alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ekstremvêret Valdis

Ekstremvêret Valdis var eit ekstremvêr som råka Finnmark 16. desember 2001. Det gav nordvestleg vind opp i sterk storm og var det siste av to ekstremvêr dette året. Sjølv om fleire observasjonar viste full til sterk storm dei mest utsette stadane, vart det noko mindre vind enn det som var varsla. 

Sjølv om eit hustak i Hammerfest bles av og mykje av samferdselen stoppa opp, vurderte MI i ettertid at ekstremvarselet berre så vidt var berettiga.

Kraftigast vind

Fotnotar

Sjå òg 
 Ekstremvêr i Noreg

Valdis
Torskangerpoll musikklag

Torskangerpoll musikklag er eit brassband frå Kinn kommune i Vestland. Musikklaget kom på førsteplass i den lågaste divisjonen i Noregsmeisterskapen for brassband i 1999.

Kjelder 

Norske musikkorps
Kultur i Kinn
103 Hera

103 Hera er ein stor hovudbelteasteroide. Han har ei overflate beståande av silikat. Han vart oppdaga av J. C. Watson 7. september 1868 og namnsett etter Hera, hustru og søster til Zevs i gresk mytologi.

Hera
Hera
Hera
104 Klymene

104 Klymene er ein stor, mørk hovudbelteasteroide. Han har sannsynlegvis ein karbonhaldig samansetnad. Klymene er eit medlem av den store Themis-familien. Asteroiden vart oppdaga av J. C. Watson den 13. september 1868 og namnsett etter ein av dei mange kvinnene med namnet Klymene i gresk mytologi.

Klymene
Klymene
Klymene
Klymene
105 Artemis

105 Artemis er ein stor hovudbelteasteroide. Han er av C-typen, noko som betyr at han er veldig mørk og samansett av karbonhaldig materiale. Han vart oppdaga av J. C. Watson den 16. september 1868 og namnsett etter Artemis, den greske månegudinna. 105 Artemis har blitt observert under ei rekkje stjerneokkultasjonar.

Artemis
Artemis
Artemis
Nicolai Abildgaard

Nicolai Abraham Abildgaard () var ein dansk kunstmålar og professor. 

Abildgaard måla i klassisistisk stil. Han vart professor ved Det Kongelige Danske Kunstakademi i 1778, og vart seinare direktør ved akademiet og fekk slik stor påverknad på kunsten i Danmark på 1700-talet. Eitt av dei mest vidgjetne verka hans var utsmykkingane han gjorde i Christiansborg slott i København i 1778—91.

Kjelder 
 caplex.no
 Wikipedia på dansk

Bakgrunnsstoff 
 

Danske kunstnarar
Danske målarar
Professorar ved Det Kongelige Danske Kunstakademi
Medlemmar av Det Kongelige Akademi for de Skønne Kunster
Folk frå København
Lars Johan Bucht

Lars Johan Bucht () var ein norsk-svensk lensmann fødd i Karungi i Norrbotten i Sverige.

Bucht var lensmann i Överluleå frå om lag 1838 til 1848, då han vart suspendert for «försummelse i tjänsten» og søkte avskil. 

Frå 1848 til 1849 arbeidde han i Mounioniska i Finland som kontorassistent. Her engasjerte han seg òg i arbeidet mot læstadianismen, som hadde fått stor oppslutning i distriktet. Frå 1849 søkte han arbeid på Finnmarkskysten, og fekk etter ei tid arbeid hos ein handelsmann i Talvik.

I september 1851 reiste han med handelsmann Carl Johan Ruth til Kautokeino for å hjelpe han med forretningsdrifta. I Kautokeino var det å den tida stor religiøs uro knytt til den læstadianske vekkinga. Lensmann Ole Isaksen Hætta var sjølv knytt til denne vekkinga, og sokneprest Stockfleth sende klage til futen over at lensmannen ikkje greidde å sørgje for ro på staden, slik at han kunne gjennomføre gudstenestene. Stockfleth rådde futen til å gje Bucht fullmakt til å verke som lensmann. Då Ole I. Hætta vart avsett 8. desember 1851, vart Bucht mellombels tilsett i lensmannstillinga. 

