alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Optisk telegraf

Optisk telegraf var eit mekanisk system for sendingar av meldingar i tidlegare tider, funne opp i 1792 av franskmannen Claude Chappe. Systemet er basert på at høge master med rørlege armer vart sett opp på stader med godt utsyn, og at ein ved å setje desse armane i ulike stillingar kunne sende meldingar derfrå til ei anna høgd som låg innanfor synsvidda. Meldingane kunne verte sende over store avstandar ved at det vart bygd stasjonar i lange liner, og kvar stasjon i lina tok opp att og sende vidare meldinga som vart sendt frå utgangspunktet. Slike telegrafsamband vart skipa i mange land for både militære og sivile føremål.

Med tida vart det utvikla mange variantar av optiske telegrafsystem. Svensken Abraham Niclas Edelcrantz fann i 1794 fram til eit system med ti klaffar av jarnplater festa til faste tverrstag på masta. Kvar klaff kunne verte stilt anten horisontalt eller vertikalt, og dette gjorde det mogeleg å sende meldingar i koder i samsvar med ei kodebok. Eit tilsvarande system med seks klaffar vart teke i bruk i Noreg for militære føremål.

Sjå òg
Semafor

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Optisk telegraf» frå ,  den 26. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:  
 

 

 Eckart Roloff: Claude Chappe: Ein Abbé macht den Nachrichten Flügel und erfindet die optische Telegrafie - Revolution! In: Eckart Roloff: Göttliche Geistesblitze. Pfarrer und Priester als Erfinder und Entdecker. Forlag Wiley-VCH, Weinheim 2010. s. 221-234, ISBN 978-3-527-32578-8. 2. utgave 2012 (Paperback), ISBN 978-3-527-32864-2 (tysk)

Bakgrunnsstoff
 Kysttelegrafen i Sunnhordland 1808-14
 Den optiska telegrafen frå Uppfinningarnas bok
 Artikkel om Optisk Telegraf i Nordisk familjebok.
 Dokumentasjon om optisk telegraf av Tekniska Museet i Stockholm  
 Om den optiske telegraf nordenfjelds

Visuell kommunikasjon
Igor Sikorsky

Igor Ivanovitj Sikorskij (), seinare Igor Sikorsky, var ein russisk-amerikansk ingeniør.

Sikorsky var fødd i Kiev i dåverande Tsar-Russland i 1889 i ein russisk familie. Han utvandra til USA i 1919. Då han vart amerikansk statsborgar var det som Igor Sikorsky, som er den engelske translitterasjonen av namnet hans.

Han var oppteken av flyging frå guteåra, og var sterkt inspirert av bøkene til Jules Verne. Som ung eksperimenterte han med små helikoptermodellar, og bygde allereie i 1909 sitt første forsøk på eit helikopter, sjølv om det ikkje makta å løfta seg frå jorda. Han kasta seg i staden over fly, og fekk sitt første fly på vengene i 1911. Fleire modellar kom til, og i 1914 blei han den første som flaug eit fly med 4 motorar. Ein forbetra versjon flaug med passasjerar same året. Året etter var ein bombeversjon klar for flygetroppane til den russiske hæren, som tok flyet i bruk i 1915.

I USA grunnla han Sikorsky Aero Engineering Corporation i 1923, og utvikla fleire fly med faste venger. Draumen om helikopteret held fram, og i 1931 fekk han patent på den kjende moderne helikopterkonstruksjonen med hovudrotor og mindre lodrette halerotor. I 1940 gjorde han den første flyginga i eit brukbart helikopter dagen før fødselsdagen sin, og i 1941 hadde han konstruert eit helikopter som kunne halda seg i lufta i meir enn 15 minutt.

Det første helikopteret (S-47) blei levert til United States Air Force i 1942.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Igor Sikorsky» frå ,  den 24. september 2018.  

Russiske ingeniørar
Folk frå Kiev
De Havilland DH 114 Heron

de Havilland DH.114 Heron var eit mindre 4 motors propellerdreve passasjerfly.

