alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Annie Ernaux

Annie Ernaux (fødd Annie Duchesne,  i Lillebonne i Seine-Maritime) er ein fransk skjønnlitterær forfattar og litteraturprofessor. Ho er rekna som ein av dei fremste samtidsforfattarane i Frankrike. Forfattarskapet har klare sjølvbiografiske trekk, og kan òg lesast med ei sosiologisk vinkling. Ho har motteke ei rekke litterære prisar, deriblant Nobelprisen i litteratur i 2022. Fleire av romanane hennar er omsette til bokmål.

Bibliografi i utval

Romanar og sjølvbiografiar 

 1974: Les Armoires vides, Gallimard
 1977: Ce qu'ils disent ou rien, Gallimard
 1981: La Femme gelée, Gallimard
 1983: La Place, Gallimard – norsk: Far (1985), Tiden Norsk Forlag, omsett av Sissel Lie
 1987: Une femme, Gallimard – norsk: En kvinne (2020), Gyldendal
 1992: Passion simple, Gallimard – norsk: En lidenskap (1993), Gyldendal, omsett av Annie Riis
 1993: Journal du dehors, Gallimard
 1997: «Je ne suis pas sortie de ma nuit», Gallimard
 1997: La Honte, Gallimard
 2000: L'Événement, Gallimard – norsk: Hendelsen (2020), Gyldendal, omsett av Henninge Margrethe Solberg
 2000: La Vie extérieure, Gallimard
 2001: Se Perdre, Gallimard
 2002: L'Occupation, Gallimard
 2005: L'Usage de la photo, utgitt med Marc Marie, biletetekstar til fotografi, Gallimard
 2008: Les Années, Gallimard,  – norsk: Årene (2020), Gyldendal, omsett av Henninge Margrethe Solberg
 2011: L'Autre Fille, coll. «Les Affranchis», NiL Éditions
 2011: L'Atelier noir, éditions des Busclats
 2013: Retour à Yvetot, éditions du Mauconduit, 
 2014: Regarde les lumières mon amour, Raconter la vie, Seuil
 2016: Mémoire de fille, coll. Blanche, Gallimard,  – norsk: Sommeren 58 (2019), Mime forlag, omsett av Per Buvik
 2020: Hôtel Casanova, coll. Folio 2 euros,

Samleutgivelser 

 2011: Écrire la vie, Gallimard, coll. «Quarto»

Filmatiseringar 

 L'Autre, basert på boken L'Occupation, regissert av Pierre Trividic og Patrick Mario Bernard, 2008
 Passion simple, basert på romanen med same tittel, regissert av Danielle Arbid, 2020
 L'Événement, basert på romanen med same tittel, regissert av Audrey Diwan, 2021

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Annie Ernaux» frå ,  den 6. oktober 2022.  

Franske forfattarar
Forfattarar frå 1900-talet
Forfattarar frå 2000-talet
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i litteratur
Katarina Bulatović

Katarina Bulatović () er ein serbisk-montenegrinsk tidlegare handballspelar frå Kragujevac som vart europameister med Montenegro sitt landslag i 2012, få månader etter ho og laget vann OL-sølv. Ho er firfaldig vinnar av EHF-meisterligaen. Bulatović var høgre rykkromspelar, kjend for sine tunge skot.

Karriere

Landslagsspel
Bulatović representerte Serbia i internasjonale kampar åra 2006-08. I 2011 valde ho å knyte seg til Montenegro og deltok fram til 2020 i 94 landskampar for landet, skåra 473 mål. I så vel Sommar-OL 2012 i London som Handball-EM-2012 vart ho toppskårar i turneringa. Ho skåra 10 av Montenegro sine 23 mål i den tapte finalen mot Noreg. Fire månader seinare fekk ho revansj då Montenegro, etter ekstraomgangar, slo Noreg i EM-finalen i Beograd.

