alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anatolios av Konstantinopel

Den heilage Anatolios av Konstantinopel {død 3. juli 458) var ein patriark av Konstantinopel på 400-talet.

Liv
Anatolios var fødd i Alexandria på andre halvdelen av 300-talet. Han vart ordinert som diakon av Kyrillos av Alexandria. Han og Kyrillos var med på det tredje økumeniske konsilet i Efesos i 431, der deltakarane fordømde læra til Nestorius, som ut frå ortodoks syn var kjettersk. 

Etter at Kyrillos døydde i 444 vart Anatolios verande diakon i Alexandria. Den nye erkebiskopen av Konstantinopel, Dioskoros av Alexandria, fylgde læra til Eutyches, som hevda at Guds natur i Kristus har absorbert den menneskelege. Dette vart sett på som kjettersk av den ortodokse kyrkja, som meinte læra undergrov grunnlaget for Kyrkja si lære om frelse og bot for mennesket. I 449 heldt Dioskoros og tilhengarane hans eit konsil som var støtta av keisaren, men fordømd som kjettersk av seinare ortodokse. Flavian, som var patriark i Konstantinopel, forfekta dette ortodokse synet, vart avsett/

Anatolios vart vald som den nye patriarken og byrja ivrig å gjenopprette klarskap i rettruskapen. På eit kyrkjemøte i 450 fordømde han læra til Eutyches og Dioskoros. Pave Leo I nekta først å godta ein biskop som var blitt utnemnd av ein kjettar, men etter at Anatolios hadde demonstrert rettrua si blei han akseptert.

Keisar Theodosius hadde støtta eutychianismen. Då han døydde 28. juli 450 fekk landet Austromarriket nye leiarar som derimot såg på denne læra som kjettersk. Året etter, i 451, vart det fjerde økumeniske konsilet halde i Kalkedon med hjelp av patriark Anatolios. Deltakarane ved det kalkedonske konsilet stadfesta dogmet om å tilbe Kristus som «ein perfekt guddom og eit perfekt menneske, ein ekte Gud og eit ekte menneske».

Kyrkja kjempa mot kjetteri i lang tid. og Anatolios var i kontinuerleg kamp mot kjetterske lærer fram til han døydde i 458. Sjølve dødsfallet har vore mistenkt for å vera eit drap utført av kjettarar.

Minnefestdager for St. Anatolios 
3. juli i den julianske kalenderen, tilsvarande 16. juli i den gregorianske

Kjelder 
 Ortodoks kalender 2007

Bakgrunnsstoff
Den hellige Anatolius av Konstantinopel ( -458) ved katolsk.no
«St. Anatolius» i Catholic Encylopedia ved newadvent.org

Ortodokse helgenar
Katolske helgenar
Folk frå Alexandria
Døde i 458
Patriarkar av Konstantinopel
Deanu giellagáddi

Deanu giellagáddi, eller Tana samiske språksenter, er ei avdeling av Sámi Ealáhus- ja Guorahallanguovddáš (Samisk Nærings- og Utredningssenter) i Tana. Språksenteret arrangerer samiskkurs, tar på seg tolkeoppdrag, og det står også bak ein samisk juridisk termbank.

Samisk Nærings- og Utredningssenter blir eigd av kommunane Tana, Utsjok, Enare, Sodankylä, og av forlaget Davvi Girji.

Tilsette ved Deanu giellagáddi er Sverre Porsanger og Ranveig Ballovara Varsi.

Bakgrunnsstoff 

 Tana samiske språksenter 

Samiske språksenter
Kultur i Tana
Supernova

Supernovaer er stjerner som eksploderer. Ein større variant vert kalla hypernova. Eksplosjonen skjer på slutten av stjerna sitt liv når det skortar på grunnstoff som kan fusjonerast med energigevinst (fusjonering av jern og tyngre grunnstoff krev energi). Avhengig av restmassen etter eksplosjonen er det att anten ei nøytronstjerna eller eit svart hòl.

