alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Namnet Tone

Tone er eit personnamn og slektsnamn. Førenamnet er brukt som kvinnenamn i norsk samanheng og som mannsnamn i nokre andre. Tone har namnedag i Noreg den 13. juni.

Kvinnenamnet er avleidd av det norrøne namnet Þorný (Torny som er danna av Þórr (Tor) og nýr, 'ny'. Mannsnamnet kan vera ei kortform av Anton og Anthony på språk som slovensk og engelsk.

Namnet er kjend som Tone i Noreg frå 1400-talet, og tidlegare som Þonny, Þonne eller Þone. Det var blant dei mest brukte namna for nyfødde jenter i frå rundt 1955 til rundt 1975.

Namneberarar

Kvinner 
 Tone Danielsen (f. 1946), norsk skodespelar
 Tone Kjærnli (f. 1954), norsk forfattar
 Tone Jensen (f. 1955), norsk redaktør
 Tone Hulbækmo (f. 1957), norsk artist
 Tone Tvedt Nybø (f. 1957), ordførar i Randaberg
 Tone Sønsterud (f. 1959), norsk politikar (Ap)
 Tone Hødnebø (f. 1962), norsk forfattar
 Tone Nyhagen (f. 1963), norsk verdsmeister i dansing
 Tone Finnesen (f. 1973), norsk sametingspolitikar
 Tone Damli Aaberge (f. 1988), norsk songar

Menn 
 Tone Loc (f. 1966), opphavleg Anthony Terrell Smith, USA-amerikansk hiphopartist

Slektsnamn 
 Wolfe Tone (1763–1798), irsk nasjonalist
 Franchot Tone (1905–1968), USA-amerikansk skodespelar

Liknande namn 
 Tove
 Tonje
 Tonny
 Tony

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tone (navn)» frå , den 10. juni 2009. 
 

Kvinnenamn
Mannsnamn
Kortnamn
Førenamn av norrønt opphav
Tonje

Tone er eit kvinnenamn med fleire ulike opphav. Det kan vera avleidd av det norrøne Torny eller vera ei kortform av Antonie/a, som opphavleg kjem frå latin. Tonje har namnedag i Noreg den 13. juni.

Tonje var mykje brukt som namn på norske jentebarn på 1980- og 1990-talet.

Namneberarar 
 Tonje Sagstuen (f. 1971), norsk handballspelar og journalist
 Tonje Larsen (f. 1975), norsk handballspelar
 Tonje Unstad (f. 1981), norsk musikar og songar
 Tonje Nøstvold (f. 1985), norsk handballspelar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tonje» frå , den 10. juni 2009. 
 

Kvinnenamn
Kortnamn
Førenamn av norrønt opphav
Førenamn av latinsk opphav
Tanja

Tanja, Tania og Tanya er kvinnenamn som har oppstått som russiske kjælenamn for Tatjana. Tanja har norsk namnedag den  13. juni.

Namnet Tatjana kjem frå det latinske Tatianus som er danna av det romerske familienamnet Tatius. Den opphavlege tydinga er ukjend. Heilage Tatjana er ein gresk-ortodoks helgen som døydde som martyr i år 225.

Tanja har vore brukt i Noreg sidan 1906.

Namneberarar
Tanya Tucker (f. 1958), USA-amerikansk songar
Tania Kjeldset (f. 1960), norsk forfattar
Tanja Thorjussen (f. 1970), norsk biletkunstnar
Tanja Hansen (f. 1973), norsk forretningskvinne og pornoskodespelar
Tanya Stephens (f. 1973), jamaciansk reggae-artist
Tanja Poutiainen (f. 1980), finsk slalåmkøyrar

Kjelder
 
Denne artikkelen bygger på «Tanja» frå , og «Tanja» frå  den 10. juni 2009.  
 

Kvinnenamn
Kortnamn
Førenamn av latinsk opphav
Førenamn av russisk opphav
Bled

Bled (tysk Veldes) er ein turistby ved Bledsjøen (på tysk Veldeser See, slovensk Blejsko jezero) i den nordvestlege delen av Slovenia, nokre få kilometer sør for grensa til Austerrike, og om lag 50 kilometer nordvest for hovudstaden Ljubljana. Byen Bled hadde 5.164 innbyggarar i 2002, det administrative området hadde om lag 11.300 innbyggarar.

