alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
520



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

520
521



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

521
522



Hendingar

Utlandet 
 Amalarik vert formelt proklamert som vestgotarane sin konge.

Noreg

Fødde

Døde 

522
523



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

523
524

524 var eit skotår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 25. juni: Frankarar sigra over burgundarar i slaget ved Vézeronce.
 Etter at Clodomer av Orléans døydde drap broren Klotar I borna hans og delte riket hans med Childebert I av Paris.
 Den framtidige austromerske keisaren Justinianus I gifta seg med Theodora.

Fødde 
 Xiao Daqi, kronprins i det kinesiske Liang-dynastiet
 Keisar Xiaojing av Austre Wei

Døde 
 1. mai: Sigismund av Burgund, avretta av frankarane saman med kona si og deira to born
 1. desember: Ahkal Mo' Naab' I, mayaherskar av Palenque
 25. juni: Kong Clodomer av Orléans, i kamp
 Anicius Manlius Severinus Boethius (eller 525), romersk filosof
525



Hendingar

Utlandet 
 Benedict av Nursia innstifta benediktinarordenen og oppretta klosteret Monte Cassino.
 Munken Dionysius Exiguus føreslo ei tidsrekning med utgangspunkt i Kristi fødsel.
 Jutehovdingen Hygelac gjorde strandhogg på munningen av Rhinen og vart drepen av frankarhæren under merovingarkongen Teuderic I i Reims.
526



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

526
527



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

527
528



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

528
529



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

529
530



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

530
531



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

531
532



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

532
533



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

533
534



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

534
535



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

535
536



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

536
537



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

537
538



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

538
539



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

539
540



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

540
541



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
542



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

542
543



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

543
544

544 (romartal DXLIV) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
Gotarkrigen 535–554. Keisar Justinian I av Austromarriket sende Belisarius tilbake til Ostrogotarriket (Italia) med ein utilstrekkeleg styrke (4 000 mann og 200 skip).

Fødde 
 Dugu Qieluo, keisarinne i Sui-dynastiet
 Jing Di, keisar i Liang-dynastiet
 Yuwen Xian, fyrste av Nordlege Zhou

Døde 
 Dionysius Exiguus, skaparen av Anno Domini-nemningar

Kjelder
545



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

545
546



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

546
547



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

547
548



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

548
549



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

549
550



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

550
551



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

551
553



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

553
552

552 var eit skotår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

Hendingar 

 Slaget ved Asfeld. Langobardarane vann over gepidane og øyda riket deira i Pannonia.
 Slaget ved Lactariusberget. Austgotarane vart slegne av aust-romarane under Narses. Slutten på det austgotiske kongedømet i Italia.

Fødde

Døde 
 Kunimund, konge over gepidane.
 Teja, konge over austgotarane

552
554



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

554
555



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

555
556



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

556
557



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

557
558



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

558
559



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

559
560



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

560
561



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

561
562



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

562
563



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

563
564



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

564
565



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

565
566



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

566
567



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

567
568



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

568
569



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

569
570



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde 
 Muhammed bin Abu Talib, betre kjend som profeten Muhammed, grunnleggjaren av Islam

Døde 

570
571



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

571
573



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

573
572



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

572
574



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

574
575



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

575
576



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

576
577



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

577
Folgefonnhalvøya

Folgefonnhalvøya er ei halvøy i Hardanger i Hordaland som har namn etter isbreen Folgefonna. Halvøya er avgrensa av Hardangerfjorden i nord og vest, Åkrafjorden i sør og Sørfjorden i aust. Sambandet til fastlandet går over det 30 kilometer breie eidet mellom Odda, opp Oddadalen til Skåre og ned Sørdalen til Åkrafjorden.

Folgefonnhalvøya er delt mellom Ullensvang herad i nord, Odda i aust, Etne i sør, Kvinnherad i vest og Jondal i nordvest. Det er berre sistnemnde kommune som ligg på Folgefonnhalvøya som heile.

