alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bolus

Bolus er ein jernhaldig, finkorna leirart som har vore kjent og nytta sidan oldtida. Etter fargen og finleiksgraden har bolus hatt ulikt bruk, som målarfarge, som pusse-, reinse- og polérmiddel, i medisin og i staden for anna leire.

Kjelder
Bolus: leirart. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bolus%2Fleirart.

Leire
Medisinsk leire
Boninitt

Boninitt er ei gruppe magnesiumrike vulkanske bergartar som er nærskyldt med andesitt. Dei utgjer ein liten, men genetisk viktig del av mange ofiolittar og øybogeområde.

Gruppa er kalla opp etter Boninøyane, no Ogasawara-øyane i Japan.

Kjelder
Boninitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/boninitt.

Vulkanske bergartar
Boracitt

Boracitt er eit fargelaust eller gråleg mineral, opptrer i saltførekomstar, til dømes i Tyskland. Det er eit klorhaldig magnesiumborat og har tyding som borråstoff. Mineralet finst i vene kubiske krystall som er danna ved temperaturar over 265 °C, men går over i ein rombisk modifikasjon ved lågare temperatur (sjå paramorfose).

Det er kalla opp etter boraks.

Kjelder
Boracitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/boracitt.

Tektoborat
Magnesiummineral
Kubiske mineral
Bornitt

Bornitt er ein broket kopar i form av ein rik koparerts som ofte finst saman med chalkositt (koparglans). I Noreg er det særleg utbreitt på ertsførekomstar i Telemark. På frisk brotflate er mineralet bronsefargea (gjerne kalla tambakbrunt), men det får lett ein blåleg anløpsfarge. Bornitt og chalkositt kan likne særs mykje på kvarandre, men chalkositt er svart på frisk brotflate. Bornitt er eit sulfid av kopar og jarn, Cu5FeIS4, krystalliserer kubisk og er relativt bløytt.

Det er kalla opp etter Ignaz von Born frå Austerrike-Ungarn.

Kjelder
Bornitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.

Bakgrunnsstoff

Koparmineral
Jernmineral
Sulfidmineral
Ortorombiske mineral
Bostonitt

Bostonitt er ein lys gangbergart som vesentleg består av feltspat (albitt og kalifeltspat). Det er kalla opp etter Boston i USA.

Det finst mellom anna i Oslofeltet.

Kjelder
Bostonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bostonitt.

Vulkanske bergartar
Boulangeritt

Boulangeritt er eit grått, metallisk ertsmineral med sammensetning Pb5Sb4S11. Det vert nytta som blymalm. 

I Noreg er det funne i Sulitjelma og ved Forvik på Helgeland. Plumositt er ein fibrig varietet.

Det er kalla opp etter Charles L. Boulanger (1810–1849) frå Frankrike.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Blymineral
Antimonmineral
Svovelsaltmineral
Monokline mineral
Bournonitt

Bournonitt er eit stålgrått mineral med metallglans, eit svovelsalt av bly og kopar, PbCuSbS3, som krystalliserer rombisk. Det finst til dømes i Cornwall i Storbritannia, Böhmen i Tsjekkia, Mexico og i Sør-Amerika. I Noreg er det påvist frå Sulitjelma i Nordland.

Det vart først nemnt av Philip Rashleigh i 1797 som eit malm av antimon og vart fullstendig skildra i 1804 av den franske krystallografen og mineralogen Jacques Louis, Comte de Bournon (1751–1825), som det har fått namn etter. Namnet Bournon gav sjølv var endellione, sidan brukt i forma endellionitt.

Kjelder
Bournonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bournonitt.

Bakgrunnsstoff

Blymineral
Koparmineral
Svovelsaltmineral
Antimonmineral
Ortorombiske mineral
Boyleitt

Boyleitt er eit kvitt sinkmineral, ZnSO4 ·4H2O, som blir danna ved forvitring av sfaleritt (sinkblende). Det er påvist frå Sauda sinkgruver.

Det er kalla opp etter R. W. Boyle frå Canada.

Kjelder
Boyleitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/boyleitt.

Sinkmineral
Branneritt

Branneritt er eit radioaktivt mineral, (U,Ca,Y,Ce)(Di,Fe)2O6. Det finst i mindre mengder i Noreg, mellom anna på Modum i Buskerud og i Finnmark.

Det er kalla opp etter J. C Brannar i USA.

Kjelder
Branneritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/branneritt.

