alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sem Sæland

Sem Sæland () var ein norsk fysikar, høgskule- og universitetsrektor og stortingsrepresentant. 

Sæland vart fødd på garden Sæland i Time kommune på Jæren i Rogaland fylke. 

Sæland deltok i Kristian Birkeland si nordlysforsking kring 1900. Han var professor i fysikk og rektor ved Norges Tekniske Høgskole (NTH) frå 1910 til 1914. Sæland var den fyrste rektoren på NTH. Han var professor ved Universitetet i Oslo frå 1922 og rektor der frå 1927 til 1936. 

Sæland var uavhengig representant for Baklandet krins (Trondheim) på Stortinget frå 1916 til 1918.

Sem Sæland var medlem av Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab og Videnskabsselskabet i Kristiania (no Det Norske Videnskaps-Akademi) frå 1911 (styremedlem 1929–32). Sæland representerte mange styre og råd, og var mellom anna formann i programrådet for Norsk Rikskringkasting, formann i Rådet for anvendt Videnskap 1922–24, formann i Polyteknisk Forening 1933–36, generalsekretær i A/S Norsk Varekrigsforsikrings fond frå 1927 og nestformann i rådet for Chr. Michelsens Institutt frå 1931.

Verk (utval)

Jordmagnetiske maalinger i Nordland 1905 og 1906, Archiv for Mathematik og Naturvidenskab 28 nr 5, 1907
Ueber die photographische Wirkung von Metallen und Wasserstoffsuperoxyd (sogenannte Metallstrahlung), i Annalen der Physik, rk. 4, bd. 26, 1908, s. 899–917
Ueber die lichtelektrische u. aktinoelektrische Wirkung bei den Erdalkaliphosphoren, ibid., rk. 4, bd. 28, 1909, s. 476–502
Noreg tekniske undervisningsvæsen 1814–1914 (saman med Andor Hoel og P.A.R. Sollied), 1914
Industrielle forskningsinstituter. Foredrag i Centralkomiteen for videnskabelig samarbeide, Trondheim 1919
Varmetekniske målinger, i A. Bugge: Forsøkshuser, Trondheim 1922, s. 23–60 (tysk utg. Berlin 1924)
Universitetet, grunnvidenskapene og det praktiske livet. Tale ved rektorinaugurasjonen 16. januar 1928, 1928
Forelesninger i fysikk, bd. 3: Lyslære, 1928
A/S Norsk varekrigsforsikrings fond. Beretning for årane 1922–1930, 1931

Bakgrunnsstoff 

 Professoren bak adressen vår  på http://www.sintef.no

Norske fysikarar
Folk frå Time
Rektorar ved NTH
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Norske fysikkprofessorar
Professorar ved NTH
Professorar ved Universitetet i Oslo
Rektorar ved Universitetet i Oslo
Fysikarar på 1900-talet
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Olav Heggstad

Olav Heggstad () var ein norsk bygningsingeniør og professor. 

Heggstad var fødd i Namsos som son av professor Christopher Marius Heggstad og Pernille, fødd Midgard. Han utdanna seg ved ingeniørlinja ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt og tok eksamen i 1896. 1899–1900 studerte han ved den tekniske høgskulen i Dresden i Tyskland. Frå 1897 til 1902 var han ingeniør i Kanalvesenet. Olav Heggstad var deretter ingeniør ved Sam Eyde sitt ingeniørkontor i Kristiania. Han arbeidde som konsulent ved ymse kraftutbyggingstiltak, mellom anna frå 1903 leiar for reguleringa av Møsvatn i samband med utbygginga på Rjukan. 

Han blei utnemnd til professor i vassbygging ved Norges Tekniske Høgskole (NTH) i Trondheim frå 1912. Professor Olav Heggstad var rektor ved NTH i tidsrommet frå 1929 til 1932.

Litteratur 
 Heggstad, Olav: Vassbygging, Trondheim 1926 – 1945.

Heggstad, Olav
Folk frå Namsos
Georg Ossian Sars

Georg Ossian Sars, ofte omtala som G.O. Sars (), var ein norsk marinbiolog. Han vart fødd i Florø, og foreldra hans var ikkje heilt ukjende Michael Sars (1805 - 1869) og Maren Cathrine Welhaven Sars (1802-1889). Bror hans var historikaren Ernst Sars.

