alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Oghuz-tyrkarar

Oghuz-tyrkarar vert rekna som ei av hovudgreinene av dei tyrkiske folkeslaga i historia.

Oghuz-tyrkarane er forfedrane til dagens vestlege tyrkarar som tel meir enn 100 millionar menneske og er busett i områda i Vest-Asia og Aust-Europa. Desse inkluderer aserbajdsjanarar (eller aseriar) i Aserbajdsjan og Iran, tyrkarane i Tyrkia og Kypros, Balkan-tyrkarane på Balkan-halvøya (Hellas, Bulgaria og tidlegare Jugoslavia), turkmenarane i Turkmenistan, nordaustlege Iran og nordvestlege Afghanistan, qasgai og khorasanar-tyrkarane i Iran, i tillegg til gauguz (gokoguz)-tyrkarane i Moldova.

Under tyrkisk massemigrasjon på 800- til 1100-talet var oghuzane av tyrkarane i Sentral-Asia som migrerte mot Vest-Asia og Aust-Europa via Transoksiana. Frå 400-talet var oghuzane grunnleggarar og herskarar av fleire viktige tyrkiske kongedøme og imperium, dei mest kjente er goktyrkarane, seldsjukkane, safavidane og osmanarane.

Sjølv om dei òg slo seg ned og danna byer, førte den nomadiske livsstilen deira til ein kjempande innstilling, sans for leiarskap, vane for å flytte på seg, dugleik som ryttarar og ei uvanleg evne som bogeskyttarar på hesteryggen. Frå tidlege tider i historia deira vart dei anerkjend for moralske dydar som uthald, lojalitet, sjølvdisiplin og framsyn.

I seinare hundreår tilpassa dei seg og innførte sine eigne tradisjonar og institusjonar til den islamske verda og steig fram som byggjarar av imperium med ein konstruktiv sans for statsvitskap som gjorde eit positivt bidrag til historia då dei enorme regionane dei styrte utvikla seg i nye fasar av sosial, økonomisk, religiøs og intellektuell utvikling.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Oghuz-tyrkere» frå , den 1. juli 2008. 
 

Tyrkarar
Tyrkisk historie
Osman I av Det osmanske riket

Osman I () var leiaren for dei osmanske tyrkarane og grunnleggjaren av dynastiet som oppretta og styrte Det osmanske riket. Riket, som er kalla opp etter han, var ei verdsmakt i over sekshundre år.

Osman arva tittelen som bey (landsbyhøvding) for Söğüt i Anatolia etter far sin. I 1299 erklærte han sitt vesle rike sjølvstendig frå seldsjukkane. Dei mongolske invasjonane hadde pressa muslimar vestover mot Osman sitt fyrstedøme, ein maktbase som Osman var rask til å konsolidere. Då Austromarriket vart svekka var Det osmanske riket raskt på pletten og tok over områda deira.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Osman I» frå ,  den 1. juli 2008.  
 

Osmanske sultanar
Tyrkiske herskarar
Det osmanske dynastiet
Frihetens regn

Frihetens regn (originaltittel: The Shawshank Redemption) er ein amerikansk dramafilm frå 1994, skriven og regissert av Frank Darabont og basert på novellen Rita Hayworth and Shawshank Redemption av Stephen King. Hovudrollene blir spela av Tim Robbins (Andy Dufresne) og Morgan Freeman (Ellis Redding).

Filmen skildrar hovudsakleg Andy sitt liv i fengsel etter at han er dømd for mordet på kona si og elskaren hennar, trass i at han hevdar å vere uskuldig.

Om filmen 
Frihetens regn er røysta fram til ein av tidenes beste filmar i fleire avrøystingar, blant anna på Internet Movie Database. Per januar 2009 ligg han på 1-plass med karakteren 9,2 (av 10) med om lag 400 000 røyster. Likevel syns mange kritikarar at han er veldig overvurdert. 

Filmen var nominert til heile sju Oscar, blant andre Morgan Freeman for beste mannlege hovudrolle, men vann ingen.

