alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tikrone

Denne artikkelen handlar om tikronemynten. Sjå evt også tikronesetel

Tikrone eller tikroning vart frå 1874 til 1910 utmynta i gull som norsk hovudmynt. Frå 1983 har  tikronen vore utmynta som ordinær skiljemynt.

Gulltikrona
Etter Lov om Pengevæsenet, vedteken 17. april 1875, skulle 248 tikronestykke innehalde 1 kilogram fint gull. Mynten skulle vere framstilt av myntgull med 90 vektdelar gull og 10 vektdelar kopar. Diameteren  skulle vere 18 mm.

Den første utgåva hadde valøren oppgitt både i 2 1/2 spd og 10 kroner. Utgåva frå 1910 hadde portrettet av Håkon VII på adversen og Heilag-Olav på reversen.

Minnemynt
Til 150-årsjubileet for den norske grunnlova vart det produsert ei tikrone på bilete av Eidsvollsbygningen på reversen.

Skiljemynt
Tikrona kom som skiljemynt i 1983. Den første serien hadde eit kongeportrett på adversen og valøren omgitt av kjedet til St. Olavs Orden på reversen.  Desse myntene er no tekne ut or sirkulasjon, men dei kan innløysast i Noregs Bank fram til 31. desember 2010.

Frå 1995 har det vore utgitt ein lettare mynt med bilete av eit stavkyrkjetak på reversen.

Ved særskilde høve er tikrona gitt ut som minnemynt. Slik mynt kan vere ordinær skiljemynt. 

KjeldeNorges mynter 1814-1995'' ISBN 82-7319-127-3
Noregs bank: 10-kronemynten 
Norske mynter 1957-1991 

Norske myntar
Skipingar i 1875
Gullstandard

Gullstandard er eit pengesystem der pengeeinninga er uttrykt som ei fast vektmengd gull, og der ein kvar kan krevje å få pengesetlane løyste inn i gull eller få gull i bytte for setlar.

England innførte gullstandard i 1816, som det første landet i verda. Ut over 1800-talet følgde dei fleste landa etter. I Noreg vart gullmyntfoten innført i 1875, i staden for den eldre sølvstandarden. I Russland og Japanvart gulstandarden innført i 1897.

Etter norsk gullstandard skulle grunnlaget for pengesystemet vere gull, og pengeeininga var ei krone med same verdi som vekta av 25/62 eller 0,40323 g fint gull. Gullstandarden var i Noreg suspendert frå 1914 til 1916, 1920-1928 og for godt frå 1931. I gjeldande lovverk har kroneverrdien ikkje noko formell samanheng med gullverdien.

Gullstandarden vart suspendert i dei fleste land under første verdskrigen. I England vart han suspendert for godt 21. september 1931, og dei skandinaviske landa og dei fleste samveldelanda følgde etter.

Former for gullstandard 
Gullstandarden kan gjennomførast som

 Gullmyntfot - slik at ein kan veksle pengesetlar inn i gullmynt. I lanfd med dette systemet vil det sirkulere noko gullmynt ved sida av pengesetlane.
 Gullbarrestandard - slik at ein kan krevje å veksle større summar i pengesetlar inn i store gullbarrar, oftast på 12,5 kg. 
 Gullvalutastandard - slik at ein kan veksle pengesetlane inn valuta frå eit land som har gullmyntstandard eller gullbarrestandard.

Kjelder 
 Johan Einarsen i Norsk Allkunnebok (1954)

Valuta
Gull
Internasjonal handel
Bordvika i Hyllestad

Bordvika er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. 
Garden har matrikkelnummer 5.

Geografi 
Bordvika ligg på nordsida av Skifjorden og grensar i vest til Varlia, i nord til gardar i Fjaler kommune, i aust til Sandnes og i sør til fjorden.
Fylkesveg 65 i Sogn og Fjordane går over garden nær tuna.

Historie 
I skattematrikkelen frå 1647 er garden lista som audegard og han høyrde til Øn kyrkje.
Garden har frå gammalt av hatt to bruk og i 1879 vart ein husmannsplass skilt ut som eige bruk.