Som far sin var G. O. Sars ein systematisk biolog som beskreiv ei røys med nye artar, særleg innanfor krepsdyr som muslingkreps (Ostracoda), mysidar og kril.

Då Michael Sars døydde i 1869 overtok sonen arbeidet hans med å studera variasjonar i norsk torskefangst. På denne tida var torsk den viktigaste norske eksportartikkelen, og kunnskap om bestandane var avgjerande for å kunne ha oversikt over økonomien. Georg Sars fekk såleis æra av å reknast som den første som gjorde eit seriøst studium i fiskerivitskap.

G.O. Sars var tilhengjar av evolusjonsteorien til Charles Darwin, og var den fyrste nordmannen som føreleste om han. Det skjedde ved Universitetet i Oslo. 

Forskingsskipet «FF G.O.Sars» til Universitetet i Bergen er oppkalla etter han. Eit nytt skip med same namn erstatta i 2003 det tretti år gamle «G.O.Sars».

Norske marinbiologar
Folk frå Flora
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Øya Kinn

Kinn er ei øy som ligg vest for Florø i Vestland. Øya Kinn var tidlegare del av Kinn kommune, men vart etter kommunesamanslåinga i 1964 innlemma i Flora kommune. Frå 1. januar 2020 er ho ein del av Kinn kommune.

Kinn kyrkje har lange tradisjonar knytt til seg, truleg heilt attende til år 1150. Eit eige spel, Kinnaspelet, er skrive om Kinn og kyrkja der.

Kulturminne på Kinn

Kulturminneskilt 

I 2014 vart det sett opp kulturminneskilt på Kinn. Eine skiltet står på kaia, og det andre skiltet står i starten av turløypa på søraust sida av Kinn. Ved kulturminna som ligg langs stien på sørsida av Kinn er det sett opp små skilt med eigne QR-kodar. Teksten på skilta på kaia er utarbeidd av Flora historielag, medan teksten på skiltet på søraustsida er utarbeidd av Sogn og Fjorande fylkeskommune.

Kinn prestegjeld 
Kinn var fram til 2004 eit prestegjeld. Prestegjeldet tilsvarte Flora kommune i utstrekking og vart delt i fire sokn; Kinn sokn, Bru sokn, Eikefjord sokn og Nordal sokn. Bremanger prestegjeld vart skilt ut frå Kinn i 1864. Prestetenesta i Flora er no leia av prosten i Sunnfjord prosti, og ordninga med prestegjeld er utfasa.

Tidlegare Kinn kommune 
Kinn kommune vart skipa i 1838 og hadde same utstrekkinga som Kinn prestegjeld. 
I 1861 vart Florø, med 846 innbyggjarar, skilt ut frå Kinn kommune som ladestad. Etter delinga budde det 6 531 personar i Kinn kommune.
Fem år etter, i 1866, vart Bremanger utskilt frå Kinn som eigen kommune. Etter delinga budde det 1 852 personar i nye Bremanger kommune og 4679 att i Kinn kommune.
I 1923 vart kommunen delt i tre og Bru og Eikefjord skipa som eigne kommunar. 
Eikefjord hadde ved opprettinga 929 innbyggjarar, og Bru hadde 1 560, medan det budde att 2 508 i Kinn kommune. 
I 1964 vart Bru, Eikefjord, Kinn og Florø slått saman til nye Flora kommune.

Folketalsutvikling 
Før delinga av kommunen i 1923 var Kinn den mest folkerike kommunen i Sogn og Fjordane. Ved delinga hadde den gamle kommunen til saman 4997 innbyggjarar.

Folketalsutvikling for tidlegare Kinn kommune frå 1923 til 1964:

Nye Kinn kommune
Ein ny kommune med namnet Kinn kommune er vedeteken skipa frå 2020 gjennom samanslåing av Flora og Vågsøy kommune.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Arkiv frå Kinn kommune 
Fattigstyret . Frå Arkivportalen.no
Formannskapet.  Frå Arkivportalen.no
Skulestyret . Frå Arkivportalen.no
Stavøy skule . Frå Arkivportalen.no

Øyar i Kinn
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Historie i Kinn
Busetnader i Kinn
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Stavanger Museum

Stavanger Museum var ein institusjon som femna fleire historiske bygg og samlingar i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Rogaland Kunstmuseum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.