Turismen starta for alvor med dei første badeanlegga i 1895.

Mariakyrkja 
Mariakyrkja ligg på ei lita øy ute i Bledsjøen.

Bledborga 
Bledborga røyser seg 139 m over Bledsjøen på den nordlege sida av sjøen. Borga skriv seg frå mellomalderen, og har blitt ombygd etter jordskjelv i 1511 og 1690. Den vart restaurert mellom 1951 og 1961. Her er no museum og restaurant.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Bled» frå , den 10. juni 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad for Bled, vitja 11. juni 2009

Slovenia
Skaun kyrkje

Skaun kyrkje, også kalla Ven kyrkje og Venn kyrkje, står på Venn i Skaun kommune i Trøndelag fylke, og er ei steinkyrkje frå kring 1180. Kyrkja er godt bevard og murane og opningane har ikkje vore gjennom store ombyggingar eller endringar. Det viktigaste inventarstykket er Skaun-antemensalet frå kring 1250.

Kyrkja er soknekyrkje i Skaun kyrkjesokn i Orkdal prosti i Den norske kyrkja.

Bygget 

Dei utvendige måla for kyrkjeskipet er 16,5 x 13,1 m. og for koret 7,35 x 9,2 m. 
Kyrkja har fire portalar; mot vest, nord og sør i skipet, og mot sør i koret. Dei mest forseggjorte er vest- og sørportalen i skipet. Inni kyrkja er bogen mellom skipet og koret ein enkel spissboge med utstikkande vederlagssteinar.
Steinhoggararbeidet er av høg kvalitet og på portalane er det steinhoggarmerke (personlege signaturar steinhoggarane sette på arbeida sine) som også har vortne funne på Nidaorosdom-oktagonen. Anten har det vore steinhoggarar frå Nidarosdomen i Skaun, eller så er portalsteinen hoggen til i Trondheim og frakta til Skaun.

I skipet er det to vindaugsopningar på kvar av langsidene (nord- og sørsida) og i koret er det vindauge mot nord, aust og sør.

Inventar

Alterfrontal 
Skaun-antemensale er i unggotikk frå kring 1250 og er ein av svært få altarfrontalar som er bevard i kyrkja si. Det har Maria møy med Jesubarnet som motiv.

Altertavle 
Altertavla er i frå 1773 og er ibarokkstil. Ho har nattverden og krossfestinga som motiv.

Preikestol 
Preikestolen er skoren av Ole Biltsnider i 1665. Årstalet 1665 står på baldakinen over preikestolen.

Døypefont 
Døypefonten er frå 1980 og er i tre.

Orgel 
Kyrkja har eit mekanisk pipeorgel frå 1981. Det har 16 stemmer og er laga av Bruno Christensen og Sønner.

Kyrkjeklokke 
Det er ei klokke i kyrkja, ho er frå 1754. På henne står det å lese: «Gid denne klokke saa for kirkens folk maa lyde, at de af Guds ord maa forbedringsfrugter yde.»

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Om Skaun kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sør-Trøndelag» på nettstaden til Arkivverket

Freda bygg i Trøndelag
Kyrkjer i Orkdal prosti
Kyrkjer i Skaun
Langkyrkjer i Nidaros bispedømme
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kulturminne i Skaun
Tonen A

Tonen A, italiensk namn La, er den sjette tonen i C-durskalaen, som er den vanlege grunnskalaen i vestleg musikk. A er grunntonen i A-dur, med 3 # for f, c og g, og a-moll. A er òg grunntonen i den eoliske kyrkjetonearten. A var djupaste tonen i dei mellomalderske bokstavnoteskriftene. 

Einstroken a har til vanleg 440 svingningar per sekund, i samsvar med vedtak på ein konferanse i London 1939, eller 435 svingningar per sekund, i samsvar med eit kongressvedtak frå Wien 1885.

Kjelder 

 Cappelens musikkleksikon 1978

A
Aiss

Aiss er namn på tonen A heva eit kromatisk halvtonetrinn. I engelsk vert tonen kalla A sharp, på italiensk La diesis.

