alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leeuwinstraumen

Leeuwinstraumen er ein varm havstraum som flyt sørover nær vestkysten av Australia. Han rundar Kapp Leeuwin og går inn i farvatnet sør for Australia og strekkjer seg heilt til Tasmania. Vestaustraliastraumen sør i Indiahavet og Den søraustralske motstraumen sør for Tasmania, vert skapt av vestavindsbeltet sør i Indiahavet, renn i motsett retning.

Han varierer i styrke gjennom året og er svakaste i sommarmånadane frå november til mars når vinden bles sterkt frå sørvest og nordover. Straumen er sterkast på hausten og vinteren (mars til november), når dei motsette vindane er svakast. Fordamping frå Leeuwinstraumen i denne perioden medverkar i stor grad til nedbøren som fell sørvest i Vest-Australia.

Typisk har Leeuwinstraumen ein snøggleik på om lag 1 knop, og den største snøggleiken som er registrert er 3,5 knop. Straumen er forholdsvis grunn og går ned til om lag 300 meter djupne.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Leeuwin Current» frå ,  den 10. september 2011.  

Havstraumar i Indiahavet
Australsk geografi
Madagaskarstraumen

Madagaskarstraumen er ein havstraum som renn nordover nær vestkysten av Madagaskar, og er den einaste straumen seglarar kan nytte på turar frå Sør-Afrika til India. Han er derimot ikkje så sterk og brei som den motgåande Agulhasstraumen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Madagascar Current» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Havstraumar i Indiahavet
Weddell-virvelen

Weddell-virvelen er ein av to havvirvlar i Sørishavet. Virvelen ligg i Weddellhavet og roterer med klokka. Virvelen vert danna i verkselverknaden mellom Sørishavsstraumen og Den antarktiske kontinentalsokkelen. Sidan corioliskrafta verkar mot venstre på den sørlege halvkula og den påfølgjande ekmantransporten er bort frå senteret av slike virvlar, er desse regionane sørs produktive på grunn av oppvelling av kaldt, næringsrikt vatn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Weddell Gyre» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Havstraumar i Sørishavet
A fortiori

A fortiori er latinsk og tyder «av sterkare», eller «desto sterkare grunn», og vert nytta i matematiske og logiske argument.

Døme
a er større enn b og b er større enn c, så er a fortiori a større enn c.

Om ein person er død, så kan ein med stor tryggleik, a fortiori, hevde at personen ikkje pustar.

Kjelder

Argument
Latinske logiske uttrykk

sk:Zoznam latinských výrazov#A
Abelsk integral

Abelske integral er integral av algebraiske funksjonar. Ved inversjon av abelske integral vert dei såkalla abelske funksjonane definert. Dei enklaste døma er dei trigonometriske og dei elliptiske funksjonane. Integrala er kalla opp etter Niels Henrik Abel.

Dei abelske integrala har forma

der  er ein vilkårleg rasjonell funksjon av dei to variablane  og . Desse variablane er knytte til kvarande med likninga 

 

der  er ein irreduktibel polynom i ,

der koeffisientane ,  er rasjonelle funksjonar av . Verdien av eit abelsk integral er ikkje berre avhengig av grenseverdiane til integralet, men òg kva veg ein integrerer, og dermed ein fleirverdifunksjon av .

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Abelian integral» frå ,  den 10. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 
 .
 .
 .
 . Lucidly presented modern perspective.
 . 
 

Riemannflater
Algebraiske kurver
Algebraiske variantar
Nor-Cargo

Nor-Cargo AS var eit norsk transport- og logistikkselskap og dotterselskap av Posten Norge. Sidan 2008 har selskapet vore ein del av Bring.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nor-Cargo» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen i Noreg
Tidlegare norske transportselskap
Skipingar i 1979
Nedleggingar i 2008
Åland Post

Åland Post er postvesenet på Åland i Finland. Hovudkontoret ligg i Mariehamn.

Posten Åland blei eit sjølvstendig postverk 1. januar 1993. Det endra namn til Åland Post i 2006. 1. januar 2009 blei Åland Post eit aksjeselskap med Landskapet Åland som eigar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Posten Åland» frå ,  den 10. september 2011 og 23. juni 2018.

