alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den estiske regjeringa

Den estiske regjeringa representerer den utøvande makta i Republikken Estland. Regjeringa utøver makta si med utgangspunkt i den estiske grunnlova og lovverket elles. Politisk sett utgår regjeringa frå nasjonalforsamlinga og er avhengig av parlamentarisk støtte derifrå. Regjeringa vert leidd av ein statsminister. Ho har sidan 2007 vore samansett av 13 statsrådar som leier kvart sitt departement.

Regjeringsmakta i grunnlova 
Ifølgje § 87 i grunnlova er regjeringa ansvarleg for: 
 utøvinga av innanriks- og utanrikspolitikken i staten
 leiing og samordning av dei ulike delane av statsapparatet
 å setje i verk lover og vedtak som er fatta av parlamentet og presidenten
 å førebu lovframlegg og leggje fram internasjonale traktatar for parlamentet for ratifikasjon
 å førebu statsbudsjett og leggje det fram for parlamentet, setje i verk budsjettvedtaket frå parlamentet og rapportere om bruken av staten sine midlar
 å vedta forskrifter og instruksjonar på grunnlag av lovene
 å ta vare på forholda til andre statar
 å vedta innføring av unntakstilstand i heile eller delar av landet i tilfelle naturkatastrofe eller for å hindre spreiing av smittsam sjukdom
 å utøve andre plikter i samsvar med grunnlova og lovverket

Regjeringsdanningar 
Dei regjeringane Estland har hatt sidan landet igjen vart sjølvstendig i 1991, har alle vore koalisjonsregjeringar. Estland har sidan 1991 hatt tolv regjeringar.

Litteratur 
 Jørn Holm-Hansen: «Fakta om Estland», i Elisabeth Bakke (red.): Sentral-Europa og Baltikum etter 1989, 2. utgåve, Oslo: Det Norske Samlaget, 2006, s. 39–56.

Regjeringa
Keilaelva

Keila (estisk Keila jõgi) er ei elv i Estland med ei lengd på 107 km.

Elva spring ut frå myrene i Loosalu i den sørlege delen av kommunen Juuru i Rapla maakond. Ho munnar ut i Finskebukta ved Keila-Joa i Harju maakond. Middelvassføringa hennar er 6,4 kubikkmeter per sekund, og nedslagsfeltet er på 682 km². Den øvre delen av elva er rik på åbor og gjedde.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Keila (Fluss)» frå , den 7. april 2009. 

Elvar i Estland
Piusaelva

Piusa (estisk Piusa jõgi; russisk Пиуза, Пимжа) er ei elv søraust i Estland og Pskov oblast i Russland. Eit 17 km langt stykke av elva nær Petsjory, er Piusa grenseelv mellom Estland og Russland, og dei nedste 14 km før ho munnar ut i Peipus renn ho berre i Russland..

Plusa har det største fallet av alle dei estiske elvane, 214 meter.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Piusa River» frå , den 7. april 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Pskov oblast
Põlva maakond
Võru maakond
Elvar i Estland
Elvar i Russland
Piritaelva

Pirita (estisk Pirita jõgi) er ei elv nord i Estland med ei lengd på 105 km. Ho munnar ut i Finskebukta i Pirita i Tallinn.

Elva har eit nedslagsfelt på 799 km² og ei middelvassføring på 7–8 m³/s.

Elvar i Estland
Harju maakond
Järva maakond
Tallinn
Navestielva

Navesti (estisk Navesti jõgi) er ei elv i Estland. Ho renn gjennom fylka Järva, Viljandi og Pärnu. Ho er ei av sideelvane til Pärnuelva.

Navesti er 100 km lang med eit nedslagsfelt på om lag 3000 km². Heile elva har eit fall på 60,2 m.

Ho er kjend for å vere rik på aure, gjedde, mort, gullbust, årbuk og andre fiskeartar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Navesti (Fluss)» frå , den 7. april 2009. 
 