Klubbspel
Etter å ha vore aktiv i to serbiske klubblag, fekk Bulatović i 2006 kontrakt med danske Slagelse FH. Året etter var ho med om å vinne meisterligaen. Då klubben kom i økonomiske vanskar, forlet Bulatović og mange andre aktive laget i 2008. Sidan gjorde ho teneste i montenegrinske ŽRK Budućnost i tre periodar: 2008-12, 2014-17 og 2018/19. Med klubben frå Podgorica vann ho meisterligaen i 2012 og 2015. I mellomtida bidrog ho til at Győri ETO gjekk til topps i meisterligaen 2014. På 2010-talet gjorde ho elles teneste i Râmnicu Vâlcea og i Rostov. Ho la opp i 2020, etter ein siste sesong i Győri ETO.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Katarina Bulatović» frå ,  den 6. oktober 2022.  

Serbiske handballspelarar
Montenegrinske idrettsutøvarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Montenegro
Det georgiske flagget

Det georgiske flagget utgjer fem raude georgskross på kvit botn. Flagget vart offisiell teke i bruk den 14. januar 2004, etter et intervall på rundt 500 år. Tidlegare var det flagget til det  georgiske riket på 1300-talet då kong Georg V regjerte. Flagget liknar på det engelske flagget, bortsett frå krossane i dei fire kvite rutene.

Den raude leten i flagget skal symbolisera blodet frå krigane mellom Georgia og dess fiendar, dei fem krossane skal symbolisera Jesu sine fem sår, og kvit skal tyda fred.

Historiske flagg

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Det georgiske flagget» frå ,  den 6. oktober 2022.  

Nasjonalflagg
Flagg
Nong Bua Lamphu-fylket

Nong Bua Lamphu er eit fylke i Thailand. Fylkeshovudstaden er Nong Bua Lamphu. I 2019 var det  innbyggarar i fylket.

Nong Bua Lamphu er det fylket i Thailand der innbyggjarane tener minst, berre  thailandske baht per år.

Kjelder

Fylke i Thailand
Cristina Neagu

Cristina Georgiana Neagu () er ein rumensk handballspelar frå București. Ho er fire gongar: 2010, 2015, 2016, 2018, kåra til årets handballspelar i verda. Neagu er rykkromspelar.

Karriere

Klubbspel
Neagu var frå 2009 aktiv i Râmnicu Vâlcea, ein klubb som 2010 vart nasjonal seriemeister. Same året nådde laget finalen i EHF-meisterligaen, der det vart tap mot danske Viborg HK. Tidleg i 2011 vart ho skadd, og kom fyrst på bana att i oktober 2012. Berre tre månader seinare, i januar 2013, skadde ho korsbandet. Ho forlet i 2013 det konkurstruga Râmnicu Vâlcea. Perioden 2013-17 spelte ho for den montenegrinske toppklubben ŽRK Budućnost. Ho var ein sentral spelar då Budućnost i 2015 sigra i EHF-meisterligaen. Sidan 2017 har ho spelt for CSM București.

Landslagsspel
Med det rumenske landslaget har Neagu vunne bronsemedalje ved Handball-EM 2010 og ved Handball-VM 2015. I begge desse meisterskapa var ho toppskårar i turneringa.

Merittar
Vinnar av EHF-meisterligaen: 2015 for ŽRK Budućnost
Tapande finalist i EHF-meisterligaen: 2010 Râmnicu Vâlcea
Tapande finalist i EHF-cupvinnarcupen: 2008 Rulmentul Brasov
Rumensk seriemeister: 2010, 2011, 2012, 2013 for Râmnicu Vâlcea – 2018, 2021 for CSM București
Rumensk cupvinnar: 2011 for Râmnicu Vâlcea – 2018, 2019, 2022 for CSM București
Montenegrinsk seriemeister: 2014, 2015, 2016, 2017 for ŽRK Budućnost
Montenegrinsk cupvinnar: 2014, 2015, 2016, 2017 for ŽRK Budućnost
 VM 2009: Nr 4
EM 2008: Nr 5
EM 2010: Bronsemedalje etter 25–20 mot Sverige
 VM 2015: Bronsemedalje etter 31–23 mot Nederland
EM 2016: Nr 5
EM 2018: Nr 4

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cristina Neagu» frå ,  den 7. oktober 2022.  

