alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rafjorden

Rafjorden (samisk Rávjavuotna) er ein fjordarm av Tanafjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km nordvestover til Rafjordbotn i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Deaigu i nord og Rafjordneset i sør. Fjorden har bratte fjordsider som stig 300 meter opp frå fjorden. Den einaste busetnaden ved fjorden er Hamna på nordsida av fjorden.

Fjordar i Gamvik
Skjoldkreps

Skjoldkreps er ei gruppe primitive bladfotkreps som lever i innlandsvatn over heile jorda. Tidlegare fanst dei òg i havet, men der har dei no vorte utkonkurrert. Gruppa er særs gamal, og har forandra seg lite sidan Triops cancriformis dukka opp i triastida for 220 millionar år sidan. Denne arten vert difor ofte kalla den eldste levande arten på jorda.

Det førekjem rundt tolv nolevande artar skjoldkreps, alle i same familie Triopsidae. Dei vert fordelt på to slekter Triops og Lepidurus. Dei førekjem i vatn med all slags salinitet, særleg i midlertidige dammar. Arten Lepidurus arcticus (arktisk skjoldkreps) førekjem òg i vanlege tjern og sjøar, mellom anna fleire stadar i Noreg.

Kjenneteikn 
Skjoldkreps har fått namnet sitt frå det breie, skjoldaktige ryggskalet, som er vakse saman med hovudet. Det dekkjer og brystet og dei første kroppsledda på bakkroppen. Framme på hovudet har dei eit par fasettaugo med eit tredje, enklare auge midt mellom. 

Brystet består av elleve segment, som regel med kvart sitt lauvaktige beinpar (phyllopodia). Talet på desse kan variera, elleve er vanlegast men eksemplar med alt frå 10 til 32 beinpar er kjend. Desse vert nytta hovudsakleg til symjing og graving. Mellom beina går dei ei fordjupning for mat. Det siste brystleddet ber i tillegg kjønnsopningar.

Bakkroppen er sett saman av ringar, som alle er danna av meir enn eitt ekte kroppsledd. Dei har fleire sett med lemmar på kvar av dei fremste ringane, medan dei bakerste manglar dei heilt. Ytst på halespissen har skjoldkrepsane to lange halar, ein på kvar side av anusopninga. 

Skjoldkreps er små dyr, oftast mellom 2 og 12 centimeter.

Levesett 

Dei langt fleste nolevande skjoldkreps heldt til i midlertidige dammar som ligg tørrlagt mykje av tida. Særleg slekta Triops har egg som er særs motstandsdyktige mot tørke. Alle artane har kort levetid; det går sjeldan meir enn 30-40 døger frå eit egg vert lagt til det klekte dyret legg sine eigne egg. Det finst både tokjønna, hermafrodittiske og partenogenetiske artar.

Mesteparten av tida kryp skjoldkrepsen rundt på botnen, men dei kan òg symja. Dei lever stort sett av ymse organisk materiale dei finn i avleiringane på botnen, stundom med innslag av levande bytte som blautdyr, andre krepsdyr, vassinsekt, makk, froskeegg og stundom tilmed rompetroll og småfisk.

Somme Triops-artar har økonomiske effektar, gjennom at store bestandar kan grava i rismarkar og drepa plantane.

Kjelder 
 Brusca & Brusca: Invertebrates Sinauer Associates 2002

Bakgrunnsstoff
www.dinopets.no Spørsmål og svar om «Triops»  ved dinopets.no

Krepsdyr
Hopsfjorden

Hopsfjorden (samisk Nuoartat Nuorevuotna) er ein fjordarm av Tanafjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden ligg på sørsida av Nordkinnhalvøya strekkjer seg 17 km vestover til Hopseidet i botn av fjorden. På andre sida av det om lag 500 meter breie Hopseidet ligg botn av Eidsfjorden

Fjorden har innløp mellom Segelneset i nord og Langfjordodden i sør. Sør for Langfjordodden går Langfjorden sørvestover. Skjånes er ei bygd på nordsida av fjorden. Litt vest for denne bygda går Ivarsfjorden nordover til bygda Ivarsfjord. På sørsida av fjorden ligg fjordarmane Store Skogfjorden og Litle Skogfjorden

Fv264 går langs begge sider av fjorden.

Fjordar i Gamvik
Litle Skogfjorden

Litle Skogfjorden (samisk Guolmmesvuotna) er ein fjordarm av Hopsfjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørover til Litle Skogfjordbotn i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Litle Skogfjordneset i vest og Sandneset i aust. Det einaste bygget ved fjorden ligg i botn.

