alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gullruten 2007

Gullruten 2007 vart delt ut i Grieghallen i Bergen, fredag den 11. mai 2007. TV 2-programmet Gyldne tider vann si tredje pris, medan Kjell Kristian Rike og Jon Herwig Carlsen vart tildelt heidersprisen. Utdelinga vart leia av Dorthe Skappel og overført direkte på TV 2.

Vinnarar 

Hendingar i 2007
Gullruten etter år
Philippe Verdelot

Philippe Verdelot () var ein fransk komponist som levde det meste av livet sitt i Firenze, og er kalla «Madrigalens far» (ei nemning han deler med Constanzo Festa). Verdelot var og aktiv i lokal politikk, og skreiv mellom anna musikk til tekster av Niccolo Machiavelli. Han skal ha mist livet under Omlegringa av Firenze i 1430.

Liv 

Ein veit ikkje stort om ungdomsåra til Verdelot. Han vart fødd i Les Loges i Frankrike, men kom tidleg til Italia, der han budde resten av livet. Den første tida har han truleg vore i Venezia, men kom sidan til Firenze, der han vart kapellmeister. I 1526 arbeidde han i lag med Machiavelli om skodespelet La Mandragola, der Verdelot tonesette songane. Desse songane er rekna som dei tidlegaste innanfor madrigalsjangeren. 

Politisk stødde Verdelot opp under den florentinske republikken, men næra og sympati for Girolamo Savonarola. Då Machiavelli vart tvungen i eksil, reiste Verdelot etter. At han stødde opp under Savonarola er kjend frå salmeutsetjinga In Domine Speravi, ein salme som var grunnlag for den siste preika Savonarola heldt før han vart brend. Det er rekna med at Verdelot miste livet i Omlegringa av Firenze i 1530, eller i pestbølgja som følgde snart etter denne. Nokre har rekna det som truleg at Verdelot kom seg unna og rømde til Venezia, der dei skal ha funne far etter han i 1540. I tiåret etter 1530 vart det prenta ei rekkje madrigalsamlingar etter han. Opplysningar om at han var daud med visse, finst i eit skrift frå 1552. 

Verdelot er rekna som far til madrigalen, og skreiv oftast i ein oversiktleg homofon stil, med nokre polyfone innslag, og lite av ordmåling. Dei fleste songane hans er for fem eller seks stemmer. Han skreiv og nokre motettar og messer. Songane hans vann stor åtgaum på grunn av prentekunsta, og vart spreidd over heile Europa.

Renessansekomponistar
Franske komponistar
Ole Danbolt Mjøs

Ole Danbolt Mjøs () var ein norsk lege og leiar for Den norske Nobelkomité. Han var professor dr.med., og var rektor ved Universitetet i Tromsø 1989-95. Han var Nobelkomiteens leiar frå 2003 til 2008, og leia Utvalet for høgre utdanning («Mjøs-utvalet») 1998-2000.

Utmerkingar 
 Kommandør av St. Olavs Orden
 Kommandør av Finlands løves orden.
 Tildelt Petter Dass-medaljen i 2004.
 Målblomen i 2009.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Wikipedia» frå , den 10. mai 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Målblome til Ole D. Mjøs 

Norske medisinprofessorar
Professorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Rektorar ved UiT Noregs arktiske universitet
St. Olavs Orden
Finlands løves orden
Norske legar
Leiarar av Den Norske Nobelkomite
Folk frå Bergen
Nordnorske målfolk
Toget Royal Blue

Royal Blue var eit passasjertog som frå 1890 til 1958 gjekk i ruta mellom New York City og Washington D.C.. Toget var flaggskipet til Baltimore and Ohio Railroad (B&O), som òg brukte namnet om det oppgraderte passasjertilbodet på ruta. I tidsrommet mellom 1890 og 1917 blei linja då kalla Royal Blue Line.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Toget Royal Blue» frå ,  den 10. mai 2009.  
 

