alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Dor

Dor er eit verktøy som vert brukt til å driva inn spikrar i treverk når ein ikkje vil risikera å skada treverket rundt, eller for å laga merke i metall.

Dorar er laga av metall med eit hovud som skal vera mindre enn den spikaren ein har tenkt å driva inn. «Kroppen» er gjerne litt tjukkare, men likevel tynn og ofte dekt med gummi for å ha eit godt grep når ein nyttar han. Bakenden er eit flatt og udekt treffområde for ein hamar. Når hamaren treffer doren vert krafta overførd igjennom doren til spikaren slik at denne går vidare inn i materialet. Sidan dorhovudet er mindre enn spikaren er det lite sannsyn for at materialet rundt skal verta skadd. Det er best å nytta ein dor som er tverr i enden for å driva inn spikar. 

Dor vert òg nytta for å laga eit lite merke i metall, før ein borar. På det viset hindrar ein at boret sklir ut til sida. Ein nyttar då ein spiss dor. 

snikkarreiskapar
Metallarbeidsreiskapar
LaivForum.net

LaivForum.net er eit diskusjonsforum på nettet der alle sider av laivhobbyen vert diskutert. Laivforumet LaivForum.net er tilknytt laivportalen Laiv.org, og Tommy Finsen er hovudadministrator for forumet. Mange laivarar frå heile landet brukar forumet som ein møteplass og informasjonskanal for kva som skjer på ulike laivarenaer.

Bakgrunnsstoff  
LaivForum.net
Mytekalenderen

Mytekalenderen var ein serie med ti minutt lange radiokåseri ved Terje Nordby som vart sendt dagleg på NRK P2 frå 2005 og framover, og som etter kvart vart gjeve ut som bøker på Aschehoug forlag. Kåseria tok kvar gong føre seg ein viktig historisk eller mytologisk person eller hending som på eit eller anna vis var knytt til same datoen i månaden som kåseriet vart sendt på.

Mytekalenderen vart òg publisert som podcast og i mp3-format.

Fotnotar

Radioprogram
Wilhelm Tell

Wilhelm Tell er helten i ei segn frå Alpane. Segna fortel at futen i Altdorf hengde hatten sin på ein stake og baud folk å bøye seg for hatten. Bonden Wilhelm Tell nekta å gjere dette. Futen tvinga då han då til å skyte eit eple av hovudet på den vesle sonen sin. Wilhelm Tell tok to piler frå koggeret og skaut eplet av hovudet til guten med armbrøstet sitt. Då Wilhelm Tell vart spurt kvifor han hadde to piler, sa han at den andre pila var til å skyte futen dersom han ikkje hadde lukkast, og sonen hadde vorten drepen. Segna om Wilhelm Tell har ei rekkje nærskylde soger, mellom anna i dei eldre nordiske segnene om Heming Unge, og det er ingen klåre prov på at personen Wilhelm Tell verkeleg har eksistert.

Bakgrunnsstoff
 Podcast frå Mytekalenderen på NRK 

Sveitsisk kultur
Mellomalderlegender
Heltar
Javier Hernández Balcázar

Javier Hernández Balcázar () er ein meksikansk fotballspelar som har spela for Manchester United. Kallenamnet hans, Chicharito, tyder den vesle erta.

Karriere 

Hernández starta karrieren sin i heimklubben Guadalajara som 11-åring i 1997, og heldt fram i klubben til han gjekk over til fyrstelaget i 2006. Frå 2006 til 2010 skåra han der 26 mål på 64 kampar.

Hernández vart teken ut til det meksikanske landslaget til fotball-VM 2010 i Sør-Afrika. Allereie vinteren før VM hadde Manchester United kjøpt spissen for å forsikra seg om at ingen andre kunne kjøpa han ved å sjå kor godt han gjorde det i VM. Han skåra to mål i meisterskapen, eitt i ein 2-0 siger over Frankrike, og eitt trøystemål då Mexico vart slått ut 1 - 3 av Argentina i ein åttandedelsfinale.
Den statistiske analysen til FIFA synte at Hernández var den raskaste spelaren i heile verdsmeisterskapen det året. Han nådde ein toppfart på 32.15 km/t.

