alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Miljøgift

Ei miljøgift er eit stoff som er skadeleg for naturen. Slike stoff kan gje skadelege effektar på naturmiljøet sjølv ved låge konsentrasjonar. Dei er lite nedbrytbare og kan ofte hopa seg opp i næringskjeden.

Døme på miljøgifter
bly
DDT
dioksinar
kvikksølv
PCB (polyklorerte bifenyl)

Miljøproblem
Gift

de:Schadstoff
Arvelova

Arvelova seier korleis arv skal fordelast etter at nokon døyr, og er i dei fleste tilfelle den primære rettskjelda i arveretten. Den offisielle tittelen på lova er «Lov om arv m.m. av 3. mars 1972 nr. 5».

Ho seier mellom anna kven som har rett til å arva og kva og korleis ein kan testamentera vekk.

Sjå òg 
 arverett

Bakgrunnsstoff 
 Heile Arvelova på Lovdata

Norske lover
Arve- og familierett
OSS

OSS kan syna til:
 
 Ofte Stilte Spørsmål: sjå Wikipedia:Spørsmål og svar 
 Oss i Nederland
 Open Sound System
Gerd Dvergsdal

Gerd Jofrid Aud Dvergsdal () var ordførar i Jølster kommune frå 1995 til 2011, vald for Senterpartiet. Dvergsdal, som var gardsbrukar, var den fyrste kvinnelege ordføraren i Jølster.

Kjelder
Allkunne.no 

Sp-ordførarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Jølster
Ordførarar i Jølster
Blokkene i periodesystemet

Ei blokk i periodesystemet er ei gruppe av grunnstoff som har felles kva type orbital elektronet med høgast energi er i. Kvar blokk har namn etter orbitaltypen.

Sjå òg 
 s-blokk - alkalimetalla, jordalkalimetalla, hydrogen og helium. 
 p-blokk - gruppe 13 - 18, bortsett frå helium.
 d-blokk - same grunnstoff som transisjonsmetalla.
 f-blokk - lantanida og aktinida.

Periodesystemet
Audhild Viken

Audhild Viken () frå Skei i Jølster var ein pioner for organisert produksjon og formidling av husflidsvarer. Ho tufta bedrifta Audhild Vikens Vevstove, som spesialiserer seg på sal av tradisjonelt norsk handverk og suvenirar.

Familie
Audhild Viken vaks opp på garden Fossheim i Jølster. Foreldra hennar var Johan Akselson Fossheim (1883-1918) og Olina Martinusdtr. Dvergsdal (1887–1969). Olina var kjend i lokalsamfunnet for sin kunnskap om tradisjonell klednad, særleg bunadsklede, vovne åklede og løparar. 

Audhild Viken gifta seg med Hans Viken (1903-1970) i 1942. Saman fekk dei to søner: Hallvard Viken (f.1944) og Johan Viken (f. 1951).

Husflidspioner
Under andre verdskrig var det stor interesse for husflidsprodukt, då det var vanskeleg å få tak i andre tekstilartiklar. Det kom ein motreaksjon rett etter krigen, og i ei tid då mange heller ville ha moderne, internasjonale produkt, starta Audhild Viken ei vevstove for å ta vare på og fremje det tradisjonelle husflidsarbeidet som ei kommersiell vare. 

Viken bytta i starten eigen og andre kvinner sin vevnad mot varer i Bergen, og etterkvart vart verksemda utvida og profesjonalisert. På eit tidspunkt var det over 200 kvinner som produserte husflidsvarer for Audhild Viken. I 1970 opna Audhild Vikens Vevstove fast utsal på Skei, og i dag kan ein finne butikkar fleire stader i Noreg. 

Sonen Hallvard tok over vevstova frå Audhild i 1985. Verksemda er framleis ei familieverksemd og vert driven av sonen Hallvard og kona Eli, samt sønene deira Harald og Audun.

