alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Reynolds-dekomponering

Reynolds-dekomponering er ein matematisk teknikk nytta i væskedynamikk og turbulensteori for å skilje middelet og dei fluktuerande delane av ein storleik. Ei slik dekomponering av ein storleik skriv ein slik: 

der  gjev tidsmiddelet av  (ofte kalla den stasjonære komponenten) og 
 er den fluktuerande delen (eller perturbasjonar). Perturbarsjonane er definert slik at gjennomsnittet deira over tid er lik null. 

Dette gjer at ein kan forenkle Navier-Stokes-likningane ved å erstatte summen av dei stasjonære komponentane og perturbasjonane til snøggleiksprofilet og ta gjennomsnittverdien av dette. Likninga ein då får inneheld eit ikkje-lineært ledd kalla reynoldsstress som er opphav til turbulens.

Sjå òg 
Turbulens

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Reynolds decomposition» frå ,  den 9. juli 2009.  
 

Turbulens
Rally Italia Sardegna

Rally Italia Sardegna er eit rallyløp på Sardinia i Italia som sidan 2004 har vore ein del av verdsmeisterskapen i rally.

Vinnarar

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

WRC
Motorsport i Italia
Opo i Ullensvang

Opo (uttalt «åpo») er ei elv i Ullensvang kommune, i Hardanger i Vestland. Elva tek til ved Opesjovatnet (1014 m.o.h.) på vestlege Hardangervidda. Herifrå renn elva vestover mot Sørfjorden. Søraust for fjelltoppen Nosi dannar Opo Rjukandefossen, som styrtar ned fjellsidene over Lofthus. Fossen har fått namnet sitt av di det stadig stig skyer av fossesprut herifrå, så det ser ut som det ryk.

Etter Rjukandefossen ligg i rask rekkefylgje fossane Melafossen, Bjødnabykse og Opofossen. Fossen Bjødnabykse har ei soge bak seg om korleis han fekk namnet sitt: ein sauegjætar skal ha vore og gjett sauene sine i fjellsidene ved Opo då han oppdaga at ein bjørn hadde gått til åtak på ein av sauene hans. Gjætaren vart sint og ville slå i hel bjørnen, og bjørnen flykta. Mannen sette etter, heilt til dei kom til ein av fossane i Opo. Der bykste bjørnen over fossen. Det bykset greidde ikkje mannen å gjera etter bjørnen, og han måtte gje opp jakta. Etter det vart fossen heitande Bjødnabykse.

Etter at dei brattaste fjellsidene er ferdige, renn Opo saman med den mindre elva Skrikjo, som òg kjem ned frå Hardangervidda. Opo renn etter dette gjennom Elvadalen, framleis ganske raskt. Rundt dalen har det vorte laga tursti som startar frå Veisane barnehage, går gjennom Tellmyrane opp til ei bru, og over Tveitane tilbake til Hordatun. Frå brua er det fin utsikt til Opo. Det går også ein litt meir krevjande tursti frå brua og opp til Bjødnabykse. 

Etter Elvadalen renn Opo gjennom sjølve bygda Lofthus, og dannar det naturlege skiljet mellom den gamle garden Opedal og Hordatun, der m.a. Hardanger Folkehøgskule ligg. Elva har grave seg ein liten dal som omgjev henne i heile den siste delen av løpet hennar. Til slutt når elva Sørfjorden like nord for Ullensvang kyrkje. 
Opo har gjeve namn til området Opedal på Lofthus, og til Opesjovatnet.

Opo er varig verna.

Kjelder 

 «Opo» i Store Norske Leksikon
 Informasjonsplakett om turen rundt Elvadalen

Bakgrunnsstoff 
 Om namnet Opo i Norsk stadnamnleksikon

Elvar i Vestland
Geografi i Ullensvang
Nykkjesøyfossen

Nykkjesøyfossen er ein foss danna av elva Kinso som ligg i Husedalen ovanfor Kinsarvik i Ullensvang kommune i Vestland. 

