alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Matematisk filosofi

Matematisk filosofi er ei grein innan filosofien som handlar om det filosofiske grunnlaget for matematikken, som prøvar å svare på spørsmål omkring fundamentale antakingar innan matematikken og følgjer av desse. Eit av hovudmåla med matematisk filosofi er å skildre matematikken sin eigenart og metode, gjerne i høve til andre vitskapar. Eit anna mål er å definere matematikken si rolle i dagleglivet til menneske. På grunn av den indre logikken og strukturen ein finn i matematikk som fag gjev det den matematiske filosofien ei særstilling innan filosofien. Matematikken kan også i seg sjølv seiast å vere ei grein av filosofien, og særskild ein del av logikken. Dette synet vert gjerne kalla det logikistiske synet.

Viktige spørsmål 
Filosofien stiller ei lang rekkje spørsmål om matematikken. Dette er ikkje ei utfyllande liste. 
 Kva inneber det å tale om matematiske objekt? 
 Kva er målet med matematiske undersøkingar? 
 Kva rolle har mennesket i matematiske undersøkingar? 
 Kva er matematisk kunnskap? 
 Kva relasjon har den abstrakte, matematiske verda med den fysiske røyndomen? 
 Kva relasjon har matematikken med logikken? 
 Kva relasjon har matematikken med andre vitskapar? 
 Kva rolle har språk og hermeneutikk i matematikken? 
 Kva er matematikken si rolle i kunst?

Grunnsyn 
Den matematiske filosofien deler seg i to hovudretningar, som skil seg frå kvarandre i synet på matematikken sitt høve til røynda, realisme og anti-realisme. Det spørsmålet som desse to retningane gjev ulike svar på er om matematiske objekt eksisterer i røynda.

Realisme 
Matematisk realisme er den fyrste hovudretninga, og har som grunnsyn at matematiske objekt og relasjonar eksisterer i røynda, og ikkje berre som førestellingar.

Anti-realisme 
Matematisk anti-realisme inneber, i motsetnad til realismen, at matematiske objekt er ikkje-eksisterande. Dei er berre førestellingar eller idear, og kan dermed ikkje eksistere uavhengig av den som ser føre seg desse ideane.

Kjelder

Filosofi
Matematikk
Torleiv Stadskleiv

Torleiv Jørgensson Stadskleiv () var ein norsk biletkunstnar frå Bø i Telemark, der han budde mest heile livet.

På 1880-talet var Stadskleiv ei tid elev hos Erik Werenskiold og Christian Krohg. Kring 1900 studerte han i København under leiing av Kristian Zahrtmann.

Våren 1895 flytta den unge og talentfulle biletkunstnaren Halfdan Egedius til Bø. Egedius og Stadskleiv utvikla ein tett vennskap og påverka kunsten til einannan. Egedius kjende verk Drømmeren portretterar Stadskleiv.

Stadskleiv, som var ein framifrå teiknar, henta dei fleste av sine landskapsmotiv frå skog- og fjellnaturen i Telemark. Bileta er gjerne forma i ein romantisk stil, som i mangt kan minne om kunsten til Werenskiold og Egedius.

I 1967 gav Aschehoug ut ein biografi om Torleiv Stadskleiv, skriven av bilethoggaren Dyre Vaa.

Stadskleiv er heidra med ein statue på Bø stasjon.

Kjelder

Norske målarar
Norske teiknarar
Folk frå Bø i Telemark
Bharat Mata

Bharat Mata (hindi, frå sanskrit , Bhārata Mātā) eller Moder India (sanskrit også , Bhāratāmbā) er ei personleggjering av India og eit nasjonalsymbol for landet. Mor India har gjerne form som ei modergudinne, og minner mykje om gudinna Durga. Ho er som regel avbilda i ein safranfarga sari med eit indisk flagg, og i nokre høve saman med ei asiatisk løve.
Ho kan også framstillast saman med eit kart over India, eller berre som eit kart.

