alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Klima i Sør-Amerika

Klimaet i Sør-Amerika er prega av store kontrastar, og ein finn både eit av dei våtaste og eit av dei tørraste områda på jorda her. I motsetnad til verdsdelar som Asia og Nord-Amerika, har ikkje Sør-Amerika dei store klimatiske variasjonane gjennom året. Sjølv om Sør-Amerika har «sør» i namnet, ligg ein god del av kontinentet på nordlege halvkule, og det kjegleforma landområdet er på sitt breiaste like sør for ekvator. Her finn ein den store Amazonasdalen, som går meir enn 2400 km frå kjeldene i vest til Atlanterhavet i aust. Dette er kanskje det mest frodige landskapet i verda, og her trivst regnskogen og det økologiske mangfaldet i eit klima med mykje regn og temperaturar som stort sett berre held seg mellom 20 °C og 30 °C både året og døgeret gjennom. Det er òg ganske så fuktig i dei nordlege områda av Sør-Amerika, om ein ser bort i frå den tørre kysten langs Det karibiske havet. 

Om Amazonasjungelen er hjarte av Sør-Amerika, så er ryggraden den lange fjellkjeda som går langs så godt som heile Stillehavskysten i vest. Andesfjella er eigentleg fleire parallelle fjellrekkjer der mange av fjelltoppane går over 4000 m frå vestlege område av Colombia til sentrale område av Chile. Andesfjella gjer at kjølig luft frå Stillehavet samlar seg opp langs dei vestlege fjellsidene, medan områda aust for fjellrekkja har tropiske forhold med mykje varme og fukt. Den vestlege kysten har store klimakontrastar, og medan Stillehavskysten av Colombia får mykje regn, kjem det nesten ikkje regn i det heile tatt lenger sør langs kysten av Peru. Dette mønsteret kan derimot snu seg under El Niño-episodar, då havvatnet utanfor Peru kan bli så mykje som 6 °C varmare enn normalt. Peru kan då få store nedbørsmengder, medan dei vanlegvis våte områda lenger nord får tørke. Under ein La Niña vert det derimot enno tørrare enn normalt i Peru, medan områda i nord får meir nedbør enn vanleg. 

Dei sørlege områda av Sør-Amerika vert smalar jo lenger sør ein kjem, og dette gjer at kulden ikkje klarar å byggje seg opp på same måte som over dei store landmassane på nordlege halvkule, som Canada og Sibir. I staden for fører dei vestlege vindane over havet med seg fuktig og kjølig luft. Lågtrykk i dette området kan dumpe store mengder regn og snø på dei vestlege sidene av dei sørlege Andesfjella. På den andre sida finn ein det tørre og solrike pampasområdet i Argentina, og lenger sør det aude og kjølige Patagonia.

 
Søramerikansk geografi
Luciadagen

Luciadagen 13. desember er ein minnedag for den sicilianske martyren heilage (sankta) Lucia i den liturgiske kalenderen både hjå den katolske kyrkja og den ortodokse kyrkja. Dagen vert også feira utanfor kyrkja, og i dei skandinaviske landa har denne dagen vorte ein viktig adventstradisjon som vert feira med levande lys, opptog og mat.

Heilage Lucia 
Den heilage Lucia av Siracusa var fødd på 280-talet på Sicilia. Det er fleire ulike legender som fortel hennar historie, men dei fortel alle at ho leid martyrdøden rundt år 300 under keisar Diokletian. Ho vart forsøkt drepen fleire gonger før dei lukkast, og i prosessen fekk ho blant anna stukke ut augene. Sankta Lucia vart helgen og skytshelgen for Siracusa og for blinde etter sin død.

Eldre Luciafeiring i Skandinavia 

Då kristendomen kom til Skandinavia vart Luciadagen ein merkedag på primstaven. Den katolske merkedagen vart blanda med eldre tradisjonar. Det at dagen fall på 13. desember som var vintersolkverv, altså den lengste natta i året, i den julianske kalenderen var med å påverke korleis dagen vart markert. Det at namnet Lucia kjem frå det latinske ordet lux, som betyr lys, passa også godt inn i denne tradisjonen. Folk i eldre tid meinte blant anna at mørket råda denne natta, og at ein måtte passe seg for dei underjordiske og troll i tida frå luciadagen og fram til jul.  