Passasjertog i USA
Toga til Baltimore and Ohio Railroad
Ars antiqua

Ars antiqua eller og ars vetus ('den gamle kunsta') er nemninga på ei musikalsk stilretning som rådde grunnen særleg i fransk musikk i perioden frå 1170 til om lag 1310, då stilen vart avløyst av ars nova. Den førande skoleringa innanfor stilen er oftast kalla Notre Dame-skolen, av di det var ved katedralen Notre Dame i Paris at stilen vart halden i hevd, og vart spreidd. Nemninga dekkjer berre kyrkjemusikken i perioden, og tek ikkje med trubadur eller trouvére-musikken, som var verdsleg. Stilen er kjend for å ha skapt motetten. 

Dei fleste komponistane som skreiv innanfor ars antiqua er anonyme. Berre to namn er kjende: Léonin og Perotin. Det vart skrive mykje ny musikkteori på denne tida, då ein utforska nye rytmer og fleirstemmig song. 

Stilen er oftast delt opp i tidleg gotikk og høg-gotikk. Tidleg gotikk rådde fram til om lag 1260, medan høg-gotikken rådde grunnen fram til 1310. I den første tida var det organum og conductus som var mest nytta, medan desse veik for framvoksteren av motetten i den seinare perioden. Den førande komponisten i seinstilen var Petrus de Cruce. 

Då ars nova-stilen voks fram, gjekk ars antiqua av moten heller snøgt, men vart ei tid forsvart av mellom andre Jacob av Liége, som gjekk hardt ut mot den nye stilen. For Jacob var den gamle stilen musica modesta ('sømeleg musikk'), medan den nye stilen var «usømeleg».

Mellomaldermusikk
Fransk musikk
Katedralen

Katedralen er ein isfyllt canyon med bratte fjellveggar på nordvestsida av Jøkulkyrkja i Mühlig-Hofmannfjella i Dronning Maud Land. Han vart kartlagt frå landmålingar og flyfoto av den norske antarktisekspedisjonen (1956–60).

Kjelder

Kløfter i Antarktis
Geografi i Dronning Maud Land
Prinsesse Astrid Kyst
La-La-La-Lies

«La-La-La-Lies» er ein rockesong av det engelske bandet The Who som var den fjerde på debutalbumet deira My Generation i 1965. Han var skriven av Pete Townshend.

Han blei spelt inn 10. november det året i IBC Studio A i London.
11. november 1966 vart han gjeven ut på singel av Brunswick Records som The Who då ikkje lenger hadde kontrakt med. Dette vart gjort av produsenten på songen, Shel Talmy, som eigde rettane til songen, midt i ein rettstri med bandet, for å konkurrere med singlar som bandet sjølv ønskte å gje ut. Singele nådde topp 20 i Sverige, men gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «La-La-La-Lies» frå ,  den 13. september 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
The Who sin singeldiskografi 

Songar frå 1965
Singlar frå 1966
Songar skrivne av Pete Townshend
The Who-songar
Songar produserte av Shel Talmy
Decca Records-singlar
Brunswick Records-singlar
The Kids Are Alright

«The Kids Are Alright» er ein song av det engelske rockebandet The Who skriven av Pete Townshend. Songen vart gjeven ut på debutalbumet deira My Generation (1965). Denne og tittelsporet på albumet vart nærast kjenningsmelodiane til bandet og for modrørsla i England i 1960-åra. Han vart seinare tittelen på ein dokumentarfilm om bandet frå 1979. 

Den amerikanske utgåva av songen inneheld ein forkorta gitarsolo. 

Songen er spelt inn av andre band som The Queers, Goldfinger, Eddie and the Hot Rods, The Pleasers, Dropkick Murphys, Hi-Standard, Green Day, Pearl Jam og Belle & Sebastian.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «The Kids Are Alright (song)» frå , den 10. mai 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 The Kids Are Alright lyrics 

Songar om barn
Songar frå 1966
Singlar frå 1966
The Who-songar
Songar skrivne av Pete Townshend
Songar produserte av Shel Talmy
Decca Records-singlar
Brunswick Records-singlar
Eddie and the Hot Rods-songar
Matthew Sweet-songar
Television Personalities-songar
Dropkick Murphys-songar
Pearl Jam-songar
The Kids-songar
Rio Avia

Avia er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Miño med ei lengd på 36,7 km. Ho spring ut i Serro do Suído om lag 880 meter over havet ved Fonte Avia. Ho renn gjennom den kunstige innsjøen Albarellos, mellom kommunane Leiro, Boborás og Avión. Etter denne innsjøen renn ho vidare til Boborás og gjennom Ribadavia. 

