alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ekornes

Ekornes ASA er ein norsk møbelprodusent med hovudavdeling i Sykkylven. Ekornes er mest kjend for varemerka Stressless og Svane, og sel møblar i over 40 land, blant anna gjennom eigne salselskap.

Historie 
Ekornes vart starta i 1934 av Jens E. Ekornes som J. E. Ekornes Fjærfabrikk, fyrst med produksjon av fjører til møblar og madresser, men snart utvikla ein produksjon av madrasser, og dei fekk produktnamnet Svane. 

I 1946 reiste Jens E. Ekornes til USA arbeidde ved ein madrassfabrikk for å lære meir om faget; han hadde òg tidlegare vore i USA. Tilbake i Sykkylven same året hadde han med seg òg nye maskiner frå USA. Året etter vart produksjonen av møbleldelar sett i gang. 
der han 

På 1950-talet var madrassproduksjonen utvida, og Ekornes sette i gang produksjon av skumplast. 

I siste halvdelen av 1960-talet tok produksjonen av salongmøblar til. Då satsa ein òg sterkt på marknadsføring, bl.a. med brosjyrer direkte sende til husstandane. 

I 1970 kutta Ekornes ned talet på forhandlarar frå 1200 til 200, og vart ein kort periode boykotta av møbelforhandlarforeininga for det. I 1971 kom Stressless i produksjon, og dermed gjekk Ekornes inn i ein særs ekspansiv periode. I 1977 var Ekornes blitt den største møbelprodusenten i Skandinavia, og Jens Petter Ekornes var ein administrerande direktør med høg medieprofil.

På 1980-talet gjorde Ekornes-konsernet fleire oppkjøp av andre fabrikkar. Minst vellukka var kjøpet av den svenske produsenten Ulferts AB, og konsernet fekk økonomiske problem. I 1987 gjekk Jens Petter Ekornes av som administrerande direktør, men kom tilbake i 1990 etter ein strid om strategiar og kontroll i selskapet. Ekornes hadde på denne tida økonomiske vanskar, men etter ulike omstruktureringar oppnådde Ekornes i 1994 overskot for fyrste gong sidan 1984. Seinare har produksjonen og overskotet auka, gjennom ulike effektiviseringsprosjekt og ny teknologi.

Produksjonseiningar 
Ekornes har i dag sju produksjonsselskap:

 J.E.Ekornes AS har tre produksjonseiningar i Sykkylven med om lag 800 tilsette. J.E.Ekornes produserer Stressless-stolar og Stressless-sofaer, i tillegg til ulike møbelkomponentar og skumplast.
 
 Ekornes Fetsund har eit anlegg på Fetsund på Romerike der ein produserer skumplast og Svane-madrassen. Der er om lag 160 tilsette.

 Ekornes Møbler AS, avdeling Grodås, ligg i Hornindal i Nordfjord, og har om lag 90 tilsette. Bedrifta lagar trekomponent til sofaer og delar til Stressless.

 Ekornes Møbler AS, avdeling Stranda, ligg på Stranda på Sunnmøre, og har om lag 80 tilsette. Bedrifta er tufta på dei tidlegare bedriftene Stranda Lenestolfabrikk AS og P.I. Langlos Fabrikker AS, som vart overtekne av Ekornes på 1970-talet. Bedrifta produserer sofaer. 

 Ekornes Møbler AS, avdeling Hareid, har 95 tilsette, og er tufta på deg gamle produsenten Utgård Mestermøbler AS som Ekornes overtok i 1996. Bedrifta produserer sofaer.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside
 ()

Norske møbelprodusentar
Norske føretak
Næringsliv i Sykkylven
Føretak skipa i 1934
1934 i Noreg
Jambol

Jambol eller Yambol (bulgarsk Ямбол) er ein by og ein kommune i provinsen Jambol i Bulgaria. Kommunen omfattar berre sjølve byen Jambol.

Byen ligg på båe sider av elva Tundzja i det historiske landskapet Thrakia.