I Sverige på slutten av 1700-talet kjem dei første omtalane av kvinnene si deltaking i denne tidlegare mannsdominerte feiringa, og då med kvite kjolar og lys i håret. 

I 1700 gjekk Danmark-Noreg over frå den julianske til den gregorianske kalenderen, slik at vintersolkverv fann stad på ein seinare dato (21. desember).

Moderne Luciafeiring 

Feiringa slik vi kjenner den i Skandinavia i dag, med lys og kvite kjolar, har kome gradvis, men tradisjonen skaut fart i Sverige på 1920-talet etter at ei avis i Stockholm utlyste ein konkurranse om kven som skulle verte Stockholm si Lucia. Denne vart krona etter eit luciatog gjennom byen. 

Luciasongen er ein viktig del av luciafeiringa. Melodien og tittelen frå denne stammar frå ein italiensk folketone om bydelen Santa Lucia ved hamna i Napoli. Den svenske «Natten går tunga fjät» av  Arvid Rosén kom i 1928. Denne har også vorte oversatt til norsk: «Svart senker natten seg». Innhaldet i desse tekstane har ingenting med den opphavlege italienske teksten å gjere. 

Lussekattar er bakverk med safran som er spesielt knytt til luciadagen.

Bakgrunnsstoff

Digitalt Fortalt: Lucia - Desembervandring

Sjå òg
Lossi

Kjelder

 Den hellige Lucia av Siracusa (~286-~304?), Den katolske kirke.
 Santa Lucia, skytshelgen for blinde og svaksynte, Norges Blindeforbund
 Lucia på Skansen, Skansen
 Varför firar vi Lucia?, Skansen 
 Luciadagen på Universitetsbiblioteket i Trondheim 
 Delvis omsett frå wikipedia på Bokmål/Riksmål

Desember
Juletradisjonar
Kristne høgtider
Svensk kultur
Dansk kultur
Norske tradisjonar
Finsk kultur
Den heilage Lucia

Lucia (tradisjonelle datoar 283–304) (latin, ’den lysande’, ’lysberaren’), var ein kristen martyr frå Siracusa på Sicilia som blir feira som helgen i den katolske kyrkja med festdag 13. desember.

Den unge kristne jomfrua Lucia lei martyrdøden under keisar Diokletian. Ho blir i kristen kunst framstilt med eit sverd eller ein dolk og eit sår i halsen. Ho kan også halde to augo på eit fat. Grunnen er at legenda seier at ho før ho døydde reiv ut augo sine og sendte dei til han ho var trulova med. Jomfru Maria skal ha gjeve ho eit par nye og enno vakrare augo. Som attributt har ho dessutan ein palmekvist og ei oljelampe eller eit lys i handa.

Kjelde 
Omsett frå Wikipedia på Svensk.

Katolske helgenar
Italienske helgenar
Sicilianarar
Gregor Schlierenzauer

Gregor Schlierenzauer () er ein skihoppar frå Fulpmes i Austerrike. Han har mellom anna vunne VM-gull i laghopp stor bakke under Ski-VM 2007, i tillegg har han vunne ei rekkje verdscuprenn.

Merittar 

Ski-VM
 Sølv i normalbakke under Ski-VM 2009
 Gull i laghopp, stor bakke under Ski-VM 2007

VM i Skiflyging
 Gull i laghopp under Skiflyging-VM 2008
 Gull i skiflyging under Skiflyging-VM 2008

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Offisiell heimeside

Austerrikske skihopparar
Verdsmeistrar i skiflyging
Verdsmeistrar i skihopping
Olympiske meistrar for Austerrike
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Austerrike
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Austerrike
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2010
Skihopparar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2014
Skihopparar under vinter-OL 2014
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2018
Skihopparar under vinter-OL 2018
Deltakarar under Ski-VM 2007
Deltakarar under Ski-VM 2009
Deltakarar under Ski-VM 2011
Deltakarar under Ski-VM 2013
Deltakarar under Ski-VM 2015
Deltakarar under Ski-VM 2017
Klima i Argentina