Kjelder
 NRK Radio (sendt 28.10.2004): Har videreutviklet en gründer-idè
 NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: Audhild Viken 
 NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: Audhild Vikens Vevstove
 Fossheim, Kristian, Allkunne: Audhild Viken
 Fagermoen, Erland, leiar i fylkeskulturutvalet 1988: Utdeling av Fylkeskulturprisen 1988 
 Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane: Audhild Viken - Pionér for marknadsføring og omsetnad av husflidsvarer 
 Digitalarkivet
 Fylkesatlas: Fossheim i Jølster 
 Klakegg, Anders O. (1985) Bygdebok for Jølster, Ættesoge 1801-1974
 

Norske forretningsfolk
Folk frå Jølster
Kvinner frå Sogn og Fjordane
Sigmund Eikås

Sigmund Eikås () er ein prisvinnande hardingfelespelemann frå Jølster i Sogn og Fjordane. Han var tidlegare leiar i Landslaget for spelemenn.

Eikås vann Rff-prisen frå Rådet for folkemusikk og folkedans i 1994. I 2001 blei han tildelt Fylkeskulturprisen frå Sogn og Fjordane for landskappleiksigrar og sin langvarige innsats for folkemusikk.

Bakgrunnsstoff 
 Lydopptak av Sigmund Eikås . Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.

Norske folkemusikarar
Folk frå Jølster
Linda Øvrebø

Linda Øvrebø () er ei operasongarinne frå Jølster kommune. Ho har hatt den kvinnelege hovudrolla i Audun Hugleikson-spelet i 2002 og 2004.

Folk frå Jølster
Norske operasongarar
Oddleiv Apneseth

Oddleiv Apneseth () er ein prisvinnande norsk fotograf, tilsett i Bergens Tidende og busett i Jølster kommune). Han har mellom anna vunne World Press Photo med eit bilete av kunstnaren Kjartan Slettemark. I 1994 og 2006 vann han førstepremie i «Årets Bilete», ein årleg konkurranse for pressefotografar i Noreg.

Norske fotografar
Folk frå Flora
Folk frå Jølster
Atle Hamar

Atle Hamar () frå Vassenden i Jølster er direktør i Lotteritilsynet og Venstrepolitikar. Han er tidlegare leiar i Unge Venstre (1988-1990). Han er òg medlem i Jølster kommunestyre og fylkestinget i Sogn og Fjordane.

Leiarar i Unge Venstre
Lokalpolitikarar i Jølster
Venstrepolitikarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Jølster
Eikås

Eikås er ei bygd i Sunnfjord kommune i Sunnfjord.

Busetnader i Sunnfjord
Bygder i Vestland
Skei

For stader med namnet Skei, sjå Skei (fleirtyding)

Ei skei er ein reiskap ein nyttar til å eta. Skeia er forma slik at ein lett kan få i seg rennande næring, som suppe. I tillegg til å eta med skeier kan ein òg bruka dei som rytmeinstrument.

Materiale 
Vestlege skeier er gjerne laga av metall, som stål eller sølv. Det har òg vore vanleg å skjera ut skeier i tre, sjå treskei. I Aust-Asia har ein derimot helst nytta skeier av porselen. I nyare tid er plastikkskeier kome til og blitt populære over heile verda.

Etereiskapar
Perkusjonsinstrument
Stadnamn
Vassenden i Jølster

Vassenden er ein tettstad i Sunnfjord kommune i Vestland fylke med .

Vassenden er eigentleg namnet på sentrumsområdet ved enden av Jølstravatnet, men namnet vert no ofte brukt om området til og med byggjefeltet Langhogane mot vest. SSB reknar Langhogane som eigen tettstad. I midten av det utvida Vassenden-området har eit handlesenter, Jølstraholmen, vokse fram og lagt krav på nokre av sentrumsfunksjonane til det gamle Vassenden sentrum. 

Det regionale alpinsenteret i Sunnfjord, Jølster Skisenter ligg på Vassenden, saman med den einaste golfbana i Sogn og Fjordane. 
Jølster Rafting arrangerer rafting i elva Jølstra, turen startar frå Vassenden og fortset omtrent ei mil nedover elva. 