Som lensmann fekk Bucht ansvar for å gjennomføre arrestasjonar og innkrevjing av sakskostnader for dei som var dømde etter uroa. Dei andeleg vakte samane såg Bucht som ein fiende, og ved Kautokeino-opprøret 8. november 1852 vart både Bucht og handelsmannen drepen.

Kjelder 
 Nellejet Zorgdrager. De rettferdiges strid : Kautokeino 1852 : samisk motstand mot norsk kolonialisme ; omsett frå nederlandsk av Trond Kirkeby-Garstad. - Nesbru : Vett & viten ; Oslo : i samarbeid med Norsk folkemuseum, 1997. - 558 s. .(Samiske samlinger ; B.18, red.: Ove Pettersen).

 Länsman Buchts brev. Tornedalica nr 25 1978.

På nettet 
 Kautokeino, Ministerialbok nr. 2 (1843-1861), Døde og gravlagde 1853, side 196

Bucht, Lars Johan
Bucht, Lars Johan
Byar i Litauen

Det er 103 byar i Litauen (by er miestas på litauisk i eintal og miestai i fleirtal). Det er Seimas, det litauiske parlamentet, som avgjer kven som får bystatus om tettstaden har meir enn 3 000 innbyggjarar der minst to tredjedelar arbeider i industrien eller servicenæringa. Busetnader med mindre enn 3 000 innbyggjarar som historisk har hatt bystatus har fått halde på denne statusen. Mindre busetnader vert kalla miestelis (fleirtal miesteliai) eller småbyar. Enno mindre busetnadar (landsbyar) vert kalla kaimas (fleirtal kaimai). Ofte er ikkje den offisielle statusen klar og folk referer til både småbyar og byar som gyvenvietė (fleirtal gyvenvietės) som hovudsakleg tyder busetnad. 

Byane byrja å oppstå på 1200- til 1300-talet i samband med Storfyrstedømet Litauen. Den første byen som fekk byrettar var Klaipėda. I følgje mellomalderlovene kunne byar ha sine eigne marknadar, vertshus, laug og slott. Nokre av dei tidlegare byane mista statusen sin og er i dag berre småbyar eller landsbyar, som Kernavė eller Merkinė. Dei fleste av byane i Litauen er gamle og grunnlagd før 1700-talet. Plasseringa deira vart hovudsakleg avgjort av handel og transportruter. Nokre av dei nyare byane voks fram då jernbanen kom til dei, som til dømes Kaišiadorys, Vievis, Radviliškis, Ignalina eller Mažeikiai. I løpet av dei siste hundre åra voks nokre av byane fram som store industrisenter, som Visaginas, Elektrėnai eller Naujoji Akmenė. Fire byar, Birštonas, Druskininkai, Neringa og Palanga har ein spesiell status som ferieby. 

Dei fleste byane er små. Det er berre 19 byar med meir enn 20 000 innbyggjarar. Byane er forholdsvis jamt spreidd rundt i landet og dette har gjeve eit godt grunnlag for økonomisk utvikling i alle delar av landet. Om lag 66,7 % av innbyggjarane i Litauen (etter folketeljinga i 2001) bur i byar og denne prosentdelen veks.

Byar

Kart 
Kartet viser alle byane markert med raude prikkar. Store byar er skrive med store bokstavar. Klikk på kartet for betre oppløysing.
Romsonden Spirit

Spirit (opphavleg MER-A (Mars Exploration Rover - A)) var den fyrste av dei to robotiske romkøyretøya i Mars Exploration Rover-prosjektet. Han landa utan problem på Mars den 4. januar 2004 klokka 05:35 norsk tid i Gusev-krateret, tre veker før tvillingsonden Opportunity landa på motsett side av planeten. 

Spirit sende dei siste signala attende til jorda 22. mars 2010, då vetteren hadde byrja å setja inn og den tilgjengelege solenergien minka. Roveren hadde då vore operativ i over seks år, medan den planlagde levetida låg på tre månader. NASA melde offisielt at Spirit-prosjektet var over 25. mai 2011 etter at ein ikkje lukkast i å koma i kontakt med Spirit då våren kom.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til MER-prosjektet

Kjelder 

Spirit
Spirit
Apurímac

Apurímac (spansk Río Apurímac), apu=guddom rimac=orakel, talsmann), er ei elv som har si kjelde frå smeltevatn av isbre ved Nevado Mismi, eit 5 597 meter høgt fjell i Arequipa-regionen i sørlege Peru.

