alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Flytedokk

Flytedokk er ein dokk lagd som ei flytande plattform for å heve skip opp av sjøen når det skal gjerast vedlikehald og reparasjonar på dei delene av skipet som elles er under vatnet. Vasstankar i botn og veggar på flytedokken vert fylte med vatn for at dokken skal søkkje langt nok ned i sjøen til at skipet kan segle inn på plattforma. Deretter vert plattforma heva ved at tankane tømmast for vatn, slik at heile skipet står høgare enn vassflata utanfor, og arbeidet kan gjerast. Når arbeidet er gjort, vert dokken senka til skipet flyt og kan segle ut att.

Skipsverft
Skipskonstruksjon
VM i skiskyting 1966

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1966, den sjuande i rekka, vart avvikla i Garmisch-Partenkirchen i dåverande Vest-Tyskland 4. og 6. februar 1966.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.

20 km 

Dato: 4. februar

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 6. februar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1966» frå ,  den 12. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1966
1966 i Vest-Tyskland
Idrettstilskipingar i Tyskland
Stanisław Szczepaniak

Stanisław Szczepaniak () var ein polsk skiskyttar, fødd og død i småbyen Kościelisko, heilt sør i Polen ved grensa til Slovakia. Han vann to VM-sølv, i 1966 i stafett og i 1967 individuelt.

Szczepaniak deltok internasjonalt i skiskyting frå den fyrste verdsmeisterskapen i 1958 til dei olympiske vinterleikane i 1968. Han vart nummer ti på 20 km i VM i skiskyting 1965 på Elverum, til dess hans beste prestasjon. Året etter vart han sjuandemann på 20 km i VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen, og gjekk så ein etappe på det polske laget som tok sølvmedaljen i 4 x 7,5 km stafett.

Høgdepunktet for Szczepaniak kom då han vannn sølvmedaljen på 20 km under VM i skiskyting 1967 i austtyske Altenberg. Gullmedaljen tok Viktor Mamatov frå Sovjetunionen, 47 sekundar føre Szczepaniak, medan norske Jon Istad kom på bronseplassen. Med god skyting i den individuelle tevlinga under vinterleikane i Grenoble i 1968, eitt tileggsminutt, var Szczepaniak også då med i medaljekampen, men enda på fjerdeplassen. I same sesongen vart han polsk meister i skiskyting.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stanisław Szczepaniak» frå ,  den 12. februar 2016.  
 
Denne artikkelen bygger på «Stanisław Szczepaniak» frå ,  den 12. februar 2016.  
 

Polske skiskyttarar
Tord Kolbeinsson

Tord Kolbeinsson (norrønt: Þórðr Kolbeinsson eller Þórðr skáld) var ein islandsk skald, truleg fødd på Hitarnes på Island om lag år 974. Etter Skaldatal var han ein av hirdskaldane hjå Eirik Håkonsson Ladejarl og kong Olav Haraldsson (den heilage).

Familie 
Etter ein versjon av Landnåmaboka (Sturlubók) var far hans Kolbeinn klakkhǫfði (klump-hovud) Atlason, fra Atløy i Noreg, medan ein annan versjon (Hauksbók) nemner han som Kolbeinn Þórðarson. Mor hans var Arnora Gunnbjørnsdotter og ho var i ætt med Melldun jarl i Skottland. Tord gifte seg omkring år 1010 med Oddny «øy-ljos» (Oddný eykyndill) og med henne fekk han åtte born; ein av dei var Arnor, som òg var ein kjend skald.

Tord Kolbeinsson kan ha levd fram til byrjinga av 1050-talet.

Liv og skaldskap 
Det meste som er kjent om livet til Tord Kolbeinsson, finn vi i Soga om Bjørn Hitdølakjempe, der han er skildra som ein vondsinna og upålitande person. I året 1007 kom han til Noreg og vart hirdmannen til Eirik jarl. Det var her han vart kjend med Bjørn Arngeirsson. Då Tord seinare reiste attende til Island og gifte han seg med Bjørns si festarmøy Oddny, etter at han hadde betalt nokre kjøpmenn til å fortelje at Bjørn var död. Då Bjørn seinare kom heim og fekke vite det som hadde hendt, vart han overlag sint, og det er om den aukande fiendskapen mellom dei to tidlegare venene som soga om Bjørn Hitdølakjempe handlar om. Konflikta enda i år 1024 då Tord med stor overmakt overfall og drap Bjørn. Nidingsdåden førte til at Oddny vart sinnsjuk.

