alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Unruh-effekt

Unruh-effekt (stundom Fulling–Davies–Unruh-effekt) er ein hypotese om at ein observatør som akselererer vil observere svartlekamstråling der ein observatør i eit tregleikssystem ikkje ville ha observert dette. Med andre ord verkar bakgrunnen varm i eit akselerert referansesystem. Sagt på ein annan måte ville eit termometer som vart veifta kring i tomt rom ha registrert ein temperatur som var ulik null. 

Unruh-effekten vart først skildra av Stephen Fulling i 1973, Paul Davies i 1975 og W. G. Unruh i 1976. Det er for tida ikkje klårt om Unruh-effekten faktisk er blitt observert, sidan påståtte observasjonar er omstridde. Det er òg noko tvil om Unruh-effekten indikerer at det finst Unruh-stråling.

Likninga 

Unruh-temperaturen, som William Unruh rekna ut i 1976, er den effektive temperaturen som ein akselerert detektor måler i eit vakuumfelt. Han er gjeven av

der  er den lokale akselerasjonen,  er Boltzmannkonstanten,  er redusert Planck-konstant, og  er lysfarten. Altså ville ein sann akselerasjon på 2,5 × 1020 m s−2 tilsvare ein temperatur på 1 K.

Unruh-tempeaturen har same forma som Hawking-temperaturen  i eit svart hol, som Stephen Hawking kom fram til sjølvstendig kring same tid. Han vert derfor stundom kalla Hawking–Unruh-temperaturen.

Sjå òg 
 Casimir-effekten
 Hawking-stråling
 Parproduksjon
 Kvanteinformasjon
 Stokastisk elektrodynamikk
 Superradians
 Virtuell partikkel
 Woodward-effekt

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Unruh effect» frå ,  den 12. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Termodynamikk
Kvantefeltteori
Relativitet
Virtuell i fysikk

Virtuell er ei rørsle eller ein tilstand som blir tenkt oppstå som resultat av ei mogleg, men ikkje verksam kraft eller evne.

I klassisk fysikk syner virtuell forskyving til ei tenkt forskyving som ikkje bryt med føringane på systemet, og ei virtuell kraft er ei kraft som skapar ein slik forskyving. D'Alembert-prinsippet for virtuelle forskyvingar blir nytta for å undersøkja likevektsvilkåra for eit system. I moderne fysikk syner ein virtuell tilstand eller ein virtuell partikkel til ein tilstand som bryt med lova om energibevaring, men som likevel, i samsvar med Heisenbergs uskarpleiksrelasjon, kan eksistere i ei kort tid.

Prinsippet for virtuelle forskyvingar (arbeid) uttrykkjer vilkåra for at eit mekanisk system som blir påverka av ytre krefter, finn seg i likevekt: Eit system er i likevekt viss dei kreftane som verkar på systemet ikkje utfører noko arbeid ved ein virtuell forskyving. Ein virtuell forskyving er ei tenkt, liten forskyving som ikkje strid mot dei føringsvilkåra som systemet er pålagt. Ved å nytte virtuelle forskyvingar slepp ein å ta omsyn til dei såkalla føringskreftene, krefter som ofte ikkje kjennest, men som tilpassar seg slik at systemet må følgje ein bestemd bane (trykk frå underlag, strekk i ei snor eller liknande), sidan slike kreftar ikkje utfører noko arbeid.

Kjelder
Virtuell. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå http://snl.no/virtuell.

Partikkelfysikk
Kvantefeltteori
Fysiske konsept
Otto Øgrim

Johan Otto Øgrim () var ein norsk fysikar og forfattar. Han vart saman med Helmut Ormestad rikskjent gjennom NRK-programserien Fysikk på Roterommet.

Dei to skreiv òg saman med Kåre Lunde eit mykje brukt fysikkverk for vidaregåande skule kalla Rom Stoff Tid, som dei tre vann Cappelenprisen for i 1983.