Historie

Førestillinga om  Bhāratmātā voks fram saman med den indiske frigjeringsrørsla på 1800-talet. Eit skodespel av Kiran Chandra Bannerjee med tittelen Bhārat Mātā blei først framført i 1873. Ein viktig song for rørsla og seinare den indiske nasjonalsongen, «Vande Mataram»  - 'Eg priser dykk, moder' - blei innført gjennom Anandamath, Bankim Chandra Chatterji sin roman frå 1882. 

Det finst tempel til Gudinna i Varanasi, der Mahatma Gandhi opna Bharat Mata Mandir ved Mahatma Gandhi Kashi University i 1936, og i Haridwar, der tempelet blei bygd av Vishwa Hindu Parishad (VHP) og innvigd av dåverande statsminister Indira Gandhi i 1983.

I tillegg er det sett opp statuar til henne fleire stader i landet.
«Bharat Mata ki Jai’» ('Siger for Moder India') er offisielt motto for den indiske hæren.

Framstillingar i kulturen
Den bengalske kunstnaren Abanindranath Tagore avbilda Bhārat Mātā som ei safrankledd hindugudinne med fire armar som heldt Vedaene, risaks, ein bønekrans og eit kvitt klede i 1905. 

Hindidiktaren Sumitranandan Pant skildra Bharat Mata i eit dikt med same namn som lik ei undertrykt landsbykvinne, med elvane Ganges og Yamuna forma av tårene hennar.

I 1957 hadde Mehboob Khan stor suksess med hindifilmen Mother India, der Nargis spelte ei fattig landsbykvinne og mor med mange gudinnekvalitetar. 

Kunstnaren M.F. Husain opplevde store kontroversar for sitt måleri av ei naken kvinne over eit kart av India frå 2006. Bildet blei tolka som å visa Bharat Mata, og Husain blei rettsforfølgd og måtte reisa i eksil.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bharat Mata» frå , og «Mother India» frå  den 26. mars 2015.  
 

Indiske nasjonalsymbol
Hindugudar
Modergudinner
Den indiske frigjeringsrørsla
Stephan Sinding

Stephan Abel Sinding () var ein norsk-dansk bilethoggar fødd i Trondheim. Han var bror av toneskaparen Christian Sinding og kunstmålaren Otto Sinding.

Liv og gjerning 

Sinding studerte jus og filosofi ved universitetet i Christiania frå 1865. Interessa for kunst 
førte til at han 1870-72 gjekk på Den kongelige Tegneskole i same byen. I 1872 reiste han til Berlin, der han var elev hos seinklassisisten Albert Wolff fram til vinteren 1874. Derifrå la han turen innom Paris og London.

Gjennombrotet kom i 1882 med Barbarkvinde bærer sin dræbte søn bort fra slaget, eit verk den danske, rike bryggerieigaren Carl Jacobsen kjøpte. Sidan kom Jacobsen til å kjøpe opp ein stor del av Sindings seinare arbeid.

Åra 1880-83 budde Sinding i Roma. Han busette seg så i København og vart dansk statsborgar i 1890. Til opninga av det norske Nationaltheatret i 1899 laga han statuane av Bjørnstjerne Bjørnson og Henrik Ibsen. Hovudverket er likevel Moder Jord frå 1900, det står utstilt ved Ny Carlsberg Glyptotek i København. 

Frå 1910 budde Sinding i Paris. Dei siste åra av livet modellerte han falne frå den første verdskrigen, som hadde prega han sterk. Han gav ut sjølvbiografien En billedhuggers liv i 1921, året før han døydde. Han døydde i Paris vart gravlagd på Père Lachaise-kyrkjegarden.

Utvalde verk
Vølund smed, 1873 
Hylas, ca. 1880
Slaven, 1878
Frise, 1891 
Enken, 1892 
Henrik Ibsen, 1899
Bjørnstjerne Bjørnson, 1899
Moder Jord, 1900 
Ole Bull, 1901
Valkyrjen, 1908 
Angelus, 1913 
L'Offrande, 1918

Galleri

Bibliografi

Kjelder
 
«Stephan Sinding» i Norsk biografisk leksikon

Denne artikkelen bygger på «Stephan Sinding» frå ,  den 26. mars 2015.

