alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nasjonalstat

Ein nasjonalstat er ein stat der folkesetnaden utgjer éi einsarta språkleg og kulturell gruppa med sams soga, det som etnos-definisjonen kallar ein nasjon. Endå dette slaget stat har vore halde som idealstaten av nasjonsbyggjarar oppgjennom dei siste hundreåra, finst det knappast døme på nokon slik einsarta stat. Det næraste me kjem er Island, som ikkje har nokon språkleg minoritet. Etter Island plar ein rekna Portugal og Japan som tilnærma nasjonalstatar (jamvel om urfolket ainu held til i Japan). Dessutan kunne Somalia kanskje høva, dersom landet hadde hatt ein sentraladministrasjon.

Ordet nasjonalstat vert bruka mykje, for di om den idealtypiske utgåva knapt finst. Då er det gjerne tala om statar der éi folkegruppa dominerer, so som Noreg, Sverige, Tyskland og Frankrike. I slike land gjev gjerne éin nasjon namn til landet, soleis sveane til Sverige, tyskarane til Tyskland, finnane til Finland og danane til Danmark (medan Noreg derimot har teke namn etter ei skipsleid). Dette til skilnad frå jamnare samansette land som Sveits, Belgia, India og Nigeria. 

Mange ekstreme former for nasjonalisme har den reine nasjonalstaten som hovudmålsetnad.

Nasjonalisme
Politisk geografi
Statsvitskap
Mistillitsframlegg

Mistillitsframlegg er i eit parlamentarisk demokrati den retten fleirtalet i nasjonalforsamlinga har til å freista setja av regjeringa. Eit mistillitsframlegg går ut på at nasjonalforsamlinga får høve til å røysta over i eit mistillitsvotum om den regjeringa som sit har deira tillit til å halda fram eller ei. Det finst to slag mistillitsframlegg: Negativt og positivt mistillitsframlegg.

Eit negativt mistillitsframlegg krev fleirtal i nasjonalforsamlinga for at regjeringa skal gå av, utan at nasjonalforsamlinga har noko ansvar for å koma opp med eitt nytt styringsført regjeringsalternativ. Dette er den ordninga me har i Noreg. Slike mistillitsframlegg har felt norske regjeringar ved tre høve: den aller første arbeidarparti-regjeringa, regjeringa Hornsrud, vart felt ved mistillit på regjeringsfråsegna i 1928, medan Gerhardsen si tredje regjering (AP) vart felt ved mistillit i samband med Kings Bay-saka i 1963 og Regjeringa Lyng, som avløyste Gerhardsen si tredje regjering, vart felt ved mistillit allereie same år.

Eit positivt mistillitsframlegg går ut på at nasjonalforsamlinga berre kan fella regjeringa ved å røysta inn eit anna regjeringsalternativ. Denne ordninga finn me til dømes i Tyskland. Bundestag røystar ikkje mot den sitjande kanslaren og hans regjering som ved negativt mistillitsframlegg, men snarare for ei anna regjering.

Statsministrar som har gått av på mistillitsframlegg

Australia
James Scullin (1931)
Arthur Fadden (1941)
Malcolm Fraser (1975)

Canada 
Arthur Meighen (1926)
John George Diefenbaker (1963)
Pierre Trudeau (1974)
Joe Clark (1979)
Paul Martin (2005)

Danmark
Ludvig Holstein-Ledreborg (1909)
Knud Kristensen (1947)

Frankrike
Georges Pompidou (1962)

Tyskland
Helmut Schmidt (1982)

India
Atal Bihari Vajpayee (1996)

Israel
Yitzhak Shamir (1990)

Italia
Amintore Fanfani (1954)
Romano Prodi (1998)

Japan
Shigeru Yoshida (1954)
Masayoshi Ohira (1980)
Kiichi Miyazawa (1993)

Noreg
Christopher Hornsrud (1928)
Einar Gerhardsen (1963)

Ukraina
Viktor Jusjtsjenko (2001)
Viktor Janukovytsj (2004)

Storbritannia
Lord North (1782)
Stanley Baldwin (1924)
James Callaghan (1979)

Vanuatu
Serge Vohor (2004)

Sjå også 
 Kabinettspørsmål

Parlamentarisme

kk:Сенімсіздік вотумы
Gaborone

Gaborone er hovudstaden i Botswana med 191 776 innbyggjarar (2006).