Med vatn frå Nevado Mismi gjer Apurímac dermed Amazonaselva til verdas lengste elvesystem. Dei mest fjerne kjeldene er ca. 40 km frå byen Chivay i Colcadalen og mindre enn 160 km frå kysten av Stillehavet.

Apurímac renn stort sett i retning nordvest og passerer om lag 50 km sør for Cuzco i eit svært djupt og trongt dalføre med mange stryk og fossar. Elva er mange stader så strid at det skal berre finnast to som har klart å padle elva i heile lengda. Etter 730 km flyt Apurímac saman med Mantaro og dannar Ene, framleis i retning nordvest, (), 440 moh. Etter nye 125 km renn ho saman med elva Perené på 330 moh., no vert ho Tambo og snur mot aust og nord og møter Urubamba på 280 moh. der ho endeleg vert Ucayali, ei av hovudsideelvane til Amazonas. Somme reknar òg med Ene og Tambo ned til Ucayali som Apurímac med ei total lengd på 1 069 km.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Apurímac River» frå ,  den 27. januar 2008.  

Elvar i Peru
Huayna Cápac

Huayna Cápac , (quechua Wayna Qhapaq, , ´ung herskar´), ca. 1476–1525, var den ellevte inkaen og eineherskar i inkariket. 

Som far sin, Túpac Yupanqui, utmerka Huayna Cápac seg som ein militær strateg, marsjerte nordover gjennom Andesfjella og utvida grensa nord for ekvator ved å legge under seg kongeriket Quito. Huayna Cápac hadde talrike friller som gav mange etterkommarar. Ein av sønene var Huáscar som han fekk med den lovrette ektefellen. Manco Cápac II var ein annan lovleg arving, men sjølv tykte han best om var Atahualpa, son av den siste scyri av Quito. Dei siste åra av livet sitt heldt Huayna Cápac til i Quitoprovinsen, sytte for oppsedinga av Atahualpa og tok kan med på militære oppdrag. 

Etter at Huayna Cápac døydde vart hjartet hans heldt tilbake i Quito medan den balsamerte kroppen, som vanen var for alle inkaer, vart ført til Coricancha i Cuzco for å slutte seg til sine forfedrar.

Kjelder 
William H. Prescott ,History of the Conquest of Peru – World Wide School Library 

Referansar

Inkariket
Inkaherskarar
Huáscar

Huáscar (quechua Waskar, , 'kjede' eller 'tau'), ca. 1500–1532,  var den siste legitime inkaen som regjerte i inkariket. Han var nummer to i arverekkja etter Ninan Cuyuchi. Men Cuyuchi døydde omtrent samstundes som faren, inka Huayna Cápac ca. 1525.  Etter det vart Huáscar utnemnd og krona til inka med sete i Cuzco. I førstninga delte han riket med halvbroren Atahualpa som var de facto herskar i nordriket, men seinare braut det ut borgarkrig mellom dei to fraksjonane. I eit endeleg slag utanfor Cuzco i 1532 sigra Atahualpa sine styrkar og Huáscar vart fanga. Seint i 1532 vart han myrda etter ordre frå Atahualpa som sjølv var fange hos Francisco Pizarro i Cajamarca.

Referansar 

Inkariket
Inkaherskarar
Theodor Abildgaard

Theodor Frederik Scheel Abildgaard () var ein av leiarane i thranittarrørsla. Abildgaard var mellom anna redaktør i Christiansandsposten og Arbeider-foreningernes Blad.

Då Abildgaard kom inn i thranittarrørsla var han student. Han vart raskt ein av dei leiande i rørsla, ved sida av Marcus Thrane sjølv. I 1850 representerte han Kristiania Arbeiderforening på arbeidarkongressen, der han la fram eit forslag til ei ny grunnlov. På denne kongressen vart organisasjonen sterkt radikalisert. Abildgaard var ein moderat reformist, og interesserte seg mykje for stortingspolitikk, i motsetnad til Thrane, som var meir radikal. Intern usemje med dei mest radikale arbeidarane rundt hattemakar T. Knudsen, saman med press utanfrå, gjorde at Thrane i slutten av 1850 overlét leiinga over thranittarane sin organisasjon, og Arbeider-foreningernes Blad, til Abildgaard. 

