alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Arc av Neil Young

Arc er ei samling av feedback, gitarstøy og vokalfragment som vart innspelt under forskjellige konsertar i 1991 med Neil Young og Crazy Horse. Opphavleg vart plata gjeven ut i lag med Weld i ein spesiell trippel-CD kalla Arc-Weld. Arc har ingen likskap til musikken til Sonic Youth, som var eit av oppvarmingsbanda på turneen. 

I følgje eit intervju med Steve Martin frå Agnostic Front som stod i desember 1991-utgåva av magasinet Pulse! kom Arc til ut frå ein film som Young laga, som bestod av byrjingar og sluttar på forskjellige songar frå ein turne i Europa på midten av 1980-åra. Young synte videoen til Thurston Moore i Sonic Youth, som driv med avantgardmusikk, og han foreslo å lage eit heilt album på liknande vis. Young plasserte eit videokamera på forsterkaren sin under turneen i 1991 og tok opp byrjingane og sluttane på forskjellige songar, og dette vart klipt saman til eit einaste langt spor på Arc.

Innhald

Medverkande
Neil Young: gitar, vokal, datamaskin, feedback
Frank «Poncho» Sampedro: gitar, univox stringman, vokal
Billy Talbot: bass, vokal
Ralph Molina: trommer, vokal
Sal Trentino: elektronikk

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Arc (album)» frå ,  den 29. oktober 2010.  
 

Kanadiske støyrockalbum
USA-amerikanske støyrockalbum
Konsertalbum av Neil Young
Konsertalbum frå 1991
Reprise Records-album
Album produserte av Neil Young
Crazy Horse-album
Høyrsle

Høyrsel eller høyrsle er ein sans som går ut på å oppfatta lydbølgjer ved hjelp av eit organ som øyret. I virveldyr som mennesket høyrer ein hovudsakleg ved at øyret fangar opp vibrasjonar og omformar dei til nerveimpulsar som så blir oppfatta av hjernen.

Ein studerer høyrsle innan audiologi og psykoakustikk, der det førstnemnde hovudsakleg tek for seg dei fysiologiske sidene og det sistnemnde dei psykologiske sidene ved høyrsleopplevinga. Høyretersklane til ein person på ulike frekvensar kan ein måla med audiometri.

Sjå og 
 Høyrslehemming
 Døv
 Tinnitus

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hearing (sense)» frå , og «Hörsel» frå  den 29. oktober 2010.  
 

Sansar
 
Nevropsykologi
Thorstein Fretheim den yngre

Thorstein Fretheim () var ein norsk prest, skulemann og Venstre-politikar. Han var stortingsrepresentant for Akershus frå 1913 til 1918.

Fretheim var fødd i Ådal i Buskerud, der far hans var lærar, men voks for ein del opp på Eidsvoll. Han vart student i 1887 og cand. theol. i 1893, tok den praktisk-teologiske eksamen i 1895. Året etter tok han eksamen i samisk. Tida 1893-97 underviste han på ulike skular. I 1897 reiste han til Wisconsin i USA for å arbeide som prest ved norske evangelisk-lutherske kyrkjelydar. Frå 1901 var han tilbake i Noreg, og virka som kallskapellan i Vanse fram til 1903. Dei nest fem åra var han hjelpeprest i Østerdalens fjelldistrikt, residerande kapellan i Nes i Akershus frå 1909. Seinare var han sokneprest i Idd, Halden og Kråkstad.

Fretheim sat to periodar på Stortinget. Han var medlem i kyrkjekomiteen både i 1913-15 og 1916-18, den siste perioden også som komitéleiar. Fretheim var også involvert i lokalpolitikken i både Vanse, Rendalen, Nes i Akershus og Idd. Han var anten medlem av heradsstyret eller skulestyret. Elles var han formann i ei rekke foreiningar.

