alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Henrik Anker Bjerregaard

Henrik Anker Bjerregaard (), fødd på Ringsaker, var ein norsk forfattar og journalist, og ein sentral person innan norsk litteratur i generasjonen før Welhaven og Wergeland. Dei mest kjende verka hans er «Sønner av Norge», som til ein melodi av Christian Blom i ein periode vart nytta som Noreg sin nasjonalsong, og syngjespelet Fjeldeventyret med musikk av Waldemar Thrane.

Bjerregaard var påverka av romantikken, og norsk bygdeliv var eit viktig emne for litteraturen hans. Han freista grunnlegga ein norsk dramatisk litteratur, og la med det grunnen for forfattarar som kom etter.

I 1830 blei han høgsterettsdommar, og forfattarskapen hans tok slutt. Han har fått ei gate i Oslo oppkalla etter seg, Bjerregaards gate, og ei gate i Bergen, Bjerregårds gate.

Verk 
 Fjeldeventyret (1820) - syngjespel
 Clara, eller Uskyldighedens Magt (1827) - skodespel
 Blandede Digtninger, 2 bd. (1829-1830)
 Magnus Barfods Sönner (1830) - skodespel
 Krydsbetjenten (1848) - vaudeville

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Henrik Anker Bjerregaard digitaliserte hjå Nasjonalbiblioteket
 Om «Et Fjeldeventyr» 

Forfattarar frå Hedmark
Norske forfattarar
Norske juristar
Norske høgsterettsdommarar
Folk frå Ringsaker
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Andreas Jacobsen

Andreas Jacobsen () var ein norsk forfattar, betre kjend under namnet Ajax. Mange av Jacobsens forteljingar stod på trykk i Stavanger Aftenblad frå 1934 til 1991. Gjennom forteljingane skildra Jacobsen ulike sider ved Stavanger.

Bakgrunnsstoff 
 Andreas Jacobsen på Dreyer bok 

Jacobsen, Andreas
Folk frå Stavanger
S-type-asteroide

S-typeasteroidar har ein silikatrik («steinete») samansetnad, difor S-en i namnet. Omtrent 17 % av asteroidane er av denne sorten, som er den nest mest vanlege asteroidesorten; berre C-typen er meir vanleg.

Karakteristikkar
S-typen er moderat lyse med ein albedo på 0,10 til 0,22 og består hovudsakleg av jern- og magnesiumsilikat. S-typen dominerer i det indre hovudbeltet innanfor 2,2 AE og er vanlege i sentralbeltet innanfor 3 AE, men er sjeldne lengre ut. Den største er 15 Eunomia (omtrent 300 km på tvers i lengste dimensjon). Rangert etter diameter kjem 3 Juno, 29 Amphitrite, 532 Herculina og 7 Iris. Desse større S-type-asteroidane er synlege i 10x50 kikkertar ved dei fleste opposisjonar; den ljosaste, 7 Iris, kan til tider bli ljosare enn 7,0 magnitude, som er ljosare enn nokon asteroide unnateke den uvanleg ljose 4 Vesta

Spektruma til S-typane har ein moderat spektralhelling ved bølgjelengder kortare enn 0,7 µm, og har trekk med moderat til svak absorpsjon omkring 1 µm og 2 µm. Absorberinga ved 1 µm indikerer silikat. Ofte er det eit breitt men grunt absorpsjonstrekk rundt 0,63 µm. Samansetninga til desse asteroidane er ofte lik den som steinete meteorittar har, som også har like spektrumleigenskapar.

S-gruppeasteroidar

Sjå òg asteroidespektraltypar

SMASS-klassifisering

I SMASS-klassifiseringa, er mange generelt ”steinete” typar av asteroidar er samla I ei breiare S-gruppe, som har dei følgjande typane:

A-type
K-type
L-type
Q-type
R-type
ei S-kjernetype for asteroidar som har dei mest ”typiske” spektrum for S-gruppa.
Sa, Sk, SI, Sq og Sr-typane som inneheld krysningar mellom S-kjernetypen og, respektivt, A, K, L, Q, og R-typane.

