alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tāne Mahuta

Tāne Mahuta er eit stort kauritre i Waipoua Forest i regionen Northland på New Zealand.

Maorinamnet til treettyder 'Herren i skogen' (sjå Tāne), og er namnet på ein gud i maorimytologien. Tāne Mahuta er det mest massive kauritreet ein kjenner til i dag. det er 51 meter høgt, og har ein omkrins på 13,8 meter. Alderen til treet er uviss, men ein rekar med at det er mellom 1250 og 2500 år gammalt. 

Tāne Mahuta har følgjande mål:

Omkrins på stammen: 13,77 meter

Høgda på stammen: 17,68 meter

Total høgde 51,2 m,

Volumet til stammen: 244,5 m3.

Treet er ein rest av den gamle subtropiske regnskogen som ein gong voks på halvøya North Auckland Peninsula. Andre store kauritre står i lærleiken, mest kjend av dei er Te Matua Ngahere.
Tāne Mahuta er det mest kjende treet på New Zealand og det eldste.
Ein meiner at dette treet vart oppdaga og identifisert på 1920-talet då landmålarar stakk ut traséen til den noverande riksvegen State Highway 12 gjennom skogen. I 1928 fann Nicholas Yakas og andre arbeidarar på veganlegget treet på nytt.

I mytologien til maorifolket er Tāne son til Ranginui, far til himmelen, og Papatuanuku, mor til jorda. Tāne var barnet som skilde foreldra si omfamning, og då det var gjort, kledde mora i skogen som finst der i dag. Alle levande skapningar i skogen vert rekna som borna til Tāne.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Tāne Mahuta» frå , den 27. juli 2008. 

Planteliv på New Zealand
Kjende tre
Rafael

Raffaello Santi, betre kjend som Rafael (), var ein målar og arkitekt under den italienske renessansen. Han blei òg kalla Raffaello Sanzio, Raffaello de Urbino og Rafael Sanzio de Urbino.

Liv og verk 

Livet hans blir omtalt i Giorgio Vasari si Vite. Han blei fødd i Urbino og studerte under Perugino i Perugia. Etter å ha flytta til Firenze tok han snart i bruk same stilar som Leonardo da Vinci og Michelangelo.

Rafael er mest kjend for sine Madonna-måleri, heilage familiar og sine store freskoar i Vatikanet. Han blei i 1509 kalla til Roma for å måle pave Julius II sitt rom i Vatikanet. Truleg dei mest kjende verka hans, «Den atenske skulen» («La scuola di Atene») og «La Disputa del Sacramento», to store bogeforma freskar; den første av filosofane i antikken rundt Platon og Aristoteles, og den andre av kristne teologar flokka rundt Jesus.

Under pave Leo X blei han hovudarkitekt for Peterskyrkja, og i 1514 blei han ein slags sjef for den romerske arkeologien.

Han døydde på sin 37. bursdag i Roma (det blir sagt at dette berre var veker før Leo hadde tenkt å gjere han til kardinal). Kroppen hans låg ei stund i eitt av romma der han hadde demonstrert sin genialitet, og han blei æra med ei offentleg gravferd. Det siste verket hans, «Forklåringa», blei bore føre han under seremonien.

Han blei gravlagt i Pantheon, den mest prestisjefylte gravstaden i landet.

Måleri

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Rafael» frå , den 27. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Raffaello Sanzio-biografi
 Webmuseum, Paris: Raphael
 Artsworld: Biography: Raffaello Sanzio Raphael 
 Olga's Gallery: Raphael
 Artcyclopedia: Raphael
 Exhibition: Raphael: Kunst og filosofi
 Kunstreiser NRK Rafaels stanzer
 Kunstreiser NRK Pavelige kartonger

Italienske målarar
Italienske arkitektar
Renessansekunstnarar
Te Matua Ngahere

Te Matua Ngahere er eit stort kauritre i Waipoua Forest i regionen Northland på New Zealand.

