alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kremenets

Kremenets (ukrainsk Кременець, polsk Krzemieniec) er ein by i Ternopil oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Kremenets rajon (distrikt) og ligg 18 km nordaust for Potsjajiv kloster. Byen ligg i den historiske regionen Volhynia.

I følgje somme kjelder vart Kremenets festning bygd på 700- eller 800-talet og vart seinare ein del av Kiev-riket. Under mongolinvasjonen i 1240-1241 var Kremenets ein av få byar som Batu Khan ikkje klarte å ta. I 1382 gjekk byen til Litauen. Byen fekk Magdeburgrettar i 1431 og i 1569, etter Lublinunionen vart han ein del av Polen, kalla Krzemieniec. I 1795 vart byen annektert av Det russiske imperiet etter den tredje delinga av Polen og vart verande russisk fram til første verdskrigen. I 1921, etter freden i Riga, gjekk byen attende til Polen, før han under andre verdskrigen kom til Sovjetunionen.

I 1941 budde det 15 000 jødar i Kremenets, men under den tyske okkupasjonen vart så godt som alle myrda.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kremenets» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Ternopil oblast
Volhynia
Shtetlar
Henitsjesk

Henitsjesk (ukrainsk Гені́чеськ) er ein hamneby ved Azovhavet i Kherson oblast (provins) sør i Ukraina. Han er det administrative senteret i Henitsjesk rajon (distrikt), medan sjølve byen er eit eige rajon i oblastet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Henichesk» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kherson oblast
Busetnader grunnlagde i 1784
Hamnebyar i Ukraina
Sokal

Sokal (ukrainsk Сокаль, polsk Sokal) er ein by ved breidda av Søndre Bug i Lviv oblast vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Sokal rajon (distrikt), medan byen er eit eige rajon i oblastet. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Historie 
Sokal var ein del av Polen frå 1918 til 1944. Vestdelen av byen vart verande i Polen mellom 1944 og 1951. Før Holocaust budde det 6000 jødar i Sokal og berre 30 av desse overlevde. Byen vart frigjort frå tyskarane i juli 1944.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sokal» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Lviv oblast
Kurakhove

Kurakhove (ukrainsk Курахове, russisk Курахово, Kurakhovo) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kurakhove» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Donetsk oblast
Busetnader grunnlagde i 1936
Dniprorudne

Dniprorudne (ukrainsk Дніпрорудне) er ein by i Zaporizjzjia oblast i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dniprorudne» frå ,  den 3. oktober 2012.  
 

Byar i Zaporizjzjia oblast
Busetnader grunnlagde i 1970
Byar ved Dnepr
Volotsjysk

Volotsjysk (ukrainsk Волочиськ) er ein by på venstrebreidda av Zbrutsj i Khmelnytskyj oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Volotsjyskyj rajon (distrikt). Byen har kring 20 000 innbyggjarar.

Volotsjysk er eit viktig transportsenter for både jernbane og veg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Volochysk» frå ,  den 3. oktober 2012.  
 

Byar i Khmelnytskyj oblast
Shtetlar
Faradayeffekt

Faradayeffekt eller faradayrotasjon er eit magneto-optisk fenomen som er ein vekselverknad mellom lys og eit magnetfelt i eit medium. Faradayeffekten skapar ein rotasjon i planet til polariseringa som er lineært proporsjonal til komponenten av magnetfeltet i forplantingsretninga. 

Effekten vart oppdaga av Michael Faraday i 1845 og vart det første eksperimentelle beviset på at lys og elektromagnetisme heng saman. Det teoretiske grunnlaget for elektromagnetisk stråling (som omfattar synleg lys) vart fullført av James Clerk Maxwell i 1860- og 1870-åra. Denne effekten opptrer oftast i mest optisk transparente dielektrikum (inkludert væsker) under påverknad av magnetfelt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Faraday effect» frå ,  den 3. oktober 2012.  
 

