alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Grevinnen og hovmesteren

Grevinnen og hovmesteren (engelsk tittel The 90th Birthday, or Dinner for One, stundom berre Dinner for One eller The Butler and the Countess) er ein svart-kvit kortfilm produsert av Norddeutscher Rundfunk (nordtysk kringkasting) i 1963 som NRK fjernsyn sender kvart år på vesle jolaftan, og som har blitt ein joletradisjon for svært mange nordmenn. I Tyskland, Danmark, Færøyane og Sverige er han òg en tradisjon, men vert vist på nyttårsaftan. Andre land der han vert synt er Sveits, Austerrike, Latvia, Sør-Afrika og  Australia.

Filmen er ein komedie som handlar om grevinna Miss Sophie (spelt av May Warden) som får servert middag på 90-årsdagen sin av hovmeistaren James (spelt av Freddie Frinton).  Rundt bordet sit dei imaginære gjestane Sir Toby, Admiral von Schneider, Mister Pomeroy og Mister Winterbottom. Ettersom vennene ikkje lever lenger, speler James rolla som, og skåler med Sophie, for kvar av dei. Han blir etterkvart ganske full.

Før kvar serveringsrunde går den same replikkvekslinga føre seg:

James: The same procedure as last year, Miss Sophie?
Miss Sophie: The same procedure as every year, James! 

Manuskriptet til filmen er eit Broadway-skodespel opphavleg frå London, skrive av Lauri Wylie og urframført i 1948. I Storbritannia er likevel kortfilmen ukjend.

Ei undersøking firmaet UPC gjorde i 2004, viste at nesten sju av ti nordmenn (68,3 %) «må» setja seg og sjå dette programmet kvelden før julaftan. I 2003 vart programmet sett av 1,4 millionar sjåarar.

Kjelder
«10 famous Britons you've probably never heard of» ved bbc.co.uk
The Mystery of Dinner for One i Slate.com

1963
tyske fjernsynsprogram
adventsprogram
humorprogram
NRK
Julefilmar
Sketsjar
Skodespel frå 1900-talet
Mensjevik

Mensjevik er ei nemning for dei medlemene i Russlands Sosialdemokratiske Arbeidarparti RSDRP/RSDAP som var usamde med Vladimir Lenin om korleis partiet skulle fungere. Mensjevikane meinte det tilbakeliggjande jordbrukslandet Russland, styrt av ein eineveldig tsar og utan demokratiske tradisjonar, på ingen måte var modent for sosialisme. Dermed var dei russiske sosialdemokratane si oppgåve å hjelpe den liberale opposisjonen med å opprette eit borgarleg demokrati, og straks dette var oppretta å fungere som ein sosialdemokratisk opposisjon innanfor dette og byggje opp ei sterk fagrørsle etter kvart som industriarbeidarklassen voks. Altså gå i fotspora til den sentral- og vesteuropeiske arbeidarrørsla, som mensjevikane kjende seg sterkt knytte til.

Mensjevisme blir såleis synonymt med demokratisk sosialisme i ein russisk kontekst. 

Den fremste personlegdomen blant mensjevikane var Julius Martov. Martov støtta opprettinga av ei regjering som baserte seg på sovjeta (arbeidarråda) i november 1917, men kritiserte at bolsjevikane i praksis innførte eit eittpartistyre. Han kritiserte oppløysinga av den fritt valde grunnlovgivande forsamlinga vinteren 1918, der bolsjevikane var i mindretal, og kravde ei samlingsregjering av alle venstrepartia. Han kritiserte bruken av dødsstraff, som bolsjevikane hadde lova å avskaffe. Han støtta likevel sovjetregjeringa under borgar- og intervensjonskrigen, fordi alternativet var tsaren sine generalar. Men etter krigen var slutt i 1920, blei mensjevisme i alle former likevel forboden, og Martov drog i eksil, til liks med mange andre mensjevikar.

