alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rangitoto

Rangitoto (engelsk Rangitoto Island) er ei vulkansk øy i Haurakigolfen ved Auckland på New Zealand. Øya er eit kjent landemerke i Auckland, der den karakteristiske symmetriske 260 m høge toppen er synleg frå store delar av byen. Dette er den yngste og største av dei om lag 48 vulkanane som utgjer vulkanfeltet ved Auckland (The Auckland Volcanic Field). Øya vart danna etter ein serie vulkanutbrot som tok slutt for omkring 500 år sidan. Ein ventar ikkje nye utbrot her, sjølv om nye utbrot kan koma andre stader i vulkanfeltet. Toppen har eit imponerande sentralt krater.

På maori tyder «Rangi» 'himmel', og «toto» 'blod', dette kan tyda på at øya fekk namnet sitt av maoriar som var vitne til utbrotet. Det fulle maorinamnet til Rangitoto er Nga Rangi-i-totongia-a Tama-te-kapua ('Dagane medan Tama-te-kapua blødde'). Tama-te-kapua var etter segna kaptein på arawakanoen som førte ein av maoristammane fram til New Zealand, og han vart stygt skada i kamp på øya. 

Det er ferjeturar kvar dag til øya frå Auckland, men der er ikkje høve til overnatting på Rangitoto. Ein dagstur gir likevel rikeleg høve til å gå fram og attende til toppen der det er fin utsikt over byen og Waitematahamna. Eit alternativ til fottur er å ta eit «traktortog» frå ferja og opp under toppen. Då vert det berre eit kort stykke å gå til topps.

Busetnad 
Fram til utpå 1970-talet var det tett med hytter langs stranda på øya. Dei fleste av desse er rivne, ettersom det var tvilsomt om det var lovleg å byggja ute på øya heilt frå bygginga starta på 1920- og 1930-talet. Dessutan er Rangitoto no eit naturreservat. Nokre få hytter står likevel att, for å gje eit inntrykk av korleis øya kunne vera den gongen ho hyste fleire hundre menneske. Der er òg att ein del leivningar frå den andre verdskrigen på øya. Desse var ein del av forsvarsverka til hamna.

Plante- og dyreliv 
Der er ingen elver eller bekkar på Rangitoto, så plante- og dyrelivet er avhengig av nedbør for å klara seg. Øya er likevel for ein stor del kledd av tre og meir uvanlege plantar som t.d. bregner (Trichomanes reniforme). Der er ein større skog av naturleg frødd pōhutukawa (Metrosideros excelsa) og ratatre (Metrosideros robusta). Innførte pungrevar (revekusu eller Trichosurus vulpecula, på New Zealand kalla possum) og wallabyar (ein liten kenguruart) vart fjerna seint på 1900-talet.

På somme delar av øya ligg område med lett, svart lavastein enno oppe i dagen, ettersom dei ikkje er blitt dekte av vegetasjon. 

Over ei landbru er Rangitoto knytt til den mykje eldre, ikkje-vulkanske øya Motutapu, der det er mogeleg å sjå arkeologiske restar etter maoribustader som vart øydelagde ved utbrotet til Rangitoto.

Bakgrunnsstoff 

 Informasjon frå ferjeselskapet
 Informasjon om vulkanfeltet ved Auckland 
 Litt om danninga av Rangitoto Island 
 Rangitoto Island Historic Conservation Trust

Auckland
Øyar på New Zealand
Vulkanar på New Zealand
Hemnværing

Hemnværing (lokal uttale ["hæm:ˌvær.eŋ] el. ["hæmnˌvær.eŋ]), òg kalla hemnemål og hemnedialekt, er den tradisjonelle dialekten i Hemne og delvis Snillfjord kommunar i Trøndelag fylke. Hemnværing blir klassifisert som ein underdialekt av nordmøring, som i sin tur er ei undergruppe av dei uttrøndske dialektane av trøndermål.

