alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Heinrich August de la Motte Fouqué

Ernst Heinrich August de la Motte Fouqué () var ein prøyssisk general og nær ven av kong Fredrik den store. Fouqué hadde tittelen Freiherr (baron).

Han var fødd i Haag i ein gammal normannisk familie. Fouqué vart ein del av hoffet til Leopold I av Anhalt-Dessau i 1706. Som kadett i 3. Infanterie-Regiment i Halle, tok Fouqué del i det prøyssiske felttoget i Vorpommern. Han vart forfremma til Premier-Leutnant i 1719, Stabskapitän i 1723 og kompanikommandør i 1729.

Fouqué vart ven med kronprins Fredrik II då han vitja han i Küstrin. Etter å ha krangla med Leopold etter at Fouqué ikkje vart forfremma, forlét han Preussen og gjekk inn i teneste for danskane. Då Fredrik inntok trona i 1740 bad Fredrik han kome attende og gjorde han til oberst same år.

Under den første schlesiske krigen i 1742 leia Fouqué ein grenaderbataljon og vart guvernør i Glatz. Han vart generalmajor i 1743 og fekk kommando over eit infanteriregiment eit år seinare. I 1751 vart han generalløytnant.

I 1757 under sjuårskrigen hengde Fouqué den katolske presten Andreas Faulhaber fordi han visstnok hadde oppfordra garnisonen i Glatz til å desertere. Fredrik gav Fouqué kommando over 13 000 soldatar for å forsvare Schlesien mot fiendtlege åtak. I juni 1760 vart den undertalige Fouqué tvungen til å trekke seg attende frå kamp tre gonger mot ein austerriksk styrke leia av Ernst Gideon von Laudon. Då Fredrik gav ordre til generalen om å rykke fram igjen, vart Fouqué slått med 8000 soldatar under slaget ved Landeshut den 23. juli 1760. Han vart skadd tre gonger av sablar, og ville døydd om ikkje stallkaren hans Trautschke hadde varsla dei austerrikske dragonane om at dei angreip ein kommanderande offiser. Då dragonleiaren Voit verna Fouqué og tilbaud han hesten sin, svarte Fouqué: «eg kjem til å skjemme ut den fine salen med blodet mitt» og Volt svarte: «salen min kan berre hauste fordel av blodet til ein helt». Då Fredrik høyrde at Fouqué vart fanga og om åtferda hans, sa han: «Fouqué oppførte seg som ein romar.»

Fouqué vart sleppt fri frå austerrikarane i 1763, då krigen enda. Han var nøydd til å nytte rullestol og følte skam etter nederlaget ved Landeshut, og ønskte ikkje å kome attende til Glatz. I staden trekte han seg attende til Brandenburg an der Havel.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Heinrich August de la Motte Fouqué» frå ,  den 29. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene: 
Heinrich August de la Motte Fouqué på Tysk Wikipedia frå 11. desember 2007

Referansar 

Tyske kalvinistar
Prøyssiske generalar
Tysk adel
Hugenottar
Folk frå Haag
Prøyssarar i sjuårskrigen
Slaget ved Landeshut i 1760

Slaget ved Landeshut var eit slag utkjempa 23. juni 1760 under sjuårskrigen. 

Ein prøyssisk arme på 12 000 mann under general Fouqué kjempa mot ein austerriksk arme på over 28 000 mann under General von Loudon og leid eit nederlag. Fouqué vart teken til fange av austerrikarane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Battle of Landeshut (1760)» frå ,  den 29. desember 2009.  
 

Slag i sjuårskrigen
Prøyssiske slag
Austerrikske slag
Isaac Abrabanel

Isaac ben Juda Abrabanel (), også skrive Abravanel og Abarbanel, var ein portugisisk jødisk statsmann, filosof, bibelkommentator og finansmann.

Abrabanel hadde lenge eit embete ved hoffet til kong Alfonso V i Portugal, medan han samtidig arbeidde med statssaker og dreiv teologiske studiar. Då han hamna i unåde hjå etterfølgjaren til kongen, flykta han til Spania, der han vart finansminister hjå Ferdinand II av Aragón.