Maorinamnet tyder 'Far til skogen'. Sjølv om treet ikkje er så stort og høgt som naboen, Tāne Mahuta, er Te Matua Ngahere mykje kraftigare, med ein omkrins på stammen på meir enn 16 meter. Ein har ingen sikre tal på kor gammalt treet er, men det er estimert til å vera omkring 2000 år. Treet er ein rest av den gamle subtropiske regnskogen som ein gong voks på halvøya North Auckland Peninsula

Treet har følgjande mål:

Dette storslagne eksemplaret i den nasjonale floraen fekk store skader i toppen i juli 2007, under ekstreme vinterstormar i Northland.

Sjå òg 
 Agathis australis

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Te Matua Ngahere» frå , den 27. juli 2008. 

Kaipara
Planteliv på New Zealand
Kjende tre
Furugelmøya

Furugelm (russisk Остров Фуругельма) er ei øy sørvest i Peter den store-bukta i Japanhavet, 110 km sørvest for Vladivostok. Ho høyrer til Khasanskij distrikt i Primorskij kraj i Russland.

Historie 
Øya vart skildra av sjømenn på fregatten «Pallada» 10. mai 1854 og kalla opp etter Ivan Vasiljevitsj Furugelm, kaptein på transportskipet «Knjaz Mensjikov», som høyrte til det russisk-amerikanske selskapet.

Etter 1922 då kolkhozsystemet og dei statlege fiskeselskapa dukka opp vart det oppretta fleire fiskefasilitetar på øya. Øya vart meir kjend då ein oppretta gardar for opprett av ville dyr, og særleg blåmink. Ei stund var alt vel, men etter kvart tok dei pelskledde dyra nesten livet av alt fugleliv, og det tok lang tid før koloniane kom seg att. 

Etter at forholdet mellom Japan og Russland vart verre, vart det bygd mange kystforsvarsverk på Furugelm. Artilleribatteri og fleire antilandgangsforsterkingar vart bygd. Desse var i drift under Koreakrigen.

Mot slutten av 1970-åra vart garnisonen her nedlagd. 

Det er i dag ingen fastbuande på øya. Sidan mars 1978 har området rundt øya vore ein del av Fjerneausten statlege sjøreservat.

Geografi 
Furugelmøya er den sørlegaste øya i heile Russland, og ligg nesten på grensa til Nord-Korea. Denne siste biten av russisk landjord vert òg kalla «den siste russiske øya». Ho er ikkje stor, om lag 2,5 km lang og 1,5 km brei og relativt låg. På det høgaste er ho 120 meter over havet. Kysten består hovudsakleg av klipper. Øya er omgjeve av grunner som ligg mindre enn 10 meter under overflata. På vestsida ligg dei ei lita bukt med steinsøyler som stikk opp av vatnet og gjer skipsfart her farleg.

Natur 
Øya er kjend for fuglekoloniane sine. Svarthalemåse (Larus crassirostris) utgjer meir enn 50 000 individ. Her finn ein òg brillelomvi og polarlomvi. Øya er òg stoppestad for mange trekkfuglar som står på raudelista, som stormsvale, havørn, storjo og rosenmåse. 

I alt er det registrert meir enn 300 fugleartar på øya og 80 av dei hekkar her. I Russland finn ein ikkje så variert fugleliv ein gong i det fuglerike Volgadeltaet. Andre fuglar på øya er japantrane, kvitnakketrane, munkegribb, havørn, kongeørn og vandrefalk. Dei største koloniane av japansk skarv og svarthalemåse i verda er i dag på øya. I alt er det opp mot 100 000 fugleindivid i koloniane på øya i mai og juni. 

Av pattedyr på øya finn ein markmus og sivmus (Microtus fortis).

På Mikhelsonskjera, ikkje langt frå øya, lever sel. Desse er ikkje redd for menneske sidan det ikkje vert drive jakt på dei området, og lèt seg derfor verte teke bilete av.

Klima 
Den kaldaste månaden i året er januar, då lufttemperaturen i snitt er -11 °C. Den varmaste månaden er august med ein middeltemperatur på 21 °C.

Sjøtemperaturen i august kan verte 23-25 °C.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Furugelm Island» frå , den 27. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Furugelm på shamora.info med bilete (russisk)
 Furugelm på leto.primpogoda.com  (russisk)

Øyar i Russland
Primorskij kraj
Galljaøya

Gallja eller Halløya (russisk Остров Галля; Ostrov Gallja) er ei øy i Frans Josefs land i Arkhangelsk oblast i Russland. 