Fonologi (lydlære) 

Som i dei fleste andre nordmørsmåla er tendensen i hemnværing at konsonanten i jamvektsord blir lengd (komma, vekko). Diftongane ei, øy og au er stort sett bevarte, anna enn vestanfor Vinjeøra, der ein kan ha monoftongisering av ei til ε og øy til ʌ i stavingsinnlyd. Vokalen ʌ er mykje bruka i ord som dʌr (‘dør’), stʌ’r (‘større’) i eldre mål. Yngre mål har gjerne overgang til æ eller, vanlegast, ø i desse orda.

Morfologi (ordlære)

Substantiv 
Hemnemålet skil mellom sterke og svake hokjønnsord. Sterke hokjønnsord har normalt endinga -a i bunden form eintal nominativ og akkusativ (rota), og svake hokjønnsord har normalt endinga -o (bøtto).

Adjektiv 
Adjektiv av typen roleg har endinga -li i hemnværing. Dette er i samsvar med smølværing. aurgjelding og kristiansunder innanfor andre nordmørsmål og stemmer elles med dialektane lenger nord og aust.

Syntaks (setningslære)

Kasus 
Hemnværing har tradisjonelt dativ av personlege pronomen og i bunden form av substantiv.

Bibliografi 
 P.A. Sivertsen: Maalet i Hemna. Oslo (Student-maallaget), 1906. nettutgåve

Nordmøring
Hemne kommune
Snillfjord kommune
Fosen
Uniform

Uniform (lat., 'einsarta') er klesdrakter som i stor grad er eins for ei gruppe, og viser at dei som ber han er medlemmer av gruppa. Delar av uniforma kan òg visa kva rang eller funksjon beraren har i gruppa. Ein kan bruka uniform for å identifisera medlemmer av gruppa, både for andre medlemmer og for utanforståande, og for å skapa kjensler av likskap eller fellesskap.

Uniformer kan ta mange former, frå einsfarga kjeledressar til prangande paradeuniformer. Det dei ofte har felles er at dei skil seg frå kleda ein bruker i resten av samfunnet. Med moderne uniformer kan skiljet vera lite, til dømes gjennom valet av ein særskild farge på tøyet. Drakter med lengre tradisjon bak seg vil derimot vera svært ulike daglegtøy. Medan vanleg klesdrakt stadig endrar seg, vil nemleg uniformer halda seg til den opphavlege utforminga si om ikkje ein autoritetsperson sørgjer for at dei blir oppdaterte.

Bruk 
Uniform blir brukt av mange ulike grupper. Ein kan dela dei inn i:

 Arbeidsuniformer for ulike arbeidsgrupper, til dømes militære, politi, helsearbeidarar, mannskap på ulike fartøy, tenarar, tilsette i tenestenæringar og tilsette i mange større verksemder.

 Uniformer som viser at ein høyrer til ein stad, til dømes fangeuniformer i nokre fengsel og fangeleirar, skuleuniformer ved nokre skular og habittar i kloster.

 Fritidsuniformer som blir brukt innan organiserte fritidsaktivitetar, til dømes korps, idrettslag og speidarlag.

 Uformelle uniformer som medlemmer av ei mindre gruppe i eit samfunn (ofte kalla «subkultur») ber, mellom anna for å skilja seg ut frå andre og kjenna fellesskap med kvarandre. Døme på slike grupper er pønkarar og gothar.

 Religiøse klede, det vil seia klede ein ber fordi ein høyrer til ein viss religion, kan tidvis bli oppfatta som uniformer. Dette gjeld særleg grupper som meiner dei er særs religiøse, til dømes geistlege, asketar og ortodokse/fundamentalistar.

Bakgrunnsstoff 

Klede
Arawa

I maorisk mytologi er Arawa ein av dei store, havgåande kanoane som vart brukt under folkeflyttingane som førte til busetnad på New Zealand. Kanoen var laga av eit stort tre i Rarotonga, ein stad «som ligg på den andre sida av Hawaiki» (Grey 1956:107). Kanoen høyrde til Tama-te-kapua, sonen til Houmai-tawhiti. Etter at far og bror hans hadde vortne drepne i ei rekkje kampar mellom familien hans og overhøvdingen Uenuku, samla Tama familien sin, alle eignelutene sine, kidnappa Ngatoro-i-rangi, navigatøren på Tainuikanoen (kanoen til ein annan maoristamme) og segla av stad i Arawakanoen. Arawa landa på New Zealand, nær Cape Runaway. Då Tama døydde, vart han gravlagd på toppen av Mount Moehau i den nordlege spisen av Coromandel Range. Dei moderne etterkomarane til Arawanybyggjarane bur i Bay of Plentyregionen på Nordøya.

