alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andrea Ehrig-Mitscherlich

Andrea Ehrig-Mitscherlich () er ein tysk tidlegare skeiseløpar frå Dresden som representerte Aust-Tyskland. Ho vart verdsmeister i firkamp 1983 og 1985, olympisk meister på 3000 meter i 1984 og femfaldig europameister: 1983 og 1985-88.

15 år gamle Andrea Mitscherlich tok OL-sølv på 3 000 meter under Vinter-OL 1976 i Innsbruck, eitt hundredels sekund framom Lisbeth Korsmo på bronseplass og fire hundredels sekund bakom gullvinnar Tatjana Averina. I 1982 vart ho nummer to i firkamp-VM, klart slått av landskvinna Karin Enke. Året etter var rollene omsnudd og Mitscherlich vann både EM- og VM-tittel framom Enke. I OL-sesongen 1984 vart Enke verdsmeister att og Mitscherlich toar. Under vinterleikane 1984 i Sarajevo tok Mitscherlich sølvmedaljane på 1000 og 1500 meter, på begge distansane slått av Enke, før ho til sist vann olympisk gull på 3 000 meter, med halvt anna sekund betre tid enn sølvmedaljør Enke. Vinteren 1985 vart Mitscherlich europameister i Heerenveen og verdsmeister i Sarajevo, i Sarajevo var ho nesten tre tidspoeng framom nummer to i meisterskapen. Også under EM 1986 på Geithus vart Mitscherlich ein suveren vinnar. I verdsmeisterskapen 1986 i Haag måtte ho nøye seg med ein andreplass, atter slått av Karin Kania-Enke, eit utfall som gjentok seg i VM 1987 i West Allis i USA. Derimot tok Ehrig-Mitscherlich sin fjerde EM-tittel i Groningen i 1987 og sin femte på Kongsberg i 1988. I sitt fjerde og siste OL, Vinter-OL i Calgary, sanka ho to nye sølvmedaljar på høvesvis 3000 m og 5000 m og ein bronsemedalje på 1500 meter. Ho la deretter opp.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Andrea Ehrig-Mitscherlich» frå ,  den 3. februar 2018.  
 

Tyske skeiseløparar
Olympiske meistrar for Aust-Tyskland
Skeise-VM 1974 for kvinner

Verdsmeisterskapen på skeiser 1974 for kvinner fann stad i Heerenveen i Nederland 23. og 24. februar 1974. 29 utøvarar frå 13 land deltok i stemnet, av dei to frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3 000 meter.

Tittelforsvarar Atje Keulen-Deelstra frå Nederland vart verdsmeister for fjerde og siste gong. Ho fekk bestetid på alle dei tre lengste distansane, etter at Sheila Young frå USA var snøggaste utøvaren på 500-meteren.

Skeise-VM 1974 

Dato: 23./24. februar 1974

Kjelder

Lengdeløp på skeiser
Sheila Young

Sheila Grace Young () er ein USA-amerikansk tidlegare skeiseløpar og syklist, fødd i Birmingham i delstaten Michigan. Ho vart trefaldig sprint-verdsmeister på skeiser i tida 1973-76 og like eins i sykkelsprint i tida 1973-81. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vart ho olympisk meister på 500 meter.

Aktiv
Vinteren 1973 vann Young ein suveren siger under sprint-VM på skeiser på Valle-Hovin i Oslo og ho sette i Davos verdsrekord på 500 m med 41,8 sekundar. Vel seks månader seinare tok ho ein ny VM-tittel, då i sprint-sykling på bane i spanske San Sebastian. I februar 1975 sikra Young seg i Göteborg VM-tittel nummer to i sprint-VM, ei veke før ho enda på tredjeplass i firkamp-VM i Assen i Nederland. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vann ho i løpet av tre dagar sølv på 1500 m, gull på 500 m og bronse på 1000 meter. Sidan i OL-sesongen vart ho nummer tre i firkamp-VM på Gjøvik og der etter sikra ho seg VM-tittel nummer tre på skeiser då sprint-VM fann stad i Vest-Berlin. Gjennom OL-sesongen forbetra ho verdsrekorden på 500 m til fyrst 40,91 sekundar i Davos og så 40,68 i vesttyske Inzell.

