alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Benjamin Spock

Benjamin McLane Spock 
() var ein amerikansk barnelege frå Connecticut, USA og professor i pediatri ved Case Western Reserve University frå 1955 til 1967.

Han gav ut fleire populærmedisinske bøker, mest kjend er bestseljaren The Common Sense Book of Baby and Child Care som vart utgjeven i 1946. Boka vart utgjeven på norsk i 1952, under namnet Barnet – Sunn fornuft i barnestell og oppdragelse. Boka hadde ein revolusjonerande bodskap til foreldra: Du veit meir enn du trur. Og for Spock var det viktig å framheve at Foreldre skal også leve.

I 1924 var Spock med på åttemannslaget som tok gull i roing under dei olympiske leikane i Paris 1924.

Arbeid 
Spock underviste i barnesjukdommar ved Cornelluniversitetet i New York før han i 1942 vart rådgjevar i barnepsykologi i New Yorks helseråd. Då var han alt godt kjend i USA for dei friske radiokåseria sine om oppseding av barn. 

Gjennom arbeidet forstod Spock at amerikanske foreldre trengde enkel, lettfatteleg opplysing om barnestell og korleis barn utvikla seg. Det var naudsynt å gje foreldra attende trua på at dei kunne oppsede barn, meinte han. I fire år arbeidde han i lag med kona Jane på boka Barnet – Sunn fornuft i barnestell og oppdragelse som på tolv år kom ut i meir enn elleve millionar eksemplar. I boka nøyer ikkje Spock seg med å fortelje kva ein burde gjere, men korfor ein burde gjere det. Boka tok ikkje berre opp dei viktigaste problema i barnestellet – forfattaren hadde òg eit vake auga for smådetaljane som ofte gav foreldra meir uro enn sjukdom og kosthald.

I 1947 vart Spock leiar av The Child Health Institute i Rochester i Minnesota, og i 1951 vart han professor, først i Pittsburgh, sidan i Cleveland. 

Før Spock si tid var den gjeldande læra at oppsedinga skulle fokusere på disiplin og at småbarna ikkje skulle skjemmast bort. Spock oppmoda foreldre til å bli meir tøyelege og kjærlege med barna sine, til å behandle dei meir individuelt. Sidan såg han at samvitsfulle foreldre oftare kom i vanskar fordi dei var for ettergjevande enn fordi dei var for strenge. I seinare utgåver av boka gav han derfor uttrykk for eit syn der han la vekt på at foreldra måtte ta omsyn til sine eigne behov. Difor tilrår Spock mødrene å amme til faste tider – ikkje av omsyn til barnet, men fordi plan og struktur kan gjere det lettare for mora å få tid til andre gjeremål. 

Spock sine råd er enkle: Ven barnet til å sove lenger og trivast i senga si om morgonen. Slå av straumen kvar gong romtemperaturen stig over tjue grader celsius, så blir ikkje barnet så lett forkjølt. Ikkje mas på barn som et lite; mas gjev ikkje matlyst. 

Men nokre av Spock sine råd kan ha gått ut på dato. Spesielt gjeld det rådet om å la spedbarnet sove på magen. Seinare forsking har vist at barn som søv på magen lettare kan bli utsett for krybbedød.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Benjamin Spock» frå ,  den 2. oktober 2007.  
 
 Benjamin Spock Barnet (Norsk utgåve ved Riis og Wergeland) Tiden norsk forlag, Oslo 1959

Psykologar
Pediatri
Barnestell
Oppseding
Folk frå Connecticut
USA-amerikanske legar
Erkki Lumisalmi

Erkki Leo Lumisalmi () er ein finsk skoltesamisk politikar frå Inari. Han vart vald inn på Det finske sametinget i 2003-2007 og igjen i 2008-2011.

Musikaren Anna Lumikivi er dotter til Lumisalmi.

Fotnotar

Kjelder

Samiske politikarar
Finske politikarar
Folk frå Enare
Öskjuvatn

Öskjuvatn er ein innsjø på Island. Han ligg på Det islandske høglandet og har eit areal på om lag 11 km². Med eit djup på 220 meter er han den djupaste innsjøen på Island. 

Innsjøen ligg i krateret til vulkanen Askja nordaust for isbreen Vatnajökull. Namnet tyder rett og slett «vatnet ved Askja». Som nabokrateret Víti, vart det danna av eit enormt vulkanutbrot i 1875.

