alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Szinva

Szinva er ei elv nord i Ungarn og ei av sideelvane til Sajó. Elva har utspring i Bükkfjella og er 30 km lang. 20 km av elva renn gjennom byen Miskolc. Meir enn 70 bruer er bygd over elva og i delar av byen renn ho under bakken. 

Ei demning er bygd på Szinva og elva Garadna og dette danna Hámorisjøen i Miskolc-Lillafüred rundt 1770. Den høgaste fossen i landet (20 meter høg) høyrer til Szvina like i nærleiken og er ein stor turistattraksjon. Vatnet er ei viktig vasskjelde til byen og om sommaren kan derfor dei øvre dalen av ho stundom verte tørrlagd. Då vert det pumpa vatn frå innsjøen for å få vatn i fossefalla. Garadna renn ut i Szinva om lag 100 meter etter fossen. 

Szinva førte til ein stor flaum i 1878, ein av dei største flaumane på 1800-talet. Flaumen tok 400 liv og nesten øydela heile sentrum av Miskolc. 

Før 1990, då Miskolc vart eit senter for tungindustri, var elva svært forureina, hovudsakleg på grunn av papirfabrikken i Diósgyőr. I dag er ho mykje reinare og dette har ført til at det i dag er noko fisk i elva.

Bakgrunnsstoff 

 Bilete av fossefall i elva

Kjelde 

Elvar i Ungarn
Susheela Raman

Susheela Raman () er ein australsk songar og låtskrivar av indisk opphav.

Raman blei fødd i London av tamilske foreldre frå India, men flytta som barn til Australia med familien. Ho studerte og opptredde med sørindisk karnatisk song, men blei frå tenåra meir oppteken av blues og rock. Seinare utvida ho kjennskapen sin til indisk musikk gjennom studie med hindustanisongaren Shruti Sadolikar, og prøvde å finna eit uttrykk som samla dei to tradisjonane saman med Sam Mills. Ho har seinare studert med bhaktisongaren Kovai Kamla.

Raman og Mills gav ut det første albumet i 2001, Salt Rain, på plateselskapet Narada, eit underselska til EMI. Plata selde til gull i Frankrike og kom til finalen i den engelske utdelinga av Mercury Music Prize. BBC Radio 3 utnemnde henne til «beste nykomling» i sine prisar for verdsmusikk.

På det andre albumet, Love Trap frå 2003, song ho saman med mellom anna den nigerianske trommeslagaren Tony Allen og Yat Kha-songaren Albert Kuvezin frå Tuva. Music for Crocodiles frå 2005 blei delvis spelt inn i Chennai i India. «The Same Song» frå albumet blei brukt i slutten av filmen The Namesake regissert av Mira Nair.

På det fjerde albumet sitt, 33 1/3 frå 2007, gjekk Raman vekk frå å skriva sine eigne songar, og tolka i staden songar kjende frå 60- og 70-talet, mellom anna skrivne av Bob Dylan, John Lennon og Velvet Underground. Musikken var framleis prega av ei blanding av aust og vest, med musikarane Sam Mills på gitar, Vincent Segal på cello, og Aref Durvesh på tabla og perkusjon.

Verkliste 
 Salt Rain (2001
 Love Trap (2003)
 Music for Crocodiles (2005)
 33 1/3 (2007)
 Vel (2011)
 Queen Between (2014)
 Ghost Gamelan (2018)

Kjelder 
 Artistpresentasjon ved BBC3
 «Susheela Raman» med smakebitar frå 33 1/3 på bigozine2.com
 Susheela Raman-biografi på last.fm
 «Susheela Raman»  ved Harmony Ridge Music

Bakgrunnsstoff 
 susheelaraman.com offisiell nettstad
 Intervju med Susheela Raman og Sam Mills frå plateselskapet Narada

Australske songarar
Tamilske musikarar
Verdsmusikk
Tisza

Tisza er ei av dei store elvane i Sentral-Europa og ei av dei store sideelvane til Donau frå venstre. Ho har sitt utspring i Ukraina med Kvite Tisza i Khornohora og Svart Tisza Gorganijfjella. Ho renn delvis langs grensa til Romania og renn gjennom Ungarn, der ho så vidt renn langs grensa til Slovakia. Ho munnar ut i Donau i Vojvodina i Serbia. Ho dannar grensa mellom regionane Bačka og Banat. Tisza har eit nedslagsfelt på om lag 157 186 km².