Elvar i Estland
Fabian Gottlieb von Bellingshausen

Fabian Gottlieb Thaddeus von Bellingshausen () var ein russisk sjøfarar og admiral, og skal ha vore den fyrste som såg kontinentet Antarktika.

Liv 
Von Bellinghausen var fødd på Saaremaa i Estland av tyske foreldre.

I 1819 sette den russiske tsar Aleksander I i verk ein ekspedisjon til Sørishavet under leiing av Bellingshausen. Bellingshausen drog ut frå Kronsjtadt ved St. Petersburg med korvetten «Vostok» og støtteskipet «Mirnyi» i juli 1819. Reisa gjekk fyrst innom København og Portsmouth, før dei heldt fram sørover til Rio de Janeiro. Frå Rio de Janeiro gjekk turen nokså direkte sørover mot Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane. Ekspedisjonen kryssa polarsirkelen 26. januar 1820 og kom til farvatnet utanfor Dronning Maud Land 27. januar. Posisjonen vart oppgjeven som . Det tyder at Bellingshausen var om lag 30 km frå land, og mest truleg kunne sjå iskanten. Men Bellingshausen oppgav ingen direkte opplysningar om observasjon av fastland, berre posisjonar og meteorologiske observasjonar. Briten Edward Bransfield og amerikanaren Nathaniel Palmer kan også ha vore dei fyrste til å observere Antarktika, høvesvis 30. januar og 16. november same år.

Ekspedisjonen segla deretter rundt heile Antarktis, og dei var dei fyrste som gjorde dette sidan James Cook sin ekspedisjon i 1772–75. 11. januar 1821 oppdaga han Peter I Øy, som han kalla opp etter tsar Peter den store.

Bellingshausen vende tilbake til Russland 4. august 1821. Han var med i den russisk-tyrkiske krigen 1828–29 og oppnådde admiralgraden. I 1839 vart han utnemnd til krigsguvernør i Kronsjtadt. Her døydde han i 1852.

Oppkallingar 

Desse stadene og objekta er kalla opp etter han:
 Bellingshausen Island, ei av Sør-Sandwichøyane i Sør-Atlanteren.
 Bellingshausenhavet i Sørishavet
 Mount Bellingshausen, eit fjell i Antarktis
 Mount Bellingshausen, eit fjell i Yukon i Canada
 Bellingshausen Dome, ein isbre i Antarktis
 Kap Bellingshausen, eit nes på Sakhalin
 Motu One, også kjend som Bellinghausen, ein atoll i Stillehavet
 Bellingshausen, ein russisk forskingsstasjon på King George Island, ei av Sør-Shetlandsøyane
 Bellingshausenplata, ein forhistorisk tektonisk plate
 Bellinsgauzen, eit krater på baksida av månen
 3659 Bellingshausen, ein asteroide i Asteroidebeltet

Merknadar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Fabian Gottlieb von Bellingshausen» frå , den 7. april 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstader 
 Fabian Gottlieb von Bellingshausen South-Pole.com

 Litteratur 
 Fabian Gottlieb von Bellingshausen (1902): Fabian von Bellingshausens Forschungsfahrten im Südlichen Eismeer 1819-1821
 Frank Debenham (1945): The voyage of Captain Bellingshausen to the Antarctic Seas, 1819-1821

Russiske oppdagarar
Russiske admiralar
Russiske polfararar
Antarktisfararar
Folk frå Saaremaa
Vagula

Vagula er ein innsjø i ved Võru i Võru maakond 2 km vest for byen. Han har eit areal på 518,7 hektar.

Innsjøen er 4,6 km lang frå aust til vest og er opp mot 1,7 km brei. Den største djupna er 11,5 meter, medan han er 5,3 meter djup i snitt. Innsjøen er tappa meir enn ein meter sidan 1934 og ligg i dag 69,2 meter over havet. Breidda av innsjøen er låg, og i nord, aust og vest er det for det meste sandstrender, stundom grus. 