Optikk
Magnetisme
Polarisasjon
Effekt
Faradaykonstanten

Faradaykonstanten er mengda elektrisk ladning per mol elektron. Den noverande aksepterte verdien av konstanten er 

F = 96,485.3365(21) C/mol

Konstanten F har eit enkelt tilhøve til to andre fysiske konstantar: 

der:
 e = 1,6021766×10−19 C
 NA = 6,022141×1023 mol−1
NA er Avogadrokonstanten (forholdet mellom talet på partiklar 'N' til mengda av stoffet 'n' i mol), og e som er elementærladninga eller storleiken på ladninga til eit elektron. Dette forholdet gjeld fordi mengda av ladning av 1 mol elektron er lik mengda av ladninga til eitt elektron  multiplisert med talet på elektron i éin mol. 

Verdien av F vart først avgjort ved å vege forholdet av sølv avsett i ein elektrokjemisk reaksjon som vart utsett for ein målt straum ove ei målt tid, og ved hjelp av Faradays elektrolyselov. Vitskapsfolk held framleis på leite etter meir nøyaktige måtar å avgjere forholda mellom F, NA og e.

Konstanten var tidlegare nytta som måleininga faraday som eininga for elektrisk ladning.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Faraday constant» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Elektrokjemi
Fysiske konstantar
Måleiningar for elektrisk ladning
Måleiningar for stoffmengd
Konstant
Faradays elektrolyselov

Faradays elektrolyselov er to lover i elektrokjemi som vart funnen i 1833 av Michael Faraday. 

Den eine lova seier at når ein elektrisk straum går gjennom ein elektrolytt, er den utskilte stoffmengda proporsjonal med elektrisitetsmengda som har gått gjennom elektrolytten, det vil sei med produktet av straumen og den tida straumen har gått. 

Den andre lova seier at den same elektrisitetsmengda vil skilje ut ekvivalente stoffmengder (masse dividert med kjemisk ekvivalentvekt) av ulike stoff.

Matematisk form

Faradaylovene kan oppsummerast slik: 

der:
 m er massen til stoffet som vert avsett ved ein elektrode i gram
 Q er den totale elektriske ladninga som passerer gjennom stoffet
 F = 96,485 C mol−1 er Faradaykonstanten
 M er molar masse av stoffet
 z er valenstalet av iona til stoffet (elektron flytta per ion)

Kjelder
 Faradays lovar. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Faradays_lover
Delar av denne artikkelen bygger på «Faraday's laws of electrolysis» frå ,  den 3. oktober 2012.  
 

Elektrolyse
Elektrokjemiske likningar
Elektrolyse
Faradays induksjonslov

Faradays induksjonslov er ei lov oppdaga i 1831 av Michael Faraday. 

Ho seier at når den magnetiske fluksen (mengda magnetiske induksjonslinjer) gjennom ein straumkrins vert endra, blir det i krinsen indusert ein elektromotorisk spenning som er proporsjonal med den farten fluksen endrar seg med, det vil sei endring per tidseining av mengder induksjonslinjer gjennom krinsen. 

Dette er eit grunnleggande prinsipp i transformatorar, induktorar og mange typar elektriske motorar og generatorar.

Matematisk skildring

der  er elektromotorisk spenning (den induserte spenninga),  er endring i magnetisk fluks og  er endring i tid. 

Lova seier altså at total elektromotorisk spenning indusert i ein spole med éi vinding i eit magnetisk felt er lik minus endringa i magnetisk fluks gjennom ein spole, delt på endring i tid. Dersom spolen har meir enn éi vinding, gangast uttrykket med talet på vindingar, altså 

der N er mengda vindingar.

Notasjon
Ein meir formell måte å skrive Faradaylova på ser slik ut:

 

som følgje av at definisjonen av elektromotorisk spenning er:

Denne kan igjen omskrivast ved hjelp av Stoketeoremet til forma:

 

Det er ofte denne siste forma ein møter på når ein ser omtalt dei fire maxwell-likningane.

Kjelder
 Faradays lovar. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Faradays_lover
Delar av denne artikkelen bygger på «Faraday's law of induction» frå , og «Faradays lov» frå  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Elektrodynamikk
Grunnlegglande fysikk
Michael Faraday

de:Elektromagnetische Induktion#Induktionsgesetz in Integralform
Nesøytjernet

Nesøytjernet er eit tjern, eller eit lite vatn som ligg 14 meter over havet på Nesøya i Asker kommune. Tjernet og dei neraste omgjevnadene er verna som Nesøytjern naturreservat på grunn av den rike og til dels sjeldsynte floraen og dyrelivet. Ein bekk ut frå den austre enden gjev tjernet avløp til Indre Oslofjord. I tjernet er det ei lita øy.

