alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Póros

Póros (gresk skrift Πόρος) er ei av Dei saroniske øyane i den sørlege delen av Saroniabukta i Hellas, 48 km sør for Pireus. Mellom øya og Peloponnes går det eit 200 meter breitt sund. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí. Til kommunen høyrer òg eit mindre landområde på fastlandet. Sjølva øya har ei flatevidd på 31 km² og vel 3 600 innbyggjarar. Det antikke namnet på Póros var Pogon.

Póros består av to øyar: Sfería, den sørlege delen, som har vulkansk opphav, der byen i dag ligg, og Kalavría (som tyder «lett bris»), den nordlegaste og største delen. Ei bru går mellom dei to øyane.

Póros er ei øy med rik vegetasjon. Mykje av den nordlege og dei austlegaste og vestlegaste sidene av øya er buskete, medan ein finn store område med gamal furuskog i sør og på midten av øya. Øya har eit bra vegnettverk og brukbar turistinfrastruktur, noko som gjer ho til ein populær feriestad. Ho har ingen flyplass, men ein kan lett kome hit med båt frå Athen.

Geografi 
Landskapet er svært åslendt og kupert. Den høgaste toppen er Vígla (358 m) vest i dei sentrale områda. Småelvar og periodiske bekkar renn gjennom dei bratta dalane i sør og nordaust. Dei vestlege og nordlege områda av øya har meir jamna åsar og grunnare dalar. Sandstrender finn ein hovudsakleg i sør, bortsett frå ei bukt i nord kalla Vayionia.

Historie 
Nylege studiar har vist at Póros har vore busett sidan bronsealderen. Graver på øya er vorte datert til mykensk periode, og det har stått bygningar her sidan minst år 1000 fvt.

Den antikke polisen Kalavría var heim til eit asyl tileigna Poseidon, og ein kan framleis sjå ruinane av dette på ein åstopp over byen.

Historikarar frå antikken hevda at Póros var heimstad for eit amfiktyoni i den arkaiske perioden, eit forbund av polisane Póros, Athen, Prasiés, Éjina, Epídavros, Ermióni, Trizína, Návplio og Orkhomenós. Det er derimot lite bevis for dette, og moderne forskarar meiner at amifktyoniet kan ha vore ei hellenistisk oppfinning.

I tida under Austromarriket vart Póros og dei andre øyane ofte plyndra av sjørøvarar.

Under den osmanske okkupasjonen vart Póros verande sjølvstendig, og hjelpte naboøyane etter starten på den greske sjølvstendekrigen.

Póros vart hardt råka av ein skogbrann i den sørvestlege delen av den store øya 26. juni 2007, som òg øydela fleire hus og bygningar. Årsaka til brannen var den kraftige hetebølgja som råka Søraust-Europa på den tida, med temperaturar så høge som 45 °C.

Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Poros» frå ,  den 24. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Arkeologiske utgravingar i Kalavría 
 Reiseguide for Póros
 Virtuell reise til Póros
 Bilete av Póros og annan info 
 porosisland.co.uk 

Poros
Poros
Poros
Poros
Poros
Spétses

Spétses (gresk skrift Σπέτσες, i antikken Σπέτσαι, Spetsai eller Πιτυούσσα, Pityussa) er ei øy i Hellas som vert rekna til Dei saroniske øyane. Fram til 1948 var ho ein del av det gamle prefekturet Argolidokorinthia, som i dag er delt i periferieiningane Argolída og Korinthía. I antikken vart øya kalla Pityousa og seinare Petses. Øya har berre ein landsby, og var tidlegare berre ein av to provinsar i Hellas som hadde mindre enn fem busetnadar og to kommunar. I dag er Spétses ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Ferjer og hydrofoilar går frå Pireus, frå Pláka nær Leonídio og frå Návplio på Peloponnes. Det er strenge reglar for motoriserte køyretøy på øya, så det offentlege transportsystemet består hovudsakleg av hest og kjerre og båttaxiar. Det er enkelte taxiar og bussar på øya, men desse må ha ein spesiell lisens. Dei busette områda er usansett så kompakte at folk flest nyttar scooterar, syklar eller går.

Spétses har ein grunnskule, ein latinskule, eit gymnas og mange kyrkjer spreidd rundt på øya.