Fjordar i Gamvik
Store Skogfjorden

Store Skogfjorden (samisk Caganvuotna) er ein fjordarm av Hopsfjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km sørvestover til Horsbukta i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Bergan i vest og Kveitneset i aust og innløpet ligg like aust for Hopseidet som er den smale landtunga ut til Nordkinnhalvøya. Det einaste bygget ved fjorden ligg heilt i botn av fjorden.

Fjordar i Gamvik
Ivarsfjorden

Ivarsfjorden (samisk Vuoiddasvuotna) er ein fjordarm av Hopsfjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km nordaustover til Ivarsfjordbotnen i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Ytre Værnes i vest og Indre Hopsneset i aust. Bygda Ivarsfjord ligg på vestsida av fjorden. På austsida ligg ein liten gard ved ein ås kalla Sukkertoppen. To holmar ligg i fjorden, Torvholmen og Sandholmen. 

Fv264 går langs begge sider av fjorden.

Fjordar i Gamvik
Langfjorden i Gamvik

Langfjorden (samisk Lákkovuotna) er ein fjordarm av Tanafjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 24 km sørvestover til grenda Langfjordbotn.

Fjorden har innløp mellom Langfjordodden i vest og Digermulen i aust. Nord for Langfjordodden går Hopsfjorden vestover. Langfjordnes er ei bygd på vestsida av fjorden. Bygda har ikkje vegsamband til resten av kommunen. Storholmen er ein holme som ligg på nordvestsida eit stykke inn i fjorden. Vest for denne holmen ligg bygda Nervei og heller ikkje denne har vegsamband. Søraustsida av fjorden er ikkje utbygd.

Fjordar i Gamvik
Vestertana

Vestertana (samisk Deanodat) er ein fjordarm inst i Tanafjorden i Tana kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Fjorden strekkjer seg 10 km sørvestover til Leaibbosvuovdi i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Kråkeneset i vest og Sommarneset i aust. Aust for Sommarneset går Tarmfjorden sørover. Det ligg enkelte gardsbruk langs fjorden, som Fellesjorda på austsida. På vestsida av fjorden ligg den djupe Vesterbukta. 

Riksveg 98 går langs botn av fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Tana
Philipp Jacob Spener

Philipp Jacob Spener () var ein tysk teolog og ein av grunnleggjarane av pietismen. Han var dessutan slektsforskar og grunnleggjar av den vitskaplege heraldikken. Spener var fødd i Rappoltsweiler i Elsass og døydde i Berlin.

Pia Desideria eller Fromme ønske 
Spener var frå omkring 1670 med å opprette såkalla collegia pietatis, grupper av kvinner og menn som samla seg i lag med presten til oppbyggelege møte utanom gudstenestene i kyrkja.

Pia Desideria frå 1675 er rekna for Speners viktigaste verk. På den tida hadde den lutherske ortodoksien dominert det protestantiske Tyskland i meir enn hundre år. Pia Desideria vart skriven som føreord til ei nyutgiving av Johann Arndt si bok Den sanne kristendom. Det er rekna for pietismens programskrift, og inneheldt tre hovuddelar:

 Den forderva tilstanden i den evangeliske kyrkja - om manglar hos øvrigheita, hos prestane og det jamne folket
 Kan tilstanden bli betre?
 Konkrete framlegg for å rette på det som er feil

For Spener var sjølvfornektinga ei grunnutfordring i kristendommen. Prestane skulle ikkje arbeide for personleg rikdom og ære, men utelukkande for Guds ære og frelsa for kyrkjelyden. Om berre prestane kunne leve etter dette, ville den haldninga smitte over på alminnelege menneske. Dette lekfolket vart viktig for pietistane. Men først måtte folket få bukt med drukkenskapen. Vidare måtte dei få bukt med trongen til rettsprosessar, og heller dra lærdom av eigedomsfellesskapet i dei første kristne kyrkjelydane. 

For Spener var ikkje kristendom kunnskap, men handling.

