alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Christopher Lee

Sir Christopher Frank Carandini Lee () var ein engelsk skodespelar. Han hadde sentrale roller i m.a. filmatiseringa av Ringdrotten, to Star Wars-filmar og han har portrettert Dracula. Lee vart adla av Prins Charles i 2009.

Karriere 

Film- og fjernsynskarrieren til Christopher Lee tok til i 1946 og varde heilt til slutten av livet hans. Han portretterte oftare "mørke" roller enn helteskikkelsar. Til dømes spela han vampyren Dracula i fleire filmar, spela rolla som Frankensteins monster, Rochefort i Dei tre musketerane, skurkerolla i James Bond-filmen Mannen med den gylne pistol og Count Dooku i Star Wars episode II og III. Ei av dei siste rollene Lee spela var som den maktlystne trollmannen Sarumann i Peter Jackson sin filmtrilogi av Hobbiten; den same rolla som han hadde spela i Ringdrotten-trilogien.  Christopher Lee var også ein dyktig stemmeskodespelar.

I tillegg til skodespelarkarrieren var Christopher Lee musikar og gav ut fleire heavy metal-album.

Kjelder 

 NRK Kultur, 11.06.15: Sir Christopher Lee er død.
 Profil og rolleliste på The Internet Movie Database

Engelske skodespelarar
Folk frå London
Iapetuskrateret Turgis

Turgis er eit nedslagskrater på saturnmånen Iapetus heilt aust i den mørk Cassini Regio-regionen på Iapetus. Det har ein diameter på kring 580 kilometer og er med det det største kjende nedslagskrateret på Iapetus.

Kjelder 
 PIA11690: Global View of Iapetus' Dichotomy - NASA Photojournal

Saturnmånen Iapetus
Cassini Regio

Cassini Regio er det mørke terrenget som dekkjer nær 40% av yta til saturnmånen Iapetus. Det største kjende nedslagskrateret på Iapetus, Turgis, ligg heilt aust i Cassini Regio. Området er namnsett etter Giovanni Cassini som oppdaga Iapetus i 1671.

Kjelder 
 PIA11690: Global View of Iapetus' Dichotomy - NASA Photojournal
 Planetary Names: Regio, regiones: Cassini Regio on Iapetus - Gazetteer of Planetary Nomenclature

Saturnmånen Iapetus
Lajos Szentgáli

Lajos Szentgáli () var ein ungarsk friidrettsutøvar frå Budapest som tevla på mellomdistansane. Han vart europameister på 800 meter i 1954.

Aktiv
Szentgáli deltok på det ungarske stafettlaget på 4×400 meter under sommarleikane 1952 i Helsinki. Laget rauk ut allereie etter kvalifiseringsløpa.

I 1954 forbetra Szentgáli den ungarske rekorden på 800 meter til 1.49,0. Kort tid etter vann han distansen ved universiaden. Den 28. august 1954 sprang han ved europameisterskapen i Bern inn til siger på 1.47,1, framom belgiaren Lucien de Muynck på 1.47,3 og norske Audun Boysen på 1.47,4. 

Szentgáli forsvarte i 1955 sigeren ved universiaden. Seinhaustes 1956 var han på plass i Melbourne under dei olympiske leikane, utan å makte å ta seg vidare frå kvalifiseringsheata. Derimot nådde han finalen ved europameisterskapen 1958 i Stockholm, der enda han opp med ein femteplss på tida 1.48,3.

Szentgáli vart ungarsk meister på 800 m i 1954, 1956-59 og 1961. I 1961 vann han også 1500-meteren. Same året forbetra han sin personlege rekord på 1500 meter til 3.43,0. Hans ungarske rekord på 800 meter frå 1954 på 1.47,1 stod seg i 26 år.

Kjelder

 
 
Denne artikkelen bygger på «Lajos Szentgáli» frå ,  den 11. juni 2015.  
 