Russiske politiske parti
Russiske ord og uttrykk
Skipingar i 1903
Mensjevisme

'Mensjevisme er ei nemning som blei nytta for den eine hovudretninga i det russiske sosialdemokratiske partiet RSDRP før og ei tid etter den russiske revolusjonen i 1917. Den andre hovudretninga var bolsjevismen, under leiing av Vladimir Lenin. Den fremste mensjeviken var Julius Martov. 

Mensjevismen var enkelt sagt den russiske varianten av den demokratiske sosialismen som voks fram i sentral- og vesteuropeisk arbeidarrørsle. Ordet kjem av det russiske ordet «mensjinstvo», som betyr mindretal. Dette fordi Martov og dei som støtta han ved eit tilfelle kom i mindretal ved vala under landsmøtet til RSDRP i London i 1903, etter at representantane for den jødiske arbeidarrørsla Bund hadde forlate møtet i protest mot at dei ikkje fekk den statusen dei ville ha i partiet. Lenin nytta straks høvet til å bruke nemningane bolsjevikar (fleirtalsmenn) om sine eigne tilhengarar og mensjevikar (mindretalsmenn) om motstandarane i partiet. Seinare blei dei to fløyane i røynda to parti, og bolsjevismen la grunnen for den moderne kommunismen, medan mensjevismen høyrer til i sosialdemokratisk historie.

Russiske politiske parti
Russiske ord og uttrykk

ca:Menxevics
fr:Menchevik
nl:Mensjewieken
ro:Menşevic
fi:Menševikit
Pinnekjøt

Pinnekjøt eller pinnekjøtt er ein matrett av salta og tørka lamme- eller fåreribbe som så blir utvatna natta over (eller lengre, avhengig av kor tørt/salt kjøtet er) og dampkoka på kvistar av bjørk eller eine, eller på ei metallrist. I somme delar av landet røykjer ein også lamme- eller sauesida før ho vert tørka. Ein serverer gjerne pinnekjøt saman med kålrabistappe, poteter og flatbrød. På Vestlandet er pinnekjøt ein av dei mest tradisjonelle julemiddagsrettene på julaftan. Somme stader på Vestlandet er det vanleg at pinnekjøtet vert glasert.

Variantar 
 Nokre lagar pinnekjøt av rein eller hjort i staden for får.
 Ein kan òg dampkoka kjøtet i øl eller cola, men dette er så sjeldant at det må reknast som eksperimentelt.
 I mange familiar serverer ein matretter frå meir enn éin tradisjon til julemiddag. Da serverer ein gjerne pinnekjøtet saman med t.d. svineribbe (med tilbehøyr som surkål og raudkål) eller raspeballar.

Kjelder 
 VG nett: «Cola-pinnekjøtt til de unge» 22. 12. 2000

Norsk mat
Julemat
Saueretter
Tørka kjøt
Sosialist

Ein sosialist er ein tilhengar av sosialisme, det vil seie målet om eit klasselaust samfunn, og tiltak som fører til sosial utjamning og mindre klasseforskjellar. 

Blant sosialistane kan ein skilje mellom to historiske hovudretningar, kommunisme og sosialdemokrati eller demokratisk sosialisme. Men innanfor begge desse historiske hovudretningane er det fleire til dels svært ulike variantar. Til dømes vil reformerte kommunistparti insistere på at dei står for demokratisk sosialisme og dei tar avstand frå stalinismen. 

Sosialistar er vanlegvis medlemmer av eit sosialistisk parti. Nokre parti som før vart oppfatta som sosialistiske eller kommunistiske har kanskje fjerna seg frå dei klassiske sosialistiske ideala, og dette kan vere eit problem for sosialistar som er medlemmer i desse partia. 

Sosialistisk ideologi har i stor grad vore arbeidarrørsla sitt samfunnsyn, iallfall i Europa og Latin-Amerika.

 
Sosialisme
Sosialdemokrat

Ein sosialdemokrat er historisk sett ein tilhengar av demokratisk sosialisme, som i nokre land blei kalla sosialdemokrati. Det er eigentleg ingen tydingsskilnad mellom nemningane sosialistisk og sosialdemokratisk som partinemningar, da mange sosialdemokratiske parti er medlemmer i den Sosialistiske Internasjonalen ilag med søsterparti som kallar seg sosialistiske. Men i Noreg har det likevel utvikla seg slik at å kalle seg sosialist gir meir radikale assosiasjonar enn å kalle seg sosialdemokrat. 

