alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Walter Davis

Walter L. Davis () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Lafayette i delstaten Louisiana som i 2005 vart verdsmeister i tresteghopp. Han var også ein framifrå lengdehoppar, nummer sju i øvinga i VM 2003.

Aktiv
Davis vart nummer elleve i tresteghopp ved Sommar-OL 2000 i Sydney, året etter vart han femtemann i same øvinga ved verdsmeisterskapen i Edmonton med eit bestehopp på 17,20 m. I 2002 vart han US-amerikansk tresteg-meister med 17,59 m, og i 2003 landsmeister i lengdehopp med 8,24 m. Under Friidretts-VM 2003 i Paris deltok han i både lengdehopp og tresteg, men lukkast berre å nå finalen i lengde der han kom på sjuandeplassen med sine 8,02 m.

I 2004 vart Davis andremann i det US-amerikanske OL-uttaket i tresteg med 17,63 m, ein prestasjon han ikkje var i nærleiken av under sommarleikane i Aten der han vart nummer elleve i trestegfinalen. Han deltok også i lengde, men var langt unna å ta seg til finalen.

Sommaren 2005 vart Davis USA-meister i tresteg for andre gong. Under VM i Helsinki august månad lukkast han vinne gullmedaljen med 17,57 meter som best. Grunna skade deltok ikkje olympiameisteren Christian Olsson, medan utøvaren med 17,81 m og årsbeste i verda, Marian Oprea frå Romania, ikkje hadde fullklaff og måtte nøye seg med bronsemedaljen.

I 2006-sesongen gjorde Davis sitt livs lengste hopp både i lengde og tresteg. Mot slutten av april landa han på 8,36 meter på Martinique og åtte veker seinare nådde han 17,71 meter i Indianapolis. Året etter kneip Davis, med eit hopp på 17,33 meter, bronsemedaljen i tresteghopp under VM i Osaka, ein centimeter framom fjerdemann og to cm framom nummer fem i tevlinga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 2000 i Sydney: Nr 11 i tresteghopp – 16,61 m
VM 2001 i Edmonton: Nr 5 i tresteghopp – 17,20 m
VM 2003 i Paris: Nr 7 i lengdehopp – 8,02 m. Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,60 m=nr 15)
OL 2004 i Aten: Nr 11 i tresteg – 16,78 m. Utslått i kvalifiseringa i lengde (7,80 m=nr 23)
VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje i tresteg – 17,57 m. Utslått i kvalifiseringa i lengde (7,42 m=nr 19)
VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje i tresteghopp – 17,33 m 
VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,33 m=nr 15)
VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,12 m=nr 23)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Walter Davis (triple jumper)» frå ,  den 25. august 2018.  
 

Lengdehopparar frå USA
Tresteghopparar
Verdsmeistrar i friidrett
Tom Courtney

Tom Courtney, fullt namn Thomas William Courtney, () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Newark i delstaten New Jersey som i 1956 vart olympisk meister både på 800 meter og i 4 x 400 meter stafett.

Aktiv
Courtney vart i 1955 nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 880 yards. Same sommaren sette han USA-rekord på 800 meter med tida 1.46,8 i finske Koivula. Sommaren 1956 vann han 440 yards ved USA-meisterskapen (AAU) og forbetra i Los Angeles landsrekorden på 800 m til 1.46,4.

På ein vindfull, kjølig dag under sommarleikane 1956 i Melbourne spurta Courtney inn til gullmedalje på 800 meter, sterkt pressa av Derek Johnson frå Storbritannia. Vinnartida 1.47,7 var olympisk rekord, Johnson fekk 1.47,8 og norske Audun Boysen, som ikkje var i si beste form, kom på bronseplassen med 1.48,1. Fem dagar seinare, den 1. desember 1956, sprang Courtney som ankermann USA inn til suverent gull i 4 × 400 m stafett, etter at Lou Jones, Jesse Mashburn og Charlie Jenkins hadde gitt laget hans ei solid leiing på dei tre fyrste etappane.

