alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Konservatisme

Konservatismen (frå latin; conservare, å ta vare på) som politisk retning oppstod etter den franske revolusjonen frå 1789 og frametter. 

Ein av dei fremste tenkjarane i den tidlege konservatismen var den britiske godseigaren Edmund Burke. 

Dei konservative var sjokkerte over den valden som ramma adelen i Frankrike under revolusjonen, og meinte denne hang nødvendig saman med tanken om at alle menneske var likeverdige og måtte ha same rettane (menneskerettane). Dei konservative meinte ulikskap er naturleg, og at alle samfunn må utvikle seg gradvis på sine eigne gitte premissar. Derfor måtte den radikale og universelle menneskerettstanken avvisast. 

På 1800-talet var konservatismen ideologien til monarkiet, adelen og kyrkjeleiarane. Mot dei stod dei liberale, som representerte det ikkje-adelege borgarskapet som var på veg opp og fram i samfunnet, og dei tidlege sosialistane, som kjempa arbeidarklassen si sak. Noko av det viktigaste for dei konservative (og mange liberale) på denne tida var å hindre innføring av allmenn stemmerett. 

Dei konservative i Noreg representerte, i mangel av ein adel, embetsmennene og deira sær-rettar i embetsmannsstaten (1814-1884). Det konservative partiet, Høgre, oppstod som ein kamporganisasjon mot innføring av parlamentarismen, det vil seie prinsippet om at regjeringa ikkje kan ha stortingsfleirtalet imot seg. 

I dag kallar det norske partiet Høgre seg liberal-konservativt. Det har foregått ein viss dragkamp innanfor Høgre mellom verdikonservative kretsar og marknadsliberalistiske kretsar. Det er ikkje anna å vente, for marknadskreftene er i røynda ei sterk endringskraft i samfunnet. Dei fleste er vel samde om at marknadsliberalistane synest å ha overtaket i Høgre no. Såleis representerer partiet Høgre i dag først og fremst den økonomiske liberalismen.

Politiske ideologiar
Setesdalsbanen

Setesdalsbanen er jarnbanestrekninga mellom Kristiansand og Byglandsfjord i Setesdal. Setesdalsbanen er 78 km lang og bygd med sporvidd 1067 mm (3,5 fot).

Historie 
Banen vart opna til Hægeland den 26. november 1895 og til Byglandsfjord den 27. november 1896. Stasjonane langs linja var mellom anna Mosby, Vennesla, Grovene (Grovane), Iveland og Hægeland.

Då Sørlandsbanen vart opna til Kristiansand i 1938, vart Grovane den nye endestasjonen for Setesdalsbanen, med samband til Sørlandsbanen. 

Setesdalsbanen vart nedlagd 1. september 1962, og sporet vart fjerna mellom Byglandsfjord og Beihølen. Den 6 km lange strekninga mellom Beihølen og Grovane vart teke vare på av lokale entusiastar. Setesdalsbanens Hobbyklubb vart starta allereie i 1964.

I dag er Setesdalsbanen ein museumsjarnbane, drivet av Stiftelsen Setesdalsbanen, med damptog som trafikkerer den 8 km lange strekninga mellom Grovane og Røyknes. Fire damplokomotiv frå 1894-1902 er teke vare på, saman med eit tal person- og godsvogner. Ei utviding på om lag 2 km lang utviding til Røyknes stasjon vart opna den 5. september 2004.

Lokomotiva som er tekne vare på

Damplokomotiv for smalt spor 

Type XXI nr. 1, bygd ved Dübs & Co. i 1894. Lokomotivet er ikkje i drift.
Type XXI nr. 2, bygd ved Dübs & Co. i 1894. Lokomotivet under reparasjon.
Type XXI nr. 5, bygd ved Thunes Mekaniske Værksted i 1901. Lokomotivet er i drift.
Type XXII nr. 6, bygd ved Thunes Mekaniske Værksted i 1902. Lokomotivet er i drift.