Rumenske handballspelarar
Anne Mette Hansen

Anne Mette Hansen () er ein dansk handballspelar som sidan 2017 gjer teneste i den ungarske klubben Győri ETO. Ho er høgrehendt rykkromspelar. Med det danske landslaget har Hansen vunne to bronsemedaljar i verdsmeisterskap i handball: 2013 og 2021. Åra 2018-19 var ho med på Györ-laget sine triumfar i EHF-meisterligaen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Anne Mette Hansen» frå ,  den 7. oktober 2022.  

Danske handballspelarar
Bernadett Bódi

Bernadett Bódi ( er ein ungarsk handballspelar frå Szeged. Ho er firfaldig vinnar av EHF-meisterligaen med Győri ETO og bronsemedaljør med Ungarn frå Handball-EM 2012. Bódi er høgre kantspelar.

Karriere

Klubbspel
Frå 2002 spelte Bódi på Győri ETO, ein klubb som i 2005 vart nasjonal seriemeister for fyrste gong på 46 år. I 2007 flytta ho til det danske topplaget Randers HK. Etter to sesongar i Danmark returnerte ho til Ungarn, åra frå 2009 til 2013 var ho etter tur aktiv i Békéscsabai Előre, Siófok KC og Dunaújvárosi Kohász. Perioden 2013-20 spelte ho atter for Győri ETO, og med dette laget vann ho EHF-meisterligaen i 2014, 2017, 2018 og 2019.

Landslagsspel
Bódi deltok i tida 2005-18 i 141 av Ungarns landskampar og skåra 263 mål. Ho deltok i Sommar-OL 2008, Handball-VM 2009 og europameisterskapa 2010 og 2012. I den sistnemnde turneringa var ho med om slå Serbia 41-38 i bronsefinalen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bernadett Bódi» frå ,  den 7. oktober 2022.  

Ungarske handballspelarar
Folk frå Szeged
Carmen Martín

Carmen Dolores Martín Berenguer () er ein spansk handballspelar som i 2016 var med om vinne EHF-meisterligaen for den rumenske handballklubben CSM București. Med det spanske landslaget vann ho sølvmedalje i Handball-EM 2008 og 2012, samt VM-bronse i 2011 og OL-bronse i 2012. Ho spelar høgrekant.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Carmen Martín» frå ,  den 7. oktober 2022.  

Spanske handballspelarar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Spania
Telemakos

Telemakos eller Telemakhos (gammalgresk Τηλέμαχος, Telêmakhos) er prinsen av Itaka i gresk mytologi. Han var son av helten Odyssevs og Penelopeia, og opptrer i det klassiske eposet Odysseen av den greske forfattaren Homer. Telemakos hjelper Odyssevs med å konfrontera belarane til Penelopeia.

Kjelder 

Menneske i gresk mytologi
Odysseen
Giorgi V av Georgia

Giorgi eller Georg (georgisk გიორგი V ბრწყინვალე, Giorgi V Brtskinvale) var konge av Georgia frå 1299 til 1302, og frå 1314 til han døydde i 1346. Han fekk Georgia ut av det mongolske riket, som hadde styrt landet i fleire hundreår. Han klarte vidare å gjenoppretta makt og velstand i landet.

Bakgrunn 
Kong Georg V var son av Demetrius II og hustrua hans Natela, dotter av Beka I Jakeli. Demetrius vart drepen av mongolane i 1289.