Hernández spelar no for Manchester United, og har fått ein strålande start der med 11 mål på 20 kampar så langt.

Kjelder 

 Bokmålswikipedia og Engelsk Wikipedia om Hernández.

Meksikanske fotballspelarar
Manchester United-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Kevin-Prince Boateng

Kevin-Prince Boateng () er ein tysk-ghanesisk fotballspelar som har spela for AC Milan.

Karriere 

Boateng vart fødd i Berlin og har tysk mor og ghanesisk far. Han voks opp i Tyskland og starta karrieren sin som fotballspelar hjå den tyske ungdomsklubben Reinickendorfer Füchse, før han signerte ein kontrakt for Hertha BSC Berlin i 1994, sju år gamal. Han blei i klubben til han fekk gå over på fyrstelaget deira i 2005, og spela på fyrstelaget til 2007, då han vart kjøpt opp av engelske Tottenham for £5,4 millionar.

I 2009 vart han lånt bort til tyske Borussia Dortmund for ei stund, før han vart kjøpt opp av engelske Portsmouth FC. Her blei han ein sesong før han gjekk over til italienske AC Milan 17. august 2010, som han spelar for i augneblinken.

Landslagsspel 

Boateng har både tysk og ghanesisk statsborgarskap. Frå han var 15 til han var 21 spelte han for Tyskland på dei ulike tyske ungdomslandslaga etter kvart som han vart eldre. Men i 2010 bestemte han seg for å spela for Ghana i framtida, og vart utvald til å vera med på landslagstroppen til Ghana i VM i fotball 2010 i Sør-Afrika. Her skåra han eitt av måla i åttandedelsfinalen mellom Ghana og USA, som Ghana vann 2 - 1. Ghana vart slått ut i kvartfinalen i denne meisterskapen.

Kjelder 

 Engelsk Wikipedia om Boateng.

Tyske fotballspelarar
Ghanesiske fotballspelarar
Milan-spelarar
Hertha Berlin-spelarar
Tottenham-spelarar
Portsmouth-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Mark González

Mark Dennis González Hoffmann () er ein chilensk fotballspelar som har spela for russiske CSKA Moskva.

Karriere 

Mark González vart fødd i Sør-Afrika, men flytte med mor si til Chile som tiåring. Der starta han karrieren sin i Santiago-klubben Universidad Católica. Han spela etter kvart på fyrstelaget deira og heldt fram der til 2004, då han vart kjøpt opp av spanske Albacete. Eigentleg skulle han ha gått over til Liverpool FC på lån i 2005, men vart nekta arbeidsløyve av britiske styresmakter. Medan han venta på dette, vart han lånt bort til spanske Real Sociedad. I 2006 fekk han arbeidsløyve og gjekk over til Liverpool.

Allereie i mai 2007 hadde Gonzáles skrive under kontrakt med spanske Real Betis, og spela for dei fram til sommaren 2009, då han gjekk over til russiske CSKA Moskva, som han spelar for enno.

Gonzáles har spelt på det chilenske landslaget sidan 2003, og deltok i VM i fotball 2010 i Sør-Afrika. Her skåra han i ein kamp mot Sveits, men Chile vart slått ut i åttandedelsfinalen mot Brasil.

Kjelder 

 Engelsk Wikipedia om Gonzales.

Chilenske fotballspelarar
Liverpool-spelarar
Real Betis-spelarar
CSKA Moskva-spelarar
Eittøring

Eittøring eller eittøre er ein mynt som vart utmynta i Noreg frå 1876 til 1972. 

Mynten har på adversen hatt monogrammet til myntherren, det vil seie den regjerande monarken, i perioden 1952-57 også med årstal for preginga. Under andre verdskrigen hadde mynten på adversen det norske riksvåpenet utan krone, omgitt av olavsmerket og med teksten «NORGE». 