Gaborone erstatta Mafeking som hovudstad i dåverande Bechuanaland i 1965. Mafeking låg utanfor Bechuanaland (i Sør-Afrika). Då Botswana vart eit sjølvstendig land, trongst det ein hovudstad som låg i sjølve landet. 

Hovudstader i Afrika
Byar i Botswana
Busetnader grunnlagde i 1964
Aswandammen

Aswandammen er ei nemning på to demningar over elva Nilen ved byen Aswan i Egypt. Den fyrste vart bygd av britane i perioden 1898–1902 og var kring 40 meter høg. Den andre dammen vart bygd i tidsrommet 1960–70 sør for den fyrste. Denne dammen fekk namn etter dåverande president i Egypt, Gamal Abdel Nasser. Prosjektet skulle etter planen utførast med teknisk og økonomisk hjelp frå USA. Denne hjelpa vart stogga i 1956, då Egypt anerkjende Folkerepublikken Kina. Sovjetunionen gjekk i staden inn og gav den naudsynte hjelpa for at dammen skulle verta bygd.

Dammen er 114 meter høg og over 3,6 km lang. Når vasstanden er høgast er Nassersjøen, verdas største kunstige innsjø. Han er kring 475 km. lang og vert utgjort av nesten 170 milliardar m³ vatn.

Egyptisk geografi
Egyptisk historie
Nilen
Aswan guvernement
Demningar i Egypt
Bromtymolblått

Bromtymolblått (BTB) er ein syre-base indikator. Stoffet er gult i sure løysningar, grønt i nøytrale og blått i basiske løysningar. 

PH-indikatorar
Trifenylfargestoff
Lagos

Lagos (joruba Èkó) er den største byen i Nigeria og ein av dei største i Afrika. 
Han har rundt 13 millionar innbyggjarar (2015). Byen var tidlegare hovudstad i Nigeria, men vart erstatta av Abuja i 1991.

Lagos ligg ved Guineabukta, delvis på dei to øyane Lagos Island og Iddo mellom Beninbukta og Lagoslagunen. Dei ulike bydelane er bunde saman av bruer og vegar bygd på demningar.

Historie
Lagos Island blei folkesett på midten av 1600-tallet, og blei eit blomstrande handelssenter for mellom anna den transatlantiske slavehandelen. Byen kom under britisk kontroll i 1861, og var frå 1866 til 1874 del av Britisk Vest-Afrika og seinare Gullkysten. I 1906 blei området innlemma i Sør-Nigeria. Lagos var hovudstad for Nigeria frå 1914 (frå 1954 som føderalt distrikt).
Han blei erstatta som delstatshovudstad i Lagos State i 1975, då Ikeja fekk denne funksjonen. I 1991 blei statusen som hovudstad for heile landet overført til Abuja. I ein overgangsperiode heldt Lagos på mange av hovudstadsfunksjonane, men desse blei etterkvart flytta.

Geografi og økonomi

Lagos er ein viktig hamneby, og står for ein stor del av utanrikshandelen til Nigeria. Han har ei hamn i sjølve byen og moderne hamner på Tin Can Island og på fastlandet i bydelen Apapa. I Apapa byrjar også jernbanelinja som går nordover til Kano og Nguru. Her ligg også mesteparten av industrien, som omfattar næringsmiddel-, tekstil-, sko-, såpe-, karosseri- og sementfabrikkar. Den internasjonale lufthamna ligg nord for Lagos, i delstatshovudstaden Ikeja. 

Lagos er også ein av verdas raskast veksande byar. I 1950 hadde han berre 290 000 innbyggjarar.
I 2016 hadde storbyområdet Lagos rundt  innbyggjarar (estimat for 2015, SN sin befolkningsdivisjon).
Den kraftige veksten har ført til store pressproblem og vanskelege trafikkforhold.