Halvøya er prega av høge fjell og djupe daler, og har sitt høgste punkt, 1644 moh. på den nordre delen av Folgefonna. Høgste punkt på fast grunn er Torsnuten på 1572 moh. I sørvest skjer Matrefjorden inn i halvøya og frå vest går Maurangsfjorden djupt inn, slik at det berre er 12 km til Sørfjorden på austsida. Her går Folgefonntunnelen under Folgefonna og forbind Odda med Kvinnherad. Gjennom den nordvestlege delen forbind Jondalstunnelen Kvinnherad og Jondal.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Folgefonnhalvøya» frå ,  den 27. juni 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Folgefonna. Frå fjord til fonn  (PDF), Miljødirektoratet
 «Folgefonnhalvøya er som skapt for tunnelar», Hardanger Folkeblad udatert
 «Kart over Folgefonnhalvøya», Rosendalsstiftinga

Halvøyar i Noreg
Geografi i Vestland
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Noreg

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit skjønnlitterært verk skrive på språket i eit av dei nordiske landa. Frå Noreg har det heilt frå starten i 1962 vore nominert to kandidatar kvart år, og norske forfattarar har vunne prisen til saman 11 gonger. Nominasjonane vert gjort av ein nasjonal komité på tre personar (to ordinære medlemmer + ein suppleant). Komitémedlemmene vert utpeika av Nordisk ministerråd for fire år i gongen.

Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Noreg 

Vinnarar utheva med feit skrift.

Kjelder 
 Nordisk Råd 

Norske litteraturprisar
Nordisk råds litteraturpris
Austromarxisme

Austromarxisme er ei nemning som er blitt bruka om den teoretisk grunngitte venstresosialismen som blei utvikla innanfor det austerrikske sosialdemokratiet i førstninga av førre hundreåret. Dei viktigaste personlegdomane i austromarxismen var Otto Bauer, Rudolf Hilferding og Max Adler. 

Austromarxistane prøvde å utvikle eit tredje standpunkt i striden om revisjonismen i det tyske sosialdemokratiet og den Andre Internasjonalen. Dei tok avstand frå Eduard Bernstein fordi dei meinte han reviderte for mykje, men var heller ikkje samde i Karl Kautsky sin ortodoksi. Posisjonen deira var ikkje ulik Rosa Luxemburg sin i denne striden. Under første verdskrigen prøvde dei igjen å stå for eit tredje standpunkt, annleis enn både dei sjåvinistiske sosialdemokratane og Vladimir Lenin si linje om å gjere om krigen til borgarkrig. Desse forsøka på ein eigen venstresosialistisk kurs kom først på 1920-talet til uttrykk i danninga av ein eigen Internasjonale in spe, uformelt kalla Wienerinternasjonalen eller meir spydig to-og-ein-halv-internasjonalen. I 1923 gjekk partia og gruppene her inn att i den nydanna Andre Internasjonalen, som no heitte Sozialistische Arbeiter-Internationale (SAI).
 
Austromarxistane utvikla marxistisk teori på område som tilhøvet mellom basis og overbygning, marxistisk filosofi, nasjonalitetsspørsmålet og imperialismen. Etter første verdskrigen var det Otto Bauer som kom til å spele den største rolla i det austerrikske sosialdemokratiske partiet. Han stod for ein strategi som kanskje kan kallast «revolusjonær reformisme», der ein vil prøve å gjennomføre ei sosialistisk omforming av samfunnet på grunnlag av dei eksisterande demokratiske ordningane, men også vere villig til å forsvare demokratiet og arbeidarrørsla med våpen i hand om nødvendig. 

Den austerrikske arbeidarrørsla måtte gjere nettopp det, men tapte mot dei fascistinspirerte borgarlege kreftene som innførte diktaturet etter oppstanden i Wien i 1934.

Det er blitt hevda at den reformerte «eurokommunismen» som utvikla seg i ein del europeiske kommunistparti på 1960-talet og 1970-talet har likskapspunkt med austromarxismen. Det same kan vel seiast om moderne skandinavisk venstresosialisme i danske Socialistisk Folkeparti og norske Sosialistisk Venstreparti. Såleis kan austromarxismen sjåast som eit av dei første forsøka på å utforme eit tredje standpunkt annleis enn både «høgresosialdemokrati» og bolsjevisme.

Marxisme
Minoritetsrettar
Arbeidarhistorie
Austerriksk historie
Marór

Marór (hebraisk מָרוֹר [mārōr]) er nemninga for dei bitre urtene ein et under sedermåltidet på dei to første kveldane av den jødiske høgtida pesah. Som marór brukar dei fleste sefardiske jødar bitre typar salatblad. Askenasiske jødar brukar oftast pepparrot.

Pesah
Jødisk mat
Urter
LNK-landstinget 2005

Landssamanslutninga av nynorskkommunar heldt landsting på Rauland høgfjellshotell i Vinje i Telemark 27.–29. april 2005.