Somme sosialdemokratiske parti har ikkje lenger eit sosialistisk samfunn som mål, og den historiske definisjonen av ordet «sosialdemokrat» som tilhengar av demokratisk sosialisme kan derfor vere misvisande i våre dagar.

Sosialdemokrati
Sosialistar
Sigurd Førsund

Sigurd Olsen Vamråk Førsund () var ein norsk lærar, diktar, lokalhistorikar, slektsgranskar, bygdebokforfattar, klokkar, organist og komponist. Han komponerte mellom anna melodien til songen «Å Vestland, Vestland».

Sigurd Førsund var fødd på Førsund i Kyrkjebø i Sogn og Fjordane. Han døydde i Arna i Hordaland.

Norske komponistar
Folk frå Høyanger
Fjell i Hordaland

For kommunen, sjå Fjell kommune

Dette er ei liste over dei 25 høgaste fjella i Hordaland med ein primærfaktor på minst 50 meter.

Kjelder 

 Toppomania.info  som har nytta følgjande kjelder:
 Norge 1:50 000-kart
 Kunnskapsforlagets Store Norgesatlas.
 Norgesglasset til Statkart
Oskoreia

Oskoreia eller berre Reia er ein flokk av troll og daude folk frå skandinavisk folketru. Tradisjonen står i Noreg sterkast i dei sørlege fjell- og dalbygdene. Oskoreia er i slekt med den ville jakta som ein trudde på i store delar av Europa.

Tradisjonar 
Ein meinte at følgjet herja når det var mørkt, særleg rundt juletider. Då bråka dei rundt omkring og kunne ta med seg både mat og ting, folk og dyr. Dersom Oskoreia hadde vore i nærleiken kunne ein venta seg slåsting, drap og sjølvmord, medan ein som hadde sett henne kunne tolka det som at han snart skulle døy. Reia forlét ofte garden på trettandedagen.

Sjølv om det var om å gjera å ikkje få auge på Reia, var det mange som kunne skildra henne. Det var ofte sagt at Guro Rysserova leia følgjet, men Tostein Langbein, med lang nase og bein, er òg nemnd som leiar. Julebukken kunne vera med i følgjet. Daudingane som var med var ofte ugjerningsmenn, som tjuvar, mordarar og sjølvmordarar.

Namn 
Oskoreia er og kjend som Jolereia og Imberkulludn på norske dialektar. På bokmål kan namnet òg skrivast Åsgardsreia eller Åsgårdsreia. På svensk blir ho kalla Odens hundar eller Odens jakt. 

Ordet 'oskorei' har truleg opphav i oska, jf. svensk åska ('tore') av åsekja, 'gudeaking' og reið, 'ritt'. Åsgårdsrei er ei nylaging som byggjer på orda oskorei og Åsgard, gudeborga i norrøn mytologi.  
Det er hevda at det kan vera samband mellom ordet Oskoreia og æsene frå norrøn gudetru gjennom eit mogleg norrønt ord *ásgoðreið ('åsgudfølgje').

Kjelder 
 Soge frå www.heimskringla.no
 Salomonsens konversasjonleksikon om Åsgårdsrei

Fotnotar 

Jul
Norsk folketru
Daudingar
Skapningar i norrøn mytologi
Norden

Norden eller norderlanda er nemninga på dei nord-europeiske landa Noreg, Sverige, Danmark, Finland og Island. Ein reknar vanlegvis også med dei sjølvstyrte områda Færøyane, Grønland og Åland i somme høve. Sidan dei fleste samane bur i nordiske land, er dei òg ei viktig folkegruppe i området. Til saman bur det rundt 27 millionar menneske i Norden.

Dei nordiske landa har mange felles trekk, såleis har dei blant anna nærskylde språk, med unntak av fleirtalsmålet i Finland (og Grønland), og til ei viss grad Island. Dei er alle parlamentariske demokrati, og har alle utvikla ein velferdsstat som skal sikre innbyggjarane mot sosial naud.

