alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Super Smash Bros. Brawl

er det tredje spelet i Super Smash Bros.-serien, utvikla av Sora og publisert av Nintendo for Wii.

Spelet byggjer på det eksisterande konseptet i Super Smash Bros. Melee, med nye  figurar, fleire brett og, for første gong i Smash Bros.-serien, ein internett-modus der ein kan spela mot andre spelarar over verdsveven.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Dataspel frå 2008
Slåstarspel
Super Smash Bros.
Wii-spel

de:Super Smash Bros.#Super Smash Bros. Brawl
Camilla

Camilla eller Kamilla er kvinnenamn danna av det latinske slektsnamnet Camillus, som kan bety 'altertenar'. Camilla har svensk namnedag den 7. mars og norsk den 12. august.

Namnet kan òg stavast Camila eller Kamila, der den siste forma òg kan vera eit arabisk kvinnenamn danna av Kamil, 'fullkomen'. Andre former av namnet er Kamille og Camille, der det sistnemnde òg kan vera eit mannsnamn. Mille og Milla er kortformer av namnet.

Bruk 
Namnet var særs populært i Noreg sist på 1900-talet. Sist i 1970-åra og i åra rundt 1990 fekk over 1,5 % av nyfødde jenter namnet Camilla. Skrivemåten Kamilla hadde sitt høgdepunkt i åra rundt 1995, då over 0,35 % av nyfødde fekk namnet.

I 2009 heitte 13 386 norske kvinner Camilla, 2070 Kamilla, 162 Kamila og 68 Camila.

Namneberarar 

 Camilla Collett (1813-1895), norsk forfattar og kvinnesakforkjempar
 Kamilla Neumannová (1874–1956), tsjekkisk utgjevar
 Camilla Wicks (f. 1928), amerikansk fiolinist
 Hertuginne Camilla av Cornwall (f. 1948), opphavleg Camilla Parker-Bowles
 Camilla Stoltenberg (f. 1958), norsk forsker
 Kamilla Gamme (f. 1969), norsk stupar
 Kamila Shamsie (f. 1973), pakistansk forfattar
 Camilla Läckberg (f. 1974), svensk forfattar
 Camilla Holth (f. 1978), norsk curlingspelar
 Camilla Tyldum (f. 1981), norsk handballspelar
 Kamila Skolimowska (1982–2009), polsk sleggekastar
 Camilla Åseng (f. 1987), norsk fotballspelar

Kvinnenamn
Arabiske personnamn
Førenamn av latinsk opphav
Professor Layton and the Curious Village

Professor Layton and the Curious Village er eit hjernetrim-eventyrspel utvikla av Level-5, utgjeve av Level-5 i Japan i 2007 og av Nintendo internasjonalt i 2008. Det vart seinare utgjeve for iOS- og Android-einingar i 2018. Curious Village er den første tittelen i Professor Layton-serien, og er etterfølgt av Professor Layton and Pandora's Box.

Spelet handlar om Professor Hershel Layton og den sjølvutnemnde lærlingen hans, Luke Triton. Duoen undersøkjer den fiktive byen St. Mystere for ein artefakt kjend som the Golden Apple, eit arvestykke etterlate av ein baron som ein test for å avgjere kven som skal få formuen hans etter at han har gått bort. Innbyggjarene i St. Mystere har ein spesiell sans for oppgåver der ein må bruke hjernen, og vil ofte be spelaren om å hjelp med å løyse oppgåvene i bytte mot hjelp til ettersøkinga. Navigasjonen og løysinga av gåtene i spelet skjer hovudsakleg gjennom bruk av peikeskjermen.

Professor Layton and the Curious Village har fått positive omtalar, mellom anna for tilnærminga til å kombinere eventyrsjangeren med gåteløysing, i tillegg til presentasjonen og dei animerte sekvensane. Nintendo DS-utgåva har selt over ein million kopiar i Japan, i tillegg til 3,17 millionar kopiar internasjonalt.