Namn 
Namnet på elva i dei forskjellige landa ho renn gjennom er: 
 Rumensk: Tisa
 Ukrainsk: Тиса (Tysa)
 Slovakisk: Tisa
 Ungarsk: Tisza
 Serbisk: Тиса (Tisa)

I antikken vart ho kalla Tisia og dei latinske namna på ho var Tissus, Tisia, Pathissus (Plinius den eldre, Naturalis historia, 4.25). På tysk vert ho kalla Theiß.

Regulering 
Lengda til Tisza i Ungarn brukte å vere 1 419 km. Ho rann over Den store ungarske sletta, som er ei av dei største slettene i Sentral-Europa. Sidan sletter kan føre til at elvar renn svært sakte, og Tisza fylgde ei lttei med mange svingar, som førte til store flaumar i området. 

Etter fleire mindre forsøk, organiserte István Széchenyi «kontrollen av Tisza» (ungarsk a Tisza szabályozása) som starta 27. august 1846 og var ferdig i 1880. Den nye lengda hennar i Ungarn vart 966 km, med 589 km «døde kanalar» og 136 km med ny elevleie.

Tiszasjøen 
I 1970-åra starta bygginga av Kisköre-reservoaret for å kontrollere flaum og lagre vatn til tørre periodar av året. Det viste seg derimot at resultatet, Tiszasjøen, vart ein av dei mest populære turistdestinasjonane i Ungarn, sidan han hadde mange av dei same kvalitetane som Balatonsjøen og langt lågare prisar.

Skipsfart 
Tisza er framkommeleg for båttrafikk langs store delar av leia hennar. Det er ikkje mange åra sidan elva vart opna opp for internasjonal skipsfart. Før skilde Ungarn mellom nasjonale og internasjonale elvar, som indikerte om ikkje-ungarske fartøy var tillate eller ikkje. Etter at Ungarn vart eit medlemsland i EU vart dette skiljet heva og fartøy vart tillate på Tisza.

Sideelvar 

 Mureș (i Szeged)
 Arieș (nær Gura Arieșului)
 Târnava (nær Teiuș)
 Târnava Mare (i Blaj)
 Târnava Mică (i Blaj)
 Körös (nær Csongrád)
 Crișul Repede (nær Gyoma)
 Barcău (i Szeghalom)
 Crișul Alb (nær Gyula)
 Crișul Negru (nær Gyula)
 Zagyva (i Szolnok)
 Sajó (i Tiszaújváros)
 Hornád (nær Miskolc) 
 Bodrog (i Tokaj)
 Ondava (nær Cejkov)
 Latorica (nær Cejkov)
 Laborec (nær Oborin)
 Uzh (nær Pavlovce nad Uhom)
 Cirocha (i Humenné)
 Stara
 Vicha
 Kerepets
 Crasna (i Vásárosnamény)
 Someș (nær Vásárosnamény)
 Someșul Mic (i Dej)
 Someșul Cald (i Gilău)
 Someșul Rece (i Gilău)
 Someșul Mare (i Dej)
 Șieu (i Beclean)
 Bistrița (nær Bistrița)
 Săpânţa
 Sarasău
 Iza
 Mara
 Vişeu
 Begej (nær Titel)
 Čik (nær Bačko Petrovo Selo)
 Jegrička (nær Žabalj)

Bakgrunnsstoff 

 Om Tisza

Kjelde 

 
Elvar i Ukraina
Elvar i Romania
Elvar i Ungarn
Elvar i Slovakia
Elvar i Serbia
Sideelvar til Donau
Internasjonale elvar i Europa
Den slovakisk-ungarske grensa
Den ukrainsk-ungarske grensa
Den serbisk-ungarske grensa
Válicka

Válicka er ei lita elv i Zala fylke vest i Ungarn. Ho har sitt utspring sørvest i fylket og munnar ut i Zala. Ho renn gjennom landsbyen Bocfölde.