Dei nordiske landa samarbeider i det rådgivande organet Nordisk Råd. I 1948 blei det forsøkt å få i stand eit skandinavisk forsvarsforbund, men dette lukkast ikkje på grunn av at sterke krefter i Danmark og Noreg heller ville slutte seg til dei vestlege stormaktene i NATO. Sidan 1949 har Island, Noreg og Danmark vore medlemmer i NATO, mens Sverige og Finland har vore alliansefrie land.

Heller ikkje i høve til EU har dei nordiske landa stått saman, da Danmark, Sverige og Finland har valt å gå inn, mens Island og Noreg har valt å ikkje bli medlemmer av EU. Trass i desse ulike internasjonale organisasjonstilknytingane, er det svært mykje praktisk samarbeid mellom dei nordiske landa, og innbyggjarane føler seg nært knytte til kvarandre, ikkje minst når dei treffest i andre delar av verda. 

Under Kalmarunionen frå 1397 til 1523 var heile Norden samla i eit tronfellesskap som sameinte dei tre kongedøma Danmark, Noreg (med Island, Grønland og Færøyene), og Sverige (med Finland).

Motsett «Norden» omfattar omgrepet Skandinavia vanlegvis berre dei tre landa Noreg, Danmark og Sverige, slik omgrepet blir bruka på norsk.

Land

Sjølvstyrte område 
  (Danmark)
  (Danmark)
  (Finland)

Sjå òg 
 Skandinaviske språk
Det russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet

Det russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet, russisk Российская социал-демократическая рабочая партия (Rossijskaja sotsial-demokratitsjeskaja rabotsjaja partija) med forkortinga RSDRP på russisk og RSDAP på norsk, blei danna i Minsk i Belarus (Kviterussland) i 1898. Namnet på partiet signaliserte at det var eit parti for alle folkeslag i det russiske storriket, ved at dei brukte den territorielle nemninga rossijskaja og ikkje den etniske nemninga russkaja. Mellom dei fremste medlemmene var Julius Martov, Lev Trotskij og Vladimir Lenin. Partiet var illegalt, for Russland var styrt av ein eineveldig tsar og hans handplukka folk. 

Dei russiske sosialdemokratane blei snart kløyvde i to hovudretningar, bolsjevikar og mensjevikar, som etter kvart fungerte meir og meir som to sjølvstendige og ulike parti. Mensjevikane stod for ei linje lik den arbeidarrørsla i Vest- og Sentral-Europa representerte, medan bolsjevikane under leiing av Lenin utvikla den moderne kommunismen. Bolsjevikane droppa da også namnet RSDRP(b) i 1918, etter revolusjonen året før, og tok til å kalle partiet sitt kommunistisk i staden. Mensjevismen blei forboden i Sovjet-Russland frå 1920. 

Etter at kommunistleiaren Mikhail Gorbatsjov oppheva det sovjetiske kommunistpartiet sitt maktmonopol på slutten av 1980-talet, blei det oppretta fleire sosialdemokratiske parti i Russland og andre tidlegare sovjetrepublikkar. Eit av dei russiske sosialdemokratiske partia har den same Gorbatsjov som framståande medlem, men ingen av dei har blitt store parti i det etter-kommunistiske Russland.

Russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet
Russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet
Russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet
Russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet
Russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet
Skipingar i 1898
-1

År -1 er etter den julianske og greogorianske tidsrekninga det første året før Kristi fødsel. Året kjem etter år -2 og før år 1; tidsrekninga har ikkje noko «år 0», sidan årstala etter reknemåten er ordenstal.

Hendingar

Fødde 
 25. desember: Jesus (tradisjonell og uviss dato, etter Dionysius Exiguus)

Døde 
 Keisar Ai av Han i Kina
 Herodes den store (i følgje nokre forståingar av Josefus etter ei total solformørking i januar dette året)
Sosialistisk Ungdom

Sosialistisk Ungdom (SU) er ungdomsfylkinga til Sosialistisk Venstreparti. SU er ein revolusjonær, sosialistisk og feministisk organisasjon som kjempar for eit sosialistisk folkestyre.