Historie 

Ein har gjort arkeologiske funn på Spétses som går tilbake til om lag 2000 fvt. I antikken var derimot øya lite viktig. Republikken Venezia fekk kontroll over øya rundt 1220, og gav henne namnet Spezia ('krydder') på 1400-talet ettersom ho låg på ei viktig handelsrute for krydder. Over tid blei nament forgreska til Spetsai.

På 1700-talet slo mange arvanittar seg ned på Spétses etter at Peloponnes var blitt teken av osmanarane og dei var blitt utviste frå Venezia. Dei slo seg ned i Kastelli-området, der dei forsterka det vernande terrenget med murar.

Frå 1821 til 1832 spelte øya ei viktig rolle i den greske sjølvstendekrigen mot Det osmanske riket, og var heimstad til krigsheltinna Laskarina Bouboulina. Den moderne greske fregatten F 453 «Spetsai» og det historiske greske slagskipet «Spetsai» er begge kalla opp etter øya.

På 1960- og 1970-talet trekte øya til seg mange rike grekarar frå mellom anna Athen, som eigde sommarhus her eller budde i store luksusbåtar i hamna.

Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

Småøyar i kommunen:
 Velopoúla (0)
 Spetsopoúla (0)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Spetses» frå ,  den 24. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Spétses

Spetses
Spetses
Spetses
Spetses
David Coulthard

David Marshall Coulthard () er ein skotsk formel 1-sjåfør som for tida køyrer for laget Red Bull Racing. Han har til saman 13 sigrar og har vore på podiet 61 gonger.

Coulthard var fødd i Twynholm i Kirkcudbrightshire, regionen som i dag er Dumfries and Galloway. Han byrja køyre Go Cart sidan han var liten, og byrja etterkvart med Formel Ford i 1989. Han utmerkte seg så mykje at han vann den første «Autosport Young Driver of the Year»-prisen. David Coulthard har og køyrd Formel 3 og Formel 3000.

Formel 1

Williams-Renault 

Coulthard starta karrieren i formel 1 då han i 1993 vart testførar for Williams-Renault. Då Ayrton Senna omkom i 1994 overtok Coulthard plassen som andreførar i laget, sjølv om han i nokre løp måtte overlate plassen til den tidlegare verdsmeisteren Nigel Mansell. Han køyrde heile 1995-sesongen for Williams laget og vann sitt første løp, Portugal GP, dette året.

McLaren 
Framfor 1996-sesongen signerte Coulthard for McLaren og vart lagkamerat med finnen Mika Häkkinen. I løpet av dei seks sesongane dei køyrde saman var Häkkinen jamnt over raskare enn Coulthard og vann 20 løp og to verdsmeisterskap, Coulthard vann halvparten og har ein andre plass i samandraget i 2001 som beste resultat.

I løpet av 2001-sesongen signerte McLaren den uerfarne Kimi Räikkönen og Coulthard fekk dermed ein ny finne som lagkamerat frå 2002-sesongen. Dei tre neste sesongane vann Coulthard to løp, blant anna det prestisjetunge Monaco Grand Prix i 2002. Før 2005-sesongen signerte McLaren Juan Pablo Montoya som lagkamerat til Räikkönen og Coulthard måtte finne seg et nytt lag.

Red Bull Racing 

Til trass for mange spekulasjonar om at Coulthard ville liggje opp signerte han for Red Bull Racing føre 2005-sesongen og vart med dette lagkamerat med Christian Klien. Coulthard fann seg godt til rette i det meir uortodokse og ungdommelege laget, til trass for sin forholdsvis høge alder. Han fekk blant anna beskjed frå lagleiinga at han ikkje lenger trengde å barbere seg kvar dag, noko han var vann til frå McLaren. Etter dette har Coulthard ved fleire høve hatt skjegg både under testing og løp. Han har forlenga kontrakten med Red Bull to gonger og skal minst køyre ut 2008-sesongen for laget.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell heimeside
 David Coulthard Museum

Formel 1-førarar
Skotske motorsportutøvarar
Tinkoff-Saxo

Tinkoff-Saxo (tidlegare m.a. Team CSC, Team Saxo Bank) er eit russisk (tidlegare dansk) UCI WorldTour-lag i sykling. Sportsdirektør for laget er den tidlegare danske toppsyklisten Bjarne Riis og hovudprofilen deira er Alberto Contador.