Namnet 
Fyrste lekkjen av namnet kjem truleg av «bord» i tydinga kant, og viser då til høgdedraget mellom sjøen og innmarka, eller av «bor» i tydinga opning og viser då til opninga elva lagar i høgdedraget. Ei anna tolking er at det gjeld bord, som i plankar, og at staden har vore opplagsplass for plank.
I kjeldene er namnet skrive «Borduigh» (1563), «Buorduig» (1567), «Burduig» (1603), «Buruigenn» (1608), «Boeruigen» (1667) og «Bordvig» og «Baarvig» (1723).

Statens kartverk godkjende skrivemåten «Bordvika» i 2003.

Gardsnamnet vert også brukt som slektsnamn, skrivemåten har då vore «Bordvik».

Gardsnamnet Bordvika er også brukt i Brønnøy kommune.

Sjå òg 
 Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 «Bordvika, in» i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
 «Bordvik» i matrikkelutkastet av 1950
 «Borvik» i gardsmatrikkelen for 1886
 Vidare lesnad
 

Gardar i Hyllestad
Sølvstandard

Sølvstandard eller sølvmyntfot er eit pengesystem der pengeeininga er uttrykt i ei fast vektmengd sølv, og der ein kvar kan krevje å løyse pengesetlane inn med sølv, eller bytte sølv mot ei tilsvarande mengd setlar. 

Noreg hadde sølvstandard frå etableringa av Noregs Bank i 1816, då spesidalaren vart hovudmynt. I 9 1/4 spesiedalar skulle det vere ei mark fint sølv. Innløysingsretten vart suspendert alt i 1818, men gjeninført frå 1842. I 1874 vart sølvstandarden avløyst av kronemynt og gullstandard.

Kjelder
Npregs Bank 

Pengar
Nysølv

Nysølv er ei legering av kopar, sink og nikkel med høg motstandskraft mot korrosjon, og som av utsjånad kan likne på sølv. Legeringa vert bruka som myntmetall, i bestikk og smykke. Nysølv vert også kalla alpakka eller tysk sølv. 

I norske tikroner og tjuekroner vert det bruka nysølv med  81 % kopar, 10 % sink og 9 % nikkel.

Eigenskapar 
Nysølv har ein sølvkvit glans, avhengig av samansettinga. Legeringa kan ha 45–70 % kopar, 5–30 % nikkel og 8 - 45 sink, eventuelt tilsett små mengder bly, tinn eller jern. 

 Smeltepunkt: omkring 900 °C, avhengig av samansetting

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Neusilber» frå ,  den 21. november 2010.  
 
Legeringar
Bryne Mølle

Bryne Mølle er eit minnesmerke og ein kulturinstitusjon i sentrum av Bryne i Time kommune. Maling av korn til matmjøl er ei verksemd som har eksistert ved Bryneåna gjennom fleire hundreår. Det låg her to små kvernhus med tilhøyrande tørkeri. Datering på desse er vanskeleg, men dei har lege her lenge.

I det tradisjonelle jordbruket på Jæren stod kvernhusa og seinare møllene sentralt. Korndyrking var ein viktig del av det tradisjonelle jordbruket i hundreår før dyrking av poteter tok til.

Tidleg på 1870-talet vart kanalen graven ut og to nye, større kvernhus med to kvernar i kvar av dei vart bygd. I 1881 vart vassretten leigd ut til ein engelskmann i Stavanger som forlenga Mølledammen og bygde den fyrste Bryne Mølle. Mølla skifta eigarar fleire gonger fram til ho i 1917 vart teken over av L. Bellesen. Han bygde den noverande Mølledammen som er ein viktig del av den i dag eksisterande parken i Bryne sentrum. L. Bellesen sette også inn eit eige kraftverk i mølla.

I 1922 kjøpte Felleskjøpet Rogaland heile anlegget. Bygningen brann ned i 1928 og dagens møllebygning vart bygd i 1929. Bryne Mølle blir i dag brukt som ein kulturbygning til aktivitetar som konserter og utstillingar.