Stavanger Museum blei stifta i 1877 og gav namn til Muségata. I hovudmuséet finst no ei kulturhistorisk avdeling, ei zoologisk samling, og eit bibliotek.

I tillegg til utstillingane i Stavanger Museum-bygget finst òg Stavanger Sjøfartsmuseum ved Vågen i Stavanger og Norsk Hermetikkmuseum i Gamle Stavanger. Dei gamle herskapshusa Ledaal og Breidablikk høyrer òg med til samanslutninga. Skipa Anna af Sand og Wyvern er del av sjøfartsmuseet, og zoologisk avdeling har ein ornitologisk stasjon på Revtangen.

Museum i Stavanger
Skipingar i 1877
Gulatingslova

Gulatingslova var ei lov som gjaldt for Gulatinget, det vil seia Vestlandet (nord til og med Sunnmøre), Sørlandet, Valdres, Hallingdal, Færøyane og Shetland. Ein reknar med at dei eldre delane av Gulatingslova stammar frå før år 900. Gulatingslova er den eldste av landskapslovene i Noreg. Snorre Sturlason skreiv i Heimskringla at kong Håkon I den gode sette Gulatingslova med råd av Torleiv Spake. Truleg er lova endå eldre enn det, sidan ho om lag 930 var mønster for Ulvljotslova på Island.

Det meste av Gulatingslova er eldre enn vanleg bokskrift i Noreg. Før lovene vart skrivne i bok, sa lagmennene lova fram på lagtinget, sameleis som lovseiemannen til islendingane sa deira lov fram på Alltinget. Det som lagmannen sa, er i Gulatingslova kalla ”lovmålet”; det var den gjeldande lova. På 1000-talet skreiv dei opp lovmålet. Det nedskrivne må ha vore godkjend på lagtinget, slik at boka vart ei verkeleg lovbok, ikkje berre ei rettleiing for lagmennene. Denne lovboka kalla dei Gulatingsboka. 

Historikaren Knut Helle skriv slik om lova:
«Ein skal ikkje lesa lenge i Gulatingslova før ein veit kvar ein er i landet. Her kan folk bu så høgt oppe i fjellet eller langt ute i øyane at ufarande sjø og fjell kan hindra dei i å føra lik til kyrkjegarden. Langs kysten bind hovudleia landet saman og fører til og frå andre landsdelar. Frå leia er det råd å ro og sigle på fjordane langt inn i landet. Fjordar og fjell skil bygdene frå kvarandre, og elvane kan vere vanskelege å kome over. Der går laksen opp mellom fjøre og fjell, og det er fisk, sel og kval i havet utanfor. I fjellet trugar bjørn og ulv.»

Gulatingslova var gjeldande heilt til kong Magnus Lagabøter si landslov vart vedteke på tinga mellom 1274 og 1276. Landslova vidareførte rettspraksisen frå Gulatingslova. 

Det eldste eksisterande manuskriptet av Gulatingslova er frå slutten av 1000-talet, men det einaste komplette manuskriptet er frå siste halvdel av 1200-talet. Dette manuskriptet vert kalla Rantzau-boka, etter Christian Rantzau som donerte lovboka til Det Kongelige Bibliotek i København i 1731. Dette komplette pergamenthandskriftet har vorte digitalisert og den digitale utgåva er publisert på heimesida til Fylkesarkivet i Vestland.

