alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Dornach

Dornach er ein kommune i distriktet Dorneck i kantonen Solothurn i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 338 meter over havet. Dornach er hovudstad i distriktet (Bezirk). Kommunen er omkransa av kantonen Basel-Landschaft frå sørvest, mot vest og i nord.

Kommunen består av landsbyen Dornach, som igjen består av to landsbyar, Dornachdorf og Dornachbrugg. Dei to landsbyane voks saman mot slutten av 1800-talet. 

Hovudsetet til den antroposofiske rørsla, Goetheanum, ligg i Dornach.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dornach SO» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Solothurn
Aesch i Luzern

Aesch  er ein kommune i distriktet Hochdorf i kantonen kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «En: Aesch, Lucerne» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Lucerne
Aesch i Zürich

Aesch  er ein kommune i distriktet Dietikon i kantonen kantonen Zürich. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Fram til 2001 vart han kalla Aesch bei Birmensdorf.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aesch, Zurich» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Aesch Online Offisiell nettstad (tysk)
 

Kommunar i Zürich
Aeschi

Aeschi  er ein kommune i distriktet Wasseramt i kantonen kantonen Solothurn . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aeschi» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad (tysk)

Kommunar i Solothurn
Aeschi bei Spiez

Aeschi bei Spiez  er ein kommune i distriktet Frutigen-Niedersimmental i kantonen kantonen Bern . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aeschi bei Spiez» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Bern
Aetigkofen

Aetigkofen  er ein kommune i distriktet Bucheggberg i kantonen kantonen Solothurn. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aetigkofen» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Solothurn
Aetingen

Aetingen  er ein kommune i distriktet Bucheggberg i kantonen kantonen Solothurn . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aetingen» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Solothurn
Aeugst am Albis

Aeugst am Albis  er ein kommune i distriktet Affoltern i kantonen kantonen Zürich. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aeugst am Albis» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (tysk)
 

Kommunar i Zürich
Affeltrangen

Affeltrangen  er ein kommune i distriktet Münchwilen i kantonen Thurgau . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Affeltrangen» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Thurgau
Thalassarche

Thalassarche er ei biologisk slekt av albatrossar. Desse store stormfuglane er avgrensa til den sørlege halvkula, der dei òg er dei vanlegaste av alle albatrossar. Det er den største slekta i familien med i alt sju artar som er godkjente etter versjon 6.9 av Clementslista.

Thalassarche har den største variasjonen i storleik blant alle albatrosslekter, vengespennet varierer mellom 180 og 256 centimeter. Fjørdrakta har vore skildra som ei måseliknande drakt, med mørk eller svart rygg, skulder og hale og lysare hovud, underside av venger og buk. Fleire artar har gjerne hovud med litt mørkegrått, eller har eit mørkt parti rundt auga. Dei har alle ei fargerik, rosa kjøttstripe frå munnvika til øyret som dei viser fram under oppvisingar. Dei har artspesifikke nebbstruktur og farge som gjer artane her enklare å identifisere enn andre albatrossar. Nebba er anten farga sterkt oransje eller gule, eller dei er mørke med fleire gule linjer.

Artar 
Thalassarche i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. Estimat av populasjonar etter faktaark hos Verdas naturvernunion:

Verdas naturvernunion, IUCN, godtek òg følgjande takson som sjølvstendig art:
Thalassarche (cauta) steadi, (NT) 203 600 modne individ per 2014, minkande, hekkeutbreiing: Aucklandøyane og Antipodeøyane

Kolonnar i tabellen over:
Status er arten sin kategori i den globale raudlista til Verdas naturvernunion, IUCN
Populasjon er estimert storleik på bestand av kjønnsmodne individ, total populasjon er gjerne langt høgare fordi albatrossar startar hekking først når dei er 5-10 år gamle
Ref er peikar til faktaark om arten hos Birdlife International

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Mollymawk» frå , den 12. mars 2012, mellom anna var følgjande referansar gjevne:

Referansar 
 

Albatrossfamilien
Fugleslekter
Affoltern im Emmental

Affoltern im Emmental  er ein kommune i distriktet Emmental i kantonen kantonen Bern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Affoltern im Emmental» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Offisiell nettstad 

Kommunar i Bern
Agarn

Agarn  (walliser-tysk: Agaru) er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Agarn» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Valais
Les Agettes

Les Agettes  er ein kommune i distriktet Hérens i kantonen Valais . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Les Agettes» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Valais
Agiez