Galleri 

Byggverk i Time
Tusenårsstader
Haukrei kraftverk

Haukrei kraftverk er eit vasskraftverk ved Haukereivatnet i Arendalsvassdraget i Fyresdal kommune, Vestfold og Telemark. Kraftverket vart sett i drift i 1992 og utnyttar eit fall på 103 meter mellom Hovvatn og Haukreivatnet.

Fisstøylvatnet er ein del av Torsdalsmagasinet som hovudsakleg ligg i Valle kommune. Magasinet består av dei tidlegare vatna Fisstøylavatnet, Hovatnet og Raudvatnet.

Det er installert to Francisturbinar med ei totaleffekt på 16 MW, og leverer årleg gjennomsnittleg 49 GWh. Nedslagsfeltet til magasinet er på 151 km2 og normalt årstilsig er på 206 millionar m3.

Kraftverket er bygd i samband med ein eksisterande tappetunnel bygd for Finndøla kraftverk, og kraftverket køyrast i samdrift med Finndøla.

Eigar er Skagerak Kraft.

Norske vasskraftverk
Byggverk i Fyresdal
Kraftverk skipa i 1992
Den lovgjevande makta

Lovgjevande makt er makt til å vedta, endre og oppheve lover. Lovgjevande makt er eit av dei tre maktområda som blir definerte og halde frå kvarandre etter  maktfordelingsprinsippet. Lovgjevande makt skal etter maktfordelingsprinsippet ligge hos  demokratisk valde nasjonalforsamlingar og parlament, som gjerne også har einerett til å ilegge skattar og avgifter, vedta budsjett og løyvingar, og godkjenne traktatar og krigserklæringar.

I Noreg er den lovgjevande makta Stortinget, i andre land til dømes: I Danmark Folketinget, i Storbritannia Parlamentet og i USA Kongressen.

Den lovgjevande makta i Noreg 

I Noreg blir den lovgjevande makta, Stortinget, valde av folket. I § 49 i den norske Grunnlova heiter det at: «Folket utøver den lovgivende Magt ved Storthinget.»

Gjennom parlamentarismen har folket også kontroll over den utøvande makta, regjeringa. 

Den lovgjevande makta og den utøvande makta har ikkje innflytelse over korleis den dømmande makta, domstolene, avgjer enkeltsaker. Dette er eit viktig fundament for maktfordelingsprinsippet. 

Etter at Noreg har underteikna EØS-avtalen, er det i praksis ikkje alltid Stortinget som er den lovgjevande makta. Noreg si lovgjevande makt, Stortinget, er gjennom avtalen i praksis forplikta til å innføre EU-direktiv i norsk rett. Noreg har ein formell rett til å reservere seg mot å innføre direktiv, men dette er ein rett Noreg til no ikkje har nytta. 

EØS-avtalen førte også til at suverenitet i praksis har blitt overført til EFTAs overvåkningsorgan (ESA) og EFTA-domstolen, når det gjeld handheving av konkurransereglane. Dette kan føre til overstyring av lover og reglar som er vedtekne av Stortinget, jfr til dømes Finnanger-saka.

Sjå også 

 Stortinget
 Den utøvande makta
 Den dømmande makta
 Maktfordelingsprinsippet

Bakgrunnsstoff 

 Stortinget.no
 Tinget.no Stortingets internettsider for ungdom

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «:nb:Lovgivende makt» frå ,  den 21. november 2010.  
 

Statsrett
Statsvitskap
Lovgjeving
Politikk
Chilipepar

Chilipepar eller berre chili er fruktene frå einskilde variantar av Capsicum-artar som blir brukte som krydder og matvare. 
Chili kan brukast fersk, tørka, sylta, røykt eller knust til pulver.

Botanikk 
Det er variantar av artane Capsicum annuum, C. baccatum, C. chinense, C. frutescens og C. pubescens som blir brukt som chili. Paprika er frå same slekta, som høyrer til søtvierfamilien. 

Chiliplantane var opphavleg heimehøyrande i Mellom-Amerika. Fruktene er alltid først grøne. Når dei mognar blir nokre av dei raude, raudgule eller gule.

