alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ortler

Ortler (italiensk  Cima Ortles) er eit fjell i Ortleralpane i Italia med ei høgd på 3 905 meter over havet. Det er det høgaste fjellet i Dei austlege Alpane utanom Berninafjella, og i Dei sørlege kalksteinsalpane. Fram til 1919 var fjellet ein del av Austerrike-Ungarn. 

Det ligg ein isbre på nordvestsida av fjellet, som har ein lang rygg nordover som endar ved landsbyen Gomagoi og som ligg mellom dalane Trafoi og Sulden. Sørryggen fører til Hochjoch (3527 m). Vestover langs hovudryggen finn ein fjelltoppane Thurwieser Spitze (3652 m) og Trafoier-veggen (3565 m), medan ein søraustover finn Monte Zebrù (3740 m) og det majestetiske Königspitze (3859 m).

Klatring 
Ortler vart ført klatra av Josef Pichler, ein gemsejaktar frå St. Leonhard in Passeier, og kompanjongane Johann Leitner og Johann Klausner frå Zell am Ziller den  27. september 1804. Klatringa kom etter ønske frå erkehertug Johann av Austerrike, som følte at etter førsteklatringa av Großglockner (3 798 m) i 1800, så burde òg det høgaste fjellet i broren sitt rike òg klatrast. Erkehertugen gav ordre til Johannes Nepomuk Gebhard om å klatre fjellet med lokale folk. Dei første fem forsøka gjekk ikkje og Gebhard var i ferd med å gje opp, då Pichler svarte på tilbodet om prispengar for å nå toppen. Pichler og venene hans tok ei vanskeleg og svært rasfarleg rute, som på grunn av snørasfaren har vore lite nytta, langs nordvestsida frå Trafoi.

Då dei kom tilbake vart dei ikkje trudd og Gebhard sende Pichler to gonger til opp fjellet, i august 1805 med eit flagg som ein kunne sjå med teleskop frå dalen, og i september 1805 med ein stor fakkel. Først etter at fakkelen vart observert brennande om natta vart oppdraget godkjend.

Den første verdskrigen 
Ortleralpane var ei slagmark mellom austerrikske og italienske troppar under den første verdskrigen, sidan det låg på grensa mellom dei to landa. Fordelen med å ha den høgaste toppen var svært viktig. Dei austerrikske troppane hadde raskt okkupert dei høgaste toppane og i fire år prøvde italienarane å presse dei bort frå desse posisjonane. På midten av 1990-talet oppdaga ein fjellguide to kanoner som hadde vore gøymd under snøen sidan den gong.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ortler» frå ,  den 13. november 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Sabine Holzknecht Sulden und der Ortler
 Bilete frå frontlinja ved Ortler under den første verdskrigen 
 Utsyn frå Ortler mot søraust
 Utsyn frå Ortler mot nordvest

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Båtsvatn kraftverk

Båtsvatn kraftverk er eit vasskraftverk ved Kobbvatnet i Narvik kommune i Nordland fylke. 

Kraftverket nyttar fallet frå magasina Øvre Kjørisvatnet og Gautelisvatnet.

Øvre Kjørisvatnet er regulert mellom 885 og 875 moh mens Gautelidsvatnet er regulert mellom 859 og 841 moh.

Kraftverket vart sett i drift i 1977. 

Det er installert ein Francisturbin på 38 MW. Middels årsproduksjon er på 131 GWh. 

Vatnet frå kraftverket vert òg bruka i Skjomen kraftverk.

Eigar er Statkraft

Kjelder 
 Statkraft
 NVE

Kraftverk i Narvik
Statkraft
Kraftverk skipa i 1977
1977 i Noreg
Daja kraftverk

Daja kraftverk er eit vasskraftverk som nyttar fallet mellom Kjelvatnet og Dajavatn i Sulitjelma på 151 meter. 