SU har lokallag i alle fylke og hovudkontor i Akersgata 35 i Oslo saman med SV.

Historie 

SU blei først stifta i januar 1975 då ungdomspartia til dei partia som danna SV, gjekk saman. Organisasjonen blei likevel lagt ned 13. november 1981, på grunn av politisk usemje. Dagen etter blei han stifta på ny, mange av medlemmane var ikkje velkomne i den nye organisasjonen. Fleire av desse, i røynda ekskluderte, stifta då Arbeidermaktgruppa.

I tillegg til kampen for sosialisme og feminisme har SU arbeidd mykje med spørsmål som miljø, antirasisme og ungdomstilbod. Organisasjonen arbeider også mykje med internasjonal solidaritet, mellom anna i høve til Colombia og Palestina. Som ein del av solidaritetsarbeidet har organisasjonen markert seg sterkt med kritikk av USA sin utanrikspolitikk og Noregs haldning til denne.

Sosialistisk Ungdom gir ut ungdomsmagasinet Rødt Press. Organisasjonen har også gitt ut fleire bøker. Dei viktigaste dei siste åra er «Du skal ta ledelsen og makta I og II», «Feminisjon» og ei eiga handbok for ungdomsaktivistar.

Leiarar i SU 
 1977–1980: Erik Solheim
 1980–1984: Øystein Gudim
 1984–1986: Kristin Halvorsen
 1986–1988: Raymond Johansen
 1988–1990: Paul Chaffey
 1990-1992: Lisbet Rugtvedt
 1992–1994: Kyrre Lekve
 1994–1996: Andreas Tjernshaugen
 1996–1999: Heikki Holmås
 1999–2002: Kari-Anne Moe
 2002–2004: Ingrid Fiskaa
 2004–2006: Audun Herning
 2006–2008: Kirsti Bergstø
 2008–2010: Mali Steiro Tronsmoen
 2010–2012: Olav Magnus Linge
 2012–2014: Andreas Halse
 2014–2016: Nicholas Wilkinson
 2016–2018: Andrea Sjøvoll
 2018–i dag: Andreas Sjalg Unneland

Bakgrunnsstoff
 SU sin offisielle nettstad

 
Norske politiske ungdomsfylkingar
Skipingar i 1975
Sosialistisk Venstreparti
Os

Os kan ha fleire ulike tydingar:

 Damp
 Elveutlaup
 Eit langt, smalt sund

Os er òg namnet på to norske kommunar:

 Os kommune i Innlandet (tidlegare Hedmark)
 Den tidlegare Os kommune i Hordaland, no del av Bjørnafjorden kommune

OS vert òg nytta som forkorting for:

 Operativsystem

Tobokstavsord
1118

1118 (romartal MCXVIII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 24. januar: Giovanni Coniulo blei innsett som pave Gelasius II.

 Grunnlegginga av det indiske kongeriket Vijayanagar.
 Opprettinga av Tempelriddarordenen og Maltesarordenen.
 Inge d.y. blei ny konge etter Filip.

Noreg

Fødde 
 21. desember: Thomas Becket, kongeleg kanslar og erkebiskop av Canterbury

Døde 
 21. januar: Pave Paschalis II
 15. august: Alexios I Komnenos, bysantisk keisar
 Kong Filip av Sverige
1124

1124 (romartal MCXXIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 22. april: Kong Alexander den 1. av Skottland

Artiklar utan brødtekst

da:1120'erne#1124
Høyjord stavkyrkje

Høyjord stavkyrkje er ei stavkyrkje som ligg i Sandefjord kommune i Vestfold og Telemark.

Ho er Vestfolds einaste gjenståande stavkyrkje. Ho blei bygd i to periodar, koret i romansk stil sist på 1100-talet, skipet i gotisk stil frå siste del av 1200-talet. Restaurert i 1948. Kyrkja er éi av i alt tre stavkyrkjer i Noreg som har midtstolpe. 
 
I dag er det plass til 150 personar i kyrkja.

