alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Parmigianino

Girolamo Francesco Maria Mazzola, betre kjend som Parmigianino () var ein italiensk, manieristisk målar og gravør, med tilnamn etter fødestaden Parma.

Liv og gjerning
Mazzola vart fødd i Parma, der faren var handverkar. Då guten var to år gammal, døydde far hans og han voks deretter opp hos ein onkel. Onkelen fremja talentet hans og let han verte undervist i humanistiske fag og i naturvitskap og musikk.

Frå kring 1521/22 deltok Parmigianinio i utsmykkinga av San Giovanni-kyrkja i heimbyen. Seinare fekk han i oppdrag å måle delar av katedralen i Parma. Sommaren 1524 reiste Parmigianino til Roma. Han tok med seg sitt Sjølvportrett i konveks spegel, eit bilete som vekte åtgaum ved hoffet. Pave Klemens VII gav han i oppdrag å dekorere «der Sala dei Pontefici». 

Under plyndringa av Roma i 1527 reiste Parmigianino frå byen. Dei neste åra budde han for det meste i Bologna. Desse åra var han svært produktiv og fekk mange slags oppdrag. 
Etter heimkomsten til Parma i 1530-31, stod Parmigianino for utsmykkinga av apsis og tønnekvelven på den nybygde kyrkja 'Santa Maria della Steccata'. Ved den tid vart han omtala som «Dominus», eit teikn på at han hadde stige høgare opp i det sosiale hierarkiet. Dei mange private oppdraga var medverkande til at han ikkje avslutta utsmykkinga av Steccata-kyrkja før enn i desember 1539. 

Parmigianino studerte under Correggio, men mottok seinare impulsar av Rafael og andre av meistrane under høgrenessansen. Til liks med andre manieristar merkar måleria hand seg ut med dei langstrakte figurane og den praktfulle, men kalde fargeskalaen. Måleriet Madonnaen med den lange halsen med ein abnorm anatomi, var eit privatoppdrag han fekk på 1530-talet tid. Parmigianino laga også mange andaktsbilete. I Italia vert han også rekna som ein pioner i raderingskunsten.

Han døydde brått i Casalmaggiore i Lombardia.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Parmigianino» frå ,  den 12. juni 2013.

Bakgrunnsstoff

Italienske målarar
William Merritt Chase

William Merritt Chase () var ein USA-amerikansk målar som er mest kjend for sine verk i den impresjonistiske stilen.

Liv og gjerning

Chase var fødd i Nineveh i delstaten Indiana. Han var son til ein skomakar og studerte mellom anna ved National Academy of Design. I 1871 la han ut på ei fleirårig reise til Europa, der han studerte dei store nederlandske meistermålarane, særleg Frans Hals. Han vart særleg påverka av naturalismen og av Gustave Courbet sine verk. I 1876 vann han ein gullmedalje på Verdsutstillinga i Philadelphia, noko som gav han eit internasjonalt ry. Sidan endra han målarstil og byrja lage bilete som henta impulsar frå impresjonismen, og han voks til å verte ein av dei fremste USA-amerikanske målarane i sin generasjon.

Chase måla i olje, pastell, blekk, akryl, og på alle slags overflater. Også kva gjeld fargebruk og tema var han svært ymsesidig i sine måleri og teikningar. Til dømes måla han landskap, stilleben og portrett. Fleire berømte personar stod modell hos han.

Chase var i 1880-åra ein omtykt lærar på 'Art Students League of New York'. Seinare dreiv han sin eigen 'Chase School of Art', og var leiar av 'Society of American Artists'. Gjennom desse posisjonane hadde han stor innverknad på ein heil generasjon av komande kunstmålarar i USA. Mellom desse var Charles Demuth, Marsden Hartley, Georgia O'Keeffe, Pauline Palmer, som alle gjekk i lære hos Chase. Sjølv var han medlem av National Academy of Design og av '[Ten American Painters''.

Chase døydde i New York by i 1916.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «William Merritt Chase» frå ,  den 12. juni 2013.

Bakgrunnsstoff

USA-amerikanske målarar
Folk frå Indiana
Leiv Harang

Leiv Harang () var ein norsk fysikar og geofysikar. 

Han tok graden dr.philos. i 1938 og vart styrar ved Nordlysobservatoriet i Tromsø frå 1928 til 1946. 