Bakgrunnsstoff 
 Gulatinget gjennom tusen år  på gulatinget.no
 Gulatingslova og eldre norsk vassdragsrett  på nve.no
 Gulathingslov Faksimile av boka Norges gamle love, utgjeve i 1846
 Gulatingslova på nett på fylkesarkivet.no (25.08.2020) 
 Digital utgåve at Gulatingslova, på fylkesarkivet.no (25.08.2020)
 Gulatingslova av Jørn Øyrehagen Sunde, på snl.no (25.08.2020)

Litteratur 

 Den eldre Gulatingslova. Norrøne tekster nr 6, Oslo Riksarkivet 1994. ISBN 82-548-0036-7
 Knut Helle: Gulatinget og Gulatingslova, Leikanger 2001. ISBN 82-7959-022-6
 Gunhild Kværness: Blote kan ein gjere om det berre skjer i løynd : kristenrettane i Gulatingslova og Grágás og forholdet mellom dei, Oslo : Noregs forskingsråd, 1996. ISBN 82-12-00831-2

Sjå òg 
 Frostatingslova

Norske lover
Norrøn tid
Norsk rettshistorie
Haakon VII av Noreg

Haakon VII () var konge av Noreg frå 1905 til 1957. Etter unionsoppløysinga i 1905 vart det fleirtal i folkerøysting for å tilby den norske trona til han, og Haakon VII vart konge av Noreg den 18. november 1905. Han vart døypt Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel, men gjekk under namnet «prins Carl» før han tok det norske kongenamnet Haakon.

Prins Carl var den nest eldste sonen til kong Frederik VIII av Danmark, og yngre bror av kong Kristian X av Danmark. Farfaren var kong Kristian IX av Danmark, medan morfaren var kong Karl IV av Noreg (Karl XV) av Sverige.

I 1896 gifta han seg med syskenbarnet Maud Charlotte Mary Victoria Windsor, som i 1905 vart dronning Maud. Ho var yngste dotter av kong Edvard VII av Storbritannia og Irland.

22. juni, 1906 vart Maud og Haakon krona som det siste kongeparet i Nidarosdomen i Trondheim.

Under den andre verdskrigen frå 1940 til 1945 var kong Haakon i eksil i London. Kongen og kongefamilien vart eit viktig symbol på norsk motstand mot okkupasjonsmakta.

Han vart etterfylgd som konge av sonen sin, Olav.

Dekorasjonar
Kong Haakon VII var innehavar av følgjande norske og utanlandske ordenar, medaljar og dekorasjonar. Oversikta er basert på Kongehuset si liste over dekorasjonar, med tillegg av andre offisielle utmerkingar det er kjent at han var innehavar av.

Referansar

Norske regentar
Norske monarkar
Norske kongar
Danske prinsar
St. Olavs Orden
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Nordmenn frå andre verdskrigen
Elefantordenen
Huset Glücksburg
Medaljen for borgardåd
Presidentar i Den olympiske organisasjonskomitéen
Serafimerordenen
Sankta Annas orden
Agathe Backer Grøndahl

Agathe Backer Grøndahl () var ein norsk pianist og komponist av romantisk og nasjonalromantisk musikk. Ho var den første viktige kvinnelege norske komponisten, og er i dag særleg kjend for songen «Mot kveld».

Liv 
Agathe Backer var fødd i Holmestrand, men flytta ti år seinare til Oslo saman med familien. Der lærte ho pianospel og komposisjon hjå Otto Winther-Hjelm, Halfdan Kjerulf og musikkteori hjå Ludvig Mathias Lindeman. I 1865 reiste ho til Berlin for å studera ved Theodor Kullaks musikkakademi. Seinare studerte Backer under Hans von Bülow i Firenze, og under Franz Liszt i Weimar i 1873.

Agather Backer blei gift med Olaus Andreas Grøndahl, ein framståande kordirigent, i 1875. Dei fekk sonen Fridtjof Backer-Grøndahl.

Pianisten 
Agather Backer Grøndal var ein pianist av verdsformat og gav konsertar i fleire europeiske land. 
Då ho studerte i Berlin gjorde ho lykke med Ludwig van Beethovens 5. pianokonsert. Ho spelte ofte verk av Edvard Grieg, og var tre gonger solist i Griegs a-moll-konsert med komponisten sjølv som dirigent. Backer Grøndahl var også ein nær venn av Edvard Grieg.

Komponisten 
Agathe Backer Grøndahl skreiv helst klaverstykke og romansar. Ho fullførte i alt 70 verk, og var ein framtredande skikkelse i norsk musikkliv. Mot slutten av livet vart Backer Grøndahl heilt døv, og måtte gjeva opp musikarlivet.