Historie og utvikling 
Flyet var ei videreutvikling av DH 104 Dove som fekk forlenga skrog og vart utstyrt med ytterlegare to motorar. Dei fyrste flya som vart produsert vart eksportert til New Zealand Air.

Flyet vart ein heil-metall konstruksjon med ei tradisjonell låg-venga utforming med nasehjul. Det vart bygd over 150 eksemplar som vart eksportet til over 30 land, òg til Noreg.

Den første Heron, model 1A, hadde ein del veikskapar, mellom anna for små og for tunge motorar og vart utstyrt med fast understell og eit ikkje styrbart nasehjul. Detta forenkla vedlikehaldet, men drog og toppfarten ned.

Etter at det varet bygd 51 fly av den første modellen gjekk dei Havilland over til Model 2 med opptrekksbart understell, styrbart nasehjul og forbetra yting.
Produksjonen opphøyrde i 1963.

Det vart bygd 149 Heron og det finst enno (i 2010) 36 fly lagra kringom. Fem av desse skal vera i flygbar stand.

Heron i Noreg 
I åra 1952–1960 hadde Braathens 8 Heron registrert i Norges luftfartøyregister. Flya vart sett inn på selskapet to første innenlandruter:

 Oslo–Stavanger, via Jarlsberg, Kristiansand (Kjevik) og Farsund (Lista)
 Oslo–Trodheim (Ladt), seinare (Værnes) over Røros
 LN-PSG – Per – 1952–1957
 LN-SUD – Ola – 1952–1957
 LN-BDH–1954–1954
 LN-NPI/LN-SUL – Pål/Ola – 1955–1960
 LN-SUR – Lars – 1956–1956 – Gjekk ned på Hummelfjell (Hummelfjell-ulukka)
 LN-SUB – 1957–1960 - Per
 LN-SUA – 1957–1958
 LN-BFX Fjellfly
 LN-BFY Fjellfly
 LN-NPH Nor Flyselskap
 LN-BDS Vestlandske Luftfartsselskap – 1956–1957

Braathens var ein av dei aller fyrste operatørar av Heron, Nr. 2, 3 og 5 frå produksjonslinja vart levert til Braathen

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «De Havilland DH 114 Heron» frå ,  den 24. september 2018.

Referansar

Litteratur 

 Audun Tjomsland: Mot alle odds : Braathens SAFE – 50 år på norske vinger. (1995) ISBN 82-990400-1-9

Passasjerfly
Audun Tjomsland

Audun Tjomsland () er ein norsk journalist og informasjonsmedarbeidar. 

Tjomsland har vore utanriksmedarbeidar i Aftenposten og journalist og seinare redaktør, i Sandefjords Blad. Han var lenge tilsett i Dagsrevyen på NRK som nyhendeopplesar, og har vore NRK-korrespondent i New York og London. Tjomsland har også vore informasjonsdirektør i Braathens SAFE og informasjonsdirektør i NSB. Han driv i dag Tjomsland Media A/S saman med kona Liv Tjomsland.

I 2011 vart Tjomsland vald inn i bystyret i Sandefjord for Høgre og vart gjenvalgt ved kommunestyrevalet i 2015. Han har vore medlem av formannskapet og har òg vore leiar for helse- og sosialutvalet. Han er leiar for Bjerggata og omegn vellag i Sandefjord.

Bibliografi 

 Mot alle odds, Braathens SAFE – 50 år på norske vinger. (1995) ISBN 82-990400-1-9
 Med Johann Olav Koss: Idrett og menneskeverd (1994)
 Med Jan Greve og Asgeir Sektnan: Norway at the Olympics : The Norwegian Olympic Committee, Norwegian Olympic victories, The National Top Sports Programme (red.) (1994)
 Høyt spill om Torp (2005) ISBN 82-997212-0-2
 -en hjelpende hånd – Sandefjord sanitetsforenng i 100 år. (2009) ISBN 978-82-303-1348-0
 En personlig reise i Amerika fra Kennedy til Obama (2008) ISBN 978-82-458-08-766

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Audun Tjomsland» frå ,  den 24. september 2018.