S-gruppa er spektrumlsk ganske så forskjellig I frå den karbonrike C-gruppa og den for det meste metalliske X-gruppa.

Tholen-klassifisering

I  Tholen-klassifiseringa  er ”S-type” ein veldig brei gruppering som inkluderer alle typane is S-gruppa unnateke A-type, Q-type og R-type, som har spesielt ”steinete” absorpsjonstrekk rundt 1 µm.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «S-type asteroid» frå ,  den 26. mai 2021.

Referansar 
S. J. Bus og R. P. Binzel Phase II of the Small Main-belt Asteroid Spectroscopy Survey: A feature-based taxonomy, Icarus, Vol. 158, pp. 146 (2002). 

Asteroidespektralklassar
San Servolo

San Servolo er ei øy i Venezialagunen, søraust for San Giorgio Maggiore i Italia. 

Sidan minst 700-talet og fem hundre år framover levde benediktinarmunkar på denne øya. Seinare flytta òg nonner til øya etter at klostera deira St. Leone og St. Basso på øya Malamocco vart øydelagd av eit jordskjelv. På byrjinga av 1400-talet reiste nonnene igjen, men vart snart erstatta av andre nonner som flykta frå den tyrkiske invasjonen på Kreta. På byrjinga av 1700-talet var det berre nokre få att og senatet i Republikken Venezia valde å opprette eit nytt militærsjukehus på øya på grunn av krigane mot tyrkarane. Seinare vart sjukehuset nytta for dei mentalt sjuke. Som følgje av dette dukka uttrykket «Ma ti xe de S. Servolo?» («Er du frå San Servolo?») opp i området, som eit alternativ til «Er du galen?». I 1978 vart sjukehuset nedlagd.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 Satellittbilete av øya på googlemaps

Kjelder 

Øyar i Italia
Venezia
Sant'Elena

Sant'Elena er ei øy i Veneziabukta i Italia. Ho ligg aust for sjølve Venezia og dannar ein del av bydelen Castello. Midt på øya ligg Sant'Elena-kyrkja og det tilhøyrande klosteret, bygd på 1100-talet og ombygd på 1400-talet. 

Øya har sidan den gong vorte utvida for å fylle sundet mellom øya og Venezia og er i dag forbunde til byen via tre bruer. Her ligg Rimembranze Park, ein sjømannsskule og fotballstadionet Stadio Pierluigi Penzo, i tillegg til bustadhus.

Bakgrunnsstoff 
 Satellittbilete frå Google Maps

Kjelder 

Øyar i Italia
Venezia
Sant'Erasmo

Sant'Erasmo er ei øy i Venezialagunen i Italia, nord for Lido og nordaust for Venezia.

Øya var ei hamn forbunde til Murano på 700-talet, men er i dag kjend for handelsgartneriet. Ruinar av festningverk, som festninga Maximillian, ligg rundt øya. Årleg vert det halde eit båtløp. Sant'Erasmo er òg kjend for vadefuglane på sandbankane i lagunen rundt øya.

Bakgrunnsstoff 
 Satellittbilete frå Google Maps

Kjelder 

Øyar i Italia
Venezia
Santa Maria della Grazia

Santa Maria della Grazia eller La Grazia er ei kunstig øy i Venezialagunen mellom Giudecca og San Clemente. Ho vart til i mellomalderen av steinfyll frå Venezia. Øya har fått namn etter den visstnok mirakuløse madonnaa som stod i den tidlegare kyrkja. 

I 1264 var ho heim for pilegrimar som til Det heilage landet, og vart seinare omforma til eit nonnekloster. I napoleonstida vart klosteret lagt ned og omforma til eit krutmagasin, som i 1849 eksploderte og øydela både det tidlegare klosteret og kyrkja. 

Øya hadde i tida etter og fram til slutten av 1900-talet eit sjukehus for smittsame sjukdomar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Santa Maria della Grazia» frå ,  den 6. november 2007. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Guida d’Italia del Touring Club Italiano – Venezia. 3. utg.
 