Rolleliste 

 Tim Robbins: Andy Dufresne 
 Morgan Freeman: Ellis Boyd "Red" Redding 
 Bob Gunton: Warden Samuel Norton
 William Sadler: Heywood
 Clancy Brown: Captain Byron Hadley
 Gil Bellows: Tommy Williams
 Mark Rolston: Bogs Diamond 
 James Whitmore: Brooks Hatlen
 Jeffrey DeMunn: District Attorney (1946)

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Filmmanuskriptet – varierer noko frå den endelege versjonen
 Frihetens regn  hos Arts & Faith Top100 Spiritually Significant Films -liste
 Filmmelding frå The Washington Post
 Filmmelding frå PrisonFlicks.com

Fengselsfilmar
Filmar basert på bøker
Filmar frå 1994
Filmar frå USA
Diwan

Diwan eller Divan (persisk دیوان; osmansk tyrkisk Dîwân eller Dîwân-i-Humâjûn Kalemi) var riksrådet i fleire muslimske statar, hovudsakleg i Det osmanske riket. Omgrepet oppstod under Umar ibn al-Khattab sitt kalifat, då han innførte det same systemet i det muslimske riket sin administrasjon som hadde vorte nytta i sassanidiske riket, som osmanarane hadde sigra over. 

Den osmanske divanen fungerte som ei slags regjering for riket og bestod av vesirar, juristar, teologar og andre høgtståande personar, som øvstkommanderande for janitsjarane og riksadmiralen. Rådet vart styrt av sultanen, men frå 1500-talet av storvesiren.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Divan (riksråd)» frå , den 2. juli 2008. 
 

Det osmanske riket
Vesir

Vesir (òg kjent som visir) er ein historisk tittel brukt for høgtståande politiske personar i Midtausten som fungerte som rådgjevarar til kalif, emir, kongen, keisar eller ein sultan. Ordet vert skrive i mange former (wazir, wazara, vichir, vicira) og den europeiske varianten vart introdusert av Det osmanske riket.

Det osmanske riket
Muslimske titlar
Regjeringsleiarar
Mogulriket
Adelstitlar
Iransk historie
Visir

Visir (frå fransk, avleidd frå gammalfransk vis, 'ansikt') er ei form for ansiktsvern som ofte er montert på hjelmar. Visir er kjende frå  rustningar frå mellomalderen i form av hjelmgitter, og frå nyare tid der det kan vera av plast. Moderne visir kan vera opptakbare eller fastmonterte på hjelmar, eller berast direkte på hovudet.

Honnørhelsing til hovudet symboliserer opninga av eit visir.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Visir» frå ,  den 23. januar 2022.  
 

Verneutstyr
Rustning
Franske ord og uttrykk
Storvesir

Storvesir, Sadr-ı Azam (Sadrazam) eller Serdar-ı Ekrem (på osmansk-tyrkisk صدر اعظم eller وزیر اعظم), opphavleg frå det persiske ordet «vesir» (وزير), var den øvste ministeren til sultanen i Det osmanske riket og hadde absolutt fullmakt. Han kunne i prinsippet berre avsettast av sultanen sjølv. Han var den øvste leiaren og kunne kalle inn alle dei andre vesirane til møte. Denne samlinga vart kalla «Kubbealtı viziers» (vesirar av (under) domen) som viste til arkitekturen ved møteplassen deira i Topkapıpalasset. Offiserane hans heldt til ved Den høge porten.

Storvesir, Vazīr-e Azam, er òg den offisielle urdutittelen til den pakistanske statsministeren (minstrane vert kalla vesirar).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Grand Vizier» frå , den 2. juli 2008. 
 

Storvesirar i Det osmanske riket
Tyrkiske titlar
Iransk historie
Ciucaș

Ciucaș (rumensk Vârful Ciucaș) er den høgaste fjelltoppen i Ciucașfjella i Dei sørlege Karpatane.

