alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Château-Salins

Château-Salins (tysk Salzburgen) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 2 500 innbyggjarar. 

Château-Salins er senter i området Saulnois, som produserer salt. Både byen og området har tatt namn etter saltproduksjonen.

Historie 
Château-Salins vart først nemnd i 1346 som Chastelsalins. Etter den franske revolusjonen vart byen ein kort periode kalla Salines Libres. Frå 1800 til 1871 høyrte Château-Salins til departementet Meurthe, og frå 1871 til slutten av den første verdskrigen var byen ein del av Tyskland. Då byen igjen vart fransk i 1919 vart byen ein del av departementet Moselle.

Bakgrunnsstoff 

Chateau-Salins
Chateau-Salins
Chateau-Salins
Forbach

Forbach er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 25 000 innbyggjarar. Byen ligg nær grensa til Tyskland.

Når ein reiser med tog mellom Tyskland og Frankrike var det ved stasjonen i Forbach at all fortolling skjedde før Schengen-traktaten, og toga går frå å nytte dei høgre spora (Tyskland) til å nytte venstre spor (Frankrike). 

Den franske songeren Patricia Kaas er frå Forbach.

Bakgrunnsstoff 

Moselle
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Sarrebourg

Sarrebourg (tysk Saarburg) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 13 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Sarre.

Historie 
Byen vart grunnlagd som ein romersk stasjon for 2000 år sidan langs vegen mellom Reims og Strasbourg ved ein vadestad i elva Sarre. Med ein slik strategisk viktig plassering utvikla byen seg til eit kommersielt senter. 

På midten av 200-talet invaderte germanarar den romerske provinsen ved Rhinen, og dei første festningsverka vart bygd. I åra 259/260 fall den romerske grensa. Frankarar busette seg så i området, og då dei merovingiske kongane styrte området var byen framleis eit viktig senter, men under det karolingiske styret vart byen knapt nemnd. 

Sarrebourg vart verna av biskopen i Metz fram til Henrik Fuglefangar annekterte Lorriane til Austfrankarriket. Sarrebourg vart så eit len under biskopane av Metz. I 1240 vart festningsverka i byen utvida, og byen blømde økonomisk fram til 1300-talet. Produksjon av glas og kermaikk stod for mykje av denne veksten. 

Forholdet til Metz vart derimot dårleg, og Sarrebourg bad om å få vern av hertugen i Lorraine. Under trettiårskrigen vart byen lagd aude, og pest og svolt følgde i åra etter. Dette førte til at Leopold, hertug av Lorraine til slutt inviterte immigrantar frå Tyrol, Sveits og Italia til Lorraine. 

Med Freden i Vincennes i 1661 vart Sarrebourg ein del av Frankrike, og høyrde no til ei landstripe som knytte Frankrike til Alsace, og som delte Lorraine i to. Den øydelagde byen vart bygd opp att. 

Frå 1871 til 1919 høyrte Sarrebourg til Tyskland, og vart igjen teke av Tyskland under den andre verdskrigen. I dag er Sarrebourg igjen eit blømande kommersielt senter med industri som baserer seg på metall, trykkeri, skoproduksjon og jordbruksprodukt.

Bakgrunnsstoff 

Moselle
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Dalevågen

Dalevågen er ein 4 km lang fjordarm av Veafjorden i Vaksdal kommune som strekkjer seg nordaustover ved Stanghelle til utløpet av Daleelva. I tillegg til Stanghelle ligg jordbruksområdet Helle ved fjorden, og langs vestsida går jernbana og ein gammal veg. Det går tre bruer over Dalevågen; ei bil- og ei jernbanebru ved Stanghelle og ei bilbru ved Helle. Dalevågen inneheld for det meste brakkvatn.

Geografi i Vaksdal
Fjordar i Vestland
Sarreguemines

Sarreguemines (tysk Saargemünd) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 25 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Sarre.

Geografi 
Sarreguemines tyder på fransk «samanløp med Saar», og viser til at elva Blies munnar ut i Saar ved byen. Byen ligg 60 km aust for Metz, 100 km nordvest for Strasbourg med tog, langs linja mellom Trier og Saarburg. Historisk sett låg Sarreguemines ved endestasjonen for båttrafikken på Saar, og hamna i byen var derfor ein viktig omlastingsstad.