Ungarske mellomdistanseløparar
Europameistrar i friidrett
Ungarske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
Ungarske deltakarar under sommar-OL 1956
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1956
Grom Basen

Grom Basen er ein liten midjestyrt traktor, produsert av F. Reinhardt & Co (seinare Reinhardt Maskin AS, no ein del av Felleskjøpet) i Kristiansand, frå 1969 til 1975, og var ei vidareutvikling av føregjengaren Agria Basen. Utgangspunktet er ein tyskprodusert tohjulstraktor, Agria Drott 2800. Traktoren er driven av ein luftavkjøld, einsylindra dieselmotor, med ei effekt på 13 kW.

Oppbygging 

Traktoren hadde konstant innkopla firehjulstrekk. Girkassa hadde 3 hastigheier, pluss høg- og låggir, så det var 6 hastigheiter i kvar retning. Fram- og baklane hadde differensialsperre, og det var ikkje differensial mellom fram- og bakaksling. Han var utstyrt med 40 cm felgar og 8-16 dekk.

Traktoren var utstyrt med trepunktsoppheng bak, og 540 o/min kraftuttak. Han var utstyrt med motorkappe med bukplate i stål, som kom til nytte ved kjøring i skogen.

Fyrste utgåve 
Den fyrste utgåva av Grombasen hadde, lik forgjengaren, ei røyrramme som kunne setjast i lang eller kort possisjon. Dette endra akselavstanden med kring 40 cm. Motor av typen Hatz E785 med 14hk. Styringa var mekanisk med snekkegir, bremsane var mekaniske med bremsesko på framakselen.

Andre utgåve 
Den andre utgåva, som kom i 1970, hadde ny motor, bakramme av U-profil, oppgradert 3-punktsoppheng og hydrauliskt opererte skivebremsar på bakakselen. Den nye ramma kom med fast lengde og sveisa konstruksjon. Motoren var no ein MAG 1067 DRT på 13 kW ved 3000 o/min. Handbrekk med bremsesko vart montert med fullmekanisk overføring. På starten av 70-talet kom eit krav til betre vern av førar, og frå då kom alle med fastmontert kvelvebur med frontrute av laminert glas og grå presenning på taket.

Skogsbasen 
Etter utgjevninga av andre utgåve Grombasen med fast, lang ramme, starta Reinhardt Maskin AS ein ny modell med namnet Skogsbasen. Denne hadde kort ramme i U-profil, fastmontert to-tromla vinsj med lunnepanne, lunneskjær framme med hydraulisk lyft, Orbitrol servostyring med til to-vegs hydraulikksylinder og 18" hjul med 8-18 dekk. For å få plass til lunnepanna måtte bremsekalipperne bak flyttast til framsida av akselen.

Ekstrautstyr 

Ekstrautstyr til Grombasen var ein-trommelvinsj, lunnepanne og lunnebom. Ein kunne au velja 46 cm hjul og servo frå Skogsbasen.

Kjelder 
https://www.youtube.com/watch?v=DRA5tDs_xF4
Traktorar
Palmesaft

Palmesaft er ei søt væske laga av sevja frå ulike palmetypar. Sevja kan ein få til å renna ut anten ved skjera hol i knoppar, nye skot eller krona av treet etter å ha fjerna blad.

Palmesaft har høgt sukroseinnhald, og i det varme klimaet palmar veks i vil safta raskt gjæra av seg sjølv. Lagra palmesaft vil derfor bli til alkoholhaldig palmevin om ho ikkje blir drukken eller halden avkjølt. Denne vinen kan vidare destillerast til drikken arak.

Palmesaft kan også kondenserast til sukkerprodukta jaggery/palmesukker eller palmesirup.

Hyppig tapping kan skada og til slutt drepa eit tre; tapping av palmesaft frå daddelpalmar har derfor vore forbode i ein del område. Den tradisjonelle tappemetoden frå India, der ein berre tappar ein gong i året og ikkje tek vekk mange blad, har mindre innverknad på tre.

