alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Alegranza

Alegranza er ei øy i Atlanterhavet utanfor kysten av Afrika. Ho høyrer til provinsen Las Palmas i Kanarøyane i Spania og er den nordlegaste av Kanarøyane. Øya er ein del av Parque Natural de Archipiélago Chinijo (Lanzarote) eller Chinijoøyane naturpark.

Geografi 
Øya er 10,2 km² stor. Det er ingen innbyggjarar på øya. 

Fyret Punta Delgada står aust på Alegranza og vart bygd i 1865. På øya finst eit krater med ein diameter på om lag 1,1 km og ei høgd på 289 m. Dette er òg det høgaste punktet på øya. Det neste høgaste punktet er Montaña de Lobos på 256 moh. Den nordlege delen av øya er hovudsakleg flat. 

Øya er ein del av kommunen Teguise på Lanzarote.

Namn 
Namnet kjem frå det spanske ordet for «glede» og vart i følgje forskarar gjeven av Jean de Bethencourt fordi han følte glede då han såg land.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Alegranza» frå , den 15. august 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Kanariøyane
Chinijoøyane

Chinijoøyane er ei øygruppe nordaust i Kanariøyane. Øygruppa består av øyane Montaña Clara, Alegranza, Graciosa, Roque del Este, Roque del Oeste og fleire mindre øyar av vulkansk opphav. Øygruppa various islands of volcanic origin. 

Øyane har eit samla areal på 192,7 km² og høyrer til kommunen Teguise i Las Palmas (Lanzarote). Øyane vart verna i 1986 og omklassifisert og gjort om til eit spesielt verna område for fuglar i 1994. 

La Graciosa er den einaste busette øya av øyane med om lag 600 innbyggjarar.

Bakgrunnsstoff 

 Chinijoøyane

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Chinijo Archipelago» frå , den 15. august 2009. 
 

Øygrupper i Atlanterhavet
Øyar i Kanariøyane
Alan Alexander Milne

Alan Alexander Milne (), kjend som A.A. Milne, var ein britisk forfattar som er best kjent for bøkene om Ole Brumm. Han har òg skrive barnerim, nokre av dei om Ole Brumm og vennene hans.

A.A. Milne vart fødd i Skottland, men voks opp i London. Som barn hadde han blant anna H. G. Wells som lærar. Han gjekk på Westminster School og Trinity College, Cambridge der han studerte matematikk. Under opphaldet der kom han på trykk i studentmagasinet Granta.

A.A. Milne skreiv for det britiske humorbladet, og blei sidan assisterande redaktør for bladet. Milne deltok i den britiske hæren under første verdskrigen, men etter krigen fordømde han krigen i Peace with Honour (1934) (ei fordømming han modererte noko i 1940 med War with Honour). I 1925 kjøpte han ein landstad i Hartfield i East Sussex og flytta hit etter å ha blitt ufør etter ein hjerneoperasjon i 1952.

Etter at A.A. Milne døydde, vart rettane til Ole Brumm-figurane selde til Walt Disney Company, som har lagd fleire teiknefilmar om Ole Brumm og produsert mange Ole Brumm-relaterte produkt.

Bakgrunnsstoff 
 Alan Alexander Milne i NRK

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Alan Alexander Milne» frå , den 15. august 2009. 

Britiske forfattarar
La Graciosa

La Graciosa (spansk for grasiøs) er ei vulkansk øy i Kanariøyane i Spania, 2 km nord for øya Lanzarote med sundet Río mellom dei. Øya er ein del av Parque Natural del Archipiélago Chinijo, eit biosfærereservat, og høyrer til kommunen Teguise. Øya er ein del av Chinijoøyane. Landsbyen på øya ligg i søraust der husaer bygd kring hamna. Hamna har to moloar og eit yachtområde. Dei einaste to busetjingane er Caleta del Sebo og sommarstaden Casas de Pedro Barba. Heile øya består av vulkansk stein og stand. 

Øya har opp mot 700 innbyggjarar og turisme er hovudindustrien i lag med fiske. Kvart år flokkar turistane seg på øya på grunn av det tempererte klimaet og dei mange sandstrendene. Øya har ein skule, latinskule, postkontor, supermarknader, ein bank, hamn og strender. 