Desse diktverka av Tord Kolbeinsson er kjende:
 Belgskakadråpa er ei dråpa han gjorde til Eirik jarl ein gong omkring 1007. Berre to vers og eit halvvers er kjende, og dei handlar om drapet på Håkon jarl og flukten til Sverige.

 Eirikdråpa er ei dråpa til Eirik jarl som omhandlar hendingar frå heile livet hans. Innhaldet tyder på at Tord kan ha vitja Eirik jarl i England, kort tid før han døydde i 1023/1024, eller diktet kan òg ha blitt til på Island, etter at Eirik jarl var død. 

 Det er stor likskap mellom versa i Belgskakadråpa og nokre av versa ein finn Eiriksdråpa, og det er rekna som uvisst om dei to i røynda er eit og same diktverket. 

 Lausaviser Tolv lausaviser er bevart i soga om Bjørn Hitdølakjempe , dei fleste relatert til helten Bjørn i soga.

 Gunnlaugsdråpa Ormstunge Eit vers av ei dråpa til skalden Gunnlaug Ormstunge.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)
 Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning Finnur Jonsson
 Þórðr Kolbeinsson  alle bevarte kvad, islandsk
Bjarnar saga Hítdælakappa – islandsk

Islandske skaldar
Fødde i 970-åra
Folk frå vikingtida
Islendingar frå norrøn tid
Folk i islendingesogene
Turkisbrynmotmot

Turkisbrynmotmot (Eumomota superciliosa) er ein fugl i motmotfamilien, Momotidae. Han held til Mellom-Amerika frå søraustlege Mexico, mest då Yucatán-halvøya, sør til Costa Rica, der arten er vanleg og ikkje blir sett på truga. Han er ein velkjend fugl i utbreiingsområdet sitt og er valt som nasjonalfugl i både El Salvador og Nicaragua. Artsnamnet stammar frå det turkisefarga augebrynet.

Denne arten er meir iaugefallande enn andre motmotar, og sit ofte godt synleg på leidningar og gjerde. Frå desse utkikksplassane skannar dei byttedyr, som insekt og små krypdyr.

Skildring 
Turkisbrynmotmotar er 33-38 centimeter lange og veg ca. 65 gram. Fjørdrakta er stort sett i grønblått med raudbrunt på rygg og buk. Han har ei lysblå stripe over auget og ein svart flekk på halsen med blå kantar. Vengfjørene og oversida av halen er blå. Dei to sentrale halefjørene hos motmotar har form som rekkertar, og dei nakne fjørskafta er lengre enn hos nokon andre motmotar. Sjølv om det ofte blir sagt at motmotar nappar bistrålane av halefjørene sin for å skape rekkertforma, er det ikkje tilfellet; bistrålane er svakt festa og fell av på grunn av slitasje mot underlag og ved rutinemessig fjørstell. Lætet frå turkisbrynmotmotar er nasalt, kvekkande og har stor rekkjevidd.

Han lever i høgder opptil 1400 moh. ganske opne habitat som skogkantar, galleriskog og kratt. Hoa legg 2 til 6 kvite egg i ein opptil 2,4 meter lang tunnel i ein jordbanke eller liknande.

I motsetnad til dei fleste fugleartar der hannar er meir iaugefallande enn hoer, syner begge kjønn av turkisbrynmotmot den ekstraordinære rekkertforma halen. Eit forskingsresultat indikerer at halen har utvikla seg til å fungere ulikt for kjønna. Hannar brukar halen sin tilsynelatande som eit signal for å vekke interesse hos partnarar, hannar med lengste halar har større paringssuksess og reproduksjonssuksess. I tillegg til denne funksjonen, kan rørsler med dalen bli brukte til å gje signal til predatorar at han er oppdaga. Begge kjønn gjer slike rørsler i nærvær av ein predator, og det er trudd å gje naturleg utvalde føremon ved å kommunisere til rovdyr at eit eventuelt åttak vil ikkje resultere i fangst.

Eit estimat på populasjonen ligg på 50 000-500 000 individ, og bestanden er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som livskraftig.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Turquoise-browed Motmot» frå ,  den 13. februar 2016.  
  