Halløya er nesten heilt dekt av isbrear. Dei einaste større isfrie områda finn ein sør ved dei to nesa Kapp Tegethoff og Kapp Ozernij på Poluostrov Littova (Littovhalvøya). Det er òg eit isfritt område på det austlegaste neset, Kapp Frankfurt, og eit på det nordvestlegaste punktet, Kapp Wiggins. 

Halløya har eit areal på 1049 km² og er ei av dei største øyane i øygruppa. Det høgaste punktet er 502 meter over havet. Det er ei vid bukt på søraustsida av Halløya kalla Zaliv Gidrografov og ei mindre ei vest for Littovhalvøya kalla Surovajabukta. 

Halløya ligg særs nær MacKlintokøya i aust, og berre eit smalt sund skil dei to. I søraust ligg eit breiare sund mellom Halløya og Salmøya, på russisk kalla Proliv Lavroka. 

Halløya er kalla opp etter den amerikanske polfararen Charles Francis Hall. På russiske kart står namnet stundom oppført som Ostrov Khol (Остров Хол).

Historie 
Øya vart oppdaga 30. august 1873 av den austerriksk-ungarske polekspedisjonen og vart den første øya i øygruppa som vart oppdaga. 

I 1898-99 vart det bygd ein liten leir på Mys Tegetkhof (Kapp Tegethoff,  av Walter Wellman-ekspedisjonen. Her står det eit minnesmerke til minne om oppdaginga av øygruppa. Kapp Tegethoff vart kalla opp etter hovudskipet til dei austerriksk-ungarske oppdagarane.

Nærliggande småøyar 
 Like sør for Halløya ligg tre småøyar kalla Ostrova Brounova (Brownøyane). Dei vart kalla opp etter George Brown frå Royal Navy, som i 1850-1854 la ut på leit etter Sir John Franklin, under Kapten R. M'Clure sin kommando på «Investigator». 

 6 km vest for det nordvestlege neset på Halløya ligg den ovalforma og 5 km lange Ostrov Njukomba (Остров Нюкомба). Ho er isfri og det høgaste punktet er 67 m. Øya er kalla opp etter Raymond Lee Newcomb, marineoffiseren som leia leitemannskapet etter DeLong-ekspedisjonen på skipet «Jeannette» i 1882–84.

 1,5 km utanfor nordaustsida av Halløya i den austlege bukta på øya. Ho er lita, men bratt og vert kalla Ostrov Bergkhauz (Остров Бергхауз), og har ei høgd på 372 m. Øya er isfri og kalla opp etter kartografen Heinrich Berghaus (1797-1884).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gallya» frå , den 27. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
   &  
 Liste over øyar og småøyar (på russisk): 
 Utforskarar:  &  
 

Øyar i Frans Josefs land
Heibergøyane

Heibergøyane, òg skrive Geiberg eller Gejberg (russisk острова Гейберга; ostrova Gejberga eller острова Акселя Гейберга; ostrova Akselja Gejberga) er ei gruppe på fire småøyar i Karahavet i Russland, mellom Tajmurhalvøya og Severnaja Zemlja. Øyane ligg mellom 35 og 45 km frå kysten. 

Heibergøyane ligg i inngangen til Vilkitskijsundet frå aust på 77° 40' N og 101° 27' E. 
Den største av øyane er berre om lag 5 km lang. 

Havet omkring Heibergøyane er dekt av fast is om vinteren, som er lang og bitter. Pakkisen ligg i havet omkring øyane sjølv om sommaren, så øyane er knytt til fastlandet det meste av året. 

Heibergøyane vart namngjeve av Fridtjof Nansen og kalla opp etter konsul Axel Heiberg, som direktør i det norske bryggeriet Ringnes, som finansierte Framekspedisjonen i Arktis. Ei øy i dei kanadiske polområda heiter Axel Heibergs land og må ikkje forvekslast med desse øyane. 

Øygruppa er ein del av Krasnojarsk kraj og Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland.