Diesellokomotiv for smalt spor 

SJ Z4t nr. 227, bygd i 1950. Kjøpt frå Statens Järnvägar i 1976.
SJ Z4t nr. 307, bygd i 1952. Kjøpt frå Statens Järnvägar i 1981.

Diesellokomotiv for normalspor 

Desse lokomotiva vert berre nytta til skifting på område med kombinert spor.

Skd 206 nr. 39, bygd i 1936.
Skd 206 nr. 44, bygd i 1936.

Linjekart

Før Sørlandsbanens opna i 1938

Museumsjernbanen pr. 2007

Bakgrunnsstoff
Olsen, R, (red.), Fra gamp til damp: Setesdalsbanen - de første hundre år, Stiftensen Setesdalsbanen, 1996.
Setesdalsbanen sin nettstad

Nedlagde jarnbanestrekningar i Noreg
Norske museumsjarnbanar
Setesdalsbanen
Jarnbanestrekningar i Agder
Jarnbanestrekningar opna i 1895
Jarnbanestrekningar nedlagde i 1962
1895 i Noreg
1962 i Noreg
Setesdal
Olavsrosa
Tusenårsstader
Samferdsle i Vennesla
Byggverk i Vennesla
Samferdsle i Evje og Hornnes
Byggverk i Evje og Hornnes
Samferdsle i Bygland
Byggverk i Bygland
Mol

Mol er SI-eininga for stoffmengd. Symbolet er mol. Eit mol av eit stoff er det same som avogadros tal med partiklar av stoffet. 

Massen av eitt mol av eit stoff har same talverdi som massen av eit atom eller molekyl av stoffet, men eininga er da g/mol.

SI-einingar
Måleiningar for stoffmengd
Kjemiske måleiningar
Dimensjonslause tal i kjemi
Allegori

Allegori (frå gresk 'seia noko anna') er ein utvida metafor eller ei omfattanda biletfamstilling som kan brukast som verkemiddel innan tekst og biletkunst. Omgepet viser særleg til ei konkret framstilling av noko abstrakt, til dømes personifiseringa av døden som mannen med ljåen.

Allegori i litteraturen 
Allegorisk litteratur er ei framstilling med overførd tyding der ein bruker eit gjennomført mønster av bilete. Medan metaforar og symbol kan brukast åleine i ein tekst, er allegorien ein struktur av ulike verkemiddel som gjer at ein tekst kan forståast på eit anna tydingsplan. I moderne litteraturvitskap har omgrepet fått ei noko annan og utvida tyding, i og med at det blir brukt meir generelt i tilknyting til språket si figurative eller overførte tyding.

Nokre døme på allegoriske verk er mellom anna Reisa mot vest av Wu Cheng'en frå 1590-åra, ei forteljing om ei buddhistisk pilgrimsreise som òg kan stå for ei indre reise mot opplysing; og The Pilgrim's Progress (1678) av John Bunyan, ei forteljing om «Christian» si reise til «Celestial City» med klar protestantisk vinkling. Animal Farm (1945) av George Orwell framstiller ein bondegård som blir teken over av husdyra og er ein allegori over Sovjetunionen under stalinismen. Haiene (1974) av Jens Bjørneboe, som på overflata handlar om ein overfart og eit forlis i Indiahavet, kan lesast som ein allegori for verdssamfunnet eller menneskelivet.

Allegorisk kunst 

Også innan biletkunst er allegori ei meir omfattande framstilling enn eit enkelt symbol. Både symbol og allegori har stor tyding i kunsten. Ein utbreidd måte å bruka allegori på er å framstilla abstrakte idear, som fred, rett, musikk, stader eller ulike nasjonar, som personar.

Ein finn allegori allereie i kunst frå antikken, i mellomalderen fekk verkemiddelet ei viktig tyding innan kyrkjekunst, og under renessansen blei det framstil allegoriar inspirert av antikken og etter nye idear. Nokre kjende døme er Våren (La Primavera) av Botticelli og Melencolia I av Albrecht Dürer.