På reversen hadde mynten først ei 1-tal med bladkrans, sidan  ulike variantar av teksten 1 øre før mynten frå 1958 hadde biletet av eit ekorn og teksten 1 øre-Norge.

Kjelde
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3

Bakgrunnsstoff
Eittøre 1958-1972 med ekorn

Historisk mynt
Norske myntar
Skipingar i 1876
Nedleggingar i 1972
Toøring

Toøring eller toøre er ein mynt som vart utmynta i Noreg frå 1876 til 1972. 

Mynten har på adversen hatt monogrammet til myntherren, det vil seie den regjerande monarken, i perioden 1952-57 også med årstal for preginga. Under andre verdskrigen hadde mynten på adversen det norske riksvåpenet utan krone, omgitt av olavsmerket og med teksten «NORGE». 

På reversen hadde mynten først ei 2-tal med bladkrans, sidan  ulike variantar av teksten 2 øre før mynten frå 1958 hadde biletet av ein tiur og teksten 2 øre-Norge.

Toøren frå 1968 vart ikkje sett i sirkulasjon, men eit lite antal mynt vart selt i myntsett.

Kjelder
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3

Bakgrunnsstoff
Toøre 1958-1972 med tiur

Historisk mynt
Norske myntar
Skipingar i 1876
Nedleggingar i 1972
Femøring

Femøring eller femøre er ein mynt som vart utmynta i Noreg frå 1875 til 1982. 

Mynten har på adversen hatt monogrammet til myntherren, det vil seie den regjerande monarken, eit kongeportrett eller ei riksløve.  Under andre verdskrigen hadde mynten på adversen det norske riksvåpenet utan krone, omgitt av olavsmerket og med teksten «NORGE». 

På reversen hadde mynten først eit 5-tal med bladkrans, sidan  ulike variantar av teksten 5 øre før mynten frå 1958 hadde biletet av ein elg og teksten 5 øre-Norge.

Bruk til leik
Dei store femøringane var gjevast å bruke når ein skulle kaste på stikka, ein vanleg guteleik så lenge femøringen var i sirkulasjon.

Variantar

Kjelder
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3
Noregs bank - Mynter 1957-1991

Referansar

Bakgrunnsstoff
Femøring Håkon VII 1908-1952 advers
Femøring Håkon VII 1908-1952 revers
Femøring Håkon VII 1952-1957
Femøring med elg, revers
Femøring Olav V, advers

Historisk mynt
Norske myntar
Skipingar i 1875
Nedleggingar i 1982
Tiøring

Tiøring eller tiøre er ein mynt som vart utmynta i Noreg frå 1874 til 1991. 

Mynten har på adversen hatt monogrammet til myntherren, det vil seie den regjerande monarken, eller ei kongekrone.  Under andre verdskrigen hadde mynten på adversen det norske riksvåpenet utan krone, omgitt av olavsmerket og med teksten «NORGE». 

På reversen hadde mynten dei to første åra teksten «10 øre/3 sk», sidan «10 øre» i ulike variantar, før mynten frå 1958 til 1973 hadde biletet av ei bie og teksten 10 øre-Norge.

Frå 1924 til 1951 vart koparnikkel- og nikkelmessing-mynten prega som særskillemynt med hol midt i mynten.

Kjelder
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3

Bakgrunnsstoff
10-øre med bie
10-øre Olav V

Historisk mynt
Norske myntar
Skipingar i 1874
Nedleggingar i 1991
Tjuefemøre

Femogtjueøring eller tjuefemøring er ein mynt som vart utmynta i Noreg frå 1876 til 1982. 

Mynten har på adversen hatt monogrammet til myntherren, det vil seie den regjerande monarken, ei riksløve,  ei kongekrone eller fire kongemonogram mot kvarandre.  Under andre verdskrigen hadde mynten på adversen det norske riksvåpenet utan krone, omgitt av olavsmerket og med teksten «NORGE». 

På reversen hadde mynten teksten  «25 øre» i ulike variantar, før mynten frå 1958 til 1973 hadde biletet av ein kjøtmeis og teksten 25 øre-Norge.

