alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Thamshavnbanen

Thamshavnbanen er ein jarnbane som går frå Løkken Verk til Thamshavn i Trøndelag fylke. Jarnvegen var i drift frå 1908 til 1974. Strekninga Løkken Verk–Svorkmo vart gjenopna som museumsjarnbane i 1983, og er i dag den eldste jarnbana som går på vekselstraum. I dag går det museumstog til Bårdshaug. Slik er 23 av banen sine opphavlege 25 kilometer teke vare på. Museumsbanen vert driven av Orkla Industrimuseum på Løkken Verk. I museet sitt informasjonssenter er det utstillingar om jarnbaneverksemda, og toga kan køyra direkte til og frå utstillingane.

Historikk 
Banen vart bygd for å frakta malm frå gruvene på Løkken Verk, der ein vann ut koparhaldig svovelkis, og nordover ned Orkladalføret til Orkdalsfjorden. Då banen vart opna i 1908, var han den første elektrisk drivne jarnvegen i Noreg. Chr. Salvesen & Chr. Thams's Communications Aktieselskab stod då for drifta. Endestasjonen Thamshavn er no del av Orkanger. Linja ligg i Orkland kommune.
Person- og godstrafikken vart nedlagd i 1963, medan kistoga rulla fram til 1974.

Thamshavnbanen er den einaste jarnbana i Noreg som er bygd med 1 000 mm sporvidde, «Meterspor». Dei tre første lokomotiva var mellom dei aller første brukbare lokomotiva i verda for bruk med einfasa vekselstraum. Seinare har einfasa vekselstraum nesten vorte einerådande på elektriske jarbanar.
Køyrestraumen med ein frekvens på 25Hz og ei spenning på 6600 V vart transformert ned til mellom 270 til 500 volt. I tillegg kom 110 volt til togvarme og luftkompressoren. Lokomotiva hadde trykkluftbremser frå Westinghouse, og kunne dra togsett på opp til 50 tonn.

Linjekart 

Forklaring til årstal i linjekart.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Thamshavnbanens Venner
 Orkla Industrimuseum
 LocCom Informasjon om lokomotiv frå Thamshavnsbanen
 Stasjonar på Thamshavnsbanen, Norsk Jernbaneklubb 
 Chr. Salvesen & Chr. Thams's Communications Aktieselskab

Norske jarnbanar
Norsk industrihistorie
Skipingar i 1908
Nedleggingar i 1974
Kulturminne i Orkland
Olavsrosa
Transportmuseum i Noreg
Freda bygg i Trøndelag
Vålerenga kjerke

«Vålerenga kjerke» er ein song som vert nytta av Klanen i Vålerenga Fotball. Teksten er skriven av Trond Ingebretsen, tidlegare frontfigur i gruppa Bjølsen Valsemølle, som ei hylling til far sin, «Kremen». «Kremen» spela ving på Vålerenga.
«Vålerenga kjerke» vert sungen før kvar heimekamp. Songen har fått status som uoffisiell klubbhymne, i likskap med statusen «You'll Never Walk Alone» har i Liverpool FC og Glasgow Celtic FC.
Tema frå songen er brannen i Vålerenga kyrkje i 1979.

Utdrag frå «Vålerenga kjerke» 

Da høsten var som klarest, en september ettermiddag
strømmet skjebnen ut små gnister på Vålerenga.
Bud gikk ut over byen, til kvinne og til mann
om kjerka oppe i parken sto i brann.

Det var mange som tok veien, som følte de måtte dra
opp til småhus og stille gater mellom Galgeberg og Etterstad.
Flammene danset i kvelden, lyste mot åsen bak
da Vålerenga kjerke fikk himmel'n sjøl til tak.

Bakgrunnsstoff 
 Tekst og musikk på Klanens heimeside 

Vålerenga
Fotballsongar
Galgeberg

Galgeberg er eit bustadstrøk og ei gate i Oslo, mellom Vålerenga og Gamlebyen. Lokal uttale er /gæljəbær/ (tjukk l).

