alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Atrechtunionen

Atrechtunionen (fransk Arras) var ein union mellom Dei sørlege Nederlanda, grevskapet Hainaut, Artois, Lille, Douai og Orchies som vart underskriven 6. januar 1579. I denne unionen erklærte dei lojalitet til den spanske kongen Filip II og Don Juan de Austria som var statthaldaren hans. I dag ligg Artois i Frankrike, Lille delvis i Frankrike, Hainaut ligg i Belgia og dei franske departementa Oise og Nord.

Andre regionar som var for unionen, men som ikkje skreiv under avtalen, var Namur, Luxembourg og Grevskapet Limburg. På 1500-talet kom belgisk Limburg under fyrstbispedømmet Liège, medan det historiske området Limburg berre var ein mindre del av dagens nederlandske Limburg. Hertugen av Parma, Alexander Farnese, byrja kampen sin mot separatistane (medlemmer av Utrechtunionen) i dette området. I Wallonia låg dessutan òg to kalvinistiske «enklavar», Tournai og Valenciennes, som måtte overvinnast innan området kunne leggast heilt under spansk kontroll.

I avtalen var dei følgjande punkta nedfelt:
 Ingen utanlandske troppar skulle ha garnisonar i området.
 Statsrådet skulle settast opp på same måte som på Karl V si tid.
 To tredjedelar av statsrådet sine medlemmer skulle bestå av representantar frå alle medlemsstatane.
 Alle privilegia som områda hadde før åttiårskrigen skulle gjeninnførast. 
 Katolisismen var den einaste religionen. Alle andre religionar (til dømes kalvinismen) skulle avskaffast.

Det siste punktet gjorde det umogeleg for Dei nordlege Nederlanda å skrive under på avtalen. Desse områda var først og fremst under påverknad av protestantismen (kalvinisme), og deira motreaksjon var å inngå Utrechtunionen 23. januar 1579.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Unionen i Atrecht» frå , den 16. februar 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Michael North: Geschichte der Niederlande. München ²2003 (Beck’sche Reihe) ISBN 3-406-41878-3
 

Åttiårskrigen
Belgisk historie
Skipingar i 1579
Tidlegare land i Nederland
141 Lumen

141 Lumen er ein mørk C-type-asteroide 130 km i diameter som går i bane i hovudbeltet nær asteroidefamilien Eunomia. Han høyrer til likevel ikkje asteroidefamilien sidan han er av feil spektralklasse.

141 Lumen blei oppdaga den 13. januar 1875 av brørne Paul og Prosper Henry, men Paul var den som fekk æra for denne oppdaginga. Asteroiden er namnsett etter Lumen : Récits de l'infini, ei bok av astronomen Camille Flammarion.

Kjelder 

Lumen
Lumen
Lumen
Freden i Westfalen

Freden i Westfalen refererer til to fredsavtalar proklamert 25. oktober 1648 frå rådhusa i dei to forhandlingsbyane Osnabrück og Münster i Westfalen i Tyskland, etter om lag åtte år med forhandlingar om avsluttinga av trettiårskrigen. Formelt bestod han av to hovudtraktatar, Osnabrückavtalen signert 15. mai 1648 og Münsteravtalen signert 25. oktober same år, og ei rekkje protokollar inngått mellom Det tysk-romerske riket på den eine sida og Frankrike og Sverige med sine allierte på den andre. Avtalen involverte keisar Ferdinand III av Habsburg, dei andre tyske fyrstane, Spania, Frankrike, Sverige og representantar frå Dei sameinte Nederlanda. Pyrenétraktaten signert i 1659, som enda krigen mellom Frankrike og Spania vert stundom òg rekna som ein del av overeinskomsten. 

Freden i Westfalen sørgde òg for å gjere slutt på åttiårskrigen og respekterte Dei sameinte Nederlanda sitt sjølvstende frå Spania.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Peace of Westphalia» frå , og «Freden i Westfalen» frå  den 16. februar 2008.  