Når ein går oppover Husedalen frå Kinsarvik, er Nykkjesøyfossen den tredje fossen ein møter, etter Tveitafossen og Nyastølsfossen. Dersom ein går vidare frå Nykkjesøy, kjem ein til Søtefossen. Nykkjesøyfossen er også den minste av desse fire.

I tillegg til turstien opp Husedalen går det også skogsveg frå Kinsarvik og heilt opp til Nykkjesøy.

Fossar i Ullensvang
Kinso Kraftverk

Kinso Kraftverk (tidlegare Tveitafoss Kraftverk) er eit vasskraftverk i elva Kinso i Ullensvang kommune i Vestland. Kraftverket utnyttar fallet i Tveitafossen. Kinso Kraftverk starta produksjonen i 1917 med to turbinar på 250 KW kvar. Kraftverket vart overteke av Staten i høve heimfallsretten og vart vidareselt til Ullensvang kraftverk i 1974.

Kinso hentar vatnet sitt frå Hardangervidda, og dei største innsjøane som matar elva er er Veivatnet, Stavalivatnet og Grøndalsvatnet. Elva Kinso inneheld fire vakre fossar: Søtefossen, Nykkjesøyfossen, Nyastølsfossen og Tveitafossen. Vassdraget er ikkje regulert andre stader enn ved kraftstasjonen, fordi det er verna mot bygging av nye anlegg.

Installert effekt i dag er 3,85 MW og leverer årleg i gjennomsnitt 18,7 GWh.

Kraftverket er i dag eigd og vert drifta av Indre Hardanger Kraftlag AS.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kinso Kraftverk» frå , den 9. juli 2009. 
 
 Store Norske Leksikon om Kinso.
 Om Kinso Kraftverk.

Kraftverk i Ullensvang
Norske vasskraftverk
Skipingar i 1917
Kraftverk skipa i 1910-åra
MK «Heland»

MK «Heland» er ein fiskekuttar som i tillegg til fiske vart brukt i Shetlandsfarten under den andre verdskrigen. Han er no freda og høyrer til Sunnmøre Museum.

«Heland» vart bygd i 1937 hjå Einar Hellands båtbyggeri på Vestnes i Romsdal. Eigarar av båten vart Sevrin A. Roald, Arne A. Roald og Olaf Røssvik. på Vigra. Prisen på nybygget var 30 000 kroner. Lengda var 63 fot . Stamn, spant og kjøl vart dimensjonerte for mogleg forlenging seinare. Han vart utrusta med 85 hk motor og rigga med fokk, storsegl og mesan.

Fiskebåten 
Slik det var vanleg med fiskekuttarar på Mørekysten vart «Heland» brukt til heilårsfiske. Om vinteren var det drivgarnfiske etter sild. Så var det torskefiske til han i mai vart utrusta til fangst av brugde og småkval. Det var helst springarar og vågekval han fanga. Kvalfangsten gjekk føre seg i Barentshavet, farvatna kring Island og i Nordsjøen. Om hausten var det kveitefiske på Storegga. «Heland» hadde køyplass til ti mann, men det var berre på sildefiske det var så mange.

Shetlandsfarten 
Hausten 1941 vart skipper Sevrin A. Roald spurd om å gå til Shetland med Lingekarar som hadde vore på oppdrag i Noreg. 4. november gjekk «Heland» vestover med passasjerane. Etter ein strabasiøs, men vellukka, tur returnerte dei til norskkysten og tok til med fiske. Dei gjekk ein ny tur til Shetland i januar 1942. På slutten av februar tok ei så den tredje og siste turen som starta i Noreg. Dei hadde då med fleire som hadde kome seg unna arrestasjonane som følgde etter Henry Rinnan sin infiltrasjon av motstandsarbeidet i Ålesund. 
Etter dette vart «Heland» ein del av marineavdelinga Shetlandsbussen. I alt gjekk han 6 turar til norskekysten, men berre ein av desse var vellukka. Den siste turen var i februar 1943. «Heland» vart på desse turane ført av andre enn Sevrin A. Roald. Han hadde for god kjennskap til motstandsarbeidet i Ålesund til at det kunne risikerast at han vart arrestert.