Bakgrunnsstoff 

 Tjomsland Media

NRK-journalistar
Norske journalistar
Folk frå Sandefjord
De Havilland DH 104 Dove

De Havilland DH.104 Dove var eit britisk passasjerfly konstruert og bygt av De Havilland like etter andre verdskrigen, då fabrikken igjen kunne satsa på sivil flyproduksjon.

Historie 
Flyet var ein etterfølgjar til førkrigsmodellen Dragon Rapide, som var eit av dei mest vellukka passasjerflya til den britiske flyindustrien på 1930-talet. Medan dette hadde vore eit biplan, var Dove eit monoplan med eitt par venger. Det hadde to motorar. Dove flaug første gongen 25. september 1945.

Produksjon 
Produksjonen av Dove og dei mange variantane av flyet omfatta 388 sivile Dove-fly. Dessutan blei det bygd militære variantar,  Devon C.2 og Sea Devon, i høvesvis 127 og 13 eksemplar. Med plass til åtte passasjerar viste flyet seg snart å vera for lite for flytrafikken på 1950-talet, og De Havilland bygget ein større, men elles nær identisk maskin med fire motorar, De Havilland DH 114 Heron som kunne romma 15 passasjerar. Produksjonen opphøyrde på midten av 1960-talet. Det var då vorte bygd i 542 eksemplar.

Sivile kundar 
Flyet vart selt til 17 større og mindre flyselskap. Dei fleste eksisterer ikkje i dag.

Kjende selskap som har nytta Dove

 BOAC
 British Midlands
 Sabena
 South African Airways

Brukt av flyvåpen i
Argentina 
Brasil
Egypt
Etiopia 
Irland
Indonesia
Jordan 
Libanon
Malaysia
New Zealand
Pakistan
Storbritannia
Sri Lanka
 Sør-Afrika

Sverige

Spesifikasjonar

Dimensjonar 

 Besetning: 2
 Passasjerar: 8
 Vengespenn: 17.37 m
 Lengd: 11.96 m
 Høgd: 4.75m
 Vengeflate: 31.1 m²
 Vekt, tom: 2 600 kg
 Maksvekt: 4 000 kg
 Motorar: 2x De Havilland Gipsy Queen 70 Mk 6-sylinder i rekkjemotorar, kvar på 380 bhp (283 kW).

Ytingar 

 Toppfart: 325 km/t ved 2 400 m høgd
 Stigingsevne: 4.7 m/s
 Marsjhøgd: 6 100 m
 Maks rekkjevidd: 1 720 km

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «De Havilland DH 104 Dove» frå ,  den 24. september 2018.

Passasjerfly
De Havilland-fly
De Havilland DH 89 Dragon Rapide

De Havilland DH 89 Dragon Rapide var eit vellukka britisk passasjerfly på 1930-talet. Det vart konstruert som ein etterfølgjar av de Havilland DH 84 Dragon, i likskap med den fire-motor sin de Havilland DH 86 Express.

Flyet vart kjent, blant anna i 1936 då General Franco vart frakta i ein DH 89 frå eksil i Afrika til Spania ved utbrotet av den spanske borgarkrigen.

Ved utbrotet av andre verdskrig vart mange Dragon Rapide-fly rekvirert av britiske styrkar, og saman med nye bestillinger frå RAF vart dei brukt under nemninga «dei Havilland Dominie». Dei vart brukt til passasjertransport og som øvelsesfly for radionavigasjon

Det vart bygd i alt 731 eksemplar. Dei har vist seg utruleg seiglivede og fleire flyr framleis som veteranfly. Ved IWM Duxford flymuseum i Cambridgeshire vert brukt eit par av dem dagleg til korte turar over flyplassen. På New Zealand finst òg eit par flydyktige Dragon Rapide.

Brukt som militærfly 

 Australia, Spania, Storbritannia (Fleet Air Arm, Royal Air Force), USA.

Dragon Rapide i Noreg 
Eitt einaste eksemplar av flyet har vore registrert i Noreg. LN-BFB «Lappi» vart skaffa av A/S Skogbruksfly i Sokna i 1955. Selskapet hadde det fram til 1959 då det vart selt til NOR Flyselskap på Eggemoen. Flyet har i dag callsign G-AKIF og flyr for Classic Wings UK på Duxford under det årlege Flying Legends i juli der publikum vert invitert til å kjøpa billett og verta med opp i lufta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «De Havilland DH 89 Dragon Rapide» frå ,  den 24. september 2018.  
 