Kjelder

 Andebu bygdebok: «Høyjord stavkirke»

Bakgrunnsstoff
 Bilete av Høyjord stavkyrkje på nettstaden disnorge.no
 Om Høyjord sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Vestfold» på nettstaden til Arkivverket 
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 

Kyrkjer i Sandefjord
Andebu
Freda bygg i Vestfold og Telemark
Kulturminne i Sandefjord
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske kyrkjer frå 1200-talet
Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Sandefjord prosti
Rosemåla kyrkjer
Haugalandet

Haugalandet er eit distrikt nord i Rogaland (og sør i Hordaland). Det er ikkje eit historisk landskap som mange andre norske distrikt, men eit funksjonelt omgrep som har vorte etablert på 1900-talet som nemning på den relativt unge byen Haugesund og opplandet.

Haugalandet omfattar stort sett Haugesundshalvøya og nærliggande øyer, men nokon eintydig definisjon av kvar grensene går finst ikkje. Rogalandskommunane Haugesund, Karmøy, Utsira, Tysvær, Bokn og Vindafjord vert alltid medrekna. Desse kommunane (unnateke gamle Ølen kommune som vart innlema i Vindafjord i 2006) utgjorde tidlegare den nordvestre delen av Ryfylke, men vert i dag sjeldan rekna dit. 

Ølen var ein del av Sunnhordland i grannfylket Hordaland. Dit høyrer framleis Etne og Sveio kommunar, særleg i historisk forstand, men dei vert i mange samanhengar òg rekna til Haugalandet, der dei naturlegare høyrer heime når det gjeld f.eks pendling og handel. Også Suldal og Sauda, vert rekna til Haugalandet i enkelte samanhengar, men er ellers framleis ein del av Ryfylke.

Haugaland domssokn femnar om alle ovan nemnde kommunar, unnateke Sveio.

Kommunar

Massemedium 
Haugesunds Avis er største avis, og den einaste som dekker heile regionen. TV Haugaland dekker òg området.

Namnet 
Haugalandet har namn frå garden Hauge, som òg har gjeve namn til distriktets sentrum, Haugesund. Namnet skal fyrst ha vore nytta av Ivar Aasen, i diktet «Haraldshaugen» frå 1852. Fyrste vers er slik:

Her ser eg Haralds
Haug fyre Augom; 
lenge var eg lystad
at lydast til honom. 
Botnad paa Berget
berrsynt mun han standa
millom Hump og Hamar
paa Hauga-Landet.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.haugalandet.net/

Rogaland fylke
Hordaland fylke
Landskap i Noreg
Gudinna Venus

Venus var den romerske gudinna for kjærleik. Ho vart ofte likna med den gresk gudinna Afrodite, og har òg likskap med Frigg og Frøya. 

Ein byrja å dyrka Venus i Ardea og Lavinium i Latium. Det eldste tempelet hennar me kjenner vart til i 293 f.Kr. Festdagen hennar var den 18. august og vart kalla Vinalia Rustica. Festivalen Veneralia til ære for Venus Verticordia, beskyttaren mot synd, vart halden den 1. april.

Venus i kunsten 
Venus har vore motivet for fleire flotte kunstverk, som det vidkjende måleriet av Botticelli der ho stig opp av havet. Namnet hennar er blitt kopla saman med kunstverk av vakre, attråverdige kvinner, slik at då ein fann ein frodig kvinneskulptur frå steinalderen i landsbyen Willendorf, vart han heitande Venus frå Willendorf.

Namn og oppkalling 
Gudinna har gjeve namn til planeten Venus og til fredag på fleire språk, som fransk (vendredi), italiensk (venerdì) og spansk (viernes). Venus er òg eit nokså uvanleg jentenamn, der den mest kjende namneberaren for tida er tennisspelaren Venus Williams.