Bakgrunnsstoff 
 Alpinet
 Itinerar.ro

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Brașov fylke
Ineu

Ineu eller Inău er ein fjelltopp i Rodnafjella i Romania. Fjellet har ei høgd på 2279 meter over havet. 

Fjell i Romania
Moldoveanu

Moldoveanu (rumensk Vârful Moldoveanu) er det høgaste fjellet i Romania og ligg i Făgărașfjella i Dei sørlege Karpatane. 

Den mest nytta stien til toppen av Moldoveanu er over fjellet Viștea Mare (2527 moh.) frå Podragu, Sambata eller via Vișteadalen. 

Den næraste staden er Victoria på nordsida. På sørsida kan ein nå fjellet frå Câmpulung.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.salvamontvictoria.com/

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Moldoveanu Peak» frå , den 2. juli 2008. 
 

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Brașov fylke
Negoiu

Negoiu er eit fjell i Făgărașfjella i Dei sørlege Karpatane i Sibiu fylke i Romania med ei høgd på 2535 meter over havet. Han er den nest høgaste fjelltoppen i Romania etter Moldoveanu (2544 moh).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Negoiu Peak» frå , den 2. juli 2008. 
 

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Sibiu fylke
Parângu Mare

Vârful Parângu Mare er ein fjelltopp i Parângfjella i Romania med ei høgd på 2519 meter over havet. Fjella høyrer til Parânggruppa.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.carpati.org/
 http://www.alpinet.org/

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Parângu Mare» frå , den 2. juli 2008. 
 

Parangul Mare
Parangul Mare
Peleaga

Peleaga er den høgaste fjelltoppen i Retezatfjella i Romania og ein del av Dei sørlege Karpatane. Fjellet har ei høgd på 2509 meter over havet og er av dei høgaste i Romania. Andre toppar i massivet er Păpușa (Varful Păpușa) og Retezat (Vârful Retezat).

Bakgrunnsstoff 
 Kart over Retezat

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Păpușa

Păpușa er eit fjell i Retezatfjella i Romania og ein del av Dei sørlege Karpatane. Det har ei høgd på 2508 meter over havet. Ein annan fjelltopp i massivet er Peleaga.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Păpuşa» frå , den 2. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side for Retezatfjella

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Det transilvanske platået

Det transilvanske platået (rumensk Podişul Transilvaniei) er eit platå sentralt i Romania, nesten heilt omringa av Dei austlege, sørlege og rumenske vestlege delane av Karpatane. Det transilvanske platået, Karpatane og låglandet i Vest-Romania er prega av eit kontinentalt klima og temperaturane varierer mykje i løpet av året med varme somrar og kalde vintrar. Store skogar dekkjer delar av platået og fjella omkring. Fjella varierer frå høgder mellom 1000 til 2000 meter med toppar over 2500 meter.

Bakgrunnsstoff 
 http://archive.soschildrensvillages.org.uk/sponsor-child/country_information_on_romania.html 
 http://www.globalvolunteers.org/1main/romania/romaniageography.htm

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Transylvanian Plateau» frå , den 2. juli 2008. 
 

Rumensk geografi
Transilvanske
Sudettyskarar

Sudettyskarar er ei nemning på tyskarane (over 3 millionar) som busette seg i Sudetenland i løpet av 1100- og 1200-talet. Området var lenge ein del av Austerrike, før det blei innlemma i Tsjekkoslovakia i 1918. Området høyrte til Tyskland frå 1938 til 1945. Mesteparten av sudettyskarane vart utvist frå Tsjekkoslovakia etter den andre verdskrigen.

Kjelder 
Studia: moderne kunnskap for alle. S-Å. Bertmark Norge AS, 2002 (3. rev. utg) ISBN 82-7624-068-2

Etniske minoritetar
Tysk historie
Tsjekkisk historie
Tâmpa

Tâmpa (tysk Zinne eller Kapellenberg; ungarsk Cenk; latinsk Mons Cinum) er eit fjell og ein del av Postăvarumassivet i den sørlege delen av Dei austlege Karpatane i Romania. Fjellet omkransar nesten heilt byen Brașov. Det har ei høgd på 960 meter over havet, nesten 400 meter over byen. 