Bakgrunnsstoff

Norske bilethoggarar
Danske bilethoggarar
Folk frå Trondheim
Learning to Fly av Tom Petty

«Learning To Fly» er ein song av Tom Petty and the Heartbreakers. Han vart skriven i 1991 av Tom Petty og Jeff Lynne for albumet Into the Great Wide Open. Heile songen er basert på fire enkle akkordar (F, C, a-moll og G). Songen vart ein liten hit for Petty. 

B-sida til singelen var «Too Good To Be True».

Musikarar
Tom Petty - akustisk gitar, vokal
Mike Campbell - sologitar, slidegitar
Howie Epstein - korvokal
Benmont Tench - elektrisk piano
Stan Lynch - trommer, perkusjon
Jeff Lynne - gitar, synthesizer, bass, korvokal

Singellister
«Learning to Fly» vart gjeven ut som den første singelen frå Into the Great Wide Open og nådde 28. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100. Han vart òg den mest suksessrike singelen hans på Billboard Album Rock Tracks-lista, og nådde toppen av lista, der han låg i seks veker. «Learning to Fly» gjekk først inn på lista i Storbritannia, der han nådde 46. plassen.

Andre versjonar
Bonnie Tyler gav ut «Learning To Fly» som singel i 2003 frå albumet Heart Strings. Singelen selde dårleg. Lady Antebellum spelte songen i 2010 for den digitale EPen «iTunes Session».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Learning to Fly (Tom Petty song)» frå ,  den 26. mars 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Songar frå 1991
Tom Petty-songar
Bonnie Tyler-songar
Singlar frå 1991
Songar skrivne av Jeff Lynne
Songar skrivne av Tom Petty
Songar produserte av Jeff Lynne
Songar om luftfart
MCA Records-singlar
Musikkvideoar regisserte av Julien Temple
Songen Into the Great Wide Open

«Into the Great Wide Open» er den tredje songen på albumet Into the Great Wide Open frå 1991 av gruppa Tom Petty and the Heartbreakers.

Musikkvideoen for singelen vart regissert av Julien Temple, og hadde med  Johnny Depp i rolla som Eddie Rebel, Gabrielle Anwar som kjærasten hans, Faye Dunaway som manageren hans og roller av Tom Petty som scenearbeidaren Bart, Terence Trent D'Arby, manageren til Petty Tony Dimitriades, Chynna Phillips frå Wilson Phillips og Matt LeBlanc, seinare frå Friends. Videoen vart filma under filminga avArizona Dream, som både Depp og Dunaway spelte i.

Lister

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Into the Great Wide Open (song)» frå ,  den 26. mars 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Tom Petty-songar
Songar produserte av Jeff Lynne
Singlar frå 1991
Songar skrivne av Jeff Lynne
Songar skrivne av Tom Petty
Songar frå 1991
MCA Records-singlar
Musikkvideoar regisserte av Julien Temple
Mary Jane's Last Dance

«Mary Jane's Last Dance» er ein song skriven av Tom Petty og spelt inn av det amerikanske rockebandet Tom Petty and the Heartbreakers. Han vart spelt inn 22. juli 1993, medan Petty spelte inn soloalbumet Wildflowers, og vart produsert av Rick Rubin, gitaristen Mike Campbell og Petty sjølv. Innspelinga vart den siste med trommeslagaren Stan Lynch, før han slutta i 1994. Songen vart gjeven ut på Greatest Hits i 1993. Singelen nådde 14. plassen på Billboard Hot 100, og vart den første topp 20-hitten hans i USA i 1990-åra, og songen toppa Billboard Album Rock Tracks-lista i to veker.

Musikkvideo
Musikkvideoen, som vann MTV sin pris for beste mannlege video i 1994, syner Petty som ein likhusassistent som tar med seg ei død kvinne heim (spelt av Kim Basongar) for ein middagsdate. Ein scene i videoen der den døde kvinna har på seg ein bryllaupskjole i eit rom fullt av vokslys, er laust basert på ein passasje i Charles Dickens-romanen Great Expectations.