Kultur

Lagos er sete for nasjonalmuseet og nasjonalbiblioteket i Nigeria.

Byen er kjend for eit rikt natteliv. Han har vore årestad for ei rekkje ulike musikkstilar, som sakaramusikk, nigeriansk hip-hop, highlife, juju, fuji og afrobeat.

Lagos er sentrum for den nigerianske filmindustrien, som ofte blir kalla «Nollywood». Mange filmar blir laga i Festac i Lagos.
Idumota-marknaden på Lagos Island er den største distribusjonsstaden. I Iganmu ligg National Arts Theatre, eit hovudsenter for utøvande kunst i Nigeria.

Utdanning

University of Lagos (UNILAG) blei skipa i 1962.
Delstatsuniversitetet Lagos State University (LASU) er eit universitet med fleire campusar som blei skipa i 1984.
Pan-Atlantic University er eit privat universitet som byrja som Lagos Business School (LBS) i 1991.
National Open University of Nigeria blei opna i 2002.
Caleb University er eit privat universitet frå 2008.

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Lagos» frå  den 28. oktober 2008, og «Lagos» frå  den 28. oktober 2008 og 9. juli 2017. 

Byar i Nigeria
Tidlegare hovudstader i Afrika
Tidlegare hovudstader
Luanda

Luanda er hovudstaden i Angola og den største byen i landet med kring 4,8 millionar innbyggjarar (2007).

Byen vart grunnlagd av portugisarar i 1575 under namnet São Paulo de Luanda. Byen har vore administrasjonsstad for landet frå 1627 (med unntak av åra 1640-1648). Frå midten av 1500-talet til midt på 1800-talet var byen utskipingshamn for slavehandelen til Brasil.

Inndeling
Luanda er delt i to delar - Baixa de Luanda ('låge Luanda' eller gamlebyen) og Cidade Alta ('øvrebyen' eller den nye delen). Baixa de Luanda ligg ved sida av hamna, og har tronge gater og gamle bygningar frå kolonitida. Nyare byggmasse har dekka store område utanfor desse to tradisjonelle delane, og fleire stader som tidlegare var fråskilde — som Viana — er no del av storbyen.

Luanda Sul er ein satellittby til Luanda. Ei lita elv som har utspring nær Quatro de Fevereiro lufthamn renn gjennom sørlege  Luanda Sul og ut i Atlanterhavet. Luanda International School ligg i Viana.

Samferdsle
Luanda er utgangspunktet for Luanda-jernbanen som går aust til Malanje. Den angolanske borgarkrigen førte til at jernbanen slutta å vera verksam, men sidan krigen slutta er han blitt restaurert til Dondo og Malanje.

Hovudflyplassen i Luanda og den største i landet er Quatro de Fevereiro lufthamn. Ein ny internasjonal flyplass, Angola internasjonale lufthamn, er blitt planlagd søraust for byen, nokre kilometer frå Viana. Flyplassen skulle ha opna i 2011. Etter at dei angolanske styresmaktene slutta å betala den kinesiske verksemda som stod for konstruksjonen, enda arbeidet i 2010.

Hamna i Luanda er den største i Angola, og bind landet saman med resten av verda. Det har også gått føre seg arbeid med å utvida hamna. I 2014 byra ein utvikla ei ny hamn i Dande, rundt 30 km nord.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Luanda» frå ,  den 23. juli 2018.  
 

Hovudstader i Afrika
Byar i Angola
Busetnader grunnlagde i 1575
Kabul

Kabul, norsk uttale [¹kaːbʉl] (dari کابل [kɒːbol], pasjto [kɑːbəl]), er hovudstaden og den største byen i Afghanistan. Folketalet i byen er rekna å vera mellom to og fire millionar. Kabul er det økonomiske og kulturelle senteret i landet, og er strategisk plassert i ein trong dal langs Kabulelva. Byen ligg høgt opp i fjella ved Khaibarpasset. Frå Kabul går ein tunnel under Hindukush-fjella til Tadsjikistan.

