa ved hjelp av ein formel oppfunnen av heksa Daisy Pennifold. Den såkalla «Pennifold-sluffen» fell ikkje i vanleg fart, men søkk gjennom lufta som i vatn, slik at jagarane får tid til å fange han før han når bakken. 

Fire spelarar på kvart lag har oppgåver som heng saman med sluffen. Dei tre jagarane og målmannen prøver å få ballen gjennom motstandarlagets målringar, samtidig som dei vaktar sine eigne.

På andre språk;
Sluff
Engelsk: Quaffle
Tsjekkisk: Camrál
Fransk: Souafle
Italiensk: Pluffa
Nederlandsk: Slurk
Polsk: Kafel
Portugisisk (Brasil): Goles

Klabb
Klabben er ein jernball som flyg gjennom lufta og prøver å slå spelarane av sopelimane. Klabben går etter nærmaste spelar. Kvart lag har to knakkarar som bruker balltre for å slå klabbana unna spelarane på sitt eige lag, mot motstandarlagets spelarar.
Klabbane oppstod som flygande steinar. Ettersom desse lett blei slått i stykke, begynte ein tidleg på 1500-talet å eksperimentere med metallklabbar.

På andre språk;
Klabb
Engelsk: Bludger
Tsjekkisk: Potlouk
Fransk: Cognard
Tysk: Klatscher
Hebrew: Marbitzan
Italiensk: Bolide
Nederlandsk: Beuker
Polsk: Tłuczek
Portugisisk (Brasil): Balaço (bokstavleg stor kule)

Rumpeldunk-lag 
 Appleby Arrows
 Ballycastle Bats
 Caerphilly Catapults
 Chudey Cannons
 Falmount Falcons
 Holyhead Harpies
 Kenmare Kestrels
 Montrose Magpies
 Pride of Portree
 Puddlemere United
 Tutshill Tornados
 Wigtown Wanderers
 Wimbourne Waps

Rumpeldunk på Galtvort 
Kvart hus på Galtvort har kvart sitt rumpeldunklag som spelar kampar mot kvarandre. Poenga laga får i desse kampane gjeld med på husmeisterskapen. Harry Potter var speidar på Griffing-laget frå sitt fyrste til sjette år, altså all tida han gjekk på Galtvort.

Laget for år 1-3 
Dette Griffings lag dei tre fyrste åra Harry Potter gjekk der.

Rumpeldunk i røynda

Etter den store suksessen til Harry Potter-bøkene og -filmane har det grodd fram ei internasjonal rørsle som speler såkalla «Muggle Quidditch» (eller «Gompeldunk»). Rørsla starta ved høgskular og universitet i USA. Ho er organisert i det Internasjonale Rumpeldunkforbundet (International Quidditch Association, IQA). Rumpeldunklag finst no i svært mange land i verda, og det blir arrangert diverse cupar, mellom anna verdscup. 

I Noreg finst per 29. september 2012 to offisielle lag. Det fyrste offisielle laget til Noreg blei starta ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) i Trondheim i 2012 og er ein del av NTNUI, idrettslaget til NTNU.

Dei openberre utfordringane ved å spele eit magisk spel utan magi blir takla ved at spelarane spring på bakken med sopelimar mellom beina og kastar kanonballar i staden for å bruke trollmannsrumpeldunkens jernklabbar og balltre. Gullsnopp-ballen er festa til ein person som kan bevege seg fritt innanfor eit på førehand fastsett område.

På andre språk
Rumpeldunk
Engelsk: Quidditch
Bulgarsk: Kuidich
Tsjekkisk: Famfrpál
Nederlandsk: zwerkbal
Finsk: huispaus
Fransk: Quidditch
Gresk: Κουίντιτς
Latin: ludus Quidditch
Portugisisk (Brasil): Quadribol (quadriball, som i fire baller)
Slovakisk: Metlobal
Polsk: Quidditch

Spelarane
Speider
Engelsk: Seeker
Bulgarsk: Търсач
Tsjekkisk: Chytač
Nederlandsk: Zoeker
Fransk: Attrapeur
Tysk: Sucher
Gresk: Ανιχνευτής
Hebrew: Mehapes
Italiensk: Cercatore
Latin: Secutor
Norsk: speider
Polsk: Szukający
Portugisisk (Brasil): Apanhador
Spansk: Buscador
Slovakisk: Stihac

Knakkere
Engelsk: Beaters
Tsjekkisk: Odrážeči
Fransk: Batteurs
Tysk: Treiber
Hebrew: Hovtim
Italiensk: Battitori
Spansk: Golpeador
Nederlandsk: Drijvers
Portugisisk (Brasil): Batedores
Polsk: Pałkarze

Keeper
Engelsk: Keeper
Tsjekkisk: Brankář
Fransk: Gardien
Tysk: Hüter
Hebrew: Shomer
Italiensk: Portiere
Spansk: Guardián
Nederlandsk: Wachter
Portugisisk (Brasil): Goleiro (målvakt)
Polsk: Obrońca

Jager
Engelsk: Chaser
Tsjekkisk: Střelec
Nederlandsk: Jager
Fransk: Poursuiveur
Tysk: Jäger
Hebrew: Rodfim
Italiensk: Cacciatori
Spansk: Cazador
 Portugisisk (Brasil): Artilheiro
Polsk: Ścigający

Kjelder
 Dette avsnittet inneheld informasjon frå engelsk wikipedia.
 Mykje av informasjonen er henta frå J.K. Rowlings bok Rumpeldunk gjennom tidene (Kennilworthy Whisp) som blei publisert til inntekt for Comic Relief i 2001, på norsk på N.W.Damm&Søn forlag og omsett av Torstein Bugge Høverstad.
 Nettstaden til IQA

Fotnotar

Harry Potter-universet