alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bergstien i Oslo

Bergstien er ei gate i bydel St. Hanshaugen i Oslo som går i nordleg lei frå  Akersbakken attmed Vår Frelsers gravlund til Geitmyrsveien langsetter parken St. Hanshaugen. Bergstien krysser gatene Bjerregaards gate og Waldemar Thranes gate, og er utgangspunkt for den vesle Fredrikke Qvams gate. Bergstien har bustadblokker på kvar side. Det mosaiske trossamfund i Oslo har sin synagoge i Bergstien 15. 

Namnet Bergstien på denne gata er gamalt, og har å gjere med terrenget denne etter måten beine gata går i, med fall frå toppen av Akersbakken ned mot Bjerregaards gate, og deretter ein etter kvart steil stigning opp mot St. Hanshaugen.

Kjelder
Oslo byleksikon, Oslo 2010, side 73.

Gater i Oslo
Imagisme

Imagisme (or latin imago, «bilete») var ein angloamerikansk diktarkrins som eksisterte i tida mellom 1912 og 1917. Den amerikanske forfattaren Ezra Pound var den viktigaste leiaren av gruppa frå byrjiinga av, og i 1914 gav han ut antologien Des Imagistes. Amy Lowell hadde ein liknande posisjon i perioden 1915-1917. I dette tidsrommet gav ho årleg ut antologien Some Imagist Poets, og føreordet hennar til dei to fyrste antologiane blir rekna som den klåraste utforminga av gruppa sitt estetiske standpunkt. Andre representantar for krinsen inkluderer T.E. Hulme, Richard Aldington og Hilda Doolittle.

Imagistane freista medvite å strukturere dikta kring eit enkelt bilete, og ville unngå abstrakte ord og omgrep til føremon for eit enkelt og konkret kvardagsspråk. Dei føretrekte frie vers framfor rimbundne vers. Imagismen var mellom anna påverka av den japanske haiku-tradisjonen, og det imagistiske diktet er stutt, gjerne på berre to linjer, som i det vidgjetne diktet «In a Station of the Metro» (norsk: På ein undergrunnsstasjon). Diktet kan skildrast som ei førestelt ytre verd i to bilete, og samanstellinga mellom desse i utgangspunktet nokså ulike bileta skapar ein likskapsrelasjon kvar lesaren samanliknar dei to linjene med kvarandre.

Imagistane ønskte ikkje å formidle ein bestemt bodskap, men freista heller å framkalle ei stemning eller ein indre tilstand ved å berre skildre den ytre verda på ein presis og detaljrik måte. Difor var imagismen også ein reaksjon mot den høgstemde, ornamentale og symboltunge diktinga. Imagismen fekk mykje å seie for modernismen, og då spesielt grunna fokuset krinsen hadde på enkle skildringar. T.S. Eliot si vektleggjing av det objektive korrelat kan reknast som eit framhald av imagistane sine tankar. Også den amerikanske diktaren William Carlos Williams, som kalla diktinga si for «objektivisme», var påverka av imagismen.

I Russland hadde akmeistane, representert ved forfattarar som Osip Mandelstam og Anna Akhmatova, og imaginistane, representert ved mellom andre Sergej Esenin, eit litterært program som kan minne om den angloamerikanske imagismen.

Kjelder 
Janss, C., Refsum, C. (2008). Lyrikkens liv: innføring i diktlesning (s. 91-92). Oslo: Universitetsforlaget ISBN 978-82-15017-01-3.
Imagistene. (1997). I Lothe, J., Refsum, C., & Solberg, U. Litteraturvitenskapelig leksikon (s. 109-110). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 825-73-06-37-1

Fotnotar 

Engelsk litteratur
USA-amerikansk litteratur
Litterære rørsler
Kultur på 1900-talet
Marienlyst skole i Oslo

Marienlyst skole er ein stor barne- og ungdomsskule på Marienlyst i bydel St. Hanshaugen i Oslo, med meir enn 800 elevar. Skulen ligg vis-à-vis NRK sitt hovudkvarter på Marienlyst.