I mellomalderen heit plassen Martestokker og var staden for offentlege avrettingar, steile og hjul og for gapestokk. Den gongen var dette ein viktig del av vegnettet ut av Oslo nordover, ved Galgeberg delte vegen seg i tre. Gangvegen Justiskroken ligg i traséen til den vestlegaste vegen, mens dagens Strømsveien ligg der den austlegaste gjekk. Ved Martestokker var det kampar mellom kong Sverre Sigurdsson og baglarane og det var her hertug Skule Bårdsson samla troppane før slaget mot kong Håkon Håkonsson i 1240.

Mesteparten av galgeberget er sprengt bort. Sjølve galgen skal ha stått der gårdsplassen i det store bustadkomplekset på nordsida ligg.

Kjelde 
 Oslo Byleksikon. Oslo, 2000.

Bakgrunnsstoff 
 Galge og gapestokk (på Galgeberg  på http://www.jordalposten.no 

Strøk i Oslo
Gater i Oslo
Graben

Graben (frå tysk: «grav»), forkastingsgrøft, søkkegrop eller gravsenking er innan geologi eit område av jordskorpa som har sokke inn langs éi eller fleire forkastingar. Ein kan sjå ein graben i overflata som ei rift eller ei kløftforma forsenking og oppstår når eit kontinent sprekk opp, som til dømes i Riftdalen i Aust-Afrika, Rhinrifta, Bajkalrifta, Jordandalen med Daudehavet. 

Eldre grabenar kan vere fylte med sedimentære avleiringar, som til dømes Vikingraben eller Sentralgraben i Nordsjøen. 

Oslo-området ligg i ein graben frå permtida. Geologane kallar dette området Oslofeltet eller Oslograben. Oslofjorden mellom Slemmestad og Nesodden er òg ein graben. På Spitsbergen er den 120 km lange Wijdefjorden graven ut langs ein graben eller ei gravforkasting.

Kjelder 

Strukturgeologi
Senkingar
Tyske låneord
Spissmus

Spissmus (Soricidae) er ein familie av insektetarar. Dei liknar mus på utsjånad, men skil seg frå dei på mange vis ettersom mus er gnagarar medan spissmus er insektetarar. Familien omfattar nokre av verdas minste pattedyr, knøttspissmus er verdas nest minste etter pygméspissmusa (Suncus etruscus).

Skildring 
Spissmus har ein lang, spiss snute, små augo og avrunda øyre som er noko samankrølla. Dei lever mest av insekt og makkar, men nokre artar kan òg ta smådyr av sin eigen storleik. Dei fleste har moskuskjertlar slik at mange rovdyr let vera å eta dei. Nokre har giftig munnvatn, og kan difor drepa byttet sitt ved å bita det.

Livsløp 
Spissmus lever ganske kort, ofte ikkje stort meir enn eit år eller kortare. I løpet av denne tida kan ei hospissmus få fleire kull med to til ti ungar i kvart. Dei vert fødde blinde og nakne.

Spissmus i Noreg 
I Noreg finst seks artar, nemleg krattspissmus (Sorex araneus), dvergspissmus (Sorex minutus), knøttspissmus (Sorex minutissimus), lappspissmus (Sorex caecutiens), taigaspissmus (Sorex isdodon) og vasspissmus (Neomys fodiens). Sistnemnte et ofte fiskerogn og kan gjere skade.

Andre tydingar 
Namnet «spissmus» vert òg bruka om dyr som ikkje høyrer til gruppa: springspissmus og trespissmus.

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 
Spissmusdyr
Pattedyr i Noreg
Leukemi

Leukemi eller levkemi er kreft i beinmerg, lymfeknutar eller andre stader som produserer kvite blodlekamar (leukocyttar). Leukemi er i dag heller eit samnamn enn ein spesifikk sjukdom.

Typar 

Leukemi vert delt inn i akutt og kronisk form. Det finst fire hovudtypar av leukemi.

