alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Femtekolonnist

Femtekolonnist er ein infiltratør, spion, sabotør, sympatisør som driv med politisk eller militær aktivitet til fordel for eit land, kultur eller annan maktorganisasjon, og som har som føremål å undergrava eller styrte den sitjande makta.

Uttrykket er først dokumentert under den spanske borgarkrigen (1936–1939), då det vart brukt av nasjonalistgeneralen Emilio Mola. Han sende styrkar i fire kolonnar mot Madrid, og under ein radiotale sa han at det òg var ein femte kolonne (spansk: Quinta columna) som var inne i byen allereie som politisk samarbeidde med Franco for å undergrava regjeringa.

Omgrepet vart òg brukt saman med skildringa av å vera sionistar av det kommunistiske styret i Polen i 1960-åra, då i samanheng med utdrivinga av dei fleste attverande jødar som enno var i Polen etter den andre verdskrigen. Det har òg vorte brukt av Lev Trotskij som namn på den sovjetiske 5. arméen, men då utan noka spesiell tyding.

Femtekolonnist er òg eit flittig brukt ord i nyare tid, men då òg som eit uttrykk for meir ufine former for «lobbyverksemd» innan føretak og politikk.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Femtekolonnist» frå ,  den 25. november 2017.

Litteratur 
 Bilek, Bohumil (1945): Fifth Column at Work, London: Trinity. Skildring av den tyske minoriteten i Tsjekkoslovakia.
 Loeffel, Robert (2015): The Fifth Column in World War II: Suspected Subversives in the Pacific War and Australia, Palgrave.

Krig
Ord og uttrykk
Spionasje
Etterretning
Kvitgumpseglar

Kvitgumpseglar (Apus caffer) er ein fugl i seglarfamilien som lever Afrika sør for Sahara, men òg med spreidde førekomster av hekkande fuglar på Den iberiske halvøya.

Skildring 

Dette er små fuglar med kroppslengd på 14 centimeter og vekt på 22 gram. Karakteristisk for arten er den kvite overgumpen og djupt kløfta hale. Dei kan flyge med halefjørene samla i ein kileform slik at gaffelforma ikkje er synleg. Vengene er relativt lange, fjørdrakta mørk med ein kvit flekk i strupen i tillegg til kvitt på gumpen.

Utbreiingsområdet er stort sett Afrika sør for Sahara, lengst sør på kontinentet er dei trekkfuglar. Det finst dessutan hekkefuglar i Marokko og sør på Den iberiske halvøya som trekker sørover for overvintring.

Kvitgumpseglarar parasitterer svalereir for hekking, i Spania kan dei hekke i nedlagde bygningar.

Det finst ein godkjent observasjon av to individ i Noreg i 1986. I 2014 vart artsnamnet på norsk endra frå kafferseglar (bokmål: kafferseiler) til kvitgumpseglar.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert, men er trudd å vere aukande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «White-rumped swift» frå ,  den 26. november 2017.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Seglarfamilien
Måle- og signaturetterretning (MASINT)

Måle- og signaturetterretning (MASINT) er ein vitskapleg og teknisk etterretningsdisiplin som samlar inn og analyserer data som storleik, vinkel, masse, bølgjelengde, tidsrom, modulasjon, plasmaformat og hydromagnetisk fluks. Denne analysen kan brukast til identifisering av kjelde og lokalisering av desse dataa, noko som kan fortelja mykje om situasjonen i ein gjeven stad og tid, særleg i militær samanheng.

Det kan vera vanskeleg å trekkja ei linje mellom taktiske- og strategiske MASINT-sensorar. Faktisk kan den same sensoren brukast taktisk eller strategisk. I ei taktisk rolle kan ein ubåt bruka akustiske sensorar, aktiv og passiv sonar til å låse seg på eit mål eller koma bort frå ein forfølgjar. Dei same passive sonarane kan brukast av ein ubåt  til å smyga seg inn i ei utanlandsk hamn, for til dømes å kopiera signaturen til ei ny type ubåt.

MASINT og teknisk etterretning (TECHINT) kan overlappa kvarandre. Skilnaden er at ein teknisk etterretningsanalytikar ofte har fått tak i ein del av utstyret til fienden, til dømes ein artillerigranat, som kan vurderast i eit laboratorium. Dei to disiplinane er komplementære: tenk at ein teknisk etterretningsanalytiker (TECHINT) ikkje har denne artillerigranaten som han kan sparka rundt på eit test-område, medan ein MASINT-analytikar har multispectral opptak av granaten medan han eksploderte under ei feltprøve. Som med mange etterretningsdisiplinar, kan det vera ei utfordring å integrera teknologi inn i den aktive tenesta, slik at dei kan brukast av stridsfeltet.