 Snow, D. & Kirwan, G.M. (2016).  Turquoise-browed Motmot (Eumomota superciliosa) In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 13. februar 2016
Referansar

Bakgrunnsstoff 

motmotfamilien Fuglar endemiske til Sentral-Amerika
VM i skiskyting 1965

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1965, den sjette i rekka, vart avvikla på Terningmoen i Elverum. Det var fyrste gongen skiskytings-VM vart arrangert i Noreg.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett. Det var fyrste gongen VM-stafetten hadde ei form tilnærma lik den som frå året etter fekk offisiell VM-status.

20 km 

Dato: 20. februar

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 18. februar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1965» frå ,  den 13. februar 2016.  
 
Denne artikkelen bygger på «VM i skiskyting 1965» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i Noreg i 1965
Idrettstilskipingar i Innlandet
Idrett i Elverum
Skiskyting i 1965
Rinnat Safin

Rinnat Ibragimovitsj Safin () var ein sovjetisk skiskyttar frå Bolsjije Jaki i Zelenodolskij i Tatarstan. Han vann fem internasjonale stafett-gull og eitt individuelt VM-sølv i tida 1967-73.

Aktiv
Safin debuterte internasjonalt med ein fjerdeplass på 20 km under VM i skiskyting 1967 i austtyske Altenberg, før han i same meisterskapen fekk VM-sølv i 4 x 7,5 km stafett. Han deltok ikkje i Vinter-OL 1968.

Under VM i skiskyting 1969 var han nær ved å i vinne den individuelle tevlinga, men kom 2,8 sekundar for seint til å tukte lagkameraten Aleksandr Tikhonov. Safin fekk så æra av gå Sovjetunionen inn til suveren siger på stafetten, hans fyrste av fire VM-gull i stafettøvinga. Det andre og det tredje stafettgulla kom i dei etterfylgjande verdsmeisterskapane i Östersund og i Hämeenlinna, og alle tre gongane i lag med Tikhonov og Viktor Mamatov. Under meisterskapen i Hämeenlinna i 1971 vart Safin elles nummer fem i den individuelle øvinga.

Trass i ein heller svak prestasjon på 20 km i vinterleikane 1972 i Sapporo, fekk Safin gå ein av etappane i 4 x 7,5 km stafett og vart olympisk meister med det sovjetiske laget som vann framom Finland og Aust-Tyskland, og atter på lag med Tikhonov og Mamatov. I sin siste meisterskap, VM 1973 i Lake Placid i USA, fekk han sitt femte internasjonale stafett-gull og si sjette stafettmedalje, alle saman vunne på lag med Aleksandr Tikhonov.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rinnat Safin» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Sovjetiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske meistrar for Sovjetunionen
Medaljevinnarar under vinter-OL 1972
Sovjetiske deltakarar under vinter-OL 1972
Skiskyttarar under vinter-OL 1972
Endoplasmatisk retikulum

Endoplasmatisk retikulum er ein organell utforma som eit omfattande system av flate blærer og kanalar. Det finst i både dyre- og planteseller.

Det vert skilt mellom ru og glatt endoplasmatisk retikulum. Ru endoplasmatisk retikulum har ribosom bunde til yta, og dei proteina som vert danna på desse ribosoma vert avleverte på innsida av membranen.

Glatt endoplasmatisk retikulum har ingen ribosom på yta. Det inneheld enzym for feittsyre- og steroidsyntese. Glatt endoplasmatisk retikulum både lagrar og gjev fri kalsium som kontrollerer muskelsamantrekningar.

Høvetalet mellom ru og glatt endoplasmatisk retikulum varierer mellom selletypane.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Organellar
VM i skiskyting 1963

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1963, den femte i rekka, vart avvikla i Seefeld in Tirol, i anlegget der skiskyting under Vinter-OL 1964 vart arrangert vinteren etter. Meisterskapen bestod av 20 km normalprogram.

20 km

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaft 1963» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Skiskyting i 1963
1963 i Austerrike
Idrettstilskipingar i Austerrike
VM i skiskyting 1962

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1962, den fjerde i rekka, vart avvikla 4. mars 1962 i Hämeenlinna i Finland. Meisterskapen bestod av 20 km normalprogram.

20 km 

Dato: 4. mars

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaft 1962» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Skiskyting i 1962
1962 i Finland
Idrettstilskipingar i Finland
VM i skiskyting 1961

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1961, den tredje i rekka, vart avvikla 25. februar 1961 i Umeå i Sverige. Meisterskapen bestod av 20 km normalprogram.