Young satsa frå sommaren 1976 mest på sykling. Hausten 1976 vann ho VM i sprint-sykling i Monteroni di Lecce i Puglia-provinsen i Italia. Fem år etter tok ho VM-tittel nummer tre i sykling på bane i Brno, medan ho i 1982 vart ho slått i finalen av landskvinna Connie Paraskevin då sykkel-VM vart avvikla i Leicester.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sheila Young» frå ,  den 3. februar 2018.  
 

Skeiseløparar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Syklistar frå USA
Steinar Halvorsen

Steinar Halvorsen () er ein norsk musikar. I 1982 danna han sitt første band saman med gode venner som Knut Amundsen (Blått og Rått) Per-Arne Furøy. Han er kjent for å ha gitt ut CD-en Finnsnes et bedre sted, der songen ved same namn blei Finnsnes sin by-song den 17. mai 2009. Han er vokalist i blues- og rockebandet Cat 2 go. 

Halvorsen har erfaring som leiar i privat næringsliv innanfor bygg og anlegg.  Han bur i dag Sørreisa i Troms fylke.

Kjelder

Norske musikarar
ARA «San Juan» (S-42)

ARA «San Juan» (S-42) var ein dieselelektrisk undervassbåt i teneste i den argentinske marinen. Båten tilhøyrer TR-1700-klassa, Han vart bygd av Thyssen Nordseewerke og vart ferdig 19. november 1985.

Midtlivsoppgradering vart gjord i Argentina mellom 2008 og 2013. Oppgraderinga kosta ca. 100 millionar peso og utgjorde meir enn 500 000 arbeidstimar der båten vart delt i to og fekk sine fire MTU-motorar og batteri erstatta.

15. november 2017 vart båten meldt sakna av Armada Argentina. 
23. november 2017, ved ei direkte ordre frå presidenten i Russland Vladimir Putin, vart «Jantar» og spesialistar frå 328. søk og redningsekspedisjon sende til Argentinakysten for å søkja etter den argentinske ubåten ARA «San Juan». Dei fann ikkje ubåten.
Seinare vart det norske fartøyet M/S Seabed Constructor send til Argentinakysten for å leite etter den Argentinske ubåten, og den 16. november 2018 var ubåten funnen. «Seabed Constructor» hadde med seg fem undervannsrobotar av typen Hugin AUV frå Kongsberg Maritime i Horten som dei brukte til å søkje gjennom havbotnen med. Ubåten låg utanfor Valdes-halvøya på 800 meters djupn.

Sjå òg 
Liste over ubåt-hendingar sidan 2000

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «ARA «San Juan» (S-42)» frå ,  den 3. februar 2018.  
 

Argentinske marinefartøy
Den argentinske marinen
Ubåtar
Kappbatis

Kappbatis (Batis capensis) er ein liten, tettbygd, insektetande sporvefugl i pløsaugefamilien. Han er endemisk til afromontane skogar i Sør-Afrika og Zimbabwe.

Skildring 
Kappbatisane er ein av dei største artane i slekta Batis, ca. 12-13 centimeter i kroppslengd og masse på 10 til 15 gram. Fjørdrakta har eit slåande mønster, kjønna er ulike og det finst òg noko variasjon med underartar. Vaksne hannar har ei grå krone, svart augemaske og kvit hals. Oversida er brun, med svart gump og hale og raudbrune venger. Undersida til og med undergumpen er kvit med eit breitt svart brystband og raudbrune flankar. Hofuglar og ungfuglar er ulike ved at brystbandet er smalare og raudbrunt, ikkje svart, og dei har ein raudbrun lapp på det elles kvite strupeområdet. Beina og nebbet er svart. Dei skil seg frå andre batisartar i regionen med raudbrune farger på venger og kroppssider.