Militær bruk  
Sjølv om dagens MASINT ofte er på høgda med den nyaste teknologiske utviklinga, mange av dei høgt graderte, har teknikken ei lang historie. På krigsskip, heilt frå selgskutetida, brukte ein auge, øyrar og rørslekjensle (ein fukta finger heva mot vinden) for å mæla eigenskapane til vind og bølgjer. Ein brukte eit mentalt bibliotek av signaturar til å avgjera kva for taktisk kurs det var best å følgja basert på vêret. Mellomalderske festningsverksingeniørar ville leggja øyret til bakken for å få akustiske målingar av moglege tunnelar å grava for å koma seg under festningsveggene.

Akustiske og optiske metodar for å finna fiendtleg artilleri går attende til første verdskrigen. Medan desse metodane etter kvart vart erstatta med radar for moderne kontrabatteriskyting, var det i 2017 ei oppbløming av interesse i akustisk skotlokalisator mot snikskyttarar og urbane terroristar.

Døme på MASINT

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Måle- og signaturetterretning (MASINT)» frå ,  den 26. november 2017.

Bakgrunnsstoff
 ATIA—Avansert Teknisk Etterretning Association  (tidlegare MASINT Association)
 SYSTEMATISK—AVANSERT Teknisk Etterretning Center for Human Capital Development
 CMSR—Senter for MASINT Studium og Forsking 
 NCMR—Nasjonalt Konsortium for Forsking MASINT
 Etterretningssamfunnet i det 21 . Århundre 
 "Ei Forteljing om To Fly" av Kingdon R. "Kongen" Hawes, Lt Col, USAF (Ret.)
 Måling og signatur intelligens i Citizendium

Etterretning
Etterretningsdisiplinar
Andreas Nygaard

Andreas Olsen Nygaard () var ein norsk industriarbeidar og politikar frå Kongsberg.

Far til Nygaard arbeidde på Kongsberg Sølvverk. Sjølv byrja han å arbeide på Kongsberg Våpenfabrikk då han var 16 år og i 1897 var han ein av to elevar i det fyrste kullet som fullførte Kongsberg tekniske kveldsskule. Etter mange års arbeid fekk han stilling som arbeidsformann på våpenfabrikken i 1921.

Nygaard hadde ei rekke verv i arbeidarrørsla og i det offentlege liv. Mellom anna var han styreformann ved Kongsberg kommunale sjukehus frå 1916 og Buskerud skolehjem frå 1940, samt for kinomatografstyret i Kongsberg 1919-29. Han var elles medlem i skulestyret i 6 år og bustadrådet i 3 år.

Tingbolken 1928-30 representerte han kjøpstadene Drammen, Hønefoss og Kongsberg på Stortinget, vald for Arbeidarpartiet. Han lukkast ikkje verte attvald til perioden 1931–33, men som 1. vararepresentant og møtte han ofte på Tinget i staden for representanten Torgeir Vraa. Nygaard kom innatt på Stortinget som fast representant frå 1934 og var tingmann til 1945. Alle åra hadde han sete i Skog- og vassdragskomitéen. Han var ordførar i Kongsberg kommune frå juli til desember 1945.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Folk frå Kongsberg
Husfred

Husfred (Soleirolia soleirolii) er ein fleirårig plante i neslefamilien. Han er krypande og teppedannande med ovale, grøne blad som er 3-4 mm lange.

Husfred stammar frå Korsika og Sardinia. Han er den einaste nolevande arten i slekta Soleirolia.

Husfred trivst i fuktige område. Han er som regel eviggrønn, men kan forsvinna om vinteren i kjølege område før han kjem tilbake om våren.

Han er også blitt dyrka som hageplante og i kaldare strøk som husplante.
Han kan mellom anna veksa i sprekker mellom heller, i steingardar og i steinbed. Nokre stader kan planten få for godt fotfeste og bli til eit ugras i bed og plenar. Sidan planten kan spreia seg gjennom vegetativ formeiring av små plantebitar, kan han vera svært vanskeleg å bli kvitt.