Museumsbåt 
MK «Heland» vart kondemnert i 1972. I staden for å verte senka, slik det var vanleg å gjere med kondemnerte båtar, gav eigarane han til Sunnmøre Museum. Der inngår han som ein viktig del av museet si formidling av utviklinga av fiskeria, og er eit flytande krigsminne. «Heland» fekk status som verneverdig fartøy av riksantikvaren i 1977. Midt på 1990-talet gjennomgjekk båten ei storstilt restaurering ved Hardanger Fartøyvernsenter til over millionar kroner. Dette prosjektet vart støtta fagleg og økonomisk av riksantikvaren.

Kjelder 
 Per Sæther: M/K «Heland» - bevaringsverdig båt fra ny tid. KYSTEN Nr. 4 1983
 Per Sæther: «Heland» En fiskekutter og krigsveteran blir berga. GAVLEN Nr. 2 - 3 1997
 Kristian Janson: Frå soga om M/B «Heland» i fredstid. Årbok 1976 Sunnmøre Museum
 Ragnar Ulstein: M/B «Heland» og det store spelet. Årbok 1976 Sunnmøre Museum

Norsk motstand under andre verdskrigen
Veteranbåtar
Skip frå 1937
Norske skip frå andre verdskrigen
Norske fiskefartøy
Norske museumsskip
Båtar frå Sunnmøre
Torehytten

Torehytten (etter skrivemåten til Den Norske Turistforening og Statens kartverk,) er ei sjølvbetjent turisthytte på Hardangervidda, i Ullensvang herad. Ho er den mest nærliggande hytta i Den Norske Turistforening sitt rutenett for turar til Hårteigen.

Denne hytta ligg ved Øvre Solvatnet, på rundt 1300 moh. Ho vart bygd i 1964 og er i dag eigd av Turistforeninga.

Torehytten er ikkje lett tilgjengeleg, men kan lettast nåast frå Hjølmadalen i Eidfjord via Hedlo og Hadlaskard. Hytta kan elles tilrådast som eit overnattingsalternativ på ruta frå Haukeliseter til Kinsarvik. 

Frå Torehytten er det også merka ruter til Stavali, Hadlaskard, Tyssevassbu og Litlos.

Kjelder 
 Artikkelen er basert på artikkelen om Torehytten på Wikipedia på bokmål.
 DNT si skildring av Torehytten.

Hardangervidda
Turisme i Ullensvang
Turisthytter i Vestland
Byggverk i Ullensvang
Myr-cree

Myr-cree (engelsk Swampy Cree) er eit algonkinsk språk som blir tala av 4500 menneske av ei etnisk gruppe på 5000 på vestsida av James Bay og langs kysten av Hudson Bay i dei kanadiske provinsane Manitoba og Ontario og eit stykke inn i provinsen Saskatchewan. Språket blir rekna som ein dialekt i dialektkjeda cree-montagnais-naskapi. Proto-algonkinsk *r har blitt til n i dette språket, som difor òg blir kalla «n-dialekten», mellom anna i motsetnad til «y-dialekten» prærie-cree (engelsk Plains Cree) og «l-dialekten» elg-cree (engelsk Moose Cree). Myr-cree skil seg òg frå prærie-cree ved å skilje mellom s og š (< proto-algonkinsk *s og *š). Endonymet er ᓀᐦᐃᓇᐌᐎᐣ nēhinawēwin 'cree-språket'.

Fonologi

Vokalar 
Myr-cree har tre korte og fire lange vokal-fonem; vokallengd er markert ortografisk med ein makron over vokalsymbolet:

Av di det ikkje finst nokon kort e, er det vanleg å utelate makronen på ē. I denne artikkelen tek vi makronen med også på ē. I staden for makron blir òg sirkumfleks nytta, med andre ord î ê â ô i staden for ī ē ā ō.