Bakgrunnsstoff 

Hovudstader i Asia
Byar i Afghanistan
Brun geitost

Brun geitost, òg kalla ekte geitost eller, litt mindre presist, geitost, er ein brunost (mysost) av geitemjølk.

Sjå òg 
 Brunost
 Geitost
 Kvit geitost

Ost
Norsk mat
Kaliumnitrat

Kaliumnitrat eller salpeter er ei kjemisk sambinding med kjemisk formel KNO3. Kaliumnitrat er eit oksiderande salt av salpetersyre. I fast form er det eit kvitt, krystallinsk stoff.

Bruk 
Kaliumnitrat er ein viktig del av kunstgjødsel.

Saltet vert nytta i nokre typar sprengstoff, mellom anna svartkrutt. 

Kaliumnitrat har E-nummer 252 og vert nytta til konservering av mat.

Biologisk rolle 
Nitrationet, med formelen , blir nytta av planter i oppbygginga av klorofyll og aminosyrar. Ionet blir òg nytta av bakteriar i jorda som nyttar den kjemiske energien som blir løyst ut når nitrat blir omdanna til nitritt. Nitritt blir av andre bakteriar omdanna til nitrogen i gassform.

Bakgrunnsstoff 

Nitrat
Salt
Sambindingar med kalium og oksygen
Pyrotekniske oksidasjonsmiddel
Konserveringsmiddel
Uorganisk gjødsel
Oksidasjonsmiddel
Georges Danton

Georges-Jacques Danton () var ein fransk advokat og politikar.

Bakgrunnsstoff 

Danton, Georges-Jacques
Maximilien de Robespierre

Maximilien de Robespierre () var ein fransk jurist og revolusjonær. Han var medlem av stenderforsamlinga i 1788, den franske grunnlovsforsamlinga (1789-91), nasjonalkonventet frå 1792, og av Velferdskomitéen (Comité de salut public), som leidde Frankrike under skrekkveldet, frå 1793.

Robespierre var ein jakobinar som trudde fast på idéane til Rousseau og revolusjonen. Likevel enda han, som så mange andre på denne tida, livet sitt i giljotinen. Skrekkveldet enda nokre månader etter at Robespierre blei arrestert og avretta under Thermidor-reaksjonen i juli 1794.

Kjelder

Tønnesson, Kåre, «Maximilien Robespierre»  (16. mars 2009) i Store norske leksikon. Henta 9. november 2013.

Franske politikarar
Franske juristar
Folk frå den franske revolusjonen
Maursyre

Maursyre eller metansyre er ei karboksylsyre med kjemisk formel HCOOH. Maursyre vert mellom anna nytta som konserveringsmiddel når gras vert lagt i silo. Som oftast vert ho tilsett i fôrhaustaren. Syra er etsande og tærer på metallet i reiskapen om han ikkje vert reingjort etter bruk.

Bakgrunnsstoff 

Formiat
Alkansyrer
Løysemiddel
New Delhi

New Delhi eller Nye Delhi (hindi नई दिल्ली, naī dillī) er hovudstaden i India. Saman med Gamle Delhi utgjer han storbyen Delhi som ligg i det føderale territoriet Delhi nord i landet.

Historie 

Medan Calcutta var den viktigaste byen i mesteparten av den britiske kolonitida, hadde Delhi historisk vore ein viktigare by for store delar av India. Mellom anna skal bharatadynastiet, som Mahabharata handlar om, ha hatt hovudstaden sin her. Fram til den britiske krona tok maktai India i 1858 var byen hovudstad for mughalkeisarane. På grunn av den statelege utsjånaden og atmosfæren blei Delhi mykje brukt av britane for større seremonielle samlingar, som kongelege vitjingar.

I 1911 annonserte dei britiske styresmaktene at hovudstaden skulle flyttast hit frå Calcutta, og flyttinga fann stad den 12. desember same året. Dei bygde ein ny by, New Delhi, sør for den gamle byen som Sjah Djahan hadde reist, og som no gjerne blir kalla Old Delhi. Allereie då overlappa den nye byen mykje av den gamle, slik at mange eldgamle monument blei liggjande i nye Delhi. Seinare byvekst har ført til eit endå vagare skilje mellom dei to byane.