Sjå òg 
 Fabel
 Likning
 Parabel

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Litteratur
Retorikk
Språklege verkemiddel
Allegori
Kakao

Kakao er eit næringsmiddel framstilt av frukta til kakaotreet (Theobroma cacao). Det kan seljast i pulverform, som ein ferdig drikk eller omforma til produkt som sjokolade, bakverk, sausar og anna.

Ordet «kakao» kjem frå tysk Kakao av fransk og spansk cacao som er avleidd frå nahuatlordet cacahuatl.

Produksjon
Kakaotreet er ein tropisk plante som stammar frå Sør-Amerika. Det er seinare blitt dyrka i andre delar av Amerika, Asia og Afrika. Dei største produksjonslands i 2004 var Elfenbeinskysten, Ghana, Indonesia, Nigeria, Brasil og Kamerun.

Kakaopulver blir laga ved å mala kakaobønner og skilja ut kakaosmøret.

Bruk 

Drikken kakao eller varm sjokolade vert laga med kakaopulver og sukker blanda med mjølk eller vatn.

Kakao er ein viktig del i ulike former for sjokolade, med større del kakao i mørk sjokolade og mindre i mjølkesjokolade. 

Ingrediensen vert òg brukt i ulike typar bakverk, både i rører og til glasur, til dømes i mange former for sjokoladekake. Han er også viktig i mange typar iskrem. 

Særleg i mesoamerikansk matlaging blir kakao brukt til å laga fleire ikkje-søte matrettar og drikkar, som sausen mole og drikken tejate.

Næringsstoff 
Kakao inneheld mykje antioksidantar i tillegg til alkaloida teobromin og koffein.

Det finst 1,4–2,5 % teobromin i embryoet og 0,3–1 % i skalet til bønna. Koffeininnhaldet er 0,1–0,8 %. Andre bestanddelar er feitt (kakaosmør) 40–56 %, stivelse 7–17 % og proteinar.

Kjelder

Drikke
Sjokolade
Ord frå nahuatl
Alkaloid

Alkaloid er ei gruppe organiske sambindingar som inneheld nitrogen. Slike stoff finst i mange plantar. Alkaloida har farmakologisk verknad på menneske og dyr. Mange av dei er giftige.

Døme på alkaloid 
 Koffein
 Morfin
 Stryknin
 Teobromin

Bakgrunnsstoff
Gift

Ei gift er eit stoff som er skadeleg eller dødeleg for menneske eller andre organismar, som regel ved at dei reagerer kjemisk med eit stoff i organismen. 

Eit stoff kan vera giftig for ein organisme, men ufarleg for ein annan. Til dømes verker mange medisinar ved at dei er giftige for bakteriar, medan den større organismen dei har infisert toler gifta.

Det er òg stor forskjell på kor sterk ei gift er. Eit stoff som kan skada eller drepa i svært små dosar, kallar me svært giftig eller akutt giftig. I svært store dosar er nær sagt alle stoff giftige, til dømes salt og vatn. Me reknar likevel ikkje desse som gifter.

Døme på gifter 
 Arsenikk
 Stryknin

 
Toksikologi
Avrettingsmetodar
Organisme

Ein organisme (frå gresk: ὄργανον (organon) 'instrument') er eit levande vesen. Han er eit individ av eller ein representant for ein biologisk art. Ein organisme har normalt eit stoffskifte i minst eitt av dei biologiske utviklingstrinna sine.

Det finst både eincella og fleircella organismar. Til dei sistnemnde høyrer til dømes dyr, planter og sopp.

Eincella organismar kan vera anten prokaryotar eller eukaryotar. Prokaryotar er delte inn i domena arkebakteriar og bakteriar.
Eukaryote organiar kan også vera fleircella. Cellene deira er kjenneteikna av ei cellekjerne omslutta av ein membran og andre celledelar, kalla organeller, som også er omslutta av membranar (som mitokondrium i dyr og plantar og plastidar i plantar og algar, alle generelt rekna å stamma frå symbiogenese med bakteriar). Dyr, plantar og sopp er rekna som rike av organismar innan eukaryotane.