I 1299 vart han krona som motkonge i Ilkhanatet mot sin opprørske bror David VIII av Georgia. Georg si regjeringstid strakk seg mellombels ikkje utover murane til Tbilisi. I 1302 vart Georg erstatta av  halvbror sin Vachtang II. Etter at brørne hans døydde, vart han regent for David sin son Georg VI, som døydde mindreårig i 1313. Dernest vart Georg V krona til konge av Georgia for andre gang.

I 1327 byrja han å gjera opprør mot Ilkhanatet, som hadde utfordringar med å styra riket, han slutta å betala skattar og byrja ein kampanje for å sameina det georgiske riket. Då han døydde hadde han gjenerobra nesten heile riket att.

Lite er kjend om kona til kong George V. Han døydde i 1346 og vart etterfylgd av den einaste sonen sin David IX. Han vart gravlagd i klosteret Gelati nær Kutaisi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «George V van Georgië» frå ,  den 7. oktober 2022.  

Folk frå 1300-talet
Bagrationi-dynastiet
Kongar av Georgia
Paringsspelet leik

Paringsspelet leik er ei åtferd i tida rett før paring, funne blant somme dyreartar, men mest utbreidd blant fuglar. I leiken samlast hannar som freistar å kjempe om gode territorium og utfører konkurrerande oppvisningar for å lokke vitjande hoer som kjem til for å kartlegge potensielle partnarar å pare seg med. Ein leik kan òg indikere ein tilgjengeleg plass som nyttast av hannar for å forsvare sin eigen del av territoriet for hekkesesongen. Ein leikart er prega av mannlege oppvisningar, og hoer som i sterkast grad avgjer partnarvalet. Kjønnsrollene gjev indirekte føremon til hannane og reduserer kostnadar til hoene. Sjølv om åtferda er mest utbreidd blant fuglar som tiur og orrfugl, finst leik òg i eit breitt spekter av virveldyr, inkludert beinfiskar, amfibium, krypdyr og pattedyr, samt leddyr inkludert krepsdyr og insekt.

Spesielt hannar av mange artar utviklar ei kortvarig leikdrakt som skil kjønna i utsjånad, eigenskapen er sterkt utprega hos til dømes brushane.

Kjelder 

Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå innleinga av «Lek mating» frå , den 8. oktober 2022
 

Referansar

Bakgrunnsstoff

Dyreåtferd
Mellomaldermarknad

Mellomalderfestival eller mellomaldermarknad er ei tilstelling inspirert av mellomalderen og perioden rundt han. Ei slik tilstelling kan ha form som ein utandørs marknad med buer som sel varer og mat, gjøglarar, musikk, kampar eller riddarturneringar og andre historiske kostyme og framsyningar. Ein har gjerne slike tilstelllingai sommarhalvåret på torg i byar eller passande marker. Dei varer typisk ei helg, men det finst òg marknadar som varer i berre ein dag og andre som kan vara ei heil veke.

Mellomaldermarknader omfattar normalt eit stort tal personar i drakter som kan vera laga etter mellomaldermønster eller med inspirasjon frå dei. Andre går i klede utan historisk tilknyting, men som er inspirerte av film om perioden. Reenacterar kan utøva handverk, teater, spela musikk, gjøgla og visa fram våpen eller kampar. Nokre marknader har telt der dei medverkande kan overnatta.

Nokre marknader blir haldne på historiske stader, som borger og torg i mellomalderbyar.

Mellomaldermarknader i Noreg 

Nokre norske mellomaldermarknader er Hamar Middelalderfestival, halden av Anno Museum, Oslo Middelalderfestival  ved Akershus festning, Tønsberg Middelalderfestival, Re Middelalderdagene og Middelalderuka i Numedal.

