alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Crast' Agüzza

Crast' Agüzza er eit 3 854 m høgt fjell i Berninafjella på grensa mellom Italia og Sveits.

Nord for fjellet ligg Morteratschbreen og i sør Øvre Scerscen-breen. Straks nord for fjelltoppen ligg breskaret Fuorcla Crast' Agüzza (3601 moh).

Dei fyrste som nådde opp i skaret kom opp frå nord. Det var to britar, E.S. Kennedy og J. F. Hardy og tre lokale fjellførarar; Peter Jenny, F. Jenny og A. Flury, den 23. juli 1861. Dei fyrste som traverserte langs heile skaret var Francis Fox Tuckett, E.N. Buxton, Peter Jenny, Christian Michel og Franz Biner, den 28. juli 1864.

17. juli 1865 nådde J.J. Weilenmann, J.A. Specht, Franz Pöll og Jakob Pfitschner heilt til topps på Crast' Agüzza. Turen gjekk langs vestegga.

Vanleg oppstigingsrute går over den berglendte austegga frå Fuorcla da l'Argient. Emil Burckhardt, Hans Grass og Peter Egger kom, som dei aller fyrste, opp denne i august 1874.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Crast' Agüzza» frå , den 2. november 2009.

Bakgrunnsstoff 
 The Bernina Group på SummitPost

Berninafjella
Engadin
Fjell i Alpane
Fjell i Italia
Fjell i Sveits
Fjell i Graubünden
Fjell i Lombardia
Internasjonale fjell i Europa
Lars Moen

Lars Magnus Moen () var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet, fødd på Lesja i Oppland. Han var stortingsrepresentant samanhengande frå 1928 til 1957. Perioden 1948-53 var han kyrkje- og undervisningsminster.

Liv og gjerning
Moen vart utdanna til skreddar. Frå 1911 dreiv han eiga skreddarforretning på Dombås. Han var mange år med i Dovre heradstyre og han var formann i Oppland skulestyre. Ved stortingsvalet hausten 1927 kom han inn på stortinget, vald for Arbeidarpartiet. Han skulle verte gjenvald ved alle komande val, slik at han vart verande på stortinget til 1957. Åra frå 1932 til -49 var han formann i Gudbrandsdal Arbeidarparti.

I 1942 vart han arrestert av Gestapo og sat sidan i tyske konsentrasjonsleirar til våren 1945. Han var med på å lage boka Dikt fra Sachsenhausen (1945).

Moen var statsråd i Kyrkje- og utdanningsdepartementet i Einar Gerhardsen si 2. regjering frå 28. juni 1948 til 19. november 1951, og heldt fram i Oscar Torp si regjering frå 19. november 1951 til 9. desember 1953. Fleire store saker vart gjennomført i hans tid som kyrkje- og undervisningsminister. Både Riksteatret, Riksgalleriet og Norsk Språknemnd vart oppretta i hans statsrådtid.

Omframt tida i hovudstaden budde han på Dombås.

Kjelder 
 Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. Fonna Forlag, Oslo (1958?)

Bakgrunnsstoff 
 

Norske kyrkje- og undervisningsministrar
Ap-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Gerhardsen II
Statsrådar i Regjeringa Torp
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1931-1933
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Stortingsrepresentantar 1945-1949
Stortingsrepresentantar 1950-1953
Stortingsrepresentantar 1954-1957
Stortingsrepresentantar for Oppland
Norske konsentrasjonsleirfangar under andre verdskrigen
Folk frå Lesja
Forsyningsdepartementet

Forsyningsdepartementet var eit norsk departement som blei etablert i 1939 og eksisterte fram til 1950:

 1939-1942: Forsyningsdepartementet 
 1942-1950: Forsynings- og gjenreisingsdepartementet

Departementet foretok rasjonering av varer under og etter den andre verdskrigen, og utferda mellom anna rasjoneringskort gjennom Direktoratet for proviantering og rasjonering. 

På 1950-talet var det framleis rasjonering av somme varer, men departementet blei lagt ned og oppgåvene integrert i andre departement. 

