alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kristofer Leirdal

Kristofer Leirdal () var ein norsk biletkunstnar frå Leirdalen i Aure kommune. Leirdal voks opp i snikkarverkstaden til far sin og tok tidleg til å arbeida i tre. Han fekk eit stipend for å studera på møbellinja ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo, der han tok til i 1936. I 1938 kom han inn på Statens kunstakademi . I 1941 vart han tilsett som steinhoggar ved Nidarosdomen i Trondheim. Rett etter krigen studerte han ved Det Kongelige Kunstakademi i København, men kom  i 1946 attende for å halda fram med arbeidet på Nidarosdomen. 

Leirdal underviste på Kunstskolen fram til 1952, då han gjekk over til Institutt for form og farge ved NTH, der han fram til 1982 underviste arkitektstudentar i modellering.

Prisar 
 Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab sin minnesjetong i sølv (1965)
 Domkyrkjemedaljen i gull (1975)
 Trondheim kommune sin kulturpris (1986)
 Sør-Trøndelag fylkeskommune sin kulturpris (1987)
 Riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden (1997).

Referansar 

Folk frå Aure
Norske bilethoggarar‎
St. Olavs Orden
Ropeteikn

Ropeteiknet eller utropsteiknet er eit skriftteikn som syner at setninga som kjem føre er eit rop eller inneheld ei bydeform. Ein kan nytta utropsteikn ved eit utrop, ein ordre, ei oppfordring eller eit ynske. Døme på setningar med utropsteikn kan vera «velkomen!», «ver varsam!» eller «skriv nynorsk!»

I matematikken står ropeteiknet for fakultet.

Stadnamn 

Ropeteikn er uvanlege å bruka i stadnamn, men finst i Westward Ho! i England, som den einaste staden i Storbritannia med eit ropeteikn i det offisielle namnet sitt. Staden er kalla opp etter ein roman av same namn av Charles Kingsley. 
Saint-Louis-du-Ha ! Ha ! er ein kommune i Québec i Canada som er den einaste staden i verda som har to utropsteikn i stadnamnet sitt.

Kjelder 

Typografi
Skiljeteikn
Gunnstein Akselberg

Gunnstein Akselberg () er ein norsk namnegranskar og professor i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Bergen.

Akselberg er frå Voss. Han er cand.philol. og dr.art. frå Universitetet i Bergen. Doktorgradsavhandlinga hans frå 1995 heitte Fenomenologisk dekonstruksjon av det labov-milroyske paradigmet i sosiolingvistikken. Ein analyse av sosiolingvistiske tilhøve i Voss kommune.. Han er redaktør for Namn og Nemne, Nordica Bergensia og Målbryting og leiar for prosjektet Talemålsendring i Noreg. I NRK Hordaland har han hatt språkspalta Snakk med oss i over femten år. Han har også skrive ei rad artiklar og bøker om språklege emne. Akselberg har vore språkkonsulent i programmet Eides språksjov på NRK1 sidan fyrste program i serien vart sendt 1. februar 2017.

Bøker (utval) 
 2012 – Frå Bontelabo til Ånuglo : stadnamn i Hordaland
 2008 – Ord og uttrykk frå Hordaland
 1999 – Norsk referansegrammatikk
 1984 – Veg- og gatenamnleksikon for Vossabygdi

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om Gunnstein Akselberg på nettstaden til Universitetet i Bergen

 Gunnstein Akselberg i BIBSYS
 Digitaliserte bøker av Gunnstein Akselberg i bokhylla.no (Nasjonalbiblioteket)

Folk frå Voss
Professorar ved Universitetet i Bergen
Norske namnegranskarar
Norske språkforskarar
Ola Aarsund

Ola Aarsund () eller Årsund er ein norsk spelmann og gardbrukar frå Mjosundet på Ertvågsøya i Aure kommune. Aarsund spelar på tyskfele (det vil seia vanleg fele, ikkje hardingfele). Han var med på å stifta Aure spelmannslag i 1966, og var i nokre år også formann i laget.

Kjelder

Folk frå Aure
Norske felespelarar
Geirdis Bjørlo

Geirdis Bjørlo () er ein norsk forfattar, skodespelar og regissør frå Vestnes.

Ho har skrive tre barnebøker og ein roman for vaksne. Alle gjevne ut av Det norske Samlaget.

Bjørlo er mor til politikaren Audun Lysbakken og bur på Nøstet i Bergen.