Elvar i Ungarn
Zagyva

Zagyva er ei elv i Ungarn. Elva er 160 km lang og har eit nedslagsfelt på om lag 5 677 km². Zagyva har utspring nær Salgótarján i Nógrád fylke. Ho renn gjennom byane Bátonyterenye, Pásztó, Hatvan og Jászberény og munnar ut i Tisza ved Szolnok. Middelvassføringa i Szolnok er 9 m³/s.

Kjelde 

Elvar i Ungarn
Tisza
Ernest Shackleton

Ernest Henry Shackleton () var ein britisk polarforskar med irsk bakgrunn. Han omkom under Endurance-ekspedisjonen.

Liv

Shackleton var fødd i Kilkea i County Kildare i Irland. Han starta Antarktis-karrieren sin som fenrik på Discovery-ekspedisjonen leia av Robert Falcon Scott. Scott og Edward Adrian Wilson nådde 82°17'S den 31. desember 1902, som då var det sørlegaste punktet noko menneske hadde vore. Ernest Shackleton var òg med i «Sør-gruppa», men vart beordra til å vente på 82°15'S med hundane.

Det har i ettertid vorte hevda at Scott og Shackleton i løpet av denne ekspedisjonen vart uvener og at dette var grunnen til at Shackleton ikkje fekk vere med til det sørlegaste punktet. I løpet av turen sørover utvikla Shackleton skjørbuk, og han vart difor send tilbake til England av Scott tidleg i 1903, før ekspedisjonen var over. Einskilde forfattarar har hevda at dette vart gjort på trass av at Shackleton på dette tidspunktet var så godt som symptomfri og at motivet til Scott var å kvitte seg med eit ekspedisjonsmedlem han så på som ein konkurrent. Sjølv om det er usikkert korleis tilhøvet mellom Scott og Shackleton var på det personlege planet, kom dei i dei neste åra til å vere dei leiande i Storbritannia innan polarekspedisjonar. Som ei følgje av dette konkurrerte dei om midlar frå dei same sponsorane, og det var uunngåelig at det vart konkurranse mellom dei to. Dei stod òg, til ei viss grad, for eit skilje i britisk polarteknikk. Der Scott dyrka det tradisjonelle britiske med menn som trekte sledar til fots, var Shackleton av same oppfatning tidleg i karrieren sin. Begge satsa på hestar og motoriserte framkomstmiddel, men dei viste seg dårleg eigna. Hundar hadde dei vanskar med då dei ikkje «forstod» hundar og hundane ikkje «forstod» herrane sine. Dei vart i tillegg dårleg fôra og pressa til å dra det dobbelte av normal last. Dei vart òg tvinga til å trekkje i gangfart, noko som er unaturleg for ein hund som ynskjer å trave i «joggefart». Det er mogleg at Shackleton til slutt lærde av feila sine og godtok det Roald Amundsen gong på gang prøvde å innprente britane: bruk hundar og ski.

Han vart mest kjend for Nimrod- og Endurance-ekspedisjonen i Antarktis, som han sjølv leia. Førstnemnde nådde lengst sør på 88°23', 180 km frå polpunktet i 1909. Sistnemnde varte frå 1914 til 1916 og ekspedisjonsskipet «Endurance» (bygd i Sandefjord i 1912) vart knust av isen. Shackleton drog til Sør-Georgia med ein liten livbåt, der han fekk henta hjelp. Han fekk hjarteinfarkt og døydde i Grytviken på Sør-Georgia under den fjerde ekspedisjonen sin til Antarktis.

Flytypen Avro Shackleton er kalla opp etter han.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ernest Shackleton» frå ,  den 4. januar 2013.

Bakgrunnsstoff

Britiske oppdagarar
Britiske polfararar
Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane
Antarktiske polfararar
Folk døde under antarktisekspedisjonar
 
Anglo-irar
Folk frå County Kildare
Elva Zala

Zala er ei elv sørvest i Ungarn. Ho har utspring i åsane ved grensa til Austerrike og Slovenia. Elva renn gjennom byen Zalaegerszeg før ho munnar ut i Balatonsjøen nær Keszthely. Zala renn gjennom dei ungarske fylka Vas og Zala.