Bakgrunnsstoff
 Åland Post

Postvesen
Finske føretak
Skipingar i 1993
Elliniká Takhydromeía

Elliniká Takhydromeía eller ELTA (gresk skrift Ελληνικά Ταχυδρομεία, EΛTA) er eit statleg selskap som driv postvesenet i Hellas. 

Postvesenet blei grunnlagd i 1828, rundt den same tida Hellas fekk sjølvstende.

Bakgrunnsstoff
Engelsk nettstad

Kjelder
ELTA SA , elta.gr
Denne artikkelen bygger på «Hellenic Post» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen
Greske føretak
Skipingar i 1828
Adrien-Marie Legendre

Adrien-Marie Legendre () var ein fransk astronom og matematikar. Han leverte viktige bidrag til statistikk, talteori, abstrakt algebra og matematisk analyse. 

Han var først professor ved École militaire frå 1775 til 1780, og vart i 1783 medlem av Det franske vitskapsakademiet og var medlem av fleire offentlege kommisjonar. Han var òg etterfølgjaren til Lagrange i Bureau des longitudes. Legendre skreiv mange avhandlingar om forma og tiltrekkinga til himmellekamar. I 1805 skreiv han ei avhandling om å rekne ut kometbanar og nytta for første gong minste kvadrats metode, som han oppdaga sjølvstendig av Carl Friedrich Gauss. 

I 1787 var Legendre saman med Domenico Cassini og Pierre Méchain leiar for ei gradmåling for å bestemme den gjensidige plasseringa av observatoria i Paris og London. 

Om funksjonar skreiv han Exercices de calcul intégral etc. i 1807 og i 1827 Traité des fonctions elliptiques (3 bind). Det siste bindet vart skrive som eit tillegg for å framstille resultat til Niels Henrik Abel og Carl Gustav Jacob Jacobi. Essai sur les nombres frå 1798 vart seinare utvida til den viktige læreboka Théorie des nombres.

Bakgrunnsstoff
 O'Connor, John J., and Edmund F. Robertson. «Adrien-Marie Legendre». MacTutor History of Mathematics archive

Kjelder

Franske matematikarar
Folk frå Paris
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Æreslegionen
Franske astronomar
Matematikarar på 1700-talet
Matematikarar på 1800-talet
Babylonsk matematikk

Babylonsk matematikk er matematikken som utvikla seg i Mesopotamia for opp til 5000 år sidan. Alt på 3000-2000 f.Kr. hadde babylonarane eit velutvikla system for å uttrykke tal og talrekningar. Babylonarane nytta eit seksagesimal-system som vil seie eit posisjonssystem med grunntal 60. Stillinga til sifferet avgjorde tydinga som i vårt desimalsystem. I somme tilfelle nytta dei òg eit teikn for null. Det store grunntalet 60 har ein forklart ved at to tidlegare talsystem var smelta saman. 

Dei nytta store talrekningar i samband med astronomiske utrekningar, og fleire moderne inndelingar kan sporast attende til babylonske kjelder, til dømes inndelinga av ein vinkel i gradar, minutt og sekund. At sirkelen er inndelt i 360° kjem truleg at dei rekna året til å bestå av 360 dagar, slik at éin grad svarer til eit dagleg skritt av sola i ekliptikken.

Kjelder

 
Matematikkhistorie
Irakisk historie
Camille Jordan

Marie Ennemond Camille Jordan () var ein fransk matematikar, kjend for det grunnleggande arbeidet sitt innan gruppeteori og for verket Cours d'analyse. 

Han var professor ved Collège de France og École polytechnique frå 1876 til 1912. Hovudverket til Jordan er Traité des substitutions et des équations algébriques som kom ut i 1870. Her finn ein for første gong ei systematisk framstilling av gruppeteorien og korleis ein nyttar dette på den abel-galoiske likningsteorien. Dette arbeidet har vore grunnleggande for den seinare utviklinga av gruppeteorien. Innan gruppeteorien er namnet til Jordan særleg knytt til Jordan–Höldersk-satsen, som omhandlar dei såkalla komposisjonsrekkene i ei gruppe. Satsen til Jordan om kurvar som deler planter er særleg viktig innan topologien. 

Jordan var i fleire år redaktør for Journal des mathématiques. Cours d'analyse, som kom ut i fleire utgåver, var i mange år den viktigaste læreboka i funksjonteori. Jordan vart æresdoktor ved Universitetet i Oslo ved Abelfesten i 1902.