Vegane på La Graciosa består av sand. Motorkøyretøy er ikkje lov, bortsett frå eit par utvalde køyretøy for spesielle årsaker. 

Det går båt til øya frå Orzola på Lanzarote, ein tur som tar om lag 35 minutt. 

Tidlegare har Graciosa vorte plyndra av sjørøvarar.

Geografi 
Øya er den austlegaste i øygruppa og den minste busette øya i Kanariøyane. Ho er særs tørr og består hovudsakleg av buskar og tørr jord. Øya er 8 km lang og 4 km brei og dannar eit areal på 29 km². Det finst ingen naturlege vasskjelder på øya, så avsalta vatn har vorte frakta i røyr frå Lanzarote sidan 2001. 

Øya har nokre fjell i nord og i vest. I sør og aust er det stort sett berre åsar. Det høgaste punktet er Aguja Grandes på 266 moh, medan Las Agujas Chicas strekkjer seg til 228 m.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Graciosa, Canary Islands» frå , den 15. august 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Pott, Joachim/Hüppe, Joachim/de la Torre, Wofredo Wildpret Die Kanarischen Inseln. Natur- und Kulturlandschaften, Ulmer : Stuttgart 2003, 320 s.

Bakgrunnsstoff 

 Info og bilete av Graciosa 
 La Graciosa

Øyar i Kanariøyane
Ut-teljing

Ut-teljing eller elling vert brukt i leik for å bestemme kva funksjon deltakarar skal ha i ein leik. Deltakarane stiller seg i ei rekkje. Ein av dei tel dei andre etter ei regle eller remse. For kvart ord som har tonetyngd peikar han på ein i rekkja. Den som det vert peikt på ved siste ordet er ute, og er ikkje med når ut-teljinga startar på nytt. Ein held fram med teljinga til éin er att. 

Det finst svert mange regler eller ellingar. Det er ofte lokale variantar av regler som er kjende frå støre område.

Døme på ellingar

Kjelder 
 Bernt Støylen: Norske barnerim og leikar Kristiana 1899

Leikar
El Hierro

El Hierro, med kallenamnet Isla del Meridiano («Meridianøya»), er ei spansk øy. Ho er den minste, sørlegaste og vestlegaste øya i Kanariøyane i Atlanterhavet. Ho ligg akkurat på 18 grader vest.

Historie 

Namnet på øya kjem frå guanche og tyder «helt», men i løpet av åra har namnet endra seg til «Hierro», som tyder «jarn» på spansk. Derfor vert Ferro òg stundom nytta som eit alternativt namn på øya. 

Dei innfødde på øya, kalla bimbachar, vart erobra av Jean de Béthencourt, men det skjedde meir gjennom forhandlingar enn med militær makt. Béthencourt var alliert med Augeron, bror til monarken på øya. Han hadde i årevis vorte halde fange av europearane og var her ein meklar mellom europearane og guanchane. Mot at Béthencourt fekk kontroll over øya, lovde han fridom for dei innfødde, men han heldt ikkje lovnaden og selde seinare mange av dei som slavar. Mange franskmenn og spanjolar frå Galicia slo seg ned på øya.

Geografi og natur 
Som resten av øygrupper er øya fjellendt. Ho har eit areal på 278 km².
Det høgaste punktet ligg midt på øya og heiter Malpaso med ei høgd på 1501 meter over havet. Fleire unike artar finst på El Hierro, som ei kjempeøgle (Gallotia simonyi).

Øya er ein del av provinsen Santa Cruz de Tenerife og består av tre kommunar: 
 Frontera
 Valverde
 El Pinar

Valverde ligg nordaust på øya, medan Frontera ligg i sørvest. Begge inneheld fleire landsbyar. Setet på øya er Valverde. I 2003 budde litt over 10 000 innbyggjarar på øya.