Øgrim var i mange år tilsett som universitetslektor i fysikk ved Universitetet i Oslo. Han er forfattar og medforfattar av ei rekkje bøker om fysikk, mellom anna i samband med Roterommet-serien, skulebøker og målestandardar.

Øgrim var son av Tobias Immanuel Øgrim, som mellom anna var leiar for Frelsesarmeen i Noreg. Otto Øgrim var far til forfattaren Tron Øgrim, og professor Leikny Øgrim. Han var bestefar til rapparane Elling og Aslak Borgersrud i Gatas Parlament, og til journalist og politikar Liv Gulbrandsen.

Under andre verdskrigen var Øgrim eit sentralt medlem i den norske etterretningsorganisasjonen XU, der han gjekk under kallenamna «Nr. 8» og «Jørgen».

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Otto Øgrim» frå ,  den 12. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Norske fysikarar
Medlemmar av XU
Norske sakprosaforfattarar
Vinnarar av Cappelenprisen
Hugo Parr

Hugo Parr () er ein norsk fysikar og embetsmann.

Han tok doktorgraden ved Universitetet i Oslo i 1976, og var tilsett same stad fram til 1978. Han har særleg arbeidd med faststoff-fysikk. Han vart byråsjef Olje- og energidepartementet frå 1978 til 1984, og laboratoriesjef ved Det norske Veritas frå 1984 til 1986, då han vart avdelingsdirektør ved Statens Teknologiske Institutt. I 1987 vart han ekspedisjonssjef i Næringsdepartementet og i Nærings- og energidepartementet frå 1992. Hugo Parr har vore ekspedisjonssjef og leiar for ulike avdelingar i Næringsdepartementet, og gjekk i 2004 over til Moderniseringsdepartementet, der han leia Avdeling for IT-politikk. Han har vore medlem i fleire råd og utval, mellom anna ekspertgruppe for forsking og utvikling i IEA frå 1978 til 1984, ekspertgruppa for forsking og utvikling i EFTA frå 1988, og i rådet til ESA frå 1995 (formann 1996–1999).

President i Norges Sjakkforbund 
Hugo Parr var president i Norges Sjakkforbund frå 2001 til 2004.

Norske fysikarar
Elevar ved University of Washington
Elevar ved Universitetet i Oslo
Norske embets- og tenestefolk
Ap-politikarar i Akershus
Norske sjakkspelarar
Medlemmar av Norges Tekniske Vitenskapsakademi
Presidentar i Norges Sjakkforbund
Folk frå Asker
Folk frå Nittedal
Olav Fetveit

Olav Olavsson Fetveit () var ein lærar frå Vinje i Telemark.

Fetveit tok eksamen ved Asker seminar i 1843, samstundes med sambygdingen Aasmund Olavson Vinje. Fetveit vart omgåande tilsett som skulelærar og kyrkjesongar i heimbygda, stillingspostar som A.O. Vinje meinte å ha fått lovnad på. Fetveit skreiv mange viser på Vinje-mål, mellom andre «Kaffivisa». Nokre av visene hans er prenta i Magnus Brostrup Landstad sine Folkeviser.

Fetveit, som budde sentralt i Vinje, dreiv eit lite gardsbruk ved sidan av den livsvarige lærar- og klokkar-gjerninga.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV, bandet. 1952

Norske lærarar
Folk frå Vinje
Mattis Flathus

Mattis Ellevsson Kvanes, tidlegare Mattis Ellevsson Flathus, () var ein folkemusikar frå Sauherad i Telemark.

Mattis var fødd i Tinn, men voks lengste tida opp på garden Flathus i Sauherad, som far hans dreiv. Sjølv skaffa han seg garden Kvanes i Sauherad og dreiv som gardbrukar. Mattis var hardingefelespelar, særleg kjend for gangaren «Flathusen» og for å ha vore den fyrste læraren til Myllarguten.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV, bandet. 1953
Kyrkjebok for Sauherad.