Kjelder

Franske matematikarar
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Matematikarar på 1800-talet
Matematikarar på 1900-talet
Daniel Bernoulli

Daniel Bernoulli () var ein nederlandsk matematikar som heldt seg det meste av livet i Basel i Sveits. Han samarbeidde med Leonhard Euler på den såkalla Euler–Bernoulli-søyleformelen. 

Han vart utnemnd til professor i Basel i anatomi, botanikk og fysikk i 1725. Han fekk prisen til Det franske vitskapsakademiet ti gonger for arbeida sine. I hovudverket sitt Hydrodynamica ui 1738, gav han det matematiske grunnlaget for væskerørsler, Bernoulli-prinsippet. 

Han var son av Johann Bernoulli, brorson til Jakob Bernoulli og bror til Nikolaus Bernoulli, òg dei viktige matematikarar.

Kjelder

Nederlandske matematikarar
Sveitsiske matematikarar
Folk frå Groningen
Medlemmar av Royal Society
Matematikarar på 1700-talet
Egyptisk matematikk

Egyptisk matematikk er matematikk som utvikla seg i Egypt frå kring 3000 fvt. til kring 300 fvt. 

Den egyptiske byggekunsten og landmålinga gjorde det naudsynt å ha ein høgt utvikla reknekunst. Ahmes-rekneboka og eit papyrus som i dag ligg i Moskva er dei viktigaste kjeldene for kjennskapen til den egyptiske matematikken. Dei er begge frå kring 1600 fvt. 

Egyptarane skreiv alle brøkar som summen av dei såkalla stambrøkane, det vil sei brøkar med 1 til teljar. Ein finn detaljerte reglar for rekning med slike stambrøksummar i dei to nemnde skriftene i form av til dels kompliserte døme. I tillegg kunne egyptarane rekne ut areal og volum. Dei gjorde bruk av ein tilnærmingsmetode som svarar til verdien (16/9)² eller om lag 3,1605 for forholdstalet π.

Kjelder

Egyptisk matematikk
Det gamle Egypt
Matematikkhistorie
Faktor i matematikk

Ein faktor eller divisor i matematikk er at om eit heilt tal a er deleleg med eit heilt tal b, så er b sagt å vere ein faktor i a. På same måte vert ein faktor òg definert for andre typar multiplikasjon, til dømes ved multiplikasjon av polynom.

Sjå òg
multiplikasjon
 felles faktor

Kjelder

Talteori
Divisjon
Gabriel Cramer

Gabriel Cramer () var ein sveitsisk matematikar. 

Han var professor i Genève og arbeidde særleg med eigenskapane til algebraiske kurver. Han medverka òg til utviklinga av læra om determinant og Cramer-formelen gjev ein regel for løysing av lineære likningar. Hovudverket hans er Introduction à l'analyse des lignes courbes algébriques (1750).

Sjå òg
 Cramer-formelen
 Cramer-paradokset
 Jean-Louis Calandrini

Kjelder

Folk frå Geneve
Sveitsiske matematikarar
Medlemmar av Royal Society
Matematikarar på 1700-talet
Halvkule

Ei halvkule eller hemisfære er eit omgrep for dei to kongruente delane ei kule blir delt i eit plan gjennom sentrum av kula. Ei halvkule tilsvarar 2π sr.

I geografi vart jorda delt ved ekvatorplanet i den nordlege halvkula og den sørlege halvkula. Den austlege og den vestlege halvkula vert delt av nullmeredianen gjennom Greenwich. I tillegg kan ein dele inn i landhalvkula og vasshalvkula, som er dei respektive halvkulene med høvesvis mest landområde og mest havområde.

Kjelder

Differensiell topologi
Differensiell geometri
Elementær geometri
Flater
Topologi
PostNord

PostNord AB (tidlegare: Posten Norden AB) er moderselskapet til dei to selskapa Posten og Post Danmark. Posten Norden vart skipa 24. juni 2009 som eit svensk aksjeselskap. 17. mai 2011 bytta selskapet namn til PostNord. Hovudkontoret ligg i Solna i Sverige. 