Den 24. mai 1957 sette Courtney verdsbestetid på 880 yards med eit løp på 1.46,8. Både i 1957 og 1958 sigra han på den same distansen under AAU-meisterskapen. I slutten av juli 1957 flytta han den nasjonale 800-meterrekorden til 1.46,0 ved eit stemne i Gävle i Sverige. Fem dagar seinare vart han på Bislett stadion i Oslo klokka i mål på 1.46,2, men måtte sjå seg slått av verdsrekordhaldaren, Roger Moens frå Belgia, med 0,2 sekund. Ni dagar etter gjorde Courtney sitt livs raskaste 800-meterløp på det same stadion i Oslo, vinnartida 1.45,8 var einast eitt tidels sekund bakom verdsrekorden til Moens.

Courtney la opp etter 1958-sesongen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tom Courtney» frå ,  den 25. august 2018.  
 
Track&Field
Väinö Muinonen

Väinö Viktor Muinonen () var ein finsk langdistanseløpar frå Lauritsala i Södra Karelen som i 1938 vart europameister i maratonløping.

Muinonen vart femtemann i maratonløpet under dei olympske sommarleikane 1936 i Berlin. To år seinare vann han gullmedaljen på distansen ved europameisterskapen i Paris. I den fyrste internasjonale meisterskapen etter andre verdskrigen, friidretts-EM i Oslo, sikra han seg sølvmedaljen i maraton, 13 sekundar føre Jakov Punko frå Sovjetunionen, hans eigen landsmann Mikko Hietanen vann løpet og syrgde for at den finske dominansen i maraton heldt fram, til dess sprang finske løparar inn til siger i maraton under europameisterskapane.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
Sommar-OL 1936 i Berlin: Nr 5 – 2.33.46
EM 1938 i Paris: Gullmedalje – 2.37.28, framom Squire Yarrow (2.39.03)
EM 1946 i Oslo: Sølvmedalje – 2.26.08, bakom Mikko Hietanen (2.24.55)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Väinö Muinonen» frå ,  den 25. august 2018.  
 
Denne artikkelen bygger på «Väinö Muinonen» frå ,  den 25. august 2018.  
 

Finske langdistanseløparar
Europameistrar i friidrett
Mehmet Scholl

Mehmet Tobias Scholl, fødd Yüksel, () er ein tysk tidlegare fotballspelar og seinare fotballtrenar frå Karlsruhe. Han vart europameister  med Tyskland i 1996. Med Bayern München vann Scholl, som var midtbanespelar, både UEFA-cupen 1996, Meisterligaen 2001, åtte ligameisterskap og fem nasjonale cuppokalar.

Klubbspel
Scholl spelte på Karlsruhe SC fram til 1992. Sidan var han Bayern München-spelar til han la opp i 2007. Frå 1994 til 2006 var han som midtbanespelar med å vinne bundesligaen åtte gongar. I mai 1996 skåra han i begge UEFA-cupfinalane mot Girondins Bordeaux, eit oppgjer som Bayern vann med 2-0 borte og 3-1 heime. Tre år seinare var han innbytar då Bayern tapte meisterligafinalen 1999 med 1-2 mot Manchester United. Høgdepunktet som Bayern-spelar kom 23. mai 2001 då laget vann Meisterligaen 2001 gjennom ei straffesparktevling.

Landslagsspel
I tida 1995-2002 deltok Scholl i 36 landskampar og skåra 8 mål. Han var med i Fotball-EM 1996, ei turnering der han i finalen vart bytta ut mot Oliver Bierhoff, midtspissen som med sine to mål snudde kampen til tysk siger 2-1. Ein skade gjorde Scholl uaktuell til verdsmeisterskapen 1998 i Frankrike. I europameisterskapen 2000 skåra han Tysklands einaste mål i turneringa, det tyske laget rauk elles rett ut etter å ha sanka eitt einaste poeng i gruppespelet.

