alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ulstein kommune

Ulstein er ein kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Av dei om lag 8 300 innbyggjarane bur 6 900 på Hareidlandet og 1 400 på Dimnøya. Andre bebudde øyar er Eika og Hatløya. Kommunen grensar til Hareid i aust og Herøy i vest. I søraust ligg Ørsta og Volda, som Ulstein er knytt til via Eiksundsambandet.

Kommunesenter er Ulsteinvik. Tettstaden hadde, ifølgje SSB,  5 376 innbyggjarar per 01.01.2015. Den nærliggande tettstaden Sundgot hadde 972 innbyggjarar.

Kommunevåpenet viser ei rekke med sju taggar i gull som symboliserer dei sju skulekrinsane Ulstein kommune ein gong hadde, dette er lagt på ein blå botn. Kommunevåpenet vart laga av Asbjørn Waage i 1984.

Næringsliv og utdanning 
Skipsindustrien ber økonomien i kommunen. Ulstein Group og Rolls-Royce er hjørnesteinsverksemder. Kleven Verft fekk bustyrar i juli 2020.

Ulsteinvik er også eit handelssenter og skulesenter. Det er 4 skulekrinsar i Ulstein: Haddal, som femner om bygdene Eiksund, Haddal og Garnes. Hasund, som femner om Dimnøya og Hasund grunnkrins. Ulsteinvik, som dekkjer gardane Osnes, Vik, Saunes, Hofset og Holseker. Ulstein, som femner om bygdelaga Skeide, Ulstein og Flø.

Historie 
Utgravingane ved Osnes kyrkjegard tyder på busetnad i kommunen 5000 år attende i tid.

Ulstein er òg kjend for fotballaget IL Hødd.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for Ulstein kommune frå 1917:

a Dette talet omfattar ikkje Eiksund krins med øya Eika, som var del av Herøy kommune fram til 1964, då det vart overført til Ulstein kommune. Dette området hadde då 222 innbyggjarar.

Kjende folk frå Ulstein kommune 
 Sigvald Hasund (1868–1959), landbrukshistorikar, høgskulerektor, politikar og minister
 Knut Strand (1887-1980), fiskebåtreiar og politikar 
 Ragnar Ulstein (1920-2020), krigshistorikar, forfattar og motstandsmann
 Idar Ulstein (1934-2012) , næringsdrivar
 Kjetil Hasund (f. 1942), fotballspelar
 Per Eide (f. 1954), fotograf
 Gunvor Ulstein (f. 1969), konsernsjef i Ulsteinkonsernet, «Årets forretningskvinne» 2006.
 Ole Bjørn Sundgot (f. 1972), fotballspelar
 Arild Sundgot (f. 1978), fotballspelar
 Øystein Runde (f. 1979), teikneserieskapar
 Morten Moldskred (f. 1980), fotballspelar
 Karsten Warholm (f. 1996), friidrettsutøvar
 Dagni Myrene (f. 2002), skodespelar
 Fredrik Steen (tidlegare Knutsen), komikar

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Ulstein kommune

 
Sunnmøre
Kommunar i Møre og Romsdal
Vanylven kommune

Vanylven er ein kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke. Han grensar i nord (over Rovdefjorden) til Sande og Herøy, i aust mot Volda kommune, i sør mot Stad kommune og Kinn kommune.

Vanylven lokalt er delt opp i seks forskjellege bygder. Eidså, Fiskå, Åram, Rovde, Åheim og Syvde. I Syvde ligg Vanylven Vidaregåande Skule. Skulen er ei avdeling under Herøy Vidaregåande. 

Fiskå er kommunesenteret og er den einaste tettstaden i kommunen etter SSB sin definisjon, med 504 innbyggjarar per 1. januar 2020. I sentrumskjerna ligg Combisenteret som dekkjer apotek, daglegvarehandel og legesenter.

Historie
Vanylven er vorten kalla «Solsikkelandet» etter at kommunen vann solsikkekonkurransen til Innovasjon Norge i 2004.

År 2000-markeringa 
Kommunen har ikkje eigen tusenårsstad, men det blei planta ein del tusenårstre i regi av skolar, bygdelag og 4H. Trea er plassert rundt omkring i kommunen, t.d. ved kommunesenteret i Fiskå, ved dei ulike skolane og ved nokre forsamlingshus.