Verk 
 Philipp Jacob Spener: Pia desideria – Umkehr in die Zukunft, Brunnen Verlag Giessen, 1995, ISBN 3-7655-9065-7

Litteratur 
 Jürgen Beyer: Doktor Speners fingernagel. Om pliktläsning på resor, i: Biblis. Kvartalstidskrift för bokvänner 61 (2013), s. 72–76.
 Ludwig Biewer: «Philipp Jakob Spener als Heraldiker - Ein kleiner Beitrag zu dem 300. Todestag eines großen Theologen» i: Der Herold (Vierteljahresschrift des "Herold" - Verein für Heraldik, Genealogie und verwandte Wissenschaften zu Berlin), Bd. 16, Heft 17/2005, pp. 493 seqq.
 Reinhard Breymayer: «'Der "Vater des deutschen Pietismus" und seine Bücher. Zur Privatbibliothek Philipp Jakob Speners», i: Bibliothecae selectae da Cusano a Leopardi, a cura di Eugenio Canone. Leo S. Olschki Editore, Firenze 1993 (Lessico Intellettuale Europeo, 58), pp. 299 - 331.
 Johannes Wallmann: Philipp Jakob Spener und die Anfänge des Pietismus, Mohr (Siebeck) Tübingen 1986.

Kjelder 

 Utdrag av tilsvarande artikkel på dansk wikipedia.
 Per Eriksen i Vårt Land 31. mars 2008: «Hva ville pietistene?»

Notar 

Tyske teologar
Pietisme
Tarmfjorden

Tarmfjorden (nordsamisk Čuollovuotna) er ein fjordarm av Tanafjorden i Tana kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Fjorden strekkjer seg 5 km sørvestover til Jámešbávtgohppi i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Sommarneset i nord og Hjellnes i sør. I tillegg til Jámešbávtgohppi ligg garden Márbmegieddi på austsida. 

Riksveg 98 går langs austsida av fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Tana
Smalfjorden

Smalfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:

 Smalfjorden i Tana, ein av dei inste fjordarmane av Tanafjorden i Tana kommune i Finnmark. 
 Smalfjorden på Stjernøya, ein fjord på Stjernøya i Hasvik kommune i Finnmark.

Fjordar i Noreg
Smalfjorden i Tana

Smalfjorden (nordsamisk Ráttovuotna) er ein fjordarm inst i Tanafjorden i Tana kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Fjorden strekkjer seg 12 km sørvestover til Smallfjordbotn i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Tjeldneset i vest og Smalfjordneset i aust. Dei einaste busetnadene ved fjorden ligg i den indre delen. Her ligg mellom anna bygda Smalfjord på austsida av fjorden. Steinvik er ein gard på vestsida. 

Riksveg 98 går langs vestsida av den indre delen av fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Tana
Leirpollen

Leirpollen eller Store Leirpollen (samisk Juovlavuotna) er ein fjordarm inst og aust Tanafjorden i Tana kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Fjorden strekkjer seg 5,5 km sørover til bygda Austertana i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Leirpollnes i vest og Giemašlávvonjárga i aust. Det ligg spreidde busetnader langs begge fjordsidene, men i botn av fjorden ligg dei tettare ved bygda Austertana. 

Riksveg 890 går langs heile vestsida av fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Tana
Sandfjorden i Berlevåg

Sandfjorden er ein fjord på nordsida av Varangerhalvøya i Berlevåg kommune i  Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5,5 km vestover til ei kilometer lang sandstrand i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Sandfjordklubben i nord og Nålnesaksla i sør. Han er om lag like brei som han er lang. 

Riksveg 890 går langs fjorden.

Fjordar i Berlevåg
Kongsfjorden

Kongsfjorden er namnet på to fjordar i Noreg: 

 Kongsfjorden på Svalbard
 Kongsfjorden i Berlevåg på nordsida av Varangerhalvøya i Berlevåg kommune i Finnmark. 

Fjordar i Noreg
Tørvikbygd

Tørvikbygd er ei bygd i Kvam herad i ytre Hardanger i Vestland. Staden ligg på vestsida av Hardangerfjorden, ved riksveg 49, og har ferjesamband med Jondal på austsida av fjorden. Frå Tørvikbygd er det om lag 13 km. til kommunesenteret Norheimsund.

I Tørvikbygd ligg Tørvikbygd Bygdemuseum og barneskulen Tørvikbygd skule.

Kommunesoge 
Fram til 1846 høyrde Tørvikbygd til Strandebarm kommune, då vart Tørvikbygd med i den delen som vart skild ut som Jondal kommune. I 1965 vart Tørvikbygd-krinsen overførd til Kvam i ei kommuneregulering.