Merittar
Europameister: 1996 for Tyskland
Vinnar av meisterligaen: 2001 med Bayern München
Vinnar av UEFA-cupen: 1996  med Bayern München
Tysk seriemeister: 1994, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005 og 2006 med Bayern München
Tysk cupmeister: 1998, 2000, 2003, 2005 og 2006 med Bayern München

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mehmet Scholl» frå ,  den 25. august 2018.  
 
eu-football

Tyske fotballspelarar
Bayern München-spelarar
Karlsruhe-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 1996
Spelarar i Fotball-EM 2000
Hochburg-Ach

Hochburg-Ach er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. I vest ligg kommunen ved elva Salzach, grenseelva mot Tyskland og forbundsstaten Bayern. Hochburg-Ach har ei flatevidd på 40,1 km² og i kring 3 200 ibuarar.

Folkesetnaden er fordelt på vel 20 landsbyar og grender, landsbyen Uttendorf med knappe 800 ibuarar er den største tettstaden. Kommunesenteret i Hochburg-Ach ligg 462 meter over havet.

52% av arealet i kommunen vert nytta til landbruk, 42% er skogdekt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hochburg-Ach» frå ,  den 25. august 2018.  
 

Kommunar i Oberösterreich
Tutta Larsen

Tutta Larsen () er ein russisk programleiar. Ho har arbeidd på MTV Russia (1998 og 2008), Stolitsa FM og er grunnleggja og leiar for TUTTA.TV.

Ho studerte journalistikk ved Statsuniversitetet i Moskva. Samstundes som ho studerte fekk ho opplæring i reklameavdelinga til selskapet BIZ-Enterprises, der ho byrja karrieren som programleiar. På denne tida tok ho i bruka pseudonymet Tutta Larsen, avleidd frå namna til kyllingen Tutta Carlson og reveungen Ludwig Larsen i barnebøkene til Jan-Olof Ekholm.

Tutta Larsen song i gruppene Jazzlobster og Thaivox. I 1998 gav ho ut albumet Newbodyforms. Ho har også spelt i fleire musikkvideoar og vitja ulike fjernsynsseriar.

Kjelder

Russiske programleiarar
Russiske songarar
Russiske skodespelarar
Futsal

Futsal, òg kalla microfutbol, er ein variant av lagidretten fotball. Spelet går føre seg på ei bane med hard overflate, vanlegvis innandørs. Bana er på storleik med ei handballbane, altså mykje mindre enn ei vanleg fotballbane, og måla er vanlege handballmål. Ballen svarar til ein vanleg 4-ball, men er laga spesielt for denne sporten for mellom anna å sprette mindre enn ein vanleg fotball. Kvart av dei to laga har fem spelarar, inklusive målvakta. Spelereglane skil seg òg frå dei som gjeld i vanleg fotball.

Nemninga futsal er danna av spansk fútbol de salón, og vert nytta internasjonalt. Spelet oppstod i Uruguay som eit turneringsspel, og vart utvikla vidare i Brasil, særleg i São Paulo.

Bakgrunnsstoff
Utstyr og reglement, Futsalforbundet

Lagsport
Ballspel
Fotball
Spanske ord og uttrykk
Marja Helander

Marja Helander () er ein finsk-samisk fotograf, kunstnar og filmregissør.

Prisar og utmerkingar
1994 – Fotofinlandia finalist
2018 – Risto Jarva -prisen

Kjelder 

Samiske kunstnarar
Folk frå Helsingfors
Finske samar
Samiske regissørar
Finske regissørar
Handball-EM 2008 for kvinner

Europameisterskapen i handball 2008 for kvinner, den 8. i rekka, vart avvikla i tida 2. til 14. desember 2008 i Makedonia. Til saman 16 land deltok i turneringa. Kampane fann stad i byane Ohrid og Skopje. Noreg sikra seg europameisterpokalen for tredje gong i rad då laget vann finalen mot Spania med 34 mål mot 21. 

Kristine Lunde var kåra til meisterskapens beste spelar og fekk plass på all-star-laget saman med systera, målvakta Katrine Lunde, Tonje Larsen på venstre rykkrom og Linn-Kristin Riegelhuth på høgrekanten. Riegelhuth vart med sine 51 mål toppskårar i meisterskapen.