Tema for tinget var kulturbasert næringsutvikling.

Bakgrunnsstoff 
 Program for landstinget  (PDF)

Landsting
Hendingar i 2005
2005 i Noreg
Karpás

Karpás (hebr. כַּרְפָּס [karpās], ‘selleri’) er nemninga på den grønsaken som blir dyppa i anten eddik (sef.), salt vatn (ask.), haróset (eldre skikk, framleis vanleg blant jemenittiske jødar) eller raudvin (nokre ask. kjelder) under sedermåltidet på dei første to kveldane av den jødiske høgtida pesah (jødisk påske). I den sefardiske tradisjonen brukar ein oftast selleri som karpás. Askenasar brukar oftast persille, men òg andre grønsaker blir ofte bruka.

Pesah
Jødisk mat
Hellbillies

Hellbillies er ei countryrockgruppe frå Ål i Hallingdal som blei starta i 1990, og som sidan starten har hatt stor suksess. Dei har gitt ut ei rekke plater som alle har selt svært bra. 

Tekstane er skrivne på nynorsknært hallingmål, og dei er om alt frå kvardagslege og jordnære ting til djupare stoff, til dømes samfunnskritikk. Dei har au samarbeidd med musikarar frå USA: Rob Hajacos frå Nashville, som spelar fele på dei fleste platene av Garth Brooks, spelar au fele på tre av platene til Hellbillies. Han har au vore to gonger i Noreg for å halde konsertar og spela inn plater saman med Hellbillies.

I 2002 vart vart Hellbillies tildelt Alf Prøysens Ærespris.

Bandet blei kåra til Årets spellemann under Spellemannprisen 2007 og vann i tillegg klassen country for albumet Spissrotgang. I 2008 vann dei Gammleng-prisen i klassen rock/roots.

Hellbillies er eit svært aktivt turneband, og spelar over heile landet.

Medlemer 
 Aslag Haugen - vokalist, gitarist
 Lars Håvard Haugen - lead-gitarist, vokalist
 Bjørn Gunnar Sando - trommer
 Egil Stemkens - bass (2016-idag)
 Arne Henry Sandum - bass (1990-2016)
 Arne Moslåtten - trekkspel, fløyte, gitar, perkusjon, tekstforfatter (1990-2013)
 Lars Christian Narum - piano, orgel (2003-idag)
 Trond Nagell Dahl - (Innleid mellom 2000 og 2003)

Diskografi 

Sylvspente boots – 1992
Pela stein – 1993
Fekk Spellemannsprisen for beste «roots»-plate i 1993. Spela inn i Crazy Mama's Studio, Nashville.
Lakafant – 1995
Drag – 1996
Innspela i Nashville.
LIVe LAGA – 1997
Spela inn live på Down on the farm-festivalen i Østfold.
Sol over livet – 1999
Studioalbum.
Urban Twang – 2001
Selde i over 30 000 eksemplar den fyrste månaden, noko som kvalifiserte til gullplate. Spela inn i Hit Shack Studio i Austin, Texas med Stephen Bruton som produsent.
CoolTur – 2002
Niende – 2004
Røta – 2006
Samling med Hellbillies beste - live frå Rockefeller - seksarterning i VG
Spissrotgang – 2007
Var på topp på VG-lista i veke 43 og 44 i 2007, for fyrste gongen i historia til bandet. Arne Moslåtten vann Edvard-prisen for plata.
Leite etter lykka – 2010
Tretten – 2012
Seven Bridges Crossed – 2013
Engelsk utgåve av Tretten
LEVANDE LIVe – 2014
Konsertplate
Søvnlaus – 2016
I eksil på Sundrehall – 2020
EP
Blå dag – 2021

Kjende songar 
 Ei krasafaren steinbu
 Hallo Telenor
 På Ål stasjon
 Mørkemann

Bakgrunnsstoff 
 Den offisielle nettstaden til gruppa
 Hellbillies på YouTube
 Hellbillies på Spotify

Norske rockegrupper
Ål kommune
Norske musikkgrupper
Vinnarar av Spellemannprisen
Hellbillies
Musikkgrupper skipa i 1990
Vinnarar av Alf Prøysens Ærespris
Tredje standpunkt

Uttrykket Tredje standpunkt er i hovudsak blitt bruka om to politiske fenomen.