Referansar 
 R.D. Craig, Dictionary of Polynesian Mythology (Greenwood Press: New York, 1989), 24.
 G. Grey, Polynesian Mythology, illustrert utgåve, ny utgåve 1976. (Whitcombe and Tombs: Christchurch) 1956.

Fotnotar 

New Zealand
Maorimytologi
Mytologiske båtar
Bergen Hardanger Voss Billag

Bergen-Hardanger-Voss Billag AS vart starta 1. januar 1978. Det nystarta selskapet overtok konsesjonane til Bergen-Hardanger Billag AS, Bergen-Dale-Voss Billag AS og Voss-Stalheim-Gudvangen Automobillag AS.

Selskapet dreiv bilruter på strekningane Bergen - Kvandal - Voss over Kvamskogen (i samkøyring med HSD-Bilane), Bergen - Voss over Dale, og strekninga Bergen - Tysse - Eikelandsosen. BHV var eit velrenomert selskap med gjennomgåande høg standard på bussmateriellet. Derfor var dei blå bussane populære å leige for selskap og grupper som skulle på tur i inn- og utland. I ein periode samarbeida BHV og HSD om turkøyring under paraplyen Unitur, men BHV valde etterkvart å stå utanfor dette samarbeidet.

Hovudkontoret låg på Kronstad i Bergen, med lokalavdelingar i Arna og kommunane Samnanger, Kvam, Vaksdal og Voss. I tillegg til vanleg rute- skule- og turkøyring, var Bergen-Hardanger-Voss involvert i noko godstransport.

Sjølv om NSB var største aksjonæren i selskapet, klarte dei aldri å få full kontroll med det. I 1997 gav dei opp og selde aksjane sine til den nest største aksjonæren, HSD. Som heileigd dotterselskap skifta BHV namn til HSD Buss AS, og etterkvart vart all busstrafikken i HSD-konsernet overført til det «nye» selskapet. HSD Buss AS har sidan tatt opp i seg konkurrentane VestTrafikk AS, Bergen Nordhordland Rutelag ASA (bildivisjonen og innanriksferjene), Haugaland Billag AS, Tveita Bilruter og Jondal Bilruta.

Kollektivtransport i Vestland
Tidlegare norske transportselskap
Føretak skipa i 1978
Føretak nedlagde i 1997
Biologisk orden

Orden (lat. ordo) er ein kategori nytta i den biologiske systematikken. Ein orden kan omfatte ein eller fleire skylde familiar, og ein eller fleire nærskylde ordenar kan samanfattast som ein klasse.

Som for andre kategoriar (med unnatak av arten) er det eit reint skjønsspørsmål kva gruppe ein vel å kalle orden.
Innanfor systematikken er ein derfor no meir opptatt av slektskapen mellom organismane eller stamtre enn av kategoriar.

Vitskapelege namn for planteordenar blir danna ved at rota av namnet på typeslekta får endinga -ales, underordenar har endinga -ineae. I zoologien finst det ikkje tilsvarande reglar, sjølv om mange insektordenar sluttar på -ptera og mange virveldyrordenar på -formes.

Kjelder 
 Wikipedia på bokmål/riksmål

Orden
Orden
Biologisk rike

Rike er ein kategori nytta i den biologiske systematikken. Eit rike omfattar ein eller fleire skylde rekkjer. Blant dei obligatoriske kategoriane er riket den høgaste, men nokre systematikarar samanfattar eitt eller fleire skylde rike som domene. 

Likt andre kategoriar (med unnatak av arten) er det eit rent skjønsspørsmål kva gruppe ein vel å kalle eit rike. Av denne grunnen er svaret på spørsmålet om kor mange rike av organismar som finst vilkårleg.