Av sideelvar finn ein Maquiáns, Viñao og Arenteiro.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Avia River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Avia
Rio Sil

Sil er ei elv i Galicia i Spania og ei av sideelvane til Miño. Ho er 228 km lang. Sil spring ut i Dei kantabriske fjella og renn gjennom provinsane León og Ourense. Den største byen langs Sil er Ponferrada. Sil munnar ut i Miño oppfor Ourense.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sil River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Sil
Rio Ulla

Ulla er ei elv i Galicia i Spania. Ho renn frå Monterroso til Ría de Arosa.

Elva er 132 km lang og har eit nedslagsfelt på 2764 km².

Bakgrunnsstoff 

Ulla
Rio Sar

Sar er ei elv i Galicia i Spania. Elva spring ut nær Santiago de Compostela og renn over 30 km gjennom A Maía-dalen før ho munnar ut i Rio Ulla nær Padron.

Pomponius Mela nemner elva (Sars) i De situ orbis libri III. Den galisiske lokale diktaren Rosalia de Castro skreiv eit samla verk kalla En las Orillas del Sar («Ved breidda av Sar») på kastiljansk spansk.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sar River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Sar
Lérez

Lérez er ei elv sørvest i Galicia i Spania. Ho munnar ut i Atlanterhavet ved Pontevedra, der ho dannar eit estuar (ria). Ho har ei lengd på 60 km og spring ut i Serra do Candán i fjellet San Bieito i kommunen Aciveiro (Forcarei). Lérez renn gjennom kommunane Forcarei, Cerdedo, Campo Lameiro, Cotobade og til slutt Pontevedra.

Dei største sideelvane hennar er Salgueiro, Cabaleiros, Rio Grande, O Castro, Quireza, Tenorio og Almofrei.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lérez River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Elvar i Galicia
Anllóns

Anllóns er ei elv i Galicia i Spania. Ho spring ut i Xalofjella, om lag 400 meter over havet, og munnar ut i Ria de Corme y Lage. Ho er 54,4 km lang og renn gjennom kommunane Cabana de Bergantiños, Carballo, Cerceda, Coristanco og Ponteceso.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Anllóns River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Elvar i Galicia
Rio Eo

Eo er ei elv nordvest i Spania. Ho er 91 km lang og estuaret hennar dannar grensa mellom regionane Galicia og Asturias. Elva er kjend for laksefiske.

Bakgrunnsstoff 
 Río Eo

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Eo River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Elvar i Galicia
Elvar i Asturias
Rio Nalón

Nalón er ei den lengste elva i den autonome regionen Asturias i Spania med ei lengd på 153 km. Elva spring ut i León og munnar ut i Biscayabukta i Atlanterhavet ved San Esteban de Pravia. Av sideelvar finn ein Narcea.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Nalón River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Nalon
Narcea

Narcea er ei elv i Asturias i Spania. Ho er ei av sideelvane til Rio Nalón. Elva er 97 km lang og har ei middelvassføring på 43,41 m³/s. Nedslagsfeltet hennar dekkjer 1135 km². 

Elva spring ut i nasjonalparken Parque Natural de las Fuentes del Narcea y de Ibias nær Ibias. 

Elvar i Asturias
Rio Sella

Sella er ei elv nordvest i Spania. Ho renn gjennom regionen Asturias frå Picos de Europa til Atlanterhavet i Ribadesella. Årleg den første lørdagen i august vert det halde ein kanokonkurranse i elva.