Kjemi 

Chilipepar inneheld alkaloidet capsaicin som gjev frukta ein sterk, brennande smak. Det finst mange ulike variantar med varierande styrke, små variantar er ofte dei sterkaste. Poblano er ein mild variant, jalapeño, grøn og raud chili, pimientos og dessutan serrano er middels sterke variantar, habanero (brukt i Tabasco) og cayennepeparen piri piri er sterke variantar, medan bhut jolokia frå India blir rekna for å vere den aller sterkaste.

Styrken på chilipepar blir ofte målt i Scoville-einingar (SHU, Scoville Heat Units); skalaen går frå 0 (mild paprika) til om lag 16 millionar (reint capsaicin). Bhut jolokia er målt til like over 1 million SHU. Eininga er oppkalla etter den amerikanske kjemikaren Wilbur Scoville, som utvikla skalaen i 1912.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Chili pepper» frå , den 21. november 2010. 
 

Krydder
Grønsaker
Søtvierfamilien
Tjuekrone

Tjuekrone eller tjuekroning vart frå 1874 til 1910 utmynta i gull som norsk hovudmynt. Frå 1994 har  tikronen vore utmynta som ordinær skiljemynt.

Gulltjuekrona
Etter Lov om Pengevæsenet, vedteken 17. april 1875, skulle 124 tjuekronestykke innehalde 1 kilogram fint gull. Mynten skulle vere framstilt av myntgull med 90 vektdelar gull og 10 vektdelar kopar. Diameteren  skulle vere 23 mm.

Den første utgåva hadde valøren oppgitt både i 5 spd og 20 kroner. Utgåva frå 1910 hadde portrettet av Håkon VII på adversen og Heilag-Olav på reversen.

Skiljemynt
Tjuekrona kom som skiljemynt i 1994. Mynten har eit portrett av kongen på adversen og stamnen på eit vikingskip  og valøren 20 KR på reversen. Under skipet står pregeåret med merket til Den Kongelige Mynt (no Det Norske Myntverket), krosslagd hammar og bergjarn.  Fram til og med 2006 hadde reversen òg initialane til myntdirektøren.

Minnemynt
Ved særskilde høve er tjuekrona gitt ut som minnemynt. Slik mynt kan vere ordinær skiljemynt.

Myntane

Kjelder
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3
Noregs bank: 20-kronemynten 

Norske myntar
Skipingar i 1874
Domstolane i Noreg

Domstolane i Noreg er den dømmande makta i Noreg. To av domstolane er tekne med i Grunnlova – Riksretten og Høgsterett. Dei andre domstolane er oppretta ved formell lov.

Domsstolstrukturen i Noreg
Riksretten

Dei vanlege domstolane
Høgsterett
Lagmannsrettane
Tingrettane.  Fram til 1. januar 2003 vart tingretten kalla forhøyrsrett, skifterett, namsrett, skjønsrett eller vergemålsrett etter kva slags saker som var til førehaving. Men frå og med 2003 skal berre nemninga tingrett nyttast.

Militære domstolar i Noreg
I militære straffesaker inngår følgjande domstoler:
 Høgsterett
 Lagmannsrett
 Krigsrett
 Militær forhørsrett

Særdomstolar i Noreg
 Arbeidsretten
 Jordskifterett og Overjordskifterett
 Skjønnsretten

Administrativt ansvar for domstolane 
Domstoladministrasjonen har det administrative ansvaret for alle domstolane i landet.

Domstolliknande forvaltingsorgan 
Organ som Trygderetten og Fylkesnemndene for barnevern og sosiale saker er ikkje domstolar, men domstolliknande forvaltingsorgan.

Bakgrunnsstoff 
Norges domstoler - Portal for alle domstolar i Noreg
Femkrone

Femkrone eller femkroning er ein mynt som har vorte utmynta i Noreg som skiljemynt i koparnikkel sidan 1963. 

Mynten hadde fram til 1994 på adversen eit portrett av  den regjerande monarken.  Frå 1998 har adversen hatt bilete av storkrosskjedet til St. Olavs orden med ordensteikn, med omskrifta «KONGERIKET NOREG».

På reversen hadde mynten fram til 1994 det norske riksvåpenet og valøren. Sidan 1998 har reversen hatt akantusornamentikk, inspirert av treskjeraren Ole Moene. Denne siste utgåva er prega med sentralt hol.