Kjende personar frå Vanylven 
 Anders Frihagen (1892–1979), statsråd
 Mathias Skaar (1869–1944), fiskar og politikar
 Bjarne Ulvestad (1922–2004), språkvitar og professor (Syvde)
 Jostein Krokvik (1927–2007), forfattar og tannlækjar
 Marie Lovise Widnes (f. 1930), diktar, forfattar, kåsør, songar, politikar og husmor
 Jon Aasen (f. 1951), fylkesordførar
 Øystein Vidnes (f. 1976), forfattar
 Hilde Myklebust (f. 1979), forfattar
 Maria Parr (f. 1981), barnebokforfattar

Galleri

Kjelder 

 Vanylven kommune

Bakgrunnsstoff

 
Sunnmøre
Kommunar i Møre og Romsdal
Vestnes kommune

Vestnes kommune er ein kommune som ligg på sørsida av Romsdalsfjorden i Møre og Romsdal fylke. Kommunen grensar til Rauma i aust, til Stordal og Ørskog i sør, og til Skodje og Haram i vest. Nord for Moldefjorden ligg kommunane Midsund og Molde. Kommunen vart danna i 1964 då kommunane Vestnes og Tresfjord vart slåtte saman.

Vestnes kommune har fire tettstader; kommunesenteret Vestnes, Tomrefjord, Tresfjord og Fiksdal. I tillegg har kommunen bygdene Rekdal, Øverås/Nerås, Daugstad og Vikebukt.

Kyrkjer 
Vestnes kyrkje ligg på Helland i Vestnes, administrasjonssenteret. På andre sida av Tresfjorden ligg Vike kyrkje på Vike (Vikebukt). Tresfjord kyrkje ligg lengst inn i Tresfjorden og i Fiksdal ligg Fiksdal kyrkje.

Næringsliv 
Vestnes er i hovudsak ein industrikommune, men er òg ei relativt god jordbruksbygd med hovudvekt på husdyrhald og mjølkeproduksjon. Den viktigaste bransjen i Vestnes kommune er skips- og båtbygging. Elles har kommunen bedrifter innan næringsmiddel-, tekstil- og beklednings-, trevare-, møbel- og metallvareindustri, og produksjon av mineralske produkt.

E136 frå Ålesund og Sjøholt går langs Tresfjorden og vidare til Åndalsnes og Dombås. Frå E136 går E39 (Kristiansand–Trondheim) til Vestnes og herfrå går fylkesveg 661 til Tomrefjord og vidare langs vestsida av Tomrefjorden til Vatne i Haram. Det er ferjesamband med Molde frå Furneset på E39, og hurtigbåtsamband mellom Molde, Vestnes og Vikebukt.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for noverande Vestnes kommune frå 1899:

Kjende folk frå Vestnes kommune 
 Kjetil Rekdal, fotballtrenar
 Bjørn Rune Gjelsten, investor
 Mali Furunes, (1888–1968), skodespelar, folkedansinstruktør, forteljar og innsamlar av draktskikkar (bunader) i Romsdal.
 Jakob Kjersem, langdistanseløpar
 Paul Gåsøy, biletkunstnar
 Knut Marius Djupvik, musikar
 Bjørn Tomren, musikar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Vestnes kommune

Kommunar i Møre og Romsdal
Romsdal
Ørskog kommune

Ørskog er ein tidlegare norsk kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Han grensa til Vestnes kommune i nord og aust, til Stordal kommune i sør og til Skodje kommune i vest. Over Storfjorden i sørvest var Sykkylven kommune. 1. januar 2020 vart Ørskog del av nye Ålesund kommune.

Kjende personar frå Ørskog 
Rasmus Ingebrigtsson på Myklebust – «Store-Rasmus» (ca. 1595–ca. 1666), bondeopprørar
Bjørn Bjørnevik (1896-1955), skodespelar, teatersjef og dramatikar
Sylvi Listhaug (1977–), politikar (Frp),landbruksminister 2013-15, innvandrings- og integreringsminister fra desember 2015, justisminister fra januar 2018 til mars 2018. i regjeringa Solberg.

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Ørskog kommune

 
Sunnmøre
Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 2020
Solskjel

Solskjel, eller Solskjelsøya, er ei øy lengst nordaust i tidlegare Tustna kommune på Nordmøre. Øya høyrer no til Aure kommune og ho er mellom anna kjend for to slag under Harald Hårfagre si rikssamling kring år 900 og for eit slag under borgarkrigen i 1208.