20 km 

Dato: 25. februar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaft 1961» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1961
1961 i Sverige
Idrettstilskipingar i Sverige
VM i skiskyting 1959

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1959, den andre i sitt slag, vart arrangert i Courmayeur i Italia. 20 km normalprogram var den einaste øvinga.

20 km

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaft 1959» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1959
1959 i Italia
Idrettstilskipingar i Italia
VM i skiskyting 1958

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1958, den alle fyrste internasjonale meisterskapen i skiskyting, vart arrangert 2. februar 1958 i Saalfelden i forbundslandet Salzburg i Austerrike. 20 km normalprogram var den einaste øvinga. I tillegg var det ei uoffisiell tevling der tidene til dei fire beste utøvarane frå dei enkelte vart lagt saman.

28 utøvarar frå seks land; Austerrike, Finland, Noreg, Polen, Sovjetunionen og Sverige, deltok i meisterskapen.

20 km 

Dato: 2. februar 1958

Samanlagt

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaft 1958» frå ,  den 13. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1958
1958 i Austerrike
Idrettstilskipingar i Austerrike
Delstaten Salzburg
Folke Nesland

Folke Nesland () er kommuneingeniør i Bykle kommune. Han har vore kommuneingeniør sidan 1975, og er den av dei noverande kommunetilsette som har stått lengst i stillinga. Utanom dette har han arbeidd mykje med innsamling og kartfesting av gamle stadnamn i bygda. Vidare driv han ikkje så lite med smiing, og vert  rekna for ein av de beste munnharpesmedane i landet. Elles er han svært interessert i lokalhistoria, og har såleis vore ei god kjelde for bygdeboka.

Kjelder 

Folk frå Bykle
Mitt guld

«Mitt guld» er ein song av Pernilla Andersson frå 2016. Han er skriven av Pernilla Andersson og Fredrik Rönnqvist. 

30. november 2015 presenterte Sveriges Television «Mitt guld» som eit av bidraga i Melodifestivalen 2016, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige. Samstundes vart det òg kjend at Pernilla Maria Theresa Andersson Dregen, under namnet Pernilla Andersson, ville framføre songen, på svensk. Bidraget enda på sjette- og sisteplass.

Fotnotar

Pernilla Andersson-songar
Songar skrivne av Pernilla Andersson
Songar skrivne av Fredrik Rönnqvist
Melodifestivalen 2016-songar
Pepsin

Pepsin er eit protease-enzym som finst i magesaft. Det spelar ei stor rolle i meltinga gjennom å katalysera hydrolysen av protein i næringsstoffa.

Pepsin verkar best ved låg pH. Det var eit av dei fyrste enzyma som det lukkast å krystallisera.

Pepsin vert danna og skilt ut som førenzymet pepsinogen. Pepsinogen er ikkje verksamt som eit enzym, og lyt konverterast til pepsin. Denne verksamgjeringa hender gjennom ei avspalting av peptid frå pepsinogenet, katalysert av pepsin sjølv og saltsyra som finst i magesafta.

Kjelder 

Hydrolasar
Sterol

Sterolar er ein type steroid med eit alkohol som verksam gruppe. Sterolar finst både i planteriket (fytosterol) og dyreriket (zoosterol).

Kjende sterol er kolesterol, sitosterol og ergosterol.

Kjelder
Ravn Ånundsson

Ravn Ånundsson (norrønt: Hrafn Önundarson) var ein islandsk skald som levde på byrjinga av 1000-talet.

Ravn (Skáld-Hrafn) er nemnt i den islandske Landnåmaboka, der ein finn at Helga Ånunddotter (Helgu Önundardóttur) var syster hans, og at mor hans heitte Geirný. I Soga om Gunnlaug Ormstunge er det opplyst at  Ravn Ånundsson var syskenbarnet til lovseiemannen og skalden Skafte Toroddsson på Hjalle.

I Skaldatal er det nemnt om Ravn Ånundsson at han var skald hos Eirik Håkonsson Ladejarl og kong Olav Svenske (Skötkonung) i Sverige. 