Historie 
Sarreguemines var opphavleg ein romersk busetnad som fekk byrettar på 1200-talet. I 1297 vart byen avstått av greven av Saarbucken til hertugen av Lorraine, og i lag med resten av Lorraine vart han fransk i 1766.

Han vart overført til Tyskland i 1871 med Frankfurttraktaten etter den fransk-prøyssiske krigen. Frå 1871 til 1918 var byen ein del av provinsen Alsace-Lorraine i Tyskland og produserte fløyel, lêr, porselen og keramikkvarer, og hadde eit stort lager for pappmachéboksar nytta som snusdåsar. Etter den første verdskrigen vart han igjen ein del av Frankrike.

Bakgrunnsstoff 

Moselle
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Thionville

Thionville (tysk Diedenhofen, luxembourgsk Diedennuewen) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 40 000 innbyggjarar. Byen ligg nær elva Moselle

Historie 

Området var i antikken busett av den germanske alemannarstamma. Kyrkjemøtet i Thionville vart halde her frå 2. februar 835 med 43 biskopar. Det gjeninnsette Keisar Ludvig I av Det tysk-romerske riket og omstøytte dei tidlegare dommane hans, som han alle var uskuldige i, og avsette erkebiskopen av Reims, Ebbo. 28. februar 835 innrømte Ebbo i Mainz at Ludvig ikkje hadde gjort nokre av lovbrota som gjorde at han vart avsett som keisar i Det tysk-romerske riket. 

Eskil, erkebiskop av Lund vart fengsla i Thionville då han kom tilbake frå ei pilegrimsferd til Roma i 1153.
 
Omleiringa av Thionville skjedde i juni 1639 under trettiårskrigen.

Forfattaren François-René de Chateaubriand vart etterlaten for å døy under Condé sin militære émigré-ekspedisjon mot Thionville i 1792. 

I åra 1870-1918 var Thionville ein del av Tyskland med det tyske namnet Diedenhofen.

Bakgrunnsstoff 

 Thionville perso

Moselle
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Bas-Rhin

Bas-Rhin (Nedre Rhinen) er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Alsace, og er kalla opp etter elva Rhinen.

Historie 
Bas-Rhin er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Alsace.

På midten av 1790-talet, då Frankrike okkuperte heile den venstre breidda av Rhinen, vart den nordlege grensa av departementet strekt nordover forbi Lauter til elva Queich for å inkludere områda rundt Annweiler am Trifels, Landau in der Pfalz, Bad Bergzabern og Wörth am Rhein. Då Napoleon tapte slaget ved Waterloo i 1815 gav Wienkongressen områda nord for Lauter tilbake til Bayern og Tyskland, og desse områda ligg i dag i Rheinland-Pfalz.

Departementet har to gonger vorte innlemma i Tyskland. Frå 1871 (etter Frankrike tapte den fransk-prøyssiske krigen til slutten av den første verdskrigen i 1918, og igjen ei kort tid under den andre verdskrigen (1940 til 1945).

Geografi 
Rhinen har alltid vore historisk og økonomisk svært viktig for området, og dannar i dag den austlege grensa av Bas-Rhin. Området inneheld òg foten av fjellområdet Vogesane.

Departementet er i dag ein del av regionen Alsace. Nord i Bas-Rhin ligg Pfälzerwald i Rheinland-Pfalz i Tyskland, Baden-Württemberg ligg i aust. I sør ligg departementet Haut-Rhin, byen Colmar og sørlege delar av Alsace, og i vest ligg departementet Moselle i Lorraine.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Bas-Rhinois.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside 

 
Franske departement
Haguenau

Haguenau (tysk Hagenau) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 30 000 innbyggjarar.

Geografi 
Han er den fjerde største byen i Alsace, og den nest største i Bas-Rhin etter Strasbourg, som ligg 30 km lenger sør. I nord ligg Forêt de Haguenau den største samanhengande skogen i Frankrike.