Då jødane vart fordrivne frå Spania i 1492, reiste han fyrst til Napoli, og flakka seinare omkring.

Mellom dei mange verdifulle skriftene hans kan ein nemne Eksegesar till pentateuken og Daniels bok, kommentarar til Talmúd og Maimonides, og undersøkingar kring kabbalá.

Kjelder 
«Juda ben Isaac Abravanel» på Wikipedia på svensk, innhenta 30. desember 2009.

Portugisiske filosofar
Jødiske filosofar
Sefardiske filosofar
Folk frå Lisboa
Uttrykk frå latin

Dette er ei liste over mykje brukte uttrykk frå latin.

A

C

E

I

O

P

Q

S

V

Kjelder 
 Mange av uttrykka er henta frå nettutgåva til leksikonet Caplex
Slaget ved Warburg

Slaget ved Warburg vart utkjempa 31. juli 1760 under sjuårskrigen. Slaget vart ein siger for hannoverane og britane mot franskmennene. Franskmennene mista 1500 mann, som anten vart drepne eller skadde, rundt 2000 vart tekne til fange og dei mista ti kanonar. 

Den britiske generalen John Manners vart kjend for å storme i åtak i front av det britiske kavaleriet og for å ha mista hatten sin under åtaket. Manners var tynnhåra alt frå 20-åra og hendinga var opphav til det engelske uttrykket «going at it bald-headed»

Bakgrunnsstoff
 Slaget ved Warburg på britishbattles.com

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Battle of Warburg» frå ,  den 30. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Slag i sjuårskrigen
Franske slag
Britiske slag
Historia til Nordrhein-Westfalen
Edelgranslekta

Edelgran (Abies) er ei biologisk slekt av tre i furufamilien. I edelgranslekta inngår om lag 50 artar eviggrøne bartre. Fleire artar av edelgran er innførte i Noreg, først og fremst som hagetre eller for produksjon av juletre og pyntegrønt.  

Nålene til edelgran har butt spiss, og dei har eit lyst band på undersiden. Dei skil seg frå nålene til granslekta ved at nålene går heilt ned til greinskotet, medan nålene på tre i granslekta er festa på ei lita forhøgning.

Artar 
 Balsamgraner
 Balsamgran eller «balsamedelgran» (Abies balsamea) (austre Canada)
 Canaangran (Abies balsamea var. hanerolepis) (nordaustre USA)
 Fjelledelgran (Abies lasiocarpa) (Rocky Mountains)
 Arizonagran (Abies lasiocarpa var. arizonica) (Arizona, New Mexico)
 Sibiredelgran (Abies sibirica)
 Sakhalingran  (Abies sachalinensis)
 Koreansk gran  (Abies koreana)
 Frasergran  (Abies fraseri)
 Abies phanerolepis  (Abies phanerolepis)
 Abies bifolia  (Abies bifolia)
 Abies nephrolepis (Abies nephrolepis)
 Veitchedelgran (Abies veitchii)
 Shikokugran (Abies sikokiana)
 Nobelgraner 
 Nobelgran  (Abies procera)
 Praktedelgran (Abies magnifica)
 Shastagran  (Abies magnifica var. shastensis)
 Abies
 Vanleg edelgran (Abies alba)
 Siciliansk gran (Abies nebrodensis)
 Bulgarsk gran (Abies borisiiregis)
 Gresk gran (Abies cephalonica)
 Nordmannsgran (Abies nordmanniana)
 Kaukasusgran (Abies nordmanniana var. nordmanniana)
 Tyrkisk gran  (Abies equitrojani) = syn. Abies nordmanniana var. equitrojani
 Ciliciagran e (Abies cilicica)
 Kjempeedelgraner
 Kjempeedelgran (Abies grandis)
 Abies grandis var. idahoensis (Abies grandis var. idahoensis)
 Coloradogran (Abies concolor)
 Oregongran (Abies concolor subsp. lowiana) 
 Durangogran (Abies durangensis) 
 Coahuilagranr (Abies coahuilensis) 
 Meksikansk gran(Abies mexicana)
 Jaliscogran (Abies flinckii)
 Guatemalagran (Abies guatemalensis)
 Piceaster
 Spansk gran (Abies pinsapo) 
 Marokkansk gran (Abies marocana)
 Algeriegran  (Abies numidica)
 Momi 
 Taiwangran  (Abies kawakami)
 Nikkogran (Abies homolepis)
 Abies recurvata  (Abies recurvata) 
 Abies ernestii (Abies ernestii)
 Momigran  (Abies firma)
 Baishanzugran  (Abies beshanzuensis)
 Mansjurisk gran  (Abies holophylla)
 Shensigran  ('bies chensiensis) 
 Salweengran  (Abies salouenensis)
 Pindrowgran  (Abies pindrow)
 Ziyuangran (Abies ziyuanensis)
 Amabilis
 Abies amabilis  (Abies amabilis)
 Mariesgran  (Abies mariesii)
 Pseudopicea 
 Delavaygran (Abies delavayi)
 Fabergran  (Abies fabri)
 Forrestgran  (Abies forrestii)
 Chenggran  (Abies chengii)
 Bhutangran  (Abies densa)
 Abies spectabilis » (Abies spectabilis)
 Fargesgran  (Abies fargesii)
 Fangjinshangran  (Abies fanjingshanensis)
 Yuanbaoshangran (Abies yuanbaoshanensis)
  Abies squamata  (Abies squamata)
 Oiamel 
 Abies religiosa 
 Vejargran  (Abies vejarii)
 Hickelgran  (Abies hickelii) 
 Oaxacagran  (Abies oaxacana'''
 Bracteata 
 Abies bracteata  (Abies bracteata) Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Edelgranslekten» frå ,  den 30. desember 2009.''