Bakgrunnsstoff 
 Om namnet Tørvikbygd i språkspalta på nettstaden til NRK Hordaland
Tørvikbygd grendautval , kvam.no

Busetnader i Kvam
Ferjestader i Vestland
Bygder i Vestland
Kongsfjorden i Berlevåg

Kongsfjorden er ein fjord på nordsida av Varangerhalvøya i Berlevåg kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 15 km sørvestover til Austerbotn.

Fjorden har innløp mellom Nålneset i vest og Vestneset i aust. Risfjorden er ein liten fjordarm på vestsida av fjorden like sør for Nålneset. Like sør for Risfjorden ligg tettstaden Kongsfjord. Myrvoll er ei lita grend på vestsida heilt inne i fjorden ved Vesterbotn. 

Det ligg ei rekkje øyar og holmar i fjorden. Av desse finn ein Grønøya, Helløya, Kongsøya og Skarvholmen. Veidenesodden er eit nes som strekkjer seg om lag 5 km utover i fjorden frå vestsida. Den indre delen av fjorden vert kalla Straumen, som igjen deler seg i vågane Vesterbotn og Austerbotn. Innløpet til Straumen er eit smalt sund. 

Riksveg 890 går langs vestsida av fjorden.

Fjordar i Berlevåg
Risfjorden i Berlevåg

Risfjorden (samisk Miennavuotna) er ein fjordarm av Kongsfjorden i Berlevåg kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km sørvestover til botn av Øster-Risfjorden.

Fjorden har innløp mellom Nordmanneset i nord og Veidnesodden i sør. Sør for Veidneset ligg tettstaden Kongsfjord. Risfjorden deler seg i to små armar i den indre delen, Vester-Risfjorden og Øster-Risfjorden. 

Riksveg 890 går langs botn og nordvestsida av fjorden.

Fjordar i Berlevåg
Båtsfjorden

Båtsfjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:

 Båtsfjorden i Båtsfjord er ein fjord i Båtsfjord kommune i Finnmark. 
 Båtsfjorden på Sørøya er ein fjord på Sørøya i Hammerfest kommune i Finnmark. 

Fjordar i Noreg
Båtsfjorden i Båtsfjord

Båtsfjorden er ein fjord på nordsida av Varangerhalvøya i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 13 km sørover til tettstaden Båtsfjord i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Selbåneset i vest og Rossmålen i aust. Utanom Båtsfjord som utgjer den vestlege delen av fjordbotnen er det ingen busetnader ved fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Båtsfjord
Syltefjorden

Syltefjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:

 Syltefjorden i Finnmark, ein fjord på austsida av Varangerhalvøya i Båtsfjord kommune i Finnmark.
 Syltefjorden på Sunnmøre, ein sidefjord til Vanylvsfjorden i Vanylven kommune på Sunnmøre.

Fjordar i Noreg
Trengereid skule

Trengereid skule er ein offentleg barneskule frå 1896 på Trengereid i Bergen kommune. 

Skulen er fådeld med ein klasse på 1.-3. steg, ein klasse på 3.-4. steg og ein klasse på 5.-7. steg. Trengereid skule har kjempa mot nedlegging sidan elevgrunnlaget har vore lågt. I dag har skulen rundt 30 elevar. Rektor er Sigrun Tveitnes.

Nynorsk er hovudmålform på skulen.

Skulen vart utvida i 1949 og sist i 1984.

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer på «Trengereid skule» henta frå Wikipedia på bokmål 1. april 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Trengereid skule 

Barneskular i Bergen
Arna
Skipingar i 1896
Lars Lofthus

Lars Torsteinsson Lofthus, 1798-1892, var ein kjend spelemann frå Voss.
Lars Lofthus var ein av læresveinane til Nils Rekve, og var god på rull og gangar, som mange andre av læresveinane hans Nils. Han vart ein bindelekk mellom Rekve og Ola Mosafinn, sameleis som far av Ola, Sjurd Liland. 

Lars Lofthus har ord for å ha dikta gangaren Lofthusen, som har namn etter han, ein slått som finst i ei rekkje former i Hordaland og Telemark. Det finst og ein springar med same namn, rekna under Mosafinnspringarane. 

Lars Lofthus vart 94 år gamal, og var bufast på Voss det meste av livet. Difor kom han til å prege mange yngre spelemenn i området over lang tid.

Lofthus, Lars
Fødde i 1798
Døde i 1892
Folk frå Voss
Landsfader

Landsfader er ein ærestittel som vert gitt til særleg viktige personar som har hatt spesielt positiv innflytnad særleg på den politiske utviklinga i eit land eller også for å ha grunnlagt nasjonen eller staten. I Noreg er det i etterkrigstida Einar Gerhardsen som i stort omfang har blitt omtala som landsfader.

