alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Millstatt

Millstatt am See er ein kommune i distriktet Spittal an der Drau i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 57,7 km² og i kring 3 400 ibuarar. Landsbyen Millstatt ligg 611 meter over havet.

Stift Millstatt var i hundrevis av år fram til det vart oppheva i 1773 ei dominerande makt i området, noko ei prektig stiftskyrkje er eit levande døme på. Sommarturisme er i dag den viktigaste næringa i kommunen,

Skihopparen Thomas Morgenstern er frå Millstatt am See.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Millstatt am See» frå ,  den 15. oktober 2017.  
 

Kommunar i Kärnten
NM i skiskyting 1970

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1970, den 12. i rekka, vart avvikla i helga 7.-8. februar 1970 i Trondheim med to øvingar på programmet. Meisterskapen gjekk samstundes med noregsmeisterskapen for juniorar.

20 km

Dato: 7. februar 1970

4 x 7,5 km stafett

Dato: 8. februar 1970

Kjelder
Sportsboken 1970. Norsk kunstforlag. Oslo 1970.

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1970
Skiskyting
Idrett i Trondheim
Idrettstilskipingar i Trøndelag
NM i skiskyting 1971

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1971, den 13. i rekka, vart avvikla i helga 30.-31. januar 1971 på Vingelen i Tolga kommune i Hedmark, med to øvingar på programmet. Meisterskapen gjekk samstundes med noregsmeisterskapen for juniorar.

20 km

Dato: 30. januar 1971

4 x 7,5 km stafett

Dato: 31. januar 1971

Kjelder
Sportsboken 1971. Norsk kunstforlag. Oslo 1971.
Hvam Hva Hvor 1972. Chr. Schibsteds Forlag. Oslo 1971.

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1971
Skiskyting
Tolga kommune
Idrettstilskipingar i Innlandet
NM i skiskyting 1972

Noregsmeisterskapen i skiskyting 1972, den 14. i rekka, vart avvikla i helga 4.-5. mars 1972 på Evjemoen i Evje og Hornnes kommune i Aust-Agder, med to øvingar på programmet. Meisterskapen gjekk samstundes med noregsmeisterskapen for juniorar.

20 km

Dato: 4. mars 1972

4 x 7,5 km stafett

Dato: 5. mars 1972

Kjelder
Sportsboken 72. Dreyer Stavanger. 1972

Noregsmeisterskap i skiskyting
Skiskyting i 1972
Skiskyting
Evje og Hornnes kommune
Idrettstilskipingar i Agder
Vegeskip

Eit vegeskip er ein reiskap som vert nytta i kjemilabben eller på apotek. Det er ein behaldar som gjer det lettare å vege opp eit stoff og overføre det til ein annan stad. Vegeskip kan vera laga av glas, plast eller i tidlegare tider horn.

Kjelder

veieskip ved digitaltmuseum.no

Laboratorieutstyr
Farmasi
Per Bangsund

Per Bangsund () var ein norsk forlagsmann, journalist, forfattar og politisk aktivist.

Bangsund var aktiv i ml-rørsla, og var alt i gymnas-tida med på å starta SUF-lag i heimbyen Tromsø. 

På 1970-talet arbeidde han i Oslo Sporvegar, og var tillitsmann i Oslo Sporveibetjenings Forening. I 1978 byrja han som journalist i Klassekampen. Der var han sentral i arbeidet med å avdekka og avsløra høyreekstreme, valdelege miljø i Noreg. Det var Bangsund som stod for kontakten mellom AKP(m-l) og politiet då partiet bidrog til å avsløra gjerningsmannen bak bombeattentatet mot Fagleg 1. maifronts tog i Oslo i 1979.

Først på 1980-talet hadde Bangsund gode kontaktar med Politiets tryggingsteneste, då han saman med kjende pressefolk som Geir Imset og Alf R. Jacobsen jobba med «gravejournalistikk» i Klassekampen.

Etter tida i Klassekampen byrja Bangsund i Dagbladet, før han forlét journalistikken til fordel for forleggervirksomhet. Han arbeidde først i Tiden Norsk Forlag, før han gjekk over til Kagge Forlag der han vart forlagsredaktør. Seinare vart han sjefredaktør i forlaget Vigmostad & Bjørke.