Agathe Backer Grøndahl døydde 59 år gamal i Kristiania den 4. juni 1907.

Verkliste 
 Romansar og andre stykke for piano
 Trois morceaux (for piano)
 Sange ved havet (til tekstar av Holger Drachmann)
 Fantasistykker
 Norske folkeviser og folkedanser (for piano)
 Etyder (for piano)

KJelder

Norske komponistar
Døve komponistar
Kvinnelege komponistar
Romantiske komponistar
Nasjonalromantiske komponistar
Komponistar frå 1800-talet
Norske pianistar
Folk frå Holmestrand
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Johan Halvorsen

Johan Halvorsen () var ein norsk komponist og dirigent.

Halvorsen var fødd i Drammen, og i 1883 reiste han til Stockholm for å studera musikk. Han studerte vidare i Leipzig, Aberdeen (1897) og Helsingfors (1890) før han kom til Bergen i 1893, og i 1899 slo han seg ned i Oslo.

På initiativ frå Edvard Grieg reiste Halvorsen ut til Telemark for å samle slåttar, og skreiv ned ei rad numre etter spelemannen Knut Dale kring 1901. Fleire av slåttane vart sidan nytta av Edvard Grieg. Halvorsen skaffa seg og ei hardingfele frå felemakaren Olav G. Helland i Bø. 

I dag vert Halvorsen hugsa best for komposisjonane «Bojarenes inntogsmarsj» og «Bergensiana», for ikkje å snakke om musikken til teaterstykket Reisen til Julestjernen, og Fossegrimen. Det siste verket syner at Halvorsen sette seg noko inn i norsk slåttetradisjon.

Norske dirigentar
Norske komponistar
Romantiske komponistar
Folk frå Drammen
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Johan Svendsen

Johan Svendsen () var ein norsk komponist og dirigent. 

Svendsen var fødd i Oslo, men levde mesta heile livet i København i Danmark. Hans best kjente verk er Romanse for fiolin og orkester. Svendsen døydde i København, 70 år gamal.

Norske dirigentar
Norske komponistar
Romantiske komponistar
Musikarar frå Oslo
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Kristiansand Dyrepark

Dyreparken i Kristiansand er ein kombinert dyre- og underhaldningspark like utanfor Kristiansand. Parken har no over åtte hundre dyr av rundt hundre forskjellige artar. I tillegg byr han på ulike underhaldningsopplevingar som tømmerrenne, trollskog og ei gjenskaping av Thorbjørn Egner sin Kardemomme by.
 
Dyreparken er den turistattraksjonen i Noreg som trekk mest folk etter hoppbakken i Holmenkollen. I 2003 vitja 550 000 menneske parken, rundt halvparten av dei kom i juli.

Historie 

Willy Tjomsås tok initiativet til å danna parken, som rein dyrepark, i 1964. Året etter starta Edvard Moseid utbyggjinga. Dørene vart offisielt opna den 26. juni 1966. 
I 1977 opna det fyrste Troparietm ein innandørsjungel. Allereie året etter opninga, i 1978, brann Tropariet ned til grunnen.

På 1970-talet blei parken kjent som verdas største eksportør av kamelar. Dei mest kjende dyra frå Kristiansand Dyrepark er likevel sjimpansane, representert av Julius som voks opp heime hos Edvard Moseid og vart TV-kjendis i 1981.

I 1983 vart parken utvida og vart kalla Dyre- og fritidspark. Underhaldningssjørøvaren Kaptein Sabeltann dukka opp i 1990 og Kardemomme by vart opna året etter. I 2000, etter 35 år, overlét Edvard Moseid leiinga til andre.

Tropehuset Apejungelen vart opna av Morten Harket i 1994, same år som Dyreparken hadde 30-årsjubileum.

Bakgrunnsstoff 
 Kristiansand Dyrepark - Offisiell heimeside

 
Byggverk i Kristiansand
Turistmål i Agder
Skipingar i 1964
Erik av Pommern

Erik av Pommern (fødd ca. 1382–død 1459) var norsk, dansk og svensk konge. Som konge av Noreg vert han kalla Eirik III og regjerte frå 1389 til 1442. Han var konge av Danmark som Erik VII og av Sverige som Erik XIII frå 1396 til 1439.