Frå 1924 til 1951 vart koparnikkel- og nikkelmessing-mynten prega som særskiljemynt med hol midt i mynten. Eldre skiljemynt i koparnikkel fekk utstansa hol i ettertid.

Kjelder
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3

Bakgrunnsstoff
25 øre Håkon VII
25-øre Olav V

Historisk mynt
Norske myntar
Skipingar i 1876
Nedleggingar i 1982
Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Dette er ei liste over matrikkelgardar i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane. Gardane er lista etter matrikkelnummer. 

Hyllestad kommune vart oppretta i 1862. Sokna Hyllestad og Øn som hadde høyrt til Askvoll, og Bø som hadde høyrt til Lavik, vart då slegne saman til den nye kommunen. I matrikkelnummereringa fekk gardar i Øn sokn numra 1-45, gardane i Hyllestad sokn fekk nummer 46-80, og gardane i Bø sokn fekk 81-104. I 1925 vart gardane Skaret (Gnr. 22), Skor (Gnr. 23) og Solåsen (Gnr. 24) overførte frå Øn sokn til Hyllestad sokn. I 2002 vart Bø, Hyllestad og Øn sokn slegne saman til eitt sams sokn som heiter Hyllestad sokn.

Garden Krakken, som ligg nordaust på øya Sula, vart overført frå Hyllestad kommune og Øn sokn til Solund kommune og Solund sokn i 1888.

Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder 
 Gardsleksikon på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
 Nettstaden til Statens kartverk

Hyllestad
Kaste på stikka

Kaste på stikka er eit pengespel som var vanleg vårsyssel blant norske gutar i etterkrigstida, fram til dei store femøringane gjekk ut av sirkulasjon i første halvdelen av 1970-åra eller til dei mindre femøringane gjekk ut først i 1980-åra.

Ein kunne spela etter ulike reglar. Ein kunne kaste myntane mot ei stikke, mot ein strek, mot ein sirkel eller mot ein vegg. 

Spelet var delt i to fasar: kastinga og ristinga.

Kastinga
Den som først sa «sjakk», kasta sist, dei som først sa «nestsjakk» og «tredj-sjakk» kasta nest sist og tredje sist, og så vidare.

Det vart oftast kasta med femøringar. Kom ein lengst frå streken eller stikka etter første kastet, hadde ein rett til å kaste på nytt med same femøringen. Dersom ein framleis var sist, vart femøringen tatt ut og lagd i potten.  Skulle ein da vera med lenger, måtte ein lappe, det er å kaste nye femøringar. Ein lappa inntil ein  låg betre til enn ein av dei  spelarane. Såg det ut til at to femøringar låg like langt frå stikka, måtte det måling til. Det blei gjerne gjort med eit strå. Var ein ikkje kar for å lappe, gjekk ein ut av spelet førebels. Resten av spelarane heldt fram inntil éin stod att som bestemann.

Ristinga
Ved ristinga spelte ein om kven som skulle få mynten som låg i potten. Først rista ein opp sølvet, det vil seie den blanke mynten. Den som var bestemann etter kastinga, rista først. Han ropte «kron» eller «mynt» – sa han «kron», fekk han all mynt som hamna med adversen opp. Sa han «mynt» eller «pytt», fekk han all mynten som låg med reversen opp. Deretter kasta dei som låg tettast opp mot vinnaren - ander, tredjer, fjerder osv, heilt til kassa var fordelt.  Etterpå kasta ein om koparmynten, på same måten. Var det to myntar att, kunne ein seie halvten - da gjaldt det at den eine mynten viste kron, og den andre viste mynt når dei låg på bakken etter å ha blitt slått imot kvarandre.

Vårsyssel og guteleik
Å kaste på stikka var ein utprega vårsyssel. Ein spelte på grusvegane frå dei vart isfrie. Oftast var det berre gutar som spelte.

Referansar

Pengespel
Leikar
Armensk

Armensk er eit språk i den indoeuropeiske språkfamilien. Det blir tala av armenarar i fleire land, og er offisielt språk i Armenia. Det blir tala av rundt 3,5 millionar menneske i Armenia og i spreidde koloniar i Kaukasia og Midtausten. 