Norske folkemusikarar
Folk frå Sauherad
Lundersæter kyrkje

Lundersæter kyrkje er ei langkyrkje frå 1868 på Brandval Finnskog i Kongsvinger kommune i Innlandet fylke. Det hadde vore gravplass i nærleiken sidan 1851, men då kyrkja (då: kapellet) vart bygd, tok ein i bruk området rundt sjølve kyrkja i staden.

I byrjinga hadde kapellet takryttar over vestre del av skipet. Tårnet (med våpenhus i tårnfoten) er frå 1954.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kongsvinger kyrkjelege fellesråd
 
 

Kyrkjer i Kongsvinger
Kulturminne i Kongsvinger
Kyrkjer i Solør, Vinger og Odal prosti
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1868
Brandval kyrkje

Brandval kyrkje er ei krosskyrkje frå 1651 på i Kongsvinger kommune Innlandet fylke. Dette er den eldste kyrkja i Glåmdalen. Ho vart oppført som langkyrkje og vart utvida til krosskyrkje under leiing av Günther Schüssler i 1876–77.

Det barokke inventaret har vore skifta ut og restaurert og teke i bruk att.

Biletgalleri

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Kongsvinger kyrkjelege fellesråd
 
 Artemisia.no — Guds Aasyns kirke, Brandval
 

Kyrkjer i Kongsvinger
Kyrkjer i Solør, Vinger og Odal prosti
Kulturminne i Kongsvinger
Krosskyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1650-åra
Holmål

Eit holmål er eit kar med standard storleik som vert nytta til måling av væsker og tørre varer. Volumeininga for slike varer har namn etter målekaret.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Hulmål. I Store norske leksikon. Hentet 12. november 2013 fra http://snl.no/hulm%C3%A5l.

Måleiningar for volum
Internasjonal atomtid

Internasjonal atomtid er den mest nøyaktige tidsskalaen, gjeve av Bureau International de l'Heure i Paris. Han er avgjort ved analyse av atomtidmålingar i mange land. Han vart 1. januar 1972 innført som internasjonal tidsskala.

Kjelder
 Internasjonal atomtid. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/Internasjonal_atomtid.

Tidsskalaer
Skipingar i 1972
Internasjonale elektriske einingar

Internasjonale elektriske einingar er utdaterte måleiningar for elektriske og magnetiske storleikar. Einingane vart innført i 1893 og var i bruk til 1947 då dei vart erstatta av MKSA-systemet.

Måleiningar
Metrologi
Fru Inger til Østråt

Fru Inger til Østråt er eit historisk skodespel, skrive av Henrik Ibsen, trykt i 1857. Stykket går føre seg i 1520-åra og tar utgangspunkt i den innverknadsrike adelskvinna fru Inger til Østråt og hennar støtte til opprøret mot svenskekongen Gustav Vasa. Stykket hadde urpremiere på Den Nationale Scene 20. januar 1855. 

I 1975 vart Fru Inger til Østråt filmatisert i regi av Sverre Udnæs, med Ingerid Vardund i hovudrolla.

Kjelder 

, henta inn 13. november 2013.

Skodespel av Henrik Ibsen
Internasjonalt ljos

Internasjonalt ljos er ei forelda eining for lysstyrke, brukt i engelsk- og fransktalande land frå 1909 til 1948 då han vart avløyst av SI-eininga candela. Definisjonane av dei to einingane byggjer på ljos med ulikt spektral samansetnad. Det kan difor ikkje angjevast nokre eksakt omrekningsfaktor, men vanlegvis reknar ein at eit internasjonalt ljos svarar til ca. 1,02 candelaer. Internasjonalt ljos var definert ved lysstyrken frå standardiserte elektriske glødelampar, og erstatta tidlegare nasjonale einingar som var definert ved flammar frå ljos eller oljelampar, og som hadde det til felles at dei omtrent tilsvarte lysstyrken frå eit stearinlys (engelsk candle).