Agiez  er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Agiez» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Vaud
Agno i Sveits

Agno  er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Agno, Switzerland» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (italiensk)
 

Kommunar i Ticino 
Byar i Sveits
Stader ved Luganosjøen
Aire-la-Ville

Aire-la-Ville  er ein kommune i kantonen kantonen Genève . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Aire-la-Ville» frå ,  den 12. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad (fransk)

Kommunar i Genève
Alberswil

Alberswil  er ein kommune i distriktet Willisau i kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Alberswil» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Luzern
Albinen

Albinen  er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Albinen» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (tysk)
 

Kommunar i Valais
Alchenstorf

Alchenstorf  er ein kommune i distriktet Emmental i kantonen Bern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alchenstorf» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Bern
Allaman

Allaman  er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunen ligg ved Genfersjøen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Allaman» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
Château d'Allaman (homepage) 
Aerial Views of the Castle

Kommunar i Vaud 
Stader ved Genfersjøen
Alle i Sveits

Alle er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alle, Switzerland» frå , den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Jura
Allmendingen bei Bern

Allmendingen bei Bern  er ein kommune i distriktet Bern-Mittelland i kantonen Bern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg i dei sørlege forstadane til Bern mellom Rubigen og Muri bei Bern.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Allmendingen bei Bern» frå ,  den 13. mars 2012.  
 

Kommunar i Bern
Almens

Almens  (retoromansk Almen) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Almens» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kommunar i Graubünden
Alpthal

Alpthal  er ein kommune i distriktet Schwyz i kantonen Schwyz. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 996 meter over havet.

Kkommunen ligg i Alpthal-dalen på nordsida av fjellet Mythen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alpthal» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Schwyz
Altbüron

Altbüron  er ein kommune i distriktet Willisau i kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 545 meter over havet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Altbüron» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Luzern
Alterswil

Alterswil  er ein kommune i distriktet Sense i kantonen Fribourg. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 758 meter over havet.

Han er ein av kommunane der majoriteten talar tysk i den elles hovudsakleg fransktalande kantonen Fribourg.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alterswil» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (tysk)
 

Kommunar i Fribourg
Altikon

Altikon  er ein kommune i distriktet Winterthur i kantonen Zürich . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 393 meter over havet.

Landsbyen Altikon ligg på sørsida av elva Thur.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Altikon» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (tysk)
 

Kommunar i Zürich
Altishofen

Altishofen  er ein kommune i distriktet Willisau i kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 482 meter over havet.

Kommunen ligg i Wiggertal. Han består av landsbyen Altishofen og grenda Eichbühl.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Altikon» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Luzern
Alto Malcantone

Alto Malcantone  er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 810 meter over havet.

Kommunen vart skipa 13. mars 2005 då dei tidlegare kommunane Arosio, Breno, Fescoggia, Mugena og Vezio vart slått saman.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alto Malcantone» frå ,  den 13. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (italiensk)
 
 
 

Kommunar i Ticino
Altwis

Altwis  er ein kommune i distriktet Hochdorf i kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 484 meter over havet.

Kommunen ligg på vestsida av fjellet Lindenberg mellom Hallwilsjøen og Baldeggsjøen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Altwis» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Luzern
Alvaneu

Alvaneu  er ein kommune i distriktet Albula i kantonen Graubünden . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1181 meter over havet.

Kommunen ligg på ein terrasse ovanom elva Albula.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alvaneu» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
Gemeinde Alvaneu -- offisiell side (tysk)
Bad Alvaneu -- varmekjelder (tysk)

Kommunar i Graubünden
Alvaschein

Alvaschein  er ein kommune i distriktet Albula i kantonen Graubünden . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1001 meter over havet.

Kommunen ligg langs vegen til Julier- og Albulapasset på ein terrasse nordaust for Albula.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Alvaschein» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Graubünden
Amden

Amden  er ein kommune i valkrinsen See-Gaster i kantonen St. Gallen . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 999 meter over havet.

Det midtre av dei tre Seerenbachfalla er den høgaste fossen i Sveits (302 m) og ligg i kommunen.

Kjende personar frå Amden
 Michael von der Heide (f. 1871), songar og skodespelar

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Amden» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad
 

Kommunar i St. Gallen 
Vintersportstader i Sveits
Amlikon-Bissegg

Amlikon-Bissegg  er ein kommune i distriktet Weinfelden i kantonen Thurgau . Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 422 meter over havet.