Begge kjønna vernar territoriet sitt aggressivt. Når større rovfuglar, dyr eller menneske nærmar seg, kjem fuglen ofte til å sette seg i nærleiken av inntrengjaren og protesterer sint og høyrleg. Kappbatisane jaktar med å fange insekt i lufta, plukke dei frå bladverk, eller ved å ta bytet frå bakken som ein varslar. Dei kan ta del i fleirartsflokkar. Songen er vanlegvis ein monoton trippel fløytetone 'cherra-warra-warra' eller 'foo-foo-foo'. Reiret er lite, fint koppforma, og ligg lågt i eit tre eller ein busk. Dei har kull på 1-3 egg og hekkar om sommaren.

Kappbatis har leveområde i kystskogar, fuktige eviggrøne fjellskogar og skogkledde kløftar i Sør-Afrika, Lesotho, Swaziland og Det austafrikanske høglandet i Zimbabwe.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Cape Batis» frå ,  den 4. februar 2018.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

pløsaugefamilien
VA-111 Sjkval

VA-111 Sjkval (frå russisk шквал – «vindkast»/«vindstøyt» ) er ein russisk type superkavitasjonstorpedoar kjenneteikna av ekstrem fart. Dei kan koma opp i minst 200 knop, (370 km/timen) enkelte kjelder hevdar 250, men sanninga er i alle fall at dei er særs snøgge. Torpedoane er utvikla av den russiske marinen, og vart påbyrja rundt 1960.

Design og eigenskapar 

Utviklinga av våpenet byrja i 1960-åra, då det russiske forskingsinstituttet NII-24 fekk i oppdrag å produsera ein torpedo som kunne nedkjempa atomubåtar. I 1969 vart eit anna institutt, GSKB-47, slege saman med NII-24, og danna eit institutt for hydrodynamikk i Kiev. «Institutt for anvend hydrodynamikk» utvikla så torpedoen Sjkval ut frå felles kunnskapar og resultat. 

Torpedoen vart teken i bruk i 1990-åra, sjølv om han hadde vore funksjonell og til dels ferdig ei tid før det. Sjkval er designa som eit våpen som skal uskadeleggjera fiendtlege torpedoar sende mot eigen ubåt, men kan òg sendast mot andre ubåtar, slik at desse vert nøydde til å avbryta eit eventuelt angrep. 

Den ekstreme farten til torpedoen er eit resultat av superkavitasjon: Torpedoen flyt praktisk tala i ei gassboble skapt av deflektert vatn, som er eit resultat av ein spesiell spiss tupp i torpedoen. Ved å hindra vatnet å koma direkte i kontakt med kroppen til torpedoen, minkar motstanden frå vatnet mykje, og farten aukar tilsvarande. Ein kan soleis kalla Sjkval'' for eit undervassmissil. 

Framdrifta til torpedoen er ein rakettmotor som vert tend etter at torpedoen er skoten ut frå torpedorøyret med ein fart på 50 knop. Rakettmotoren skyv torpedoen opp til snøggleik på 200 knop (nokre stadar seier 250 knop), og sjølv om torpedoane opphavleg berre hadde gyroskop som styring, held ein på å utvikla ein sjølvsøkjande versjon.

Spesifikasjonar 
Det finst minst tre versjonar:
 VA-111 Sjkval – Original variant, truleg utan noka form for styring. 
 «Sjkval 2» – 2010-variant; truleg styrbar, antakeleg ved hjelp av styring av sjølve rakettflammen. Mykje større rekkjevidde. 
 Ein «lettvektversjon», eksportert til marinane i fleire land. 
Stridshovuda er antakeleg berre konvensjonelt sprengstoff, sjølv om det har vore spekulert i om det er høve for atomstridshovud. 
 Lengd: 8 m
 Diameter: 533 mm 
 Vekt: 2700 kg
 Stridhovud, vekt: 210 kg
 Fart: 
 Utskytningshastighet: 50 knop (93 km/h)
 Maksimal fart: 200 knop (370 km/h)
 Rekkjevidde: Rundt 7000 m til 13 000 meter (ny versjon)

Sjå òg 
 Torpedo

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «VA-111 Shkval» frå ,  den 4. februar 2018.  
 