Radioaktive mineral
Uranmineral
Titanmineral
Brasilianitt

Brasilianitt er eit fosfatmineral som finst i einskilde granittpegmatittar, mellom anna i Brasil, som har gjeve namn til mineralet. Det dannar gule monokline krystall som
av og til kan fasetterast. Den kjemiske formelen er NaAl3(PO4)2(OH)4.

Kjelder
Brasilianitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brasilianitt.

Bakgrunnsstoff

Natriummineral
Fosfatmineral
Monokline mineral
Braunitt

Braunitt er eit mørkt manganmineral som er temmeleg utbreidd på manganførekomstar, saman med ulike manganoksid. Den kjemiske formelen er Mn2+Mn3+6[O8|SiO4]. Det krystalliserer tetragonalt.

I Noreg er det kjent frå Botnedal i Telemark. Det vart kalla opp etter Wilhelm von Braun (1790–1872) frå Tyskland.

Kjelder
Braunitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/braunitt.

Bakgrunnsstoff

Manganmineral
Nesosilikat
Tetragonale mineral
Oksydmineral
Anna Karina Stang

Anna Karina Stang () var ein norsk folkesongar frå Stongfjorden i Askvoll kommune.

Bakgrunn 
Anna Karina Stang voks opp i Stubseid i Stongfjorden i Askvoll i 1899. Ho var yngste dotter til Matias Kornelius Stubseid (1864-1934) og Rakel Amalie Johannesdatter Stubseid (f. Lien). Anna hadde fire eldre systre.

Folkesongar 
Anna Karina Stang var ein viktig representant for songtradisjonen i Ytre Sunnfjord, og ho hadde eit allsidig repertoar som femnde om både slåttestev, religiøse folketonar og gjetarviser. Stang hadde songtradisjon frå bestefar sin, Kristian Bendiksson Stubseid (1831-1908), og ho førte tradisjonen vidare ved å synge for sine born. Saman med ektemannen Anton Sigvald Peterson Stang hadde ho fem born: Jørgen, Per Ove, Ragnhild, Malmfrid og Mathias.

Stang budde i Stubseid i Stongfjorden, der ho var husmor og bondekone. I tillegg til å vere folkesongar, las ho mykje offentleg. Ho skreiv prologar til høgtidar og festar i bygda, songar til bryllaup, og dikt om det nære i gardslivet. På 1970-talet gjorde slektningen og spelemannen Gunnar Stubseid lydopptak av Anna Karina Stang. Innsamlinga vart gjort til Arne Bjørndals Samling i Bergen. Mange av desse songane vart seinare gjeve ut i boka "Tippe, tippe, tue".

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel frå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane 
 Lydopptak av Anna Karina Stang kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.
 Om Anna Stang i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Folk frå Askvoll
Norske folkemusikarar
Kvinner frå Sogn og Fjordane
Forfattarar frå Askvoll
Norske lyrikarar
Bravoitt

Bravoitt er ei nemning som var brukt for nikkelhaldig pyritt (Ni,Fe)S2. Det var kalla opp etter peruaneren Jose J. Bravo (1874–1928).
Bravoitt er ikkje lenger rekna som ein mineraltype av International Mineralogical Association.

Det er funne i Noreg ved Lillefjellklumpen i Grong i Nord-Trøndelag.

Kjelder

 

Nikkelmineral
Pyrittgruppa
Sulfidmineral
Kubiske mineral
Brewsteritt

Brewsteritt er eit relativt sjeldan mineral i zeolittgruppa. Den kjemiske formelen er (Sr,Ba)2Al4Si12O32·10H2O.

Mineralet er kalla opp etter sir David Brewster (1781–1868) som skildra det i 1822. Typelokaliteten for serien og for brewsteritt-Sr er Strontian i Argyll i Skottland.  

Det opptrer i sølvførekomstane på Kongsberg saman med harmotom.

Kjelder
Brewsteritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brewsteritt.

Tektosilikat
Zeolittar
Brianyoungitt

Brianyoungitt er eit kvitt sinkmineral som blir danna ved forvitring av sfaleritt (sinkblende). Det vart først skildra som nytt mineral i 1993. Det har vist seg å vere ganske utbreidd i sinkførekomstar i Oslofeltet (t.d. Glomsrudkollen i Modum). Den kjemiske formelen er Zn3(CO3)(OH)4.

Det er kalla opp etter den britiske geologen Brian Young (f. 1947), som fann det første eksemplaret.