Kjelder

Neslefamilien
Ugras
Pilea

Pilea er ei planteslekt i neslefamilien. Ho omfattar rundt 400 artar i varme trakter av alle verdsdelar, men ikkje i Australia. Plantane i slekta har ikkje brennhår slik nesler av. Dei har motsette blad og små blomar. Desse sprer pollenet som ein røyk i lufta ved at pollenknappane plutseleg brest. Dette gjer at plantane også kan kallast kanonnesle. 

Fleire artar frå slekta blir dyrka i drivhus og som stoveplantar. Pilea peperomioides, som også er kjend som kinesisk pengeplante, misjonærplante og elefantøyre, er eit døme på ein utbreidd stoveplante.

Kjelder

Planteslekter
Neslefamilien
Cecropia

Cecropia er ei planteslekt i neslefamilien. Ho omfattar rundt 100 artar som veks i tropisk Amerika.

Dei er oftast store tre, og dei fleste er myrmekofile (dvs. maurplantar som lever i samband med maur). 
Nokre av dei er kautsjuktre, det vil seia tre med mykje mjølkesaft som kan brukast til å framstilla kautsjuk eller naturgummi.
Ein av artane, trompettre (C. peltata), veks snøgt og blir eit stort tre i løpet av høvesvis kort tid. Det har hol stamme.

Kjelder

Planteslekter
Neslefamilien
FISINT

FISINT  (av engelsk Foreign Instrumentation Signals INTelligence) er etterretning frå utanlandske elektromagnetiske utslepp knytt til testing og operativ distribusjon av utanlandsk luftfart, bakkesystem og andre relaterte system. Sidan det handlar om signal som liknar vanleg samband, er det rekna som ein underkategori av COMINT, som, i sin tur, er ein underkategori av SIGINT. I motsetnad til generelle COMINT-signal, er ikkje innhaldet av FISINT eit vanleg menneskeleg språk, men snarare eit maskin til maskin (instrumentering)-språk eller i ein kombinasjon av vanlege menneskelege språk og instrumenteringsspråk. FISINT er òg regka som ei undergruppe av MASINT (måling- og signaturetterretning).

Typiske døme på slik kommunikasjon er:
 Telemetridata (TELINT). Rakettar, satellittar og andre eksternt overvaka einingar som ofte overfører straumar av data om  posisjon, fart, motorstatus og andre berekningar.
 Videodatakoplingar. Desse kan vera frå UAV-ar eller frå satellittar brukt til rekognosering.
 Eksternt tilgjenge til, og kontroll over overføringar, til dømes frå eksterne nøkkelfrie system, trådlause dørklokkar og trådlause trafikklyskontrollsystem.
 Styringssignal som vert brukt i teleoperasjon, til dømes kontroll av luftfarkostar, rakettar, missil og eksternt kontrollerte robotar.

Sjå òg 
 SIGINT: Signaletterretning
 COMINT: Kommunikasjonsetterretning
 ELINT: Elektronisk etterretning
 HUMINT
 IMINT: Bileteintelligens
 Måle- og signaturetterretning (MASINT)

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «FISINT» frå ,  den 26. november 2017.  
 
Etterretning
Etterretningsdisiplinar
SIGINT
Elatostema

Elatostema er ei planteslekt i neslefamilien. Ho omfattar rundt 350 artar. Desse veks hovudsakleg i lysningar i tropisk skog i Australasia, Asia og Afrika.

Slekta er lite utforska, og kan innehalda langr fleire artar. Plantane er trug av avskoging og adre menneskelege trugsmål.

Nokre av artane, til dømes den nyleg oppdaga E. fengshanense, har uvanlege tilpassingar som gjer at dei kan veksa i djup skugge i holer. 
E. repens og E. pulchra blir brukt som stoveplantar i tempererte regionar.

DNA-analyse tyder på at dei tre slektene Elastostema, Pellionia og Pilea kanskje bør grupperast saman som ei.

Nokre artar
 Elatostema fengshanense
 Elatostema grande  – Lord Howe-øya
 Elatostema lineolatum
 Elatostema malipoense
 Elatostema montanum  – Norfolkøya
 Elatostema pleiophlebium
 Elatostema pulchra
 Elatostema reticulatum  – Qld, NSW, Australia
 Elatostema repens
 Elatostema rugosum
 Elatostema stipitatum  – Qld, NSW, Australia
 Elatostema umbellatum

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Elatostema» frå ,  den 26. november 2017. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Planteslekter
Neslefamilien
Drone

Drone er eit luftfartøy som kan vera fjernstyrt eller manøvrera sjølv.
Det finst både militære og sivile dronar, og dei har mange utformingar og bruksområde
Militære dronar vert brukte til å samla etterretning av militær relevans og å bera og avfyra våpen, utan å risikera livet til eigne soldatar. Sivile dronar vert til dømes brukte til hobbyfotografering og kommersielle videoproduksjonar. Skiljet mellom sivile og militære dronar er uklart. Militære føretak er i dag leiande i utviklinga av droneteknologi, men leverer i tillegg til den miitære marknaden òg til det sivile. Fleire sivile føretak leverer òg dronar og droneteknologi til den militære marknaden.