Turisme 
Som alle av Kanariøyane er El Hierro ein turistdestinasjon. Ho har ein liten flyplass ved Valverde og ein ferjeterminal som begge har samband med Tenerife.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «El Hierro» frå , den 15. august 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Plante- og dyreliv på El Hierro

Øyar i Kanariøyane
Vulkanar på Kanariøyane
Biosfærereservat i Spania
Skyss

Skyss er Hordaland fylkeskommune sitt driftsselskap for kollektivtrafikk i fylket. Skyss lyser ut anbodskontraktar til transportselskapa i tillegg til å planleggje og marknadsføre kollektivtilboda i Hordaland og tar hand om kundeførespurnader. Utstyr og personell er det transportsselskapa sjølve som står for. Bussane køyrer med påført dekor for Skyss.

Kollektivtransport i Vestland
Bybanen i Bergen
Eidsborg

Eidsborg (uttale: Ess'pår) er ei bygd i Tokke kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Staden ligg seks kilometers køyring nordom kommunesenteret Dalen, og har vegsamband sørover til Dalen og austover til Europaveg 134 via Riksveg 45. Eidsborg ligg på over 500 moh. og er ei fjell- og skogsbygd.

I Eidsborg ligg Eidsborg stavkyrkje frå slutten av 1200-talet og hovudavdelinga til Vest-Telemark Museum med mellom anna Stålekleivloftet frå kring 1170. Tømmeret i loftet er årringsdatert til kort etter 1167, noko som gjer Stålekleivloftet til det eldste daterte profane trebygget i Noreg.

I fjella kring Eidsborg har det vorte teke ut brynestein frå 700-talet til ut i 1970-åra frå mange steinbrot. Bryna og bryneemna vart frakta ned til Dalen og derfrå ut til kysten på Telemarksvassdraget. Eidsborgbryna vart derfrå eksporterte til Norden og resten av Europa. Vraket av eit skip som forliste i vikingtida, det såkalla Klåstadskipet, vart funne med ei last bryne frå Eidsborg ombord.

Namnet 
Den norrøne forma av namnet var Eiðsborg. Forleddet blir til vanleg tolka som genitiv av eið n 'eid' - men sidan det ikkje finst nokon terrengformasjon i soknet som liknar på eit eid, så bør det heller tolkast som genitiv av eiðr m 'eid, høgtideleg/heilag avtale'. Sisteleddet kan vanskeleg vise til ei borg (eller bygdeborg), sidan noka slik ikkje er kjend frå staden. Ordet borg bør difor heller tolkast i den eldre tydinga berg. Tydinga av namnet blir da 'eidsberget', 'berget ein har gjort ein høgtideleg avtale om'. Ei slik tolking passar godt med historia: Det kjende brynesteinsbrotet i Eidsborg (som gav store inntekter) var eit sameige mellom dei største gardane - og kor mykje kvar enkelt gard kunne bryte ut var fordelt gjennom avtalte lottar.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Eldre fotografi frå Eidsborg på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Bygder i Vestfold og Telemark
Busetnader i Tokke
Den gamle verda

«Den gamle verda» er eit omgrep som blir bruka for å nemne delane av jorda som europearane kjente før Kristoffer Columbus seglde til Amerika i 1492, det vil seie Europa, Afrika og Asia.

Motsettinga er «den nye verda» som femnar om Nord-Amerika og Sør-Amerika.

Australia og Antarktis blei ikkje inkludert i omgrepa fordi desse kontinenta var ukjente i Europa då dei to omgrepa oppstod. Tidlegaste kjente bruk av omgrepet «den nye verda» er frå 1500-talet då Pietro Martire d'Anghiera skreiv om Amerika.

Kjelder 

 Artikkelen «Alte Welt» i Wikipedia på tysk den 16. august 2009
 Artikkelen «Den nye verda» i Store Norske Leksikon den 16. august 2009

Europeisk kultur
Afrikansk kultur
Asiatisk kultur
Samfunnsgeografi
Oppdagingstida
Kulturelle regionar
Elsk

Elsk eller elskhug (elskug, elskog, elsko))er eit substantiv som er nytta om jordisk kjærleik, i nokon grad erotisk lengt eller lyst. Omgrepet femnar noko vidare enn rein lyst. Verb-avleiinga er «å elske». Ein annan avleiing er «ei elska», før i tida nytta om ein kjærast. Før i tida nytta ein omgrepet noko vidare enn i dag, då «elske» ofte er vorte synonymt med seksuelt samvære. Om ein elskar noko eller nokon, tyder det framleis at ein held storleg av objektet for elsk-hugen. I dag snakkar vi framleis om å «legge sin elsk på» noko. 

