alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Even

Even er eit norsk mannsnamn avleidd av Eivind. Det har namnedag den 26. august.

Avleiing og liknande namn 
Even er ei yngre from av Eivind, som er sett saman av norrønt auja, 'hell, gåve', og urnordisk winduR, 'vinnar'.
Det liknande engelske namnet Ewan, Ewen eller Euan er ikkje knytt til Even, men har keltisk opphav.

Bruk 
Namnet var i vanleg bruk frå 1400-talet. Det var mykje brukt på 1700-talet og først på 1800-talet. Bruken voks igjen ved slutten av 1900-talet. I 2009 var det 5 689 norske menn som heitte Even.

Namneberarar 
 Even Christophersen Ulving (1863–1952), norsk kunstmålar 
 Even Hovdhaugen (f. 21. juni 1941), norsk språkforskar
 Even Ruud (f. 1947), norsk professor i musikkterapi
 Even Attramadal (f. 1962), norsk kunsntar
 Even Johansen, (f. 1970), norsk musikar kjend som «Magnet»
 Even Benestad (f. 1974), norsk filmregissør
 Tor Even Svanes (f. 1978), norsk forfattar
 Even Hovland (f. 1989), norsk fotballspelar

Annan bruk 
Namnet går igjen i songen «Sjarmør Even» av Alf Prøysen.

Ein finn også namnet Even i nokre norske stadnamn: Evenes kommune i Nordland og Evenskjer i Troms.

Kjelder 

 

Mannsnamn
Norske førenamn
Førenamn av norrønt opphav
Førenamn av urnordisk opphav
Be True to Your School

«Be True to Your School» er ein song av The Beach Boys. Albumutgåva av denne songen vart spelt inn 2. september 1963 og kom ut på Little Deuce Coupe og seinare på Endless Summer.

Songen inneheld kampsongen til University of Wisconsin, «On Wisconsin», men truleg er det ei hyllest til Hawthorne High School, som har ein kampsong med same melodi som «On Wisconsin», som Al Jardine forklarte i dokumentaren The Beach Boys: An American Band. (1984) Wilson-brørne og Al Jardine hadde alle gått på denne skulen. 

Songen vart skriven av Brian Wilson og Mike Love og vart først spelt inn under innspelinga av Little Deuce Coupe. Seinare spelte dei inn ein annan versjon som vart gjeve ut på singel. Albumversjonen, som var den første, vart spelt inn i ein høgare toneart og i eit seinare tempo enn singelutgåva. Den andre utgåva inneheld òg forskjellige heiagjeng-rop. 

På B-sida av singelen var «In My Room» av Brian Wilson og Gary Usher. Singelen kom ut som Capitol 5069 og nådde sjetteplassen i USA.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Be True to Your School» frå , den 25. august 2009. 

Songar frå 1963
Singlar frå 1963
The Beach Boys-songar
Songar skrivne av Brian Wilson
Songar skrivne av Mike Love
Songar produserte av Brian Wilson
Little Saint Nick

«Little Saint Nick» er ein julesong skriven av Brian Wilson og Mike Love og framført av The Beach Boys. Han vart først gjeven ut som singel i desember 1963, og nådde nummer tre på julelistene. Ei nyinnspeling av songen kom ut på The Beach Boys' Christmas album i 1963. Songen låner rytme og struktur frå hitten deira «Little Deuce Coupe» frå 1963. 

Songen er ei lettlyndt skildring av den amerikanske julenissen og sleda hans, som i songen blir kalla «vesle Saint Nick». Songen vert stundom feilaktig kalla «Run Run Reindeer» på grunn av teksten i mellomspelet. 

«Little Saint Nick» har vorte spelt inn fleire gonger av andre artistar, mellom anna John Denver and the Muppets (1979), Hanson (1997), Sugar Ray (2001) og McFly (2004). Songen er òg nytta i ein Coca-Cola-reklame. I 2005 spelte Brian Wilson songen inn på nytt for juleplata si What I Really Want for Christmas.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Little Saint Nick» frå , den 25. august 2009. 
 

