alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Julegrøss

Julegrøss er ein tradisjon med å formidla skumle forteljingar i tilknyting til jula. Skikken er utbreidd i den engelsktalande verda.

Forteljingar om gjengangarar og overnaturlege har lenge vore knytt til jula i engelsk tradisjon.
I viktoriatida gav ei rekkje forfattarar ut slike forteljingar. Nokre av dei hadde juletema, som Eit juleeventyr av Charles Dickens frå 1843. Andre blei delte i jula, som i juleutgåver av bladet All the Year Round, gjeve ut av Dickens og med bidrag av mellom anna  Elizabeth Gaskell og Wilkie Collins, og av M.R. James, som fortalde ei ny spøkelsesforteljing til utvalde gjestar kvar julaftan. Henry James si forteljing The Turn of the Screw frå 1898 har ei rammeforteljing som seier at det blir fortald på julaftan.
Seinare blei det vanleg å senda dramatiseringar av slike forteljingar på britisk fjernsyn i jula, som i A Ghost Story for Christmas.

Skikken har alltid stått sterkare i Storbritanna enn i USA, men den amerikanske julesongen «It's the Most Wonderful Time of the Year» frå 1963 nemner «scary ghost stories» som ein tradisjon saman med «caroling out in the snow.»
Det er også blitt laga fleire grøssarfilmar med juletema, som Black Christmas (fleire filmar), Gremlins (1984) og Krampus (2015).

Sjå òg
Påskekrim

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Ghosts on the Nog. The great English tradition of Christmas ghost stories i The Paris Review
 10 great Christmas horror films, bfi.org.uk

Grøss
Britisk kultur
Moontan

Moontan er det niande studioalbumet til det nederlandske rockebandet Golden Earring, gjeve ut i 1973. Det inneheld radiohitten «Radar Love», og vart kåra til det niande beste nederlandske popalbumet gjennom tidene av lesarane av musikkmagasinet Oor i 2008. I spesialutgåva til Q & Mojo kalla Pink Floyd & The Story of Prog Rock, er albumet på 32. plassen på lista deira kalla «40 Cosmic Rock Albums». Moontan er det mest suksessrike albumet dei gav ut i USA, der det selde til gullplate.

«Vanilla Queen» samplar rollefiguren til Marilyn Monroe i There's No Business Like Show Business.

Innhald
Alle songane er skrivne av Hay og Kooymans utanom der andre er nemnde.

Originalplate (europeisk utgåve)

Amerikansk utgåve

Medverkande
 George Kooymans — gitar, vokal
 Rinus Gerritsen — bass, klaverinstrument
 Barry Hay — fløyte, vokal
 Cesar Zuiderwijk — trommer
 Eelco Gelling — gitar
 Bertus Borgers — saksofon

Andre medverkande
 Patricia Paay — vokal

Teknisk 
 Produsent: Golden Earring
 Leiande produsent: Fred Haayen
 Lydteknikar: Pieter Nieboer
 Arrangør: Golden Earring

Salslister 
Album — Billboard (USA) 

Album — RPM Magazine (Canada) 

Singlar — Billboard (USA)

Singlar — RPM (Canada)

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Moontan» frå ,  den 26. november 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Golden Earring-album
Musikkalbum frå 1973
MCA Records-album
Polydor Records-album
Track Records-album
Stedjesteinen

Stedjesteinen er ein runestein som står ved Stedje kyrkje i Sogndal kommune i Sogn og Fjordane.

Steinen er nemnd første gong i 1626, i eit brev frå soknepresten Niels Paaske. Han stod då antakeleg på høgda nord for kyrkja. Ein gong etter det skal han ha vorte teke ned og brukt i grunnmuren på eit hus i nærleiken. I 1837 rapporterte Wilhelm F.K. Christie at grunneigaren, sorenskrivar Knagenhjelm, hadde teke steinen fram att og flytta han opp til den opphavlege plassen ved kyrkja. I 1859 vart han flytt til frukthagen ved Nedre Stedje. Foreningen til norske Fortidsmindesmærkers Bevaring oppmoda til eigaren å flytta steinen attende, noko som etter kvart vart gjort i 1877. Dette året gjorde Bendix E.R. Bendixen ei grundig undersøking av innskrifta:

 olafrkununkrskautmilistæinaþe(s)a

På norrønt vert det: Ólafr konungr skaut milli steina þessa.