Innleiande runde

Gruppe A 

<noinclude>

Gruppe B 

<noinclude>

Gruppe C 

<noinclude>

Gruppe D 

<noinclude>

Mellomrunden

Gruppe I 

<noinclude>

Gruppe II 

<noinclude>

Sluttspelet

Kamp om 5.-plass

Semifinalar

Bronsefinale

EM-finalen
Noreg og Spania møttest til finalekamp i Skopje framfor 5 000 tilskodarar. I «en nervøs og stresset første omgang» snudde Noreg 7-8 til leiing 11-9, før Noreg ved pause leia 13-12. Utover i den andre omgangen drog Noreg i frå, så dei siste ti minuttane i kampen var all spenning borte. Sluttsiffera vart heile 34-21. Dermed kunne Noreg bokføre landets fjerde EM-tittel i handball.

Flest mål for Noreg skåra Tonje Nøstvold med 7 nettkjenningar. Tonje Larsen og Linn-Kristin Riegelhuth stod begge for 6 mål, Kristine Lunde 4, Kari Mette Johansen 3, Isabel Blanco, Marit Frafjord og Heidi Løke, alle 2 mål, Camilla Herrem og Tine Kristiansen 1 kvar. Også Linn Sulland og Karoline Breivang var med på vinnarlaget, attåt Katrine Lunde Haraldsen som vakta det norske målet, assistert av Terese Pedersen.

Begona Fernandez og Marta Mangue skåra 4 mål kvar for Spania.

Dommarane straffa Noreg med to 2-minuttsutvisingar og Spania med fire.

Kjelder
Handball-EM 2008 Eurohandball
Hovudseriefinalen i fotball 1959

Hovudseriefinalen i fotball 1959 fann stad på Ullevål stadion i Oslo og vart avvikla med to kampar mellom Lillestrøm Sportsklubb og Fredrikstad Fotballklubb, etter som den fyrste kampen enda uavgjort.

Den fyrste finalekampen vart avvikla onsdag 21. juni 1959, like etter sesongslutt. Per Kristoffersen gav Fredrikstad FK leiinga alt i det 3. minutt og etter 14 minuttar stod det 2-0 etter eit sjølmål. Fem minuttar seinare reduserte Per Sæther til 1-2 på eit straffespark. Etter pausen utlikna Oddvar Richardsen til 2-2, noko som vart sluttresultatet.

Den andre og avgjerande seriefinalen fann stad fyrst etter sommarferien. Den 5. august 1959 møttest laga til ny dyst på Ullevål. Lillestrøm SK viste seg her som det beste laget og tok leiinga ved Hans Nylund, før Gunnar Arnesen auka til både 2- og 3-0. Oddvar Richardsen skåra Lillestrøms fjerde mål på straffe, før Henry Johannessen reduserte til 1-4 fire minuttar før dommaren bles av kampen.

Lillestrøm Sportsklubb sitt meisterlag bestod av Jann Samstad, Kjell Aspelin, Trond Willadsen, Rolf Wahl, Ivar Christiansen, Svein Bergersen, Ivar Hansen, Hans Nylund, Oddvar Richardsen, Gunnar Arnesen og Sverre Dag Hegtveit. Triumfen i Hovudserien var den einaste for Lillestrøm SK.

Fredrikstad FK mønstra målvakta Per Mosgård, backane Kjell Andreassen, Åge Spydevold, halfane Tore Nilsen, Reidar Kristiansen og Arne Pedersen, løparane Rolf Borgersen, NN, Henry Johannessen, Per Kristoffersen og Willy Olsen.

Kjelder
Arbeiderbladet 22. juni 1959
Arbeiderbladet 6. august 1959

Idrettstilskipingar i Oslo
Fotball i Noreg i 1959
Gulirisk

Gulirisk (Serinus serinus) er den minste og den europeiske arten i slekta Serinus i finkefamilien. Han er nært nærskyldt kanariirisk.