Bøker 
 2000 – To nissar – Barnebok
 2004 – Kort til ein engel – Barnebok
 2006 – Ei midtsommarsoge – Barnebok
 2011 – Avtrykk – Roman

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Geirdis Bjørlo digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
 Om Geirdis Bjørlo på sceneweb.no

Norske barnebokforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske skodespelarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2000
Norske regissørar
Nynorskforfattarar
Forfattarar frå Møre og Romsdal
Folk frå Vestnes
Kjeglesektor

Ein kjeglesektor er ein sektor i romgeometri som syner til ein del av rommet som er avgrensa av ei gjeven flate og ei kjegleflate frå toppunktet til sektoren. Som regel er dette ein kulesektor, der flata er ei kule og toppunktet sentrum i kula. Denne delen av ei kule som vert skjert ut av to plan som går gjennom sentrum av kula, vert ofte kalla ein kileforma sektor. 

Om radiusen til kula er r og høgda på sektoren er h, så er volumet til kulesektoren: 

Dette kan òg skrivast som

der  er halve kjeglevinkelen.

Om radiusen til kalotten er skriven som a, så er flatevidda til kulesektoren

Sjå òg
 Kurvesektor

Kjelder
sektor. (2012-02-13) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sektor/matematikk

Bakgrunnsstoff 

Kulegeometri
Sekundpendel

Ein sekundpendel er ein pendel der halve svingetida er eitt sekund. For ein matematisk pendel samsvarar dette med ei pendellengd P = g/π², der g er tyngdeakselerasjonen og er særs nær 1 m.

Kjelder
sekundpendel. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sekundpendel

Måleiningar for tid
Måleiningar for lengd
Klokker
Pendlar
Sentralprojeksjon i matematikk

Sentralprojeksjon i matematikk eller perspektivprojeksjon er når rette linjer blir trekt frå eit fast punkt, sentrum, gjennom kvart punkt av den lekamen som skal avbildast. Punktet vert då avbilda i det punktet der projeksjonsstrålen treffer biletplanet.

Sjå òg
 Projektiv geometri
 Projeksjon i matematikk

Kjelder
sentralprojeksjon. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sentralprojeksjon/matematikk

Grafiske projeksjonar
Sentralvinkel

Ein sentralvinkel er ein vinkel som har toppunkt i sentrum av ein sirkel, i motsetnad til periferivinkel, som har toppunkt på sirkelperiferien. Sentralvinkelen er dobbelt så stor som periferivinkelen på same boge.

Sjå òg
 Sirkel

Kjelder
sentralvinkel. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sentralvinkel

Elementær geometri
Vinkel
Vinkel
Sentrum i politikk

Når ein snakkar om politikk er sentrum ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom sentrum snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om venstresida og høgresida. 

Den første kjende inndelinga i ei politisk høgre- og venstreside finn vi i det første franske parlamentet (Etter den franske revolusjonen). Der vart dei mest «radikale» (dei som t.d. ville innføre allmenn røysterett for menn) plasserte til venstre for talarstolen og dei meir «konservative» (Dei som ynskte å bremse den revolusjonære utviklinga) plasserte til høgre for talarstolen. Dette har til dels vore malen for vidare bruken av inndeling i politisk høgre og venstre. Etter at inndelinga i høgre og venstre vart malen i europeisk politikk, dukka òg det meir uklåre uttrykket sentrum opp.

Kven er i sentrum 
Sentrum-uttrykket er uklårt, men det som kjenneteiknar dei fleste sentrumsparti er at dei har ein politikk som går på tvers av både på høgre- og venstresida sin. Mange parti som vert plasserte i sentrum av politikken passar ikkje inn i den tradisjonelle høgre/venste-inndelinga. Parti i sentrum vert ofte plasserte i andre kategoriar av motstandardar. 

Det som kjenneteiknar politikken til partia i sentrum er at dei vedkjenner seg ei eller anna form for kapitalisme med sosial kontroll. Sentrum vert såleis i nokon mon knytt opp til sosialliberalismen. Dei legg vekt på at enkeltmennesket sin fridom kjem gjennom ein aktiv stat som oppfordrar til privat initiativ. Kristeleg Folkeparti, Venstre og Senterpartiet er dei største partia som plasserer seg sjølve i sentrum i norsk tradisjon. Senterpartiet reknar seg sjølv som eit typisk sentrumsparti etter europeisk tradisjon, fordi det ikkje vedkjenner seg nokon grunnleggande isme og difor ikkje kan plasserast korkje på høgre eller venstresida i politikken. Venstre reknar seg sjølv som eit typisk sentrumsparti nettopp fordi det vedkjenner seg ein ideologi, sosialliberalismen, som dei ser som eit tredje alternativ til sosialisme og konservatisme.