Klimaet i Argentina er kanskje det einaste klimaet i Sør-Amerika som kan likne det ein har i Nord-Amerika og Europa med fire årstider i enkelte område. Det meste av landet er varmt om sommaren og kjølig om vinteren, men klare overgangsperiodar i mellom. Store delar av Argentina har mykje sol, utan at områda vert ørken, enkelte område har meir enn 100 skyfrie dagar i året. Når det regnar er det ofte i form av regn- eller torebyer som passerer raskt forbi. 

Det meste av folkesetnaden i Argentina bur langs Paranáelva eller på Rio de la Plata, som vrir seg austover mot Atlanterhavet like aust for Buenos Aires. Desse elvene kan ein bruke som meteorologiske grenser. Austover mot Uruguay og Paraguay aukar nedbørsmengdene og fukta. Buenos Aires er ganske lummer om sommaren, men det er ikkje så trykkande som i Rio de Janeiro lenger nord. I nord ligg låglandet Gran Chaco som strekkjer seg nordvestover og inn i Paraguay. Dette er det varmaste området i heile Sør-Amerika, og kvar sommar kan ein få dagar med temperaturar over 45 °C. Vinteren er derimot forholdsvis kald.

Vest og sør for Paraná ligg det store pampasområdet med endelause vidder utan tre. Her er det rikeleg med sol, og stundom svært varmt på sommaren med milde netter. Mange ettermiddagar oppstår det torevêr nær Andesfjella som flyttar seg austover. Desse kan bli ganske intense, og store hagl er alltid ein trugsel, særleg i og rundt Sierras de Córdoba, men det kjem sjeldan ekstreme regnmengder. Særleg om våren kan ein få svært høge temperaturar i dette området i samband med vindfenomenet zonda. Dette er ein støvete fønvind som bles ned Andesfjella. Vinteren er stort sett kjølig, men temperaturane kan variere frå godt under 0 °C til over 25 °C. Høglandet Puna de Atacama har like store temperatursvingingar, men med ein god del lågare temperaturar. I høgder over 4000 m kjem temperaturen så godt som aldri over 20 °C sjølv på sommaren. Ein har ofte torevêr i dette området om sommaren, men dei vert meir sjeldan når ein kjem lenger sørover langs dei austlege områda av Andes. 

Ettermiddagane om sommaren vert ganske varme i låglandet så langt sør som til Rio Negro-provinsen, men når ein kjem inn i Patagonia lengst sør, vert temperaturane lågare, skyene fleire og vinden kraftigare. Om vinteren er det stort sett skya i Patagonia. Om sommaren har ein periodar med sol lengst nord, medan sommaren i dei sørlegaste områda faktisk er den mest skya og vindfulle tida på året. Den argentinske delen av Patagonia er mykje tørrare enn den chilenske delen, og mange område kan klassifiserast som ørkenområde med mindre enn 200 mm nedbør i året. Sjølv om det kjem mest nedbør om sommaren, er nedbøren ganske jamt fordelt gjennom året. Temperaturane varierer i tillegg litt meir på den argentinske sida av området. Så langt sør som Sarimiento kan temperaturane kome over 25 °C om sommaren, medan dei fleste vinternettene får frost. Det vert kaldare lenger sør eller i høgda, og enkelte lukka dalar i høgder over 4000 m kan få temperaturar under -20 °C.
Molte

Molte (Rubus chamaemorus) er ein plante i rosefamilien. Det gule bæret smakar godt og vert nytta som mat. 
Molte er namnet både på planten og bæret. Myrbær er eit anna namn på molte. Det vert særleg brukt om den umogne frukta.

Skildring 
Molteplanten er ein fleirårig urt som gjerne veks på myr. Høgda er 5-20 cm.

Molte har ein krypande jordstengel, og mange blomar kan kome frå same plante. Blomstrane er kvite. På ein enkelt plante er det berre hoblomster eller berre hannblomster, ikkje begge delar. Fruktene, som er samansette av små steinfrukter, vert gule når dei mognar.