Historie 
Haguenau har ei historie som går tilbake til 1100-talet, og oppstod då hertugane i Schwaben bygde ei jakthytte på ei øy i den litle elva Moder. Keisar Fredrik Barbarossa lagde bymurar rundt byen og gav han byrettar i 1154. På staden der jakthytta låg bygde han eit keisarpalass, der Kronjuvelane til Det tysk-romerske riket vart halde (Juvelbesatt keisarkrone, septer, keisarkule og sverdet til Karl den store)

Etter kvart vart Haguenau sete i Landvogt av Hagenau, keisarleg advocatus i Unterelsaß. Richard av Cornwall gjorde byen til ein keisarby i 1257. På 1300-talet husa han magistratet i Decapole, ein forsvarssameining av ti byar i Alsace mot den politiske ustabiliteten i områda rundt. Med freden i Westfalen i 1648 vart byen ein del av Frankrike, og i 1673 reiv Kong Louis XIV ned festningsverka i byen. Haguenau vart erobra av tyske troppar i 1675, men gjenerobra av Frankrike to år seinare. Byen vart derimot nesten totalt øydelagd av ein brann i prosessen. 

I 1871 vart Haguenau annektert av Tyskland og gjort til ein del av Alsace-Lorraine som Hagenau. Han vart gjeven tilbake til Frankrike etter den første verdskrigen.

Bakgrunnsstoff 

Bas-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Molsheim

Molsheim er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 10 000 innbyggjarar.

Attraksjonar 
Gamlebyen i Molsheim er godt bevart og inneheld mange gamle hus og bygningar med typisk alsasisk arkitektur. Dei mest kjende bygningane er Tour des Forgerons frå mellomalderen, Metzig frå renessansen, den barokke kyrkja Eglise des Jésuites, som er så stor at han kunne ha husa heile byen då han vart bygd, og den klassiske Hôtel de ville. Det tidlegare klosteret La Chartreuse, som delvis vart øydelagd under den franske revolusjonen husar i dag eit museum.

Økonomi 
Molsheim er kjend som heimby for bilfabrikken Bugatti. Produksjonen av Bugatti Automobiles SAS vart starta opp att i Dorlisheim nær Molsheim i 2005.

Bas-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Saverne

Saverne (tysk Zabern) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 11 000 innbyggjarar. Byen ligg ved foten av Vogesane og 45 km nordvest for Strasbourg. 

I 2006 hadde sjølve Saverne eit folketal på , og helie byområdet med omland hadde  innbyggjarar.

Historie 
Saverne vart før i tida kalla Tres Tabernae Cesaris (Cæsar sine tre vertshus), fordi det låg tre vertshus her der reisande ofte byta oksar på grunn av den bratte stiginga opp til Lorraineplatået, og var ein viktig stad i romartida. Etter at staden vart øydelagd av germanske alemannarar vart han bygd opp att på ny av keisar Julian.

Under den tyske bondekrigen vart byen okkupert av opprørarane i 1525, men dei vart drivne ut av Antoine, hertug av Lorraine. Byen vart hardt råka under trettiårskrigen, men bispepalasset som då vart øydelagt, vart bygt opp att like etter. I 1852 vart bygningen omgjort av Louis Napoleon til bustad for enkene til riddarar i Légion d'honneur.

Saverne vart erobra av Tyskland i 1871, og annektert av Frankrike igjen etter den første verdskrigen.

I 1913 fornærma ein tysk offiser ei gruppe alsassiske rekruttar med å kalle dei «Wackes», som er eit svært nedsettande uttrykk for alsassarar. Innbyggjarane i byen demonstrerte, noko som førte til ein overdriven militær motaksjon med ulovlege arrestasjonar. Dette er opphav til uttrykket zabernisme (frå det tyske namnet på byen), som tyder misbruk av militær makt eller ulovleg åtak.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Bas-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Sélestat

Sélestat (tysk Schlettstadt) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 17 000 innbyggjarar.