Kommunen vart skipa 1. januar 1995 då Amlikon, Bissegg, Griesenberg og Strohwilen vart slått saman. Kommunen ligg på venstresida av elva Thur langs vegen mellom Konstanz og Wil.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Amlikon-Bissegg» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 
 

Kommunar i Thurgau
Ammerswil

Ammerswil  er ein kommune i distriktet Lenzburg i kantonen Aargau. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 452 meter over havet.

Han ligg om lag 3 km søraust for byen Lenzburg.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ammerswil» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
 

Kommunar i Aargau
Amsoldingen

Amsoldingen  er ein kommune i distriktet Thun i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 637 meter over havet.

Landsbyen ligg om lag 5 km frå byen Thun.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Amsoldingen» frå ,  den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Bern
Paul Heyse

Paul Johann Ludwig von Heyse () var ein tysk forfattar som i 1910 fekk  Nobelprisen i litteratur «såsom hyllningsgärd åt den fulländade och av ideal uppfattning präglade konstnärlighet han ådalagt under en lång och betydande verksamhet såsom lyriker, dramaturg, romanförfattare och diktare av världsberömda noveller».

Virke 
Heyse skreiv i alt 177 noveller, romanar, dikt og om lag 60 skodespel. Dei mest kjende romanane er Kinder der Welt, Im Paradiese og Merlin. For den tyske borgarskapen var han ein garantist for ein formfullendt poesi som følgde dei klassiske idealane til den «store» Goethe og bevarte den for samtida. Heyse heldt strengt på den klassiske stilen og polemiserte mot naturalismen sjølv før den var komen til Tyskland.

«I et kvart hundre år var han publikums yndling, den uutømmelige virtuos... Han ville hverken preke politikk eller moralisere, men skildret en verden uten grimhet, en sensualitet uten lidenskap, en melankoli uten tragikk, et helt univers innepakket i vatt, trygget mot historines problemer og tumulter», meiner Verdens litteraturhistorie, bind 9.

Norske omsetjingar 
 Andrea Delfin, Kristiania 1918, Helge Erichsen, omsett av Anton Heiberg
 I elskovens rus, Kristiania 1917, Wahls bøker, omsett av Jo Meyer
 Gammel kjærlighed ruster ikke. To noveller, Kristiania 1888, Det norske aktieforlag Bibliothek for de tusen hjem no. 146-148, omsett av Th. Blakstad
 Det spøger!, Kristiania 1897, Cammermeyer, «oversat med Forfatterens Tilladelse af Johannes Magnussen»
 Ved den døde sjø. Novelle, Høvik 1888, Bibliothek for de tusen hjem no. 143-144, omsett av Th. Blakstad (orig: Am todten See)
 David og Jonathan. Novelle, Bergen 1882, Bergenspostens Føljeton
 Enken i Pisa, Kristiania 1878, Aftenpostens føljetong
 Keiserinden af Spinetta, Kristiania 1876, Aftenpostens føljetong
 I Paradiset : Roman i syv Bøger, Del 1, Bergen 1875, Norsk Forlagskonsortium
 Kastellet, Bergen 1870, Giertsen

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 
Fotografi og biografi
Nobeltildelinga i 1910 på nobelprize.org
 Kommentert lenkesamling på Universitätsbibliothek der Freien Universität Berlin

Tekstar av Paul Heyse 

 
 
 

Tyske forfattarar
Tyskspråklege forfattarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Folk frå Berlin
Maurice Maeterlinck

Grev Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck () var ein belgisk franskspråkleg poet, dramatikar og essayist som i 1911 blei tildelt Nobelprisen i litteratur «på grund av hans mångsidiga litterära verksamhet och särskilt hans dramatiska skapelser, som utmärka sig genom fantasirikedom och genom en poetisk idealitet, vilken, stundom i sagospelets slöjade form, röjer djup inlevelse samt på ett hemlighetsfullt sätt tilltalar läsarens känsla och aning.»

Maeterlinck sin lyrikk og sceneverk gjer han til ein av dei viktigaste representantane for symbolismen i litteraturen. Eit sentralt tema i mange av desse verka er menneska si hjelpeløyse stilt ovanfor døden.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 
 Nobeltildelinga 1911 på nobelprize.org

Belgiske forfattarar
Franskspråklege forfattarar
Nobelprisen i litteratur
Belgiske nobelprisvinnarar
Folk frå Gent
Verner von Heidenstam

Carl Gustaf Verner von Heidenstam () var ein svensk forfattar og poet som i 1916 vann Nobelprisen i litteratur for romanen  Karolinerna, som framleis er hans mest kjende verk. Grunngjevinga til Svenska Akademien var «såsom ett erkännande av hans betydelse som målsmannen för ett nytt skede i vår vitterhet.»

