alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jan Olav Gatland

Jan Olav Gatland () er førstebibliotekar ved Universitetsbiblioteket i Bergen og sakprosaforfattar. Han har arbeidd som kritikar og tidsskriftredaktør. Gatland har publisert ei rekkje bøker og artiklar, hovudsakleg om litteratur.

Bibliografi

 Antonin Artaud: Blodsprut, utval og gjendikting, Oktober forlag, 1984, ISBN 82-7094-337-1
     Frå mann til mann. Dikt om menns kjærleik til menn, utval og gjendikting, Oktober forlag, 1986, ISBN 8270944297
     Mellom linjene. Homofile tema i norsk litteratur, Aschehoug 1990, ISBN 82-03-16338-6
 Jean Genet: Querelle, omsetjing og etterord, Tiden forlag, 1994, ISBN 82-10-03741-2
     Amor librorum nos unit. Universitetsbiblioteket i Bergen 1825-1996, red. + medforfattar, UB Bergen, ISBN 82-7293-030-7
     Teaterteori. Klassiske og moderne tekster, redaktør og omsetjing, Pax forlag, 1998, ISBN 9788253019277
 Joris-Karl Huysmans: Mot strømmen, omsetjing og etterord, 1998, ISBN 9788274880870
 Mitt halve liv. Bjørnstjerne Bjørnsons vennskap med Clemens Petersen og andre menn, Kolofon forlag, 2003, ISBN 9788230000069
     Det andre mennesket. Eit portrett av Åsmund Sveen,Samlaget, 2004, ISBN 9788252162974
     Det litterære liv. Rolv Thesen og hans tid, Vigmostad & Bjørke 2006, ISBN 9788241904523
     Torvald Tu. Eit diktarliv, Samlaget, 2008, ISBN 9788252172126
     Ord og orgasme. Ein biografi om Ola Raknes, Samlaget, 2010, ISBN 9788252175615
     Olav Dalgard. Ein biografi. Samlaget, 2013, ISBN 9788252178739
 Ein driftig djevel i Bergen : historia om Mons Litleré. Samlaget, 2018, ISBN 9788252195552 
 Lars Berg. Rikspornograf og kulturforkjempar''. Samlaget 2020, ISBN 9788234002861

Norske bibliotekarar
Norske forfattarar
John Frederic Daniell

John Frederic Daniell () var ein britisk fysikar og kjemikar som utførte viktige arbeid innanfor både meteorologi, kjemi og fysikk. Han er mest kjend for oppfinninga si av det galvaniske elementet som ber namnet hans og for oppfinninga av eit doggpunkthygrometer som no vesentleg har historisk interesse.

Kjelder
John Frederic Daniell. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Engelske fysikarar
Britiske oppfinnarar
Britiske kjemikarar
Medlemmar av Royal Society
Folk frå den industrielle revolusjonen
Copleymedaljen
Royal Medal
Batterioppfinnarar
Vitskapsfolk frå London
Arvid Johanson

Arvid Helmer Johanson  () var ein norsk journalist, redaktør og politikar (Ap).

Biografi 

Arvid Johanson var aktiv i AUF, Halden Ap og Østfold Ap alt som ung mann, m.a. som leiar for alle tre partiorganisasjonane. Då han fyrste gongen møtte på Stortinget som vararepresentant var han 26 år gamal, og dermed den yngste representanten sidan 1814. I 1958 fekk han fast plass på tinget og skulle bli sitjande 1958-61 og 1964-81; til saman 22 år. Seint på 1970-talet var han formann i industrikomitéen, deretter i utanrikskomitéen. I oktober 1980 vart han utnemnd til statsråd for fyrste gong då han vart leiar for olje- og energidepartementet under regjeringa Nordli. I februar 1981 gjekk Oddvar Nordli av som statsminister, men Johanson heldt fram som olje- og energiminister i regjeringa Brundtland I. Han hadde denne posisjonen fram til Høgre kom til makta i regjeringa Willoch ved valet i 1981. Etter valet mista Johanson stortingsplassen. 

Arvid Johanson hadde jobba som journalist i Halden Arbeiderblad sidan 1950, og i 1981 tok han over som redaktør. Johanson hadde stor interesse for heimbyen og heldt fast ved at avisa måtte dyrka den lokale profilen sin. Ved eit tilfelle medan han var redaktør skal han ha lenkja seg fast utanfor lokalsjukehuset i Halden då det var trua av nedlegging. Han gjekk av som redaktør i 1993.