Elva er 56 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 1246 km². 

Sella

ast:Ríu Sella
en:Sella River
pl:Nalón
Hardanger Folkemuseum

Hardanger Folkemuseum er eit museum som ligg på Utne, ytst på Folgefonnhalvøya. Det vart skipa i 1911. Det er del av Hardanger og Voss museum.

Muséet har temautstillingar rundt Hardanger sin kultur og historie, og dessutan varierande kunstutstillingar.

Noko av det muséet viser fram, er ei gjenskaping av eit klyngjetun frå tida før 1800-talet, ein gamaldags frukthage, eit gamalt skulehus frå Djønno, ei samling av bunader, hardingfeler, naust og ein landhandel. Det er Hardanger Folkemuseum som eig friluftsmuséet Skredhaugen utanfor Lofthus, og muséet samarbeider med Agatunet. 

Muséet har ope heile året.

Kjelder 
 Hardanger Folkemuseum si nettside 

Kultur i Ullensvang
Museum i Vestland
Byggverk i Ullensvang
Museum skipa i 1911
1911 i Noreg
Rio Deva

Sjå òg Deva i Baskarland

Deva er ei elv nord i Spania som renn gjennom dei autonome regionane Cantabria og Asturias før ho renn saman med Cares og munnar ut i Biscayabukta i Atlanterhavet der dei dannar estuaret Tina Mayor, som er den naturlege grensa mellom Asturias og Cantabria.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Deva River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Deva
Deva
Cares

Cares er ei elv nord i Spania, som renn gjennom dei autonome regionane Asturias og León før ho renn saman med Rio Deva og munnar ut i Biscayabukta i Atlanterhavet. Her dannar dei estuaret Tina Mayor som er ei naturleg grense mellom Asturias og Cantabria. 

Cares er mest kjend for ei smal og spektakulær kløft som ho dannar gjennom Picos de Europa, ein av dei største geografiske attraksjonane i Asturias. Elva er òg kjend for den rike laksebestanden.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cares» frå , den 11. mai 2009. 
 

Cares
Saja

Saja er ei elv nord i Spania som renn gjennom den autonome regionen Cantabria og ut i Biscayabukta. Delar av elva renn gjennom Saja-Besaya naturpark.

Kjelda til Saja ligg 1700 meter over havet og ho renn raskt gjennom ein bratt V-dal dei første kilometrane. Etter landsbyen Fresneda vert dalen vidare og elva dannar ei elveslette. 

Sidan delar av elva er verna har ho god vasskvalitet frå kjelda til Santa Lucía-brua. Frå her er vernet dårlegare og vasskvaliteten vert gradvis dårlegare. Nedanfor Besaya er ho mykje forureina..

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Saja River» frå , den 11. mai 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Saja
Gándara

Gándara (òg kalla Soba) er ei elv nord i Spania. Ho renn gjennom den autonome regionen Cantabria og munnar ut i Asón. Elva er 18 km lang. Gándara har gode høve for aurefiske. 

Elva har fått namn etter sletta der ho oppstår, kalla La Gándara, nedanfor Becerral-klippa. Ho renn frå vest til aust fram til Bolea og Regules-brua, der ho vender nordover. Seinare renn ho austover igjen. I somme område dannar elva fossefall.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gándara» frå , den 11. mai 2009. 
 

Gandara
Asón

Asón er ei elv nord i Spania som renn gjennom den autonome regionen Cantabria og munnar ut i Biscayabukta ved byen Colindres, der ho dannar esturaret Santoña. Elva er 39 km lang. 

Elvar i Cantabria
Nervión

Nervión er ei elv nord i Spania som renn gjennom byen Bilbao og ut i Biscayabukta. Den siste del av elva vert òg kalla Bilbaoestuaret frå staden der Ibaizabalkanalen munnar ut i elva og ut til havet.