Historie 
Det vart oppretta ein sovjetisk arktisk vêrstasjon på Heibergøyane i 1940 for å hjelpe skipsfarten langs Nordaustpassasjen. Etter at Sovjetunionen braut saman vart det mindre skipsfart i området. I dag finn ein nesten berre fast skipsfart frå Murmansk til Dudinka i vest og mellom Vladivostok og Pevek i aust. Området rundt Tajmyrhalvøya, inkludert Vilkitskijsundet, har nesten ikkje noko skipsfart i det heile. 

Polstasjonen på Heibergøya er i dag forlaten, men det står framleis mykje utstyr her.

Nærliggande øyar 
 Mellom øyane og kysten ligg det ei 3 km lang øya kalla Ostrov Gellanda-Gansena. Vanlegvis vert ikkje denne øya rekna som ein del av Heibergøyane, men ligg berre 28 km søraust for øya Vostotsjnijøya. Øya er kalla opp etter den norske oseanografen Bjørn Helland-Hansen (1877-1957).
 Lenger sør ligg to øyar nær kysten. Povorotnij er den største og ligg nærast kysten. Den mindre heiter Vetsjernij.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Geiberg Islands» frå , den 27. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Polstasjonen. 
 Naturreservatet
 Professor Helland-Hansen (tysk)

Bakgrunnsstoff 
 Dyreliv på øyane 
 Reiseskildring til øyane frå 1938. 
 Skiekspedisjon til øyane i 1994.

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Karahavet
Krasnojarsk kraj
Stella

Stella er det latinske og italienske ordet for 'stjerne' og er kjent som kvinnenamn sidan 1700-talet. Det kan også vera eit etternamn.

Variantar av namnet er Estelle (fransk), Estela (portugiesisk) og Estrella (spansk).
Stellan og Stellian er mannlege former.

Bruk 

Namnet blei lagt inn i den svenske almanakken i 1901, der det fekk namnedag den 15. august og erstatta Vårfrudagen, feiringa av himmelfarten til Jomfru Maria.

Stella er eit stadnamn i Italia, der det finst ein kommune kalla Stella i Liguria og eit Stella-fjell i Pazzano i Reggio Calabria. Fjellet har ein heilagdom, L'Eremo di Santa Maria della Stella eller Santuario di Monte Stella.

Kultur 
Ordet 'stella' er kjend frå kyrkjemusikk, som i vesperen «Ave maris stella», 'helser havstjerna', som er tileigna Jomfru Maria.

Namnet blei brukt i tragedien Stella (1775) av Goethe og i fleire dikt av Henrik Wergeland på 1800-talet.

Stella Kowalski er ein viktig person i skodespelet A Streetcar Named Desire (En sporvogn til begjær) av Tennessee Williams, der utropet «Stella!» er ei kjend line.

Kjende namneberarar 
 Stella Obasanjo (1945 –2005), førstedame i Nigeria
 Stella McCartney (f. 1971), britisk formgjevar
 Stella Mwangi (f. 1987), norsk-kenyansk songar

Etternamn 
 Jacques Stella (1569-1657), fransk målar
 Joseph Stella (1877-1946), amerikansk målar
 Antonietta Stella (f. 1929), italiensk sopran
 Frank Stella (f. 1936), amerikansk målar
 Martina Stella (f. 1984), italiensk skodespelar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Stella» frå , og «Stella» frå  den 27. juli 2008. 
 

Kvinnenamn
Førenamn av latinsk opphav
Graham Bell-øya

Graham Bell-øya (russisk Остров Греэм-Белл; Ostrov Greem-Bell) er ei øy ved  i Frans Josefs land i Russland.

Graham Bell-øya er ein av dei største øyane i øygruppa og er delvis dekt av is. Det høgaste punktet er 509 meter over havet. 

Øya ligg aust for Wilczek land, og berre eit smalt sund skil dei to. Ho er den austlegaste øya i Frans Josefs land. 

Kanalen i vest, mellom Graham Bell-øya og Wilczek land, vert kalla Morgansundet.

