alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mahler Spur

Mahler Spur er eit fjellframspring, 6 nautiske mil (11 km) lang som strekkjer seg vest fram til Mozart forlandsbre 7 nautiske mil (13 km) aust for sørenden av Debussy Heights, nord på Aleksanderøya i Antarktis. Det vart oppdaga frå lufta og grovt kartlagt av British Graham Land Expedition (BGLE) i 1937. Det vart nøyaktig skissert frå flyfoto tekne under Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Gustav Mahler (1860–1911), den austerrikske komponist.

Sjå òg

 Pearson Spur
 Senouque Spurs

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Offset Ridge

Offset Ridge er ein rygg som strekkjer seg vest frå Triton Point som ligg mellom Venusbreen og Neptunbreen aust på Aleksanderøya i Antarktis. Ryggen vart kartlagt av Direktoratet for oversjøiske målingar frå satellittbilete av U.S. National Aeronautics and Space Administration i samarbeid med U.S. Geological Survey. Ryggen er knekt på midten og består i røynda av to ryggar som er forskyvd (offset på engelsk) i forhold til kvarandre. Det skildrande namnet vart gjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC).

Sjå òg

 Aeolus Ridge
 Deimos Ridge
 Leda Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Natal Ridge

Natal Ridge er ein markant snøfri, terrasseforma rygg som dannar nordsida av Two Step Cliffs-massivet som ligg søraust på Aleksanderøya i Antarktis. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1993 etter den geomorfologiske og biologiske målingar av forskarar frå University of Natal ved Marsbreen.

Sjå òg

 Balan Ridge
 Phobos Ridge
 Polarstar Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Pagoda Ridge

Pagoda Ridge er ein rygg med eit lite fjell fjell som liknar ein pagode på toppen, mellom Phobos Ridge og Deimos Ridge på nordsida av Saturnbreen, søraust på Aleksanderøya i Antarktis. Ryggen vart kartlagt frå flyfotografi tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, i løpet av 1947 og 1948, og frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey i 1948-50. Det skildrande namnet vart nytta av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee.

Sjå òg

 Boyn Ridge
 Natal Ridge
 Zebra Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Pearson Spur

Pearson Spur er ein utstikkar som strekkjer seg søraust frå Elgar Uplands mot enden av Sibeliusbreen, som ligg nord på Aleksanderøya i Antarktis. Han vart fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) i 1947, grovt kartlagt frå flyfotografi av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1959, og kartlagt av British Antarctic Survey (BAS), 1973-77. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1980 etter Martin Robert Pearson, ein glasiolog i BAS i 1970–73 som arbeidde på Aleksanderøya i 1971 og 1972.

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Phobos Ridge

Phobos Ridge er ein klipperik rygg av sandstein og skifer på vestsida av Marsbreen i sørausthjørnet av Aleksanderøya i Antarktis. Kysten i nærleiken vart først sett frå lufta av Lincoln Ellsworth den 23. november 1935, og grovt kartlagt frå bilete tekne på flyturen av W.L.G. Joerg. Denne rygg vart først kartlagt i 1949 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) og vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter tilknytinga til den nærliggande Marsbreen. Phobos er den indre av dei to satellittane av planeten Mars.

Sjå òg

 Arenite Ridge
 Himalia Ridge
 Offset Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Breaking Bad

Breaking Bad er ein amerikansk drama/krim TV-serie skapt og produsert av Vince Gilligan. TV-serien vart send på den amerikanske kanalen AMC i USA og Canada. Serien hadde premiere den 20. januar 2008, og den siste episoden var på lufta 29. september 2013. Det vart produsert totalt 5 sesongar. 

Handlinga i serien er lagd til Albuquerque i New Mexico, og er om kjemilæraren Walter White (Bryan Cranston), som vert diagnostisert med lungekreft i byrjinga av serien. For å sikre familien økonomisk om/når han fell bort byrjar han å produsere og selje metamfetamin saman med den tidlegare eleven Jesse Pinkman (spelt av Aaron Paul). 

USA-amerikanske fjernsynsseriar
Fjernsynsseriar frå 2000-åra
Fjernsynsseriar frå 2010-åra
Polarstar Ridge

Polarstar Ridge er ein taggete rygg, 4 nautiske mil (7 km) lang, som går sørvest frå The Obelisk i Staccato Peaks, som ligg sør på Aleksanderøya i Antarktis. Ryggen vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Polar Star, flyet som Lincoln Ellsworth, i lag med piloten Herbert Hollick-Kenyon, flydde då han oppdaga og fotografert ryggen og the Staccato Peaks den 23. november 1935.