I Soga om Gunnlaug Ormstunge er Ravn ein av hovudpersonane. Det blir stort fiendskap mellom han og Gunnlaug, og det byrja med ei hending då dei begge skulle seie fram kvar sitt kvad til kong Olav Svenske. Gunnlaug tala nedsetjande om kvadet til Ravn, og som hemn reiste han attende til Island og gifte seg med den vakre Helga, som frå før var trulova med Gunnlaug. Striden mellom dei vart til sist avgjort i holmgang, først på Island og seinare i Noreg, der dei begge miste livet. 

Soga om Gunnlaug Ormstunge er truleg ikkje historisk pålitande i alle detaljar, men dei skaldekvada av Ravn Ånundsson som vi kjenner til, er alle frå denne soga. 

Det er i soga om Gunnlaug Ormstunge vi får opplysning om at Eirik jarl hadde lagt ned forbod mot holmgang i Noreg. Gunnlaug og Ravn heldt likevel holmgangen, på ein stad som blir kalla Dingenes (nesi Dinga). I dag veit vi berre om ein stad i Noreg med det namnet (Dingeneset i Gulen kommune), og det høver ikkje med resten av teksten i soga.

Referansar

Bakgrunnsstoff

 Tre lausaviser  av Ravn Ånundsson (Hrafn Ǫnundarson), frå Skaldic Project.
Islandske skaldar
Folk frå vikingtida
Islendingar frå norrøn tid
Folk i Landnåmabok
Folk i islendingesogene
Folk i Skaldatal
Steroid

Steroid er ein type lipid. Alle steroid har ein kjerne av syklopentanoperhydrofenantren, eit kondensert og redusert 4-ringsystem av 17 karbonatom.

Mange steroid vert nytta til medisinsk bruk, både steroid som er kjende og ukjende i naturen.

Kjelder
Fytosterol

Fytosterolar (tidlegare kalla fytosterin) er sterolar som finst i planter. Dei er umetta alkohol med ei kompleks samansetjing.

Fytosterolar er utgangsstoff for framstilling av verdfulle lækjemiddel, mellom anna nokre hormon. Ergosterol er eit døme på fytosterol, og kan fåast frå gjær.

Kjelder
Ergosterol

Ergosterol er ein fytosterol. I ultrafiolett stråling kan ergosterol mellom anna verta danna om til vitamin D2.

Kjelder 

Fytosterolar
Kalevi Laurila

Kalevi Johannes Laurila () var ein finsk langrennar frå Sääksmäki, død i Kangasala. Han vann sølvmedaljen på 30 km under Ski-VM 1966 i Oslo, og fekk fire stafettmedaljar med Finland i åra 1926-68.

Besteplasseringar i verdsmeisterskap og olympiske leikar
1962 i Zakopane: Sølv i 4 x 10 km stafett, nr 17 på 15 km
1964 i Innsbruck: Sølv i 4 x 10 km stafett, nr 6 på 15 km og 9 på 30 km
1966 i Oslo: Sølvmedaljar på 30 km og 4 x 10 km stafett, nr 5 på 15 km
1968 i Grenoble: Nr 4 på 15 km, nr 6 på 30 km, bronsemedalje på stafetten
1970 i Štrbské Pleso: Nr 15 på 30 km

Kjelder
 Sportsboken, aktuelle årgangar

Finske langrennsløparar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Finland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Finland
Medaljevinnarar under vinter-OL 1964
Finske deltakarar under vinter-OL 1964
Langrennsløparar under vinter-OL 1964
Medaljevinnarar under vinter-OL 1968
Finske deltakarar under vinter-OL 1968
Langrennsløparar under vinter-OL 1968
Barbro Martinsson

Barbro Martinsson, gift Grahn, () er ein svensk tidlegare langrennar frå Åsbyggeby ved Valbo i Gästrikland. Ho vann fire stafettmedaljar med Sverige i åra 1962-68.

Aktiv
Martinsson VM-debuterte med å verte nummer 15 på 10 km då Ski-VM 1958 fann stad i Lahti. Ho vart så nummer sju på 10 km under vinterleikane 1960 i Squaw Valley i USA, men fekk ikkje plass på det svenske stafettlaget som vann gull i 3 x 5 km stafett. To år seinare vart ho beste svenske på 10 km med sin sjetteplass under Ski-VM 1962 i Zakopane, ho gjekk då fyrsteetappen på Sverige sitt sølvlag i stafett, Britt Strandberg og Toini Gustafsson gjekk dei andre etappane. Dei same tre løparane tok ein ny stafettmedalje under OL 1964 i Innsbruck, der Martinsson vart nummer sju på 10 km.