Trettiårskrigen
Åttiårskrigen
Westfalen
Westfalen
Westfalen
Westfalen
Westfalen
Westfalen
Westfalen
Historia til Nordrhein-Westfalen
Flamske avtalar
Avtalar i 1648

hu:Harmincéves háború#A vesztfáliai béke
Tilburg

Tilburg er ein kommune og by i Nederland i den sørlege provinsen Noord-Brabant. Tilburg kommune inkluderer òg landsbyane Berkel-Enschot og Udenhout. Han er den sjette største kommunen i landet med like over 200 000 innbyggjarar. 

Tilburg universitet (tidlegare Katholieke Universiteit Brabant) ligg i Tilburg. 

Det er tre jernbanestasjonar i kommunen, Tilburg Centraal, Tilburg West og Tilburg Reeshof. Den høgaste bygningen i Tilburg er tårnet Westpoint med ei høgd på 141,3 meter.

Historie 

Tilburg vart først nemnd i 709 og etter dette høyrer ein ikkje meir til Tilburg på eit par hundre år. Seint i mellomalderen var ikkje Tilburg meir enn ei samling av små grender. Ei av desse var Oost-Tilburg, som låg rundt ei lita borg eller Motteburcht på ein liten ås. Borga var truleg av tre og vart rive ned etter nokre hundreår. På 1300-talet fekk Tilburg i lag med Goirle status som landgods og fleire adelsherrar styrte over godset. Dei fekk inntektene sine frå skattar, bøter og renter som landsbybuarane betalte. 

På 1400-talet bygd ein av herrane av Tilburg, Jan van Haestrecht, Tilburg borg. I 1858 vart borga riven ned for å gje plass til ein fabrikk. Borga er framleis avbilda på byvåpenet. I 1803 vart Goirle skild frå Tilburg og i 1809 fekk Tilburg byrettar. Dette året hadde han om lag 9 000 innbyggjarar. 

Dei fattige bøndene rundt Tilburg livnærte seg på å selje ull, og byrja etter kvart å veve sjølv. Etter kvart voks ullindustrien seg stor og i 1881 hadde Tilburg 145 spinneri. Ulltekstilar frå Tilburg vart kjend over store område og etter den andre verdskrigen vart Tilburg kjend som ullhovudstaden i Nederland. I 1960-åra gjekk det nedover med industrien og i 1980-åra var det berre eit par tekstilfabrikkar att.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tilburg» frå , den 16. februar 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 Tilburg universitet

Kommunar i Noord-Brabant
Byar i Noord-Brabant
Groningen

Groningen er ein kommune og by i Nederland og administrasjonssenter i provinsen Groningen. Med om lag 180 000 innbyggjarar er han den sjuande største byen i landet og den klart største i Nord-Nederland.

Historie 
Byen vart grunnlagd på det nordlegaste punktet i Hondsrug-området. Dei første skriftlege kjeldene som nemner Groningen er frå 1040. Dei første større busetnadane i området rundt Groningen er spora tilbake til 200-talet.

På 1200-talet var Groningen eit viktig handelssenter og innbyggjarane bygde bymurar. Byen hadde stor makt over dei omliggande områda og gjorde dialekten sin til det vanlege målføret i området. Den mektigaste perioden til byen var på 1400-talet då den nærliggjande provinsen Friesland vart styrt frå Groningen. I desse åra vart Martinitoren (Martinitårnet) bygd. Det hadde ei høgd på 127 meter og var den høgaste bygningen i Europa på denne tida. Byen mista sjølvstende då dei valde å støtte Det spanske riket under åttiårskrigen i 1594. Seinare byta dei sider og vart medlem av Dei sameinte Nederlanda.

I 1614 vart Universitet i Groningen grunnlagd, først berre for studiar innan teologi. I same periode utvida byen seg raskt og det vart bygd nye bymurar. Byen vart hardt råka under den tredje engelsk-nederlandske krigen i 1672 då byen vart angripe av biskopen av Münster, Bernhard von Galen. Bymurane heldt stand og hendinga vert framleis feira kvart år den 28. august.