Kjelder

Fotometri
Måleiningar for lysstyrke
Gamle måleiningar
Ionedose

Ionedose er den totale ladningen av dei positive (eller negative) iona som blir frigjort i ei avgrensa luftmengd når ho blir utsett for ioniserande stråling, dividert med massen av luftmengda. Ionedose vert gjeve i coulomb/kg, C/kg. Nemninga blir no lite brukt. For ioniserande partiklar gjev ein som regel energidosen som blir målt i gray. For røntgen- og gammastråling blir nemninga eksposisjon nytta, som ofte blir målt i røntgen (R), 1 R = 0,258 mC/kg

Kjelder
Ionedose. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/ionedose.

Måleiningar for stråledose
Jar

Jar er ei gammal måleining for elektrisk kapasitans. Han vart særskild nytta i samband med leidnerflasker. 1 jar er lik 1,1 nanofarad.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Jar. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/jar.

Måleiningar for elektromagnetisme
Gamle måleiningar
Joch

Joch er ei gammal måleining for areal som vart nytta i Tyskland og Austerrike. Opphavleg var det så mykje som land eit oksespann kunne pløye på ein dag. Storleiken varierte frå 4000 til 6000 kvadratmeter frå stat til stat. Ordet har same opphav som norsk åker og engelsk acre.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Joch. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/joch.

Måleiningar for areal
Jugerum

Jugerum er ei måleining for areal som vart nytta i Romarriket. Eininga svar til det området ein kunne pløye på ein dag og var ca. 2500 kvadratmeter. Dette er liknande definisjon som norske åker, engelske acre og tyske joch.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Jugerum. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/jugerum.

Måleiningar for areal
Juste

Juste var ei måleining for volum nytta i Noreg for væsker. 1 juste var lik 1/4 bolle som var 1/6 ask eller 0,675 liter. Måleininga vart fastlagt av landlova til Magnus Lagabøte.

Kjelder
 Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Juste. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/juste.

Måleiningar for volum
Gamle måleiningar
Justering

Ei justering er ei tilpassing eller regulering av til dømes eit apparat, ein storleik eller ein metode, slik at han vert riktig.

Kjelder
 Justering: (over ty. frå mlat. justus. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/justering/(over_ty._fra_mlatt._justus.

Måleteknikk
Kompleks effekt

Kompleks effekt er produktet av straum og spenning i vekselstraumsfrinsar. Komplekse effekt har eininga Volt-Ampere (VA).

I vekselstraumskrinsar er ikkje straum og spenning alltid i fase, men er tidsforskyva i høve til einannan. I frekvensplanet ver dette uttrykt som ei faseforskyving, med ein vinkel φ. Den komplekse effekten kan uttrykkast

,

der P er effektivverdien til den aktiv effekten og Q er effektivverdien til den reaktive effekten. Talverdien til S, dvs. , vert kalla tilsynelatande effekt.

Når spenninga har effektivverdie  straumen har effektivverdie  og ein vel spenninga som referanse vil straumen ha ei fasevilkel  i høve til spenninga. Ein kan da uttrykka den aktive effekten som

,

der Re står for realverien og φ er effektfaktoren. Den aktive effekten har eininga watt. Den reaktive effekten kan uttrykkast 

,

der Im står for imaginærverdien. Den reaktiv effekt vart oppgjeven i var, som er ei avstutting av volt-ampere reaktiv.

