alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hava nagila

«Hava nagila» (hebraisk הבא נגילה) er ein jødisk song skriven av Abraham Zvi Idelsohn til ein hasidisk folketone.  Namnet til songen tyder «Lat oss gleda oss», og han er dimed mest brukt som ein feiringssong.  Songen er ein av dei best kjende jødiske folkesongane og er ofte brukt i populærkultur som eit symbol for jødedommen.

Opphav og oppdaging 

Tonen som me i dag kjenner som «Hava Nagila» var opphavleg ein niggun — ein slags ordlaus song — sungen av hasidiske jødar i Sadigora, ein ukrainsk landsby.  Ei gruppe Sadigorer-hasidim flytta til Jerusalem rundt slutten av 1800-talet.  Der var tonen oppdaga i 1915 av Idelsohn, som då var leiaren hjå musikkorpset i den ottomanske hæren.  Idelsohn var svært oppteken av å ta opp, skriva ned og samla gamle jødiske folkemusikktradisjonar frå ulike land.  Han meinte at dei kunne brukast som grunnlaget for ein ny nasjonal musikkstil for det jødiske folket, og prøvde å skriva nye visetekstar på hebraisk som kunne passa dei gamle melodiane.  Mangein av dei vart svært populær mellom jødar i dagens Palestina.

Ein ny songtekst 

I 1918 planla Idelsohn ein feiringskonsert i Jerusalem for å hylla den britiske sigeren over det ottomanske imperiet.  Han valde den hasidiske tonen frå Sadigora, og skreiv for han ein songtekst på hebraisk.

Utgangspunktet for songen var det 24. verset i den 118. salmen, som Idelsohn skreiv om for å få det fyrste verset i songen:
Ze hayom asah adonai, nagila venis'mecha bo
«Dette er dagen som Herren har gjort; lat oss jubla og gleda oss no!»

I seinare år hevda Moshe Nathanson at det eigentleg var han som skreiv songteksten som tolvåring medan han var elev hjå Idelsohn,  men denne påstanden gjekk Idelsohn aldri med på.

Utbreiing 

Den fyrste førestillinga gjorde songen svært omtykt i Jerusalem.  Songen snart spreie seg over heile landet og vidare i verda, der han vart oppfatta som ei palestinsk-jødisk folkevise.  I løpet av 1920- og 1930-åra kom songen til å verta inkludert i dei fleste songbøkene for jødiske barn.  Songen, som i opphav var roleg, fekk ein raskare rytme, og ved sluttinga av 1940-åra var han sungen og dansa som ei hóra-dansevise.  Songen vart meir og meir folkekjær, og er i dag ein vanleg del av dei fleste jødiske feiringar.  Han har også funne ein plass i populærkulturen, og har vorte spelt av ei rekkje jødiske og ikkje-jødiske musikarar, som Josephine Baker, Harry Belafonte, Neil Diamond, Bob Dylan, Connie Francis, Lena Horne og André Rieu.

Kjelder 

James Loeffler, «Hava Nagila's Long, Strange Trip » på MyJewishLearning.com
Lawrence Bush, «Moshe Nathanson: The Reconstructionist Who Wrote "Hava Nagila"» Reconstructionism Today Vår 2003.

Bakgrunnsstoff 
Video der Andre Rieu framførar Hava Nagila i Albert Hall (på Youtube).

Hebraiske songar
Folkeviser
Jødisk musikk
Dick Dale-songar
Engelbrektsopprøret

Engelbrektsopprøret er namnet på eit opprør i Sverige frå 1433 til 1436 med sentrum i Dalarna og Bergslagen i Sverige som spreidde seg over heile Svealand og Götaland. Opprøret fekk namnet sitt etter Engelbrekt Engelbrektsson.
Opprøret førte til at Engelbrekt blei vald til rikshøvedsmann og at kong Erik av Pommern blei avsett, og inleidde oppløysinga av Kalmarunionen.