Den største elva som renn inn i innsjøen, og som renn vidare ut frå innsjøen er Võhandu.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Vagula järv» frå , den 7. april 2009. 
 

Innsjøar i Estland
Mullutu-Suurlaht

Mullutu-Suurlaht (òg kalla Mullutu Suurlaht eller berre Suurlaht) er den fjerde største innsjøen i Estland, og ligg på øya Saaremaa. Vatnet i innsjøen er brakt. Innsjøen har eit areal på 14,4 km² og er 2,1 meter djup på det djupaste. 

Utsiget frå innsjøen er Nasva. Han er rik på fisk som åbor, ål, gjedde, lake, suter, mort og fleire andre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mullutu-Suurlaht» frå , den 7. april 2009. 
 

Innsjøar i Estland
Veisjärv

Veisjärv (òg kalla Veisejärv eller Valgejärv) er ein innsjø i Viljandi maakond i kommunen Tarvastu.

Innsjøen er 4,79 km² stor og er 3,5 meter på det djupaste. 

Innsjøar i Estland
Ermistu

Ermistu er ein innsjø nordvest i fylket Pärnu i Estland. Elva Tõstamaa renn frå innsjøen. 

Innsjøen har eit areal på 4,8 km². Den nordaustlegaste delen er den djupaste, men berre 2,9 meter. I snitt er innsjøen 1,3 meter djup. 

Innsjøen er rik på fisk, som brasme, gjedde, åbor, mort, suter, karuss, ål og fleire andre.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ermistu järv» frå , den 7. april 2009. 
 

Innsjøar i Estland
Paunkülareservoaret

Paunkülareservoaret er det nest største reservoaret i Estland og ligg i Kõue vald i Harju maakond. Det vart bygd i 1960 i Paunkülaelva. Reservoaret var i starten 3,5 km² stort, men har seinare vorte auka til 4,14 km², eller 4,46 km² med øyane som ligg i reservoaret. 

I Paunkülareservoaret ligg øyane Seapilli, Tudre og Mustakannu og Mesipuu.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Paunküla veehoidla» frå , den 7. april 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i Estland
Harju maakond
Mõisaküla

Mõisaküla er ein by som ligg i Viljandi maakond i Kommune Mulgi, sørvest i Estland. Byen ligg nær grensa til Latvia. Han vart by 1. mai 1938, og hadde då meir enn dobbelt så mange innbyggjarar som i dag. Dei fleste arbeidde ved jernbana, men sidan ho vart nedlagd har folketalet berre gått nedover.

Arnold Luhaäär, som har vunne medalje i vektløfting i OL, kjem frå Mõisaküla.

Folketalsutvikling

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til kommunen Mõisaküla

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Viljandi maakond
Byar i Estland

Dette er ei liste over byar i Estland. Mange av desse stadane var tidlegare, særleg før 1918, kjend ved dei tyske eller russiske namna, som ofte er ganske så forskjellig frå dei estiske. 

* byen er slått saman med ein kommune og har ikkje lenger offisiell bystatus.

Sjå òg 
 Fylke i Estland

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «List of cities and towns in Estonia» frå , den 7. april 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
Nynorsk Vekeblad

Nynorsk Vekeblad var eit bildeblad med artiklar og forteljingar som kom ut i tida 1934–1954. Då For Bygd og By gjekk inn ved nyttår 1932, vart det våren 1933 nedsett ei arbeidsnemnd for eit nytt nynorsk vekeblad. Første nummeret av Nynorsk Vekeblad kom 20. juni 1934. Det kom som ei sideutgåve av Illustrert Familieblad. Det var 10 sider med eigeprodusert stoff på nynorsk. Resten var stoff omsett frå Illustrert Familieblad. Ein del av dette var lysingar. Ved krigsutbrotet i april 1940 stogga bladet. Samarbeidet med Illustrert Familieblad tok slutt. Etter at ny finansiering var ordna, kom Nynorsk Vekeblad ut att 1. oktober 1940. No som eit heilt sjølvstendig blad. Frå 1943 vart det overteke av Fonna Forlag som gav ut bladet fram til 1954. 