Lister

Årslister

Andre versjonar
 I 2010 gav songar/låtskrivaren Derwood ut ein southern rock/reggae-versjon av songen. 

 I 2005 gav Keller Williams ut ein bluegrass-versjon, som kombinerte Petty-songen «Breakdown», og vart kalla «Mary Jane's Last Breakdown» på albumet Grass.

 I 2006 hevda ein amerikansk radiostasjon at Red Hot Chili Peppers-songen «Dani California» var eit plagiat av «Mary Jane's Last Dance», og hevda at Petty burde saksøkte Chili Peppers. Rick Rubin hadde produsert begge songane. Petty svarte med å sei at han ikkje kom til å gå til sak, og at det var mange rockesongar som likna kvarandre. Hovudriffet i songen til Petty er på side lik hovudriffet i ein annan song kalla «Waiting for the Sun» frå 1992 av The Jayhawks. The Jayhawks var oppvarmingsband for Petty-turneen i 1992 og Benmont Tench spelte på begge.
 I 2013 gav Kenny Chesney ut ein song kalla «Pirate Flag». Denne har på liknande vis som med Red Hot Chili Peppers blitt samanlikna med «Mary Jane's Last Dance», særleg måten versa vert sungen på.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mary Jane's Last Dance» frå ,  den 26. mars 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1993
Tom Petty-songar
MTV Video Music Award-vinnarar
Songar produserte av Rick Rubin
Songar om narkotika
Solkross

Solkross, som vanlegvis vert kalla hjulkross, er ein krosstype danna av ein gresk kross (likearma kross) innanfor ein sirkel. Endane på krossarmane på ein solkross (hjulkross) rører ved sirkelen, i motsetnad til på ein ringkross (keltisk kross), der sirkelen bryt dei fire krossarmane nærare sentrum på den likearma krossen. Denne gamle geometriske figuren er kjent frå alle store kulturar ikring i verda. Han finst til dømes i norske og nordiske helleristningar, som vigslingskrossar i kyrkjer frå mellomalderen, på gravmonument og likeins som kjenneteikn i segl og bumerke. 

Namnet solkross vart tatt i bruk på 1800-talet, under påverknad av tysk «romantisk» historietolking. Eit meir nøytralt og treffande namn er hjulkross, for figuren minner meir om eit hjul med fire eiker enn ein solfigur med strålar frå eit midtpunkt og/eller i ein sirkel. Nemninga hjulkross har difor vorte den vanlegaste i dei fleste samanhengane. I helleristingar kan til dømes hjul på vogner vere teikna som hjulkross, og på den vidgjetne solvogna frå dansk bronsealder, der ei framstilling av solskiva er plassert på ei vogn med hjul, er hjula forma som hjulkross.

Nazistiske teoriar sette figuren i samband med hakekrossen og hans mange variantar, særleg når hakane i hakekrossen er bogne. Hakekrossar med bogne hakar kan - med litt velvillig fortolking - likna på ei sol med strålar eller eit roterande hjul danna av lyn- eller flammestrålar frå eit midtpunkt.

I 1933 vart solkrossen i dei «nasjonale» fargane gull på raudt (frå Noregs riksvåpen) innført som offisielt merke for Quislings parti, Nasjonal Samling. Då NS under krigen vart «statsberande parti», vart solkrossmerket i kombinasjon med ei stilisert ørn med utspilte venger (etter tysk førebilete) tatt i bruk som statssymbol som eit alternativ til riksvåpenet. Blant anna erstatta det riksvåpenet på tenestemerke (frimerke for offentlege brev) frå hausten 1942. Ørna kan sjåast på som anten å sitta på krossfiguren eller å bera han i klørne. Denne krossforma er lite brukt i Noreg etter 1945.