 FAS page on the VA-111 Shkval underwater rocket (engelsk) 
 
 Скоростная подводная ракета «Шквал-Э» (НПП «Регион»)
 Карпенко А., Подводные ракеты — национальное оружие России  
  Шахиджанов Е. С., Подводные ракеты 
 Русская Книга проливает свет на Ракету
 Оружие России: «Шквал»: шпионские страсти На всякий случай, перепечатка: http://ruspodlodka.narod.ru/st/shkval.htm  -->

Torpedoar
Russiske våpen
Undervassfartøyet Poseidon

Poseidon (russisk skrift , NATO-kallenamn Kanyon), tidlegare kjend under det russiske kodenamnet Status-6 (), er ein ubemanna undervassdrone som går på kjernekraft og er væpna med atomvåpen under utvikling av russiske Rubin designbyrå. Våpenet blir ofte kalla «torpedo».  «Atom-drone» har vore nytta av norsk media.

Posejdon var eit av seks nye russiske strategiske våpen presentert av president Vladimir Putin den 1. mars 2018.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Status-6 Oceanic Multipurpose System» frå ,  den 16. juli 2019.  
 

Atomvåpen
Russiske marinefartøy
Torpedoar
Saks

Saks er ein reiskap sett saman av av to knivar med handtak som er plasserte slik at ein kan føra blada mot kvarandre og klippa. Det finst mange ulike sakser som kan brukast til å klippa materiale som papir, tekstil, hår, plast, metall, greiner og anna. 

Ordet saks kjem frå norrønt sax som tyder'sverd' eller 'stor kniv'. Det har samanheng  med det latinske secare som tyder 'skjere'.

Sjå òg 
 Hekksaks
 Sauesaks

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Oppslagsordet «sax» i Nordisk familjebok fra 1916 (på svensk)
 Nedlastbart pdf-dokument fra verktøyprodusenten Fiskars blant annet om produksjon av sakser (på engelsk)

 
Skjerereiskapar
Verktøy
Kjøkenutstyr
Skeise-VM 1975 for kvinner

Verdsmeisterskapen på skeiser 1975 for kvinner fann stad i Assen i Nederland 22. og 23. februar 1975. 30 utøvarar frå 13 land deltok i stemnet, av dei to frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3 000 meter.

Karin Kessow frå Aust-Tyskland vart verdsmeister framom sovjetiske Tatjana Averina. Sheila Young frå USA var snøggaste utøvar på både 500 meter og 1000 meter. Kessow fekk bestetid på 1500 m, før nederlandske Sippie Tigchelaar sigra på den avsluttande 3000-meteren.

Skeise-VM 1975 

Dato: 22./23. februar 1975

Kjelder

Lengdeløp på skeiser
Erwina Ryś-Ferens

Erwina Lilia Ryś-Ferens () var ein polsk skeiseløpar frå Elbląg som vann to bronsemedaljar i sprint-VM og ein i firkamp-VM. Ho var frå 1977 gift med skeiseløparen Krzysztof Ferens.

Erwina Ryś-Ferens deltok i internasjonale meisterskap frå 1972 til og med 1989. Ho vann i 1974 juniormeisterskapen og kom på femteplass i firkamp-VM 1974 i Heerenveen. Både i 1978 og 1985 tok ho tredjeplassen i sprint-VM. I 1988 gjorde ho sin beste prestasjon i eit firkamp-VM då ho i Skien vart slått einast av verdsmeister Karin Kania-Enke og Yvonne van Gennip. Ryś-Ferens tok del i samtlege fire olympiske vinterleikar 1976-88, der ho som best oppnådde ein femteplass i såvel 1980, 1984 som 1988.

Bakgrunnsstoff 
 

Polske skeiseløparar
Polske deltakarar under vinter-OL 1976
Skeiseløparar under vinter-OL 1976
Polske deltakarar under vinter-OL 1980
Skeiseløparar under vinter-OL 1980
Polske deltakarar under vinter-OL 1984
Skeiseløparar under vinter-OL 1984
Polske deltakarar under vinter-OL 1988
Skeiseløparar under vinter-OL 1988
MyAnna Buring

MyAnna Buring () er ein svensk skodespelar, kjend frå TV-serien Downton Abbey og Twilight-filmane og frå NRK-serien En natt.