Undre andre verdskrigen dreiv han ulovleg arbeid med å skaffe informasjon om forsvarsanlegg og troppeforflyttingar og opplysningane vart sende med både kurer og radio til Stockholm og London. Våren 1944 vart Harang arrestert og etter fangeopphald i Bodø og Trondheim vart han ført til Berlin. 

Etter krigen vart han forskningssjef ved Forsvarets forskningsinstitutt si avdeling for telekommunikasjon ved Kjeller frå 1946 til 1952. Frå 1952 vart han professor i ionosfærefysikk ved Universitetet i Oslo og forskar ved Forsvarets forskningsinstitutt. Det vitskaplege arbeidet hans omfattar nordlysundersøkingar og ionosfærefysikk.

Kjelder
 Leiv Harang. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Leiv_harang

Folk frå Trondheim
Norske fysikarar
Norske motstandsfolk
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Magnetfeltsatellitt

Ein magnetfeltsatellitt er ein satellitt som er laga for å måle magnetisk felt. Dei vert særskild nytta for å kartlegge og studere magnetfeltet til jorda (jordmagnetisme) og andre planetar. For å få målingane så nøyaktige så mogeleg, med så få forstyrringar som mogeleg, må satellitten og komponentane innvendig byggast med ikkje-magnetiske materialar. I tillegg må ein unngå straumbanar sidan elektrisk straum skapar magnetiske felt, og ein må plassere sensorane på lange bommar for å kome så langt bort frå forstyrrande komponentar i satellitten som mogeleg.

Kjelder
magnetfeltsatellitter. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/magnetfeltsatellitter

Jordobservasjonssatellittar
Magnetiske koordinatar

Magnetiske koordinatar er eit koordinatsystem som er definert med utgangspunkt i jordmagnetfeltet. Det vert nytta til å finne den magnetiske posisjonen til eit punkt på jordoverflata eller i rommet.

Kjelder
magnetiske koordinatar. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/magnetiske_koordinater

Jordmagnetisme
Koordinatsystem
Magnetisk pulsasjon

Ein magnetisk pulsasjon er ein rask variasjon i magnetfeltet til jorda. Periodane til pulsasjonane kan varierer frå 0,1 til 1000 sekund og har typiske amplitudar på 100 til 0,1 nanotesla, med høgast amplitude for dei lågaste frekvensane. Pulsasjonane kan ha forskjellig bølgjeform og vert ut frå dette klassifisert som anten irregulære, Pi eller kontinuerlege, regulære eller PC. 

Magnetiske pulsasjonar er særs vanlege. Kraftige irregulære pulsasjonar er ofte knytt til polarlysutbrot.

Kjelder
 magnetiske pulsasjoner. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/magnetiske_pulsasjoner

Jordmagnetisme
Magnetometer

Eit magnetometer er eit vitskapleg måleinstrument som vert nytta for å måle styrken og/eller retninga til eit magnetfelt.

Magnetometer vert nytta i geologien for å måle magnetfeltet til jorda (magnetosfæren). Framfor alt gjev jernhaldige mineral utslag i magnetometer og kan derfor hjelpe i jakta etter malmfunn. Dei vert òg nytta for å finne arkeologiske funnstader, skipsvrak og andre gravlagde lekamar. Magnetometer kan gjerast særs kjenslevare, og kan gje teikn på polarlysaktivitet før sjølve polarlyset vert synleg. Det finst eit nettverk av magnetometer rundt jorda som konstant målar effekten solvinden har på magnetfeltet til jorda. 

Magnetometer finst òg innebygde i ulike mobiltelefonar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Magnetometer» frå ,  den 13. juni 2013.  
 

Måleinstrument
Magnetiske innretningar
Kjernemagnetisk resonans
Sensorar
Magnetosfære

Ein magnetosfære er eit område rundt ein himmellekam med indre magnetfelt, der magnetfeltet har ein dominerande innverknad på rørsla til innkomande elektrisk ladde partiklar eller partiklar danna i atmosfæren til himmelekamen  (ionisert av solvinden). Magnetosfæren vert danna ved at plasma i verdsrommet trykkjer på magnetfeltet, slik at det oppstår ei likevekt mellom dynamisk trykk frå plasmastraumen og magnetisk trykk frå magnetfeltet til himmelekamen. Magnetfeltet hindrar òg direkte inntrenging av plasma til magnetosfæren frå rommet. Den ytre grensa mellom magnetosfæren og det interplanetare rommet vert kalla magnetopausen. 