Byen slapp ikkje like heldig unna den andre verdskrigen og i april 1945 vart særleg området rundt hovudplassen Grote Markt øydelagd. Martinitoren, kyrkja, Goudkantoor og rådhuset vart ikkje øydelagd. Slaget i byen varte i fleire dagar.

Økonomi 
Groningen er ein viktig handelsby for det nordlege Nederland. Byen har mange sørvisfunksjonar for gassindustrien, og har vidare matvareindustri med foredling av sukker, tobakk og kaffi. I løpet av dei seinaer åra har der kome ein del arbeidsplassar knytte til IT

Kunst og kultur 
Som universitetsby, provinshovudstad og sentrumsby for nordlege Nederland har Groningen eit variert kulturtilbod. Groningen museum er det viktigaste museet i byen med innovative kunstutstillingar. Byen har òg det nasjonale teikneseriemuseet, i tillegg til bl.a. bymuseum og universitetsmuseum. Der er òg fleire teater og musikkscener.

Studentby 
Rijksuniversitet Groningen er eit allmennuniversitet med om lag 23000 studentar og 4450 tilsette (2007). I tillegg er der i Groningen ein høgskule, Hanzehogeschool Groningen, med om lag like mange studentar som universitetet. Groningen er såleis prega av å vere ein studenty.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Groningen (city)» frå , den 16. februar 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad
 Groninger Museum
 Turistinformasjon
 Kart over Groningen
 Universitet i Groningen

Kommunar i Groningen
Byar i Groningen
Hansaen
Almere

Almere er ein kommune og by i Nederland i provinsen Flevoland. Kommunen grensar til Lelystad og Zeewolde. 

Almere er ein av dei nyaste byane i Nederland og det første huset stod først ferdig i 1976, og Almere vart ein kommune i 1984. Han er den største kommunen i Flevoland med over 193 000 innbyggjarar og den sjuande største i Nederland. I oktober 2007 la byrådet i Almere fram planar om å utvide byen til 350 000 innbyggjarar innan 2030.

Historie 
Almere ligg i IJsselmeerpolderane og landområdet skulle opphavleg nyttast til jordbruk. Etter den andre verdskrigen vart det i staden lagt fram planar om å huse nokre av innbyggjarane i den raskt veksande Amsterdam. To byar i polderane Oostelijk Flevoland og Zuidelijk Flevoland vart derfor planlagt. Byen Oostelijk Flevoland vart Lelystad, og byen Zuidelijk Flevoland vart framleis kalla Zuidweststad på dei første teikningane, men i 1970-åra fekk han namnet Almere, som var eit tidleg namn på Zuiderzee i mellomalderen der byen i dag ligg. Dei første husa i Almere var ferdig i 1976. Byen vart då framleis styrt av Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders (Z.IJ.P.), med ein Landdrost. I 1984 vart Almere offisielt ein kommune. Opphavleg var det tenkt at Almere skulle vere ein by med fleire senter, men denne planen vart skrinlagd og i staden vart nabolag som Tussen de Vaarten bygd.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 Eit kritisk syn på Almere
 Kunstsenter i Almere

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Almere» frå , den 16. februar 2008.

Fotnotar 

Kommunar i Flevoland
Byar i Flevoland
Nye byar
Einar Schanke

Einar Leonard Schanke () var ein norsk musikar, komponist, kapellmeister, teatersjef og produsent, og kjend for å ha leidd dei viktigaste revyscenene i Oslo.

Han innleia i studietida eit livslangt samarbeid med Bjørn Sand og Alfred Næss, og figurerte på jazz-scenene med eige orkester i åra 1955-59. I åra 1959-63 var han tilsett som kapellmeister på Det Norske Teatret, og som direktør i 1963-75. Han leia plateselskapet «Cat Music» frå 1964, overtok ABC-Teatret i 1967, og Chat Noir i 1975, og var forfattar for jazzprega revyklassikarar som Kjære lille Norge, Syng og vær glad og Nå går det rett på dunken. Schanke medverka som jazzmusikar på ei rekkje plateinnspelingar frå Oslo sitt jazzmiljø. Dei mest markante komposisjonane hans er samla på Einar Schanke's nevergreens (Cat Music, 1996), med opptak frå hans «Big Band» frå 1976.