Supernovaeksplosjonar spelar ei viktig rolle for danning og distribuering av tyngre grunnstoff i universet.

I 1054 oppdaga kinesiske astronomar ein supernova. Restane av denne dannar no Krabbetåka.

Bakgrunnsstoff 
 Nasa biletgalleri

 
Stjernefenomen
Normallys
Romplasma
Stjerneutvikling
Møll

Møll er ei samlenemning på mindre, ofte skumringsaktive og uskinnbarleg farga artar av sommarfuglar. Nemninga blir mykje brukt i daglegtale, men blir rekna som upresis i taksonomisk samanheng. 

Ikkje alle møllartane er små, ein av de store artane i denne gruppa er vanleg tredrepar, der ho-møllen har eit vengespenn på oppimot 90 mm, noko som plasserer den blant dei største norske sommarfuglane.

Møll-grupper
Grupper som vanlegvis vert rekna som møll og som har eit norsk namn, er:

 augelokkmøll (Bucculatricidae)
 bladholmøll (Heliozelidae)
 bladminérmøll, bladmøll (Gracillariidae) 
 bloddropesvermarar (Zygaenidae)
 breimøll (Choreutidae)
 bronsemøll (Roeslerstammiidae)
 bandmøll (Autostichidae)
 båtmøll (Gelechiidae)
 dorskmøll (Chimabachidae)
 dropemøll (Scythrididae)
 dvergmøll (Nepticulidae)
 edelmøll (Agonoxenidae)
 ekte møll (Tineidae)
 kornmøll (Nemapogon granella)
 tapetmøll (Trichophaga tapetzella)
 kledemøll (Tineola bisselliella)
 pelsmøll (Tinea pellionella)
 bananmøll (Opogona sacchari)
 eikemøll (Carcinidae)
 engmøll (Acrolepiidae)
 fingermøll (Alucitidae)
 fjørmøll (Pterophoridae) 
 flatmøll (Depressariidae)
 flekkmøll (Incurvariidae)
 glansmøll (Cosmopterigidae)
 glasvenger (Sesiidae)
 grasmøll (Elachistidae)
 halvmøll, motter (Crambidae)
 kjevesommarfuglar, kjevemøll (Micropterigidae)
 klokkemøll (Cryptolechiidae)
 knoppmøll (Prodoxidae)
 kommamøll (Glyphipterigidae)
 krossblommøll (Plutellidae)
 lansettmøll (Schreckensteiniidae)
 luggmøll (Tischeriidae)
 pyralider (Pyralidae)
 nattlysmøll (Momphidae)
 praktmøll (Hypertrophidae)
 prydmøll (Oecophoridae)
 purpurmøll (Eriocraniidae)
 rotetarar (Hepialidae)
 røyrmøll (Amphisbatidae)
 rubladmøll (Ethmiidae)
 sekkmøll (Coleophoridae)
 sekkspinnarar (Psychidae)
 sigdmøll (Ypsolophidae og Ochsenheimeriinae) 
 skuggemøll (Blastobasidae)
 smalmøll (Batrachedridae)
 sniglespinnarar (Limacodidae)
 snømøll (Opostegidae)
 sotmøll (Lypusidae)
 spinnmøll (Yponomeutidae og Argyresthiinae) 
 sprikmøll (Stathmopodidae)
 sveipemøll (Adelidae)
 sølvmøll (Lyonetiidae)
 tannmøll (Epermeniidae)
 tresommarfuglar, tredreparar (Cossidae)
 viftemøll (Douglasiidae)
 viklarar (Tortricidae)
 vindelmøll (Bedelliidae)

sommarfuglar

no:Møll
da:Møl
de:Motten
en:Moth
eo:Tineo
fr:Mite
gl:Avelaíña
ja:ガ
pl:Ćmy
pt:Traça
Rathajatra

Rathajatra (sanskrit, ‘vogn-reise’) er ei hinduhøgtid feira til ære for Djagannath, ei form av Krisjna, og tilbakekoma hans til Vrindavan. Høgtida blir feira den andre dagen av den lyse delen av månaden asjadha, anten i juni eller juli i den vestlege kalenderen. 