Kjelder 

 Cappelens musikkleksikon 1978

Tonetrinn
Aississ

Aississ eller A♯♯ er namn på tonen A heva to kromatiske halvtonetrinn. I engelsk vert tonen kalla A double sharp, på italiensk La doppio diesis. Aississ er einharmonisk med tonane H og Cess; det vil seie at han ligg svært nærme eller er identisk med desse tonane, samtidig som tonen har ein annan modal eller tonal funksjon enn desse andre to.

Kjelder 

 Cappelens musikkleksikon 1978

Tonetrinn
Nina Elisabeth Grøntvedt

Nina Elisabeth Grøntvedt () er ein norsk illustratør og forfattar. Ho debuterte som biletbokforfattar og -illustratør med Den lille helten i 2006. 

Grøntvedt er frå Trondheim. Ho har illustrasjonsutdanning frå England, og har gått på Norsk barnebokinstitutt si forfattarutdanning. 

Nina Grøntvedt er brordotter av senterpartipolitikaren Hallgeir Grøntvedt.

Bakgrunnsstoff 
 Omnipax: Forfattarportrett 
 Utgjevingar av Nina Elisabeth Grøntvedt i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Norske illustratørar
Norske barnebokforfattarar
Folk frå Trondheim
Forfattarar frå Sør-Trøndelag
Norske skjønnlitterære debutantar i 2006
Gississ

Gississ eller G♯♯ er namn på tonen G heva to kromatiske halvtonetrinn. I engelsk vert tonen kalla G double sharp, på italiensk Sol doppio diesis. Gississ er einharmonisk med tonane A og Bess; det vil seie at han ligg svært nærme eller er identisk med desse tonane, samtidig som tonen har ein annan modal eller tonal funksjon enn desse andre to.

Kjelder: 

 Cappelens musikkleksikon 1978

Tonetrinn
Nikolaj Trubetskoj

Fyrst Nikolaj Sergejevitsj Trubetskoj (), fødd i Moskva; død i Wien, var ein russisk lingvist og etnolog, og ein av grunnleggjarane av Lingvistkrinsen i Praha i 1929.

Biografi 
Trubetskoj høyrde til ein gamal russisk adelsfamilie. Far hans, fyrst Sergej Nikolajevitsj Trubetskoj (1862-1905) var professor i filosofi ved Universitetet i Moskva og rektor same stad. Han byrja tidleg å arbeide med lingvistikk og etnologi. Den fyrste artikkelen hans blei utgjeven i 1905. Frå 1908 til 1913 studerte han ved Universitetet i Moskva og tok doktorgraden i 1913 med avhandlinga Om uttrykk for futurum i dei viktigaste indoeuropeiske språka. I 1916 habiliterte han seg i samanliknande språkvitskap og sanskrit. I 1917 reiste han til Kaukasus, der han blei overraska av oktoberrevolusjonen. I 1918 blei han professor i Rostov-ved-Don, og i 1920 emigrerte han, av politiske grunnar, til Bulgaria, der han blei dosent i slavisk filologi ved Universitetet i Sofia. I 1922 blei han kalla til professor i slavisk filologi ved Universitetet i Wien. Han døydde i 1938, kort tid etter at Gestapo hadde forhøyrt han og teke frå han arkivet hans.

Vitskapleg tyding 
Trubetskoj sitt hovudbidrag til lingvistikken høyrer til fonologien, særleg i analysen av fonologiske system i einskildspråk og i arbeidet for å finne generelle og allmenne fonologiske lover. Hovudverket hans var Grundzüge der Phonologie, som kom ut posthumt i 1939. I Grundzüge utvikla Trubetskoj den mest avanserte og fullstendige strukturalistiske fonologiske teorien gjennom tidene. Det er ikkje alltid som lett å skilje synspunkta til Trubetskoj frå dei til venen hans, Roman Jakobson, som gjorde fonologien Lingvistkrinsen i Praha vidare kjend etter Trubetskojs for tidlege død.