Armensk utgjer ei eiga grein av den indoeuropeiske språkfamilien. Moderne armensk fell i to hovuddialekter: austarmensk i Armenia og vestarmensk i Tyrkia, der det for det meste er vorte utrydda, og i emigrantkoloniar i Midtausten. 

Armensk har sitt eige skriftspråk som blei utvikla på 400-talet. Det armenske alfabetet inneheld 8 vokalteikn og 30 konsonantteikn.  Alfabetet blei ifølgje tradisjonen skapt på grunnlag av det greske alfabetet av biskop Mesrop (d. 440), som òg skal ha skapt det georgiske og alfabetet til dei kaukasiske albanarane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Armensk» frå ,  den 18. november 2010.

Bakgrunnsstoff

Indoeuropeiske språk
Språk i Armenia
Språk i Aserbajdsjan
Språk i Irak
Språk i Iran
Språk i Israel
Språk i Jordan
Språk på Kypros
Språk i Libanon
Språk i Russland
Språk i Syria
Språk i Tyrkia
Einskildspråk
Armensk dram

Dram (valutakode AMD) er mynteininga i Armenia, og har vore brukt i landet sidan 1993. 1 dram er lik 100 luma.

Namnet «dram» er i slekt med gresk drakme og arabisk dirham.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Armenian dram» frå ,  den 18. november 2010.

Bakgrunnsstoff
 Pengesetlar frå Armenia (engelsk/tysk)

Armenia
Valuta
Berge i Hyllestad

Berge er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane. Garden har matrikkelnummer 70.

Geografi 
Berge ligg ved Sørefjorden og grensar til garden Sørefjorden i sør og til Rønset i nordvest. Fylkesveg 607 (tidlegare Riksveg 607) går langsmed fjorden.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 «Berge» i gardsmatrikkelen frå 1886
 «Berge» i matrikkelutkastet av 1950
 «Indreberge» i Gardsleksikon på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv

Gardar i Hyllestad
Gelson Fernandes

Gelson Tavares Fernandes () er ein sveitsisk fotballspelar som hausten 2011 var på utlån til engelske Leicester City frå franske AS Saint-Étienne. Gelson Fernandes er syskenbarnet til den portugisiske fotballspelaren Manuel Fernandes.

Karriere 

Som femåring flytte Fernandes saman med mor si frå Kapp Verde-øyane til Sitten i Sveits, der faren hadde fått arbeid. I 1995 tok han til å spela fotball på juniorlaget til FC Sion. I 2004 gjekk han over på fyrstelaget deira, og spelte 99 kampar for Sion før han signerte kontrakt med engelske Manchester City. Han blei i City i to sesongar før han skreiv under på ein toårskontrakt med franske AS Saint Étienne i 2009. Den 30. august 2010 vart det kunngjort at Fernandes vart lånt bort til Chievo Verona. Lånet kan omgjerast til kjøp.

På landslagsnivå spelte Fernandes 4 kampar for det sveitsiske U21-landslaget, og var kaptein i ein kamp. 
I 2007 gjekk han over i fyrstelandslaget, og har til no spelt 27 kampar for dei. Han vart teken ut til den sveitsiske troppen i Fotball-VM 2010 i Sør-Afrika, og skåra det einaste målet mot Spania. Kampen enda 1-0 til Sveits, til stor glede for sveitsarane. Diverre vart dette også det einaste målet Sveits skåra i meisterskapen. Dei vart slått ut i gruppespelet, medan Spania gjekk vidare til å vinna finalen.

Kjelder 

 Tysk og engelsk wikipedia om Fernandes.

Sveitsiske fotballspelarar
Sion-spelarar
Manchester City-spelarar
Saint-Étienne-spelarar
Chievo-spelarar
Leicester-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2014
Salomon Kalou

Salomon Armand Magloire Kalou () er ein ivoriansk fotballspelar som har spelt for franske Lille sidan 2012. Han er bror til fotballspelaren Bonaventure Kalou.