1. januar 2014 samla åtte norske selskap seg under eitt varemerke – PostNord Noreg. Kampen om netthandelskundane stod sentralt, og ved å kunne tilbyde norske forbrukarar ein konkurrerande aktør til Posten har dei norske fraktprisane falle med over 20 prosent.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «PostNord» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen
Svenske føretak
Skipingar i 2009
Jacopo Riccati

Grev Jacopo Francesco Riccati () var ein italiensk matematikar og filosof og medverka til utviklinga av infinitesimalrekninga. 

Han var mykje i brevveksling med Leibniz og Bernoulli. Han var ekspert på hydrauliske anlegg og gav råd om kanalar og vassverk. Namnet til Riccati er enno knytt til ei viktig type differensiallikningar på forma yʹ = A(x) + B(x)·y + C(x)·y2.

Kjelder

Italienske matematikarar
Folk frå Venezia
Matematikarar på 1700-talet
Post Danmark

Post Danmark A/S er det største postvesenet i Danmark. Fram til 2009 vart selskapet eigd direkte av den danske staten, men er no ein del av det svensk–danske selskapet PostNord.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Post Danmark» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen
Danske føretak
Skipingar i 1624
Posten

Posten AB (tidlegare: Kungliga Postverket) er postvesenet i Sverige. Fram til 2009 vart selskapet eigd direkte av den svenske stat, men er no ein del av det svensk–danske selskapet PostNord.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Posten» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen
Svenske føretak
Skipingar i 1636
Deutsche Post

Deutsche Post AG er eit tysk post– og transportselskap. Hovudkonteret ligg i Bonn.

Deutsche Post vart skipa i 1995 då den tyske stat delte opp postverket Deutsche Bundespost i tre ulike føretak: Deutsche Post, Deutsche Telekom og Postbank.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Deutsche Post» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen
Tyske føretak
Skipingar i 1995
Deutsche Telekom

Deutsche Telekom AG er eit tysk telekommunikasjonsselskap med hovudkontor i Bonn.

Deutsche Telekom vart skipa i 1995 då den tyske stat delte opp postverket Deutsche Bundespost i tre ulike føretak: Deutsche Post, Deutsche Telekom og Postbank. Det er det største telekommunikasjonsføretaket i Europa og har profilert seg gjennom det tidlegare sykkellaget Team HTC-Highroad.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Deutsche Telekom» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Tyske føretak
Skipingar i 1995
Telekommunikasjonsselskap
Postbank

Postbank er ein tysk bank som inngår i Deutsche Post. Hovudkontoret ligg i Bonn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Postbank» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Bankar i Tyskland
Tyske føretak
Adolphe Quetelet

Lambert Adolphe Jacques Quetelet () var ein belgisk astronom, matematikar, statistikar og sosiolog. 

Han er mest kjend for studiane sine innan statistikk. Quételet nytta til dels sannsynsrekning ved tolkinga av statistiske data, og søkte å tolke det regelmessige i store statistiske materiale med utslag av naturlover, på linje med dei til dømes fysikarane var opptekne av på 1800-talet. Hovudverket hans er Sur l'homme moyen.

Utgjevingar 
 1823. Relation d'un voyage fait à la grotte de Han au mois d'août 1822. med M.M. Kickx.
 1827. Recherches sur la population, les naissances, les décès, les prisons, les dépôts de mendicité, etc., dans le royaume des Pays-Bas.
 1829. Recherches statistiques sur le royaume des Pays-Bas.
 1831. The Propensity to Crime.
 1834. Astronomie élémentaire.
 1835. Sur l'homme et le développement de ses facultés, ou Essai de physique sociale. 2 bind.
 1838. De l'influence des saisons sur la mortalité aux différens âges dans la Belgique.
 1839. Catalogue des principales apparitions d'étoiles filantes.
 1842. A Treatise on Man and the Development of His Faculties.
 1843. Sur l'emploi de la boussole dans les mines.
 1845–1851. Sur le climat de la Belgique. 2 bind.
 1848. Du système social et des lois qui le régissent.
 1848. Sur la statistique morale et les principes qui doivent en former la base.
 1850. Mémoire sur les lois des naissances et de la mortalité à Bruxelles.
 1853. Mémoire sur les variations périodiques et non périodiques de la température, d'après les observations faites, pendant vingt ans, à l'observatoire royal de Bruxelles.
 1864. Histoire des sciences mathématiques et physiques chez les Belges.
 1867. Météorologie de la Belgique comparée à celle du globe.
 1867. Sciences mathématiques et physiques au commencement du XIXe siècle.
 1869. Sur la physique du globe en Belgique.
 1870. Anthropométrie, ou Mesure des différentes facultés de l'homme.