Referansar 

Svenske skodespelarar
Kampeche

Kampeche eller blåtre (Haematoxylum campechianum) er eit tropisk tre i erteblomfamilien. Det kjem frå Mellom- og Sør-Amerika, der det blir dyrka på grunn av fargestoffet hematoksylin, som finst i den raudsvarte kjerneveden. Kampeche blir brukt til farging av tøy, særleg ull og silke. Med forskjellige beisar gjev det svart, grått, blått, fiolett og raudt. 

Treet hadde stor økonomisk tyding frå 1600-talet til 1800-talet, då det blei felt og eksportert til Europa for farging av tekstil og papir.
Det er framleis eit viktig fargemiddel for mikroskopiske preparat.

Kampeche-ekstrakt var også brukt som pH-indikator. Det var brunleg ved nøytral pH, gulraudt i syrlege tilhøve og lilla i basiske tilhøve.

Kjelder

Tropiske tre
Erteblomfamilien
Fargeplantar
Plantar i Mellom--Amerika
Plantar i Sør-Amerika
The "Chirping" Crickets

The "Chirping" Crickets er debutalbumet til det amerikanske rock and roll-bandet The Crickets, leia av Buddy Holly, og det einaste Crickets-albumet som kom ut medan Holly levde. 

Albumet kom ut i USA i 1957 og i Storbritannia i 1958. Det vart gjeve ut på ny av Coral i 1962 som Buddy Holly and The Crickets. Etter å ha vore ute av opplag i mange år vart det gjeve ut på ny med nymastra lyd på CD i 2004. Det vart då òg inkludert bonusspor. 

Albumet inneheld hitsingelen «That'll Be the Day», som gjekk til topps på salslistene, og ein annan hit, «Oh, Boy!»

I 2003 vart albumet rangert på 421. plassen, og i 2012 på 420. plassen, på lista til magasinet Rolling Stone over dei 500 beste albuma gjennom tidene. 

Andre Crickets-klassikarar er «Not Fade Away», «Maybe Baby», og «I'm Looking for Someone to Love». Resten av dei tolv songane vert i følgje kritikarar ikkje rekna for å ha like høg standard, men at det er vanskeleg å måle seg mot desse fem som stundom vert trekt fram som nokre av dei bete rock and roll-songane nokon gong. Albumet er dermed eit av dei viktigaste debutalbuma i rock and roll-historia, på linje med Elvis Presley og Meet the Beatles.

Innhald

Medverkande 
Buddy Holly and The Crickets
 Buddy Holly – synging, sologitar, akustisk gitar på 5, korvokal på 2
 Jerry Allison – trommer, perkusjon og korvokal på 2
 Joe B. Mauldin – kontrabass, utanom på 7 og 8
 Niki Sullivan – rytmegitar, utanom på 1, 2, 5, 7, 8 og 11, korvokal på 2, 7 og 8

Andre medverkande
 Larry Welborn – kontrabass på 7 og 8
 The Picks (Bill Pickering, John Pickering og Bob Lapham) - korvokal, utanom på 2, 7 og 8
 Ramona og Gary Tollett – korvokal på 7 og 8

Salslister

Album

Singlar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «The "Chirping" Crickets» frå ,  den 4. februar 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Buddy Holly-album
Debutalbum frå 1957
Musikkalbum produserte av Norman Petty
Coral Records-album
Brunswick Records-album
The Crickets-album
 420
The Crickets

The Crickets er eit USA-amerikansk rock and roll-band frå Lubbock i Texas, skipa av songaren og låtskrivaren Buddy Holly i 1950-åra. Den førte hitplata deira, «That'll Be the Day», kom ut i 1957, og gjekk til topps på Billboard Hot 100-lista den 23. september det året. Omslaget på det første albumet deira, The "Chirping" Crickets, syner besetninga i bandet på den tida: Holly på gitar og sologitar, Niki Sullivan på rytmegitar, Jerry Allison på trommer og Joe Mauldin på bass. The Crickets sette standarden for seinare rockeband, som The Beatles, med ein besetning som bestod av to gitaristar, bassist og trommer, og med talent nok til å skrive sine eigne songar. Då Holly døydde i 1959, fortsette bandet å spele og turnere med andre bandmedlemmar.