Areal og folketal
Kommunen har eit areal på 91 km2. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 74 132 innbyggjarar.

Til storbyområdet for Jambol høyrer heile kommunen Jambol i tillegg til kommunen Tundzja. Heile storbyområdet har eit samla innbyggjartal på 98 287.

Den einaste busetnaden i kommunen er:

Historie for byen og området 

Området rundt Jambol har hatt busetnad sidan neolittisk tid. Dagens Jambol blei fyrst grunnlagt som ein romersk by i år 293 av den romerske keisaren Diokletian, under namnet Diospolis. Med den bulgarske voksteren på slutten av 500-talet og skipinga av det fyrste bulgarske riket i 681, blei Jambol, saman med heile område sør for Balkanfjella (det antikke Hemus), ein del av Bulgaria på byrjinga av 700-talet. 

I 1373 blei Jambol erobra av tyrkarane og underlagt det osmanske riket, kor byen voks til eit viktig regionalt senter. Byen blei gjort fri av russarane i 1878, og blei ein del av det autonome Aust-Rumelia, som seinare, i 1886 blei sameint med resten av Bulgaria (dagens bulgarske stat).

Verd å sjå 

Byen husar fleire historiske attraksjonar frå det osmanske riket, blant anna ein moské og ein tyrkisk basar frå byrjinga av 1500-talet. Området rundt byen er òg blant dei rikaste i Bulgaria på arkeologiske utgravningsstader.

Vennskapsbyar 
  Villejuif (del av Paris) i Frankrike
  Sieradz i Polen
  Izhevsk i Russland
  Berdyansk i Ukraina

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Jambol
 yambolnews.net
 Jambol historiske museum

Byar i provinsen Jambol
Kommunar i provinsen Jambol
Provinsen Jambol
Democratic Socialists of America

Democratic Socialists of America (DSA) er ein sosialistisk organisasjon i USA, og den fremste amerikanske medlemen i Den sosialistiske internasjonalen, Socialist International. 

DSA vart danna i 1982, mellom anna av folk frå den eine av dei tre fraksjonane i det oppløyste Socialist Party of America. Dei to andre danna Social Democrats USA og Socialist Party USA. 

Michael Harrington og Barbara Ehrenreich vart valde til leiarar. 

Opphavleg var DSA sterkt assosiert med ideen om at «den realistiske venstresida finst i dag i Det demokratiske partiet» (Harrington). I dag er haldninga: «Democratic socialists reject an either-or approach to electoral coalition building, focused solely on a new party or on realignment within the Democratic Party.» 

Senator Bernie Sanders er medlem i DSA, og vart vald inn som uavhengig (Independent) kandidat frå staten Vermont. 

DSA sitt arbeid innanfor Democratic Party har likevel vorte sedd på som nødvendig fordi det politiske systemet ikkje gjev eit tredje parti ein sjanse. «Much of progressive, independent political action will continue to occur in Democratic Party primaries in support of candidates who represent a broad progressive coalition. In such instances, democratic socialists will support coalitional campaigns based on labor, women, people of color and other potentially anti-corporate elements... Electoral tactics are only a means for democratic socialists; the building of a powerful anti-corporate coalition is the end.» (Where We Stand)

I 2000 tok ikkje DSA noka offisiell stilling i presidentvalet, og fleire framståande medlemer støtta Ralph Nader frå Green Party. I 2004 støtta DSA demokratiske John Kerry. Landsmøtet til DSA i 2007 hadde stort oppmøte, og høyrde mellom anna ein viktig tale av senator Bernie Sanders. 

Young Democratic Socialists (YDS) er ungdomsorganisasjonen til DSA.

Kjelde 
Den engelskspråklege wikipediaen, art. med same namnet.

Bakgrunnsstoff 
 Official site
 The Theory and Practice of Democratic Socialism
 Religion and Socialism Commission of the Democratic Socialists of America

Referansar 

Sosialistiske parti
Politiske parti i USA
Skipingar i 1982
Momentmagnitude

Momentmagnitude er ein magnitudeskala som vert nytta av seismologar for å samanlikne storleiken på jordskjelv.