Tap på grunn av reaktiv effekt 
Den aktive effekten er reell effekt som kan utnyttast til å driva motorar, lamper og så bortetter. Den reaktive effekten er effekt som vert mellomlagra i reaktive komponentar (induktansar og kapasitansar) i krinsen. Den reaktive effekten er med andre ord effekt som går fram og attende i krinsen, men som ikkje vert nytta til å utføra arbeid. På grunn av at leiarane har motstand fører den reaktive effekten til tap, kalla «Ohmske tap». Når straum og spenning er i fase vert den reaktive effekten lik null () og ein unngår tap på grunn av reaktiv effekt. Ein nyttar difor ulike former for fasekomensasjon for å redusera fasevinkelen. Dei fleste store elektrisk motorar er induksjonsmotorar, som har ein induktiv (positiv) effektfaktor på 0.85 or 0.90. Synkronmotorar derimot har kapasitiv (nagativ) effektfaktor og vert av og til nytta som fasekompensatorar.

Kjelder

Måleiningar for effekt
Eininga kan

Kan er namn på fleire eldre måleiningar. 

I Korea var kan ei måleining for lengd, som var lik 1,82 m. 
I Japan var kan ei måleining for masse som var lik 3,75 kg. I Korea vart denne eininga kalla kwan.
I Nederland var kan ei måleining for volum, som var ca. 1 liter. Etter innføringa av metersystemet vart det brukt nemning på liter.

Kjelder
Kan. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kan.

Måleiningar for lengd
Måleiningar for masse
Måleiningar for volum
Gamle måleiningar
Kantar

Kantar, cantaro, kintar eller quintar er ei gammal måleining for masse som vart nytta i middelhavslanda, særskild dei muslimske landa. Han var lik hundre arratel eller pund. Storleiken varierte frå land til land, frå ca. 34 kg i Italia til ca. 80 kg på Malta. I dei fleste andre landa var ein kantar rundt 50 kg.

Kjelder
Kantar. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kantar.

Måleiningar for masse
Kappland

Kappland er ei måleining for areal som tidlegare vart nytta i Sverige. Eininga var lik 1/32 tunnland som var 154 kvadratmeter. Dette svarar til storleiken på ein åker som det gjekk ei kappe såkorn på.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Kappland. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kappland.

Måleiningar for areal
Keel

Keel, kjøl, lekter eller pram er ei måleining for volum som vart nytta for lasting av kol, ei pramladning. 

Måleininga er no sett lik 21,5 tonn, men var tidlegare rekna som 200 barrel eller 231 hektoliter.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Keel. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/keel.

Måleiningar for volum
Keg

Keg er ei gammal måleining for volum. 1 keg er lik 4 gallon eller 15 liter. Seinare vart keg nytta som måleining for masse der 1 keg var lik 100 pound eller 45,4 kg. Keg har òg vorte nytta som eining for fiskemengd der ein keg var lik 60 stykke.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Keg. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/keg.

Måleiningar for volum
Kilderkin

Kilderkin er ei måleining for volum, tidlegare nytta i engelskspråklege land for måling av øl. 1 kilderkin er lik ein halv barrel, som er 18 gallon eller 81,8 lliter. Kilderkin vert derfor òg ofte kalla half-barrel.

Kjelder
Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Kilderkin. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kilderkin.

Måleiningar for volum
Gjøvik kyrkje

Gjøvik kyrkje er ei langkyrkje i tre i Gjøvik kommune. Ho har om lag 500 sitjeplassar.

Kyrkja vart teikna av Jacob Wilhelm Nordan og oppført i 1881–82. Ho avløyste Gamle Hunn kyrkje, som var oppført så seint som i 1821, og som langt frå var falleferdig.

Kyrkja vart rett nok liggjande utanfor kommunegrensa (i det som då var Vardal kommune) då Gjøvik by vart kjøpstad i 1861, men den nye kommunen hadde ei minneleg avtale med Vardal om bruk av kyrkja. Ny Gjøvik kyrkje vart finansiert med gåver, og det vart stilt som vilkår at gamlekyrkja skulle rivast og materialar brukast om att. På den gamle kyrkjestaden er det framleis gravplass, og det er oppført eit gravkapell med krematorium der. Dagens Gjøvik kyrkje er nede i byen. Under bygginga av den nye kyrkja raste det uferdige kyrkjetårnet saman i ein storm i jula 1881. Gjøviks Blad skrev om nykyrkja like etter denne hendelsen: «Hvis bare tårnet man får til å stå, den ferdig og prektig snart kneiser.»