Fotnotar 

Russiske språkforskarar
Grundzüge der Phonologie

Grundzüge der Phonologie er hovudverket til den russisk lingvisten Nikolaj S. Trubetzkoy (russisk Николáй Сергéевич Трубецкóй Nikoláj Sergéevič Trubeckój, 1890–1938). Verket blei utgjeve posthumt i 1939.
I "Grundzüge" utvikla Trubetzkoy den mest avanserte og fullstendige strukturalistiske fonologiske teorien gjennom tidene. Her er nokre hovudpunkt i teorien:
 1. Fonemet blei definert som eit sett med distinktive trekk, det minimale settet med trekk som var sams for alle allofonane til eit gjeve fonem og som skilde dette fonemet frå andre fonem i språket. Det norske fonemet /p/ har allofonar som [p], [pʰ], [pˑ], [pʷ], [pʰʷ], [pʷˑ], som deler trekka [labial], [ustemd], [plosiv], som også må vere dei distinktive trekka. [labial] er det einaste som skil /p/ frå /t/, /ʈ/ og /k/; [ustemd] er det einaste som skil /p/ frå /b/; [plosiv] er det einaste som skil /p/ frå /f/.
 2. Når talet på fonem som førekjem i to ulike kontekstar ikkje er det same, finn vi ofte nøytralisering i den konteksten der det er færrast fonem. Det tyder at opposisjon mellom to eller fleire fonem manglar, og at vi staden finn vi eit arkifonem. Dei distrinktive trekka til arkifonemet er dei trekka som er sams for settet med nøytraliserte fonem. Fremst i norske ord (dvs. i konteksten #_) er det ein distinktiv opposisjon mellom /p/ og /b/, (jamfør det minimale paret /²pine/ pinne vs. /²bine/ binne) men etter /s/ (i konteksten /s/_) er opposisjonen nøytralisert, og vi finn eit arkifonem /P/ med dei distinktive trekka [labial] og [plosiv], til dømes i /²sPine/ spinne).
 3. Opposisjonar mellom fonem kan delast i privative, graduelle og ekvipollente på grunnlag av eigenskapar ved dei distinktive trekka:
 a. Ein opposisjon mellom fonem A og B er privativ dersom A har ein eigenskap som B manglar, som når A er stemt eller runda og B er ustemt (= ikkje stemt) eller urunda (= ikkje runda). Fonemet som har eigenskapen, er merkt (tysk merkmaltragen) og fonemet som manglar eigenskapen, er umerkt (tysk merkmallos).
 b. Ein opposisjon mellom fonem A og B er graduell dersom A og B har same eigenskapen, men i ulike grad, som når A og B er to vokalfonem med ulik opningsgrad, som /u/ og /o/ eller /o/ og /ɔ/.
 c. Ein opposisjon mellom fonem A og B er ekvipollent dersom A har ein eigenskap som B manglar, som når A og B har to likeverdige eigenskapar, til dømes to ulike artikulasjonsstader, som når det som skil /p/ og /t/ er at den eine er labial den andre koronal.
 4. Trubetzkoy innførte ein eigen terminologi – attåt teorien om distinktive trekk – for å konkretisere kva det ligg i at fonema i eit språk utgjer eit system. I eit fonemsystem går mange av dei same distinktive opposisjonane att fleire stader og skaper ein symmetri. Dette kan illustrerast med konsonantfonemsystemet i søraustnorsk:

Fotnotar 

Fonologi
Filmen Land og fridom

Land og fridom (Land and Freedom, Tierra y libertad) er ein britisk/spansk samproduksjon frå 1995, regissert av den namngjetne britiske regissøren Ken Loach, og med screenplay av Jim Allen.

Filmen byggjer delvis på George Orwell si dokumentarbok frå den spanske borgarkrigen, Homage to Catalonia (Hyllest til Catalonia), som òg er utgjeven på norsk.

Filmen byrjar med at karakteren David Carr, spelt av Ian Hart, døyr som gamal mann. Barnebarnet hans finn blant dei etterlatne tinga hans avisutklipp, brev og fotografi frå da David var med som frivillig på den anti-fascistiske sida i den spanske borgarkrigen. Ho finn òg eit raudt halstørkle med ein neve jord i. Mesteparten av handlinga i filmen er da det ho les ut av desse kjeldene.

Vi følgjer den unge kommunisten David frå arbeidsløysa i Liverpool til POUM-militsen i Catalonia, der han ved eit tilfelle hamnar. Kommunistane, det venstresosialistiske POUM og anarkistane er allierte i kampen mot Franco, men etter kvart dominerer kommunistane meir og meir på grunn av at berre Sovjetunionen gir den spanske regjeringa våpen til å forsvare seg med. Vestmaktene driv med «ikkje-innblanding», samtidig som Hitler og Mussolini støttar Franco.