Fjellet består nesten berre av kalksteinsformasjonar. 

Det meste av fjellet (1,5 km²) er erklært naturreservat på grunn av sjeldne dyr (bjørn, fuglar, sommarfuglar – 35 % av sommarfuglartane i landet) og planter (ein sjeldan variant av blåveis). Det går fleire turstiar til toppen og ein bilveg. Ei kabelvogn går frå hytta og restauranten Casa Pădurarului ved foten av fjellet til Restaurantul Panoramic på toppen. Frå toppen er det flott utsyn over byten og på klåre dagar kan ein sjå heile Burzenland.

Plante- og dyreliv

Planter

Dyr

Galleri

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tâmpa, Brașov» frå , den 3. juli 2008.

Bakgrunnsstoff

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Brașov fylke
Scarlett Johansson

Scarlett Johansson () er ein amerikansk filmskodespelar. Ho blei internasjonalt gjennom rolla si i Hestehviskeren frå 1998. Kritikarroste opptredenar i Ghost World, Lost in Translation og Pike med perleøredobb, dei to siste med nominasjonar til Golden Globe-prisar gjorde Johansson til ein av dei mest ettertrakta skodespelarane i Hollywood.

USA-amerikanske skodespelarar
Folk frå New York City
Dei transilvanske fjella

Dei transilvanske fjella er det generelle namnet på fjella som ligg rundt alle fire sider av Det transilvanske platået i Transilvania i Romania og dannar den sørlege og søraustlege delen av Karpatane. Fjella fungerer som ein mektig, naturleg festning mot dei omliggande områda og vaktar tilkomsten frå Den store ungarske sletta i vest. 

Den sørlege delen av Dei transilvanske fjella består av Dei transilvanske Alpane og er dei høgaste og lengste fjella i området. Dei stig til opp mot 2500 meter over havet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Transylvanian Mountains» frå , den 3. juli 2008. 
 

Transilvanske
Transilvanske
Viștea Mare

Viștea Mare er eit fjell i Făgărașfjella i Dei sørlege Karpatane i Braşov fylke i Romania. Med ei høgd på 2527 meter over havet er fjellet det tredje høgaste i landet.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.salvamontvictoria.com/

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Viştea Mare» frå , den 3. juli 2008. 
 

Fjell i Romania
Vânătoarea lui Buteanu

Vânătoarea lui Buteanu er det åttande høgaste fjellet i Romania og det femte høgaste i Făgărașfjella etter Moldoveanu (2544 m), Negoiu (2535 m), Viștea Mare (2527 m) og Lespezi (2522 m).

Biletgalleri

Sjå òg 
 Fjell i Romania

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Vânătoarea lui Buteanu» frå , den 3. juli 2008. 
 

Fjell i Romania
Fjell i Karpatane
Den moraviske porten

Den moraviske porten eller Den mähriske porten (tsjekkisk Moravská brána, polsk Brama Morawska, tysk Mährische Pforte) er eit geomorfologisk området i Mähren i Tsjekkia. Det har oppstått i eit søkk mellom Vest-Karpatane og Aust-Sudetane. Vasskiljet mellom elvane Oder og Bečva kryssar området. 

Det strekkjer seg frå Mähren og om lag 65 km nordaustover mot Schlesien. Det grensar til området der elva Olza renn i saman med Oder i nord. 