Erik var son av hertug Vartislav VII av Pommern og Maria av Mecklenburg, systerdotterson til dronning Margrete Valdemarsdotter. Han gifta seg med Filippa av England, dotter av Henrik IV av England, i Lund i 1406.

Den 17. juni 1397 vart Kalmarunionen inngått. Sjølv om Erik formelt var konge, var det i stort mon dronning Margrete Valdemarsdotter, som styrte. Først då Margrete døydde i 1412, vart Erik regent i røynda. Erik heldt fram dei reformene som Valdemar Atterdag og Margrete hadde byrja med.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Fødde i 1382
Døde i 1459
Norske regentar
Svenske regentar
Danske regentar
Mellomalderherskarar
Engelbrekt Engelbrektsson

Engelbrekt Engelbrektsson var ein svensk fridomskjempar, bergmann og rikshøvedsmann. Han vart truleg fødd på 1390-talet. Han vart myrda den 4. mai 1436.

Engelbrekt leia Engelbrektsopprøret i 1434 mot kong Erik av Pommern. 

Den 11. januar 1435 vart Engelbrekt vald til rikshøvedsmann under herredagane i Arboga.

Engelbrekt vart teken livet av på ei øy i Hjälmaren den 4. mai 1436 av Magnus Bengtsson (Natt och Dag). Engelbrekt var samtidig med Jeanne d'Arc og Jan Hus. Gjennom Engelbrektskrøniken vart Engelbrekt på same vis som dei ein martyr.

Folk i svensk historie
Folk frå svensk mellomalder
Svenske regentar
Opprørarar
Drapsoffer
Døde i 1436
Danmarksplass

Danmarksplass eller Danmarks plass er ein plass rett sør for Bergen sentrum, i eit område mellom Kronstad og Løvstakksiden. Plassen heitte før «Kronstad torv», men fekk sitt noverande namn til ære for hjelpeinnsaten frå Danmark under den andre verdskrigen.

Over Danmarksplass går i sør-nordretninga den sterkt tafikkerte riksvegen E39, som både er hovudinnfartsåra sørfra til sentrum av Bergen og hovudvegen vidare utanom sentrum, gjennom Fløyfjellstunnelen, til dei nordre bydelane og vidare nordover Vestlandet. På plassen kryssar E-69 dessutan hovudvegane til bydelane Årstad og Laksevåg, så Danmarksplass kan sjå ut som berre eit stort vegkryss. Under ugunstige vêrtilhøve om vinteren er luftforureininga sers stor i dette området.

Bybanen i Bergen går òg over Danmarksplass, med haldeplassen Danmarksplass. Ved sida av stasjonen ligg Kronstad distriktspsykiatriske senter. To andre viktige bygg på Danmarksplass er Forum kino og Krohnsminde stadion.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.ub.uib.no/avdeling/billed/w-utstilling/Wideroe-22.htm
 http://hordaland.kulturnett.no/tema/modernisme/forum_kino.htm 

Vegar i Bergen
Europaveg 39
Nan

Nan (frå farsi نان nān, som tyder brød) er eit flatvore, om lag 1 cm tjukt, rundt eller avlangt kveitebrød som er mykje bruka i indisk mat. 

Brøda blir laga ved at ein kjevler ut nevestore boller til flate leivar, og så steiker dei på høg temperatur, helst i ein tradisjonell tandór eller steinomn.

I motsetnad til chapati inneheld nanbrød gjær; og dei inneheld gjerne mjølk eller yoghurt, noko som gjer at dei blir fyldigare og tjukkare. Nanbrød blir gjerne bruka til å plukke opp mat med av den som et, på liknande vis som ein elles ville bruke fingrane eller ei skei.

Nan er populært attåt indisk mat i vestleg kultur, særleg attåt matretter som karri. Ein et òg nan i Iran, Afghanistan og heile det sentralasiatiske området. I Afghanistan kan nan bli lengre enn ein meter.