Kjelder

 
Greske ord og uttrykk
Polyklorert bifenyl

Polyklorerte bifenyl (PCB) er ei gruppe kjemiske sambindingar som er giftige og skadelege for miljøet. PCB er feittløyselege og tungt nedbrytbare. I Noreg har ny bruk av stoffa vore forbode sidan 1980.

Bruk 
Stoffet har mellom anna vore brukt i lysarmatur.

Bakgrunnsstoff 

 Miljøstatus i Norge 

Klorbenzen
Bifenyl
Flammehemmande middel
Hormonforstyrrande stoff
Helsefarleg luftforureining
Karsinogen i IARC-gruppe 2A
Syntetiske stoff
Transformatorar
Mistenkte fetotoksiske middel
Middel som er mistenkt forplantingsskadelege for kvinner
Persistente organiske miljøgifter under Langtransportkonvensjonen
Persistente organiske miljøgifter under Stockholmkonvensjonen
Forureining
Bronse

Bronse er ei legering av kopar og eit anna metall, som regel tinn. Legeringa har gjeve namn til bronsealderen. Kopar og sink-legeringa blir kalla messing.

I dag blir bronse særleg brukt til statuar og klokker.

I medaljesamanheng, gjerne innan idrett, vert det ofte rekna som den tredje valøren etter gull og sølv.

Bronse
Koparlegeringar
Tinnlegeringar
Oksidasjon

Oksidasjon eller oksidering er omgrep som kan visa til fleire ulike kjemiske reaksjonar som skjer i samband med oksygen.

Den vanlegaste tydinga er ein kjemisk prosess der oksidasjonstalet til eit atom aukar. Det vil seia at atomet gjev frå seg eit elektronpar. For at oksidasjonen skal skje må òg den motsette prosessen finna stad. Denne vert kalla reduksjon, og samla blir desse reaksjonane kalla redoksreaksjonar.

Ei anna tyding er nedbryting av feittsyrer i fleire steg som inneber esterutvikling, umetting, hydroksylering og oksidasjon som nemnt over.

Jordkjemi
Kjemiske reaksjonar
Reduksjon

Reduksjon er ein kjemisk prosess der oksidasjonstalet til eit atom vert mindre. Det vil (laust) seia at atomet får elektronpar. For at ein reduksjon skal skje, må òg den motsette prosessen (oksidasjon) skje. Kjemiske reaksjonar der desse prosessane finn stad vert kalla redoksreaksjonar.

Sjå òg 
 Oksidasjon
 Redoksreaksjon

Kjemiske reaksjonar
Hekling

Hekling er ein handarbeidsteknikk der ein lager stoff ved hjelp av garn og ei heklenål. Teknikken kan nyttast til klede, dukar, vesker og mykje anna. Stoffet ein lagrr er fast og ikkje elastisk som ved strikking.

Ein bruker heklenåla til å dra garnet gjennom ei heklemaske. Gjennom masken som oppstår kan ein dra tråden på ny, og skapa ein ny maske. Slik får ein ei hekla lenkje.

Når ein hekler gjer ein som regel ei maske heilt ferdig før ein startar på den neste. Ofte vert glatt heklegarn nytta til denne typen handarbeid, men det er mogleg å hekla med alle typar garn. 

Det er mange ulike heklemasker. Mellom dei vanlegaste er luftmasker, fastmasker og stavar. Ved å kombinera desse kan ein laga mange ulike mønster.

Bakgrunnsstoff 

 Instruksjon 
 Digitaliserte bøker om hekling hjå Nasjonalbiblioteket

Sjå òg 
 Gimping
 Hakking
 Strikking

 
Handarbeid
Tekstilteknikkar
Honning

Honning er eit seigt, sukkerhaldig stoff som blir framstilt av honningbier og humler. Desse insekta sankar søte safter (nektar og honningdogg) dei samlar frå levande plantar og sidan omdannar og lagrar i kuben. Honning vert brukt i matlaging, i mjød, som pålegg og som naturmedisin. Det var lenge det einaste søtingsmiddelet brukt i Europa.