Kapp Kohlsaat, det austlegaste punktet i øygruppa på 81°14′N, 65°10′E, ligg på Graham Bell-øya. Kapp Kohlsaat markerer det nordvestlegaste hjørnet i Karahavet, og er derfor eit viktig landemerke. 

Øya vart kalla opp etter den skotsk-amerikanske oppfinnaren Alexander Graham Bell. Graham Bell-øya må ikkje forvekslast med den mindre Belløya, som òg er ein del av Frans Josefs land, og som er kalla opp etter same person.

Historie 
Under den kalde krigen stod det ein utpost på Graham Bell-øya og ei flystripe kalla Greem Bell , den største flystripa på øygruppa. Ho er 2,1 km lang og russiske fraktefly har landa her sidan 1950-åra.

Nærliggande øyar 
 Det ligg mange småøyar på nordsida av Graham Bell-øya. 
 Ostrov Pjerlamutrovij (Pjerlamutrovøya) ligg søraust for Graham Bell-øya.
 Ostrov Trjokhlutsjevoj ligg vest for øya ved  og er berre 2 km lang. 
 Ostrov Udatsjnij er ei av fleire småøyar langs nordvestkysten av Graham Bell-øya ved .

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Graham Bell Island» frå , den 27. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://www.geosite.com.ru/pageid-335-1.html 
 http://islands.unep.ch/CEO.htm
 

Øyar i Frans Josefs land
Karahavet
Diktet Metope

«Metope» er namnet på Olaf Bulls mest kjende dikt. Det handlar om kjærleiken, tida, døden, kunsten og æva. Metopen er bilete på sjølve diktet. I den augneblinken diktet er fullført, står det to figurar innhogne i metopen, Pan og Psyke (sjel). Diktet sluttar slik: 

Og, øie til øie saan, staar Pan og Psyke
foran et hav av korn, i stjerneskin!
Olaf Bull, Samlede Digt 1959, s, 221). 

Egil A. Wyller skriv: «Dette uhyre bevisste kunstneriske mesterverk har en tidsstruktur, som på en til syvende og sist uanalyserbar måte forener [...] fortid, nutid og fremtid, i en eneste, øyeblikkelig samtidighet som er ordets.»

Kjelder 

Olaf Bull
norske dikt
Weinmannia silvicola

Tōwai eller tawhero (Weinmannia silvicola), er eit middels stort tre som høyrer til familien Cunoniaceae. Treet er svært vanleg nord på Nordøya på New Zealand, og finst i skogar og i utkantar av skogar frå North Cape sør til Waitakere Ranges vest for Auckland. Tōwaitre veks seg opp til 15 m eller meir høgt, og stammen kan nå ein diameter på ein meter.

Eit tre som er nært i slekt med tōwai, kāmahi (W. racemosa), finst i staden for tōwai sør for 38°S.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Weinmannia silvicola» frå , den 27. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
 Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.

 Nettstader

 

 

Planteliv på New Zealand
Weinmannia
Rembrandt

Rembrandt Harmenszoon van Rijn () var ein nederlandsk målar, teiknar og grafikar. Han blir rekna som ein av dei mest sentrale målarane i barokken og den viktigaste nederlandske målaren på 1600-talet. Ved sida av at han er kjent for dei mange måleria sine, var han òg ein særs dyktig teiknar og grafikar. 
Rembrandt levde og virka i ein periode som historikarar kallar den hollandske gullalderen, ein periode som stort sett var på 1600-talet. I denne perioden nådde kulturen, vitskapen, handelen, den militære styrken og dei politiske innverknadane i Nederland eit høgdepunkt.

Verk (i utval) 
 Sjølvportrett (1629)
 Doktor Tulp si anatomiførelesing (1632)
 Krossnedtakinga (1634)
 Danaë (1636)
 Nattevakta (eigentleg Kaptein Banning Cocqs kompani eller Skyttargildet) (1642)
 Nattverd i Emmaus (1648)
 Mann med gullhjelm (1650)
 Slakta okse (1655)
 Bataverna si truskapseid (1661)
 Claudius Civilis si eidsavlegging (1661)
 De Staalmeesters (1662)
 Jødebruda (1665)
 Heimkomsten til den fortapte sonen (1668)

Bakgrunnsstoff 

Folk frå Leiden
Nederlandske målarar
Nederlandske teiknarar
Indus

Indus er ei av verdas største elvar, den største i Pakistan og tradisjonelt ei livslinje for landet. Med ei lengd på rundt 3 200 km er ho den lengste elva på det indiske subkontinentet, og elva med den tredje største vassføringa. Indus var åstad for den tidlege indussivilisasjonen, og har gjeve namn til omgrep som «India», «hindu» og «hindi». Ho er kjend for den tidlege Induskulturen eller Indusdalkulturen.