Ordet har vore nytta i Skandinavia sidan norrøn tid, og finst i alle skandinaviske språk. Det er eit norrønt arveord, men ikkje nytta utanfor Skandinavia. 

Litterært har ordet vore meir i bruk før i tida, mellom anna i den norske nyromantikken (Vaar og elsk av Hans E. Kinck, diktet Elsk frå Haugtussa av Arne Garborg).

Kjærleik
La Gomera

La Gomera er ei av Kanariøyane i Spania utanfor kysten av Afrika i Atlanterhavet. Øya ligg vest for Tenerife. Ut i frå areal er ho den nest minste av dei sju hovudøyane i gruppa.

Politisk inndeling 
La Gomera er ein del av provinsen Santa Cruz de Tenerife. Ho er delt inn i seks kommunar:
 Agulo
 Alajeró
 San Sebastián de la Gomera
 Hermigua
 Valle Gran Rey
 Vallehermoso

Hovudsetet på øya (cabildo insular) ligg i San Sebastián.

Økologi 
Øya har vulkansk opphav og er nesten sirkelforma med ein diameter på 22 km og ei høgd på opp mot 1487 meter over havet ved Garajonay. Øya er forma som ei halv appelsin som så er delt inn i fleire «båtar» med djupe kløfter eller barrancos mellom seg. Desse kløftene er dekte av laurbærregnskog (laurisilva). 

Dei øvre delane av desse tette skogane er nesten alltid dekte av skyer og dis og er derfor frodige med variert vegetasjon. Dei er ein del av Garajonay nasjonalpark, som UNESCO erklærte ein verdsarvstad i 1986. I fjellsidene finn ein mange stiar som gjev flott utsyn over området for turistane her. 

Dei sentrale fjella tar imot luftfukt frå passatvinden og gjev eit tett jungelklima med kjøligare luft enn i dei solrike klippene ved kysten. 

Mellom desse to ytterpunkta finn ein fleire mikroklima. I fleire hundreår har bønder i desse områda nytta vatnet frå regnskogområda til å lage vingardar, frukthagar og bananlundar.

Kultur 
I 2003 levde opp mot 20 000 menneske på La Gomera.

Den lokale vinen er særeigen og vert ofte servert saman med ein tapas av til dømes lokal ost, steikt svin eller geitekjøt. Andre kulinariske spesialitetar er almogrote, ein smelteost og miel de palma, ein sirup frå palmetre. 

Innbyggjarane på La Gomera har ein unik måte å kommunisere på over dei djupe kløftene med forbløffande plystring kalla silbo gomero. Dette plystrespråket til dei innfødde har vorte dokumentert sidan romartida. Det vart utvikla av dei innfødde på øya, guanchane og seinare lært av dei spanske nybyggjarane på 1500-talet. Då denne kommunikasjonsmetoden var i ferd med å døy ut på slutten av 1900-talet vart det sett inn krav om at alle borna skulle lære plystrespråket på skulen.

Historie 
Kristoffer Columbus gjorde det siste stoppet sitt på La Gomera før han kryssa Atlanteren i 1492. Han stoppa her for å fylle opp med vin og vatn til mannskapet og skulle etter planen berre bli i fire dagar. Han vart derimot forelska i Beatriz de Bobadilla, guvernøren på La Gomera og han vart verande ein månad. Då han segla avgarde gav ho han sukkerrøyr, som vart dei første som nådde den nye verda. Huset i San Sebastián der han oppheldt seg er i dag ein turistattraksjon.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «La Gomera» frå , den 16. august 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Cabildo de La Gomera

Øyar i Kanariøyane
Vulkanar på Kanariøyane
Utdøydde vulkanar
Isla de Lobos

Isla de Lobos) er ei lita øy i Kanariøyane i Spania, berre 2 km nord for øya Fuerteventura. Ho har eit areal på 4,6 km². Øya har vore eit naturreservat utan permanent menneskeleg busetnad sidan 1982. Turistar kan nå øya via ein kort båttur frå Corralejo på Fuerteventura. Øya har nokre fasilitetar og nokre hus for lokale fiskarar. Det lokale fyret vart automatisert i 1968.