Molta har ei karakteristisk utvikling frå blome til mogen frukt.

 Blomen er open
 Kronblada fell av, og begerblada, hamsen, let seg att.
 Frukta startar å vekse, kvit til grøn.
 Ein ser den harde raude frukta, karten, mellom begerblada.
 Bergerblada rettar seg ut, Frukta er mogen.

Utbreiing 

Molteplanten veks over heile Noreg. Han er å finne i torvmark, på næringsfattig myrjord, og i open skog. I Gudbrandsdalen veks han opp til 1400 m.o.h. På dei høgste veksestadane er plantene ofte sterile.

Elles veks han rund heile den nordlege halvkula. For det meste finn ein molta mellom 55°N og 78°N. I tillegg til Norden, veks han og i Baltikum, gjennom Nord-Russland aust til Stillehavet. Små førekomstar er funne lenger sør, mellom anna i Tyskland. Der kan han finnast i Weser- og Elbe-dalane. I Nord-Amerika veks molte gjennom det meste av Alaska og Canada.

Kultur 

Molta er fylkesblomster i Finnmark. Nesseby kommune har ein molteplante i kommunevåpenet
Den finske 2 euromynten viser molte og molteblome.

Bruk 

Bæra vert mellom anna brukt til syltetøy og moltekrem. Dei kan òg brukast til å laga likør av. Molte inneheld mykje C-vitamin. Molta har vore viktig for den nordlegaste delen av Noreg. Difor er det forbod mot å plukke molte på annan manns molteland. Dette gjeld i Finnmark, Troms og Nordland. Tidlegare var det forbod mot å plukke moltekart over heile landet. Den lova vart teken vekk då det ikkje ser ut som molteplanten tek skade av kartplukking, noko ein tidlegare trudde.

Kjelder 

	C. A .M. Lindman: Nordens Flora. Oslo 1977
	Knut Fægri: Norges Planter Oslo 1970
	Ørjan Nilsson: Nordisk Fjellflora. Oslo 1995
 Høeg, Ove Arbo: Planter og tradisjon. Universietsforlaget, 1975. ISBN 82-00-08930-4

 Denne artikkelen bygger på «Cloudberry» frå , den 21. 02.2008

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Den virtuella floran om molte
 Botanisk museum om fylkesblomstrar 

Rosefamilien
Viltveksande plantar i Noreg
Bær
Subarktisk flora
Butanol

Butanol (C4H10O eller C4H9OH)er ein einverdig alkohol. Det eine av dei 4 karbonatoma har ei hydroksylgruppe (OH) bunde til seg. Butanol har isomeri, det vil seia at ulike strukturar gir den same summeformelen. Ordet butanol åleine vert likevel ofte nytta om isomeren 1-butanol.

Isomeri 

Butanol har 4 isomerar:
 n-butanol, 1-butanol, CH3CH2CH2CH2OH
 sec-butanol, 2-butanol CH3CH2CH2OHCH3
 isobutanol, 2-metyl-1-propanol (CH3)2CHCH2OH
 tert-butanol, 2-metyl-2-propanol (CH3)2COHCH3

Framstilling 

Butanol kan framstillast av biomasse, eller fossillt brensel.

Bruk 

Industrielt vert butanol nytta som løysemiddel. Stoffet kan òg brukast som brensel for bensinmotorar.

Bakgrunnsstoff 

Alkanol
Oksygenat
Feittalkoholar
Flytande drivstoff
Bioteknologiske produkt
Klima i Chile

Klimaet i Chile er på mange måtar like unikt som den geografiske forma på landet. Chile dekkjer over 38 breiddegrader, men berre 2 lengdegrader på det smalaste. Langs heile landet ligg Stillehavet i vest og Andesfjella i aust. Klimaet går frå subtropisk til subarktisk i sør, medan høgdeskilnadane òg spelar ei rolle på dei klimatiske tilhøva.