Skalen er logaritmisk, slik at eit sprang på 1 på skalaen utgjer eit jordskjelv som er 31,6 gonger sterkare og eit sprang på 2 utgjer nesten eit tusen gonger kraftigare jordskjelv.

Sjå òg 
 Richterskalaen

Bakgrunnsstoff 
 NORSAR: Magnitude

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Moment magnitude scale» frå , og «Momentmagnitude» frå  den 2. februar 2008. 
 

Seismiske skalaer
Broadway Tower

Broadway Tower er eit tårn i det engelske grevskapet Worcestershire, like utanfor landsbyen Broadway. Tårnet ligg på eit platå 312 moh og vart bygd i 1797 etter teikningar av arkitekten James Wyatt.

Balgrunnsinformasjon 
 http://www.broadway-cotswolds.co.uk/tower.html 

Bygningar i England
Tårn i England
Jordskjelvet i Skopje i 1963

Jordskjelvet i Skopje i 1963 (makedonsk Скопски земјотрес 1963, Skopski zemjotres 1963) var eit jordskjelv som råka Skopje i SR Makedonia (i dag Republikken Makedonia), då ein del av Jugoslavia, den 26. juli 1963.

Jordskjelvet målte 6,1 på momentmagnitudeskalaen (tilsvarer 6,9 på richterskalaen) og oppstod kl. 05.17 lokaltid i Skopje. Skjelvet varte 20 sekund og kunne merkast langs heile Vardardalen.

Få dagar etter jordskjelvet kravde 35 nasjonar i SN si generalforsamling at Skopje skulle få støtte i form av pengar, medisinar, oppbygging og forsyningar frå 78 land. Den kjende kunstnaren Pablo Picasso donerte måleriet sitt Hovudet av ei kvinne som vart stilt ut i Museet for Samtidskunst i Skopje.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «1963 Skopje earthquake» frå , den 2. februar 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 On This Day: 26 July; 1963: Thousands killed in Yugoslav earthquake BBC
 Seismic Ground Motion Estimates for the M6.1 earthquake of July 26, 1963 at Skopje, Republic of Macedonia Department of Earth Sciences, Trieste, Italia
 Skopje-skjelvet i 1963 SeismoArchives, Incorporated Research Institutions for Seismology
 Jordskjelvet på inyourpocket.com

 Referansar 

 

Skopje
Skopje i 1963
Jordskjelv i Jugoslavia
1963 i Jugoslavia
Katastrofar i Makedonia
Byar i Nord-Makedonia

Dette er ei liste over byar i Nord-Makedonia. 

Den største byen i Nord-Makedonia er Skopje som har over 500 000 innbyggjarar, om lag 30 % av innbyggjarane i heile landet. 

Tabellen syner byar med meir enn 10 000 innbyggjarar.

Referansar
Tambov

Tambov (russisk Тамбо́в) er ein by og administrativt senter i Tambov oblast i Russland. Han ligg ved elva Tsna, 420 km søraust for Moskva. I 2007 hadde han om lag 280 000 innbyggjarar. 

Namnet «Tambov» har opphav i eit ord på moksja (eit finsk-ugrisk språk) som tyder 'våtmark'.

Historie 

Byen vart grunnlagt etter ordre frå tsar Mikhail I av Russland. Han vart opphavleg bygt som ei grensefestning mot krim-tatarene, men Tambov vart raskt mindre viktig som ein militær utpost av Storfyrstedømet Moskva og vart i staden eit administrativt og handelssenter for ein stort sett landleg region i Keisardømet Russland. 

Roman Boborykin, tsaren sin hofftenar (stolnik) og vojvod vart den første byggaren i byen. Takka vere erfaringa hans vart bygginga av festninga raskt fullført.