Bakgrunnsstoff
Marienlyst skole 

Skular i Oslo
Høgsetestolpar

Høgsetestolpar (norrønt ǫndvegissúlur) var eit par trestolpar som stod ved høgsetet (norrønt hásæti, andvegi eller ǫndvegi) i norrøne langhus. I ei skildring av stolpane i ei av sogene blir det fortald at dei var utskorne med eit bilde av guden Tor. Islendingesoga Eyrbyggja saga fortel at då Þórólfur Mostrarskegg bygde eit hov på Island hadde høgsetestolpane reginnaglar ('gudenaglar' eller 'maktnaglar') i seg. 

Høgsetestolpane hadde ei viktig kulturell tyding. I fleire norrøne soger, særleg i Landnámabók, blir det fortald at dei første busetjarane på Island under Ingolf Arnarsson lét seg leia av stolpar dei hadde teke med seg heimanfrå og kasta overbord då dei såg land. Der stolpane dreiv i land bygde dei husvære. Den første norrøne garden på Island som låg på staden dagens Reykjavik no ligg, blei plassert på denne måten.
Slike handlingar kan tydast som at ein spurte gudane til råds om kvar ein skulle slå seg ned. Ein kan også tenkja seg at ein flytta med seg guden til den nye heimen sin.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Öndvegissúlur» frå ,  den 1. april 2016.  
 

Norrøn arkitektur
Norrøn kultur
Norrøn skulptur
Treting
Spalteopning

Spalteopningar (latin stoma (eintal) og stomata (fleirtal)) er småe opningar som finst i store mengder i overhuda og i mindre mengder andre stader på planter. Dei spelar ei viktig rolle i fotosyntesen ved at dei lèt karbondioksid inn og oksygen ut. Vassdamp vert sleppt ut gjennom spalteopningane ved transpirasjon.

Dei fleste plantene har flest spalteopningar på undersida av blada. Gras har om lag like mange på båe sidene, medan til dømes flyteblad av nykkerose berre har spalteopningar på oversida.

Kjelder 

Plantefysiologi
Fotosyntese
Løkke

Løkke er i Oslo anten eit ope og ikkje utbygd tomteareal mellom husa i byen, gjerne nytta av borna i stroket som leikeplassar eller improviserte fotballbanar (stad for «løkkefotball»), eller ein eigedom, byløkke, som opphavleg var eit gardsbruk i den såkalla bymarka utanfor sjølve byen for dei som hadde sin eigedom i byen, men som med tida vart til landstad for velståande folk som budde i byen.

Soga om byløkkene
Dei såkalla byløkkene (landstadene) var opphavleg område i bymarka som var utparsellert og knytt til eigedomar i byen for dyrking av jord til sjølvberging i dei tidene då det var vanleg å halde seg med buskap (husdyr) i sjølve byen. Dette var vanleg fram til inn på midten av 1800-talet. Bymark hadde allereie det gamle Oslo, altså det Oslo som eksisterte før byen vart flytt nærare Akershus festning og gjeve namnet Christiania, og var opphavleg meint å nyttast som sams beite for husdyra til byborgarane. Gardane Ulven, Teisen og Bryn, som domkapitlet (kyrkja) hadde eigd, la Kongen ut som bymark i 1582. Men då byen vart flytt, vart denne marka lagt ut til bruk for Akershus festning for å erstatte dei areala som den nye byen vart bygd på, og som festninga hadde nytta til dess. Ved kongebrev av 10. mai 1629  vart nye store område med gamle storgardar på vestsida av Akerselva, til saman om lag 4500 mål, lagd ut til bymark, og det var denne bymarka som vart delt opp i areal, løkker, som kvar eigedom inne i byen fekk fast råderett over. Storleiken på arealet vart fastsett i samsvar med storleiken på garden inne i byen. For arealet vart det fastsett ei fast avgift, løkkeskatt, til bykassa, for bymarka var framleis meint å vere felleseige for byen. Difor fekk ikkje dei som disponerte løkkene lov til å byggje bustadhus på areala, berre løer for korn og høy. Men folk vrei seg unna forbodet ved å byggje ein ark på løa (utbygg på taket med rom og vindauge), og med dette oppstod det ei særeigen type løer i bymarka utanfor Christiania som vart kalla arklåver (arkløer). Den siste av slike arkløer, ei frå 1780-åra, var teke vare på heilt til fram 1963, då ho vart øydelagd i ein brann.