Dei tørre kystområda som startar i Ecuador og går langs Peru endar opp i Atacamaørkenen i det nordlege Chile. Kystlinja og åssidene i nærleiken av Antofagasta og Taropacá får ikkje ein gong yret dei har lenger nord og sør, og det kan år mellom kvar gong det kjem nedbør. Arica har ein årleg nedbørsnormal på 0,8 mm i året, og er kjend som den tørraste folkesette staden i verda. Om vinteren kan ofte sola bryte gjennom det låge skydekket, men ettermiddagane er likevel kjølige. Dei fleste sommardagane er krystallklåre og er akkurat varm nok til at dei kjennest fuktige. Like innanfor kysten kan det derimot bli mykje varmare. Dei høge Andesfjella nord i Chile har store døgnlege temperaturvariasjonar heile året, og om sommaren har ein ofte torevêr som ofte berre fører med seg lyn og tore, og lite nedbør. Det er så tørt i dette området at sjølv om fjelltoppane er opp til 6700 m høge har dei ikkje isbrear. 

Sentrale område av Chile er ei overgangssone. Om vinteren byrjar ein og få regn og tåke på kysten sør for La Serena (rundt 30 ºS). Ved Concepción (rundt 37 ºS) får ein ei regnbye om lag ein gong i veka om sommaren. Ved Valdivia (40 ºS) får ein regnbyer om lag kvar andre eller tredje dag på sommarstid, og om vinteren kan det regne nesten kvar dag med opp til 300 mm i månaden. Like innanfor, går den høge dalen rundt Santiago gradvis over i den sentrale jordbruksdalen i sør. Dette beltet er mykje meir kontinentalt enn kystområda, og temperatursvingingane er store (men mindre jo lenger sør ein kjem). Ettermiddagen om sommaren her er varm med lite regn eller torevêr, medan vintrane er kjølige med lett regn mange av dagane. Sjølv om det sjeldan kjem store nedbørsmengder kan ein innimellom få flaum. Om våren kan ein fønvind strøyme ned dei vestlege fjellsidene og gje høge temperaturar som raskt fjernar snøen i dei vestlege Andesfjella.

Den vedvarande vestavinden påverkar klimaet i dei sørlege fjellområda og øyane i Chile. Patagonia er eit område som er kjend for mykje vind. Magellanøyane får vind opp i stiv kuling nesten kvar ettermiddag, og i høgda er det ikkje uvanleg med vind av orkan styrke. Sommaren er faktisk den mest vindfulle tida på året i denne delen av landet, og temperaturane kan ofte går ned mot frysepunktet, så denne årstida har ofte sure vêrforhold. Dei vestlege fjellsidene i dette området er blant dei våtaste på jorda på så høge breiddegrader, og enkelte område kan få så mykje som 6000 mm på eit år. Sør for 52 ºS er nedbørsmengdene mindre. Områda lenger aust, som Punta Arenas, har steppeliknande klima med lite nedbør. Området er derimot stort sett skya, og ein kan ofte få lette mengder med regn og snø.

Chile
Chile
Fangeleir

Fangeleir er ei nemning på eit avsperra område (leir) der ein sperrar inne fangar. Døme kan vera kriminelle, krigsfangar eller politiske fangar. 

Konsentrasjonsleirar er fangeleirar med særleg grufulle tilhøve, og dit folk oftast blir sende utan lov og dom, det vil seia med administrativ avgjerd. Nokre av desse konsentrasjonsleirane blir òg kalla dødsleirar, da heile poenget med dei var å drepa flest mogleg fortast mogleg. Dette er særleg tilfelle med somme av dei største nazistiske leirane, der fleirtalet av dei sivile fangane (jødane og romafolk) vart selekterte og sende rett i gasskammera for å døy utan ein gong å ha fått fangenummer og bli registrerte. Om fangane vert tvinga til å arbeida, kan ein fangeleir verta kalla arbeidsleir.