Konsonantar 
Språket har elleve konsonant-fonem, som her er attgjevne ortografisk:

Skrift 

Myr-cree-språket blir skrive både med det latinske alfabetet, som vist i avsnittet Fonologi ovanfor, og med det kanadiske stavingsalfabetet, i ein variant som blir kalla aust-cree-stavingsalfabetet, som blir nytta for å skrive myr-cree og elg-cree (engelsk Moose Cree). Det skil seg frå prærie-cree-stavingsalfabetet berre i nokre mindre detaljar. I denne artikkelen er nokre cree-ord skrivne i begge alfabeta.

Cree-montagnais-naskapi-språk
Algonkinske språk
Språk i Canada
Einskildspråk
Litlos

Litlos er ei turisthytte som ligg nord for Litlosvatn på Hardangervidda, i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Hytta ligg om lag 1180 moh., og er eigd av Den Norske Turistforening. Litlos er som regel betjent rundt påske, og i sommarsesongen. Resten av året er ho sjølvbetjent.

Litlos er ein gamal støl for gardane Meland og Brattespe på austsida av Sørfjorden i Ullensvang. Det vart bygt DNT-hytte her i 1922. I 1927 vart hytta betjent, og i 1969 vart hytta utvida og påbygt. Noverande styrar er Jarle Viskjer frå Skare i Odda.

Den lettaste måten å koma seg til Litlos på er å køyra frå Røldal inn Valldalen til Middalsbu. Derifrå er det om lag 7 timar å gå til Litlos.

Frå Litlos er det mogleg å gå til både Hellevassbu, Tyssevassbu, Sandhaug, Besso, Hadlaskard og Torehytta.

Kjelder 

 Store Norske Leksikon om Litlos.
 DNT om Litlos.
 Litlos sine internettsider.
 Vêrvarsel for Litlos på yr.no 

Turisme i Ullensvang
Hardangervidda
Turisthytter i Vestland
Byggverk i Ullensvang
Andrew Meikle

Andrew Meikle () var ein skotsk oppfinnar som er kjent for at han i 1789 fekk patent på eit treskeverk med ein roterande slagsylinder.

Kjelder 

Skotske oppfinnarar
Oppfinnarar frå 1700-talet
Tyssevassbu

Tyssevassbu er ei sjølvbetent turisthytte på Hardangervidda i Ullensvang herad. Tyssevassbu ligg mellom Øvre Tyssevatn og Holmevatn på 1319 moh.

Hytta vart oppretta av A/S Tyssefaldene og andre bedrifter som var involverte i utbygginga av elva Tysso. I 1975 donerte bedriftene hytta til Den Norske Turistforening, som framleis eig henne. 

Tyssevassbu har innlagt straum. Eit rom i hovudhytta er framleis avlåst til bruk for tilsette i A/S Tyssefaldene.

Den lettaste måten å koma seg til Tyssevassbu på er ved å køyra til Tyssedal, vidare inn til Skjeggedal, og gå derifrå. Turen (18,2 km, 1400 hM opp) tek ca. 8 timar og er - stadvis ganske dårleg - merkt. Det er også mogleg å gå til Tyssevassbu frå Espe langs den gamle Hardingslepa, ei grein av Nordmannsslepa, men det er ein tur på 9 timar.

Forutan Espe og Skjeggedal kan ein gå til Torehytta og Litlos frå Tyssevassbu.

Kjelder 
 DNT om Tyssevassbu.
 Store Norske Leksikon om Tyssevassbu.
 Vêrvarsel for Tyssevassbu på yr.no 

Turisme i Ullensvang
Hardangervidda
Turisthytter i Vestland
Byggverk i Ullensvang
Anita

Anita er eit kvinnenamn danna som ei spansk kjæleform av «Anna» eller «Ana». Etterleddet -ita er eit diminutiv, slik at namnet tyder 'vesle Anna'. Opphavleg kjem Anna frå hebraisk Hannah, som tyder 'gunst' eller 'nåde'. Anita har namnedag den 10. juli.

Anitta, Annita, Anitha, Annitta og Annitha er andre skrivemåtar for namnet.