Mykje av New Delhi blei planlagd av Edwin Lutyens på ein måte som kan minna om Washington eller Haussmanns Paris. Store, vide avenyar og prangande bygg skulle imponera nykomarar.

Då India fekk sjølvstende, fortsette New Delhi som hovudstad. Regjeringa i landet og presidenten held til her. Det gjer òg høgsterett og leiinga til den indiske hæren.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «New Delhi» frå , og «New Delhi» frå  den 30. oktober 2005.

Bakgrunnsstoff

Hovudstader i Asia
Byar i India
Delhi
Indiske delstatshovudstader
Tidsskriftet Forbes

Forbes er eit amerikansk tidsskrift med finans og næringsliv som tema. Det blei grunnlagt i 1917 av journalisten B.C. Forbes, og er framleis eigd av familien hans.

Forbes er kjend for dei årlege listene sine over økonomiske resultat, mellom anna:
 Forbes 500, ei liste over verdast største selskap
 Forbes 400, ei liste over dei rikaste personane i USA
 World's Richest People, ei liste over dei rikaste personane i verda
 100 Top Celebrities, ei liste over dei rikaste kjendisane

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Tidsskriftet Forbes» frå , den 17. mars 2012.

Bakgrunnsstoff 

Finanstidsskrift
Næringslivsskrift
USA-amerikanske tidsskrift
Engelskspråklege tidsskrift
Skipingar i 1917
Transistor

Transistoren er ein elektronisk komponent som vart funnen opp ved Bells laboratorium i 1947. Transistoren er ein viktig byggestein i nesten all elektronikk. Alle datamaskinar inneheld komponentar som atter er bygde opp av transistorar. Ein kan mellom anna skilje mellom bipolare transistorar og felteffekttransistorar.

Bipolar transistor 
Bipolare transistorar (BJT) er laga av 3 lag halvleiarmateriale kalla base, kollektor og emitter. Halvleiermaterialet kan til dømes vere germanium eller silisium. I dag er silisium det vanlegaste materialet å bruke. Det finst to typar transistorar, den eine vert kalla NPN som leier straum når base har positiv spenning i høve til emitter, og PNP som leier når base er negativ i høve til emitter.

Den bipolaren transistoren fungerer ved at han byrjar å leie straum mellom emitter og kollektor når det vert sett spenning på basen. Transistoren tek til å leie når spenninga mellom base og emitter går over kontaktpotensialet i PN-overgangen (ca 0,7V). Kollektorstraumen vil då vere gjeven av EbersMoll-likninga:

Transistoren fungerer som ein forsterkar for straumen mellom base og kollektor ved at straumen frå kollektor til emitter aukar når straumen frå base til kollektor aukar.

Felteffekttransistor 

Felteffekttransistor finst i to utgåver, JFET og MOSFET. I digital elektronikk er MOSFET i dag fullstendig dominerande.

MOSFET har tre terminalar, kalla source, drain og gate. Når ein set på ein positiv spenning på gate (NMOS), vert det danna eit deplesjonsområde under gate. Når potensialet mellom gate og source går over ei viss terskelspenning, vert det opna ein resistiv kanal mellom source og drain som kan leie straum. Denne resistive kanalen vert kalla for inversjonslaget.

Så lenge transistoren er i lineærregionen (også kalla triodeområdet), dvs. at  og , vil straumen flyte fra drain til source etter likninga

Når  og , er det ikkje lenger noko inversjonslag mellom gate og drain, og den resistive kanalen under gata vert difor kutta av før han når fram til drain. Transistoren går då over i det aktive operasjonsområdet (metningsregionen). Her vil straumen gjennom transistoren ideellt sett einast vere avhengig av spenninga på gate. Om me set , finn me straum-spenningskarakteristikken i metningsregionen:

I realiteten fører kanallengdmodulasjon til at straumen også er svakt avhengig av 

I digital elektronikk vil MOSFET-transistorane vere anten av eller i triodeområdet, metningsområdet vert nytta når ein til dømes skal lage ein analog forsterkar.

