alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Det sveitsiske platået

Det sveitsiske platået, Mittelland eller Schweizer Mittelland («Det sveitsiske mellomlandet») er det lågastliggande landskapet i Sveits. Det består av flatare parti og ein del åsar, slik at høgda over havet i hovudsak ligg mellom 400 og 600 m Det utgjer eit av dei tre hovudlandskapa i Sveits og ligg mellom dei to andre: Dei sveitsiske Alpane i sør og Jurafjella i nord. I tillegg er det avgrensa av dei to innsjøane Genfersjøen i vest og Bodensjøen i aust.

Mittelland utgjer berre 30% av arealet i Sveits, men har meir enn 2/3 av folkesetnaden, altså rundt 5 millionar menneske. Dette tyder at Mittelland er tett folkesett, med ca 380 innbyggjarar per km².
Landskapet omfattar alle sveitsiske byar med meir enn 50 000 innbyggjarar med unntak av Basel og Lugano, og dei viktigaste av desse er Zürich, Genève, Bern og Lausanne.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mittelland» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Sveitsisk geografi
Regionar i Sveits
Kantonen Appenzell

Appenzell var ein sveitsisk kanton som bestod frå 1513 til 1597.

Allereie i 1411, medan Appenzell framleis var underlagt fyrsteabbediet St. Gallen, hadde landskapet vorte eit assosiert medlem (zugewandter Orter) av Det gamle sveitsiske eidssambandet. 1429 vart Appenzell uavhengig av St. Gallen, 1507 riksumiddelbar og 1513 det 13. medlemmen av eidssambandet.

I løpet av motreformasjonen vart Appenzell i 1597 delt i to kantonar: det protestantiske Appenzell Ausserrhoden og det katolske Appenzell Innerrhoden. Fram til 1999 vart Appenzell Ausser- og Innerrhoden omtalt som «halvkantonar», men dette omgrepet er no stroke frå den sveitsiske grunnlova. Appenzell (eller Appenzellerland) nyttast framleis som samleomgrep på begge kantonane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Appenzell (kanton)» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Regionar i Sveits
Tidlegare kantonar i Sveits
Sentral-Sveits

Sentral-Sveits er ein region på det sveitsiske platået og det geografiske hjartet og det historiske opphavet til Sveits, med kantonane Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden, Luzern og Zug.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Central Switzerland» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Regionar i Sveits
Aust-Sveits

Aust-Sveits (tysk Ostschweiz) er ein region som ligg nord for Glarus-Alpane med kantonane Schaffhausen, Thurgau, St. Gallen, Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden og Glarus. Området nord for kantonen Graubünden (med byen Chur) vert stundom rekna som ein del av Aust-Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eastern Switzerland» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Regionar i Sveits
Espace Mittelland

Espace Mittelland er det vanlege namnet på ein region i Sveits som består av kantonane Bern, Fribourg, Jura, Neuchâtel og Solothurn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Espace Mittelland» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Regionar i Sveits
Fricktal

Fricktal er eit landskap heilt nord i den sveitsiske kantonen Aargau. Det ligg mellom Basel i vest, Rhinen (og dermed Tyskland) i nord og Jurafjella i sør. I aust strekkjer det seg nesten til elva Aare.

Fricktal høyrde sidan 1300-talet og inntil 1799 til Breisgau (og dermed til Vorderösterreich), og var altså ein habsburgsk eigedom. Etter at franske soldatar hadde okkupert området i 1799, vart Fricktal i 1802 utropt til ein eigen kanton i Den helvetiske republikken. Men allereie i 1803 vart Fricktal slått til kantonen Aargau.