Geografi 
Elva er 72 km lang frå kjelda ved grensa mellom provinsane Burgos og Alava til havet og renn frå sør til nord. Like etter kjelda dannar elva ein 300 meter høg foss i Delikakløfta (Alava) og renn inn i provinsen Bizkaia etter å ha passert byen Orduña. Ho renn inn i Alava igjen gjennom byane Amurrio og Llodio. Elva renn så igjen inn i Bizkaia fram til ho munnar ut i Biscayabukta. Ho renn inn i storbyområdet til Bilbao ved Ugao-Miraballes. Tidvatnet påverkar elva 15 km innover frå munningen, ved gamlebyen i Bilbao.

Dei største sideelvane hennar er: 
 Frå vest:Cadagua og Galindo.
 Frå aust: Arratia, Ibaizabal og Asua.

Ibaizabal vert stundom rekna som ei like viktig elv, så systemet vert ofte kalla Nervion-Ibaizabal og den siste delen berre Bilbaoestuaret. Elva har eit nedslagsfelt på 1900 km².

Kontrovers 
Trass i at det spanske namnet er mykje i bruk i dag, er det tradisjonelle namnet på strekket mellom estuaret og Basauri, der både Ibaizabal og Nervión renn, Ibaizabal (som tyder «vid elv» på baskisk) i følgje historiske kjelder frå 1000-talet. Forfattaren Miguel de Unamuno (1864-1936) frå Bilbao, og borgarmeisteren i Bilbao, Javier Ybarra (1913-1977), kalla begge elva Ibaizabal. Geologiske og hydrologiske data støttar òg dette.

Historie og økonomi 

Frå antikken har Orduñapasset knytt indre område av Spania til Nerviondalen og vore økonomisk viktig. I mellomalderen var elva den naturlege grensa mellom herredømet Biscaya og grevskapet Castilla, og skatten vart innkravd her. Gjennom hundreåra har Nerviondalen vore ein viktig transportveg mellom Bilbao og resten av Spania. Jernbanen til Bilbao vart bygd gjennom dalen i 1870.

Samstundes utvikla Bilbao seg til eit viktig handelssenter med ei av dei viktigaste hamnene på nordkysten av Spania. Hamna ligg 15 km oppover i elva.

I dag er ikkje Nervión like økonomisk viktig, sidan det er bygd ei ny hamn ute ved kysten.

Miljø 

Etter eit hundreår med intens industriaktivitet ved elva, særleg dei siste 25 km av ho, var elva økologisk død med oksygennivå 20 % under det normale, og var ei av dei mest forureina elvane i verda. I 1990 sette dei lokale styresmaktene i gang planar for å betre tilhøva i elva, noko som har ført Nervion til ei langt reinare elv som igjen har fått eit rikt dyreliv.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Nervión» frå , den 11. mai 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Elvar i Spania
Cadagua

Cadagua eller Kadagua er ei elv nord i Spania og drenerer området Encartaciones frå Valle de Mena til Barakaldo og Bilbao, der ho dannar grensa mellom desse kommunane. Ho munnar ut i Bilbaoestuaret. Elva renn òg gjennom byen Balmaseda.

Elva har fått namn etter ein liten landsby der den øvste kjelda hennar ligg. Landsbyen Cadagua ligg i Valle de Mena omgjeve av La Peña-fjella. 

Fire små vasskraftverk produserer elektrisitet i Cadagua. Fram til slutten av 1900-talet var òg fleire møller i drift langs elva. 

Cadagua er eit selskap som er kalla opp etter elva. Selskapet planlegg og byggjer vassreinsanlegg for å betre miljøet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cadagua River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Cadagua
Ibaizabal

Ibaizabal er ei elv nord i Spania som munnar ut i Bilbaoestuaret. Ho er 43 km lang frå kjelda ved Elorrio til Nervion, og renn gjennom byane Durango og Amorebieta og munnar ut i Nervion ved Basauri. Samløpet mellom elvane er like før dei munnar ut i Biscayabukta ved Bilbao. Det vert hevda at Nervion i røynda er ei sideelv til Ibaizabal og ikkje omvendt. Dette kjem av at somme hevdar Ibaizabal fører meir vatn enn Nervion (sjå namnekontrovers).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ibaizabal» frå , den 11. mai 2009. 
 