 Akutt lymfatisk leukemi (ALL) 
 Akutt myelogen leukemi (AML) 
 Kronisk lymfatisk leukemi (KLL) 
 Kronisk myelogen leukemi (KML)

Hjå vaksne er AML og KML vanleg, medan ALL er mest vanleg hjå born.

Ved akutte leukemiar skjer ein rask tilvekst av umogne blodlekamar. Den unormale tilveksten gjer at beinmergen ikkje kan produsera normale blodlekamar. Akutte former for leukemi er mest vanleg hjå born og yngre vaksne.

Kroniske leukemiar har ei sakte oppbygging av store mengder av mogne, men unormale blodlekamar. Akutt leukemi må takast til behandling straks, men det hastar ikkje fullt så mykje med kroniske leukemiar.

Symptom 
Skadar på dei bloddannande organa resulterer i mangel på blodplater, som er viktige i blodlevringsprosessen. Dette gjer at personar med leukemi kan få blåmerke eller blødningar. I tillegg gjer sjukdommen pasienten andpusten og trøytt. (Raude blodlekamer) trengst for å transportera oksygen rundt i kroppen. Bein- eller leddsmerter kan oppstå. Hovudverk og oppkastanfall kan tyda på at kreften har spreidd seg til sentralnervesystemet.

Ved kronisk myelogen leukemi er milten ofte forstørra. Forstørra lymfekjertlar er det vanlegaste kliniske teiknet for kronisk lymfatisk leukemi.

Behandling 
Ofte vert leukemi behandla med cellegift og stråling. Båe metodane vert òg nytta i kombinasjon med kvarandre. Nokre gonger er beinmergstransplantasjon naudsynt. Ny frisk beinmerg kan atterskapa(?) eit funksjonelt immunforsvar.

Kjelder 
 «Leukemi» på Svensk Wikipedia

Kreft
Sjukdommar i blod og bloddannande organ
Steinalderen

Steinalderen er ei nemning på den epoken i menneskeslekta si historie da ein hovudsakleg bruka reiskapar av stein og andre naturmateriale, men ikkje metall. Han er den lengste perioden i menneskehistoria, rundt 2,6 millionar år, med ei byrjing i den geologiske epoken pleistocen. Steinalderen har vart i ulik tid innan ulike menneskesamfunn—nokre samfunn har klart seg utan metall fram til våre dagar.

Perioden er den første i menneskehistoria der ein ser utstrekt bruk av teknologi, og ei spreiing av menneske til tidlegare ubebudde område. Han endar med utviklinga av jordbruket, domestisering av dyr og smelting av kopar. Han blir kalla ein førhistorisk periode, i den betydninga at han var forut for den nedskrivne historia.

Inndeling 
Steinalderen er den første perioden i treperiodesystemet frå 1800-talet, der bronsealderen og jernalderen utgjer dei to andre. Han vart vidare delt inn i dei tre underperiodane nemnde ovanfor av John Lubbock i det klassiske historieverket Pre-historic Times frå 1865. Dei tre underperiodane er så inndelte i enda mindre underperiodar.

Dei tre hovudperiodane av steinalderen er:
 Eldre steinalder (Paleolitikum), frå rundt 2,6 millionar år sidan, der menneske utvikla seg og tok til å laga grove reiskapar.
 Mellomsteinalder (Mesolitikum), frå rundt 11 660, mot slutten av siste istid, då fleire samfunn tok til å utvikla jordbruk
 Yngre steinalder (Neolitikum), ei tid då mange dreiv jordbruk og dyrehald, laga keramikk og gjerne bygde langhus. Byrja rundt 9500 f.Kr. i Midt-Austen, rundt 4000 f.Kr. i Noreg.