Stalin vil ikkje at den spanske revolusjonen skal utvikle seg, og brukar innverknaden sin til å undertrykkje POUM. David tenkte å slutte seg til den kommunistleidde Folkehæren, men går tilbake til POUM etter kampane i Barcelona mellom kommunistar og politi på den eine sida, og anarkistar og POUM på den andre.

Filmen er ein sterk kritikk av rolla til kommunistane under borgarkrigen, og inneheld òg ei kjærleikssoge mellom David og den spanske milits-kvinna Blanca, spelt av Rosana Pastor. Filmen sluttar med at gamle David blir gravlagd, medan dotterdotter hans les nokre liner frå eit dikt av William Morris. Poenget er at kampen for fridom og sosialisme ikkje er fånyttes, og skal halde fram.

Filmen vart «Film of the Year» under European Film Awards i 1995, og fekk under filmfestivalen i Cannes prisane «International Critics' Prize» og «Ecumenical Prize».

Kjelder
Omslaget til DVD-versjonen av filmen.

Britiske filmar
Spanske filmar
Filmar frå 1995
Vigdis

Vigdis er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det norrøne Vígdís var sett saman av víg, 'strid, kamp', og dís, 'gudinne, kvinne'. Vigdis har namnedag den 15. juni.

Namneberarar 

 Vigdís Finnbogadóttir (f. 1930), islandsk politikar, president på Island 1980–1996
 Vigdis Sigmundsdóttir (f. 1934), færøysk kunstnar
 Vigdis Stokkelien (1934-2005), norsk journalist og forfattar
 Vigdis Ystad (f. 1942), norsk litteraturforskar
 Vigdis Moe Skarstein (f. 1946), norsk bibliotekar
 Vigdis Giltun (f. 1952), norsk stortingspolitikar
 Vigdís Grímsdóttir (f. 1953), islandsk forfattar
 Vigdis Hjorth (f. 1959), norsk forfattar

Annan bruk 
 1053 Vigdis, ein asteroide
 Vigdisfeltet, eit petroleumsfelt i Nordsjøen

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Vigdis» frå , den 12. juni 2009. 
 

Kvinnenamn
Norrøne førenamn
Namn knytte til åsatru
Namn knytte til strid
Viggo

Viggo er eit mannsnamn som truleg er avleidd av Vigge, ei kortform for namn som byrjar med namnedelen vig, som ei latinisering. Norrønt víg tyder 'kamp' eller 'strid'. 

Viggo har namnedag den 15. juni.

Namneberarar 
 Viggo Ullmann (1848-1910), norsk stortingsmann
 Viggo Pedersen  (1854-1926), dansk målar
 Viggo Stuckenberg (1863-1905), dansk forfattar
 Viggo Brun (1885-1978), norsk matematikar
 Viggo Cavling (1887-1946), dansk journalist
 Viggo Barfoed (1895-1948), dansk journalist
 Viggo Hansteen (1900-1941), norsk jurist og politikar
 Viggo Widerøe (1904-2002), norsk flygar, stifta Widerøes Flyveselskap
 Viggo Kampmann (1910-1976), dansk statsminister
 Viggo Rossvær (f. 1939), norsk filosof
 Viggo Johansen (f. 1947), NRK-journalist
 Viggo Sandvik (f. 1951), norsk artist (Vazelina Bilopphøggers)
 Trond Viggo Torgersen (f. 1952), norsk artist, mediemann, barneombud og lege
 Viggo Johnsen (f. 1953), ordførar i Bø i Vesterålen
 Viggo Hagstrøm (f. 1954), norsk jurist
 Ernst-Wiggo Sandbakk (f. 1957), norsk jazzmusikar
 Viggo Mortensen (f. 1958), USA-amerikansk skodespelar
 Viggo Nonås (f. 1975), norsk forfattar

I kulturen 

 Teikneserien Gaston Lagaffe av André Franquin er på norsk kjend som Viggo.

Kjelder 

Mannsnamn
Skiljet mellom fonologi og andre disiplinar

Skiljet mellom fonologi og andre lingvistiske disiplinar. Fonologien grensar i fyrste rekkje mot fonetikk og morfofonologi, og grenseoppgangen er vanskeleg og omdiskutert.