Namneberarar 
 Anita Loos (1893-1981), USA-amerikansk forfattar
 Anita Björk (f. 1923), svensk skodespelar
 Anita Brookner (f. 1928), britisk forfattar 
 Anita Ekberg (f. 1931), svensk filmskodespelar
 Anita Gradin (f. 1933), svensk politikar og minister
 Anita Desai (f. 1937) indisk, engelskspråkleg forfattar 
 Anita Thallaug (f. 1938), norsk songar og Eurovision-deltakar
 Anita Shreve (f. 1946), USA-amerikansk forfattar
 Anita Apelthun Sæle (f. 1951), norsk politikar
 Anitta Suikkari (f. 1956), finsk skodespelar
 Anita Baker (f. 1958), USA-amerikansk soul-songar og komponist
 Anita Skorgan (f. 1958), norsk artist
 Anita Orlund (f. 1964), ordførar i Skedsmo
 Anita Moen (f. 1967), norsk langrennsløpar
 Anita Andreassen (f. 1968), norsk idrettsutøvar
 Anita Ihle Steen (f. 1970), ordførar i Ringsaker

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Anita» frå , den 9. juli 2009. 
 

Kvinnenamn
Førenamn av spansk opphav
Diminutiv
Anja

Anja er eit kvinnenamn danna som ei russisk kjæleform av «Anna». Opphavleg kjem Anna frå hebraisk Hannah, som tyder 'gunst' eller 'nåde'. Anja har namnedag den 10. juli.

Ania er ein polsk skrivemåte for namnet, medan Anya er ein vanleg engelsk transliterasjon.

Namneberarar 
 Anja Breien (f. 1940), norsk filmregissør
 Anja Snellman (f. 1954), finsk forfattar
 Anja Andersen (f. 1969), dansk handballspelar og -trenar
 Anja Garbarek (f. 1970), norsk musikar
 Anna Antonowicz (f. 1981), polsk skodespelar
 Anja Pärson (f. 1981), svensk alpinist

Kjelder 
 
 

Kvinnenamn
Førenamn av russisk opphav
Diminutiv
Blackfoot-språket

Blackfoot-språket er eit algonkinsk språk som blir tala av blackfoot-folk.

Språket blir tala av om lag 5000 menneske i Canada av ei etnisk gruppe på 15 000 og av om lag 100 i USA av ei etnisk gruppe på 5–8000. I Canada bur blackfoot-folket (endonym Niitsítapi) på Siksika-, Piegan- og Blood-reservata i den sørlege delen av provinsen Alberta og i USA på Blackfeet-reservatet i delstaten Montana. Dei fire reservata er bustaden til fire undergrupper (engelsk bands) som eksisterte før reservata blei oppretta:

 Siksiká 'svartefot' på Siksika-reservatet
 Aapátohsipikani 'nord-piikani' på Piegan-reservatet
 Káínaa 'mange hovdingar' på Blood-reservatet
 Aamsskáápipikani 'sør-piikani' på Blackfeet-reservatet

Desse undergruppene snakkar kvar sin av dei fire hovuddialektane av blackfoot-språket.

Fonologi 
Hovudartikkel: Fonologi i blackfoot-språket

Vokalar 
Blackfoot-språket har tre korte og tre lange monoftongar og tre diftongar:

Konsonantar 
Blackfoot har ti konsonantar, her attgjevne ortografisk:

Konsonantane  ' , h, w og y er alltid korte, medan alle det ved alle dei andre er distinktiv opposisjon mellom korte og lange. Dei lange blir skrivne ved fordobling av bokstavane for dei korte, som er attgjevne i tabellen over. Lang ts blir skriven tts.

Tonar 
Blackfoot er eit tonespråk, med ein distinktiv opposisjon mellom ein høg tone og ein låg tone. Høg tone er markert ortografisk med ein akutt aksent (´), medan låg tone ikkje er markert. Jamfør desse to orda, som inneheld dei same fonema, men der det fyrste har høg tone (H) på fyrste stavinga og låg tone (L) på andre og tredje stavinga, medan det andre har låg tone på fyrste og siste stavinga og høg tone på andre stavinga:

 H-L-L ápssiwa 'det er ei pil'
 L-H-L apssíwa 'det er ein fiken'

Fotnotar

Bibliografi 
Frantz, Donald G. (1997) [1991]. Blackfoot Grammar. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-7978-4.