På byrjinga av 1900-talet forsvann to tyske forskarar, Walter von Knebel og Max Rudloff, medan dei utforska innsjøen i ein liten båt. Det vart sett i gang ein leiteaksjon, men dei vart ikkje funne.

Sjå òg 
 Innsjøar på Island

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Öskjuvatn» frå ,  den 2. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av Askja og innsjøen

Innsjøar på Island
Kratersjøar
Anu Avaskari

Anu Aino-Sisko Maarit Avaskari (tidl. Pietikäinen) er ein enaresamisk representant for Centern ved Det finske sametinget som vart vald inn for periode i 2003-2007, i 2008-2011, i 2012-2015, i 2016-2019 og igjen i 2020-2023.

Finske sametingsrepresentantar
Anne Nuorgam

Anne Nuorgam () er ein samisk representant i det finske sametinget. Ho har vore representant i fleire periodar, sist i 2016-2019. Nuorgam har vore med i Samerådet sidan 2000, og har også vore leiar der.

Av utdanning er Nuorgam magister i rettsvitskap og ho er forskar i offentleg rett, særleg urfolksrett, ved Lapplands universitet. Ho skriv doktorgrad om samiske fiskerettar i Tanaelva 

Anne Nuorgam er medlem i  for perioden 2017–2019, der ho representerer arktiske urfolk. Ho vart vald til leiar for SNs permanente forum for urfolk den 22. april 2019

Kjelder 

Samiske politikarar
Vals

Vals er ein pardans og ei musikkform som går i 3/4-takt (tung-lett-lett), også kjend som valsetakt. Han oppstod i Austerrike på 1700-talet med grunnlag i den mellomeuropeiske folkedansen ländler. Rundt 1800 spreidde valsen seg til resten av Europa og andre delar av verda. Som «tett» pardans opna han ein ny epoke for selskapsdans.

På 1920-talet byrja ei standardisering av dansen som inntil da hadde utvikla seg i forskjellige retningar og fått innverknad frå andre populære dansar. Den moderne valsen var blant anna saktare. Det var spesielt i England den moderne stilen blei forma.

I dag er valsen delt opp i fleire typar, der engelsk vals og wienervals er internasjonale turneringsdansar. Folkedansen vals er også framleis populær. 

Innan kunstmusikk er vals særleg brukt av romantiske komponistar som Frédéric Chopin, Franz Liszt og Johann Strauss den yngre.

Kjelder
«Vals» (15. februar 2009), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 19. januar 2015.

Bakgrunnsstoff 

Pardansar
Europeiske dansar
Dans på 1700-talet
Dans på 1800-talet
Danseformer i klassisk musikk
Romantisk musikk
Klemetti Näkkäläjärvi

Klemetti Näkkäläjärvi () er ein samisk representant i Det finske sametinget, vald inn for sin andre periode, 2008-2011. Han vart ordstyrar i 2008.

Samiske politikarar
Sametingspresidentar
Nise

Nise (Phocoena phocoena) er ein liten tannkval som lever nord i Atlanterhavet, Beringhavet, Stillehavet og Svartehavet. Dei sym sakte i små flokkar og lever som regel av ymse små stimfisk. Ved norskekysten er arten særs vanleg frå Oslofjorden til Varanger, i tillegg til vestkysten av Svalbard.

Kjenneteikn 
Niser liknar delfinar, men manglar den typiske snuta. Dei er òg stort sett ganske mykje mindre, og vert sjeldan over 190 cm. Dei ca 100 tennene er flata av som på ein spade, og ikkje runde som hjå delfinane. Ryggfinnen er låg. Fargeteikningane på dyret varierer mellom svart, grått og kvitt; buken er lysare enn oversida.

Levesett 
Nisa sym i små flokkar på 2-6 dyr og jaktar etter stimfisk. Særleg et dei småsild, tobis, brisling og lodde, men det hender òg dei går på laks. Når dei jaktar på desse fiskane hender det at dei går opp i elver.

Det har vorte vist at niser jaktar på byttet sitt med lyd, slik mange andre tannkvalar òg gjer det. Synet spelar òg ei rolle.

Niser vert kjønnsmogne i 5-6-årsalderen, og paringstida er om sommaren. Hoa sym drektig i nesten eit år, og let det som regel gå 1-3 år mellom kvar fødsel. Kalven syg mora i 6-8 månader.