Markeringa er størst i den heilage byen Puri i Orissa, der ein lagar og køyrer kjempemessige trevogner for gudebileta av Djagannath, broren hans Balarama og søstera Subhadra gjennom byen. Vognene veg fleire titals tonn og blir bygde nye kvart år.

Rathajatra blir også feira over 200 andre stader i verda, ofte i regi av Hare Krishna-rørsla.

Høgtida har gjeve opphav til det engelske ordet «juggernaut» (frå Djagganath) om eit stort og tungrodd prosjekt.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Stephen Knapp: «The Ratha-Yatra Festival at Jagannatha Puri» (engelsk)
Rathajatra i Hare Krishna-rørsla på veda.harekrsna.cz  (engelsk)

hinduhøgtider
Puri
Hare Krishna-rørsla

or:ରଥଯାତ୍ରା
Tjul

Tjul er ei øy i Ryfylke. Øya er ei av Sjernarøyane, som høyrer til Stavanger kommune i Rogaland fylke. Inntil 1965 var Sjernarøyane ein eigen kommune, Sjernarøy. Ei bru mellom Nord-Talgje og Tjul stod ferdig i 2010. Det er ein gard på øya no, to bustadshus utan fastbuande og 5 hytter. Høgaste punkt er Tjulåsen på 83 moh. 

Øyar i Stavanger
Skandinaviske språk

Skandinaviske språk er ei nemning som blir brukt om dei tre nordgermanske språka som er forståelege seg i mellom, nemleg norsk, svensk og dansk. Nordisk språkråd har t.d. informasjonsmateriell om att tala skandinaviska, råda kan lett karikert oppfattast som ei oppfordring til nordmenn og danskar om å snakke litt meir likt svensk, og til svenskar om å snakke litt saktare.

I tradisjonell historisk klassifisering av dei nordgermanske språka har ikkje nemninga «skandinaviske språk» nokon plass, her er svensk og dansk austnordiske og dei andre vestnordiske. Denne inndelinga er ei god skildring av situasjonen for 800 år sidan, men med overgangen frå mellomalder til moderne tid gjekk norsk talemål stort sett gjennom dei same endringane som svensk og dansk (bortfall av kasus og verbbøying), slik at nemninga «skandinavisk» i dag speglar dei språklege realitetane betre.

Det er særleg i denengelskspråklege lingvistiske litteraturen ein viss tradisjon for termane «fastlandsskandinavisk» og «øyskandinavisk» (Mainland Scandinavian, Insular Scandinavian), men nemningane er lite i bruk på nordiske språk, kanskje fordi termen «øyskandinavisk» rimar dårleg med at Skandinavia eigentleg er ei halvøy. 
 
På norsk er det vanleg å kalle alle dei nordgermanske språka nordiske språk (universitet i Noreg har t.d. «nordiske institutt»), og det er vanleg å kalle norsk, svensk og dansk skandinavisk.

Nordgermanske språk
Audbø

Audbø (òg Aubø) er ei øy i Ryfylke. Øya er ei av Sjernarøyane, som høyrer til Stavanger kommune i Rogaland fylke. Inntil 1965 var Sjernarøyane ein eigen kommune, Sjernarøy.

Bjergøyna, Audbø og Kyrkjøyna er knytt saman med bruer/vegfylling (fylkesveg 611 i Rogaland).

Bakgrunnsstoff 
 Fast vegforbindelse mellom Nord-Talgje og Tjul på Sjernarøyene  på http://www.irogaland.no

Øyar i Stavanger
Byre

Byre er ei lita øy i Stavanger kommune i Rogaland. Det er en av de minste øyane i kommunen med busetnad, med fire gardsbruk og om lag femten fastbuande. 

På øya vert det drive mykje med dyrking av frukt. Det finst mange hytter på øya.