Algonkinske språk
Språk i Canada
Språk i USA
Blackfoot-språket
Einskildspråk
Erik Amundsson Frostad

Erik Amundsson Frostad () var ein treskjerar og klokkar, opphavleg frå Nord-Fron i Oppland. Han var først skulehaldar 20 år i Kvam i Oppland, ei tid underklokkar og. Frostad var treskjerar attåt, mellom anna skar han ut ein av englane under korbogen i Kvam kyrkje. I Kvam budde han på bruket Klomstadøyen, som heilt vart teken ut av Storofsen i 1789, seinare brukte han garden Frostad i fire år. I april 1794 kom han som klokkar til Stange i Hedmark, ei stilling han røkta mest livet ut. Han budde på klokkargarden Vestre Hommerstad.

Kjelder 
 Ivar Kleiven:Fronsbygdin. 1930.
 Norsk Allkunnebok, IV. Bandet. 1952.
 Stange bygdebok.

Norske treskjerarar
Richard Burns

Richard Burns () var ein britisk rallyførar. Han vart verdsmeister i 2001.

Alt det første året han køyrde i det britiske rallymeisterskapet, 1993, vann han fire sigrar og vart den yngste britiske meisteren i rally. I 1994 debuterte han i VM-sirkuset.

Burns fekk fabrikksete for Mitsubishi i 1998 og vann sin første VM-siger i Rally Sardinia same året. Dessutan vann han og Rally Storbritannia det året. I 2001 vart han den første engelske verdsmeisteren i rally, medan han køyrte for Subaru.

Richard Burns måtte gje seg i VM-sirkuset etter 2003-sesongen, etter at det vart oppdaga at han hadde svulst på hjernen. Han gjekk gjennom ein vellykka operasjon og hadde håp om å kome attende i ein rallybil. Den 25. november 2005 måtte han derimot gje tapt for sjukdommen, på dagen fire år etter at han vann VM-tittelen.

WRC-sigrar 
{|class="wikitable"
!  # 
! Rally
! Sesong
! Kartlesar
! Køyretøy
|-
| 1
|  46. Safari Rally Kenya
| 1998
| Robert Reid
| Mitsubishi Carisma GT Evo 4
|-
| 2
|  54. Network Q Rally of Great Britain
| 1998
| Robert Reid
| Mitsubishi Carisma GT Evo 4
|-
| 3
|  46. Acropolis Rally of Greece
| 1999
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 4
|  12. Telstra Rally Australia
| 1999
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 5
|  55. Network Q Rally of Great Britain
| 1999
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 6
|  48. Sameer Safari Rally Kenya
| 2000
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 7
|  33. TAP Rallye de Portugal
| 2000
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 8
|  20. Rally Argentina
| 2000
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 9
|  56. Network Q Rally of Great Britain
| 2000
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|-
| 10
|  31. Propecia Rally New Zealand
| 2001
| Robert Reid
| Subaru Impreza WRC
|}

Britiske motorsportutøvarar
WRC-førarar
Sinaloa

Sinaloa er ein delstat i den vestlege delen av Mexico. Hovudstaden og største byen er Culiacán. Han har om lag 2 208 652 innbyggjarar og eit areal på 58 238 km². 

Sinaloa grensar til Sonora og Chihuahua i nord, Durango i aust, og Nayarit i sør. Delstaten har ein 656 kilometer lang kyst mot Californiabukta og Stillehavet i vest.

Bakgrunnsstoff 
 Sinaloa Offisiell nettstad  (spansk)

Delstatar i Mexico
FSLN

Frente Sandinista de Liberación Nacional (Den Nasjonale Sandinistiske Fridomsfronten) er ei tidlegare nicaraguansk motstandsrørsle og seinare parti. FSLN vart grunnlagt på 60-talet og gjennomførte ein revolusjon i 1979. Partiet sat fyrst med statsmakta i landet frå revolusjonen og fram til 1990, og så frå valet i 2006 og fram til i dag.