Skildring 
Gulirisken er liten fink med relativt stort hovud og butt nebb, 11-12 centimeter i kroppslengd, og veg 8,5 til 14 gram. Fjørdrakta har mørke striper på grågrøn overside, og einsfarga lysgul overgump. Det gule brystet og kvite buken er òg sterkt streka. Hannar har eit lysare gult andlet og bryst, gule vengeband og gult på sidene av halsene. Hoer har svakare gulfarge. Kontaktlætet er ei summande lys og klår trille, songen ein intens straum av kvasse tonar.

Leveområdet er i Europa sør for Skandinavia og sør for Storbritannia, men inkludert Baltikum i nordaust, Nordvest-Afrika i sørvest, Anatolia og kystområda frå Egypt til Tyrkia i søraust. Sørlege og vestlege populasjonar er i stor grad standfuglar, nord og nordaust vil dei trekke sør om vinteren. Gulirisk er ein sjeldan streiffugl i Noreg, med typisk færre enn fem godkjente observasjonar per år, dei fleste i Akershus og Vest-Agder. Føretrekte hekkehabitat er ei blanding av opne område og skog av nåletre. Føda er  hovudsakleg frø, med tillegg av planteskot, blomar og noko insekt. 

Denne vesle fuglen verkar aktiv og rastlaus, er iaugefallande, men òg ein noko sky fugl. Utanom hekketida kan dei danne flokkar, deltar også i fleirartsflokkar saman med til dømes steinsporv og middelhavssporv.

Populasjonen er estimert til mellom 45 og 75 millionar individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder  
Denne artikkelen bygger på «European serin» frå ,  den 26. august 2018.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

finkefamilien
Streiffuglar i Noreg
Munderfing

Munderfing er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 31 km² og vel 3 000 ibuarar. Landsbyen Munderfing ligg 468 meter over havet og hyser knapt halvparten av folkesetnaden i kommunen, resten fordeler seg på vel 20 små grender.

57% av arealet i Munderfing er dekt med skog, 38% vert nytta til landbruk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Munderfing» frå ,  den 26. august 2018.  
 

Kommunar i Oberösterreich
St. Pantaleon

St. Pantaleon er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 18,3 km² og vel 3 000 ibuarar. Kommunesenteret ligg i landsbyen St. Pantaleon, 436 meter over havet. Både St. Pantaleon og ein annan landsby, Riedersbach, har nærare 850 ibuarar. 

64% av arealet i kommunen vert nytta til landbruk, 24% er skogdekt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «St. Pantaleon (Oberösterreich)» frå ,  den 26. august 2018.  
 

Kommunar i Oberösterreich
Lauren Southern

Lauren Cherie Southern () er ein kanadisk konservativ aktivist, forfattar, politisk kommentator og journalist. Ho har vorte skildra som «alt-right», men har sjølv hevda at ho ikkje er det i ein video ho laga som respons til ein annan YouTube-person.

Lauren Southern stilte som kandidat for Libertarian Party of Canada under det føderale valet i 2015 i Canada. Ho arbeidde for den politiske kommentatorplattforma The Rebel Media fram til mars 2017, og har skrive for Spiked, International Business Times og The Libertarian Republic. Southern har halde fram med å arbeide uavhengig og har lagt ut fleire videoar på YouTube. I mars 2018 vart ho nekta å reise inn i Storbritannia på grunn av sine politiske intensjonar.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Folk frå Surrey i Britisk Columbia
Kanadiske journalistar
Sääʹmođđâz

Sääʹmođđâz var eit skoltesamisk tidsskrift som kom ut fire gonger i året i perioden 1978-1986. Målet med tidsskriftet var å presentere og fremje den nye skoltesamiske ortografien og den fornya lova om skoltesamiske tilhøve. 

Tidsskriftet var i byrjinga tospråkleg (skoltesamisk/finsk), men etter kvart utvikla det seg til eit reint skoltesamisk blad. Bladet vart redigert på dugnad, og måtte gå inn då det ikkje lenger var mogleg å finansiere trykning og porto.