I det antikke romerske senat vart tittelen (latin pater patriae) formelt tildelt borgarar.

Nokre kjende landsfedrar

Tidlegare land 
 Firenze: Cosimo de'Medici

Sjå òg 
 Landsmoder

Nasjonalisme
Titlar
Farskap
Tarmgass

Tarmgass (flatus) er hovudsakleg sett saman av gassane N2 (nitrogengass), CO2 (karbondioksid) og H2 (hydrogengass); og 30-40 % av friske personar skil òg ut metangass (CH4). Når gassen slepp ut av endetarmen blir det kalla flatulens på latin, på folkeleg norsk promp eller fis.

Tarmsystemet
Gastroenterologi
Refleksar
Stimulantia

Stimulantia er psykoaktive stoff som verkar stimulerande på sentralnervesystemet eller sympatikus, eventuelt båe.

Døme på stimulantia 
 Amfetamin
 Efedrin
 Koffein
 Kokain
 MDMA (ecstasy og molly)
 Nikotin
 Teobromin

 
Psykofarmakologi
ADHD
Lærdal Golfklubb

Lærdal Golfklubb er ei golfbane i Lærdal kommune i Sogn og Fjordane, og blei skipa den 1. januar 2000. Det er ei open parkbane på seks hol, og par 63. Ho ligg ca 15 km frå Lærdalsøyri.

Bakgrunnsstoff 

 Lærdal Golfklubb

Golfbanar i Noreg
Makkaur-Sandfjorden

Makkaur-Sandfjorden (nordsamisk Sáttovuotna) er ein fjord på nordaustsida av Varangerhalvøya i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km vestover til Kålfjord i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Korsnes i nord og Storsteinneset i sør og ligg eit stykke sør for Makkaur fyr. Bortsett frå hytteområdet Kålfjord er det ingen bygg ved fjorden. Fjorden har bratte fjordsider som stig nesten 300 meter opp frå fjorden.

Kjelder 

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Båtsfjord
Syltefjorden i Finnmark

Syltefjorden er ein fjord på austsida av Varangerhalvøya i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 16 km sørvestover til garden Vesterelv i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Syltefjordstauran i nord og Svartneset i sør. Like ved Syltefjordstauran ligg den vide våge Syltefjord-Sandfjorden og garden Ytre Syltefjord. På nordsida av fjorden strekkjer Nordfjorden seg langs nordsida av Hamnesodden og inn til bygda Nordfjord. På sørsida av Hamnesodden ligg garden Hamna.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Båtsfjord
Nordfjorden i Båtsfjord

Nordfjorden er ein fjordarm av Syltefjorden i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km vestover til bygda Nordfjord i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Sandfjordneset i nord og Veidnesodden i sør, og ligg på nordsida av Hamnesodden. Det ligg ingen andre busetnader enn Nordfjord ved fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Båtsfjord
Persfjorden

Persfjorden (samisk Biesavuotna) er ein fjord på austsida av Varangerhalvøya i Vardø kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km sørvestover til Persfjord i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Seglodden i vest og Prestnæringen i aust. Persfjord er ei grend som strekkjer seg får botn av fjorden og utover langs austsida. 

Fv341 går langs begge sider av fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Vardø
Meskefjorden

Meskefjorden (nordsamisk: Mieskavuonna) er den inste fjordarmen av Varangerfjorden i Nesseby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 8 km vestover til Varangerbotn.

Fjorden har innløp mellom Bunes i nord og Geahceváinjárga i sør og ligg på nordsida av Angsnes. Det ligg fleire gardsbruk langs heile nordsida av fjorden. 

E75 går langs nordsida av fjorden.

Kjelder 

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Nesseby
Karlebotn

Karlebotn (nordsamisk Stuorravuoanna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Nesseby kommune i Troms og Finnmark. I lag med Meskfjorden dannar han den inste delen av Varangerfjorden. Fjorden strekkjer seg 6 km vestover til bygda med same namn i botn av fjorden. 

Fjorden startar i aust ved Sjøholmen og ligg på sørsida av Angesnes, medan Meskfjorden ligg på nordsida. Det ligg fleire busetnader langs sørsida av fjorden, som grenda Sirddagohppi. 

E6 går langs sørsida av fjorden, medan Fv311 går langs botn av fjorden.
 