Døme på fangeleirar
Fellmanin pelto
Sachsenhausen
Auschwitz
Buchenwald
Frøslevleiren
Makrónisos
Fangeleiren ved Guantánamobukta

Sjå òg 
 Gulag
 Fengsel
 Tukthus
 Flyktningleir

Fangenskap
Fridomstap
Leirar
Internering
Marsipan

Marsipan er ein konfekt laga av malne mandlar, melis og eggekvitar, som vert blanda og ofte forma til ulike figurer. Marsipan er ein opphavleg persisk eller arabisk matrett som i dag blir mykje bruka i nordafrikansk, iberisk, sentraleuropeisk og skandinavisk kultur. Marsipan vert ofte smaksett med saft eller sherry, og farga med konditorfargar. I Skandinavia høyrer heimelaga marsipanfigurar til det tradisjonelle julegodtet.

Ordsoge 
Opphavet til ordet er omstridd. Ordet vart lånt til tysk i det sekstande hundreåret frå italiensk marzapane. Det finst talrike spekulasjonar rundt opphavet til det italienske ordet:
 Marci panis; «Markus-brød» d.e. brød baka for den heilage Markus 
 Martaban, ein burmesisk by, kan òg ha gitt opphav til namnet, sidan det vart eksportert søtsaker frå denne byen.
 Matapanus var på mellomalderlatin namnet på ein venetiansk mynt. Namnet skriv seg frå arabisk mauthaban 'sitjande konge', og mynten kan ha gjeve namn til konfekten.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Konfekt
Søtmat
Julemat
Mandlar
Marcus C. Volqvartz

Marcus Carstensen Volqvartz''' () var ein norsk prest og diktar fødd i Trondheim. Han var prest på Ørlandet i åra 1714-20. Songane hans var særleg populære i Nord-Noreg.

 Verk 
Dikta til Volqvartz er samla i bøkene

 Sjelens Luth, opstemt med adkillig Strængeleeg Brude-Skammel tillavet for adskillige Brudefolk paa deres Æres-Dag Liigbaar, paa hvilken Helgenes Liig ere henbaarne til Gravensom vart utgjevne i eitt band m.a. i 1802.

 Kjelder 
 Kristen sang og musikk, Runa forlag 1965
 Volqvartz, Marcus C. 1802: Sjelens Luth'', Kiøbenhavn.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske lyrikarar
Norske prestar
Folk frå Trondheim
Nordnorsk Magasin

Nordnorsk Magasin (etablert 1978 på Stonglandseidet i Tranøy på Senja) er eit norsk tidsskrift som har som formål å formidle kultur i Nord-Noreg og på Nordkalotten. Nordnorsk Magasin var eit framhald av tidsskriftet Frostroser, og det er også kjend som Nordkalottmagasinet. Initativtakar og den første redaktøren var Hans Kristian Eriksen. Redaktør frå 2005 er Hilde Katrine Eriksen.

Bakgrunnsstoff 
 Nordnorsk-magasin.no

Norske tidsskrift
Nordnorsk kultur
Kultur i Senja
Publikasjonar skipa i 1978
1978 i Noreg
Kulturtidsskrift
Hans Kristian Eriksen

Hans Kristian Eriksen () var ein norsk forfattar og lyrikar, busett på Stonglandseidet i Tranøy. 

Forfattarskapen hans har motiv frå nordnorsk kultur, natur og historie, og han har særleg skrive om kvenar og andre verdskrig.

Eriksen grunnla i 1978 Nordnorsk Magasin, der han var redaktør fram til 2005.

Eriksen var med i styret for Sør-Senja Museum.

Hans Kristian Eriksen var statsstipendiat frå 1992.

Prisar 
 1979: Troms fylkeskommunes kulturpris
 1980: Tromsø kommunes kulturpris
 1982: Tranøy kommunes kulturpris
 1983: Blixprisen
 1984: Petter Dass-medaljen for «å ha vore arkitekt for den nord-norske kulturbølgja».
 1988: Æresmedlem i Nordnorsk Forfatterlag
 1996: Kongens fortenestmedalje i gull.