Øyar i Italia
Venezia
Sirenuse

Sirenuse er nokre øyar utanfor Amalfikysten i Italia, nær Positano og Capri. Namnet Sirenuse viser til sirenene som visstnok budde her. Øygruppa består av tre øyar, Gallo Lungo, La Castelluccia og La Rotonda. Nærare kysten ligg ei mindre fjerdeøy kalla Vetara.

Dei mest kjende av sirenene som skal ha budd her var Parthenope, Leucosie og Ligeia. Ei av dei spelte lyre, ei anna song og den tredje spelte fløyte. Dei vert nemnd av den greske geografen Strabon.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sirenuse» frå ,  den 6. november 2007.  
 

Øyar i Italia
Sottomarina

Sottomarina er ei øy og ein del av kommunen Chioggia i provinsen Venezia i Veneto nord i Italia. Som Venezia har øya mange kanalar.

Historie 
Sottomarina vart kalla Clodia minor på 600-talet. Byen vart styrt av ein tribun og var forbunde til Chioggia via ei steinbru. Brua vart øydelagd i 1379 under Chioggiakrigen mellom Republikken Genova og Republikken Venezia. Øya vart då folketom. 

Ho vart først busett igjen på 1600-talet. I dag er Sottmarina ein turistattraksjon og har mange hotel, campingplassar og private bustadar. Ein gong hadde Sottmarina sine eigne lover og styresett, men er i dag ein del av Chioggia.

Bakgrunnsstoff 
 Sottomarina.net

Kjelder 

Byar i Veneto
Øyar i Italia
Whina Cooper

Dame Whina Cooper () var ein kjend māorileiar på New Zealand. Ho vart fødd i Te Karaka i Hokianga som dotter til iwileiaren i Te Rarawa.

Politisk arbeid 
Heilt frå ung alder var Cooper interessert i lokale samfunnssaker og politikk, og dei medfødde evnene og dugleiken hennar gjorde henne til den sjølvsagte leiaren for māorifolket i det nordlege Hokianga frå ho var midt i 30-åra.

I 1949 flytta ho til Auckland, og i 1951 vart ho vald til den første presidenten i den nystifta organisasjonen, The Māori Women’s Welfare League. Organisasjonen sin framgang kom for ein stor del av arbeidet til Whina, og ho vart velkjend over heile landet. I 1957 drog ho seg attende som president, og årsmøtet hylla henne med tittelen Te Whaea o te Motu («mor til nasjonen»).

Whina Cooper heldt fram med å arbeida for å fremja māoriske interesser gjennom 1960-åra, men ho er best hugsa for at ho i 1975 leia ein hikoi — ein symbolsk marsj — i protest mot tap av māoriland. Marsjen, som gjekk frå nordspissen av Nordøya til parlamentet i Wellington i den andre enden av øya, gav henne nasjonal merksemd, der den bestemte skapningen, ikkje lenger kroppssterk, men sterk i vilje og mana, gjekk fremst i marsjen frå Te Hapua til Wellington.

Utmerkingar 
Ho vart utnemnd til Dame of the British Empire (DBE) i 1981, og medlem av Order of New Zealand i 1991. Whina Cooper vende attende til Panguru i Hokianga i 1983, og døydde der 98 år gamal.

Kjelder 
 Dictionary of New Zealand Biografisk essay om Dame Whina Cooper

Newzealandske politikarar
Maoriar
Tiberøya

Tiberøya (italiensk Isola Tiberina, latin: Insula Tiberina) i Roma i Italia er den einaste øya i elva Tiber. I den sørlege svingen av Tiber er det ei båtforma øy som er om lag 270 meter lang og 67 meter brei på det breiaste. Øya har alltid vore assosiert med medisin. I antikken låg tempelet for Asklepios, den greske guden for medisin og læking, og framleis ligg det eit sjukehus her. 

Sidan øya har vore forbunde til resten av Roma via to bruer sidan antikken har ho stundom berre vorte kalla Insula Inter-Duos-Pontes («øya mellom to bruer»). Ponte Fabricio, den einaste originale brua i Roma, går til øya frå nordaust til Campus Martius i bydelen Sant'Angelo. Brua Ponte Cestio, der berre enkelte delar av den opphavlege brua er att, går frå øya til Trastevere på sørsida.