Mellomaldermarknader i Danmark 
Mange danske byar har mellomaldermarknader. Det største er Europæisk Middelalderfestival i Horsens med rundt 60 000 vitjande. Ein av dei andre store markndane er Københavns Mellomaldermarked i Valbyparken. I 2013 hadde dette knappe 23 600 besøkande og 900 aktørar. Det finst også marknader i m.a. Nyborg, Nysted (2009-2019) Viborg og ved fleire historiske stader som Esrum Kloster, Æbelholt Kloster, Spøttrup Borg, Kalø Slottsruin og Voergaard Slott.

Fleire friluftsmuseum held òg mellomaldermarknader. Nokre døme finn ein ved Brøndby Mellomalderlandsby i Brøndby, Hvolris jernalderlandsby i Møldrup vest for Hobro, Ulvsborg Historisk Værksted i Asnæs på Nordvestsjelland og Middelaldercentret ved Nykøbing Falster.

Renaissance fairs i USA 

Marknadane er svært populære i USA, der dei blir kalla renaissance fairs. Dei har meir karakter av ein moropark enn ein mellomaldermarknad i Europa, der formålet ofte er living history med eit element av utdaning. Autentisitet kan variera mykje, og varetilbodet er ofte forma av meir kommersiell karakter enn historisk korrektheit. Sjølv om hovudfokus som regel er mellomalder, kan slike marknader òg visa til andre periodar kring mellomalderen som vikingtid, renessanse eller sjørøvarar frå 1600-1700-talet. I Storbritannia er tudortida, perioden kring Henrik VIII og Elizabeth I av England, populære. Nokre marknader kan òg ha laiv-rollespel, og nokre kan òg ha fantasyelement som trollmenn, alvefolk og kentaurar.

I USA finst det permanente temaparkar med marknader.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Middelaldermarked» frå ,  den 8. oktober 2022.  

Festivalar
Helge Skuseth

Helge Peter Skuseth () er ein tidlegare fotballspelar og sportsjournalist frå Ålesund, aktiv i Skarbøvik Idrettsforening og IK Start. Han vart seriemeister med sistnemnde i 1978 og 1980. Sportsjournalist i Sunnmørsposten frå 1983 til han vart pensjonert.

Klubbspel
Skuseth voks opp i bydelen Heissa i Ålesund. Frå 1970 spelte han på tredjedivisjonslaget Skarbøvik Idrettsforening. Han var angrepsspelar og utmerkte seg med ein framifrå teknikk. Laget rykte opp i 1972, men rykte nedatt frå andredivisjon allereie sesongen etter. Dermed melde Skuseth overgang til fyrstedivisjonslaget Start. Gjennom seks-og-ein-halv sesong i Start skåra han 38 mål og bidrog til at laget vart nummer tre i 1. divisjon 1975. Sidan vart han norsk seriemeister i 1978 og 1980. År 1980 spelte han berre halve sesongen, ettersom han om sommaren flytta tilbake til Ålesund. Sidan var han aktiv i Skarbøvik IF til 1983. I 1984 var han med om å spele Hessa IL opp i 4. divisjon.

Landslagsspel
Skuseth landslagdebuterte i Luxemburg 3. november 1973, ein kamp som heimelaget vann. Han skåra eitt av mål då Noreg slo Finland 5–3 på Olympiastadion i Helsinki. Vel to månader seinare skåra han det tredje målet då Island vart send  heim frå Brann stadion med tap 2–3. Same året den 28. august på Ullevål stadion skåra han Noregs mål då Sovjetunionen sigra med 3 mot 1. Skuseth sin 16. og siste landskamp fann stad på Råsunda i Stockholm 16. juni 1976.

Merittar
Seriemeister: 1978 og 1980 for IK Start

Kjelder
eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Skarbøvik-spelarar
Start-spelarar
Jan Berg

Jan Berg () er ein tidlegare fotballspelar frå Molde. Han var aktiv i Molde Fotballklubb periodane 1982–88 og 1991–95. I mellomtida var han den fyrste norske fotballspelaren som spelte for ein La Liga-klubb i Spania. Berg var ein dribleflink vengspelar.