Bakgrunnsstoff 

 
Furufamilien
Pyntegrønt

Pyntegrønt er greinar og bar av grøne vekster, bruka til dekorasjonar. Ein skil gjerne mellom klippegrønt, som vert bruka om bar av gran, furu, edelgran eller sypressar, og snittgrønt, som vert bruka om kristtorn og finare dekorgrønt til bukettar. Anna naturmateriale, som mose og lav, kan også klassifiserast som pyntegrønt. Det er vanleg å skilje mellom juletre og pyntegrønt, men per definisjon kan også juletre kallast for pyntegrønt. Sjølv om ein held juletre utanfor statistikken, er jula toppsesong for pyntegrønt.

Til klippegrønt høver bar av edegran best, sidan det har ei frisk lukt, og sidan nålene sit fast sjølv om baret tørkar.

Kjelder 
 Pyntegrøntsidene

Tre
Juleplantar
Julepynt
Falkenbergs kommun

Falkenbergs kommun er ein kommune i Hallands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor Hallands län til Hylte kommun i aust, Halmstads kommun i søraust og Varbergs kommun i vest og nordvest. I tillegg grensar han til Gislaveds kommun i Jönköpings län i nordaust, og til Svenljunga kommun i nord og Marks kommun i nordvest, begge i Västra Götalands län. Administrasjonssenteret i kommunen er Falkenberg.

Det indre høglandet i kommunen er prega av skog, og dalbotnane har har elveavleiringar og våtmarker. Kystlinja i sør har strandstrekningar og sandvollar mellom bergknausene. Næringslivet er dominert av små og mellomstore verksemder. Mellom dei viktigaste føretaka er bryggjeriet Carlsberg Sverige AB og Gekås Ullared, som er eit av dei mest besøkte kjøpesentera i Sverige.

Administrativ historikk 
Den noverande kommunen vart oppretta i to steg gjennom kommunereformene i 1952 og 1971 av Falkenbergs stad og 23 andre kommunar. I 1952 vart desse «storkommunane» oppretta: Högvad (då i Älvsborgs län), av kommunane Holsljunga, Mjöbäck og Älvsered), Morup (av Morup og Stafsinge), Ullared (av Fagered, Källsjö og Ullared), Vessigebro (av Alfshög, Askome, Köinge, Okome, Svartrå og Vessige), Vinberg (av Ljungby og Vinberg), Årstad (av Abild, Asige, Eftra, Slöinge og Årstad) og Ätran (av Gunnarp, Gällared og Krogsered). Skrea landskommun vart innlemma i Falkenbergs stad.