Det at Abildgaard tok over roret endra skulle føra til store endringar i thranittarrørsla. Oppgåva hans var å gje thranittarane makt gjennom Stortinget ved lobbyverksemd. Men Abildgaard endra heile organisasjonen, både politisk og organisatorisk. Han sette etterkvart Thrane ut av sentralleiinga og tok uttrykkeleg avstand frå sosialismen. Thrane-mottoet «Enighed gjør stærk» vart byta ut med «Brødre, elsker hverandre». Abildgaard lukkast ikkje med lobbyismen sin, og arbeidarrørsla vart uroleg. Thrane hadde nok autoritet til å hindra opptøyar i Oslo, men situasjonen var uroleg elles på Austlandet og i Trøndelag.

Ved arbeidarkongressen 10.—17. juni 1851 røysta eit fleirtal mot Thrane og Abildgaard for ein revolusjon. Etter kongressen, den 7. juli, vart Abildgaard, saman med Thrane og andre, arrestert for å ha lagt «revolusjonære planar». Styresmaktene byrja deretter å rettsforfølgja store delar av rørsla. I fengselet, medan styresmaktene gjorde kva dei kunne for å knusa restane av arbeidarrørsla og granskingskommisjonen avgjorde framtida for dei involverte, braut Abildgaard med Thrane, og starta si eiga, rivaliserande avis. På grunn av dei interne stridane og det at alle leiarane var fengsla, fall thranittarrørsla saman.

Granskingskommisjonen dømde over 100 arbeidaraktivistar. Abildgaard vart i 1854 dømd til 4 års straffarbeid. Etter at han hadde sona straffa si, budde han i Oslo resten av livet, men vart aldri aktiv i politikken att. Han var ei stund kasserar ved fattigvesenet.

Kjelder
 caplex.no
Pax leksikon
Arbeidernes leksikon

Arbeidarrørsla i Noreg
Folk frå arbeidarrørsla i Noreg
Thranittarrørsla
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Parasoll

Parasoll (frå italiensk av para-, '[vern] mot' og sole, 'sol') er ein runda skjerm med stong som har som hovudfunksjon å skugga for sollys. Han kan likna ein paraply og haldast i handa, men kan også vera stor som eit møbel og stå på bakken. Parasollar kan lagast av ulike stoff, papir og plantedelar som bambus eller palmeblad.

Historie

Parasollar er kjende frå oldtida i Assyria, Egypt, India og Kina, og kom til Europa under antikken. Dei blei opphavleg brukt som statussymbol og borne av andre over ein som skulle fremhevast, og har gjerne samanheng med religiøs eller kongeleg oppheving. Parasollar blei tidleg tekne i bruk rundt paven i den katolske kyrkja. Dei er framleis viktige i seremoniar i den etiopiske kyrkja.

Som motetilbehøyr for kvinner hadde parasollen ei blomstringstid frå slutten av 1700-talet fram til først på 1900-talet. Desse parasollane kunne vera inspirert av austasiatiske parasollar med orientalsk dekorasjon, eller vera pynta med frynser, kniplingar og brokade. Frå rundt 1920, då soling kom på moten og ein ikkje lenger ønska å skjerma huda mot sol, bar ikkje kvinner lenge parasollar. I staden tok ein dei i bruk på strender og andre stad folk kom saman for å nyta sola.

Parasollar er blitt utbreidde strand- og hagemøblar der ein kan søka skugge når sola blir for varm. Dei blir også brukt ved uteservering. Slike parasollar kan plantast i bakken eller støttast med ein solid fot. Det finst også døme på store parasollar som kan ha ei side på  bakken og fungera som telt.

Galleri

Sjå au 
 Baldakin
 Markise
 Paraply
 Solbading

Kjelder

Parasoll (2009, 14. februar), Store norske leksikon. Henta 10. juli 2013.

The History of Umbrellas , oakthriftumbrellas.com
 Denne artikkelen bygde opphavleg på «Parasoll» frå , den 28. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Strandliv
Utemøblar
Moteutstyr
Forbruksvarer
Verneutstyr
Slaur

Ein slaur er ein udugeleg lathans. 