Øyar i Stavanger
Nidelva

Nidelva er ei 30 km lang elv i Trøndelag fylke. Ho har utspringet sitt ved Bjørsjøen like nedanfor Selbusjøen ved Brøttem i Klæbu kommune. Ved Hyttfossen ligg Hyttfossen dam som regulerer Selbusjøen. Nedanfor Hyttfossen ligg Løkaunet kraftstasjon, og elva renn vidare forbi Svean kraftstasjon. Lengre mot nord i Klæbu ligg Fjæremsfossen dam og kraftstasjon. Frå der renn ho nordover forbi Tiller til Leirfossene der det er to vasskraftverk. Vidare har ho eit svingete (meandrerande) løp forbi Stavne og gjennom Trondheim sentrum. Ho munnar ut i Trondheimsfjorden ved Brattøra (nær Trondheim sentralstasjon).

Nidelva er nedste del av Nea-Nidelvvassdraget.

Fiske 
Næringsproduksjon for fisk er stor og dette gir tildels stor fisk av god kvalitet. I den øvste delen av Nidelva er det auren som dominerer, og mellom Nedre- og Øvre Leirfoss er det førebels fritt fiske. Dei nedste åtte kilometrane av Nidelva er lakseførande. Den lakseførande strekninga går gjennom Trondheim sentrum opp til Nedre Leirfoss. Nidelva har ein storvaksen laksestamme, og nesten kvart år blir det fanga laks på over 20 kg. Rekordlaksen er frå 1954 og var på 31,8 kg. Fangstane er også gode, årleg vert det fanga mellom tre og ti tonn laks.

Bakgrunnsstoff 

 Nidelven Stille Og Vakker Du Er 
 Utløpet av Nidelva

Referansar 

Elvar i Trøndelag
Geografi i Trondheim
Helge Thiis

Helge Thiis (1897–1972) var arkitekt og leiar for Nidaros Domkirkes Restaureringsarbeider i perioden 1930–1972. Han var også kunstanmeldar i Nationen i perioden 1924–1929.
Steinvikholmen

Steinvikholmen festning er ei festning på Skatval i Stjørdal kommune langt inne i Trondheimsfjorden. Festninga hadde si stordomstid frå 1525 til 1575 og har aldri vorte innteke i kamp. Festninga ligg på halvøya Steinvikholmen.

Historie 

Bygginga av Steinvikholmen festning vart byrja i 1525 av erkebiskop Olav Engelbrektson. Festninga var på mange vis utdatert allereie då ho vart bygd. 
Etter Reformasjonen i 1537 søkte Olav Engelbrektson ly i festninga for ei kortare tid etter at han vart avsett som erkebiskop av Nidaros. Han reiste vidare til Sverige og seinare Nederland, der han døydde året etter.

Bakgrunnsstoff 
 Historikk frå NINA/NIKU 
 Artikkel frå NINA/NIKU 
 Artikkel i Vitenskapsmuseet sitt blad Spor
 Rekonstruksjon anno 1537
 Steinvikholm Musikkteater

 Historikk frå entusiast

Festningar i Noreg
Kultur i Trøndelag
Reformasjonen
Skatval
Fornminne i Noreg
Fortidsminneforeningens eigedommar
Kulturminne i Stjørdal
Stjørdal kommune
Hår

Hår er i vidaste tyding alle slags trådforma utvekstar på mange ulike organismar, men blir særleg brukt om slike vekstar hos menneske, der ein bruker mykje tid på å barbere, stella og ordna det. Hår hos andre pattedyr enn mennesket blir gjerne kalla pels.

Oppbygging 

Hår hos virveldyr, spesielt pattedyr, er laga av keratin, eit protein det også finst mykje av i negler, fjører og overhud. Hår er dødt materiale som blir bygd opp i hårsekkar. Det kan skjerast i utan at ein kjenner smerte, men gjer vondt å dra i fordi ein då dreg i den levande huda dt er festa i. Hårstrå fell som regel ut med jamne mellomrom.