Kreftsjuk døydde Fretheim i 1927 i Kråkstad.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff 
 

Stortingsrepresentantar 1913-1915
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar for Akershus
Lokalpolitikarar i Idd
Norske prestar
Folk frå Ringerike
Fuglane

Sjå eventuelt FuglarFuglane  er ein norsk roman skriven av Tarjei Vesaas og utgjeven i 1957. 

 Handling 
Mattis og systera Hege bur toeine i ei hytte attmed ein sjø i skogen. Hege stellar for begge to og tener til livsopphaldet ved å strikke for folk. Mattis gjer lite arbeid dei kan tene pengar på, og har heller ikkje vidare arbeidsevne - i bygda er han berre «Tusten». Men han følgjer vake med på det som skjer i naturen. Han  oppdagar rugda som trekk over hustaket deira, og han tolkar det som eit varsel.  

Mattis er flink til å ro, og han finn ut at han kan gjere nytte for seg som ferjemann. Langt om lenge får han sin første passasjer, ein tømmerhoggar som slår seg til i hytta hos Mattis og Hege. No er ikkje Mattis lenger åleine om kjærleiken til systera, og lesarane får følgje Mattis sin kamp om merksemda hennar.  Som roar får Mattis også møte nokon som ser han som menneske, ikkje berre som «Tusten».

 Mottaking 
Boka var representert som ein av 32 romanar i verket Norges nasjonallitteratur'' frå 1968.

Bakgrunnsstoff 
Fuglane av Tarjei Vesaas hjå Nasjonalbiblioteket

Norske romanar
Tarjei Vesaas
Bøker frå 1957
Børstehovud

Børstehovud, Pityriasis gymnocephala, er ein middels stor sporvefugl, einaste medlemmen i den biologiske slekta Pityriasis og i familien Pityriaseidae. Dette er ein gåtefull og uvanleg art i regnskogen i Borneo.

Børstehovud er middels stor, ca. 25 centimeter i lengd, ein svart eller mørk grå fugl, med raude leggar og raud farge på hals og nakke, har grå øyredekkjarar og øvre del av hovudet er ei fjørlaus, gul, «krone». Fuglen har ein kvit vengeflekk, synleg i flukt, og hoer har òg raude flekker på kroppssidene. Han har eit massivt, tungt, svart nebb med liten krok i enden, og ein kort hale, det gjev fuglen ein butt utsjånad. Krona er dekt av korte, 3-4 mm lange gule eller stråfarga utvekstar som liknar berre fjørposar, det har gjeve namnet 'børstehovud'. Ungfuglar har svarte bein, raude øyredekkjarar, ein raud augering, berre nokre raude fjører på hovudet og har ikkje utvikla bustene.

Dette er ein støyande art som gjev ei rekkje umusikalske lydytringar, inkludert karakteristiske høge, nasale klynketonar blanda inn med sterkare tonar, plystretonar, støyt og kakklingar.

Børstehovud er endemisk til øya Borneo, lever i låglandet opp til 1200 moh., sjølv om populasjonen er sparsam, usamanhengjande og uføreseieleg. Dei kan finnast både i primærskog og i planta skog i låglandet, inkludert sumpskogane på Borneo, blandaskog av Dipterocarpaceae-tre og i mangroveskog.

Børstehovud er ein sosial art som ofte flyttar seg i små bråkete flokkar på 6-10 fuglar i dei midtre og øvre høgder i skogen, nokre gonger i blandingsflokkar med andre skogsfuglar som malkohaer, timalar, drongoar, trogonar, spettar og hornfuglar. Rørslene oppe i skogkrona er treige og tunge, og dei flyg med raske, lette vengeslag.

Dei lever hovudsakleg av store virvellause dyr, spesielt rettvenger, pinnedyr, biller, sommarfuglar, sikadar, kakerlakkar, termittar og edderkoppar som dei plukkar frå trelauv, kvistar, greiner og trestammar. Dei vil òg ete små virveldyr og frukt.