Men ikkje lenge etter kongebrevbrevet frå 1629 var det òg dei i byen med status og pengar som tok seg til rette ved å inngjerde store areal i bymarka,  og bygde våningshus og uthus her. Seinare vart løkkene selt særskild, ikkje i samanheng med dei gardane inne i byen som dei skulle vere knytt til. Magistraten tok dessutan til å pakte bort løkker. I løpet av to hundre år var heile den opphavleg felleseigde marka for byen vorte private eigedomar. På 1700-talet vart løkkene meir og meir landstader med tillaga hagar ikring, og J.S Welhaven skreiv i 1834 at Christianina er «omspændt af en reserveby af løkker». Med tida spreidde byen seg over desse løkkene, og berre nokre av dei største har sett spor etter seg i namn på bystrok eller gater. Det einast som no er att av bymarka er Stensparken og parken på St. Hanshaugen. Bymarka hadde soleis ikkje noko å gjere med det som i dag er marka ikring Oslo, Nordmarka, Østmarka, Lillomarka.

Fotnoter

Kjelder
Knut Are Tvedt (redaktør), Oslo byleksikon, femte utgåva, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7

Historie i Oslo
Isabell Herlovsen

Isabell Lehn Herlovsen () er ein norsk fotballspelar som har over hundre landskampar og som er mestskårande på det norske landslaget. Ho vann EM-sølv i 2005. 

Herlovsen er dotter av den norske tidlegare landslagsspelaren Kai Erik Herlovsen, og blei fødd i Mönchengladbach i Tyskland då han spelte for Borussia Mönchengladbach.

Aktiv

Klubbspel
Herlovsen spelte seg til fast plass i Kolbotn-angrepet allereie i 2004, 16 år gammal. Her vart ho seriemeister i 2005 og 2006, samt cupmeister i 2007. Hausten 2006 var ho med då laget tok seg til semifinalane i Meisterligaen.

Hausten 2009 fekk ho kontrakt med franske Olympique Lyon. Ho var innbytar for Lyon i Meisterliga-finalen 2010, ein kamp som enda med tap etter at mellom andre Herlovsen ikkje fekk mål i straffeskytinga som fylgde 120 minuttars spel.

Opphaldet i Frankrike var lite vellukka, og vinteren 2011 melde ho seg inn norske LSK. Med klubben, som held til på Lillestrøm, vart ho seriemeister i 2012, 2014 og 2015. Både i 2014 og 2015 vann LSK også cupfinalen. Herlovsen vart kåra til årets spelar 2014.

I februar 2017 gikk ho til kinesiske Jiangsu FC ladies og vart ifølgje Romerikes Blad den dyraste kvinnelege fotballspelaren i landet. Samtidig tok ho pause frå landslaget. Ifølgje Fredrikstad Blad vart ho matchvinnar i  straffesparkkonkurransen som avgjorde cupfinalen mot Chang Chun.

I desember 2017 kom nyhenda om at Isabell hadde signert ein treårskontrakt med Vålerenga Fotball Damer. I 2018 trente ho åleine etter samarbeidsproblem, og vart lånt ut til moderklubben Kolbotn Fotball Kvinner, der ho vart toppskårar for laget i Toppserien 2019. Frå 2020 var ho tilbake i Vålerenga.

Landslagsspel
Herlovsen debuterte på landslaget som 16-åring. Ho utmerkte seg i fleire kampar då Noreg i juni 2005 spelte seg fram til finalen i EM i fotball 2005. I sjølve finalen kom ho inn som innbytar i andre omgang, få minuttar før Tyskland la på til sluttresultatet 3-1. Også under VM i fotball 2007 og Sommar-OL 2008 fekk ho godt med speletid.

I EM i fotball 2009 tapte Noreg semifinalen 1-3 mot europameister Tyskland, etter at Herlovsen gav Noreg leiinga. Ho deltok i fotball-VM 2011 og 2015, medan skade heldt henne utanfor EM i fotball 2013.

Merittar
Seriemeister i Noreg: 2005 og 2006 med Kolbotn
Noregsmeister: 2007 med Kolbotn
Fransk seriemeister: 2010 med Olympique Lyon
Seriemeister i Noreg: 2012, 2014 og 2015 med LSK
Noregsmeister: 2014 og 2015 med LSK
Sølvmedalje i meisterligaen: 2010 med Olympique Lyon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Isabell Herlovsen» frå ,  den 2. april 2016.  