I Noreg har det ved to høve vore skipa sentrumsregjeringar, regjeringa Korvald og den første Bondevik-regjeringa.

Symbolikk i sentrum 
 Fargen grøn er viktig symbolsk i sentrum. Den har seinare òg vorten nytta av miljøvernrørsler. (Dette har i sin tur ført til at tradisjonelle sentrumsparti fokuserer på miljø)
 Firkløveren vert nytta av sentrumsparti i heile Europa. I denne samanhengen skal kvart av dei fire blada «leie mot sentrum» på kløveren. Til dømes har det norske partiet Senterpartiet ein firkløver til logo.

Sjå òg 
 :Kategori:Sentrumsparti

Bakgrunnsstoff
«sentrumspartier». Store Norske Leksikon

Politiske ideologiar
Sentrum i matematikk

Sentrum i matematikk er det punktet innanfor ei lukka kurve eller flate som halverer alle kordar som går gjennom det. Dei rette linjene som går gjennom sentrum vert òg kalla diameterar. Dei mest kjende kurvene med sentrum er sirkel, ellipse og hyperbel. Dei mest kjende flatene med sentrum er kule og ellipsoide.

Kjelder
sentrum. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sentrum/matematikk

Elementær geometri
Geometriske midtpunkt
Sfærisk trekant

Ein sfærisk trekant er ein figur avgrensa av tre storsirkelbogar på overflata av ei kule.

Kjelder
sfærisk trekant. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/sfærisk_trekant

Sfærisk trigonometri
Trekantar
Jovnna-Ánde Vest

Jovnna-Ánde Vest () er ein samisk forfattar, frå Roavvesávvon på  finsk side av Tanadalen. Han bur i Paris. Vest skriv på nordsamisk.

Bibliografi (utdrag)

Skjønnlitterære bøker 
 Čáhcegáddái nohká boazobálggis (1988) 
 Kapteainna ruvsu (1991)
 Eallinbihtát (1992)
 Árbbolaččat 1 (1996)
 Árbbolaččat 2 (2002)
 Árbbolaččat 3 (2005)
 Goldnan golleguolbanat (2014)
 Astrid ja Anton (2015)

Omsetjingar 
 Vabaek Maliaraq: Katrine muitalus (1988)
 Rosa Liksom: Ovtta ija bissehat (2011)

Andre bøker 

 Synonymasátnegirji (1995)
 Sámi synonymat (2005)

Bakgrunnsstoff 
 Jovnna-Ánde Vest, på finsk

Samiske forfattarar
Finske forfattarar
Finske samar
Nordsamar
Kerttu Vuolab

Kerttu Maarit Kirsti Vuolab () er ein finsk forfattar og illutstratør. Vuolab skriv på nordsamisk og illustrerer sine eigne bøker. Vuolab har også skrive tekstar til Mari Boine sine songar.

Vuolab er fødd i Tanadalen på finsk side, der ho bur i dag.

Bibliografi (utdrag)

Bøker 
 Golbma skihpáračča (1979 også på enaresamisk og skoltesamisk)
 Ánde ja Risten jági farus 1990
 Čeppári čáráhus (1994 ungdomsroman)
 Čomisteaddjit (2005 Skodespel i lag med Sverre Porsanger)
 Bárbmoáirras máinnasromána (2008)

Omsetjingar 
 Antoine de Saint-Exupéry: Bás prinssaš (1981)
 Selma Lagerlöf: Lottežan Niillasa mátkkit (video 1999)
 Tove Jansson: Moson de geavvá? 2000

Andre verk 
 Sámegiella, skuvlagiella. Saamenkieli, koulukieli (1990)
 Snellman. Puhu omaa kieltäsi lapsellesi/ Hála mánnásat iezat eatnigiela (1993)
 Cafe Boddu 2. Essayčoakkáldat (1995)
 Kukapa se sinäkin olet?/ Giibat don leat? Artikkelikokoelma (2000)
 Juoga mii geasuha. Sámi Girjecálliid searvvi antologiija (2001)
 The Sami. Mythological texts Kerttu Vuolab

Songtekstar 
 Mari Boine sine songar Skádjá, Eadnán bákti, Ipmiliin hálešteapmi ja Čuovgga Áirras - Sterna Paradisea. 