Busetnader i Sunnfjord
Tettstader i Vestland
Snønipa

Snønipa er det høgaste fjellet i Sunnfjord og Gloppen kommune og 1827 meter høgt. Fjellet ligg på vestsida av Jostedalsbreen i den bredelen som heiter Myklebustbreen, på grensa mellom Jølster, Gloppen og Stryn. Snønipa er ein såkalla nunatak, dvs. eit fjell som stikk opp gjennom ein isbre. Han er den høgaste delen av Myklebustbreen som med 57 kvadratkilometer er rekna som den sjuande største breen i Noreg utan om Svalbard. Frå toppen har ein særs flott utsikt over Myklebustbreen sine kvite flater og mot Jostedalsbreen i aust.

Tilkomst 

Standardruta er frå Stardalen der det går kjerreveg opp Haugadalen til Haugastaulen (merkt sti vidare gjennom Oldeskaret til Oldendalen). Ca. 1 km innanfor Haugastaulen forlet ein ruta mot Oldeskaret, og ein går opp til tunga på Haugabreen og opp denne. Hugs at om ein skal gå på dalbreen Haugabreen, då trengst breutstyr. Ein går forbi, under, toppen og i ein nordleg bue før ein kjem inn mot toppen frå nordaust.
Ei anna rute som er fin kring juni, er å starte frå Innvikdalen ved Prestestøylen. Der går ein opp eggen på Storlogpikjen, så på ski forbi Ceciliekruna og 2-3 mil over Myklebustbreen (Snønipbreen). Toppen tek ein her ogso frå nordaust opp til 1827 meterpunktet.

Bakgrunnsstoff 
 Artikkel om Snønipa på peakbook.org

Geografi i Gloppen
Fjell i Sunnfjord
Nunatakar i Noreg
Eikaasgalleriet

Eikaasgalleriet er eit kunstgalleri på Ålhus i Sunnfjord kommune. Galleriet vart oppretta då Ludvik Eikaas donerte ei stor samling av sine eigne verk til kommunen. Samlinga omfattar over 800 verk i form av grafiske trykk, måleri, skulptur og trykkplater. 

Eikaasgalleriet vart etablert i 1994, konsolidert med Sogn og Fjordane Kunstmuseum i 2004. Kunstmuseet vart igjen konsolidert med fire andre museum i fylket, Kystmuseet, Sunnfjord Museum, Nordfjord Folkemuseum og De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum, til museumseininga Musea i Sogn og Fjordane i 2009.

Kjelder 
 Eikaasgalleriet si side under Sogn og Fjordane Kunstmuseum
 Eikaasgalleriet si gamle nettside 
 Kulturnett Sogn og Fjordane - Eikaasgalleriet 

Kultur i Sunnfjord
Norske kunstgalleri
Audhild Vikens Vevstove

Audhild Vikens Vevstove er ei bedrift som spesialiserer seg på sal av tradisjonelt norsk handverk og suvenirar. Bedrifta vart oppretta i 1947 av bondekona Audhild Viken frå Skei i Jølster kommune, og seinare teken over av sonen Hallvard Viken.

Audhild Viken dreiv først sal frå sykkel, men utvida etter kvart med ei bu der ho selde tradisjonelle veveprodukt som åkle og løparar. I dag finst fleire utsalsstader, mellom anna på Skei i Jølster og på Bryggen i Bergen.

I 2002 omsette Audhild Vikens Vevstove for 50 millionar kroner og sysselsette 45 tilsette i sesongen.

Bakgrunnsstoff 
 Hallvard Viken fortel om utviklinga av verksemda på nrk.no

Kjelder 
 sffarkiv.no

Referansar 

Næringsliv i Sunnfjord
Norske butikkar
Norsk handverk
Skipingar i 1947
Elementærpartikkel

Elementærpartiklar eller fundamentalpartiklar er, innan partikkelfysikk, dei partiklane som ein reknar med ikkje er bygde opp av andre partiklar. Dei har altså ingen substruktur, og vert difor rekna som dei grunnleggjande byggjesteinane som heile universet består av. Av matematiske hensiktar så er elementærpartiklar vanlegvis behandla som punktpartiklar, sjølv om nokre partikkelteoriar som strengteorien postulerar ein fysisk dimensjon.