Utmerkingar 
 Spellemannprisen 1972 i open klasse.
 Leonardstatuetten (som har fått namn etter han) i 1977.

Bakgrunnsstoff 
 Biografi frå Norsk Musikkinformasjon

Norske pianistar
Norske komponistar
Vinnarar av Spellemannprisen
Vinnarar av Leonardstatuetten
Melodi Grand Prix 1964-låtskrivarar
Breda

Breda er ein kommune og by i Nederland i provinsen Noord-Brabant sør i landet. Namnet Breda kjem frå «Brede Aa» og refererer til staden der elvane Mark og Aa renn i saman. Breda er den niande største byen i Nederland med om lag 170 000 innbyggjarar.

Historie 
Breda var ein festningsby og strategisk viktig. På 1000-talet var Breda eit len direkte under keisaren i Det tysk-romerske riket og den første kjende lensherren var Henrik av Brunesheim (1080 - 1125). 

I 1327 vart Breda seld frå Adelheid av Gaveren til hertug Johan III av Brabant. I 1350 vart lenet seld vidare til Johan II av Wassenaar (d. 1377). I 1403 gifta arvingen hans, Johanna av Polanen (1392 - 1445) seg med Engelbert I av Nassau (1370 - 1442). Frå den tid var byen under huset Nassau og kom til slutt til Vilhelm I av Orange (1533 - 1584), den første stadthaldaren av Nederland. Dermed var baronen av Breda òg greve i Nassau, Tyskland, fyrste av Orange og stadthaldar av Dei sameinte Nederlanda (frå 1572-1650, 1672-1702, 1747-1795). Breda var verande ein del av baroniet Breda fram til det vart avskaffa av franske revolusjonsstyrkar i 1795.

Breda fekk byrettar i 1252 og bygde så bymurar og nye gater i romersk stil. På 1400-talet vart byen raskt velståande. Det vart bygd ei stor kyrkja i brabantinsk-gotisk stil med eit 97 meter høgt tårn kalla Grote Kerk. I 1534 vart festningsverka forsterka av Henrik III av Nassau-Breda. I same periode vart Breda ein kongeleg by og trekte til seg mange adelsmenn som bygde store residensar i gamlebyen. Det mest imponerande palasset vart bygd av den italienske arkitekten Thomas Vincidor de Bologna - det første renessansebygget bygd nord for Alpane. Det vart ein stad der dei første nederlandske fyrstane residerte. 

I 1534 vart Breda òg råka av ein storbrann som øydela om lag 1 300 hus, kyrkjer, kapell og rådhuset. Berre 150 hus og den nye kyrkja stod att etter brannen. 

Under åttiårskrigen vart Breda erobra av spanjolane i 1581, men i 1590 kom han tilbake til Maurice av Nassau då 68 utvalde menn klarte å kome seg inn i byen gøymd under torva på ein torvbåt, ein listig plan planlagt av Adriaen van Bergen. 

Breda overgav seg til spanjolane i 1625 etter ei ti månader lang omleiring. I 1637 vart Breda gjenerobra av Fredrik Henrik av Orange etter ei fire månader lang omleiring, og i 1648 vart han til slutt avstått til Dei sameinte Nederlanda med freden i Westfalen.

Karl II av England var stort sett i Breda då han var i eskil under Cromwellperioden i England. Systera hans, Maria av Oranien var enka etter fyrst William II av Oranien. Bredaerklæringa til Karl II gjorde det kjend at han aksepterte krona av England som han fekk tilbake i 1660. 

Bredatraktaten vart signert i byen 31. juli 1667 og gjorde slutt på den andre engelsk-nederlandske krigen der nederlendingane møtte Karl II som tidlegare hadde vore gjesten deira.