Kraftverket vart bygd i 1958 av Balmi Kraftlag der Sulitjelma gruber var hovudaksjonær med 60% og det som seinare skulle bli Salten kraftsamband eigde 40%. 
I 1983 fall bergverkskonsesjonen til staten og dermed òg eigarskapen til vassdraget. SKS dreiv kraftverket på vegne av staten fram til 1997, då dei fekk kjøpt statens andel i anlegget.

På grunn av den tidlegare gruveverksemda i bygda og håp om ny drift, er det enno ein klausul om at inntil 30 GWh/år skal kunne nyttast til sjølvkostpris ved eventuell ny gruvedrift.

Dajavatn er for ein liten dam å rekne, slik at produksjonen må koordinerast med Fagerli kraftstasjon som nyttar fallet frå Dajavatn og ned til Langvatnet.

Kraftverket har i dag ein nominell årsproduksjon på 157 GWh/år frå eit nedslagsfelt på 404,6 km².

Eigar og operatør er Salten kraftsamband.

Bakgrunnsstoff 
 SKS produksjon 

Kraftverk i Fauske
Salten kraftsamband
Sulitjelma
Kraftverk skipa i 1958
1958 i Noreg
Djupford I kraftverk

Djupfjord I kraftverk er eit vasskraftverk ved Djupfjorden i Sortland kommune i Nordland fylke. 

Kraftverket nyttar eit fall på 133 meter frå Storvatnet til havnivå ved Djupfjorden . Storvatnet er oppdemt og regulert mellom 152 og 133 moh.

Produksjonen starta i 1952 og verket vart modifisert i 2007.
Det er installert ein turbin på 3 MW. Middels årsproduksjon er på 18 GWh. 

Kraftverket er eigd av Vesterålskraft produksjon.

Kjelder 
 NVE
 Vesterålskraft produksjon

Kraftverk i Sortland
Vesterålskraft
Kraftverk skipa i 1952
1952 i Noreg
Djupford II kraftverk

Djupfjord II kraftverk er eit vasskraftverk ved Storvatnet i Sortland kommune i Nordland fylke. 

Kraftverket nyttar eit fall på 103 meter frå Øvre Blokkenvatn til Storvatnet. Øvre Blokkenvatn er regulert mellom 261 og 24 moh. Det er òg henta inn vatn frå Breibarnsvatnan.

Produksjonen starta i 1957.
Det er installert ein turbin på 2.7 MW. Middels årsproduksjon er på 9 GWh. 

Etter at vatnet har vore brukt i verket, vert det leia ut i Storvatnet som er magasin for Djupfjord I kraftverk.

Kraftverket er eigd av Vesterålskraft produksjon.

Kjelder 
 NVE
 Vesterålskraft produksjon

Kraftverk i Sortland
Vesterålskraft
Kraftverk skipa i 1957
1957 i Noreg
Fagerli kraftverk

Fagerli kraftverk er eit vasskraftverk i Nordland. Verket nyttar eit 232 meter høgt fall mellom Dajavatn og Langvatnet i Sulitjelma. 

Dajavatn er for ein liten dam å rekne med eit nedslagsfelt på berre 5,7 km² slik at produksjonen må koordinerast med Daja kraftstasjon som nyttar fallet frå Kjelvatnet og ned til Dajavatn som står for mesteparten av tilsiget til Vatnet.

Kraftverket har i dag en nominell årsproduksjon på 252 GWh/år. Eigar og brukar er Salten kraftsamband.

Bakgrunnsstoff 
 SKS produksjon 

Kraftverk i Fauske
Salten kraftsamband
Sulitjelma
Kraftverk skipa i 1975
1975 i Noreg
Fagervollan kraftverk

Fagervollan kraftverk er bygd i fjell i 1990 og nyttar to ulike vatn som magasin. Vatnet frå Isvatnet har ei fallhøgd til kraftstasjonen på 280 meter, mens vatnet frå Trolldalsvatnet fell 180 meter. Heile anlegget legg i Rana kommune.

Utløpet frå kraftstasjonen er i Holmvatnet, som er magasin for Sjona kraftverk

Kraftverket har ein installert effekt på 21 MW og ein middels årsproduksjon på 56 GWh. 90 % av produksjonen er vinterkraft.