Karriere 

Salomon Kalou starta karrieren sin i det lokale laget ASEC Mimosas, og spelte både for juniorlaget og fyrstelaget deira. I 2003 signerte han kontrakt med nederlandske BSV Excelsior før han kom til Feyenoord Rotterdam. Han hadde stor suksess i begge klubbane og vart verande i Feyenoord til 2006, då han vart kjøpt opp av Chelsea. Etter seks sesongar i England gjekk han til Lille i Frankrike i 2012. Han vart Lille sin toppskårar i serien i 2012/13- og 2013/14-sesongen.

Nederlandsk statsborgarskap 

Kalou forsøkte opphavleg å oppnå nederlandsk statsborgarskap så han kunne spela på det nederlandske landslaget. Ein søknad vart skriven om å få ei raskare naturalisering for Kalou, og Kalou fekk stønad i saka av fleire innan nederlandsk fotball, men søknaden fekk avslag frå innvandringsminister Rita Verdonk. Kalou tok deretter saka opp i retten, og vann rettssaka den 9. desember 2005. Verdonk vart då dømd til å revurdera avslaget. Verdonk bestemte seg seinare for å anka, og Kalou har no gjeve opp å få nederlandsk statsborgarskap. Dette var ein av grunnane til at Kalou gjekk over frå Feyenoord til Chelsea.

Ivoriansk landslag 

Kalou hadde fått fleire innkallingar til å vera med på det ivorianske landslaget, og takka ja for fyrste gong i februar 2007. Sidan då har han spelt i Afrikameisterskapen i fotball, og han vart også teken ut i den ivorianske troppen i Fotball-VM 2010 i Sør-Afrika. Her skåra han eitt av måla i kampen mot Nord-Korea som enda 3 - 0 til Elfenbeinskysten. Elfenbeinskysten kom diverre ikkje lenger enn gruppespelet. I 2014 spelte han igjen i alle Elfenbeinskysten sine tre kampar i VM i Brasil.

Kjelder 

 Engelsk wikipedia om Salomon Kalou.

Ivorianske fotballspelarar
Chelsea-spelarar
Feyenoord-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Ludimus

Ludimus er linjesameininga for fag ved Institutt for språk- og kommunikasjonsstudier ved NTNU i Trondheim. ISK inkluderer fagfelta språkleg kommunikasjon, lingvistikk, fonetikk, norsk som andrespråk og Swahili.

NTNU
Språkprisen

Språkprisen er ein pris som årleg vert tildelt av Språkrådet for framifrå bruk av norsk språk i sakprosa. Prisen blei skipa i 2007 og erstatta Norsk språkpris. Kvart år blir det delt ut to prisar, ein for nynorsk og ein for bokmål.

Prisen er på 50 000 kroner, eit kopartrykk av Kjell Nupen og eit diplom. Utdelinga er under Språkrådets årlege konferanse, Språkdagen.

Prisvinnarar 
2007: Karin Sveen, for sine essaysamlingar. (Dette året delte Språkrådet ut berre éin pris.)

Nynorsk
2008: Kjartan Fløgstad  
2009: Stephen Walton, for bøkene Den teksta versjonen. Amerikanisering og modernitetens intellektuelle (2006) og Skaff deg eit liv. Om biografi (2008)
2010: Jon Hellesnes, for bøkene Illusjon?, Om livstolking og Det femte monarki og andre essay  
2011: Agnes Ravatn, "for bøkene Stillstand (2009) og Folkelesnad (2010) og for virket hennar som spaltist og kommentator i Dag og Tid" 
2012 Marta Norheim, for bøkene Røff guide til samtidslitteraturen og Friksjonar. Essay frå kulturelle grenseområde
2013 Edvard Hoem for biografien om Bjørnstjerne Bjørnson (4 bind, 2009-2013)