Johanson gav også ut fleire lokalhistoriske bøker om Halden.

Kjelder 
 Sarpsborg Arbeiderblad, 07.11.13: Arvid Johanson er død.

Fotnotar 

Norske olje- og energiministrar
Ap-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Nordli
Statsrådar i Regjeringa Brundtland I
Stortingsrepresentantar for Østfold
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Norske redaktørar
Folk frå Halden
Friedrich Dessauer

Friedrich Dessauer () var ein tysk biofysiker. 

Han var professor i medisinsk fysikk i Istanbul frå 1934 til 1937 og i Freiburg i Sveits frå 1938 til 1950. Han studerte særleg verknaden av røntgenstrålar og absorpsjonen deira i organisk vev, og blir rekna som ein av grunnleggjarane av strålefysikken.

Kjelder
Friedrich Dessauer. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013 frå http://snl.no/Friedrich_dessauer.

Folk frå Aschaffenburg
Tyske fysikarar
Tyske filosofar
Filosofar på 1900-talet
Fysikarar på 1900-talet
Fortenestordenen til forbundsrepublikken Tyskland
Tyske riksdagsmedlemmar
Olaf Devik

Olaf Martin Devik ()
var ein norsk fysikar og administrator. 

Han tok cand.real. i 1911 og studerte fysikk i Heidelberg 1913–1914. Han vart amanuensis i fysikk ved Universitetet i Oslo i 1914 og tok dr.philos. i 1931. I 1915 fekk han i oppdrag å organisere vêrvarsling og meteorologisk teneste for Nord-Noreg saman med Ole Andreas Krogness. Han vart tilsett ved Halddeobservatoriet frå 1915 til 1918 og ved Geofysisk institutt i Tromsø frå 1918 til 1922. Frå 1922 var han dosent i fysikk ved NTH og dessutan lærar ved Noregs lærarhøgskule frå 1923 til 1932. Han var medlem av Chr. Michelsens institutt frå 1932 til 1938 og ekspedisjonssjef for kulturavdelinga i Kirkedepartementet 1938–1956.

Devik er kjent som pedagog og lærebokforfatter. Han har offentleggjort ei rekkje populærvitskaplege artiklar i dagspresse og tidsskrift. Som leiar av forskingsarbeida ved Chr. Michelsens institutt har han utført viktige studium over ultraraud stråling, ulike belysningsspørsmål og korleis lyd breiar seg i lufta, med omsyn på bruk for å tryggje skipsfarten langs kysten.

Frå 1943 til 1945 var Devik i London som ekspedisjonssjef for Kirkedepartementet der. Etter andre verdskrigen la han ned eit stort arbeid med å bringe undervising og forsking ved norske høgare læreanstaltar på fote att, mellom anna ved skipinga av dei vitskaplege forskingsråda. Har utgjeve Blant fiskere, forskere og andre folk (1971).

Kjelder
 

Norske fysikarar
Norske geofysikarar
Norske meteorologar
Norske sakprosaforfattarar
Elevar ved Universitetet i Oslo
Norske sivilarbeidarar
Nordmenn frå andre verdskrigen
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av Norges Tekniske Vitenskapsakademi
St. Olavs Orden
Dannebrogordenen
Nordstjerneordenen
Norske hundreåringar
Folk frå Gjerdrum
James Dewar

James Dewar () var ein britisk fysikar og kjemikar. 

Han var frå 1875 professor i eksperimentalfysikk ved universitetet i Cambridge, og frå 1877 professor i kjemi ved Royal Institution i London. Han var den første som fortetta hydrogen til væske, og framstelte det seinare òg i fast form. Til oppbevaring og forsending av flytande luft fann han opp dewarkaret, eit glaskar med doble vegger skilt ved lufttomt rom. Termosflasker byggjer på same prinsippet. 

Han var æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1911.

Kjelder

Skotske kjemikarar
Skotske fysikarar
Folk frå Kincardine
Skotske oppfinnarar
Medlemmar av Royal Society
Copleymedaljen
Robert Henry Dicke

Robert Henry Dicke () var ein amerikansk fysikar og astronom.

Han var professor ved Princeton University frå 1957. Han er er særleg kjent for sine nye og til dels kontroversielle teoriar innanfor generell relativitetsteori og kosmologi. Han innførte i 1940-åra nye metodar for mikrobølgjeanalysar, noko som førte til konstruksjon av forsterkarar og radiometer som har fått stor tyding innan radioastronomien.