Singlar frå 1963
Songar frå 1963
USA-amerikanske julesongar
The Beach Boys-songar
Songar skrivne av Brian Wilson
Songar skrivne av Mike Love
Shut Down Volume 2

Shut Down Volume 2 er det femte studioalbumet til The Beach Boys og det første av fire album av bandet frå 1964. «Volume 2» i tittelen syner til ei hot rod-samling kalla Shut Down gjeven ut av plateselskapet deira Capitol Records i 1963. Denne samleplata inneheldt «409» og «Shut Down», men var ikkje eit Beach Boys-album.

Shut Down Volume 2 nådde 13. plass i USA og låg på lista i 38 veker. I dag finst Shut Down Volume 2 på CD i lag med Surfer Girl, samt bonusspor frå perioden.

Soge 

Albumet vart spelt inn medan «Beatlemania» nådde Amerika (og som snart skulle påverke bandleiaren Brian Wilson og karieremåla til The Beach Boys) og Shut Down Volume 2 var meint å sementere bandet som det største bandet i Amerika. I staden vart invasjonen til The Beatles så overveldande at albumet berre nådde 13. plass (men selde etter kvart til gullplate). 

Noko av årsaka til dette ligg nok i at tre av spora vert rekna som fyllmateriale for å fylle opp eit heilt album. Høgdepunkta på albumet er likevel nokre av dei mest kjende songane til Beach Boys så langt i karrieren deira med «Fun, Fun, Fun», «Don't Worry Baby», «The Warmth of the Sun» og ei utgåve av Frankie Lymon sin «Why Do Fools Fall In Love». «Pom, Pom Play Girl» var første gong Carl Wilson offisielt song solovokal på ein Beach Boys-song.

Shut Down Volume 2 vart marknadsført som ei «hot rod»-samling etter forgjengaren Little Deuce Coupe hadde gjort det så bra, men The Beach Boys klarte ikkje å halde seg like gjennomført til dette temaet denne gongen, og Brian Wilson var i ferd med å finne nye tema å skrive songar om.

Innhald

Medverkande
The Beach Boys
Al Jardine – harmonivokal og korvokal, bassgitar, rytmegitar
Mike Love – solo-, harmon- og korvokal
Brian Wilson – solo-, harmoni- og korvokal, bassgitar, piano
Carl Wilson – solo-, harmoni- og korvokal, sologitar
Dennis Wilson – solo-, harmoni- og korvokal, trommer

Salslister
Album

Singlar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Shut Down Volume 2» frå , den 25. august 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Surfer Girl/Shut Down Volume 2 CD-hefte, David Leaf, c.1990.
 «The Nearest Faraway Place: Brian Wilson, The Beach Boys and the Southern California Experience», Timothy White, c. 1994.
 «Wouldn't It Be Nice - My Own Story», Brian Wilson og Todd Gold, c. 1991.
 «Top Pop Singles 1955-2001», Joel Whitburn, c. 2002.
 «Top Pop albums 1955-2001», Joel Whitburn, c. 2002.
 Allmusic.com

Bakgrunnsstoff 
 Tekstane til Shut Down Volume 2 

The Beach Boys-album
Musikkalbum frå 1964
Capitol Records-album
Musikkalbum produserte av Brian Wilson
Album spelte inn i Gold Star Studios
Why Do Fools Fall In Love

«Why Do Fools Fall in Love» er ein song som først vart ein hit for rock and roll-bandet Frankie Lymon & The Teenagers i 1956. Singelen nådde førsteplassen på R&B-lista i USA og sjetteplassen på pop-lista. I Storbritannia gjekk singelen heilt til førsteplassen på singellista. Songen er rangert på 307. plass på lista til musikkmagasinet Rolling Stone over dei 500 største songane gjennom tidene. 

Songen gjorde Frankie Lymon til ein rock and roll-pioner i ein alder av berre 13 år.