Opprøret byrja i 1433 etter misnøye med den lokale futen i Västerås, den danske Jens Eriksen «Jösse Eriksson». Erik av Pommern, som var konge av Sverige, Danmark og Norge under Kalmarunionen, hadde overført klagene til riksrådet. Rådet fann at klagene stemde, men fogden blei ikkje avsett. Opprøret varte til 1436 og blei formelt bilagt ved ein seremoni på Stora torget i Kalmar etter at kongen hadde gått med på å styre saman med riksrådet.

Svensk historie
Opprør i Sverige
Opprør i mellomalderen
Aegidius

Sjå og heilage Egidius

Aegidius (død 465) var ein romersk general og magister militum i Gallia. Aegidius gjorde opprør i 461 då keisar Majorian blei avsett og avretta av Ricimer, magister militum i Italia. Ricimer utropte ein marionett, Libius Severus til keisar og avstod Narbonne til visigotarane mot at desse tok seg av Aegidius. Aegidius sigra over visigotarane i eit slag ved Orléans i 463, kanskje med støtte frå den frankiske kongen Childerik I. Med base i Soissons styrte Aegidius delar av nordre Gallia i revolt mot keisaren i Roma fram til han blei snikmyrda hausten 465. Sonen til Aegidius, Syagrius, arvet faren sin maktbase i Soissons og fortsette å styre området som ein slags gallisk-romersk konge.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aegidius» frå ,  den 8. juni 2010.  
 

Vestromarriket
Gallia
Døde i 465
SMS-språk

SMS-språk er ei skriftleg slangform som særleg er vanleg i tekstmeldingar sende mellom mobilar, men blir og brukt i mellom anna chatting på Internett. Stilen er prega av forkortingar og bruk av tal i staden for bokstavar og z i staden for s.

Språket utvikla seg blant ungdom i takt med at mobiltelefonar blei meir vanlege i slutten av 1990-åra. Det blei påverka av dei små, klønete mobiltastatura og at meldingane berre kunne innehalda 160 teikn.

Ettersom mobilar er blitt meir avanserte, med betre tastatur og ordlister, er det blitt mindre vanleg å bruka SMS-språk.

Døme på uttrykk og tydingar 
 CU – (see you) sest
 d – det
 F2F – (face to face) andlet til andlet 
 Gp - (gjer på?)
 GID – glad i deg; dessutan KGID – kjempeglad i deg
 oxo – også
 koz – kos/klem
 wsup - (what's up?) Kva skjer?
 kgd - kva gjer du? (bokmål: hvd - hva gjør du?)
 kk - okei
 me2 - me too
 bynn - begynne
 idk - (i dont know) eg veit ikkje
 btw-(by the way) forresten
 m8-(mate) kompis
 ty-(thank you) takk
 wp-(well played) bra spelt
 gg-(good game) bra spel
 1RGI-(energi) energi
 4E-(forever) for alltid
 7K-(sjuk)
Sjargong
Ungdomskultur
Støl

Støl, eller støyl, er ein mjølkeplass i utmarka. Ofte kunne ein gå frå garden til stølen og tilbake att på éin dag, og ei budeie kunne vitja stølen morgon og kveld for å mjølka. Mange stølar låg likevel så langt unna at ein gjerne gjekk til stølen om kvelden, mjølka kyrne, overnatta i selet (selhus), mjølka om morgonen, før ein gjekk heim for å arbeida, vanlegvis ta del i slåtten, heime på garden ut over dagen, til det atter var tid for draga til støls. Nokre stader er ordet «støl» brukt synonymt med «seter». Ein mjølkeplass med flor, men utan sel, kan då kallast ein mjøstøl.

Førhistorisk støl 

Det er spor etter busetnad i fjellet langt bak i førhistorisk tid. Det kan vera vanskeleg å vita kva aktivitet ein skal knyta til desse spora. I steinalderen har busetningsspor i fjellet ofte samanheng med jakt. Frå bronsealderen byrja ein i stor utstrekning å nytta beiteressursane i fjellet, men det er få spor etter busetnad som kan daterast til bronsealderen. Det er ein del kokegroper i fjellområde som er daterte til bronsealderen. Det er vanleg å tenkja seg at ein ikkje hadde permanente stølshus i bronsealderen, men at gjetarar fylgde husdyra og at kokegropene er spor etter at desse gjetarane laga seg mat.