Bakgrunnsstoff 

 Kostveit, Østmoe Åsta: Kors i kake, skurd i tre. Tegn og symboler i folkekulturen. Landbruksforlaget 1997. ISBN 82-529-2231-7
Hans Cappelen og Knut Johannessen (red.): Norske kommunevåpen, Oslo 1987, side 204
 Hans Cappelen: «Bumerker i Norge – en oversikt» i Anders Bjønnes m.fl. (red.): Segltegninger fra hyllingene i Norge 1591 og 1610, Norsk Slektshistorisk Forening, Oslo 2010, side 60

Krossar
Nasjonal Samling
Charles W. Patchell

Charles Watson Patchell () var ein skotsk lærar og fjellklivar som ofte ferierte i Noreg frå 1880-åra til 1939. Han var fyrstemann til topps på ei rad norske fjell, særleg i Sunnmørsalpane.

Liv
Patchell underviste ved det som i dag heiter Glenalmond College frå 1892 til 1923, der han underviste i språkfaga gresk, latin og engelsk. Den privateigde internatskulen ligg i regionen Perth and Kinross.

I dei lange sommarferiane reiste ungkaren Patchell ofte til Noreg, der han la ut på fotturar og kleiv i fjella. Sommaren 1887 møtte han den norske fjellføraren Johannes Vigdal på Eidsbugarden. Gjennom mange år gjekk så dei to på turar i lag, mellom anna var dei 20 gongar på Jostedalsbreen. Fleire av fjellferdene var pionerturar. I 1895 klatra dei to til topps på Søre Dyrhaugstind, året etter tok dei seg fobi Halls hammer på Skagastølsryggen.

Patchell fekk høyre om Sunnmørsalpane i 1888, og det var til dette området han seinare oftast la sine sommarturar. Han var til topps på Kviteggja i 1890. I 1892 besøkte han fjordbygda Øye i dåverande Hjørundfjord kommune, og det då eittårgamle Hotel Union for fyrste gong. Fram til 1914 og utbrotet av fyrste verdskrigen, var han så å seie årleg innom hotellet på Øye.

I tida frå 1894 til 1908 stod Patchell for 14 fyrstebestigningar på Sunnmøre. Han var på
Romedalstinden, Blåtindane, Randerstoppen, Mohnstoppen og Ytstenestinden, Jakta, Risenosa, Litjehornet, Brunstadhornet, Nøre Smørskredtinden og Nøvedalstinden.

Etter Patchell pensjonerte seg i 1923 reiste han årleg til Sunnmøre. Han vart nærast ein liten institusjon i bygda på Øyelandet, kom kvar vår straks før 17. mai. På sjølve nasjonaldagen vart Patchelleikane avvikla med premiar til deltakarane. I 1927 vart Patchellhytta reist i fjelldalen Habbostaddalen, delfinansiert av Patchell. Denne turisthytta, som er eigd av Ålesund-Sunnmøre Turistforeining, var i bruk til ei ny og større hytte vart reist i nærleiken i 1964. Seinare er den eldste Patchellhytta restaurert.   

Patchell var medlem av Alpine Club i London og av Scottish Mountaineering Club. I 1932 vart han utnemnd til medlem av Norsk Tindeklub, heidersmedlem i Ålesund-Sunnmøre Turistforeining var han frå 1935. Ved utbrotet av andre verdskrigen reiste han heim for siste gong.

Ein bautastein til minne om Patchell vart reist i 1948 ved Riksveg 655, lengst framme på garden Øye.

Kjelder
Jakob E. Øye: «C. W. Patchell» i Frå Hjørundfjord. Årsskrift nr. 8 - 1986. 
«Charles Watson Patchell» i Sunnmøre: Fra Tare til tind. Årbok 2003 for Den Norske Turistforening.

Britiske fjellklatrarar
Skotske fjellklatrarar
Aquaridane

Aquaridane er ei gruppe meteorsvermar som verka å stråle ut frå stjernebiltet Vassmannen:
Eta Aquaridane
Kappa Aquaridane
Nord-Delta Aquaridane
Nord-Iota Aquaridane
Sør-Delta Aquaridane
Sør-Iota Aquaridane
Tau Aquaridane

Dei har maksimum omkring 4. mai med kring 12 meteorar per time. Svermen varer kring 10 dagar og er assosistert med kometen Halley.

Kjelder
Aquaridene. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/Aquaridene.