På Nesøytjernet vart det om vinteren i tidlegare tider drive med skjering av isblokker som vart lagra for utskiping om sumaren til fleire land i Europa. Før kjøleskap og andre kjøleinnretningar vart finne opp og teke i bruk, vart slike is nytta til å kjøle ned mat og drikke. Fleire stader i Asker kommune og andre distrikt kring Oslofjorden vart det i dei tidene skjere is på naturlege og tillaga vatn og dammar for å eksporterast til utlandet eller for å nyttast innanlands.

Sjå òg
Nesøytjern naturreservat

Bakgrunnsstoff
Om isskjeringa på Nesøytjernet 

Geografi i Asker
Innsjøar i Viken
Svadilfare

Svadilfare (norrønt Svaðilfari) er i norrøn mytologi hesten til byggmeisteren som bygde muren rundt Åsgard. Før muren vart ferdig skapa Loke seg om til ei hoppe og lurte Svadilfare med seg slik at muren ikkje vart ferdig. Av dette vart Sleipne til. Æsene vann veddemålet om at muren ikkje kunne byggjast på éin vinter.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Dyr i norrøn mytologi
Mytologiske hestar
Kleine Zeitung

Kleine Zeitung (tysk for liten avis) er ei austerriksk avis basert i Graz. Som den største regionale avisa i Austerrike dekker ho forbundslanda Steiermark og Kärnten med Aust-Tirol. Avisa har om lag 800 000 abonnentar.

Kleine Zeitung vart grunnlagd i 1904 av Katholischer Presseverein. Den fyrste utgåva vart gjeven ut tysdag 22. november 1904. Frå byrjinga var avisa utforma til å betre passa massane, og ho dekte generelle og regionale nyhende i tillegg til å vera billeg. I dag er avisa eigd av Styria Media Group.

Bakgrunnsstoff
Kleine Zeitung (tysk)

Austerrikske aviser
Skipingar i 1904
Die Presse

Die Presse er ei austerriksk dagsavis basert i Wien. Den vart grunnlagd i 1946 av motstandsmannen  Ernst Molden, og følgjer i same spor som dei nedlagde avisene Die Presse (1848-1896) og Neue Freie Presse (1864-1938). Avisa dekker generelle nyhende. Den blir ofte sitert i internasjonale media om nyhende i Austerrike. Die Presse er den fremste austerrikske dagsavisa, men ikkje den største, med omtrent 350 000 lesarar. Sidan 15. mars 2009 har også ein vekentleg utgåve blitt gitt ut, under namnet Die Presse am Sonntag. 

Avisa hadde lenge store finansieringsproblem, men dette endra seg på 1960-talet då det austerrikske handelskammeret blei ein av dei største aksjehaldarane. Sidan 1999 har eigar av avisa vore Styria Median AG, ei konservativ mediegruppe som blei grunnlagd av den katolske kyrkja.

Den politiske posisjonen til avisa kan beskrivast som klassisk liberalisme, med hovudfokus på fri marknadsøkonomi og liten påverknad frå staten, noko som går mot det meir tradisjonelle austerrikske synet med storkoalisjon og neokorporativisme tendensar. Avisa fungerer derfor som ein kontrast til andre austerrikske kvalitetsaviser, inkludert den meir konservative Wiener Zeitung og den venstrevendte avisa Der Standard. Det blir sett fokus på revolusjonane i 1848, då den fyrste versjonen av avisa blei utgitt. Slagordet til avisa er «fri sidan 1848».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Die Presse» frå ,  den 8. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
 Die Presse (tysk)

Austerrikske aviser
Skipingar i 1946
Idol Hellas

Greek Idol, tidlegare Super Idol, er den greske versjonen av den britiske songtevlinga Pop Idol. Mega Channel starta den fyrste sesongen i 2004 under namnet Super Idol. Dei laga ikkje nokon ny sesong på grunn av låge sjåartal. I 2010 laga Alpha TV ein ny versjon av serien, då under namnet Greek Idol. Året etter lagde dei enda ein sesong av serien. På Kypros vert programmet kringkasta av Sigma TV.