I lag med Siiri Miettunen har ho omsett Tapio Rautavaara sin song Sininen uni ("blå draum") til samisk, Idjastállu.

Kjelder 

Samiske forfattarar
Finske forfattarar
Nordsamar
Finske samar
Ellen Marie Vars

Ellen Marie Vars eller Elle Márjá Vars () er ein samisk forfattar som skriv på nordsamisk.

Bibliografi 
 Kátjá 1986 nuoraidromána
 Oabbá 1986 mánáidgirji
 Savdnjiluvvon nagir 1989 diktagirji ovttas Kaia Nilsenin ja Ravna Eiran
 Árvedávggi mánát 1990 mánaidgirji
 Okto 1991
 Buot ovddemus jápmet niegut 1992
 Ja idja ii galgga šat leat 1996
 Jaskatvuođas ii leat mihkke agiid 2002
 Máilmmi láikkimus olmmos 2006

Samiske forfattarar
Folk frå Kautokeino
Nordsamar
Sfæroide

Ein rotasjonsellipsoide, sfæroide eller omdreiningsellipsoide er det rotasjonslekamen som oppstår når ein ellipse roterer rundt ein av aksane sine. Såleis er lekamen, som er ei lukka og krum andregradsflate, eit spesialtilfelle av ein ellipsoide der to av dei tre aksa er like lange. Ordet sfæroide er sett saman av orda sfære (kule) og ellipsoide og tyder såleis at ein sfæroide er ein lekam mellom ei kule og ein ellipsoide.
Han ser ut som ei «flattrykt» eller «utdradd» kule, sjølv om ei kule i prinsippet òg kan reknast som ein rotasjon­ellipsoide. Forma og storleiken av ein rotasjonsellipsoide blir avgjort av forma og storleiken til tverrsnitta langs rotasjonsaksen, det vil seie av ellipsen som blir brukt for å skape han. Dette kan formulerast på fleire måtar.

Forma til mange himmellekamar kan meir eller mindre nøyaktig reknast å ha forma av ein rotasjonsellipsoide. Ofte har dei forma av flate sfæroidar eller, om dei roterer tilstrekkeleg langsamt, kuler. For himmellekamar blir han vanlegvis formulert som den store halvaksen a og flattrykkinga f. Omdreiingslekamar blir brukt blant anna som referanseflater i geodesien. Målingar på den fysiske jordoverflata blir først projisert til den valde referanseellipsoiden for deretter å bli overført til eit kartplan ved ein vald kartprojeksjon. Jorda si havoverflate kan reknast som ein tilnærma rotasjon sin­ellipsoide. Eit døme på bruk av dette er referanse­systemet GRS80. Avstanden til ein av polane er kring 21,4 km kortare enn ekvator­radiusen på grunn av jordrotasjonen. Nokre av månane i solsystemet liknar meir på smale og lange sfæroider: Saturnmånane Mimas, Enceladus og Tethys og dessutan Uranusmånen Miranda.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rotasjonsellipsoide» frå ,  den 14. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Flater
Andregradsflater
Adult

Adult (frå latin: adultus "fullt utvikla", "vaksen", av adolesco "vekse opp") er i biologien  ein term for utviklingsstadiet då organismen er fortplantningsmogen. I ornitologien er eit adult individ ein fugl som er kjønnsmogen og har etablert det «endelege» fjørdraktsmønsteret og utvikla dei draktkarakterane som han sidan har livet ut. Sjølvsagt held fuglen fram å myte livet ut, og mange artar har ulike drakter sommar og vinter.

Ulike fugleartar får adult fjørdrakt etter ulikt mange år. Som regel kan ein seie at dess større fuglar dess fleire år går før dei får adult fjørdrakt. I perioden når fuglen nærmar seg adult fjørdrakt men ikkje er heilt utfarga brukast utrykket subadult.

Sjå også
Myting
Juvenil

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Adult» frå ,  den 14. februar 2012.  
 

Ornitologi
Shiing-Shen Chern

Shiing-Shen Chern () var ein kinesisk-amerikansk matematikar. 

Han var professor ved fleire universitet i Kina og USA, mellom anna University of California og Berkeley frå 1960 til 1979. Han var leiar for det matematiske forskingsinstituttet i Berkeley frå 1982 til 1984. Chern har gjeve fleire fundamentale bidrag til geometri og er særleg kjend for innføringa av dei såkalla Chern-klassane.