Heilt inntil byrjinga av 1900-talet var Fricktal ein rein landbruksregion, og vart gjentekne gonger heimsøkt av hungersnaud. Først dei seinare 50 åra har Fricktal – pga nærleiken til Basel – sett ein økonomisk framgang med mellom anna etablering av industri.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fricktal» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Regionar i Sveits
Heinzenberg GR

Heinzenberg (retoromansk Mantogna) er vestsida av Hinterrheindalen i kantonen Graubünden i Sveits mellom Viamala og den smale dalen i Rothenbrunnen. Austsida av dalen vert kalla Domleschg. Regionen er kalla opp etter Heinzenberg slott nær landsbyen Präz.

Heinzenberg-området strekkjer seg om lag 10 km frå sør til nord

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Heinzenberg GR» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Turistinformasjon

Geografi i Graubünden
Regionar i Sveits
Italiensk Graubünden

Italiensk Graubünden eller Italiensk Grigioni (italiensk Grigionitaliano eller Grigioni italiano; tysk Italienischbünden; retoromansk Grischun talian) er ein region i kantonen Graubünden i Sveits der ein snakkar italiensk og lombardisk.

Det ligg heilt sør i kantonen og omfattar distrikta Moesa (i vest) og Bernina (i aust), og kommunane Bivio i Albula og Bregaglia i Maloja. Det bur kring 15 000 innbyggjarar i desse områda og av desse talar over 85 % italiensk eller lombardisk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Italian Graubünden» frå ,  den 10. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Voci del Grigioni italiano RSI radio newscast about the Italian Graubünden
Pro Grigioni Italiano

Graubünden
Regionar i Sveits
Jungfrauregion

Jungfrauregion er ein region i Berner Oberland i Sveits. Han er kalla opp etter det kjende fjellet Jungfrau (som tyder jomfru).

Byar i Jungfrauregion
Grindelwald
Mürren
Lauterbrunnen
Interlaken
Unterseen
Wengen

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Regionar i Sveits
Berner Oberland
Berner Oberland

Berner Oberland syner til dei høgareliggande delane av kantonen Bern i Sveits. Området omfattar dei sørlege delane av kantonen, med Brienzersjøen og Thunersjøen og dalstrøka rundt.

På grunn av den flotte naturen i området er Berner Oberland eit populært turistmål. Byen Thun reknast som porten til Berner Oberland, og stader som Spiez og Interlaken er populære på grunn av den gunstige plasseringa ved sjøane. Området er òg eit godt utgangspunkt for fjellturar, blant anna er Finsteraarhorn (4274 moh) og Jungfrau (4158 moh) i området.

Dialekten i Berner Oberland er den alemanniske varianten höchstalemannisch («høgstalemannisk»). Denne dialekten er relativt langt unna standardtysk, og òg relativt ulikt frå dialekten i nærliggande Bern.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Berner Oberland» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
berneroberland.ch 
«Berner Oberland» i Historische Lexikon der Schweiz

Geografi i Bern
Regionar i Sveits
Genfersjøregionen

Genfersjøenregionen (fransk Région lémanique) er det vanlege namnet på regionen i Sveits som består av kantonane Geneve, Vaud og Valais.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lake Geneva region» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Regionar i Sveits
Nedre Engadin

Nedre Engadin er ein del av Engadindalen, som elva Inn renn gjennom, og ligg aust i Sveits i kantonen Graubünden.

I motsetnad til den høgareliggande sletta i Øvre Engadin, der den øvre delen av Inn renn langsamt ned dalen, er dannar Nedre Engadin eit heilt annleis landskap. På høgresida av dalen ligg Engadin-dolomittane, med taggete toppar og skogkledde, bratte sider. Isbrear og elvar har merka venstresida av dalen på mange måtar og har danna ein forholdsvis vid dalbotn som stig jamnt. Dei fleste landsbyane i dalen ligg på denne sida, utanom den større byen Scuol..

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lower Engadine» frå ,  den 10. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Poltéra,Maggie. "Das Kochbuch aus Graubünden", Verlag Wolfgang Hölker GmbH 1979.