I 1781 godkjente Katarina den store byvåpenet, som viser ein bikube som symboliserer dei hardt arbeidande innbyggjarane. I mars 1786 vart den vanæra russiske diktaren og politikaren Gavrila Derzjavin utnemnd til guvernør av Tambov gubernija, ei stilling han heldt til desember 1788. Men under den korte perioden fekk han utretta mykje. Utviklinga til byen heldt fram og det vart grunnlagd eit teater, ein høgskule, ein danseskule, eit trykkeri, ei avis, eit orkester og eit teglverk. Eit monument for Derzjavin vart seinare oppført i Tambov.

I november 1830, under koleraopprøret i Russland gjekk innbyggjarane i Tambov til åtak på guvernøren, men dei vart snart nedkjempa av styrkar frå hæren.

På 1800-talet voks Tambov til å verte eit viktig kulturelt senter og mange skular, bibliotek og andre institusjonar vart skipa der. I 1897 nådde innbyggjartalet 50 000. 

Mellom 1920 og 1921 vart området rundt Tambov åstad for Tambovopprøret, ein bitter kamp mellom lokale innbyggjarar og den raude armeen til bolsjevikane.

Næringsliv 
Tambov er i dag eit viktig russisk industrisenter.

Kultur og utdanning 
Tambov Kunstgalleri husar ei svær samling av russiske og vesteuropeiske kunstnarar. Det eldste dramateateret i Russland ligg i Tambov, samt to universitet, to militære høgskular, ein musikkskule, eit lokalhistorisk museum og andre kulturinstitusjonar.

Kjende personar frå Tambov 
 Andrej Kolmogorov, matematikar
 Lev Kulesjov, regissør og målar
 Georgij Musjel, komponist
 Aleksander Vvedenskij, filosof og psykolog

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tambov» frå , den 30. november 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete frå Tambov 

Busetnader grunnlagde i 1636
Kumanovo

Kumanovo (makedonsk Куманово, albansk Kumanovë) er ein by og ein kommune i regionen Aust i Nord-Makedonia. Byen er den tredje største byen i Nord-Makedonia etter Skopje og Bitola, medan kommunen Kumanovo er den nest største i landet etter Skopje. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei to tidlegare kommunane Kumanovo og Orasjats, samstundes med at sju landsbyar vart overførde frå den tidlegare kommunen Kletsjevtse.

Kommunen har eit areal på 509,48 km2 og hadde 98 104 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021. I 2002 hadde kommunen 105 488 innbyggjarar, den tidlegare kommunen Kumanovo hadde 103 205, medan sjølve byen hadde 70 842 innbyggjarar.

Kumanovo ligg nordaust i landet, ikkje langt frå hovudstaden Skopje. Byen ligg i ei høgd på 340 meter over havet og er omgjeve av fjella Skopska Crna Gora i vest Gradisjtanska planina i sør og Mangovitsa i aust.

Historie 
Området har vore busett sidan førhistorisk tid, men sjølve byen vart først nemnd i 1519 då byen var ein del av Det osmanske riket

Kumanovo vart ein urban busetnad og eit administrativt senter i regionen på slutten av 1500-talet eller byrjinga av 1600-talet. Etter fleire turbulente periodar stagnerte byen i ein periode. 

Ein stor opprørsleiar kalla Karpoš vart fødd i landsbyen Vojnik nær Kumanovo. Han var opphavleg ein vasall under tyrkarane, men då Det osmanske riket byrja å verte svekt i 1689 og misnøya auka på grunn av dei harde skattane, vart Karpoš eit vendepunkt i slaget mot tyrkarane. I denne perioden gjekk Austerrike til åtak på Det osmanske riket og Karpoš utnytta situasjonen og opprøret spreidde seg og byane Kratovo, Kriva Palanka, Kumanovo, Kaçanik og andre vart sette fri. I lag med den austerrikske hæren, leia av keisar Leopold I, kjempa dei for å setje fri Skopje og Sjtip. Etter kvart endra den politiske og militære situasjonen seg på Balkan og austerrikarane måtte trekke seg tilbake. Osmanarane slo så ned opprøret, Karpoš vart fanga, flytta til Skopje og avretta ved steinbrua over Vardar.

