Elon Musk

Elon Reeve Musk () er ein sørafrikansk-amerikansk gründer og forretningsmann. Han vaks opp i Pretoria i Sør-Afrika, og har seinare vorte statsborgar i Canada og USA. Musk er hovudsakleg kjend som grunnleggjaren av SpaceX og Hyperloop, han var tidleg investor og direktør i Tesla, og var medgrunnleggjar i nettbanken X.com, som seinare vart slege saman med Confinity som grunnla PayPal. Han var òg den største eigaren og styremedlem i SolarCity, som vart kjøpt opp av Tesla i 2016 I 2017 oppretta Musk The Boring Company for å byggja tunnelar under Los Angeles. I 2022 kjøpte Musk Twitter for 44 milliardar dollar.

Musk har teke del i ONS i 2014 og i 2022 der han mellom anna tala om energiutvikling. I 2017 var Musk ein av fire næringslivsleiarar som vart tildelte Oslo Business for Peace Award.

Bakgrunn 
Elon Musk vaks opp i Sør-Afrika (Pretoria og Johannesburg), der faren var ein gåverik ingeniør. Han hadde ein vanskeleg oppvekst hjå faren etter at foreldra vart skilde. Han har vore open om at han har aspergersyndrom. Han vart mobba på skulen til han var omkring 15 år gamal og hadde vakse seg stor nok til å slå tilbake.

Mora til Elon, Maye Musk (fødd Haldman), vart fødd i 1948 i Canada, og flytta med familien til Sør-Afrika då ho var barn. Ho deltok i Miss South Africa, der ho nådde nesten til topps. Ho arbeidde seinare som fotomodell.

Han emigrerte åleine til Canada då han var 17 år gamal for å unngå militærteneste i apartheidstaten. Dei fyrste åra i Canada  budde han hjå slektningane til mora medan han overlevde på 1 dollar om dagen. Han var to år ved Queen's University i Ontario og deretter fullførte han ein bachelorgrad i fysikk og økonomi ved University of Pennsylvania. Han fekk kanadisk statsborgarskap gjennom mora, som hadde halde på statsborgarskapet sitt. Musk fór vidare til USA i 20-åra får å studera vidare, der fekk han sitt amerikanske statsborgarskap i 2002.

I 2004 møtte Elon Musk ingeniøren Martin Eberhard, der dei saman planla å bruka 25 millionar dollar til å utvikla ein elektrisk sportsbil, Tesla Roadster, innan to år og ha fleire hundretusen bilar på vegen innan 2009. Dei brukte i staden fire år og 140 millionar dollar.

Han skal ha vore inspirasjonen til hovudpersonen i filmen Iron Man 2. Musk har hatt ei lita «cameo»-rolle i Iron Man 2. og ein gjesteopptreden i fjernsynsserien Big Bang Theory.

Forretningsverksemd 
Som 24-åring byrja Musk på doktorgraden sin ved Stanford for å revolusjonera batteriteknologien, men droppa ut etter berre to dagar for å driva forretning på internett. Han byrja med katalogtenesta Zip2 og banktenesta X.net, som sameina vart til PayPal. Saman med broren Kimbal selde han Zip2 til Compaq for 307 millionar dollar i 1999. Ifylgje The New Yorker var nettofortenesta på salet av Zip2 22 millionar dollar, medan PayPal vart selt til eBay for 160 millionar dollar i 2002.

I september 2018 saksøkte det statlege amerikanske organet Securities and Exchange Commission (SEC) Elon Musk på grunn av ein tweet han hadde distribuert. I Musk sin tweet vart det tolka som at han hadde sikra finansiering for å potensielt taka Tesla privat. Ifylgje søksmålet hadde Musk hatt diskusjonar med utanlandske investorar i juli 2018 som aldri stadfesta viktige semje-vilkår. SEC karakteriserte difor tweeten hans som falsk, villeiande og skadeleg for investorar i Tesla, og dei freista dermed å hindra Musk frå å fungera som administrerande direktør i børsnoterte selskap.

Musk påstod at alle tiltalane frå SEC var range, og meinte at han aldri hadde gjeve etter for sin eigen integritet. Det ende med at Musk og Tesla vart bøtelagt 20 millionar dollar på grunn av Musk sine handlingar. Musk vart også tvinga til å trekkja seg i tre år som formann ved Tesla, men kunne verta sitjande som administrerande direktør.

Etter ein auke i verdsetjinga av Tesla, melde CNBC i januar 2021 at Elon Musk var den rikaste personen i verda, med ein nettoformue på over 185 milliardar dollar. Per 2022 hadde han ein nettoformue på 200 milliardar dollar.

Elon Musk vart kritisert for fleire offentlege utsegner og framferd under koronapandemien. Det vart påstått at han spreidde feilinformasjon om viruset, der han mellom anna hevda at statistikken over tal døde i USA var manipulert. I byrjinga av pandemien påstod Musk at barn «praktisk talt var immun» mot korona-viruset. Musk kritiserte fleire gongar koronanedstengingane i USA, og han braut lokale ordrar ved å gjenopna Tesla-fabrikken.

Twitter 
Den 27. oktober 2022 kjøpte Musk Twitter for 44 milliardar dollar for å «verna demokratiet og ytringsfridomen». Han gjorde seg sjølv til sjef for Twitter og sparka halvparten av alle tilsette i selskapet kort etter, i tillegg uttala han seg overfor dei resterande tilsette om å kjaga eller å slutta i selskapet. Musk styrte Twitter mellom anna igjennom avstemmingar, der twitterbrukarane sjølv var med på å avgjera utfallet i ulike saker, til dømes vart dette gjort for å opna kontoen til Donald Trump som hadde vorte stengd etter oppfordringar til storminga av kongressen og spreiing av konspirasjonsteoriar. Styringa til Musk vart sett på som kontroversiell. Den 18. desember 2022 la han ut ein tweet der han spurde brukarane om han burde gå av som sjef i Twitter, der 57,5 % av dei som svara tok til orde for at han burde gå av som sjef.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Elon Musk» frå ,  den 31. august 2022.

Litteratur 
 Ashlee Vance Elon Musk (biografi) Vega forlag 2016 omsett av  Poul Henrik Poulsson ISBN 9788282115063

Sørafrikanske oppfinnarar
Sørafrikanske ingeniørar
Sørafrikanske gründerar
USA-amerikanske oppfinnarar
USA-amerikanske ingeniørar
USA-amerikanske gründerar
SpaceX
Rikfolk