Bakgrunnsstoff

www.scuol.ch
www.engadin.ch
Bogn Engiadina
Engadinhus - tysk 

Dalar i Sveits
Dalar i Graubünden
Dalar i Alpane
Nordvest-Sveits

Nordvest-Sveits (tysk Nordwestschweiz) er eit vanleg namn på ein region i Sveits som består av kantonane Basel-Stadt, Basel-Landschaft og Aargau.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Northwestern Switzerland» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Regionar i Sveits
Seeland i Sveits

Seeland (Drei-Seen-Land) (fransk Pays des trois lacs) er ein region i Sveits, ved foten av dei første fjella i Jurafjella. Regionen inneheld tre store innsjøar, Murtensjøen, Neuchâtelsjøen og Bielsjøen. I tidlegare tider var området flodsletta til Aare og derfor myrlendt. Etter det store hydrologiske arbeidet kalla Jura-vasskorreksjonen vart området drenert og oppdyrka. Seeland er eit av dei viktigaste områda i Sveits for dyrking av grønsaker, særleg i Grand Marais (Grosses Moos).

Regionen ligg innanfor grensene til kantonane Bern, Fribourg, Neuchâtel og Vaud, og dannar delar av språkgrensa mellom det fransk- og tysktalande Sveits. 

Seeland er ein av fem administrative distrikt i kantonen Bern, og har kring 70 000 innbyggjarar fordelt på 46 kommunar.

Bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Seeland (Switzerland)» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 General Area Map
Chamber of economy Biel-Seeland 

Regionar i Sveits
Geografi i Fribourg
Geografi i Neuchâtel
Geografi i Vaud
Geografi i Bern
Toggenburg

Toggenburg er namnet på den øvre dalen i Thur i kantonen St. Gallen i Sveits. Dalen er òg ein valkrins i kantonen. 

Dalen går nordvestover frå vassdraget mellom Rhinen og Thur, og grensar i aust til Säntis og i sørvest til Churfirsten og Speer. Det er ein frodig dal som er kring 45 km lang frå kjelda til elva Wil ved jernbanelinja mellom Winterthur and St. Gallen. 

Den høgasteliggande landsbyen i dalen er Wildhaus der Huldrych Zwingli, den sveitsiske reformatoren, vart fødd i 1484. Andre landsbyar er Lichtensteig, Kirchberg og Wattwil.

Dei 16 kommunane i valkrinsen er Bütschwil, Ebnat-Kappel, Ganterschwil, Hemberg, Kirchberg, Krinau, Lichtensteig, Lütisburg, Mosnang, Neckertal, Nesslau-Krummenau, Oberhelfenschwil, Stein, Wattwil og Wildhaus-Alt St. Johann.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Toggenburg» frå ,  den 10. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Turistinfirmasjon 

Regionar i Sveits
Rhinenvassdraget
Distrikt i St. Gallen

is:Toggenburg
pt:Toggenburg
Üechtland

Üechtland er ein region vest i Sveits, der byane Bern og Fribourg ligg. 

Namnet på regionen er ikkje lenger i bruk i dag, men vart nytta for å skilje Fribourg (tysk Freiburg im Üechtland) frå Freiburg (eller Freiburg im Breisgau) i Tyskland. 
Gamle dokument nemner òg Bern im Üechtland eller Verona im Üechtland, der Verona, er det latiniserte namnet på Bern, for å skilje Bern frå Verona i Italia (på tysk historisk kjend som Bern, og stundom Wälsch-Bern).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Üechtland» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Regionar i Sveits
Zürcher Oberland

Zürcher Oberland i Sveits er eit åslendt område søraust i kantonen Zürich, ved grensa til Toggenburg, og består av distrikta Uster, Hinwil, Pfäffikon samt Tösstal, samt distriktet Winterthur. Området kom gradvis under byen Zürich sin kontroll frå 1408 til 1452. 