Kjelder 
 Christensen, Ivar: «Hvalene» i Norges dyr, Cappelen 1992
 Artsdatabanken 

Niser
Pattedyr i Noreg
Hirdskrå

Hirdskrå (norr. hirðskrá) er ei norsk lovbok frå mellomalderen som regulerte tilhøvet mellom konge og hird, og omhandla elles dei ulike hirdmennene sine rettar og plikter, og dei ulike gjeremåla og tenestene deira.

Overlevering 
Hirdskråa er overlevert i eit titals norske og islandske handskrifter frå ca. 1300 til langt ut på 1700-talet. Blant dei eldste er det norske handskriftet Codex Tunsbergensis, som òg ser ut til å innehalda det eldste tekstlaget.

Lova finst berre overlevert i ein redaksjon som vart vedteken under kong Magnus Lagabøte. Dette skjedde sannsynlegvis ein gong mellom 1273 og 1277. Grunnlaget for dateringa er at tronfølgjelova av 1273 er sett inn i teksten, og mest alle handskrifta nyttar dei heimlege titlane lendmann og skutilsvein, som i 1277 vart avskaffa til fordel for dei meir europeiske titlane baron og riddar.

Den eldre Hirdskråa 
I Heimskringla står det at kong Olav Kyrre gav lover for hirda si. Kva lover dette var, og om dei vart skrivne ned, veit me ikkje.

I den overleverte redaksjonen av lova finst det fleire spor etter ein eldre redaksjon, fyrst og fremst ved tilvisingar til «den eldre Hirdskråa» (hin forna Hirðskrá). I forskinga har dette vore kopla saman med tilvisingar til birkebeinarane i teksta, og dette har danna grunnlaget for oppfatninga om at ei eldre Hirdskrå vart til under kong Sverre.

Innhald 
Hirdskråa er delt inn i tre "luter". Første luten inneheld ei kort innleiing og dinest tronfølgjelova av 1273, skipnader for korleis eit kongsemne skal takast til konge og dei eidane som skal seiast fram ved dette høvet. Så følgjer skipnader om dei som har titlar (nafnbœtr), t.d. jarlar og lendmenn.

Andre luten byrjar med ei morallære, som på Island vart kalla Hirdseder (Hirðsiðir). Denne morallæra tek utgangspunkt i dei sju dødssyndene, og fortel om kva desse syndene kan føra til. Vidare vert det gjeve råd om kva moralske dygder hirdmannen bør følgja for å unngå å falla i slike synder. Etter hirdsedene følgjer så skipnader for opptak av hirdmenn, rettar og plikter, ulike tenester som hirdmennene kan verta sette til, kva våpen ein hirdmann skal ha, korleis ein hirdmann skal forholda seg i ufredstider, korleis hærfang (krigsbytte) skal delast, og til slutt korleis usemje innan hirda og hirdmenns brotsverk skal handsamast, om rettargang og hirdstemne. Etter kapittelet om våpen er kong Magnus Lagabøte si rettarbot om sysselmenn skoten inn (kap. 36).

Tredje luten omhandlar gjester og kjertesveinar; korleis dei skal utnemnast og kva som er rettane og pliktane deira.

Heilt til slutt stadfester kong Magnus Lagabøte dei rettarbøtene som vart gjevne av Håkon Håkonsson, og gjev deretter sine eigne.

Kjelder 
 Steinar Imsen 2000: Hirðskrá. Hirdloven til Norges konge og hans håndgangne menn. Oslo: Riksarkivet.
 Børge Nordbø 2004: Hirðsiðir. Om tilhøvet mellom handskrifta av ei morallære frå 1200-talet. Magisteravhandling i norrøn filologi. Universitetet i Oslo.

Bakgrunnsstoff 
 Tekst frå Norges gamle Love Digitalarkivet
 Liste over trykte utgåver 

Norsk mellomalder
Norsk mellomalderlitteratur
Pediatri

Pediatri (gresk: pais = barn + iatros = lækjar) er den medisinske spesialiteten knytt til barnesjukdommar. Fagfeltet famnar vidt, og er slik ein utprega tverffagleg spesialitet. Lækjarar som spesialiserer seg i pediatri vert kalla barnelækjarar. 

Det finst meir enn 700 godkjende spesialistar i pediatri i Noreg, av dei er om lag 500 i yrkesaktiv alder. Av spesialistane har om lag 100 doktorgrad. 

Pediatri høyrer blant dei medisinske spesialitetane som har høgst fagleg status. Den tyske lækjaren Abraham Jacobi, som emigrerte til USA, er rekna som opphavsmannen til fagfeltet pediatri.