Frå jarnalderen har me mange spor etter stølsbruk, særleg i Vestlandsfjella. Dei mest vanlege arkeologiske spora frå denne aktiviteten har me i form av tufter, kokegroper og skålgroper. Enkelte stadar er det mange tufter samla på ein stad, medan andre stadar ligg tuftene meir spreidde. Det finst enkelte spreidde tufter som kan daterast til hundreåra før Kristus, men i hovudsak kan ein datera stølstufter til perioden frå romartid og frametter. Det var fyrst på slutten av 1970-talet at arkeologane vart klar over tidsdjupna som er i enkelte stølsområde. Det var særleg ved dei mange arkeologiske undersøkingane i samband med utbygging av fleire vassdrag på Vestlandet at ein kunne påvise førhistorisk stølsbruk i stor utstrekning.

På mange av dei kjende førhistoriske stølane finn ein jordfaste steinar med skålgroper. Dette er bakgrunnen for at desse helleristningane også er blitt kalla stølsristningar.

Sjå òg 
 Seter

Kjelder 
Reinton, L. 1955. Sæterbruket i Noreg.
Skrede, M.A. 2002. Utmark og gard. Nærstudie av tufteområde i Friksdalen i Leikanger, Sogn og Fjordane. Upublisert hovudoppgåve i arkeologi frå Universitetet i Bergen.

Bakgrunnsstoff 
 Stølskona, Statens filmsentral, i samarbeid med Norsk folkemuseum

Husdyrhald
Norsk landbrukshistorie
Norsk bygdekultur
Far North District

Far North District på New Zealand er — som namnet seier — det nordlegaste distriktet i landet, og det ligg på nordenden til Nordøya.

Geografi 
Distriktet ligg heilt nord i regionen Northland, og er det største av distrikta denne regionen er sett saman av. Det strekker seg frå nesa og vikene i nordenden av halvøya Aupouri Peninsula, forbi Ninety Mile Beach og i sør sentralt på halvøya North Auckland Peninsula, der han omfattar både Bay of Islands og Hokianga.

Nord i distriktet ligg byane Kaikohe og Kaitaia, lenger sør byar og omland ved Bay of Islands (Kerikeri, Paihia, Russell, Opua, Kawakawa og Moerewa), og ei rekkje mindre busetnader kring Hokianga Harbour (Omapere, Opononi, Rawene, Panguru, Kohukohu, og Horeke).

Populasjon 
Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i distriktet 55 845 menneske, og 40 % av desse rekna seg som maoriar. I det siste tiåret har busetnaden — i motsetnad til nasjonale og internasjonale trender — vorte aukande rural. Den største byen, Kaitaia, har eit folketal på så vidt over 5200, i Kaikohe, administrasjonssenteret i distriktet, er folketalet 4100.

Lokalstyre 
Far North District Council vart danna ved samanslåing av områda Mangonui, Hokianga, Whangaroa og Bay of Islands County Councils.

Bakgrunnsstoff 

Northland
Distrikt på New Zealand
Baltimore

Baltimore er den største byen i delstaten Maryland i USA og ein av dei viktigaste hamnebyane i landet. Byen er nesten heilt omkrinsa av Baltimore County, unnateke i sør. Sjølve byen Baltimore er uavhengig, og ikkje del av noko fylke.

Historie 
Byen vart grunnlagd i 1729, og oppkalla etter baron Baltimore, ein av dei britiske grunnleggjarane av kolonien Maryland. Hamna tente opphavleg tobakkshandelen i byen. Men seinare tente ho også den amerikanske samhandelen med Europa og Karibia. Då Philadelphia var okkupert av britane i 1777, hadde kontinentalkongressen møte i Baltimore.

I 1827 vart den første jernbanelina i USA, Baltimore & Ohio Railroad, opna i Baltimore.

Hamna utvikla seg på 1800-talet til den nest største innvandringshamna i USA, etter New York.