Frå gammalt av har honning vorte brukt som betalingsmiddel og som medisin. I dag er honningen verdsett både for den søte smaken og enzyma (og andre bestanddelar) han inneheld.

Kjelder 
 Nynorskordboka
 :sv:Honung

Bakgrunnsstoff 
 Norges Birøkterlag
 Honningcentralen

Søtingsmiddel
Matvarer
Birøkt
Redoksreaksjon

Ein redoksreaksjon er ein kjemisk reaksjon der eitt atom vert redusert og eitt oksidert. Både oksidasjonen og reduksjonen kan skje med atom i same sambinding. Redoksreaksjonar er viktige innan biologi, til dømes i fotosyntesen.

Denne typen reaksjonar skjer til dømes under elektrolyse og i galvaniske celler. Enkelte stoff har stor evne til å oksidera andre stoff. Desse vert kalla oksidantar.

Døme 

2Al2O3 --> 4Al + 3O2

Her har aluminium oksidasjonstal 3 og oksygen oksidasjonstal -2 i aluminiumoksid. For dei reine grunnstoffa er oksidasjonstalet 0. Det viser at aluminium er redusert og oksygen oksidert.

Sjå òg 
 Elektrokjemi
 Redokstitrering
 Oksidasjonstal

Kjemiske reaksjonar
Jordkjemi
Grunnlov

Ei grunnlov eller ein konstitusjon er dei grunnleggjande lovene som konstituerer ein moderne stat, der mellom anna rettane og pliktene til den enkelte statsborgaren er slått fast. 

Kravet om ei grunnlov blei reist på 1700-talet i kampen mot det eineveldige monarkiet som var den dominerande statsforma da. Ideologien var at monarken hadde makta si frå Gud, og innbyggjarane hadde berre å lyde same kva han eller ho bestemte.

Ei grunnlov er derimot ein slags kontrakt mellom styrande og styrte, med folkesuverenitetsprinsippet i botnen. Dette går ut på at all legitim makt kjem frå folket, at dei styrande derfor må vere folkevalde, og at folket derfor også i prinsippet kan trekkje denne makta tilbake dersom dei styrande bryt kontrakten som ligg i grunnlova (opprørsretten). 

Innføringa av grunnlover er på denne måten ein første byggjestein i utviklinga av demokratiet. Men mykje stod att, til dømes det at berre ein del av den mannlege befolkninga blei rekna for å høyre til «folket», slik at kvinner og eigedomslause ikkje fekk stemmerett før mykje seinare.

Den første moderne grunnlova kom etter den amerikanske revolusjonen, i 1787. Viktigare for den vidare utbreiinga av fenomenet var det at den franske revolusjonen frå 1789 og framover produserte fleire grunnlover i dei ulike fasene av denne. Frankrike var det mektigaste og folkerikaste landet i Europa på den tida, utanom Russland, mens USA var eit lite land på andre sida av storhavet. 

Den norske grunnlova er frå 1814, vedtatt 17. mai på Eidsvoll. Vedtaket om grunnlova var også ein liten revolusjon, og ei kraftig demokratisering i forhold til eineveldet som hadde vore til da. I tillegg la det grunnen for det nasjonale sjølvstendet, sjølv om Noreg blei tvinga inn i union med Sverige seinare same året. Denne unionen var av ein annan art enn den med Danmark: Noreg fekk behalde grunnlova og var å rekne som eit sjølvstendig kongerike som delte monark med Sverige.

Men attåt unionsoppløysinga i 1905 stod to større kampar att før Noreg eigentleg blei det ein vanlegvis kallar demokratisk i dag: Innføringa i 1884 av parlamentarismen, det vil seie folkevald kontroll over regjeringa, og allmenn stemmerett i 1913.

Statsvitskap
Lover
Konstitusjon

Konstitusjon kan òg visa til kroppsbygnad og generell helsetilstand.''