I 1971 danna Falkenbergs stad, saman med landskommunane Morup, Ullared, Vessigebro, Vinberg, Ätran og Årstad, samt Älvsereds församling (frå den oppløyste Högvads landskommun), Falkenbergs kommun.

Kommunevåpenet 
Blasonering: På sølvbakgrunn, ein raud falk som står på eit grønt fjell med tre kular.

Dette er eit prakteksempel på eit såkalla «talande våpen», altså at våpenet illustrerer sjølve namnet. Namnet kjem frå ei borg i mellomalderen, og det eldste seglet med ein falk er frå 1500-talet. Fargevalet vart vedteke av Kongen i 1948. Etter kommunesamanslåinga vart våpenet teke i bruk i den nye kommunen. Det fanst ikkje andre våpen i området.

Det biletet av våpenet som kommunen brukar, vart teikna og teke i bruk i 1999, og ein kan sjå det på nettstaden til kommunen. Frå eit heraldisk synspunkt er det ingen skilnad i høve til den versjonen som er presentert i denne artikkelen.

Tettstader 
Det er 17 tettstader i Falkenbergs kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

Kjelder 
«Falkenbergs kommun» på Wikipedia på svensk, innhenta 30. desember 2009.
«Falkenberg – kommune i Sverige» på SNL.no, innhenta 30. desember 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).

Referansar 

 
Kommunar i Hallands län
Skjermflygarar

Skjermflygarar (Dermoptera), også kalla kaguangar eller kolugoar, er ein orden av pattedyr. Dei vert også nokre gonger kalla flygande lemurar, men dei er ikkje lemurer. Dei er ganske store dyr med flygehud mellom føtene og høyrer naturleg heime i låglands- og fjellskogar i Søraust-Asia. Ein reknar med éi slekt med berre to artar av desse dyra i dag.

Skildring 
Skjermflygarar er slanke dyr med lange føter. Dei har klør som gjer dei til dugelege klatrarar. Dei har ein omfattande skjerm av hud som bind saman alle beina og halen, og til og med fingrane. Han verkar som ein fallskjerm og gjer dei i stand til å glidefly meir enn 70 meter frå tre til tre, noko som overgår dei fleste andre pattedyr som kan gjere det same. Dei kan ikkje fly aktivt, og nede på bakken rører dei seg dårleg. Dei lever hovudsakleg av blad og frukt. Hoindivid får éin unge om gongen. Han er i høg grad uutvikla og lever den fyrste tida i skjul av huda til mora.

Auga er godt utvikla, og det har vore føreslått at skjermflygarane stammar frå dyr som var tilpassa livet i den antarktiske skogen som fanst på det no islagde kontinentet for fleire millionar år sidan, og som var mørklagt halve året. Det finst også kjende fossile slektningar i familien Plagiomenidae frå Nord-Amerika for 60–50 millionar år sidan.

Menneska jaktar på skjermflygarar for kjøtet og huda sin del. Dei har også vore fanga fordi dei kan gjere skade på gummi- og kokosplantasjar.

Kjelder 
«Skjermflygere» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 30. desember 2009.
«Skjermflygere» av Eivind Østby på SNL.no, innhenta 30. desember 2009.

Bakgrunnsstoff 

Pattedyr
Louis Kahn

Louis Isadore Kahn (fødd  som Itze-Leib Schmuilowsky, ) var ein amerikansk arkitekt med estisk og jødisk opphav.

Familien til Kahn emigrerte til USA i 1905. Han tok utdanninga si ved University of Pennsylvania. Frå 1920 til 1930 arbeidde Kahn som teiknar og var deretter sjefsdesignar ved fleire arkitektkontor i Philadelphia. Fram til 1948 samarbeidde han med ei rekkje arkitektar, og deretter verka han i eige namn.

Kahn er nært tilknytt modernismen, men verka hans skil seg ut frå det meste av annan arkitektur i samtida hans gjennom den klassiske monumentaliteten og den platonske geometrien. Gjennom å kombinere dei moderne konstruksjonane i samtida si, i framfor alt teglstein og betong, med klassisk geometri, fekk byggverka til Kahn både eit samla inntrykk med det massive murverket, men samtidig også eit lett inntrykk.