Magnetosfæren til jorda, ofte berre kalla magnetosfæren, strekkjer seg frå det øvste laget av ionosfæren og noko utover eksosfæren. Dei andre planetane i solsystemet som har ein magnetosfære er Jupiter, Saturn, Uranus og Neptun og Merkur. Det er òg påvist magnetfelt på Mars og jupitermånen Ganymede, men desse er for svake eller vekslande til å påverke rørsla til plasma i nemneverdig grad. Av dei nemnde planetane har Jupiter den desidert største magnetosfæren.

Sjå òg
 Magnetfelt
 Van Allen-belte

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Magnetosfæren» frå ,  den 13. juni 2013.  
 
magnetosfæren. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/magnetosf%C3%A6ren

Bakgrunnsstoff
  What is the Magnetosphere? 
  The Exploration of the Earth's Magnetosphere

Jordmagnetisme
Ionosfære
Planetologi
Romplasma
NAROM

Nasjonalt senter for romrelatert opplæring (NAROM) er eit eit nasjonalt senter/skulelaboratorium for alle utdanningsnivå innan romrelatert opplæring i Andøy kommune i Nordland.

NAROM er samlokalisert med Andøya Rakettskytefelt, og vart offisielt opna den 20. oktober 2000 av dåverande statsråd Trond Giske frå Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet.

NAROM skal bidra til at ein når nasjonale mål for romrelatert undervisningsverksemd. I samarbeid med utdanningsinstitusjonar, utdanningsstyresmakter, romrelatert industri og andre, skal NAROM utvikle og gjennomføre romrelaterte opplæringstiltak, seminar og konferansar for alle utdanningsnivå.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «NAROM» frå ,  den 13. juni 2013.  
 
NAROM. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/NAROM

Bakgrunnsstoff 
NAROM
European Space Camp

Norske organisasjonar
Skipingar i 2000
2000 i Noreg
Andøy kommune
Nordlysobservatoriet i Tromsø

Nordlysobservatoriet eller Tromsø geofysiske observatorium, er ein forskingsinstitusjon under Fakultet for naturvitenskap og teknologi ved UiT Noregs arktiske universitet. Det vart oppretta i 1928 og slått saman med universitetet då dette vart grunnlagd i 1972. Nordlysobservatoriet ligg nær Prestvannet i Tromsø og har seks tilsette. 

Den først bygningen til Nordlysobservatoriet vart reist i 1927/28 og opna i 1930, etter at Rockefeller foundation hadde gjeve 75 000 dollar til opprettinga. Leiv Harang vart den første leiaren for observatoriet.  Observatoriet sine arbeidsoppgåver omfatta utforsking av nordlys, jordmagnetisme, ionosfærefysikk og fysikken i den øvre atmosfæren.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nordlysobservatoriet» frå ,  den 13. juni 2013.  
 
Nordlysobservatoriet i Tromsø. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Nordlysobservatoriet_i_tC-EN%til ROM3%B8

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside for Tromsø Geophysical Observatory 

UiT Noregs arktiske universitet
Astronomiske observatorium i Noreg
Skipingar i 1928
1928 i Noreg
Orbiting Geophysical Observatory

Orbiting Geophysical Observatory eller OGO var seks amerikanske forskingssatellittar som vart skotne opp i perioden 1964 til 1969. Føremålet med satellittane var å utforske plasmamiljøet, partikkelstråling og elektromagnetiske tilhøve i den øvre atmosfæren og den lågare magnetosfæren.

Oppskytingar

 OGO 1 1964-054A NORAD ID: 00879 Sendt opp: 5. september 1964. Tørrmasse i bane: 487 kg (framleis i bane) 
 OGO 2 1965-081A NORAD ID: 01620 Sendt opp: 14. oktober 1965. Tørrmasse i bane: 507 kg (fall ned 17. september 1981)
 OGO 3 1966-049A NORAD ID: 02195 Sendt opp: 7. juni 1966. Tørrmasse i bane: 515 kg (fall ned 14. september 1981)
 OGO 4 1967-073A NORAD ID: 02895 Sendt opp: 28. juli 1967. Tørrmasse i bane: 562 kg (fall ned 16. august 1972 )
 OGO 5 1968-014A NORAD ID: 03138 Sendt opp: 4. mars 1968. Tørrmasse i bane: 611 kg (fall ned 2. juli 2011)
 OGO 6 1969-051A NORAD ID: 03986 Sendt opp: 5. juni 1969. Tørrmasse i bane: 632 kg (fall ned 12. oktober 1979)

Kjelder
 OGO. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/OGO
Denne artikkelen bygger på «Orbiting Geophysical Observatory» frå ,  den 13. juni 2013.  
 

