alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hege Tunaal

Hege Tunaal () er ein norsk musikar (song og gitar), revyskodespelar og songpedagog. Ho starta karrieren først innan skuleoperettar og sidan som visesongar, begge deler i samarbeid med Lars Klevstrand. Saman gav dei ut albumet Dobbeltportrett i 1969, eit album som hovudsakleg bestod av musikk av Geirr Tveitt og tekstar av Herman Wildenvey. Seinare har ho gjeve ut totalt ti album der ho har tolka viser av ulike komponistar som Hartvig Kiran, Violeta Parra, Mikis Theodorakis, Bertolt Brecht og Ketil Bjørnstad. Ho har seinare samarbeidd med Klevstrand ved fleire høve, blant anna på dobbeltalbumet Hartvig Kirans viser – Historia om Ola Skutvik & Mariann der òg Ålesund Kammerensemble bidrog og Henning Sommerro produserte. For albumet fekk dei Spellemannprisen 1983 i klassa visesong. I 2003 gav Tunaal ut albumet Ildluer som var det første albumet hennar med berre eigne songar. Same år mottok ho Gammleng-prisen i viseklassa. 

Tunaal er utdanna songpedagog frå Noregs musikkhøgskule og har undervist i song ved Statens Teaterhøgskule i over 20 år.

Diskografi 
 Dobbeltportrett (Nor-Disc, 1969) med Lars Klevstrand
 Olje, brød og vin (Polydor, 1972)
 Vide med vind (Polydor, 1974)
 Roser og tistler (Polydor, 1975)
 Aramsasa (Flower, 1978)
 Yada (Triola, 1980)
 Hartvig Kirans viser – Historia om Ola Skutvik & Mariann – Del I og II (Art-O, 1983) med Lars Klevstrand og Ålesund Kammerensemble – dobbelt LP – gitt ut som en CD i 1998
 Epitafios (På Norsk, 1983)
 Under sol som brenn og brenn (Heilo/Sidespor, 1988)
 Ildfluer (Pan, 2003)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hege Tunaal» frå ,  den 7. februar 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Biografi frå Norsk pop- og rockleksikon

Norske visesongarar
Folk frå Bærum
Vinnarar av Spellemannprisen
Galaktose

Galaktose er eit monosakkarid og ein aldoheksose. Det finst ikkje i fri tilstand i naturen, men er med i mange viktige naturstoff som mjølkesukker, raffinose, ymse polysakkarid og mange glykosid.

Galaktose har vert noko nytta i medisin og organisk syntese. Det har eit smeltepunkt på 165–168 °C.

Arvelege lyte i to av enzyma i galaktosemetabolismen er relativt vangleg og fører til galaktosemi.

Kjelder 

Karbohydrat
Einar Skålaglam

Einar Helgesson Skålaglam (norrønt: Einarr skálaglamm Helgason) var ein islandsk skald som levde på slutten av 900-talet. Han høyrde til i ei av dei islandske stormannsættene.

Slekt og familie 
Etter den islandske Landnåmaboka (Landnámabók) var Einar sine foreldre var Helge Ottarson og Nidbjørg Bjolansdotter. Farfar hans var landnåmsmannen Bjørn den Austrøne som var son til Kjetil Flatnes. Foreldra til mora var den skotske «kongen» Beolan (Bjólan) og Katlin, dotter til Gange-Rolf
Einar var bror til Osviv Helgesson som var synsk og som det blir fortalt om i Soga om Laksdølane.

Om livet hans 
I Egilssoga er det fortalt om Einar at han var tidlig stor og sterk for alderen og at han tok til å dikte alt medan han var ung, og han var ivrig etter å lære. Ein sumar på tinget gjekk Einar til teltet til Egil Skallagrimsson og fekk tale med han om skaldekunst. Sidan vart dei gode vener.

Einar var lenge utanlands «hjå høgborne menn»; han var gjevmild og hadde oftast lite pengar. Han vart sagt til å vere ein dugande og gild kar, og han var ein av hirdskaldane hos Håkon Sigurdsson Jarl. Truleg var han òg ei tid hos Harald Blåtann i Danmark. Han var med i slaget ved Hjørungavåg i 986 mot den danske invasjonsflåten, der nordmennene fekk siger.
 