Anlegget er eigd av Helgelandskraft.

Kraftverk i Rana
Helgeland Kraft
Kraftverk skipa i 1990
1990 i Noreg
Ortobene

Ortobene er eit fjell i Nuoro, sentralt på Sardinia i Italia. 

Det ligg to naturparkar på fjellet, Sedda Ortai og Il Redentore.

På toppen står ein statue av Jesus i bronse laga av Vincenzo Jerace i 1901.

Kjelde 

Sardinia
Fjell i Italia
Fiskefjord kraftverk

Fiskefjord kraftverk er eit vasskraftverk ved Fiskfjord i Nordland fylke. Kraftverket legg på kommunegrensa mellom Sortland og Hadsel kommunar.

Kraftverket nyttar eit fall på 55 meter frå Andre Fiskefjordvatnet til Første Fiskefjordvatnet. Andre Fiskefjordvatnet er oppdemt og regulert mellom 92 og 84 moh

Produksjonen starta i 1937. Middels årsproduksjon er på 4 GWh. 

Kraftverket er eigd av Trollfjord Kraft.

Kjelder 
 NVE

Kraftverk i Nordland
Kraftverk i Sortland
Byggverk i Hadsel
Næringsliv i Hadsel
Kraftverk skipa i 1937
1937 i Noreg
Forsland kraftverk

Forsland kraftverk vart i 2003 etablert som ei utviding/forbetring av eit anlegg frå 1947 og nyttar etter utvidinga eit fall på 80 meter i Leirfjord kommune.

Kraftverket har ein installert effekt på 7 MW og ein middels årsproduksjon på 28 GWh.
Anlegget er eigd av Helgelandskraft.

Kraftverk i Nordland
Helgeland Kraft
Byggverk i Leirfjord
Kraftverk skipa i 2003
2003 i Noreg
Paesaggio

Paesaggio er eit fjell i regionen Abruzzo i Italia.

Fjell i Italia
Forså kraftverk

Forså kraftverk er eit vasskraftverk i Gildeskål kommune i Nordland. Delar av nedslagsfeltet ligg i Beiarn kommune.

Kraftverket nyttar fallet på 266 meter frå reguleringsmagasinet Namnlausvatnet/Litle Sokumvatnet samt fallet på 314 meter frå Øvre Nævervatnet. Namnlausvatnet/Litle Sokumvatnet er regulert mellom 645 og 637 moh og Øvre Nævervatnet mellom 604 og 580 moh.

Det er installert ein turbin på 12 MW og middels årsproduksjon er på 48 GWh. Samla nedslagsfelt er på 25 km2
 
Kraftverket er eigd av Norsk Hydro og Salten kraftsamband og starta produksjonen i 1963. 

Vatnet vert seinare nytta i Sundsfjord kraftverk.

Kjelder 
 NVE
 Salten Kraftsamband 
 Norsk Hydro

Kraftverk i Gildeskål
Kraftverk i Beiarn
Salten kraftsamband
Glomfjord kraftverk

Glomfjord kraftverk er eit vasskraftverk ved Fykan inst i Glomfjorden i Meløy kommune i Nordland fylke. Eigar av kraftverket er Statkraft

Kraftverket nyttar eit fall på 464 meter mellom Nedre Navarvatnet og havnivå. Nedre Navervatnet er magasin for verket og det er regulert mellom 468 og 462 moh.

Kraftverket har seks turbinar, men frå 1994 har dei berre køyrd aggregat 3. Årsaka er at størstedelen av vatnet som før vart brukt i kraftverket, no vert overført til Svartisen kraftverk. Det er installert ein Peltonturbin på 20 MW. Middels årsproduksjon er på 85 GWh. 

Sjølve kraftstasjonen ligg i dagen, og er eit monumentalt bygg, teikna av arkitekt Olaf Nordhagen.