Medlemmar

Tidslinje

Disografi
 The "Chirping" Crickets (1957, med Buddy Holly)
 The Sound of the Crickets (1958, EP med Buddy Holly på  Coral Records)
 Buddy Holly (1958, under Buddy Holly)
 That'll Be the Day (1958, under Buddy Holly)
 In Style with the Crickets (1960)
 Bobby Vee Meets the Crickets (1962)
 Something Old, Something New, Something Blue, Somethin' Else (1962)
 California Sun / She Loves You (1964)
 A Collection (1965, samlealbum) 
 Rockin' 50's Rock'n'Roll (1970)
 Rock Reflections (1971, samlealbum)
 Bubblegum, Pop, Ballads & Boogie (1973)
 Remnants (1973)
 Long Way from Lubbock (1975) (med Albert Lee)
 Back in Style (1975, samlealbum)
 3 Piece (1987)
 T Shirt (1988)
 Cover to Cover (1995)
 The Original (1996)
 Too Much Monday Morning (1996)
 Rockin (2000)
 Crickets and Their Buddies (2004)
 About Time Too (med Mike Berry)
 Double Exposure (2015, innspelt 1992–1993)

Singlar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «The Crickets» frå ,  den 4. februar 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Buddy Holly
Musikkgrupper skipa i 1957
Musikarar frå Texas
Rock and roll-grupper
Rockabilly-grupper
Lefortovo-bydelen i Moskva

Lefortovo-distriktet  (russisk райо́н Лефо́ртово) er ein bydel søraust i Moskva i Russland. Han hadde ein folkesetnad på 90 021 i 2010.

Området er oppkalla etter ein nær medarbeider av tsar Peter den store, Franz Lefort, som hadde sine soldatar stasjonert i nærleiken - på det sokalla tyske kvartalet. Bydelen kan ha vorte grunnlagd i 1699. På 1700-talet  vart det bygd fleire palass i Lefortovo, til dømes Annenhof, Lefortovo-palasset, Sloboda-palasset og Katherina-palasset. Seinare vart bydelen brukt til å huse soldatar og militære organisasjonar, men han vart òg tungt industrialisert.

I 2017 var bydelen mest kjend for Lefortovo fengsel, Lefortovo park og Lefortovo tunnel på tredje ringveg. Fleire høgare utdanningsinstitusjonar ligg i Lefortovo, til dømes Moskva energetiske institutt.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Lefortovo District» frå ,  den 4. februar 2018.  
 

Bydelar i Moskva
François Le Fort

François Jacques Le Fort eller Lefort () var ein sveitsisk offiser i russisk teneste og Peter den store sin favoritt.

Liv og virke

Bakgrunn 
Le Fort var fødd  i Genève.
Le Fort-familien var hugenottar som flykta frå Piemonte til Genéve og der vart høgt verdsette og velstående handelsfolk. François , son av kjøpmannen og drogisten Jacques Le Fort og kona Françoise Lect, dotter av generalstatsadvokaten Pierre Lect, var veslebror til Ami Le Fort.

Karriere 
Sidan faren hadde staka ut for han ei framtid som handelsmann, vart Le Fort i 1672 som 16-åring send frå foreldreheimen i handelslære til Marseille. I 1674 gjekk han i staden inn på militær tenesteveg. 

Le Fôra tredde som ung mann i 1674 i inn i nederlandsk krigsteneste. I 1675 reiste han  over Arkhangelsk til Moskva, der han ei tid gjorde teneste som dansk legasjonssekretær. Han fekk ein viss respekt mellom utlendingane i Moskvas tyske forstad (Nemetskaja sloboda).