Segn

Opphav
I følgje ei segn skal liket den mykje hata tyrannen Tarquinius Superbus (510 f.Kr.) ha vorte kasta i Tiber av sinte romarar. Han vart liggande på botn, der skit og slam samla seg opp rundt han og skapte øya. Ei anna utgåve av segna er at folket samla i saman alt kornet til tyrannen og kasta det i Tiber, der det til slutt danna øya. 

På grunn det dystre opphavet rekna romarane øya som ein stad for dårlege varsel. Fram til tempelet vart bygd gjekk ingen i land på øya og berre dei verste kriminelle og folk med smittsame sjukdomar vart forvist til øya resten av livet sitt.

Asklepiostempelet 

Ei segn fortel at i 293 f.Kr. var det ein stor pest i Roma. Etter å ha rådspørja Sibyllen vart det romerske senatet bede om å byggje ei tempel til Asklepios, den greske lækjarguden og sende ein delegasjon til Epidauros for å få ein statue til heilagdomen. Romarane fekk tak i ein slange i tempelet, som krølla seg rundt masta på skipet og dette vart sett på som eit godt teikn. Då dei kom tilbake for slangen av båten og sumde i land på øya. Dette vart sett på som guden sitt eige val på kor tempelet skulle stå. Tempelet vart bygd her og pesten enda.

Historie
Øya vart så knytt opp til tempelet og segna at romarane etter kvart nytta travertinstein til å forme øya som eit skip, og ein obelisk vart reist på midten for å symbolisere masta til skipet. Det vart bygd murar rundt øya og til slutt likna ho på eit romersk skip. 

Etter kristendomen kom til Roma vart obelisken erstatta av ei søyle med ein kross på toppen. Etter søyla vart øydelagd i 1867 fekk pave Pius IX bygd ein ædikula, kalla «Spiret», på staden. Dette monumentet, utforma av Ignazio Giacometti, er dekorert med statuar av dei fire helgenane som er forbunde med øya: St. Bartolomeus, St. Paulinus av Nola, St. Francis og St. Johannes. Delar av obelisken er i dag i eit museum i Napoli.

I 998 fekk keisar Otto III av Det tysk-romerske riket bygd ein ny basilika kalla San Bartolomeo all'Isola over ruinane av Asklepiostempelet. Denne vart tileigna venen hans, martyren Adalbert av Praha og namnet til Bartolomeus vart lagt til seinare.

Bakgrunnsstoff
Historie, kart og bilete
Satellittbilete av øya på Google Maps

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tiber Island» frå ,  den 6. november 2007 kl. 18:52‎.  
 

Øyar i Italia
Roma
Mars-kryssande asteroide

Ein Mars-kryssande asteroide er ein asteroide som i løpet av krinslaupet kryssar Mars-bana.

 
Mars
Tino

Tino er ei øy i Liguriahavet i Italia i vestenden av bukta La Spezia. Ho er ein del av ei øygruppe av tre øyar sør for fastlandet ved Portovenere. Den største av dei tre øyane er Palmaria som ligg i nord, medan den litle Tinetto ligg i sør. 

I 1997 vart øygruppa i lag med Portovenere og Cinque Terre ein del av UNESCO si verdsarvliste.

Historie 
Vernehelgenen for La Spezia-bukta, St. Venerius (italiensk San Venerio), skal ha budd på øya som ein eremitt og seinare som abbed fram til han døydde i 630. Minnedagen hans vert feira her kvart år den 13. september. Ein meiner at det vart bygd ein heilagdom der Venerio døydde med leivningane hans og dette vart utbygd til eit kloster på 1000-talet. Ein kan framleis sjå ruinane av klosteret på nordkysten av øya. 

I dag er øya ein del av ei militærsone. Det står eit fyr på øya.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tino (island)» frå ,  den 6. november 2007.  
 

Øyar i Italia
Verdsarv i Italia
Nomade

Nomade viser til folkegrupper som flyttar frå stad til stad, utan å ha ein einskild fast bustad. Omgrepet viser gjerne til folk som driv nomadisk husdyrhald, medan «reisande» kan visa til andre folk som stadig flyttar.

