alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Det europeiske sørobservatoriet

Det europeiske sørobservatoriet (engelsk: European Southern Observatory, ESO) er eit samarbeid mellom 11 europeiske land om å driva eit astronomisk observatorium. Forskningsinstituttet har hovudkvarter i Garching nær München, men observasjonane blir gjort frå La Silla-observatoriet i Chile.

Medlemslanda er Belgia, Danmark, Tyskland, Finland, Frankrike, Storbritannia, Italia, Nederland, Portugal, Sverige og Sveits.

Bakgrunnsstoff

Offisiell nettstad

Astronomiske observatorium i Chile
Astronomiske institutt og departement
Atacamaørkenen
Internasjonale vitskapsorganisasjonar
Organisasjonar skipa i 1962
Vitskap og teknologi i Europa
Yme

Sjå òg saturnmånen Ymir

Yme (Ymir) var urjotunen i den norrøne gudelæra. Frå han stamma alle jotnane, og av kroppen hans laga æsene Odin, Ve og Vilje jorda etter at dei drap han. I den yngre Edda kallar Snorre han Aurgjelme. Andre namn på han er Ymer, Ym og Blåin.

Jotunen blei til i Ginnungagap då eld frå Muspelheim og is frå Niflheim møttest. Han levde på mjølk frå Audhumbla. Jotnane blei til frå sveitten frå armholene og skrittet hans.

Odin og brørne hans drap Yme for å stoppa straumen av jotnar; dei fleste av desse drukna då òg i blodet hans. Sjølve kjempekroppen blei til jorda, blodet blei til sjøar og hav, beina til fjell, og tennene og beinbitar til sand og steinar, håret hans til skogar og åmer frå kjøtet hans blei dvergar. Skallen til Yme blei sett over Ginnungagap og blei til himmelen, halden oppe av dei fire dvergane Austre, Vestre, Søndre og Nordre. Hjernen hans kasta Odin til vinden der han blei til skyer.

Saturnmånen Ymir, Ymefeltet i Nordsjøen og Ymerbukta i Isfjorden på Svalbard er namngjevne etter urjotunen.

Sjå òg 
 Cipactli
 Porosja

Jotnar
Akefalt samfunn

Akefalt samfunn (engelsk acéphalous, frå gresk ακέφαλος som tyder 'utan hovu) er ei nemning på eit samfunn utan styresmakt som tvingar menneske til å lystre lovverk. I staden har «sosial kontroll» tatt funksjonen som styresmakta har i moderne samfunn.

Eit akefalt samfunn treng korkje vere anarkistisk eller egalitært. Jakt- og fangstsamfunn er typiske akefale samfunn, i motsetnad til landbruksamfunn som har vore sett på som «høgkultursamfunn».

 Kjelder 
 Finn Fuglestad, Latin-Amerika og Karibiens Historie'', Cappelen Akademiske Forlag (1994)  ISBN 82-456-0000-8

Samfunnssystem
Sega Game Gear

Sega Game Gear er ein berbar spelkonsoll som vart laga av det japanske føretaket SEGA. Den var hovudsakleg konkurrent til Nintendo sin Game Boy men også Atari Lynx. Utviklinga av konsollen byrja i 1989 under kodenamnet Project Mercury og den vart sleppt i Japan i 1990, i USA i 1991 i Europa og Australia i 1992.

Tekniske spesifikasjonar
Prosessor: Zilog Z80 (8 bit) 
Prosessorhastigheit:  3.58 MHz
Oppløysing: 160 x 144 pikslar
Antal tilgjengelege fargar: 4096
Antal fargar på skjermen: 32
Maksimalt antal sprites: 64
Spritestorleik: 8x8 eller 8x16
Skjermstorleik: 3.2 tum (81 mm)
Lyd: 4 kanals tonegenerator
RAM: 8 KiB

Funksjonar
Til skilnad frå Nintendo sin svart/kvite Game Boy, hadde Game Gear fargebilete. Game Gear vart heldt horisontalt i handa, med LCD-skjermen mellom hendene, til skillnad frå Game Boy sitt vertikale design.