Etter det Jómsvíkingsoga fortel, var Einar først kjend som Skjoldmøy-Einar. Han fekk tilnamnet Skålaglam etter at Håkon jarl gav han eit par magiske vektskåler i sølv med vektlodd, som var slik laga at dei gav frå seg ein klang (glam) som ein kunne ta varsel av. Truleg fekk han desse skålene i skaldeløn etter at han dikta dråpa Vellekla til jarlen.

Under ei reise frå Noreg til Island drukna han i Breidafjord. I den islandske Landnåmaboka er det sagt at Einar Skålaglam drukna ved Einarskjeret i Selasundet.

Diktverk 
Diktverka til Einar Skålaglam finn vi i dei norrøne kongesogene, i Skaldskaparmål i Den yngre Edda, og i Soga om Jomsvikingane. Vi kjenner til desse: 
 Håkonardråpa berre eit vers er kjend.
 Vellekla namnet blir oftast tolka til å bety gull-mangel
 Lausaviser - tre vers er kjende.
 Haraldsdråpa (til Harald Blåtann) - berre to vers er kjende.
 Lausaviser i Egilssoga

Notar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Einar Skålaglam NORSK BIOGRAFISK LEKSIKON
 Einarr skálaglamm Helgason  Skaldic Project
 Einarr skálaglamm  Alle dikta til Einar med korte notisar om skalden på islandsk
 Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15

Islandske skaldar
Islendingar frå norrøn tid
Karbonsyreanhydrase

Karbonsyreanhydrase eller kolsyreanhydrase er eit enzym som katalyserer opprettinga av ei jamvekt mellom karbondioksid og vatn til hydrogenkarbonat. Karbonsyreanhydrase er eit av dei mest aktive enzyma som er kjent.

Kvart enzymmolekyl reagerer med 100 000 karbondioksidmolekyl per sekund. Karbonsyreanhydrase syrgjer for at opptaket av CO2 i veva og utskiljinga av CO2 i lungene går snøgt nok. Det tek òg del i utskiljinga av syre i nyrene.

Kjelder 

Enzym
Edvard Munch videregående skole

Edvard Munch videregående skole er ein kommunal vidaregåande skule i Oslo som opna 17. august 2015 i dei lokala i Ullevålsveien 5 som fram til 2010 vart nytta av Statens håndverks- og kunstindustriskole. Denne monumental teglsteinsbygningen vart teikna av arkitekt Bredo Greve for å hyse Statens håndverks- og kunstindustriskole, og stod ferdig i 1903. Bygningen vart ombygd til vidaregåande skule innvendig etter teikningar av FuthArk arkitekter AS, medan fasadane mot gatene er uendra.

Edvard Munch videregående skole har namn etter kunstmålaren Edvard Munch, jamvel om Edvard Munch ikkje kan setjast i samband med skulen på noko vis. Namngjeinga fylgjer ein trend i tida som gjeng ut på å heidre vidgjetne born av byen ved å kalla opp skular etter dei, slik det allereie er gjort til dømes i Bergen ved at det der er bygd heilt nye vidaregåande skular som har fått namn etter Nordahl Grieg og Amalie Skram. Edvard Munch videregående skole har som mål å gje elevane høve  til å kombinere interesser og talent med karrierevegar ved mellom anna å setje studiespesialiseringsfag saman med estetiske fag.

Bakgrunnsstoff 

 https://edvardmunch.vgs.no/om-skolen/om-oss/skolens-historie/

Vidaregåande skular i Oslo
Ullevålsveien

Ullevålsveien er ei gate i bydel St. Hanshaugen i Oslo som går som ei lenging av Akersgata opp på vestsida av Vår Frelsers gravlund, kryssar Waldemar Thranes gate, og går deretter langs vestsida av parken St. Hanshaugen over stroket Adamstuen og fram til Kirkeveien ved søraustre hjørnet av kyrkjegarden til Vestre Aker kyrkje. Gata fekk namnet i 1879 etter garden Ullevål.