Passasjerfly
De Havilland DHA-3 Drover

De Havilland DHA-3 Drover var eit australsk bygd, lågvinga, tre-motors passasjerfly, konstruert og bygd av de Havilland Australia seint på 1940-talet. Flyet hadde likskapstrekk med den to-motors, britisk-bygde De Havilland DH 104 Dove.

Det vart berre bygd 20 eksemplar av denne flytypen som flaug for fyrste gong i 1948. Flyet vart nytta som passasjar- og fraktfly av dei australske selskapa Qantas og TAA. Modellen er likevel mest kjend som ambulanseflyet som  Royal Flying Doctor Service of Australia brukte til eit godt stykke ut på 1960-talet.

Drover vart bygd for å erstatta de Havilland Dragon Rapide som då var i utstrekt bruk i Australia, mellom anna hos Royal Flying Doctor Service.

Spesifikasjonar

Dimensjonar 

 Lengd: 11 m
 Vengespenn: 17,38 m
 Høgd: 3 m
 Tomvekt: 1 859 kg
 Lastekapasitet: 681 kg
 Max. take-off vekt: 2 950 kg
 Max drivstoff: 408 liter
 Besetning: 1 pilot
 Passasjerar: 6–8

Ytingar 

 Toppfart: 225 km/t
 Marsjfart: 201 km/t
 Rekkjevidd: 805 km
 Stigningsevne: 244 m/min
 Startlengd: 475 meter
 Landingslengd: 460 m.
 Motorar: 3× De Havilland Gipsy Major Mk-10 4-sylindret luftkjølt rekkjemotorar: 145 hk

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «De Havilland DHA-3 Drover» frå ,  den 24. september 2018.

Bakgrunnsstoff 

 Foto av prototypen
Passasjerfly
School of the Air

School of the Air er ei fjernundervisingsordning for skulebarn på alle stadium i avsides og fjerntliggande område i Australia.

Skulen vart grunnlagd i 1950. Fram til 2002 føregjekk undervisinga over kortbølgjeradio på same radiosamband og frekvensar som vart brukt av Royal Flying Doctor Service of Australia. I dag føregår undervisinga ved hjelp av trådlaust Internett og mobiltelefonar.

Med innføring av Internett og web-kamera hos den enkelte eleven er det no vorte to-veg sin visuell kontakt mellom lærer og elev. Sjølve «skulen» med lærarar held til i dei større sentera og elevane sit spreitt omkring på dei enkelte farmane. Vanlegvis held til elevane ein time per dag der dei får individuell undervising frå læraren  og resten av skuledagen  arbeider dei med den mottekne materialen saman med foreldre, eldre sysken, andre slektningar eller ein tilsett huslærer.
Tradisjonelt fekk elevane sit skulemateriell og rette oppgåver og returnerte nye oppgåve med Flying Doctor eller  posten . Med innføring av internett og E-post får elevane no sina rette oppgåver på ein mykje raskare måte.

Ein skule som den i Alice Springs har for tida 120 elevar spreidd over eit område på 1 300 000 kvadratkilometer.  Barn av dei opphavlege australiere, aboriginane utgjer omtrent 15 prosent av elevane. 

Side alle elevane lever i ein isolert situasjon er School of the Air ofte deres første møte med andre barn og det første møtet med andre ut over den næraste familien. Gjennom ein årleg sammenkomster der elevane reiser til skulen og held til ei veke saman med lærer og dei andre elevar får borna høve til å knyta nye kontaktar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «School of the Air» frå ,  den 24. september 2018.

Bakgrunnsstoff

 School of the Air – Mount Iste
 School of the Air – Alice Springs
 Australian Government Link – History for the School of the Air

Utdanning i Australia
Fjernundervising
Web-kamera

Web-kamera (populært webcam) er eit digitalt kamera som vert brukt til å kommunisera med andre med over Internett eller til overvaking. Bileta frå slike kamera vert ofte sende i sanntid over Internett.

