alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Arild Sibbern

Henrik Frederik Arild Sibbern () var ein norsk offiser og eidsvollsmann.

Sibbern var fødd på Værne kloster i Rygge i Østfold, og var ein yngre bror av Valentin Sibbern. Han vart oppteken ved landkadettakademiet i København i 1800, og vart offiser i 1803. Året etter vart han beordra til pasjeteneste ved kongens hoff, i 1805 var han underoffiser og underviste ved landkadettskulen. År 1807 vart han sekondløytnant ved kongens regiment stasjonert i Helsingør. 1808-10 gjekk han i København høgskulekurset for ingeniøroffiserar skulle verte. I 1811 var han på synfaring ved Spangereid med tanke på kanalbygging. Perioden 1811-14 tenestgjorde han i Trondheim.

I 1814 gjekk Sibbern inn i den norske ingeniørbrigaden og busette seg i Kristiansand. I åra etter leia han oppføringa av mange offentlege bygg i byen, og anlegginga av vegar. Han rykte opp til major i armeen i 1832, i 1834 i brigaden. 1853-56 var han oberstløytnant i brigadestaben i Kristiania.

Sibbern var utsending frå ingeniørbrigaden til riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Han må reknast for å høyrd til sjølvstendepartiet. Ved ei rekke stortingsval for perioden 1827-48 var han på varamannsplass, men kom aldri på Stortinget.

I 1856 flytta Sibbern tilbake til Kristiansand, der han døydde i 1863.

Utmerkingar
Sibbern var innehavar av St. Olavs Orden, Nordstjerneordenen og Sverdordenen.

Kjelder 
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914, Kristiania, 1914, samt tillæg. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø samt tillæg digital utgåve side 786
Henrik Frederik Arild Sibbern frå Eidsvoll 1814

Eidsvollmenn
St. Olavs Orden
Nordstjerneordenen
Sverdordenen
Norske offiserar
Folk frå Rygge
RS «Skomvær II»

RS 66 «Skomvær II» var ein redningskryssar bygd i stål for Redningsselskapet i 1960. Han var av same type som RS «Haakon VII» (RS 61) og RS «Ambassador Bay» (RS 62), som vart levert i 1958. Til liks med desse vart «Skomvær II» levert av A/S Stord Verft. Skroget vart og bygd på verftet. Redningsskøyta var 26,46 meter lang. Hovudmotoren på 525 hk gav ei fart på 11 knop.

RS «Skomvær II» vart finansiert ved innsamling gjennom Skomvær-aksjonen i NRK. Erik Bye stod bak ideen til denne innsamlinga. Byggesummen var 1,55 million kroner. «Skomvær II» fekk namn etter seglskipet «Skomvær».

I 1986 vart «Skomvær II» seld til Svenska Sällskapet för Räddning af Skeppsbrutne for 1,6 million kroner. Kryssaren fekk då namnet «Hans Hansson».

Kjelder 
 Bjørn Foss: Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene Norsk Maritimt Forlag 2002

Skomvær II
Skip frå 1960
Fylkesveg 555

Sjå òg Fylkesveg 555 (fleirtyding)
Fylkesveg 555 (Fv555) går mellom Beinastaden i Fjell og Hjellestad i Bergen.

Vegen går sørover forbi Fjell, Trengereid, Hammarsland og Forland austover til Sund og frå der vidare med ferje frå Klokkarvik til Hjellestad. Ferjesambandet er del av Fv555.

Før 1. januar 2010 var vegen del av riksveg 555.