Bakgrunnsstoff 

 Breda
 Breda frigjeve 
 Sacramentskoor Breda
 Bilete av Breda

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Breda» frå , den 16. februar 2008.

Fotnotar 

Kommunar i Noord-Brabant
Byar i Noord-Brabant
Omleiringa av Breda i 1581

Omleiringa av Breda i 1581 under åttiårskrigen vart utført av spanske troppar under Claude de Berlaimont, herre av Haultepenne, sin kommando. Åtaket kom som ei overrasking fordi ein illojal vakt slapp dei spanske troppane inn. Han vart muta av kong Karl de Gavre som sat fanga i borga. 

Trass i motstand frå innbyggjarane i Breda klarte fienden å ta dei viktige byportane og gå til åtak på rådhuset, tårnet og kyrkja. Forsvararane overgav seg med vilkår om at byen ikkje skulle verte plyndra. Kampane stoppa, men spanjolane plyndra og massakrerte likevel innbyggjarane i byen. 584 innbyggjarar mista livet i åtaket.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Siege of Breda (1581)» frå , den 17. februar 2008. 
 

Breda 1581
Breda 1581
Åttiårskrigen
Hendingar i 1581
Den første engelsk-nederlandske krigen

Den første engelsk-nederlandske krigen (1652–1654), kalla den første nederlandske krigen i England og den første engelske sjøkrigen i Nederland, var den første av fire engelsk-nederlandske krigar. Heile krigen vart utkjempa til sjøs mellom marinen til Det britiske samveldet og Dei sameinte Nederlanda. Krigen starta som ein strid over handel og byrja med engelske åtak på nederlandske handelsskip. Den engelske marinen fekk kontroll over havområda rundt England og tvinga Nederland til å aksepterte engelsk monopol på handel mellom England og dei engelske koloniane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «First Anglo–Dutch War» frå ,  den 17. februar 2008.  
 

Engelsk-nederlandske 1
1
Engelsk-nederlandske 1
Engelsk-nederlandske 1
Engelsk-nederlandske krigar

Dei engelsk-nederlandske krigane var fire krigar som vart utkjempa mellom Det britiske samveldet og Dei sameinte Nederlanda på 1600- og 1700-talet. Bakgrunnen for krigane var ein strid mellom dei to landa om kontroll over verdshandelen og koloniar.

Då Spania etter trettiårskrigen ikkje lenger var ein stor maktfaktor var det mogeleg for andre land å forsyne seg av dei portugisiske og spanske koloniane. Dette første til at Det britiske samveldet og Dei sameinte Nederlanda, som hadde vore allierte, kom i konflikt. Nederlendingane hadde den første handelsflåten i Europa, og var dominerande i europeisk handel. Dei hadde òg tatt kontroll over det meste av Portugal sine territorium i Ostindia, noko som gav dei kontroll over den særs lønnsame krydderhandelen. Dei hadde òg fått ein stadig aukande påverknad i handelen med dei engelske koloniane i Nord-Amerika, særleg medan engelskmennene hadde vore oppteke med å utkjempe borgarkrigane. Samstundes hadde den nederlandske marinen vorte neglisjert, medan Oliver Cromwell hadde bygd opp ein sterk engelsk marine. England sitt håp var at ein ved hjelp av flåten kunne fjerne den nederlandske dominansen innan handel.

Den første krigen enda med engelsk siger, men utan av målet om å ta over som leiande handelsnasjon var nådd. Dei to neste enda med nederlandsk siger, medan den siste enda i britane sin favør.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «De anglo-nederlandske kriger» frå , den 17. februar 2008.
Den andre engelsk-nederlandske krigen

Den andre engelsk-nederlandske krigen vart ein krig mellom England og Dei sameinte Nederlanda som varte frå 4. mars 1665 til 31. juli 1667. England prøvde å gjere slutt på den nederlandske dominansen i verdshandelen. Etter at engelskmennene først hadde lukka med seg, enda krigen med nederlandsk siger. Krenkinga av englskmennene og franskmennene førte snart til nye krigar.