Geografi 

Elva har utspring nær Manasarovar-sjøen i Tibet, og renn nordvest frå Himalaya-fjella gjennom Jammu og Kashmir. Deretter dreier ho sørover gjennom Pakistan, der ein finn størsteparten av lengda hennar, før ho renn ut i havet ikkje så langt frå Karachi. Ho er ei av få store elver i verda som har tidevassbølgje.

Elva er lovprist i Rigveda som livgjevande og uendeleg, men ei rekke demningar laga i moderne tid har delt opp og endra elva. Oppsamling av salt i deltaet øydelegg den gode matjorda der, medan fisk og indusdelfin blir stengd inne i eller ute frå elva, noko som senker talet på dei og truger fleire artar.

Ordsoge 
Elva var kalla Sindhu i Rigveda. Dette namnet blei iranisert til Hindu, som igjen blei til Indos på gresk og Indus på latin. Namnet tyder ganske enkelt 'hav, elv, bekk'. Elva er omtalt som maskulin, til forskjell frå alle andre rigvediske elver, som er legemleggjorte som gudinner.

Elva er også kjend som Sindhu (सिन्धु) på hindi, sindhi, pandjabi og sanskrit, Sindh på urdu, Abasin ('far av elver') på pasjto, Sengge Chu ('løveelv') på tibetansk og Yìndù på kinesisk.

Kjelder 

 Alice Albinia, Empires of the Indus

 Delar av denne artikkelen bygger på «Indus River» frå , den 27. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

Elvar i India
Elvar i Pakistan
Elvar i Tibet
Hindugudar
Marchantiopsida

Marchantiopsida er ein planteklasse innan levermosar. Det er om lag 440 kjende artar i denne klassa.

Kjenneteikn 

Marchantiopsida har som klasse fleire kjenneteikn. Dei er alle thalloide, og vantar difor bladvokster. I motsetnad til levermosar i andre klasser er thallus hjå Marchantiopsida komplekst, med fleire (gjerne tre) cellelag. Det ytste cellelaget har mange porar, og sit gjerne litt laust. Innanfor ligg celler med mange kloroplastar, og inst eit lag med celler som lagrer karbohydratar. Her sit og rhizoidar. Desse er som oftast glatte.

Attåt kompleks thalloid struktur har marchantiopsidae fleire andre kjenneteikn, mellom anna at cellene i halsen på archegonia sit i seks rekkjer.

Hjå mange av artane i denne klassa sit både archegonia og antheridia på eigne stilkaktige utvekstar.

Klassifisering 

Dei presise tilhøva mellom artane innanfor Marchantiopsida er ikkje kjend, men dei er delt inn i tre ordenar, som til saman omfattar om lag 440 kjende artar:

 Blasiales - berre to eksisterande artar.
 Sphaerocarpales - ca. 30 artar i to familiar. Attåt mogelegvis ein utdøydd familie.
 Marchantiales - komplekse thalloidar.

Kjelder 

 Liverwort Tree of Life  Vitja 27. juli 2008.
 Glime, Janice M. 2007, Bryophyte Ecology, Volume 1. Physiological Ecology. Ebok frå Michigan Technological University og International Association of Bryologists. Vitja 27. juli 2008

Mosar
Anne Knutsdotter

«Anne Knutsdotter» er ei norsk vise som har glidd inn i folkevisetradisjonen i Noreg her i landet. Teksten stammar frå spelstykket Han har det strengt frå 1865, skrive av bergensaren Claus Pavels Riis, som på denne tida levde som proprietær på øya Tysnes i Sunnhordland. Somme stader finn ein årstalet 1869 oppgjeve som opphavsår, dette er fordi boka Norske Visor aat Folkehøgskular kom ut dette året.