Levesett 
Dei tok i bruk ei rekkje materialar. Nokre steinsortar, som f.eks. flint, vart forma eller knakka for å laga skjerereiskapar og våpen, mens andre steinsortar som basalt og sandstein vart bruka til å laga kverner og andre reiskapar. Tre, bein, skjel og horn vart òg mykje bruka. Når det er steinen som har gitt perioden namn skuldast dette at det er det materialet som blir best bevart, og som dermed har sett mest spor etter seg. Mot slutten av perioden tok dei også i bruk keramikk.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden Arkeologen med mellom anna tidstavler, opplysningar om metodar og mykje meir, Bergen Museum, Universitetet i Bergen.

Sjå òg 
 Steinalderen i Noreg

Kjelder 
 
 

 
Periodar i arkeologi
Plomme

Plomme (Prunus domestica) er ei steinfrukt glatt skal og søtt fruktkjøt som veks på fleire tre i slekta Prunus. I tillegg til å etast som dei er, kan plommer tørkast til svisker og blir elles brukt til sylting og i bakverk. Dei plommeberande plantane kjem opphavleg frå Vest-Asia, men blir i dag dyrka over heile verda. Ein kjenner i dag til over 2 000 sortar plommer.

Skildring 
Plomma er rund eller oval i forma og storleiken kan variere mykje mellom dei ulike sortane, dei største kan bli like store som eit lite eple. Frukta har eit tynt skal som godt kan etast sjølv om det smakar beiskt. Fargen på plomma varierer mellom grøn, gul, raud, blå eller sjatteringar av desse. Plomma har ein stor stein i midten, og hos nokre variantar heng fruktkjøtet fast i steinen, mens hos andre sortar slepp steinen lett. Fruktkjøtet er saftig og aromatisk.

Plomma blir hausta i Noreg i august til september.

Best lagringstemperatur er 0–4 °C.

Plomme i Noreg 

 Ruth Gerstätter
 Early Laxton
 Rivers early prolefic
 Czar
 Prune Peche
 Renie Claude d'Ouillins
 Reine Claude noire
 Mallard
 Washington
 Althanns
 Victoria
 Reine Claude grøn
 Jefferson
 Opal
 Herman
 Tråne

Næringsinnhald 

Plomme er kalorifattig og verkar mageregulerande. Plomme inneheld ein del A-vitaminar, kalsium og jern.

Kvalitetskrav 
Plomma skal vere heil, utan sprekker, mørke flekkar eller annan skade. Frukta skal vere tørr og skalet glatt. Plomma skal vere utan støytskadar og mugg. For at smaken skal vere best, må frukta ikkje vere hausta for tidleg.

Kor haldbar ei plomme er, avheng av kvar frukta er i modningsprosessen. Moden plomme er særs lite haldbar, er plomma mindre moden, kan ho halde seg lenger.

Kjelde 
 

Frukt
Kirsebærslekta
Tobakk

Tobakk er tørka og omarbeidde blad frå tobakksplanten. Tobakksplanten kom frå Amerika til Portugal på slutten av 1400-talet og spreidde seg i løpet av det neste hundreåret til størstedelen av Europa. Kommersiell dyrking av tobakk byrja i 1612 i Virginia i USA. Det var særleg rundt den andre verdskrigen at det vart vanleg å røykje sigarettar.

Tobakksproduksjon 
Råstoffet tobakk blir i dag produsert i over 30 land, dei fleste er utviklingsland. I Malawi og ein del andre afrikanske land er det tobakksproduksjonen som gir den største eksportinntekta. Den internasjonale arbeidarorganisasjonen ILO har peika på ei rekkje kritikkverdige tilhøve på tobakksplantasjane. Arbeidarane er ofte underbetalte og har dårleg vern mot sprøytemiddel. Barnearbeid er vanleg, og i fleire land bidreg tobakksproduksjonen til avskoging og erosjon.

Innhald i tobakk 
Moderne sigarettar er høgteknologiske industriprodukt der smak, nikotininnhald og andre faktorar vert fastsette under produksjonen. Det finst ulike tobakkstyper og ulike måtar å foredle tobakken på. Snus, sigarettar og rulletobakk var i byrjinga reine naturprodukt, medan moderne tobakksprodukt inneheld ei lang rekkje tilsetjingsstoff.