Amerikanske satellittar 
Tidlegare satellittar
Ole Andreas Krogness

Ole Andreas Krogness () var ein norsk fysikar. Han arbeidde for opprettinga av eit geofysisk institutt i Tromsø, og leia instituttet frå 1918 til 1922. Han var leiande i det geofysiske forskingsmiljøet i Nord-Noreg tidleg på 1900-talet.

Tidleg liv og karriere
Krogness var son av presten Ole Andreas Tangen Krogness (1832–1887) og hustru Christiane Augusta Lindeman (1850–1928). Farfaren var politikaren Ole Andreas Krogness. Oldefar på morssida var Ole Andreas Lindeman.

Han tok examen artium i 1904, og cand. real.-eksamen frå Universitetet i Oslo i 1912. Frå 1908 arbeidde han som assistent for Kristian Birkeland.

I juni 1912 vart han gift med Dagny Vegerd Guldberg, dotter av legen Carl Johan Guldberg. Dei fekk fem barn. Dottera Synnøve, født i 1915, vart sidan gift med økonomen Leif Holbæk-Hanssen.

Seinare karriere
I 1912 vart Krogness tilsett som direktør for observatoriet på Haldde. Han flytta dit med familien, og fekk i 1915 selskap av Olaf Devik med familie. Saman foreslo dei to opprettinga av eit geofysisk institutt i Tromsø, og dei flytta dit i 1918. Krogness vart leiar for Vervarslinga for Nord-Noreg fram til 1922. Han var styremedlem for Tromsø museum frå 1919 til 1923 og styreformann frå 1923 til 1928. Komiteen for de Vitenskapelige Institusjoner i Tromsø foreslo opprettinga av eit universitet same stad.

Frå 1928 var han professor i jordmagnetisme og kosmisk fysikk ved Bergens Museum. Stillinga var nyoppretta.

Han er tildelt ridderordenen av Æreslegionen og offisers grad av Italias kroneorden.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ole Andreas Krogness» frå ,  den 13. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Norske fysikarar
Norske meteorologar
Kosmologar
Æreslegionen
Italias kroneorden
Folk frå Trondheim
Oliver Heaviside

Oliver Heaviside () var ein autodidakt britisk fysikar, matematikar og elektroingeniør som utvikla teknikkar for bruk av laplacetransformasjon ved løysing av differensiallikningar og dermed bruk av komplekse tal ved utrekning av elektronisk kretsar, omformulerte maxwell-likningane på vektorform og var med å grunnlegge vektoranalysen.

Han var tilsett i Great Northern Telegraph Co. i Newcastle, fram til 1874, då han slutta på grunn av stadig dårlegare høyrsle. Han levde resten av livet sitt i Devonshire, oppteke med teoretiske studium av elektromagnetisme. Han grunnla teorien for langdistanse-telefonering, gav viktige bidrag til forståing av den elektromagnetiske teorien til Maxwell. 

Han var dessutan den første til å nemne og grunngjeve eksistensen av eit leiande sjikt i den øvre atmosfæren, Heaviside-laget, no oftast kalla ionosfæren.

Oppdagingar
Heaviside formulerte om maxwell-likningane slik at dei fekk den vektorformen som vert nytta i dag. Han laga Heavisidefunksjonen, som han nytta til å modellere straumen gjennom ein elektronisk krets.

Omgrep innan elektromagnetisme
Heaviside innførte namna på fleire omgrep innan magnetismen:
Konduktans
Permeabilitet
Induktans
Impedans
Admittans
Reluktans
Permittans, som no vert kalla suseptans

Prisar (utval)
 – Faradaymedaljen

Sjå òg
Heavisides ekspansjonsregel

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oliver Heaviside» frå ,  den 13. juni 2013.  
 
 Oliver Heaviside. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Oliver_heaviside

Engelske fysikarar
Engelske matematikarar
Engelske ingeniørar
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Matematikarar på 1800-talet
Matematikarar på 1900-talet
Folk frå London
Matematikar

Ein matematikar er ein person med omfattande kunne i matematikk som nyttar denne kunna i arbeidet sitt, særleg for å løyse matematiske problem. Matematikarar arbeider med tal, data, innsamling, mengd, struktur, rom og endring. 