Folk frå Baltimore

Frank Zappa (1940–1993), musikar, komponist
John Bolton (f. 1948), tidlegare rådgjevar til USA sin president
Ta-Nehisi Coates, forfattar

Bakgrunnsstoff 
 http://www.ci.baltimore.md.us  (engelsk)
 http://www.baltimoretourism.com (engelsk)

Kjelder 
 Frå Wikipedia på bokmål

Byar i Maryland
Kaipara District

Kaipara District er eit distrikt i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Byen Dargaville er administrasjonssenter i distriktet.

Geografi 
Kaipara District er dei låge åsområda kring dei nordlege breiddene til Kaipara Harbour, ei stor, naturleg hamn som opnar seg mot Tasmanhavet. 

Det grovt sett trekanta distriktet strekkjer seg frå ei avsmaling på halvøya North Auckland Peninsula sør for Maungaturoto i søraust, til skogområdet Waipoua Forest i nordvest, og strekker seg herfrå nedetter vestkysten til Kaipara Harbour. Distriktet er delt i to av elva Wairoa River og tilførsleelvene som tømmer seg i nordenden av Kaipara Harbour.

Populasjon 
Byane Dargaville, Maungaturoto og Kaiwaka og områda omkring hadde ved folketeljinga i 2013 eit innbyggjartal på 18 960. Av desse bur om lag 4250 i Dargaville, som er den største busetnaden i distriktet.

Populasjonen er for ein stor del rural, og held til i mindre busetnader som ligg spreidd omkring i det bølgjande landskapet. Området kring Dargaville er kjent for å ha mange innbyggjarar som stammar frå Dalmatia.

Den næraste større byen er Whangarei, 45 km nordaust for Dargaville.

Lokalstyre 
Kaiparadistriktet er delt i fire område:
 Dargaville
 Otamatea
 Central
 West Coast

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til distriktsstyresmaktene

Distrikt på New Zealand
Northland
Moerewa

Moerewa er ein liten by med med eit innbyggjartal på 1536 ved folketeljinga i 2006. Ved teljinga i 2001 budde det 1662 menneske her. Byen ligg i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Ein uvanleg stor del av innbyggjarane reknar seg som māori — over 80 % av populasjonen. Byen ligg nær Bay of Islands, fem km vest for Kawakawa.

Moerewa er ein tenesteby for landbruksnæringane som ligg kring han, hovudverksemda er slakteriindustri som voks fram på 1940-talet. Under dei økonomiske nedgangstidene på 1980-talet vart mange av verksemdene i byen sterkt påverka, og arbeidsløysa steig. På grunn av dette har folketalet i byen svinga i dei seinare åra, sjølv om det no er teikn som tyder på økonomisk oppgang i distriktet.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Moerewa

Byar på New Zealand
Vreid

Vreid er eit norsk metalband.
Dei fleste av medlemene i Vreid er tidlegare medlemer av det nedlagde bandet Windir (alle med unntak av Ese).
Etter at frontmannen for Windir, Valfar, fraus i hel ei vinternatt i Sogndal, kjente medlemene av gruppa at dei ikkje lenger kunne halda fram, sidan Windir var Valfar sitt prosjekt frå byrjinga. Medlemene valde dimed for å byrja på eit nytt, eiget prosjekt som fekk namnet «Vreid».

I motsetnad til Windir fokuserer ikkje Vreid seg lyrisk på urnorske historier om Noreg og særleg Sogndal, men heller mot den kalde krigen, og særskildt fokus på jernteppet. Dei er nett som Windir sine tekstar skrive både på «sognamaol» og på engelsk.

Medlemer 
 Hváll - (Bass)
 Steingrim - (Trommer)
 Sture - (Vokal, gitar)
 Ese - (Gitar)
 «Strom» - (Gitar)

Diskografi 
 Kraft - (2004)
 Pitch Black Brigade - (2006)
 I Krig - (2007)
 Milorg - (2009)
 V - (2011)
 Welcome Farewell - (2013)
 Solverv - (2015)

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside

Norske heavy metal-band
Black metal-band
Musikkgrupper skipa i 2004
Nikolai Stokholm

Nikolai Stokholm () er ein dansk fotballspelar. Han spelar midtbane for Viking Fotballklubb. Der han er kaptein (drakt nummer 7). Han har spelt for Viking FK sidan 2006. Tidlegare klubbar han har spelt for er AB, Odense. 