Forplantingsbiologien er i stor grad ukjent for denne arten.

Klassifisering av arten har vore kontroversiell. Til tider har han vore plassert i Prionopidae, hjelmvarslarar, i Cracticidae, slaktarfuglar, i Artamidae, svalestarar, eller i Corvidae, kråker.

Den største trugsmålet mot arten børstehovud kjem frå habitatøydelegging gjennom skogshogst i låglandsurskog og frå brenning av sumpskog, og arten har ganske sikkert gjennomgått ein nedgang i bestanden. Men dei lever òg i mindre påverka skogsider slik at dei er klassifisert som 'nær truga'.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bornean Bristlehead» frå , den 29. oktober 2010

Referansar 

Sporvefuglar
Yawl

Yawl er eit mindre seglfartøy med to master, stormast og ei lita mesanmast eller papegøyemast plassert heilt aktarut, aktar for rorstamma. Dersom mesanmasta er plassert framfor rorstamma vert det kalla ein ketch.

Riggen er i store trekk ein forenkla kutterrigg, men yawlen har gjerne eit smalare storsegl. Yawlrigg kunne vere fordelaktig for fartøy bygd for konkurransar, fordi han gjev høve for å setje eit mesanstagsegl (som ikkje blir rekna inn i seglarealet ved regattasegling) i tillegg til det trekanta mesan- eller papegøyeseglet på aktre mast.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 30. oktober 2010.  
 

Seglbåtar
Yard

Yard (fork. yd) er ei engelsk lengdeeining, som er definert som 3 fot, eller 36 tommar. Ein yard er dermed 0,9144 meter.

Historie 
Tidlegare var ein yard delt inn 2, 4, 8 eller 16, til respektive half-yard, span, finger og nail.

Opphavet til yarden er det mange forklaringar på. Ordet kjem frå eit angelsaksisk ord for målestav. Lengda blir sagt å vere lengda frå nasetippen til tuppen på tommelen på kong Henrik I av England. Andre versjonar er at det tilsvarar livvidda til ein person, eller at det tilsvarar det dobbelte av ein engelsk alen. Kong Edgar skal ha etablert den såkalla Winchester yards i år 965, som skal vere grunnlaget for dei seinare Tudor yards (1590) og den noverande imperial yards (1844).

Andre måeleiningar knytt til yard 
 Square yard = yd² = 0,8361... m²
 Yard of land = 30 acres = 12,14 hektar
 Cubic yard = yd³ = 0,76455... m³

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «» frå , den 30. oktober 2010. 
 

Måleiningar for lengd
Britisk standard

ca:Vara#Anglaterra
Yara International

Yara International ASA () (Yara) er eit norsk gjødsel- og kjemikalieselskap med ca 13 000 tilsette (2015). Selskapet består av tre segment: Sal og marknadsføring av gjødselprodukt og -løysningar, industri- og miljøløysningar og produksjon. Selskapet var tidlegare del av Norsk Hydro og vart og børsnotert som eige selskap den 25. mars 2004.

Den norske staten er største eigaren med 36,2 % av aksjane. Thorleif Enger var konsernsjef fram til september 2008, då Jørgen Ol Haslestad tok over etter at Enger gjekk av med pensjon. I 2004 hadde selskapet driftsinntekter på 43 252 millionar kroner. Yara er den leiande leverandøren i verda av mineralgjødsel med sal i over 150 land og sals- og markedsorganisasjonar i omkring 50 land. Svein Tore Holsether vart ny konsernsjef i september 2015.

Namnet Yara er av runeteikna jera/jart som tyder «godt år». Det norske miljøføretaket Yera AS varemerkeregistrerte og tok i bruk runeteiknet jera og namnet Yera som forretningskjenneteikn alt i år 2000.

Yara er notert på Oslo Børs og marknadsverdien til selskapet var per 12. desember 2016 kroner 89 300 000 000 (89,3 milliardar kroner).