Bibliografi 
 Arvtakerne – nazisme i Norge etter krigen, Pax (1984) 
 Bare trøkk på... fem emner fra hundre års aktivitet (1894–1994). Om Oslo Sporveiers Arbeiderforening. Bidrag sammen med Hans Andreas Fristad, Mona Jakobsen og Øistein Hølleland. Redaktør: Paal Iversen (1994)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Per Bangsund» frå ,  den 15. oktober 2017.  
 

Journalistar i Klassekampen
Journalistar i Dagbladet
Norske journalistar
Norske forleggjarar
AKP-politikarar
Bo Brekke

Bo Sveinung Brekke ()  er ein norsk forfattar og journalist som arbeider i kulturavdelinga i NRK.

Før han byrja i NRK, var han utanriksredaktør i Klassekampen. Han har òg arbeidd to år i Zimbabwe. I tillegg til to romanar har han gjeve ut dokumentarbøker om apartheid og det sørlege Afrika og norsk utanrikspolitikk. Brekke gjekk på Sogn Yrkesskole frå 1977 til 1980.

Bibliografi 
 Tron Øgrim : Det revolusjonære fyrverkeri, Aschehoug, 2015
 Stjernepiken (roman) 2003 – 351 sider ISBN 82-03-18627-0 (ib.)
 Svart juss hvitt land (roman) 1994 – 270 sider ISBN 82-02-15211-9 (ib.)
 Står apartheid for fall? Cappelen, 1991 – 206 sider ISBN 82-02-12904-4 (h.) 
 Våpen og narkotika : CIA og de «gode» hjelperne 1991 – 26 sider ISBN 82-7493-004-5
 Knus apartheid : et studiehefte om det sørlige Afrika, 1988 – 80 sider

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bo Brekke» frå ,  den 15. oktober 2017  
 
 Bo Brekke i NRK Forfattar [død lenkje]

Journalistar i Klassekampen
NRK-journalistar
Norske romanforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Evelyn Dyb

Evelyn Kirsten Dyb () er ein norsk journalist og forskar.

Dyb er utdanna Cand.sociol. ved Universitetet i Oslo.

Ho var engasjert i den norske ml-rørsla, og hadde vervet som Raud Front-leiar i Det Norske Studentersamfund i 1980. Frå 1986 til 1997 arbeidde ho som journalist i Klassekampen. Seinare arbeidde ho i tre år i Dagsavisen.

I år 2000 byrja ho som forskar ved Norsk institutt for by- og regionforskning. I regi av NIBR har ho spesielt arbeidd med problematikken rundt bustadsproblem, bustadsløyse og vanskelegstilte på bustadsmarknaden.

Bibliografi 
 Verket. En historie om bedriftsklubben ved Christiania Spigerverk 1902 – 2002 (Sammen med Paul Bjerke) De Facto, Oslo 2002 ISBN 82-7999-004-6
 Sosialt perspektiv på bolig (sammen med Liv Johanne Solheim og Siri Ytrehus), Abstrakt forlag, Oslo 2004 ISBN 82 7935 080 2
 Journalistikk I risikosamfunnet, Abstrakt forlag, Oslo 2006 ISBN 82 7935 225 2

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Evelyn Dyb» frå ,  den 15. oktober 2017  
 

Journalistar i Klassekampen
Journalistar i Dagsavisen eller forlauparar
Norske vitskapsfolk
Folk tilknytte Norsk institutt for by- og regionforskning
Formenn av Det Norske Studentersamfund
Alfred Fidjestøl

Alfred Fidjestøl ()  er ein norsk journalist, filosof, biograf og sakprosaforfattar. Han er utdanna Cand. philol. med filosofi som hovudfag frå Universitetet i Oslo.

Han har skrive historieverk om Det Norske Teatret og Norsk kulturråd, og biografi om Per Sivle og dessutan om krinsen rund Arne og Hulda Garborg.