På moderne norsk vert det: «Kong Olav skaut mellom desse steinane».

Skadeverk
Vinteren 2012 vart steinen skadd under snøbrøyting. Sogndal kommune vart ilagd bot, og måtte kosta på restaurering av steinen og vernebygg.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Stedjesteinen» frå ,  den 26. november 2019.

Bakgrunnsstoff 

 
 Runesteinen på Stedje. leksikon.fylkesarkivet.no

Kulturminne i Sogndal
Runesteinar i Noreg
Eelco Gelling

Eelco Gelling () er ein nederlandsk bluesgitarist. Gelling spelte med Cuby + Blizzards som han skipa i lag med Harry Muskee, fram til 1976.

I 1977 vart han medlem av Golden Earring, som han alt hadde spelt med i fleire år. Han vart først fulltidsmedlem på albumet Contraband. Han slutta under ein turné i USA etter Grab it for a Second. Attende i Nederland vart han medlem av Muskee Gang, men fekk sparken under ei innspeling og drog til Den Haag for å bli med i Freelance band. Han spelte så i fleire andre band før han i eit par år hadde sitt eige band, The Eelco Gelling Band.

Diskografi

Cuby and the Blizzards
 Desolation  - 1966 
 Praise The Blues -  1967 med Eddie Boyd
 Groeten Uit Grollo -  1967 
 Trippin' Thru' A Midnight Blues -  1968 
 Live! At Düsseldorf -  1968 med Alexis Korner 
 On The Road -  1968 
 Cuby's Blues -  1969 
 Appleknockers Flophouse -  1969 
 Too Blind To See -  1970 
 King Of The World -  1970 
 Simple Man -  1971 
 Sometimes -  1972 
 Ballads -  1973 
 Afscheidsconcert -  1974 
 Kid Blue -  1976 
 Old Times Good Times -  1977 
 The Forgotten Tapes -  1979 
 Featuring Herman Brood Live -  1979 
 Blues Traveller -  2000

Red White 'n Blue
 Red White 'n Blue -  1975

Golden Earring
 Contraband -  1977 
 Live -  1977 
 Grab It for a Second -  1978

Freelance Band
 Rough 'n' Tough -  1980

Muskee Gang
 Rimshots In The Dark -  1986

Blues Connection
 Featuring Eelco Gelling -  1988

Soloalbum
 The Missing Link -  2000

Eelco Gelling Band
-  On The Road -  2005

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Eelco Gelling» frå ,  den 26. november 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Nederlandske gitaristar
Folk frå Zwartewaterland
Golden Earring-medlemmar
Bertus Borgers

Bertus Borgers () er ein nederlandsk saksofonist.
Han var fødd i Vessem.

Diskografi
Mr. Albert Show – Mr. Albert Show (1969)
Mr. Albert Show – Warm Motor (1970)
Golden Earring - Moontan
Bertus Borgers – Demo '74 (1974)
Sweet d'Buster] – Sweetd'Buster (1977)
Sweet d'Buster – Friction (1978)
Sweet d'Buster – Gigs (1979)
Sweet d'Buster – Shot into the Blue (1979)
Herman Brood & his Wild Romance \ Sweet d'Buster \ Bintangs – Alive and Kickin (LP1980)
Sweetd 'Buster – Gigs (1988)
Bertus Borgers & The Groove – Live (1991)
Bertus Borgers – Cool in July (1992)
Sweet d'Buster – Magic Moments (1992)
Bertus Borgers – Antwerpse Sessie (2001)
Bertus Borgers & The Foyer Rockband – Z.G.A.N. (2003)
The Mr. Albert Show – Mr. Albert Show (2003)
The Mr. Albert Show – Warm Motor (2003)

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Bertus Borgers» frå ,  den 26. november 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Nederlandske saksofonistar
Folk frå Eersel
Golden Earring-medlemmar
Patricia Paay

Patricia Anglaia Margareth Paaij (), mest kjend som Patricia Paay, er ein nederlandsk songar, radioprogramleiar, glamourmodell og fjernsynskjendis. Musikkarrieren har vart i over fire ti år og ho har ofte vore på nederlandsk fjernsyn og i nederlandsk tabloidmedia. 