Kommunar: Bäretswil - Bauma - Bubikon - Dürnten-Tann - Fehraltorf - Fischenthal - Gossau - Greifensee - Grüningen - Hinwil - Hittnau - Kyburg - Maur - Mönchaltorf - Pfäffikon - Russikon - Rüti - Schlatt - Seegräben - Sternenberg - Turbenthal - Uster - Volketswil - Wald - Weisslingen - Wetzikon - Wila - Wildberg i Sveits - Zell.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zürcher Oberland» frå ,  den 10. mars 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Turisme i Zürich Oberland (tysk)

Geografi i Zürich
Regionar i Sveits
Zürich storbyområde

Zürich storbyområde (EMRZ) eller Stor-Zürich (GZA, tysk Zürcher Wirtschaftsraum, Metropolregion Zürich), er eit storbyområde kring Zürich, og eit av dei økonomisk sterkaste områda i Europa og det økonomiske senteret i Sveits

Det utgjer eit område som ein kan nå innanfor om lag ein 80 minuttar køyretur frå Zürich lufthamn.  Her heldt mange internasjonale føretak føretak til og det omfattar det meste av kantonen Zürich, men strekkjer seg òg inn i Aargau og Solothurn i vest, Thurgau, St. Gallen og delar av Graubünden i aust, Schaffhausen i nord og Zug og delar av Schwyz og Glarus i sør. Det bur om lag tre millionar innbyggjarar i området. Området er likevel hovudsakleg landleg og manglar ein verkeleg storbykarakter, samanlikna med den relativt vesle byen Zürich, som berre er eit hypotetisk senter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zurich metropolitan area» frå ,  den 10. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
Greater Zurich Area AG
Ralph Etter, Appenzell als Teil der "Greater Zurich Area" – Chancen, Risiken und Handlungsansätze (2003)  
Zürcher Wirtschaftsförderung unter der Lupe, Neue Zürcher Zeitung 26 October 2006.
Patrick Dümmler, Alain Thierstein, The European metropolitan region of Zurich : a cluster of economic clusters?, ETH Zurich, Institute for National, Regional and Local Planning, Chair of Spatial Development, 2002

Kantonen Zürich 
Storbyområde i Sveits
Regionar i Sveits
Kaurtang

Kaurtang er ei vanleg brunalge i strandsonen i Noreg.

Utsjånad 
5-10 cm høg brunalge som ofte vert forveksla med blærelause småindivid av blæretang. Kaurtangen manglar blærer, og skota er noko spiralsnodde med midtnerve. Kjønnsorgana sit i urneliknande groper i oppsvulma greinspissar (receptaklar). Receptaklane på kaurtangen er runde og gulbrune, på blæretangen meir eller mindre avlange. På kaurtangen er receptaklane dessutan omgjevne av ein liten steril kant. Han- og hoorgan vert utvikla på same planta og om sommaren. På blæretange vert dei utvikla på ulike plantar i april-juni..

Utbreiing 

Tangen finst vanleg langs strandlinene på atlanterhavskystane i Europa, Kanariøyane og Nord-Amerika.

Førekomst i Noreg 
Kaurtangen veks gjerne i eit belte like over blæretangbeltet, og trivst på skjerma stadar og helst på nordvende svaberg. Finst langs heile kysten, men sparsamt i Skagerrakområdet.

Kjelder 
 *Denne artikkelen bygger på «Fucus spiralis» frå ,  den 10. mars 2012.''  
 Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

 Algar
 Sjøplantar i Noreg
Freetown

Freetown er hovudstaden og den største byen i Sierra Leone. Byen er ein hamneby og ligg på Freetownhalvøya ved atlanterhavskysten. I 2008 hadde byen  innbyggarar. Byen er det økonomiske og kulturelle senteret i Sierra Leone. Bykommunen har ei flatevidd på 357 km².

Næring og samfunn 
Næringsverksemda i Freetown er i stor grad basert på hamna, der mesteparten av eksportvarene frå Sierra Leone vert skipa ut. Andre næringar er fiskeforedling, rismylner, oljeraffineri, diamantsliping og sigarettproduksjon.