Matematikarar som arbeider med problem utanom rein matematikk vert kalla bruksmatematikarar eller praktiske matematikarar. Bruksmatematikarar er matematiske forskarar som med den spesialiserte kunna si og dei profesjonelle metodane sine prøver å løyse mange av problema ein har i tilknytte vitskaplege område. Med profesjonelt fokus på mange forskjellige problemstillingar og teoretiske system arbeider bruksmatematikarar i hovudsak i studiet og formuleringa av matematiske modellar. 

Faget bruksmatematikk omfattar matematiske metodar som typisk vert nytta i forsking, ingeniørvitskap, forretningsverksemd og industri.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mathematician» frå ,  den 13. juni 2013.

Bakgrunnsstoff
Plasmasfære

Plasmasfære er det indre området av magnetosfæren med høg tettleik av plasma av ionosfærisk opphav. Han ligg over ionosfæren. Den ytre grensa av plasmasfæren vert kalla plasmapausen og ligg der plasmatettleiken fell kraftig. 

Plasmasfæren vart oppdaga i 1963 av Don Carpenter. 

Tradisjonelt sett har plasmasfæren vorte rekna som kald plasma med partikkelrørsle som er fullstendig dominert av jordmagnetfeltet og derfor roterer i lag med jorda. I nyare tid har ein gjort tettleiksmålingar som ikkje samsvarar med dette. Ein har òg vist at plasmasfæren ikkje alltid roterer i lag med jorda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Plasmasphere» frå ,  den 13. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Carpenter, D. L., Whistler evidence of a 'knee' in the magnetospheric ionization density profile, J. Geophys. Res., 68, 1675–1682, 1963.
 Nishida, A., Formation of plasmapause, or magnetospheric plasma knee, by combined action of magnetospheric convections and plasma escape from the tail, J. Geophys. Res., 71, 5669, 1966.
 Sandel, B. R., et al., Extreme ultraviolet imager observations of the structure and dynamics of the plasmasphere, Space Sci. Rev., 109, 25, 2003.
 

Romplasma
Jordatmosfæren
Geofysikk
Satellitten Polar

Polar er ein forskingssatellitt bygd av NASA som ein av basissatellittane i forskningsprogrammet International Solar Terrestrial Physics Programme. 

Polar har kamera for synleg lys, UV- og røntgenstråling for overvaking av nordlyset, og er instrumentert for å undersøkja plasmamiljøet, elektriske og magnetiske felt og energirike partiklar i polarområda, og for å avgjere energiinnstrøyminga til jorda og energibalansen i magnetosfæren. 

Oppskytinga av satellitten vart utført 24. januar 1996 og han går i ein langstrekt polarbane, som ligg slik at Polar den mesteparten av tida ligg over den nordlege halvkula. 

Fysisk institutt ved Universitetet i Bergen leverte instrumentdelar til satellitten.

Kjelder
 

Romutforsking i 1996
Amerikanske satellittar
Protonpolarlys

Protonnordlys er ei nemning for svakt polarlys som kjem frå hydrogenatom. Det vart først oppdaga av den norske fysikaren Lars Vegard og kjem frå proton i primærpartiklene og ikkje frå atmosfæreatom som eksiterer. 

Når protona kolliderer med nøytrale molekyl i atmosfæren, vil dei kunne oppta eit elektron slik at det blir danna eit nytt ion og eit eksitert hydrogenatom. Desse hydrogenatoma sender så ut ljos når dei går ned til grunntilstanden.

Kjelder
 protonnordlys. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/protonnordlys

Romplasma
Optiske fenomen i atmosfæren
Pyranometer

Eit pyranometer er eit instrument som vert nytta til å måle globalstrålinga, summen av direkte solinnstråling og diffus stråling. Dette omfattar t.d. ikkje langbølgja, infraraud stråling frå jorda. Eit pyranometer består av ein sensor som er utforma for å måle solstrålingsstyrken (i watt pr. m²) over eit synsfelt på 180 grader. 

Namnet pyranometer kjem frå dei greske orda  pyr som tyder «brann» og ano som tyder «himmel». 

Eit typisk pyranometer krev ikkje ekstern kraft for å drivast.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pyranometer» frå ,  den 13. juni 2013.  
 