Historikk 
Det første nitrogengjødselet i verda, Norgessalpeter (kalsiumnitrat) vart produsert på eit testanlegg på Notodden. Produksjonen var basert på Birkeland-Eydes metode. Dette danna grunnlaget for å etablere Norsk Hydro.

Frå 2006 til 2010 har Yara kjøpt selskapa Rossosh, Burrup, Fertibras, Kemira GrowHow, Qafco 5&6, Belle Plaine og Lifeco.

Kunstgjødsel-fabrikken på Herøya 
Sjå òg: Fullgjødselproduksjon på Herøya

Amoniakk er viktig for produksjon av kunstgjødsel. Norsk Hydro (no Yara) har i ei årrekkje vore blant dei største produsentane i verda med fabrikk på Herøya. Metan eller nafta gjennomgår ein prosess med svovelfjerning, primæromforming og sekundæromforming for å skaffe fram reint nitrogen og hydrogen i tilhøvet ein til tre.

Frå nitrogen og hydrogen vert det produsert ammoniakk ved Haber-Bosch-prosessen

 N2 (g) + 3 H2 (g) ⇌ 2 NH3 (g)

Den typiske moderne ammoniakksyntesen føregår ved omkring 300 atm trykk og temperatur ved ca 450 °C.

Bakgrunnsstoff 
 Yara, norsk nettstad (norsk)
 Yara, internasjonalt nettstad  (engelsk)
 Kursinformasjon for Yara-aksjen(frå Børs24)
 Artikkel i Store Norske Leksikon

Yara
Skipingar i 2004
Hans Jørginus Hansen

Hans Jørginus Hansen () var ein norsk forretningsmann og stortingsrepresentant frå Trondheim.

Far hans var målarmeister i Trondheim. Etter å ha fullført skulegangen arbeidde Hansen i litt over to år i grosserarfirmaet Johan Berg. Etter nokre månader til sjøs, var han i vel tre år tilsett på kontoret hos firma G. P. Meisterlin. Etter firma Meisterlin gjekk konkurs, arbeidde han 1879-81 som betjent ved Trondhjems Sjøforsikringsselskab. Deretter fekk han stilling som førstebetjent, og seinare prokurist, i firmaet Jenssen & Co. 

1892 starta Hansen eiga engrosforretning i sild- og fiskebransjen, seinare også i kolonial, såkorn og frø. Forretninga, som vart landskjend, gjekk seinare tilbake, og han avvikla henne i 1907. Deretter var han disponent og seinare direktør for Trondhjems Preserving Co, ei stilling han hadde til han døydde. Hansen var ein av grunnleggarane av firmaet, og hausta mykje ros for måten han leia bedrifta på.

Hansen var delaktig i grunnlegginga av fleire bedrifter i Trondheim. Mellom desse kan ein nemne A/S Trondhjems Canning & Export Co., A/S Forretningsbanken og A/S Sodium & Norsk Alkalie. Han var også medlem av Trondhjems Sparebank sitt forstandarskap. 1902-08 var han medlem av styret for Spareskillingsbanken, formann i forstandarskapet i same bank i 1912.

Hansen var politisk interessert, og var ein aktiv politikar for Venstre. Han var innvald i bystyre og skulestyre i Trondheim i ei årrekke. Elles var han medlem av Trondhjems Arbeiderforening, der han i 1899 vart vald til ordførar for foreininga. 

I 1898 var Hansen på Stortinget som 3. suppleant for Trondhjem og Levanger, og møtte som 1. representant på Stortinget for same krins i perioden 1900-03. I denne perioden var han samstundes direktør ved Noregs Bank sitt dåverande hovudsete i Trondheim. Som stortingsmann var han fast medlem av Stortinget sin næringskomité, og var med i deputasjonen frå Stortinget som tok del i opninga av Ofotbanen i 1903.