I 1405 var Isla de Lobos forsyningsbase då Jean de Béthencourt erobra Fuerteventura.

Galleri

Fotnotar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lobos Island» frå , den 16. august 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Pott, Joachim; Hüppe, Joachim & de la Torre, Wofredo Wildpret (2003): Die Kanarischen Inseln. Natur- und Kulturlandschaften]. Ulmer, Stuttgart.)

Bakgrunnsstoff 
 Isla Lobos 

Øyar i Kanariøyane
Montaña Clara

Montaña Clara (spansk for «lysfarga fjell») er ei lita øy i Chinijoøyane, nordaust i Kanariøyane, berre om lag 2 km nordvest for La Graciosa. Øya er berre 1,33 km² stor. Det høgaste punktet på øya ligg 256 meter over havet. 

Montaña Clara er ein del av naturreservatet Parque Natural del Archipiélago Chinijo], som er ein opphaldsstad for sjøfugl.

Bakgrunnsstoff 
 Parque Natural del Archipiélago Chinijo (spansk);
 Reserva Natural de los Islotes (spansk).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Montaña Clara» frå , den 16. august 2009. 
 

Øyar i Kanariøyane
Horn

Horn er ei hard utvekst på hovudet til ulike dyr. Rette horn er keratinstrukturar på hovdyr som veks ut frå levande bein og som i hovudsak sit parvis. Andre hornliknande utvekstar kan sitta åleine, som på nashorn, eller sitja lenger bak på kroppen, som på nokre nashornbiller.

Ekte horn eller slirehorn er permanent feste til beinet til dyret. Dei finst hjå dyr i oksefamilien, som kveg, sauer, geiter og antiloper. Hornet er danna av ein kjerne av bein som sit fast i ein tapp i pannebeinet og er dekte av ei hornslire danna av huda. Til motsats blir gevir eller takk felte årleg. Dei opptrer hjå dyr i hjortefamilien. Også dette hornet er ei beindanning, men er gjerne forgreina og er tildekt av mjuk, hårkledd hud  medan det veks.

Hjå nokre artar har begge kjønna horn, medan det hjå andre artar berre er hannen som har horn. Horna tek til å veksa nokså snart etter fødselen, og fortset livet ut. Dyr som har gevir mister dei og dannar nye kvart år. Horna vert ofte nytta for å kjempa mot rivalar og rovdyr. 

Menneske har nytta horn som materiale sidan steinalderen. Horn er hardt, men kan samstundes lett skjerast til. Horn kan mellom anna brukast som skaft til ulike verktøy, som drikkehorn eller musikkinstrument som bukkehorn eller sjofár. Hornet har også inspirert og gjeve namn til fleire messingblåseinstrument, som posthorn og valthorn.

Sjå òg
Overflodshorn

Kjelder 

 

 Denne artikkelen bygger på «Horn» frå , den 11. november 2009.

Bakgrunnsstoff 

Dyreanatomi
Dyreprodukt
Hudsystemet
Hovudet
Kvalfuglar

 
Kvalfuglar, Pachyptila, er ei biologisk slekt i familien eigentlege stormfuglar (Procellariidae) som førekjem i Sørishavet.

Utsjånad 
Kvalfuglane er av dei minste artane i stormfuglfamilien med 25-28 centimeter i lengd, vengspenn på 41-46 centimeter og 125–200 gram i kroppsvekt. Ulikskapane mellom artane ser ein mest i den strukturelle oppbygginga av nebbet. Tre av artane har breie, flate nebb med tagga lameller for å filtrere dyreplankton, unikt blant fuglar. Dei andre artane har meir spisse, rette nebb. Det er stor likskap i fjørdrakta mellom alle artane under flyging og kvalfuglar er derfor vanskelege å identifisere på avstand. Dei er blågråe på oversida med svarte smådekkarar og lys underside. Føter og nebb er blålege. Oversida har ein godt synleg mørk 'M'-forma figur over venger og rygg. Dei har eit mørkt haleband på enden av halen, hos blåpetrell er bandet kvitt. Kjønna har lik fjørdrakt.