Låtskriving 

Seint i 1955 spelte The Teenagers (som då kalla seg sjølv The Premiers) ein song som heitte «Why do Birds Sing So Gay?» for George Goldner, som var plateprodusent og eigar av Gee Records. Jimmy Merchant, tenorsongaren i bandet, hadde skrive songen basert ei setning i på eit kjærleiksbrev til ein leigebuar i huset til bassist Sherman Garnes. Merchant skreiv ein song som Herman Santiago skulle synge, medan den lyse stemma til Frankie Lymon skulle vere harmoni. Under prøvespelinga for Godlner, foreslo han at Lymon skulle ta over vokalen. Frankie Lymon la seinare om melodien slik at han passa til si eiga stemme. 

Tidlege vinylutgåve av singelen hadde Frankie Lymon, Herman Santiago og Jimmy Merchant som låtskrivarar av songen, medan seinare utgjevingar tilskreiv songen til Lymon og plateprodusenten George Goldner. Goldner vart seinare bytta ut med Morris Levy då Levy kjøpte Goldner sin del i Gee Records, the Teenagers. Etter ein lenger rettssak vart songen igjen tilskriven til Herman Santiago og Jimmy Merchant i desember 1992. Fire år seinare, i 1966, vart dette omgjort fordi Santiago og Merchant hadde brukt så lang tid før dei tok saka til retten og songen vart igjen tilskriven Lymon og Levy.

Andre utgåver 
Songen vart nytta som B-side for Beach Boys-singelen «Fun, Fun, Fun», som nådde femteplass på Billboard Hot 100 i 1964. 

Diana Ross gav ut ein versjon av songen i 1981 som nådde sjuande plass på lista i USA og fjerdeplass i Storbritannia.. 

Why Do Fools Fall in Love har òg vorte spelt av fleire andre artistar som Kenny Rankin, Gale Storm, Marion Ryan, Alma Cogan, Young Son, Voices of Theory, Frankie Valli and the Four Seasons og Joni Mitchell.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Why Do Fools Fall in Love (song)» frå , den 25. august 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

 

Songar frå 1956
Singlar frå 1956
Singlar frå 1981
Diana Ross-songar
The Beach Boys-songar
 314
Joni Mitchell-songar
Mud-songar
Asil

Asil er ein indisk, gamal tung hønserase som kanskje har eksistert i 4000 år. 

Asil er ein kamphønerase, og den er ogso ein av dei eldste. I India blir det drive oppdrett av rasen fordi den har stridslyst, og der kan det enno haldast hanekampar. Den har behalde aggressiviteten, og det gjer at ein må halde hanane skilde frå kvarandre fordi dei elles ville slåst til den eine er nedkjempa. Rasen er inga storverpar, men den er ein god og påliteleg rugar og mor. Hoa er flink med kjuklingar, og passar godt på dei. Asil er tam og tillitsfull. Den viser lite aggressivitet i samband med menneske. Rasen finst som dverg. Egga er kremgule til brune, og veg 40 gram (30 gram for dverg). Hanen veg 2,5 kg, og høna veg 2 kg. For dverg veg hanen 700 gram og høna 600 gram.

Fargar 
 Kvit
 Svart
 Svart/kvitflekka
 Viltfarga
 Blå/sølvhalsa
 Trefarga
 Raudsadla
 Fasanbrun

Hønserasar
Indiske husdyr
Jærhøns

Jærhøns er den einaste attlevande norske landrasen av høns. Rasen stammar frå Jæren, og vart redda frå utrydding ein gong på starten av 1900-talet. Jærhøns er i dag bevart ved Genbanken for fjørfe ved Hvam Vidaregående Skule, og er i tillegg ein populær hobbyrase.