Elvar i Spania
Oria

Oria er ei elv i Baskarland i nord i Spania. Ho er ei av fleire elvar som munnar ut i Biscayabukta og den største elva i rpovinsen Gipuzkoa med ei lengd på 75 km og eit nedslagsfelt på 882,5 km². Alle desse elvane er relativt korte. Elva spring ut i ei høgd på 1260 meter over havet. I dei nedre delane av elva når tidvatnet innover elva til Usurbil. Dette siste strekket er prega av mange myrområde langs breidda, men i det siste er mange av dei drenert og omgjort til jordbruksland. 

Elva spring ut sør i kommunen Zegama og drenerer vatn frå nordaustsida av fjellkjeda Aizkorri. Den første byen ho renn gjennom er Zegama, og andre byar langs elva er Gipuzkoa, Beasain, Ordizia, Tolosa, Andoain, Lasarte-Oria, Usurbil og til slutt Orio ved munningen. Frå Lasarte-Oria til Orio går kystvegen N-634 langs elva.

Sideelvar 
Fleire mindre elvar renn ut i Oria. Dei største av desse er Leitzaran i Andoain og Araxes i Tolosa.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Oria River» frå , den 11. mai 2009. 
 

Elvar i Spania
Urola

Urola er ei elv i Guipuzcoa i regionen Baskarland nord i Spania.

Elva er berre 59,3 km lang og renn frå kjelda i Aitzkorrifjella nær byen Legazpi til Biscayabukta ved Zumaia. Ho renn gjennom byane Azkoitia og Azpeitia.

Oret urola kjem frå dei baskiske orda Ur og Ola, som tyder «vatn» og «fabrikk», og refererer til vassmøllene som har stått ved elva sidan mellomalderen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Urola» frå , den 11. mai 2009. 
 

Elvar i Spania
Urumea

Urumea er ei elv i regionen Baskarland nord i Spania. Ho er ei av fleire relativt korte baskiske elvar som munnar ut Biscayabukta og er mest kjend for å renne gjennom byen San Sebastian. Ho er 59,4 km lang frå kjelda i kommunen Goizueta. Middeltemperaturen hennar er 13,5 °C og vassføringa varierer gjennom året, men er mindre enn andre elvar i Gipuzkoa. 

Den nedre delen av elva har breie, flate breidder som høver godt for jordbruk og urban utvikling. Dette har ført til at det meste av nedslagsfeltet hennar er busett i Gipuzkoa, og inneheld over 200 000 innbyggjarar. Dei største byane ved elva er Hernani, Astigarraga og Donostia. 

Vasskvaliteten i elva er forholdsvis god, trass i at kvaliteten vert noko dårlegare nær munningen ved byen Donostia. I seinare tid har styresmaktene gjort forsøk på å reinse vatnet, og resultatet har vorte særs bra. Derfor er fiskelivet i elva stabilt og inneheld i dag fem artar, laks, aure, ezkailu (Phoxinus phoxinus), smerling og ål.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Urumea» frå ,  den 11. mai 2009.  
 

Elvar i Spania
Rio Francia

Francia er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Rio Alagón med ei lengd på 25 km. Kjelda hennar ligg 1350 meter over havet i Valle de Lera (Sierra de Francia). Ho munnar ut i Alagón i ei høgd på 420 meter over havet. 

Elva har gjeve namn til fjellkjeda Sierra de Francia, som ligg sør for Salamanca. Del av elva renn gjennom Las Batuecas-Sierra de Francia naturpark.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Francia River» frå ,  den 11. mai 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Francia
Bergens kalvskinn

Bergens kalvskinn er ei jordebok over geistlege gods i Bergen bispedømme rundt 1350. Handskriftet ligg i Riksarkivet i Oslo.

Litteratur 
 Høgvard, Dag (2006) Matrikkelen - offentlige eiendomsnummer i 300 år. Tidskriftet Kart og Plan nr 1 2006, Fagbokforlaget.