Bakgrunnsstoff

 

Gater i Oslo
Olav Jørgen Bjørkås

Olav Jørgen Bjørkås () er ein norsk agronom og lokalpolitikar for Senterpartiet. Han er ordførar i Flatanger kommune i Nord-Trøndelag frå 2011; han vart attvald ved valet i 2015. Før han vart ordførar sat han åtte år i kommunestyret.

Kjelder 

Ordførarar i Flatanger
Sp-ordførarar i Nord-Trøndelag
Sp-ordførarar i Trøndelag
Norske agronomar
Folk frå Flatanger
Trygve Jonny Sandvik

Trygve Jonny Sandvik () er ein norsk lokalpolitikar for Senterpartiet. Han er ordførar i Fosnes kommune i Trøndelag frå 2015.

Kjelder 

Ordførarar i Fosnes
Sp-ordførarar i Nord-Trøndelag
Sp-ordførarar i Trøndelag
Folk frå Fosnes
VM i skiskyting 1977

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1977, den 15. i rekka, vart avvikla på Vingrom i Oppland i dagane frå 24. til 27. februar 1977.  Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett, alle for menn.

Meisterskapen var den siste der ein skaut med grovkalibergevær på blinkar 150 meter borte. Året etter nytta ein finkalibergevær, og avstand til blinkane var redusert til 50 meter.

10 km 

Dato: 26. februar 1977

20 km 

Dato: 24. februar 1977

4 x 7,5 km 

Dato: 27. februar 1977

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1977» frå ,  den 8. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i Noreg i 1977
Idrettstilskipingar i Innlandet
Idrett i Lillehammer
VM i skiskyting 1976

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1976 bestod av ei einaste øving, 10 km sprint, som vart avvikla 31. januar 1976 i Antholz i Italia. Dei to andre skiskytingsøvingane, 20 km normalprogram og 4 x 7,5 km stafett, stod på OL-programmet og vart arrangert i Innsbruck kort tid etterpå.

10 km 

Dato: 31. januar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1976» frå ,  den 8. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1976
1976 i Italia
Idrettstilskipingar i Italia
Vesjtsjovo

Vesjtsjovo (russisk skrift Вещёво, finsk Heinjoki) er ein tettstad i Vyborg rajon i Leningrad oblast i Russland. Tettstaden ligg på Det karelske neset. Staden fekk namnet «Vesjtsjovo» i 1948.

Før 1944 var Heinjoki ein finsk kommune i Viborgs län. Kommunen hadde 3&503&3712&3 712 innbyggjarar i 1939.

I Vesjtsjovo 23 km austom Vyborg ligg Vesjtsjovo flystasjon (òg kalla Vyborg aust).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Heinjoki» frå ,  den 8. februar 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel om Heinjoki i Nordisk familjebok, bind 11, spalta 270, 1909
 Kart over Heinjoki

Leningrad oblast
Ribose

Ribose (kjemisk formel C5H10O5) er eit monosakkarid og ein pentose. Det spelar ei viktig rolle i biokjemien som ein byggestein i nukleosid og i nukleotid i nukleinsyra RNA.

Deoksyribose, som har eit hydrogenatom i staden for OH-gruppa ved karbonatom nummer 2, er òg viktig; mellom anna som komponent i DNA.

Kjelder 

Karbohydrat
Glyseraldehyd

Glyseraldehyd (kjemisk formel HOCH2·CH(OH)·CHO) er eit monosakkarid, ein triose og eit av dei minste monosakkarida.

Fosforylert i det tredje karbonatomet er glyseraldehyd eit mellomprodukt i nedbrytinga og oppbygginga av glukose i sellene (glykolyse).

Kjelder 

Karbohydrat
Tind Hallkjellsson

Tind Hallkjellsson (norrønt: Tindr Hallkelsson) var ein islandsk skald som levde i siste halvdel av 900-talet, kanskje fødd omkring 950 og død omkring 1015. Han vart òg kalla inn frœkni «den djerve».