Liv og virke 
Heidenstam var fødd i Olshammar i Örebro län.
Heidenstam studerte måleri i Paris og Roma. Etter studiane gjorde han lange reiser gjennom Frankrike, Italia, Sveits og Det nære Austen.

Han blei vald til medlem av Svenska Akademien i 1912 og var medstiftar av Svenska Dagbladet.

Litteraturen til Heidenstam hadde ei avgjerande verknad på den svenske nyromantikken. I dei seinare verka sine tok han i aukande grad i bruk historiske tema. Han var òg ein god lyrikar. I mange av dikta kjem den den konservative og patriotiske haldninga hans fram, men samstundes skreiv han eit dikt der han kravde allmenn og lik røysterett: «Det är skam, det är fläck på Sveriges banér / att medborgarrätt heter pengar». 

Verner von Heidenstam døydde 20. mai 1940 på Övralid i Motala i Östergötlands län. Framleis blir fødselsdagen hans feira kvar 6. juli, den såkalla Övralidsdagen, og  då blir Övralidspriset delt ut til forfattarar eller andre kulturpersonlegdomar.

Verk i utval 
Vallfart och vandringsår (1888) 
Endymion (1889, roman)
Pepitas bröllop (1890)
Hans Alienus (1892)
Skogen susar (1892)
Dikter (1895)
Karolinerna (1897-98, roman)
St. Göran och draken (1900)
Heliga Birgittas pilgrimsfärd (1901)
Folkungaträdet: Folke Filbyter (1905)
Folkungaträdet: Bjälboarvet (1907)
Svenskarna och deras hövdingar(1908)
Nya Dikter (1915)
När kastanjerna blommade (postum) (1941)

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Verner von Heidenstam hos Prosjekt Runeberg
 Heidenstamsällskapet
 

Svenske forfattarar
Lyrikarar
Svenske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Medlemmar av Svenska Akademien
Folk frå Askersunds kommun
Sagtang

Sagtang er ei vanleg brunalge i strandsonen i Noreg.

Utsjånad 
Ein kraftig brunalge som kan verte opp til 1 m høg. Planta er flat og noko vifteforma med 1-3 cm breie greiner. Tangen er alltid lett å kjenne på den sagtakka kanten, og har ei markert midtribbe som går over i ein tynn stilkforma del nedst. Han- og hoorgana (receptaklane) finst aldri på same planta. Dei veks fram om hausten som ein tjukkare del i vanlege greinendar og er omgjevne av ein steril sagtakka kant. Befruktinga går føre seg i april-mai.

Utbreiing 
Tangen finst langs atlanterhavskystane i Europa frå Svalbard til Portugal, på Kanariøyane og på austkysten av Nord-Amerika. Arten er introdusert på Island og Færøyane gjennom dei siste 1000 åra.

Førekomst i Noreg 
Tangen er vanleg langs heile kysten, også langt inne i fjordane. I eit normalt klippestrandprofil på skjerma kyst dannar sagtang eit markert belte (sagtangbeltet) frå like under lågvasslina til ned til om lag 2-3 m djupn, der tareartane tek over. Sagtang si grense oppover vert ofte brukt til å definere litoralsonen si nedste grense.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Fucus serratus» frå ,  den 13. mars 2012.  
 Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

 Algar
 Sjøplantar i Noreg
Eldringen i Stillehavet

Eldringen i Stillehavet (engelsk Pacific Ring of Fire) er namnet på eit 40 000 kilometer langt, hesteskoforma belte av djuphavsgroper, vulkanbelter og plategrenser som ligg langs randen av Stillehavet i Asia, Amerika og Oseania. Langs Eldringen ligg 452 vulkanar, noko som utgjer 75 prosent av alle vulkanar i verda, og rundt 80% av alle jordskjelv finn stad her.

Eldringen vert danna ved at stillehavsplata skyvast ned under kontinenta rundt Stillehavet (subduksjon). Subduksjonen medfører friksjon og oppbygging av sterke spenningar i jordskorpa. Friksjonen fører til delvis oppsmelting og vulkanisme, medan brå utløysing av spenningane fører til jordskjelv.