I høve til dei fleste andre pattedyra har menneska lite synleg hårvekst på kroppen. Det veks likevel små, nesten usynlege hår over mesteparten av menneskekroppen. Slike små hår kallar ein velushår. 

Synleg hår blir kalla terminalhår. Ein deler gjerne dette inn i hovudhår og kroppshår. Håret veks tettast på hovudet, og denne hårtypen blir lenger enn dei fleste andre pattedyrhårtypar. Kroppshår elles tek vanlegvis til å gro når ein kjem i puberteten.

Sjå også 
 Pels
 Frisyre
 Frisør
 Skjegg
 Bart
 Augevippe
 Augebryn
 Parykk
 Flass
 Hud

Bakgrunnsstoff
Troisdorf

Troisdorf er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen ligg i kreisen Rhein-Sieg-Kreis.

Troisdorf ligg om lag 22 km sør for Köln og 13 km nordaust for Bonn.

Historie 
Dei første busetnadane i området går tibake til 800- og 900-talet og i bydelen Bergheim vart den første kyrkja bygd rundt år 700. 

I 1952 vart Troisdorf ein fri by, og i 1969 vart byområdet utvida med bydistriktet Sieglar og landsbyane Altenrath og Friedrich-Wilhelms-Hütte. 

Rundt 9600 utlendingar bur i Troisdorf. Dei to største gruppene er tyrkarar og grekarar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Troisdorf» frå ,  den 17. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Planteetar

Planteetarar (latin herbivor) er predatorar som lever av autotrofe organismar, hovudsakleg plantar, alger og bakterier med fotosyntese. Ut frå denne definisjonen kan både dyr, sopp, protistar og somme parasittiske plantar reknast som planteetarar. Vanlegvis vert ordet mest brukt om dyr som lever av plantemateriale, medan sopp og protistar vert omtalt som plante-patogenar.

Koevolusjon 
For å redusera skaden planteetarane gjer, har dei fleste plantar utvikla ymse mekaniske og kjemiske tilpasningar. Desse kan omfatta mellom anna mekaniske forsvarsstrukturar som piggar, tornar og nåler, oppbygnad av komplekse polymerar som gjer det vanskeleg å fordøya planten og produksjon av toksinar som drep eller skremmer vekk planteetarar. Somme forsvarsstrukturar er alltid til stades i planten, andre vert iverksett i samband med skade eller stress.

Somme plantar har òg utvikla trekk som aukar sjansen for å trekka til seg planteetarane sine naturlege fiendar. Dette kan skje ved at dei skil ut semiokjemikaliar (luktar som trekker til seg desse dyra) og/eller forsyner kjøtetarane med mat og/eller husly.

Som regel har plantar fleire slag forsvarsmekanismar.

Sidan planteetarar er avhengige av å eta plantar, har det utvikla seg ei rekkje tilpassingar til desse forsvarsstrukturane. Kveg har til dømes særs omfattande fordøyingssystem for å kunne bryta ned næringsstoff i gras. Når to artar utviklar seg slik i høve til kvarandre, kallar me det koevolusjon.

Økologi
Mat
Økologisk terminologi
Skjelett

Skjelett (frå gresk skeleton (soma), 'uttørka (kropp)') eller beingrind er ein kroppsleg struktur i dyr som tener til å stø kroppen, verna indre organ og fungera som muskelfeste. Ulike dyregrupper har ulike former for skjelett, og me skil mellom endo- og eksoskjelett, avhengig av om det sit utanpå eller inne i kroppen. Skjelettet hos mennesket deler me inn i akseskjelettet som famnar om skallen, ryggraden, ribbeina og brystbeinet, og appendikulærskjelettet som inkluderer kragebeina, skulderblada, beina i armene, hofta og beina i føtene. 

I overført tyding kallar ein indre, berande strukturar i konstruksjonar for skjelett.