Kjenneteikn ved jærhøns 

Jærhøns høyrer til dei lette hønserasane. Hanen veg omtrent 2 kg og høna veg omtrent 1,75 kg. Fjørdrakten finst i to variantar: Mørke Jærhøns (MJ) og Ljose Jærhøns (LJ). Begge variantane har ljosebrune fjør rundt hals og hovud, med mørk skifergrå stripa eller spragla fjørdrakt på rygg, bryst, venger og halefjør. Forskjellen er at MJ er stripa skifergrå og mørkegrå på dunet på bak-/undersida av kroppen, medan LJ har ljosebrun dun på denne staden. Hanane er hovudsakleg kvite i fjørdrakten i begge variantar, med noko brunt på ryggen hjå hanar av MJ. 

Skalfarga på egga er kvit hjå LJ, og kremfarga hjå MJ. Egga veg om lag 55 gram (lågare eggvekt for unge høns; høgare for eldre høns) - altso relativt store egg i førhald til kroppsvekten. Jærhøns har kjønnsvisande tjukklingar som dagsgamle og dei byrjar å verpe ved om lag 5 månaders alder, og verpar rundt 160 egg i året.

Åtferd og instinktar 

Jærhøns er ei kvikk og årvaken rase. Dei er ofte nervøse rundt menneske, og det er vanskeleg å få dei handtamme (i motsetnad til dverghøns og mellomtunge rasar). Jærhøns er svært ivrig fôrsøkjande, og i sumarhalvåret kan dei finne mesteparten av sin eigen føde sjølv. Dei verpar imidlertid mykje betre om dei får tilskot av heilkorn, f eks havre og kveite, eventuelt havre og bygg. I vinterhalvåret bør dei få kraftfôr med vitamin og mineraltilskot. 

Instinktet for ruging er heilt bortfalt i dagens jærhøns; det vart sannsynleg avla bort ein gong i fyrste halvdel av 1900-talet.

Likt andre lette hønserasar er jærhøns flinke til å fly. Jærhøns tek seg lett opp på vaglar to meter over bakken. Ei skremt høne kan ta 10 til 20 meters horisontal flukt. Det er med andre ord ein kostbar rase å gjerde inn, samanlikna med til dømes dverghøns eller mellomtunge rasar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jærhøns» frå , den 26. august 2009.

Bakgrunnsstoff

Jæren
Hønserasar
Norske husdyr
Barnevelder

Barnevelder er ein tung hønserase som stammar frå byen Barneveld i provinsen Gelderland i Nederland. 

Barnevelder er blant anna avla fram av Rhode Island red (R.I.R.), Wyandottar og fleire store asiatiske kamphøns. Den vart avla fram på 1900-talet for å legge svært brune egg. Den er ein god verpar, men den har inga utprega rugelyst. Egga har tjukt skal, og dette gjer at kjuklingane har vanskeleg for å kome ut. 

Rasen kan vere kamplysten, og trivst difor ikkje under småe forhold. Dei er flinke til å leite etter mat, lette å avle opp, og dei veks forholdsvis raskt. Iblant kan fjørutviklinga kome seint. Dei byrjar å verpe når dei er om lag 6-7 månadar gamle. Dei er hardføre og toler kulde godt.

Dvergvarianten stammar også frå Nederland. Egga er mørkebrune med brune flekkar, og dei veg om lag 60 gram for store høns, og 40 gram for dverg. Hanen veg 3,5 kg, og høna veg 2,5 kg. For dverg veg hanen 1,1 kg og høna 1 kg.

Fargar 
 Kvit
 Svart
 Dobbelrandteikna
 Blå/dobbelrandteikna
 Rapphønsfarga
 Blå/rapphønsfarga
 Mørkebrun

Hønserasar
Nederlandske husdyr
Høns

Høns eller tamhøns (Gallus gallus domesticus) er ein tamfugl i fasanfamilien. Høns blei domestisert frå den asiatiske jungelhøna for minst 5000 år sidan. Dei blir hovudsakleg haldne for egg og kjøt, men kan også vera til nytte, pryd og underhaldning. Høns finst i mange fargar og storleikar, og kan vera dekte av fjør eller dun. Dei lever i flokkar og er altetarar. Me skil mellom hohøns, høne, og hannhøns, hane. Unghøns er kjende som kyllingar. Kapun er ein kastrert unghane.