Tidlegare norske departement
Skipingar i 1939
Nedleggingar i 1950
1939 i Noreg
1950 i Noreg
Kari Skår Sørheim

Kari Skår Sørheim () er ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Frå 2007 til 2011 var ho varaordførar i Masfjorden kommune i Hordaland. 

Sørheim var også landsstyreleiar i NMS frå 2008-13.

Bakgrunnsstoff 
 Hordaland KrF 
 

KrF-politikarar i Hordaland
Lokalpolitikarar i Masfjorden
Folk frå Masfjorden
Filip Rygg

Filip Rygg () er ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Han var frå 31. oktober 2011 til 19. mai 2014 Bergens byråd for klima, miljø og byutvikling. Før det (frå oktober 2009) var han Bergens byråd for barnehage og skule.

Bakgrunn 
Filip Rygg blei fødd i Danmark, budde seinare i Sverige, Sveits, Nederland og Oslo før han kom med familien sin til Bergen i 1995. No bur han på Espeland i bydelen Arna i Bergen. Rygg tok ex.phil., ex.fac. og eitt emne i politikk og forvaltning ved Universitetet i Bergen i 2002.

Politisk karriere 
Filip Rygg starta sin politiske karriere som fylkesleiar for Hordaland KrFU i 2001. Han var leiar for fylkeslaget fram til 2003, då han ble vald inn i sentralstyret til KrFU på landsplan. Ved kommunestyre- og fylkestingvalet same år blei han vald inn som representant for KrF i Hordaland fylkesting.

I august 2004 overtok han for Per Inge Vannebo som politisk rådgivar for byutviklingsbyråd Lisbeth Iversen (KrF). Han jobba som politisk rådgivar til valperioden var slutt i 2007.

Før kommunestyre- og fylkestingsvalet i 2007 blei han nominert til Bergen KrFs ordførarkandidat. Etter valet danna KrF byråd saman med Høgre og Frp. Rygg blei då utnemnd som kommunalråd og leiar for Bergen KrF bystyregruppe, i tillegg til å bli nestleiar i komité for miljø og byutvikling.

I november 2008 valde nominasjonsmøtet i Hordaland KrF Filip Rygg som sin andrekandidat for stortingsvalet 2009. Ved valet i september 2009 fekk KrF 7,2 prosent oppslutning i Hordaland og ein representant mindre enn ved førre periode. Rygg er i dag vara for Laila Dåvøy, som er aleine om å representere Hordaland KrF i denne stortingsperioden.

1. oktober 2009 blei Rygg utnemnd til byråd for barnehage og skule i Bergen.

I april 2010 møtte han for første gong på Stortinget som vararepresentant for Kristeleg Folkeparti i Laila Dåvøy sitt fråvær. På Stortinget stilte han fleire spørsmål i spørretimen, og la også fram eit forslag på ni punkt for å halvere aborttala i Noreg innen 2013.

Han har i fleire år profilert seg sjølv som ein aktiv brukar av sosiale media. I 2009 blei han kåra til Noregs tredje beste politiske bloggar av nettstaden Kommentar.no. I ei kåring av politikarar i Hordaland sin bruk av sosiale medie i Bergens Tidende hausten 2010 fekk Rygg topplassering saman med Erna Solberg og Audun Lysbakken.

Filip Rygg har stått for «Bryggen-alternativet» i saka om Bybanen sin trase mot Åsane, og han valde 19. mai 2014 å gå av som byråd fordi han ikkje kunne stå inne for det alternativet som ser ut til å bli valt, ein tunnel med innslag mellom Bryggen og Torget.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Bloggen til Filip Rygg
Twitter-profil
Bergen Kommune - om Filip Rygg

Folk frå Bergen
Byrådar i Bergen
KrF-politikarar i Hordaland
Mbum

Mbum-språket er eit niger-kongospråk som blir tala i Kamerun og Den sentralafrikanske republikken, av høvesvis 38 600 (1982) og 12 500 menneske (1996). I Kamerun blir det tala i regionane Adamaoua og Nord, i Den sentralafrikanske republikken i subprefekturet Bocaranga, langs grensa mot Kamerun. Mbum var tidlegare eit viktig lingua franca i Adamaoua, men denne rolla har etter kvart til overteke av fulfulde. Kamerun-misjonærar tilknytte Det Norske Misjonsselskap lærde mbum fram til om lag 1960.