I 2004 kom det ein dokumentar om Louis Kahn, My Architect – A Son’s Journey, som var laga av sonen Nathaniel Kahn.

Galleri

Kjelder 
«Louis Kahn» på Wikipedia på svensk, innhenta 30. desember 2009.

Fødde i 1901
USA-amerikanske arkitektar
Estiske arkitektar
Modernistiske arkitektar
Estisk-amerikanarar
Kaholmane

Kaholmane er to små berglendte øyar i Oslofjorden på til saman 0,25 km². Dei ligg nordvest for Drøbak, som det òg går båtsamband frå og til. Dei høyrer til Frogn kommune, og dermed Viken fylke.

Oscarsborg festning med tilhøyrande museum ligg på Søndre Kaholmen.

Kjelder 
 «Kaholmene» på SNL.no, innhenta 30. desember 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).
 «Kaholmen» på Caplex.no, innhenta 30. desember 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Oscarsborg festning på Nasjonalefestningsverk.no.

Geografi i Frogn
Øyar i Viken
Josef Kaifas

Josef Kaifas () var ein jødisk øvsteprest i Jerusalem. Han var svigerson av øvstepresten Annas og etterfølgjaren hans i embetet. Han vart innsett av den romerske landshøvdingen Valerius Gratius og avsett av ein annan romar, legaten Vitellius. Kaifas leidde Sanhedrin (‘det høge rådet’) under prosessen mot Jesus (sjå Matt 26,3; 57–68 og Joh 18, 13–24).

Kjelder 
 «Josef Kaifas» på SNL.no, innhenta 30. desember 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).

Øvsteprestar i Israel
Personar i det nye testamentet
Bragerevyen

Bragerevyen er skolerevyen ved Kongsbakken videregående skole i Tromsø. Han blir halden kvart år rundt jul/nyttår, med premiere første nyttårsdag. Det er òg den revyen som har hatt flest førestillingar i heile landet. 

Revyen hadde den første premieren sin 1. januar 1930 på teiknerommet på skolen. Den seinare forfattaren og historikaren Nils Ytreberg vende seg til ein av jenteklassane ved Tromsø Offentlige Høyere Allmennskole, som seinare endra namn til Kongsbakken videregående skole, med spørsmål om å lage underhaldningskabaret. Førestillinga skulle vere til inntekt for Bladet Tromsø sitt årlege lotteri, «Julegrisen», som då hadde 10-årsjubileum. Sidan den gongen har revyen vore sett opp i juleferien kvart einaste år, unntatt eitt år då rektoren på skolen nekta elevane å gjennomføre revyen. Revyen vart òg sett opp i krigsåra, men då under streng sensur av okkupasjonsmakta. Bragerevyen er ein av dei eldste amatørrevyane i landet, og ein av dei aller eldste amatørrevyane med kontinuerlege oppsetjingar i landet.

Kongsbakken skole har sidan slutten av 1800-talet hatt eit studentsamfunn med namnet Bragesamfunnet. Dei var dei første til å arrangere revyen, men etter kvart som Bragesamfunnet gjekk i oppløysing, heldt revyen stand og har vart heilt fram til i dag. Då revyen skulle få namn, vart ikkje elevane samde om han skulle heite Bragerevyen eller Bragiaden. Revyen skiftar difor namn annakvart år. I oddetalsår heiter revyen Bragiaden, medan han i partalsår heiter Bragerevyen.

Bragerevyen blir fullt og heilt arrangert av elevane på skolen. Tidlegare elevar og andre revyengasjerte i byen fungerer som frivillige instruktørar. Svært mange kulturarbeidarar, musikarar og skodespelarar hadde den første sceneopptredenen sin på revyane i Tromsø. Mellom bragianarar som no jobbar innan kultur, finn ein Espen Lind, Kristian Fr. Figenschow jr. og Finn Arve Sørbøe. Bragerevyen vann kåringa av Årets tromsøværing i 2007.