Skiljet mellom fonetikk og fonologi 
Skiljet mellom fonologi og fonetikk er problematisk og omdiskutert, både frå ein teoretisk og praktisk synsstad. Fonologisk forsking byggjer på kunnskap frå fonetikken, og fonetisk forsking byggjer på kunnskap frå fonologien. Fonologien, studiet av lydsystemet i eit språk, er umogeleg utan inngåande kunnskap om korleis lydane i systemet blir produserte og persiperte. Fonetikk handlar primært om utforsking av lydar som er ein del av lydsystemet i eitt eller fleire språk. To av dei fremste fonetikarane i verda, Peter Ladefoged og Ian Maddieson, gav i 1996 ut boka The Sounds of the World's Languages, der dei med metodar frå artikulatorisk fonetikk og akustisk fonetikk lagar eit oversyn over alle lydar som er ein del av det fonologiske systemet i eitt eller fleire språk i verda. Boka drøfter fenomen som ligg i skjeringspunktet mellom fonetikken og fonologien. Den amerikanske lingvisten John J. Ohala er mellom dei som har uttrykt seg mest skeptisk om kor fruktbart det er å halde ved lag skiljet mellom fonetikk og fonologi.

Opphavet til skiljet 
Ideen om at det vitskaplege studiet av språklydar skal delast mellom to disiplinar, fonologi og fonetikk, har røter i strukturalistisk lingvistikk, som byggjer på den førestillinga at språksystemet er form, ikkje substans.Substansen er i utgangspunktet ein «amorf masse» som språket gjev form. Ein meinte fonologi handla om såkalla form, medan fonetikken handla om substans. I dette perspektivet er ikkje fonetikken i det heile ein lingvistisk disiplin, fordi han presumptivt har substansen som studieobjekt. Mellom anna ved fleire norske universitet blir det halde kurs med namn som «fonetikk og språkvitskap», som opphavleg reflekterer denne tankegangen. Mellom forskarane som har framheva substansens tyding i fonologien, er den nederlandske lingvisten Nicolaas van Wijk (1880-1941) og dei som arbeider med bruksbasert fonologi.

Skiljet mellom fonologi og morfofonologi 
Jamfører ein ulike fonologiske teoriar, oppdagar ein ei grunnleggjande usemje om tilhøvet mellom fonologi og morfofonologi. Morfofonologi kan kort definerast som studiet av fonemisk variasjon i forma på morfem. I strukturalistisk fonologi blir morfofonologien sett på som ein eigen disiplin mellom fonologien og morfologien, medan generativ fonologi primært skil seg frå strukturalistisk fonologi ved at skiljet mellom fonologi og morfofonologi er oppheva.

Fotnotar 

Fonologi
Det fonologiske hierarkiet

Det fonologiske hierarkiet. Dei fem einingane i lista nedanfor utgjer eit fonologisk hierarki. Når eining X står rett over eining Y, tyder det at X er bygt opp av éi eller fleire einingar av type Y. Eit ytring er bygt opp av eitt eller fleire fonologiske ord, eit fonologisk ord er bygt opp av éi eller fleire stavingar, ei staving er bygt opp av eitt eller fleire segment, og så bortetter. Lista under er ikkje uttømande.

 Ytring
 Fonologisk ord
 Staving
 Segment
 Trekk

Ytring 
Ei ytring er ei fullstendig språkleg eining i talespråket. Ho er typisk avgrensa av togn eller stille før og etter. Døme er alt frå Hei! og Ja! til No må du sjå å kome deg opp!, Kva heiter hovudstaden i Butan? og Dette er den beste grauten eg har ete på lenge.

Fonologisk ord 
Eit fonologisk ord er ei språkleg eining som kan utgjere ei ytring aleine, og som ikkje kan delast opp i fleire einingar som kvar kan utgjere ei ytring aleine. Døme er ikkje berre slikt som hest, ku, hestane, kyrkjebryllaup og dumskap, men også slikt som slo'n (for slo han) eller slo'n'a (for slo han ho), der vi i dei siste to døma er fonologiske ord som inneheld klitikon. I ein fonemisk transkripsjon kan dei same orda skrivast til dømes som /¹hest/, /¹kʉː/, /²hestane/, /²çyrçeˌbrylæʉp/, /ˈdumˌskaːp/, /¹ʃɭuːn/ og /¹ʃɭuːna/, på grunnlag av mellom anna søraustlandsk uttale.