Sjå òg 
 Øygarden på Solskjel

Bakgrunnsstoff 
 http://www.solskjel.no

Øyar på Nordmøre
Tustna
Nordmøre

Nordmøre er den nordaustlegaste delen av Møre og Romsdal fylke og består av kommunane Aure, Averøy, Eide, Gjemnes, Halsa, Kristiansund, Rindal, Smøla, Sunndal, Surnadal og Tingvoll. Nordmøre utgjer saman med Romsdal og Sunnmøre dei tre tidlegare futedøma, Nordmørs fogderi, Romsdals fogderi og Søndmørs fogderi, som no utgjer fylket Møre og Romsdal.

På 800-talet vart Nordmøre styrt av Mørejarlane. 

Nordmørsdialekten høyrer til den uttrøndske gruppa av austnorske målføre.

Nordmøre har kring 62 000 innbyggjarar.

Bakgrunnsstoff 
 Fosnaporten.no

Møre og Romsdal fylke
 
Midt-Noreg
Tidlegare svenske landskap
Distrikt i Noreg
Romsdal

Romsdal er distriktet kring Romsdalen og Romsdalsfjorden som utgjer den midtre delen av Møre og Romsdal fylke. Saman med Sunnmøre og Nordmøre er Romsdal eitt av dei tre tidlegare fogderia som utgjer det som i dag er Møre og Romsdal fylke (tidlegara kalla Romsdals amt).

I Romsdal var det før samanslåingane i 2020 åtte kommunar; Molde, Vestnes, Rauma, Nesset, Midsund, Sandøy, Aukra og Fræna. Romsdal har ei flatevidd på kring 3800 km² og ei folkemegd på kring 57 000 (2010).

Namnet kjem frå norrønt Raumsdalr, truleg avleidd frå elvenamnet Rauma. Personar frå Romsdal vert kalla for romsdalingar.

Målføre 
Dialekten i Romsdal, kalla Romsdaling, vert til vanleg klassifisert blant dei nordlege e-måla av vestnorske målføre, men ber òg preg av naboskapet med trøndske målføre og fjellbygdmål.

Sjå òg 
 Sunnmøre
 Nordmøre

Bakgrunnsstoff 
 Romsdal regionråd

Kjelder 
Romsdal hjå SNL

 
Midt-Noreg
Distrikt i Noreg
Tidlegare svenske landskap
Sunnmøre

Sunnmøre er eit distrikt som utgjer den sørlege delen av Møre og Romsdal fylke. Distriktet ligg mellom Nordfjord i sør, Romsdal i nord og Ottadalen i søraust. Sunnmøre utgjorde tidlegare eit eige fogderi, Sunnmærafylki frå mellomalderen. I dag utgjer det to domssokn, Søre Sunnmøre og Sunnmøre, og tre prosti, Søre, Austre og Nordre Sunnmøre. På Sunnmøre ligg kommunane Ålesund, Vanylven, Sande, Herøy, Ulstein, Hareid, Volda, Ørsta, Ørskog, Norddal, Stranda, Stordal, Sykkylven, Skodje, Sula, Giske og Haram; til saman 5 232 km2 med 141 604 innbyggjarar (1/10-2014).

Landskapet på Sunnmøre er sterkt oppskore med fleire store og små øyar langs kysten. Dei største øyane er Hareidlandet og Gurskøya. Det er også fleire lange og tronge fjordar i området; særleg kjend er Geirangerfjorden som er 15 kilometer lang. I indre strøk, mellom fjordane og dalane innanfor, ligg høge, sterkt kuperte fjellområde. Den høgste fjelltoppen på Sunnmøre er Pyttegga på 1999 moh.

Den største byen på Sunnmøre er Ålesund. I tillegg har området to andre byar: Ulsteinvik og Fosnavåg. Viktige større tettstader er Ørsta, Volda, Sykkylven, Hareid, Nordstrand (Valderøy), Stranda og Brattvåg.

Sunnmørsdialekten høyrer saman med nordfjordmål og sunnfjordmål til dei nordlege e-måla under dei vestlandske målføra — ei gruppe der romsdalsdialekten ofte også er rekna med. Folk frå Sunnmøre blir kalla for sunnmøringar.