Sjå òg 
 Engelsk-nederlandske krigar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Second Anglo-Dutch War» frå ,  den 17. februar 2008.  

Engelsk-nederlandske 2
2
Engelsk-nederlandske 2
Engelsk-nederlandske 2
Den tredje engelsk-nederlandske krigen

Den tredje engelsk-nederlandske krigen (engelsk Third Dutch War, «Den tredje nederlandsk krigen»; nederlandsk Derde Engelse Oorlog («Tredje engelske krig») eller Derde Engelse Zeeoorlog («Tredje engelske sjøkrig»)) var ein krig mellom England og Dei sameinte Nederlanda frå 1672 til 1674. Han var ein del av den større fransk-nederlandske krigen. Den engelske Royal Navy gjekk inn på fransk side i striden deira mot Dei sameinte Nederlanda, men klarte ikkje å blokkere den nederlandske kysten på grunn av fire strategiske sigrar for admiralløyntnant Michiel de Ruyter. Engelskmennene hadde òg eit mislukka forsøk på å gjere provinsen Holland til ein engelsk vasallstat. Parlamentet frykta at alliansen med Frankrike var ein del av plan om å gjere England romersk-katolsk, og kongen vart derfor tvungen til å gje opp den dyre krigen utan resultat.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Third Anglo-Dutch War» frå ,  den 17. februar 2008.  
 

Engelsk-nederlandske 3
3
Engelsk-nederlandske 3
Engelsk-nederlandske 3
143 Adria

143 Adria er ein ganske stor hovudbelteasteroide. Denne mørke asteroiden har sannsynlegvis ein samansetnad lik karbonkondrittmeteorittar.

Asteroiden blei oppdaga av Johann Palisa den 23. februar 1875 og namnsett etter Adriahavet, sidan han blei oppdaga frå ein kyst der.

Èin okkultasjon av Adria har blitt raportert så lang, frå Japan den 21. august 2000. Ein noko sfærisk (rund) form som målte  98 × 86 km blei observert.

Adria
Adria
Adria

vec:Lista de asteroidi#143 Adria
144 Vibilia

144 Vibilia er ein mørk og stor hovudbelteasteroide. Han har sannsynlegvis ein primitiv samansetnad som har forandra seg lite sidan solystemets tidlegare dagar.

Han er den einaste store medlemen av asteroidefamilien Vibilia.

Han blei oppdaga av C. H. F. Peters den 3. juni 1875 ifrå Clinton i New York og namnsett etter Vibilia, ei romersk gudinne.

Vibilia has blitt observert to gongar medan han okkulterte stjerner, i 1993 og i 2001.

Bakgrunnsstoff 
 Banesimulasjon frå JPL (Java) / Ephemeris

Vibiliae
Vibilia
Vibilia
Vibilia
Apeldoorn

Apeldoorn er ein kommune og by i Nederland i provinsen Gelderland med om lag 155 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 90 km aust for Amsterdam, sentralt i Nederland. Han er eit regionsenter og den vestlege delen av kommunen ligg på ryggen Veluwe, medan den austlege delen ligg i IJsseldalen.

Historie 
Apeldoorn vart først nemnd på 700-talet som Appoldro. Byen låg der ein gammal veg frå Amersfoort til Deventer kryssa vegen mellom Arnhem og Zwolle. På eit kart frå 1740 vart han kalla Appeldoorn.

Like i nærleiken ligg eit palass kalla het Nieuwe Loo (i dag Het Loo) som er den nederlandske kongefamilien sin eigedom. Det var opphavleg ein jaktbustad for hertugane av Gelderland, men dagens utforming kjem stort sett frå tida då statthaldar Vilhelm III av England (1685-1686) budde her.