Kjelde 

Zala
Asbest

For byen i Russland, sjå Asbest i Russland

 
Asbest- (frå gresk: a(ikkje) sbestos (sløkkbart) via ei latinsk feiltolking av asbestos (uleska kalk). Namnet asbest vert nytta om ei gruppe fibrøse mineral som vert utgjort av hydrogen-magnesium-silikat. Fibrane har vore kjend sidan oldtida, og vorte nytta i ymse industriprosessar. Støv av asbest er kreftframkallande, noko ein fann ut på 1970-talet.

Asbest blei blanda med bindemiddel som sement eller limstoffar og valsa ut til plater eller matter. Det blei nytta til bremsesko og -klosser, pakningar i motorar og maskinar, rundt glødelekamar i komfyrplater og elektriske omnar. Blanda med sement fekk ein Eternit-plater som blei bruka til å kle hus med, både på veggar og tak.

Asbest blei rekna som svært nyttig av di det både var varmeisolerande, brannsikkert og fibrane var både fleksible, sterke og strekkfaste. Innanding av relativt små mengder asbeststøv av enkelte sortar har vist seg å føre til auka risiko for fleire sjukdommar, som asbestose og kreft. Mange land har difor innført forbod mot all bruk av stoffet i byggematerialar og anna bruk som gjev risiko for at nokon skal bli eksponert for stoffet. 

Frå midten av 1990-talet har asbest vore forbode i biltilbehøyr. Erstatningsmidla er fibre av Aramid, Twaron og Kevlar.

Sjå òg 
 Norsk Eternit Fabrikk

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 EPA Asbestos (en)

Mineral
Byar i Ungarn

Ungarn har 3 152 busetnadar. Av desse er 298 byar (ungars város, fleirtal városok; terminologien skil ikkje mellom by og småby), og 2 854 landsbyar eller tettstader (ungarsk község, fleirtal községek). Hovudstaden Budapest har ein spesiell status og er ikkje ein del av eit fylke, medan 23 av byane er såkalla byfylke (megyei jogú város – 'by med fylkesrettar'). Alle fylkesete, bortsett frå Budapest, er byfylke, i lag med fem andre byar som har eit folketal på meir enn femti tusen. 

Den største byen er hovudstaden Budapest og den minste er Pálháza med 1 114 innbyyggjarar (2001). Den største tettstaden er Isaszeg (folketal: 10 256). Det er meir enn 100 tettstadar eller landsbyar med mindre enn 100 innbyggjarar, medan den minste landsbyen har færre enn 20 innbyggjarar.

Største byar i Ungarn 
Dette er ei liste over dei største byane i Ungarn. 

 Budapest 1 727 300 (2 550 000) ****
 Debrecen 205 100 ***
 Miskolc 181 100 (270 000) ***
 Szeged 162 500 ***
 Pécs 158 700 ***
 Győr 128 400 ***
 Nyíregyháza 116 200 **
 Kecskemét 106 500 **
 Székesfehérvár 103 300 ***
 Szombathely 81 200 **
 Szolnok 76 700 **
 Tatabánya 71 800 **
 Kaposvár 67 700 **
 Békéscsaba 66 900 **
 Zalaegerszeg 61 600 **
 Veszprém 61 000 **
 Eger 56 900 **
 Érd 56 800 *
 Sopron 55 300 *
 Dunaújváros 53 600 *
 Nagykanizsa 52 400 *
 Hódmezővásárhely 48 600 *
 Salgótarján 45 200 **
 Ózd 39 114
 Baja 38 143
 Cegléd 37 939
 Szekszárd 35 900 **
 Vác 33 903
 Pápa 33 583
 Gyöngyös 33 013
 Gyula 32 355
 Hajdúböszörmény 32 208
 Orosháza 32 052
 Ajka 31 971
 Kazincbarcika 31 575
 Kiskunfélegyháza 31 508
 Gödöllő 31 263
 Szentes 31 082
 Mosonmagyaróvár 30 840
 Esztergom 30 122

stjernene tyder: **** hovudstad *** regionssenter ** fylkessete * by med fylkesrettar

Alfabetisk liste over byar i Ungarn

Bakgrunnsstoff 

 Underinndelng av Ungarn
Megye

Megye (fleirtal megyék) er eit fylke i Ungarn. Ungarn er delt inn i 20 regionar der 19 av dei er megyék og den siste er hovudstaden (főváros): Budapest. Desse er igjen delt inn i 167 kistérségek, der Budapest er sin eigen underinndeling. 