Fjørdrakta har liknande reflekterande eigenskapar som havoverflata, det gjer at dei synast å vekselvis forsvinne og dukke opp att når dei flyg lågt over bølgjetoppane.

Artsliste 
 (Blåpetrell, Halobaena caerulea)
 Pachyptila
 Breinebbkvalfugl, Pachyptila vittata
 Marionkvalfugl, Pachyptila salvini
 Antarktiskvalfugl, Pachyptila desolata
 Smalnebbkvalfugl, Pachyptila belcheri
 Tjukknebbkvalfugl, Pachyptila crassirostris
 Alvekvalfugl, Pachyptila turtur

Åtferd og diett 
Kvalfuglane er pelagiske og opptrer i flokkar til havs. Dei lever av ulike former av planktonliknande krepsdyr som hoppekreps, muslingkreps (Ostracoda), tifotkreps, krill og jamvel enkelte fiskeartar i familiane Nototheniidae og Myctophidae, lanternefiskar. Alle artane tar føde enten når dei ligg på havoverflata eller ved å flyge lågt over vatnet. Artane som har breie nebb med lamellar silar havvatnet etter føda likt ein bardekval. Dei andre artane plukkar føda ut av vatnet. Kvalfuglane er kolonirugarar på subantarktiske øyar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Valfåglar» frå , den 16. august 2009
 Syvertsen, P. O., Ree, V., Hansen, O. B., Syvertsen, Ø., Bergan, M., Kvam, H., Viker, M. & Axelsen, T. 2008. Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler. Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 22.5.2008)

Fotnotar 

Stormfuglfamilien
Fugleslekter
Vadefuglar

 
Vadefuglar er ei nemning som vert nytta for fuglane i ordenen Charadriiformes som ikkje er marine sjøfuglar med symjeføter. Sistnemnte er joar, måsar, terner, saksenebb og alkefuglar. Dessutan brakksvaler og krabbeetar som har likskap med vadefuglar, men er nært relatert til sjøfuglar. 

Det står då att over 200 artar av Charadriiformes som er knytte til våtmark eller kystnære miljø, desse har samnemninga vadefuglar. Mange med habitat arktiske og tempererte område er typiske trekkfuglar, medan tropiske fuglar ofte er standfuglar eller flytter berre etter mønstre i nedbørsvariasjon. Nokon av dei arktiske artane, slik som dvergsnipe er blant trekkfuglane med lengste trekkrute, dei oppheld seg på den sørlege halvkula utanom hekkesesongen. 

Dei fleste vadefuglane et små virvellause dyr som dei plukkar opp av leire, anna laus masse av jord eller biologisk materiale. Ulike nebblengder på desse artane gjer at dei kan beite i felles habitat, utan å direkte konkurrere om maten, spesielt på kysten. Mange vadarar har følsame nebbspissar som gjer dei i stand til å oppdage byttedyr som er skjult i mudder eller mjuk jord. Nokon større artar, spesielt dei som er tilpassa tørrare habitat vil ta større byttedyr som insekt og små krypdyr. 

 
Den minste medlemmen av denne gruppa er pygmésnipe, små vaksne kan vege så lite som 15,5 gram og måler berre litt over 13 cm. Den største arten kan vere austspove, ca 63 cm og 860 gram, men kysttriel er den tyngste på ca. 1 kg. 