Kjelder 

Android-spel
Dataspel frå 2007
Eventyrspel
Hjernetrimspel
iOS-spel
Nintendo DS-spel
Dokke

Ei dokke er ein menneskeliknande modell som kan brukast til leik, opplæring, utprøving og underhaldning. Dokker kan lagast av dei fleste materiale og kan ha alt frå ei enkel utforming, med berre kropp og hovud, til forseggjorte trekk, hår og klede og rørlege lemmer. 
 
Ordet «dokke» kan også nyttast i overført tyding om eit søtt lite barn eller med meir negativ klang om ei «pyntedokke», ei kvinne som er særs oppteken av utsjånaden sin, eller om nokon som opptrer lite sjølvstendig at dei er ei «nikkedokke» eller ein «marionett».

Ulike typar dokker

Leiketøy

Underhaldning 
 Dokkefilmdokke 
 Dokketeater
 Marionett
 Matrjosjka

Dokker med nytteføremål 

 Kollisjonstestdokke
 Livreddingsdokke
 Sexdokke
 Stråmann
 Utstillingsdokke

Dokker knytte til tru 

 Ankedokker (Muñecas quitapenas)
 Daruma
 Dradokke
 Kachinadokke
 Voodoodokke

Dokkehøgtider 
 Hinamatsuri
 Gollubomai

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Leiketøy
 
Menneskemodellar
Museumssenteret i Hordaland

Museumssenteret i Hordaland (MuHo) består av fleire museum i Nordhordland og Bergen kommune i Vestland fylke og har avdelingar i Salhus, på Lygra og Osterøy. 

Museumssenteret i Hordaland er ein kultur- og naturhistorisk museumsorganisasjon som driv bevaring, forsking, undervisning og formidling om kultur- og naturhistorie frå fortid til samtid, knytt til naturlandskapa, busettings- og bygningshistorie, nærings- og industriutvikling, sosialhistorie og samferdsel. Museumssenteret i Hordaland utfører også tenester innan samlingsforvaltning for musea i Hordaland.

Museumssenteret i Hordaland er organisert som ei stifting. I 2007 fekk Museumssenteret tildelt prisen som Årets museum.

Avdelingar 

 i Salhus, Bergen: Tekstilindustrimuseet, Bevaringstenestene og Kulturverntenesta i Nordhordland
 på Osterøy: Osterøy museum og Havråtunet
 på Lygra, Lindås: Lyngheisenteret
 på Sletta, Radøy: Vestnorsk utvandringssenter

Bakgrunnsstoff
 Nettstaden til Museumssenteret i Hordaland
 Tekstilindustrimuseet(tidlegare Norsk Trikotasjemuseum)
 Bevaringstenestene
 Havråtunet
 Vestnorsk utvandringssenter
 Osterøy museum
 Lyngheisenteret
 Kulturverntenesta i Nordhordland

Museum i Vestland
Ann

An eller Ann er eit kvinnenamn og ein namnedel. Ann har namnedag den 13. august.

Som frittståande namn er Ann ei engelsk kortform av Anna/Anne som er avleidd av det hebraiske namnet Hannah med tydinga 'gunst, nåde'. Dette namnet kan òg brukast som ledd i samansette namn, som Mariann eller An-Magritt.

Førsteleddet Ann- kan òg vera ei form avleidd frå Arn-, norrønt for 'ørn', i namn som Annlaug og Annfrid.

Namnet var lite brukt i Noreg før 1930, men var blant dei mest utbreidde døypenamna for jenter på 1960-talet.

Namneberarar 
 Ann-Margret (f. 1941), svensk-amerikansk skodespelar
 Ann Kavli (f. 1960), norsk forfattar
 Ann-Mari Thomassen (f. 1964), norsk sametingsrepresentant
 Ann Elen Skjelbreid (f. 1971), norsk skiskyttar
 Ann Kristin Flatland (f. 1982), norsk skiskyttar

Oppdikta personar 
 An-Magritt i romanen av same namn av Johan Falkberget.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ann» frå , den 12. august 2009. 
 

Kvinnenamn
Engelske førenamn
Førenamn av hebraisk opphav
Anine

Anina og Anine er kvinnenamn danna som kjæleformer av Anna og Anne med endinga -ine. Anine har norsk namnedag den 13. august.