Det er 23 byar med fylkesrettar (megyei jogú városok, eintal: megyei jogú város), stundom kalla byfylke. Dei lokale styresmaktene i desse by ane har meir makt, men dei er ikkje sjølvstendige einingar. 

Det er fem byar med fylkesrettar i tillegg til byane som er fylkessete: 

 Érd (Pest fylke)
 Dunaújváros (Fejér fylke)
 Hódmezővásárhely (Csongrád fylke)
 Nagykanizsa (Zala fylke)
 Sopron (Győr-Moson-Sopron fylke)

Ungarn
Ungarsk geografi

ro:Comitatele Ungariei
Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme

Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme, på folkemunne «Pontoppidan» eller «Pontoppidans forklaring» er ei bok som har den fulle tittelen «Sandhed til Gudfrygtighed, udi en eenfoldig og efter Muelighed kort dog tilstrekkelig Forklaring over Sal. Doct. Mort. Luthers Liden Catechismo, Indeholdende alt det, som den, der vil blive salig, har behov, at vide og giøre. Paa Kongelig allernaadigst Befalning, til almindelig Brug.» Boka er skriven av den danske teologen Erik Pontoppidan og vart første gong utgjeven i 1737. Pontoppidan var pietist, og skreiv denne boka på ordre av kong Kristian VI av Danmark-Noreg som lærebok i kristendomskunnskap i skulen. Alle som skulle konfirmerast i Danmark-Noreg, måtte læra seg å hugsa store delar utanboks.

Oppbygning 
Sandhed til Gudfryktighet er forma som spørsmål og svar om tru i protestantisk kristendom. I tidlege utgåver var det 759 spørsmål, i seinare utgåver er det 750 spørsmål, då nokra vart slegne saman. Boka er bygd opp som ei aktualisering og utdjuping av Luther si litle katekisme og har desse kapitla: 
 Om Loven
 Om Troen 
 Om Bønnen 
 Om Dåpen 
 Om Nattverden

Døme på spørsmål og svar 
 273(280) Hvilken er den første Aarsag? 
 Guds retfærdige Vrede og Nidkiærhed, som truer med å straffe alle modtvillige Overtrædere. 

 345(352) Hvad har Gud skabt? 
 Himmel og Jord, og alt det, der er udi, nemlig Soel, Maane, Stierner, Planeter, Elementer, Dyr, Fugle, Fiske, Orme og en utallig Mængde af andre ting, som tiener til Guds ære og vort Gavn; skiønt vi ey kiende dem alle. 1. Mos. 1.

Bruk 
I Danmark var «Pontoppidan» pensum til 1794, men i Noreg var boka i bruk til innpå 1900-talet. I Det evangelisk-lutherske kirkesamfunn har boka vore bruka heilt fram til i dag, difor er ho framleis å få kjøpt.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Sannhet til gudfryktighet on Google Play
 Sannhet til gudfryktighet on App Store
 Sandhed til Gudfryktighed som e-tekst 
 ISBN 82-992862-3-9

Luthersk kristendom
Lærebøker
Bøker frå 1737
Kristne tekstar
Las Palmas de Gran Canaria

Las Palmas de Gran Canaria, òg berre kalla Las Palmas, er regionshovudstad (i lag med Santa Cruz), ein kommune, og den største byen på Kanariøyane. Byen ligg nordaust på Gran Canaria, om lag 150 km utanfor nordvestkysten av Afrika i Atlanterhavet.  Nabokommunane er Arucas, Santa Brígida og Telde. Hamna heiter Puerto de la Luz.

Innbyggjartalet er 377 650 (2017). Byen er del av det femte største storbyområdet i Spania med om lag 700 000 innbyggjarar. Per 2010 var Las Palmas den niande største spanske byen. Av byar i Den europeiske unionen som ikkje ligg i Europa, er Las Palmas den største.

Historie 
Las Palmas vart grunnlagd 24. juni 1478 som Real de Las Palmas av Juan Rejón, leiaren for den kastiljanske hæren som invaderte øyane og gjekk til krig mot dei lokale guanchane (innfødde på Kanariøyane). Han har namn etter dei mange palmetrea som voks her.