Kjelder
Brianyoungitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brianyoungitt.

Sinkmineral
Karbonatmineral
Briljant

Briljant er ein ein særskild slipetype for edelsteinar, særleg diamantar, for å oppnå eit vent fargespel. Ein fullkommen briljant har forutan toppflata og den mindre botnflata 56 fasettar, derav 32 på oversida og 24 på undersida. Omkrinsen kan vere rund eller firkanta. Ein halvbriljant, briljonett, har krona slipt som briljant, men utan
underdel eller med underdel av glas.

Kjelder
Briljant. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/briljant.

Diamant
Smykkemaking
Britholitt-(Ce)

Britholitt-(Ce) er eit mineral som tilhøyrer apatittgruppa (Ce,Ca)5(SiO4,PO4)3(OH,F). Det er relativt utbreidd i nefelinsyenittpegmatittar
ved Langesundsfjorden og Larvik. 

Britholitt-(Y) (tidlegare abukumalitt) er eit tilsvarande mineral med områdande yttrium i staden for cerium. Dette mineralet finst i einskilde norske granittpegmatittar.

Kjelder
Britholitt (Ce). (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/britholitt-%28Ce%29.

Ceriummineral
Yttriummineral
Brochantitt

Brochantitt er eit grønt, sekundært koparmineral, Cu4SO4(OH)6 som krystalliserer monoklint. Mineralet finst mellom anna i Chile, USA og Mexico. I Noreg er det kjent frå kontaktførekomstar i Oslofeltet.

Kjelder
Brochantitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff

Koparmineral
Sulfatmineral
Monokline mineral
Teenage Mutant Ninja Turtles III

Teenage Mutant Ninja Turtles III er ein USA-amerikansk film fra 1993, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Filmar frå 1993
Filmar frå USA
III
Science fiction-filmar
Teenage Mutant Ninja Turtles II: the Secret of the Ooze

Teenage Mutant Ninja Turtles er ein USA-amerikansk film fra 1991, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Filmar frå 1991
Filmar frå USA
Secret of the Ooze
Science fiction-filmar
Teenage Mutant Ninja Turtles (1990)

Teenage Mutant Ninja Turtles er ein USA-amerikansk film fra 1990, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Filmar frå 1990
Filmar frå USA
1990
Science fiction-filmar
Teenage Mutant Ninja Turtles (2014)

Teenage Mutant Ninja Turtles er ein USA-amerikansk film fra 2014, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Filmar frå 2014
Filmar frå USA
2014
Science fiction-filmar
Turtles Forever

Turtles Forever er ein animert USA-amerikansk film fra 2009, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Filmar frå 2009
Filmar frå USA
Forever
Science fiction-filmar
Animasjonsfilmar
TMNT (2007)

TMNT er ein dataanimert USA-amerikansk film fra 2007, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Filmar frå 2007
Filmar frå USA
2007
Science fiction-filmar
Animasjonsfilmar
Teenage Mutant Ninja Turtles (2012)

Teenage Mutant Ninja Turtles er ein animert USA-amerikansk animert TV-serie frå 2012, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff

2012
Fjernsynsseriar frå 2010-åra
USA-amerikanske fjernsynsseriar
Teenage Mutant Ninja Turtles (2003)

Teenage Mutant Ninja Turtles er ein USA-amerikansk animert TV-serie fra 2003-2009, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff

2003
USA-amerikanske fjernsynsseriar
Fjernsynsseriar frå 2000-åra
Ninja Turtles: The Next Mutation

Teenage Mutant Ninja Turtles er ein USA-amerikansk TV-serie frå 1997-1998, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

Bakgrunnsstoff
 

Next Mutation
USA-amerikanske fjernsynsseriar
Fjernsynsseriar frå 1990-åra
Bromellitt

Bromellitt er eit mineral som består av berylliumoksid, BeO. Det er kjent frå skarnførekomsten Långban i Värmland i Sverige og frå nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden. Det er kalt opp etter den svenske legen og mineralogen Magnus von Bromell (1679–1731).

Mineralet er sjeldan i naturleg tilstand, men er skapt syntetisk i over 40 år. 

Mineralet vert mellom anna nytta som malm for beryllium og som reagensmiddel nytta i produksjonen av kunstige edelsteinar. I tillegg vert det nytta i kjernereaktorar som ein moderator for raske nøytron. Keramikk med bromelitt vert nytta i elektronikk og som smeltedigel for smelting av uran og thorium. Det vert òg nytta som edelstein, men som edelstein er bromelitt ekstremt sjeldan, og til dags dato er det berre funne ein krystall som er stor nok til å slipast.