Kjelder

«d. date palm sap», DATE PALM PRODUCTS... fao.org
«BILDESERIE: På jakt etter palmevinen» , merom.no
«Daddel» , eksotiskefrugter.emu.dk

Alkoholfrie drykkar
Palmeprodukt
Vassmerke i papir

Vassmerke er nemninga på merke som er pressa inn i finare typar papir under tillaginga av papiret, og som vanlegvis berre er synleg når ljoset får gå gjennom papiret. Merket er eigenleg laga som ein variasjon i tjukkleiken på papiret ved at ein rull med stempel på ligg over papiret under produksjonsprosessen medan papiret berre er ei våt masse, det vil seie medan papiret ligg på det filtbandet i papirmaskina som vert kalla vire. Men teknikken skriv seg frå tida då papir vert laga for hand, og vart finne opp på slutten av 1200-talet i Fabriano i Italia. Vassmerkinga skulle opphavleg markere kvaliteten på papiret og kven som hadde framstilt det. Men slike merke er òg effektive verkemiddel mot forfalskingar av verdepapir av ymse slag, og er soleis framleis nytta på til dømes pengesetlar.

Bakgrunnsstoff

Papir
Palmevin

Palmevin er ein alkoholdrikk laga av gjæra palmesaft (sevje frå ulike palmetypar). Drikken er utbreidd i ei rekkje tropiske område der det veks palmar.

Ein kan destillera palmevin til eit brennevin kjend som arak.

Kjelder

«Palmevin» (16. mars 2012). Store norske leksikon. Fri artikkel henta 12. juni 2015.
«BILDESERIE: På jakt etter palmevinen» , merom.no

Vin
Palmeprodukt
Surströmming

Surströmming (surstrømming) er strömming (svensk nemning for sild som er fiska i Austersjøen) som er foredla og konservert ved fermentering (gjæring). Den rensa silda vert salta og lagt i opne kar, der enzym og bakteriar skapar illeluktande syrer av sukkerartar i fisken. Deretter vert fisken lagt i tette blekkboksar for å ettergjære. Utviklinga av gassar under ettergjæringa vil faktisk kunne føre til at surströmmingsboksar eksploderar, og i alle høve er innhaldet av ein slik konsistens og lukt at det berre er eit fåtal som sett pris på denne sjeldsynte svenske matretten. Det er særleg i kystområdet Höga kusten i Ångermanland (Västernorrlands län) i Sverige at det vert produsert surströmming.

Silderetter
Fiskeretter
Svensk mat
Oleksandr Bahatsj

Oleksandr Mykolajovytsj Bahatsj () er ein ukrainsk tidlegare kulestøytar frå landsbyen Matusiv i Tsjerkasy oblast i Ukraina. Han vart europameister i Budapest i 1998. Gjennom sine aktive år vann han elles to VM-bronsar, 1993 og 1999, ei OL-bronsemedalje under OL i Atlanta i 1996, samt ein EM-bronse i 1994. Han vart i 2000 utestengd frå friidretten på livstid.

Aktiv
Bahatsj vann sovjet-meisterskapen i kulestøyt i 1989. Han deltok så for Sovjetunionen under Europacupen for landslag, der han vart tatt for bruk av doping. Etter å ha vore utestengd frå friidrett i to år, vann han EM innandørs vinteren 1992 med 20,75 m.

Ved friidretts-VM 1993 vart Bahatsj opphavleg nummer fire, men då det seinare vart avslørt at bronsemannen Mike Stulce frå USA var dopa, rykka Bahatsj opp på bronseplassen. Vinteren 1994 forsvarte Bahatsj EM-tittelen inanndørs. Under EM i friidrett 1994 i Helsinki stakk så dei ukrainske utøvarane av med alle medaljane i kuletevlinga for menn; Oleksandr Klymenko vann framom Bahatsj, Roman Virastsjuk tok bronsen.

Under sommarleikane 1996 i Atlanta kompletterte Bahatsj bronse-samlinga etter å ha støytt kula 20,75 m. Dermed hadde han vunne ein bronsemedalje i kvar av dei tre store interansjonale meisterskapane. 

Etter ein tett og hard duell med USA-amerikanske John Godina om gullmedaljen i kulestøyt under VM 1997 i Aten, 21,47 m for Bahatsj og 21,44 m for Godina, vart Bahatsj fyrst tildelt kulegullet, men fem dagar seinare frådømt sigeren etter påvist bruk av efedrin.