Bakgrunnsstoff 
 Bjöggynjar Kalfskinn i digital utgåve
 Ole-Jørgen Johannessen: «Bergen kalvskinn» i Medieval Nordic Text Archive

Historiske dokument
Historie i Bergen
Nivelle

Nivelle (baskisk Ugarana eller Urdazuri) er ei 41 km lang elv i Baskarland langs grensa mellom Frankrike og Spania. Ho renn frå søraust til nordvest og berre 7 km av ho er kan nyttast til skipsfart. Elva oppstår frå fleire elvar i Urdazubi (Navarra), og går langs den spansk-franske grensa ved Dantxarinea etter 14 km. Elva munnar ut i Biscayabukta ved Saint-Jean-de-Luz. 

Området elva renn gjennom har eit mildt klima (middeltemperatur på 14 °C) påverka av fuktige luftmassar frå havet. Dette fører til ein nedbørnormal på 2000 mm årleg i nedslagsfeltet. Stundom, som i 2007 og 1983, har elva gått over breiddene sine etter kraftig nedbør. Mange landsbyar har då vorte hardt råka. Det har lenge vore eit ønske om å bygge ei demning for å regulere elva å hindre framtidige flaumepisodar. Middelvassføringa i elva er 5 m³/s ved Saint-Pée-sur-Nivelle.

Elva er rik på aure, særleg i dei øvre delane. I dei nedre delane av elva finn ein òg laks og stamsild.

Sjå òg 
 Slaget ved Nivelle

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Nivelle River» frå , den 11. mai 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://www.geoportail.fr
 Nivelle i databasen til Sandre
 

Elvar i Frankrike
Elvar i Spania
Rio Oja

Rio Oja er ei elv i provinsen La Rioja nord i Spania. Ho renn gjennom Ojadalen gjennom byen og kommunen Ezcaray. Ho har gjeve namn til den kjende vinen Rioja DO. Escarez er heimstad for det kjende vingarden Marquez de Riscal som går tilbake til 1800-talet. 

Elva er ei av sideelvane til Rio Tirón og er om lag 65 km lang. 

Elvar i Spania
Matjessild

Matjessild er feit vårsild tillaga etter gamal nederlandsk tradisjon. Namnet kjem frå det nederlandske ordet matjesharring. Harring tyder sild, og matjes tyder jomfrueleg. Dette fordi ein skulle bruke sild som ikkje var kjønnsmoden.
 
Før nedfrysing vart ein del av produksjonen, vart Nordsjøsild eller Islandssild som var fanga tidleg på sommaren, salta i tønner. Ho vart heller lint salta, gjerne 17 - 18 kg salt på 100 kg sild. Silda vart gana. Då vart tokn og magesekk fjerna. Silda vart lagd i jamne lag i tønna med salt mellom kvart lag. Etter salting vart tønna oppfylt med saltlake på 17 - 18 %. Etter eit halvt døger vart tønna attslegen. Det var meir tidkrevjande for fiskarane å salte ei tønne matjessild enn å salte til spekesild. Den svake saltinga gjorde at matjessildtønnene tolde lite varme.

I dag vert kjøle- og fryseteknikk nytta under produksjonen av matjessild. Det er mykje den feite nordsjøsilda som vert nytta. Ho kan ha opp til 24% feitt. Ombord i snurpefartyet vert silda nedkjølt i sjøvatn til - 1,3 grader. På fabrikken vert ho gana og lagt i lake. Ved ganinga vert bukspyttkjertelen att i silda. Enzym frå den verkar på sildekjøtet og er med på modningsprosessen. Etter eit døger i saltlaken er matjessilda ferdig og vert nedfrosen.

Nederland får ein stor del av matjessilda produsert i Noreg. Dei meiner at det er det som er den verkelege matjessilda. Sild under same namn produsert i Sverige, Danmark eller Tyskland vert rekna som etterlikning.

Matjessild vert brukt både til middag, lunsj og fingermat.

Kjelder 

Silderetter
Nederlandske ord og uttrykk