Byen hyser landets største universitet, Fourah Bay College. Universitetet, som vart grunnlagt i 1827, spela nøkkelrolle for dei engelsktalande statane i Vest-Afrika.

Innbyggarane i Freetown har mangearta bakgrunn, både kva gjeld etnisitet og kultur. Her er innslag frå alle dei nasjonale stammene, men største folkegruppa er krioane, etterkomarar av frigjevne slavar frå Nord-Amerika, Vest-India og Afrika sjølv. Politisk er byen dominert av krioar, og talespråket til krio er det mest utbreidde i byen.
 
Spesialdomstolen for Sierra Leone, eit tribunal som er etablert for å dømme krigsforbrytarar, har setet sitt i Freetown.

Historie 

Frigjevne slavar sende frå England med hjelp frå britiske slavemotstandarar busette seg første gongen i området i 1787. I 1792 vart byen Freetown grunnlagd av tidlegare slavar frå Nova Scotia. Innbyggjarane gjorde opprør i 1800, men den britiske kolonimakta tok tilbake makta over byen og byrja ekspandere i området. Dette leia til etableringa av kolonien Sierra Leone.

Mellom 1808 og 1874 var Freetown hovudstad i koloniriket Britisk Vest-Afrika. Byen voks snøgt i takt med at mange frigjevne slavar busette seg her, saman med afrikanske soldatar som kjempa for Storbritannia under Napoleonskrigane. Under andre verdskrigen opprettheldt Storbritannia ein orlogsbase i Freetown.

Krig prega Freetown på 1990-talet. Byen vart då okkupert av ECOWAS-troppar som hadde som mål å setje inn att Ahmad Tejan Kabbah som president. Seinare vart byen utsett for eit mislukka åtak frå Revolutionary United Front (RUF). Fem tidlegare leiarar for RUF vart tiltala ved Spesialdomstolen for Sierra Leone. To av desse døydde før dom fall, medan Issa Hassan Sesay vart dømd til 52 års fengsel, Morris Kallon 40 år og Augustine Gbao 25 år for mord, valdtekt, seksuelt slaveri og andre former for seksuell vald, utnytting av barnesoldatar, undertrykking og  plyndring. Dommen vart avsagd 8. april 2009.

Notar

Bakgrunnsstoff 

 The Special Court for Sierra Leone

Hovudstader i Afrika
Sierra Leone
Busetnader grunnlagde i 1792
Distrikt i Sveits

Distrikt i Sveits er administrative einingar i Sveits mellom kanton- og kommunenivå. 16 av 26 kantonar er delt i distrikt. Sidan kantonane har stor autonomi og inndelingane av kantonane dermed er opp til desse, er ikkje distrikta samanliknbare einingar mellom kantonane. Både namna og tydinga varierer. Det vanlegaste omgrepet er distrikt (tysk Bezirk, fransk district, italiensk distretto, retoromansk dertgira), men òg omgrepa krins (Kreis, cercle, circolo, circul) eller amt er i bruk. I nokre kantonar finst det fleire administrative nivå, som i Graubünden og Ticino, som er delt i distrikte, som i sin tur er delt i krinsar, som omfattar fleire kommunar.

I nokre kantonar er distrikta reint administrative einingar, i andre (særskild dei tysktalande) har dei reelle politiske kompetansane. Her kan til dømes ikkje kantonane treffe avgjersler som rører dei lågare politiske einingar, visst dei sistnemnde er usamde. 

Den følgjande tabellen gjev ei oversikt over distrikta i dei ulike kantonane. Bak namnet på distrikta er mengda mindre einingar gjeve i parentes.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sveits' distrikter» frå ,  den 10. mars 2012.
Distriktet Zürich

Distriktet Zürich er eit distrikt (tysk Bezirk) i kantonen Zürich i Sveits.
Distriktet omfattar byen Zürich og består berre av denne eine kommunen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zurich District» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Zürich
Gersau

Gersau er ein kommune og distrikt i kantonen Schwyz i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Han ligg ved breidda av Vierwaldstättersee. Gersau var i mange hundreår ein sjølvstendig bystat i permanent allianse med Det sveitsiske eidssambandet. 