Bakgrunnsstoff
 Sääʹmođđâz frå hausten 1983 

Samiske tidsskrift
Finske tidsskrift
Skoltesamiske utgjevingar
Finskspråklege tidsskrift
Skipingar i 1978
Nedleggingar i 1986
Anarâš-lostâ

Anarâš-lostâ eller rettare Anarâš er eit enaresamisk blad, stifta i 1988. Bladet kjem ut 4 gonger i året i Enare, og redaktør er Elias Niskanen. Alle artiklane i bladet er på enaresamisk, og det er den viktigaste arenaen for enaresamisk skriftkultur. Fram til 2017 var redaktør og sentral skribent i bladet Ilmari Mattus, som gjorde eit viktig arbeid for enaresamisk språk.

Bakgrunnsstoff

 Oversyn over tidlegare nummer
 Lenkje til tidlegare nummer

Samiske tidsskrift
Skipingar i 1988
Enare
Finske tidsskrift
Enaresamiske utgjevingar
Bob Hite

Robert Ernest Hite () var ein amerikansk musikar som var frontmann og songar i  bluesrockbandet Canned Heat frå 1965 til han døydde i 1981. Kallenamnet hans var «The Bear».

Biografi
Hite vart introdusert for Alan Wilson av Henry Vestine og dei to fekk overtydd bluespianisten Sunnyland Slim  (1906-1995) om å kome i studio med dei for å spele inn ei plate. I 1965, då han var 22, skipa Hite eit band med Wilson. Vestine følge med kort tid etter, og denne trioen danna kjernen av Canned Heat. Trioen fekk etter kvart med seg Larry Taylor på bass og Frank Cook på trommer.

Hite spelte med Canned Heat på Woodstockfestivalen i august 1969. Framføringane var ikkje med i den originale filmen Woodstock frå 1970, men er med i «Director's Cut»-utgåva frå 1994.

Canned Heat var i november 1969 med i ein episode av Playboy After Dark. Hite vart invitert til ein samtale med Hugh Hefner etter framføringa, i lag med andre gjester som Sonny and Cher, Vic Damone, Dick Shawn og Larry Storch. Ei 20 år gammal Lindsay Wagner, som var ein av festdeltakarane til Hefner, sat på fanget til Hite og spelte ein festleik. I samtalen fortalte Hite at han hadde over 15 000 singelplater i samlinga si.

Han produserte John Lee Hooker- og Canned Heat-albumet Hooker 'N Heat (1971).

Død
Den 5. april 1981 under ein pause på ein konsert på The Palomino Club i North Hollywood, fekk Hite noko dop av ein fan. Han trudde det var kokain og sniffa det, men det viste seg å vere heroin. Hite vart blå og kollapsa. Han vart køyrt til ein heim i nærleiken der han døydde.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bob Hite» frå ,  den 26. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 

USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske bluesmunnspelspelarar
USA-amerikanske bluessongarar
USA-amerikanske bluesgitaristar
USA-amerikanske gitaristar
Canned Heat-medlemmar
Musikarar frå Los Angeles
Døde av heroinoverdose
Folk frå Topanga i California
Båteng

Båteng (nordsamisk Fanasgieddi) er ei grend i Tana kommune i Finnmark fylke. Ho ligg ved Tanaelva, om lag 26 km sørvest for Tana bru. E6 går forbi Båteng, på finsk side av elva ligg den nordlegaste bygda i Finland og EU, Nuorgam.

ForfatternesForlag har avdelingskontor i Båteng. I forlagsbygget er det ei utstilling om laksefiske og elvesamisk kultur. Utstillinga er open innanfor ordinær arbeidstid. På ei høgd om lag 700 meter sørvest for forlagsbygget er det ein gammal samisk offerstad, Fanasgiedbákti, og om ein forlengar turen med ytterlegare 700 meter mot nordvest, kjem ein til offerstaden Erkkeoaivi.

Kjende personar frå Båteng 
Divisjonsdirektør Mona Solbakk i NRK Sápmi vaks opp på Båteng.