Geografi 
Sélestat ligg sentralt i Alsace, 22 km nord for Colmar og 47 km sør for Strasbourg, ved den venstre breidda til elva Ill. Byen er rekna som eit kulturelt sentrum for området, med fleire gamle bygningar, som kyrkjene Sainte-Foy i romansk stil og Saint-Georges i gotisk stil, eit klokketårn frå 1618 i barokk og eit vasstårn i ny-mellomaldersk stil. Andre interessante bygg er rådhuset frå 1788, jernbanestasjonen frå 1880-åra og synagogen frå 1890-åra, i tillegg til fleire bygg frå renessansen og barokken.

Verdsarvstaden Det humanistiske biblioteket er likevel den viktigaste institusjonen i byen. Biblioteket blei grunnlagd med boksamlinga til humanisten Beatus Rhenanus (d. 1547), og omfattar fleire manuskript frå mellomalderen og renessansen.

Byen er også hovudsete for samtidskunstorganisasjonen Fonds régional d'art contemporain Alsace (FRAC Alsace) og arkeologiorganisasjonen Pôle d'archéologie interdépartemental rhénan.
Sélestat ligg nær vinområdet Alsace og andre kjende stader som Château du Haut-Kœnigsbourg.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sélestat» frå ,  den 25. mai 2014.  
 
Histoire de la Bibliothèque Humaniste et de ses collections (suite) , bh-selestat.fr

Selestat
Selestat
Selestat
Wissembourg

Wissembourg (tysk Weißenburg) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 8 000 innbyggjarar. Han ligg ved den litle elva Lauter nær grensa til Frankrike og Tyskland, om lag så langt aust i Frankrike ein kjem. Namnet Wissembourg er ei fransk utgåve av Weißenburg (Weissenburg) på tysk, som tyder «kvit ås/kvit by» eller «kvit stad».

Historie 
Benediktinarane rundt byen grunnla han på 600-talet, kanskje med Dagobert I som beskyttar. Ved klosteret komponerte munken Otfried på 800-talet ein evangelieharmoni, dei første viktige versa på tysk nokon gong.

Det vart bygd festningsverk i byen på 1200-talet. I 1354 oppretta Karl IV ei gruppe på ti byar kalla Decapolis, som ikkje vart annektert av Frankrike under Louis XIV i 1678. 25. januar 1677 øydela ein brann mange hus og Hôtel de Ville i byen. Mange tidlege bygningar overlevde derimot. Maison de Stanislas var tilfluktstaden til Stanislas Leczinski, tidlegare konge i Polen, frå 1719 til 1725. 3. april 1725 bad Louis XV om handa til dottera hans. 

Slaget ved Wissembourg fann stad 4. august 1870. Det vart det første slaget under den fransk-prøyssiske krigen. Det franske tapet i slaget gjorde at den prøyssiske hæren kunne flytte inn i Frankrike. Geisburgmonumentet står til minne om hendinga.

Bakgrunnsstoff 

Bas-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Haute-Garonne

Haute-Garonne (oksitansk: Nauta Garona, norsk Øvre Garonne) er eit departementet sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées, og er kalla opp etter elva Garonne.

Historie 
Haute-Garonne er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Languedoc.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Midi-Pyrénées og grensar til departementa Hautes-Pyrénées, Gers, Tarn-et-Garonne, Tarn, Aude og Ariège. Det grenser òg til Spania i sør (provinsane Lleida og Huesca).

Elva Garonne renn nesten 200 km gjennom departementet. Lengst sør ligg Pyreneane og det høgaste punktet i departementet er Perdiguère med ei høgd på 3 222 meter over havet.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Haut-Garonnais. Den største folkesetnaden bur rundt Toulouse. Dei sørlege områda er tynt folkesett.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside 
 Offisiell nettside
 Turisme i Haute-Garonne

 
Franske departement
Dale i Vaksdal

Dale (poststadnamn Dalekvam) er ein tettstad og kommunesenteret i Vaksdal kommune i Vestland fylke. Gjennom Dale går både Bergensbanen/Vossabanen og E16. 