Kjelder 
 

Planteprodukt
Røyking
Hanoi

Hanoi er hovudstaden i Vietnam. Byen ligg ved Den raude elva, og har omkring 3 500 800 innbyggjarar (1997), av dei 1 320 000 innanfor bygrensene. 

Hanoi er òg hovudstad for den administrative regionen Dong Bang Song Hong.

Historie 

Hanoi blei hovudstad i Vietnam allereie på 600-talet. Det eldre namnet Đông Kinh, som er ei forvansking frå kinesisk, blei i sin tur forvanska til Tonkin, som av europearar blei brukt om heile regionen. I 1873 blei Hanoi tatt av franskmennene. Etter 1887 blei byen hovudstad i Fransk Indokina. 

Byen blei okkupert av japanske styrkar i 1940. Etter frigjeringa i 1945 blei han sete for den vietnamesiske regjeringa, som året etter blei anerkjend av Frankrike som regjering for eit autonomt Vietnam innanfor Den franske unionet. Kampane mellom den nasjonale rørsla Viet Minh og franske styrkar, etter at Frankrike likevel ikkje ville godta vietnamesisk sjølvstende, blei leidde frå Hanoi, og det var ved fleire høve harde kampar der mellom 1946 og 1954. Det året blei Vietnam anerkjent som sjølvstendig av Frankrike etter det franske militære nederlaget ved Dien Bien Phu, og Hanoi blei hovudstad i den kommunistiske staten. 

Under den amerikanske Vietnamkrigen blei Hanoi bomba ei rekkje gonger, både taktisk bombing av bruer, jernbaneliner og industriområde, og såkalla strategisk teppebombing. Øydeleggingane blei normalt reparerte nesten med ein gong. I den vestlege verda var Hanoi på denne tida for mange eit symbol på kommunismen sin frammarsj, og tilhengarar av USAs intervensjon i Vietnam brukte slagordet «Bomb Hanoi» under motdemonstrasjonar då venstresida demonstrerte til støtte for den sør-vietnamesiske frigjeringsrørsla FNL. 

2. juli 1976, 15 månader etter at den sørlege hovudstaden Saigon fall, blei Nord-Vietnam og Republikken Sør-Vietnam sameinte, og Hanoi blei hovudstad for Den sosialistiske republikken Vietnam.

Vietnams nasjonaluniversitet, tidlegare Universitetet i Hanoi, ligg i byen. Ein finn òg Ho Chi Minhs mausoleum, Det nasjonale historiske muséet, Revolusjonsmuséet og fleire historiske monument.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hanoi» frå ,  den 3. juni 2006.

Bakgrunnsstoff

Byar i Vietnam
Hovudstader i Asia
Midhordland

Midthordland (Midhordland) er eit område som omfattar den midtre delen av kyst- og fjordstrøka i Hordaland fylke.

Området, slik det oftast vert definert i dag, ligg mellom Selbjørnsfjorden, Langenuen og Bjørnafjorden i sør og Fedjeosen, Hjeltefjorden, Herdlafjorden og Sørfjorden ved Osterøy i nord. Det strekkjer seg austover til fjellområda på grensa mot Kvam herad i Hardanger. Midhordland var tidlegare ei administrativ eining i kyrkjeleg og rettsleg samanheng. Midthordland prosti var sett saman av kommunane Austevoll, Sund, Fjell, Askøy, Os, Fusa, Samnanger og Øygarden på 1320 km2. Prostiet vart lagt ned i 2014, og kommunane (sokna) vart førte over til andre prosti.  Midhordland utgjorde også eit tingrettsdistrikt svarande til prostiet, med unntak av Øygarden. Kommunane i Midthordland er no lagde under Bergen tingrett. 