Mbum blei fyrst granska då misjonærar frå Det Norske Misjonsselskap kom til Adamaoua i 1925; jamfør avsnittet Litteratur om mbum nedanfor. Misjonærane utvikla ei rettskriving for språket og gav i 1965 ut Det nye testamentet og Salmane på mbum; jamfør avsnittet Litteratur på mbum nedanfor.

Grammatikk 

Framstillinga av grammatikken byggjer på Hagège 1968, sitert etter Sergej Starostin sin database.

Fonologi 

Konsonantsystem:

 p   t   k kp
 b ɓ d ɗ ɡ ɡb
   f s        h
   v   ž
 m   n ñ ŋ
     l
   v̊ r 

v̊ er ein labiodental flap.

Mbum har eit enkelt vokalsystem, med 5 vokalar. Alle vokalane kan vere korte eller lange.

 i u
 e o
   a

Dei høge og låge vokalane kan vere nasale (/ı̃ ã ũ/). Stavingsstrukten er (K)V(K).

Mbum er eit tonespråk, med tonane høg og låg (lange vokalar kan ha fallande tone).

Syntaks 

Mbum er eit preposisjonsspråk. Substantivfrasene har dei modifiserande orda (adjektiva, possessor, talord) til høgre for seg, den fulle strukturen er N+A+Num+D.
 
Den grunnleggjande ordstillinga er SVO.

Litteratur om mbum 
 Fløttum, Sverre 1974. Dictionnaire français - mbum. Oslo: [ingen utgjevar].
 Fløttum, Sverre 1974. Dictionnaire mbum - français. Oslo: [ingen utgjevar].
 Hagège, Claude 1968. Description phonologique du mbum : informations. Paris: Société pour l'étude des langues africaines.
 — 1970. La langue mbum de Nganha (Cameroun) : phonologie - grammaire. Paris: Société pour l'étude des langues africaines.
 Shun'ya, Hino 1978. The classified vocabulary of the Mbum languages in Mbang Mboum : with ethnographical descriptions. (African Languages and Ethnography 12.) Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa.

Litteratur på mbum 
 Fløttum, Sverre 1950. Le papin et la famine : conte en langue Mbum. S. 83-93 i Études Camerounaises, Tome 3, no 29/30 (Mars-Juin 1950). Douala: Institut Français d'Afrique Noire.
 Luther, Martin 1948. Katekisma. Stavanger: Société des Missions de Norvège.
 Otterøy, Helga 1959. Deftere somabe bi ngbok mbum : (syllabaire en langue mboum). Oslo : Fabritius.
 Testamã Feke ka Deftere a Singri. Le Nouveau Testament et les Psaumes en langue mboum. Yaoundé 1965: La Société Biblique: Cameroun-Gabon. [Omsett av dei norske misjonærane Nils Otterøy og Sverre Fløttum.
 Tukur ven : Petit recueil de cantiques en Mbum et Fulfulde. Stavanger 1939, 1948: [Stavanger]: Mission norvégienne.
 Tukur hven : petit recueil de cantiques en mbum et fulfulde. [Ngaoundéré] 1965: Mission Protestante Norvégienne.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Mbum på Ethnologue

Språk i Kamerun
Språk i Den sentralafrikanske republikken
Atlantiske språk
Einskildspråk
Lisbeth Iversen

Lisbeth Iversen () er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Lisbeth Iversen har vore byråd i Bergen sidan 2003. Frå 2011 er ho byråd for sosial, bustad og områdesatsing i byrådet Mæland III. I byrådet Mæland II, 2007-2011, var ho nestleiar og byråd for byutvikling, næring og klima. I byrådet Mæland, 2003-2007, I var ho byråd for miljø og byutvikling. 

Lisbeth Iversen har vore medlem av bystyret i Bergen sidan 1999. Ho har ein Master of Management frå Handelshøgskulen BI og ein cand. mag. frå Universitetet i Bergen. 