Namna har vore brukt i germanske språkområde, som Tyskland og Danmark. Den finske namneforma er Anniina.

Namneberar 
 Anine Marie Magdalene Frölich (1762–1784), dansk ballerina
 Anine Bing (f. 1982), dansk modell og artist
 Anniina Karjalainen (f. 1983), finsk artist
 Anniina Mattila (f. 1984), finsk artist

Kvinnenamn
Bondalseidet sportskapell

Bondalseidet Sportskapell ligg på Bondalseidet mellom Ørsta og Sæbø på Sunnmøre. Sportskapellet vart bygd i 1972. Det ligg like ved Ørsta skisenter, 309 moh. Ørsta Indremisjon eig og driv sportskapellet/ungdomssenteret. Sportskapellet er vigsla og vert brukt til gudstenester. Det er om lag 40 overnattingsplassar.

Kjelder 
 

Kyrkjer i Ørsta
Norske kyrkjer frå 1972
World of Goo

World of Goo er eit hjernetrimspel utvikla av 2D Boy for Wii, Nintendo Switch, Microsoft Windows, OS X og Linux. Spelet vart lansert på Microsoft Windows og Wii i 18. oktober 2008 i Nord-Amerika, med utgjevingar på MacOS, Linux og Nintendo Switch dei etterfølgande åra.

Spelemekanikkar 

Spelet bygger på konseptet for å bygge store strukturar ve då bruke ballar av kliss. Spelet er delt inn i fem kapittel, som kvart inneheld fleire nivå. Kvart nivå har ein eigen grafisk og musikalsk stil. Eit ekstra rom i spelet, kalla World of Goo Corporation, lèt ein bygge ein så høgt tårn som mogeleg ved å bruke klissballane som spelaren har samla inn gjennom nivåa i spelet. Spelarar frå heile verda kan tevle om å bygge det høgaste tårnet, ettersom høgda på tårnet og talet på klissballar stadig blir lasta opp til sørvaren til 2D Boy.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell nettside

Dataspel frå 2008
Hjernetrimspel
Linux-spel
Mac OS X-spel
Nintendo Switch-spel
Wii-spel
Windows-spel
Pikmin

er eit sanntidsstrategi-spel utvikla og publisert av Nintendo for Nintendo GameCube. Det vart gjeve ut i Japan i oktober 2001, i Nord-Amerika desember 2001, og i Europa i juni året etter. Spelet er det første i Pikmin-serien, designa av Shigeru Miyamoto.

Pikmin er eit 3D-strategispel der ein kontrollerer Captain Olimar. Olimar blir følgt av pikmin som han kan kontrollera.

Oppfølgjaren til spelet, Pikmin 2, kom i 2004.

Dataspel frå 2001
Pikmin
Nintendo GameCube-spel
Wii-spel
Krisjna-djanmasjtami

Krisjna-djanmasjtami er ei hinduhøgtid der ein feirar på fødselsdagen til guden Krisjna, ein avatar av Visjnu. Feiringa fell på den 8. dagen i den mørke halvdelen av månaden sjravana. I den vestlege kalenderen vil dette som regel vera mellom midten av august og midten av september.

Feiring 
Ein kan innleia høgtida med ein faste den sjuande og ei nattevake til minne om den farefulle fødselen til Krisjna, som onkelen ville drepa, før han blei teken til tryggleik hjå ein fosterfamilie i Gokula. Ved midnatt kan ein ta helgenbildet til barnet Krisjna, vaska det og leggja det i ei vogge, og utføra árti, ei særskild tilbeding.

Om morgonen teiknar kvinner bakkemønster av barneføter som leier mot huset og tempelrommet der, for å visa Krisjna vegen inn. Teikningane kan òg vera eit symbol på at han kom inn i fosterheimen.

I Maharashtra er høgdepunktet for dagen at grupper av unggutar, kalla govinda, lager menneskepyramidar som prøver å slå sund ei høgthengande krukke fylt med flytande dravle. I følgje ei rekkje soger var Krisjna svært glad i som barn.