Kjelder
Shiing-Shen Chern. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Shiing-Shen_Chern

Kinesiske matematikarar
USA-amerikanske matematikarar
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Geometerar
Wolfprisen i matematikk
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Academia Sinica
Sigmund Selberg

Sigmund Selberg () var ein norsk matematikar. Han arbeidde særleg innan analytisk primtalsteori. 

Han var tvillingbror til Arne Selberg, og bror av Atle og Henrik Selberg. 

Han tok doktorgraden i 1942 og vart professor i matematikk i 1947 ved NTH, der han var fram til han nådde aldersgrensa i 1977. 

Selberg vart medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i 1943, der han var eit særs aktivt medlem. Han var formann i Matematisk-naturvitskapeleg klasse i fleire periodar og preses for selskapet i 1974–1981. I tillegg var han medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1953 og av Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen.

Kjelder
Sigmund Selberg. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Sigmund_Selberg

Folk frå Bamble
Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved NTH
Matematikarar på 1900-talet
Talteoretikarar
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Signy Arctander

Signy Anette Arctander () var ein norsk statistikar. 

Ho var dotter av Sofus Anton Birger Arctander. 

Signy Arctander vart cand.oecon. i 1919 og var sekretær i Statistisk Sentralbyrå frå 1920. Frå 1946 vart ho byråsjef, i 1955-1965 var ho underdirektør og frå 1960 til 1963 var ho konstituert direktør. Ho var på den tida den høgaste plasserte norske kvinnelege tenestemann. Ho skreiv fleire avhandlingar som sosiale emne. 

Under den andre verdskrigen vart Signy Arctander verva av direktøren i byrået, Gunnar Jahn, til illegalt motstandsarbeid. I 1944 vart ho fengsla og sat på Grini fram til frigjeringa. 

Ho var medlem av Statens lønskomité av 1946 og av Likelønskomiteen av 1949. Ho sat i tillegg som norsk representant i Nordisk ekspertkommisjon for samordning av lønsstatistikken, var styremedlem i Norsk forening for sosialt arbeid og Norsk statistisk forening. I 1966 vart ho utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

Verk
Miljøundersøkelse for Oslo, 1928
Hvordan går det våre vergerådsbarn? (saman med S. Dahlstrøm), 1932 (også utgjeve med tittelen Social oplysning, 1932)
De sosiale forholds betydning for individets utvikling, i Sosialt arbeid 1932
Kvinnelige akademikere i sosial forskning, i Kvinnelige studenter 1882–1932, 1932
Vergerådsopdragelsen og dens resultater, 1936
Arbeidsvilkår for hushjelp, 1937
Kamerat-klubben 1912–1937, 1937
Den sosiale forskning og kampen mot samfunnssykdommene, i R. Vogt (red.): Frihet – sannhet. Festskrift til Johan Scharffenberg, 1939
Kvinnen i ervervslivet, 1952
Sosialstatistikkens historie i Norge gjennom 100 år, 1952
Den offisielle statistikks historie 1–4, 1970–72

Kjelder
«Signy Arctander» (2012-02-14) I Norsk Biografisk Leksikon. 

Norske statistikarar
Vitskapsfolk frå Bergen
St. Olavs Orden
Norske motstandsfolk
Wasserkuppe

Wasserkuppe er med sine 950 meter over havet det høgste fjellet i Rhön og i heile Hessen.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Wasserkuppe – Reiseinfo på Wikivoyage
 Seglflymuseum  Wasserkuppe 

Fjell i Tyskland
Fjell i Hessen
Tapas

Tapas er ein spansk mattradisjon som består av mange ulike smårettar eller snacks. Dei er tradisjonelt blitt selde på barar, og kan serverast varme eller kalde. Tapas er etterkvart blitt populært i mange andre land enn Spania, og kan også serverast på eigne tapasrestaurantar.

Det finst eit utal ulike tapasrettar. Nokre vanleg typar er marinert ansjos, spansk omelett, patatas bravas og blekksprut i paprikasaus.

Galleri

Kjelder

Spansk mat
Spanske ord og uttrykk
Hohe Mandling

Hohe Mandling er eit fjell sør i Niederösterreich, mellom dei austerrikske distrikta Wiener Neustadt-Land og Baden.