Sidan 1879 har det vore tekstilfabrikk på Dale som har utnytta krafta i Daleelva som kjem frå Bergsdalen. I 1992 vart denne tekstilfabrikken delt i to til dagens; Daletec som produserer flammehemmande metervare brukt til arbeidsklede for blant anna offshorenæringa, og Dale of Norway som produserer ullvareprodukt (hovudsakleg gensarar). I dag er det BKK som utnyttar krafta i Daleelva i vasskraftverket Dale kraftverk, som får vatnet frå magasinet Storefossdammen i Bergsdalen. Nedstraums Dale kraftverk er Daleelva rik på laks og sjøaure, og det føregår eit aktivt kultiveringsarbeid med å forvalta denne fiskestamma. Daleelva renn til slutt ut i Dalevågen.

Grannebygdene Dalseidet og Dalegarden vert rekna å høyra til Dale.

På Dale finn ein kommunale tenester som heradshus, legekontor, tannklinikk, lensmannskontor, NAV, barnehage, barneskule, ungdomsskule, Dale kyrkje, Daletunet omsorgssenter, samfunnssal (Dalehallen) m.m. Anna verksemd  på Dale er Coop marked, Spar, fire frisørar, Mix-kiosk, Gyda, blomeforretning, Sparebanken Vest, lokalavisa Hordaland filial, Jernia/Expert, Steinriket Dale, to bensinstasjonar, Dale of Norway fabrikkutsal m.m.

Folk frå Dale
Wencke Mühleisen, kjønnsforskar og forfattar

Tettstader i Vestland
Geografi i Vaksdal
Muret

Muret er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haute-Garonne i regionen Midi-Pyrénées, og har om lag 25 000 innbyggjarar. 

12. september 1213 fann slaget ved Muret stad her mellom krossfararhæren til Simon IV de Montfort og dei aragonseiske og katalanske styrkane til Peter II av Aragon. Simon IV vann slaget.

Haute-Garonne
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Isère

For elva med same namn, sjå elva Isère
 

Isère (frankoprovensalsk Isera, oksitansk Isèra) er eit departement sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn.

Historie 
Isère er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Dauphiné. Området har vorte redusert to gonger, i 1852 og i 1967.

Isère var òg namnet på det franske skipet som leverte dei 214 boksane som innehald Fridomsgudinna.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Rhône, Ain, Savoie, Hautes-Alpes, Drôme, Ardèche og Loire.

Isère inneheld delar av Dei franske Alpane. Det høgaste punktet er toppen La Meije på 3 987 meter. Massif du Vercors dominerer vestlege delar av departementet.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Isérois.

Kultur 
Grande Chartreuse er hovudklosteret i karteusarordenen. Det ligg 22 km nord for Grenoble.

Så tidleg som på 1200-talet snakka innbyggjarane i nordlege og sentrale delar av departementet ein dialekt av frankoprovensalsk kalla dauphinois. Dette vart framleis tala i landlege område på 1900-talet.

Turisme 
Isère har mange skistader, som Alpe d'Huez og Les Deux Alpes. Det er òg vertskap for ein årleg festival flysport som paragliding og hanggliding.

Ymse 
Isère produserer følgjande ostetypar: Bleu du Vercours-Sassenage, ein Appellation d'Origine Contrôlée-ost og Saint-Marcellin.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside

 
Franske departement
Vienne i Isère

For fleire tydingar av namnet, sjå Vienne (fleirtyding)
 

Vienne (frankoprovensalsk Vièna) er ein by og kommune søraust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Isère i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og har om lag 30 000 innbyggjarar. 

Vienne var viktig for det tidlege bispesete i det kristne Gallia. Det mest vidkjende biskopen i byen var Avitus av Vienne. Ved kyrkjemøtet i Vienne, som vart halde her i oktober 1311, forbydde pave Klemens V den militære Tempelriddarordenen det påfølgjande året.

Ei bru går frå byen til høgresida av elva Rhône der det industrialiserte området Ste Colombe no okkuperer delar av oldtidsbyen. Her er eit tårn, bygd i 1349 av Philip av Valois for å forsvare den franske sida av Rhône, som må skiljast frå den venstre sida av elva som høyrte til kongedømmet Provence, som var avhengig av det heilage romerske imperiet. Dette sambandet har òg eit ekko i namnet på landsbyen St. Romain en Gal som ligg nordvest for Ste Colombe.