Halvleiarar
Oppfinningar frå 1900-talet
Microsoft

Microsoft er eit amerikansk IT-selskap og er eit av dei største IT-selskapa i verda med base i Seattle i staten Washington i USA. Verksemda blei grunnlagd av Bill Gates og Paul Allen. Dei mest kjende produkta deira er operativsystema MS-DOS, operativsystemet Windows til datamaskinar og kontorpakka Microsoft Office. Microsoft produserer også Xbox. 

Administrerande direktør (CEO and President) i selskapet er Steve Ballmer, medan Bill Gates er Chief Software Architect.

Bakgrunnsstoff 
 Microsoft Norge
 Internasjonal nettstad

 
Programvareprodusentar
USA-amerikanske IT-føretak
Skipingar i 1975
Føretak som er med i PRISM
Etnos og demos

Etnos og demos er uttrykk for to ulike slag hopehav mellom folk i eit samfunn. Båe orda er greske, og tyder folk. Etnos spelar på at folk høyrer saman for di dei har i lag slike ting som soga, mål, religion og etnisitet. Demos går ut på at folk høyrer saman for di dei deler dei same rettane og pliktene andsynes sams styremakter innan det avgrensa området dei alle bur.

Desse hopehava er utgangspunktet for kvar sin definisjon av omgrepet nasjon. Det me stundom kallar den tyske nasjonsdefinisjonen, byggjer på etnos, og kan illustrerast ved orda åt diktaren Ernst Moritz Arndt om at det tyske Vaterland strekte seg so weit die Deutsche Zunge klingt - alle stader ein kunne høyra tysk tungemål. Den franske nasjonsdefinisjonen på si sida seier at nasjonen, det er demos. Det er det hopehavet ein har ved at ein saman er undersåttane åt kongen og styremaktene, med like rettar og plikter i so måte, som held folket saman til ein nasjon.

Ein kan soleis ha tilhøyrsla til ulike nasjonar, alt etter kva for ein definisjon ein nyttar. Ein kan høyra til den samiske nasjonen som etnos, og samstundes vera nordmann som demos. Dette tilhøvet mellom etnos og demos ser me òg andre stader som i Bosnia-Hercegovina, der ein bosniak er ein muslim som talar den bosniske utgåva av serbokroatisk som etnos, og samstundes bosniar som demos til liks med serbarane og kroatane i same landet. Sameleis med Finland, der ein som demos kan kalla alle innbyggjarane finnlendingar eller finnlendarar, medan folkesetnaden etter etnos er skift i finnar som talar finsk, finlandssvenskar som talar svensk og samar som talar samiske mål.

Dersom etnos og demos i stor grad fell i hop har me det me kallar ein nasjonalstat.

Samfunn
Regjeringa Gerhardsen III

Regjeringa Gerhardsen III var leidd av Einar Gerhardsen og sat frå 22. januar 1955 til 28. august 1963. Ho gjekk av etter eit mistillitsframlegg fremja av Sosialistisk Folkeparti og dei borgarlege partia som følgje av gruveulukka i Kings Bay på Svalbard.

Sjå òg 
 Stortingsvalet 1957
 Stortingsvalet 1961

Kjelder 
 Einar Gerhardsen si tredje regjering hos Regjeringen.no, vitja 15. januar 2010

 
Gerhardsen 3
Sarajevo

Sarajevo er hovudstaden og den største byen i Bosnia-Hercegovina med eit innbyggjartal på rundt 430 000 
(i 2006) Byen er òg hovudstad i Føderasjonen Bosnia-Herzegovina og Republika Srpska, i tillegg til sentrum i Sarajevo kommune. Sarajevo ligg i Sarajevodalen i Bosnia omgjeve av Dei dinariske Alpane ved elva Miljacka. Byen er kjend for å ha eit religiøst mangfald der tilhengjarar av islam, katolisisme, den ortodokse kyrkja og jødedomen har levd side om side i fleire hundrår. Sarajevo vert rekna for å vere ein av dei mest kulturelt viktige byane på Balkan.