Kjelder

Platetektonikk
Stillehavet
Alex Acuña

Alejandro Neciosup Acuña () er ein trommeslagar og perkusjonist opphavleg frå Peru. Han er kjend frå band som Weather Report og Koinonia på 1970- og 80-talet.

Biografi 

Alex Acuña voks opp på landsbygda i Lima-regionen i Peru. Frå han var ti år gamal spelte han i lokale musikkgrupper, og som tenåring flytte han til Lima. Atten år gamal vart han med i bandet til cubanske Perez Prado, og i 1967 flytte han til Puerto Rico. I 1974 flytte han til Las Vegas i Sambandsstatane, der han jobba med artistar som Elvis Presley og Diana Ross m. fl. I 1975 vart han med i jazz-fusion-gruppa Weather Report. Han spelte på platene Black Market (1976) og Heavy Weather (1977) før han forlét bandet i 1978. 

I 1980 vart Alex Acuña med i den kristne jazz-funk-gruppa Koinonia, som han reiste på turné med og gav ut 4 studioplater med. Koinonia vart oppløyst i 1991, og i tida etterpå har Acuña vore svært aktiv som musikar. Han har samarbeidd med m.a. Paul McCartney, Joni Mitchell, Ella Fitzgerald, Chick Corea, Whitney Houston, Plácido Domingo, Sam Phillips, Wayne Shorter, Joe Zawinul, Herbie Hancock, Carlos Santana, Antonio Carlos Jobim, Beck, U2, Michael Brecker og Robbie Robertson, for å nemna nokre. Han har også spelt på plata Walkin' on Air (1987) med norske Bobbysocks. I tillegg har han undervist ved University of California i Los Angeles og ved Berklee College of Music.

Kjelder 

Denne artikkelen byggjer på «Alex Acuña» frå , den 13. mars 2012.

Bakgrunnsstoff 

 Trommesolo av Alex Acuña i Zagreb, 2009. Youtube. 

Peruanske musikarar
USA-amerikanske perkusjonistar
USA-amerikanske trommeslagarar
Rikka Deinboll

Fredrikke Johanne «Rikka» Bjølgerud Deinboll () var ein norsk bibliotekar, omsetjar og barnebokforfattar.

Biografi 

Rikka Deinboll vart tilsett som assistent ved Deichmanske bibliotek i Oslo frå 1918. I 1920-åra vart ho avdelingsleiar for barne- og skuleavdelinga, og i 1923 vart ho innvald i Kyrkjedepartementet sitt rådgjevande utval for skuleboksamlingar. Ho var både tilsett ved Deichmanske og medlem i dette utvalet heilt fram til 1965. 

Frå 1923 til 1932 var ho aktiv som omsetjar av barne- og ungdomslitteratur frå svensk og engelsk. Den mest kjende omsetjinga hennar er A.A. Milne si Winnie the Pooh, som ho gav det norske namnet Ole Brumm. Ho gav også ut to samlingar med rim og regler for born. Ho var styremedlem i Norsk bibliotekforening frå 1943 - 47, og i dei to siste åra sat ho som formann. I femtiåra sat ho i det rådgjevande utvalet for teikneseriar i Noreg. Ho var svært involvert i språkdebatten rundt Eggemysteriet i Donald Duck, der folk reagerte på at det var brukt nynorsk på ein nedsetjande måte i forteljinga. Andre reagerte på at det i det heile var brukt nynorsk i bokmålsbladet Donald Duck.

Rikka Deinboll pensjonerte seg i 1965. Same året vart ho tildelt Kongens fortenestmedalje i gull. Ho vart stemor til teikneserieskaparen Tore Deinboll.

Verkliste (utval) 

 Håndbok i norsk barnebibliotekarbeide, 1927
 Bøker for barn og ungdom, 1929–54
 Barnerim og barneregler, 1936
 Boken i undervisningen,  1936–54
 Folkeskolebarnas leseinteresse, 1942
 Hvem banker? Rim og remser fra her og der, 1951

Kjelder 

 NBL-artikkel om Rikka Deinboll, skriven av Jo Giæver Tenfjord
 Bokmålswikipedia om Rikka Deinboll, henta inn 13. mars 2012.

Norske bibliotekarar
Norske barnebokforfattarar
Norske omsetjarar
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Hamar
Andeer

Andeer  er ein kommune i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 982 meter over havet.

I 2009 vart Clugin og Pignia slått saman til Andeer.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Andeer» frå ,  den 13. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad 

Kommunar i Graubünden