Kyrkjebygg og inventar er utprega nygotisk med fargekontrastar mellom veggflater og berande strukturar (samt hjørnemarkeringar). Kyrkja er mellom anna kjent for at oppdraget med å måle altarbiletet var det fyrste slike oppdraget i Norge som gjekk til ei kvinne, Asta Nørregaard. Tavla vart ferdig året etter kyrkjevigslinga. Kyrkja fekk nytt orgel i 2007. Det har 44 stemmer og er bygd av Åkerman & Lund i samarbeid med Norsk orgelverksted.

Det er ikkje kyrkjegard attmed kyrkja, men området framom er laga til som ein park. Ikkje langt frå hovudinngangen står eit monument over misjonæren, folkloristen og lingvisten Paul Olaf Bodding. 

Gjøvik kyrke er prostikyrkje i Toten prosti.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 
 Lokalhistoriewiki — Gjøvik kirke
 Gjøvik kyrkjelyd

Fotnotar
Denne artikkelen bygger på «Gjøvik kirke» frå ,  den 13. november 2013.  
 

Kyrkjer i Gjøvik
Kyrkjer i Toten prosti
Kulturminne i Gjøvik
Norske kyrkjer frå 1882
Jacob Wilhelm Nordan
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Hunn kyrkje

Hunn kyrkje er ei kubisk arbeidskyrkje av rød teglstein. Kyrkja vart teikna av Helge Abrahamsen og innvigd den 15. september 1968. Adressen er Åsveien 35, mellom Nordbyen i Gjøvik og Hunndalen.

Same namn vart tidlegare brukt for ei anna kyrkje som i si tid var hovudkyrkje for Gjøvikområdet. Denne kyrkja vart rive i 1881 då dagens Gjøvik kyrkje vart oppført, men det er framleis gravlund på staden, og der har ein sidan oppført eit gravkapell og krematorium.

Det er ingen gravplass ved dagens Hunn kyrkje.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Hunn kyrkjelyd
 
 Be og Hør nr. 2/2008 (kyrkjeblad med bilete og tekst frå jubileumsfeiring og historie)
Denne artikkelen bygger på «Hunn kirke» frå ,  den 13. november 2013.  
 

Kyrkjer i Gjøvik
Kyrkjer i Toten prosti
Norske kyrkjer frå 1968
Arbeidskyrkjer
Seegård kyrkje

Seegård kyrkje frå 1997 er i Snertingdal i Gjøvik kommune, Innlandet. Kyrkja vart bygd etter at den gamle kyrkja på staden (frå 1781) brann i 1994.

Bakgrunnsstoff
 
 Snertingdal kyrkjelyd
 

Kyrkjer i Gjøvik
Kyrkjer i Toten prosti
Norske kyrkjer frå 1997
Kulturminne i Gjøvik
Nykirke kyrkje i Snertingdal

Nykirke kyrkje i Snertingdal er ei langkyrkje frå 1872 i Snertingdal i Gjøvik kommune i Innlandet. Kyrkja tok i si tid over altartavle og preikestol frå den førre kyrkja på staden.

Bakgrunnsstoff
 
 
 Snertingdal kyrkjelyd
 

Kyrkjer i Gjøvik
Kyrkjer i Toten prosti
Kulturminne i Gjøvik
Norske kyrkjer frå 1872
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Kilocyklar per sekund

Kilocyklar per sekund, forkorta kc/s, er ei fornorsking av det engelske uttrykket for kiloperiodar per sekund (kp/s), dvs 1000 periodar per sekund. Uttrykket blir enno nytta ein del i radioteknikken ved sida av SI-eininga kilohertz (kHz).