Av kommunane i Midthordland ligg Bjørnafjorden, Samnanger og Bergen på fastlandet, medan dei andre ligg berre på øyar. Tettast busetnad utanom Bergen er det i kommunane Askøy, Øygarden (gamle Fjell) og Bjørnafjorden (gamle Os) som alle har mykje pendling til Bergen. Austevoll er knytt til Krokeide i Fana ved bilferje. Elles har alle dei store øyane har ferjefritt vegsamband med Bergen. Dette har ført med seg ein sterk folkeauke.

Historie 
Det var sorenskriveri-inndelinga frå 1847 som var opphavet til omgrepet "Midthordland". Før det var distriktet delt mellom Sunnhordland og Nordhordland. Grensa mellom dei tidlegare futedøma gjekk i Korsfjorden og Lysefjorden, og vidare over land mellom Os og Samnanger sørom grensa og Fana og Haus nordom.

Kommunar i Midthordland

Kjelder 

landskap i Noreg
Midhordland
Vindaugehandsamar

Ein vindaugehandsamar er eit programvarelag som kontrollerer vindauga på dataskjermen, på UNIX/Linux-liknande operativsystem. Vindaugehandsmaren har ansvaret for å posisjonering, storleik og eventuell overlapping av dei ulike vindauga. 

Operativsystema Windows og Apple Macintosh har ein standard brukargrensesnitt, som ikkje kan byttast ut. På Unix-liknande operativsystem er brukargrensesnittet mykje meir fleksibelt, med ein utbyttbar og konfigurerbar vindaugehandsamaren plassert mellom X Window og det grafiske brukargrensesnittet (skrivebordsmiljøet) (KDE, GNOME, etc.). Det er da brukargrensesnittet, ikkje brukaren, som kommuniserer med vinduagehandsamaren. Vindugehandsamaren opererer difor på eit lågare nivå enn det overliggande brukargrensesnittet (KDE, GNOME, etc).. 

Nokre vindaugehandsamarar legg vekt på å vere minimilastisk og lite ressurskrevjande. Desse passar godt på eldre datamaskiner. Andre legg vekt på diverse tilleggsfunksjonar og flott vindaugedekor. Dei fleste vindaugehandsmarane har likevell til felles at dei nyttar ei tittellinje, samt knappar for brukarkontroll av vindauget (sjølv om nokre vinduhandsmararar utelet sjølv det).

Vindaugehandsamarar for X Window 
 AfterStep
 Blackbox (minimalistisk vindaugehandsamar)
 evilwm
 Enlightenment
 Fluxbox (lettvektshandsamar, basert på Blackbox)
 FVWM (utvikla frå twm)
 IceWM
 Ion 
 KWin (vart tidlegare kalla KWM, standard vindaugehandsamar for KDE)
 Metacity (standard vindaugehandsamar for GNOME)
 MWM (Motif Window Manager), Motif Window Manager
 Sawfish (vart tidlegare kalla Sawmill og nytta saman med GNOME)
 twm (default for the X Window System since version X11R4)
 Window Maker

Sjå òg 
 X Window System
 Skrivebordsmiljø
 Brukargrensesnitt

 
X Window
Unix
Linux
Systemprogramvare
Brukargrensesnitt
FNL

Front National de Libération (vietnamesisk Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam Việt Nam, «Den nasjonale fronten for frigjeringa av det sørlege Vietnam», forkorta FNL, også kalla Viet Cong av motstandarane sine) var den fremste opprørsorganisasjonen i Vietnam mot slutten av det franske kolonistyret og under den amerikanske Vietnamkrigen. FNL framstilte seg sjølv som ein nasjonal front samansett av forskjellige grupper som var mot det franske styret og seinare den amerikanskstøtta Republikken Vietnam; men fronten var likevel sterkt dominert av kommunistpartiet. Den militære greina vart kalla Folkets væpna frigjeringsstyrkar.

I 1969 oppretta FNL ein provisorisk stat, Republikken Sør-Vietnam. Denne hadde fram til  Saigons fall i 1975 ikkje reell makt, men styrte så Sør-Vietnam fram til heile landet vart underlagt Den sosialistiske republikken Vietnam i 1976.