Kjelder
Bromellitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bromellitt.
R.V. Gaines et al., Dana's New Mineralogy, 8th edition, John Wiley & Sons, NY, 1997, p 211.
SFM and Sam Muhlmeister, Gems & Gemology, Volume 38, No 3, Fall 2002, pp 250–251.
WebMineral Listing
MinDat Listing
Dictionary of Mining, Mineral, and Related Terms 
Gemmologist Murray Burford

Berylliummineral
Oksid
Bronzitt

Bronzitt eller bronsitt er eit mineral i pyroksengruppa som krystalliserer rombisk. Den kjemiske samansetnaden svarar til ein jernhaldig enstatitt (Mg,Fe)2Si2O6.

Namnet kjem av at mineralet har ein bronseliknanden utsjånad, spesielt på spalteflater.

Kjelder
Bronzitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bronzitt.

Jernmineral
Pyroksengruppa
Ortorombiske mineral
Brucitt

Brucitt er eit kvitt eller svakt farga mineral med perlemorglans. Det er bløytt (hardleik 2,5) og opptrer i bladige eller fibrige massar i serpentin eller i dolomittiske bergartar. Brucitt er eit magnesiumhydroksid Mg(OH)2 med trigonal symmetri. 

Det er kalla opp etter den amerikanske mineralogen A. Bruce (1777–1818).

I dolomitt i Vefsn vart det i 1978 oppdaga ein omfattande brucitt-mineralisering som moglegvis kan få økonomisk tyding.

Kjelder
Brucitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brucitt.

Magnesiummineral
Hydroksidmineral
Sement
Betong
Trigonale mineral
Brunjernstein

Brunjernstein eller limonitt er ei naturleg blanding av vasshaldige jernoksid, ofte i amorf eller kryptokrystallinsk form, og dannar gjerne jordaktige eller tette massar med brun farge. Det er eit vanleg sekundærprodukt som oppstår ved forvitring og oksidasjon av jernhaldige mineral, eller det kan dannast ved uorganisk eller biogen utfelling i myrar og innsjøar, til dømes som myrmalm, eller i marine avsetningar. Den viktigaste bestanddelen er mineralet goethitt, FeOOH, men ofte inngår òg hematitt og lepidokrokitt (ei polymorf form av FeOOH), og dessutan ulike forureiningar og adsorbert vatn. Som bestanddel av såkalla minettemalm er det ein viktig jernmalm.

Kjelder
Brunjernstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brunjernstein.

Bakgrunnsstoff

Mineral galleries
Mindat
Gold and limonite

Oksydmineral
Hydroksidmineral
Jernmineral
Limonitt

Limonitt er ei naturleg blanding av jernhydroksidar. Ein hovudbestanddel er mineralet goethitt, FeOOH. Mineralet inngår i brunjernstein.

Sjå òg
 Myrmalm
 Jernmalm

Kjelder
Limonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/limonitt.

Bakgrunnsstoff

Mineralgalleri
Mindat

Oksydmineral
Hydroksidmineral
Jernmineral
Brunstein

Brunstein er ei jordaktig blanding av ulike manganoksid-mineral, vesentleg pyrolusitt.

Kjelder
Brunstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brunstein.

Manganmineral
Oksydmineral
Rutilgruppa
Tetragonale mineral
Bryozokalkstein

Bryozokalkstein er ein laus, kvit kalkstein bygd opp av bryozokoloniar. I Danmark er bryozokalkstein stratigrafisk nemning for ein del av dan (danien).

Kjelder
Bryozokalkstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bryozokalkstein.

Kalkstein
Brøggeritt

Brøggeritt er ein thoriumrik varietet av mineralet uraninitt. Det vart først funne på granittpegmatittar ved Moss og er skildra av den svensken kjemikaren Christian Wilhelm Blomstrand i 1884. Det er kalla opp etter professor Waldemar Christofer Brøgger, ein norsk geolog.

Sjå òg
 cleveitt

Kjelder
Brøggeritt. (2009, 24. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/br%C3%B8ggeritt.