Sjå òg 
 Medisin

Bakgrunnsstoff 
 Godkjente spesialistar i pediatri  - Den norske legeforening
 Spesialistreglane i barnesjukdommar  - spesifikasjon av spesialistkrava til spesialiteten pediatri (Den norske legeforening)

 
Barndom
Medisinske spesialitetar
Kent

Kent (opphavleg Cantia) er eit grevskap søraust i England og eit av dei såkalla home counties. Det grensar til East Sussex, Surrey og Stor-London, og har ei grense mot Essex som går langs midten av Themsen-estuaret. Det seremonielle grevskapet Kent omfattar bykommunen Kent og den sameinte styresmakta Medway. Kent har ei nominell grense med Frankrike halvvegs gjennom Kanaltunnelen. Maidstone er hovudbyen. Andre byar er Rochester og Canterbury.

Kent ligg nær London og blir rekna som eitt av Home counties. Det har kyst mot Nordsjøen og Den engelske kanalen, mellom anna det smale Doverstredet. Plasseringa til Kent mellom London og det europeiske kontinentet har ført til at området stadig har vorte råka av konfliktar, som Battle of Britain under den andre verdskrigen. East Kent vart kalla Hell Fire Corner under krigen. England har vore avhengig av krigsskip frå skipsverfta i grevskapet dei siste 800 åra, som Cinque Ports på 1100- til 1300-talet og Chatham Dockyard frå 1500- til 1900-talet. Ein kan sjå Frankrike i klårvêr frå Folkestone og dei kjende kvite klippene ved Dover.

På grunn av dei mange frukthagane og humlehagane vert Kent ofte kalla «England sin hage», eit omgrep som ofte vert nytta i marknadsføringa av grevskapet, sjølv om andre òg har prøvd å ta dette namnet. Av storindustri nordvest i Kent finn ein sement-, papir- og flyproduksjon, men desse er no i tilbakegang. Store delar av Kent ligg innanfor pendlarområdet rundt London. Dei sørlege og austlege delane av Kent har turisme og jordbruk som hovudnæring. Kolindustri var tidlegare ein viktig del av industrien i Kent.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kent» frå , den 19. november 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Kent grevskapsråd
 Kent Downs
 historic-kent.co.uk – informasjon om landsbyane i Kent.
 Kent Coast - bilete
 Offisiell turistside

 
Grevskap i England
Hemimetaboli

Hemimetaboli eller ufullstendig forvandling er ein av dei tre ulike livssyklusane ein finn hjå insekt. Dyr med denne forma for utvikling vert kalla hemimetabole.

Eit hemimetabolsk insekt har tre livsstadium; egg, nymfe og imago eller vaksent insekt. Nymfestadiet skil seg frå det vaksne ved at individet då mellom anna manglar kjønnsorgan og vengjer.

Døme på hemimetabole insekt omfattar m.a. nebbmunnar, øyenstikkarar, døgnfluger, saksedyr, kakerlakkar, rettvenger, termittar og steinfluger.

Hemimetaboli står i motsetnad til holometaboli og ametaboli.

Insekt
Utviklingsbiologi
Holometaboli

Holometaboli eller fullstendig forvandling er den vanlegaste av dei tre livssyklus-formene me finn hjå insekt. Holometabole insekt har utviklingsstadium: egg, larve, puppe og imago eller vaksent insekt.

Holometaboli står i motsetnad til hemimetaboli og ametaboli. Insekta med denne forma for forvandling utgjer ei monofyletisk gruppe, det vil seie at dei er nærare i slekt med kvarandre enn med andre insekt. Til dei holometabole insekta høyrer biller, fluger og mygg, kvefsar, sommarfuglar og møll.

Insekt
Ametaboli

Ametaboli er ei sjeldan form for livssyklus hjå insekt kor den einaste skilnaden på larve og det vaksne insektet er storleiken, stundom òg talet på kroppssegment. Ametabole insekt manglar vengjer, og omfattar mellom anna spretthalar og sølvkre.

Ametaboli står i motsetnad til hemimetaboli og holometaboli.

Insekt
Glasmanet

Glasmanet (Aurelia aurita) er ei særs vanleg stormanet som lever planktonisk i alle hav. Han er òg særs vanleg med norskekysten. Dei har gjennomsiktige kroppar med fire karakteristiske, runde kjønnsorgan.

Han et hovudsakleg plankton han fangar med dei korte tentaklane sine. Desse inneheld neslegift, men på langt nær så mykje som mange andre maneter.