Kjelder
 Robert Henry Dicke. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Kosmologi
USA-amerikanske astronomar
USA-amerikanske fysikarar
National Medal of Science
Comstock-prisen i fysikk
Universitetet Juraj Dobrila i Pula

Universitetet Juraj Dobrila i Pula (kroatisk Sveučilište Jurja Dobrile u Puli) er universitet i Pula i Kroatia, oppretta i 2006.

Rektorar ved UiP
 Marčelo Dujanić (2006-2009)
 Robert Matijašić (2009-2013)
 Alfio Barbieri (2013-)

Sjå òg
Pula
Juraj Dobrila

Referenser

Bakgrunnsstoff 
 Heimesidene til Universitetet Juraj Dobrila i Pula
 Oversikt over ulike einingar knytt til universitetet 

Pula
Skipingar i 2006
Paul Drude

Paul Karl Ludwig Drude () var ein tysk fysikar. 

Han var professor i Leipzig, Giessen og Berlin. Drude er kjent for undersøkingane sine av dei optiske konstantane til metall, for dugande arbeid over elektromagnetisk lysteori, elektriske svingningar og spesielt for elektronteorien sin for forklaringa av metall sine elektriske og termiske leiingsevne.

Kjelder
Paul Drude. (14. februar 2009). Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Bakgrunnsstoff 
 Kort biografi  ved pdi-berlin.de

Tyske fysikarar
Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet
Folk frå Braunschweig
Døde ved sjølvmord
Elevar ved Universitetet i Göttingen
Pierre Louis Dulong

Pierre Louis Dulong () var ein fransk fysikar og kjemikar, lege, og seinare lærer i fysikk og kjemi ved ulike vitskaplege institusjonar i Paris. 

Frå 1830 var han direktør for École polytechnique. Han arbeidde med varmefenomen, som utvidinga til lekamar, avkjøling, varmekapasitet, damptrykket til vassdamp og anna. Han fann, saman med kollegaen sin Alexis Thérèse Petit, Dulong-Petit-lova. Dulong oppdaga det særs eksplosive nitrogenkloridet (1811), noko som kosta han eit auge og fleire fingrar.

Kjelder
 Pierre Louis Dulong. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Bakgrunnsstoff
 

Folk frå Rouen
Franske fysikarar
Franske kjemikarar
Elevar ved École Polytechnique
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Saul Dushman

Saul Dushman () var ein russisk-amerikansk fysikar. 

Han vart utdanna i Toronto i Canada og arbeidde frå 1912 ved General Electrics sitt forsøkslaboratorium. Frå 1928 var han assistant director der. Frå 1922 til 1925 var han forsøksleiar ved Edison Lamp Works. Dushman er kjend for arbeid med høgvakuumteknikk, elektronemisjon, kvantemekanikk, kjemiske reaksjonshastigheiter og fotoelektriske celler.

Kjelder

Saul Dushman. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Bakgrunnsstoff
Artiklane til Saul Dushman 

Russiske fysikarar
USA-amerikanske fysikarar
Russiske kjemikarar
USA-amerikanske kjemikarar
Russiske jødar
Folk frå Rostov
Wander Johannes de Haas

Wander Johannes de Haas () var ein nederlandsk fysikar.

Han var elev av H.A. Lorentz og Heike Kamerlingh Onnes. Han var professor i Delft frå 1917, Groningen frå 1922 og i Leiden frå 1924. Han utførte fundamentale arbeid i magnetisme og lågtemperaturfysikk. de Haas–van Alphen-effekt og Einstein–de Haas-effekt er kalla opp etter han.

Kjelder
Wander Johannes De Haas. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Nederlandske fysikarar
Elevar ved Universitetet i Leiden
Folk frå Lisse
Loránd Eötvös

Loránd Eötvös [], òg kjend som (baron) Roland (von) Eötvös, () var ein ungarsk fysikar og fjellklatrar som spelte ei viktig rolle i det intellektuelle og politiske livet i Ungarn på 1800-talet.

Virke 
I dag er Eötvös mest kjend for arbeid innan overflatespenninga til væsker og gravitasjon, spesielt det svake ekvivalensprinsippet, som fekk tyding for relativitetsteorien, og dessutan tidevannskreftene på overflata til jorda.

Som ungarsk kultur- og undervisningsminister reformerte Loránd Eötvös det høgare skulevesenet i landet og gav matematikkundervisninga ein viktig posisjon. Denne innverknaden varar framleis ved, idet ungarske gymnasiastar hyppig vinn konkurransar som den internasjonale matematikkolympiaden.