Slekt og familie  
Tind høyrde til i den islandske familia som blir kalla «Gilsbekkingar» som blir sagt å stamme frå den vestnorske skalden Brage Boddason (norrønt: Bragi hinn gamli) som levde tidleg på 800-talet.

Far til Tind var Hallkjell Roskjellsson på Gilsbakke og han var bror til Illuge Svarte på Gilsbakke som var ein mektig hovding i Borgarfjord. Tind var dermed farbror til skalden Gunnlaug Illugesson, meir kjend som Gunnlaug Ormstunge.  

Namnet på kona hans er ikkje kjent, men han hadde døtrene Joreid og Hallveig og sonen Torvald. Torvald Tindsson var bestefar til skalden Gisl Illugesson.

Liv og skaldskap 
Det første ein høyrer om Tind er frå Landnåmsboka der det er nemnt at han saman med broren Illuge drap ein mann som vart kalla Músa-Bölverkr, fordi han hadde drepe Torarin, bror deira. 

I Skaldatal er han nemnt som ein av skaldane hos ladejarlen Håkon Sigurdsson Jarl. Han var med og kjempa saman med nordmennene i slaget i Hjørungavåg (Jomsvikingslaget, år 986). Han gjorde ei dråpa, «Håkonardråpa», til Håkon Sigurdsson Jarl, der motiva mellom andre var henta frå dette slaget.

Av skaldskapet til Tind Hallkjellson kjenner vi til desse to dikta:
  Håkonardråpa hyllingsdikt til Håkon jarl.
  to lausaviser - dei finst i Heiðarvíga saga.

Deler av dikta finst i Soga om Olav Tryggvasson, Soga om Jomsvikingane og Skaldskaparmål.
  
Ikkje lenge etter slaget i Hjørungavåg, drog Tind attende til Island og reid straks heim til faren sin gard, Hallkjellstad ('Hallkelsstaðir). Han er seinare nemnd i «Hardar soga og Holmverja». Det siste vi veit om han var at var med i slaget på Hede i 1015. Slaget er omtala i «Soga om slaget på Hede» (Heiðarvíga saga) og der skal Tind ha kjempa drabeleg og kanskje vart han dødeleg såra i denne striden. Han er ikkje nemnt i kjeldene seinare.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 notendur.is  Dikt av TINDR HALLKELSSON
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982

Islandske skaldar
Folk frå vikingtida
Islendingar frå norrøn tid
Folk i Skaldatal
Folk i islendingesogene
Norsk Industriarbeidermuseum

Norsk Industriarbeidermuseum er eit industrimuseum på Rjukan i Telemark. Det opna 20. juni 1988 i den gamle Vemork kraftstasjon som tidlegare tilhøyrde Norsk Hydro.

Sjølve stiftinga Norsk industriarbeidermuseum vart skipa 3. november 1983 av Landsorganisasjonen, Arbeidernes Opplysningsforbund, Norsk Kjemisk Industriarbeiderforbund, EL & IT Forbundet, Noregs vassdrags- og energidirektorat og Tinn kommune. 

Museet fokuserer mellom anna på tungtvassaksjonen under andre verdskrig og historia til norsk arbeidarrørsle.

Konsolidering 
Norsk Industriarbeidermuseum er ei konsolidert eining av; Norsk Industriarbeidermuseum, Tinn museum, Heddal bygdetun og Rjukanbanen.

Kjelder 

Museum i Vestfold og Telemark
Skipingar i 1988
1988 i Noreg
Byggverk i Tinn
Kultur i Tinn
Industrimuseum
Norske stiftingar
Arbeidarrørsla i Noreg
Gene Luen Yang

Gene Luen Yang () er ein amerikansk teikneserieskapar. Det mest kjende verket hans er den grafiske romanen American Born Chinese (2006), som han fekk Michael L. Printz-prisen for i 2007, Eisner Award for Best Graphic Album 2007, og som kom til finalen i National Book Awards i 2007 i kategorien Young People's Literature. Yang har også vore medforfattar i seriehefter om Avatar: The Last Airbender og Superman. 

USA-amerikanske teikneserieskaparar
Filipe Nyusi

Filipe Nyusi () er en mosambikisk politikar for FRELIMO. Han blei president for Mosambik den 15. januar 2015. Frå 2008 til 2014 var han forsvarsminister i landet.