Historie
Produksjonen starta i 1920. Verket vart utvida av den tyske okkupajonsmakta under andre verdskrigen for å skaffe energi til produksjon av aluminium i Glomfjord, som skulle gå til produksjon av krigsfly i Tyskland.

Delar av kraftverket og røyrgata ned til turbinhallen frå fjellet vart skadd under sabotasjeaksjonen i 1942 - Operasjon muskedunder. Tolv engelske spesialsoldatar, inkludert to norske kjentfolk som tenestegjorde og øvde som soldatar i England, tok seg over fjellet og Svartisen etter å ha vorte sett i land frå ein fransk undervassbåt som hadde gått i alliert teneste i England, og gjekk til åtak på turbinhallen og røyrgata for å setje ein sluttstrek for all tysk aluminiumsproduksjon i Glomfjord. Etter aksjonen gav okkupasjonsmakta opp utbygginga av aluminiumsverket her.

Kjelder 
 Statkraft
 NVE

Bakgrunnsstoff 
 
 Satset livet for Norge ved NRK.no

Kraftverk i Meløy
Kulturminne i Meløy
Statkraft
Olaf Nordhagen
Kraftverk skipa i 1920
1920 i Noreg
Karl Arne Utgård

Karl Arne Utgård () fødd i Sykkylven er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar 15. november 1999 og sat fram til 31. desember 2018.

Han tok juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1976. Han avtente verneplikta hos Krigsadvokaten for Østlandet 1977-78, var advokatfullmektig 1978-79, dommarfullmektig i Hadeland og Land sorenskrivarembete 1979-1980, og advokatfullmektig og advokat hos Regjeringsadvokaten i åra 1980-1984. Han vart advokat med møterett for Høgsterett i 1982. Han arbeidde som privatpraktiserende advokat på Hamar i åra 1984-1999, der han mellom anna var fast forsvarar i Eidsivating lagmannsrett 1988-1997 og i Hedmarken heradsrett 1995-1997. 

Karl Arne Utgård er den første faste dommaren i Høgsterett som skriv på nynorsk. Han har vore ein føregangsmann for bruk av nynorsk i jussen og har gitt ut ei eiga juridisk og administrativ ordliste på nynorsk. For arbeidet sitt fekk han prisen Årets nynorskbrukar frå Nynorsk kultursenter i 2000.

Frå 2005 har Utgård også vore styreleiar for Domstoladministrasjonen ved sida av embetet som dommar i Høgsterett.

Bibliografi 
 Juridisk og administrativ ordliste : bokmål-nynorsk av Karl Arne Utgård, Samlaget, Oslo, 2002, ISBN 82-521-5930-3
 Bu- og driveplikt for eigedommar med dyrka jord av Karl Arne Utgård, Særavhandling - Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Oslo, hausten 1976.
 NRK og distrikta av Oddvar Natvik og Karl Arne Utgård, Samlaget, Oslo, 1971.

Kjelder 
Karl Arne Utgård hos domstol.no, vitja 15. juni 2010

Bakgrunnsstoff 
 Injuria: Audiens hos Høyesterett, publisert 17.10.2002 

Norske høgsterettsdommarar
Norske juristar
Målfolk
Folk frå Sykkylven
Parrotspitze

Parrotspitze (italiensk Punta Parrot) er eit fjell i Monte Rosa-massivet i Wallis-Alpane på grensa mellom Italia og Sveits med ei høgd på 4 432 meter over havet. Fjellet er kalla opp etter Johann Jakob Friedrich Wilhelm Parrot, ein tysk lækjar, som prøvde å nå toppen av Vincent-pyramiden i lag med Joseph Zumstein i 1816. 

Første gong toppen vart nådd var 16. august 1863 av Reginald S. Macdonald, Florence Crauford Grove, Montagu Woodmass og William Edward Hall med fjellførarane Melchior Anderegg og Peter Perren, fire dagar etter same laget var dei første på toppen av det nærliggande Dent d'Hérens.