Fram til midten av 1800-talet kunne ein berre nå Gersau over vatnet eller over Gätterlipasset frå  Lauerz. Sidan 1817 har han vore den einaste kommunen i distriktet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gersau» frå ,  den 10. mars 2012.  
 

Skipingar i 1433
Kommunar i Schwyz
Distrikt i Schwyz
Nedleggingar i 1798
Stader ved Vierwaldstättersee
Distriktet Bucheggberg

Distriktet Bucheggberg er eitt av ti distrikt i kanton i Solothurn i Sveits, og ligg sørvest i kantonen. I lag med distriktet Wasseramt, dannar dei Amtei (valkrinsen) Wasseramt-Bucheggberg. Han har kring 7500 innbyggjarar. 

Bucheggberg består av følgjande kommunar Aetigkofen, Aetingen, Bibern, Biezwil, Brügglen, Gossliwil, Hessigkofen, Küttigkofen, Kyburg-Buchegg, Lüsslingen, Lüterkofen-Ichertswil, Lüterswil-Gächliwil, Messen, Mühledorf, Nennigkofen, Schnottwil, Tscheppach og Unterramsern.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bucheggberg District» frå ,  den 11. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Bucheggberg
Dorneck

Distriktet Dorneck er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nord i kantonen. I lag med distriktet Thierstein, dannar det Amtei (valkrinsen) Dorneck-Thierstein. Han har opp under 20 000 innbyggjarar. Fem av dei elleve kommunane i distriktet er eksklavar i anten kantonen Basel-Stadt eller ved grensa til Frankrike.

Dei elleve kommunane i distriktet er Bättwil, Büren Dornach, Gempen, Hochwald, Hofstetten-Flüh, Metzerlen-Mariastein, Nuglar-St. Pantaleon, Rodersdorf, Seewen og Witterswil.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dorneck District» frå ,  den 11. mars 2012.  
 

Dorneck
Gäu

Distriktet Gäu er eitt av dei ti distrikta kantonen i Solothurn i Sveits, og ligg i midten av kantonen. Det har kring 18 000 innbyggjarar. I lag med distriktet Thal, dannar det Amtei (valkrins) Thal-Gäu.

Dei åtte kommunane i distriktet er Egerkingen, Härkingen, Kestenholz, Neuendorf, Niederbuchsiten, Oberbuchsiten, Oensingen og Wolfwil.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gäu District» frå ,  den 11. mars 2012.  
 

Distrikt i Solothurn
Gösgen

Gösgen er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nordaust i kantonen. I lag med distriktet Olten dannar Gösgen valkrinsen Olten-Gösgen. Han har kring 23 000 innbyggjarar.

Distriktet har 11 kommunar og desse er Erlinsbach, Hauenstein-Ifenthal, Kienberg, Lostorf, Niedergösgen, Obergösgen, Rohr, Stüsslingen, Trimbach, Winznau og Wisen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gösgen District» frå ,  den 11. mars 2012.  

Distrikt i Solothurn
Lebern

Distriktet Lebern er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg vest i kantonen. I lag med byen Solothurn, dannar dei Amtei (valkrins) Solothurn-Lebern. Han har kring 43 000 innbyggjarar. 

Distriktet har 15 kommunar og desse er Balm bei Günsberg, Bellach, Bettlach, Feldbrunnen-St. Niklaus, Flumenthal, Grenchen, Günsberg, Hubersdorf, Kammersrohr, Langendorf, Lommiswil, Oberdorf, Riedholz, Rüttenen og Selzach.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lebern District» frå ,  den 11. mars 2012.  
 