Game Gear var eigentleg ein portabel variant av Sega Master System men, hadde ein større fargepalett og kunne difor gje betre grafikk. Ein funksjon hjå Game Gear var ein TV Tuner Adapter som gjennom kassettuttaket gjorde det mogleg å sjå fjernsyn på  LCD-skjermen.

Ettersom Game Gear og Sega Master System var så like kvarandre var det enkelt å konvertere spela til den portable spelemaskinan, noko som førte til at Game Gear fekk mange spel. Å konvertere Game Gear-spel til Master System var umogleg, grunna den utvida fargepaletten.

Spelkonsollar
Sega
Atene

Atene (gresk Αθηνα eller Αθηνη), au skrive Athene, kalla Pallas Atene, er den greske gudinna for visdom, krig og strategi. Atene var au gudinna for å rettleie heltar. Ho vart assosiert med den etruskiske gudinna Menrva og seinare av romarane som Minerva. 

Ho var fylgd av ei lita ugle, bar eit geiteskinnsskjold som blei kalla Aegis som blei gitt til henne av far hennar og var i fylgje med gudinna for siger, Nike. Atene er ei væpna krigargudinne, var aldri eit barn, alltid ei jomfru (parthenos). Parthenon i Athen i Hellas er det mest berømte tempelet hennar. Ho hadde aldri ein ektemann eller elskar, sjølv om Hefaistos forsøkte ein gong, og mislykkast. Herodot og Platon identifiserte feilaktig Atene med gudinna Neith dyrka av libyarane (dei moderne berbarane).

Bakgrunnsstoff 

Greske gudinner
Stridsgudar
Visdomsgudar
Bergkunst

Bergkunst er eit arkeologisk omgrep brukt om symbol og bilete som er blitt måla, rissa eller skore ut i steinar, fjell eller berggrunn, som regel i førhistorisk tid. 

Helleristingar er ei form av kunsten der figurar er skorne ut i berget, og er den vanlegaste forma for bergkunst i Skandinavia. Bergkunst kan òg finnast i fjellholer, som holemåleri. 

Bergkunst er ein svært viktig historisk kjelde til korleis menneska levde i førhistorisk tid, særleg i steinalderen, som det finst få andre kulturlevningar frå. Ein kan til dømes lesa mykje om viktige matvegar, som jakt og fiske, ut frå kunsten. På den andre sida er det vanskeleg å vita kvifor kunsten er der–blei han laga for å hugsa, underhalda, utføra magi eller i samband med rituelle handlingar?

Kjende bergkunststader 

Holemåleria i Lascaux i Frankrike står på UNESCO si verdsarvliste. Det same gjer helleristingsområdet i Alta.

Bakgrunnsstoff 

 Bergkunst.net 
 Truga bergkunst i Norge
 Om vern av bergkunst  ved Tromsø museum
 Levande bergkunst i Mosambik 
 Riksantikvaren om bergkunst

Litteratur 
 Gro Mandt og Trond Lødøen: Bergkunst : helleristningar i Noreg, Oslo Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6227-4
Lunder kyrkje

Lunder kyrkje er kyrkja i Lunder kyrkjesokn og ligg ved tettstaden Sokna i Ringerike kommune. Det er ei krosskyrkje i lafta tømmer, utvendig kledd med staffpanel. Kyrkja var ei tid anneks under Hole kyrkje, men høyrer i dag inn under Norderhov prestegjeld, der Norderhov kyrkje er hovudkyrkje. Kyrkjene på Ringerike høyrer til Ringerike prosti som ligg i Tunsberg bispedøme.

Det har truleg vore kyrkje på Sokna sidan 1200-talet. Den eldste kyrkja me kjenner var ei lita stavkyrkje som vart riven tidleg på 1700-talet. Denne stavkyrkja låg om lag ein kilometer nordvest for der Lunder kyrkje står i dag. I 1706 vart det innvigd ei ny kyrkje som vart kalla «Vor Frelsers Kircke» og var ei lafta krosskyrkje som låg om lag 300 meter søraust for den gamle stavkyrkja. I slutten av 1750-åra vart kyrkja flytt dit ho no ligg. Innviinga etter gjenoppbygginga fann stad den 23. september 1761. Sidan har kyrkja vorte restaurert fleire gonger, mellom anna i 1880-åra og i 1922–1924. Kyrkja har plass til om lag 300 personar, og det er kyrkjegard ved kyrkja.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Lunder kirke i «Norges Kirker»
 Else Marie Abelgård: Lunder kirke på Sokna hos Tunsberg bispedømme
 Om Lunder kyrkje på nettstaden disnorge.no
 Om Lunder sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Buskerud» på nettstaden til Arkivverket 
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 
 
Denne artikkelen byggjer på Lunder kirke henta frå Wikipedia på bokmål 12. september 2005.   