Teikneseriane Ingeniør Knut Berg på eventyr og Vangsgutane har utspringet sitt i Nynorsk Vekeblad.

Redaktørar 
Redaktørar har vore:
 Hans Aarnes 1934–43
 Arnulv Sudmann 1943–45
 Ingemund Gullvåg 1946–47
 Pål Sundvor 1948–50
 Kjell Aarnes 1951–1954

Kjelder 
 Norsk Allkunnebok – IX. bandet (Oslo: Fonna Forlag, 1959).
 Roald Waktskjold: Fonna Forlag - ei 75 års-soge. Stille Stunder april 2009

Norske vekeblad
Nynorske tidsskrift
Publikasjonar skipa i 1934
Publikasjonar nedlagde i 1954
1934 i Noreg
1954 i Noreg
Kallaste

Kallaste er ein by og kommune som ligg i Tartu maakond, heilt aust i Estland. Byen ligg ved den vestlege breidda til innsjøen Peipus. Størstedelen av folkesetnaden i han er russarar, berre 15 % er estarar.

Kallaste vart grunnlagd på 1800-talet som ein landsby for russiske gammaltruande. Han vart småby (alevik) i 1921 og fekk bystatus 1. mai 1938.

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Kallaste» frå ,  den 7. april 2009.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til kommunen Kallaste

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Tartu maakond
Viljandi

Viljandi (tysk Fellin) er ein by og kommune sør i Estland. Han har nesten 20 000 innbyggjarar og er det administrative setet i Viljandi maakond. Byen vart første gong nemnd i 1283 då han fekk byrettar av Villekinus de Endorpe.

I 1211 vart åsfortet til estlendarane i Viljandi omleira av ein hær av tyskarar, latviarar og livlendingar. Det livlandske Sverdbroderordenen erobra åsfortet i august 1223 frå folk frå Kievriket, som hadde slått seg saman med estlendingane. Året etter leidde stormeisteren Volquin bygginga av borga på staden der åsfortet tidlegare stod. Viljandi (Fellin) borg var ei av dei største i heile Baltikum. Han var ei viktig festning for Den livlandske ordenen og ein kommandant vart utstasjonert her i 1248. Festninga vart stadig ombygd og modernisert dei neste to hundreåra. 

I 1283 fekk byen byrettar frå Villekinus de Endorpe, meisteren i ordenen. Byen vart medlem av Hansaen på byrjinga av 1300-talet og er i dag ein av fem estiske byar som var ein hansaby. 

I 1470 slo Johann Wolthus von Herse, som då var meister i ordenen, seg ned i borga. I 1481 la Ivan III av Russland omleiring rundt borga, men klarte ikkje å erobre ho. Under livlandskrigen klarte moskovittane å ta borga i 1560. Under den polsk-svenske krigen på byrjinga av 1600-talet skifta borga eigarar fleire gonger og fall i ruinar. Det same gjorde byen, som då mista byrettane sine. 

Etter den store nordiske krigen avskaffa russarane lokalt sjølvstyre fram til 1783, då reformer utført av Katarina den store førte til at Viljandi vart ein distriktsby. Dette gjorde at bylovene vart gjeninnført, og Viljandi starta å verte økonomisk og politisk viktig. Folketalet, som hadde fall då rikdomen forsvann, auka igjen, og handverket, handelen og kulturlivet blømde på ny. 

Den populære estiske avisa Sakala vart grunnlagd i Viljandi i 1878.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Viljandi» frå , den 7. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 Heinrici (ca. 1187–1259) Chronicon Livoniae

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside 
 Turistinformasjon 
 Viljandi folkemusikkfestival

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Viljandi maakond
Hansaen
Rakvere

Rakvere (tysk Wesenberg eller Wesenbergh) er ein by og kommune nord i Estland, 20 km sør for Finskebukta. Byen er hovudstad i Lääne-Viru maakond,

Historie 
Det er funne spor etter busetnader her tilbake til 200–400-talet e.Kr. Truleg for å verne denne busetnaden vart det reist ei trefestning på Vallimägi. Då danskane tok over området i 1220, reiste dei bygningar i stein. Busetnaden Tarvanpea vart første gong nemnd i soga til Henrik av Latvia i 1226. Den nye danske festninga vart kalla Wesenbergh på middelnedertysk for første gong i 1252. Slaget ved Rakovor mellom danske og tyske riddarar, samt russarar, fann stad i nærleiken den 18. februar 1268.