Distrikt i Solothurn
Karl Gjellerup

Karl Adolph Gjellerup () var ein dansk forfatter som saman med Henrik Pontoppidan fekk Nobelprisen i litteratur i 1917. Svenska Akademien gav Nobelprisen til Gjellerup «för hans mångsidigt rika och av höga ideal burna diktning.»

Forfattarskap og Nobeltildeling  
Gjellerup er i dag ein nesten gløymd forfattar, også i Danmark. Diktinga hans er ikkje særmerkt av stor språkleg kraft, og kunstnarleg var han ujamn. Tonen er heller kjølig og stilen prega av ein alt for framherskande refleksjon. Men forfattaren hadde lese mykje ulik litteratur, og han sat inne med ein omfattande kulturell kunnskap og hadde eit både djupt og opphøgd filosofisk syn som han presenterte med ein fin og alvorleg moralsk interesse. Mange litteraturhistorikarar reknar han som ein ærleg sanningssøkjar. 

Nobelpristildelinga blei ikkje entusiastisk motteken i Danmark; dette var under den første verdskrigen og danskane rekna Gjellerup som ein tysk forfattar – han var gift med ei tysk kvinne og hadde lenge budd ved Dresden. Dessutan hadde han til ulike tider lagt seg ut både med Georg Brandes-fløya og den konservative høgrefløya i Danmark. Det blei rekna med at dei nøytrale svenskane ikkje ville vekke spekulasjonar om at dei tok parti i krigen, men heller ønskte å styrke det skandinaviske bandet.

Verk

Litteratur 
 Georg Nørregård, Karl Gjellerup - en biografi, C.A. Reitzel, 1988. ISBN 87-7421-613-9.
 Karl Gjellerup, der Dichter und Denker. Sein Leben in Selbstzeugnissen und Briefen, 2 bind. Quelle & Meyer, Leipzig 1922.
 Olaf C. Nybo: Karl Gjellerup - ein literarischer Grenzgänger des fin-de-siècle. Dr. Kovač, Hamburg 2002, ISBN 3-8300-0644-6.
 Heinz Weise (red.): Seit ich zuerst sie sah: Erzähltes Dresden - Zum 150. Geburtstag von Literatur-Nobelpreisträger Karl Gjellerup. Verlags- und Publizistikhaus Dresden, Dresden 2006.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 Sjølvbiografi på nobel.se
 Nobeltildelinga 1917 på nobelprize.org
 Gjellerup på Nordisk familjebok / Uggleupplagan.
 Karl Gjellerup på Litteraturpriser.dk

Danske romanforfattarar
Danske novelleforfattarar
Nobelprisen i litteratur
Danske nobelprisvinnarar
Folk frå Faxe
Kaikoura Peninsula

Halvøya Kaikoura Peninsula ligg nordaust på Sørøya på New Zealand. Ho strekkjer seg fem kilometer ut i Stillehavet sør for byen Kaikoura i Canterbury.

Māoriar har budd på halvøya i snart 1000 år. Dei brukte henne som ein base for jakt på moa, og hausta også mengder av languster som fanst langs strendene. I segnene er det frå denne halvøya den legendariske helten Māui skal ha drege opp den store fisken som vart til Nordøya.

Gjennom det 19. hundreåret vart det oppretta europeiske kvalfangst stasjonar i dette området. I seinare tid har kvalbesøk til halvøya fått vera uforstyrra, og kvalsafariar har vorte ein populær aktivitet innanfor økoturismen. Kvalane kjem til dette kystområdet fordi blekksprutar og andre djupvass-dyr vert tvinga opp or den djupe renna Hikurangi Trench og til overflata gjennom samverknaden mellom havstraumane og den bratt stigande havbotnen. Her er også observasjonar av vandrealbatross som beiter i dette farvatnet året rundt.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Kaikoura Peninsula» frå ,  den 11. mars 2012.  
 

Kaikoura District
Halvøyar på New Zealand