Staving 
Eit fonologisk ord er bygt opp av éi eller fleire stavingar, delar av talen som kan seiast på eitt slag. Til dømes er ordet ball /¹bal/ bygt opp av éi staving, medan kyrkje /²çyrçe/ er sett saman av to og ballane /²balane/ og kyrkjene /²çyrçene/ av tre, og der vokalane utgjer kjernane i stavingane.

Segment 
Eit segment er ein einskildlyd, dei einskilde vokalane og konsonantane. Bokstavane i alfabetisk skrift svarar i hovudsak til segment i talen. Døme er dei fem konsonantane og dei to vokalane i ordet skrifta /¹skrifta/.

Trekk 
Segmenta kan beskrivast ved hjelp av trekk, som er dei eigenskapane som karakteriserer segmenta. Segmenta [p] og [b] skil seg frå kvarandre ved at [p] har trekket ustemd og [b] trekket stemd. Segmenta [p] og [k] skil seg frå kvarandre ved at [p] er bilabial og [k] velar. Segmenta [p] og [ɸ] skil seg frå kvarandre ved at [p] har trekket plosiv og ɸ trekket frikativ. Segmenta [p] og [pː] skil seg frå kvarandre ved at [p] er kort og [pː] trekket lang. Ulike fonologiske teoriar har ulike oppfatningar om kva for trekk som trengst i fonologien, og mange nyttar ikkje dei trekka som er nytta i dette avsnittet.

Eit meir detaljert hierarki 

 Ytring
 Intonasjonsfrase (I-frase)
 Fonologisk frase (P-frase)
 Prosodisk listeeining (LU)
 Klitisk gruppe
 Fonologisk ord (P-ord, ω)
 Fot (F)
 Staving (σ)
 Mora
 Segment
 Trekk

Fonologi
Botolv

Botolv, Bottolf og Botulf er mannsnamn av norrønt opphav. Det norrøne namnet Bótolfr eller Bótulfr er sett saman av bót, 'bot, hjelp', og dyrenamnet ulv. Botolv har namnedag den 17. juni, som var datoen for botolvsmesse til minne om den heilage Botolv.

Namneberarar 
 Heilage Botolv eller Botulf (d. ca. 680), angelsaksisk abbed
 Botolv Begla, islandsk skald på 1100-talet
 Botulf Botulfsson (d. 1130), svensk bonde drapsdømd for kjetteri
 Botolv Bråtalien (1892–1969), norsk stortingspolitikar
 Botolv Hov (f. 1922), norsk næringsdrivar
 Botolv Helleland (f. 1940), norsk namneforskar.

Kjelder 
 

Mannsnamn
Norrøne førenamn
Namn knytte til vern
Namn knytte til dyr
Eldre innsikter om fonologi

Eldre innsikter om fonologi. Trass i at fonologien som sjølvstendig lingvistisk disiplin knapt kan sporast lenger attende enn til 1870-talet og Lingvistskulen i Kazan', har fleire grunnleggjande idear i fonologien vore kjende og diskuterte langt attende i historia, i fleire delar av verda.

Pāṇini 
Stor innverknad på moderne fonologi har den indiske grammatikaren Pāṇini (devanāgarī: पाणिनि, IPA: [pɑːɳɪn̻ɪ]) (4. eller 5. hundreåret f. Kr.) hatt, gjennom verket Aṣṭādhyāyī (devanāgari अष्टाध्यायी) 'Dei åtte kapitla'. Her finst ein analyse av morfologien, morfofonologien og fonologien i sanskrit gjennom eit sett med maksimalt økonomisk formulerte og ordna reglar. Indiske grammatikarar hadde alt på denne tida dessutan avanserte kunnskapar i fonetikk.

Den fyrste grammatiske avhandlinga 
Eit viktig verk er Den fyrste grammatiske avhandlinga (islandsk: Fyrsta málfræðiritgerðin), eit islandsk verk frå midten av 1100-talet. Forfattaren nyttar ein påfallande «moderne» fonologisk tankegang for å etablere ei «fonemisk» basert rettskriving for islandsk.

Fotnotar 

Fonologi