Minnemynt
Einskilde mynter har hatt eit minnemotiv på reversen. Denne mynten har sirkulert som ordinær skiljemynt. Adversen kan ha vore som på dei ordinære myntane, med ein variant av riksvåpenet eller med motiv knytt til jubileet mynten markerer.

Myntane

Kjelder
Norges mynter 1814-1995 ISBN 82-7319-127-3
Noregs bank om minnemyntar

Bakgrunnsstoff
myntar Olav V 
myntar Harald V 
5-kronemynt 

Norske myntar
Skipingar i 1963
Sandnes i Hyllestad

Sandnes er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. 
Garden har matrikkelnummer 6.

Geografi 
Tunet på Sandnes ligg på midt på vestsida av Skifjorden sin nordarm. 
Utmarka strekkjer seg sørover og vestover rundt neset til grensa mot Bordvika, og nordover til kommunegrensa mot Fjaler kommune og til Seljevoll.
Fylkesveg 65 i Sogn og Fjordane går over garden.

Historie 
Det har truleg vore gardsdrift på Sandnes sidan tidleg i mellomalderen, og garden var truleg odelsgods i gammal tid. 
I skattematrikkelen frå 1647 er garden lista som audegard.
Frå 1618 til 1660-åra var Sandnes krongods. 
I 1660-åra kom han under Svanegodset og var det til ca. 1727. 
Så var garden eigd av ulike eigarar fram til brukarane vart sjølveigande i 1891 og 1908. 
I 1858 vart garden skilt i to bruk, før det hadde han vore einbølt. 
Det har ikkje vore husmannsplassar på Sandnes.

Namnet 
I kjeldene er namnet skrive «Sandness» (NRJ. II 140), «Sundenes» (1563), «Sanndness» (1567), «Sandnes» (1603, 1608 og 1667).

Sandnes er eit svært vanleg stadnamn, og det er brukt mange stader over heile landet. 

Statens kartverk godkjende skrivemåten «Sandnes» i 1986.

Gardsnamnet vert også brukt som slektsnamn.

Sjå òg 
 Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder

Vidare lesnad

Bakgrunnsstoff 
 «Sandnes» i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
 «Sandnes» i matrikkelutkastet av 1950
 «Sandnes» i gardsmatrikkelen for 1886
 Per Bygnes: «Notastein frå Kleberskaret» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv

Gardar i Hyllestad
Kjøpstad (fleirtyding)

Kjøpstad kan vise til 

 Kjøpstad – eit bysamfunn med handelsrettar.

Stadnamn 
 Kjøpstad i Gildeskål – bygd i Gildeskål kommune i Nordland.
 Kjøpstad i Hyllestad – matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane.
 Kjøpstad i Sogndal – matrikkelgard i Sogndal kommune i Sogn og Fjordane.
 Kjøpstad i Vestnes – matrikkelgard i Vestnes kommune i Møre og Romsdal.
Fylkesveg 63 i Sogn og Fjordane

Sjå òg fylkesveg 63 (fleirtyding).
Fylkesveg 63 i Sogn og Fjordane går mellom Løland bru i Hyllestad kommune og Lavik i Høyanger kommune. Vegen er 13,4 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Løland bru

 frå Bruland til Strandos
 Lavik

Bakgrunnsstoff

 063
Vegar i Hyllestad
Vegar i Høyanger
Fylkesveg 64 i Sogn og Fjordane

Sjå òg fylkesveg 64 (fleirtyding).
Fylkesveg 64 i Sogn og Fjordane (Fv64) går mellom Eidsvik og Birkeland i Hyllestad kommune. Vegen er 3,3 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Eidsvik
 Birkeland

Bakgrunnsstoff 

 064
Vegar i Hyllestad
Fylkesveg 253 i Telemark

Sjå òg fylkesveg 253 (fleirtyding)

Fylkesveg 253 i Telemark går mellom Kalstad og Kragerø sentrum i Kragerø kommune. Vegen er 2,9 km lang.

Kommunar og knutepunkt

  Kalstad
  Kragerø sentrum

Bakgrunnsstoff

 253
Vegar i Kragerø
Fylkesveg 257 i Telemark

Sjå òg fylkesveg 257 (fleirtyding)

Fylkesveg 257 i Telemark går mellom Gjerdemyra og Dal i Kragerø kommune. Vegen er 5,2 km lang.