Kyrkjer i Ringerike
Norske kyrkjer frå 1760-åra
Kyrkjer i Ringerike prosti
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Ringerike
Matematisk gruppe

Ei gruppe er ein algebraisk struktur  som består av ei ikkje-tom mengd  og ein binær operasjon  slik at følgande aksiom held.  For alle , har me

 (assosiativitet) 
 (identitetselement) det finst  slik at 
 (inverselement) det finst  slik at 

Dersom også

 (kommutativitet) 

er  ei abelsk gruppe.

Andre teikn i staden for  nyttast ofte.  T.d., er  mykje brukt og ein skriv ofte  i staden for .  Viss  er ei abelsk gruppe, nyttar ein ofte .

Eksempel 
  kor  er mengda av heiltal og  er ordinær addisjon, er ei abelsk gruppe.  Her er identitetselement  og inverselementet til  er .

Sjå òg 
 Ring
 Kropp
 Abelsk gruppe

Gruppeteori
Matematiske strukturar
Abstrakt algebra
Algebraiske strukturar
Symmetri
-ine

Suffikset -ine er ein namnedel som kan danna kvinnenamn av manns- eller stadnamn. Det kan også brukast til å gjera kjælenamn av kvinnenamn. Endinga var svært produktiv på 1800-talet, og mange mannsnamn som var mykje brukt då finn me igjen som kvinnenamn med ine-form. 

Stavinga kjem opphavleg frå gresk. Me finn henne til dømes i Hermine, frå gudenmnet Hermes. Ho vart mykje brukt i Frankrike og Tyskland, og spreidde seg derfrå til Danmark og vidare til Noreg. Sidan er mange former nesten døydd ut, medan nokre få ine-namn, som Kristine og Caroline, er blitt svært populære.

Bruken er nå gått kraftig ned i Noreg, men er framleis populær i dei tidlegare nemnde landa. Ine, som opphavleg var ei forkorting for slike namn, er derimot blitt eit populært fornamn i Noreg.

Den latinske forma av stavinga er -ina, som er mykje brukt i Italia og Storbritannia.

Ine-namn 

Ine
Myrull

Myrull eller (myr)fivel er ei fellesnemning for fleire artar i storrfamilien (Cyperaceae). Dei er fleirårige myrplantar som øvst har ei trekanta nøtt med lange kvite ullhår. Dei kan ha ei høgd på 20-50 cm. Det finst myrull over heile Noreg, og det er registrert åtte artar her.

Artar i Noreg 
 Torvull (E. vaginatum)
 Gullull (E. brachyantherum)
 Snøull (E. scheuchzeri)
 Brannull (E. russeolum)
 Vrangull (E. medium)
 Duskull (E. angustifolium)
 Breiull (E. latifolium)
 Småull (E. gracile)

Kjelder 

Johannes Lid: Norsk og svensk flora. Oslo, 1974.

Bakgrunnsstoff

Storrfamilien
Plantar i Noreg
Bitihorn

Bitihorn er ein topp på 1 607 meter i Sør-Jotunheimen. Han er bratt mot sør og aust, men har lett oppstiging frå nord.

Fjellet ligg på grensa mellom Øystre Slidre og Vang kommune, begge i Innlandet. Toppen av Bitihorn markerer kommunegrensa. Riksveg 51 passerer like på austsida av fjellet, like sør for Valdresflye.