Året før, 8. juli 1862, klatra eit lag med Adolphus Moore og Hereford Brooke George og guidane Christian Almer og Matthias Zumtaugwald austsida av Parrotspitze (den britiske ruta), men gjekk rett over grensa til Sveits, utan å klatre dei siste 60 metrane til toppen.

Bakgrunnsstoff 
 Parrotspitze på SummitPost

Kjelde 

 Dumler, Helmut and Willi P. Burkhardt, The High Mountains of the Alps, London: Diadem, 1994
 Collomb, Robin G., (ed.), Pennine Alps Central, London: Alpine Club, 1975

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Fjell i Aostadalen
Internasjonale fjell i Europa
Monte Petrella

Monte Petrella er det høgaste fjellet i Auruncifjella sør i Lazio, sentralt i Italia med ei høgd på 1 533 meter over havet. 

Ein kan nå toppen frå Spigno Saturnia frå aust og Maranola, ein del av Formia, frå vest.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Monte Petrella» frå ,  den 26. januar 2020.  
 

Lazio
Fjell i Italia
Picentinifjella

Picentinifjella er ei fjellkjede sør i Italia. Ho er ein del av Appenninane, og vert ofte omtalt som dei del av Dei campanianske Appenninane.

Den høgaste fjelltoppen er Monte Cervialto på 1 809 meter over havet.

Kjelde 

Campania
Fjellkjeder i Italia
Piz Badile

Piz Badile er eit fjell i Bregagliafjella på grensa mellom Italia og Sveits med ei høgd på 3 308 meter over havet. Nordaustsidaveggen av fjellet vert rekna som ein av dei seks store nordsidene i Alpane. 

Toppen av fjellet vart først nådd 27. juli 1867 av W.A.B. Coolidge med fjellførarane F. og H. Dévouassoud via sørryggen. 

To klassiske ruter opp Piz Badile er nordryggen og Cassin-ruta på nordaustsida. Nordryggen, Badilekante, vart først klatra solo av den sveitsiske guiden Christian Klucker i 1892. Den mest populære ruta på nordaustveggen er Cassin-ruta, kalla opp etter Riccardo Cassin, som var første til å klatre opp fjellet på denne sida. i lag med V. Ratti, G. Esposito, Mario Molteni og Giuseppe Valsecchi 14.- 16. juli 1937. Molteni og Valsecchi var alt i fjellsida då Cassin og laget hans starta, men klatrarane slo seg saman. Molteni døydde av utmatting og kulde på toppen, medan Valsecchi døydde på veg ned sørryggen, like før han nådde hytta. 

Namnet Badile tyder «spade», fordi fjellet ser ut som ein spade når ein ser det frå Val Bregaglia.

Bakgrunnsstoff 
 Piz Badile på SummitPost
 Ei klatreforteljing frå nordaustsida av Piz Badile i 1961

Kjelde 

 Collomb, Robin G., Bregaglia West, Goring: West Col Productions, 1984
 Engel, Claire, Mountaineering in the Alps, London: George Allen and Unwin, 1971

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Val Bregaglia
Internasjonale fjell i Europa
Piz Cengalo

Piz Cengalo er eit fjell i Bregagliafjella på grensa mellom Italia og Sveits med ei høgd på 3 367 meter over havet. Fjellet ligg like ved det meir kjende Piz Badile. 

Fjellet vart først klatra av D. W. Freshfield og C. Comyns Tucker med guiden F. Dévouassoud den 25. juli 1866.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Piz Cengalo» frå ,  den 14. november 2007. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Collomb, Robin G., Bregaglia West, Goring: West Col Productions, 1984

Bakgrunnsstoff 
 Piz Cengalo på SummitPost

Cengalo
Cengalo
Cengalo
Val Bregaglia
Internasjonale fjell i Europa
Fjell i Lombardia
Fjell i Graubünden
Piz Palü

Piz Palü er eit fjell i Berninafjella i Sveits og Italia med ei høgd på 3 901 meter over havet. Det er tre toppar på hovudryggen av fjellet, som går frå aust til vest. Namnet Palü kjem frå det latinske palus, som tyder sump og fjellet er truleg kalla opp etter Alpe Palü, ei høgtliggande eng om lag 4 km mot aust.