Kommunar og knutepunkt

Beinastaden
  Blommen
  Fjell
  frå Tellnes til Haganes (3,9 km)
  frå Trengereid til Kallestad (2,9 km)

  frå Skogsvatnet til Klokkarvik
  frå Eide til Glesnes
  frå Hamre til Hummelsund (6,2 km)
  frå Steinsland til Hammaren (0,5 km)
  frå Forland til Østefjorden ferjekai (2,2 km)
  frå Forland til Forlandsvåg (1,2 km)
  Klokkarvik
  Ferje frå Klokkarvik (35 min, 4-7 turar/dag)
 via Lerøy
 via Bjelkarøy

 til Hjellestad (artikkel)
  Hjellestad

Bakgrunnsstoff 

 Ferjeinfo Klokkarvik-Hjellestad

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Hordaland
Ferjesamband i Vestland
Vegar i Øygarden
Frederik Heidmann

Frederik Hartvig Johan Heidmann () var ein norsk embetsmann, eidsvollsmann og stortingsmann.

Heidmann var fødd i Skogn i Nord-Trøndelag. Han var son av ein offiser i trondhjemske infanteriregiment. År 1795 vart han sjølv sekondløytnant i trondhjemske dragonkorps, 1803 premierløytnant og frå 1811 titulert rittmeister. Då armeen vart omorganisert i 1818 vart han sjef for Skognske eskadron.

I 1814 var Heidmann utsending frå dragonkorpset til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han var då med i deputasjonen som møtte kongen den 17. mai. Sidan var han stortingsmann frå Nordre Trondhjems amt i 1818, 1821 og på det overordentlege storting 1822. I 1818 var han med i ti komitear, mellom dei konstitusjonskomiteen og om smålenssaka. År 1821 var han både president og visepresident i Odelstinget, i 1822 visepresident. Han var i 1821 med i 20 komitear, mellom dei om matrikkellova og om Bodøsaka.

På stortinget 1827 og overordentleg storting 1828 representerte han Hedmark. Han var begge gongane medlem av Lagtinget. I 1827 var han formann i militærkomiteen og medlem av komiteen om kjøpstad i Oplandene. På same tinget var han medlem av riksretten. På det overordentlege storting 1828 var han formann i reglementskomiteen.

1821 vart Heidmann amtmann i Hedemarkens amt, eit embete som han styrte til 1849. I 1825 var han med i ein kongeleg kommisjon om kjøpstad i Oplandene (Oppland og Hedmark). Heidmannsgate i Hamar er oppkalla etter han, til minne om innsatsen hans for å gje Hamar bystatus på ny.
Heidmann døydde på garden sin i Stange i 1850, og vart gravlagd på Ottestad kyrkjegard.

Kjelder
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 

Eidsvollmenn
Stortingsrepresentantar 1818-1820
Stortingsrepresentantar 1821-1823
Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar for Nord-Trøndelag
Stortingsrepresentantar for Hedmark
Norske amtmenn
Fylkesmenn i Hedmark
Norske offiserar
Folk frå Levanger
Johan Jørgen Broch

Johan Jørgen Broch () var ein offiser og stortingsmann.

Broch var fødd i Asker. Far hans var offiser, og han sjølv vart ti år gammal sett i lære på den militære skulen i Kristiania. Etter seks år, 1807, vart han uteksaminert og vart premierløytnant i 1. akershusiske regiment. Han deltok under felttoget i 1808-09. År 1812 vart han kaptein i nordenfjeldske regimnet. Deltok i felttoget i 1814, ved Blaker skanse.

Etter 1814 fekk Broch kommando over eit kompani i Fredrikstad. Han vart i 1818 overført til kristiansandske brigade, steig til major i 1835. To år etter, 1837, vart oberstløytnant og sjef for valderske korps 2. akershusiske brigade. I 1842 vart han sjø- og landkrigskommissær i vestre akershusiske distrikt. Han budde då i Larvik, og seinare i Tønsberg. 

Han vart vald til stortingsrepresentant for Kristiansand i 1830, og for Larvik og Sandefjord i 1848. I 1830 var han visesekretær i Stortinget, og sekretær i både militærkomiteen, om brannvesenet i byane, og om løyvingar til kongen. I 1848 var han medlem av Lagtinget, formann i komiteen om vernepliktslova og atter var han sekretær i militærkomiteen.