Partiet er oppkalla etter motstandsleiaren Augusto César Sandino.

Kjelder 
«FSLN (Frente Sandinista de Liberación Nacional)» i Leksikon for det 21. århundrede.

Nicaraguanske parti
Nicaraguanske motstandsrørsler
Fraa By og Bygd

Fraa By og Bygd var eit nynorsk tidsskrift som kom ut frå 1870 til 1879. Tidsskriftet kom ut i Bergen, og var eit av dei fyrste i sitt slag redigert på nynorsk.

Henrik Krohn var hovudmannen bak tidsskriftet. Han dreiv gjennom at Vestmannalaget skulle gje ut eit tidsskrift. Fyrste heftet av Fraa By og Bygd er innbunde i prydband med gull og i dei norske fargane hadde Krohn med seg til Ole Bull 17. mai 1870 då vestmennene helsa Bull velkomen heim frå amerikaferd. Krohn var skriftstyrar dei fem fyrste årgangane. Han skreiv både dikt og om naturvitskaplege utgreiingar, attåt den faste kringsjåteigen Ute og heima. Mellom dei som leverte tekstar til bladet var Kristofer Janson, Aasmund Olavson Vinje, Arne Garborg, John Klæboe, Andreas Austlid, Hans Mo og Marius Nygaard.

Hagbard E. Berner ville gjerne ha Fraa By og Bygd til blad for Det Norske Samlaget, men styremedlemene Olaus Fjørtoft og Hans Jakob Horst ville ikkje ha noko samarbeid med Vestmannalaget. Dessutan emna Samlaget på eige blad.

Dei siste fem åra var Fraa By og Bygd månadsskrift. I desse åra var formannen i Vestmannalaget også skriftstyrar. I rekkefølgje var det Olav Lofthus (6. årgangen), Hans Mo (7.-9. årg.) og Ed. G Johannessen (den tiande og siste årgangen).

Henrik Krohn var drivkrafta bak tidsskriftet i alle år, så då han døydde i 1879 gjekk Fraa By og Bygd inn. Talet på tingarar var i alle år lågt.

Kjelder 
 Norsk Allkunnebok, IV. Bandet. 1952.

Tidlegare norske tidsskrift
Nynorske tidsskrift
Publikasjonar skipa i 1870
Publikasjonar nedlagde i 1879
1870 i Noreg
1879 i Noreg
Parc fermé

Parc fermé er eit fransk ord som tyder 'avstengd park [område]'. Innan somme motorsportidrettar vert parc fermé nytta om eit sikkert område der konkurransebilar kan stå over natta. Bilar som står parkert i dette området får ikkje rørast av uatoriserte, unnateke for teknisk kontrollar gjord av inspektørar. Dermed hindrar ein at bilar vert tukla med før løp.

Motorsport
Parkering
Franske ord og uttrykk
Tommi Mäkinen

Tommi Mäkinen () er ein finsk rallyførar. Han køyrde for Mitsubishi i åra 1995-2001 med ein Mitsubishi Lancer Evolution og for Subaru 2002-2003 med Subaru Impreza. Han vann verdsmeisterskapen i rally fire år på rad 1996-1999. Han vann i 24 av dei til saman 139 VM-konkurransane som han køyrde i. Tommi Mäkinen avslutta karrieren sin i 2003.

WRC-førarar
Finske motorsportutøvarar
Pressemelding

For pressemeldingar som gjeld Wikipedia, sjå Wikipedia:Pressemeldingar.
Ei pressemelding er ein tekst som vert send til media for å spreie informasjon med nyhendeverdi. Pressemeldingar er vanleg innan informasjon og samfunnskontakt, og vert vanlegvis sendt med e-post eller telefaks til aviser, radio og TV. Nytt i våre dagar er videopressemeldingar, som også blir sendt til nettavisredaksjonar. Mange blir også spreidd på videodelesider. Eit eksempel er Videopressemelding.no

Pressemeldingar er ikkje nyhendeartiklar, og er ofte subjektive i retning av det distributøren ønskjer å få fram.

Bakgrunnsstoff

Journalistikk