Forbodssoner
I Noreg er det forbode å flyga med dronar i nærleiken av flyplassar. Minsteavstanden er fem kilometer utan spesielt løyve frå tårnet. Årsaka er faren for at dronane kan treffe fly under opp- og nedstigning.  Frykta er ekstra stor for at dei kan sugast inn i flymotorar, der dei lett brennbare litium-polymerbatteria til dronane kan føra til brann.

Historie 
Dronar vart først brukte under den fyrste verdskrigen, og fram til andre verdskrigen vart dei brukte til å trena skyttarar på luftvernartilleri. 

Veksten i den militære nytta av dronar kan illustrerast med krigen i Irak: I 2002 brukte amerikanske styrkar rundt 200 dronar, eit tal som hadde vakse til rundt 3 200 i 2007.

Klassifisering 
 LALA – Low Altitude Long Endurance
 MÅLA – Medium Altitude Long Endurance
 HALE – High Altitude Long Endurance
 Taktisk

Sjå òg 
 Radiostyrt fly

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Drone» frå ,  den 26. november 2017.

Bakgrunnsstoff
 Gratis programvare for å laga din eigen drone (engelsk)
 NRKBeta Droner – Alt du trenger å vite av Marius Arnesen 23.01.2015

Luftfartøy
Dronar
Autonom undervassfarkost

Autonom undervassfarkost er ein sjølvgåande undervassrobot som kan bevega seg utan instruksjonar frå ein operatør. Slike farkostar har ofte form som minner om ein torpedo om dei skal gå langt, eller andre former om dei skal operera innanfor eit avgrensa område.

Autonome undervassfarkostar opererer som oftast etter operasjonsplanar lagra i sjølve farkosten, eller or planar som vert lasta ned via akustiske kommunikasjonssystem. På grunn av lang tid frå ein kommando sendast og til det får effekt så må kommandoen ta høgd for miljøendringar der farkosten oppheld seg, eller at kommandoen ikkje lengre gjeld i det den når fram. Eit anna assosiert problem er å etableras ein referansepositjon. Dette kan gjerast ved bruk av akustiske fyr på havbotnen, eller ved at fartøy på overflata kan ha slike akustiske fyr. Det vert òg brukt tregleiksnavigasjon kombinert med sonarar som fylgjer havbotnen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «AUV» frå ,  den 26. november 2017.  
 
Ubåtar
Ubemanna fargreier
ELINT

ELINT - Elektronisk signaletterretning, (Engelsk: Electronic signals intelligence) (russisk: Радиотехническая разведка) er ein del av etterretningsdisiplinen SIGINT. ELINT brukar elektroniske sensorar som fokuserar på signal som ikkje direkte kan klassifiserast som samband (engelsk forkorting: NONCOM). Identifisering av signala vert gjrot ved å samanlikna parametrane med kjende kriteriar, lagra i eit slags bibliotek.

ELINT-innsamling vert mest gjort for å avdekkja militær bruk av elektromagnetiske signal hjå opponentar, konkurrentar eller mogelege fiendar i framtida, særleg i form av Radar-emisjonar og utstråling frå våpensystem.

Referansar

Etterretning
Etterretningsdisiplinar
SIGINT
Kungliga Vetenskapsakademien

Kungl. Vetenskapsakademien er eit svensk vitskapsakademi stifta i 1739. Det er ein uavhengig organisasjon som har som oppgåve å fremja vitskap og styrka innverknaden deira på samfunnet. Akademiet er særskilt knytt til naturvitskap og matematikk, men legg også vekt på å auka utveksling mellom ulike disiplinar. 

Akademiet deler kvart år ut Nobelprisen i fysikk, Nobelprisen i kjemi, Nobels minnepris i økonomi, Crafoordprisen, Sjöbergprisen og fleire andre store prisar. Det har også nær kontakt med utanlandske akademi og internasjonale vitskapsorganisasjonar. Akademiet har tilhald i Kungliga Nationalstadsparken i nordlege delen av Stockholm.