Tidlegare sykkellag
Angístri

Angístri (gresk Αγκίστρι), òg kalla Agistri, Ankistri og Agkistri, er ei lita øy i Dei saroniske øyane i Saroniabukta i Hellas. Ho er dekt av furuskog og er berre eit par kilometer på tvers. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Busetnadar 
Det er berre tre busetnadar på Angístri - Megalokhóri (eller Mýlos), Skála og Limenária. Megalokhóri er den største landsbyen der dei fleste innbyggjarane bur. Skála ligg tjue minuttar unna til fots, og det er her dei fleste turisthotella er. Limenária er ein svært liten landsby på den andre sida av øya med lite turisme.

Plassering 
Angístri ligg nær den større saroniske øya Éjina. Herfrå kan ein nå øya med båt på berre ti minutt. Øya ligg ein times båttur frå Pireus.

Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Angistri
Angistri
Angistri
Salamína

Salamína (gresk Σαλαμίνα, i antikken Σαλαμίς, Salamís) er den største av Dei saroniske øyane i Saroniabukta i Hellas, om lag 2 km utanfor Pireus. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Paloúkia er den største hamna, den nest største i Hellas etter Pireus. Namnet «Salamis» kjem sannsynlegvis frå Salam (chalam), som tyder 'fred' eller 'ro' og som vart nemnd av Homer. Ho kan òg ha vore kalla opp etter mor til Kykreos. Kykreos var den første kongen på øya.

Historie

Salamína er kjend for slaget ved Salamis, og skal i følgje gresk mytologi vere fødestaden til Ajax og Euripides, som visstnok vart fødd same dag som slaget ved Salamis. I moderne tider har ho vore hovudkvarter for den greske marinen. Hamna vart bomba av tyske Luftwaffe i 1941, som sokk dei greske slagskipa «Kilkis» og «Lemnos».

Folketalet auka etter den andre verdskrigen og den greske borgarkrigen, men forstadshus kom først seinare i 1970-åra. Byområdet voks på 1980- og 1990-talet til dei sentrale og vestlege delane av øya, medan det vart bygd luksusbustader i nord, i vest og i sør.

Administrativ inndeling 

Heile øya er i dag ein kommune etter at ein i 2011 slo saman dei tidlegare kommunane
 Salamína
 Ambelákia
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 39 283 innbyggjarar, medan kommunaleininga Salamína hadde 31 776 og tettstaden med same namn 25 370 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:

Småøyar i kommunen:
 Atalándi (0)
 Gaidoúri (0)
 Kanákia (0)
 Péra (0)
 Peristéria (0)
 Trínisa (0)
 Ájos Jeórjios (0)
 Arpidóni (0)
 Léros (0)
 Makrónisos (0)
 Megáli Kýra (0)
 Mikrí Kýra (0)
 Revythoúsa (0)

Referansar

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Salamis Island» frå ,  den 24. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside

Salamina
Salamina
Salamina
Salamina
Salamina
Psyttália

Psyttália (gresk skrift Ψυττάλεια) er ei ubebudd øy i Saroniabukta, eit par kilometer frå Pireus i Hellas. Ho dekkjer 0,375 kvadratkilometer, og huser i dag det største kloakkrenseanlegget i Europa som handsamar 750 tonn kloakk dagleg.

Historie 
I 480 fvt., før slaget ved Salamis, oppretta persarane ein vakttropp med soldatar og adelsmenn på øya. Etter den greske sigeren trekte den persiske flåten seg tilbake mot Fáliro og vakttroppen vart forlaten. Aristides, den athenske strategosen, gjekk i land på øya og avretta alle persarane. 

På denne tida vart øya kalla Lypsokoutála (gresk Λυψοκουτάλα), som tyder «ei halv skei» sidan ho liknar ei halv skei når ein ser ho frå fjellet Egáleo. 

Sidan 1990-åra byrja Saroniabukta å verte forureina av kloakk frå Athen og Pireus. For å verne om økosystemet og følgjene dette hadde for turismen vart det bygd eit kloakkrenseanlegg på øya.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Psyttaleia» frå ,  den 24. juli 2007.  

Psyttalia
Psyttalia
Dokós

Dokós (gresk Δοκός) er ei lita øy i Saroniabukta i Hellas ved sida av Ýdra. Mellom øya og Peloponnes ligg det eit smalt sund, som på enkelte kart vert kalla Ydrabukta. Øya er berre busett av ortodokse munkar og sauegjetarar.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Dokos» frå ,  den 24. juli 2007.  
 