Ordet kan ha tvisynte konnotasjonar. Sagt imellom ungdomar kan uttrykket vere karsleg og vennskapeleg omtale av eigne (heller middelmådige) prestasjonar. T.d. «Du kjeme no alltid for seint, du din slaur!»

Sjå òg 
Tyl 
Vestlandet

Skjellsord
Latskap
Rami Shaaban

Rami Shaaban () er ein svensk fotballspelar. Han spelar for tida keeper i Hammarby IF. Shaaban har tidlegare spelt for det engelske topplaget Arsenal F.C..

Svenske fotballspelarar
Djurgården-spelarar
Arsenal-spelarar
West Ham-spelarar
Brighton-spelarar
Fredrikstad-spelarar
Hammarby-spelarar
Målvakter i fotball
Columbia Hills

Columbia Hills er eit uoffisielt namn på nokre låge åsformasjonar i Gusev-krateret på Mars. Namna er gjevne av Mars Exploration Rover- prosjektmedlemma og er ikkje godkjende av IAU. Åsane blei observerte av MER - A, Spirit, når han landa inne i krateret i 2004. Dei ligg omtrent tre kilometer unna landingsplassen. Dei er namnsette til minne om astronautane som døydde i Columbia-katastrofen. Den 2. februar 2004 fekk kvar av toppane namn etter dei sju astronautane som døydde i ulykka. 

Dei sju toppane er, frå nord mot sør:

 Anderson Hill – namnsett etter Michael P. Anderson
 Brown Hill – namnsett etter David M. Brown
 Anderson Hill - namnsett etter Michael P. Anderson
 Chawla Hill - namnsett etter Kalpana Chawla
 Clark Hill - namnsett etter Laurel Clark
 Husband Hill - namnsett etter Rick D. Husband
 McCool Hill - namnsett etter William C. McCool
 Ramon Hill - namnsett etter Ilan Ramon

Sjå òg 
 Apollo 1 Hills

Bakgrunnsstoff 

 Google Mars – Columbia Hills sett frå verdsrommet i infraraudt 
 Nettstaden til Mars Exploration Rover-prosjektet
 «Everest»-panoramaet  – 3D-panorama konstruert ved bruk Spirit-bilete teke frå toppen av Husband Hill. Krev 3D-briller.

Åsformasjonar på Mars
Tyl

Tyl er eit fleirtydig ord ofte brukt på Vestlandet. I tidlegare tider skal det ha stått for ein trufast arbeidstræl, men er no forstått som ein som fer med tull. Ifølge Oddvar Torsheim er det eit uttrykk for «ein intelligent tosk».

Tyl var òg eit bokverk av Halvor Folgerø og Finn Tokvam, der den torsheimske forståinga fekk stort boltrerom.

Tyl er også namnet på eit norsk rockeband ifrå Hordaland.

Bakgrunnsstoff 
 Tyl i Språkspalten ved NRK Hordaland
 Nettstaden til rockebandet Tyl

Norske ord og uttrykk
Temparken Sioux City

Sioux City er ein temapark på Gran Canaria som førestiller ein westernby. Temaet i parken er henta frå den ville vesten i USA. Parken er heile 320 000 kvadratmeter stor. Temaparken Sioux City ligg i Canõn del Aguila i San Agustín på kanariøya Gran Canaria i Spania. Det er spela inn fem westernfilmar i parken, mellom anna For a fistful of dollars med Clint Eastwood. 

Gran Canaria
Moroparkar i Spania
Apollo 1 Hills

Apollo 1 Hills er tre åsar i Gusev-krateret på Mars. Namna er ikkje godkjende av IAU og er såleis ikkje offisielle. Åsane vart fotograferte frå lang avstand av MER - A, Spirit. Dei er namnsette etter tre astronautar dom døydde under ein brann i romskipet Apollo 1 under testing på bakken. 

 Grissom Hill - namnsett etter Gus Grissom. Ligg omtrent 7,5 km sørvest for Columbia Memorial Station, Spirit sin landingsplass.
 Chaffee Hill - namnsett etter Roger B. Chaffee. Ligg omtrent 14,3 km sør-sørvest for Columbia Memorial Station.
 White Hill - namnsett etter Edward White. Ligg omtrent 11,2 km nordvest for Columbia Memorial Station.