Gullmedaljen Bahatsj fekk under EM 1998 fekk han derimot behalde. Vinnarstøytet målte 21,17 m. Året etter nådde han endå litt lengre med kula ved VM i Sevilla, 21,26 heldt til hans andre VM-bronse, seks år etter den fyrste.

Doping
I 1989 varte Bahatsj utestengd i to år for bruk av testosteron. Etter opphavleg å ha vunne gullmedaljen under VM i 1997, avla Bahatsj ein positiv dopingtest på efedrin. Då han under EM innandørs 2000 i Gent testa positivt for tredje gong i karrieren, vart han stengd ute frå konkurrere på livstid.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje – 20,40 m
EM 1994 i Helsinki: Bronsemedalje – 20,34 m	
VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 20,38 m
OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 20,75 m
VM 1997 i Aten: Diskvalifisert frå gullmedaljen
EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 21,17 m, framom Oliver-Sven Buder (20,98 m)
VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 21,26 m

Merknadar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oleksandr Bahatsch» frå ,  den 12. juni 2015.  
 

Sovjetiske kulestøytarar
Ukrainske friidrettsutøvarar
Ukrainske kulestøytarar
Deltakarar under sommar-OL 1996
Ringenes herre: To tårn

Ringenes herre: To tårn (originaltittel: The Lord of the Rings: The Two Towers) er ein fantasy-spelefilm frå 2002 med regi av Peter Jackson. Filmen er basert på den andre boka i boktrilogien Ringdrotten av professor J.R.R. Tolkien. Filmen kom ut den 5. desember 2002 i USA. Han vart nominert til seks Oscar-prisar og vann i to kategoriar: beste lydredigering og beste visuelle effektar.  I 2003 kom den utvida versjonen av filmen ut på VHS og DVD. Heile filmen er spelt inn på New Zealand.

Handling 

Historia følgjer Frodo Lommelun (Elijah Wood) og Samvis Gamgod (Sean Astin) som ber ringen stadig nærare landet Mordor for å øydeleggja han i Dommedagsberget. Dei vert forfylgde av den schizofrene skapningen Gollum, som også vert kalla Smýgol, men greier å overtala han til å visa dei raskaste og tryggaste vegen til Mordor utan at dei skal bli oppdaga.

Samtidig forfylgjer Aragorn (Viggo Mortensen), Legolas (Orlando Bloom) og Gimli (John Rhys-Davies) ei avdeling med orkar som har teke til fange hobbitane Pippin (Billy Boyd) og Munti (Dominic Monaghan). Desse orkane er avla fram av trollmannen Sarumann (Christopher Lee), som har svike Gandalv (Ian McKellen) og no kjempar saman med Sauron (Sala Baker) mot brorlaget og Saurons fiendar. Dei to tårna i tittelen refererer til trollmannstårnet hans Sarumann, Orthanc i Jarnagard, og festninga til den mørke herren Sauron (Sala Baker), Barad-dûr i Mordor. I landet Rohan kjempar folket mot orkane frå Jarnagard, men kongen i Rohan, Théoden (Bernard Hill), er gamal og sjuk og lèt tenaren sin, Grima Ormtunge (Brad Dourif) ta mange avgjerder for seg.

Rolleliste

Kjelder 

 Filmen er brukt som kjelde for skildringa av handlinga.

Filmar frå 2002
Fantasy-film
Oscarvinnarar
Peter Jackson-filmar
Ringenes herre: Atter en konge

Ringenes herre: Atter en konge (originaltittel: The Lord of the Rings: The Return of the King) er ein fantasy-spelefilm frå 2003 med regi av Peter Jackson. Dette er den siste filmen i filmtrilogien basert på Ringdrotten av J.R.R. Tolkien, og han kom ut 17. desember 2003 i USA. Filmen vart nominert til heile elleve Oscar-prisar, og vann alle kategoriane han var nominert i. Ein utvida versjon av Atter en konge kom ut på DVD i desember 2004.