I 1678 gifta han seg med Elisabeth Souhay, dotter av François Souhay, ein fransk oberst i tenesta til tsaren. Han tredde same år òg sjølv inn i tsar Fjodor IIIs teneste som kaptein i den russiske hæren og deltok i felttoga mot tyrkerne og tartarane 1681-89 og avanserte til oberst. 

I år 1682 vart han kjend med den unge tsar Peter (seinare - den store) og vart innan kort tid god ven med honom.

Le Fort vann Vasilij Golitsyns tillit men slutta seg etter statskuppet i 1689 til tsar Peter og vart i 1694 storadmiral og overgeneral med oppdrag å europeisera krigsvesenet. Han leidde saman med Fjodor Golovin og Patrick Gordon det mislukka Azov-felttoget i 1695 og vart i 1697 guvernør over Novgorod. I åra 1697–98 var han òg ein av dei tre ambassadørane i den russiske sendeferd som reiste til utlandet (til dømes Nederland)  og var i fylgjet til tsar Peter - som skulle vera inkognito. Han hjelpte tsar Peter i  arbeidet med å leggja grunnen til den russiske sjømakt og auka landet sineavlingar og næringar ved å tilkalla tyske og franske kunstnarar og handverkarar.

Referansar

Kjelder 
 Lefort, François Jacques i Nordisk familjebok (2. utgåve, 1912)
 Carlquist, Gunnar, red. (1933).  Bd 16 . Malmö: Svensk Uppslagsbok AB. s.  
Denne artikkelen bygger på «François Le Fort» frå ,  den 4. februar 2018.  
 

Russiske militære
Sveitsiske militære
Bayonetta

Bayonetta er eit actionspel utvikla av PlatinumGames og utgjeve av Sega. Spelet kom opphavleg ut i Japan på spelemaskinane Xbox 360 og PlayStation 3 i oktober 2009, og i Europa og Nord-Amerika i januar 2010. Spelet vart seinare gjeve ut på Wii U samtidig med oppfølgjaren Bayonetta 2, som kom ut i september 2014 i Japan og oktober 2014 i Europa og Nord-Amerika. Ei forbetra utgåve av spelet vart gjeven ut til Microsoft Windows 11. april 2017 på Steam. Spelet vart gjeve ut globalt til Nintendo Switch i februar 2018, også samtidig med oppfølgjaren.

Bayonetta går føre seg i Vigrid, ein fiktiv by i Europa. Spelet handlar om heksa Bayonetta, som kan skifte ham og bruke fleire ulike våpen. Ho meistrar også magi, og kan bruke sitt eige hår til å kalle på demonar for å gjera av med fiendane sine. Spelet bruker eit karaktersystem som gjev spelarar karakterer avhengig av korleis dei presterer i spelet, og eit kampsystem som liknar det i Devil May Cry-serien.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Actionspel
Dataspel frå 2009
Nintendo Switch-spel
PlayStation 3-spel
PlayStation 4-spel
Wii U-spel
Windows-spel
Xbox 360-spel
Xbox One-spel
Bayonetta 2

Bayonetta 2 er eit actionspel utvikla av PlatinumGames og utgjeve av Nintendo til Wii U og Nintendo Switch. Spelet er oppfølgjaren til Bayonetta frå 2009, og er regissert av Yusuke Hashimoto og produsert av Atsushi Inaba og Hitoshi Yamagami frå Nintendo, under tilsyn av serieskaparen Hideki Kamiya.

Bayonetta 2 vart annonsert 13. september 2012, som ein eksklusiv tittel for Wii U, til skilnad frå det førre spelet som kom ut på både Xbox 360 og PlayStation 3. Spelet bruker dei same stemmeskodespelarane som gav stemme til karakterane i Bayonetta.

Bayonetta 2 vart utgjeve til Wii U i september 2014 i Japan og i oktober i resten av verda. Ei spesialutgåve av spelet inkluderte ei utgåve av det originale spelet Bayonetta som ein separat disk i pakken. Spelet kom ut til Nintendo Switch i februar 2018. Bayonetta 2 fekk positive omtalar, særleg for kampsystemet og dei generelle forbetringane frå det første spelet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Actionspel
Dataspel frå 2014
Nintendo Switch-spel
Wii U-spel