Sjå òg 
 Columbia Hills

Bakgrunnsstoff 

 «Martian Landmarks Dedicated to Apollo 1 Crew» - NASA-pressemelding
 Nettstaden til Mars Exploration Rover-prosjektet

Åsformasjonar på Mars
Russlands liberaldemokratiske parti

Russlands liberaldemokratiske parti (LDPR) (russisk Либерально-демократическая партия России - Liberalno-demokratitsjeskaja partija Rossii) er eit høgreorientert, populistisk politisk parti i Russland. Partiet vart stifta 13. desember 1989. Leiaren har heile tida vore Vladimir Zjirinovskij. LDPR vart det største partiet ved det første parlamentsvalet i det sjølvstendige Russland den 12. desember 1993, med 22,9 % av røystene. Ved det siste parlamentsvalet, 2. desember 2007, vart partiet tredje størst med 8,1 % av røystene. Partiet har nominert Vladimir Zjirinovskij som sin kandidat til det russiske presidentvalet i mars 2008.

Valresultat for LDPR

Bakgrunnsstoff 
 Offisielle nettsider på russisk.

Russiske politiske parti
Skipingar i 1989
Dagfinn Grønoset

Dagfinn Grønoset () var ein norsk forfattar og journalist, fødd i Trysil, busett i Elverum. Den største suksessen hans var boka Anna i ødemarka frå 1972, som danna skule for dokumentarbiografiar om gløymde kvardagsheltar i utkant-Noreg på 1970-talet.

Grønoset vart tilsett i Østlendingen i 1939. Frå 1952 hadde Grønoset omfattande skriveri og opptredenar i riksdekkande kanalar, hovudsakleg med kvardags-slitaren som artikkel- og intervjuobjekt. Grønoset fekk ei rekkje prisar for arbeidet sitt, og vart i 1989 heidra med Kongens fortenestmedalje i gull.

Han var gift med journalist og forfattar Rise Grønoset, og gjennom det svoger av den tidlegare danske utanriksministeren Uffe Ellemann-Jensen.

Prisar og utmerkingar 
 Kongens fortenestmedalje i gull 1989
 Elverum kommune sin kulturpris
 Hedmark fylkeskommune sin kulturpris (1987)
 Trysil kommune sitt forfattarstipend
 Østerdalprisen
 Finnskogprisen

Bibliografi 
 Vandring i villmark (1952, utvida utg. 1981), biografiar og reportasjar frå Femundsmarka. Om Oliver Sylen, Olava Femundshytta o.a.
 Finnskog og trollskap (1953), vart også populær film.
 Gull i sporet (1956), biografi om Hallgeir Brenden.
 Nitahå-jussi (1957), biografi om bygdeoriginalen Nitahå-Jussi frå Finnskogen.
 Med kong Olav mot nord (1959) 
 Villmarksfolk (1959), illustrert av Kjell Aukrust.
 Langs bygdevegen (1960, saman med Vidar Sandbeck)
 I Vinjes fotspor (1960), reiseskildring gjennom Sollia og Folldal.
 Bella Capri (1961), frå øya Capri.
 Folk fra skogene (1970, 1984), ni forteljingar frå øydemarka.
 Anna i ødemarken (1972), den mestseljande boka hans, omsett til fjorten språk. Om unge Anna som hamnar som tenestejente på den veglause garden Haugsetvolden ved Isteren i Engerdal.
 Tater-Milla (1974), om dottera til den kjende tateren Stor-Johan.
 Barnet Gud gløymde (1979) 
 Femundsmarka (1979, saman med Ragnar Frislid og Per Hohle)
 Gunnhild fra skogene (1982), biografi.
 Dalene i øst (1983), ny, utvida utgåve av I Vinjes fotspor.
 Furer i fedrelandet (1984), illustrert av Kjell Aukrust.
 Finnskogens folk (1985), ny, utvida utgåve av Finnskog og trollskap og Nitahå-Jussi.
 Kvinner på veg og vidde (1986) 
 Villmark og vinløv (1988), illustrert av Kjell Aukrust.
 Det rotfaste folket (1990), illustrert av Kjell Aukrust.
 Hurra for livet (1991), refleksjonar, illustrert av Ulf Aas.
 Viser ved vegen (1994), illustrert av Bea Bekkelund

Norske forfattarar
Norske journalistar
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Elverum
Folk frå Trysil
Kaunassjøen

Kaunassjøen (litauisk Kauno marios) er den største kunstige innsjøen i 1959 ved Nemunas nær Kaunas og Rumšiškės. Han dekkjer eit areal på 63,5 km² og om lag 0,1 % av det totale arealet i Litauen. Eit vasskraftverk vart bygd ved lagunen. Vatnet dekkjer om lag 25 km av Nemunas og er 3,3 km på det breiaste og 22 meter på det djupaste. 