Ulike systematikarar opererer med ulike system. Desse systema har stort sett mellom tre og tolv rike.
I dag er systematikken derfor meir opptatt av slektskapen mellom organismane eller stamtre enn av kategoriar.
Den følgjande tabellen over ulike system er derfor hovudsakleg av historisk interesse:

Fem-rike-systemet er framleis nokså vanleg i lærebøker.
Men alle fem systema er akkurat like rette eller gale, nettopp fordi utdelinga av kategorien «rike» er et skjøns- og ikkje noko vitskapeleg spørsmål.
I samtlege system er dessutan minst eitt av rika ei kunstig gruppering.
(Dette gjeld for nokre [tidlege] definisjonar av dyr, plantar og sopp, og for alle definisjonar av prokaryotar, protistar og protoktistar.)

Sjå òg
biologisk liv

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rike (biologi)» frå ,  den 27. juni 2006.  
 

Rike
Biologisk rekkje

Rekkje er ein kategori nytta i den biologiske systematikken. Ei rekkje kan omfatte ein eller fleire nærskylde klassar, og ei eller fleire nærskylde rekkjer kan samanfattast som rike. I botanikken blir rekkjer av og til omtala som avdelingar eller divisjonar. Av og til blir og fylum (etter den latinske omgrepet for rekkje, phylum) brukt.

I likskap med andre biologiske taksa (med mogleg unnatak av arten) er det eit rent skjønsspørsmål kva gruppe ein vel å kalle rekkje. Innanfor dagens systematikk er ein derfor meir opptatt av slektskapen mellom organismane eller stamtre enn av kategoriar.

I botanikken blir det vitskapelege namnet for ei rekkje danna ved at rota av namnet på typusslekta får endinga -phyta (for alger og landplantar) eller -mycota (for soppar).
Dei tilsvarande endingane for underrekkjer er -phytina og -mycotina.

Kjelde 
Artikkelen er omsett frå Wikipedia på riksmål/bokmål

Rekkje
Børkdalsvegen

Børkdalsvegen er ei ferdselsåre over fjellet mellom Fron i Gudbrandsdalen og Svatsum i Vestre Gausdal. Frå Fronssida går vegen forbi Valsseter med setermuseum og aktivt seterbruk. Vegen passerer sidan vasskiljet og følgjer Dritudalen ned mot Gjelseter og vidare langsmed Håkåsetervatnet. Frå avkjøringa til Børkdalssetrene, går vegen over Svanvollane og følgjer elva Lebba gjennom idylliske skogområde til Enden i Svatsum. Dette er ein privat bomveg med betalingsstasjonar både ved Borgen i Fron og Enden i Svatsum.

Bakgrunnsstoff 
 Børkdalsvegen 

Vegar i Sør-Fron
Vegar i Gausdal
Biologisk slekt

Slekt er ein kategori brukt i den biologiske systematikken. Ei slekt kan omfatta éin eller fleire artar, medan éi eller fleire slekter høyrer til i ein familie.

Slekt
Butikk

Butikk er eit lokale der ymse ting blir frambydde for sal. Han finst som regel på eitt eller fleire større rom der ein kan gå rundt og sjå på varene. Butikkar er den vanlegaste måten å driva handel med forbruksvarer på i Noreg og store delar av verda elles.

Sjå òg 
 Bu
 Marknad

Bakgrunnsstoff 

 
Detaljhandel
Handelsstader
Tana bru

Tana bru, nordsamisk Deanu šaldi, er ein tettstad og administrasjonsenteret i Tana kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg på vestsida av Tanaelva og har namn etter sjølve brua over elva som er bygd der.

Den fyrst brua ved Tana bru stod ferdig i 1948, og var ei mjuk hengebru. Ei ny skråkabelbru vart landfast i 2019, og opna 15. september 2020. Brua er del av E6/E75. Riksvegane 98, 890 og 895 gjer saman med E6/E75 staden til eit viktig vegknutepunkt.

Historie

På kvelden 5. november eller tidleg den 6. november 1944 vart Tana-brua sprengd då den tyske militærmakta trekte seg attende frå Finnmark.

Indre Finnmark tingrett med tilhald i Tana bru vart skipa i 2004.

Kjelder 

 Kart frå SSB over tettstadgrenser i Finnmark.

Geografi i Tana
Tettstader i Troms og Finnmark
Kommunesenter i Troms og Finnmark
Torsdagsfisken

Torsdagsfisken er ein song som vert framført av musikkgruppa De musikalske dvergene.