Sjå og 
 Roti

Bakgrunnsstoff 
 Bawarchi kokebok (på engelsk)
 Roghni Nan-oppskrift (på engelsk)

Flate brød
Indisk mat
Ord av persisk opphav
Afghansk mat
Pakistansk mat
Pohjola

Pohjola er eit område som ofte vert nemnt i finsk mytologi. Pohja tyder nord, og Pohjola viser enten til polarområdet generelt, eller, som i Kalavala-eposet, til Sameland. I den verkelege verda dekkjer Pohjola delar av fylka Lappland og det gamle Kajanaland i Finland

Pohjola kan òg vera ein reint mytisk stad som er kjelda til alt vondt - eit lagnadstungt, evig kaldt land i det fjerne nord som var kjelda til sjukdommar og frost. Landet er fienden til Väinölä, som er Kalevala-landet.

Pohjola i Kalevala 
I mytologien herskar den vonde og mektige heksa Louhi over Pohjola. Meistarsmeden Seppo Ilmarinen smir Sampo for henne etter at ho har bede om det og gjev den til henne som pris for å få gifta seg med dottera hennar. Sampo er ei trollkvern som mel fram overflod for folket i Pohjola.

Det roterande loket på Sampo er òg eit symbol på den stjernespekka himmelkvelven som snurrar rundt ein akse eller pilar som står i midten av verda. Denne pilaren, verdstreet, stod der stjernehimmelen ikkje rørte seg, altså i Pohjala, litt nord for horisonten til finnane. Det meste av Kalevala-stoffet dreiar seg om korleis Sampo vart til og sidan gøymd av heksa Louhi inni eit stort fjell i mørke Pohjola, og deretter om krigen menneska frå sør førte for å «frigjera» han til sitt eige bruk. Det enda med at Sampo vart knust og mista det ovviktige loket sitt, på same måte som verdstreet på Nordpolen vart øydelagt.

Andre personar frå Kalevala ønska òg å gifta seg med Pohjola-jenter, mellom anna eventyraren Lemminkäinen og den store vismannen Väinämöinen. Louhi bad då om storverk som kunne måla seg med Sampo frå dei, til dømes å skyta Tuonela-svana. Dersom friaren til slutt fekk dottera, heldt ein bryllaup med store ete- og drikkegilde i den store festsalen i Pohjola.

Anna 
 Dotter av Pohjola er eit symfonisk tonedikt av Jean Sibelius

Finsk mytologi
Kalevala
Pita

Pita eller pitabrød (frå arameisk פִּתָא pitā) er eit rundt, flatvore brød laga av kveitemjøl, vatn, gjær og salt. Pitabrød blir tradisjonelt bruka i middelhavsmat til å dyppe i hummus og liknande sausar og til å servere matrettar som falafel eller kebab i. 

Dei fleste pitabrøda blir steikte i svært varm omn, slik at dei flate leivane blæs seg opp. Når pitabrøda blir tekne or omnen fell dei saman, men dei er framleis delte innvendig. Dermed kan ein snitte dei opne og laga «lommer» av dei der ein så kan leggja inn falafel, lammekjøt, salat, hummus eller liknande ingrediensar. Pitabrød serverte på dette viset er populær snøggmat i Midtausten, og i vår tid i aukande grad òg i vestleg kultur.

Sjå òg

Vanlege fyll 
 Falafel
 Kebab

Liknande brødslag 
 Flatkake
 Mufleta
 Nan

Flate brød
Snøggmat
Gresk mat
Israelsk mat
Jødisk mat
Tyrkisk mat
Christiania

Christiania eller Kristiania var namnet på byen Oslo frå 1624, då busetnaden etter ein bybrann blei flytta til andre sida av Bjørvika i ly av Akershus festning. Det var Christian IV av Danmark-Noreg som flytta byen, og kalla han opp etter seg sjølv. I 1924 vart namnet på byen endra til «Oslo».

Namnet ble skrive «Christiania» fram til slutten av 1800-talet, då den fornorska stavingsforma «Kristiania» slo gjennom. Frå 1877 blei namnet skrive «Kristiania» i matrikkel og statskalender, og frå 1897 også av dei kommunale etatane i byen.

Christiania kunne bli forkorta til «Xania» eller «Chra.».

Kjelder 

Oslo
Tidlegare norske bynamn
Dansketida
1624