Program ein kan bruka web-kamera saman med 

 Skype
 iChat
 MSN
 AMSN
 Yahoo

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Web-kamera» frå ,  den 24. september 2018.

Bakgrunnsstoff

 Webcam directory
 Chatter.no Tilbyr chattetjeneste med webcam-høve

Film- og videoteknikk
Kommunikasjon
Ludo Coeck

Ludovic Coeck () var ein belgisk fotballspelar frå Anvers som med RSC Anderlecht vann cupvinnarcupen to gongar og UEFA-cupen i 1983. Han var venstreveng eller midtbanespelar på Belgias landslag i tida 1974-84.

Klubbspel
Coeck var Anderlecht-spelar frå 1972 til 1983. Med topplaget frå Brussel var han seriemeister to gongar og ein gong nasjonal cupmeister. Både i 1976, 1977 og 1978 fekk han plass i fyrste-ellevaren då Anderlecht tok seg til den årlege finalen i cupvinnarcupen. Det belgiske laget sigra over høvesvis West Ham United i 1976 og Austria Wien i 1978, i 1977 vart det tap mot Hamburger SV. Han tok avskjed med Anderlecht etter han var med i UEFA-cupfinalane 1983, heimekampen mot Benfica enda 1-0 og  bortekampen 1-1. Etter triumfen mot Benfica gjekk Coeck sommaren 1983 vidare til italienske FC Internazionale og sidan Ascoli, der han fekk lite og inkje speletid.

Landslagsspel
Knapt 19 år gammal, fekk Coeck sin landslagsdebut då han vart bytta inn i EM-kvalifiseringskampen mot Island i Reykjavik, hausten 1974. Han spelte alle fem kampane då Belgia tok seg til mellomspelet i VM i fotball 1982, ei turnering der han med eit langskot skåra dei einaste målet i gruppespelkampen mot El Salvador. 27. april 1983 vart Coeck matchvinnar då Belgia vann 2-1 mot Aust-Tyskland i ein kamp som hjelpte Belgia til plass i EM i fotball 1984. Under sjølve europameisterskapen i Frankrike var han innbytar i to oppgjer, dei siste i landslagsdrakta. Han deltok i 46 landskampar og skåra 4 mål.

Coeck døydde 30 år gammal etter å ha vorte alvorleg skadd då han køyrde inn i autovernet på motorvegen nær Rumst.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1976 og 1978 med Anderlecht
Vinnar av UEFA-cupen: 1983 med Anderlecht
Belgisk seriemeister: 1974 og 1981 med Anderlecht
Belgisk cupmeister: 1975 med Anderlecht

Kjelder

eu-football

Belgiske fotballspelarar
Anderlecht-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-EM 1984
Robert G. Elliott

Robert G. Elliott () var ein amerikansk bøddel, eller State Electrican, som var den offisielle tittelen. Han tenestegjorde i Staten New York og nabostatar frå 1926 til 1939, og skal ha utført 387 avrettingar med elektrisk stol. Av dei meir kjende han måtte avrette var Sacco og Vanzetti, Ruth Snyder og Bruno Hauptmann.

Elliott meinte at ein under avrettinga måtte veksle mellom ulike nivå i den elektriske spenninga. Vanlegvis nytta han 8 ampere straumstyrke, og gav den dødsdømte fyrst ein støyt i tre sekund med ei spenning på 2000 volt, deretter 500 volt i resten av minuttet, auka til 2000 volt att i tre sekund og senka til 500 volt i resten av dette minuttet, for til sist å gje ein støyt på 2000 volt i nokre få sekund før han slo av straumen. Føremålet med denne vekslinga var å gjere den dødsdømte medvitslaus ved hjelp av den høge spenninga, medan den lågare spenninga skulle varme opp dei vitale organa i kroppen så mykje at dei stogga å fungere, og livet ebba ut. Vekslinga mellom høg og låg spenning skulle òg påverke hjarterytmen og få hjartet til å stogge.