Kjelder

Fotnotar

H
Greske fjernsynsseriar
Cathrineholm

Cathrineholm var eit jernverk som låg ved Tistefossen om lag 3 km oppover Tista frå Halden i Østfold. Det starta produksjonen i 1827. Opphavleg laga dei støypejernprodukt, mellom anna omnar, og landbruksutstyr. På grunn av at marknaden for støypejernprodukt minka tidleg på 1900-talet gjekk dei i 1907 over til å bli eit emaljeverk som produserte skilt, sanitær- og kjøkkenutstyr.
Selskapet vart lagt ned i 1970.

Då dei starta å lage emaljerte produkt fanst det ikkje fagkunnskap i Noreg slik at dei fekk tak i fagarbeidarar frå Tyskland.

Designaren Grete Prytz Kittelsen utforma produkta som i 1962 fekk den kjente Lotus-dekoren. Det var dekoratøren Arne Clausen kom opp med denne som blei grunnlaget for den kjente Lotus-serien av kasserollar og anna koke- steikeutstyr og fat og bollar.
Ekteparet Arne Korsmo-Prytz Kittelsen samarbeidde om fleire produkt frå Cathrineholm.

Lotus-serien var den store salssuksessen. Berre i 1964 selde dei 150 000 ulike delar.
I tillegg til Lotus-serien var det seriar som Saturn, Viking.

Kjelder

  
 hammerstrom.no

Bakgrunnsstoff
 Mønster
 cathrineholm.org 

Byggverk i Halden
Nadvirna

Nadvirna (ukrainsk Надвірна, polsk Nadwórna) er ein by i Ivano-Frankivsk oblast vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Nadvirna rajon.

Fram til første verdskrigen var Nadvirna innlemma i Austerrike-Ungarn i provinsen Galizia. I mellomkrigsåra vart grensene endra og han vart annektert av Den andre polske republikken. Han vart annektert av Ukrainske SSR av sovjetarane i 1939 etter signeringa av Molotov-Ribbentrop-pakta. Nadvirna vart okkupert av tyskarane i 1941 under andre verdskrigen. Etter krigen kom han at tende til Ukrainske SSR.

Byen ligg i eit åslendt landskap i Karpatane. Dei største eksportvarane frå byen er salt, olje og petroleumsprodukt og tømmer. Byen var populært kring 1900 som ein feriestad med restaurantar og hotel.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nadvirna» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Ivano-Frankivsk oblast
Galizia
Shtetlar
Busetnader grunnlagde i 1589
Dolyna

Dolyna (ukrainsk Долина, polsk Dolina) er ein by i Ivano-Frankivsk oblast (provins) sørvest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Dolyna rajon (distrikt). Byen har kring 20 000 innbyggjarar.

Byen har ei historie som går attende til 900-talet og er ein av dei eldste i regionen. På 1300-talet vart Dolyna kjend for saltgruvene sine. I 1349 kom byen under Polen og i 1525 fekk han byrettar. I 1772 fall byen til austerrikarane og mista i 1791 bystatusen. Etter at Austerrike-Ungarn kollapsa kjempa Polen og Ukraina om kontroll over Dolyna i ein brodermorderisk strid vunnen av polakkane. I mellomkrigstida høyrte byen til Stanisławów voivodskap og var senter i Dolina fylke. Nabolandsbyane var busette av tyske nybyggjarar.

Under andre verdskrigen vart byen okkupert av sovjetarane og tyskarane og sidan innlemma i Ukrainske SSR. I 1950-åra vart det oppdaga olje i regionen som i 1958 produserte 65 % av all olja som vart utvunnen i Ukraina.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dolyna» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Uoffisiell nettstad  (ukrainsk)

Byar i Ivano-Frankivsk oblast
Shtetlar
Stebnyk

Stebnyk (ukrainsk Стебник) er ein by like nord for Drohobytsj i Lviv oblast (provins) vest i Ukraina, nær grensa til Polen. Han ligg i Drohobytsj rajon og har kring 20 000 innbyggjarar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stebnyk» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Lviv oblast
Busetnader grunnlagde i 1440-åra
Vovtsjansk

Vovtsjansk (ukrainsk Вовчанськ, russisk Волчанск) er ein by i Ukraina i Kharkiv oblast (provins). Byen har kring 20 000 innbyggjarar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Vovchansk» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kharkiv oblast
Busetnader grunnlagde i 1674
Krasyliv

Krasyliv (ukrainsk Красилів, russisk Красилов) er ein by i Khmelnytskyj oblast (provins) vest i Ukraina. Han har kring 20 000 innbyggjarar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Krasyliv» frå ,  den 3. oktober 2012.  
 