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Nesseby
Veidnesfjorden

Veidnesfjorden (samisk Vieravuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Nesseby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4,5 km vestover til Vieltegieddi langs sørsida av Veidneset.

Fjorden har innløp mellom Rungonjárga i nord og Fiskenes i sør. Grenda Grasbakken ligg på sørsida av fjorden, i tillegg til fleire midre busetnader. 

E6 går langs sørsida av fjorden.

Fjordar i Troms og Finnmark
Geografi i Nesseby
Bugøyfjorden

Bugøyfjorden (samisk Reaisavuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 9 km sørvestover til bygda Bugøyfjord i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Storbukt i vest og Baskkesbogenjárga i aust. Grenda Valen er ein annan busetnad på vestsida av fjorden, medan Vagge ligg på sørsida. 

E6 går langs botn av fjorden.

Fjordar i Sør-Varanger
Vagnfjorden

Vagnfjorden (samisk Bárdevuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km sørover til botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Bárdevuonjárga i vest og Vagnfjordholmen i aust. Det er ingen busetnader ved fjorden.

Fjordar i Sør-Varanger
Oterfjorden

Oterfjorden (samisk Čoahkenvuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km sørover til botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Sorjevuonnjárga i vest og Oterfjordskjera i aust. Det ligg eit par busetjingar i botn av fjorden.

Fjordar i Sør-Varanger
Kjøfjorden

Kjøfjorden (samisk Njávdánvuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 32 km sørvestover til Munkefjord i botn av Munkefjorden.

Fjorden har innløp mellom Čoahkenjárga i vest og Kjøøya i aust. Den ytste halvdelen av fjorden går langs vestsida av Skogerøya. Det ligg berre spreidde busetjingar langs denne delen av fjorden og ingen av dei har vegsamband. Her er Spurvfjorden ein liten fjordarm på vestsida. Der Skogerøya endar og fjorden går innover fastlandet vert han stundom kalla Neidenfjorden. Her er det litt tettare busetnad på autsida av fjorden, og på vestsida munnar Neidenelva ut i fjorden. Munkefjorden er den inste delen av Kjøfjorden frå Neidenelva og sørover til Munkefjord. 

E6 går langs austsida av fjorden.

Fjordar i Sør-Varanger
Spurvfjorden

Spurvfjorden (samisk Čižževuotna) er ein fjordarm av på vestsida av Kjøfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1 km vestover til i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom Áhkobákti i nord og Rivdnjenjárga i sør i den ytre delen av Kjøfjorden. Skogerøya ligg aust for Spurvfjorden. Det er ingen busetnader ved fjorden.

Fjordar i Sør-Varanger
Avtalefesta pensjon

Avtalefesta pensjon (AFP) er ei ordning med førtidspensjon for tilsette i føretak som gjennom tariffavtale (overeinskomst) deltar i AFP-ordninga. 

Ordninga vart innført ved tariffoppgjeret mellom LO og NHO i 1988.  Den første tida kunne arbeidstakarar med rett til AFP, gå av med førtidspensjon frå 66 år, om dei ønskte det.  Ordninga har sidan blitt gunstigare for arbidstakarane, slik at dei i 2008 kan gå med valfri førtidspensjon frå fylte 62 år.  Det er òg høve til å ta ut delpensjon i kombinasjon med deltidsarbeid.

For at AFP–pensjonistane ikkje skal tape pensjonspoeng og slik få mindre alderstrygd, vert dei godskrivne pensjonspoeng i folketrygda dei åra dei mottar AFP.  Slik vil dei få den same alderstrygda som dei ville fått om dei hadde stått i arbeid heilt til dei fylte 67 år.

Ordninga er finansiert ved at staten betaler 40 % av pensjonsutgiftene for AFP–utbetalingar som skjer etter fylte 64 år. For førtidspensjonistar mellom 62 og 64 år er ordninga finansiert av premie og eigenbetaling frå medlemsbedriftene.

Ordninga LO og NHO har forhandla fram gjeld berre private føretak, men stat og kommune har ei tilsvarande ordning. 

8 av 10 arbeidstakarar har tariffavtalar som gjer at dei kan ta ut frivillig førtidspenson. Rundt 25 prosent av dei går av ved 62 år, blant 66-åringane er det nær 70 prosent som har gått av med AFP.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Felleskontoret for LO/NHO-ordningene
Vedtekter for AFP-ordninga 
AFP på en to tre -  Magnus Marsdal  ISBN 9788292866030

Pensjon

en:Pensions in Norway#Contractual pension (Avtalefestet pensjon)