Meteorsvermar
Claudes syndrom

Claudes syndrom er eit syndrom som skuldast hjernestammeslag som er kjenneteikna ved oculomotoriusparese, kontralateral hemiparese, kontralateral ataksi og kontralateral hemiplagi i den nedre delen av andletet, tunga og skuldra.

Årsak og symptomatikk 

Claudes syndrom skuldast vanlegvis infarkt av midthjernen som følgje av okklusjon av arteria cerebri posterior. Lesjonen er vanlegvis eit unilateralt infarkt av nucleus ruber og pedunculus cerebri som påverkar delar av midthjernen:

Claudes syndrom liknar veldig på Benedikts syndrom.

Andre årsaker 
Stenose av arteria cerebri posterior kan mogelegvis utløyse Claudes syndrom.

Historie 
Syndromet er oppkalla etter Henri Charles Jules Claude, ein fransk psykiater og nevrolog, som skildra tilstanden i 1912.

Sjå òg 
 Wallenbergs syndrom
 Moritz Benedikt

Merknadar

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Claude's syndrome» frå ,  den 28. mars 2015.  
 

Hjerneslag
Syndrom som skuldast hjernestammeslag

Syndrom som skuldast hjernestammeslag er ei samnemning for ulike tilstandar som skuldast hjerneslag i hjernestamma. Slike syndrom inneber ofte svekking av nucleus nervi cranialis og dei lange fibrane i ryggmergen. Vanlege symptom er vertigo, ørske og kraftig ubalanse, men utan veikleik i den eine sida av kroppen, som vanlegvis kjenneteiknar hjerneslag. Dei førnemnde symptoma plar å oppstå samstundes; ørske i seg sjølv er ikkje eit teikn på hjerneslag. Hjernestammeslag kan også føre til dobbelsyn, uklår tale og nedsett medvit. Eit meir alvorleg utfall er locked-in-syndrom.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Brainstem stroke syndrom» frå ,  den 28. mars 2015.  
 

Hjerneslag
Oculomotorius-lamming

Oculomotorius-lamming (eller oculomotoriusparese) er ein augetilstand som skuldast skade i den tredje hjernenerven eller forgreiningar av denne. Den tredje hjernenerven forsyner storparten av musklane som styrer augerørsle. Skade i denne nerven vil dimed føre til nedsett eller unormal augerørsle. Nerven forsyner også den øvre augelokmuskelen og musklane som styrer samantrekking av pupillen. Avgrensinga for augerørsle er ofte så alvorleg at personen ikkje maktar å halde den normale innrettinga av augene ved lag, noko som fører til skjeling og fylgjeleg dobbelsyn.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Oculomotor nerve palsy» frå ,  den 28. mars 2015.  
 

Augemuskelsjukdommar og forstyrringar i binokulærfunksjon, akkomodasjon og bryting
Tredje hjernenerve
Norsk Barneblads Forlag

Norsk Barneblads Forlag er eit blad- og bokforlag.

Forlaget vart skipa av redaktøren og utgjevaren av Norsk Barneblad, Andreas Haavoll. Frå 1919 til 1988 gav det ut i kring 225 barnebøker på nynorsk. Forlaget står bak juleheftet Joletre/Juletre og teikneseriehefta Smørbukk og Tuss og Troll.

«Fram til andre verdskrigen var det klar overvekt av omsette bøker». Her var namn som Mark Twain, Edward S. Ellis og Jules Verne. I tiåra etter 1945 kom fleire norske forfattarar med; Knut Gjengedal, Bjørn Rongen, Johannes Heggland, Arvid Hanssen, Ingunn Elstad og Lillian Eltvik Dyrnes, for å nemne nokre.

Notar

Norske forlag
Albert Mummery

Albert Frederick Mummery () var ein britisk fjellklatrar kjend for sine spektakulære klatreturar i Alpane og i Himalaya.