Den 12. juni 1302 fekk Rakvere Lübeck-rettar. Då den danske kongen selde Dansk Estland til Den livlandske ordenen i 1346, vart det reiste ei stor borg over den tidlegare festninga. Ordensburg vart verna av tårn og borggardar. Bygginga av eit fransiskanarkloster starta i 1508.

Under livlandskrigen frå 1558 til 1581 var Rakvere under russisk styre og vart hardt råka. Sverige regjerte over byen ei kort stund, før han fall til Det polsk-litauiske samveldet i 1602. Polakkane øydela borga i 1605. Etter at byen kom tilbake til Sverige dette året, vart ein ny bygning reist i ruinane av klosteret. Under den store nordiske krigen vart Rakvere sett i brann i 1703. Med Nystad-traktaten gjekk Rakvere til Det russiske riket, der han vart verande fram til Estland fekk sjølvstende i 1918 etter den første verdskrigen.

I den første perioden med sjølvstende vart fleire utprega bygg reist, som marknadsbygningen, den gamle bankbygningen (i dag SEB Eesti Ühispank) og Rakvere gymnas. I 1930 opna stadionet i byen. Lokale aviser dukka opp, som regionsavisa Virumaa Teataja, som først kom ut i 1925. Eit teater vart bygd mot slutten av 1930-åra, og vart opna 24. februar 1940. Teateret kom uskadd frå den andre verdskrigen og er framleis i bruk i dag.

Tarvas-statuen 
Rakvere er kjend for Tarvas-statuen av ein urokse, som vart laga av den estiske skulptøren Tauno Kangro. Det skal visstnok vere den største dyrestatuen i Baltikum. Statuen står på kanten av Vallimägiåsen og vart reist i samband med 700-årsfeiringa av byen. I lag med granittblokka statuen står på, er han sju meter lang, fire meter høg og veg om lag sju tonn. Statuen er laga i bronse.

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside 
 Attraksjonar i Rakvere
 Bilete av Rakvere om kvelden av Kaiko Lipsmäe 
 Folketal i Rakvere etter morsmål i 1897

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Rakvere» frå , den 7. april 2009. 
 

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Lääne-Viru maakond
Busetnader grunnlagde på 200-talet
Maardu

Maardu er ein by og kommune i Estland. Byen ligg ved Finskebukta og er ein del av storbyområdet til Tallinn. Byen har litt over 16 000 innbyggjarar.

I ei folketeljing i 2000 hadde han 16 738 innbyggjarar. Av desse var 61,7 % russarar, 19,9 % estlendingar, 6,6 % ukrainarar, 5,7 % kviterussarar, 1,5 % tatarar, 0,9 % finnar, 0,6 % polakkar, 0,5 % litauarar, 0,2 % latviarar og tyskarar og 0,1 % jødar. Prosentdelen av estlendingar er ein av dei lågaste i heile det sentrale og vestlege Estland.

Bakgrunnsstoff 
 Kart

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Maardu» frå , den 7. april 2009. 
 

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Harju maakond
Sillamäe

Sillamäe er ein by og kommune i Ida-Viru maakond, nord i Estland, på sørkysten av Finskebukta. 

I sovjettida i Estland var Sillamäe ein lukka by, hovudsakleg på grunn av den kjemiske fabrikken her som produserte brenselstavar og nukleært materiale til sovjetiske atomkraftverk og atomvåpen. I starten vart det drive gruvedrift etter uran på same staden, men seinare var dette importert frå forskjellige stader i Austblokklanda, hovudsakleg Tsjekkoslovakia. Uranmalm frå Bihor-gruva, som vart drive av Sovromcuarţ (Sovjetunionen og Romania i lag) vart òg handsama i Sillamäe. 