Nomadar kan ha vanskar med å tilpassa seg statsgrenser og privateige av land. Likevel finst det i det moderne samfunnet framleis nomadiske folkegrupper, til dømes aboriginar, beduinar, berbarar, tuaregar og samar.

Antropologi
 
Levesett
Orstad

Orstad er ein liten tettbygd stad like nord for Frøyland i Klepp kommune. Det strekker seg frå Time i sør til Sandnes i nord; grensa går ved Figgjoelva ved Fosseikeland.

Geografi i Klepp
Agnano

Agnano (italiensk Lago Di Agnano) var ein sirkelforma innsjø, 7 km vest for Napoli i Italia. Han vart truleg først danna i mellomalderen, sidan han ikkje er nemnd av forfattarar frå antikken. Agnano vart tømd for vatn i 1870. Innsjøen låg i krateret til ein utdøydd vulkan med ein omkrins på 6 km. På sørsida ligg Stufe di San Germano med naturlege svovelbad og like ved ligg Grotta del Cane.

Kjelder 

Innsjøar i Italia
Tidlegare innsjøar
Albanosjøen

Albanosjøen eller Albanersjøen er ein liten kratersjø i Albanarfjella i Lazio i Italia, om lag 25 km søraust for Roma. På ei høgd over innsjøen ligg Castel Gandolfo, der paven har ein villa.

I Romarriket vart han kalla «Albanus Lacus» og i nærleiken stod Alba Longa.

Med eit djup på opp til 170 meter er han den djupaste i Lazio. Han er om lag 3,5 km lang og 2,3 km brei og er danna av to vulkankrater. Ryggen mellom dei to kratera ligg midt i innsjøen på 70 meters djup.

Under Sommar-OL 1960 i Roma vart øvingane i roing haldne her.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lake of Albano» frå ,  den 6. november 2007.

Bakgrunnsstoff 

Innsjøar i Italia
Lazio
Kratersjøar
Avernosjøen

Avernosjøen er ein kratersjø i regionen Campania sør i Italia, om lag 4 km nordvest for Pozzuoli. Han ligg nær vulkanfeltet Campi Flegrei og utgjer ein del av Den campanianske vulkanbogen. Innsjøen er om lag sirkelforma og har ein omkrins på 2 km og er 60 meter djup.

Averno var viktig for romarane som rekna innsjøen for inngangen til Hades. Ho har fått namnet sitt etter det greske ordet αορνος, som tyder «utan fuglar». Dette kjem av at ein trudde fuglar som fauk over innsjøen ville falle død til bakken på grunn av dei giftige gassane som strøymde opp av innsjøen. Namnet Averno eller Avernus vart ofte nytta av romerske forfattarar som eit synonym for underverda. I Vergil sitt verk Aineiden går Aineas ned i underverda gjennom ei grotte nær innsjøen. 

Det er uklårt om innsjøen faktisk var så dødeleg som rykte skal ha det til, men det er mogeleg at vulkansk aktivitet kan ha produsert dødelege gassar. Kratersjøar ved aktive vulkanar kan vere særs farlege, som Nyossjøen i Kamerun er eit tragisk døme på. 

Trass i at innsjøen skal ha vore farleg slo mange romarar seg ned ved breidda og det vart bygd villaer og vingardar. Personifiseringa av innsjøen, deus Avernus, vart tilbedd i tempel ved innsjøen og eit stort bad vart bygd ved austsida av innsjøen. 

I 37 f.Kr. gjorde den romerske generalen Marcus Vipsanius Agrippa innsjøen om til ein marinebase kalla Portus Julius etter Julius Cæsar. Det vart bygd ein kanal til ein nærliggande innsjø (Lucrinus Lacus) og frå her vidare til sjøen. Innsjøen hadde òg tilknyting til den greske kolonien Cumae via ein undergrunnspassasje kalla Grotta di Cocceio, som var 1 km lang og brei nok til han kunne nyttast stridsvogner. Dette var den første store vegtunnelen i verda og kunne brukast heilt til 1940-åra. 