Meteorologiske instrument og utstyr
Millstreet

Millstreet (irsk Sráid an Mhuilinn) er ein landsby i County Cork i Irland, der det bur om lag 1 500 menneske. Han ligg ved foten av Clara Mountain. Den katolske kyrkja i Millstreet er vigd til St. Patrick. Sidan oktober 1985 har byen vore venskapsby med Pommerit-le-Vicomte i Bretagne i Frankrike. Landsbyen er kjend for å ha arrangert Eurovision Song Contest 1993.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Millstreet» frå ,  den 13. juni 2013.  
 

Millstreet
Landsbyar i Irland
Romforsking

Romforsking syner til den vitskaplege utforskinga av himmellekamar og verdsrommet ved hjelp av sondeballongar og sonderakettar med instrument, satellitt, romsondar og romfartøy. Dette omfattar mellom anna studiar av den øvre jordatmosfæren med ionosfæren og magnetosfæren, og vekselverknaden mellom den øvre atmosfæren og solvinden og verdsrommet kring jorda, medan forsking som omfattar sjølve jorda ikkje blir rekna som romforsking.

Inndelingar av romforskinga

Etter tema
 Stjerneastronomi - studiet av stjerner
 Solastronomi - studiet av sola vår
 Planetologi - studiet av planetar, særleg andre planetar enn jorda. 
 Galaktisk astronomi - studiet av Mjølkevegen
 Ekstragalaktisk astronomi - studiet universet utanfor Mjølkevegen
 Fysisk kosmologi - studiet av opphavet til, storskala strukturar og forholdet mellom tidrommet i universet.

Tverrfaglege felt

 Astrobiologi
 Astrokjemi eller kosmokjemi
 Astrofysikk - fysikk og romforsking, studiet av fysikken til himmellekamar og rommet mellom dei
 Romplasmafysikk
 Banemekanikk eller astrodynamikk, som òg omfattar romfartøy
 Planetologi - overlappar med geovitskap
 Planetær geologi
 Mikro-g-miljø-forsking
 Rettsastronomi
 Romarkeologi - studiet av menneskapte lekamar i det ytre rommet
 Arkeoastronomi - historia om korleis menneska har forstått universet
 Astronautikk er vitskapen om romfart 
 Romfartsteknikk
 Styringsteknikk
 Banemekanikk
 Romfartøydesign 
 Rommiljø - studiet av korleis tilhøva i rommet påverkar romfartøy
 Drivkraft for romfartøy
 Romføde
 Romlogistikk
 Rommedisin

Etter metode
 Observasjonsastronomi - Observatorium på bakken og romobservatorium som målar himmelekamar og fenomen
 Astrometri - studiet av posisjonen og rørsla til himmellekamar
 Amatørastronomi
 Teoretisk astronomi - matematisk modellering av himmellekamar og fenomen

Tilknytte aktivitetar
 Romutforsking - omfattar forsking gjennom bemanna romfart og romsondar
 Romkolonisering
 Kommersialisering av rommet
 Romturisme
 Romkrigsføring
 Rominvasjon
 Asteroidefare
 Romrett
 Fjernmåling
 Planetarium - eit syntetisk observatorium, nytta til utdanning og presentasjonar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Space science» frå ,  den 13. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Romforsking ved NASA 
Romforsking ved ESA 

 
Romfart
Jordskjelvet i Shaanxi 1556

Jordskjelvet i Shaanxi 1556 (kinesisk: 华县大地震; pinyin: Huàxiàn Dàdìzhèn) eller Jiajing-jordskjelvet (kinesisk: 嘉靖大地震; pinyin: Jiājìng Dàdìzhèn) var ein naturkatastrofe av enorme dimensjonar i Kina. Jordskjelvet er det mest dødbringande som nokon gong er notert, med omkring 830 000 omkomne.

Jordskjelvet fann stad morgonen 23. januar 1556 i Shaanxi, medan Ming-dynastiet rådde i Kina. Meir enn 97 fylke i provinsane Shaanxi, Shanxi, Henan, Gansu, Hebei, Shandong, Hubei, Hunan, Jiangsu og Anhui vart råka. Eit 840 kilometer vidt område vart øydelagt, i somme fylke omkom opptil 60% av ibuarane. Størstedelen av folket i området budde den gongen i yaodongs, menneskeskapte holer i løssberg. Mange av desse holene og bustadane kollapsa med store tap av menneskeliv.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «1556 Shaanxi earthquake» frå ,  den 13. juni 2013.  
 

Jordskjelv i Kina
Shaanxi