Av historiske grunnar vert òg gjerne nøytron og proton rekna som elementæpartiklar, sjølv om dei er båe bygde opp av kvarkar.

Bakgrunnsstoff 
 Partikkeleventyret  hjå fysikknett.no

Kvantemekanikk
Subatomare partiklar
Grunnleggjande fysikk
Centerpartiet

Centerpartiet er eit politisk parti i Sverige. Ideologisk kallar Centerpartiet seg for eit grønt sosialliberalt parti.
Partiet er medlem i Alliansen av Liberale og Demokratar for Europa (ALDE) og Det europeiske liberale, demokratiske og reformpartiet. Det deltek i ALDE-gruppa i Europaparlamentet. Leiaren i partiet heiter Annie Lööf. Sidan 2006 har det vore eit av fire parti i den borgarlege koalisjonsregjeringa i Sverige. Ved riksdagsvalet i 2010 vart det det femte største partiet, med 6,6 % av røystene og 23 representantar i Riksdagen (av 349).

Historisk har Centerpartiet vore rekna som eit systerparti av det norske Senterpartiet. Som det norske partiet har det sitt opphav i bondeorganisasjonar, og heitte Bondeförbundet frå stiftinga i 1913 fram til 1957. Partiet hadde ei stordomstid på 1970-talet - det var det nest største partiet i Sverige ved riksdagsvala frå 1968 til 1976. Frå 1976 gjekk oppslutninga nedover ved kvart riksdagsval fram til 1998. Sidan vart det gjort mykje for å snu denne utviklinga. Etter valet i 2002 konkluderte partiet med at folk hadde eit uklårt bilete av kva Centerpartiet stod for, og at mange trudde det var imot utvikling og framsteg. Difor sette det seg som mål å bli oppfatta som «moderne, positivt, eintydig og utfordrande.» Den nye strategien har hatt ein viss suksess, med auka oppslutning ved dei to siste riksdagsvala. Partiet har mellom anna fått fleire veljarar i byane.

I den siste tida har avstanden til det norske Senterpartiet auka. Det svenske Centerpartiet er til dømes positivt til EU, seier ja til ei felles EU-grunnlov og ynskjer eit føderalt Europa. Det var likevel mot svensk deltaking i den monetære unionen (euro-sona). Som det norske Senterpartiet har det svenske ein sterk distriktsprofil, men det ynskjer frihandel som eit middel for å hjelpa fattige land ut av fattigdomen, i staden for tollmurar. På 2000-talet har partiet gått inn for føderalisme, både på europeisk og nasjonalt nivå. Centerpartiet har samarbeidd med sosialdemokratane før, men no står partiet klårt på den borgarlege sida. Det har definert seg som eit sosialliberalt parti og er medlem i Det europeiske liberale, demokratiske og reformpartiet. Partiet vert no rekna som eit systerparti av det norske Venstre.

Oppslutning ved riksdagsval 1921-2014 
(som Bondeförbundet frå 1921 til 1957)

Systerparti 
 Noreg: Senterpartiet
 Finland: Centern
 Åland: Centern
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
  

Svenske politiske parti
Sentrumsparti
Liberale parti
Skipingar i 1913
Framsóknarflokkurinn

Framsóknarflokkurinn er eit islandsk politisk parti. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er formann sidan 2009. Det er medlem av Den liberale internasjonale, same internasjonale paraplyorganisasjon som norske Venstre. Det norske Senterpartiet reknar det òg som eit systerparti. Namnet vert ofte omsett til norsk som Framstegspartiet.

Ved siste alltingsval på Island i 2009 vart partiet det fjerde største, med 14,8 % av røystene og 9 representantar på Alltinget (av 63).