Bakgrunnsstoff 
 

Mosambikiske presidentar
FRELIMO
Schwensens gate

Schwensens gate er ei stutt gate i stroket St. Hanshaugen i Oslo, som er stroket ikring parken St. Hanshaugen. Gata går mellom dei to gatene Dalsbergstien og Ullevålsveien, og fekk namnet i 1896 etter kjøpmannen Justus Heinrich Schwensen (1800–1870).

Langs gata er det bustadblokker, kyrkjelydshus og hovudtilkomsten til Markus kyrkje, som ligg på austsida av gata. Eit av husa, nr. 6, bygd i 1898 etter teikningar av arkitekt Ove Ekman, hysa fram til 1917 St. Hanshaugen skole, deretter kontorverksemder fram til det i 1997 vart ombygd til særeigne husvære. Vegdirektoratet (Statens vevesen) er mellom dei som ei tid har hatt kontor i denne gata, både i den gamle skulebygningen og i ein annan bygning som no er bustadshus.

Bakgrunnsstoff

Gater i Oslo
VM i skiskyting 1975

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1975, den 14. i rekka, vart avvikla i Antholz i Italia i tida 11. – 16. februar 1975. Det var fyrste gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i den sørtirolske kommunen.

Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett, alle for menn.

10 km 

Dato: 11. februar

20 km 

Dato: 14. februar

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 16. februar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1975» frå ,  den 9. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Sport i 1975
1975 i Italia
Idrettstilskipingar i Italia
Oksidoreduktase

Oksidoreduktasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Enzyma i denne omfattande gruppa katalyserer redoksreaksjonar. Gruppa kan delast inn i ymse undergrupper, slik som dehydrogenasar og oksidasar.

Kjelder
Weronika Nowakowska

Weronika Nowakowska () er ein polsk skiskyttar frå småbyen Duszniki-Zdrój i det sørvestlege Polen, som vann to medaljar under VM i skiskyting 2015 i Kontiolahti.

Nowakowska overraska stort då ho kom på femteplasen i 15 km normalprogram under Vinter-OL 2010 i Vancouver. Nesten like overraskande var det at ho skulle vinne sølvmedaljen i 7,5 km sprint då VM i skiskyting 2015 fann stad i finske Kontiolahti. Med prikkfri skyting heldt ho alle andre enn {{Marie Dorin Habert]] bak seg på resultatlista. Trass i tre strafferundar på den etterfylgjande jaktstarten lukkast ho ta bronsemedaljen. Utanom desse tre tre tevlingane har Nowakowska aldri vorte betre enn nummer seks i verdscupen i skiskyting.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Weronika Nowakowska» frå ,  den 9. februar 2016.  

Polske skiskyttarar
Polske deltakarar under vinter-OL 2010
Skiskyttarar under vinter-OL 2010
Polske deltakarar under vinter-OL 2014
Skiskyttarar under vinter-OL 2014
Polske deltakarar under vinter-OL 2018
Skiskyttarar under vinter-OL 2018
Transferase

Transferasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Transferasar katalyserer overføringa av ei gruppe (til dømes ei metyl- eller acylgruppe) frå eit molekyl til eit anna.

Kjelder
Korela festning

Korela festning (russisk Корела, finsk Käkisalmen linna, svensk Kexholms fästning) er ein festning som ligg ved byen Priozersk og vart grunnlagt av karelarar som kalla staden Käkisalmi.

Staden er første gong nemnt i ein novogrodisk kjelde frå 1143 og kalla «Korela». Arkeologiske undersøkingar har òg avdekt bygningslag frå denne tida. Svenske kjelder frå 1294 nemner òg staden med namnet «Keksholm».

I 1295 fall kommandanten til festninga Sigge Lake etter ei utmattande kringsetjing av festninga frå Novgorod.

Nöteborgstraktaten av 1323 slo fast at festninga tilhøyrde Novgorod. Fram til 1500-talet høyrde festninga til Republikken Novgorod, deretter Storfyrstedømmet Moskva. Novgoroderne bygde dagens steinbastionar og tårn i 1364 etter at ein brann hadde øydelagt den tidlegare trefestningen.