Historie 

Det er funne spor etter hønsebein frå rundt 6000-4000 f.Kr. i Yangshao og Peiligan i Kina, og frå rundt 3000-2000 f.Kr. i Harappa og Mohenjo-Daro i noverande Pakistan. Høns spreidde seg seinare til store delar av verda. Dei blei truleg haldne i Noreg før vikingtida.

Sjå òg 
 Hønesortar

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Høns» frå , den 26. august 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 
Husdyr
Fjørfe
Fasanfamilien
Wyandotthøns

Wyandott er ei tung hønerase som stammar frå USA.

Wyandott er oppkalla etter indianarstamma med same namn og vart kjent på 1880-talet. Det er ein kombinasjonsrase som er ein god eggleggjar og gode kjøtdyr. Dvergvarianten vart framavla i Tyskland, Nederland og Storbritannia. Egga veg 55-60 gram for stor og 35 gram for dverg. Eggfarga er rosa til brun. Hanen veg 3,8 kg og høna veg 3,1 kg. Når det gjeld dvergvarianten veg hanen 1,2 kg og høna veg 1 kg. Det er den hønserasa som har flest godkjente fargar, 29 stk.

Fargar 
 Kvit
 Svart
 Gul
 Blå
 Raud
 Tverrstripa
 Gul/tverrstripa
 Raud/tverrstripa
 Ljos/columbia
 Ljoseblå/columbia
 Lumbia
 Gul/columbia
 Gul/blå/columbia
 Svart/kvitflekka
 Legbarfarga
 Gullhalsa
 Svart/gullhalsa
 Sølvhalsa
 Svart/sølvhalsa
 Oransje
 Rapphønsfarga
 Brunbanda
 Sølvteikna
 Sølvranda
 Gullranda
 Blå/gullranda
 Kvit/gullranda
 Trefarga
 Lakefarga
 Bjørkefarga

Bakgrunnsstoff

Hønserasar
USA-amerikanske husdyr
Roald

Roald er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det har norsk namnedag den 27. august. Roald er også brukt som slektsnamn.

Det norrøne Hróaldr er sett saman av hróðr, 'ry, ære', og valdr, 'herskar'.

Namneberarar 
 Roald Amundsen (1872–1928), norsk polfarar
 Roald Larsen (1898–1959), norsk skøyteløpar
 Roald Dahl (1916–1990), norsk-britisk forfattar
 Roald Aas (f. 1928), norsk skøyteløpar
 Roald Hoffmann (f. 1937), polsk-amerikansk kjemikar og nobelprisvinnar
 Roald Helgheim (f. 1942), norsk journalist
 Roald G. Bergsaker (f. 1942), norsk fylkespolitikar
 Roald Kyllingstad (f. 1942), norsk kunstnar
 Roald Jensen (f. 1943-1987), «Kniksen», norsk fotballspelar
 Roald Tellnes (f. 1946), norsk kunstnar
 Roald Bruun-Hanssen (f. 1962), norsk fotballeiar

Etternamn 
 Severin Roald (1858–1898), norsk skodespelar 
 Olaf Leon Roald (f. 1952), norsk kunstnar

Stadnamn 
 Roald i Giske
 Tidlegare Roald kommune
 Roaldsøy i Stavanger

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Roald» frå , den 26. august 2009. 
 

Mannsnamn
Norrøne førenamn
Norske slektsnamn
Namn knytte til makt
Namn knytte til ry
Peder Elibert Tonning

Peder Elibert Tonning () var ein norsk forretningsmann og konsul. Han var fødd i Ålesund der han starta eiga forretning for sal av fisk og sild. I 1874 flytte han, av helsemessige grunnar, til Santander i Spania. Her var han med på å grunnlegge fiskeimportfirmaet Velasco & Tonning, som importerte fiskeprodukt, særleg klippfisk og rogn frå Noreg. Seinare vart firmanamnet endra til E. Tonning.