Historikl 

Kungl. Vetenskapsakademien blei grunnlagd 2. juni 1739 etter utanlandske førebilde av seks vitskapsfolk og politikar: Jonas Alströmer, Anders Johan von Höpken, Sten Carl Bielke, Carl Linnaeus (seinare von Linné), Mårten Triewald og Carl Wilhelm Cederhielm. Dei første som blei valde inn i akademiet etter grunnlegginga var Anders Celsius og Samuel Klingenstierna, medan Nils Reuterholm blei den første som blei innlemma under høgtidelege former.

Kjelder

Litteraturliste
 Bergström, Cecilia (red.): För efterkommande. Kungl. Vetenskapsakademiens medaljer 1747-2007. Stockholm: Bokförlaget Atlantis 2010.

Bakgrunnsstoff 

 
Svenske kongelege akademi
Vitskapsakademi
Skipingar i 1739
Loslue

Loslue er ein type varm lue i skinn med øyreklaffar og opprett lueskugge fôra med pels eller liknande. Sideklaffane kan fellas opp eller ned og festast under haka som ekstra vern mot kulde, vind og uvêr.

Luetypen har mellom anna vore vanleg som arbeidslue for losar og fiskarar i Noreg. 
Luer med pels og øyreklaffar er brukt som varme vinterluer i ulike variantar og under mange navn, til dømes som loslue i Forsvaret og usjanka i det russiske militæret. 

Sidan 1970-talet har loslua også vore kjend som «oluf-lue» etter Arthur Arntzen sin komiske revyfigur «Oluf», som alltid var iført svart loslue med øyreklaffane hengjande laust ut.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Loslue» frå ,  den 26. november 2017.

Sjå òg
 Usjanka, russisk øyreklafflue i pels
 Kabuss, gammalt namn på øyreklafflue frå 1700-og 1800-talet

Hovudplagg
Norske klede
Vinterklede
Jelena Porsanger

Jelena Porsanger () er ein forsker innan samisk kultur og historie. Ho var rektor ved Samisk høgskole i Kautokeino frå 2011 til 2015.

Jelena Porsanger voks opp i landsbyen Loparskaja i innlandet av Kolahalvøya,  sentralt i det kildinsamiske området. Familiebakgrunnen hennar er likevel frå det skoltesamiske området nær grensa mellom Russland og Finland, og faren skal ha snakka skoltesamisk. Foreldra forska på nordlys ved Polar-geofysisk institutt ved Kola vitskaplege senter under Det russiske vitskapsakademiet, og Jelena vart difor tidleg stimulert til ein akademisk karriere. 

Utover 1970-talet byrja det å verta aukande interesse for det samiske, og då det kom ei samisk-russisk ordbok lærte Porsanger seg kildinsamisk på eiga hand.  Av farmora lærte ho i tillegg finsk, og ho drog seinare til Helsingfors for å studera, der ho òg måtte læra seg nordsamisk.

I 1998 byrja Porsanger som førsteamanuensis  ved Senter for samiske studium ved Universitetet i Tromsø, i 2000 blei ho tilsett som forskar og førelesar og i 2005 som seniorforskar. Forskinga hennar på munnlege og skriftlege kjelder til den austsamiske urfolkreligionen frå 1500- til 1900-talet førte fram til doktoravhandlinga «Bassejoga čáhci»: Gáldut nuortasámiid eamioskkoldaga birra álgoálbmotmetodologiijaid olis («Vatna i den heilage elva»: Kjeldene til den austsamiske religionen sett i lys av urfolkmetodologi), som ho forsvarte ved Universitetet i Tromsø i januar 2006. Det var den første disputasen som hadde føregått på samisk i Noreg.  Porsanger har sagt at inspirasjonen til oppgåva kom frå frustrasjon over kor lite som var skrive om austsamisk kultur og religion, og at det som var skrive var «urettmessig generalisert».

Ho vart tilsett ved Samisk høgskule i Kautokeino, der ho sidan 2010 har leidd eit forskingsprosjekt for utvikling av metodologi, dokumentasjon, bevaring, vern og lagring av árbediehtu – tradisjonell samisk kunnskap. 1. august 2011 vart ho rektor ved høgskulen.

Porsanger har òg vore med i ekspertpanelet til SN sitt forum for urfolksaker.

Kjelder

 

Denne artikkelen bygger på «Jelena Porsanger» frå ,  den 26. november 2017.