Tidlegare revyar 
 Bragerevyen 2012: Tatt av Brage
 Bragiaden 2011: En god Bragefølelse
 Bragerevyen 2010: Gratulerer med Bragen!
 Bragiaden 2009: Viva la Brage!
 Bragerevyen 2008: Bragenismen - bare den artigste overleve!
 Bragiaden 2007: No brage det laus
 Bragerevyen 2006: Verdens nordligste brageri
 Bragiaden 2005: 75 år, en bragd
 Bragerevyen 1990: Fallossomhalsen
 Bragiaden 1989: Abrakabrage
 Bragerevyen 1988: Når teppet fallera
 Bragiaden 1987: Bragsuccess — kæm sa det?
 Bragerevyen 1986: Bra´gebrocken
 Bragiaden 1985: Bra’ gemén
 Bragerevyen 1984: Bragevisjoner: en galleforestilling
 Bragiaden 1983: Kongsbragen
 Bragerevyen 1982: Bragen derpå

Bakgrunnsstoff 

 Bragerevyen si heimeside 
 Bragerevyen si facebookside

Kjelder 

 Wikipedia på bokmål
 Bragerevyen si facebookside

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Skipingar i 1930
Kåter

Sjå òg gamme.

Kåter (også kalla kart, kular eller rirkular) er utvekstar som ein finn på mange tre. Dei kjem av at vedfibrane er vridde og slyngde om kvarandre, slik at veden får ein svært hard og seig konsistens. Dei har ofte ein flott struktur (særleg dei ein finn på bjørk og or), og vert difor ofte brukte til treskurd.

Fruktlekamane til visse råtesoppar som snyltar på tre, som kjuker og poresoppar, vert feilaktig kalla kåter.

Kjelder 
 «Kåter» på SNL.no, innhenta 30. desember 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).

Tre
Barfotrevyen

Barfotrevyen er skolerevyen ved Langnes ungdomsskole i Tromsø. Han blir halden kvart år om hausten.

Barfotrevyen er den yngste av skolerevyane i Tromsø.

Bakgrunnsstoff
barfotrevyen.com 

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Polarshow

Polarshow er skolerevyen ved Sommerlyst ungdomsskole i Tromsø. Han blir halden kvart år etter påskeferien.

Polarshow er den eldste av ungdomsskolerevyane i Tromsø – revyen har 45 års jubileum i 2015.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Polarshow 

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Krokenrevyen

Krokenrevyen er skolerevyen ved Kroken skole i Tromsø. Han blir halden kvart år i samband med vinterferien.

Revyar 
 Krokenrevyen 2003: Flække teinner
 Krokenrevyen 2006: To serve and protect!
 Krokenrevyen 2008:  I den sjuende himmel
 Krokenrevyen 2015: Fantasien e sann

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Tindtrollrevyen

Tindtrollrevyen er skolerevyen ved Tromsdalen videregående skole i Tromsø. Han blir halden kvart år i samband med vinterferien.

Tindtrollrevyen vart starta i 1983.

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Skipingar i 1983
Tromsøpalmen

Tromsøpalmen er skolerevyen ved Grønnåsen skole i Tromsø. Han blir halden kvart år på hausten, som regel i oktober.

Revyar 
 Jomfruturen 1990
 Århundrets tripp 1991
 Tromsøpalmen tar av! 1992
 Heisaturen 1993
 Kul tur 1994
 På bærtur 1995
 Kjekspress 1996
 På turné 1997
 -vi tar over 1998
 Et støkke djevelsk humor 2000
 Revyen da Gud flirte så ho pessa sæ ut! 2001
 Må se det. Bare må se det. 2002
 Vi bare kødda 2003
 Fest i Valhall 2004
 Casapalma 2005
 Nattfeber - dans til du daue 2006
 Jakten på et supershow 2007
 Tar superhelt av 2008
 Vi e smud og kriminell 2009
 Humorens Forbannelse 2010
 TVPalmen 2011
 Fra spøk til revolver 2012
 Hotell Palmen 2013
 M/S Humordronningen 2014
 Game of Troms 2015

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Monkeyrevyen

Monkeyrevyen er skolerevyen ved Kvaløysletta ungdomsskole i Tromsø. Han blir halden kvart år i september eller oktober.