Kommunar og knutepunkt

 Gjerdemyra → 
Endepunkt Dal

Bakgrunnsstoff

 257
Vegar i Kragerø
Fylkesveg 3392

Fylkesveg 3392 går mellom Vråliosen og Nordbømoen i Kviteseid kommune. Vegen er 18,5 km lang.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 455.

Kommunar og knutepunkt

 Vråliosen
 Nordbømoen

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 3392
Vegar i Kviteseid
Fylkesveg 455 (fleirtyding)

Fylkesveg 455 kan visa til:

Fylkesveg 455 (primær fylkesveg i Vest-Agder)
Fylkesveg 455 i Akershus
Fylkesveg 455 i Hedmark
Fylkesveg 455 i Nordland
Fylkesveg 455 i Telemark, no Fylkesveg 3392
Fylkesveg 455 i Østfold

fylkesveg 455
Vråliosen

Vråliosen er ei lita bygd i Kviteseid kommune i Telemark. Bygda ligg langs Fv38, ved den nordre breiddi av Vråvatn/Nisser. Frå Vråliosen er det omtrent like langt til kvart sentrum, det vera seg Fyresdal, Dalen i Tokke eller Vrådal i Kviteseid. Bygda er del av eit interkommunalt større bygdelag saman med nabobygdene Hauggrend i Fyresdal, Krossli, Austheii og Bandaksli i Tokke og Skredosen i Kviteseid. Grunna kommunegrenser dregne opp frå gamalt av ligg desse bygdelaga i ulike kommunar, sjølv om dei til dagleg reknar kvarandre som sambygdingar. Grunna avstanden til sentrum i Kviteseid går dei fleste skulebarn på skole anten i Fyresdal eller på Dalen.

Kviteseid kommune
Hauggrend

Hauggrend er ei lita bygd heilt nord i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Bygda ligg langs Fv355 med Skreevatnet på venstre side og er del av eit interkommunalt større bygdelag saman med nabobygdene Krossli, Austheii og Bandaksli i Tokke og Skredosen og Vråliosen i Kviteseid. På grunn av kommunegrenser dregne opp frå gamalt av ligg desse bygdelaga i ulike kommunar, sjølv om dei til dagleg reknar kvarandre som sambygdingar. Samkvemmet med nabobygdi Veum/Øyane nokre få kilometer lenger sørover Fyresdalen er viktig det òg. Desse bygdene delte tidlegare skule, Hauggrend-Veum skule og barnehage, før denne vart lagt ned på slutten av 1990-talet.

I lokali til den tidlegare Landbruksskolen på Foldsæ er det i dag ein vidaregåande Steinerskule i drift. Bygdi har i tillegg nærbutikk, mekanisk verkstad, campingplass og landsbypub.

Bakgrunnsstoff 
 

Busetnader i Fyresdal
Bygder i Vestfold og Telemark
Fyresdalen

Fyresdalen er dalføret nord i Fyresdal kommune som gjev namnet sitt til kommunen. I daglegtale vert det aktuelle dalføret òg omtala som Veumdalen, grunna plasseringa mellom bygdene Hauggrend og Veum/Øyane.

Dalar i Vestfold og Telemark
Geografi i Fyresdal
Veum/Øyane

Veum er ei lita bygd nord i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Bygda ligg langs Fv355 midt mellom Hegglandsgrend og Hauggrend. Her er det eiga kyrkje, Veum kyrkje, og var inntil tusenårsskiftet eige sokn før det vart lemma inn i Fyresdal sokn. Lokalt vert grenda òg kalla Øyane. Saman med nabobygda Hauggrend var det felles skule, Hauggrend-Veum skule og barnehage, inntil slutten av 1990-talet, då denne vart lagt ned. Telemark Laftebygg har verksemda si på Veum.