Namn 
Sunnmøre er den regionen ein i middelalderen kalla Sunnmǿrafylki. Ordet «møre» kjem av den norrøne dativsforma «á Mǿri» av mǿrr som tyder «land», truleg òg i samanheng med norrønt marr som tyder «hav». Tydinga blir då: «landet ved havet» eller «myrlandet». Sunnmøre må dermed tyde «den sørlege luten av landet ved havet».

Administrative inndelingar 
Regionråd:
 Sunnmøre regionråd: Alle kommunene på Sunnmøre. I tillegg kjem Sandøy og Vestnes i Romsdal. 

Prosti i den norske kyrkja, alle under Møre bispedømme:
 Søre Sunnmøre prosti: Vanylven, Sande, Herøy, Volda, Ørsta, Hareid og Ulstein.
 Austre Sunnmøre prosti: Skodje, Ørskog, Norddal, Stordal, Stranda og Sykkylven.
 Nordre Sunnmøre prosti: Ålesund, Giske, Haram og Sula.

Kommunar på Sunnmøre

Kjelder
Referansar 

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Sunnmøre regionråd 
 Turistinformasjon for Møre og Romsdal
 Turistinformasjon for Hjørungfjorden 

 
Distrikt i Noreg
Grip

Grip er eit lite fiskevær rett nord for Kristiansund og vestanfor Smøla og Tustna på Nordmøre. Grip vart oppretta som eigen kommune i 1897, men vart i 1964 innlemma i Kristiansund kommune. Grip var den minste kommunen i landet etter folketal. Ved samanslåinga var det 104 menneske som budde på Grip. Dei siste fastbuande flytte frå øya i 1974. No er det ingen fastbuande på øya, men ho er mykje brukt som ferieplass om sumaren.

Grip er mellom anna kjend for sitt historiske minnesmerke Grip kyrkje — ei stavkyrkje som vart bygd ein gong på 1400-talet. Her er òg eit fyrtårn som vart bygt i 1888.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Grip kommune frå 1897 til 1964:

Kjelder

 
Kristiansund kommune
Fiskevær i Møre og Romsdal
Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Øyar på Nordmøre
Norske kommunar skipa i 1897
Norske kommunar nedlagde i 1964
Grip stavkyrkje

Grip stavkyrkje står i det fråflytte fiskeværet Grip på øya Grip utom Kristiansund by i Kristiansund kommune i Møre og Romsdal fylke. Kyrkja er nemnd fyrste gong i Trondhjems Reformats 1589, men plar daterast til kring 1470 sjølv om det er mogleg at ho er frå 1300-talet. Kyrkja har framleis mellomalderkjernen inntakt, men mange bygningsdelar er fornya. Skipet og koret har same breidd, 6,5 meter. I 1621 vart veggene i koret skifte og dei nye veggene vart måla. I 1870-åra vart det laga nye vindaugsopningar, og ytter- og innerveggene vart panelte og kvitmåla. Kyrkja er fundamentert på fjell på det høgaste punktet på øya, 8 meter over havet.

I 1933 vart det gjort ei omfattande restaurering. Kyrkja vart heva og sett på nytt fundament. Ytterveggene vart bordkledde og tjørebreidde og panelet inni kyrkja vart avdekt. Slik kyrkja står i dag trur ein at ho var på 1600-talet.  Kyrkja vart òg restaurert i 1621.

Det gamle mellomalder-altarskåpet, som truleg er laga i Nederlanda, vart òg atterinnsett i 1933. Motivet på altarskåpet er Jomfru Maria med Jesusbarnet flankert av Olav II Haraldsson (heilag-Olav) og St. Margrethe. St. Margrethe vert i katolsk kristendom rekna som ei av dei 14 naudhjelparane som vert påkalla ved sjukdom. Det finst òg ei avbilding av henne i Bergen Museum på to altarskåpfløyer som kom til Bergen Museum frå Hjørundfjord kyrkje på Sunnmøre i 1864. Fløydørene på alterskåpet er bort. Alterskåpet er skore i eik og måla, yttermåla er 128 cm  breitt og 182 cm høgt.

Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Grip stavkirke»» frå Wikipedia på bokmål som oppgjev desse kjeldene:

 Gunnar Bugge: Stavkirkene i Norge, Oslo 1981, ISBN 82-09-01890-6
 «Grip stavkirke» på nettstaden stavkirke.org

Bakgrunnsstoff
 Om Kristiansund kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Møre og Romsdal» på nettstaden til Arkivverket
 

Freda bygg i Møre og Romsdal
Grip
Norske kyrkjer frå 1400-talet
Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Ytre Nordmøre prosti
Kyrkjer i Kristiansund
Kulturminne i Kristiansund
Valkyrkjer i 1814
Siddúr

Siddúr (hebraisk סִדּוּר eller ִסִידּוּר, 'ordning') er ei jødisk bønebok som kan innehalda liturgien ein bruker i synagogen, salmar, bøner knytt til dagleglivet og signingar til bruk i mange ulike høve. Ein siddur kan ha bøner for kvardagar og/eller sjabbát. Boka inneheld ofte òg bøner for dei tre valfartsfestane pesah (påske), sjabu‘ót (pinse) og sukkót (lauvhyttefesten). Ei bønebok for spesielle helgedagar blir gjerne kalla mahzór.

Den første kjende handskrivne bøneboka blei laga av rabbineren Amram Gaon i Babylonia på 800-talet. Seinare blei det laga bønebøker tilpassa dei varierande tradisjonane til ulike jødiske samfunn.
Det største skiljet har gått mellom askenasisk og sefardisk tradisjon, men det går også skilje mellom bønebøker for dei ulike religiøse retningane i jødedommen.

Kjelder

Jødiske skrifter
Jødisk utøving
Sefardisk jødedom

Sefardisk jødedom er ei retning av jødedommen som vart utvikla hovudsakleg i mellomalderens Spania og Portugal. Den sefardiske jødedommen, som primært er utbreidd blant sefardiske jødar, skil seg ut frå askenasisk jødedom særleg i ritualet for rosj hasjaná og jom kippúr, i uttalen av hebraisk og arameisk, i terminologibruk, i interpretasjonen av halakhá og i ein del liturgiske detaljar.

Jødedom
 

no:sefardisk jødedom
Askenasisk jødedom

Askenasisk jødedom er ei retning av jødedommen som vart utvikla hovudsakleg i mellomalderens Tyskland og Frankrike. Den askenasiske jødedommen, som primært er utbreidd blant askenasiske jødar, skil seg ut frå sefardisk jødedom særleg i ritualet for rosj hasjaná og jom kippúr, i uttalen av hebraisk og arameisk, i terminologibruk, i interpretasjonen av halakhá og i ein del liturgiske detaljar.

Jødedom
Emne knytte til askenasar
Askenasisk jødedom
Rosj hasjaná

Rosj hasjaná (hebraisk ראש השנה rōš hovud haššānā året ) er jødisk nyår og blir feira på den 1. og 2. dagen (blant reformjødar og samaritanarar berre den 1. dagen) av månaden tisjré — den sjuande månaden i det jødiske året. 

Ifølge jødisk tradisjon avgjer Gud menneskas lagnad for det kommande året då. Ein blæs i ein sjofár (bukkehorn) for å vekkje menneska til ettertanke (jf. 3 Mos 23.23-25). 

Rosj hasjana markerer byrjinga på jamim noraím, ti dagar der ein gjer bot for syndene sine og som munner ut i høgtida jom kippúr.

Kva tid fell rosj hasjaná på i den vestlege kalenderen? 

 2006 - 22. september ved solnedgang til 24. september ved solnedgang.
 2007 - 12. september ved solnedgang til 14. september ved solnedgang.
 2008 - 29. september ved solnedgang til 1. oktober ved solnedgang.
 2009 - 18. september ved solnedgang til 20. september ved solnedgang.
 2010 - 8. september ved solnedgang til 10. september ved solnedgang.
 2011 - 28. september ved solnedgang til 30. september ved solnedgang.
 2012 - 16. september ved solnedgang til 18. september ved solnedgang.
 2013 - 4. september ved solnedgang til 6. september ved solnedgang.
 2014 - 24. september ved solnedgang til 26. september ved solnedgang.
 2015 - 13. september ved solnedgang til 15. september ved solnedgang.
 2016 - 2. oktober ved solnedgang til 4. oktober ved solnedgang.

Jødiske høgtider
Nyttår
Samaritanarar

Samaritanarar er eit israelittisk folk av samaritansk religion med noverande geografisk utbreiing i Shekhem (Nablus) på Vestbreidda/Samaria og Holon ved Tel-Aviv i Israel.