Kulturliv i Tromsø
Skolerevyar
Kårde

Ein kårde er eit stikkvåpen med ei lang, rett og trekanta stålklinge. Kården er det mest brukte konkurransevåpenet i fekting. Den moderne kården har opphav i duellsverda som vart brukte på 1800-talet.

Kårdefekting har for menn vore ei øving i OL frå 1896, og for kvinner frå 1996. Det har vore arrangert noregsmeisterskap sidan 1913, og for kvinner sidan 1986.

Kjelder 
 «Kårde» av Rolf Bryhn på SNL.no, innhenta 30. desember 2009.

Stikkvåpen
Fekting
Erling Kaas

Erling Kaas () var ein norsk stavhoppar frå Idrettsklubben Tjalve.

Under sommar-OL 1948 kom han på 4. plass I stavhoppkonkurransen med eit hopp på 4,10 meter. Under sommar-OL 1952 fullførte han på 6. plass med 3,80 m. Kaas kom på fjerde plass under EM i 1946 og 5. plass i 1950, begge gongene med resultatet 4,10 m. Han vann noregsmeisterskapen i 1939 og 1946-1952.

Medaljar i norske meisterskap
 1937: Bronsemedalje - 3,40 m
 1938: Bronsemedalje - 3,70 m
 1939: Gullmedalje – 4,00 m, framom Michael Salomonsen (3,80 m)
 1946: Gullmedalje – 4,21 m, framom Wilhelm Carlsen (3,70 m)
 1947: Gullmedalje – 4,05 m, framom Audun Bugjerde (3,50 m)
 1948: Gullmedalje – 4,13 m, framom Audun Bugjerde (3,60 m)
 1949: Gullmedalje – 4,15 m, framom Audun Bugjerde (3,75 m)
 1950: Gullmedalje – 4,03 m, framom Andreas Larsen (3,40 m)
 1951: Gullmedalje – 4,00 m, framom Andreas Larsen (3,60 m)
 1952: Gullmedalje – 3,80 m, framom Erik Riis (3,50 m)

Den personlege rekorden hans, som han oppnådde i juli 1948 på Bislett stadion, var på 4,31 m.

Kjelder 
«Erling Kaas» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 30. desember 2009.

Notar 

Norske friidrettsutøvarar
Norske stavhopparar
Norske deltakarar under sommar-OL 1948
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1948
Norske deltakarar under sommar-OL 1952
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1952
Slaget ved Liegnitz i 1760

Slaget ved Liegnitz vart utkjempa 15. august 1760 og Fredrik den store og den prøyssiske armeen hans slo austerrikarane under Ernst Gideon von Laudon. 

Armane braka saman rundt den prøyssiske byen Liegnitz (Legnica) i Schlesien. Det austerrikske kavaleriet til Laudon gjekk til åtak på den prøyssiske stillinga tidleg om morgonen, men vart slått tilbake av hussarane til general Zieten. Ein artilleri duell oppstod og vart til slutt vunne av prøyssarane då ei granat trefte ei austerriksk krutvogn. Det austerrikske infanteriet gjekk så til åtak på den prøyssiske linja, men vart møtt med tett kanoneld. Det prøyssiske infanteriet gjekk til motåtak leia av regiment Anhalt-Bernburg på venstreflanken, og tvinga austerrikarane i retrett. 

Kort tid etter mørket senka seg var den verste kampen over, men det prøyssiske artilleriet heldt fram skota mot austerrikarane. General Leopold von Daun kom til staden og fekk vite om nederlaget til Laudon. Sjølv om han hadde med seg ein stor, utkvilt arme, valde han å ikkje gå til åtak.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Battle of Liegnitz (1760)» frå ,  den 30. desember 2009.  
 

Slag i sjuårskrigen
Slaget ved Liegnitz (1760)
Austerrikske slag
Prøyssiske slag
Schlesisk historie
Rodeo

Rodeo er ein idrett der deltakarane handterer utamde dyr, som kvegokser og hestar. Innanfor rodeosporten eksisterer fleire ulike sportsformer, som til dømes okseriding, hesteriding og lassokasting.

Sjå òg
Cowboyhatt
Boss of the Plains
Rodeoklovn

Bakgrunnsstoff

 
Idrettar frå Mexico
Idrettar frå USA