Thoriummineral
Oksydmineral 
Radioaktive mineral
MF «Sveio» (1967)

MF «Sveio» er ei bilferje levert frå Ankerløkken Verft i Florø i juni 1967 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Ho gjekk inn i ruta Leirvik-Ranavik-Sunde, der ho gjekk det meste av karrieren. 12. desember 1995 vart ferja selt til Suomen Saaristolaivat i Finland og skifta namn til MF «Aspö». Ho gjekk her i ruta Pärnäs–Aspö-Nötö-Jurmo-Utö. Ferja er per juli 2014 framleis i fart. 

MF «Sveio» vart bygd som systerskip til MF «Skånevik» og MF «Odda».

Ferjeruter
 1967-1994: Leirvik-Ranavik-Sunde
 1987-1989: Flatråker-Huglo-Jektevik
 1994-1995: Skjersholmane-Utbjoa 
 1996 - ?:  Åbo - Pärnäs - Nötö - Aspö - Jurmo - Utö - Kökar 
 ? - ... : Åbo - Pärnäs - Utö (berre som passasjerskip)

Kjelder
 Skipet.no
 Sveio på Fjordfähren (tysk)

Bakgrunnsstoff
 Aspö på marinetraffic.com

Norske ferjer
Båtar frå Vestland
HSD-eigde fartøy
Skip frå 1967
Skip bygde ved Ankerløkken Verft
1967 i Noreg
Suneserien

Suneserien er ein bokserie av dei svenske forfattarane Anders Jacobsson og Sören Olsson.

Bøkene

Bokseriar
Svensk barnelitteratur
Bertserien

Bertserien er ein bokserie av de svenske forfattarar Anders Jacobsson og Sören Olsson.

Bøkene

Gamle versjonen

Nye versjonen

Bokseriar
Svensk barnelitteratur
Tuva-Lisa Johansson

Tuva-Lisa er ein bokserie av de svenske forfattarar  Anders Jacobsson og Sören Olsson.

Bøkene

Bokseriar
Svensk litteratur
Emanuel Hjort

Emanuel er ein bokserie av de svenske forfattarar  Anders Jacobsson og Sören Olsson.

Bøkene

Bokseriar
Svensk litteratur
Anders Jacobsson og Sören Olsson

Anders Jacobsson og Sören Olsson er to forfattarar frå Sverige.

Verk
Sune
Bert
Tuva-Lisa
Emanuel

Svenske forfattarar
Ankerløkken Verft

Ankerløkken Verft var eit skipsverft som vart skipa i 1949 i Florø. 

Verfet vart skipa av Ole E. Aaserud som ein liten mekanisk verkstad, og i 1971 vart det utvida med eit skipsverft òg i Førde. Til saman hadde dei to skipsverfta på det meste over tusen tilsette og var hjørnesteinsbedrifter for dei to stadane. Verkstaden byrja med å byggje vegskraper og snøplogar, men på grunn av sildeeventyret, vart produksjonen etter kort tid lagt om til skipsbygging og skipsreparasjonar. 

Det første skipet som vart bygd ved verftet var fiskebåten MS «Hoddevik» i 1952, og dei neste 20 åra var det fiskefartøy som var spesialiteten. I 1968 vart det bygd ny bedding og i 1971 vart Ankerløkken Verft Førde bygd i Førde. I 1970-åra bygde verftet spesielle tankskip som var så store at dei vart bygd i to delar med framparten i Førde og bakparten i Florø. Utover i 1970-åra fekk verftet økonomiske problem og i 1985 gjekk Ankerløkken-konsernet konkurs. 

Verftet fekk fleire eigarar over ein uroleg periode og verftet fekk namnet Florø Industripark, og i 1991 vart det seld til Kværner og i 1999 til Kleven-gruppa i Ulsteinvik. I 2000 hadde dei to verfta 500 tilsette. I juni 2006 tok Akers Yards med hovudaksjonær Kjell Inge Røkke over dei to selskapa Kleven Florø og Kleven Design for 60 millionar kroner.

Kjelder
 Sogn og Fjordane Fylkesleksikon - Ankerløkken Verft

Skipsverft i Vestland
Næringsliv i Sunnfjord
Næringsliv i Kinn
 
Skipingar i 1949
1949 i Noreg
Dylan Thomas

Dylan Marlais Thomas () var ein walisisk forfattar som særleg er kjend for dikta sine, som «Do not go gentle into that good night» og «And death shall have no dominion». Han skreiv også essay, noveller,  høyrespel og radioforteljingar som Under Milk Wood, Portrait of the Artist as a Young Dog og A Child's Christmas in Wales.