For det første, om dei sosialistane som opp gjennom tida har prøva å utvikle eit tredje alternativ annleis enn både vanleg moderat sosialdemokrati og offisiell kommunisme. I denne samanhengen blir Tredje standpunkt synonymt med uavhengig venstresosialisme, «verken Washington eller Moskva, verken høgresosialdemokrati eller stalinisme», som det har vore uttrykt. Denne politiske tendensen har historiske uttrykk som austromarxisme, eurokommunisme og nordisk venstresosialisme (SF, SV).

For det andre, i forma «Third Way», om dei «moderniserte» sosialdemokratane som har forlate det som har vore tradisjonell sosialdemokratisk politikk, med stor vekt på offentleg styring og velferdsstat. Denne tredje vegen er først og fremst utvikla av britiske Labour Party under Tony Blair, og er altså meint å vere ein tredje veg annleis enn både tradisjonell sosialdemokratisk politikk og høgrepolitikk. Mange vil meine at denne linja da blir veldig nær tradisjonell liberal politikk, og såleis ikkje er så ny og moderne likevel. «Third Way»-politikk har i ulik grad innverknad i sosialdemokratiske parti i dag, men er omstridd.

Sosialdemokrati
Politisk filosofi
Bondeungdomslag

Bondeungdomslaga (BUL) er ungdomslag i byane. Det fyrste var Bondeungdomslaget i Oslo, skipa i 1899. Føremålet til laga var i byrjinga å arbeide for landsungdom som kom til byane, og å fremje målsak, edruskap og norsk kultur i tydinga folkekultur. Dei siste 50 åra har meir og meir av arbeidet dreidd seg om aktivitetar som folkedans, amatørteater, idrett og song. Den store møteaktiviteten som dominerte laga før er for det meste vekke.

Dei fleste bondeungdomslaga er lokallag i Noregs Ungdomslag (NU). Bondeungdomslaget i Nidaros, Bondeungdomslaget i Stavanger og Bondeungdomslaget i Oslo er i tillegg med i Noregs Mållag (NM). Nokre lag som driv som bondeungdomslaga og er med i både NM og NU kallar seg «ungdomslag» eller «mållag og ungdomslag», det gjeld Bergen Ungdomslag Ervingen, Haugesund Mållag og Ungdomslag, Flekkefjord Mållag og Ungdomslag, Lindesnes Ungdomslag og Austegdelaget (Arendal).

Bakgrunnsstoff 
 Bondeungdomslaget i Oslo
 Bondeungdomslaget i Nidaros 
 Bergen Ungdomslag Ervingen
 Haugesund Mållag og Ungdomslag 

Norske ungdomslag
Noregs Mållag
Noregs Ungdomslag
Bondeungdomslaget i Oslo

Bondeungdomslaget i Oslo (BUL i Oslo) er eit lokallag av Noregs Ungdomslag (NU) og Noregs Mållag, skipa 15. oktober 1899. Laget har til føremål å "samla norsklyndt bondeungdom til samvære og samarbeid på heimleg grunn og gjeva landsungdom i hovudstaden vern og hjelp. Laget vil auka vyrdnaden for bonden og bondeyrket og arbeida for atterreising av det norske folkemålet, for edruskap og for nasjonalt sjølvstende i alle leider".

Laget vart stifta i ei tid då svært mykje ungdom frå bygdene (bondeungdom) flytta inn til hovudstaden for å skaffe seg arbeid. Berre frå 1890 til 1900 flytte det 75.000 menneske til Kristiania-området. Den sterke industrialiseringa på denne tida førte til ei stor sosial omvelting. Det var vanskelege levekår, både sosialt og kulturelt. Mange følte seg bortkomne, heimlause og møtte manglande respekt både for måten dei snakka på og tradisjonar dei tok med seg. Samstundes var landet midt oppe i den politiske striden om unionen med Sverige. Det var klassekamp mellom bondestanden og radikale byborgarar på den eine sida og embetsmannsklassen på den andre. Det var også ein sterk vekst i organisasjonslivet, og både mållag og ungdomslag voks fram over heile landet.

Bondeungdomslaget i Oslo vart altså skipa som ein del av ei politisk rørsle, men òg for å skape ein sosial og trygg samlingsplass for innflyttarar. 

I dag har laget fem særlag: Idrottslaget, Leikarringen, Songlaget, Teaterlaget og Barnelaget. Særlaga har eigne årsmøte, men er underlagde årsmøtet i BUL i Oslo. I tillegg vel årsmøtet medlemer til bunadnemnda, målnemnda og kvart sitt styre for dei to hyttene i Nordmarka, Røkleivhytta i Sørkedalen og Bondehytta i Nittedal.