Sjå òg

 Balan Ridge
 Phobos Ridge
 Probe Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Prague Spur

Prague Spur er ein fjellrygg med ei høgd opp mot kring 500 m mellom Puccini Spur og Finlandia Foothills, ved austenden av Mozart forlandsbre, som ligg nord på Aleksanderøya i Antarktis. Han vart fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, og kartlagt frå bilete av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), 1960. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1977 i samband med  Mozart forlandsbre og Wolfgang Amadeus Mozart sin Symfoni nr. 38, «Prag-symfonien», som han komponerte seint i 1786.

Sjå òg

 Mahler Spur
 Pearson Spur
 Senouque Spurs

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Puccini Spur

Puccini Spur er ein fjellframspring, 6 nautiske mil (11 km) lang som strekkjer seg sørvest til Mozart forlandsbre like sør for Mahler Spur nord på Aleksanderøya i Antarktis. Han vart oppdaga frå lufta og grovt kartlagt av British Graham Land Expedition (BGLE) i 1937. Puccini Spur vart nøyaktig skissert frå flyfoto tekne under Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, og av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Giacomo Puccini (1858–1924), ein italiensk operakomponist.

Sjå òg

 Mahler Spur
 Pearson Spur
 Senouque Spurs

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Probe Ridge

Probe Ridge er ein markant, snøfri og terrasseforma rygg som dannar nordsida av Viking Valley, søraust på Aleksanderøya i Antarktis. Ryggen vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1993 etter romsonden som kartla planeten Mars i 1976.

Sjå òg

 Aeolus Ridge
 Leda Ridge
 Polarstar Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Senouque Spurs

Senouque Spurs er ei gruppe utstikkarar med ei høgd opp mot kring 1 250 m og som strekkjer seg nordvestover frå Rouen Mountains til Bongrain forlandsbre. Han vart fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947, grovt kartlagte frå flyfotografi av Falkland Islands Dependencies Survey i 1959, og kartlagt av British Antarctic Survey i 1975-76. Ryggen vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee i 1980 etter Albert Senouque, ein magnetikar og fotograf for FAE, 1908–10. i samband med andre FAE-namn i området.

Sjå òg

 Mahler Spur
 Pearson Spur
 Prague Spur

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Zebra Ridge

Zebra Ridge er ein markant fjellrygg som strekkjer seg over kring 3 km, som ligg 5 km sør for munningen av Tumblebreen der han stig til 760 m oppom Roberts forlandsbre aust på Aleksanderøya i Antarktis. Ryggen vart oppdaga frå avstand av Lincoln Ellsworth, som fotograferte den nærliggande Douglas Range frå lufta den 23. november 1935. Han vart først kartlagt i 1948 av Falkland Islands Dependencies Survey og fekk dette namnet på grunn av dei stripete berglaga.

Sjå òg

 Deimos Ridge
 Phobos Ridge
 Polarstar Ridge

Kjelder

Ryggar på Aleksanderøya
Nils Blommér

Nils Blommér, opphavleg Nils Jakob Olsson, () var ein svensk målar som var busett i Paris og Roma.

Liv og gjerning
Blommér var frå Blommerød i Skåne. Han byrja som lærling hos målaren Magnus Körner i Lund. 23 år gammal fekk han studieplass på kunstakademiet i Stockholm. År 1847 vart han tildelt stipend og reiste då til Paris, der han studerte hos den akademiske målaren Léon Cogniet. Hausten 1852 gifta han seg i Roma med den finske kunstnaren Edla Jansson. Få månader seinare døydde han av lungebetennelse i Paris.

Blommér var mykje påverka av straumdrag i tida, særleg frå dei romantiske forfattarane, landsmennene Erik Gustaf Geijer, Per Atterbom og Erik Stagnelius. Også den store, samtidige interessa for folkeviser påverka naturmystikaren Blommér sine verk, som han måla i Paris. Frå den franske hovudstaden sende han til Sverige mange måleri basert på nordisk mytologi og folklore. Dei mest kjende måleria bygger på førestillinga om alvar, til dømes Ängsälvor frå 1850. Dette arbeidet, og andre, som Sommarnattsdrömmen, Näcken och Ägirs döttrar, Idun och Brage og Älfvor, var dirkete inspirert av den austerrikske målaren Moritz von Schwind sine motiv frå folketrua. Blommér var viss på at naturen hadde ei ibuande sjel; alve-vesen og mytiske segnfigurar var symbolske uttrykk for denne.

Bakgrunnsttoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nils Blommér» frå ,  den 24. oktober 2013.  
 
Denne artikkelen bygger på «Nils Blommér» frå ,  den 24. oktober 2013.  
 

Svenske målarar
Georges Rouault

Georges Henri Rouault () var ein fransk fauvist- og ekspresjonist-målar og grafikar i litografi og radering.

Liv og gjerning
Rouault var fødd i små kår. Fjorten år gammal fekk han lærlingplass hos ein glasmålar og -reparatør. Medan han arbeidde som lærling var han kveldane elev ved kunstskulen École des Beaux-Arts, der Gustave Moreau var ein av lærarane hans.

Kring 1890 kom Rouault i kontakt med fauvistane, og innleia vennskapar med Henri Matisse, Albert Marquet, Henri Manguin og Charles Camoin. Etter 1895 deltok han med måleri av religiøse motiv, landskap og stilleben i offentlege utstillingar som 'Salon d’Automne'. I 1905 stilte han som medlem av fauvistane ut på salongen i Paris.

Rouault begynte i 1907 på ein serie bilete av narrar, klovnar og horer, verk som i dag vert rekna som sosialkritiske. Frå kring 1910 vart verka hans tilgjengelege for tyske kunstnarar i Dresden, folk som nokre år seinare danna kjernen i den tyske ekspresjonismen.

Han var tiltrekt av spiritualisme og av den dramatiske eksistensialismen til filosofen Jacques Maritain, dei to vart også livsvarige venner. Alt Rouault laga etter møtet med Maritain handla om kristne, religiøse emne. Frå 1917 konsentrerte Rouault seg fullt ut om måleri som uttrykksform. Særleg var han oppteken av Kristi liding, noko han oppfatta som uttrykk for det menneskelege og menneskeheita, der oppstoda var einaste håp.

Han døydde i fødebyen Paris i 1958.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Georges Rouault» frå ,  den 24. oktober 2013.  
 

Franske målarar
Grafikarar
Kveld

Kveld  eller aftan er eit tidsrom på døgnet som ligg mellom dag og natt. Han kan seiast å ta til ved solnedgang eller skumring og vara til midnatt. Ei anna tidfesting kan vera at kvelden tek til klokka 18.00 og varar til 24.00 (midnatt). Kveld avløyser ettermiddagen. Han går over til natt som igjen går over til morgon.

Kvelden er tradisjonelt den tida arbeidet for dagen stoppar. Ein kan gå heim, eta kveldsmåltid, driva med fritidssylar eller slappa av. Mange nyheitskjelder er knytt til denne tida gjennom at dei tradisjonelt kjem ut om kvelden, til dømes i form av aviser (som Aftenposten, Stavanger Aftenblad, London Evening Standard eller Corriere della Sera) eller nyheitsprogram (som Dagsrevyen, Kveldsnytt eller CBS Evening News).

Ofte er kvelden også ei tid der ein kan byrja festar og feiringar. Mange tradisjonelle norske høgtider finn stad kvelden før ein festdag, som julaftan og jonsokaftan. Jødisk sabbat og større høgtider tek til om kvelden, ved solnedgang. I muslimsk tradisjon er kvelden, som byrjar når ein ser månen, tida ein kan avslutta fasten på kvar dag under ramadan. Som i jødedommen byrjar også høgtider ved kveldsutbrotet. Visse bøner og ritual høyrer også til kvelden, som kristen aftansong eller angelus, jødisk maariv og muslimsk maghrib.

Fleire dyr og plantar er kveldsaktive. Kveldsaktive dyr kan koma ut og leita etter mat på denne tida, medan blomar frå kveldsaktive plantar kan opna seg om kvelden.