Konstitusjon er eit samnemne for alt som er med og konstituerer ein stat. Soleis famnar konstitusjon om både skrivne dokument so som ei grunnlov, eit kvart slag anna skipingsdokument, fråsegner om rettane til innbyggjarane og fredsfråsegner som slår fast grensone til grannelanda, attåt uskriven sedvane, som parlamentarismen i Noreg. Storbritannia har til dømes inga grunnlov, men sedvanen deira er like fullt ein konstitusjon. 

Statsvitskap
Misjné Torá

Misjné Torá, òg kalla Jad haḥazaká, er eit bokverk som inneheld ei samla framstilling av jødisk halakhá (religiøs lov) slik han vart oppfatta av forfattaren — den sefardiske filosofen, lækjaren og rabbinaren Moses Maimonides.

Maimonides
Jødiske skrifter
Vallø Glassverk

Vallø glassverk eller Vallø glasværk var ei verksemd for framstilling av glas, først og fremst flasker, på Valløy i tidlegare Sem kommune og i dagens Tønsberg kommune. Verksemda heldt delvis til i dei gamle lokala etter Vallø saltverk og produksjonen starta hausten 1875. Alt etter fire år, i 1879, gjekk glasverket konkurs og verksemda vart lagt ned. Eigedomane vart selde på auksjon. 
Christian Christiansen i Larvik og eigar av Laurvigs Glasværk ser ut til å ha kjøpt delar buet.

Vallø glassverk vart oppretta av Ernest Christopher Frølich.
I 1878 vart selskapet tildelt både sølv- og bronsemedalje på den 3. verdsustillinga i Paris (Exposition Universelle).

Etter konkursen i september 1879, vart glasverket i 1882 seld til eigarane av Larvik glasverk, Christiansen & Co. Seinare hadde Vallø fleire eigarar. I 1892 vart det seld til Christiania Glasmagasin som la ned aktiviteten på Vallø i 1896.

Produksjon 
Vallø produserte først og fremst flaskar.
Den gjennomsnittlege produksjon om dagen steig frå om lag 4 700 flasker i det første året til om lag 7 000 i 1878.
Ein liten del av produksjonen var kavl som er merkt med Vallø.

Energi og kommunikasjon 
Til glassverket trongst store mengder med energi. Til det vart det tatt ut torv på Storemyr i Slagen. For lette transporten utvida verket vegen mellom Storemyr på Hassum og Valløy. På kart frå denne tida blir vegen kalla Frølichs-veien. I 1876 kjøpte glasverket den opparbeidde veglinja frå Lars Anderssen på garden Ringshaug som gjekk over eigedomen hans. Denne vegen gjekk frå Valløy over Brekke til Hassummyra der glasverket skulle ta ut torv og køyre ned til verket.

Litteratur 
 Sem og Slagen - en bygdebok. Gårdshistorie, bind 1, annen del: Slagen sogn, 1963 
 Sem og Slagen - en bygdebok. Bind 2, Kulturhistorie
 Vestfold-Minne, 1955,
 Erling Eriksen, s. 1-25, artikkel om Frølich og Vallø Glasværk. Vallø Glasværk - et industrielt intermesso
 S.C. Hammer, Den Norske Flaske Industri, 1931

Kjelder 

 Oscar A. Johnsen: Sem og Slagen - En bygdebok, 1963
 Sem og Slagen bygdebok, Gardshistorie b. 1 del 2
 Sigurd H. Unneberg: Sem og Slagen bygdebok, Kulturhistorie b. 2 del 2
 Nettverk for Miljølære
 Vallø; Verket og menneskene

Norske glasverk
Norske fabrikkar
Næringsliv i Tønsberg
Historie i Tønsberg
Tidlegare norske føretak
Føretak skipa i 1875
Føretak nedlagde i 1879
1875 i Noreg
1879 i Noreg
Åsnes kommune

Åsnes er ein norsk kommune som ligg aust i Innlandet fylke. Han grensar mot Våler i nord, Grue i sør, Nord-Odal og Stange i vest, og mot Sverige i aust. Flisa er den største tettstaden i kommunen.