Tonning drog kvart år til Noreg på kombinert forretningsreise og ferie. Han var eigar av Hotel Union Øye frå då det vart bygt i 1891 og fram til 1913. Mykje av formuen sin testamenterte han til Ålesund Gamleheim og Ålesund Fiskerimuseum. Ålesund Museum som då hadde teke over drifta av fiskerimuseet fekk på denne måten tilført kapital som sikra drift og investeringar i mange år. 

Tonning vart i 1898 utnemnd til norsk-svensk visekonsul i Santander. Frå 1906 var han ulønna norsk visekonsul. Det heldt han fram med til i 1917. Same året vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

Kjelder 
 Einar Knudsen: ÅLESUND MUSEUM GJENNOM 30 ÅR 1903 - 1933 Ålesund museum 1934

St. Olavs Orden
Folk frå Ålesund
Joralf Gjerstad

Joralf Gjerstad () var ein healer som det vart hevda var synsk og hadde «varme hender». Gjerstad var frå Snåsa i Nord-Trøndelag. Han var kjend som «Snåsamannen», eller lokalt som «Snåsakaill'n». 

Gjerstad vart fødd inn i enkle kår og fekk berre fem års skulegang. Han har sidan arbeidd i landbruket og 16 år som kyrkjetenar i Den norske kyrkja. Gjerstad har fortald at han alt som barn skjønte at han hadde evner utanom det vanlege. Han hevda at evna til å vere synsk låg i slekta hans og denne evna til å sjå var sterk hjå han sjølv. I tillegg meinte han å kunne kurere folk. Han fortalde vidare at han lenge prøvde å skyve vekk evnene, som tidvis var tunge å leve med. Men som 21 år gammal soldat i Tysklandsbrigaden vart han spådd av ei eldre kvinne han tilfeldig møtte at han ville verte kjend over heile Noreg gjennom å hjelpe folk. Sidan behandla han tusenvis av menneske gratis gjennom femti år – og han skal ha lækt mange av dei med dei varme hendene sine og gjennom at han skal vere diagnostiserande synsk.

Joralf Gjerstad fekk Kongens fortenestmedalje i sølv i 2001. Hausten 2006 sende NRK ein eigenprodusent dokumentarfilm om han med tittelen Kjenner du varmen?.

Verksemda til Gjerstad har vorte kritisert, mellom anna av legar. Medisinprofessoren Tor K. Larsen skreiv til dømes i eit avisinnleg at Joralf Gjerstad «har lurt tusenvis avnordmenn trill rundt», sjølv om han «visstnok ikkje [har] skodd seg økonomisk på kvakksalveriet sitt». Larsen meintee også at «det at Snåsamannen ikkje vil la seg teste er truleg eit uttrykk for at han er klar over at han driv med humbug».

Hausten 2008 gav Ingar Sletten Kolloen ut biografien Snåsamannen. Boka vart ein bestseljar etter få veker.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 «Trollmannen fra Snåsa » av Odd Ragnar Myhr hjå Byavisa Trondheim (19.02.2008).
 «Snåsamannen i 50 000» av Kaja Korsvold på Aftenposten.no (18.11.2008).

Klarsynte
Folk frå Snåsa
Kongens fortenestmedalje i sølv
Mahiahalvøya

Mahiahalvøya er ei halvøy på austkysten til Nordøya på New Zealand mellom byane Napier og Gisborne. Den største busetnaden er Mahia Beach.

Geografi 
Halvøya er 21,7 km lang og 11,3 km brei, og stig til 397 moh. på det høgaste punktet ved Rahuimokairoa. Mahia var opphavleg ei øy der ein sandbanke opp gjennom tidene batt henne saman med Nordøya. Kvalar strandar ofte på grunnane som sanden byggjer opp. 

Dei første kvalfangarane hadde ein fangststasjon på garden «Kini Kini» som låg i ly av Long Point på vestkysten til halvøya. Waikawa var namnet Kahungunu gav ei lita øy utanfor sørspissen til Mahia, då han kom hit for å sjå etter ferskt drikkevatn, men berre fann saltvatn. Waikawa tyder 'bittert vatn'. På Waikawa ligg ei umanna fyrlykt.