Sjå òg 
 bein i menneskeskjelettet

Kjelder

Dyreanatomi
Skjelettsystemet
Luffe

Luffar eller sveiver er dei lemmane hos visse virveldyr som er tilpassa liv i vatnet. Kvalar, selar, sjøkyr og havskjelpadder har luffar.

Nokre fuglar, som pingvinar, kan ha vengjer så tilpassa symjing at dei liknar luffar. Fisk har også liknande lemmar, men desse blir kalla finnar.

Lemmar
Symjing
Kakerlakkar

Kakerlakkar (Blattodea, Blattoptera eller Blattaria) er ein orden insekt som er vanlege over store delar av verda. Dei fleste artane lever i tropisk regnskog, men det finst òg 40 artar som helst finst i hus. Her er dei skadedyr som kan vere svært vanskelege å bli kvitt. 

Dyra har ei karakteristisk flat og oval form. 

Det finst omtrent 4000 artar kakerlakk på verdsbasis, og dei vert delt inn i seks familiar. Seks artar finst i Noreg, men berre markkakerlakk Ectobius lapponicus lever her naturleg.

Kjenneteikn 
Kakerlakkar er flattrykte ovanifrå og ovalt forma. Pronotum, ryggplata til det første segmentet på mellomkroppen, er stor og dekkjer oftast òg hovudet. Dei har bitande munndelar og lange trådforma antenner.

Kroppen til kakerlakkane er tilpassa eit springande levesett, men dei har òg vengjer. Dei fleste artane har to par; eit sett læraktige forvengjer eller dekkvengjer, og eit sett vifteaktige bakvengjer dei nyttar til å flyge med. Somme typar manglar vengjer heilt.

Bakerst på kroppen har kakerlakkane eit par fleirledda cerci (~haletrådar), hannar har i tillegg såkalla styli. Total kroppslengd på dyra varierer frå 1 til 10 centimeter avhengig av art.

Levesett 
Kakerlakkane er tilpassa eit levesett som raske sprintarar. Nokre av artane er altetarar, men andre er meir spesialiserte. Ein del artar har særskilde protistar i tarmane sine og nyttar dei til å bryta ned cellulose, slik at dei kan eta tre. Dette har dei til felles med slektningane sine termittane.

Dei fleste kakerlakkane lever i tropane, særleg i regnskog. Det finst òg artar som heldt til i tempererte strok, i holer, ørkenar, maurtuer eller fuglereir. Om lag 40 artar førekjem i hus. Det finst særs mange artar me ikkje veit noko som helst om biologien til.

Kakerlakkar i Noreg 
Eigentleg førekjem berre éin art naturleg og frittlevande (utandørs) i Noreg. Det er markkakerlakken Ectobius lapponicus, som er funnen over heile landet. Fem andre innførte artar finst likevel i landet meir eller mindre heile tida. Desse er avhengige av ein gunstig stad å leve, for dei klarer seg ikkje utandørs gjennom vinteren i Noreg. Artane kjem til Noreg ved at dei blir med heim frå feriereiser, eller dei kan følgje importerte varer, som mat.

Familiar
 Blaberidae
 Blattellidae
 Blattidae
 Cryptocercidae
 Polyphagidae
 Nocticolidae

Kjelder 
 Brusca & Brusca: Invertebrates Sinauer Associates 2002
 Norsk Entomologisk Forening

Denne artikkelen bygger på «Kakerlakker» frå ,  den 17. juli 2007.  
 

Insekt
Kakkerlakkar
Waipoua Forest

Waipoua Forest er eit skogområde som byr på nokre av dei beste døma på kauriskogar som er att på New Zealand. Det er kjent for å ha att to av dei største levande kauritrea, Tāne Mahuta og Te Matua Ngahere. 

Waipoua Forest ligg regionen Northland og har samband med dei nærliggjande skogområda Waima og Mataraua Forests. Reservatet vart skipa i 1952. Det har den største førekomsten av nordbrunkivi i Northland. Den trua fuglearten gråflikfugl, (maori: kōkako), kan òg finnast her i dei mest høgtliggjande områda av skogdistriktet.