Broch tok avskjed som krigskommisær i 1860. Han flytta då til Kristiania, men døydde før året var over.

Kjelder 
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske offiserar
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar 1848-1850
Folk frå Asker
Kristoffer Borgersson Hoen

Kristoffer Borgersson Hoen () var ein norsk gardbrukar, haugianar, eidsvollsmann og bygdehovding i Øvre Eiker i Buskerud.

Hoen var frå garden Vollestad i Eiker, som far hans dreiv. Sjølv kjøpte han garden Hoen i heimbygda i 1791 og dreiv denne. Han vart ein kjend haugianar. Jula 1797 heldt Hoen, saman med Hans Nielsen Hauge, eit oppbyggingsmøte for lokale bønder. Etter påtrykk frå soknepresten, Frederik Schmidt, prøvde lensmannen i bygda å arrestere Hauge. Nokre av bøndene sette då i verk ein avleiingsmanøver, medan Hoen hjelpte Hauge med å flykte ut av amtet.

I 1814 vart Hoen vald til utsending for Buskerud amt til riksforsamlinga på Eidsvoll. Ein av dei andre utsendingane frå amtet var førnemnde Schmidt. På Eidsvoll slutta Hoen seg til sjølvstendepartiet.

Hoen var mykje involvert i å utvikle Eiker som jordbruks- og seinare industrikommune. Mellom anna var han 1810-24 styrar av bygdemagasina.

Hoen var far til Borger Kristoffersson Hoen, og farfar til Olaus Borgersen Fjerdingstad.

17. mai 1845, på dagen 31 år etter han var med å legge grunnsteinen for nyare norsk samfunnsskipnad, døydde Hoen heime på garden Vollestad.

Kjelde
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 

Eidsvollmenn
Folk frå Øvre Eiker
Norske gardbrukarar
Christian Horneman

Christian Hersleb Horneman () var ein norsk jurist, eidsvollsmannn og stortingsmann frå Trondheim.

Horneman var fødd i Trondheim. Han gjekk på katedralskulen i heimbyen, der han vart student i 1798. Tre år seinare vart han cand. jur. i København. Deretter var han auditør ved kongens regiment i Helsingør, og garnisonsauditør på Kronborg slott. 1806 vart han auditør ved 2. jydske infanteriregiment. Frå 1810 var han byfut og byskrivar i Kragerø.

I 1815 slo Horneman seg ned i fødebyen som assessor ved stiftsoverretten. Her praktiserte han dei neste førti åra. Formann i representantskapen i Noregs Bank, medlem av styret i same banken 1832-48, preses i kongelige Videnskabers Selskab 1833-38, var mellom dei verva han hadde i denne perioden.

På riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814 var Horneman utsending frå Kragerø. Han slutta seg der til sjølvstendepartiet.

Horneman var stortingsrepresentant for Trondheim i 1824, 1827, på det overordentlege storting 1828, i 1830, 1836, på overordentleg storting 1836-37 og i 1839. I 1824 var han sekretær i konstitusjonskomiteen og medlem av Lagtinget. Gjennom posisjonen i konstitusjonskomiteen fekk han stor innverknad i handsaminga av grunnlovsforslaga. Han var av dei som sterkast slo ring om grunnlova, noko som og gjaldt på seinare storting.

Også i 1827 var Horneman medlem av i Lagtinget, i tillegg var han formann i komiteen om brennevinsbrenning, samt sekretær i både fullmaktskomiteen, konstitusjonskomiteen og traktatkomiteen. I 1828 var han sekretær i fullmaktskomiteen og revisjonskomiteen. Han var i 1830 formann i protokollkomiteen. I 1836 og 1836-37, då han møtte som varamann, var han medlem av protokollkomiteen. Atter medlem av Lagtinget i 1839, og formann i gasje- og pensjonskomiteen.