Kjelder

Tider av døgnet
Støv

Støv, dust eller dumbe er svært små faste partiklar med diameter på mindre enn 50 mikrometer (jamfør sand eller granulat). I jordas atmosfære finst det støv frå ulike kjelder. Jordstøv spreidd av vinden, vulkanske utbrot og forureining er nokre døme. Luftbore støv er rekna som ein aerosol som kan ha ein sterk og lokal påverknad på varmestråling i atmosfæren, og dermed på klimaet. I tillegg, dersom støvet består av ei lettenneleg substans, kan det medføre eksplosjonsfare.

Fysikk 
Fysikken til støv følgjer lovar som ikkje alltid kan samanliknast med faste stoff eller flytande stoff. For eksempel er trykket på ein boks full av støv ikkje nødvendigvis homogent.

Generelle helseeffektar 
Støv er årsaka til lungesjukdommen kjent som pneumoconiosis, ein sjukdom som finst hjå mellom anna kolgruvearbeidarar. Dette har resultert i ei rekkje arbeidsmiljølovar.

Ulike typar støv 
 Husstøv
 Svevestøv
 Nedfallsstøv
 Partikkel
 Jordstøv
 Vulkansk materiale
 Sand
 Granulat
 Aerosol
 Forureining
 Støv i verdsrommet

Kjelder 

Innemiljø
Forureining
Avfall
Recanati

Recanati er ein by og ein kommune i provinsen Macerata i regionen Marche i Italia. Kommunen har 21 000 ibuarar over eit areal på 102 km². Byen ligg 296 meter over havet, ca 30 kilometer sør for regionshovudstaden  Ancona. Til Adriahavet er det 10 km.

Recanati vart grunnlagd rundt 1150, der det allereie fanst tre borger. I 1290 kunngjorde byen seg som sjølvstendig republikk, men vart etter nokre tiår underlagt pavestolen. På 1400-talet var byen åstad for ein stor marknad. Napoleon Bonaparte sin hær erorbra byen i mars 1798. Sidan 1860 har Recanati vore del av staten Italia. 

Både songaren Beniamino Gigli og poeten Giacomo Leopardi vart fødde i Recanati.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Recanati» frå ,  den 25. oktober 2013.  
 

Byar i Italia
Byar i Marche
Beniamino Gigli

Beniamino Gigli () var ein italiensk operasongar frå Recanati i regionen Marche, verdskjend for si tenorrøyst.

Liv og gjerning
Gigli fekk stipend så han kunne studere song i Roma. 24 år gammal vann han ei stor songtevling i Parma. Same året debuterte han i Rovigo som Enzo i operaen La Gioconda av Amilcare Ponchielli.

Året etter hadde han i Bologna stor suksess som Faust i operaen Mefistofeles, noko som gjorde han landskjend. Han fekk tilbod om å synge ved dei største operahusa i Italia, og gjorde mange gjestespel. Gigli song både i heimlandet, i Spania og Sør-Amerika. Åra 1920-32 var han tilsett ved Metropolitan-operaen i New York. Også i Noreg heldt han konsertar.

Gigli vart i samtida rekna som Enrico Caruso sin etterfylgjar som verdas fremste tenor-songar. Han hadde ei sjeldan fyldig og sjarmfull lyrisk røyst, som gjorde han til ein fullkomen utøvar for italiensk belcanto. Repertoaret hans bestod for ein stor del av italienske og franske operaparti. Gigli gjorde i 1918 sine første innspelingar på plate, og song inn masse musikkstykke på plate gjennom åra. Gigli deltok elles i mange spelefilmar.

Han døydde i Roma, og er gravlagd i fødebyen Recanati.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Beniamino Gigli» frå ,  den 25. oktober 2013.  
 

Italienske songarar
Monte Matto

Monte Matto er ein 3 097 meter over havet høg fjelltopp i Kystalpane i Italia. Fjellet er forma som ein lang fjellrygg, med fire ulike toppar på. 

Geologisk består fjellryggen av to ulike bergartar, den eine av gneis med innslag av granitt, den andre av gneis der ulike typar migmatitt er blanda inn.

William Coolidge, Christian Almer og Ulrich Almer var på toppen 14. august 1879, som dei fyrste menneska.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Monte Matto» frå ,  den 25. oktober 2013.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Kháris Antoníou

Kháris Antoníou () er ein kypriotisk songar. 11. februar 2011 vann han den tredje sesongen av The X Factor på ANT1 då han song «You Are So Beautiful to Me» av Joe Cocker. Han fekk òg ein toårskontrakt med Sony Music Greece, og vart den tredje kypriotaren som vann den greske versjonen av X Factor.