Glasmanetar kan bli opptil 40 cm i diameter.

Kjelder 
Referansar

Maneter
Maridalsvannet

Maridalsvannet er den største innsjøen i Oslo kommune, plassert i Maridalen, mellom Nordmarka og Lillomarka. Innsjøen har eit areal på 3,83 km² og ligg 149 moh. Maridalsvannet er ein del av Nordmarksvassdraget, og tømmer vatnet mot sør, til Akerselva. 

Vatnet er den viktigaste drikkevasskjelda i Oslo og dekker ca. 80 % av vassforbruket i Oslo. Vatnet vert reinsa i Oset vannrenseanlegg like ved. 

Ein av dei største elvane inn til Maridalsvannet kjem frå Skjærsjøen i vest, der noko av vatnet passerer gjennom Hammeren kraftstasjon, det eldste vasskraftverk i landet som framleis er i dagleg drift.

Oktober 2007: Forureina drikkevatn i Oslo 
Den 17. oktober 2007 vart det gjeve ei offisiell åtvaring mot å drikke vatnet som kom frå Maridalsvannet sidan det var oppdaga giardiaparasittar i drikkevatnet på tre ulike stader i Storo-området. Drikkevatnet kom frå Maridalsvannet, gjennom Oset vannrenseanlegg.
21. oktober vart drikkevatnet i Oslo friskmeld .

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Maridalsvannet» frå , den 17. april 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 

Innsjøar i Oslo
Maridalen
Marka i Oslo
Hauturu/Little Barrier Island

Hauturu/Little Barrier Island er ei øy som ligg utanfor nordaustkysten til Nordøya på New Zealand. Ho ligg kilometer nord for Auckland. Øya er skild frå hovudlandet i vest av sundet Jellicoe Channel, og frå den større øya Great Barrier Island i aust av Cradock Channel. Dei to øyene med likelydande namn gir Haurakigolfen ly frå mange av stormane i Stillehavet.

Øya er ein utsløkt vulkan, grovt sett sirkulær i form, og om lag seks km tvers over. Øya har ei flatevidd på 28 km².  Ho braut fram gjennom dei grunne kystfarvatna i Haurakigolfen i løpet av dei siste 500 000 åra, og er ulik alle andre vulkanske klipper i ein omkrins på 120 km. Øya, som til vanleg vert omtala som Little Barrier, hevar seg bratt mot, og er svært oppstykka av raviner frå toppen, den 722 meter høge Mount Hauturu, som er det høgastliggjande punktet i regionen Auckland.

Utanom personell frå miljøvernetaten er øya ubygd, og ho er eit av dei fremste naturreservata på New Zealand. Det er derfor strenge restriksjonar på tilgangen til øya.

Den polynesiske oppdagaren Toi kalla øya Hauturu som tyder «kvilestaden til vindane». Saman med den større naboøya fekk ho det engelske namnet sitt av kaptein James Cook den 23. november 1769.

Kjelder 
Little Barrier Island - 1966 Encyclopaedia of New Zealand

Bakgrunnsstoff

Department of Conservation - Little Barrier Island (Hauturu) Naturreservat
Cultural Heritage of the Gulf (kort historikk på side 5)

Øyar på New Zealand
Vulkanar på New Zealand
Naturreservat på New Zealand
Alaska-husky

Alaska-husky er den mest kjende uregistrerte typen husky. Alaska-husky er opphavleg basert på nordlege indianarhundar med innblanding av inuithundar som dei tre(fire) registrerte rasane: alaskan malamute, grønlandshund, sibirsk husky og canadian inuit dog (ikkje internasjonalt godkjend som eigen rase). I dag er mange alaska-huskyar prega av sterk innblanding av fuglehundar, da særleg pointer, men òg andre rasar. Av somme i trekkhundmiljøet blir framleis desse omtala som alaska-husky, av andre som kvartingar, åttandedelingar osb. etter graden av innblanding av nytt blod. I USA vil ein kunna høyre uttrykk som Pure Athabascan Breed om alaska-husky av meir opphavleg type, av di det ofte ikkje blir skild mellom eldre og nyare typar når nemninga alaska-husky blir nytta.