Handling 

Frodo Lommelun (Elijah Wood) og Samvis Gamgod (Sean Astin) har no blitt ført heilt til grensa av landet Mordor ved hjelp av Gollum / Smýgol (Andy Serkis). Ringen blir stadig tyngre å bera for Frodo. Gollum fører dei til ei bratt trapp opp i fjella som skal ta dei inn i Mordor, men Samvis stoler mindre og mindre på at Gollum har ærlege hensikter.

Etter slaget ved Hjelmsdjupet rir Gandalv (Ian McKellen) og Pippin (Billy Boyd) til Minas Tirith i Gondor for å overtala forvaltaren av Gondor, Denethor (John Noble) til å ta i mot hjelp frå Rohan. Kong Théoden (Bernard Hill) samlar hærstyrkane sine for å dra til Minas Tirith. Elrond (Hugo Weaving) overleverer det omsmidde sverdet etter kong Isildur til Aragorn (Viggo Mortensen). Dette sverdet vart brukt til å skjera ringen av handa til Sauron i fortida. Aragorn har Isildur til stamfar og er hans rettmessige arving, og dermed arving til trona i Gondor. Saman med Legolas (Orlando Bloom) og Gimli (John Rhys-Davies) forlèt han hæren til Théoden og reiser til det heimsøkte fjellet Dwimmorberg. Det bryggjer opp til eit stort slag ved Minas Tirith mot styrkane til Sauron samtidig med at Frodo og Sam rykkjer lengre inn i fienden sitt territorium med ringen.

Rolleliste

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «The Lord of the Rings: The Return of the King» frå ,  den 12. juni 2015.  
 
 Atter en konge på IMDb 
 Filmen er brukt som kjelde for handlingsreferatet.

Filmar frå 2003
Fantasy-film
Peter Jackson-filmar
Oscarvinnarar
Kvithaleinka

Kvithaleinka (Coeligena phalerata) er ein kolibri med utbreiing utelukkande i Sierra Nevada de Santa Marta i nordlege Colombia, og der avgrensa til høgder frå 1400 til 3700 moh.

Skildring 

Kvithaleinkaen er ein stor kolibriart, ca. 14 cm i kroppslengd, og kjønna har særs stor skildnad i fjørdrakt, til dømes er det berre hannfuglen som har kvit hale. Hannen har dessutan turkis iriserande panne og mørkeblå strupeflekk, og kroppen elles i metallisk grønt. Hoa har overside i lysare, skinande grønt, krona meir uklår blågrøn og undersida kanelfarga. Ho har ein bronsjefarga hale og har dessutan monaleg lengre nebb enn hannen. Begge kjønna har kløfta hale, men det er mest framtredande hos hannfuglane.

Hekkeområdet for arten er på ca. 4,700 km2 i alpin, fuktig skog. Dei beitar nektar på fuksiablomar, bananblomar og andre, og dei kan plukke ulike små leddyr frå blader og ved å snappe dei i flukt.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert, og er trudd å vere minkande. Arten er kategorisert som livskraftig av IUCN.

Kjelder 
 Züchner, T. & Boesman, P. (1999). White-tailed Starfrontlet (Coeligena phalerata) In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 12. juni 2015 
BirdLife International (2015) Species factsheet: Coeligena phalerata . Henta frå http://www.birdlife.org den 12. juni 2015

Bakgrunnsstoff 

Kolibrifamilien
Fuglar endemiske til Sierra Nevada de Santa Marta
Sevje

Sevje eller save er ei næringsrik planesaft som finst i dei ytre delane av veden til tre og buskar om våren.
Ho inneheld sukker, nitrogenhaldige organiske bindingar og uorganiske ion. Det meste av den organiske næringa stammar frå lagra stoff som stive, som finst i levande celler i vedvevet (parenkym og margstråler). Om våren blir stiva spalta til sukker som vandrar inn i ledningsbanane. Sevja tjner som næring når knoppane veks og utviklar seg, og seinare for veksten av dei unge blada. 

Nokre sevjer kan brukast som næringsmiddel av menneske og dyr. Bjørkesevje eller bjørkesaft har tradisjonelt vore brukt til drikke, søtingsmiddel i til dømes bakverk, eller gjæra som bjørkevin. Lønnesirup er eit utbreidd søtingsmiddel i nordamerikansk matlaging, til dømes til pannekaker. Palmesevje kan drikkast som palmesaft, kondenserast til palmesukker, gjærast til palmevin eller destillerast vidare til arak.