Uttrykket «samaritanar» 
I den kristne verda er folkegruppa kanskje mest kjend frå Jesus si likning om «den gode samaritanaren». Dermed har ordet «samaritanar» fått tydinga «hjelpsam og godhjerta person» i desse områda, noko som tek vekk litt av tydinga i likninga. Samaritanarane var nemleg sett ned på av Jesus sine samtidige.

Samaritansk religion
 
Semittiske folk
Israelarar
Tisjré

Tisjré el. tisjrí (hebraisk תשרי [tišrē] el. [tišrī]) er den sjuande månaden i det jødiske året og varar i 30 dagar frå nymåne i september eller tidleg oktober. Jødiske helgedagar i månaden tisjré er:

 1.(–2.) tisjré: Rosj hasjaná eller jødisk nyår.
 3. tisjré: Gedalja-fasta
 10. tisjré: Jom kippúr eller forsoningsdagen.
 15.–21. tisjré: Sukkót eller lauvhyttefesten.
 22.(–23.) tisjré: Sjeminí ‘aseret og simhat Torá

Tisjré
Jødiske månader
Innerbergssalen

Fjellet Innerbergssalen ligg langsetter vestsida av øya Stabblandet på ytre Nordmøre og er med sine 908 moh. det høgste fjellet i tidlegare Tustna kommune.

Tustna
Fjell på Nordmøre
Imarsundet

Imarsundet er eit sund mellom Stabblandet og Ertvågsøya i Aure kommune på ytre Nordmøre. I nord munnar sundet ut i Trondheimsleia, og i sør i Vinjefjorden. Fram til 2007 var det ferjesamband (Møre og Romsdal Fylkesbåtar) mellom Aukan–og Vinsternes, ved nordenden av Imarsundet. Frå 2007 er det bru over Imarsundet; sjå Imarsundprosjektet.

Sund i Møre og Romsdal
Geografi i Aure
Ertvågsøya
Aukan ferjekai

Aukan var eit ferjeleie på Stabblandet lengst nordaust i tidlegare Tustna kommune, som hadde ferjesamband til Vinsternes på Ertvågsøya i Aure kommune, Edøy i Smøla kommune og Forsnes i Hitra kommune.

Med Imarsundprosjektet, som erstatta ferjesambandet til Vinsternes, vart ferjeleiet for ferjesambandet til Smøla og Hitra flytta til Sandvika på Tustna.

Bakgrunnsstoff 
 kvalvik.no  - Bilete av ferjeleiet

Tustna
Ferjestader i Møre og Romsdal
Leksikografi

Leksikografi er eit fag som tek for seg teoretiske og praktiske problem ved utarbeiding og bruk av ordbøker og andre oppslagsverk. Sentrale felt innanfor leksikografien inkluderer semantikk (tydingslære), morfologi (bøyingslære) og kontrastiv lingvistikk.

Underinndelingar 
Ein deler leksikografi inn i ein praktisk og ein teoretisk del. Praktisk leksikografi vil enkelt og greitt seia at ein førebur og skriv ordbøker. Teoretisk eller metaleksikografi er ein akademisk disiplin som studerer og skildrar semantiske tilhøve i ordforrådet til eit språk og utviklar teoriar om dette og korleis ein lager ordbøker. Dei to felta har nær tilknyting, ettersom ein må ha gode teoretiske kunnskapar for å laga ei god ordbok.

Den teoretiske leksikografien kan vidare delast inn i tre område:
 Brukarforskinga fokuserer på teoriar og metodar for å sjå på korleis folk bruker ordbøker slik at ein kan finna prinsipp for å laga betre bøker.
 Ordbokskritikken fokuserer på å utarbeida konkrete vurderingar av ordbøker og teoriar og metodar for å melda desse.
 Systematisk ordbokforsking fokuserer på utviklinga av nye teoriar eller forbetringar av eksisterande teoriar for å utvikla nye og betre ordbøker.

Det finst òg andre inndelingskriterium i leksikografien. Ein kan til dømes dela han inn etter talet på språk, om ein lagar einspråklege eller tospråklege ordbøker. Ein kan òg skilja mellom allmenn og fagspråkleg leksikografi.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Leksikografi» frå ,  den 30. august 2005.