I 1984 vart Paay den første glamourmodellen i den nederlandske utgåva av Playboy.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Patricia Paay» frå ,  den 26. november 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Nederlandske songarar
Folk frå Rotterdam
Radar Love

«Radar Love» er ein song av det nederlandske rockebandet Golden Earring. Singelutgåva av «Radar Love» nådde tiandeplassen på Cash Box Top 100-lista og 13. plassen på Billboard i USA. Han nådde òg topp 10 i mange andre land, som Storbritannia, Canada, Australia, Tyskland og Spania.

Songen er ein av dei mest kjende til bandet og er fleire gonger blitt kåra til ein av dei beste køyresongane.

Andre versjonar
Songen er blitt framført av fleire andre artistar og band, som Tribe 8, Ministry, Omen, U2, R.E.M., Ian Stuart Donaldson, Sun City Girls, White Lion, Blue Man Group, James Last, NWOBHM band Aragorn, Nine Pound Hammer og Joe Santana. White Lion-utåva nådde 59. plassen på Billboard Hot 100.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Radar Love» frå ,  den 26. november 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Singlar frå 1973
Songar om bilar
Songar om radio
Songar om seksualitet
Songar skrivne av Barry Hay
Songar skrivne av George Kooymans
Golden Earring-songar
Singlar frå 1989
Songar frå 1973
Polydor Records-singlar
Track Records-singlar
MCA Records-singlar
Atlantic Records-singlar
Verdscupen i alpine greiner 1973/Kvinner

Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1973-sesongen tok til 7. desember 1972 i Val-d’Isère i Frankrike og vart avslutta 23. mars 1973 på Heavenly Mountain i delstaten California i USA. Turneringa omfatta 24 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 8 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn og 8 utforrenn.

Annemarie Pröll frå Austerrike var i ei klasse for seg og vann verdscupen på suverent vis. Landskvinna Monika Kaserer vart nummer to og Patricia Emonet frå Frankrike kom på tredjeplassen.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Utfor

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 1972/73» frå ,  den 26. november 2019.  
 

Alpine greiner
Sport i 1973
Verdscupen i alpine greiner 1973/Menn

Verdscupen i alpine greiner for menn i 1973-sesongen tok til 8. desember 1972 i Val-d’Isère i Frankrike og vart avslutta 24. mars 1973 på Heavenly Mountain i delstaten California i USA. Turneringa omfatta 24 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 8 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn og 8 utforrenn.

Gustav Thöni frå Italia sanka flest poeng og vann verdscup-pokalen framom austerrikaren David Zwilling, med Roland Collombin frå Sveits på tredjeplass.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Utfor

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 1972/73» frå ,  den 26. november 2019.  
 

Alpine greiner
Sport i 1973
The Black Cauldron

The Black Cauldron (norsk tittel: Taran og den sorte gryte) er ein amerikansk fantasyfilm frå 1985, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 25. animerte langfilmen frå Disney og er laust basert på den første av to bøker i The Chronicles of Prydain av Lloyd Alexander, ein serie av fem romanar som er basert på walisisk mytologi.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Familiefilmar
Filmar frå 1985
Filmar frå USA
The Great Mouse Detective

The Great Mouse Detective (norsk tittel: Mesterdetektiven Basil Mus) er ein amerikansk animert mysteriefilm frå 1986, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 26. animerte langfilmen frå Disney og handlar om mus og rotter som bur i London i Viktoriatida.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Filmar frå 1986
Filmar frå USA
The Rescuers Down Under

The Rescuers Down Under (norsk tittel: Bernard og Bianca i Australia) er ein amerikansk animert eventyrfilm frå 1990, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 29. animerte langfilmen frå Disney og oppfølgjaren til 1977-filmen The Rescuers. Filmen går føre seg i australsk outback, og handlar om musene Bernard og Bianca som reiser til Australia for å redde guten Cody frå ein vondkyndt krypskyttar, som er ute etter ein utryddingstruga rovfugl.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Filmar frå 1990
Filmar frå USA
1995-filmen Pocahontas

Pocahontas er ein amerikansk animert dramafilm frå 1995, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 33. animerte langfilmen frå Disney og utgjeven i perioden kjend som Disney-renessansen. Filmen er laust basert på historia om den amerikanske urfolkkvinna Pocahontas.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Dramafilmar
Filmar frå 1995
Filmar frå USA
The Hunchback of Notre Dame