Sjå òg 
 Balsam
 Harpiks
 Lateks
 Nektar

Kjelder 

 «Sevje» (2004-02-04). Institutt for biovitenskap. Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet. Universitet i Oslo. Besøkt 2013-08-03
 «Sevje» (2012-03-09). Store norske leksikon.] Vitja 13. juni 2015.

Denne artikkelen bygger på «Sevje» frå ,  den 13. juni 2015.

Bakgrunnsstoff

Plantemorfologi
Væsker
Ian McKellen

Sir Ian Murray McKellen () er ein prisløna engelsk skodespelar. Han var ein av dei leiande teaterskodespelarane i Storbritannia frå slutten av 1960-åra, men han har spela i fjernsyn og film om lag like lenge. I seinare år har Ian McKellen vorte mest kjend i rolla som Magneto i X-men-filmserien og i rolla som Gandalv både i Ringdrotten-trilogien og i Hobbiten-trilogien, begge regisserte av Peter Jackson.

Karriere 

Ian McKellen tok til å spela teater allereie på college, men den fyrste profesjonelle rolla hans var på Belgrade Theatre i 1961. Han spela mykje på ulike teater i 1960-åra, og blei ein velkjend teaterfigur utover 1970- og 80-talet. Då spelte han ofte på både Royal Shakespeare Company og Royal National Theatre, mellom anna i tittelrolla i Macbeth og i rolla som Iago i Othello. Han spela også i fleire Shakespeare-stykke for fjernsyn.

McKellen vart også brukt i fleire større spelefilmar frå og med 1980-talet. I 1998 vart han nominert til Oscar-prisen for beste mannlege skodespelar for rolla som James Whale i filmen Gods and Monsters, regissert av Bill Condon. Kort tid etter spela han teikneserieskurken Magneto for fyrste gong, i filmen X-men (2000). Deretter reiste McKellen til New Zealand for å spela Gandalv i Ringenes Herre: Ringens brorskap (2001) og Ringenes Herre: To tårn (2002). Ringenes Herre: Atter en konge kom ut i 2003, same året som X-men 2 kom ut. Han vart nominert til Oscar for beste mannlege skodespelar i birolle for Gandalv i Ringens brorskap, og fekk heider frå Screen Actors Guild for den same rolla. McKellen spela også inn stemma til Gandalv i fleire videospel basert på Ringdrotten-filmane.

I 2006 kom både Da Vinci-koden, der McKellen spelte Sir Leigh Teabing, og X-Men: The Last Stand, der han spelte Magneto. McKellen takka også ja til å spela Gandalv i Hobbiten-trilogien til Peter Jackson. Dei tre hobbiten-filmane kom ut i 2012, 2013 og 2014. I 2014 kom også X-men: Days of Future Past ut, der McKellen delte rolla som Magneto med Michael Fassbender. Fassbender spelte ein yngre versjon av den same personen. I 2015 kom filmen Mr. Holmes ut, der McKellen portretterer ein aldrande Sherlock Holmes.

I løpet av karrieren sin har McKellen teke i mot seks Laurence Olivier-prisar, ein Tony Award, ein Golden Globe og ein Screen Actors Guild Award, med meir. I 1979 vart han gjort til kommandør av Den britiske imperieordenen og i 1991 vart han adla for sitt bidrag til den utøvande kunsten.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ian McKellen» frå ,  den 13. juni 2015.

Fotnotar 

Engelske skodespelarar
Folk frå Burnley
Päivi Alafrantti

Päivi Jaana Maarit Alafrantti () er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar frå Tervola i Lappland. Ho vart europameister i spydkasting i 1990.

Aktiv
Den 10. september 1988 forbetra Alafrantti sin personlege spydrekord til 63,18 m under eit stemne i Lappeenranta. Dermed hadde ho billett til dei olympiske sommarleikane i Seoul, der ho kvalifiseringa slengde spydet 62,82 m. Men i finalen stod ho med 58,20 meter som best etter tre omgangar og enda som nummer ti. Året 1989 vart Alafrantti finsk meister i spydkasting.