Klubbspel
Berg slo gjennom som 17-åring då Molde vart sist i 1. divisjon. Han skåra 8 mål og var lagets toppskårar i serien og deltok i cupfinalen 1982, då klubben for fyrste gong spelte NM-finale. Frå januar 1989 var han den fyrste norske proffspelaren i spanske La Liga. Etter eit halvår med botnlaget Elche FC spelte han frå august 1989 til mars 1991 for Rayo Vallecano. Også dette laget skulle ende sist i La Liga. I april 1991 vende han tilbake til Molde FK. Han var aktiv til 1995, utan å ha ei like sentral rolle i laget som han hadde i 1980-åra.

Landslagsspel
Berg landslagsdebuterte som 17-åring i Kuwait 13. november 1982. Fram til 7. mars 1990 i Attard på Malta deltok han i 23 landskampar utan å skåre mål. Han var med i troppa til Sommar-OL 1984 i Los Angeles, var innbytar i ein kamp. Berg og lagkameratane tapte mange landskampar. Ein einaste større triumf var han med på. Den 16. juni 1987 vann Noreg overraskande 2–0 over Frankrike i ein EM-kvalifiseringskamp på Ullevål stadion. På det franske laget spelte karar som Manuel Amoros og Jean Tigana, sistnemnde var kaptein.

Merittar
Tapande cupfinalist: 1982 med Molde FK
Sølvplass i 1. divisjon: 1987 med Molde FK

Kjelder
eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Molde-spelarar
Rayo Vallecano-spelarar
Fidel Ramos

Fidel Valdez Ramos () var ein filippinsk militær-offiser og politikar. Han var Filippinane sin president i perioden 1992—98.

Ramos var utdanna ved militærakademiet West Point i USA og deltok både i Koreakrigen og Vietnam-krigen. Frå 1981 var han viseforsvarssjef i heimlandet. I 1986 var han sentral i eit statskupp som styrta Ferdinand Marcos sitt valds-regime. Perioden 1988-92 var Ramos forsvarsminister under Corazón Aquino. I 1992 vald til president i Filippinane. Hans styringstid var prega av økonomisk framgang.

Kjelder
Store norske leksikon

Filippinske presidentar
Stanislav Sjusjkevitsj

Stanislav Sjusjkevitsj () var ein belarusisk vitskapsmann og politikar. Han var parlamentsformann og Belarus sin president frå 1991 til 1994.

Sjusjkevitsj vart i 1990 vald inn i det belarusiske øvste sovjet for Den kviterussiske folkefronten, der han var viseparlamentsformann. Etter det mislukka kuppforsøket mot Mikhail Gorbatsjov i Moskva i august 1991, rykte han opp til parlamentsformann. Hausten 1991 var Sjusjkevitsj ein sentral aktør bak opprettinga av Samveldet av uavhengige statar (SUS) og den etterfylgjande oppløysinga av Sovjetunionen. Han var statsleiar i det sjølvstendige Belarus i tida fram til januar 1994, markerte som seg talsperson for marknadsreformer. Tvinga til å gå av. Han var presidentkandidat hausten 1994, men fekk einast 10 prosent av røsystene.

Kjelder
Store norske leksikon

Belarusiske politikarar
Rafael Orozco Maestre

Rafael José Orozco Maestre () var ein colombiansk songar av vallenatomusikk.