Kjelder

Belgiske astronomar
Belgiske matematikarar
Belgiske sosiologar
Belgiske statistikarar
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Matematikarar på 1800-talet
Deutsche Bundespost

Deutsche Bundespost (DBP, mellom 1947 og 1950: Deutsche Post) var ein statleg organisasjon som hadde ansvaret for post og telefonar i Tyskland mellom 1947 og 1995.

I 1995 vart Deutsche Bundespost delt i tre ulike føretak: Deutsche Post, Deutsche Telekom og Postbank.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bundespost» frå , den 10. september 2011. 
 

Skipingar i 1947
Nedleggingar i 1995
Magisk kvadrat

Eit magisk kvadrat er eit kvadrat som er inndelt i mindre kvadrat, der kvadrat er forsynt med eit tal på ein slik måte at summen av tala i dei horisontale rekkjene er lik summen av dei vertikale og dessutan lik summen av tala i diagonalane. Magiske kvadrat skriv seg frå India. Dei har vore rekna som eit slag talisman.

Sjå òg 
 aritmetisk rekkje
 latinsk kvadrat
 sudoku

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Magisk kvadrat» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Uløyste problem i matematikk
Magiske symbol
Matriser
Fritidsmatematikk
Nabovinklar

Nabovinklar er to vinklar som har eitt bein felles og same toppunkt. Dei utgjer til saman 180º og er dimed supplementvinklar.

Kjelder

Klassisk geometri
Vinkel

nb:Nabovinkler
Odd Aalen

Odd Olai Aalen () er ein norsk statistikar og er internasjonalt kjent for forskinga si på forløps- og overlevingsanalyse.

Aalen voks opp i Oslo og fullførte Oslo katedralskole i 1966. Han tok fysikk- og matematikkstudiar ved Universitetet i Oslo og vart cand.real. med hovudfag i statistikk 1972. Deretter byrja han på doktorgradsstudiar ved University of California i Berkeley i USA. Etter doktorgraden jobba han som forskar ved Københavns Universitet og Universitetet i Tromsø, før han i 1982 vart medisinsk statistikar ved Universitetet i Oslo. Han vart professor frå 1985 og har no ei stilling ved Avdeling for biostatistikk.

Han vart den første reine statistikaren som vart fast tilsett ved Det medisinske fakultetet ved Universitetet i Oslo. Han har jobba med å integrere kunnskap frå statistikkfaget i medisinstudiet. I 1992 vart han medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi. Frå 1997 til 1999 var han leiar for Norsk statistisk samskipnad.

Under sine tidlege studieår vidareutvikla han den matematiske teknikken for overlevingsanalyse som no blir kalla Nelsonar-Aalen-estimatoren. Denne er mykje nytta teknikk for utrekning av risiko innan medisinsk forsking med livsløpsdata, forsikringsmatematikk og analyse av venta levetid for tekniske komponentar. Hans mest siterte vitskaplege artikkel er Nonparametric inference for a family of counting processes frå 1978.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Odd Aalen» frå ,  den 10. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff  

 Heimeside ved UiO
 Intervju av Odd O. Aalen i Tidsskrift for den norske legeforening «Livet er en gåte, Baltus ...» januar 2007
 forskning.no Umulig å skille kultur fra natur?  14.04.2010

Norske statistikarar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Vitskapsfolk frå Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Postbil

Ein postbil er ein varebil som er tilpassa for utlevering av post.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Postbil» frå ,  den 10. september 2011.  

Bil
Bilar
Pafnutij Tsjebysjov

Pafnutij Lvovitsj Tsjebysjov () var ein russisk matematikar. Han vert ofte rekna som grunnleggjaren av den russiske matematiske skulen. 

Han var ein av studentane til Nikolai Brashman. Den av studentane til Tsjebysjov som sjølv vart mest respektert var Andrej Markov.

Han var professor i St. Petersburg. Han gjorde viktig arbeid om fordelinga til primtala som vert kjend som den såkalla den tsjebysjovske satsen og lova om dei store tala.

