Sør-Varanger kommune

Sør-Varanger er ein kommune som ligg nordaust i Troms og Finnmark fylke. Kommunen grensar i vest til Nesseby kommune, i aust til Petsjenga i Russland og i sør til Enare i Finland.

Geografi 
Klimaet er subarktisk, eit tørt innlandsklima prega av kalde vintrar og relativt varme somrar.

Kommunesenteret ligg på Kirkenes, der det bur om lag 3 500 ibuarar. Kirkenes er ein av dei største byane i Finnmark, og er vendepunkt for Hurtigruta og E6. I kommunen er det òg mellomriksveg til Russland og Finland, med tollstader på Storskog (Russland) og Neiden (Finland). Kommunen har eigen flyplass med direkteflygingar til Oslo (Gardermoen), og elles til flyplassar i Finnmark og Troms.

Tettstader i kommunen 
 Bjørnevatn - 
 Hesseng - 
 Kirkenes - 

Andre stader i Sør-Varanger er Bugøyfjord, Bugøynes, Hesseng, Jarfjord, Neiden, Sandnes, Skogfoss og Svanvik.

Historie

Folketalsutvikling 
Sør-Varanger var den største kommunen i Finnmark i folketal fram til 1967, då Alta kommune vart større.

Folketalsutvikling for Sør-Varanger kommune frå 1920:

Næringsliv 
Kommunen vart bygd opp kring gruveselskapet Sydvaranger AS, som dreiv jernmalmgruvene i Bjørnevatn i perioden 1906-1996.

Kirkenes ligg strategisk plassert sentralt i Barentsregionen, og er i dag eit viktig knutepunkt i utviklinga av næringssamarbeid med Nordvest-Russland. Dei viktigaste næringane på Kirkenes er hamnerelaterte verksemder (skipsreparasjon, service) og ulike verksemder retta mot Nordvest-Russland. Andre viktige næringar i Sør-Varanger er handel, reiseliv, sjukehusdrift, jordbruk, reindrift og kommunal verksemd.

Før gruvene i Bjørnevatn vart starta, var Sør-Varanger fyrst og fremst eit samfunn basert på reindrift og fiske, med i hovudsak aust- og nordsamisk og finsk folkesetnad. Etter at gruvene vart opna vart det auka norsk busetnad, og som ei fylgje av den norske bureisingspolitikken vart Pasvikdalen forvandla frå eit område dominert av tradisjonell samisk og finsk næringsverksemd til eit jordbruksområde der norske bønder vart prioriterte av det statlege jordsalsstyret.
 
Russland har eit generalkonsulat på Kirkenes, og fleire land har honorære konsular i byen.

Styresmakter  
Ordføraren i 2018 er Rune Rafaelsen.

Kjende personar frå Sør-Varanger

 Per John Johansen Savio (1877-1905), polfarar 1898–1900
 Hans Thomas Lange Schaanning (1878–1956), ornitolog
 Ole Must (1879-1934), polfarar 1898–1900
 Aksel Konrad Mikkola (1891–1975), stortingsrepresentant for Arbeiderpartiet
 John Savio (1902–1938), samisk kunstnar
 Osvald Harjo (1910–1993), motstandsmann, mangeårig fange i Sovjetunionen
 Liv Kristin Hatle (f. 1936), kardiolog og forskar
 Bendik Rugaas (f. 1942), tidl. nasjonalbibliotekar og planleggings- og samordningsminister
 Unni Evjen (1943-2019), skodespelar
 Vegard Ulvang, skirennar og OL-meistar
 Tore Olsen (f. 1970), skirennar
 Krister Sørgård (f. 1970), langrennsløpar 
 Hege Moe Eriksen (f. 1975), utanrikskorrespondent og programleier (NRK)
 John Kristian Dahl (f. 1981)
 Kari Elisabeth Kaski (f. 1987), politikar
 Grete Haagenrud, forfattar
 Per Oskar Kjølaas, biskop i Nord-Hålogaland

Venskapsbyar 
 Finland: Enare
 Russland: Petsjenga (eller Peisen)
 Russland: Severomorsk

Sør-Varanger har tre venskapskommunar: Enare (Finland), Petsjenga (Russland) og Severomorsk (Russland). Samarbeidet med Petsjenga har vart i over 20 år, og er særleg utvikla på kultursektoren.

Sjå òg
Liste over offentleg utsmykking i Finnmark etter kommune
Samiske geografiske namn i Sør-Varanger
Konfrontasjonen ved den norsk-russiske grensa i 1968

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Sør-Varanger bibliotek
 Turistinformasjonen
 Kirkenes lufthamn, Høybuktmoen 

 
Kommunar i Finnmark
Kommunar i Troms og Finnmark