Dokos
Eddie Gustafsson

Eddie Gustafsson () er ein svensk fotballspelar som speler for Lyn. Han har tidlegare spelt for IFK Stockholm, IFK Norrköping, Molde FK og Ham-Kam. Han er keeper.

Gustafsson har spelt seks landskampar for Sverige, sist i unionslandskampen mot Noreg. Han spelte sin første landskamp i 2000. Han har også 30 kampar for aldersbestemte landslag.

Frå 2002 til 2004 var han førstekeeper for Molde. Han stod utan kontrakt etter sesongen, og prøvde seg i klubbar i både Europa og USA utan å få kontrakt. Han gjekk til Ham-Kam då dei fekk keeperproblem, og spelte alle kampane i 2005-sesongen. I 2006 gjekk svensken til FC Lyn Oslo etter at Ali Al-Habsi forlet Oslo-klubben til fordel for Bolton. Han har slite litt med å få speletid i vårsesongen, og har sete mykje på benken til fordel for sin yngre landsmann Johan Dahlin.

Bakgrunnsstoff 
 Profil på lynfotball.net

Svenske fotballspelarar
Lyn-spelarar
Ham-Kam-spelarar
Molde-spelarar
Joey Barton

Joey Barton () er ein engelsk fotballspelar. Han er fødd i Liverpool og spelar for Newcastle United. I 2006/07-sesongen vart han Manchester City sin toppskårar i Premier League med seks seriemål. Han debuterte for Newcastle i august 2007.

Barton, Joey
Manchester City-spelarar
Newcastle-spelarar
Super Aguri F1

Super Aguri F1 var eit japansk formel 1-lag som var aktivt frå 2006 til 2008. Laget vart grunnlagt av den tidlegare formel 1-køyraren 
Aguri Suzuki i 2005. Laget søkte om å starte formel 1 året etter, men vart opphavleg nekta oppstart av FIA på grunn av manglande innbetaling av 48 millionar dollar i startavgifter. Etter å ha sendt enda ei søknad om å få delta i 2006 sesongen, fekk Super Aguri-laget den 26. januar 2006 endeleg løyve til å køyre 2006 sesongen. Super Aguri F1 nytta denne sesongen Honda-motor, dekk frå Bridgestones og eit chassis som tidlegare sjef i Minardi, Paul Stoddart igjen hadde kjøpt frå det tidlegare formel 1-laget Arrows.

2006-sesongen 

Japanarane Takuma Sato og Yuji Ide var dei opphavleg sjåførane for Super Aguri-laget ved byrjinga av 2006 sesongen, med Franck Montagny som tredje sjåfør. Etter berre 4 løp vart det annonsert at Montagny skulle erstatte Ide som som braut 3 av dei 4 løpa han køyrde i. FIA meinte at Ide trong meir erfaring utanfor Grand Prix, især etter ein kollisjon med Midland-køyraren Christijan Albers under San Marino GP. Montagny vart dermed andre sjåfør, men berre i 7 løp før han òg vart erstatta. Sakon Yamamoto vart den tredje sjåføren i Super Aguri-laget. Han køyrde dei resterande 7 løpa.

2007-sesongen 
For 2007-sesongen var Takuma Sato fortsatt førstesjåfør i laget, medan engelskmannen Anthony Davidson kom inn som andresjåfør. Begge sjokkerte i kvalifiseringa til Canadian Grand Prix då dei kom inn på 10. og 11. plass. Tidlegare hadde Sato berre ein 17. plass som beste kvalifisering. På slutten av løpet hadde Sato droppa ned til ein 12. plass, medan Davidson fekk sitt løp øydelagt etter ein kollisjon alt i fyrste runda. Med smerter fullførte han likevel på ein 16. plass.

Lagets første poeng vart skaffa i Spanish Grand Prix då Takuma Sato kom på ein 8. plass. I Canada kom Sato på 6. plass og fekk tre nye poeng. Etter 10 av 18 løp har Super Aguri F1 4 poeng, alle skaffa av Tsakuma Sato.

Bakgrunnsstoff

Formel 1-konstruktørar
Skipingar i 2006
Nedleggingar i 2008
MS «Color Magic»

MS «Color Magic» er ei ferje eigd av reiarlaget Color Line. Skipet blei døypt 15. september. Color Magic er i grove trekk ein kopi av MS «Color Fantasy», skipet har 15 dekk, med spa, badebasseng, kasino osb. Color Magic skal gå i rute Oslo-Kiel saman med «Color Fantasy». Color Magic har 1016 lugarar, der 54 av dei er suiter. Det er mesten 3000 sengeplasser (2975).
Båten er 223,8 meter lang og veier 4750 tonn utan last. Skipet er 34,4 meter bredt og høyden er 59,2 meter med ein toppfart på 22,3 knopp.