Også i Ski-VM 1966 i Oslo tok Martinsson sjette- og sjuandeplass i dei individuelle øvingane. I stafetten måtte trioen Martinsson, Strandberg, Gustafsson nøye seg med bronsemedalje, etter at Noregs ankerkvinne Berit Mørdre overraska og slo Gustafsson i innspurten om sølvmedaljen. Under dei olympiske leikane i Grenoble i 1968 kom Martinsson inn til fjerdeplass i begge dei individuelle tevlingane, på 5 km var 1,3 sekund unna bronsemedaljen. I 3 x 5 km stafett gjekk ho for fyrste gong siste etappen, der ho kom inn til sølv, 21 sekundar etter det norske laget som stod for den fyrste norske triumfen i kvinnelangrenn.

Ho er gift med Sture Grahn, også han langrennar som tevla internasjonalt.

Kjelder
 Sportsboken, aktuelle årgangar.

Svenske langrennsløparar
Svenske deltakarar under vinter-OL 1956
Langrennsløparar under vinter-OL 1956
Svenske deltakarar under vinter-OL 1960
Langrennsløparar under vinter-OL 1960
Svenske deltakarar under vinter-OL 1964
Langrennsløparar under vinter-OL 1964
Svenske deltakarar under vinter-OL 1968
Langrennsløparar under vinter-OL 1968
Roberto Bolaño

Roberto Bolaño Ávalos () var ein chilensk forfattar, poet og kritikar. Han blir rekna som ein av dei viktigaste søramerikanske forfattarane i sin generasjon. Bolaño blei fødd og voks opp i Chile, men budde store delar av livet i Mexico og Spania. Som ung støtta han det sosialistiske regimet til Salvador Allende, og i kjølvatnet av statskuppet 11. september 1973 var han åtte dagar i fengsel. Roberto Bolaño sin aktivisme var likevel fyrst og fremst retta inn mot kunsten og litteraturens område. Litterært var han inspirert av dei amerikanske beatpoetane sin anti-materialistiske livsførsel, og som forfattar var han sjølvlært, i den forstand at han aldri fullførte vidaregåande utdanning og heller aldri tok noko høgare utdanning. Ved sidan av skrivinga livnærte han seg gjennom strøjobbar.

Bolaño skreiv innanfor fleire ulike sjangrar, og gav ut både romanar, noveller, dikt, litteraturkritikk og essays. Jamvel om han konsekvent omtalde seg sjølv som poet, er det romanane han har blitt mest kjend for i ettertid, og då spesielt romanane Ville detektiver (1998) og 2666 (2004). Litteraturen hans er kjenneteikna av svart humor, absurde og surralistiske element, metafiksjon og referansar til annan litteratur. I båe romanane nemnd ovanfor blir litteraturen i seg sjølv tematisert, og kritikarar, forfattarar, lærarar, akademikarar og bøker er sentrale for handlinga. Som litteraturkritikar er Bolaño oppteken av arven frå søramerikansk litteratur og forfattarar som til dømes Julio Cortázar og Jorge Luis Borges. 

Bolaño mottok ei rad prestisjetunge prisar, mellom anna Premio Rómulo Gallegos for Ville detektiver i 1999 og TIME Magazines Book of the year i 2008 for 2666. Roberto Bolaño døydde av leversvikt 15. juli 2003.

Utvalde verk
La pista de hielo. Barcelona, 1993
La literatura nazi en América. Barcelona, 1996
El gaucho insufrible. Barcelona, 2003
Nocturno de Chile, 2000. Norsk utgåve: Chilensk nokturne, 2007. Omsett av Christian Rugstad
Los perros románticos, 1993. Norsk utgåve: De romantiske hundene, 2008. Attdikta av Jan Jakob Tønseth og Kristina Solum
Los Detectives Salvajes, 1998. Norsk utgåve: Ville detektiver, 2009. Omsett av Kristina Solum
Amuleto, 1999. Norsk utgåve: Amulett, 2020. Omsett av Kristina Solum
2666, 2004. Norsk utgåve: 2666, 2015. Omsett av Kristina Solum

Kjelder

Fotnotar 

Chilenske forfattarar
Chilenske litteraturkritikarar