Iversen er særleg kjend for sitt arbeid med å få realisert Bybanen i Bergen og innføringa av einingstakst på bussane i Bergen.

Iversen bur på Totland i Bergen. Ho er gift med Harald Huge Iversen og saman har dei fire barn.

KrF-politikarar i Hordaland
Byrådar i Bergen
Folk frå Bergen
Trygve Birkeland

Trygve Birkeland () er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Frå 1999 til 2007 var han medlem av bystyrets finanskomite. Frå 2007 til 2009 satt han i bystyrets helse- og sosialkomite, og frå hausten 2009 til oktober 2011 var han kommunalråd, nestleiar i bystyrets byutviklingskomite, og gruppeleiar for KrF si bystyregruppe. 2011-15 var han nestgruppeleiar for same bystyregruppe. 

Birkeland er også leiar for pinseforsamlinga Sion i Blomsterdalen.

Bakgrunnsstoff 
 Bergen KrF
 Hordaland KrF 
 Sion Blomsterdalen 

Politikarar frå Bergen
KrF-politikarar i Hordaland
Dagrun Eriksen

Dagrun Jofrid Eriksen () er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti.
Ho var stortingsrepresentant for Vest-Agder i 2001-2005 og frå 2006. Ho var vararepresentant frå 1997-2001 (og møtte fast for Jon Lilletun medan han var i regjering) og 2005-2009, og var fast møtande representant etter Lilletuns død i august 2006. Frå hausten 2009 er fast representant.

Eriksen har eitt års høgare utdanning, og har arbeidd som barnehageassistent, lærarvikar og skuleassistent før ho blei heiltidspolitikar. 

Ho er første nestleiar i KrF. Ho var medlem Kristiansand bystyre 1995-1997 og 2000-2001.

Stortingets presidentskap
2001-2005: Visesekretær i Lagtinget.

Stortingskomitéar
1997–2001: medlem av Forsvarskomitéen til 17. mars 2000.
2001–2005: medlem av Familie-, kultur- og administrasjonskomitéen.
2005–2009
2009–2013: 1.nestleiar i Kyrkje, utdannings- og forskningskomitéen

Bakgrunnsstoff
 

Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar for Vest-Agder
Stortingsrepresentantar frå KrF
Vararepresentantar til Stortinget
Folk frå Kristiansand
Inger Lise Hansen

Inger Lise Hansen () er ein norsk Kristeleg Folkeparti-politikar. Ho var KrF sin fyrstekandidat i Vestfold ved Stortingsvalet i 2009.

Hansen var leiar av Kristeleg Folkepartis Ungdom (KrFU) 2005-07, og blei vald til 2. nestleiar i KrF på partiet sitt landsmøte i april 2007. Ho blei attvald i 2009.

Hansen er gift med tidlegare leiar i KrFU, David Hansen. Inger Lise Hansen er opphavleg frå Åsgårdstrand i Vestfold. Ho har ein Bachelor i internasjonale studium frå Universitetet i Oslo, og utviklingsstudium frå Høgskolen i Oslo.

Bakgrunnsstoff 
 
 Offisiell blogg på krf.no 

Folk frå Horten
Leiarar i KrFU
KrF-politikarar i Vestfold
Norske Skal vi danse-deltakarar
Computer Entertainment Rating Organization

Computer Entertainment Rating Organization (特定非営利活動法人 コンピュータエンターテインメントレーティング機構) (forkorta CERO) er ein japansk organisasjon med hovudkvarter i Tokyo som set aldersmerke på dataspel til spelkonsollar i Japan. Organisasjonen vart grunnlagt i 2002 som ein del av Computer Entertainment Supplier's Association og vart offisielt ein ideell organisasjon i 2003. Dataspel som kjem ut på datamaskinar i Japan blir aldersmerkte av ein annan organisasjon, Ethics Organization of Computer Software (EOCS).