Innsjøen vart òg kalla Lago di Tripergola av italienske geografar.

Kjelder 

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Lake Avernus» frå ,  den 6. november 2007.  
 

Innsjøar i Italia
Kratersjøar
Den campanianske vulkanbogen
Kaeo

Kaeo (maori Kāeo) er ein busetnad om lag 22 km nord for Kerikeri i Bay of Islands i regionen Northland på New Zealand. Han har fått namn etter eit særeige skaldyr som finst i Whangaroa Harbour like ved. Byen hadde 495 innbyggjarar ved folketeljinga i 2006.

Kaeo har vore i nyhenda ettersom byen opplevde to «150-årsflaumar» med tre månadars mellomrom. Heimar og butikkar vart overfløymde, og den lokale grunnskulen fekk store skadar.

Bakgrunnsstoff 
 The Heart of Whangaroa

Busetnader i Northland
Kvammen

Kvammen er ei bygd i Askvoll kommune i Vestland fylke. Staden ligg på sørsida av Førdefjorden, om lag 31 km frå Førde sentrum, og 33 km frå Askvoll sentrum.

Sjå òg 
 Kvammen kapell

Geografi i Askvoll
Bygder i Vestland
Braccianosjøen

Braccianosjøen er ein liten kratersjø i Lazio i Italia, om lag 32 km nordvest for Roma. Han har eit areal på 56,76 km² og er den nest største innsjøen i regionen (etter Bolsenasjøen) og ein av dei store innsjøane i Italia. Innsjøen er sirkelforma og har ein omkrins på om lag 32 km og vassflata ligg 160 meter over havet. På det djupaste er Braccianosjøen 165 meter djup. 

Innsjøen har sitt opphav i samband med intens vulkansk aktivitet frå 600 000 til 40 000 år sidan, som danna mange små vulkanar i området Sabatino. Hovudmagmakammeret låg under Braccianosjøen og då dette kollapsa danna det kalderaen som innsjøen i dag utgjer. Nokre små krater er framleis synleg rundt innsjøen og like i nærleiken. 

Tre byar ligg langs innsjøen, Bracciano, Anguillara Sabazia og Trevignano Romano.

Innsjøen er ein viktig turistattraksjon nær Roma. Sidan han fungerer som drikkevasskjelde for Roma har han vore kontrollert sidan 1986 for å unngå forureining. Det er strengt forbode med motorisert ferdsel på innsjøen (bortsett frå enkelte fiskarar og styresmaktene) og det er bygd eit sentralisert kloakksystem for byane ved innsjøen slik at vatnet ikkje vert råka av kloakkutslepp. Dermed er Braccianosjøen ein av dei reinaste innsjøane i Italia. Det er lov å symje i innsjøen og drive anna vassport som ikkje krev motor. Det er derimot ein parasittisk flatorm i innsjøen som kan gje badande kløe. 

Dei siste åra har innsjøen og området rundt vorte vidare verna som del av ein naturpark kalla Parco Regionale del complesso lacuale di Bracciano Martignano.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lake Bracciano» frå ,  den 6. november 2007.  

Innsjøar i Italia
Kratersjøar
Lazio
Syril

IL Syril er idrettslaget i Sogndal kommune. Idrettslaget blei etablert i 1906 under namnet Leikanger Skilag. Då fleire idrettar kom til, endra laget namn til Systrond Idrettslag (Systrond IL), seinare forkorta til Syril. Syril har tilbod innanfor fotball, friidrett og ski. Idrettslaget driv eit eige skitrekk på Kleppa i Leikanger.

Sidan 1993 har laget blant anna arrangert «Kjeringi Open» som er eit «fjord-til-fjell»-arrangement i fire etappar: telemark, langrenn, springing og sykling. Arrangementet samlar opptil 800 deltakarar.

Bakgrunnsstoff 
 Kjeringi Open
 Syril

Idrettslag i Vestland
Idrett i Sogndal
Skipingar i 1906
Leikanger
Bæverfjord

Bæverfjord er ei bygd som ligg inst i Hamnesfjorden i Surnadal kommune. Elva Bævra er ei lakseelv som renn gjennom dalen og ut i Hamnesfjorden. 