Utdrag 
 Vi har fisk te middag hver torsdag
 Så koffor komme tidlig he'm?
 Då eg endelig kom sist torsdag
 Sto hele oppvasken igjen.
 Min far lå og snorket i stuen
 Og min mor sa ikkje et ord.
 Då tenkte eg: «Javel; det blir festlig her i kveld.
 Ka gale har eg egentlig gjort no?»

Bakgrunnsstoff 
 Heile teksten på http://www.dvergene.no

Songar frå 1988
Norske songar
Nagantrevolver

Nagantrevolveren var konstruert og produsert av belgiaren Léon Nagant, og teken inn som politi- og militærvåpen i Sverige, Noreg, Polen, Frankrike og Russland, i ulike kaliber. I Russland vart revolveren kalla «modell 1895». Léon Nagant og bror hans, Emile, var allereie kjende i mektige kretsar i Russland for den rolla dei hadde spela i konstruksjonen av den russiske militærrifla Mosin-Nagant modell 1891. 

I Sovjetunionen begynte Nagant-revolveren å bli skifta ut med den meir moderne halvautomatiske Tokarev-pistolen frå 1933, men han vart framleis produsert og bruka i stort omfang under andre verdskrigen, og heilt til 1950. Nagantrevolveren er såleis den pistolen i den moderne militærhistoria som har vore lengst i teneste.

I Noreg au var nagantrevolverar i bruk så seint som under andre verdskrigen, sjølv om mange offiserar da hadde fått amerikanske Coltpistolar modell 1911 i staden.

Bakgrunnsstoff 

 Modern Firearms: Nagant model of 1895 (Belgium - Russia)

Kjelde 
 Engelskspråkleg wikipedia, der det finst ein større og meir detaljert artikkel 

Pistolar
Militære våpen
Politivåpen
Týr

Týr er eit viking metal-band frå Færøyane. Det har namn etter den norrøne gudeskikkelsen Ty og syng på færøysk, engelsk og dansk. Songen Brennivín frå albumet Land, har òg refreng på islandsk.

Utgjevingar 
 2002 How Far to Asgaard
 2002 Ólavur Riddararós
 2003 Eric the Red
 2006 Ragnarok
 2008 Land
 2009 By the Light of the Northern Star
 2011 The Lay of Thrym

Bakgrunnsstoff 
 Týr si offisielle vevside
Hesseng

Hesseng er ein tettstad i Sør-Varanger kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg om lag midt mellom Kirkenes og Bjørnevatn, og Europaveg 6, Europaveg 105 og Riksveg 885 går ved staden.

Geografi og plassering
Like sørom Hesseng ligg Sandnesvatn og i nordaust ligg Tredjevatn/Andrevatn/Prestvatn.

Geografi i Sør-Varanger
Tettstader i Troms og Finnmark
Bjørnevatn

Bjørnevatn er ein tettstad i Sør-Varanger kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg om lag 12 km sørom Kirkenes og 6 km sørom Hesseng. Riksveg 885 går ved staden. Det går jarnbane frå Bjørnevatn til Kirkenes.

Gruveselskapet Sydvaranger AS dreiv etter jarnmalm i Bjørnevatn gjennom det meste av 1900-talet. Gruvedrifta starta i 1906 og vart innstilt i 1996, det same vart jarnbanedrifta. Dagbrotet som ligg att etter verksemda er det største i Nord-Europa. Det er planar om å starte opp att drifta i 2009.

Arbeids- og velferdsetatens innkrevingssentral ligg i Bjørnevatn.

Kjelder 

 Kart frå SSB over tettstadgrenser i Finnmark.

Geografi i Sør-Varanger
Tettstader i Troms og Finnmark
Vestre Jakobselv

Vestre Jakobselv (nordsamisk Ánnejohka, finsk Annijoki) er ein tettstad i Vadsø kommune i Finnmark. Det er vanleg å kalle staden berre Jakobselv i daglegtale. Staden ligg ved Varangerfjorden, ca 17 km vestom Vadsø by. E75 går gjennom staden. Lakselva Jakobselv renn ut i fjorden her. Staden har barne- og ungdomsskule, samfunnshus, symjehall, golfbane, fotballbane og ljosløype. Idrettslaget Polarstjernen held til i Vestre Jakobselv.