CERO bruker fem etikettar for å merkja dataspel etter kva aldersgruppe dei kan eigna seg for:

A er den lågaste aldersgrensa og gjeld spel som eignar seg for alle aldrar. B eignar seg for tolvårige og eldre, C eignar seg for femtenårige og eldre og D eignar seg for syttenårige og eldre. Z er den strengaste og svarar til ei aldersgrense på 18 år. Dataspel med denne aldersmerkinga kan ikkje kjøpast av mindreårige. CERO brukar også ymse symbol som skal informera om spesifikt innhald ein kan venta å finna i eit spel, til dømes vald, sex, kriminalitet eller grovt språk.

Sjå òg 
 Entertainment Software Rating Board
 Pan European Game Information

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Klassifiseringssystem for dataspel
Skipingar i 2002
Maliriket

Mali-riket var eit muslimsk mandinkarike som dekte store delar av Vest-Afrika frå 1200- til 1500-talet.

Riket utvikla seg frå malinkestaten Kangaba ved øvre Nigerelva, som skal ha vore grunnlagd før år 1000. Denne staten voks seg rik på gullhandel frå det seine Ghanariket.

Sundiata Keita grunnla riket rundt 1230, då han leia eit opprør mot sossohovdingen Sumanguru. Etterfølgarane hans utvida riket gjennom erobringar av store landområde. Riket var på sitt største under mansa Musa (1307–ca. 1332). Han utvida riket til hausaområde i aust og Takrur, fulani- og tukulorland i vest. Mansa Musa tok kontroll over handelsbyane Timbuktu og Gao, der han etter ei hadj-reise i 1324 grunnla muslimske senter.

På 1400-talet såg Maliriket opprør og nedgang. Dette blei innleia av eit opprør i Gao rundt 1400, følgd av fleire opprør frå underlagde folkegrupper, som wolofar og mossiar, i løpet av hundreåret. Tuaregar tok over Walata og Timbuktu i 1431. Rundt 1550 hadde riket mist den politiske eininga og tyngda si. Det blei i stor grad erstatta av Songhairiket.

Ettermæle 
Den kortliva Maliføderasjonen og moderne Mali fekk namna sine frå Mali-riket.

Kjelder 
 "Mali." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 3 Nov. 2009

Vestafrikansk historie
Malisk historie
Historiske statsdanningar i Afrika
Rike
Guadalajara i Spania

Guadalajara er ein by og ein kommune i den autonome regionen Castilla-La Mancha i Spania og naturregionen La Alcarria. Han er hovudstaden i provinsen Guadalajara. Byen ligg om lag 60 km nordaust for Madrid ved elva Henares og har kring 85 000 innbyggjarar.

Historie 

Han var ein romersk by kalla Arriaca og vart kanskje grunnlagd av ein førromersk kultur, men ein har ikkje funne arkeologiske spor som støttar dette. Byen vart innlemma, som Caracca,, i den romerske provinsen Hispania Tarraconensis. Byen låg langs vegen frå Emerita (dagens Mérida) til Caesaraugusta (dagens Zaragoza), nordaust for Complutum (dagens Alcalá de Henares).

Guadalajara vart grunnlagd på ny av maurarar på 700-talet. Dei kalla han Wadi-al-Hajara (وادي الحجارة'), som tyder «Steindalen». Muslimane bygde mange monument i byen, som den mauriske brua over Henares, ruinane av den gamle alcazaren (arabisk for «borg») og den tidlegare St. Maria-kyrkja, som då var ein moske. 

I 1085 vart Guadalajara erobra av dei kristne styrkane til Alfonso VI (konge av Leon og Castilla). Krønikene fortel at dei kristne armeane vart leia av Alvar Fanez de Minaya, ein av løytnantane til El Cid. Frå 1085 og fram til slaget ved Las Navas de Tolosa i 1212, leid byen under krigane mot almoravidane og almohadane. Trass i krigane kunne den nye kristne folkesetnaden bygge opp att byen på grunn av folk som kom frå nord (Castilla, Baskarland og Navarra). Alfonso X av Castilla verna byen og gjorde at byen blømde. 