Namn 
Høgtida har ei rekkje namn som varierer mellom dei ulike regionane og kastene. Ho kan heita djanmasjtami, som tyder 'fødsel-åttande' eller variantar som krisjnadjanmasjtami eller govindasjtami. Sridjayanti eller srikrisjna djayanti, der siste ordet tyder 'årsdag', er også vanlege namn. 
Nemninga gokulasjtami viser til staden Krisjna blei fostra opp medan 'asjtami rohini', som viser til stjerna han blei fødd under (Aldebaran). I Nordvest-India kan ein kalla høgtida saatam aatham, 'sjuande åttande', fordi ein feirar begge desse datoane. I Maharashtra er ho kjend som dahi handi, 'dravle-krukke'.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Krishna Janmashtami» frå , den 12. august 2009. 
 

Hinduhøgtider
Indiske høgtider
Krisjna
Fødselsdagar
Visjnu-dyrking
August
September
Den spanske marinen

Den spanske marinen (spansk Armada Española) er den maritime delen av det spanske forsvaret og ein av dei eldste aktive marinestyrkane i verda. Armadaen har mellom anna utført bragder i verdshistoria som å oppdage Amerika, utføre den første jordomseglinga og oppdage sjøvegen frå Det fjerne austen til Amerika over Stillehavet (Urdaneta-ruta). I tre hundreår eskorterte den spanske marinen gallionkonvoiane i det omfattande handelsnettverket i Stillehavet frå Asia til Amerika og i Atlanterhavet frå Amerika til Europa. Den spanske marinen av den mektigaste styrken til sjøs i Europa frå tidleg på 1500-talet til midten av 1600-talet, og var ein av dei sterkaste i verda fram til tidleg på 1800-talet.

I 1987 bestod armadaen av 47 300 menneske, inkludert marinesoldatar, av desse om lag 34 000 vernepliktige. I 2002 vart alle greinene av det spanske forsvaret fullstendig omgjort til profesjonelle styrkar.. Dei største basane til den spanske marinen ligg i Rota, Ferrol, San Fernando og Cartagena.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside (spansk)
 http://www.todoababor.es/ (Spansk marinehistorie)
 Historia til spanske marinefolk
 http://www.revistanaval.com/
 http://www.losbarcosdeeugenio.com/principal_es.html
 El Arma Submarina Española (uoffisiell nettside)
 http://www.fotosdebarcos.com/ (Den spanske marinen med bilete av spanske marinefartøy)
 Krigsskip i den spansk borgarkrigen
 BUQUESDEGUERRA.TK, spansk nettside om marinefartøy

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Spanish Navy» frå , den 13. august 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
Edward Hopper

Edward Hopper () var ein amerikansk målar som er mest kjend for dei realistiske skildringane sine av einsemda i USA i samtida si.

Eit av dei mest kjende måleria hans er Nighthawks frå 1942 som viser nokre einsame menneske som besøkjer ein nattopen bar. Hopper vil vise den psykiske framandgjeringa mellom personane i måleriet. Det gav inspirasjon til plakaten Boulevard of Broken Dreams av den austerrikske målaren Gottfried Helnwein. I versjonen hans er det Humphrey Bogart, Marilyn Monroe og James Dean som besøkjer baren, og bakom disken står Elvis Presley. Det er også laga ein versjon der det er figurar frå fjernsynsserien The Simpsons som utgjer personane på biletet. Andre har også late seg inspirere av kunsten hans. I 2007 gav den norske forfattaren Frode Grytten ut boka Rom ved havet, rom i byen, som inneheld ti noveller baserte på måleri av Hopper.

Hopper er kjend for lysbruken i måleria sine. Både i måleri som Nighthawks, der bymiljø vert skildra, og i måleri der ein ser inn i eit rom, spelar lyset ei avgjerande rolle. I fleire av måleria til Hopper er horisontlinja gøymd, noko som bidreg til ei draumeliknande stemning.

Han er som sagt utdanna i USA, men reiste også mange gonger til Paris då han var ung. Reisinga betydde mykje for Hopper, noko ein kan forstå ved å sjå på måleria hans. Fyrst og fremst er det kanskje reisinga gjennom USA som gjenspeglar seg i måleria, men han besøkte også Mexico og Europa.