Diskografi

Singlar
 2011: Ston kósmo mou egó

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Haris Antoniou» frå ,  den 25. oktober 2013.  

Kypriotiske songarar
Folk frå Limassol
Greske X Factor-deltakarar
Greske X Factor-vinnarar
Ronny Hafsås

Ronny André Hafsås () er ein norsk tidlegare skiskyttar og langrennsløpar frå Stårheim i Eid kommune i Sogn og Fjordane. Han vann eitt verdscuprenn i langrenn og sikra seg tre sølvmedaljar i ulike noregsmeisterskap; to i langrenn (2008 og 2010) og ein i skiskyting (2009).

Skiskyting
Hafsås vart i 2004 juniorverdsmeister med det norske stafettlaget under junior-VM i franske Haute Maurienne.

Han debuterte i verdscupen i skiskyting i Pyeongchang Sør-Korea i februar 2008. Si første topp ti plassering i verdscupen fekk han veka etter, då han vart nummer ni på sprint-distansen i Khanty-Mansijsk. Hans beste plassering i verdscupen i skiskyting er sjetteplassen han oppnådde under på sprinten i Östersund 6. desember 2008.

Etter å ha delteke i vinter-OL 2010 i langrenn, vende Hafsås tilbake til skiskyting. Midt i mars månad gjekk inn til ein tiandeplass i 10 km sprint.

Langrenn
Under NM på ski 2008 i Trondheim tok Hafsås sølvmedaljen på 15 kilometer fristil, berre slått av Morten Eilifsen. Året før kom han elles femteplass på same distansen.

Hafsås vann opningsrennet i Verdscupen i langrenn for 2009/10-sesongen. Den 21. november 2009 slo han franske Vincent Vittoz med 0,2 sekund på 15 km på Beitostølen. Den overraskande sigeren gav han plass på det norske stafettlaget som dagen gjekk til topps etter ein sterk sisteetappe av Petter Northug. Seinare i sesongen kom Hafsås på andreplass, bak  Northug, på 15 km fri under NM i langrenn i Stokke. Han vart dermed utteken til OL, der han vart nummer 42 på 15 km fristil, også då på plassen bak Petter Northug.

Hafsås var mykje plaga med skadar i åra etter 2010 og valde å avslutte ski-karrieren i 2013.

Bakgrunnsstoff

IBU-biografi

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar.
Ronny Hafsås til VM
langrenn.com

Norske langrennsløparar
Norske skiskyttarar
Norske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Folk frå Eid
Geir Toskedal

Geir Sigbjørn Toskedal () er ein politikar for Kristeleg Folkeparti frå Karmøy. Han er stortingsrepresentant for Rogaland fylke sidan 2013.

Toskedal, som har vore rektor ved Karmøy Kulturskole, har sidan 1991 representert Kristeleg Folkeparti i kommunestyret i Karmøy. Sidan 2007 har han også vore fylkestingsrepesentant for partiet i Rogaland. Toskedal stod på andreplassen på Rogaland Kristeleg Folkeparti si liste til stortingsvalet 2013, han vart vald inn på Stortinget som representant nummer tretten frå Rogaland. På tinget er han medlem av Kommunal- og forvaltningskomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi
nrk-rogaland

Stortingsrepresentantar for Rogaland
Stortingsrepresentantar frå KrF
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Folk frå Karmøy
Ficks diffusjonslover

Ficks diffusjonslover er to grunnleggjande matematiske lover for diffusjon. Dei vart nedskrivne av Adolf Fick i 1855.

Den første lova
Den første lova til Fick seier at diffusjonsstraumen J er proporsjonal med konsentrasjonsgradienten for det aktuelle stoffet: 

der D er diffusjonskoeffisienten, som er eit makroskopisk mål for korleis tilsvarande atom og molekyl kan røre seg. Minusteiknet syner til at at straumen går mot lågare konsentrasjon.  er «diffusjonsfluksen» (stoffmengd per areal og tid). (for ei ideell blanding) er konsentrasjonen.  er posisjonen.