Horneman vart vald til stortinga i 1833 og 1845. Ved det fyrste høvet sa han frå seg valet, siste gongen hadde han sjukdomsforfall.

Horneman døydde i Trondheim i 1860, og vart gravlagd på kyrkjegarden ved domkyrkja.

Kjelder
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 

Eidsvollmenn
Stortingsrepresentantar 1824-1826
Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar 1830-1832
Stortingsrepresentantar 1836-1838
Stortingsrepresentantar 1839-1841
Norske juristar
Folk frå Trondheim
John Hansen Sørbrøden

John Hansen Sørbrøden () var ein norsk gardbrukar, eidsvollsmann og stortingsmann frå Berg i Østfold.

Sørbrøden stamma frå ei gammal lensmanns-slekt, som hadde flytta til Østfold frå Båhuslen då dette området vart innlemma i Sverige i 1658. Han tok over farsgarden Sørbrøn i 1807. I krigsåra 1808-09 reiste han fleire gongar over riksgrensa mot Sverige, for å orientere seg om kva fienden føretok seg og kvar styrkane låg. Informasjonen formidla han til leiande norske aktørar, som kommandør Juul og kanselliråd Dahl.

Sørbrøden var ein kjend, omreisande predikant, og stod sentralt i Hauge-rørsla. Slektsgarden Sørbrøn vart eit haugiansk sentrum i området.

Med sine kontaktar i ulike miljø, var Sørbrøden ein viktig aktør i det lokale, politiske landskapet i 1814. Til riksforsamlinga på Eidsvoll var han utsending frå Smaalenenes amt. Han slutta seg der til sjølvstendepartiet, i dei andre politiske sakene fylgde han trufast den lokale prosten, Peter Hount.

Sørbrøden var vararepresentant til stortinga i 1815–16 og 1818. Han var stortingsrepresentant i 1833, medlem av konstitusjonskomiteen.

Kjelder
Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Eidsvollmenn
Stortingsrepresentantar for Østfold
Stortingsrepresentantar 1833-1835
Norske gardbrukarar
Folk frå Halden
Niels Schultz

Niels Stockfleth Schultz () var ein norsk prest og stortingsmann frå Krødsherad.

Schultz vart fødd i Krødsherad i Buskerud, der faren hans var prest. Han vart i 1799 student frå katedralskulen i Kristiania. Tre år seinare vart han cand. theol. i København. Under opphaldet deltok han i forsvaret av København i 1801, også i 1807 var han med og forsvara byen, då som kompanisjef. Etter teologieksamen studerte han vidare, samstundes som han var timelærar. I 1804 var han i Tyskland, mellom anna i Berlin.

I 1809 vart Schultz utnemnd til residerande kapellan til Vår Frue kyrkje i Trondheim, eit embete han hadde til han døydde. Han engasjerte seg i skulestellet, fekk godkjent nye planar for realskulen og forbetra søndagsskulen. 1829-32 var han preses i Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab. 

Schultz var representant for Trondheim på det overordentlege storting 1814, på stortinget 1815-16, 1818, 1824, 1827 og på overordentleg storting 1828. I 1814 var han medlem av fullmaktskomiteen og underhandlingskomiteen, 1815-16 mellom anna medlem av kyrkjekomiteen. På stortinget 1818 var president og visepresident i Odelstinget, elles var han medlem av 13 komitear. Han var då formann i protokollkomiteen, og sekretær i komiteen om inskripsjonen på Noregs krune og i komiteen om lærde skular. I 1824 var han visepresident i Odelstinget, medan han i 1827 var president og visepresident i Stortinget. Både i 1824, 1827 og 1828 var han medlem av valkomiteen og fullmaktskomiteen. I 1828 var han med i komiteen om 17. mai.

Schultz døydde på Rikshospitalet i Kristiania i 1832.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingspresidentar
Stortingsrepresentantar 1814
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar 1818-1820
Stortingsrepresentantar 1824-1826
Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Norske prestar
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Folk frå Krødsherad
Claus Bendeke

Claus Bendeke () var ein norsk embetsmann og eidsvollsmann.