Historie

Formenn gjennom tidene 
 Ólafur Briem, 1916–1920
 Sveinn Ólafsson, 1920–1922
 Þorleifur Jónsson, 1922–1928
 Tryggvi Þórhallsson, 1928–1932
 Ásgeir Ásgeirsson, 1932–1933
 Sigurður Kristinsson, 1933–1934
 Jónas Jónsson (frå Hrifla), 1934–1944
 Hermann Jónasson, 1944–1962
 Eysteinn Jónsson, 1962–1968
 Ólafur Jóhannesson 1968–1979
 Steingrímur Hermannsson, 1979–1994
 Halldór Ásgrímsson, 1994-2006
 Jón Sigurðsson 2006-2007
 Guðni Ágústsson 2007-2008
 Valgerður Sverrisdóttir 2008-2009
 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson 2009 -

Statsministrar frå Framsóknarflokkurinn 
 Tryggvi Þórhallsson 1927-1932 
 Ásgeir Ásgeirsson 1932-1934 
 Hermann Jónasson 1934-1942 
 Steingrímur Steinþórsson 1950-1953
 Hermann Jónasson 1956-1958 
 Ólafur Jóhannesson 1971-1974 og 1978-1979 
 Steingrímur Hermannsson 1983-1987 og 1988-1991 
 Halldór Ásgrímsson 2004-2006

Valresultat for Framsóknarflokkurinn 
{|
|-
|Val til Alþingi 1995-2009

Systerparti 
 Noreg: Senterpartiet
 Sverige: Centerpartiet 
 Finland: Centern og Svenska Folkpartiet
 Åland: Centern
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)

Bakgrunnsstoff 
 Offisielle nettsider på islandsk.

Liberale parti
Sentrumsparti
Islandske politiske parti
Skipingar i 1916
Det polske folkepartiet

Det polske folkepartiet (polsk Polskie Stronnictwo Ludowe) er det eldste partiet i Polen. Partiet legg vekt på den nasjonale og kristne kulturarven og reknar seg sjølv som eit agrariansk parti. 

Partiet hadde etter valet i oktober 2007 ingen mandat i senatet, men 31 i Sejmen, med 8,9 % av røystene. I 2004 hadde det om lag 120 000 medlemmer.

Systerparti 
 Noreg: Senterpartiet
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Sverige: Centerpartiet
 Finland: Centern og Svenska Folkpartiet
 Åland: Centern

Sentrumsparti
Kristeleg-demokratiske parti
Polske politiske parti
Skipingar i 1990
Centern i Finland

Centern er omdirigert hit. Sjå også Centern på Åland.

Centern (fi. Suomen Keskusta, Kesk.; i daglegtale Kepu, kortform for Keskustapuolue «Senterpartiet») er eit finsk politisk parti. Det vert gjerne rekna som systerpartiet til det norske Senterpartiet. I og med at partiet er medlem i Den liberale internasjonale, den same internasjonale paraplyorganisasjonen som det norske Venstre, kan det òg reknast som eit systerparti til dette partiet. Dei sit i regjering med Dei finske sosialdemokratane og Svenska Folkpartiet.

Kepu skil seg på mange vis frå det norske søsterpartiet sitt. Delvis er det meir konservativt enn det norske partiet, det er t.d. ikkje like profilert som miljøparti og som distriktspolitiskparti som det norske søsterpartiet sitt. På den andre sida har det i etterkrigstida hatt ei svært sentral rolle i finsk politikk, meir lik den som dei sosialdemokratiske partia har hatt i dei andre nordiske landa. Der sosialdemokratane i dei andre landa regjerte i tiåra etter krigen, var regjeringskontora stengde for dei finske sosialdemokratane på grunn av at Sovjetunionen ikkje hadde tillit til dei etter rolla deira før Vinterkrigen. I staden var det Kepu som spelte denne rolla, personifisert i rolla til Urho Kekkonen. Den finske velferdsstaten er altså bygd opp under leiing av regjeringar dominert av Kepu sin politikk.

Statsminister Matti Vanhanen representerer Kepu, det same gjorde forgjengaren hans Anneli Jäätteenmäki.