Folk frå Vestre Jakobselv
Arne Pedersen (f. 1949), leiar i Norges Kystfiskarlag, sidan 2012

Kjelder 
 Kart frå SSB over tettstadgrenser i Finnmark.

Geografi i Vadsø
Tettstader i Troms og Finnmark
Walther PP

Walther PP er ein pistol med bakslagsmekanisme  laga i Tyskland, Frankrike og USA til ulike tider. Han har utvendig hane/hammar, avtrekkjar som kan brukast som sjølvspennar - det vil seie til å spenne hanen med, eit magasin med éi kulerekkje, og ei tilbakeføringsfjør som sit rundt det faste løpet.

PP står for Polizei-Pistole på tysk, det vil seie at pistolen er konstruert for politi-bruk. Han finst au i ein PPK-versjon som er enda mindre enn PP. PPK tyder Polizei-Pistole Kriminal eller - Kurz (kort). Denne er da enda lettare å skjule på kroppen for sivilkledd politi, til dømes.

PP kom i 1929, og PPK i 1931. Begge vart populære hjå europeisk politi og sivile. Dei var pålitelege og lette å gøyme. Under andre verdskrigen vart dei gjevne til tysk militærpoliti og flygarar i Luftwaffe. 

PP og PPK var dei første vellykka sjølvladepistolane med sjølvspennar, og har vore mykje kopierte. Dei blir framleis produserte av Walther-fabrikkane, og blant kopiane kan reknast mellom andre den sovjetiske/russiske Makarov-pistolen og tsjekkiske CZ 50/70.

Ein PPK vart visstnok bruka av Adolf Hitler da han begikk sjølvmord i 1945. Den fiktive britiske agent 007, James Bond, brukar au ein PPK i bøker og filmar.

Det vanlegaste kalibret for PP og PPK er kaliber .32 ACP (7.65 mm x 17 Browning).

Bakgrunnsstoff 

 Nazarian's Gun's Recognition Guide

Kjelde 

Den engelskspråklege wikipediaen, som har ein lengre artikkel om denne pistolen  

 PPK Den engelske Wikipedia
 Modern Firearms

Pistolar
Militære våpen
Politivåpen
Kiberg

Kiberg er ein tettstad i Vardø kommune i Finnmark. Staden ligg på nordsida av munningen til Varangerfjorden, nær det austlegaste punktet på fastlandet i Noreg, Kibergsneset, og om lag 10 km frå Vardø by. E75 går gjennom Kiberg. 

Kiberg har vore eit viktig fiskevær i fleire hundre år og er det framleis i dag.

Historie
Under den tyske okkupasjonen under andre verdskrigen flykta meir enn 50 menn og kvinner frå Kiberg over grensa til Sovjetunionen. 45 av mennene gjekk inn i Den raude arméen, og fleire av dei var på spionoppdrag attende i det nazi-okkuperte Nord-Troms og Finnmark. Ei av oppgåvene var å overvake den tyske skipstrafikken og rapportere attende til Sovjet om det som skjedde. Dette arbeidet førte til at sovjetarane klarte å finne og senke ca. 80 tyske lasteskip. Nær halvparten av dei 45 partisanane frå Kiberg vart fanga og drepne av tyskarane. Etter krigen reiste nesten alle dei overlevande attende til Kiberg. I etterkrigstida vart mange av dei misstenkte for å vere spionar for Sovjet og utsett for overvaking, og Kiberg vart kalla «Lille Moskva». Det tok lang tid før Kiberg-partisanane vart heidra for innsatsen sin for Noreg. I 2000 vart Partisanmuseet opna i det tidlegare skuleinternatet i Kiberg.

Folk frå Kiberg
Trygve Eriksen (1901–1987), partisan 
Gunnar Halvari (1927–2008), partisan
Hans Kristian Eriksen (1933–2014), forfattar som skipa Nordnorsk Magasin
Rakel Solstad (f. 1945), forfattar 
Klaus Onni Jakobsen (f. 1974), politikar

Kjelder 

 Kart frå SSB over tettstadgrenser i Finnmark.
 Norsk krigsleksikon.
 Jentoft, M., Mennesker ved en grense, Gyldendal Norsk Forlag AS, 2005. 