Laget eig 100 % av selskapet Bøndenes Hus AS, som eig bygarden Rosenkrantz' gate 8 og forretningane Heimen Husflid, Den Norske Husfliden, Hotell Bondeheimen og Kaffistova (kafeteria). Forretningsdrifta gjev mykje av det økonomiske grunnlaget for laget. Laget var tidlegare involvert i mykje anna forretningsdrift, mellom anna Oslo Nye Sparebank, fleire kaffistover, utleige av hyblar til landsungdom, avisa Den 17de Mai, avisa Gula Tidend, kiosk, tobakksutsal, forlagsdrift, plateselskap og bokhandel.

Bondeungdomslaget i Oslo er største aksjonær i Det Norske Teatret med 11 % av aksjane.

Styreleiarar
Fyrste leiar ved skipinga i 1899 var Klaus Sletten.
1989-1992: Atle Faye
1992-1993: Kari Bjørke 
1993-1994: Gunnar Rogneflåten
1994-1997: Sølvi Egner-Kaupang
1997-2000: Olav Kårevik
2000-2002: Vidar Lund
2002-2005: Arne Nordvi
2005-2007: Terje Svindseth
2007-2010: Wenche Blomberg
2010-2011: Arne Nordvi
2011-2014: Sveinung Helgheim
2014-d.d.: Terje Svindseth

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Bondeungdomslaget i Oslo si eiga heimeside

Norske ungdomslag
Noregs Mållag
Organisasjonar i Oslo
Skipingar i 1899
Noregs Ungdomslag
Ve-

Ve- er eit namneledd, frå norrønt Vé-, som viser til ein heim eller ein heilag stad. Det finst mange namnesamansetjingar der Ve- kjem først i namnet.

Kvinnenamn som Vera, Verene og Veronika har andre opphav.

Namnedelar
Bondeungdomslaget i Nidaros

Bondeungdomslaget i Nidaros (BUL i Nidaros) er eit lokallag av Noregs Ungdomslag (NU) og Noregs Mållag i Trondheim, skipa i 1904. Laget har til føremål å "samle barn og ungdom i alle aldrar til eigenaktivitet i eit godt og rusfritt miljø, og ta vare på norsk kultur og norsk mål".

Laget har fire særlag: teaterlaget, folkedanslaget, spelmannslaget og songlaget. Særlaga har eigne årsmøte, men er underlagde årsmøtet i BUL i Nidaros. I tillegg har laget årsmøtevalde nemnder.

Bakgrunnsstoff 
Bondeungdomslaget i Nidaros si eiga heimeside 

Norske ungdomslag
Noregs Mållag
Trønderlaget
Skipingar i 1904
Kultur i Trondheim
Max Adler

Max Adler () var ein austerriksk politikar og filosof. Adler var professor i filosofi og ein leiande personlegdom innan austromarxismen. Han var aktiv i det sosialdemokratiske partiet i Austerrike, SDAP, der han stod på venstre fløy. Han var blant dei som sterkast kritiserte det fleirtalet i parlamentsgruppa til det tyske sosialdemokratiske partiet som støtta krigføringa i første verdskrigen. 

Adler sitt arbeid med filosofi gjekk på å prøve å sameine kantiansk medvitsanalyse med den marxistiske samfunnsteorien. Han stod her i motsetning til dei som meinte seg å vere ortodokse marxistar, som Karl Kautsky og Vladimir Lenin. 

Han arbeidde au med marxistisk statsteori og tilhøvet mellom politisk og sosialt demokrati. Det sosiale demokratiet når ein først i det klasselause samfunnet, seier Adler. Anna demokrati er berre politisk, og derfor framleis ei form for klasseherredømme, eller klassediktatur. Adler var derfor heller ikkje redd for nemninga «proletariatets diktatur», sjølv om han tok avstand frå bolsjevikane sin misbruk av nemninga, medan ein annan leiande austromarxist, hans nære venn Otto Bauer, ikkje ville bruke uttrykket fordi det så lett blir misforstått. Bauer fekk fleirtal på kongressen i Linz i 1926, da bl.a. dette spørsmålet blei drøfta. SDAP sitt Linz-program frå 1926 er elles namngjete som eit klart uttrykk for austromarxistane sitt venstresosialistiske syn.