Dei siste måleria hans vart laga i 1965 og heitte Chair Car og Two Comedians.

Bakgrunnsstoff 
 Edward Hopper på National Gallery of Art i USA 
 Edward Hopper – Nighthawks 

USA-amerikanske målarar
Folk frå New York
Hallgeir

Hallgeir eller Halgeir er mannsnamn av norrønt opphav. Hallgeir har namnedag den 14. august.

Det norrøne Hallgeirr er sett saman av hallr som tyder 'stein' eller 'helle', og geirr som tyder 'spyd'.

Bruk 
I dag er Hallgeir eit sjeldan namn som er lite brukt utanfor Noreg. I 2009 var det 951 norske menn som heitte Hallgeir, og 147 som heitte Halgeir.

Namneberarar 
 Hallgeir Brenden (1929–2007) norsk langrennsløpar
 Hallgeir H. Langeland (f. 1955), norsk stortingspolitikar
 Halgeir Schiager (f. 1955), norsk organist
 Hallgeir J. Elstad, (f. 1964), norsk teolog
 Hallgeir Grøntvedt (f. 1959), norsk lokalpolitikar og ordførar
 Hallgeir Opedal (f. 1965), norsk journalist og forfattar
 Hallgeir Pedersen (f. 1973), norsk jazzmusikar og komponist

Kjelder 

 

Mannsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til våpen
Namn knytte til materiale
Hallgjerd

Hallgjerd, Hallgerd og Halgerd er kvinnenamn av norrønt opphav. Hallgjerd har namnedag den 14. august.

Det norrøne Hallgerðr er sett saman av hallr som tyder 'stein' eller 'helle', og gerðr som tyder 'gjerde' eller 'vern'.

Hallgjerd Hoskuldsdatter (Hallgerðr Höskuldsdóttir) er kona til sogehelten Gunnar frå Lidarende.

Bruk 
Namnet er sjeldan i Noreg og lite kjend elles. Det finst som Hallgerður på Island. I 2009 var det 73 norske kvinner som heitte Hallgerd, 45 som heitte Hallgjerd og 19 som heitte Halgerd.

Namneberarar 
 Hallgerd Benum Dahl (f. 1937), norsk sopran

Kjelder 

 

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til vern
Namn knytte til materiale
Vaktlar

Vaktlar er ei felles nemning for fleire biologiske slekter av mellomstore fuglar i fasanfamilien Phasianidae.

Vaktlar er små, tettbygde bakkelevande fuglar. Dei er frøetarar, men vil òg ta insekt og liknande små byttedyr. Dei hekkar på bakken og alle artar er i stand til korte, raske flygingar. Nokre artar som til dømes engvaktel og vaktel er trekkfuglar og flyg lange distansar. Somme artar blir haldne som fjørfe, eit døme er engvaktel som vert nytta til eggproduksjon. Arten vaktel har mellom anna leveområde i Noreg og står på Norsk Raudliste 2006 som nær trua. 

Tannvaktlar, Odontophoridae, i «den nye verda» og springvaktlar, Turnicidae, i er ikkje nært i slekt med vaktlar, men kalla opp etter vaktlar på grunn av liknande utsjånad og oppførsel.

Nolevande vaktelartar 
Slekt Coturnix
Engvaktel, Coturnix japonica
Vaktel, Coturnix coturnix
Harlekinvaktel, Coturnix delegorguei
Regnvaktel, Coturnix coromandelica
Grasvaktel, Coturnix pectoralis
Sumpvaktel, Coturnix ypsilophora
Asiablåvaktel, Coturnix chinensis
Afrikablåvaktel, Coturnix adansonii
Slekt Anurophasis
Kjempevaktel, Anurophasis monorthonyx
Slekt Perdicula
Buskvaktel, Perdicula asiatica
Slettevaktel, Perdicula argoondah
Kvitstrupevaktel, Perdicula erythrorhyncha
Manipurvaktel, Perdicula manipurensis

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Quail» frå , den 13. august 2009 
Syvertsen, P. O., Ree, V., Hansen, O. B., Syvertsen, Ø., Bergan, M., Kvam, H., Viker, M. & Axelsen, T. 2008. Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler.'' Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 22.5.2008)