Byen utvikla seg økonomisk seint på 1800-talet, men den industrielle utviklinga byrja først etter den andre verdskrigen.

Busetnader i kommunen 
Dei største busetnadene i kommunen var:

Bakgrunnsstoff 
 Kumanovo på faq.macedonia.org 
 Kumanovo jazzfestival

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kumanovo» frå , den 2. februar 2008.

Referansar 

Byar i Nord-Makedonia
Kommunar i Nord-Makedonia
Busetnader i Statistisk region Nordaust
Fylogeni

Fylogenien (etter gresk phylos, 'stamme' og genesis, 'fødsel') til ei gruppe organismar er ei historisk oversikt over korleis gruppa har utvikla seg evolusjonært over tid og kor nært skylde dei ulike undergruppene er til kvarandre. Omgrepet vert ofte vist med såkalla fylogenetiske tre eller kladogram.

I norsk vert ofte ordet stamtre nytta, men sidan dette speglar på den grafiske framstillinga heller enn på sjølve utviklingsprosessen er ikkje dette heilt nøyaktig.

Bakgrunnsstoff 
 Sandvik, Hanno: Dyrenes stamtre del 1: Hva er et stamtre?

 
Evolusjon
Ord av gresk opphav
Bitola

Bitola (makedonsk Битола) er ein by og ein kommune i regionen Pelagonia i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2004, då dei tidlegare kommunane Bistritsa, Kukuretsjani og Tsapari vart innlemma i kommunen.

Med 85 164 innbyggjarar var kommunen den tredje største etter Skopje og Kumanovo ved folketeljinga i 2021.I 2002 hadde kommunen 95 385 innbyggjarar, medan den tidlegare kommunen Bitola hadde 86 408 innbyggjarar. Sjølve byen Bitola var med sine 74 550 innbyggjarar den nest største byen i Nord-Makedonia etter Skopje i 2002.

Bitola ligg sør i Pelagoniadalen, sørvest i landet, og er eit senter for administrasjon, kultur, industri, handel og utdanning. Rundt byen ligg fjella Baba og Nidže. Grensa til Hellas ligg berre 14 km lenger sør. Bitola er eit viktig trafikknutepunkt mellom hovudvegen frå det sørlege Adriahavet til Egearhavet og Sentral-Europa. 

I perioden under Det osmanske riket vart byen kalla «Byen av konsulane» sidan mange europeiske land hadde konsulat i Bitola. 

Av innbyggjarar er dei fleste etniske makedonarar (88,7 %). Kommunen har òg mindre folkegrupper av albanarar (4,4 %), roma (2,7 %), tyrkarar (1,7 %) og vlacharar (1,3 %). 

Byen er heimstad for St. Klement av Ohrid-universitetet i Bitola, Makedonia sitt nest største universitet.

Historie 
I nærleiken av sentrum i Bitola låg den antikke byen Heraclea-Lyncestis. Under Austromarriket heitte byen Monastiri, som tyder «kloster» på gresk. Mot slutten av 1300-talet vart Bitola ein del av Serbia under Stefan Dušan. Byen vart erobra av Det osmanske riket på 1400-talet. Då Serbia tapte byen etter den første balkankrigen fekk han namnet Bitolj etter det slaviske ordet obitel som tyder kloster. På makedonsk er ordet for kloster manastir.

Busetnader i kommunen 
Dei største busetnadene i kommunen var:

Bakgrunnsstoff 

 Bilete frå Bitola
 Informasjon om Bitola

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bitola» frå , og «Bitola» frå  den 2. februar 2008.

Referansar 

Byar i Nord-Makedonia
Kommunar i Nord-Makedonia
Busetnader i Statistisk region Pelagonia
Prilep

Prilep (makedonsk Прилеп; tyrkisk Pirlepe eller Perlepe; arumensk Parleap; gresk Περλεπές, Perlepes, eller Πρίλαπο, Prilapo) er ein by og ein kommune i regionen Pelagonia i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2004, då dei tidlegare kommunane Topoltsjani og Vitolisjte vart innlemma i kommunen.