The Hunchback of Notre Dame (norsk tittel: Ringeren i Notre Dame) er ein amerikansk animert dramafilm frå 1996, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 34. animerte langfilmen frå Disney og utgjeven i perioden kjend som Disney-renessansen. Filmen er basert på romanen under same namn frå 1831, skriven Victor Hugo.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Dramafilmar
Filmar frå 1996
Filmar frå USA
1997-filmen Hercules

Hercules (norsk tittel: Herkules) er ein amerikansk animert fantasyfilm frå 1997, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 35. animerte langfilmen frå Disney og utgjeven i perioden kjend som Disney-renessansen. Filmen er laust basert på den legendariske helten Herakles i gresk mytologi, kjend i filmen under sitt romerske namn, Herkules, son av Zevs.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Fantasyfilmar
Filmar frå 1997
Filmar frå USA
1998-filmen Mulan

Mulan er ein amerikansk animert eventyrfilm frå 1998, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 36. animerte langfilmen frå Disney og utgjeven i perioden kjend som Disney-renessansen. Filmen går føre seg i Kina under Han-dynastiet, der Fa Mulan, dotter av den aldrande krigaren Fa Zhou, kler seg ut som ein mann for å ta plassen til far sin under ei verneplikt for å kontre ein invasjon av hunarar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Filmar frå 1998
Filmar frå USA
Toy Story 2

Toy Story 2 er ein amerikansk dataanimert filmkomedie frå 1999, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er oppfølgjaren til 1995-filmen Toy Story og den andre filmen i serien.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Filmkomediar
Filmar frå 1999
Filmar frå USA
Pixar-filmar
The Incredibles

The Incredibles (norsk tittel: De utrolige) er ein amerikansk dataanimert superheltfilm frå 2004, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmen er sett til ein alternativ versjon av 1960-åra, og følgjer superhelt-familien Parr, som gøymer kreftene sine i samband med eit regjeringsmandat og prøver å leve eit roleg forstadsliv.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Filmar frå 2004
Filmar frå USA
Superheltfilmar
Pixar-filmar
Filmen Ratatouille

Ratatouille (norsk tittel: Rottatouille) er ein amerikansk dataanimert filmkomedie frå 2007, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmtittelen refererer til den franske retten ratatouille, som blir servert mot slutten av filmen og som dessutan refererer til arten til hovudkarakteren, ei rotte. Handlinga følgjer rotta Remy, som drøymer om å bli kokk og prøver å nå målet sitt ved å alliere seg med søppeltømmaren for ein parisisk restaurant.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Filmar frå 2007
Filmar frå USA
Filmkomediar
Pixar-filmar
Ratatouille

Ratatouille (uttalt rata'toj) er ei grønsakstuing frå Provence i Frankrike. Retten blir laga av mellom anna aubergine, lauk, tomat, paprika, squash, kvitlauk og urter som basilikum eller timian. Ingrediensane blir freste og småkokte i olivenolje. 

Ratatouille kan serverast varm eller som tilbehøyr til kjøt eller fisk eller som hovudrett med ris, potet eller brød som tilbehøyr.

Galleri
Ratatouille og liknande rettar.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Ratatouille» frå ,  den 27. november 2019.  
 

Fransk mat
Middagsretter
Syllingsteinen

Syllingsteinen var ein runestein frå Sylling i Lier kommune i Buskerud. Steinen stod murt inne i kormuren på den gamle kyrkja i Sylling, med innskrifta vendande ut. Steinen vart undersøkt og avteikna av M.A. Arendt i 1804. Då den gamle mellomalderkyrkja vart riven i 1851 vart steinen teke ut og lagt til side, men han kom bort og er aldri vorte funnen att. 

Ifølgje Arendt si avteikning var innskrifta:

 salgærþr huilir her guþgætie
 þina
 aslakr markaþimik

Magnus Olsen tolkar dette til norrønt:

Salgerđr hvilir her. Guđ gæti þin-na. Aslakr markađi mik.

På moderne norsk vert det:

Salgerd kviler her. Måtte Gud vakte over deg. Aslak merka meg (dvs. merka steinen med runer).

Runene er sannsynlegvis rista ein gong før 1150.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Syllingsteinen» frå ,  den 27. november 2019.

Litteratur 

 
Kulturminne i Lier
Runesteinar i Noreg
Søgnesteinen

Søgnesteinen er ein runestein som står ved Søgne gamle prestegard i Søgne kommune i Vest-Agder. 