Bibliografi 
 Hans Jonas, en introduksjon til den tyske filosofen Hans Jonas' bidrag til moderne filosofi – 2004. ISBN 9788215005485
 Eit halvt liv, ein biografi om Per Sivle, 2007. ISBN 9788252166514
 Trass alt. Det norske teatret 1913–2013 Dramatiske scener frå 100 års teatereventyr, Samlaget. ISBN 9788252178753
 Frå Asker til Eden; historia om Askerkretsen, det intellektuelle miljøet rundt Arne Garborg og Hulda Garborg – 2013
 Eit eige rom. Norsk Kulturråd 1965–2015, sakprosa, Samlaget, 2015

Prisar og nominasjonar 
 Ole Vig-prisen – 2008
 Nominert til Brageprisen – 2013 for boka Trass alt
 Sult-prisen – 2014

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Alfred Fidjestøl» frå ,  den 15. oktober 2017  
 

Journalistar i Klassekampen
Norske journalistar
Norske biografar
Norske filosofar
Folk frå Bergen
Halvor Fjermeros

Halvor Fjermeros () er ein norsk forfattar, journalist og politikar for Raudt. 

Han er utdanna vernepleigar og jobba blant anna på Emma Hjorths Hjem, ein institusjon for psykisk utviklingshemma, som han seinare skreiv ei bok om. Fjermeros har òg jobba som journalist i Klassekampen i fleire år.

Politikk
I 2007 vart han gruppeleiaren til Raudt og bystyrerepresentant i Kristiansand.

I Kommunestyre- og fylkestingsvalet 2011 fekk Raudt i Kristiansand 618 røyster, som utgjorde 1,6 % av stemmane i Kristiansand. Fjermeros heldt på mandatet i bystyret. Han fekk 172 personstemmar og 316 slengjarar.
Dermed kom han på 5.-plass i mengd slengjarar.

Bibliografi 
 1998: Om hundre år er allting glemt? : 100-års jubileumsskrift for Emma Hjorths hjem 1898-1998. Bærum kommune. Sandvika. ISBN 82-994863-0-0
 2009: Åndssvak! Et bidrag til sentralinstitusjonens og åndssvakeomsorgens kulturhistorie. Universitetsforlaget. Oslo. ISBN 978-82-15-01362-6
 2013: Med lik i lasten. Operasjon Asfalt – de sovjetiske massegravenes skjebne i Norge. Den ukjente historien om oppgravingen av levninger etter 8000 sovjetiske krigsfanger i 1951. Spartacus. Oslo. ISBN: 9788230401033

 2014: Uro i euroland. En europeisk reiserapport om avmakt og motstand blant fagorganiserte og sosiale bevegelser i det nye arbeidslivet i EU. Forlaget Res Publica. Oslo. (utgivelse september 2014)
 «Op til himmel, ned til Hel» : en biografi om nasjonsbyggeren Nicolai Wergeland Portal 2014 ISBN 978-82-831-4024-8
 Diverse bidrag i form av artikler, for eksempel i Musikkens nødvendighet. (2002). Norsk komponistforening. Oslo. ISBN 82-462-0043-7

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Halvor Fjermeros» frå ,  den 15. oktober 2017  
 

Journalistar i Klassekampen
Norske forfattarar
Norske journalistar
Lokalpolitikarar frå Raudt
Lokalpolitikarar i Kristiansand
Kjell Gjerseth

Kjell Gjerseth ()  er ein norsk politisk aktivist (AKP), journalist og forfattar. 

Gjerseth var først aktiv i Unge Høgre, i 1965 som formann i Rogaland Unge Høgre, men gjekk ut derfrå i protest mot Vietnamkrigen. Han vart så aktiv i AKP(m-l) og følgde i linja til 1976 partiet om selvproletarisering som industriarbeid ved Jøtul. Som fagforeiningsaktiv vart han i 1976 landskjent som leiar for ein seks vekers ulovleg streik på Jøtul og året etter som ein av AKParane som var delegatar til LO-kongressen i 1977. 