Kommunen har eit areal på 1 194,44 km2 og hadde 69 025 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021. I 2002 hadde kommunen 76 768 innbyggjarar, den tidlegare kommunen Prilep hadde 73 351, medan sjølve byen hadde 66 246 innbyggjarar.

Prilep er kjend som «byen under Marko sine tårn» sidan han ligg nær tårna til den legendariske helten kong Marko.

Prilep ligg nord på sletta Pelagonia sør i landet og er sete i kommunen med same namn. Prilep ligg 128 km frå hovudstaden Skopje, 44 km frå Bitola og 32 km frå Krusjevo.

Historie 
Prilep vart grunnlagd på ruinane av den antikke byen Styberra, som først var ein by i Makedonia og seinare innlemma i Romarriket. Styberra vart rasert av gotarar i 268, men var delvis busett heilt sidan den gong. Byen vart først nemnd som Prilep i 1014 som staden der Samuil av Bulgaria visstnok fekk hjarteåtak då han såg at tusenvis av soldatane hadde vorte gjort blinde av austromarane etter slaget ved Kleidion. Han vart tatt tilbake av Det andre bulgarske riket før han vart erobra av Det osmanske riket. Prilep var under osmanarane sin kontroll i seks hundre år før han vart ein del av Jugoslavia. Då Jugoslavia braut saman i 1992 vart han ein del av staten som no heiter Nord-Makedonia.

Busetnader i kommunen 
Dei største busetnadene i kommunen var:

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Prilep» frå , den 2. februar 2008.

Referansar 

Byar i Nord-Makedonia
Kommunar i Nord-Makedonia
Busetnader i Statistisk region Pelagonia
Darwindagen

Darwindagen 12. februar er ein merkedag som markerer fødselen til og heidrar den engelske naturforskaren Charles Darwin. Dagen vert òg nytta som ei generell feiring av vitskap, somme stadar òg humanisme.

Som festdag er Darwindagen relativt ny, og vart feira for første gong i USA i 1980. I Noreg vart han først markert i 2006 ved Universitetet i Oslo, som arrangerte populærvitskaplege foredrag på initiativ frå ei rekkje unge forskarar. Året etter følgde Universitetet i Bergen etter etter den same oppskrifta.

Kjelder 
Darwindagen ved Universitetet i Bergen
Darwindagen ved Universitetet i Oslo (CEES)
Offisiell heimeside

Februar
Merkedagar
Charles Darwin
Tetovo

Tetovo (makedonsk Тетово; albansk Tetovë; tyrkisk Kalkandelen) er ein by og ein kommune i regionen Polog i Nord-Makedonia. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei tre tidlegare kommunane Tetovo, Sjipkovitsa og Dzjeptsjisjte.

Kommunen har eit areal på 261,89 km2 og hadde 84 770 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021. I 2002 hadde kommunen 86 580 innbyggjarar, medan den tidlegare kommunen Tetovo hadde 70 841 og sjølve byen hadde 52 915 innbyggjarar.

Byen ligg 468 meter over havet. Det ligg to universitet i byen, Statsuniversitetet Tetovo og det internasjonale Sørausteuropeiske universitetet.

Namn 
Tetovo tyder «Teto sin stad» og myta skal ha det til at byen vart kalla opp etter den legendariske helten Teto, som visstnok rydda byen for slangar.

Geografi 
Byen ligg ved foten av Šar Planina og er delt i to av elva Pena. Tetovo kommune har internasjonal grense til Kosovo i nord og vest og til dei nordmakedonske kommunane  i nordaust,  i aust,  i søraust,  i sør og  i sørvest.

Historie 

Sjølv om det har vore innbyggjarar i området sidan bronsealderen, men sjølve Tetovo vart offisielt grunnlagd på 1300-talet som ein liten ortodoks busetnad rundt kyrkja Sveta Bogorodica. På slutten av 1300-talet kom byen inn under Det osmanske riket og det vart bygd moskéar, bad og marknader alt på byrjinga av 1400-talet. Tetovo vart eit viktig handelssenter for dei lokale bøndene og handverkarane og ein viktig militærfestning. Tyrkarane kalla byen Kalkandelen. 