Den moraviske porten har vore ein naturleg fjellovergang mellom Sudetane og Karpatane sidan antikken. Her gjekk dei fleste viktige handelsruter frå Sør-Europa til Austersjøen (t.d. Ravvegen), i tillegg til ruter frå Veslepolen til Tsjekkia. Den viktigaste byen ved Den moraviske porten er i dag Ostrava. Nær nordenden av området, i Polen, ligg dei to byane Racibórz og Wodzisław Śląski.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Moravian Gate» frå , den 3. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Brama Morawska på PrzyrodaPolska.pl

Tsjekkisk geografi
Karpatane
Fjellovergangar i Tsjekkia
Sandomierzbekkenet

Sandomierzbekkenet (polsk Kotlina Sandomierska) er eit lågland søraust i Polen, mellom Det veslepolske høglandet, Lublinhøglandet og Vest-Karpatane. Namnet kjem frå den historiske byen Sandomierz og bekkenet har ei trekanta form med ein storleik på om lag 15 000 km². Det vert drenert av elva Wisła og den austlege sideelva hennar San. Av byar i Sandomierzbekkenet finn ein Dębica, Jarosław, Mielec, Przemyśl, Przeworsk, Rzeszów, Stalowa Wola, Sandomierz, Tarnobrzeg og Tarnów. Området er tett folkesett bortsett frå Niepolomicevillmarka og Sandomierzvillmarka.

Polsk geografi
Det veslepolske høglandet

Det veslepolske høglandet (polsk Wyżyna Małopolska) er eit høgland i den sørlege delen av Polen, som strekkjer seg frå den øvre delen av elva Wisła mellom Krakow og Sandomierz og nordvestover til regionen Tomaszow Mazowiecki og Radomsko. Den gjennomsnittlege høgda er 200 til 400 meter over havet og den høgaste toppen er Łysica i Świętokrzyskiefjella (612 moh). Av store byar på Det veslepolske høglandet finn ein Kielce, Ostrowiec Swietokrzyski og Skarzysko-Kamienna.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lesser Poland Upland» frå , den 3. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 nature.poland.pl 
 

Veslepolske høglande
Dei kvite Karpatane

Dei kvite Karpatane (tsjekkisk Bílé Karpaty; slovakisk Biele Karpaty) er den vestlegaste fjellkjeda i Karpatane. Dei er ein del av Dei slovakisk-moraviske Karpatane og ligg på grensa mellom Tsjekkia og Slovakia. Det høgaste fjellet er Veľká Javorina på 970 meter over havet, etterfølgd av Chmeľová på 926 moh., Makyta på 923 moh. og Veľký Lopeník på 911 moh. 

Det ligg verna landskapsområde på begge sider av fjellet, Biele Karpaty landskapsvernområde i Slovakia, grunnlagd i 1979 og Bíle Karpaty landskapsvernområde i Tsjekkia, grunnlagd i 1980. Desse områda har eit rikt dyre- og planteliv og nokre av artane er endemiske, særleg nokre orkidéar som berre veks på engene i Dei kvite Karpatane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «White Carpathians» frå , den 3. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Bíle Karpaty landskapsvernområde 
 Biele Karpaty landskapsvernområde på Slovakia.travel

Fjellkjeder i Tsjekkia
Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Javorníky

Javorníky er ei fjellkjede i Vest-Karpatane som dannar ein del av grensa mellom Tsjekkia og Slovakia. Det høgaste fjellet er Veľký Javorník på 1071 meter over havet. Fjellkjeda skil elvane Bečva og Oder frå Turiec.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Javorníky» frå , den 3. juli 2008. 
 

Fjellkjeder i Karpatane
Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Tsjekkia
Dei slovakiske malmfjella

Slovenské rudohorie eller Dei slovakiske malmfjella er ei stor fjellkjede i Spišregionem i Slovakia og ein del av Karpatane. Ho er den største fjellkjeda i Slovakia og høyrer til Dei indre Vest-Karpatane.

Fjellkjeda grensar til Zvolen i vest, Košice i aust, elvane Hron og Hornád i nord og Juhoslovenská kotlina og Košicebekkenet (Košická kotlina) i sør. 

Den høgaste toppen er Stolica på 1476 meter over havet. Fjellkjeda er om lag 140 km lang og 40 km brei og dekkjer eit område på 4000 km². I tidlegare tider var det mange gruver i fjellområda, som namnet viser til, men ingen av desse er i drift i dag.