Då demninga vart bygd vart 721 gardar og landsbyar flytta til andre stader. Heile byen Rumšiškės vart flytta og er i dag eit friluftsmuseum for tradisjonell ariktektur.

Bakgrunnsstoff 
 Kaunassjøen regionpark

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Kaunas Lagoon» frå , den 28. januar 2008. 
 

Innsjøar i Litauen
Alliaceae

Alliaceae er tidlegare namn på ein plantefamilie og ein underfamilie med om lag 15 slekter i amaryllisfamilien (Amaryllidaceae). Underfamilien blir no stort sett kalla Allioideae. Både Alliaceae og Amaryllidaceae er blitt kalla laukfamilien på norsk.

Han har over 800 artar i Europa, Midt-Austen, Sentral-Asia, Aust-Asia, Afrika og Amerika. Artane er fleirårige urter som dannar knollar. Alle har laukaktig lukt og smak. Tidlegare var Alliaceae ein eigen familie, laukfamilien, men i APG III-systemet er 20 av dei opphavlege slektene i Alliaceae klassifiserte som ein underfamilie av Amaryllidaceae.

Slekter
20 av slektene er i APG III-systemet er katalogiserte under Alliaceae (2011).
Slektene Caloscordum Herb., Milula Prain og Nectaroscordum Lindl. er slått saman med Allium.
Ein (2012) reknar om lag 15 slekter i underfamilien Alliaceae som blir delt 3 tribusar   Til saman er det godt over 800 artar:

 Tribus Allieae Dum.: Lauken har ikkje stiving. Berre ei slekt:
 Allium L.: Med 260 til 780 artar i den tempererte sona på den nordlege halvkule er dette den mest tallrike slekta i denne underfamilien.
 Tribus Tulbaghieae Endl. ex Meisn. (Syn.: Tulbaghioideae M.F.Fay & M.W.Chase, Tulbaghiaceae Salisbury): Dei fleste med jordstengel (rhizoma). Berre ei slekt:
 Tulbaghia L.: Med om lag 22 artar i Cape floraregionen.
 Tribus Gilliesieae (Syn.: Gillesiaceae Lindl., Gilliesioideae Arnott, Ipheieae): Om lag 13 slekter og om lag 80 artar i Neotropis-regionen (Sør- og Mellom-Amerika):
 Ancrumia Harv. ex Baker (ofte klassifisert i Solaria): Ein art:
 Ancrumia cuspidata Harv. ex Baker: Coquimbo i Chile.
 Erinna Phil. (manchmal in Leucocoryne eingegliedert): Ein art:
 Erinna gilliesioides Phil.: Sentral-Chile.
 Gethyum Phil.: Berre to artar i sørlege Chile.
 Gilliesia Lindl.: Om lag seks artar i Chile.
 Ipheion Raf.: Om lag tre artar i Sør-Amerika.
 Leucocoryne Lindl. (inklusive: Beauverdia Herter, Erinna Phil., Latace Phil., Pabellonia Quezada & Martic. og Stemmatium Phil.): Med 20 til 45 artar i Chile.
 Miersia Lindl.: Med om lag seks artar i Chile.
 Nothoscordum Kunth: Om lag 25 artar i Sør-Amerika.
 Schickendantziella Speg.: Berre ein art:
 Schickendantziella trichosepala (Speg.) Speg.: Nordaustlege Argentina.
 Solaria Phil. (manchmal inklusive Ancrumia Harv. ex Baker): Tre til seks artar i sørlege Chile og sørlege Argentina.
 Speea Loes.: Berre to artar i Chile.
 Trichlora Baker: Berre to artar i Peru.
 Tristagma Poepp. (inklusive Garaventia Looser): 14 til 30 artar i Chile og Argentina.

Referansar

Amaryllisfamilien