Etter den svenske erobringa under Livlandskrigen i 1580 bygde svenskane om festninga etter dåtidas vestlege ideal. Ved freden i Teusina gjekk svenskane med på å tilbakeføra festninga til russarane, og dette fann stad i 1597.

I Den store urotida lovde tsar Vasilij IV Korelia og det omkringliggande områdde som seinare vart Kexholms län som betaling til Jacob De la Gardie for den svenske støtta under Den polsk-russiske krigen (1605–1618). Den etterfølgjande ingermanlandske krigen forsterka det svenske nærværet, og festninga var på svenske hender i 100 år, fram til han vart gjenerobra av Peter den store under den store nordiske krigen.

På midten av 1700-talet vart festninga omdanna til eit fengsel for politiske fangar i det russiske keisarriket. Nokre av arrestantane frå dekabristopprøret i 1825 sat fengsla her.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Korela festning» frå ,  den 9. februar 2016.

Bakgrunnsstoff
 Fotografi
 Nettstad om festningen

Festningar i Russland
Festningar i Sverige
Finsk historie
Karelia
Hydrolase

Hydrolasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Desse enzyma katalyserer hydrolysen av ymse organiske sambindingar. Til denne gruppa høyrer mellom anna lipasane, karbohydrasane og proteasane.

Kjelder
VM i skiskyting 1973

Verdsmeisterskapen i skiskyting 1973, den 12. i rekka, vart avvikla i Lake Placid i USA dagane 2. og 4. mars 1973. Det var fyrste gongen ein verdsmeisterskap i skiskyting vart arrangert utanom Europa.

Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.

20 km 

Dato: 2. mars

4 x 7,5 km stafett 

Dato: 4. mars

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 1973» frå ,  den 9. februar 2016.  
 

Verdsmeisterskapar i skiskyting
Skiskyting i 1973
1973 i USA
Idrettstilskipingar i USA
Roman Dostál

Roman Dostál () er ein tsjekkisk tidlegare skiskyttar frå Ústí nad Orlicí.

Dostál vart nummer fem i fellesstarten under VM i skiskyting 2003 i Khanty-Mansijsk, hans aller beste løp så langt i livet. I verdsmeisterskapen 2005 i Hochfilzen stod han ein for kjempesmell då han vart verdsmeister på 20 km. Med eitt tillegsminutt vann han gullmedaljen etter sitt livs store løp, 9,4 sekundar framom tyske Michael Greis. Året etter kom Dostál på andreplass i fellesstarten under verdscuprenna i Oslo, ti sekundar bak vinnaren Ole Einar Bjørndalen.

Dostál deltok internasjonalt frå 1994 til 2010.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Roman Dostál» frå ,  den 9. februar 2016.  
 

Tsjekkiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2002
Skiskyttarar under vinter-OL 2002
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2006
Skiskyttarar under vinter-OL 2006
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2010
Skiskyttarar under vinter-OL 2010
Lyase

Lyasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Lyasar legg til atom eller verksame grupper til dobbeltbindingar, eller fjernar dei for å laga dobbeltbindingar.

Kjelder
Isomerase

Isomerasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Desse enzyma katalyserer omgruppering av atom innanfor molekyl (isomeri). Eit døme er fosfoheksoseisomerase som gjer om glukose-6-fosfat til fruktose-6-fosfat.

Kjelder
Vestindisk-guineisk Kompagni

Vestindisk-guineisk Kompagni var eit dansk handelskompani med bakgrunn frå 1625, men formelt oppretta ved kongeleg privilegiebrev i 1671. Det hadde som føremål å kolonisera, driva handel og administrera dei danske koloniane på vegner av kongen. Selskapet fekk nasjonalt monopol på handel mellom Vestindia og Guinea, økonomiske særfordelar, eigen jurisdiksjon og einerett på sukkerraffinering innanfor kongeriket og koloniane. Som motyting måtte selskapet oppretthalda regelmessige seglingar mellom koloniane, selja ei viss mengd danske varer i koloniane og frakta gods for kongen vederlagsfritt.