Bibliografi 
 Partisaner i Finnmark, dokumentar frå andre verdskrig, 1969
 Der laks leker – og fugl flyr, 1970
 Partisanenes død, dokumentar fra andre verdenskrig, 1972 (Bokmål)
 Gamle Tranøy, 1972
 Vandrere i Grenseland, dokumentarisk om kvenar, 1973
 Fiskeren og Vårherre, noveller, 1975 
 Den lange brødvegen, noveller, 1978 (Nynorsk)
 Partisaner i nord, forkorta utgåve av Partisaner i Finnmark og Partisanenens død, 1979 
 Kjølnesvisa, gjendikting, med Idar Kristiansen, 1980
 Barnet og krigen, tekstar, 1983 (utvida utgåve 2003)
 Flukten til havet, ungdomsbok om Juhani og Hilja og livet blant kvenar, Tiden Norsk Forlag, 1985 (Dialekt)
 Songen om Senja og jorda, dikt, 1989
 På mjuke skinnsko gjennom historia : Nordkalott-folk fra regnbuen øst for Enare til en gamme vest på Senja, 1989
 De kuer oss aldri! : Jørgund Sivertsen og partisanene : En kvinnesaga om krig og tortur, smerter, sorg og lidelse, dokumentar, 1993
 «Triumf og tragedie» : Løkvika/Kirkenes 1942-43 : partisanvirksomheten i nord, dokumentar, 1995

Norske forfattarar
Statsstipendiatar
Norske lyrikarar
Folk frå Vardø
Folk frå Tranøy
Forfattarar frå Finnmark
Forfattarar frå Troms
Norske redaktørar
Kongens fortenestmedalje i gull
Vinnarar av Blixprisen
Hilde Katrine Eriksen

Hilde Katrine Eriksen () er ein norsk redaktør som vart redaktør i Nordnorsk Magasin og Nordkalottforlaget i 2005. Frå 2006 til 2010 var ho også prosjektleiar for Ordkalotten, Tromsø internasjonale litteraturfestival.

Norske redaktørar
Dyrkorn

Dyrkorn er ei bygd i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Ho har i underkant av 100 fastbuande. På Dyrkorn kan ein vitje den tradisjonrike setra Gjerdstølen, eller ta seg ein gåtur opp på ein av fjelltoppane som Dyrkorn ligg omkransa av. Småkraftverket Dyrkorn kraftverk ligg rett ved sjøkanten ved sidan av Dyrkornanleggene. Fylkesveg 650 går rett gjennom sentrum.

Busetnader i Fjord
Bygder i Møre og Romsdal
Nazareth

Nazareth er eit skotsk hardrockband skipa i Dunfermline i 1968. Gruppa hadde ei stordomstid på midten av 1970-talet med arenarock-hitlåtar som balladecoveret sitt av  «Love Hurts» og songane «Hair of the Dog» og «This Flight Tonight». 

Gruppa blei skipa i desember 1968 av attverande medlemmar frå den halvprofesjonelle lokale gruppa The Shadettes, som var blitt danna i 1961. Vokalisten var Dan McCafferty, gitaristen Manny Charlton, bassisten Pete Agnew og trommeslagaren var Darrell Sweet. Gruppa var inspirert av The Beatles og The Rolling Stones. Dei tok namnet Nazareth frå Nazareth i Pennsylvania, som er omtalt i fyrstelinja til The Band-songen «The Weight» («I pulled into Nazareth, was feelin' about half past dead...»).

Nazareth flytta frå Skottland til London i England i 1970, og gav ut det eponyme debutalbumet sitt i 1971. Etter å ha fått ein del merksemd for det andre albumet sitt Exercises frå 1972, varma Nazareth opp for Deep Purple på turné, og gav ut Razamanaz, produsert av Roger Glover, tidleg i 1973. Frå dette fekk dei to hittsinglar på ti på topp-lista, «Broken Down Angel» og «Bad Bad Boy». Loud 'N' Proud følgde seint i 1973, med ein coverversjon av Joni Mitchell sin song «This Flight Tonight» som også blei ein hitt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nazareth» frå ,  den 3. januar 2019.  

Denne artikkelen bygger på «Nazareth (band)» frå ,  den 3. oktober 2022.  

Skotske musikkgrupper
Musikkgrupper skipa i 1968
Britiske hardrockgrupper