Nær byen ligg stranda Toila og kurstaden Narva-Jõesuu, som vart nytta av leiarar og medlemmer av kommunistpartiet i sovjettida. 

I 2005 vart det opna ei hamn i Sillamäe. Sidan 2006 har det vore fast ferjesamband mellom Sillamäe og Kotka i Finland.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sillamäe» frå , den 7. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Sillamäe Web

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Ida-Viru maakond
Urangruver
Lukka byar
Kuressaare

Kuressaare (tysk Arensburg) er ein by og kommune i Estland på øya Saaremaa. Han er hovudstaden i Saare maakond og har like under 15 000 innbyggjarar.

Byen ligg ved kysten av Rigabukta og vert tent av Kuressaare lufthamn.

Historie 
Kuressaare vart første gong nemnd i 1154 og utvikla seg rundt eit bispepalass (latinsk Arx Aquilae), som først vart nemnd i 1381. I 1559 vart han seld av bispedømet Ösel-Wiek til Danmark og han fekk byrettar. I 1645 kom han under svensk kontroll etter Brömsebro-traktaten. Kuressaare var tidlegare kjend under det tyske og svenske namnet Arensburg. Kuressaare vart brend til grunnen av russisk troppar i 1710 under den store nordiske krigen. Med freden i Nystad i 1721 kom byen under russisk kontroll. På 1700-talet var Kuressaare ein populær feriestad. Det historiske tyske namnet Arensburg vart erstatta av Kuressaare i 1918 då Estland fekk sjølvstende etter den første verdskrigen. Frå 1952 til 1988 heitte han Kingissepa etter bolsjeviken Viktor Kingissepp som var fødd i Kuressaare (må ikkje forvekslast med den russiske byen Kingisepp).

I oktober 1990 vart Kuressaare den første byen i Estland som fekk eit eige bystyre. I dag er Kuressaare ein trygg og sunn by som er open for internasjonal samarbeid og kommunikasjon. 

Fotballaget i byen heiter FC Kuressaare.

Folk frå Kuressaare
Eugen Dücker (1841-1916), kunstnar 
Louis Kahn (1901-1974), arkitekt
Ivo Linna (f. 1949), songar
Grete Paia (f. 1995), songar

Bakgrunnsstoff 

 Informasjon og historie 
 Kuressaare lufthamn
 Webkamera frå Kuressaare 
 Reiseinformasjon

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Saare maakond
Busetnader grunnlagde i 1380-åra
Du som låg i natti seine

«Du som låg i natti seine» er fyrstelina i diktet «Salme» av Jakob Sande, fyrste gong utgjeve i diktsamlinga Storm frå vest i 1931. Salmen har innhald henta frå skjærtorsdagsnatta i Getsemane og Jesu liding og død langfredagen. Ved sida av julesongen «Det lyser i stille grender» er dette ein av to Sande-salmar som har fått plass i Norsk Salmebok.

Salmen har fire vers. Teksten handlar om Jesus som vart sviken av dei næraste venene sine, og han vert avslutta med ei bøn om styrking av veik tru. 

Salmen er tonsett fleire gonger, mellom anna av Fred Ove Reksen, Ragnar Tesdal og Rolf Karlsen (1973). Det er dei to sistnemnde melodiane som er trykt i Norsk Salmebok (nr 138).

Påskesalmar
Jakob Sande
Võru

Võru (på võro: Võro) er ein by og ein kommune søraust i Estland. Han er hovudstaden i Võru maakond.

Võru vart grunnlagd 21. august 1784 etter ønske frå tsarina Katarina II av Russland og etter ordre frå generalguvernøren i Riga, grev George Browne. 

Byen ligg ved breidda av Tamulasjøen.