Frå 1886 til han døydde underviste Loránd Eötvös ved Universitetet i Budapest.

Eötvös var òg ein kjend fjellklatrar med fleire førsteklatringar i Dolomittane, oftast gjennomført saman med fjellføraren Michael Innerkofler, til dømes Sextener Rotwand 1878. Han var dessuten mangeårig president i den ungarske turistsamskipnaden.

Ettermæle 
Oppkalla etter Loránd Eötvös
 Den gamle eininga Eötvös, eit mål på endringane i gravitasjonskreftene mellom ulike geofysiske lekamar.
 Eötvöstalet vert nytta innan stryømingsmekanikken: ein dimensjonslaus storleik for å skildre forma på ei flytande kule (til dømes vatn- eller luftboble).
 Eötvösregelen vert nytta til å rekne ut overflatespenninga i ei tilfeldig vald rein væske ved alle temperaturar.
 I 1950 fekk Universitetet i Budapest namnet Eötvös Loránd Universitet.
 Eötvös-krateret på månen.
 Fjelltoppen Cima Eötvös i Dolomittane i Cadinigruppa.
Æresprisar
 Eötvös vart utnemnd som æresdoktor ved Universitetet i Oslo i høve 100-årsjubileet 6. september 1911

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Loránd Eötvös» frå ,  den 7. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Litteratur 
 Lászlo Kovács: Eötvös Loránd, tudós-tanár. UP, Szombathely 2002, ISBN 963-9290-25-4

Bakgrunnsstoff 
 Eötvös Loránd Virtual Museum 

Ungarske fysikarar
Fjellklatrarar
Folk frå Budapest
Ungarske utdanningsministrar
Medlemmar av Det ungarske vitskapsakademiet
James Alfred Ewing

Sir James Alfred Ewing () var ein britisk fysikar og ingeniør. 

Han vart utdanna hos lord Kelvin og var professor i Tokyo, Dundee og Cambridge, og direktør for det britiske undervisningsvesenet for sjøteknikk (Naval Education). Frå 1916 til 1935 var han president og visekanslar for Edinburgh universitet. Ewing er kjent for undersøkingane sine over magnetisk hysterese og krystallstrukturen til metall, og for jordskjelvundersøkingar i Japan.

Kjelder
James Alfred, Sir Ewing. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 4. november 2013.

Folk frå Dundee
Elevar ved University of Edinburgh
Medlemmar av Royal Society
Skotske ingeniørar
Skotske fysikarar
Britar frå fyrste verdskrigen
Royal Medal
Presidentar i Royal Society of Edinburgh
Skotske sivilingeniørar
Jens Feder

Jens Feder () er ein norsk fysikar. Feder har arbeidd med faseovergangar i superleiarar, antiferromagnetisme, med problem innanfor statistisk fysikk, kjernefysikk, transportproblem i porøse medium og i væsker. 

Han tok doktorgraden i 1970 og var professor i fysikk frå 1974 ved Universitetet i Oslo. 

Han har arbeidd ved fleire utanlandske forskingsinstitusjonar og universitet og fått fleire prisar for forskinga og undervisinga si. Han har publisert mange artiklar og skrive ei bok om fraktalar, som mellom anna er omsett til japansk og russisk.

Kjelder
Grøn, Øyvind. (2009, 14. februar). Jens Feder. I Store norske leksikon. Henta 7. november 2013 frå http://snl.no/Jens_feder.

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Mitchell Feigenbaum

Mitchell J. Feigenbaum () er ein amerikansk fysikar. 

Han var forskar ved Lós Alamos Scientific Laboratory frå 1974 til 1981 og professor ved Cornell University frå 1982. Ved hjelp av datamaskinar oppdaga han i slutten av 1970-åra mønster oppstått ved forgreiningar vil gjenta seg periodisk med ein avgjort skaleringsfaktor av universell natur. Dette fenomenet vert kalla eriodisk dobling og mønsteret som oppstod er seinare kalla fraktalar. Oppdaginga er knytt saman med skildringar av ikkje-likevektsfenomen i termodynamiske system. Studiar av fraktalar har sidan blitt viktig for å forstå korleis system langt frå likevekt utviklar seg.

Kjelder

Holtebekk, Trygve. «Mitchell J. Feigenbaum» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 7. november 2013.