Riksveg 65 går igjennom bygda. Gravvold flyplass ligg rundt 7 km aust for Bæverfjord.

Småøyan camping ligg ved riksvegen og Hamnesfjorden, og er godt besøkt av mellom anna fisketuristar i sommarsesongen.

Bygda har ein egen barneskule med 42 elevar (2006) og barnehage. Bæverfjord IL har fotballgruppe og trimgruppe.

Geografi i Surnadal
Bygder i Møre og Romsdal
Campotostosjøen

Campotostosjøen er eit vassreservoar i Abruzzo i Italia. Reservoaret ligg i ei høgd på 1 313 meter over havet og dekkjer eit område på 14 km². 

Området var opphavleg ei stor torvmyr, som vart nytta som energikjelde for lokal småindustri fram til byrjinga av 1900-talet. Capotostosjøen vart danna i 1930-åra då det vart bygd tre demningar på elva Fucino. Reservoaret gjev vatn til vasskraftverket i Vomanodalen. 

Om vinteren frys innsjøen til og om hausten kjem mange til område for å nyte dei vakre fargane i den omliggande skogen. 

Området rundt Campotostosjøen er ein del av eit naturreservat med lokale artar av bøk og piletre. Av dyreliv finn ein grevling, fasan og rev.

Byar ved innsjøen 
 Campotosto
 Mascioni
 Poggio Cancelli

Kjelde 

Innsjøar i Italia
Skeibladkake

Skeibladkake/skeibladkaka er ein type småe pannekaker av røre med hjortsalt eller liknande hevemiddel som tradisjonelt har vore vanlege på Nordmøre. Namnet kjem av at røra blir lagt på takka med ei matskei. Skeibladkakene skil seg frå sveler ved at dei er mykje mindre, og dessutan ved at dei oftast blir etne med smør og ost eller syltetøy oppå til nonsmaten eller kaffien, medan svelene oftast blir etne samanbretta med smør og anten sukker eller brunost inni.

Pannekaker
Mat frå Nordmøre
Fucinosjøen

Fucinosjøen (italiensk Lago Fucino eller Lago di Celano) var ein stor innsjø sentralt i Italia, men han vart tømd for vatn i 1875.

I antikken vart han kalla Fucinus Lacus og romarane grunnla busetjingar ved breidda, som Marruvium. Han var åstad for slaget ved Fucinosjøen i år 89 e.Kr.. Sjølv om innsjøen gav frodig jord og mykje fisk, næra han òg malaria og utan naturlege utsig førte han ofte til flaum i det omliggande området. Keisar Claudius prøvde å kontrollere innsjøen ved å grave ein 5,6 km lang tunnel gjennom Monte Salviano, noko som tok 30 000 arbeidarar og ti år, utan at det hjelpte. Den opphavlege innsjøen hadde eit areal på om lag 140 km², som vart redusert til 90 km² etter Claudius sin tunnell vart bygd. Ein 4,5 km lang kanal vart forlenga og gjort djupare av Hadrian og dette reduserte arealet til 57 km². Ein større tunnel bygd på 1800-talet øydela den romerske tunnelen 

På 1800-talet vart den sveitsiske ingeniøren Franz Mayor de Montricher utnemnd av prins Alessandro Torlonia til å drenere innsjøen. Han bygde ein 6,3 km lang og 21 meter brei kanal frå 1862 til 1875 og alt vatn i innsjøen rann ut. Sletta som oppstod er ei av dei frodigaste i Italia og kjelda til elva Garigliano.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fucine Lake» frå ,  den 7. november 2007. 
 oppgav desse kjeldene: 
 A. Campanelli (ed.) 2001 Il Tesoro del lago, L'archeologia del Fucino e la collezione Torlonia
 Sandro D'Amati 1960 Il prosciugamento del Fucino, Avezzano
 Cesare Letta 1972 I Marsi e il Fucino nell’antichità, Milan.

Innsjøar i Italia
Abruzzo
Tidlegare innsjøar