På 1300-talet var Mendoza-familien domienrande i Guadalajara og i 1460 fekk han byrettar av Henrik IV. I denne perioden gav Mendoza-familien ordre om å byggje El Palacio del Infantado som hovudresidensen deira. Han stod ferdig tidleg i 1480-åra og vert av mange rekna som det eldste gjenverande byggverket i renessansestil utanfor Italia. Under den spanske arvefølgjekrigen vart Guadalajara plyndra. 

På 1800-talet vart byen øydelagd under den spanske sjølvstendekrigen (1808-1814) og han vart vidare sett tilbake då Real Fábrica de Paños vart stengd i 1822. I 1808 vart Guadalajara erobra av den franske hæren under General Hugo og byen vart øydelagd. 

I 1840 vart Guadalajara provinshovudstad i provinsen med same namn. Eit militærakademi vart grunnlagd i byen og byen utvikla seg sakte på andre halvdel av 1800-talet og på starten av 1900-talet. 

Etter den spanske borgarkrigen (1936-1939), som òg råka byen hardt, vart Guadalajara i 1959 ein del av utviklingsplanane som gjorde han til ein industriby. Guadalajara har sidan den gong vokse kraftig.

Bakgrunnsstoff 

 Guadalajara, det store ukjende 
 Bilete av Guadalajara
 Offisiell side

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Guadalajara, Spain» frå , den 3. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Castilla-La Mancha
Romerske stader i Spania
Songhairiket

Songhai- eller Songhayriket var eit stort vestafrikansk handelsrike på 1400- og 1500-talet, grunnlagd av muslimske songhaiar. Riket dekte store delar av område rundt Nigerelva med tyngdepunkt ved den store bøyen i elva som ligg i dagens Niger og Burkina Faso, nådde også Atlanterhavet og dekte delar av det moderne Mali. Songhai erstatta i stor grad det tidlegare Maliriket.

Riket blei danna rundt elvebyen Gao, der songhaiane skal ha busett seg rundt 800. Byen blei først gjort til hovudstad ved byrjinga av 1000-talet, under herskaren Kossoi.

Under krigarkongen Sonni Ali på 1400-talet nådde Songhairiket si største utstrekking. Ali nedkjempa mossiar, tuaregar, dogonar og fulaniar som blei sett på som trugsmål mot riket, og utførte ei rekkje erobringar over det sviktande Maliriket. Under han fekk Songhairiket den største utstrekkinga noko afrikansk rike har hatt. Medan Sonni Ali er blitt skildra som ein tyrann på grunn av brutal framferd då han tok Timbuktu, er han òg kjend for å ha harmonisert dei muslimske interessene til bybuarane i riket med dei tradisjonelle afrikanske religionane på landsbygda.

Sonen Sonni Baru, som derimot tok parti med landsbybuarane, blei avsett av Mohamma Ture, kjend som Askia ('tronrøvar'). Askia Mohammad sameinte riket politisk. Han innførte eit velorganisert byråkrati, bygde skular og moskear og inviterte lærde og diktarar frå heile den muslimske verda til hoffet sitt. Men også han førte fleire hærtog mot tilgrensande folk.

Riket fall då viktige delar av det blei erobra av Marokko frå midten av 1500-talet. Ved hjelp av skytevåpen kunne dei marokkanske styrkane ta Tondibi, Timbuktu og Gao. Geriljakriging frå landsbysonghaiane si side lukkast ikkje i å ta tilbake byane, som blei verande under marokkansk styre til dei braut ut i fleire mindre kongedøme.

Kjelder 
 «Songhai empire» (2009), Encyclopædia Britannica. Lese 3. november 2009.
 Delar av denne artikkelen bygger på «Songhairiket» frå ,  den 3. november 2009.  
 

Vestafrikansk historie
Historiske statsdanningar i Afrika
Nigersk historie
Burkinsk historie
Muslimske rike
Ciudad Real

Ciudad Real (spansk for «Kongebyen») er ein by i Castilla-La Mancha i Spania med om lag 70 000 innbyggjarar. Han er provinshovudstad i provinsen Ciudad Real. Byen ligg langs høgsnøggleiksbanen AVE, som går til Madrid. Han har derfor byrja å vokse raskt som ein forstad til hovudstaden.