Folk frå Åsnes er mellom anna
Frank Eriksen (f. 1947), forfattar

Bakgrunnsstoff 
 Åsnes kommune

Tidlegare kommunar i Hedmark
Kommunar i Innlandet
Hamar kommune

Hamar er ein kommune i Innlandet fylke. Kommunen grensar til Ringsaker i vest, Åmot i nordaust, Løten i aust og Stange i sør. Hamar er administrasjonssenter, og er den største byen i innlandsdistriktet og fylkesadministrasjonssete for Hedmark. Rundt 223 km², eller ca. 64 %, av kommunen eig Vang Almenning.

Fotballaget Hamarkameratene kjem frå Hamar.

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Hamar kommune

 
Tidlegare kommunar i Hedmark
Kommunar i Innlandet
Løten kommune

Løten er ein kommune i Innlandet fylke. Kommunen ligg mellom Hamar og Elverum. 
Namnet Løten kjem av norrønt Lautin. Ordet er ein kombinasjon av «Laut» og «vin». Laut tyder ei djupne i bakken og «vin» tyder eng. Namnet vart skrive «Løten» frå starten av 1800-talet.

Løten den av dei opphavlege tettstadane på Hedmarken som låg lengst aust. Området har vore ei gjennomfartsåre for trafikk mellom aust og vest i uminnelege tider. Det gamle kommunesenteret låg ved Løten kyrkje, som er frå 1200-talet. Då jarnbanen Grundsetbanen vart opna i 1862, vart Løten stasjon det nye senteret for handel og administrasjon.

Løiten Brænderi, som vart oppretta i 1855, har vore med å gjera Løten kjend. Akevitt-produksjonen vart overteke av Vinmonopolet i 1927, men råspritproduksjonen heldt fram til 1990-åra. Den tradisjonsrike Løiten-akevitten vert i dag produsert av Arcus Produkter.

Folk frå Løten
 Edvard Munch (1863–1944), kunstmålar
 Elias Trætteberg (1864-1951), skulemann og politikar
 Laila Preikschas Nygjerdet (f. 1943), artist kjend som Cowboy-Laila 
 Kjersti Bronken Senderud (f. 1971), forfattar, fødd på Hamar

Bilete

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Løten kommune

Tidlegare kommunar i Hedmark
Kommunar i Innlandet
Nord-Odal kommune

Nord-Odal er ein kommune i Innlandet fylke. Kommunen grensar i nord til Stange, i aust til Åsnes og Grue, i sør til Sør-Odal og Nes, og i vest til Eidsvoll kommune.

Kjende personar frå Nord-Odal kommune 
 Nell Gravlie (oppfinnar og spelmann)
 Sigurd Hoel (1890 - 1960), forfattar
 Lasse Sætre (f. 1974), skøyteløpar (oppvakse her)

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Nord-Odal kommune

Tidlegare kommunar i Hedmark
Kommunar i Innlandet
Rendalen kommune

Rendalen er ein kommune i Innlandet fylke. Kommunen grensar i nordvest mot Alvdal og Tynset, i nord mot Tolga, i aust mot Engerdal, i sør mot Trysil og Åmot, og i vest mot Stor-Elvdal. 

Rendalen kommune omfattar det meste av Rendalen, ein sidedal til Østerdalen. Kommunen omfattar i tillegg den nordlege delen av Storsjøen, store fjellområde aust for Rendalen og ein mindre del av sjølve Østerdalen. Naturen er karrig med mykje sandgrunn og furuskog. Kommunen er 3174 km2 stor, og er dermed den største i Sør-Noreg. Hovudnæringar er jordbruk og skogbruk, men òg turistnæringa aukar på. På Renåfjellet er det raskt veksande hyttefelt og alpinanlegg. Verdt å sjå i Rendalen er mellom anna Jutulhogget, Bull-museet, Fiskevollen og Sølen.

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Rendalen kommune

 
Tidlegare kommunar i Hedmark
Kommunar i Innlandet
Dalar i Innlandet