I 1492 kom Kristoffer Columbus til byen og var her ei stund før han reiste vidare på den første reisa til Amerika. Han stoppa her òg på veg attende til Spania. 

I 1883 byrja ein byggja ei moderne hamn ved byen.

I 1927 vart byen den andre hovudstaden på Kanariøyane. Før den tid var berre Santa Cruz de Tenerife hovusdstad.

Hamna, Puerto de la Luz, fekk auka betydning på 1970-talet og tidleg på 1990-talet då Suezkanalen var lukka på grunn av Midtausten-konflikten.

Klima
Las Palmas har eit subtropisk klima med sommarlege temperaturar året rundt.

Næringsliv
Hamna er stoppestad for mange skip som går i fart mellom Europa og Amerika, og blir årleg vitja av tusenvis av fartøy. Det har bunkersoljelager, og blir også brukt som stoppestad for fiskefartøy og passasjertrafikk. Hovudeksportartiklar frå hamna er mellom anna sement, bananar, tomatar og andre landbruksprodukt. Turisme står for om lag 60 % av økonomien.

Folkesetnad
Innbyggjartalet er 377 650 (2017). Nær halvparten (45,9 %) av innbyggjarane på øya Gran Canaria og 18,35 % av innbyggjarane på Kanariøyane bur (per 2008) i byen (per 2008).

Organisering
Inndelinga av Las Palmas er (per 2018):
Vegueta, Cono Sur y Tafira
Centro
Isleta-Puerto-Guanarteme
Ciudad Alta
Tamaraceite-San Lorenzo-Tenoya

Strender
Her finst fem strender (Las Canteras, Las Alcaravaneras, San Cristobal, El Confital og La Laja).

Festdagar
Det årlege karnivalet i Las Palmas de Gran Canaria er ein av dei største attraksjonane i byen.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Las Palmas de Gran Canaria» frå ,  den 12. oktober 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 infolaspalmas.com

Byar på Kanariøyane
Gran Canaria
Spanske hamnebyar ved Atlanterhavet
Busetnader grunnlagde i 1470-åra
Skipingar i 1478
Apure

Estado Apure er ein av dei 23 delstatane (estados) i Venezuela. Delstatshovudstaden er San Fernando de Apure.

Basert på folketeljinga i 2001 er folketalet for Apure no estimert til 473 900 innbyggjarar (2007).

Politisk inndeling 
Liste over kommunar (spansk municipios) i Apure:

Delstatar i Venezuela
Regionar i Ungarn

Det er sju regionar i Ungarn. Desse vart oppretta i 1999 og det er meininga at dei skal erstatte dei 19 fylka og hovudstaden. 

 Nord-Ungarn inneheld fylka Borsod-Abaúj-Zemplén, Heves og Nógrád.
 Den nordlege store sletta inneheld fylka Hajdú-Bihar, Jász-Nagykun-Szolnok og Szabolcs-Szatmár-Bereg.
 Den sørlege store sletta inneheld fylka Bács-Kiskun, Békés og Csongrád.
 Sentral-Ungarn inneheld fylket Pest og hovudstaden Budapest.
 Sentral-Transdanubia inneheld fylka Komárom-Esztergom, Fejér og Veszprém.
 Vest-Transdanubia inneheld fylka Győr-Moson-Sopron, Vas og Zala.
 Sør-Transdanubia inneheld fylka Baranya, Somogy og Tolna.

Kjelde

Sjå òg 
 Megye

Ungarsk geografi
Dies irae

«Dies irae» (latin for 'Vreidedagen') er ein latinsk hymne frå 1200-talet, truleg skriven av Thomas av Celano. Teksten er rekna som ein del av sekvens-diktinga i tida., og er difor gjerne kalla Dies irae-sekvensen. 

Kvar strofe har tre trokeiske verseliner som rimer. Diktet skildrar dommedag, «då redslerop mot himlen ljomar» og held fram med bøner om frelse frå helvete. Ei omsetjing ved Anders Hovden og Ragnhild Foss står i Norsk salmebok på nr. 252 («Vreidedagen, han skal renna» - 16 vers); ei omsetjing ved Ragnhild Foss står i den katolske salmeboka Lov Herren på nr 653 («Vreidedagen verdi tyner» - 17 vers).