Steinen er første gong nemnd i eit notat av Nicolai Wergeland i 1811. I 1821 vart innskrifta dokumentert i teikning for første gong. Ho vart første gong publisert av Jens Edvard Kraft i 1826, då med feilaktig tolking. Steinen er særs forvitra, og den første som greidde å tolka han korrekt var Sophus Bugge i 1870. 

Innskrifta er:

 a u i n t r : r i s t i : s t i n : þ i n a

 a f t i r : k u n u a t : s u n s i n

På norrønt vert då teksta: Eyvindr reisti stein þenna eptir Gunnvald son sinn.

På moderne norsk vert det: «Øyvind reiste denne steinen etter Gunnvald, sonen sin».

Runene vert daterte til første halvdel av 1000-talet. Steinen står enno på tunet ved Søgne gamle prestegard. Han er registrert med nr. id 91378 i Kulturminnearkivet til riksantikvaren.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Søgnesteinen» frå ,  den 27. november 2019.

Litteratur 

 Magnus Olsen: Noregs innskrifter med dei yngre runar, bd. III, Aust-Agder, Vest-Agder og Rogaland. Oslo 1954 s. 100 - 103.

Bakgrunnsstoff

 
Kulturminne i Kristiansand
Runesteinar i Noreg
Runesteinane på Tanberg

Runesteinane på Tanberg er fire steinar med innskrifter i den yngre runerekkja som er funne på Tanberg i Norderhov i Ringerike kommune i Viken. Dei tre første steinane vart funne ved eit besøk av antikvaren Lorentz Diderik Klüwer i 1823, og vart skildra og teikna av han.

Tanberg I 
I 1843 var denne steinen funnen berre kort tid i forvegen, den hadde då lege rett under markoverflata. Etter at Klüwer hadde vore der vart steinen skildra av fleire forskarar gjennom 1800-talet. Ifølgje Oluf Rygh etter skildringa hans frå 1894 er tolkinga:

 her huilir guþormr slæikir : litlgahndahar er artiþ hans

På moderne norsk vert det: Her kviler Guttorm sleikar. Vesle gangdag er  dødsdagen hans.

Innskrifta vert på grunnlag av runene datert til slutten av 1200-talet. Guttorm døydde altså på vesle gangdag, som er 25. april, dette er òg hans sjelemessedag, og det var difor viktig å få det med i gravskrifta hans. Tilnamnet «sleikar» kan ha samanheng med eit derogativt uttrykk, og kan tyda 'den sleske'.

Tanberg II 
Òg denne steinen hadde vorte funnen like før Klüwers besøk. Han oppgjev at steinen er omtrent 15 tommar lang, og med runer på den eine langsida. Etter Klüwer si skisse er innskrifta tolka av Sophus Bugge:

 þana .... buruþursi(n)

Runene er betydeleg eldre enn dei på Tandberg I, og skriv seg frå slutten av vikingtida. Sannsynlegvis har steinen vore del av ein større ståande runestein. Ved neste besøk på Tanberg, i 1834, var steinen borte, og ingen kunne gjera greie for kvar det hadde vorte av han.

Tanberg III 
Ifølgje Klüwer var denne steinen funnen like attmed Tandberg II, og er òg eit fragment av ein større runestein. Sophus Bugge har tolka innskrifta slik:

 alaib

:...k afiashiþ ...t...

Olav .... gravlagt .... på Toten (?)

Òg denne steinen er gått tapt ein gong etter at Klüwer vitja.

Tanberg IV 
Steinen vart funnen den 12. november 1894 og innrapportert til Universitetets Oldsaksamling dagen etter, han låg då som trinn i kjellartrappa på Nedre Tanberg. Det vart likevel klårt at han hadde vorte pløgd opp ute på eit jorde ein gong i 1860-åra. Steinen er forsynt med ein stor svastika og fleire andre geometriske figurar, kanskje pentagram. Det er òg fleire runer, men ikkje samanhengande, og dei er dermed vanskelege å tyda.

Sjå også
Runesteinar i Noreg

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Runesteinene på Tanberg» frå ,  den 27. november 2019.

