For en neve dollars

For en neve dollars (originaltittel Per un pugno di dollari) er ein italiensk westernfilm frå 1964 regissert av Sergio Leone. Dette var hans andre sjølvstendige spelefilm, og blir rekna som den første spaghettiwestern-filmen. Hovudrolla blir spelt av Clint Eastwood.

Den valdelege og biletsterke filmen byggjer på Akira Kurosawa sin japanske samuraifilm Yojimbo frå 1961, og utgjer den første filmen i ein trilogi som elles består av For noen få dollar mer frå 1965 og Den gode, den onde og den grusomme frå 1966.

For en neve dollars vart det kommersielle gjennombrotet til Leone, og gjorde samstundes den unge amerikanaren Clint Eastwood, som spelte hovudrolla som den tøffe, lakoniske, namlause antihelten, til verdsstjerne. På tilsvarande måte fekk filmkomponisten Ennio Morricone den første internasjonale suksessen sin med slåande og stilskapande musikk.

Handling
Ein einsam namnlaus ryttar (spelt av Clint Eastwood) kjem fram til den vesle meksikanske byen San Miguel nær grensa til Arizona i 1872. Det er dødsstille i byen, men eit barn spring tvers over gata og ropar på mora si. Det er ei spent og mystisk stemning, og snart blir det klårt at dette skuldast to brutale bandar som held byen i eit jerngrep. Rolla til Eastwood blir snart innblanda i rivaliseringa og vel å ta opp kampen ved å spele bandane ut mot kvarandre.

Om filmen
Filmen representerte på mange måtar eit vegskilje for western-sjangeren. Han skilde seg først og fram ut med brutaliteten sin, og hensiktane og moralen til helten var ikkje eigna å etterfølgje. Det var ikkje lenger så tydeleg kven dei gode og dei vonde var, slik som i tradisjonelle amerikanske westernfilmar.

Det meste av filmen vart spelt inn i Andalucía i Spania.

Kritikarane
Filmen vart særs godt motteke av kritikarane, noko som blir gjenspegla i at han har fått 98% på Rotten Tomatoes.

Aftenposten sin kritikar skreiv: «Det er lenge sidan vi har sett ein western som er ladd med så fortetta dramatikk». Han gav òg ros til rolletolkinga til Eastwood. Kritikaren på nettstaden CINERAMA gav han terningkast seks i 2005 og skreiv: «Alt i alt, så må ein berre gje seg ende over og nyte denne flotte filmen frå ende til annan».

Publikum
Filmen har i alt spelt inn 11 millionar dollar på kino i USA, ca. 14 millionar dollar i Italia (1964–71) og ca. 7 millionar dollar i Spania. Han vart sett av 3,3 millionar i Spania.

I Noreg
Filmen vart i første omgangen forbode i Noreg, men etter ein del klipp vart han tillate. Først vart ca. 200 meter klipte vekk av distributøren, sidan vart ytterlegare 80-90 meter klipt vekk av Statens Filmkontroll.

Rollebesetning
 Clint Eastwood : Joe
 Marianne Koch : Marisol
 Wolfgang Lukschy : John Baxter
 José Calvo : Silvanito
 Gian Maria Volontè : Ramón Rojo
 Sieghardt Rupp : Esteban Rojo
 Antonio Prieto : Don Miguel Rojo
 Margarita Lozano: Consuelo Baxter
 Josef Egger : Piripero
 Daniel Martín : Julián
 Bruno Carotenuto : Antonio Baxter
 Benito Stefanelli : Rubio
 Mario Brega : Chico

Sjå og
  For et par dollar mer 
  Den gode, den onde og den grusomme

Litteratur

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «For en neve dollar» frå ,  den 21. november 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 
 
Omtale ved Bergen filmklubb 

Italienske filmar
Italienskspråklege filmar
Westernfilmar frå 1960-åra
Spaghetti-westernfilmar
Filmar frå 1964
Filmar regisserte av Sergio Leone