Gjerseths politiske aktivisme dreidde sidan i retning journalistikken og han byrja som journalist i partiavisa Klassekampen. Gjerseth engasjerte seg sterkt i solidaritet med Afghanistan etter den Sovjetiske okkupasjonen av landet i 1979, eit engasjement han har halde på sidan. Den politiske aktivismen på ytste venstre fløy skaffa Gjerseth merksemd frå Politiets tryggingsteneste og han vart overvakt frå 1976 av. Gjerseth vart i 2003 tilkjent 20 000 kroner i erstatning for den delen av POTs overvåkning som var ulovleg.

Gjerseth studerte først journalistikk. I 1972 tok han hovedfag i sosiologi ved Universitetet i Oslo med hovudoppgåva Konflikt – kommunikasjon: en rapport om unge sosialklienter tilknyttet «stoffmiljøene» i Oslo sentrum, deres tradisjon og forhold til Ungdomskontorets Uteseksjon. Han var, i ei tid før han vart industriarbeidar, lektor ved det som då heitte Distriktshøgskolen i Volda.

Gjerseth har òg arbeidd som journalist i Stavanger Aftenblad. Han har lang røynsle frå ulike konfliktområde. Under den første Gulfkrigen var han den einaste norske journalisten som vart igjen i Bagdad. Han har vore framtredande blant motstanden til norske kulturarbeidarar mot USAs angrep på Afghanistan og okkupasjon av Irak, m.a. som bidragsytar i antikrigs-antologien Pax Poeta Det Norske Samlaget 2003.

I 1983 utgav Gjerseth sin hittil einaste roman, Chakoo, frå Afghanistan under den sovjetiske okkupasjonen. For boka fekk han Tarjei Vesaas' debutantpris. 

I 1968 var Gjerseth redaktør i studentavisa Universitas.

Bibliografi 
 Utviklingen forstår oss ikke : Ei bok om «generasjonsmotsetninger» – sakprosa, Gyldendal Norsk Forlag (1974) ISBN 82-05-06757-0
 Chakoo – roman, Forlaget Oktober (1983) ISBN 82-7094-389-4
 Jorda rundt på 80 dager – sakprosa (1993) (illustrert av Per Dybvig)
 Hvis du ikke er snill. Historier om Lindøy – sakprosa (2005)

Prisar 
 Tarjei Vesaas' debutantpris 1983, for Chakoo
 Narvesenprisen 1983

Kjelder 

 Nedrebø, Rune (30. januar 2003). «Kjell Gjerseth får erstatning for ulovlig overvåking». Stavanger Aftenblad: 5.
 Vaage, Lars (1981). Rogaland Høyre 60 år. Stavanger: Rogaland Høyre.
 «Kjell Gjerseth 60 år». Stavanger Aftenblad: 41. 14. september 2006.
Denne artikkelen bygger på «Kjell Gjerseth» frå ,  den 15. oktober 2017  
 

AKP-politikarar
Journalistar i Klassekampen
Norske journalistar
Norske romanforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Vinnarar av Tarjei Vesaas' debutantpris
Karin Haugen

Karin Haugen ()  er ein norsk litteraturviter, journalist og redaktør. Ho er oppvaksen i Valle i Setesdal. 

Haugen var frå byrjinga av 2000-talet med i krinsen rundt studentorganisasjonen Raud Front på Universitetet i Oslo. I 2001 var ho sentral ved oppstarten av tidsskriftet Demo. Haugen er i dag bokredaktør i Klassekampen. Ho sit òg i redaksjonen til Manifest Forlag.

Bibliografi 
 «Ubehaget i feminismen», artikkel i Syn og Segn, 1/2005
 Hovudoppgåve: «Det her är inte ei bok!» UiO, 2004
 Norsk redaktør av «Femkamp, bang om nordisk feminisme», 2004.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Karin Haugen» frå ,  den 15. oktober 2017  
 

Norske journalistar
Journalistar i Klassekampen
Folk frå Valle
Folk frå Porsgrunn
Honningfelle

Honningfelle (engelsk honeypot eller honey trapping) er ein taktikk der ein lokkar nokon inn i ei form for felle gjennom romantiske eller forførande forhold.
Slike feller vert brukte til å presse offeret til å gi frå seg informasjon, pengar eller fridom, og vert gjerne brukt i samband med forretningar, spionasje, politikk eller kriminell verksemd.
Eit klassisk døme er å skaffe fotobevis på avslørande seksuelle forhold som offeret gjerne betaler for at dette ikkje skal verta kjent.