Den andre lova
Samanhengen mellom konsentrasjonen av det aktuelle stoffet og tida diffusjonen har pågått er gjeven i den andre lova til Fick.

der

  er konsentrasjonen. 
  er tida
  er diffusjonskoeffisienten 
  er posisjonen.

Kjelder
Ficks diffusjonslover. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Ficks_diffusjonslover

Bakgrunnsstoff
Diffusion fundamentals

Diffusjon
Statistisk mekanikk
Fysikalsk kjemi
Matematikk i medisin
Fjerntermometer

Fjerntermometer er eit termometer som blir brukt viss temperaturen skal avlesast ein annan stad enn der han vert målt. Som fjerntermometer blir termoelement eller motstandstermometer på målestaden og millivoltmeter på avlesingsstaden mest brukt. Ved varsling av temperaturar som ikkje må overskridast nyttar ein bimetalltermometer, som sluttar ein elektrisk kontakt ved den innstilte temperaturen.

Kjelder
fjerntermometer. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fjerntermometer

Termometer
Fluidum

Fluidum er ei eldre nemning for flytande stoff og til dels òg for gassar. Det vert ofte nytta om alkoholhaldige drykk.

Kjelder
fluidum. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fluidum

Væsker
Gassar
Fluorescensmikroskop

Fluorescensmikroskop er eit optisk mikroskop der ein brukar ei lyskjelde som sender ut ultrafiolett stråling, fiolett og til dels blått lys og med det skapar ein fotoluminescens i objektet som ein ser på. Kjeldene for den karakteristiske fluorescerande eller fosforescerande strålinga viser seg tydeleg i objektbiletet og kan gje verdifulle opplysningar om samansettinga til preparatet.

Kjelder
 fluorescensmikroskop. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fluorescensmikroskop

Mikroskop
Fluorescens
Laboratorieutstyr
Forbrenningsvarme

Forbrenningsvarme () er varmeverdi eller brennverdi for eit stoff og den varmen som blir frigjort ved forbrenning av ei viss mengd av stoffet. I tabellar finn ein spesifikk forbrenningsvarme som er utvikla varme ved forbrenning av 1 kg av stoffet.

Sjå òg 
 Brennverdi

Kjelder
forbrenningsvarme. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/forbrenningsvarme

Kjemiteknikk
Forbrenning
Brensel
Termodynamikk
Kjernefysikk
Termokjemi
Termodynamiske eigenskapar
Fordampingsvarme

Fordampingsvarme er ei nemning for den varmen som går med til å fordampe ei viss mengd av ei væske ved kokepunktet. Ved trykket 1 atmosfære kokar vatn ved 100 °C, og då trengst det 2260 kJ til å fordampe 1 kg av vatnet. For dei fleste stoffa er fordampingsvarmen mindre enn for vatn. Fordampingsvarmen er òg mindre når kokinga skjer i ein trykkokar, altså ved høgare temperaturar. I tabellar finn ein spesifikk fordampingsvarme ved koketemperaturen.

Spesifikk fordampingsvarme ved koketemperaturen for eit utval stoff

Kondensasjonsvarme
Kondensasjonsvarme er den varmemengda som blir frigjort når ein gass kondenserast, det vil sei går over til væske eller fast stoff. Kondensasjonsvarmen er like stor som fordampningsvarmen for stoff ved same trykk og temperatur, men med motsett forteikn.

Kjelder
fordampingsvarme. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fordampingsvarme
kondensasjonsvarme. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kondensasjonsvarme

Termodynamiske eigenskapar
Termodynamikk
Entalpi
Fotokromatisk glas

Fotokromatisk glas er glas som får ein mørk farge når det vert påverka av lys, avhengig av intensiteten til lyset. 

Dette vert mellom anna nytta i briller.

Kjelder
fotokromatisk glas. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fotokromatisk_glass

Kromisme
Glaskjemi
Fourier-lova

Fourier-lova er ei fysisk lov som seier at varmefluksen ved varmetransport i faste material og i stilleståande væske er proporsjonal med temperaturgradienten, som vil sei temperaturskilnaden per lengdeeining i straumingsretninga. 

 

der (med SI-einingar)
  er den lokale varmefluksen, W·m−2
  er varmeleiingsevna til stoffet, W·m−1·K−1,
  er temperaturgradienten, K·m−1.

Kjelder
 Fouriers lov. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Fouriers_lov

Varmekonduksjon
Varmeoverføring