Fasanfamilien

ca:Guatlla
en:Quail
eo:Koturno
fr:Caille
id:Burung puyuh
it:Quaglia
sw:Tombo
ms:Burung Puyuh
ja:ウズラ類
tl:Pugo (mga ibon)
tr:Bıldırcın
uk:Перепілка
ur:بٹیر
vi:Chim cút
yi:וואכטל
Flyging

Flyging er det å røra seg gjennom lufta utan å ha kontakt med bakken. Ei rekkje dyr flyg ved hjelp av venger som dei kan bruka til å oppnå løft og gli på luftstraumar med. Fleire menneskeskapte fargreier kan også flyga ved hjelp av ulike teknikkar, som mekaniske venger, propellar og ballongar. Læra om rørsle i luft kallar me aerodynamikk.

Flaggermus og mange fuglar og insekt er kjende for å kunna flyga. Flygeekorn og flygefisk kan berre få til glideflukt. Menneskeskapte luftfartøy er mellom anna fly, helikopter, luftskip og varmluftsballong.

Bakgrunnsstoff
Drake

Drake kan visa til:

I tru og soger:
 Fabeldyret drake, eit ormeliknande segndyr ein mellom anna kjenner som europeisk drake og kinesisk drake.
 Ein komet
 Stjernebildet Draken

I naturen:
 Drakeblod, raud harpiks
 Drakelilje (Cordyline terminalis)
 Øgleslekta Draco

Menneskeskapte ting:
 Drake i snor, eit flygande leiketøy laga av ei kledd ramme
 Drake i geometrien
 Drakebåt
 Drakestil
 Eit større vikingskip, ofte med utskore drakehovud

Namn:
 Drake-likninga
 Namnet Drake, mellom anna bore av Francis Drake og Nick Drake
musikaren Drake

Stader:
 Drakesundet mellom Kapp Horn og Antarktis
 Drake's Island i Plymouth Sound i Devon i England

Australia
 Drake i New South Wales
Canada
 Drake i Saskatchewan i Canada

USA
 Byen Drake i Nord-Dakota
 Drake University i Des Moines i Iowa i USA
 Dei mindre stadene Drake i Arizona, Drake i Colorado og Drake i Illinois

Kjelder
Determinisme

Determinisme er innan filosofien læra om at alt som skjer er strengt årsaks-bestemt (determinert). Determinisme vert mellom anna nytta i moralfilosofien om standpunkt som nektar for at mennesket har fri vilje og hevdar at alle handlingar, tankar og slutningar er resultat av årsaker som på førehand finst i eller utanfor mennesket. Mange filosofar har meint det er nødvendig å nekte for streng determinisme fordi mennesket ellers ikkje kan ha ansvar for sine handlingar. 

Innan fysikken er determinisme eit prinsipp som seier at dersom vi kjenner posisjonen og farten til alle partiklar i universet i eit bestemt tidspunkt, og kjenner alle krefter som til ei kvar tid verkar på partiklene, så kan vi føreseie alle framtidige (og fortidige) tilstandar til alle fysiske system i universet.

I nyare tid er idéen om at verda er deterministisk blitt prøvd tilbakevist gjennom kvantefysikk, men det er uklart om dette er ei gyldig tilbakevisning. Vitskapeleg determinisme er av Stephen Hawking ( i boka A Brief History of Time) definert som at «...noko som vil hende i framtida, kan bli forutsagt.» Han meiner vidare at det kan vere rom for determinisme også innan kvantemekanikken:

These quantum theories are deterministic in the sense that they give laws for the evolution of the wave with time. Thus if one knows the wave at one time, one can calculate it at any other time. The unpredictable, random element comes in only when we try to interpret the wave in terms of the positions and velocities of particles. But maybe this is our mistake: maybe there are no positions and velocities, but only waves. It is just that we try to fit the waves to our preconceived ideas of positions and velocities. The resulting mismatch is the cause of the apparent unpredictability. 
(konklusjon i A Brief History Of Time av Hawking)

Filosofar som representerer deterministiske tankar 
 Baruch Spinoza
 Holbach 
 Pierre-Simon Laplace

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Determinisme» frå , den 14. august 2009. 
 