Skogen inneheld tre fjerdedelar av dei attverande kauritrea (Agathis australis) på New Zealand og dekkjer 25 km².

Waipoua Forest er også det offisielle namnet på ein busetnad som ligg i same området som skogen.

Historikk 
Waipoua Forest vart kjøpt av maoriar i 1876 for litt over 2 000 pund. På den tid var området om lag 80 km² stort.

I 1885 vart Waipoua Forest lagt inn under lovreguleringane i State Forests Act, og eit område på 90 km² vart gjort til eit statleg skogsreservat.
Ei av årsakene til at dette skogsområdet hadde sloppe unna øydeleggingar i tidlegare tider, var at det låg avsides og at det var vanskeleg å få ut tømmer derifrå.

I 1907 var Waipoua Forest og eit eller to mindre reservat dei einaste urørte statlege kauriskogane som var att.

I 1913 tilrådde eit offentleg utval i forstsaker at eit særskilt utpeika område på 0,8 km² i Waipoua Forest, og alle 50 km² i Warawara Forest skulle opprettast som nasjonale kauriskogar for folket på New Zealand.

I 1926 vart det bygt ein veg gjennom Waipoua Forest for å gje tilgang til landområda til nybyggjarar i nabolaget.

På 1940-talet vart det kjent at statleg forstvesen hogg kauri i Waipoua. I 1947 sende derfor miljøorganisasjonane Whangarei Progressive Society, Royal Forest and Bird Protection Society, Waipoua Preservation Society og andre organisasjonar over 50 000 underskrifter til Parlamentet og kravde at 160 km² i Waipoua skulle vernast for alltid, og ikkje rørast av menneske. Andre aksjonar følgde, og 2. juli 1952 vart eit område på over 80 km² gjort til skogsreservat.

Brannen i 2007 
Ein skogbrann trua Waipoua Forest tidleg i 2007. Brannen braut ut 1. februar etter at nokon hadde koka skjel over open eld på ei strand i nærleiken. Det gjekk med plantefelt med furu nær den verna skogen, og brannen øydela våtmarksvegetasjon av betydeleg økologisk interesse, og kom så nær som tre km frå Tāne Mahuta. Brannmannskap og frivillige greidde å stoppa brannen med hjelp frå helikopter og branngater. Furu for millionar av dollar brann opp, og mange fuglar av trua arter gjekk tapt, mellom dei reknar ein med så mange som 20 kiwifuglar. I alt gjekk det med over 2 km² vegetasjon i brannen.

Sjå òg 
 Waipoua Forest Trust - miljøorganisasjon.

Kjelder 

 Alfred Hamish Reed: The Story of the Kauri (1953)

Denne artikkelen bygger på «Waipoua Forest» frå ,  den 17. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 

Skogar på New Zealand
Ryggsøyle

Ryggsøyla (frå latin columna vertebralis, 'søyle i ryggen'), ryggrada eller virvelsøyla er bygd av små enkeltknoklar kalla virvlar. Ryggsøyla er kjenneteiknet på ryggbeinsdyra. Talet på ryggvirvlar varierer frå art til art. Kvar virvel er bygd opp av ei massiv, nesten sylinderforma beinblokk. Ho er flat på over- og undersida, der ho ligg mot ei bruskskive. 
Fordi søylene har mange virvlar og ikkje berre éin stiv knokkel gjev ryggsøyla stor rørslefridom.

Ryggsøyla i menneske 

Ryggsøyla er mellom anna halden opp av ryggmuskelen m. erector spinae.

Menneske har normalt 33-34 virvlar:
 7 halsvirvlar (cervicalcolumna)
 12 brystvirvlar (thoracalcolumna)
 5 lende/bukvirvlar (lumbalcolumna)
 5 krossbeins/krossvivlar (sacrum)
 4-5 halevirvlar (coccyx)

Knoklar i truncus