Referansar

Spionasje
Utpressing
Sasha Clements

Sasha Nicole Clements () er ein kanadisk skodespelar. Ho vart internasjonalt berømt då ho spelte figuren «Kiki Kincaid» i serien Majority Rules.

Filmografi (utval) 

 2005: The Snow Queen
 2009-2010: Majority Rules!
 2010: What's Up Warthogs!
 2011: Rookie Blue
 2011: Really Me
 2012: Lost Girl
 2012: Life with Boys
 2013: Mudpit
 2014: How to Build a Better Boy
 2015: Open Heart
 2015: Degrassi Don't Look Back
 2016: Say Yes to the Dress
 2017: From Straight A's to XXX

Kjelder 

 IMDB

Kanadiske skodespelarar
Folk frå Toronto
Varslar i samfunnet

Varslar (engelsk whistleblower, 'fløyteblåsar'), er ein person som avdekkjer og varslar om kritikkverdige eller ulovlege tilhøve i selskap, organisasjonar eller offentlege institusjonar der vedkomande har vore eller er tilsett eller involvert på anna vis. I mange tilfelle har dei ansvarlege i føretaket eller organisasjonen freista å dyssa ned eller gløyme opplysningane om slike tilhøve eller freista å straffa varsleren, til dømes ved oppseiing. Fenomenet har fått stor merksemd i media dei siste (2015) åra, og varsling har ført til fleire kjende skandalar i offentleg forvalting og i næringslivet. Det finst enno ingen eintydig definisjon på kva som er varsling, i høve til det ein kan kalla ordinær problemrapportering.

Referansar 

Varslarar
Etikk
Syltavik

Syltavik eller Syltevik i Stranda (dialektisk: syltavikja),  matrikkelgard nr 127 i Stranda kommune, er ein nedlagt gard ved Geirangerfjorden i Møre og Romsdal fylke.

Om namnet: Oluf Rygh trur at namnet skriv seg frå ordstammen sult, og dermed kan sikte til ein lavtliggande, fuktig stad (ein liten sump). Jamfør: Sylte i Vanylven. Lokalt er namnet gitt ei meir folkeleg tyding, sjå side 21 og 22 i boka «Geiranger: en beskrivelse med billeder»  

Syltavik ligg på sørsida av Geirangerfjorden, på motsett side av fjorden finn ein fossen Brudesløret og øydegarden Megardsplassen. Den næraste grannegarden er Blomberg som ligg om lag 400 m høgare i fjellsida bak Syltavik (sjå bilete). I «Beskrivelse over Fogderiet Søndmør» (1766) er garden nemnt «Sylteviig» og er oppført med éin «gaardmand». I 1606 er det nemnt ein Peder Sylteuig, truleg den same personen som i 1611 vart utkommandert til Kalmarkrigen (1611-1613). 

Tunhusa ligg om lag 30-40 m opp frå fjorden og ha vore mindre utsett for skred, men år om anna har det gått snøfonner snart på ei side av tunet og snart på hi. I 1855 tok ei snøfonn kvernhuset på garden og ein mann omkom. Særleg ille var det i 1860-åra då garden vart råka av mange skred og ulykker, slik at folk ei tid ikkje turde bu der om vinteren.  

Dei høge fjella bak garden stenger for sola, så Syltavik er ingen korngard, men der er god hamnegang for dyr og god naustplass. Frå 1738 vart øydegarden Sylteviklia brukt saman med Syltavik. Det vart slutt på gardsdrifta omkring 1960. 

Den ideelle foreininga «Storfjordens venner» har vore med på å setje i stand stovehuset på garden.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
  
 
 
 Verdsarv Vestnorsk fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.

Kulturminne i Stranda
Storfjorden på Sunnmøre
Gardar i Møre og Romsdal
Sylteviklia

Sylteviklia er ein øydegard ved Geirangerfjorden, i Stranda kommune i Møre og Romsdal fylke.

Om namnet: sjå Syltavik.