Etter at han slutta som stortingsmann vart han i 1903 medlem av ein departemental tollkomité. Han var og medlem av handelstraktatkomitéen av 1904.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1898-1900
Stortingsrepresentantar 1901-1903
Folk frå Trondheim
Odontologi

Odontologi (frå gresk odous, gen. odontos, 'tann' og og -logi, 'lære') er læra om korleis tennene og dei orale veva er bygde opp, kva sjukdommar dei kan få og korleis ein kan behandla dei. Ein tannlege er ein odontolog.

Sjå og
Tannpleie

Kjelder

 
Helsevitskap
Medisinske spesialitetar
Tannpleie

Tannpleie eller tannrøkt viser til det å ta vare på sine eigne eller andre sine tenner, til dømes ved å førebygga karies, periodontitt, tannkjøtbetennelse og andre plager. Andre funksjonar kan vera å reparera skader, retta opp eller forbetra tannstilling og pussa eller bleika tenner. Ein sjølv kan passa på tennene sine ved å reinska dei med til dømes tannkost, tannkrem, tannstikker, tanntråd og munnskyllevatn. Profesjonelle som driv med tannpleie er mellom anna tannlege, tannsjukepleiar og tannhygienikar. Det medisinske fagfeltet heiter odontologi.

Estetisk tannpleie 
Estetisk tannpleie har som hovudmål å forbetra utsjånaden på tennene. Døme på slik tannpleie er tannbleiking, porselensfasader, kroner og tannregulering.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Dentistry» frå ,  den 30. oktober 2010.

Bakgrunnsstoff 

Odontologi
Jens Gasmann

Jens Severin Gasmann () var ein norsk sjømann, forretningsmann og politikar frå Gjerpen.

Far hans var prokurator. Sjølv reiste han til sjøs og vart skipper i 1798. Ein periode sigla han for Jørgen Aall.Han deltok i kanonbåtkrigen mellom Danmark-Noreg og Storbritannia som sekretær til admiral Fisker. I 1812 gjekk han i kompaniskap med kjøpmann Hans Møller i Porsgrunn, og dreiv handel der. Han bygde eit brennevinsbrenneri i 1818 og dreiv 1821-24 handel i Skien. Frå 1822 var han hamnefut i Porsgrunn, frå 1826 i tillegg losoldermann og meklar. Elles var han forlikskommissær og britisk konsul.

Gasmann var 2. varamann til Stortinget i 1824 for krinsen Skien og Porsgrund. Han møtte likevel på tinget, då den valde representanten var sjuk og valet av varamannen vart underkjent. Han var medlem av komiteane om kjøpstadskatten og om staten sine fordringar mot firma Møller & Co.

I 1837, ved det fyrste kommunale valet, vart Gasmann vald til varaordførar i Porsgrunn. Jørgen Flood vart ordførar, «etter innbyrdes overenskomst imellom formennene».  Gasmann var ordførar i 1839-40 med Flood som varaordførar.  I 1843 var han med i ein kongeleg kommisjonen om emigrasjonsspørsmålet.

Gasmann døydde i Porsgrunn i 1850.

Kjelder
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
Bokmålswikipedia

Notar

Stortingsrepresentantar 1824-1826
Ordførarar i Porsgrunn
Folk frå Porsgrunn
Folk frå Skien
Grønskifer

Grønskifer er ein type metamorf skifer som inneheld større mengder av dei grøne minerala kloritt, epidot og aktinolitt. Ein kan òg finne andre ineral som kvarts, feltspat, muskovitt, kalsitt og dolomitt. 

Grønnskifer oppstår ved temperaturforhold kring 300-500 °C, som vert rekna som forholdsvis låge temperaturar, og dei oppstår ut frå opphavlege vulkanske bergartar, som havbotnsbasalt. Ein finn dei i mange fjellkjeder, som i Noreg. 

Området der temperatur- og trykktilhøva er slik at grønskifer kan oppstå, vert kalla grønskiferfacies.