Danske fotballspelarar
Viking-spelarar
Odense-spelarar
Folk frå Holbæk
Hvannadalshnúkur

Hvannadalshnúkur (blir uttala kvanna-dals-Hnokur med trykk på fyrste staving), au skrive Hvannadalshnjúkur, er det høgaste fjellet på Island. Siste offisielle høgdemåling er frå 2005 og seier 2109,6 m . Hvannadalshnúkur er ein del av stratovulkanen Öræfajökull og ligg i utkanten av Vatnajökull. Han er au ein del av nasjonalparken Skaftafell.

Høgaste punkt
Fjell på Island
Bygdedyret

Bygdedyret er eit omgrep skapt av forfattaren Tor Jonsson, om negative sider av livet på den norske landsbygda. Bygdedyret er blitt kalla «den rurale versjonen av Jantelova».

I 2011 avduka Linda Bakke ein skulptur av «Bygdedyret», laga av traktor- og gravemaskindelar, i Hamar.

Kjelder 

 Anette Strand Sletmoen, Bygdedyret kan beskues i Hamar, Nationen, 10.09.2011.

Bakgrunnsstoff 
 Bokmelding frå Dag og Tid 
 Bygdedyret kan beskues i Hamar i Nationen

Norsk samfunn
Dyr i kulturen
Tor Jonsson
Fylkesveg 72

Sjå òg Fylkesveg 72 (fleirtyding)
Fylkesveg 72 (Fv72) går mellom Berg i Verdal og riksgrensa ved Åbo. Veglengda er 52,8 km.

Han tar av frå E6 på Berg og går i retning sør-aust gjennom Inndalen til Sandvika og frå der nordover til Åbo grense. I Sverige går vegen vidare til Järpen.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Stamphusmyra
 Arm frå Stamphusmyra til Verdalsøra (1,6 km)
   Verdalsøra,  til  Fleskhus (5,0 km)
  frå By til Nes (4,0 km)
  frå Valstad til  Heitlo (4,4 km)
  Nes
  frå Levring til Tromsdal (5,0 km)
  Stene skanse
  Sandvika i Verdal
  Endepunkt Åbo grense
  i Sverige

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Trøndelag
Vegar i Verdal
Den norske riksgrensa
Fylkesveg 74

Fylkesveg 74 (Fv74) går mellom Formofoss i Grong og riksgrensa ved Murusjøen. Veglengda er 97,7 km.

Han tar av frå E6 ved Formofoss og går austover til riksgrensa, i Sverige vidare til Gäddede og Strömsund.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Formofoss
  frå Formofoss til  Torneset

  frå Skjelbred til Ågård (3,6 km)
  frå Sandvika til  Tunnsjørøyrvika i Røyrvik
  Eidet bru
  Endepunkt Murusjøen grense
  i Sverige.

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Trøndelag
Vegar i Grong
Vegar i Lierne
Den norske riksgrensa
Fylkesveg 705

Sjå òg Fylkesveg 705 (fleirtyding)
Fylkesveg 705 (Fv705) går mellom Værnes i Stjørdal og Brekken i Røros. Veglengda er 144,6 km. 

Han tar av frå europaveg 6 ved Værnes og går sørover forbi austenden av Selbusjøen til Selbu sentrum, vidare retning sør-aust til Tydal. Frå Tydal går vegen sørover til Aursunden og austover langs Brekkfjorden til Brekken der han møter riksveg 31.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt

Sandfærhusbrua (≈300 m)
 Hell
Arm Øyvegen til Hell stasjon (0,4 km)
 til  Rotvoll i Trondheim
Hell stasjon
 frå Hell til Sørkilflåa
 frå Dravenget til  Lånke (6,9 km)
 frå Elvran til Brennmoen (2,7 km)
 frå Elvran til Ytteråsen (6,6 km)
 Brennmoen

 frå Tømra til  Hommelvik i Malvik
 frå Garberg til Alset (3,2 km)
 frå Uglem til Uglan (1,4 km)
 frå Eidem til Flønes (2,2 km)
 frå Skarodden til Renå
Mebond
 frå Evjen til Kyllo (4,4 km)
 Kyllo,  frå Kyllo til  Moslett (0,7 km)
Kommunal veg frå Rollset til  Rollset bru
 frå Tuset til Drivvoll (3,3 km)

 frå Ås til Østby (1,4 km)

 frå Myrmoen via Glåmos til  Kroken
 Brekken

Bakgrunnsstoff 

Primære fylkesvegar
Fylkesvegar i Trøndelag
Vegar i Stjørdal
Vegar i Selbu
Vegar i Tydal
Vegar i Røros
Europaveg 14

Europaveg 14 (E14) er ein 461 kilometer lang europaveg som går frå Trondheim i Noreg til Sundsvall i Sverige, der han møter europaveg 4. Mellom Trondheim og Stjørdal følgjer han same trasé som europaveg 6. Den norske delen av vegen mellom Stjørdalshalsen og riksgrensa er 67,1 km lang.

Heile traseen er som følgjer: Trondheim - Stjørdal - Skurdalsvollen (grense Sverige) - Østersund - Sundsvall.

Knutepunkt

Sjå òg 
 Europaveg 14 i Noreg
 Europaveg 14 i Sverige

Bakgrunnsstoff 
 

Europavegar
Vegar i Trøndelag
Vegar i Sverige
Mo i Rana

Mo i Rana (sørsamisk Måehvie) er ein by i Rana kommune i Nordland. Han er den fjerde største byen i Nord-Noreg. Mo hadde status som ladestad frå 1923 til 1964, og har hatt bystatus frå 1997.

Mo i Rana ligg inst i Ranfjorden, like sør for Saltfjellet og Polarsirkelen. Mo vart tidlegare omtala som «Jernverksbyen». Då Norsk Jernverk vart nedlagd i 1988, gjekk byen gjennom ei omfattande omstilling, og byen vert no marknadsført som «Polarsirkelbyen».

Geografi 
Jernbanestasjonen for Nordlandsbanen ligg ved fjorden, går gjennom byen og deler byen i to. Stasjonen vart opna i mars 1942. På sjøsida ligg den gamle bydelen på Moholmen i tillegg til eit område som på 1990-talet vart fylt ut og bygd ut med hotell, Statens Innkrevingssentral, TAG systems, treningssenter og bustadar. På den andre sida av jernbanen ligg «jernverksbyen» sitt sentrum, med kjøpesentra, rådhus og gågater. Det er vegsamband vidare nordover over Saltfjellet til Fauske og Bodø, og sørover til Mosjøen og Trondheim, mot vest til Nesna, mot aust over Umbukta til Sverige. Det ligg ein flyplass på Røssvoll, kring 13 km fra sentrum.

Kultur 
«Havmannen» er Ranas eigen ‘lille havfrue’, ein del av Skulpturlandskap Nordland, laga av Antony Gormley og avduka 6. mai 1995.

Kjende ranværingar 
 Bjørn Alterhaug - jazzmusikar og komponist
 Stig Bang - forfattar og kulturpersonlegdom
 Jonny Ditlefsen - fotballdommar
 Tor Arne Fiskum - tidlegare toppdommar
 Guttorm Guttormsen - komponist og musikar
 Ivar Hartviksen - forfattar og filmskapar
 Tor Jacobsen - lokalhistorisk inspirert forfattar, tidlegare journalist
 Per Karstensen - tidlegare stortingsrepresentant, Arbeidarpartiet
 Hanna Kvanmo - tidlegare stortingsrepresentant og parlamentarisk leder, SV
 Inge Myrvoll - tidlegare stortingsrepresentant, no ordførar i Rana, SV
 Elin Nilsen - skiløpar
 Ole Tobias Olsen - «Nordlandsbanens far»
 Trond Jøran Pedersen - tidlegare skihoppar og hopplandslagstrenar
 Tom Sandberg - tidlegare kombinertløpar
 Trond Sollied - tidlegare fotballspelar, no trenar
 Laila Stien - forfattar frå Hemnes, voks opp i Rana
 Tor-Arne Strøm - stortingsrepresentant, Arbeidarpartiet