Kjelder

Sosialistiske politikarar
Austerrikske filosofar
Austerrikske politikarar
Parlament

Parlament (frå fransk parlement, av parler, 'tala') er ei vanleg nemning for nasjonalforsamlingar i demokratiske land. Forsamlingar kalla parlament oppstod i Frankrike og Storbritannia i mellomalderen. Det britiske parlamentet utvida makta si fram mot 1600-talet, då parlamentariske representantar avsette kongen og dømde han til døden. Etter gjeninnføringa av monarkiet fortsette parlamentet å ha ei sentral rolle i styret av landet.

Sjå òg
 parlamentarisme

Kjelder

 Berg, Ole T., «Parlament» (27. oktober 2014), Store norske leksikon.

Bakgrunnsstoff

Politiske forsamlingar
Lovgjevande forsamlingar
Bibsys

BIBSYS er ei administrativ eining under NTNU, som yter tenester til norske fag- og forskingsbibliotek.

Gjennom biblioteksystemet BIBSYS får studentar, forskarar og ålmenta tilgang til ulike bibliotekressursar.

Bakgrunnsstoff 
 BIBSYS 
 BIBSYS Ask
 Søk i (BIBSYS) Oria.no

Bibliotek
Utdanning i Noreg
Trønder-Avisa

Trønder-Avisa er ei avis som blir utgjeven i Trøndelag. Hovudredaksjonen ligg på Steinkjer, men avisa har kontor i Namsos, Levanger, Grong, Verdal og Stjørdal òg. Ho blir lesen over nesten heile Nord-Trøndelag, men fyrst og fremst på Innherad. Sjefredaktør er Arve Løberg. Trønder-Avisa har fått mykje merksemd av di dei har satsa på jamstilling i staben. Avisa blir no prenta hjå Adressatrykk i Trondheim.

Trønder-Avisa er ei av dei få større avisene i landet som ikkje er ått av eit av dei tre mediekonserna Schibsted, Orkla Media eller A-pressen. Avisa er fyrst og fremst ått av Nord-Trøndelag AS (52 %), L/L Inntrøndelagen (38,7 %) og A-pressen (9,3 %). Bak dei to lokale selskapa står 5–600 lokale aksjonærar. Trønder-Avisa eig dessutan Ytringen (oppkjøpt 1993) og Steinkjer-Avisa (oppkjøpt 1999), og har ein stor aksjepost i Inderøyningen.

Opplagstal

Historie 
Trønder-Avisa oppstod ved krigsutbrotet i 1940, då Steinkjer vart bomba av tyske fly den 9. april. Lokala til båe dei konkurrerande avisene, Inntrøndelagen (Venstre) og Nord-Trøndelag og Nordenfjeldske Tidende (Bondepartiet), brann ned til grunnen. Dei to redaktørane, Olav Hougen og Johannes Kjesbu som var bitre fiendar, vart samde om at det skulle gjevast ut avis same kva. Dei fekk så tak i eit prenteverk som kunne prente avisa på Verdal. Fyrste nummer av Nord-Trøndelag & Inntrøndelagen kom ut 29. mai same året. I 1942 vart redaktørane avsette av den tyske okkupasjonsmakta, som sette inn sin eigen redaktør. Hougen døydde under krigen, men Kjesbu gjekk på som redaktør att og sat heilt fram til 1950.

Den 15. september 1952 vart samanslåinga mellom dei to avisene permanent og namnet endra til Trønder-Avisa, som vart eit talerøyr for Venstre og Senterpartiet, med to politiske redaktørar. I 1964 skifte avisa frå å prente med blysats til teletypeperforering i samband med flytting til nye lokale. Den 12. april 1972 skifte avisa til berlinarformat. I 1980 flytte avisa til dei lokala ho framleis held til i. Formatet gjekk over til tabloidformat i 2000, og prentinga vart flytt til Adressatrykk i Trondheim, sidan det gamle prenteverket til Trønder-Avisa var ubrukeleg og nytt vart for dyrt.

Heilt fram til 1990-talet hadde Venstre-redaktøren kommentarar på måndag, onsdag og fredag, medan Senterparti-redaktøren hadde kommentarar tysdag, torsdag og laurdag. Dette fekk eit underleg utslag under EU-striden i 1994, då avisa var for EU-medlemskap måndag, onsdag og fredag og mot dei andre dagane. Avisa gjekk bort frå denne ordninga i 1998, og vart politisk uavhengig i 2001.

Sjå òg 
 Olav Myhr

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Trønder-Avisa på nett

Aviser i Trøndelag
Norske aviser etter namn
Skipingar i 1940