USA-amerikanske fysikarar
Kaosteori
USA-amerikanske jødar
Jødiske vitskapsfolk
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Wolfprisen i fysikk
Galileo Ferraris

Galileo Ferraris () var ein italiensk fysikar og elektroingeniør, mest kjend for studiat og oppdaginga av roterande magnetfelt, som dannar grunnlaget for induksjonsmotoren. 

Ferraris sitt prinsipp for skape dreiefelt, ved einfasa vekselstraum og ein kunstfase, vart brukt i dei første vekselstraummotorane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Galileo Ferraris» frå ,  den 7. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Italienske fysikarar
Italienske ingeniørar
Italienske oppfinnarar
James David Forbes

James David Forbes () var ein skotsk fysikar og glasiolog som arbeidde mykje med varmeleiing og seismologi. Forbes budde i Edinburgh det meste av livet sitt og var lærar ved universitet og ein professor der frå 1833 til han vart rektor ved United College of St. Andrews i 1859.

Han arbeidde mykje med isbreane i Alpane og Noreg, som han utforska på fleire reiser i 1840- og tidleg i 1850-åra. Forbes skreiv Travels Through the Alps of Savoy (1843), Norway and its Glaciers (1853).

Han fann opp seismometeret i 1842.

Forbesbreen i Graham Land er kalla opp etter han.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «James David Forbes» frå ,  den 7. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Brinchmann, Jacob. (14. februar 2009). James David Forbes. I Store norske leksikon. Henta 7. november 2013.

Bakgrunnsstoff

Folk frå Edinburgh
Elevar ved University of Edinburgh
Skotske fjellklatrarar
Skotske fysikarar
Skotske oppfinnarar
Medlemmar av Royal Society of Edinburgh
Medlemmar av Royal Society
Glasiologar
Royal Medal
Fysikarar på 1800-talet
Skotske geologar
Britiske seismologar
Kristian Johan Fossheim

Kristian Johan Fossheim () er ein norsk fysikar. Han har studert faste stoff ved hjelp av ultralydmetodar og har utvikla eit akustisk mikroskop. Etter oppdaginga av høgtemperatur superleiing har han arbeidd med dette fenomenet.

Han tok dr.philos.  i 1972 og var førsteamanuensis ved Institutt for teknisk fysikk ved NTH frå 1970 til 1980, og professor her frå 1980. Fossheim har vore forskar ved fleire utanlandske institusjonar. Gruppa han har leia har hatt nært samarbeid med forskingsgrupper i Japan, Europa og USA.

Kjelder

 

Norske fysikarar
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved NTNU
Medlemmar av Norges Tekniske Vitenskapsakademi
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi‎ 
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Fridtjof Nansens belønning for yngre forskere
Folk frå Jølster
Vinger kyrkje

Vinger kyrkje er ei krosskyrkje på Kongsvinger i Innlandet fylke. Kyrkja vart oppført i 1697, men vart innvigd fyrst i 1699. Ho avløyste ei mellomalderkyrkje på den andre sida av elva. Kyrkja er like attmed festningen og var i si tid garnisonskyrkje. Det var ekserserplass framfor kyrkja, der det no er parkeringsplass.

Kyrkja har vorte restaurert ei rekkje gonger og inventar skifta ut. I november 2013 vart nytt orgel tatt i bruk.

Nord for kyrkjegarden er eit krematorium frå 1970-talet, det einaste i drift i Hedmark per 2013.

Biletgalleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kongsvinger kyrkjelege fellesråd
 
 Artemisia.no
 

Kyrkjer i Kongsvinger
Kulturminne i Kongsvinger
Kyrkjer i Solør, Vinger og Odal prosti
Krosskyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1690-åra
Valkyrkjer i 1814
Fargetemperatur

Fargetemperatur er eit omgrep som blir brukt for å skildre synleg lys. SI-eininga er kelvin (K). Fargetemperaturen til ei lyskjelde er definert som den temperaturen den absolutt svarte lekamen må ha for å ha same kulør som lyskjelda. Fargetemperatur har samanheng med Plancks strålingslov og Wiens forskyvingslov.

Ulike fargetemperaturar 

Nokre døme på fargetemperaturar:
 2000 K: Stearinlys
 2700–3300 K: Glødelampe
 2700–7000 K: Lysrøyr
 3000 K: Halogenlampe
 5500 K: Blits
 5500–6000 K: Vanleg sollys
 6500 K: Overskya himmel

Ofte blir fargar skildra som varme eller kalde. Varme fargar er då ofte i området 2700–3000 K medan dei kalde er i området 5000 K og høgare.