Inndeling 
Fjella har ikkje ein sentral rygg og består av fleire mindre delar: 
 Veporfjella (Veporské vrchy)
 Spiš-Gemer Karst (Spišsko-gemerský kras)
 Stolické vrchy (Stolicafjella)
 Revúcka vrchovina (Revúcahøglandet)
 Volovské vrchy (Volovecfjella)
 Čierna hora (Det svarte fjellet)
 Rožňavská kotlina (Rožňavabekkenet)
 Slovak Karst (Slovenský kras) og Nord-Borsod Karst (ungarsk: Észak-Borsodi karszt; ligg nord i Ungarn)

Verna område 
Slovenské rudohorie omfattar Muránska planina nasjonalpark, Slovakisk Karst nasjonalpark og Slovakisk Paradis nasjonalpark.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Slovak Ore Mountains» frå , den 3. juli 2008. 
 

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Spiš
Spiš-Gemer Karst

Spiš-Gemer Karst (slovakisk Spišsko-gemerský kras) er ein del av Dei slovakiske malmfjella i Slovakia.

Fjella er inndelt i to delar, og begge desse er nasjonalparkar:
 Slovakisk Paradis-fjella
 Muránska planina (Muráňplatået)

Fjella består av fleire karstsletter og høge platå og varierer i høgder frå 800 til 1000 meter over havet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Spiš-Gemer Karst» frå , den 3. juli 2008. 
 

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Slovenský kras

Slovenský kras eller Slovakisk Karst er ei fjellkjede i Dei slovakiske malmfjella i Karpatane, sør i Slovakia. Det består av store karstsletter og platå. Sidan 1973 har området vår del av eit landskapsvernområde og i 2002 vart Slovakisk Karst nasjonalpark oppretta. Det er eit biosfærereservat i UNESCO og grottene i området er innskrivne på UNESCO si verdsarvliste.

Kjenneteikn 
Den høgaste toppen er Jelení vrch på 947 moh. Viktige elvar i området er Slaná (Sajó), the Štítnik og Turňa. Slovakiske Karst ligg i den nordlege tempererte sonen og har eit kontinentalklima med fire klåre årstider. Området består av fleire lag kalkstein og dolomitt frå mesozoikum, og under dette sandstein, kalkstein og skifer. Slettene er dekte av eik- og agnbøkskogar, åsar med eikeskog og karstgroper med gran. Lengst nord finn ein bøkeskogar. 

Slettene (platåa) inneheld mange karstformasjonar, som karstgroper med diametrar på opp til 250 meter og djup på opp til 45 m, kjegleforma åsar og blinddalar. 

Området er kjent for dei mange grottene, som Domicagrotta, Ochtinská aragonittgrotte (Ochtinská aragonitová jaskyňa), Gombasekgrotta (Gombasecká jaskyňa) og Jasovskágrotta (Jasovská jaskyňa). Desse er opne for ålmenta. Andre grotter er Krásnohorskágrotta (Krásnohorská jaskyňa) og Hrušovskágrotta (Hrušovská jaskyňa).

Regionen inneheld karstsjøar og den største av desse er Jašteričie jazero.

Inndeling 
Frå vest til aust er fjellområdet inndelt som følgjande: 
 Jelšavský kras 
 Koniarska planina (Koniarskasletta)
 Plešivská planina (Plešivskásletta)
 Silická planina (Silickásletta)
 Turnianska planina (Turnianskasletta); Sjå òg Turňa
 Horný vrch (Øvrefjellet)
 Dolný vrch (Nedrefjellet)
 Zádielska planina (Zádielskasletta)
 Jasovská planina (Jasovskásletta)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Slovak Karst» frå , den 3. juli 2008. 
 

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Fatra-Tatra-området

Fatra-Tatra-området er ein del av Dei indre Vest-Karpatane, som igjen er ein del av Karpatane. Det meste av området ligg i Slovakia, men små område strekkjer seg inn i Austerrike og Polen. Den høgaste toppen i heile Karpatane, Gerlachovský štít på 2655 meter over havet, ligg i Høge Tatra, som høyrer til dette området. 