Historie 

Byen vart grunnlagd av Alfonso X i 1255 for å kjempe mot militærordenen Calatrava. I mellomalderen verna fire kilometer bymurar med 130 tårn folkesetnaden som bestod av kristne, maurarar og jødar. 

Etter samlinga av dei iberiske kongedøma under dei katolske monarkane, vart Ciudad Real hovudstad for provinsen La Mancha på 1600-talet. Dette førte til økonomisk utvikling i byen og fleire viktige bygg.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ciudad Real» frå , den 3. november 2009. 
 

Byar i Castilla-La Mancha
Busetnader grunnlagde på 1200-talet
Skipingar i 1255
Puertollano

Puertollano er ein industriby i provinsen Ciudad Real i Castilla-La Mancha i Spania. Han ligg ved snøggleiksbanen AVE mellom Madrid og Sevilla  og har kring 50 000 innbyggjarar.

Historie 

Arkeologiske funn viser at det har budd folk her sidan førhistorisk tid. Her er òg funne våpen frå bronsealderen og vestgotisk gravplass frå tida etter Romarriket.

Seinare danna regionen eit ingemannsland mellom det kristne Nord-Spania og det mauriske kalifatet i sør. 

Då spanjolane vann slaget ved Las Navas de Tolosa (1212) vart regionen gjenerobra. Styresmaktene oppfordra folk frå Nord-Spania til å busetje seg i dei nyerobra områda. Puertollano (då Puertoplano) vart grunnlagd som ei lita grend kort tid etter. I 1348 herja svartedauden i landsbyen og berre 13 innbyggjarar overlevde. 

Puertollano fekk landsbystatus (Villa) på 1500-talet. Han voks sakte som ein liten by og spesialiserte seg på tekstilar og keramikk, fram til 1873 då det vart starta kolgruvedrift i nærleiken og folketalet voks raskt. I 1920 hadde byen fått 20 000 innbyggjarar og fekk bystatus (Ciudad) i 1925.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell side

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Puertollano» frå , den 3. november 2009. 
 

Byar i Castilla-La Mancha
Busetnader grunnlagde på 1200-talet
Den etiopiske ortodokse kyrkja

Den etiopiske ortodokse kyrkja er eit uavhengig ortodoks kyrkjesamfunn i Etiopia.
Øvste leiaren av kyrkja er ein patriark (arabisk abuna, 'vår far'), erkebiskopen av Etiopia.

Ved slutten av 1900-talet hadde kyrkja over 30 millionar medlemmer; rundt 29 millionar i Etiopia og oppimot 1,8 millionar i Eritrea. Då Eritrea fekk sjølvstende i 1991 blei også Den eritreiske ortodokse kyrkja skild ut som eiga kyrkje.

Liturgien i kyrkja liknar mykje på Den koptiske ortodokse kyrkja sin, men kyrkjene har nokre ulike høgtider. Lenge brukte ein det gamle språket ge'ez som kyrkjespråk. I dag blir det også preikt på modernee språk, som amharinya.

Den etiopiske kyrkja har fleire eigne skikkar og seremoniar. Ein følgjer fleire jødiske kosthaldslovar og praktiserer omskjering av gutebarn. Både laurdag og sundag er rekna som heilagdagar

Soge
Kristendommen kom til Etiopia på 300-talet gjennom to greske brør frå Týros, Edesius og heilage Frumentius. Dei overtalte kong Ezana av Aksum-riket til å gje dei lov til å driva misjonering der. Frumentius blei seinare den første biskopen i landet.

På 600-talet blei kyrkja underlagt patriarken i Alexandria. I 1950 anerkjende patriarken kyrkja som sjølvstendig, og i 1959 blei den første patriarken av den etiopiske kyrkja ordinert.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Den etiopiske ortodokse kirke» frå ,  den 3. november 2009.  
 
«Ethiopian Orthodox church» (2009). Encyclopædia Britannica.  Lese 3. november 2009 i Encyclopædia Britannica Online.

Bakgrunnsstoff

Orientalske ortodokse kyrkjer
Religion i Etiopia