I den grad det har funnest ein levande modell for Anne Knutsdotter – og eit verkeleg «Uren Luren» – kan det ha vore på Tysnesøy, nærare bestemt husmannsplassen Heio, som låg under Berge i Vattedal på Onarheim, på austsida av Tysnes. Det finst også andre stader i landet som har gjort krav på «Uren Luren». Folket på Berge budde høgt «oppe under fjell» og var kjende som «Knut i Lukto» og «Abel i Himmelen». Dottera Herborg er peikt ut som den levande modellen for Anne.

Bakgrunnsstoff 
 Teksten til Anne Knutsdotter, Frå Norska Visor aat Folkehøgskular. Trykt som Handskrift. Christiania 1869.

Norske folkeviser
Songar frå 1800-talet
Blasiales

Blasiales er ein planteorden av levermosar. Ordenen inneheld familiane Blasiaceae (to artar) og Treubiitaceae (utdøydd).

Opphavleg vart Blasiales klassifisert som ein del av ordenen Metzgeriales, og mange reknar han framleis her, men moderne molekylærfylogenetiske studiar plasserer han tidleg i utviklinga av Marchantiopsida.

Kjelder 

 Blasiales på engelsk wikipedia Vitja 27. juli 2008

 Bartholomew-Began, S. & Jones, N. L. (2005). The Bryologist 108(4), 497-505

Mosar
Blasiaceae

Blasiaceae er ein levermosefamilie. Det er berre to artar, i kvar si slekt. Blasia pusilla finst i nordlege strok, mellom anna i Nord-Europa, medan Clavicularia densa berre er å finna i Japan, der den er endemisk.

Kjelder 

 Liverwort Tree of Life  Vitja 27. juli 2008
 Blasiaceae på engelsk wikipedia Vitja 27. juli 2008

Mosar
Blasia pusilla

Blasia pusilla, flekkmose, er ein levermose som finst i nordlege strok, mellom anna i Noreg. Arten er den einaste i si slekt. Han kan skiljast frå Cavicularia densa, den einaste andre arten i familien, ved at han har ein krans kring foten av sporofytten. 

Antheridia sit spreidd utover heile planta, som er thalloid, med teppeaktig thallus med buede kantar. Thallusen har svarte flekker, som skyldast koloniar av blågrøne algar inne i planten. Planten har gemmae, som er stjerneforma.

Kjelder 

 Blasia pusilla på engelsk wikipedia Vitja 27. juli 2008.
 Infoark av David Long  Vitja 27. juli 2008

Mosar
Cavicularia densa

Cavicularia densa er ein levermose. Han er einaste art i slekta Cavicularia. Han er utbreidd i Japan, og finst berre der. Han kan skiljast frå Blasia pusilla ved at han vantar krans kring foten av sporofytten, og ved at antheridia sit i klasar.

Kjelder 

 Cavicularia densa på engelsk wikipedia

Mosar
Levermosar
Sphaerocarpales

Sphaerocarpales er ein levermoseorden som inneheld ca. 20 artar i tre familiar. Ein av desse, Naiaditaceae, er utdøydd, og vert ogso av og til plassert i ordenen Haplomitriales. Somme av artane er svært sjeldne, og har berre vorte funne på ein stad. Desse er klassifisert som svært utryddingstrua.

Familiar
 Sphaerocarpaceae
 Riellaceae
 Naiaditaceae †

Kjelder 

 Sphaerocarpales på engelsk wikipedia Vitja 27. juli 2008

Mosar
Sphaerocarpaceae

Sphaerocarpaceae er ein levermosefamilie med om lag tjue artar, i to slekter. Geothallus har berre ein art, Geothallus tuberosus, resten er i slekta Sphaerocarpos. Mange av desse er svært sjeldne, og finst berre på eit eller nokre frå område.

Kjelder 

 Sphaerocarpaceae på engelsk wikipedia Vitja 27. juli 2008
 NatureServe Explorer Species Index  Vitja 27. juli 2008

Mosar
Levermosar