Kjelder 
Artikkel om Båteng hos snl.no
Om Båteng hos yr.no 
Om to offerstader på Båteng

Samisk kultur
Tana kommune
Alan Wilson

Alan Christie Wilson () var ein USA-amerikansk musikar som var med å skipe, leie og skrive songar for bluesrockbandet Canned Heat. Han spelte munnspel,  gitar og song med gruppa både på scenen og innspelingane deira. Wilson var songaren på dei største hittane til Canned Heat, «On the Road Again» og «Going Up The Country». 

Han fekk kallenamnet «Blind Owl» av den amerikanske gitaristen John Fahey fordi han var ekstremt nærsynt. Ein gong skal han til dømes ha lagt gitaren sin på bryllaupskaka då han spelte i eit bryllaup fordi han ikkje såg ho. 

Med Canned Heat spelte Wilson på to kjende konsertar i 1960-åra, Monterey Pop Festival i 1967 og Woodstockfestivalen i 1969. 

Den 3. september 1970 vart Wilson funnen død i ei åssie bak huset til bandkollegaen Bob Hite i Topanga Canyon. Han vart 27 år gammal. Ein obuksjon synte at dødsvarlet var ein overdose av sovemiddel. Wilson leid av depresjon, men det er ikkje klart om dødsfallet var eit sjølvmord eller ikkje. Wilson døydde berre to veker før Jimi Hendrix og fire veker før Janis Joplin, som òg begge var 27 år gamle. 

Stephen Stills-songen «Blues Man» frå albumet Manassas er dedisert til Wilson, Jimi Hendrix og Duane Allman.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alan Wilson (musician)» frå ,  den 26. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
Nettside for Alan Wilson

USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske bluesmunnspelspelarar
USA-amerikanske bluesgitaristar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske bluessongarar
USA-amerikanske låtskrivarar
Bluesrock-musikarar
Canned Heat-medlemmar
Musikarar frå Boston
Døde av overdose
ČálliidLágádus

ČálliidLágádus (også det norske namnet ForfatternesForlag, det  sørsamiske TjaelljiBerteme og det lulesamiske TjállijAimmudahka blir brukt), er ei stifting skipa i 2002. Føremålet er å gje ut bøker som formidlar opplysningar og kunnskap om samar og samiske tilhøve til det samiske samfunnet.  Stiftinga har hovudkontor i Karasjok og eit avdelingskontor i Båteng i Tana, og driv forlagsverksemd med utgjevingar på nord-, sør- og lulesamisk. Forlaget Jårgalæđđji var forgjengaren til ForfatternesForlag.

Forlagsprofil 

Forlaget gjev framfor alt ut lærebøker på samiske språk, men også skjønnlitteratur, sakprosa og akademisk litteratur. Ein viktig forfattar for forlaget er Maren Uthaug, som gjev ut ei serie satiriske teikneseriar om Ei nesten heilt sann forteljing om den samiske historia. Den første boka i serien var Ságer somá leat sápmelažžan (norsk Det er gøy å være same) kom ut i 2010, seinare har det kome ut tre bøker til, alle på norsk og tre samiske språk.

Utvalde utgjevingar 
Eit tilfeldig utval av utgjevingane til forlaget:

 2009: Eallit Sámis av Heikkiarmas Lukkari - ei faktabok om samisk natur og miljø.
 2010: Ságer somá leat sápmelažžan og Det er gøy å vera same av Maren Uthaug - Satirisk tegneseriebok utgjeven på norsk og nordsamisk.
 2012: Samisk reindrift på Grønland av Odd Mattis Hætta - ei historisk framstilling.
 2013: Davvisámegiela-ruoŧagiela, ruoŧagiela-davvisámegiela sátnegirji av Mikael Svonni - den første ordboka som er utgjeve på nordsamisk-svensk / svensk-nordsamisk.
 Diverse julehefte av Pondus, Kapteinens jul og Nemi.
 Vulle Vuojaš - innbunde hefte av dei første utgåvene av Donald Duck & Co på nordsamisk.

Referansar

Bakgrunnsstoff
 Nettstaden til ČálliidLágádus (no)
 Nettstaden til ČálliidLágádus (sámegiella)

Kultur i Karasjok
Kultur i Tana
Norske forlag
Norske stiftingar
Samisk kultur
Samiske forlag