Skatval

Skatval er ei bygd og ein tettstad i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke. Bygda utgjer òg eit eige kyrkjesokn, som tilsvarar den tidlegare Skatval kommune, som vart slått saman med Stjørdal, Lånke og Hegra kommunar den 1. januar 1962. Midt i bygda ligg Skatval sentrum, som er ein liten tettstad som har vekse fram sidan jarnbanen med stasjonen vart lagt innom her for om lag 100 år sidan. Resten av bygda har vekse fram som ei landbruksbygd gjennom tusenar av år. Sentrumsområdet har i dag , mens bygda til saman har i om lag 2 500 innbyggjarar. Altså bur dei fleste enno i grendene.

Tidlegare olje- og energiminister Marit Arnstad (Sp) kjem frå Skatval.

Geografi 
Skatval er ei halvøy som er avgrensa av tre armar av Trondheimsfjorden, nemleg Strindfjorden (sør), Åsenfjorden (nordvest) og Stjørdalsfjorden (aust). Den inste delen av Åsenfjorden heiter Fættenfjorden. Bygda kan delast inn i fleire grender og bygdedelar, hovudsakleg Skatval sentrum, Vassbygda og Langstein. Nokre grender er Vinge, Auran, Velvang, Fiskvik, Bår, Forbord, Voldsdalen, Holan, Forbord, Fløan, Hammer, Alstad, Steinvik og Røkke.

Kulturlandskapet med grender, skog og landbruksjord er eit framtredande kjenneteikn på Skatval, i tillegg til det at sjølve halvøya er kupert og forholdsvis høgtliggjande. Forbordsfjellet er det høgste fjellet i bygda og eit godt utkikkspunkt i alle retningar.

Namn 
Skatval kjem frå dei eldgamle «skat» og «val», kor tydinga er «endepunkt» og «(bu)plass rydda ved avsviing», altså tyder namnet noko slikt som «halvøy med buplass rydda ved avsviing». Det fordanska namnet var Skatvold, men soknet skifta namn til det noverande da bygda vart utskild som eigen kommune (herad) frå Nedre Stjørdal i 1902. Dei fleste andre stadnamna i bygda er opphavleg naturnamn, som Auran («sandjord»), Forbord («framom fjellet»), Fløan («land som vert overfløymd ved flo sjø»), Bår («[bygde]borg») og Røkke («rokk»).

Historie 
Det er uvisst når Skatval vart først busett, men det er funne buplassar og gjenstandar frå fleire tusen år tilbake. Storgardane Fløan, Forbord og Auran hadde mykje innverknad i vikingtida og mellomalderen. På 1500-talet bygde erkebisp Olav Engelbrektsson det største byggverket i Nord-Europa, Steinvikholm slott på Skatval. Slottet var stort sett lagt aude etter reformasjonen i 1537. Utskild som eigen kommune i 1902. Under den andre verdskrigen var det største slagskipet i den tyske marinen, «Tirpitz», stasjonert i Åsenfjorden i lengre periodar. I 1962 vart Skatval innlemma i Stjørdal kommune.

Næringsliv 
Den mest framtredande næringa på Skatval er naturleg nok landbruket, men i dag arbeider òg ein svært stor del av innbyggjarane på anten Stjørdalshalsen, Innherad eller i Trondheim. Veg- og jarnbanesamband i begge retningar gjer det enkelt for innbyggjarane å velje arbeid utanfor bygda, utan at dette bidrar til fråflytting. I Skatval sentrum finst det nokre forretningar, hovudsakleg Coop Prix, frisørsalongen Hårstasen og Skatval landbrukslag.

Fotnoter

Litteratur 
 Skatval Historielag: Skatvalsbøkene. 4 band, 2000–2007.
 Olav Røkke: Skatval Herad i 25 år : 1902–1926. 1928.
 Egil Christophersen: Okkupasjonsår i Stjørdalsbygdene 1940–45. 2 band, 1993–1995.

Sjå òg 
 Skatval kyrkje
 Tettstader i Nord-Trøndelag

Stjørdal kommune
Tettstader i Trøndelag
Tidlegare kommunar i Nord-Trøndelag
Norske kommunar skipa i 1902
Norske kommunar nedlagde i 1962