Under europameisterskapen 1990 i Split vart alle hennar tre kast i kvalifiseringa underkjende. Den finske leiinga la ned protest og juryen gav Alafrantti plass i finalen. Her gjorde Alafrantti sitt livs spydkast og forbetra sin personlege rekord med over to meter til 67,68 meter. Ho vann då gullmedaljen framom dei austtyske utøvarane Karen Forkel, 67,56 m, og Petra Felke, 66,56 meter.

Ved VM 1991 i Tokyo vart Alafrantti nummer åtte med 62,26 meter. Året etter rauk ho ut i kvalifiseringa under sommarleikane i Barcelona, ingen av dei tre forsøka vart kjend gyldig. I 1993 vann ho den finske meisterskapen i spydkast for andre gong. Internasjonalt nådde ho ikkje opp, under VM 1993 vart ho nummer 13 og i EM 1994 heime Finland hamna ho på attandeplass. Ho slutta tevle i 1995.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Päivi Alafrantti» frå ,  den 13. juni 2015.  
Denne artikkelen bygger på «Päivi Alafrantti» frå ,  den 13. juni 2015.  
 

Finske spydkastarar
Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1992
Judith Hermann

Judith Hermann () er ein tysk forfattar.

Oppvekst og utdanning  
Hermann vart fødd på sjukehuset St. Joseph i  Vest-Berlin. Ho vaks opp i bydelen Neukölln, der ho budde fram til midten av nitti-talet, då ho flytta til Prenzlauer Berg som ligg i det tidlegare DDR.

Hermann har ein mastergrad i tysk og i filosofi, ho har au gått på Die Berliner Journalistenschule. Medan ho tok journalistutdanninga, var ho i praksis med tyskavisa Aufbau som held til i New York. Det var medan ho var der ho oppdaga at noveller var hennar sjanger, og ho skreiv nokre av dei fyrste tekstene sine under opphaldet i USA.

Hermann arbeidde ei kort stund som frilansjournalist då ho kom tilbake til Berlin, men vart tildelt Alfred-Döblin stipendet av Die Berliner Akademie der Künste i 1997. Mottakarar av stipendet får dekt livsopphald frå tre til tolv månader medan dei bur og arbeider i Alfred-Döblin huset, som ligg i Wewelsfleth.

Forfattarskap 
Debuten kom ut i 1998, novellesamlinga Sommerhus, senere. Boka vart godt motteken og omsett til fleire språk. Hermann vart omtalt som «lyden av ein ny generasjon» og eit «kvinneleg vedunder». «Kvinneleg vedunder» (Fräuleinwunder) viser til generasjonen av unge, kvinnelege forfattarar som har oppnådd stor suksess, som Jenny Erpenbeck, Felicitas Hoppe, Zoe Jenny, Julia Zeh og Julia Frank. Sjølv om «Fräulein» er eit gamaldags uttrykk og politisk ukorrekt, vert det framleis brukt i litteraturkritikk. Hermann fekk Hugo-Ballprisen og Kleistprisen for Sommerhus, senere.

Prisar 
 1999 : Bremer Literaturförderpreis
 1999 : Hugo-Ball-Förderpreis, for Sommerhus, senere
 2001 : Kleist-Preis, for Sommerhus, senere
 2009 : Friedrich-Hölderlin-Preis der Stadt Bad Homburg
 2014 : Erich-Fried-Preis

Bibliografi 
 1998 : Sommerhus, senere (novellesamling, omsett til norsk av Gyldendal Norsk Forlag)
 2003 : Bare gjengangere (novellesamling, omsett til norsk av Gyldendal Norsk Forlag)
 2008 : Gaffa (novelle publisert i Bella Triste nr. 22)
 2009 : Alice (novellesamling, omsett til norsk av Pelikan Forlag)
 2014 : All kjærlighets begynnelse (roman, omsett til norsk av Pelikan Forlag)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Judith Hermann» frå ,  den 13. juni 2015.  
 

Tyske forfattarar
Folk frå Berlin