Fjell i Vang
Fjell i Øystre Slidre
Jotunheimen
Den nordiske sjuårskrigen

Den nordiske sjuårskrigen blei utkjempa frå 1563 til 1570 mellom Sverige på den eine sida og Danmark-Noreg med sine allierte i Polen og hanseatane i Lübeck på den andre. Begge partar gjekk til krig med stor entusiasme og hadde eit ønske om å bli dominerande i Norden. Sverige ønskte å opna sjøvegen, og Danmark hadde eit ønske om å gjenskapa Kalmarunionen.

Danske krigar
Svenske krigar
Polske krigar
Norske krigar
Konfliktar på 1500-talet
Det store barriererevet

Great Barrier Reef, det store barriererevet, er det største korallrevet i verda, og ligg ved kysten av Queensland nordaust i Australia. Revet er om lag 2000 km langt, og kan sjåast frå verdsrommet. 

Revet vart sett på UNESCO si verdsarvliste i 1981, og store delar av det er verna av Great Barrier Reef Marine Park. Revet vart det største havreservatet i verda då det australske miljøverndepartementet utvida det verna området frå 4,5 % av revet til 33,3 % den 1. juli 2004.

Sidan det er bygd opp av mange levande korallar, vert det store barriererevet av og til kalla den største levande organismen i verda. Dette er ikkje heilt rett, ettersom korallane dannar mange ulike koloniar.

Gjestar ved revet 

James Cook var den første europearen som såg Det store barriererevet. Han oppdaga det då han rann på grunn der den 11. juni 1770. Seinare har det trekt til seg turistar som gjerne vil dykka i det varme, klare vatnet og sjå dei mange ulike artane som finst der. Fleire øyar i området har turisme som hovudnæring, og mange byar langs kysten av Queensland tilbyr daglege turar til revet.

Miljøtrugsmål 

Det største trugsmålet mot det store barriererevet og andre tropiske korallrev er stigande havtemperaturar. Mange av korallane lever nær dei øvste grensene for kva temperaturar dei kan tola. Dersom vatnet er for varmt i for lang tid, vil desse korallane driva ut zooanthellaer som driv fotosyntesen deira. Berre det kvite korallskjelettet blir igjen, og korallen vil etterkvart døy. Dette skjedde om sommaren i 1998 og 2002, då fleire korallar blei kvite.

Aukande temperaturar kan få heile økosystem til å bryta saman, slik dei har gjort med fleire korallrev i tropane. Klimaendringane kan òg føra til meir ekstremt vêr, men korallreva er hardføre når det gjeld tropiske stormar.

Tornekroner, sjøstjerner som et korall kan veksa fort i antal dersom økosystemet i reva kjem ut av balanse. Fleire delar av barriererevet har vorte hardt skada av sjøstjerneåtak i dei siste tiåra.

Landbruksutslepp, særleg frå sukkerplantasjar, har òg verka inn på revet med avleiringar og korallbleiking. Den australske sukkerindustrien fall nyleg nesten saman, men ein veit ikkje kva dette vil seia for barrierevet.

Det store talet menneske som kvart år vitjar revet er òg eit problem. Populære område, som Green Island, har fått store skadar som følgje av turisme.

Korallrev
Naturparkar i Australia
Verdsarv i Australia
Stortingsvalet 2001

Stortingsvalet 2001 var eit stortingsval som vart skipa til den 10. september 2001. I valet fekk dei borgarlege (høgresida) framgang. På venstresida gjekk Arbeidarpartiet attende, medan Sosialistisk Venstreparti gjorde eit godt val. Etter valet vart den andre Bondevikregjeringa skipa. Stoltenbergregjeringa gjekk av.

Stemmetal ved stortingsvalet 2001 etter parti 

Jan Simonsen og Ursula Evje, som vart vald inn for Framstegspartiet, gjekk ut av partiet i løpet av stortingsperioden.

Partifordelinga på Lagtinget og Odelstinget (2001–05)

Kjelder 
 Stortinget.no
 Alle vallistene frå Statistisk Sentralbyrå

2001
Val i 2001
Hendingar i 2001
2001 i Noreg
Stortingsvalet 1997

Stortingsvalet 1997 var eit stortingsval som vart halde den 15. september 1997.