Tsjebysjev-ulikskapen seier at sannsynet for at ein tilfeldig variabel ikkje er meir enn a standardavvik frå forvetninga ikkje er meir enn 1/a2:

Tsjebysjev-ulikskapen vert nytta ti å bevise den svake lova om dei store tala og Bertrand-Tsjebysjevteoremet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pafnutij Tsjebysjov» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Russiske matematikarar
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Royal Society
Folk frå Kaluga oblast
Talteoretikarar
Matematikarar på 1800-talet
RMS-skip

RMS stod opphavleg for Royal Mail Steamer, seinare for Royal Mail Ship, og er skipstypeforkortinga for skip som fraktar post for det britiske postverket, British Royal Mail. Forkortinga RMS har vore nytta frå 1840, men gjekk så å seie heilt ut av bruk etter at fly tok over for skip på dei aktuelle strekningane.

Dei meir uvanlege variantane RMMV, som stod for Royal Mail Motor Vessel, og RMMS, som stod for Royal Mail Motor Ship, altså skip med dieselmotor, vart nytta i ei tid då forkortinga RMS var strengt reservert for Royal Mail Steamer, altså skip med dampmaskin.

Kjende postskip
 RMS «Olympic»
 RMS «Queen Elizabeth»
 RMS «Queen Mary»
 RMS «Titanic»

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Royal Mail Ship» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Postvesen
Båtnemningar
Britiske skip
Postbåt

Ein postbåt var opphavleg mindre robåtar og seglbåtar eigd av bønder, såkalla postbønder, som vart pålagt å føre post i sitt distrikt. Denne plikta vart pålagt fyrste gong i 1653. 

Sidan er postbåt nytta om dampdrivne kystruteskip som primært skulle sørgje for rask og regelmessig postgang. Postverket vart det fyrste dampskipsreiarlaget i Noreg då DS «Constitutionen» vart sett inn på ruta frå Christiania til Christianssand i 1827. Dette skipet vart primært skaffa for å sikre postgangen.

Året etter vart den supplert med DS «Prinds Carl» i postrute mellom Stavern, Göteborg og København.

Dei fyrste forsøka med dampskip i fast postrute i Nord-Noreg byrja med hjuldamparen DS «Prinds Gustav» som gjekk frå Trondheim 5. mars 1838 med Hammerfest som destinasjon. I 1841 var det skipa samanhengjande, rutemessig postbåtsamband frå Oslo til Hammerfest.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Postbåt» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Båt
Båtar
Nils Olav

Sir Nils Olav II er ein kongepingvin i Edinburgh Zoo i Skottland. Han er æresoberst og maskoten til Hans Majestet Kongens Garde.

Då Hans Majestet Kongens 3. Gardekompani besøkte Edinburgh Military Tattoo i 1961 for eit drillstevne, vart ein løytnant med namn Nils Egelien veldig interessert i pingvinkolonien til Edinburgh Zoo. Då Garden nok ein gong kom attende til Edinburgh i 1972, arrangerte Nils Egelien slik at troppen kunne adoptere ein pingvin. Pingvinen som dei adopterte vart gitt namnet Nils Olav i ære av Nils Egelien, og Olav V av Noreg.

Rolle i militæret
Nils Olav vart tildelt militærgraden visekorporal og har etter dette vorte forfremma kvar gong Garden har delteke på Edinburgh Military Tattoo. I 1982 vart han forfremma til korporal og så forfremma til sersjant i 1987. Nils Olav døydde kort etter denne forfremmelsen. Arvtakaren vart Nils Olav II, hans to år gamle etterfylgjar. Han vart nok ein gong forfremma i 1993 til stabssersjant. 18. august 2005 vart han forfremma til Honourable Regimental Sergeant Major, den høgaste underoffisersgraden i Skottland. Han vart også den fyrste pingvinen til å få denne tittelen i den norske hæren. På den same tida vart ein bronsestatue på 1,2 meter gitt til Edinburgh Zoo. Inskripsjonen i statuen anerkjenner Garden og Edinburgh Military Tattoo. Det står også ein statue ved Huseby leir i Oslo. Fredag 15. august 2008 i samband med 3. Gardekompani sitt bidrag under Edinburgh Military Tattoo, vart Nils Olav slått til ridder av den britiske generalmajoren Euan Loudon. Pingvinen kan difor omtales med tittelen sir.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nils Olav» frå ,  den 10. september 2011.  
 

Kjende dyr
Maskotar