Bendeke var fødd i Vang i Hedmark, der faren hans var sorenskrivar. Han vart cand. jur. i 1788. Deretter var han handelsinspektør for kvalfangsten og handelen i handelskoloniane på Grønland. Som Danmarks inspektør var han den som innførte bruken av pengar på Grønland. Frå 1801 laga han kredittsetlar som avrekning til kvalfangarane. Setlane var enkelt laga, Bendeke sjølv laga dei av spelkort. 

År 1804 vart Bendeke amtmann i Hedemarkens amt. Ni år seinare vart han pålagd i å få orden på forretningane sine, gjekk av i 1816. Han byrja då som assessor i Kristiansands stiftsoverrett, justitiarius for denne i 1823.

I 1814 var Bendeke utsending frå Hedmark til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han høyrde til sjølvstendepartiet, og var visepresident 2.-9. mai 1814.

Han døydde i Kristiansand i 1828.

Referansar

Eidsvollmenn
Norske amtmenn
Fylkesmenn i Hedmark
Folk frå Hamar
Christopher Bergh

Christopher Anker Bergh () var ein norsk offiser og stortingsmann.

Bergh var fødd i Sørum i Akershus, som son av ein offiser. I 1780 vart han kornett ved 1. sønnafjelske dragonregiment. År 1788 vart han sekondløytnant i regimentet, og deltok i felttog same året.

Bergh tok dansk juridisk eksamen i 1783, seinare avla han auditøreksamen. I 1790 tok han over embetet som regimentkvartermeister etter far sin. År 1798 flytta han over i tilsvarande embete i artilleridetasjementet i Kristiania, der han i tillegg var bokhaldar for krigshospitalkassa og rekneskapsførar ved landkadettkorpset. 

I 1804 vart Bergh beordra til Holstein der han var overauditør. Han var med då dette hovudkvarteret vart flytta til København i 1807. Året etterpå vart han generalauditør for den norske hæren og styrar av armedepotet. I 1813 vart han tillegg medlem av overkriminalretten, og i 1814 både armeintendant og generalauditør for sjøstridskreftene.

Bergh var med på stormannsmøtet på Eidsvoll i februar 1814. Saman med Georg Sverdrup utarbeidde han eit forslag til grunnlov. Han var elles ein av Kristian Fredrik sine næraste rådgjevarar. På valmannstinget for Kristiania til riksforsamlinga fekk han like mange stemmer som Georg Sverdrup og Christopher Omsen, men trekte seg då friviljug. På Stortinget 1815-16 var han representant for Akershus. Han var medlem av Lagtinget, lagtingspresident i tre veker og medlem av 18 komitear. I tre av komiteane var han formann;om val av statsrevisor, om innkvartering og armeens forråd.

Bergh døydde i Kristiania i 1825.

Kjelder
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stormannsmøtet på Eidsvoll
Stortingsrepresentantar 1815-1817
Stortingsrepresentantar for Oslo
Norske juristar
Norske offiserar
Folk frå Sørum
Norske rekneskapsførarar
Bakkesoleie

Bakkesoleie (Ranunculus acris), også kalla smørblom(e) og smørblomster, er ei svært vanleg plante i Noreg, og også vanleg elles i Europa. Han blir ofte kalla engsoleie (Ranunculus acris subsp. acris), men dette er systematisk sett ein underart. Her til lands veks ho i enger, kulturmark og frodig skogbotn, og finst til fjells opp i vierregionen. Planta er nasjonalblome på Færøyane, med namnet sólja.

Den noko hårete 2-7 dm høge planta har 1-2,5 cm breie gule blomstrar med fem overlappande kronblad med litt glans. Ho blomstrar frå mai til oktober. Fruktemnet på bakkesoleia er apokarp, dvs. at det er sett saman av mange delar med kvart sitt arr. Talet på pollenberarar er også stort og ulikt frå plante til plante. Blada på planta er tre- til femdelte med store flikar.