 SNL om Determinisme fysikk og determinisme filosofi.

Filosofi
Fysikk
Herodot

Herodot (gresk: Ἡρόδοτος – Hēródotos) var ein gresk historieforfattar som var fødd omkring år 484 f.Kr. i Halikarnassos i Vesleasia, og som levde til 425 f.Kr. Han er rekna som sogeskrivinga sin far.

Herodot gjorde lange reiser til Egypt, Syria, Babylonia, Persia og Europa. Omkring år 450 f.Kr. var han ei tid i Aten, i 444 f.Kr. busette han seg i den nye kolonien Hurioi i Sør-Italia. Herodots verk, som han kalla Histories apodexis (Granskingar), vart ei verdssoge på ni band med utgangspunkt i soga om persarkrigen, skrive på ei jonisk dialekt.

Herodot tek utgangspunkt i at gudane styrer alt, og at dei grip inn i dei historiske hendingane. Gudane toler ikkje at menneske vert for store. Forteljingane inneheld ei mengd spennande småsoger. Sjølv om alt han fortel, ikkje kan stå for historisk kritikk, gjev verket hans ei mengd gode historier og geografiske opplysningar.

Kjelder 
 Kristen Weierholt i Norsk Allkunnebok (1955)

Forfattarar frå gresk antikk
400-talet fvt.
Drake i snor

Drake er ei menneskeskapt greie som kan flyga ved at ein held henne på stram line mot luftstraumar. Drakar kan brukast som leiker, til oppvisingar og tevlingar. Dei kan òg ha ulike nytteføremål som lyftereiskapar, til krigføring eller til vitskaplege eksperiment. Store drakar kan ha stort nok lyft til å lyfta menneske, og blei brukt til å utvikla dei første flygemaskinane.

Den typiske draken er ein tre- eller firkant laga av ei enkel ramme som er dekt med papir, tøy eller plast. Han har ofte pynta snorer eller slør hengande etter seg. Det er òg mogleg å laga større, meir innvikla drakar eller sigle ei rekkje av fleire drakar festa til éi snor. Snora som leier til jorda kan vera festa til eit stilleståande eller rørleg punkt.

Soge 

Drakar spreidde seg til resten av verda frå Kina, der dei blei brukte for nær tre tusen år sidan. Kinesarane hadde lette materiale som silke og bambus. Første gongen ein papirdrake er nemnd er i 549. Drakar blei brukte til å måla vind og avstander, til signalgjeving og kommunikasjon under krigføring, og til å løfta menn.

Drakar laga av lauv av ei anna utforming enn dei kinesiske drakane har også vore i bruk i Søraust-Asia og Oseania i svært lang tid, til dømes til drakefiske. Det er gjort framlegg om at desse kan ha oppstått uavhengig frå, kanskje til og med før dei kinesiske. 

Ulike drakar av kinesisk mønster spreidde seg over resten av Asia. Ein lett og lettstyrt draketype brukt i drakekamp blei populær i Japan og Sør-Asia, ein skikk som framleis er halden i hevd. Drakane nådde Nord-Afrika, og kom til Europa på 1600-talet. Her var dei hovudsakleg rekna som ei barneleike, men frå 1700-talet blei det utført fleire vitskaplege eksperiment med drakar.

Bruk i vitskap og teknologi 

I 1749 brukte skotten Alexander Wilson ei line med fleire drakar til å måla temperaturen ved ulike høgder i atmosfæren. I 1750 føreslo Benjamin Franklin at ein drake kunne brukast til å avleia elektrisitet frå lyn, og i 1752 utførte Thomas-François Dalibard forsøket. Dette førte til oppfinninga av lynavleiaren. I 1853 blei ein drake tilverka av britiske George Cayley brukt til å løfta ein mann. Dette var den første flygemaskinen som ikkje bygde på ballongprinsippet, og førte til utviklinga av fly med stive vengjer.

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Kite» frå , den 14. august 2009.

Bakgrunnsstoff 

Leiketøy
Flyging
Papirleiketøy