Når det blir sagt at alaska-husky er ein uregistrert rase, er dette ei sanning med modifikasjonar. Det finst ingen raseklubb eller skrivne reglar for avl, men trekkhundmiljøet er stort og internasjonalt, og det blir drive eit nitidig arbeid for å avle fram best moglege hundar til ulike føremål som sprint, mellomdistanse og langdistanse. Det blir òg drive arbeid med registrering av trekkhundar gjennom ei norsk nettside stamtavla som etterkvart er vorten mykje brukt internasjonalt, særleg etter Robert Sørlies fyrste iditarodsiger i 2003. Føremålet med dette arbeidet er ikkje å halde ein rase «rein», men snarare å kartlegge eigenskapar i samband med avl og sal av trekkhundar, da særleg alaska-husky og blandingar av denne.

Hunderasar
Geble Pedersson

Geble Pedersson var den første protestantiske biskopen i Noreg. 

Geble var fødd på Teigstad på Dønna rundt 1490. Han var truleg av lågadelslekt. Frå 1523 til 1535 var han erkedegn i Bergen. I 1536 vart han utnemnd til katolsk biskop. Under reformasjonen oppheldt han seg i København. Her vart han vigsla til superintendent - reformasjonens namn på bispeembetet - saman med sju danske kollegaer. Herfrå reiste han attende til Bergen for å leie oppbygginga av den nye kyrkja i Bergen Stift. 

Den første oppgåva han tok fatt på, var å få latinskolen på fote. Samstundes arbeidde han for at St. Olavs kyrkje skulle bli ei verdig domkyrkje.

Ved fødestaden vart det i 1999 reist ein seks meter høg granittbauta over kyrkjemannen og humanisten Geble Pedersson.

Kjelder 
 Tore Gleinsvåg: «Bautaer / skulpturer i Dønna» i Årbok for Helgeland 2006

Reformasjonen
Fødde i 1490-åra
Folk frå Dønna
Norske mellomalderbiskopar
Hans Gude

Hans Fredrik Gude () var ein norsk kunstmålar under romantikken. Han var ein av våre fremste nasjonalromantiske målarane i Noreg. 

Hans Gude var noko av eit vedunderbarn og fekk undervisning av Johannes Flintoe allereie som tolvåring, deretter gjekk han på Tegneskulen. 16 år gammal kom han til Düsseldorf i 1841. Her fekk han privatundervisning i eitt år før han fekk plass ved kunstakademiet i byen.

Gude arbeidde det meste av si yrkestid i Tyskland, der han som lærar først var knytt til Düsseldorf, deretter Karlsruhe og i dei siste tjue åra Berlin.

Gude mottok ei rekkje norske og utanlandske ordenar og æresutnemningar. I 1893 vart han tildelt Storkorset av St. Olavs Orden. Hans Gude var den første som vart gravlagd på Æreslunden på Vår Frelsers gravlund i Kristiania, da denne vart innvigd i 1903.

Verk 

Landskapsmåleria formidlar det storfelte i det norske landskapet, i mange tilfelle knytt til høgfjellet. Seinare vart motivkrinsen meir knytt til kysten. Bruken av lys og skugge, skyer og solgjennombrot er typisk i mange av Gudes måleri. Gude hadde stor innverknad som lærar og inspirator for ein generasjon norske kunstmålarar. Hans økonomiske støtte til mange yngre kunstnarar var med å legge grunnen for ein gullalder i norsk målarkunst.

Hans mest kjende måleri er Brudeferd i Hardanger, som han måla saman med Adolph Tidemand. Gude måla landskapet og Tidemand personane. Måleriet vart til på bestilling til det store tablået i 1849 på Christiania Theater, der eit stort mannskor urframførte ein song av Halfdan Kjerulf (melodi) og Andreas Munch (tekst) over same tema. Både Tidemand og Gude var heime i Noreg dette året grunna dei revolusjonære hendingane i Sentral-Europa.

 1848 - Brudeferd i Hardanger (saman med Adolph Tidemand)
 1857 - Høifjæld
 1862 - Brenninger 
 1872 - Innseilingen til Christianiafjorden

Bakgrunnsstoff 

Nettstader
 Kunstnere i Akershus. Biografi og om tilknytinga hans til fylket.
 Slektstreet til Hans Gude på Geni.com

 Litteratur 
 Frode Haverkamp. Hans Gude. Aschehoug, 1992
 Hans Gude. Af Hans Gudes liv og værker : kunstnerens livserindringer. Utgitt og med en biografisk indledning af Lorentz Dietrichson. 1899 

Norske målarar
St. Olavs Orden
Kunstnarar frå Oslo
Nordstjerneordenen
Nordmenn frå 1800-talet
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Medlemmar av det kongelege svenske kunstakademiet