Giftig
Om ein tek ei frisk bakkesoleie, vert ranunculin frå snittet brote ned til protoanetonin. Dette kan gi hudirritasjonar, og planta bør derfor handsamast med varsemd. Utturking fører til at gifta går vekk, slika at engsoleie i høy er ufarleg. Dyr på beite skyr engsoleia, som derfor vert ståande att på beitemarkane.

Formeiring
Bakkesoleia vert pollinert av mange ulike insekt, som t.eks. fluger, biller, humler og bier, etter som ho ikkje har nokon spesielle tilpassingar.

Kjelder
Wikipedia på norsk bokmål.
Svensk wikipedia.
Floraen i farger, Aschehoug, 3. opplag, 1970.

Plantar i Noreg
Soleiefamilien
Eufrat

Eufrat er den vestre elva i elveparet Eufrat og Tigris i Irak og Mesopotamia. Namnet kjem kanskje frå assyrisk phrat, som tyder 'overflod', sidan elva i flaumtider gav åkrane langs elva mykje væte. Elva spring ut aust i Tyrkia, og renn gjennom Syria og Irak før ho møter Tigris i Shatt al-Arab, som munnar ut i Persiabukta.

Strekning 
Eufrat er den lengste elva i Vest-Asia. Elva er omtrent  kilometer lang og har eit nedbørsområde på  km². Ho vert danna av to kjeledeelver som renn i hop ved Keban i fjella i Tyrkia: Kara Su ('svart vatn', òg kalla Vest-Eufrat, 450 km lang) frå vest og Murad Su eller Aust-Eufrat (650 km lang) frå aust. Den øvre delen av elva renn ned bratte fjell og djupe gjel i Taurusfjella. Ho renn gjennom Syria og inn i Irak. Her har elva gjennom åra flytt seg austover, slik at byar som Babylon er komne inn i den tørre audemarka. 

Vassmengda skiftar frå 300 m³/s på sommaren til 4000 m³/s i vårflaumen. Nedstraums får elva ikkje noko tilførsel av vatn. Nord for Basra sør i Irak flyt elva saman med Tigris og blir til elva Shatt al-Arab, som i sin tur munnar ut i Persiabukta.

Ved Basra deler elva seg i mange løp, og dannar eit stort våtmarksområde. 

Gruntgåande båtar kan trafikkere Eufrat opp til den irakiske byen Hit, 1930 kilometer oppstraums, og berre 53 meter over havet.

Sideelvar 
I Syria er det tre store sideelvar til Eufrat, Sajur, Balikh og Khabur. Desse elvane spring ut i forberga til Taurusfjella langs den syrisk-tyrkiske grensa og gjev forholdsvis lite vatn til Eufrat. Sajur er den minste av desse og spring ut frå to kjelder nær Gaziantep og drenerer sletta kring Manbij før ho munnar ut i reservoaret ved Tishrindammen.  Balikh får det meste av vatnet sitt frå frå ei karstkjelde nær 'Ayn al-'Arus og flyt sørover til ho når Eufrat ved byen Ar-Raqqah. Khabur er den største av desse tre. Ho har òg ei karstkjelde kring Ras al-Ayn, og frå her renn ho søraustover forbi Al-Hasakah, der elva snur sørover og flyt til Eufrat nær Busayrah. Når Eufrat går inn i Irak er det ingen fleire naturlege sideelvar til Eufrat, sjølv om et går kanalar mellom Eufrat og Tigris.

Historie 
Vatnet frå Eufrat var opphavet til den sumerske sivilisasjonen, frå 3000 f.Kr. Mange urtidsbyar låg langs elva, blant dei Mari, Sippar, Nippur, Shuruppak, Uruk, Ur og Eridu. Elvedalen danna mesteparten av oltidsrika Babylonia og Assyria. I mange hundre år markerte elva grensa mellom Persia og Egypt. 