Litteratur 

 
Tanberg
Norderhov
Kulturminne i Ringerike
Runesteinen i Torsnes kyrkje

Runesteinen i Torsnes kyrkje frå Borge i Fredrikstad kommune i Østfold kjem frå den gamle Torsnes kyrkje, òg kjend som Holm kyrkje. Dette var ei lita steinkyrkje frå mellomalderen som vart riven i 1859 for å gje plass til ein ny og større kyrkje. Det hadde då lenge vore kjend at det var ei runeinnskrift på begge sidene av kordøra på sørsida. Denne er første gong nemnd i verket Monumenta Danica av Ole Worm frå 1643. I 1805 vart innskrifta avteikna av M.F. Arendt. Ved rivingsarbeida vart steinane tekne ut og sende til Universitetets  Oldsaksamling, og heile teksta kunne då bli tolka i samanheng:

 øuk:atla:til:aflas:s: .. ynta:

 øuksøl f. umser øukølu kistinfolke

Dette vert tolka til norrønt: ... ok Atla tl afláts synda ok sjǫlfun sér ok ǫllu kristni folki.

På moderne norsk vert det: «(...) og syndsforlating for Atle, for seg og alle kristne folk».

Steinane er i dag magasinert ved Kulturhistorisk museum.

Sjå også
Runesteinar i Noreg

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Runesteinen i Torsnes kirke» frå ,  den 27. november 2019.

Litteratur 

 
Torsnes
Kulturminne i Fredrikstad
Valbysteinen

Valbysteinen er ein runestein frå Valby i Tjølling i Larvik kommune i Vestfold. Valby ligg ca. to kilometer rett nord for Kaupang, og er kjend for store gravfelt frå jernalderen og steinsetjinga Valbysteinane.

I 1869 vart det funne ein stein med runer i ein gravhaug på Valby. Steinen vart teken hand om av presten, som sørgde for at han vart gjeven til Universitetets Oldsaksamling i 1873.

Innskrifta er ganske kort:

 auarþr faþi hollr

På norrønt vert det: 

Hávarđr fađi hollr

På moderne norsk er tolkinga: «Håvard skreiv (runene, i det han var) trufast (dvs. mot den daude)». 

Innskrifta skriv seg frå ein gong på 800-talet.

Sjå også
Runesteinar i Noreg

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Valbysteinen» frå ,  den 27. november 2019.

Litteratur 

 
Kulturminne i Larvik
Runesteinar i Noreg
Vettelandsteinen

Vettelandsteinen er ein runestein funne på Vetteland i Ogna i Hå kommune i Rogaland. 
Steinen vart funnen liggjande gravlagd under flat mark ved jordarbeid i 1896. Finnaren slo han sund og la han til side. Tilfeldigvis kom læraren i bygda forbi og la merke til innskrifta. Han varsla Stavanger Museum, og steinen vart henta inn seinare same år. 

Innskrifta er i den eldre runerekkja, og vert datert til folkevandringstida, ca. 300-360. Berre delar av innskrifta er bevarte. Det har vorte leita etter det manglande stykket ved fleire høve men utan resultat. Noka sikker tolking kan difor ikkje bli gjeven. Inntil vidare er det mogleg å lese:

…. flagda faikinaR ist
…. magoR minas staina
…. daR faihido

På moderne norsk kan ei mogleg tolking verta:
(Sonen min) er vorten heimsøkt av trolldom. (Eg reiste) steinen over sonen min. (Eg) …dar laga desse runene

Vettelandsteinen står i dag utstilt ved Arkeologisk museum i Stavanger

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Vettelandsteinen» frå ,  den 27. november 2019.  
 

Kulturminne i Hå
Runesteinar i Noreg
Runesteinen frå Veum kyrkje

Runesteinen frå Veum kyrkje låg på kyrkjegarden ved Veum kyrkje i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Steinen er første gong nemnt av Hans Jacob Wille i 1786, og deretter blant anna i Nicolay Nicolaysen sitt verk Norske Fornlævninger frå 1862-66. I 1888 meldte J.L. Qvisling at steinen var fjerna og brukt i grunnmuren på ein uthusbygning på garden Veum. Dette er det siste ein veit om denne steinen. Han var ca. fem fot lang, og innskrifta lydde:

 her huilir petr prestr

Som rett og slett tyder «Her kviler Peter Prest». 

Runene vert datert til 1200-talet.

Kjelder

<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Runesteinen fra Veum kirke» frå ,  den 27. november 2019.

Litteratur 
 

Veum
Kulturminne i Fyresdal