Vienne er mest kjend for sin årlege jazzfestival som vart halde i det gamle romerske teateret i juli.

Bakgrunnsstoff 

Isère
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Waka

Waka (IPA: ) er maoriske farkostar på vatn, vanlegvis kanoar. Tilsvarande fartøy kan ein støyta på andre stader i Polynesia, med namn frå sams opphav, til dømes vaka.

Wakaer varierer i vekt frå små , lette kanoar kalla waka tiwai som vert brukte til fiske eller elveturar for einskildpersonar eller små grupper, og oppover i storleik til svært store waka taua (krigskanoar), med eit mannskap på inntil 80 og ei lengde opp til 40 meter. Dei største er havgåande kanoar med dobbelt skrog. 

Mange wakaer har enkelt skrog og er laga av uthola trestammar. Små wakaer består av eit stykke, medan dei større vanlegvis er samansette av fleire. Ein waka ama er ein utriggarkano. Somme waka, særleg på Chatham Islands (Chathamøyene), er ikkje vanlege kanoar, men bygde av raupo, strå frå halvgras eller lin. 

Havgåande waka, wuansett storleik, kunne padlast, men vart vanlegvis drivne med segl. Waka taua vert padla for å visa manaen (den guddommelege eller overnaturlege styrken) deira.

Små wakaer til dagleg bruk er vanlegvis enkle og udekorerte. Større kanoar, særleg waka taua, er kunstferdig utskorne og dekorerte. 

Dei polynesiske innvandrarane til New Zealand kom til øyene i store wakaer. Namna og sogene som var knytte til desse waka gjekk i muntlege overleveringar (kōrero o mua) etter kvart som etterkomarane til innvandrarane vart fleire og delte seg i ulike iwiar (stammar) og hapu (understammar). Følgjeleg vert ordet waka brukt til å kjenneteikna grupper av iwi som stammar frå menneska i ein av immigrasjonskanoane. 

Waka vert også bruka i vidare tyding som ilåt, skip eller farkost. Ein waka huia er ein uthola og utskoren båt som vert brukt til å lagra taonga («skattar») som til dømes dei høgt verdsette halefjørene til den no utdøydde huiafuglen som vert bruka som hårpynt. I noverande daglegtale hjå māoriane kan waka visa til bilar i omskrivinga «motokā». Det nydanna uttrykket waka-rere-rangi (bokstaveleg: waka som seglar på himmelen) er mynta på luftfartøy. Ein waka hari hino, (fartøy som fraktar olje) er ein oljetankar, ein waka niho (girkontainer) er ei girkasse på ein bil.

I dei seinare åra er kapproing med waka av og til å sjå på New Zealand, ofte i samband med større festivalar, mykje på same måten som kapproing med drakebåtar.

Sjå òg 
 Utriggarkano
 Waka-jumping
 Arawa

New Zealand
Maorikultur
Kanoar
Polynesisk kultur
Polynesiske båtar
Ord frå maori
La Tour-du-Pin

La Tour-du-Pin er ein by og kommune søraust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Isère i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og har om lag 7 000 innbyggjarar. 

Byen ligg mellom Lyon, Chambéry og Grenoble.

Isère
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
Val-d'Oise

Val-d'Oise er eit departementet nord i sentrale delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elva Oise

Historie 
Val-d'Oise vart oppretta då dei tidlegare departementa Seine og Seine-et-Oise vart delt opp i seks departement i 1968.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France og grensar til departementa Oise, Seine-et-Marne, Seine-Saint-Denis, Hauts-de-Seine, Yvelines og Eure. 

Departementet ligg like nord og nordvest for storbyområdet til Paris. Vest for préfectureet Pointoise ligg elva Oise i eit meir landleg område, medan flyplasen Roissy-Charles-de-Gaulle ligg aust for byen.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Val-d'Oisiens.

Største kommunar 
Dei største kommunane (meir enn 25 000 innbyggjarar etter ei folketeljing i 1999) er: Argenteuil, Sarcelles, Cergy, Garges-lès-Gonesse, Franconville, Ermont, Pontoise, Goussainville, Bezons, Villiers-le-Bel, Taverny og Sannois.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside

 
Franske departement