Kjelder 

Metamorfe bergartar
Metamorf petrologi
Vulkanske bergartar

he:צפחה#צפחות ירוקות
Grønstein

Grønstein er ein metamorf bergart som er danna av basiske vulkanske bergartar som basalt og diabas under relativt låg temperatur. Steinen inneheld grøne mineral som kloritt, epidot og amfibol. 

I Noreg finn ein mykje grønstein i Trondheimsfeltet.

Grønstein er òg eit fellesomgrep for flintliknande, omadanna vulkanske bergartar som vart nytta i steinalderen til våpen og reiskap. På Hespriholmen utanfor Bømlo i Hordaland vart det i steinalderen mellom kring 7500 til 2000 f.Kr. drive steinbrot på slik grønstein.

Sjå òg
Grønskifer

Kjelder

Metamorfe bergartar
Vulkanske bergartar
Arkeologi
Tannlege

Tannlege eller tannlækjar er ein utøvar av tannpleie med høve til å behandla lidingar i tenner, tannkjøtet og resten av munnen. Ein tannlege er utdanna innan odontologi og må i Noreg ha autorisasjon frå Sosial- og helsedepartementet.

Tannlegar kan mellom anna arbeida i offentleg tannhelseteneste eller driva privat praksis.

Noreg 
Utdanninga til tannlege i Noreg er 5-årig og blir gjeve ved universiteta i Oslo, Bergen og Tromsø. Studiet fører fram til mastergrad i odontologi. Etter utdanning i Noreg eller utlandet har ein rett til autorisasjon om ein har utført fastsett praktisk teneste og har avgitt skriftleg lovnad om å utøva tannlegegjerningen samvitsfullt. Ein som ikkje fyllar vilkåra for autorisasjon, kan få lisens som tannlege som kan avgrensast i tid, til stilling eller liknande. Det er Statens autorisasjonskontor for helsepersonell som gjev tannlegelisensar.

Bakgrunnsstoff 
 Utdanning.no si yrkesskildring av tannlege
 Oversyn over offentlige tannklinikkar i Noreg ved tannlege.nu

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 30. oktober 2010.  
 

Odontologi
Helsepersonell
Groruditt

Groruditt, grorudgranitt eller grefsensyenitt er ein særs hard, seig og sterkt grøn gangbergart.   

Bergarta har vorte feilaktig kalla granitt, då han har for lite innhald av kvarts til å vere ekte granitt. Utsjånaden og eigenskapane er særs likt granitt, men denne syenitten inneheld berre 5 % kvarts mot 20 % som er kravet for at det skal kallast granitt. . 

Dei skarpe brotflatene i grorudgranitt gjer han godt eigna til å lage økser av, og i steinalderen var han ettertrakta reiskapsmateriale som erstatning for flint, som ikkje finst naturleg her i landet.

Fotnoter

Kjelder 
Kulturminneatlas for Groruddalen. Den tidlige historien.(pdf)
Dons, Johannes A 1977: Geologisk fører for Oslo-trakten, Universitetsforlaget
 Om Groruditt på lokalhistoriewiki.no

Vulkanske bergartar
Geologi i Oslo
Nordmarka
Halo i geologi

Halo i geologi er ei randsone som er danna ved omvandling eller fargeendring. Småkorna radioaktive mineral, som zirkon og allanitt i glimmer, har ofte ein mørk halo. Dette kjem av stråleskadar frå alfapartiklar som vert slynga ut frå grunnstoffa uran og thorium.

Kjelder

Geologiske formasjonar
Hecla Hoek-bergartane

Hecla Hoek-bergartane er eit omgrep som tidlegare vart nytta om metamorfe, kambrosiluriske og underliggande prekambriske bergartar på Spitsbergen. Namnet kjem av fjellet Heclahuken ved Sorgfjorden på nordaustspissen av Ny Frisland. 