Norske ferjer
Color Line-skip
Samferdsle i Oslo
Kiel
Skip frå 2007
Cruiseferjer
Bovar Karim

Bovar Karim () er ein fransk-svensk fotballspelar som for tida spelar for Tromsø Idrettslag.

Han har tidlegare spelt for Malmö FF, Feyenoord og Cambuur, og debuterte for TIL den 23. juli 2007.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Bovar Karim» frå , den 7. mai 2008. 
 

Svenske fotballspelarar
Tromsø-spelarar
Kimi Räikkönen

Kimi Matias Räikkönen () er ein formel 1-førar frå Esbo i Finland. I 2008-sesongen køyrer han for Scuderia Ferrari.

Räikkönen har konkurrert i formel 1 sidan 2001 då han debuterte i Sauber-Petronas. Frå 2002-sesongen køyrte han for West McLaren Mercedes. Den beste plasseringa til Räikkönen til no er andreplassen i formel 1-VM 2003, eit resultat han tangerte i 2005-sesongen. Sesongen 2006 vart ein nedtur for Räikkönen ettersom han enda på ein 5. plass samanlagt, utan ein einaste siger i løpet av sesongen.

Frå 2007-sesongen overtok Räikkönen plassen til Michael Schumacher i Ferrari.

Bakgrunnsstoff

 Kimi Räikkönen Offisiell heimeside 

Räikkönen, Kimi
Räikkönen, Kimi
Claudio Langes

Claudio Langes () er ein italiensk motorsport-sjåfør som vann det italenske go-kart meisterskapen i 1978. I dei komande åra konkurerte han både i Formel 3 og i Formel 3000. Langes nådde Formel 1 i 1990. Her deltok han i 14 Grand Prix-rundar, utan å klare å kvalifisere seg for nokon av løpa. Dette er rekord innan Formel 1. Konstruktøren Eurobrun gjekk konkurs før dei to siste løpa som stod igjen av 1990 sesongen. Claudio Langes gjekk deretter over til å køyre gateløp.

Bakgrunnsstoff
 Claudio Langes hjå chicanef1 

Formel 1-førarar
Italienske motorsportutøvarar
Jacques Villeneuve

Jacques Villeneuve, () er ein tidlegare motorsportutøvar som har konkurert i , Indycar, Formel 1, NasCar og 24timarsløpet i Le Mahns. Han vart fødd i St-Jean-Sur-Richelieu i Quebec i Canada og er son til den tidlegare Formel 1-køyraren Gilles Villeneuve, som omkom under treninga til Belgia Grand Prix i 1982. Jacques har også ein onkel som heiter Jacques Villeneuve senior som òg driv med motorsport. 

Jacques Villeneuve kom til Formel 1 frå Indycar, der han blant anna vann Indianapolis 500 i 1995. Han vart verdsmeister i Formel 1 i 1997 for det britiske formel 1-laget Williams-Renault

Bakgrunnsstoff 

 Den offisielle heimesida til Jacques Villeneuve

Formel 1-førarar
Canadiske idrettssutøvarar
Skytevåpen

Skytevåpen var ei oppfinning som revolusjonerte både krigføring og jakt. Før skytevåpna inntok historia var kast-, stikk- og slagvåpen det mest vanlege. Til krigføring fanst også ymse katapultinnretningar laga for å kaste enten stein eller brannfaklar. 

No kan ein sjølvsagt seie at pil og boge var skytevåpen, men her meiner ein skytevåpen i tydinga eldvåpen. Altså våpen med krutladning. Det fanst elles også armbrøstar, som ser ut som ein kombinasjon mellom pil og boge og eit gevær. Men dei bruka ikkje krut, og er såleis ikkje skytevåpen i denne meininga. 

Dei gamle våpna var i stor grad korthaldsvåpen og såleis mest eigna til nærkamp. Unnataket var langbogen, som kunne vere dødeleg på noko hald. Med inntoget til skytevåpna fekk ein våpen som etter kvart verka på større avstand, noko som sjølvsagt hadde alt å seie for t. d. krigføringa.