Stemmetal ved stortingsvalet 1997 etter parti

Bakgrunnsstoff 
 Stortingsvalget 1997 Statistisk Sentralbyrå
 Stortinget.no

1997
Val i 1997
Hendingar i 1997
1997 i Noreg
Norsk sameråd

Norsk sameråd var eit rådgjevande organ for styresmaktene rundt samiske spørsmål. Rådet besto av 18 medlemmar oppnemnd etter framlegg frå samiske organisasjonar. Rådet hadde ein egen administrasjon lokalisert i Karasjok. Norsk Sameråd erstatta dåverende Samisk råd for Finnmark. 

Rådet blei oppretta 26. juni 1964. Den første leiaren var Harald Samuelsberg frå Øksfjord, han var leiar fram til 1980. Norsk sameråd blei lagt ned i 1989, då Sametinget blei til. Sametinget arva administrasjonen til Norsk sameråd i Karasjok.

Fotnotar

Litteratur 

 St. meld. nr. 17 (1985-86) Om Norsk Sameråds virksomhet I 1984. Kommunal- Og Arbeidsdepartementet

Samiske organisasjonar
Samisk politikk
Organisasjonar skipa i 1964
1964 i Noreg
Nordisk sameråd

Nordisk sameråd (nordsamisk Sámiráđđi) er ein paraplyorganisasjon for samiske organisasjonar i Noreg, Sverige, Finland og Russland. Etter at Nordisk sameråd fekk representantar frå russisk side er det vanleg å referere til det berre som Samerådet.

Sekretariatet til Nordisk sameråd ligg i Utsjok i Finland.

Historie 

Nordisk sameråd vart grunnlagt 1956, men den første internasjonale samiske konferansen vart arrangert allereie 31.8.-3.9.1953 i Jokkmokk i Sverige. På denne konferansen vart det sett ned ein komité som fekk i oppgåve å danne eit felles sameråd. Dette samerådet skulle fremje dei økonomiske og kulturelle interessene til samane. 

Dei første vedtektene for eit sameråd vart fastsette på samekonferansen i Karasjok i 1956.

Rådsmedlemmar 

Samerådet består av 15 medlemmer, 5 frå norsk side, 4 frå svensk side, 4 frå finsk side og 2 frå russisk side. Kvar medlem har ein varamedlem.

Medlemsorganisasjonar 

 Norske Samers Riksforbund NSR/ Norgga Sámiid Riikkasearvi
 Norske Reindriftsamers Landsforbund NBR-NRL/ Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi
 Samenes Folkeforbund SÁL/SFF Sámiid Álbmotlihttu
 Samernas Riksförbund RSR/SSR/ Sámiid Riikkasearvi
 Same Ätnam - Den Samiska Riksorganisationen RSÄ/ Riikkasearvi Sámi Ätnam
 Guoládaga Sámi Searvi GSS / Saami Association of Kola Peninsula
 Murmanskka guovllu Sámesearvi / OOSMO Saami Association of Murmansk Region
 Finske Samers Sentralforbund / Suoma Sámiid Guovddássearvi SSG/ Saami Association of Finland
 Renägarförbundet RÄF / Boazoeaiggádiid Oktavuohta (BEO) / Reindeer Herders Association of Sweden

Samekonferansar 

 Jokkmokk, 1953
 Karasjok, 1956
 Enare, 1959
 Kiruna, 1962
 Tana, 1965
 Hetta, 1968
 Gällivare, 1971
 Snåsa, 1974
 Enare, 1976
 Arjeplog, 1978
 Tromsø, 1980
 Utsjoki, 1983
 Åre, 1986
 Lakselv, 1989
 Helsinki, 1992
 Murmansk, 1996 (Murmanskdeklarasjonen)
 Kiruna, 2000 (Kirunadeklarasjonen)
 Honningsvåg, 2004 (Honningsvågdeklarasjonen)
 Rovaniemi, 2008 (Rovaniemideklarasjonen)
 Murmansk, 2013
 Trondheim, 2017 (Tråantedeklarasjonen)
 Gällivare, 2021

Samerådets litteraturpris 
Sidan 1994 har Sámerådet delt ut Samerådets litteraturpris.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 
Skipingar i 1956
Stortingsvalet 1885

Stortingsvalet 1885 var eit stortingsval i 1885. Kvinner hadde ikkje røysterett. 122952 menn hadde røysterett. Av desse røysta 92308, 75,1 % av alle med røysterett. Valet var eit indirekte val. Veljarane valde valmenn, som i sin tur valde 114 stortingsrepresentantar.