Fiskevær i Troms og Finnmark
Geografi i Vardø
Tettstader i Troms og Finnmark
Sulitjelma

Sulitjelma (pitesamisk: Sulisjælbmá, Sulidælbmá; lulesamisk: Sulisjielmmá; svensk: Sulitelma, populært kalla «Sulis») er ein tettstad i Fauske kommune i Nordland. Sulitjelma har vegsamband til Fauske.

Namnet Sulitjelma er av pitesamisk opphav, med uklar tyding. Ei mogleg tolking er «terskelen til øyane», ei anna er «Sola sitt auga».

Historie 
Arkeologiske funn syner at Sulitjelma i meir enn tusen år har vore eit samisk område. Sommarbeite for tamrein er dokumentert attende til slutten av 1500-talet.

Først i 1848 slo dei norske rydningsfamiliane seg ned i Sulitjelma. 

I 1858 vart det funne kopar- og svovelkis i området og det vart sett i gang ei avgrensa prøvedrift. Først då den svenske industrimannen Nils Persson i 1887 sikra seg rettane til førekomsten, vart det sett i gang gruvedrift av større omfang. Då undersøkingsarbeidet slo fast at førekomsten var drivverdig, vart Sulitelma aktiebolag etablert i 1891. Etter dette opplevde bedrifta og staden ei nærast eksplosjonsarta utvikling. Allereie tidleg på 1900-talet var gruveselskapet det største bergverket, og den nest største industribedrifta i Noreg .

Gruveselskapet produserte både svovelkis og kopar. På det meste hadde selskapet 1750 tilsette, dette var i 1913.

I 1983 heimfall bergverkskonsesjonen til staten som med det overtok gruvedrifta. Den siste resten av bergverksdrift i Sulitjelma var lagt ned i 1991.

Bakgrunnsstoff 
 Lokalavis for Sulitjelma
 Sulitjelma historielag
 Informasjon om Sulitjelma
 Sulitjelma besøksgruve, Salten Museum 

Tettstader i Nordland
Geografi i Fauske
Lakselv

Lakselv (nordsamisk Leavdnja, kvensk Lemmijoki) er ein tettstad og administrasjonssenteret i Porsanger kommune i Midt-Finnmark i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg inst i Porsangerfjorden, der Lakselva renn ut i havet. E6 går gjennom staden og Banak flyplass/North Cape Airport ligg like ved. Frå Lakselv går Riksveg 98 til Tana bru.

Kjelder 
 Kart frå SSB over tettstadgrenser i Finnmark.

Busetnader i Porsanger
Tettstader i Troms og Finnmark
Kommunesenter i Troms og Finnmark
Slăntsjev brjag

Slăntsjev brjag (bulgarsk Слънчев бряг, engelsk Sunny Beach) er ein busetnad på svartehavskysten i Bulgaria ca. 35 km nord for Burgas i kommunen Nesebăr i provinsen Burgas. Slăntsjev brjag har ei heller lita lokalbefolkning, men i sommarmånadene vert byen vitja av mange tusen turistar. Staden har meir enn 120 hotell som har over  sengeplassar. Sunny Beach ("solfylt strand") er den direkte engelske omsetjinga av namnet, og er det namnet byen vert marknadsført under på den internasjonale reiselivsmarknaden.

Bakgrunnsstoff 

Busetnader i provinsen Burgas
Reiseliv i Bulgaria
Nordvågen

Nordvågen er ein tettstad i Nordkapp kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden vart tidlegare kalla Nordre Honningsvåg og er det neststørste fiskeværet i kommunen. Nordvågen ligg søraust på Magerøya, 6 km austom Honningsvåg.

Næringsliv
Staden har to fiskebruk, barneskule, barnehage, alpinanlegg, fotballbane

Kjelder 

 Kart frå SSB over tettstadgrenser i Finnmark.

Fiskevær i Troms og Finnmark
Busetnader i Nordkapp
Tettstader i Troms og Finnmark