Literature 
 Gerd Scherm, Brigitte Tast Astarte und Venus. Eine foto-lyrische Annäherung (1996), ISBN 3-88842-603-0

Bakgrunnsstoff 

Venus
Venus
Venus
Astronomi

Astronomi (frå dei greske ordea astron (ἄστρον), 'stjerne', og nomos (νόμος), 'lov') er vitskapen om himmellekamar (som stjerner, planetar, kometar og asteroidar) og fenomen utanfor jordatmosfæren (som kosmisk bakgrunnsstråling). Han tek for seg utvikling, fysikk, kjemi, meteorologi og rørslene til desse lekamane, i til|legg til utforminga og utviklinga av universet.

Fysikken har tette band med astronomien. Mange fysiske oppdagingar kjem frå astronomiske observasjonar. Nokre viktige strukturar er solsystem og galaksar.

Astronomi er eit av dei få vitskaplege felta der amatørar enda spelar ein aktiv rolle, framfor alt i oppdaging og observering av tilfeldige fenomen som, til dømes, kometar. Astronomi skal ikkje forvekslast med astrologi, som er ein pseudovitskap der ein prøver å føreseie lagnaden til menneska gjennom å fylgje banane til himmellekamane. Dei to har liknande røter (studien av himmelen og himmellekamane) men skil seg markant i at astronomane bruker vitskaplege metodar og fakta som kan verifiserast, mens astrologar ikkje gjer det.

Astronomien var ein av dei første empiriske vitskapane, det vil seie ein vitskap der ein baserer teoriar på observasjon av faktiske hendingar i staden for filosofiske resonnement. Dette leidde til djupe konfliktar med den katolske kyrkja, som såg på filosofiske studium av Bibelen som den einaste kjelda til kunnskap, og mange tidlege astronomar som til dømes Galileo Galilei og Nikolaus Kopernikus blei forfølgde og skulda for kjetteri av kyrkja. Andre tidlege astronomar blei tvinga til å ta tilbake eller tilpasse teoriane sine for at dei skulle passe med kyrkjas verdsbilete.

Spesialområde 
Astrometri
Astrofysikk
Himmelmekanikk
Astronautikk
Stellardynamikk
Stellarstatistikk
Solforsking
Planetologi
Kosmologi

Metode 
Teleskop
Fotometri
Spektroskopi
Radioastronomi

Sjå au 
 Astronomihistorie
 Kjende astronomar
 Romfart
 Astronomiske satellittar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Astronomiske nyheter på norsk
 Astronomy Picture of the Day
 Google: Astronomy 
 Google: School time: Astronomy and Space 
 Astronomy Notes

 *
Greske ord og uttrykk
Einar

Einar (nor. Einarr) er eit mannsnamn som svarar til det islandske ordet einheri, som tyder einleg stridsmann. Denne nemninga viser til einherjane, krigarane til Odin, som heldt til i Valhall og skulle slåst for guden når Ragnarok kom.

Namnet var særs populært rundt hundreårsskiftet 1800/1900. I 2004 var det rundt 14 000 som heitte Einar i Noreg, og 17 500 som heitte det i Sverige. I begge land har Einar namnedag den 26. september.

Kjende namneberarar 

 Einar Tambarskjelve, norrøn krigar
 Einar Nerman, (1888 - 1983) svensk kunstnar
 Einar Gerhardsen (1897 - 1987), norsk landsfader og politikar
 Einar Skjæraasen (1900 - 1966), norsk forfattar
 Einar Wøhni (1920 - 1987), norsk politikar (Ap)
 Einar Schanke (1927 - 1992), norsk musikar og komponist
 Einar Østby (f. 1935), norsk langrennsløpar
 Einar Økland (f. 1940), norsk forfattar
 Einar Førde (1943 - 2004), norsk politikar og kringkastingssjef
 Einar Niemi (f. 1943), norsk historikar
 Einar Steen-Nøkleberg (f. 1944), norsk pianist
 Einar Sagstuen (f. 1951), norsk langrennsløpar
 Einar Már Guðmundsson (f. 1954), islandsk forfattar
 Einar Rasmussen (f. 1956), norsk padlar
 Trond Einar Elden (f. 1970), norsk langrennsløpar
 Bjørn Einar Romøren (f. 1981), norsk skihoppar

Bakgrunnsstoff 

Mannsnamn
Norrøne førenamn