Norske landslagsspelarar i fotball
Lyon-spelarar
Lars Follum

Lars Olsson Follum () var ein norsk lækjar frå Norderhov som var distriktslækjar i Alta 1856-79 og elles gjorde «mykje for å hjelpa fram heradet og fylket».

Liv og gjerning
Follum var son til ein gardbrukar i Norderhov. Han tok preliminæreksamen i 1840 og medisinsk eksamen i 1845 i Christiania. Tiåret 1846-56 dreiv han privat lækjarpraksis i Ålesund og var 1848-55 fattiglækjar i Borgund herad. I 1856 vart han tilsett som distriktslækjar i Alta, ei stilling han hadde til 1879.

Follum var ordførar i Alta-Talvik, seinare Alta, i tida 1857-66, og forlikskommissær 1860-66. Han var formann i landbruksselskapet i amtet frå 1859, og medlem av ein kongeleg kommisjon av 1861 om jord- og skogtilhøva i Finnmark. Kommisjonen kom med «framlegg til nye reglar for avhending av statsjorda i Finnmark». Follum dreiv jordbruk og fekk dyrka mykje jord. Han sette også i gang med turking av klippfisk i Alta, og i 1861 var han med å skipe Alta Sparebank, styremedlem i banken i mange år. 

Han busette seg i Laksevåg i Hordaland i 1880, og døydde der.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske legar
Folk frå Ringerike
Kristoffer Høgset

Kristoffer Eckhoff Knutsson Høgset () var ein gardbrukar og politikar, fødd på Veiholmen i Smøla. Han var formann i Bondepartiet frå 1921 til han døydde i 1927.

Liv og gjerning
Høgset gjekk amtsskulen på Nordmøre og arbeidde dei neste åra i ei handelsforretning. Frå 1891 var han gardbrukar etter å ha overteke slektsgarden i Gjemnes. Han var ordførar i Gjemnes frå 1898 til 1910, og deretter på ny frå 1913 til 1922. Frå 1911 var han styremedlem og deretter frå 1916 varaformann i Norsk Landmandsforbund.

Høgset representerte valkrinsen Indre Nordmør på Stortinget frå 1919 til 1921, vald for partiet Venstre. Han vart attvald i 1921 og 1924, men då frå Møre fylke og for det nyskipa Bondepartiet, eit parti han sjølv var formann for. På Stortinget var han medlem av Sosialkomiteen i perioden 1919-21 og av Konstitusjonskomiteen i perioden 1922-24, der han var med å behandle Grønlandssaka. I si tredje tingperiode, 1925-27, var han medlem av Landbrukskomiteen til han døydde. Lagtingspresident 1922-27.

Frå 1921 til 1927 var Høgset formann i Bondepartiet. Han sat som medlem av Riksretten i perioden frå 1926 til han døydde vinteren 1927.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kristoffer Høgset» frå ,  den 2. april 2016.  
 
 lokalhistoriewiki
 

Leiarar for Senterpartiet
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar frå Sp
Ordførarar i Gjemnes
Folk frå Gjemnes
Samojedar

Samojedar er urfolk som lever delvis som nomadar på tundraen og taigaen nord i Russland og i det nordvestlege Sibir (frå området rundt Kvitsjøen til Tajmyrhalvøya, særleg ved elvene Ob og Jenisej) og snakkar samojediske språk.

Tidlegare fanst det fleire samojedar òg i Sajan-fjella i Sør-Sibir. Samojedane var opphavleg jegerar, men i dag lever dei stort sett av reindrift og fiske, og dessutan noko pelsdyroppdrett, jakt, jord- og skogbruk. Nganasan-folket var utelukkande jegerar til langt innpå 1900-talet. Den tradisjonelle religionen til samojedane har vore sjamanisme. Samojediske språk vert snakka av kring 30 000 menneske.

Språk og folkegrupper 
Samojediske språk tilhøyrer den uralske språkgruppa og er i slekt med finsk-ugriske språk. Samojedane vert delt inn i folkegrupper etter språkstammane:
 Nenetsarar (tidlegare kalla jurak-samojedar, juraker og khasova)
 Enetsarar (tidlegare kalla jenisejar, jenisejsamojedar, karasasamojedar)
 Nganasanar (tidlegare kalla tavgisamojedar)
 Selkupar (tidlegare kalla ostjaksamojeder)
 Kamassarar (språket kamassisk, utdøydd i 1989)
 Motorar (språket mator, utdøydd på 1840-talet)

Nemninga samojedar (samojed i eintal) har ført til fleire konfliktar, fordi ordet på russisk (samojedy) tyder «dei som et maten rå» eller «dei som et seg sjølv», altså kannibalisme.