Metoden blir særleg brukt til å finne overflatetemperaturen for stjerner.

Sjå òg 
 Lysdiode

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fargetemperatur» frå ,  den 7. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:
  

Temperatur
Temperatur
Feilvising

Feilvising eller instrumentfeil er eit avvik frå den korrekte verdien i eit måleinstrument, ofte ulik over måleområdet. Feilvisinga finst ved å samanlikne med eit justert presisjonsinstrument.

Kjelder
Feilvising. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 7. november 2013 frå http://snl.no/feilvising.

Måleinstrument
Metrologi
Felt i fysikk

Eit felt er i fysikken ein fysisk storleik som har ein verdi for kvart punkt i rom og tid. Til dømes vert vindretning i vêrvarsling i løpet av ein dag over eit land skildra som ein vektor til kvart punkt i rommet. Kvar vektor representerer retninga til luftrørsla i det punktet. Etter kvart som tida går endrar vindretninga og vektkorretninga seg.

Innanfor kvar kategori (skalar, vektor, tensor)  kan eit felt vere anten eit klassisk felt eller eit kvantefelt, avhengig av om det er karakterisert av tal eller kvanteoperatorar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Field (physics)» frå ,  den 7. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Teoretisk fysikk
Feltstyrke

Feltstyrke, er ein vektorstorleik som blir brukt for å angje storleik og retning av den krafta som virkar på ein lekam i eit kraftfelt. Krafta er lik feltstyrken multiplisert med ein eigenskap ved lekamen som svarar til feltet, til dømes i tyngdefeltet med massen, i eit elektrisk felt med ladninga, i eit magnetfelt med polstyrken. 

Radioteknisk blir feltstyrke brukt som fysikalsk mål for signalstyrken på ein stad i det elektromagnetiske strålingsfeltet frå ein radio- eller fjernsynssender. Feltstyrken angjev effektivverdien av den elektriske feltkomponenten i strålingsfeltet, og blir målt i volt/meter (eller avleidde einingar). For god lokal kringkastingsmottaking bør feltstyrken vere minst 1000 mikrovolt/meter. Feltstyrken er ikkje alltid konstant. På stor avstand frå ein sendar kan feltstyrken variere sterkt pga endringar i refleksjonen frå dei ioniserte laga i den øvre delen av atmosfæren (sjå fading).

Kjelder
Feltstyrke: fysikk. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 7. november 2013 frå http://snl.no/feltstyrke/fysikk.

Teoretisk fysikk
Ferroelektrisitet

Ferroelektrisitet er ei nemning for det fenomenet at einskilde stoff har ein uvanleg høg relativ permittivitet (dielektrisitetskonstant), og kan bli permanent elektrisk polarisert av eit elektrisk felt. Nemninga er laga i analogi med ferromagnetisme, og desse fenomena har mange analogiar. Ferroelektrisiteten skuldast den elektriske vekselverknaden mellom atoma i eit krystallgitter som fører til at molekylære elektriske dipolmoment stiller seg inn i same retning (sjå dielektrikum). Ferroelektriske stoff syner hysterese (i likskap med ferromagnetiske material), og effekten er temperaturavhengig. For nokre stoff opptrer effekten berre i eit lite temperaturintervall, for andre frå det absolutte nullpunktet og opp til ein karakteristisk maksimal temperatur (det elektriske curiepunktet). Godt kjende ferroelektriske stoff er kvarts, seignettesalt og bariumtitanat.

Kjelder
Ferroelektrisitet. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 7. november 2013 frå http://snl.no/ferroelektrisitet.

Elektriske og magnetiske felt i stoff
Magnetisme
Kondensert fase-fysikk
Elektriske fenomen
Finstruktur

Innan atomfysikk skildrar finstruktur splittinga av spektrallinja sitt atom på grunn den såkalla spinnbanekoplinga for elektrona. I samsvar med Bohrs atommodell, rører elektrona seg i ein ellipseforma bane rundt kjernen på same tid som det roterer rundt sin eigen akse. Desse to rotasjonane kan vere av same retning eller av motsett retning, og dette fører til ulike energitilstandar for elektronet. Ved å splitte opp ei spektrallinje, kan denne energiskilnaden påvisast. Denne oppsplittinga blir kalla finstruktur.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Finstruktur» frå ,  den 7. november 2013.  
 

Atomfysikk