Partihistorie

Presidentar frå Centern 

 Lauri Relander, 1925-1931
 Kyösti Kallio, 1937-1940
 Urho Kaleva Kekkonen, 1956-1982

Statsmininistrar frå Centern 

 Kyösti Kallio (3)
I (14.11.1922-18.1.1924), II (16.8.1925-12.12.1926), III (16.8.1929-4.7.1930)
 Juho Sunila (2)
I (17.12.1927-22.12.1928), II (21.3.1931-14.12.1932)
 Urho Kekkonen (5)
I (17.3.1950-17.1.1951), II (17.1.1951-20.9.1951), III (20.9.1951-9.7.1953), IV (9.7.1953-17.11.1953), V (20.10.1954-3.3.1956)
 Vieno Johannes Sukselainen (2)
I (27.5.1957-29.11.1957), II (13.1.1959-14.7.1961)
 Martti Miettunen (3)
I (14.7.1961-13.4.1962), II (30.11.1975-29.9.1976), III (29.9.1976-15.1977)
 Ahti Karjalainen (2)
I (13.4.1962-18.12.1962), II (15.7.1970-29.10.1971)
 Johannes Virolainen (1)
I (12.9.1966-27.5.1966)
 Esko Aho (1)
I (26.4.1991-13.4.1995)
 Anneli Jäätteenmäki (1)
I (17.4.2003-24.6.2003)
 Matti Vanhanen (1)
I (24.5.2003-)

Partileiarar 

 Otto Karhi (1906-1909)
 Kyösti Kallio (1909-1917)
 Filip Saalasti (1918)
 Santeri Alkio (1918)
 Petter Vilhelm Heikkinen (1919-1940)
 Viljami Kalliokoski (1941-1945)
 V. J. Sukselainen (1946-1964)
 Johannes Virolainen (1965-1980)
 Paavo Väyrynen (1980-1990)
 Esko Aho (1990-2002)
 Anneli Jäätteenmäki (2002-2003)
 Matti Vanhanen (2003-2010)
 Mari Kiviniemi (2010-2012)
 Juha Sipilä (2012-2019)
 Katri Kulmuni (2019-2020)
 Annika Saarikko (2020-)

Oppslutning ved riksdagsval

Systerparti 
 Finland: Svenska Folkpartiet
 Noreg: Senterpartiet
 Sverige: Centerpartiet 
 Åland: Centern
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)

Bakgrunnsstoff 
 Offisielle nettsider på svensk, finsk og engelsk.

Sentrumsparti
Finske politiske parti
Liberale parti
Skipingar i 1906
Centern på Åland

Åländsk Center (C) er eit sentrumsorienterte politisk parti på Åland. Det har sidan danninga den 22. februar 1976 vore eit av dei meir dominerande partia i Ålands lagting, der partiet frå 2011 er størst med 7 av 30 mandat. Åländsk Center er danna etter mønster frå systerpartia dets i Norden. Partileiar sidan 2010 er Harry Jansson.

I 1977 vart ungdomsorganisasjonen Åländsk Ungcenter stifta, og i 1988 kom kvinneorganisasjonen Centerkvinnorna, som seinare er vorte nedlagt. I dag finst òg pensjonistorganisasjonen Centerveteraner.

Systerparti 
 Finland: Centern og Svenska Folkpartiet
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Noreg: Senterpartiet
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)
 Sverige: Centerpartiet

Bakgrunnsstoff
 

Sentrumsparti
Liberale parti
Ålandske politiske parti
Åland
Baldisholteppet

Baldisholteppet er eit vove biletteppe i gobelengteknikk som er C-14-datert til perioden 1040-1190. Teppet har namnet sitt frå Baldishol kyrkje som låg på Nes i Hedmark. 

Då Baldishol kyrkje frå 1600-talet vart riven i 1879 vart ting frå kyrkja selde. Det var folk busette i bygda som kjøpte altarteppet på auksjon og fekk med på kjøpet ein svært skitten tøybylt som etter det folk sa skulle ha vore brukt av klokkaren som isolasjon under fotskammelen mot trekken frå golvet. Tøyet var funne mellom to golvlag i den gamle kyrkja. 

Tøybylten skulle visa seg å vera det me i dag kjenner som Baldisholteppet. Teppet vart reingjort og reparert av dei som kjøpte det. Seinare vart det kjøpt av Kunstindustrimuseet i Oslo, og det er no utstilt der som eit av dei største klenodia i museet si eige. Teppet har vorte restaurert i fleire omgangar, seinast før utstillinga Stil 1100-1905 opna i 2004. 