Sjå òg 
 Samojediske språk
 Samojedhund
 Samar
 Inuittar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Samojeder» frå ,  den 2. april 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Om samojediske språk og russiske språkminoritetar (på engelsk) 
 Russiske folkegrupper (på engelsk)
 Sibirske urinnvånere (på engelsk)
 Urbefolkning nord i Europa og Russland (på engelsk) 
 Kort om samojedar i Nordisk Familjebok (1800-tals utgåvan)
 Om samojedane i engelsk leksikon fra 1911

Arktis
Folkegrupper i Russland
Urfolk
Cornelius Middelthon

Cornelius Middelthon () var ein norsk kjøpmann og Høgre-politikar frå Stavanger. Han var stortingsrepresentant 1919-24 og arbeidsminister i tre regjeringar i 1920-åra.

Liv og gjerning
Middelthon var son til ein kjøpmann i Stavanger. Han var frå 1886 tilsett i familieverksemda i Stavanger, og tok over eigarskapen i 1890. Forretninga omfatta dampskipsekspedisjon, utreiing av skip samt handel med korn og sild. Middelthon utvida aktiviteten til også å omfatte kolhandel og sal av maskinar til hermetikkindustrien.

Middelthon var formann i Stavanger (Rogaland) Skogselskap 1911–34, formann i Stavanger Handelsforening 1903–09 og styremedlem i Den Norske Handelsstands Fællesforening 1906–09. Han var elles formann i Stavangers Kunstforening i 10 år og hadde styreverv i ei fleire industritiltak.

Frå 1916 til -22 var Middelthon medlem i sentralstyret i Høgre. Perioden 1919-21 representerte han partiet og einmannskrinsen Holmen i Stavanger på Stortinget, i den neste treårsperioden var han vald frå  kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland. På Stortinget var han med i Vegkomitéen, formann i komiteen 1922–23. 

Middelthon var 1920-21 arbeidsminister i Otto B. Halvorsen si første regjering, i 1923 i Otto B. Halvorsen si andre regjering i 1923 og i 1923-24 i Berge-regjeringa 1923–24. Abraham Berge og alle statsrådane i regjeringa han leidde, vart i 1926 stilt for riksrett. Alle vart frifunne i 1927.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Norske arbeidsministrar
Statsrådar i Regjeringa Halvorsen I
Statsrådar i Regjeringa Halvorsen II
Statsrådar i Regjeringa Berge
Høgrestatsrådar
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar 1922-1924
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Folk frå Stavanger
Kristian Erlandsson Listad

Kristian Erlandsson Listad () var ein norsk gardbrukar, treskjerar og målar i Sør-Fron.

Listad var klokkar i Sør-Fron og skar krusifiks, preikestolar og anna kyrkjekunst til fleire kyrkjer i Gudbrandsdalen. Han skal ha hatt hjelp av broren Halvor Melgard då Sødorp kyrkje vart utsmykka. Listad skar også ut figurar og former på hus og på gravsteinar, desse har ein «meir personleg svip». Han dreiv i tillegg med dekorasjonmåling og gjekk gjerne under namnet Blomstermeisteren.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Folk frå Sør-Fron
Mons Løvset

Mons Arntsson Løvset () var ein norsk gardbrukar, redaktør og Høgre-politikar fødd i Byneset i Sør-Trøndelag. Han var stortingsmann 1950-61.

Liv og gjerning
Løvset var son til ein gardbrukar i Børsa. Han gjekk ut frå mellomskulen i 1912 og vart student i 1914. I 1915-16 studerte han teologi for å verte prest, men braut av studiet og gjekk handelsskule 1916-17. Dei neste fem åra var han avdelingssjef i Den Norske Krigsforsikring for Skib. 

Frå 1922 var Løvset gardbrukar på farsgarden Eli i Børsa. Seinare var han i tillegg likningssjef i heradet og bankrevisor, og åra 1933-40 også redaktør av Fosens Blad i Trondheim.