Bakgrunnsstoff 

Fjell i Niederösterreich
Fjell i Alpane
Gutenstein-Alpane
Simon Singh

Simon Singh () er ein britisk fysikar og forfattar. I 1995 laga han ein dokumentar for BBC om matematikaren Pierre Fermat og satsen hans, den såkalla Fermats store sats, som opptok matematikarar i fleire hundreår før han vart bevist av Andrew Wiles i 1995. Singh skreiv så ei bok om dette temaet, Fermat's Enigma (på norsk Fermats siste sats, 1998), som vart ein internasjonal bestseljar. 

1999 gav Singh ut ein ny matematisk bestseljar, The Code Book (norsk Koder, 2000), som tar for seg historia til kryptografien, frå det gamle Egypt til moderne kryptografi, og forklarer dei mest kjende og vellukka metodane for å «knekke» hemmelege kodar. Boka inneheld òg ei utfordring til lesarane, nemleg 10 kodar som skal knekkast. Forfattaren og forlaget lovde ein premie på 10 000 pund til den første som klarte å løyse alle oppgåvene. I oktober 2000 greidde ei gruppe svenske datateknikarar å knekke den tiande og siste koden, og vann dermed premien.

Kjelder
Simon Singh. (2012-02-14) I Store norske leksikon.

Folk frå Somerset
Engelske sakprosaforfattarar
Engelske fysikarar
Skiljeteikn

Skiljeteikn er skriftteikn som vert nytta til å skilja ord, setningar eller setningsdelar frå kvarandre. Vanlege døme på skiljeteikn er punktum (.), semikolon (;), komma (,), kolon (:), spørjeteikn (?) og ropeteikn (!).

Skiljeteikna vart tekne i bruk etter måten seint i skriftsoga. I gamle innskrifter kan einskildorda vera skilde med tverrstrekar eller punkt (til dømes i latinske innskrifter).

Kjelder
Simon Stevin

Simon Stevin () var ein nederlandsk fysikar og matematikar. Han innførte geometrisk addisjon av vektorar ved å gjere bruk av parallellogramet til kreftene, og fann lovene for rørsle på eit skråplan. I matematikken gjorde han, som den første, systematisk bruk av desimalbrøk og prøvde desimalinndeling av mynt, mål og vekt, to hundre år før dette vart innført i Frankrike.

Kjelder
Simon Stevin. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Simon_Stevin

Nederlandske fysikarar
Nederlandske matematikarar
Matematikarar på 1500-talet
Matematikarar på 1600-talet
Fysikarar på 1500-talet
Fysikarar på 1600-talet
Fødde i 1540-åra
Folk frå Brugge
Simultanlikning

Simultanlikningar er likningar som skal løysast samstundes. Ei simultanløysnig er ei felles løysing for desse likningane.

Døme
Dette er eit sett med lineære likningar, òg kjend som eit lineært likningssystem:

For å løyse dette trekkjer ein x + y = 6 frå 2x + y = 8 (ved å nytte elimineringsmetoden) for å fjerne y-variabelen, og så forenkle uttrykket for å finne verdien av x. Ein set så x-verdien attende i likninga for å finne y.

Løysinga til dette systemet er:

Kjelder
simultanligninger. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/simultanligninger

Likningar
Elementær algebra
Singulær

Singulær i matematikk er eit omgrep som fell utanfor dei vanlege reglane. Singulære løysingar av differensiallikningar er løysingar som ikkje har den vanlege forma. Eit singulært punkt eller ein singularitet på ei kurve er punkt med spesielle eigenskapar, til dømes dobbeltpunkt, spissar, isolerte punkt, vendepunkt osv. 

Ein singularitet for ein funksjon er eit punkt der funksjonen ikkje er analytisk. 

Til dømes har funksjonen 

på den reelle linja ein singularitet ved x = 0, der løysinga ser ut til å «eksplodere» til ±∞ og ikkje er definert.

Kjelder
singulær. (2012-02-14) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/singulær/matematikk

Matematisk analyse
Singularitet

Ein singularitet er eit punkt der tettleiken er uendeleg stor. Slike punkt oppstår som løysingar i fysiske likningar, til dømes i sentrum av eit svart hol eller i Big Bang-hendinga i dei relativistiske universmodellane. Ein reknar likevel med at når slike singularitetar dukkar opp, er det eit teikn på at naturskildringa vår er ufullkomen, og at dei ikkje finst som fysiske objekt.

Sjå òg 
 Singulær

Kjelder
 Singularitet: astron., fys. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013.

Generell relativitet
Fysiske konsept
Lorentzsk mangfald
Fysiske paradoks