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Grensehandel Bildete frå gamle og nye Mo i Rana  
 Isbre- Svartisen og Okstindan
 Nettutgåva av Rana Blad
 Rana Museum 
 Vikafestivalen
 Sjonstock 
 Sjona Rockefestival
 Radio 3 Rana 
 Mo i Rana frå Jernbaneverket sitt stasjonsoversyn: Mo i Rana
 Norsk Jernbaneklubb si stasjonsdatabase: Mo i Rana
 moirana.com - lokal portal for Mo i Rana

Rana kommune
Byar i Nordland
Tidlegare kommunar i Nordland
Norske kommunar skipa i 1923
Norske kommunar nedlagde i 1964
Kommunesenter i Nordland
Norsk Jernverk

A/S Norsk Jernverk (stifta 19. juli 1946 i Mo i Rana, nedlagd 9. juni 1988) var eit norsk industriføretak, eigd av den norske staten. Opprettinga av jernverket vart vedteke av Stortinget for å gjera Noreg meir sjølvforsynt av stål, i tillegg til å bidra til styrking av landsdelen Nord-Noreg.

Den såkalla «Jernsakan» gjaldt Noreg si trong for å sikker forsyning av stålplater. I etterkant av andre verdskrig såg ein det som viktig å byggja opp innanlands produksjon. I staden for alternativet Orkanger vart Mo i Rana vald; her var det allereie rike førekomster av jernmalm, i tillegg låg staden nær kraftverket i Glomfjord.

Ved kjøp av Dunderland Iron Ore Company i Mo i Rana i 1947 og Rana Gruber på Storforshei i 1962 vart tilgjenge på malm sikra; hovudsakleg magnetisk magnetitt og lågmagnetisk hematitt.

Litteratur 
 T. Grønlie, Jern og politikk 1945—1955. AS Norsk Jernverk — beslutningsprosessen fra plan til produksjon, Oslo 1973. Stortingsmelding nr. 38 (1978—79).
 Unn Kristin Daling, Etableringa av norsk koksproduksjon; Norsk Koksverk A/S 1960-70, (1997/98), i «Jernverk og samfunnsendring. Tretten bidrag til historia om jernverket og Mo i Rana», Trondheim 2003

Bakgrunnsstoff 

Jernverk
Næringsliv i Rana
Historie i Rana
Tidlegare norske føretak
Føretak skipa i 1946
Føretak nedlagde i 1988
1946 i Noreg
1988 i Noreg
Kristiania Sporveisselskab

Kristiania Sporveisselskab (på folkemunne Grønntrikken) var det første selskapet som dreiv sporvognstrafikk i Oslo (Kristiania). Selskapet blei stifta i 26. august 1874 som eit privat aksjeselskap, 6. oktober 1875 gjekk første tur. Selskapet hadde då tre liner, alle trafikert med hestesporvogn: Stortorvet–Vestbanen, Stortorvet–Homansby og Stortorvet–Oslo (Gamlebyen). Linenettet blei utvida fleire gonger fram til 1911. Hestesprovognene blei erstatta av elektriske i perioden 1899–1900.

I 1905 kjøpte Kristiania Sporveisselskap opp Kristiania Kommunale Sporveie. Frå 1912 hadde det eit samarbeide med konkurrenten A/S Kristiania Elektriske Sporvei. Selskapa blei innløyst og slått saman til det kommunale aksjeselskapet A/S Kristiania Sporveier (frå 1925 A/S Oslo Sporveier) i 1924 då konsesjonane deira gjekk ut.

Kjelder 
 Oslo byleksikon. Oslo 2000. ISBN 82-573-0815-3
 Fasting, Kåre. Sporveier i Oslo gjennom 100 år. 1875–1975. A/S Oslo Sporveier, 1975.

Samferdsle i Oslo
Sporvogn i Oslo