Løvset var i si tid formann i Børsa Idrettslag og i Børsa skogeierlag, samt 1939-57 i Børsa kaiselskap. Han var elles styreformann i Orkla Trekonstruksjon og Impregnering A/S, rådsmedlem i A/S Vinmonopolet, nestformann 1946-55 i represesentantskapen i A/S Adresseavisen og nestformann 1947-56 i representantskapen i A/L Trøndermeieriet. Nokre år var han også formann i Norsk grunneigar- og sjølaksfiskarlag avdeling Trøndelag.

Løvset var sekretær for fylkespartia i Høgre i Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag 1928–58, medlem i Børsa heradsstyre 1948–53, medlem av landsstyret i Høgre 1946–58, og av sentralstyret 1950–58. Åra 1952-57 styrte han Høgre sin opplysningsorganisasjon. Perioden 1950-61 representerte han Sør-Trøndelag og Høgre på Stortinget. I alle dei 12 sesjonane var han medlem i Landbrukskomitéen.

Mons Løvset døydde i Børsa.

Kjelder
Stortingsibiografi

Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar 1958-1961
Lokalpolitikarar i Børsa
Høgrepolitikarar i Sør-Trøndelag
Folk frå Skaun
Hans Flaten

Hans Olsson Flaten () var ein norsk lærar, gardbrukar og bygdehistorikar i Hemsedal.

Flaten var bondeson og odelsgut frå Hemsedal som gjekk Voss lærarskule 1876-78. Deretter var han skulelærar i heimbygda. Han gifta seg i 1887 med ei jente frå bygda og kjøpte så gard i Eikregrenda i 1888. Frå 1902 var han gardbrukar på heiltid.

Flaten hadde stor interesse for bygdesoge og gav i 1906 ut Hemsedal og Hemsedøler, saman med Ingvald H. Ulsaker. Boka kom ut i Fargo i Nord-Dakota og retta seg særleg mot norsk-amerikanske utvandrarar. Åtte år seinare gav han ut bygdeboka Hemsedal 1814-1914, eit mindre verk som «syner ei sjeldsynt innleving i emnet». Og Hemsedals slektshistorie 1693-1923 vart prenta i 1925.

Kjelder
Lokalhistoriewiki

Folk frå Hemsedal
Norske lokalhistorikarar
Aleksander Gierymski

Ignacy Aleksander Gierymski (), død mellom 6. og 8. mars 1901 i Roma, var ein polsk målar frå Warszawa. Også den eldre broren Maksymilian Gierymski var ein kjend målar.

Liv og gjerning

Gierymski studerte tida 1868–72 på kunstakademiet i München. For diplomarbeidet Kjøpmannen frå Venedig fekk han ei gullmedalje. Åra 1873–74 budde Gierymski i Italia, hovudsakleg i Roma. Der laga han bileta Romersk gjestehus og Moraspelar, verk som vekte åtgaum då dei vart utstilt i Warszawa.

Frå 1875 til 1879 arbeidde Gierymski på ny i Roma. Dei lysgjennomtrengde bileta han då måla, kan minne om verk av dei samtidige franske impresjonistane, verk Gierymski ikkje hadde nokon som helst kunnskap om.

I tida 1879–88 heldt Gierymski til i Warszawa, der han måla sine beste verk, slike som Jødinna med appelsinane, Sandgravarar ved Wisla-barden og Nyårsdagsfesten (Rosj hasjaná). Kunstpublikum i Warszawa viste lita interesse for desse samfunnskritiske bileta.

Trøytt og lei forlet han Warszawa i 1888 og reiste fyrst til Tyskland og seinare til Frankrike. I desse åra laga han fleire nattlege byprospekt.

Frå 1893 til –95 budde han i Krakow, der han underviste ved kunstakademiet i byen. Under ophhaldet i Krakow laga han biletet Bondelikkista.

Siste leveåra heldt Gierymski til i Italia. Han døydde på ein mentalinstitusjon i Roma.

Ymse
Alexander Gierymski sitt meisterverk, Jødinna med appelsinane, dukka i november 2010 opp på ein kunstauksjon i Buxtehude. Biletet frå 1880-81, som måler 65 × 54 cm og frå 1928 var i eiga til det polske nasjonalmuseet i Warszawa, hadde då vore sporlaust forsvunne sidan andre verdskrigen.

Utvalde verk

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Aleksander Gierymski» frå ,  den 3. april 2016.  
 

Polske målarar
Folk frå Warszawa
Polske kunstnarar