Kultur 
Området er ein populær badestad, og den viktigaste næringa her er turisme. Sauehald og kvegdrift er enno viktig for lokalsamfunnet. Mahia er kjend for god tilgang til surfing, dykking, fotturar, fiske og rugby. Mange turistar bur i Napier, Hastings eller Wairoa og dreg på dagsturar til Mahia.

I ei maorilegende vert det fortalt at Whatonga, som kom til New Zealand på leiting etter bestefar sin, Toi, slo seg til på Mahia. Samfunnet her er enno for ein stor del ei blanding av maoriar og europearar. Den lokale maori-iwien (stammen) er kjend som Ngāti Rongomaiwahine.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mahia Peninsula» frå , den 26. august 2009. 
 

 Referansar 

Hawke's Bay
Halvøyar på New Zealand
Mammons Regimente og Plutonis Herredømme

«Mammons Regimente og Plutonis Herredømme» er ei vise på 30 vers, skriven av Petter Dass. Bladet med tittelen og dei fem første versa av songen er gått tapt. Tittelen er likevel kjend frå eit gammalt handskrift med oversikt over 127 viser av Petter Dass. Visa vart første gong trykt i A.E. Erichsens Dassianna (1891). Handskriftet Erichsen brukte for denne trykkinga, er no ukjent.

Visa osar av vreide over den makta Mammon og Plutos har i verda. Det er dei som betalar for seg, som vert tilsett i gode stillingar, ikkje dei som kan noko, får vi høyre. Pengar og gull kan gjere deg til prest eller prost, dei kan til og med gje deg doktorgrad og anna du måtte mangle. 

I visa fortel forfattaren at han aldri vil at sønene sine skal underordne seg eit slikt regiment. I staden skal dei lære seg fiske eller sjømannskap og leve av ærleg arbeid. 

Bakgrunnen for at visa vart skriven, var at Jonas Leth, ein kjøpmannsson frå Trondheim, i 1679 vart utnemnd til prest i Vefsn. Petter Dass kjende seg forbigått, han hadde lenge arbeidd som huskapellan i nabosoknet Nesna, for lita løn, og meinte seg vere ein opplagt kandidat til den ledige stillinga. 

Sidan tittelbladet er tapt, er meloditilvisinga ikkje kjend. Men songen er skriven på same versemålet som «Allenest Gud i Himmerik». Ola Bremnes har sidan skriven ein eigen tone til songen.

Kjelder: 
 Petter Dass: Viser og Rim Utgitt ved Didrik Arup Seip 1934

Fotnotar 

Norske songar
Petter Dass
Korrupsjon
Cabo de Tres Forcas

Cabo de Tres Forcas (spansk; fransk Cap des Trois Fourches; arabisk Ras Tleta Madari, tyder «neset ved dei tre skiljevegane» på alle tre språk) er eit nes på ved kysten av Middelhavet i Marokko. 

Det kuperte neset strekkjer ut i Middelhavet i Nord-Afrika aust for Rif og Gibraltar. I fleire hundreår var neset eit landemerke for sjøfolk og ein fare for skip i Alboranhavet. Neset er ein del av Marokko, men austkysten av neset ligg under Spania og den sjølvstyrte byen Melilla. Dei marokkanske styresmaktene har motsett seg den spanske suvereniteten og sjølvstyret til byen. Dei spanske styresmaktene har omringa byen med gjerde og stengsler for å hindre smugling og ukontrollert innvandring. 

26. august 1923 gjekk det spanske slagskipet «España» på grunn og forliste ved neset.

Bakgrunnsstoff 
 Cabo de Tres Forcas på Wikimapia
 Fyret på Cabo de Tres Forcas (spansk)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cape Tres Forcas» frå , den 26. august 2009. 
 

Nes i Marokko
Nes i Spania