Litteratur 
 Henning Bergenholtz/Sven Tarp (red.): Manual i fagleksikografi. Systime 1994.
 Sandro Nielsen: «Anmeldelse af ordbøger». I: LexicoNordica 10-2003, 27-44.
 Sandro Nielsen: «Overvejelser angående det leksikografiske grundlag for en elektronisk bilingval regnskabsordbog», LexicoNordica 9-2002, 173-194.
 Sandro Nielsen: «At anmelde og blive anmeldt videnskabeligt». I: LexicoNordica 15-2008, 169-195.
 Bo Svensén: Handbok i lexikografi. Nordstedts Akademiska Förlag 2004.

Bakgrunnsstoff 
 Norsk leksikografisk institutt
 Center for Leksikografi

 
Leksikon
 
Lingvistikk
Filologi
Elúl

Elúl (hebraisk אֱלוּל [ĕlúl]) er den sjette månaden i det jødiske året og varar i 29 eller 30 dagar frå nymåne i august eller tidleg september. Månaden elúl har ikkje nokon helgedag, men i løpet av elúl seier ein selihót — anten frå andre dagen i månaden (sefardisk jødedom) eller frå utgangen av siste sjabbát føre rosj hasjaná (askenasisk jødedom).

Det er elles éin merkedag i elúl:

 25. elúl: Merkedag for verdas skaping.

Elúl
Jødiske månader
Hesjván

Hesjván (hebraisk  [ḥešván]), òg kalla marhesjván, er den åttande månaden i det religiøse jødiske året og den andre i det sivile. Han fell som regel i oktober/november i den gregorianske kalenderen, og regntida i Israel tek gjerne til då.

Namnet på månaden kjem frå akkadisk waraḫsamnu, 'åttande månad'. Før det babylonske eksilet blei månaden kall bul. Leddet mar i marshesjván har seinare blitt tolka som det hebraiske ordet for 'bitter', ettersom månaden ikkje har nokon høgtider eller faster ifølgje dei fleste jødiske tradisjonane. Den etiopisk-jødiske sigd-høgtida fell likevel på den 29. hesjván.

Den 7. hesjván blir ei bøn om regn lagd til amidá-bøna. Om det ikkje har regna innan den 17., ber ein ekstra regnbøner.

Kjelder 

Chesvan  ved hillel.org
«Hesvan» i Oxford English Dictionary
Denne artikkelen bygger på «Cheshvan» frå ,  den 18. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 
Månaden bul nemnd i den hebraiske Bibelen (hebraisk/engelsk)

 
Jødiske månader
Kislév

Kislév (hebraisk כִּסְלֵו kislév) er den niande månaden i det jødiske året.

 
Jødiske månader
Tebét

Tebét eller tevét (hebraisk טֵבֵת [tēḇét]) er den tiande månaden i det jødiske året.

Helgedag denne månaden: Den tiande dagen er fastedag til minne om det babylonske inntoget i Jerusalem.

 
Jødiske månader
Sjebát

Sjebát eller sjevát (hebraisk שְׁבָט [šəḇāṭ]) er den ellevte månaden i det jødiske året.

 
Jødiske månader
Adár

Adár (hebraisk  [ădár], frå akkadisk adaru) er den tolvte månaden i det jødiske året i den sivile kalenderen, den sjette i den religiøse. I jødiske skotår legg ein til ein ekstra månad ved at ein doblar adár.

Adar er ein vintermånad med 29 dagar. I skotår blir det sett inn ein ekstra månad på 30 dagar før adár. Denne månaden blir kalla adár álef, adár risjón eller adár, og den vanlege adár blir då kalla adár bét, adár sjení eller adár II. Av og til blir adár og veadár nytta i staden for adár I og adár II.

Ein som er fødd i adár eit vanleg år ville i eit skotår ha fødselsdagen sin i veadár.

Dette leier fram til ei kjend jødisk gåte: Korleis kan to tvillingar fødde med berre nokre få minutts mellomrom ha sin bar misvá med 29 dagars mellomrom?

Svar: Det første barnet var født rett før soloppgang på den siste dagen av adár I, medan den andre tvillingen kom til rett etter soloppgang den første dagen av adár II. I eit vanleg år ville begge to ha fødselsdagen sin i adár, den andre tvillingen på den første dagen i adár, medan den første tvillingen ville feire sin fødselsdag den siste dagen i adár.

Heilagdagar i adár 
 14. adár - purím 

 
Jødiske månader