Diskografi 
 1975：Adelante
 1975：Con emoción

 1977 - Binomio de oro
 1977 - Por lo alto
 1978 - Enamorado como siempre
 1978 - Los Elegidos
 1979 - Súper vallenato
 1980 - Clase aparte
 1980 - De caché
 1981 - 5 años de oro
 1982 - Festival vallenato
 1982 - Fuera de serie
 1983 - Mucha calidad
 1984 - Somos vallenato
 1985 - Superior
 1986 - Binomio de oro
 1987 - En concierto
 1988 - Internacional
 1989 - De Exportación
 1990 - De fiesta con binomio de oro
 1991 - De américa
 1991 - Por siempre

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rafael Orozco Maestre» frå ,  den 9. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff 
 Discogs
 MusicBrainz
 AllMusic

Colombianske songarar
Salla

Salla (fram til 1936 heitte kommunen Kuolajärvi) er ein kommune i landskapet Lappland i det nordausttlege Finland. Kommunen har ei befolkning på i underkant av 5 000 og dekker ei flate på 5 878 km², der 134,85 km² er innsjøar. Kommunen har ein befolkningstettleik på 0,8 person per km².

Historie 

Salla er gammalt samisk, nærare bestemt kemisamisk område. Det gamle namnet på kommunen er samisk, kuola i Kuolajärvi er samisk for 'fisk' (jf. nordsamisk guolli, finsk kala). Dei første finske nybyggarar busette seg der i 1730-åra. Samane vart gradvis assimilert i løpet av den neste tohundreårsperioden.

I 1839 gjorde ein bondeson eit funn av ein skatt frå vikingtida. Depotfunnet låg i ei korg av bjørkenever gøymt under ein stein på fjellet Aatservainen, ein stad som no ligg i Russland. Funnet inneheldt minst 174 myntar, ulike andre gjenstandar, inkludert ornament, og ei vekt med tolv lodd. Myntane var stort sett frå 1000-talet og funnet er datert til tidlegast 1110. Myntane vitnar om import frå Karelen og Russland, men også frå Skandinavia. Av myntane var 166 tyske (46 % av desse frisiske), sju anglosaksiske, éin eller to sannsynlegvis anglonormanniske. Det er òg mogleg at funnet inneheldt danske myntar frå Magnus den gode og Svein Estridsson si tid. Ein norsk mynt kan òg ha vore ein del av Kuolajärvi-funnet, medan nokon av dei tyske myntane som har vore rekna til det kan ha vore funne andre stader. Funnet kom til universitetsmuseet i Helsingfors i 1841, men vart ikkje halde samla slik at identifiseringa av innhaldet har vore komplisert.

Saman med Kuusamo har Salla eit av  største granskogområda i Finland. Dette gjorde staden interessant for trevareindustrien, som på 1890-talet forvandla Salla frå eit samfunn basert på naturalhushald.

I februar 1922 var Salla åstad for «fläskrevolten», då finske raudegardistar tok seg over grensa frå Sovjet-Russland og mobiliserte rundt 600 misnøgde skogarbeidarar i eit mislykka forsøk på opprør.

Under vinterkrigen invaderte sovjetiske styrkar Finland mellom anna ved Salla, men vart stoppa av den finske hæren i harde kampar. I fredsavtalen i 1940, og på nytt i 1944, måtte Finland avstå omkring halvparten av kommunearealet til Sovjetunionen. Desse områda blir òg kalla «Gamle Salla» (finsk Vanha Salla). Under framhaldskrigen vart den gamle byen i Salla liggande på sovjetisk side. Men finske og tyske styrkar klarte å ta områda attende. Då krigen slutta, vart dei tyske styrkane pressa ut av Lappland av dei finske styrkane.

Salla ligg ved toglinja Laurila-Kelloselkä-banen, ein godsbane frå Kemijärvi. I 2006 gjorde jernbaneselskapet VR framlegg om å nedlegga linja..॥॥06. Tidlegare heldt jernbanelinja frå Salla fram inn i Russland. 

I kommunen finst ein grenseovergang mot Russland, som hadde cirka 160 000 grensepassasjar i 2011. Majoriteten av desse vart gjort av russarar, noko som kom turist- og handelsverksemda i Salla til gode. Rgrenseovergangen vart opna i 2002

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Salla» frå ,  den 8. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Lappland
28°E
66°N