Kjelder
Kilocykler Per Sekund. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kilocyklar_per_sekund.

Gamle måleiningar
Kilopond

Kilopond med symbolet kp er ei måleining for kraft i det tekniske einingsysstemet, definert som tyngda av eit kilogramlodd der tyngdeakselerasjonen er 9,80665 m/s2. Omrekna til SI-einingar er 1 kp = 9,80665 N.

Kjelder
 Kilopond. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kilopond.

Måleiningar for kraft
Kilopondmeter

Kilopondmeter med symbolet kpm er ei måleining for arbeid eller energi i det tekniske einingssystemet, og er lik det arbeidet ei kraft utfører når punktet som krafta angrip i, flyttar seg 1 meter i kraftretninga, og krafta heile tida er konstant lik 1 kp. Omrekna til SI-einingar er 1 kpm = 9,80665 newtonmeter ≈ 9,81 joule.

Kjelder
 Kilopondmeter. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kilopondmeter.

Måleiningar for energi
TNT-ekvivalent

TNT-ekvivalent er ein metode for å kvantifisere energien som vert utløyst i eksplosjonar. Eit «tonn TNT» er ei eining lik 4,184 gigajoule, som er omtrent energimengda frigjort i detoneringa av eitt tonn med TNT. Eit megatonn TNT er ei energieining lik 4,184 petajoule.

Kilotonn og megatonn TNT har tradisjonelt vorte nytta for energiutybytte og dermed den øydeleggande krafta i kjernevåpen. I nyare tid har han òg vorte nytta for å skildre energien frigjort i andre særs øydeleggande hendingar, som asteroidenedslag. TNT er derimot ikkje den mest energirike av dei vanlege eksplosiva. Dynamitt har til dømes kring 60 % høgare energitettleik.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «TNT equivalent» frå ,  den 14. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Gide for bruk av SI-einingar
 Kjernevåpen FAQ Part 1.3
 Rhodes, Richard. The Making of the Atomic Bomb, New York: Simon and Schuster,  1986.
 

Eksplosiv
Måleiningar for energi
Eininga kiste

Kiste er ei måleining får mengd som tidlegare vart nytta for somme varer. Til dømes var ei kiste lik 48 flasker fransk raudvin eller 225 plater kvitblikk.

Kjelder
 Kiste: mengdeenhet. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kiste/mengdeenhet.

Kiste
Koherent einingssystem

Koherent einingssystem eller samstemt einingssystem er eit einingsystem der einingane er valde slik at alle likningar mellom fysiske storleikar enno er korrekte om ein sløyfar einingane og berre skriv måltala for storleikane. Likninga F = ma uttrykkjer ein fysisk samanheng mellom kraft, masse og akselerasjon. Dersom krafta blir gjeven i newton, massen i kg og akselerasjonen i m/s², er denne likninga talmessig riktig. SI-systemet er eit døme på eit koherent einingssystem.

Kjelder

Målesystem
Dimensjonsanalyse
Komparator

Ein komparator er eit apparat til å samanlikne lengdemål, til dømes til justering av målestavar eller utmåling av visse lengder. På komparatoren er ei vogn som flyttast på skinner. På vogna vert dei to målestavane ført ved sida av kvarandre. Over vogna er to faste mikroskop med trådkross eller måleskala som blir innstilt på visse delestrekar på den eine målestaven. Deretter blir vogna flytta så den andre staven kjem inn i synsfeltet, slik at ein kan observere plasseringa av den andre staven sine tilsvarande delestrekar. Skilnaden kan målast særs nøyaktig ved å forskyve det eine mikroskopet ved hjelp av ein mikrometerskrue.

Eit katetometer er ein komparator for samanlikning av loddrette lengdemål.

Kjelder
Komparator. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/komparator.

Måleteknikk