Fjell

Ein er usikker på når fjellet først vart klatra, men første gong den høgaste toppen vart nådd var truleg i 1866 av K.E. Digby med guiden Peter Jenny. 

Den austlegaste toppen (3 882 moh) vart klatra av Oswald Heer, og P. og M. Flury, med guidane Johann Madutz og Gian Marchet Colani («Kongen av Bernina») den 12. august 1835. Alle tre toppane vart først kryssa av Wachler, Wallner, George, Hans Gross og Christian Gross den 22. juli 1868. 

Fjellet har vorte noko kjend gjennom filmen Die weiße Hölle vom Piz Palü ('Det kvite helvete på Piz Palü', 1929), som var regissert av Arnold Fanck og Georg Wilhelm Pabst med ein ung Leni Riefenstahl i hovudrolla.

Panorama

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Piz Palü» frå ,  den 14. november 2007. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Collomb, Robin, Bernina Alps, Goring: West Col Productions, 1988

Bakgrunnsstoff 
 Piz Palü på SummitPost
 Synopsis, production credits and cast of The White Hell of Pitz Palu (in English)

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Engadin
Palu
Engadin
Internasjonale fjell i Europa
Piz Roseg

Piz Roseg er eit fjell i Berninafjella i Sveits med ei høgd på 3 937 meter over havet. Det er to toppar på hovudryggen. Den søraustlegaste er den høgaste, medan den nordvestlege toppen, kalla Schneekuppe er 3 920 m. Det finst òg ein topp på nordaustryggen kalla Roseg Pitschen på 3 868 m. 

Schneekuppe vart først klatra av F. T. Bircham med guidane Peter Jenny og Alexander Fleury 31. august 1863. Det høgaste punktet på fjellet vart klatra to år seinare av Adolphus Moore og Horace Walker med fjellføraren Jakob Anderegg den 28. juni 1865.

Piz Roseg grensar til Piz Scerscen som ligg på andre sida av Porta da Roseg (3 522 m), som òg vert kalla Güssfeldtsattel.

Galleri

Kjelder 

 Collomb, Robin, Bernina Alps, Goring: West Col Productions, 1988

Bakgrunnsstoff 
Piz Roseg på SummitPost

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Engadin
Roseg
Fjell i Graubünden
Piz Scerscen

Piz Scerscen er eit fjell i Berninafjella i Italia og Sveits med ei høgd på 3 971 meter over havet. Fjellet ligg mellom Piz Bernina i nordaust på andre sida av eit 3 895 meter høgt pass og Piz Roseg i sørvest. Namnet tyder «det sirkulære fjellet».

Piz Scerscen har òg ein sekundær topp kalla Schneehaube (3 875 m).

Toppen av Piz Scerscen vart først nådd av Paul Güssfeldt, Hans Grass og Caspar Capat den 13. september 1877 frå nordvest. Denne ruta vert i dag kalla Eisnase og inneheld ein 100 meter lang isvegg på 60–70°.

Bakgrunnsstoff 
Piz Scerscen på SummitPost

Kjelde 

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Engadin
Piz Zupò

Piz Zupò er eit fjell i Berninafjella i Italia og Sveits med ei høgd på 3 995 meter over havet. Det er det nest høgaste fjellet i fjellkjeda etter Piz Bernina. 

Fjellet vart først klatra til topps av L. Enderlin og Serardi i lag med guiden Badrutt 9. juli 1863.

Bakgrunnsstoff 
Bernina Range på SummitPost

Kjelde 

 Collomb, Robin, Bernina Alps, Goring: West Col Productions, 1988

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Pollino

Pollino (italiensk Massiccio del Pollino) er eit fjellmassiv sør i Appenninane, på grensa mellom Calabria og Basilicata, sør i Italia. Sidan 1992 har det vore ein del av Pollino nasjonalpark.