I gamletida var Eufrat bunden saman med Tigris ved hjelp av kanalar.

Eufrat i Bibelen 
I følgje Fyrste Mosebok 2.14 er Tigris ei av dei fire elvane som renn ut av Eden. Elva markerte austgrensa for det landet Gud gav til Abram. 

I Openberringa 16.12 skal Eufrat tørke inn i dei siste tider.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Eufrat» frå ,  den 28. mai 2010.  
 Norsk Allkunnebok

Bakgrunnsstoff 

 
Elvar i Bibelen
Elvar i Irak
Elvar i Syria
Elvar i Tyrkia
Internasjonale elvar i Asia
Den fruktbare halvmånen
Mesopotamia
Stader langs Silkevegen
Den syrisk-tyrkiske grensa
Den syrisk-irakiske grensa
Auto-Koneistamo

Auto-Koneistamo OY var ein finsk motorsagprodusent. Føretaket heldt til i Helsingfors og nytta «Hyry» som merkenamn på sagene sine.

Referanse 

Tidlegare motorsagprodusentar
Tigris

Tigris (syrisk ܕܩܠܬ Deqlath, arabisk Dijla, tyrkisk Dicle) er den austre elva i elveparet Eufrat og Tigris i Irak. Den  km lange elva renn frå fjella i Anatolia i Tyrkia, og renn sørover parallelt med elva Eufrat. Nedbørsområdet til Tigris er  km².

Strekning 

Tigris har kjeldene sine området omkring sjøen Gölgik i Taurusfjella aust i Tyrkia. 400 km av elva renn i Tyrkia, før ho ei strekning vert grenseelv mellom Tyrkia og Syria. Dette strekket på 44 km er den einaste delen av elva i Syria. Dei gjenverande 1418 km renn innanfor grensene til Irak og flyt søraustover til den mesopotamiske sletta i Irak om lag ved Mosul. Elva renn gjennom Bagdad og fell saman med Eufrat nær Gurmat Ali sør i Irak. Elvane dannar der Shatt al-Arab, som munnar ut i Persiabukta. Tigris har mange sideelver, bland andre Diyala, Øvre og Nedre Zap.

Bagdad, hovudstaden i Irak, ligg vid Tigris, likt mange av dei store stadene i Mesopotamia: Nineve, Ktesifon og Seleukia. Lagash får vatn frå ein kanal som vart graven ut omkring 2400 f.Kr. Byen Tikrit er oppkalla etter elva, som han ligg ved.

Tigris har lenge vore ei viktig transportåre i ørkenlandet. Elva er farande med gruntgåande båtar heilt til Bagdad og med flåtar vidare til Mosul. I nyare tid har vegtransport og jernbanen Basra-Bagdad-Mosul tatt over for mykje av trafikken. Vassføringa varierer frå om lag 3000 m³/s i april til 300 m³/s i oktober, målt ved Bagdad.

Utnytting 
Tigris er kraftig oppdemt i Irak og Tyrkia, og forsyner dei tørre områda ho ren gjennom. Reguleringa hindrar og oversymjingar, som historisk har vore ei følgje av snøsmeltinga i april. Mosuldammen, som ligg ved Tigris, er den største i Irak.

Mytologi 
I sumerisk mytologi vart Tigris skapt av sæd frå guden Enki.

Profeten Daniel fekk eit syn ved elva Tigris.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tigris» frå ,  den 28. mai 2010.  
 Norsk Allkunnebok 1965

 *
Elvar i Tyrkia
Elvar i Irak
Elvar i Syria
Internasjonale elvar i Asia
Mesopotamia
Den fruktbare halvmånen
Den syrisk-tyrkiske grensa
Den syrisk-irakiske grensa
Den tyrkisk-irakiske grensa