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Dei vesle Karpatane

Dei vesle Karpatane (slovakisk Malé Karpaty; tysk Kleinen Karpaten; ungarsk Kis Kárpátok) er ei låg, om lag 100 km lang, fjellkjede i Karpatane. Fjellkjeda ligg vest i Slovakia, og dekkjer eit område frå Bratislava til Nové Mesto nad Váhom og ein liten del kalla Hundsheimer Berge nordaust i Austerrike. Dei grensar til Záhorie i vest og Det donauske låglandet i aust. 

I 1976 vart Dei vesle Karpatane verna som ein del av Vesle Karpatane landskapsvernområde, som dekkjer 646,1 km². Dei tre høgaste fjella er Záruby på 768 moh, Vysoká på 754 moh og Vápenná på 752 moh. 

Dei vesle Karpatane er vidare delt inn i (frå sør til nord): 
 Devín-Karpatane (i Bratislava)
 Pezinok-Karpatane (frå Bratislava til Buková)
 Brezová-Karpatane (frå Buková til Prašník)
 Čachtice-Karpatane (frå Prašník til Nové Mesto nad Váhom)

Dei vesle Karpatane er eit populært område for turgåing, sykling, skigåing og andre vinteridrettar. 

I den søraustlege delen av området ligg det mange vingardar (t.d. Bratislava, Rača, Pezinok, Modra). Fleire borger eller ruinar av dei ligg i Dei vesle Karpatane som t.d. Devínborga, Čachticeborga, Červený Kameň-borga og Smoleniceborga. Driny, ei kalksteinsgrotte, er den einaste grotta som er open for ålmenta.

Bilete

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Little Carpathians» frå , den 3. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Dei vesle Karpatane på Spectacular Slovakia
 Vinvegen i Dei vesle Karpatane 

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Považský Inovec

Považský Inovec eller Váh Inovec er ei fjellkjede vest i Slovakia, kalla opp etter elva Váh. Ho er 48 km lang og 15-25 km brei og strekkjer seg frå byen Hlohovec, ved Dei donauske åsane og stig sakte nordover til byen Trenčín der ho grensar til Strážovfjella. Her ligg òg det høgaste fjellet i kjeda, Inovec (1042 moh). Fjellkjeda er eit vasskilje mellom nedslagsfelta til elvane Váh og Nitra.

Det er mange monument i eller nær fjella, inkludert det stormoraviske åsfortet Kostolec nær Ducové, Hlohovecborga nær Hlohovec, Beckovborga nær Beckov, Topoľčanyborga og Tematínborga. Den kjende krustaden Piešťany ligg ved foten av Považský Inovec.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Považský Inovec» frå , den 3. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane
Strážovfjella

Strážovfjella (slovakisk Strážovské vrchy) er ei fjellkjede nordvest i Slovakia, og ein del av Dei indre Vest-Karpatane og Fatra-Tatra-området. Dei ligg mellom byane Trenčín, Považská Bystrica, Rajec, Prievidza og Bánovce nad Bebravou, og grensar til Dei kvite Karpatane og elva Váh i nordvest og vest, Javorníky i nord, Malá Fatra i aust, elvane Vtáčnik og Nitra i sør og Váh Inovec i sørvest. Det høgaste fjellet er Strážov (1213 moh)

Strážovfjella og Súľovfjella er verna som ein del av Strážovfjella landskapsvernområde sidan 1989. Súľovklippene i nordvest er eit naturreservat. 

Det ligg mange varmekjelder i området og dette har ført til utviklinga av fleire kurstader i området, som Trenčianske Teplice eller Rajecké Teplice.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Strážov Mountains» frå , den 3. juli 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Dei rolege Strážovåsane på Spectacular Slovakia

Fjellkjeder i Slovakia
Fjellkjeder i Karpatane