Byar i Khmelnytskyj oblast
Pjatykhatky i Dnipropetrovsk oblast

Pjatykhatky (ukrainsk П'ятихатки) er ein liten by og eit stort jernbaneknutepunkt i Dnipropetrovsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Piatykhatky, Dnipropetrovsk Oblast» frå ,  den 3. oktober 2012. 

Byar i Dnipropetrovsk oblast
Busetnader grunnlagde i 1886
Reni

Reni (ukrainsk Рені; rumensk Reni; russisk Рени) er ein liten by i Odessa oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Reni rajon (distrikt) og ligg i distriktet Budjak. Busetnaden vart grunnlagd kring 1548 og fekk bystatus i 1821. Byen har i dag kring 20 000 innbyggjarar. 

Ei jernbanelinje til Moldova og Romania går gjennom Reni, sidan byen var ein del av Romania før 1947, då han vart overtteken av Sovjetunionen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Reni, Ukraine» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Odessa oblast
Byar ved Donau
Busetnader grunnlagde i 1548
Bakhmatsj

Bakhmatsj (ukrainsk Бахмач) er ein by i Tsjernihiv oblast (provins), nord i Ukraina. Han er det administrative senteret i Bakhmatsj rajon (distrikt) og har kring 20 000 innbyggjarar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bakhmach» frå ,  den 3. oktober 2012.  
 

Byar i Tsjernihiv oblast
Busetnader grunnlagde på 1100-talet
Derhatsji

Derhatsji (ukrainsk Дергачі, russisk Дeргaчи,  Dergatsji) er ein by i Kharkiv oblast (provins) aust i Ukraina. Han er det administrative senteret i Derhatsji rajon (distrikt) og ligg 12 ;km nordvest for Kharkiv. Byen har kring 20 000 innbyggjarar. (2012).

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Derhachi» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kharkiv oblast
Busetnader grunnlagde i 1660
Vatutine

Vatutine (ukrainsk Ватутіне; russisk Ватутино, Vatutino) er ein by i Tsjerkasy oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vatutine» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Tsjerkasy oblast
Busetnader grunnlagde i 1947
Kalynivka

Kalynivka (ukrainsk Калинівка, russisk Калиновка, Kalinovka) er ein by i Vinnytsia oblast i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kalynivka» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Vinnytsia oblast
Busetnader grunnlagde på 1800-talet
Shtetlar
Balta i Ukraina

Balta (ukrainsk Балта, rumensk Balta) er ein liten by i Odessa oblast (provins) sørvest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Balta rajon (distrikt) og ligg kring 200 km frå Odessa.

Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2012).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Balta i Ukraina» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Odessa oblast
Busetnader grunnlagde i 1797
Shtetlar
Zvenyhorodka

Zvenyhorodka (ukrainsk Звенигородка; russisk Звенигородка, Zvenigorodka) er ein by i Tsjerkasy oblast (provins) sentralt i Ukraina ved elva Gniloi Tikitsj.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Zvenyhorodka» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Tsjerkasy oblast
Busetnader grunnlagde i 1390-åra
Zuhres

Zuhres (ukrainsk Зугрес, russisk Зугрэс, Zurges) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zuhres» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Donetsk oblast
Busetnader grunnlagde i 1929
Skadovsk

Skadovsk (ukrainsk Скадовськ, Skadovsk) er ein hamneby ved Svartehavet i Kherson oblast (provins) sør i Ukraina. Han er det administrative senteret i Skadovsky rajon (distrikt). Byen ligg 94 km frå Kherson og har kring 20 000 innbyggjarar. 