I 1912 under den første balkankrigen kom Tetovo inn under Serbia. Under den andre verdskrigen vart byen styrt av Italia og regimet deira i Albania.

Busetnader i kommunen 
Dei største busetnadene i kommunen var:

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tetovo» frå , den 2. februar 2008.

Referansar 

Byar i Nord-Makedonia
Kommunar i Nord-Makedonia
Busetnader i Statistisk region Polog
Veles

Veles (makedonsk Велес) er ein by ved elva Vardar og ein kommune i regionen Vardar i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2004, då landsbyane ,  og  vart overførde til kommunen Tsjasjka.

Kommunen har eit areal på 427,45 km2 og hadde 48 463 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021.

I 2002 hadde kommunen 55 108 innbyggjarar, medan sjølve byen Veles hadde 43 716 innbyggjarar.

Byen er kalla opp etter den slaviske guden Veles. Etter den andre verdskrigen vart byen kalla Titov Veles etter den jugoslaviske presidenten Josip Broz Tito, men 'Titov' vart fjerna då Makedonia vart ein sjølvstendig nasjon.

Busetnader i kommunen 
Dei største busetnadene i kommunen var:

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Veles (city)» frå , den 2. februar 2008.

Referansar 

Byar i Nord-Makedonia
Kommunar i Nord-Makedonia
Busetnader i Statistisk region Vardar
Ohrid

Ohrid (makedonsk Охрид) er ein by og ein kommune på austkysten av Ohridsjøen i regionen Sørvest i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2013, då den tidlegare kommunen Kosel vart innlemma i kommunen.

Kommunen har eit areal på 389,93 km2 og hadde 51 428 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021. I 2002 hadde kommunen 55 749 innbyggjarar, den tidlegare kommunen Ohrid hadde 54 380, medan sjølve byen hadde 42 033 innbyggjarar.

Byen er kjend for ein gong å ha hatt 365 kyrkjer, ei for kvar dag i året, og vart kalla den makedonske Jerusalem. Byen har mange vakre hus og monument og turismen er ei viktig næring. Han ligg aust for Elbasan og Tirana i Albania, sørvest for Skopje, og nordvest for Resen og Bitola.

I 1980 vart Ohrid og Ohridsjøen innskriven på UNESCO si verdsarvliste.

I Ohrid finst òg eitt av Nord-Makedonia sine største sjukehus.

Historie 
Byen har eksistert sidan antikken, då som Lychnidos. Den romerske vegen Via Egnatia gjekk gjennom Lychnidos. Namnet Ohrid vert første gong nemnd i 879. Det er vorte hevda at det kyrilliske alfabetet vart utvikla i Ohrid av Sankt Klemens av Ohrid, men dette er usikkert og det er meir truleg at det vart utvikla av den litterære skulen i Preslav. Ohrid var eit viktig kulturelt sentrum der det vart produsert skrifter ved den litterære skulen her.

I år 1000 var Ohrid ein kort periode hovudstad i Det første bulgarske riket. Byen var då òg sete for erkebispedømet i Ohrid og det vart bygd mange kyrkjer.

Busetnader i kommunen 
Dei største busetnadene i kommunen var:

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell turistside
 travel-macedonia.net
 www.visitohrid.com.mk 
 Bilete frå Ohrid

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ohrid» frå , og «Ohrid» frå  den 2. februar 2008.  
 

Byar i Nord-Makedonia
Verdsarv i Nord-Makedonia
Kommunar i Nord-Makedonia
Busetnader i Statistisk region Sørvest
Amherst i Massachusetts

Amherst er ein by som ligg i Hampshire County i Massachusetts i USA. Byen hadde 34 874 innbyggjarar i 2000. 

Amherst College, Hampshire College og University of Massachusetts Amherst ligg i byen. Amherst er elles kjend som heimstaden til diktaren Emily Dickinson.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Massachusetts