Sjølv om det har vore busetnadar her sidan antikken vart den moderne byen til som eit ottomansk tilfluktsstad på 1400-talet. Sarajevo fekk mykje internasjonal merksemd på 1900-talet. I 1914 var byen åstad for drapet på Franz Ferdinand, som utløyste Den første verdskrigen. I 1984 vart Vinter-OL halde her, medan byen på 1990-talet gjennomgjekk den lengste omleiringa i moderne militærhistorie under Bosnia-krigen. I dag er ein i ferd med å byggje opp att byen som sentrum for den kulturelle og økonomiske utviklinga i Bosnia-Hercegovina.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Byar i Bosnia-Hercegovina
Hovudstader i Europa
Mikrokontroller

Ein mikrokontroller er ein programmérbar prosessor som vert brukt i elektroniske kontroll- og målesystem. I tillegg til ein 8-bits, 16-bits eller 32-bits prosessor, inneheld mikrokontrolleren eit programminne, ROM, med styringsprogram, samt fleire andre periferieiningar som for eksempel AD-omformar, teljar, UART og pulsbreddemodulator. På denne måten kan mikrokontrolleren effektivt brukast til å implementere digital styringslogikk, AD-konvertering (analog til digital konvertering), motorstyring og andre funksjonar som ellers ville måtte realiserast med mange fleire diskrete komponentar.

Mikrokontrolleren vert vanlegvis programmert i Assembler eller C. Basic og andre språk kan også somme gonger nyttast for nokon kontrollerar. Programmet må først kompilerast på ein PC før det vert overført til ROM i kontrolleren.

Dei største produsentane av mikrokontrollerar i dag er Motorola, Microchip (PIC) og Atmel (AVR).

Mikrokontrollerar
Digital elektronikk
Charles Montesquieu

Charles Montesquieu () Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu var ein fransk aristokrat, filosof og samfunnsforskar. I sitt mest kjende verk L'Esprit des Lois, Lovens ånd, analyserte han lovverket som eit sosialt fenomen og utforma maktfordelingsprinsippet. Han hadde ei djuptgripande interesse for politisk styring, fridom og pluralisme. Han vart ein viktig person i opplysingstida.

Bidragsytarar til Encyclopédie
Montesquieu, Charles
Montesquieu, Charles
Kålrot

Kålrot eller kålrabi (Brassica napobrassica eller Brassica napus var. napobrassica) er ei gamal kulturplante som har vore dyrka i Noreg frå midten av 1600-talet. 

Planta høyrer til kålslekta og er nærskyld med kål, noko som går fram av namnet. Til skilnad frå mange andre kålsortar er det rotknollen av planta ein et og ikkje blada. 

Kålrot er rund i fasong og storleiken kan variera frå små på under 1 kilogram til store på 3–4 kilogram. Fruktkjøtet er hardt og fast med ei lysegul farge. Kålrot er svært rik på C-vitamin og blir difor òg kalla for «Nordens appelsin». Kålrot har ein mild og fin kålsmak og er brukande til mange ulike retter.

Bakgrunnsstoff

Rotfrukter
Kålslekta
Det kurdiske flagget

Det kurdiske flagget er basert på det iranske. Det 
blir brukt av kurdarar i fleire land, både dei som kjempar for eit sjølvstendig Kurdistan og dei som ikkje gjer det.

Flagget blir mykje brukt i Tyrkia og Irak, i det sistnemnde landet av styresmaktene òg av styresmaktene i den kurdiske regionen i landet. I Syria og Iran, som begge har store kurdiske grupper, er flagget forbode.

Flagget skal ha blitt skapt i 1920-åra av gruppa Xoybûn. Det blei først brukt som symbol for kurdarar som kjempa for sjølvstende frå Ottomanarriket.

Kjelder
«Kurdish flag» på Engelsk Wikipedia

Flagg
Kurdarar