Teppet slik me kjenner det er 203 cm langt og 118 cm høgt. Det er to biletfelt på teppet, eit for april og eit for mai. Kantane på teppet er rivne av. Nokre trur at teppet kan ha vore del av eit større teppe med eit biletfelt for kvar månad. Eit teppe med dei tolv månadene i året kan ha vore omlag 12 meter langt.

Materiale 
Renninga er i ullgarn, størstedelen av innslaga er i ullgarn. Dei kvite felta er i lingarn. Garnet er farga med plantefargar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Nasjonalmuseet for kunst 
 Dansk nettside om Baldisholteppet.

Norsk mellomalder
Norsk tekstilkunst
Veggteppe
Eirik Raudes Land

Eirik Raudes Land var det norske namnet på eit område aust på Grønland som vart okkupert av Noreg frå 1932 til 1933, den sokalla Grønlandssaka. Området vart oppkalla etter Eirik Raude som oppdaga Grønland i 985.

Sjå òg 
 Grønlandssaka

Grønland
Ungdomsorganisasjon

Ein ungdomsorganisasjon er ein organisasjon som blir driven av og for ungdom. Slike organisasjonar har ofte ei øvre aldersgrense for medlemskap, til dømes på 30 år. Dei er gjerne bygde opp på same måte som organisasjonar for vaksne, med eit sentralstyre og fleire lokallag. Dei skil seg frå desse andre laga ved at dei gjerne legg vekt på fleire aktivitetar for ungdom, og ved at dei i mange tilfelle er meir aktivistiske enn vaksenlaga.

Ein kan dela ungdomsorganisjonane inn i ulike typar ut frå kva ideologisk grunnlag dei har.

Politiske ungdomsorganisasjonar 

Desse organisasjonane er politiske ved at dei jobbar for å påverka samfunnet i ein retning dei meiner er sunt. Laga kan vera tilknytt eit særskilt politisk parti, eller vera uavhengige.

Partitilknytte organisasjonar 

Det er vanleg for politiske parti å oppretta ungdomsorganisasjonar som følgjer same ideologien som moderpartiet, men ofte jobbar meir med saker som betyr noko for ungdom. Desse laga kan ha som føremål å læra opp ungdom i politisk arbeid. Alle dei politiske partia i Noreg som er representerte på Stortinget i dag har ein ungdomsorganisasjon.

Historiske partitilknytte ungdomsorganisasjonar:
 Hitlerjugend og Bund Deutscher Mädel, nasjonalsosialistiske ungdomsorganisasjonar på 1930- og 40-talet.

Partiuavhengige organisasjonar 

Dette er organisasjonar som jobbar særskilt med einskilde saker eller for særskilde grupper. Dei støtter ikkje opp om noko parti, men jobbar heller for at dei politiske partia skal støtta opp om saka deira. Dei største norske slike organisasjonane er Elevorganisasjonen, Europeisk Ungdom, Natur og Ungdom, Noregs Ungdomslag, Norsk Målungdom, Juvente, Ungdom mot Narkotika og Ungdom mot Vold.

Livssynsorganisasjonar 

Desse organisasjonane er basert på eit livssyn som kan vera religiøst eller ikkje-religiøst. Noregs speidarforbund, KRIK og ACTA er døme på kristne ungdomsorganisasjonar i Noreg, medan International Humanist and Ethical Youth Organisation (IHEYO) er ein internasjonal humanistisk ungdomsorganisasjon.

Fritidsorganisasjonar 
Mange organisasjonar har som mål å laga ei meiningsfylt fritid for ungdom, utan at dei treng ha religiøse eller politiske band. 

Døme på dette er 4H, Norges Bygdeungdomslag, CISV, Landsforeningen Ungdom & Fritid, Noregs ungdomslag og Norsk frilynt ungdomsforbund.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Chalak Darbandi om ønsket om ungdomsorganisasjon i Human-etisk forbund 

Organisasjonar
Ungdom