Lange skytevåpen som måtte haldast med to hender, vart kalla gevær, muskett, arkebuse o.fl. medan kortare skytevåpen som kunne handterast med ei hand, vart kalla pistolar. Seinare kom også revolveren. Ein kan i nyare tid grovt sett dele inn geværa i hagler og rifler, og handvåpna i i revolverar, enkelskotspistolar og halv- og heilautomatiske pistolar. Ein maskinpistol er eit kort gevær som skyt pistolammunisjon.

 
Våpen
Gabriel Øidne

Gabriel Øidne () var lektor, geograf og statsstipendiat frå Audnedal.

Han hadde artium frå 1938 og vart cand.philol. i 1951 på avhandlinga Audnedalen. Han arbeidde som lektor i Kristiansand frå 1959 til han vart utnemnd til statsstipendiat i 1973. Tidlegare hadde han vore stipendiat ved Norsk historisk kjeldeskriftinstitutt (1951-53) og ved NAVF 1955-59. 

Forfattarskapen hans omfattar mellom anna Østkant og vestkant i Oslos politiske historie : sosial og politisk struktur i Oslo 1906-69 (1973) og artikkelen Litt om motsetninga mellom Austlandet og Vestlandet (Syn og Segn, 1957).

Norske geografar
Norske sakprosaforfattarar
Statsstipendiatar
Folk frå Audnedal
Kvilerett

Kvilerett er ein liten rett servert mellom hovudrettane i store måltid. Kvileretten er oftast frisk og lett, som til dømes sorbet eller kald suppe.

Matretter
Ars nova

Ars nova (latin 'Den nye kunsta') er nemninga på ein musikalsk stilretning som rådde i Europa det meste av 1300-talet. Stilen oppstod i Frankrike. Stilen vert rekna som einerådande frå om lag 1310 til 1377, då Guillaume de Machaut døydde.

Ars nova har vanlegvis to tydingar. Den snevrare tydinga er knytt til Ars nova-manifestet som vart skrive i 1322, truleg av Philippe de Vitry. Dette vart skrive som ein reaksjon på den rådande Notre Dame-stilen, kalla ars antiqua. Stilretninga utvikla seg vidare til ars subtilior seint på 1300-talet, før han vart avløyst av nye straumdrag frå den flamske skolen.

Stilen vart nytta første gongen i tilknyting til verket Roman de Fauvel, eit satirisk skrift retta mot kyrkja. Philippe de Vitry sette musikk til diktverket, og soleis er ars nova knytt direkte til eit gryande oppgjer med paveveldet, særskild pavane i Avignon. 

I meir utvida språkbruk, oftast nytta av dei fleste musikkhistorikarar, tyder ars nova-musikken på 1300-talet i det heile, ikkje berre i Frankrike. Ein snakkar difor òg om italiensk ars nova, mest knytt til komponisten Francesco Landini. 

Attåt Vitry, er den mest sentrale komponisten innanfor retninga Guillaume de Machaut. Retninga såg utviklinga av verdsleg fleirstemd song, i ei rekkje former, Rondeau, Virelai og andre. Den isorytmiske motetten vart og utvikla på denne tida. Isorytmikken vart til som eit motstykke til dei rytmiske strukturane som hadde rådd i musikken hundreåret før. Ars nova gjorde det mogleg for komponistane å eksperimentere på nye vis, og finne nye og djervare harmoniske verkemedel. Karakteristisk for stilen er kadensen, ein paralell kvint frå sjuande trinnet til grunntrinnet.

Ei anna nyskaping på 1300-talet kom innanfor notasjonen. Philippe de Vitry bygde ut dei gamle notesystema, slik at dei kunne skipast til nye og meir utfordrande rytmar.

Kjelder til Ars Nova 

 Roman de Fauvel ca. 1351, Paris, eldste kjeldeskrift.
 Codex Ivrea andre helvta av 1300-talet, messesatsar, motettar, chansonar.
 Codex Apt ca. 1400, Avignon. Saman med Codex Ivrea er dette hovudkjelda til fransk kyrkjemusikk frå 1300-talet.
 Machaut MSS 1360-1375. Fire band i Paris, eit i New York. Samla verk etter Machaut, utarbeidd under oppsyn av han sjølv.
 Codex Reina Seint 1300-tal. Italia. Tohundre verk, både italiensk og fransk Ars Nova. Nokre seinare komposisjonar, mellom anna av Guillaume Dufay.

Kjelder
Gads Musikhistorie, København

Musikkhistorie
Mellomaldermusikk