Sylteviklia er nemnt i matrikkelen for 1666 som sjølvstendig gard. I 1737 vart husa på garden øydelagt, dels av brann og dels av snøfonn. Siste brukaren er nemnt i 1738 og etter den tida budde der ikkje folk på garden og han vart brukt saman med Syltavik. I «Beskrivelse over Fogderiet Søndmør» (1766) er garden «Sylteviig Lie» oppført som øydegard.

Garden ligg høgt oppe i fjellsida ovanfor Syltavik, om lag 400 moh., med tilkomst via ein lang og bratt gangsti. Jørgen Gjerding sin kommentar: «Ein kan berre undrast på at nokon kunde finne på å busetje seg på ein slik stad».

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Verdsarv Vestnorsk fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.

Kulturminne i Stranda
Storfjorden på Sunnmøre
Gardar i Møre og Romsdal
Ole Jensen Rong d.y.

Ole Jensen Rong () var ein norsk småbrukar og fiskar frå Herdla i Hordaland som var stortingsrepresentant 1945-53 for Arbeidarpartiet.

Rong var son til til gardbrukar og fiskar, ein yrkeskombinasjon han sjølv seinare hadde. I åra frå 1921 til 1935, og på ny 1943-45, var han vintermånadene oppsynsmann i fiskeria. Sesongen 1927 var han tilsett i Store Norske kullkompani si gruvedrift på Svalbard.

Rong var medlem i Herdla heradsstyre frå 1928 til 1947, med unnatak for krigsåra. Han var elles styremedlem i Lånekassa for fiskere 1939-42 og 1945-1953, den siste åtteårsperioden også styremedlem i Fiskeribanken.

Hausten 1945 vart Rong vald til stortingsrepresentant frå Hordaland, attvald i 1949. På Stortinget var han den fyrste valperioden medlem i Protokollkomiteen, frå 1950 hadde han plass i  Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Eit knapt halvår før den andre valbolken var over, døydde Rong og Knut J. Vik rykte inn på Stortinget i staden.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Folk frå Askøy
Håkan Rydving

Lars Olof Håkan Rydving () er ein norsk professor i religionsvitskap ved Universitetet i Bergen.

Rydving er dr.theol. frå Universitetet i Uppsala med ei avhandling om det svensk-lulesamiske religionsmøtet: The end of drum-time : religious change among the Lule Saami, 1670s-1740s (1993). Eit sentralt aspekt ved avhandlinga er den kritiske drøftinga av kjeldegrunnlaget for studiet av samisk førkristen religion. 

Rydving underviser særleg i samisk religion, og religionsvitenskpleg metode, og forskar elles på samisk språkhistorie.

Bibliografi (utval) 

 Den samiska trumman (1988), 
 The end of drum-time : religious change among the Lule Saami, 1670s-1740s (1993).
 Samisk religionshistorisk bibliografi (1993), 
 Rus & rit : om droger och religionar (1996), 
 Antisekularism : några exempel från kristendom och islam (red., 2002) 
 Samisk kyrkohistorisk bibliografi (2007), 
 Tracing Sami traditions : in search of the indigenous religion among the Western Sami during the 17th and 18th centuries (2010).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Håkan Rydving» frå ,  den 16. oktober 2017.  
 

Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Professorar ved Universitetet i Bergen
Ljøsura

Ljøsura, matrikkelgard nr 125 i Stranda kommune, er ein øydegard ved Geirangerfjorden i Møre og Romsdal fylke.

Om namnet: Oluf Rygh trur at namnet har samanheng med eit opphavleg namn på elva: Lysa eller Ljøselva.

Ljøsura ligg nær fjorden, på sørsida av Geirangerfjorden, om lag 2 km austanfor Syltavik og rett nedanfor Ljøsurfossen som har eit fall på 240 m. På motsett side av fjorden finn ein fossen Brudesløret og øydegarden Megardsplassen. 

Stova på Ljøsura stod i livd av ein stor stein, om lag der det står ei fyrlykt i dag. Garden er tidlegast nemnt i skattematrikkelen for 1647 med namn: Lyswhr. Omkring 1724 er han nemnt som ubrukt men i 1732 kom der folk att. I «Beskrivelse over Fogderiet Søndmør» (1766) er garden nemnt Lys-Uur og er oppført med éin «gaardmand». Dei siste brukarane flytta derifrå omkring 1830-1840 og sidan har garden vore øydebruk.