Sekvensen er opp mot 18 km tjukk og omfattar sedimentære og vulkanske bergartar som no er omdanna til skifer, kvartsitt, kalkstein, marmor og gneis. Lokalt er dei folda og gjennomtrengt av granitt under den kaledonske orogenesen. 

Bergartskomplekset som er størst og eldst kjem frå prekambrium. Frå denne alderen finst det to lag av morenekonglomerat (tillitt) frå den seinprekambriske istida og fossil av bågrønbakteriar eller stromalittar. I dei yngre laga finn ein fossil frå kambrium og ordovicium. Dei fleste er av amerikansk-arktisk type, men nokre viser overgang til europeisk type, noko som bidrar til å forklare platetektonikken i området.

Kjelder

Geologi på Svalbard
Helleflint

Helleflint er ein tett flintliknande bergart som hovudsakleg består av kvarts og feltspat. Helleflinten er gråkvit, raudleg eller grønleg på farge. 

Bergarten oppstår ved at lava, tuff og kvartsrike sediment gjennomgår metamorfose

Sjå òg
Leptitt

Kjelder

Sedimentære bergartar
Grisøyre

Grisøyre er ei planteslekt i korgplantefamilien. Plantene i grisøyreslekta har blad i rosettar. Skafta er bladlause med ei eller eit par korger som minner om Hieracium. Korgdekkblada er taklagde og mørkgrøne, blomstrane gule og fruktene har lange nebb. Det er agner mellom blomstrane.

Norske artar i grisøyreslekta 
I Noreg veks tre artar. Ikkje nokon av desse veks i Nord-Noreg.
 Flekkgrisøyre (H. maculata)
 Kystgrisøyre (H. radicata)
 Åkergrisøyre (H. glabra)

Kjelder 
 Dansk wikipedia.
 Nederlandsk wikipedia.
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Korgplantefamilien
Planteslekter
Hvid

Hvid er ein dansk-norsk mynt som vart slått i perioden 1483 til 1578 etter mønster av tyske witten. 
Ein hvid var lik 4 penningar. 3 hvid var lik ein skilling.

I Noreg vart dei første hvid-myntane prega i Bergen under kong Hans (1483-1513). Sidan vart det prega hvid-mynt både i Bergen og Nidaros under erkebiskop Gaute Ivarsson, kong Fredrik I og erkebiskop Erik Valkendorf.

Hvid prega i Nidaors vart kalla St. Olavshvid, hvid prega av kongemakta  vart kalla kronhvid. Sidan det vart brukt dårlegare metallkvalitet, kunne kunne det utpå 1500-talet gå opp til 6 hvid på ein skilling.

Kjelder
Norsk mynt i 1000 år
«Hvid» i Historisk leksikon

Historisk mynt
Norske myntar
Danske myntar
Blaffert

Blaffert er ein norsk mynt med verdi 2 penning eller 1/6 skilling. Det vart prega blaffert med brakteatpreg i Nidaros under erkebiskop Erik Valkendorf (1510–1522). Elles sirkulerte det i Noreg blaffertar slått i Danmark, frå 1602 vart dei danske blaffertane slått av koppar og samtidig gjort tosidige.

Blafferten hadde brakteatpreg og verdi som 2 penning.

Kjelder
Norsk mynt i 1000 år
i ''Historisk leksikon 

Historisk mynt
Norske myntar
Norsk dukat

Norsk dukat vart prega i Kristiania i 1660/70-åra.  Dette er den einaste gullmynten som vart prega i Noreg før gullstandarden vart innført i 1874. 

Dukaten vart prega etter mønster frå den venesianske dukaten. I Noreg vart han utmynta under kong Fredrik III  og Kristian V i nomianalane 4 dukat, 3 dukat, 2 dukat, dukat og 1/2 dukat.

Kjelder
«Dukat» ved Norsk mynt i 1000 år

Historisk mynt
Norske myntar