Etter nyare studiar (Ericson et al., 2003; Paton et al., 2003; Thomas et al., 2004a, b; van Tuinen et al., 2004; Paton & Baker, 2006), kan vadefuglar deles inn slik:

 Underorden Scolopaci
 Snipefamilien  Scolopacidae: sniper, sandsniper, symjesniper og andre

 Underorden Thinocori
 Rikssnipefamilie Rostratulidae
 Bladhønsfamilien  Jacanidae
 Rypesnipefamilien  Thinocoridae
 Slettevandrarfamilien Pedionomidae

 Underorden Chionidi
 Trielfamilien Burhinidae
 Slirenebbfamilien Chionididae
 Gulpesnipefamilien Pluvianellidae: Gulsnipe er monotypisk

 Underorden Charadrii
 Ibisnebbfamilien Ibidorhynchidae: Ibisnebb er monotypisk
 Avosettfamilien Recurvirostridae: Stylteløparar og avosettar
 Tjeldfamilien Haematopodidae: 11 artar av tjeld
 Lofamilien  Charadriidae: Loar og viper
Inndeling av underordenar er omstridt.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Wader» frå , den 16. august 2009

Vade-, måse- og alkefuglar
Wenche

Wenche er eit kvinnenamn av (neder)tysk opphav. Det har norsk namnedag den 17. august.

Andre skrivemåtar er Venke, Wenke, Venche, Wencke, Vence eller Vencke.

Namnet oppstod som ei tysk form av det mellomnedertyske Wineke, som igjen var danna som kjæleform av namn som byrja med Win- eller Wen-. Dette leddet tyder 'venn'. 

Namnet er kjend i Noreg frå 1500-talet. Namnet var mykje brukt frå rundt 1940 til rundt 1970, då over 1 % av nyfødde jenter fekk namnet Wenche. I 2009 var det 14 586 norske kvinner som bar namnet.

Namneberarar 

 Wenche Foss (f. 1917), norsk skodespelar, fødd Eva Wenche Steenfeldt Foss
 Wenche Blomberg (f. 1943), norsk forfattar
 Wenche Krossøy (f. 1943), norsk forfattar
 Wenche Myhre (f. 1947), norsk songar
 Wenche Kvamme (f. 1950), norsk songar og skodespelar
 Wencke Mühleisen (f. 1953), norsk forskar og feminist
 Wenche Lyche (f. 1965), norsk kledeskapar
 Venke Knutson (f. 1978), norsk songar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Wenche» frå , den 16. august 2009. 
 
 

Kvinnenamn
Tyske førenamn
Verner

Verner og Werner er mannsnamn av tysk opphav. Werner er òg eit slektsnamn. Verner har namnedag i Noreg og Sverige den 17. august.

Namnet er sett saman av war(in), 'vakt' og hari eller heri, 'her'. Ein tysk variant er Wernher, medan namnet er kjend som Warner på engelsk.

Werner var mykje brukt på gutebarn fødd i første halvdelen av 1900-talet.

Namneberarar 
 Werner Christie (1746–1822), norsk jurist og industrimann
 Werner von Siemens (1816–1892), tysk oppfinnar og industrimann
 Werner Söderström (1860-1914), finsk forleggjar som grunnla Werner Söderström OY
 Werner Seeling (1909-1946), tysk nazist frå andre verdskrigen
 Verner Panton (1926–1998), dansk møbeldesigner
 Werner Herzog (f. 1942), tysk filmregissør
 Werner Bätzing (f. 1949), tysk geograf
 Werner Christie (f. 1949), norsk politikar og minister

Annan bruk 

 Wernersholm og Wernersholmvegen i Fana i Bergen

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Verner» frå , den 16. august 2009. 
 
 behindthename.com

Mannsnamn
Tyske slektsnamn
Tyske førenamn
Namn knytte til strid
Namn knytte til vern
Rafael Correa

Rafael Vicente Correa Delgado () var president i Ecuador frå 2011 til 2017. Han er òg ein humanist og kristen sosialist, og har kalla seg sjølv «ein sosialist av det 21. århundre». I 2006 stifta han venstresidepartiet Alianza PAIS. I første runde av presidentvalet 15. oktober 2006 kom han på andre plass med 22,84% av stemmene. I andre runde, 26. november 2006, fekk han 56,67% av stemmene, og blei vald til president. Han er gift med Anne Malherbe, som han har to døtrer og ein son med.

Bakgrunnsstoff 

 Correas nettside

Ecuadorianske presidentar
Folk frå Guayaquil