Bakgrunnsstoff

Siw Ellen Jakobsen. Med himmelen som tak  (Portrett i Bladet forsking nr 2/2007)

Norske vitskapsfolk
Folk frå Murmansk oblast
Samiske språkforskarar
Rektorar ved Samisk høgskole
Pinus hwangshanensis

Pinus hwangshanensis, Huangshan-furu, er ein furuart som er endemisk til fjella i austlege Kina, i provinsane Anhui, Fujian, Guizhou, Hubei, Hunan, Jiangxi og Zhejiang. Det har namn etter Huangshanfjella i Anhui, der det først blei skildra vitskapleg.

Skildring

Pinus hwangshanensis er eit eviggrønt tre som kan bli 15-25 meter høgt. Det har ei svært brei krone med flat topp og lange utstrekte greiner. Borken er tjukk, gråleg og skjelete. Blada er mørkegrøne barnåler som blir 5–8 cm lange og 0,8–1 mm breie, dei sit parvis med ei hylse som er 1 cm lang. Dei eggforma konglane er tjukke og samantrykte med ei lengd på 4-6,5 cm. Dei er gulbrume, og opnar når dei er mogne seint på vinteren. Frøa har venger. Dei er 5–6 mm lange med venger på 1,5-2,5 cm. Pollinering skjer midt på våren, og konglane mognar 18–20 månader seinare. 

P. hwangshanensis er nært i slekt med japanske P. thunbergii, men skil seg frå denne ved å ha tynnare bar, brune (ikkje kvite) knoppar og tjukkare konglar.

Utbreiing og kulturell tyding

Huangshan-furu veks typisk på middels til store høgder i bratte, steinete fjell. Dei er ein viktig del av det særmerkte landskapet i austlege Kina. Mange enkelttre er blitt vyrda for sine unike former. Dei er ofte blitt avbilda i kinesiske måleri.

Treverket til furua er av høg kvalitet, og har vore brukt til bygging av hus og bruer og til jernbanesviller. Det blir også brukt til golv, panel, gjerde, kryssfinér og papirmasse. Furua er også omtykt som bonsaiplante.

Kjelder

 

Denne artikkelen bygger på «Pinus hwangshanensis» frå ,  den 26. november 2017.

Bakgrunnsstoff 

Gymnosperm Database: Pinus hwangshanensis
Huangshan pine on Huang Shan (photos)

Fu, Songling, et al. "[Relationship between light and regeneration character of Huangshan pine]." The journal of applied ecology 11.6 (2000): 801-804.
Wu, Zemin, Chenglin Huang, and Chaoling Wei. "Light effect of gaps in Huangshan pine community and regeneration of Huangshan pine." The journal of applied ecology 11.1 (2000): 13.

Plantar i Kina
Hwangshanensis
Roseordenen

Roseordenen (Rosales) er ein planteorden i Rosidae, gruppert i underkladen Eurosidae I. Ordenen omfattar i dag 9 familiar der typefamilien er rosefamilien. Familiane omfattar vidare rundt 260 slektar som til saman inneheld rundt 7 700 artar.

Nokre kjende plantar i ordenen er alm, gummifikentre, hamp, plomme, aprikos, fersken, nektarin, mandel, jordbær, rogn, kirsebær, morell og trollhegg. Sju av familiane i ordenen er representert naturleg i norsk flora.

Taksonomi 
Dei 9 familiane anerkjende i APG II-systemet er:
 Barbeyaceae 1 art
 Hampefamilien (Cannabaceae) – 170 artar
 Hampeslekta (Cannabis)
 Humleslekta (Humulus)
 Dirachmaceae – 1-2 artar
 Tindvedfamilien (Elaeagnaceae) – 45-50 artar
 Morbærfamilien (Moraceae) – 1 000 artar
 Trollheggfamilien (Rhamnaceae) – 900 artar
 Rosefamilien (Rosaceae) – 4 000 artar
 Dryadoideae
 Kjernefruktunderfamilien (Maloideae)
 Steinfruktunderfamilien (Amygdaloideae, Prunoideae)
 Kirsebærslekten (Prunus)
 Roseunderfamilien (Rosoideae)
 Spireaunderfamilien (Spiraeoideae)
 Almefamilien (Ulmaceae ) – 35 artar
 Neslefamilien (Urticaceae) – 2600 artar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Roseordenen (biologi)» frå , og «Rosales» frå  den 26. november 2017.  
 

Planteordenar