Under Vietnamkrigen vart det ofte påpeika frå amerikansk side at FNL-soldater gjekk kledde som sivile, slik at det ikkje var mogleg å avgjera kven som var stridande og kven som var sivile i konflikten. Den offisielle prosedyren var at alle FNL-soldatar, sjølv om dei ikkje var kledde i uniform, skulle behandlast som krigsfangar etter Genévekonvensjonen. I realiteten vart mange avretta på staden, og mange sivile vart torturerte og drepne fordi dei vart mistenkte for å vera FNL-soldatar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «FNL» frå ,  den 3. juni 2006.

Bakgrunnsstoff
Væpna venstregrupperingar
Vietnamkrigen
Vietnam
Skipingar i 1954
Nedleggingar i 1976
Otta vidaregåande skule

Otta vidaregåande skule (offisielt namn Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule, avdeling Otta) er ein vidaregåande skule som ligg i industriområdet Øya i småbyen Otta. Skulen er kombinert allmennfagleg og yrkesfagleg, og var demonstrasjonsskule frå 2003 til 2005.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida åt skulen 

Vidaregåande skular i Innlandet
Sel kommune
Marco Polo

Marco Polo (1254–8. januar 1324) var ein italiensk handelsreisande og oppdagar. Han voks opp i ein anerkjend handelsfamilie i Venezia, og hans far Nicolo Polo var ein handelsmann av adeleg byrd. Slekta hans hadde hatt handelshus i Venezia i meir enn 200 år.

Da han var fylt 15 år vende faren Nicolo og onkelen Maffeo tilbake etter nesten 10 års reise i Asia. Marco Polo hadde da aldri møtt far sin. Skildringane frå Nicolo og Maffeo Polo skulle danne grunnlaget for Marco Polo sine seinare oppdagingsreiser i Asia. I to år venta Nicolo og Maffeo Polo på utnemninga av ein ny pave, slik at dei kunne gje ein personleg bodskap frå Kublai Khan om at han ønskte at paven ville sende 100 lærde til hoffet hans i Kambalik. Etter det fór dei tilbake for å gje melding tilbake til Kublai Khan. På denne reisa fekk endeleg Marco Polo (17) bli med saman med far og onkel sin.

Han fór til Kina (som på den tida var under mongolherredømme). I Kina var han lenge i teneste hjå keisar Kublai Khan, soneson av Djengis Khan. 

Marco Polo er namngjeten fordi reisa hans til Kina vart nedskriven og skildringa distribuert i Europa. Han skildra au tatarar som krigarar. Austen var på denne tida mystisk og ukjent for europearar. Da Marco Polo returnerte til Venezia 24 år seinare, hadde han sett og opplevd meir av Asia enn nokon annan europear tidlegare. Tre år seinare vart han kasta i fengsel som krigsfange i Genova, og i cella dikterte han til medfangen Rustichello av Pisa forteljinga om reisene sine. Denne forteljinga har vorte ståande gjennom tidene som den mest namngjetne Asiareisa, og namnet hans vart udøyeleg.

Bakgrunnsstoff 

Polo, Marco
Polo, Marco
Polo, Marco
Forfattarar av reiseskildringar
Haiku

Sjå òg operativsystemet Haiku

Haiku er ei tradisjonell japansk diktform. Eit haikudikt inneheld 17 stavingar. Første lina har 5 stavingar, andre lina har 7 stavingar og tredje lina har 5 stavingar att. Det andre som kjenneteiknar eit haiku, er at det inneheld eit ord som viser kva årstid det er skrive i.

Haikudikt er knytte til naturen. Difor kan det vere med noko i diktet som viser kva årstid det er. Kigo er det ordet i haikudikt som set diktet inn i ei spesiell årstid. Eit haikudikt skal skje i notid. Det skal ikkje ha rim i seg.

Døme 
Wikipedia veks i vinterog har blitteit kjempestort verk
 
Det er nokså lettå skrive ein haikupå ein mild vinterdag

Diktformer
Japansk litteratur
Japanske ord og uttrykk