Det har gått fleire fjellskred på staden, både før 1720 og omkring 1830

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Verdsarv Vestnorsk fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.

Kulturminne i Stranda
Storfjorden på Sunnmøre
Gardar i Møre og Romsdal
Leopold von Sacher-Masoch

Leopold von Sacher-Masoch () var ein austerriksk forfattar og journalist. Han var kjend för romanen Venus i pels (tysk Venus im Pelz). Termen masochisme kjem frå Sacher-Masoch.

Referansar

Austerrikske forfattarar
Opphav til eponym
Masochisme

Masochisme er ei seksuell retning oppkalla etter Leopold von Sacher-Masoch. Masochisten får seksuell nyting av smerte i samband med seksuell dominans. Masochisme har eit motstykke i sadisme.

Referensar

Litteratur
Leopold von Sacher-Masoch: Venus i pels (1870).

Seksualitet
Psykologi
BDSM
Eponym
Sadisme

Sadisme er eit omgrep med fleire tydingar. Den klassiske definisjonen på ein sadist er eit menneskje som opplever lyst eller tilfredsstilling ved å audmjuke eller undertrykkje andre menneskje eller å påføre dei smerte. Han kan vere seksuelt motivert eller ha andre motiv som til dømes demonstrasjon av makt.

Ei meir moderne tolking av omgrepet har vorte aktuelt dei seinare åra, etter kvart som ein sadomasochistisk subkultur har vorte meir synleg i Vesten. Menneske som knyter seg til denne seksuelle retninga legg vekt på at sadisme retter seg mot ein friviljug og likeverdig motpart som finn ein masochistisk glede i å verta audmjuka, dominert eller påført smerte av sadisten.

Omgrepet sadisme vart fyrst brukt av den tyske psykiateren og rettsmedisinaren Richard von Krafft-Ebing. Omgrepet kjem frå forfattaren Marquis de Sade, som skreiv fleire pornografiske romanar som inneheldt med valdsfantasiar.

Omgrepet sadisme har eit motstykke i masochisme. 
Sigmund Freud var den første som såg ein samanheng mellom sadisme og masochisme, og sette orda saman til omgrepet sadomasochisme.

Litteratur
Marquis de Sade: Les Cent-Vingt journées de Sodome ou l’école du libertinage (1785).

Seksualitet
Psykologi
BDSM
Eponym
Marquis de Sade

Donatien Alphonse François, kjend under sin adelstittel Marquis de Sade («marki frå Sade»), () var ein fransk aristokrat, revolusjonær politikar, filosof og forfattar, namngjeten for sin normbrytande seksuelle aktivitet, avvikande meiningar og lettsindige livsstil. Verket hans omfattar romanar, novellar, skodespel, dialogar og politiske avhandlingar; i hans eiga tid vart ein del utgitt under hans eige namn, medan andre titlar vart utgjevne anonymt og han nekta for å vere forfattaren. De Sade er best kjend for sine erotiske verk som kombinerte filosofisk samtale med pornografi og skildra seksuelle fantasiar med ei vektlegging av vald, kriminalitet og blasfemi mot den katolske kyrkja. Han var også ein talsmann for ekstrem fridom, uhindra av moral, religion eller lovverk.

Marquis de Sade på norsk
Justine, eller Dydens ulykker (originaltittel: Justine, ou Les infortunes de la vertu), omsett og med føreord av Jens Bjørneboe, Oslo 1991: Pax forlag.  ISBN 8253015348
Filosofi på kammerset (originaltittel: La philosophie dans le boudoir, ou Les instituteurs immoraux), omsett av Erik Ringen. Sexus 3, Oslo 2002/2008: Spartacus Forlag. ISBN 8243002375; ISBN 8243002731; ISBN 9788243002739

Sadisme og sadist
Omgrepa «sadisme» og «sadist» er avleidde frå hans namn.

Kjelder

snl.no: Marquis de Sade

Franske forfattarar
Franske filosofar
Folk frå Paris
Opphav til eponym