Jesu sju ord på krossen

Jesu sju ord på krossen er i kristen tradisjon ei samansetjing av sju utsegner som Jesus i følgje evangelietekstane i Det nye testamentet sa medan han hang på krossen. 

Orda står ikkje i samanheng i evangelietekstane, og dei er henta frå alle dei fire evangelia. Matteusevangeliet har ei utsegn frå krossen, den same er med i Markusevangeliet. Lukasevangeliet har tre andre ytringar, og Johannesevangeliet atter tre andre. 

Rekkjefølgja på Jesu sju siste ord varierer noko i ulike tradisjonar. Her er dei nummerert i samsvar med dansk-norsk tradisjon.

Orda har vore ein inspirasjon for mange meditasjonar og preiker for langfredagen. Det har òg vore skrive salmar og komponert musikkverk over dei sju orda.

Jesu sju siste ord på krossen

I 
«Far, tilgjev dei, for dei veit ikkje kva dei gjer.»Orda var i følgje Lukasevangeliet sagt om soldatane som krossfesta Jesus.

II 

«Kvinne, sjå, der er son din.» «Det er mor di.»Då Jesus fekk auga på Maria, mor si, bad han henne rekne Johannes som sonen sin. Likeeins bad han Johannes ta seg av Maria. Teksten nemner ikkje Johannes med namn, men brukar orda «disippelen han [Jesus] hadde kjær». I følgje Johannesevangeliet tok Johannes Maria heim til seg frå den stunda.

Andre tradisjonar plasserer denne utsegna som Jesu tredje ord på krossen. Som dei andre utsegnene er òg denne gjeve eit symbolsk innhald: Orda til Maria kan gjelde kyrkja, som skal vere ei mor for kyrkjelyden, her representert ved læresveinen.

III 
«Sanneleg, eg seier deg: I dag skal du vera med meg i paradis.» Dette ordet skal etter Lukasevangeliet vere sagt til den eine av dei to røvarane som vart krossfest saman med han. 

Etter andre tradisjonar er denne utsegna Jesu andre ord på krossen.

IV 
«Eloï, Eloï, lemá sabaktáni?»
Desse orda ropa Jesus i følgje Markusevangeliet med høg røyst på arameisk, morsmålet sitt. Dei tyder: «Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?» Blant folket som var der, var det mange som ikkje forstod det han sa; dei trudde Jesus ropa på profeten Elia. Dei som forstod arameisk, visste at Jesus siterte opningsverset i Salme 22; ein tekst som ender med at Gud grip inn og hjelper.

Ytringa står òg i Matt. 27,46. Her ligg orda tettare opp til bibelsk hebraisk enn hos Markus.

V 
«Eg er tørst.»  Også denne utsegna viser til Salme 22. I følgje Johannesevangeliet sa Jesus dette for at orda i Salme 22,16 skulle bli oppfylte. For å sløkkje tørsten, fekk han eddikvin å drikke av ein svamp som soldatane heldt framom munnen hans, på ein isopstilk.

VI 
«Det er fullført!»  I følgje Johannesevangeliet bøygde han hovudet og anda ut då dette var sagt.

VII 

«Far, i dine hender gjev eg mi ånd!» Orda i Lukasevangeliet vert i kristen tradisjon rekna som dei aller siste orda Jesus sa medan han hang på krossen.

Inspirasjon til anna dikting 
Jesu sju ord på krossen er tema i langfredagssalmen «Gå under Jesu kors å stå», skriven av Thomas Kingo i 1689 (Norsk Salmebok nr 155). 

Petter Dass har skrive den bibelske visa «De syv Ord paa Korset JEsus talte», som gjennom ni vers drøfter desse tekstane.

Orda i musikken 

Mange komponistar har komponert musikk til desse orda, blant dei er:

 Sieben Worte Jesu Christi am Kreuz (SWV 478, 1645) av Heinrich Schütz
 Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze (1787) av Joseph Haydn
 The Seven Last Words of Our Savior, eit oratorium (1838) av Saverio Mercadante
 The Seven Last Words of Christ (on the Cross) (1859), av César Franck
 Les sept paroles du Christ (1867) av Théodore Dubois
 Sieben Worte for cello, bajan og strykarar (1982) av Sofija Gubajdulina
 Seven Last Words from the Cross cantata for kor og strykarar, (1993) av James MacMillan
 Die sieben letzten Worte Jesu am Kreuz, for orgel (1996), av Ruth Zechlin

Kjelder 
 J.R: Porter: Illustrert nøkkel til Bibelen, Grøndahl Dreyer 1996/2005 ISBN 82-504-2321-6

Referansar 

Det nye testamentet
Påske
Jesus
Utvalde artiklar 2012