Busetnader i Fyresdal
Hegglandsgrend

Hegglandsgrend er ei bygd i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Bygda ligg mellom sentrum i kommunen, Moland, og Veum/Øyane litt lenger oppe i dalen. Bygda har eigen nærbutikk og barnehage. Det var tidlegare også ei namngjeten kyrkje her, Heggland gamle kyrkje, som var eit kjent mål for pilegrimar. Kyrkja vart riven på 1800-talet, og altertavla står i dag i Moland kyrkje.

Busetnader i Fyresdal
Bygder i Vestfold og Telemark
Fyresdal

Fyresdal, eller Moland, er einaste tettstad og eit administrasjonssenter i Fyresdal kommune i sørvestlegaste delen av Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Bygda ligg langs Fv355 i nordenden av Fyresvatn, omtrent fem mil frå Treungen i Nissedal kommune i søraust og like langt frå Dalen i Tokke kommune i nord. 
Det meste av offentlege og private tenester i kommunen ligg på staden.

Historie 

På 1870-talet oppstod på grunnen til Folkestad gard eit nærings- og handverkssentrum som vart kalla Folkestadbyen. Det var tre gater i eit triangelmønster: Hovudvegen (no Folkestadgata-Gamleveg), Skippergata og Lensmannsgata. I laupet av 40 år vart hus flytta dit frå andre delar av bygda, og nye vart oppførte, fleire av dei i sveitserstil. Her budde handverkarar av ymse slag, men òg folk som lensmann, kaptein på rutebåten på Fyresvatn, postkøyrar, jordmor og handelsmenn. Innanfor denne litle byen fanst så seint som for 60 år sidan fem-seks daglegvarebutikkar, manufakturhandel, meieri, bakeri, bedehus og vertshus. 

Etter kvart har tettstaden vakse ytterlegare, og i dag nyttast namnet Folkestadbyen berre om dei gamle delane. Ein del av dei gamle husa tilhøyrer Fyresdal bygdemuseum, som i sin tur er ein del av Vest-Telemark Museum. Folkestadbyen fekk i 2003 tettstadsprisen for Telemark.

Folketalsutvikling 

Busetnader i Fyresdal
Tettstader i Vestfold og Telemark
Kommunesenter i Vestfold og Telemark
Bygder i Vestfold og Telemark
Krossli

Krossli er ei lita bygd heilt sør i Tokke kommune i Vestfold og Telemark. Bygda ligg der Fv355 og Fv38 møtest, og der dei tre kommunane Tokke, Fyresdal og Kviteseid møtest. Bygda er del av eit interkommunalt større bygdelag saman med nabobygdene Hauggrend i Fyresdal, Austheii og Bandaksli i Tokke og Skredosen og Vråliosen i Kviteseid. Grunna kommunegrenser dregne opp frå gamalt av ligg desse bygdelaga i ulike kommunar, sjølv om dei til dagleg reknar kvarandre som sambygdingar.

Busetnader i Tokke
Austheii

Austheii er ei lita bygd sør i Tokke kommune i Vestfold og Telemark. Bygda ligg langs Fv803 mellom Krossli og Bandaksli og ho er del av eit interkommunalt større bygdelag saman med nabobygdene Hauggrend i Fyresdal, Krossli og Bandaksli i Tokke og Skredosen og Vråliosen i Kviteseid. Grunna kommunegrenser dregne opp frå gamalt av ligg desse bygdelaga i ulike kommunar, sjølv om dei til dagleg reknar kvarandre som sambygdingar.

Geografi i Tokke
Skreosen

Skreosen er ei lita bygd i Kviteseid kommune i Vestfold og Telemark. Bygda ligg langs Fv355, ved den nordre breiddi av Skreevatnet, midt mellom Fyresdal, Dalen og Vrådal. Bygda er del av eit interkommunalt større bygdelag saman med nabobygdene Hauggrend i Fyresdal, Krossli, Austheii og Bandaksli i Tokke og Vråliosen i Kviteseid. Grunna kommunegrenser dregne opp frå gamalt av ligg desse bygdelaga i ulike kommunar, sjølv om dei til dagleg reknar kvarandre som sambygdingar. Grunna avstanden til sentrum i Kviteseid går dei fleste skulebarn på skule anten i Fyresdal eller på Dalen.

Geografi i Kviteseid
Bygder i Vestfold og Telemark