Bokmål
2008: Anders Johansen  
2009: Bokprosjektet Flerspråklighet i skolen ved redaktør Rita Hvistendahl  
2010: Elisabeth Aasen, for bøkene Barokke damer, Bergenske kvinner og Opplysningstidens kvinne (2008)
2011: Morten A. Strøksnes, "for bøkene Hva skjer i Nord-Norge? (2006) og Et mord i Kongo (2010) og for hans virke som spaltist og kommentator i dagspressen." 
2012 Erik Tunstad , for bøkene Darwins teori og Juks
2013 Gyrid Gunnes for boka Stemmer. Å forkynne Guds ord klart og urent. Utkast til en feministisk prekenpraksis (2013)

Kjelde
Om Språkprisen på nettsidene til Språkrådet

Referansar 

Skipingar i 2007
Språkprisar
Reinfannslekta

Reinfannslekta (Tanacetum) er ei planteslekt i korgplantefamilien. Desse er fleirårige plantar med mange korger i flat halvskjerm. Fnokka er krageforma.

Norske artar i reinfannslekta 
I Noreg veks to artar:
 Reinfann (Tanacetum vulgare)
 Matrem (Tanacetum parthenium)

Kjelder

Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.
Denne artikkelen bygger på «Rejnfan-slægten» frå ,  den 19. november 2010.  

Planteslekter 
Korgplantefamilien
Tusse

Tuss eller tusse er eit vette som kan høyra til dei underjordiske i norsk folketru eller jotnar i norrøn mytologi.

Tusser hadde nok opphavleg med jotnar å gjere. Til dømes vert jotunen Trym i Trymskvida kalla Tusse-drotten. Norrønt þurs eller þuss betyr 'troll'. I seinare tid har ordet «tusse» vore brukt i samband med huldrefolk. Ein såg gjerne for seg tusser som små, og førestilte seg dei som blå-eller gråkledde. Dei budde under jorda, men nær menneske, og livet deira likna det til menneske. Andre namn for dei er haugtussar eller bergtussar.

Det finst ei rekkje tradisjonar om samkvem mellom tusser og menneske. Ein har til dømes slåtten «Tussebruri», og segner der huldrekallar som gjer kur til menneskekvinner vert kalla tussefriar. Ei tusse kan også vera ei hulder.

Sjå òg
haugfolk

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Segn om tussefriar
Trymskvida

Norsk folketru
Overnaturlege vesen
Ord frå norrønt
Turtslekta

Turtslekta (Cicerbita) er ei planteslekt i korgplantefamilien. I Noreg veks to artar, som av mange vert lagt til slekta lactuca. Turtartane har kjertelhåra stengel og greiner. Blomstrane er blåfiolette. Fruktene er flattrykte, utan nebb. Dei har fnokk av ei ytre rekkje korte og ei indre rekkje lange hår.

Norske artar i turtslekta 
 Turt (Cicerbita alpina)
 Kjempeturt (Cicerbita macrophylla)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tortasläktet» frå ,  den 19. november 2010.  
 
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Planteslekter 
Korgplantefamilien
Turt

Turt er ei urt i korgplantefamilien med utbreiing i høglands- og fjellområde i Europa. Turt veks over heile Noreg og er funnen opp til 1460 m på Fillefjell.

Planta vert kring 120-130 cm høg og har ugreina stengel som er fiolett og kjertelhåra øvst. Ho har tynne kålgrøne blad og nedre blad har to-tre par finnar og brei trekanta endelapp. Korgdekkblada er mørke og kjertelhåra medan kronene er blå eller blåfiolette. Turt blømer kring juli månad i fuktig næringsrik skog, mest i fjell-lier.

Bruk
Turt blir brukt som grønsak i italiensk matlaging, der planta er rekna som ein delikatesse. Unge skot blir kokte og serverte eller selde med olivenolje og tomatsaus. Eit marknadsnamn på denne retten er insalata dell'orso, 'bjørnesalat'.

Kjelder 
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.
Cicerbita alpina, artsportalen.artsdatabanken.no

Delar av denne artikkelen bygger på «Torta» frå  den  19. november 2010 og «Cicerbita alpin» frå  den 24. august 2014.  
Referansar

Bakgrunnsstoff

Viltveksande plantar i Noreg 
Korgplantefamilien