Mummery var son til ein rik garverieigar i Dover. Allereie i unge år byrja han å klatre ruter som gjaldt som umoglege. 19 år gammal soloklatra han Whymper-ruta på Matterhorn. På seinsommaren 1879 var han tilbake i Zermatt og klatra, saman med tre fjellførarar, til topps på Matterhorn over den såkalla Zmuttgrat. Få dagar seinare var han med på fyrstebestiginga av Dürrenhorn. 5. august 1881 kleiv Mummery og fjellførarane Alexander Burgener og Benedict Venetz til topps på Aiguille du Grépon.

Utover 1880-åra endra Mummery den britiske alpeklatringa, saman med kameratane William Cecil Slingsby og John Norman Collie, ved å utelate lokale fjellførarar. Mummery utvikla også det såkalla Mummery-teltet. I 1888 kleiv han og John Cockin, som dei fyrste menneska, til topps på storfjellet Dykh-Tau i Kaukasus.

Sommaren 1895 var Mummery på tur til Himalaya saman med landsmennene Collie og Geoffrey Hastings. Målet med reisa var å nå toppen av Nanga Parbat, ein av dei fjorten 8 000 moh høge fjelltoppane i fjellkjeda. Under rekognosering i fjellsida Rakhiot vart Mummery og to gurkhaer tekne av eit snøras. Lika vart aldri funne.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Albert Mummery» frå ,  den 28. mars 2015.  
 
Denne artikkelen bygger på «Albert F. Mummery» frå ,  den 28. mars 2015.  
 

Britiske fjellklatrarar
Døde i snøras
Sophie Elise

Sophie Elise Steen Isachsen (), kjend som Sophie Elise eller Sophie Elise Isachsen, er ein norsk skribent, songar og låtskrivar. 

Sophie Elise vart fyrst kjend gjennom bloggen sophieelise.blogg.no, som i 2015 var ein av dei som vert mest lesen i Noreg. Ho har òg delteke i alle dei fire sesongane av røyndomsserien Bloggerne på TV 2 Bliss, og ho enda på tredjeplass i dansetevlinga Mitt dansecrew på TV 2 våren 2015.

I 2014 gav Sophie Elise ut singelen «Lionheart». I Noreg selde singelen til platina, og låg ei veke som nummer 12 på VG-lista. Den andre singelen hennar, «Love Like That», vart gjeven ut i 2015. «Love Like That» låg ei veke som nummer 27 på VG-lista. 

I 2016 gav Sophie Elise ut sjølvbiografien Forbilde.

Diskografi

Singlar
 2014: Lionheart
 2015: Love Like That
 2017: All Your Friends
 2018: In My Head

Bibliografi
 Isachsen, Sophie Elise (2016) Forbilde Cappelen Damm ISBN 9788202511678 (Sjølvbiografi)

Kjelder

Norske bloggarar
Norske songarar
Norske låtskrivarar
Norske Skal vi danse-deltakarar
Folk frå Harstad
Joakim Skovgaard

Joakim Frederik Skovgaard () var ein dansk målar og bilethoggar, fødd og død i København. Målaren Peter Christian Skovgaard var far hans.

Skovgaard gjekk i lære hos far sin i København. I fyrste halvdelen av 1880-åra studerte han målarkunst i Paris og reiste deretter rundt i Italia og i Hellas. 

Han busette seg i fødebyen i 1884, og heldt fram å måle bilete i ein realistisk stil der han skildra kvardagslivet. Kringom 1890 tok han i større grad opp religiøse motiv i kunsten sin. I åra mellom 1895 og 1913 arbeidde han med livsverket sitt, utsmykkinga av Viborg domkyrkje. Her laga han mange store freskomåleri «i ein mild, tung og traust stil». Eitt av måleria vart seinare flytta til Christianskirkjan i Klaksvík på Færøyane. Også høgkoret i Lund domkyrkje er utsmykka av Skovgaard.

Skovgaard dreiv også med keramikk og var ein flink teiknar og raderar. Han var elles aktiv som bilethoggar, mellom anna som skapar av verk knytt til fontener.

Notar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Joakim Skovgaard» frå ,  den 29. mars 2015.  
 

Danske målarar
Tilsette ved Det Kongelige Danske Kunstakademi
Mottakarar av Thorvaldsenmedaljen
Eckersbergmedaljen
Folk frå København