Byen vart grunnlagd i 1894 som ein hamnby for å sende kveite, ull og pels til Frankrike, Tyskland og andre land i Europa.

Demografi

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Skadovsk» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kherson oblast
Feriebyar i Ukraina
Busetnader grunnlagde i 1894
Svatove

Svatove (ukrainsk Сватове, russisk Сватово, Svatovo) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Svatove» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Luhansk oblast
Busetnader grunnlagde i 1660-åra
Sjpola

Sjpola (ukrainsk Шпола, jiddisk שפּאָלע) er ein by i Tsjerkasy oblast (provins) sentralt i Ukraina. Han er det administrative senteret i Sjpola rajon (distrikt) og har kring 20 000 innbyggjarar.

Frå kring 1900 til starten av andre verdskrigen var kring 45 % av innbyggjarane jødar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Shpola» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Tsjerkasy oblast
Shtetlar
Busetnader grunnlagde i 1594
Novoukrajinka

Novoukrajnka (ukrainsk Новоукраїнка) er ein by i Kirovohrad oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Novoukraynka» frå ,  den 3. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kirovohrad oblast
Busetnader grunnlagde i 1770
Faradays skivedynamo

Faradays skivedynamo er den første forma for ein elektrisk generator, funnen opp av Michael Faraday. Denne består av ei koparskive som er montert på ein aksling og plassert mellom polane på ein hesteskomagnet. Denne vert forsynt med slepekontaktar kopla til akslingen og randa av skiva. Når Skiva roterer, blir det indusert ei elektromotorisk spenning mellom slepekontaktane.

Kjelder
Faradays skivedynamo. () I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Faradays_skivedynamo

Elektriske generatorar
Michael Faraday
Fase i fysikk

Fase vert i fysikk nytta i samband med periodiske fenomen, som svingingar eller bølgjer, for å syne til tilstanden i eit bestemt tidspunkt eller for å vise til tidsskilnaden mellom to svingingar som har same frekvens. 

I sinusforma funksjonar eller i bølgjer har fasen to forskjellige, men nært tilknytte, tydingar. Den eine er startvinkelen til ein sinusfunksjon ved origio og vert stundom kalla faseforskyving.  Ein annan bruk er brøkdelen av bølgjesyklusen som har gått relativt til starten på syklusen. Når to svingingar er faseforskyvd 180° i tilhøve til kvarandre seier ein at svingingane er i motfase.

Formel
Fasen til ei svinging eller bølgje syner til sinusfunksjonen: 

der ,  og  er konstante parameterar kalla amplituden, frekvensen og fasen til sinuskurva. Desse funksjonane er periodiske med perioden  og dei er identiske bortsett frå ei forskyving av  langs -aksen. Uttrykket fase kan vise til fleire ting: 
Han kan vise til ein spesifikk referanse, som , der fasen til  er , og fasen til  er .
Han kan vise til , der me kan sei at  og  har same fase, men er relative til sine eigne spesifikke referansar. 
I samband med kommunikasjonsbølgjer, er den tidsvariable vinkelen , eller modulusen  kalla momentan fase, eller ofte berre fase.

Sjå òg
Aggregattilstand

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Phase (waves)» frå ,  den 4. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Bølgjemekanikk
Fysiske storleikar
Faseforskyving

Faseforskyving er ein skilnad i fase mellom to periodiske storleikar som varierer med same frekvens. Faseskilnaden kan variere med ein vinkel frå 0 til 360º eller frå 0 til 2π rad. Om faseforskyvinga er 180 grader (π rad), så er svingingane sagt å vere i motfase eller antifase. Om to vekselverkande bølgjer er i motfase, så vil ein få øydeleggjande interferens. 

Vekselstraum i ein kondensator er faseforskyvd 90° (ein kvart periode) føre spenninga, og i ein spole 90° etter spenninga. 
Fase  er relatert til tidsforsinking  (s) som

der  er vinkelfrekvensen [rad/s].

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Phase (waves)» frå ,  den 4. oktober 2012.  

Bølgjemekanikk
Fasestraum

Fasestraum eller fasespenning er elektrisk straum eller spenning i ein enkel fase av ein fleirfase-vekselstraumkrins.

Kjelder
fasestrøm. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fasestr%C3%B8m

Elektrisk straum