Gandhara

Gandhara (Gandhāra) er eit tidlegare rike i den noverande regionen Khyber Pakhtunkhwa i Pakistan, rundt Peshawar.
Det omfatta Peshawar-dalen og strekte seg etterkvart til både dagens Jalalabad-distrikt i Afghanistan og til Taxila i Pakistan. Under akamenidedynastiet og hellenismen var hovudstaden i riket Charsadda. Hovudstaden blei flytta til Peshawar av Kusjan-herskaren Kanisjka den store rundt år 127.

Gandhara fast rundt same tida Rigveda blei til (ca. 1500–1200 f.Kr.). Det blir omtalt i parsarboka Avesta som Vaēkərəta, den sjette vakraste staden i verda, skapt av Ahura Mazda. 

Gandhara blei erobra av det persiske Akamenideriket på 500-talet f.Kr. I 327 blei det erobra av Aleksander den store, og seinare blei det del av Mauryariket. Det var eit senter for baktrisk parsisme, hinduisme og seinare greko-buddhisme. 
Riket er kjend for sin greko-buddhistiske kunst. Frå det første til det femte hundreåret blomstra det som del av Kusjanriket.

Etter at det blei erobrar av Mahmud av Ghazni i år 1001, forsvann namnet Gandhara. Under det muslimske styret blei området styrt frå Lahore eller Kabul. Under Mogulriket var det eit sjølvstendig distrikt som omfatta Kabul-provinsen.

Kunst

Gandhara er kjend for sin særeigne Gandhara-stil innan buddhistisk kunst, som utvikla seg ved å bland gresk, syrisk, persisk og indisk påverknad. Utviklinga byrja under den partiske perioden  (50 f.Kr.–år 75). Gandhara-stilen blømde og hadde eit høgdepunkt under Kusjantida, frå det første til det femte hundreåret. 

Stukkatur og stein var mykje brukte materiale av steinhoggarar i Gandhara til å dekorera kloster og sakralbygg. Stukkatur var eit formbart materiale som gav  kunstnaren eit vidt uttrykksspekter.

Tidsline
 Legende: Bharat, broren til Rama av Kosala, herska frå Gandhara. Sønene hans var Taksh og Pushkala, som budde i nye byar kalla Taksha-shila (Taxila) og Pushkarvati (Peshawar). Tentative timeline for this event is 5000 BC or before that [citation needed].
 Legende: Gandhari, ei prinsesse av Gandhara blei gift med Dhritrashtra, kongen av Hastinapur. 
 ca. 2300–ca. 1900 f.Kr: Induskulturen
 ca. 1900–ca. 520 f.Kr: Ingen nedskrivne kjelder. Indo-arisk migrasjon. Ramayana-legenda fortel at Rama sin bror Bharat herska frå Gandhara.
 ca. 1500–ca. 500 f.Kr: Gandhara-gravkulturen
 ca. 1200–ca. 800 f.Kr: Gandharifolk omtalte i Rigveda og Atharvaveda.
 ca. 520 –ca. 326 f.Kr: Akamenideriket. Under direkte persisk kontroll og/eller lokal kontroll under akamenide-overherredøme.
 ca. 326–ca. 305f.Kr: Okkupert av Aleksander den store og makedonske generalar.
 ca. 305–ca. 180f.Kr: Kontrollert av Mauryariket grunnlagd av Chandragupta. Konverterte til buddhismen under kong Ashoka (273–232 f.kr.)
 ca. 185–ca. 97 f.Kr: Kontrollert av Det indo-greske riket, med nokre innfall frå indo-skytiarar frå rundt 100 f.Kr.
 ca. 97 BC–ca. år 7: Saka (indo-skytisk) herredøme
 ca. 7–ca. 75: Partia invaderte og Gandhara blei del av Det indo-partiske kongedømet.
 ca. 75–ca. 230 Kusjanriket
 ca. 230–ca. 440 Kushanshas under herredømet til det persiske Sassanideriket.
 ca. 450–ca. 565: Kvite hunarar (hefthalittar)
 ca. 565–ca. 644: Nezakriket, styrt frå Kapisa og Udabhandapura
 ca. 650–ca. 870: Kabul Shahi, styrt frå Kabul
 ca. 870–1021: Hindu Shahi, styrt frå  Udabhandapura
 ca. 1032–1350: Erobra og styrt av riket til Mahmud av Ghazni.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gandhara» frå ,  den 22. september 2017.

Bibliografi

 Beal, Samuel. 1884. Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World, by Hiuen Tsiang. 2 vols. Trans. by Samuel Beal. London. Reprint: Delhi. Oriental Books Reprint Corporation. 1969.
 Beal, Samuel. 1911. The Life of Hiuen-Tsiang by the Shaman Hwui Li, with an Introduction containing an account of the Works of I-Tsing. Trans. by Samuel Beal. London. 1911. Reprint: Munshiram Manoharlal, New Delhi. 1973.
 Bellew, H.W. Kashmir and Kashgar. London, 1875. Reprint: Sang-e-Meel Publications 1999 
 Caroe, Sir Olaf,  The Pathans, Oxford University Press, Karachi, 1958.
 
 Hill, John E. 2003. "Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the Hou Hanshu". 2nd Edition: Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes, 1st to 2nd Centuries CE. 2015. John E. Hill. Volume I, ; Volume II, . CreateSpace, North Charleston, S.C. 
 Hussain, J.  An Illustrated History of Pakistan, Oxford University Press, Karachi, 1983.
 Legge, James. Trans. and ed. 1886. A Record of Buddhistic Kingdoms: being an account by the Chinese monk Fâ-hsien of his travels in India and Ceylon (A.D. 399–414) in search of the Buddhist Books of Discipline. Reprint: Dover Publications, New York. 1965.
 Shaw, Isobel. Pakistan Handbook, The Guidebook Co., Hong Kong, 1989
 Watters, Thomas. 1904–5. On Yuan Chwang's Travels in India (A.D. 629–645). Reprint: Mushiram Manoharlal Publishers, New Delhi. 1973.

Bakgrunnsstoff

Livius.org: Gandara
The Buddhist Manuscript project
University of Washington's Gandharan manuscript 
Coins of Gandhara janapada
Gandhara Civilization- National Fund for Cultural Heritage (Pakistan)

Vidare lesing
 

Pakistansk historie