Byen i dag 
Apeldoorn var ein relativt uviktig by fram til det vart utført store byggeprosjekt her på 1800-talet og i perioden etter den andre verdskrigen.. Protestantkyrkja vart bygd opp att etter ein brann i 1890. Apeldoorn har i dag store papirfabrikkar, mange kontor og eit forsikringsselskap og ymse andre fasilitetar. 

Apenheul er ein dyrepark med forskjellige aper som går fritt laus mellom dei vitjande.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Museum i Apeldoorn 
 Apeldoorn teater

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Apeldoorn» frå , den 17. februar 2008.

Fotnotar 

Kommunar i Gelderland
Byar i Gelderland
Musikkgruppa No. 2

No. 2 var ei alternativ rock-gruppe som oppstod i Portland i Oregon i 1998. Medlemane i gruppa var Neil Gust (gitar og vokal), Gilly Ann Hanner (bass og støttevokal; Seinare erstatta av Jim Talstra), og Paul Pulvirenti (trommer).

Diskografi

Studioalbum 
 No Memory (1999)
 What Does Good Luck Bring? (2002)

Singlar 
 "Allistair Chestnut" (1999; B-side: "Little Face"; Wicked Witch Records)

Kjelder 

USA-amerikanske musikkgrupper
Musikkgrupper skipa i 1998
Enschede

Enschede (lokal dialekt Eanske) er ein kommune og by aust i Nederland i provinsen Overijssel og regionen Twente. Kommunen bestod av byen Enschede fram til 1935, då kommunen Lonneker vart ein del av kommunen. Byen hadde då vokse fullstendig rundt Lonneker etter rask vekst då jernbanen og Twentekanaal kom til byen i 1860-åra.

Historie 

Ein kjenner lite til den tidlege historia til Enschede, men ein veit at det eksisterte ein liten busetnad her i tidleg mellomalder. Namnet på denne busetnaden var Anescede, som tyder «nær grensa» (til Bentheim) eller «nær Es», og hadde ei kyrkje, ein marknadsplass og ei borg. 

Enschede fekk byrettar i 1325 av Gerard Besselink, biskop av Geometrie og fekk så lov til å byggje bymurar. Sidan det var for dyrt med steinmurar bygde Enschede i staden eit system av grøfter, palisadar og hekkar, som ein framleis kan sjå att i gatenamn som Noorder-hagen og Zuiderhagen (Nordhekken og Sørhekken). 

Sidan mellomalderbyen stort sett var bygd av tre var brannfaren stadig stor og ei rekkje brannar i 1517, 1750 og 7. mai 1862 råka byen. Etter den siste brann voks byen fram som eit stort senter for tekstilproduksjon, opphavleg bomull. Industrialiseringa førte til stor folkevekst i byen. 

Under den andre verdskrigen var Enschede ein av dei første nederlandske byane som vart erobra av tyskarane. Motstandsfolk hjelpte mange av jødane ut av byen og gøymde dei på gardar i nærleiken. Av om lag 1300 jødar i Enschede vart 500 redda. Sidan han låg nær grensa til Tyskland og husa eit tysk kommandosenter, vart han ofte bombardert av allierte fly, som anten hadde kommandosenteret som mål eller tok feil av Enschede og nærliggjande tyske byar. Han låg til dømes berre eit par kilometer frå byen Gronau i Tyskland. Enschede vart frigjeve av kanadiske troppar i mai 1945.

I 1970 stopp tekstilproduksjonen i Enschede opp og kommunen vart ein av dei fattigaste i Nederland og var så godt som konkurs. Byen hadde då store, aude industriområde, som etter kvart vart kjøpt ut med støtte frå regjeringa og bygd opp att på nytt. 

I mai 2000 vart Enschede råka av ein stor eksplosjon etter ein brann i eit fyrverkerilager. Eit heilt nabolag vart øydelagd og 22 menneske mista livet.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside
 Arkitektur i Enschede
 visitenschede.nl
 Turistinformasjon
 Universitet i Twente
 Levande bilete frå fyrverkeriulukka.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Enschede» frå , den 17. februar 2008.

Fotnotar 

Kommunar i Overijssel
Byar i Overijssel