Võru folkefestival finn stad her kvart år. 

Friedrich Reinhold Kreutzwald, forfattaren av det estiske nasjonaleposet «Kalevipoeg», levde i Võru frå 1833 til 1877.

Sjå òg 
 Võro-språk

Bakgrunnsstoff 
 Võru folkefestival 
 Võro institutt

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Võru maakond
Valga i Estland

Valga er ein by og kommune sør i Estland som er hovudstaden i Valga maakond. Fram til dei vart fråskilde i 1920, var Valga og byen Valka nord i Latvia éin og same by. Dei er no tvillingbyar. Valga har om lag 14 000 innbyggjarar, medan Valka har om lag 7 000. 21. desember 2007 vart alle grenseovergangar og gjerde fjerna då begge landa vart med i Schengenavtalen.

Valga er eit trafikknutepunkt. Jernbanen Tallinn–Tartu–Riga er knytt via Tapa til Tallinn–Narva–St. Petersburg–banen. Valga er eit internasjonalt jernbaneknutepunkt. Sidan det ikkje finst jernbanestasjon i Valka, stoppar tog frå Riga nær Lugaži, før dei held fram til Valga. I dag har dei to byane felles bussruter. 

Under den kalde krigen låg det ein flybase i Valga.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Valga, Estonia» frå , den 7. april 2009. 

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Valga maakond
Delte byar
Rein Taaramäe

Rein Taaramäe () er ein estisk landevegssyklist. Han syklar for UCI ProTour-laget Astana.

Sigrar 
2006
  Estisk U23-mester i temporitt
 GP Ouest-France - U23-utgåva
2007
 4. etappe Circuit des Ardennes
2008
 To etappeseire Grand Prix du Portugal
 6. etappe i Tour de l'Avenir
2015
Arctic Race of Norway

Bakgrunnsstoff 
 Rein Taaramäe  – profil på Cyclingwebsite.net

Estiske syklistar
Folk frå Tartu
Haapsalu

Haapsalu (tysk og svensk Hapsal; russisk Хаапсалу, tidlegare Гапсаль) er ein ferieby og kommune på vestkysten av Estland. Han har vore kjend i fleire hundreår for den varme sjøen, den lækjande gjørma og den fredfulle atmosfæren. Mange smale gater med trehus frå tidleg på 1900-talet leier ned mot sjøen. Haapsalu har vorte kalla «Nordens Venezia» på grunn av vatn på alle kantar. Under den kalde krigen låg flybasen Tokhaapsalu sørvest for byen. 

Byen er hovudstad i fylket Lääne maakond.

Historie 
Byen har ei soge som startar i 1279, då han fekk byrettar og vart sete for bispedømet Ösel-Wiek. Dette var han dei neste 300 åra. Det finst framleis bygningar frå desse åra i i dag, irekna bispepalasset med kyrkja som har det største enkle kyrkjeskipet heile Baltikum, Haapsalu-borga.

I mange år har dei lokale innbyggjarane hevda at gjørma frå havet har lækjande effekt. Ein militærlege, Carl Abraham Hunnius, grunnla den første kurstaden i byen i 1825. Nyhende om den lækjande gjørma nådde aristokratiet i St. Petersburg, som då var hovudstad i Det russiske riket. Sidan den gongen har Haapsalu vore ein populær feriestad for folk frå heile verda som kjem hit for behandling. I dag finst det tre slike senter i Haapsalu.

Haapsalu og det omliggjande området var senter for den svenske folkesetnaden i Estland frå 1200-talet til dei fleste vart tvinga ut av landet i 1944. 

På 1800-talet var Haapsalu kjend for Haapsalu-sjalet, eit framifrå handverk laga av dei lokale kvinnene.

Bilete

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Haapsalu» frå , den 7. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Byheraldikk
 Haapsalu-borga
 Bilete og artiklar frå Haapsalu

Byar i Estland
Kommunar i Estland
Lääne maakond
Busetnader grunnlagde på 1200-talet