Parti 
 De konservative Foreningers Centralstyre (Høire), progam: Cirkulæreskrivelse No.1 fra de konservative Foreningers Centralstyre
 Norges Venstreforening (Venstre), «program»: Love for Norges Venstreforening

Resultat 
 Venstre 63,4%, 84 stortingsrepresentantar til Venstre
 Høgre 26,6%, 30 stortingsrepresentantar

Sjå òg 
 Stortingsrepresentantar 1886-1888

Bakgrunnsstoff 
 Historisk statistikk Statistisk sentralbyrå
 Stortingsvalg. Stemmeberettigede og avgitte stemmer, etter kjønn og antall representanter, etter kjønn. 1815-2001 Statistisk sentralbyrå

1885
Val i 1885
Hendingar i 1885
1885 i Noreg
Valdresflye

Valdresflye er ei vidde som ligg nord i Øystre Slidre kommune i dalføret Valdres. Flya ligg mellom Bygdin og Sjodalen, i Aust-Jotunheimen. 

Riksveg 51 går over ho til Ottadalen. Vegen er vinterstengd og har høgaste punkt på 1 389 meter over havet. Midt på vidda, ved sida av riksvegen, ligg Valdresflya Vandrerhjem.

Geografi i Øystre Slidre
Valdres
Jotunheimen
Stortingsrepresentantar 1886-1888

Stortingsrepresentantar 1886-1888 er ei liste over stortingsrepresentantar som vart valde i stortingsvalet 1885. Desse sat på Stortinget i tida frå 1886 til 1888. Det var totalt 114 representantar, fordelt med 84 til Venstre, 30 til Høgre.

Landkrinsar

Smaalenenes Amt

Akershus Amt

Hedemarkens Amt

Kristians Amt

Buskerud Amt

Jarlsberg og Larviks amt

Bratsberg Amt

Nedenes amt

Lister og Mandal amt

Stavanger amt

Søndre Bergenhus Amt

Nordre Bergenhus Amt

Romsdals Amt

Søndre Trondhjems Amt

Nordre Trondhjems Amt

Nordlands Amt

Tromsø Amt

Finmarkens Amt

Bykretser

Fredrikshald

Sarpsborg

Fredrikstad

Moss og Drøbak

Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger

Lillehammer, Hamar og Gjøvik

Drammen

Kongsberg

Holmestrand

Tønsberg

Larvik og Sandefjord

Brevik

Porsgrund

Skien

Kragerø

Østerrisør

Arendal og Grimstad

Kristiansand

Flekkefjord

Stavanger og Haugesund

Bergen

Aalesund og Molde

Kristiansund

Trondhjem og Levanger

Tromsø og Bodø

Hammerfest, Vardø og Vadsø

Bakgrunnsstoff 
 Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
 Kildevilkår
 
Stortingsrepresentantar 1886-1888
 Stortingsrepresentantar 1886-1888
Statsborgar

Ein statsborgar er ein person som har fulle rettar og plikter til å bu, delta og nytta tenestene i ein stat. Omgrepet kjem frå dei tidlegare borgarane i ein by eller bystat.

Nokre land let ein ha statsborgarskap i fleire land, andre tillet berre eitt statsborgarskap. Noreg er blant dei sistnemnde. Dette og anna som gjeld norsk statsborgarskap er fastsett i statsborgarloven.

Rett til statsborgarskap 
Korleis ein kan oppnå statsborgarskap varierer òg mellom ulike land. Somme er opne for innvandring og gjev det til alle som har budd der lovleg i ei viss tid og ønskjer det. Andre kan nekta statsborgarskap til personar som har budd i landet i generasjonar, fordi dei ikkje har den rette etnisiteten.

Det finst to hovudtradisjonar for kven som har rett til statsborgarskap. Ius sanguinis, rett ved blod eller nedstammingsprinsippet, bygger på statsborgarskapet til foreldrea. Dette er vanlegast i germanske rettstradisjonar. Ius soli, rett ved jord eller territorialprinsippet, bygger på kvar ein er fødd. Dette har vore vanleg i latinske og angelsaksiske rettstradisjonar.