Liv
Thomas var fødd i Swansea som son av Florence Hannah (f. Williams; 1882–1958), som var sydame, David John Thomas (1876–1952), som var lærar.
Thomas hadde ei åtte år eldre syster, Nancy Marles (1906–1953). Ungane snakka berre engelsk, medan foreldra var tospråklege i engelsk og walisisk. David Thomas underviste i walisisk heime. Far til Thomas gav han namnet Dylan etter Dylan ail Don, ein person i det walisiske nasjonaleposet Mabinogion. Mellomnamnet hans Marlais fekk han til ære for grandonkelen William Thomas, ein unitarisk prest og diktar med skaldenamnet Gwilym Marles. Den walisiske uttalen av Dylan, er [ˈdəlan], men Thomas føretrekte den anglisert uttalen .
1925 til 1931 var Thomas elev ved Swansea Grammar School for boys, der far hans var engelsklærar. Dette var den einaste formelle utdanninga hans.

Bibliografi 
(utval) 
Poesi
18 Poems (1934)
Twenty-Five Poems (1936)
The World I Breathe (1939)
The Map of Love (1939)
New Poems (1943)
Deaths and Entrances (1946)
In Country Sleep, And Other Poems (1952)
Collected Poems (1952)

Prosa
Notebooks (1934)
The Portrait of the Artist as a Young Dog (1940)
A Child’s Christmas in Wales (1954)
Adventures in the Skin Trade, and Other Stories (1955)
Collected Prose (1969)

Drama
Under Milk Wood (1954)

Prisar og utmerkingar
1953: Foyle Poetry Prize for Collected Poems 1934–1952
1953: Etna-Taormina-prisen (posthumt)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dylan Thomas» frå , og «Dylan Thomas» frå  den 17. juli 2014.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 BBC Wales om Dylan Thomas
Profile hos Poetry Foundation
Profile with poems (skriftlig og lyd) hos Poetry Archive
Dylan Thomas Official Family Web Site, Swansea

Walisiske forfattarar
Britiske diktarar
Engelskspråklege forfattarar
Folk frå Swansea
Per Stavem

Per Johan Stavem () var ein lege, flygar og friidrettsutøvar frå Nordland. Han var busett i Bærum.

Liv og gjerning

Yrke
Stavem var fødd og oppvaksen i Sigerfjord i Sortland. I 1942 flykta han ut av landet til Göteborg og vidare over Færøyane til England. I England utdanna han seg til flygar ved flyskulen til Flyvåpenet. Frå oktober 1944 til 1951 var han jagarflygar i Forsvaret. Han byrja studere  medisin og vart cand.med. i 1952 og dr.med i 1966. Frå 1966 til 1995 var han høvesvis assistentlege, dosent, overlege og professor ved hematologisk seksjon på Rikshospitalet. Han var spesialist i indremedisin frå 1965 og blodsjukdomar frå 1986.

Idrett
Stavem var aktiv friidrettsmann. Han deltok i sommar-OL 1948 i London, der han vart nummer elleve i tikampen med 6 151 poeng. Både i 1951 og 1952 vart han noregsmeister i kulestøyt, i 1952 også i lengde utan tilløp. I 1952 vart han nummer åtte i kulestøyt med ny norsk rekord på 16,02 meter i finalen under sommarleikane i Helsingfors. Han vart elles nummer 16 i diskoskast med 46,00 meter i dei same leikane. Stavems personlege rekord i diskoskast var 47,49 meter, sett i september 1951 på nettop den same OL-arenaen. Stavem var aktiv i veteranklassar heilt fram til han døydde.

Medaljar i norske meisterskap
1951: Gull i kule – 15,00 m, framom Bjarne Engen (13,98 m)
1952: Gull i kule – 15,06 m, framom Sverre Øverby (13,87 m), og bronse i diskos (46,11 m)
1956: Sølv i kule – 15,16 m, bakom Sverre Øverby (15,93 m)

Ymse
Stavem var oppteken av språk, og som pensjonist ga han ut to diktsamlingar for eigen kostnad. På 1990-talet engasjerte han seg i den såkalla Rødseth-saka, der han hevda at Therese Rødseth leid av ein sjeldan sjukdom og ikkje hadde vorte mishandla av far sin.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Per Stavem» frå ,  den 17. juli 2014.  
 

Norske legar
Norske flygarar
Norske friidrettsutøvarar
Folk frå Sortland
Folk frå Bærum