Det høgaste området i kjeda består av kalkstein og er derfor utsett for erosjon som særleg på Calabria-sida har danna mange grotter, der det i enkelte er funne veggmåleri frå paleolittisk tid. 

Sjølve toppen Pollino er 2 248 m og Serra Dolcedorme er 2 267 m, som begge stig opp frå Sibarisletta.

Pollino har frodig vegetasjon og her finn ein kastanje, bøk og den sjeldne bosniske furua, som er symbolet på parken. Av dyr finn ein ulv, hornugle, rådyr og den sjeldne kongeørna.

Kjelde 

Calabria
Basilicata
Fjell i Italia
Apollo-asteroide

Apolloasteroidane er ei gruppe av nærjordsasteroidar namngjeven etter 1862 Apollo, den første asteroiden i denne gruppa som vart oppdaga. Apolloasteroidane er jord-kryssande asteroidar som har ein store halvakse større enn det jorda har. Nokre av dei kan koma svært nære jorda og utgjer ein potensiell trussel mot planeten. Rekorden for nær passering er knapt 85 000 km (2003). Asteroiden som gruppa er kalla opp etter, 1862 Apollo, vart oppdaga i 1932.

I 2014 kjente ein til 5766 Apollo-asteroidar. Den største av desse er 1866 Sisyphus, som har ein diameter på kring 8,5 km. Tsjeljabinsk-meteoren som eksploderte over Tsjeljabinsk i Russland den 15. februar 2013, var ein Apollo-asteroide.

Velkjente apolloasteroidar inkluderer:

Kjelder
Apollo-asteroider. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/Apollo-asteroider.

Bakgrunnsstoff 
 Liste over Apollo-asteroidar
Fjellet Pollux

Pollux (italiensk Monte Polluce) er eit fjell i Wallis-Alpane på grensa mellom Sveits og Italia med ei høgd på 4 092 meter over havet. Han er den lågare av to tvillingtoppar. Den andre toppen er Castor og begge er kalla opp etter Geminitvillingane i romersk mytologi. Passet mellom dei toppane er 3 845 meter høgt og heiter Passo di Verra på italiensk og Zwillingsjoch på tysk. 

Dei første som nådde toppen av fjellet var Jules Jacot frå Genève med guidane Josef-Marie Perren og Peter Taugwalder den 1. august 1864. Ruta deira gjekk via Schwartztor, eit pass som først vart kryssa av John Ball og Gabriel Zumtaugwald i 1845. Den imponerande nordveggen vart først klatra av Kaptein John Percy Farrar og Wylie Lloyd med guiden Josef Pollinger den 18. august 1893.

Bakgrunnsstoff 
 Pollux on SummitPost

Kjelde 

 Collomb, Robin G., (ed.), Pennine Alps Central, London: Alpine Club, 1975
 Dumler, Helmut and Willi P. Burkhardt, The High Mountains of the Alps, London: Diadem, 1994. (Dumler gives Pollux's elevation as 4,091 m.)

Pollux
Pollux
Pollux
Pollux
Pollux
Internasjonale fjell i Europa
Monte Prelà

Monte Prelà er eit fjell i Liguria i Italia med ei høgd på 1 407 meter over havet. Fjellet er ein del av Dei liguriske Appenninane og ligg i kommunen Torriglia i provinsen Genova, sør for Monte Antola. 

Kjeldene til elvane Trebbia og Scrivia, sideelvar til Po, ligg i Monte Prelà.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Monte Prelà» frå ,  den 14. november 2007.  
 

Liguria
Prelà
Presanella

Presanella er eit fjell i Adamello-Presanella-gruppa i Alpane i Italia med ei høgd på 3 558 meter over havet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Presanella» frå ,  den 14. november 2007.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Punta La Marmora

Punta La Marmora (sardisk Perdas Caprias) er det høgaste fjellet på Sardinia i Italia med ei høgd på 1 834 meter over havet. Det ligg i provinsen Nuoro i Gennargentu.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Punta La Marmora» frå ,  den 14. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Peakbagger

Sardinia
Fjell i Italia