Sjølv var Elliott heilt mot dødsstraff, og skreiv «Vona mi er at den dagen ikkje er langt unna då lovleg dreping, anten det er med elektrisk støyt, henging, giftgass eller andre metodar, er forbode i heile USA.» i sjølvbiografien sin, Agent of Death.

Elliott var tilsett som ordinær elektrikar i fengselet, men fekk eit salær på 150 dollar for kvar avretting.

Etter avrettinga av Sacco og Vanzetti vart han utsett for eit attentat ved at ukjende sprengte huset hans.  Ei tid hadde han livvakt.

Kjelder 

 Bill Bryson: En sommer, Amerika 1927 Gyldendal 2014.
Denne artikkelen bygger på «Robert G. Elliott» frå ,  den 24. september 2018.  

Dødsstraff
Aslak Brimi

Aslak Brimi () er ein norsk folkemusikar og komponist frå Garmo i Lom. Han vart kåra til årets folkemusikar i 2016, og har vunne A-klasse for vanleg fele på Landskappleiken fire gonger (2006, 2007, 2014, 2018).

Diskografi
 Aslak Brimi Kvartett, Vev, plateselskapet ta:lik. 2018
 Aslak O. Brimi, solo, ette´ Lykkja, plateselskapet ta:lik. 2017
 Sulheim/Odde/Brimi, Atterljomen, plateselskapet ta:lik. 2016
 Aslak O. Brimi & Erlend Viken, Ho venta på rock, plateselskapet ta:lik. 2011
 Aslak O. Brimi & Erlend Viken, Duo, plateselskapet ta:lik. 2009
 Aslak O. Brimi & Hans W. Brimi, Blå september, plateselskapet ta:lik. 2006

Aslak Brimi har delteke på følgjande album:
 Tor Jonsson Orkester med Aasmund Nordstoga, Einseto, Just for the Records. Med som musikar, produsent og komponist. 2016
 Rolv Brimi og Aslak Brimi, Nå skal eg sulle, bok og CD. Med som prosjektleiar, noteskrivar, skribent og produsent. Utgjeve på selskapet ta:lik. 2016
 Gudbrandsdølenes spelemannslag, OSLO, talik records. Rolle som musikalsk leiar og produsent. 2015
 Rimrose, med Hildegunn Hovde, Ole Jonny Bekkemellem og Geir Thorud, eige forlag. Viseplate. Rolle som musikar og komponist. 2014
 Svermere, Tonekratt, plateselskapet ta:lik. Folkjazz. 2013
 Diverse artister, W. - musikk av Hans W. Brimi, Heilo / Grappa. Folkemusikkplate. Hadde rolle som produsent og prosjektleiar, samt musikar saman Erlend Viken, og som musikalsk leiar i Gudbrandsdølenes spelemannslag. 2012
 Reidar Svare med Svermere, Fjellblomen, Svermere Musikk. Viseplate. Rolle som co-produsent, komponist og musikar. 2011
 Svermere, Sylfest Mork, Svermere musikk. Folkjazz. 2010
 Diktarplager, På gjengrodde stier, Grammofon. Viseplate/Kaberet. Rolle som musikar og komponist. 2009
 Diktarplager, Evig er ordet, Grammofon. Viseplate/Kabaret. Rolle som musikar og komponist. 2008
 Snaustrinda spelemannslag, Raataluupii, eige utgjeving. Rolle som produsent, prosjektansvarleg og musikalsk leiar. 2006

Norske folkemusikarar
Folk frå Lom
NM i turn 1970 for menn

Noregsmeisterskapen i turn 1970 for menn vart avvikla i Mossehallen i Moss helga 10.–11. oktober 1970. Deltakarane tevla i tolvkamp, dobbelt program i alle seks øvingane med både obligatoriske og sjølvvalde program i øvingane.

Tolvkamp

Trygve Gjerstad var bestemann i begge øvingane med ringar og Torbjørn Ingvaldsen sameleis i bøylehest. Elles sanka Åge Storhaug flest poeng i dei åtte andre apparatøvingane.