«Dies irae» inngjekk tidlegare i den katolske dødsmessa, men dette vart endra ved liturgien av 1969.

Diktet

Musikken 
Melodien er gregoriansk, nedteikna i Wittenberg i 1529. Temaet har vore bruka i ulike samanhenger, bl.a. i Hector Berlioz' Symphonie fantastique, Franz Liszts Totentanz og fleire stykke av Sergej Rachmaninov, samt i opningsscena i Stanley Kubricks film Ondskapens hotell (The Shining).

Teksten har som ein del av den romerskkatolske rekviemmessa blitt bruka av mange komponistar, mellom anna Mozarts, Berlio' og Verdi, og i Benjamin Brittens War Requiem.

Salmar frå mellomalderen
Kristen liturgi
Oslo Songdanslag

Oslo Songdanslag vart skipa i 1922 og er den nest eldste i Oslo. Den eldste er Leikarringen i BUL som vart skipa i 1919.

Bakgrunnsstoff 
 Folkedans.com
 Oslo Songdanslag

Norsk folkedans
Folkedans
Minnesund

Minnesund er ein tettstad i Eidsvoll kommune i Viken. Tettstaden har .

Geografi i Eidsvoll
Romerike
Tettstader i Viken
Langset kyrkje

Langset kyrkje står på Langset i Eidsvoll kommune i Viken fylke, og er ei tømra langkyrkje frå 1859. Kyrkja vart opphaveleg oppført som krosskyrkje etter teikningar laga av Christian Heinrich Grosch for Flå kyrkje i Hallingdal, men i 1891 vart tverrarmane fjerna. Interiøret vart endra i 1928–30 etter planar av Arnstein Arneberg.

Bakgrunnsstoff 
 Sigrid og Håkon Christie: Langset kirke i «Norges kirker»
 
 Langset kirke på Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Eidsvoll
Christian H. Grosch
Kulturminne i Eidsvoll
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Trekyrkjer i Borg bispedøme
Kyrkjer i Øvre Romerike prosti
Langkyrkjer i Borg bispedømme
1859 i Noreg
Mah-Rukh Ali

Mah-Rukh Ali () er ein norsk-pakistansk journalist og forfattar fødd i Oslo. 
Ho var nyheitsanker i TV 2 Nyhetene i ti år, og i 2017 blei ho kommunikasjonsjef i CARE Norge.

Ho var den første framandkulturelle kvinna som blei nyheitsanker i NRK, i 2006 (Noman Mubashir var den første mannen), og leia den aller første ordinære sendinga på TV 2 Nyhetskanalen saman med Terje Svabø.

Mah-Rukh Ali er fødd og oppvaksen i Oslo, med foreldre frå Pakistan og tre brør, men har også i periodar butt i foreldra sitt heimland. Ho snakkar tre språk flytande — norsk, urdu og panjabi. Som 14-åring skreiv ho Den sure virkeligheten. Boka handlar om å veksa opp i Oslo som muslim og jente, om å føla seg norsk, men bli behandla annleis.

Ali er utdanna journalist gjennom Høgskulen i Volda og har bachelorgrad frå Lahore i Pakistan. Ho har jobba i mellom anna Aftenposten, Dagbladet og Klassekampen. Ho begynte i NRK Dagsnytt i 2003, og kom til Dagsrevyen som reportar hausten 2005, då ho mellom anna vart send til det jordskjelvramma området i pakistansk Kashmir. 
Hausten 2006 blei ho tilsett i TV 2, og 15. januar 2007 opna ho TV 2 Nyhetskanalen.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon i Bt.no 2006 
 Presentasjon i Dagbladets Magasinet 17. januar 2007

Norske journalistar
Nordmenn av pakistansk opphav
Folk frå Oslo
NRK-journalistar
Programleiarar for TV2
Trond Lode

Trond Lode () er ein norsk politikar, som representerer Senterpartiet. Han vart stortingsrepresentant for Rogaland fylke etter at Magnhild Meltveit Kleppa vart statsråd i september 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Lode, Trond (1974-) Senterpartiet på http://www.stortinget.no
 Trond til Tinget på http://www.jbl.no 
 Trond Lode sitt arkitektkontor 

Folk frå Hå
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar for Rogaland