Historie
Selskapet endra namn i 1674 - til Vestindisk-guineisk Kompagni.

Kjelder
 
 Lauring, Kåre: "Dansk slavehandel - en underskudsforretning?" (Handels- og Søfartsmuseet på Kronborg: Årbog 2010; ISBN 978-87-7015-004-0; s. 101-137)

Denne artikkelen bygger på «Vestindisk-guineisk Kompagni» frå ,  den 10. februar 2016.  
 

Dansk kolonihistorie
Dansk Vestindia
Handelskompani
Skipingar i 1671 
Nedleggingar i 1754
Ingrid Bjørkum

Ingrid Bjørkum () er ein norsk forfattar. Ho vaks opp i Naddvik i Årdal, og er busett i Leikanger. Ho har eksamen i ressursøkonomi ved Norges Landbrukshøgskole 1980. Bjørkum har vore tilsett i Akerhus fylkeskommune, i planavdelinga i Sogn og Fjordane fylkeskommune, kontorsjef ved Fylkesarbeidskontoret i Sogn og Fjordane, likestillingskonsulent same stad, underdirektør ved fylkestrygdekontoret i Sogn og Fjordane, miljøvernsjef hos Fylkesmannen i Sogn og Fjordane 1995-1997 og ass. fylkesmann same stad frå 1997. Ho vart tilsett som avdelingsdirektør i Direktoratet for forvaltning og IKT i 2008. Bjørkum er seniorrådgivar i Difi.

Ingrid Bjørkum gav 1993 ut ungdomsromanen Mias dagbok (Samlaget), og har elles skrive fleire høyrespel for NRK. Ho er søster til Hilde Bjørkum.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder

Presentasjon av Ingrid Bjørkum i Forfatterkatalogen på Forfattersentrums nettsider
Ingrid Bjørkum i Allkunne 

Norske barnebokforfattarar
Forfattarar frå Årdal
Forfattarar frå Leikanger
Norske dramatikarar
Nynorskforfattarar
Ligase

Ligasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Ligasar katalyserer reaksjonar der to molekyl vert bundne saman ved hjelp av ATP-hydrolyse.

Kjelder
Nordahl Grieg videregående skole

Nordahl Grieg videregående skole er ein fylkeskommunal vidaregåande skule på Rå i Ytrebygda bydel i Bergen, opna i 2010. Skulen er namngjeve for å heidre diktaren og journalisten Nordahl Grieg (1902–1943), som var frå Bergen.

Skulen har ansvar for undervising i sosiale og medisinske institusjonar (SMI-skulen), og har ei eiga avdeling for elevar med spesielle behov og utfordringar knytet til nedsett høyrsle, ein knutepunktskule. Skulen tilbyr teiknspråk som 2. framandspråk som han einaste i fylket.

Skulen har inngått ei intensjonsavtale med Universitetet i Bergen om å vera praksisskule for forskning, og med NHO i forhold til å ha eit utstrakt samarbeid med næringslivet i Bergen. Skulen skal fokus på innovasjon, forskning og teknologi.

Skolebygningen er på 15000 rutemeter, med mellom anna idrettshall, kantine, bibliotek og eit stort såkalla læringstorg midt i bygningen, og dessutan fellesareal som elevane kan nytte til forsking og teknologi på tvers av utdanningsprogramma.

Undervisingstilbod 
Skulen tilbyr følgjande utdanninger i skuleåret 2016-2017.
 Vg1 Helse- og oppvekstfaga
 Vg1 Media og kommunikasjon (ny ordning)
 Vg1 Studiespesialiserande
 Vg2 Barne- og ungdomsarbeidarfaga
 Vg2 Helsearbeidarfaga
 Vg2 Media og kommunikasjon (gammal ordning)
 Vg2 Studiespesialiserande
 Vg3 Media og kommunikasjon, studieførebuing (gammal ordning)
 Vg3 Studiespesialiserande
 Vg3 Påbygg til generell studiekompetanse

Bakgrunnsstoff
Internettsida til skulen 

Vidaregåande skular i Bergen