Rettar og plikter 
Å vera statsborgar i ein stat fører med seg visse rettar, som retten til å ha eit pass, røysta og stilla til val, og til å nytta utdannings-, helse- og trygdesystemet til staten dersom han har dette. For å ha visse stillingar, som regel for staten, må ein ha statsborgarskap. Samstundes fører det med seg visse plikter, til dømes å røysta eller å utføra verneplikt.

Migrasjon
Nasjonalitet
Styresmakter
Valdresflya vandrarheim

Valdresflya vandrarheim ligg på Valdresflye i aust-Jotunheimen. Han er den vandrarheimen i nord-Europa som ligg høgst over havet, med 1389 meter.

Bakgrunnsstoff 
 Valdresflya Vandrerhjem

Øystre Slidre kommune
Valdres
Vandrarheimar i Noreg
Stemorsblom

Stemorsblom eller natt-og-dag (lat. Viola tricolor) er ein eit- eller toårig fiol, opp til 15 cm. høg. Blomstrar mest heile året, berre det ikkje blir for vått. Mest vanleg i sør-Noreg; havstrand, vegkant, berg, skogbryn.  

Stemorsblom er brukt i folkemedisinen mot hudsjukdommar, luftvegskatarr, kikhoste, blærekatarr og som urindrivande middel. Den er dessutan eit symbol på "den frie tanke" innanfor livssynshumanismen.

Kjelder 
 Johannes Lid: Norsk og svensk flora. Oslo, 1974.
 Pål Hermansen: Vakre vekster i skog og eng. Universitetsforlaget, 1988.
 

Fiolar
Det finske Sametinget

Det finske Sametinget (nordsamisk Sámediggi, finsk Saamelaiskäräjät) er eit forvaltingsorgan for samane i Finland med 21 representantar i eit folkevald parlament. Presidenten i det finske sametinget er Tiina Sanila-Aikio. 

Det finst tilsvarande sameting i Noreg og Sverige. Dei tre sametinga arbeider saman i Samisk parlamentarisk råd.

Det finske sametinget vart stifta i 1996, og det erstatta det samiske parlamentsutvalet (saamelaisvaltuuskunta) frå 1973. Det finske Sametinget er det høgaste politiske organet for finske samar, og det høyrer under det finske justisdepartementet, og ikkje under den finske staten. Den viktigaste oppgåva til det finske Sametinget er å planleggje og setje ut i livet det samiske kulturelle sjølvstyret som er slått fast i den finske grunnlova. Sametinget disponerer dei løyvingane som den finske staten har gjeve til samiske formål.

Sametinget sett ned sju nemnder for å arbeide med ulike delar av den samiske politikken: skole- og læremiddelnemnda, nærings- og rettigheitsnemnda, kulturnemnda, sosial- og helsenemnda, ungdomsnemnda, valnemnda og den samiske språknemnda.

Røysterett 

Etter lova om sameting (974/1995, §3) er ein same ein person som reknar seg sjølv for same, under det vilkåra at:

 han eller ho sjølv, eller ein av foreldra eller besteforeldra hans eller hennar har samisk som førstespråk; eller
 han eller ho er etterkommar av ein person som er ført opp i fjell-, skog- eller fiskarlapperegisteret (tunturi-, metsä tai kalastajalappalaiseksi), eller 
 at minst ein av foreldra hans eller hennar er ført opp eller kunne ha vore ført opp som røystefør i valet til det samiske parlamentsutvalet eller sametinget.

I perioden 2012 - 2015 har det finske sametinget ei regjering beståande av følgjande medlemmer:

 Klemetti Näkkäläjärvi, leiar (og sametingets president)
 Tiina Sanila-Aikio, I nestleiar
 Heikki Paltto, II nestleiar
 Asko Länsman
 Petra Magga-Vars 
 Pirita Näkkäläjärvi  
 Ilmari Tapiola

Bakgrunnsstoff

 Offisiell nettstad for Det finske Sametinget

 *
Sametinget
Samiske institusjonar
Skipingar i 1996
Finske