Kjelder
Arbeiderbladet 12. oktober 1970

Noregsmeisterskap i 1970
Noregsmeisterskap i turn
Idrettstilskipingar i Viken
Idrett i Moss
Ruth Snyder

Ruth Snyder () var ei amerikansk kvinne som vart dømt for drapet på ektemannen sin. Ho var den første kvinna som vart avretta i elektrisk stol i Sing Sing-fegselet.

Drapsaka fekk stor medieomtale, ikkje minst på grunn av ein avisfotograf som i all løyndom hadde skjult eit miniatyrkamera i kleda sina og fotografert avrettinga.

Ruth Snyder hadde først fått mannen sin til å teikna ein stor llivsforsikring, og saman med elskarern sin, som i utgangspunktet var lite villig til å gå med på komplottet, arangerte  dei i fellesskap eit fingert overfall og innbrot der dei kloroformerte ektemannen og deretter kvelte han. Heile opplegget var så gjennomført amatørmessig at det vart raskt avslørt av politiet.

Òg elskaren fekk dødsstraff.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ruth Snyder» frå ,  den 24. september 2018.  
 

Folk frå New York City
Folk avretta med elektrisk stol
Sing Sing

Sing Sing Correctional Facility er eit fengsel i Ossining i Westchester County i New York, rett ved Hudsonelva. Fengselet husar litt over 1 700 fangar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sing Sing» frå ,  den 24. september 2018.

Referansar 

Byggverk i New York
Skipingar i 1828
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Ingrid Pedersen

Ingrid Pedersen () var ein svensk-amerikansk flygar.
Ho var den første kvinnelege piloten til å fly over Nordpolen.

Ingrid Elisabeth Liljegren vart fødd i Stockholm i Sverige. Ho var dotter av Sivert Roland Liljegren (1908-75) og Maud Berg (1915-82). I 1957 tok Ingrid flysertifikat i Sverige. I 1958 vart ho gift med Einar Sverre Pedersen (1919-2008). I 1962 flytta familien til Anchorage i Alaska, der Einar Pedersen var stasjonert som navigatør for Scandinavian Airlines på interkontinentale flygingar, Nordpolsruta.

I 1963 satte Ingrid Pedersen saman med mannen som navigatør ut med eit éin-motors Cessna 205-fly frå Fairbanks i Alaska over den geografiske nordpolen og vidare til Bodø i Noreg. 

Ingrid og Einar emigrerte til USA i 1979. Einar Pedersen døydde i 2008. Ingrid Pedersen døydde i 2012 i Anchorage i Alaska.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ingrid Pedersen» frå ,  den 24. september 2018.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Kvinner i norsk luftfartshistorie  

Folk frå Stockholm
Luftfartspionerar
Einar Sverre Pedersen

Einar Sverre Pedersen () var ein norsk flygar som var sjefnavigatør i SAS.

Pedersen vart utdanna som navigatør i Little Norway under krigen. Han var seinare navigatør på Stockholmsruta, som var sambandsleddet mellom regjeringa i London og Sverige før han vart overført til 330 skvadron på Shetland. Han var med i den besetninga som flaug det første flyet til Noreg den 8. mai 1945 med den britiske forhandlingsdelegasjonen.

Pedersen vart tilsett i dåverande DNL i 1946 for å driva navigatørkurs for selskapet sine flynavigatører. Han utvikla ein metode for navigasjon i Arktis og over Nordpolen, noko som førte til at SAS vart det første flyselskapet med ruteflyging frå Europa til Asia over Nordpolen.

Saman med bror sin starta han i 1958 selskapet Norsk Polarnavigasjon AS, med det føremålet å utforska høva for oljeboring på Svalbard og i Alaska. Saman med ektefellen Ingrid starta han i 1963 flyselskapet Svalbardfly for intern transport på Svalbard.

Som pensjonist busette Pedersen seg i Anchorage i Alaska. For pionerinnsatsen sin i polarnavigasjon vart han utnemnd til æresdoktor ved University of Alaska.

Han gav i 1969 ut boka Polarbasillen – tretti år rundt arktis (Cappelen forlag). Boka har forord av Helge Ingstad.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Einar Sverre Pedersen» frå ,  den 24. september 2018.  
 

Folk frå Trondheim
Norske navigatørar
Norske flygarar