alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Chris

Chris eller Kris er førenamn og kortnamn for fleire ulike kvinne- og mannsnamn. Det kan vera ei kortform av namn som byrjar med Kris-, særleg Christopher, men også Christian, Christiane, Kristina og nærskylde namn. I Noreg er Chris mest utbreidd som mannsnamn. 

Chris har namnedag den 15. mars.

Bruk
Kris er eit utbreidd namn i Belgia, der 0,23 % eller 11 878 menn heitte Kris i 2002.

Chris er utbreidd i USA. Bruken av Chris som døypenamn voks frå 1940-talet, og var mest brukt rundt 1960, då over 0,3 % av gutar og 0,05 % av jenter fødde i USA fekk namnet. 

Chris var særs populært i Noreg rundt 1990, då over 2,5 % av nyfødde gutar fekk namnet. I Noreg var det 1 315 menn som heitte Chris og 112 som heitte Kris i 2009. 24 kvinner heitte Chris og 4 heitte Kris.

Namneberarar
Kris Kristofferson (f. 1936), amerikansk countrysongar og skodespelar
Chris Rea, eigentleg Christopher Anton Rea (f. 1951), britisk musikar
Chris Isaak, eigentleg Christopher Joseph Isaak (f. 1956), amerikansk musikar
Chris Lowe (f. 1959), britisk musikar, døypt Christopher
Chris Cornell (f. 1964), amerikansk musikar
Chris Penn (1965–2006), amerikansk skodespelar, døypt Christopher
Chris Rock eigentleg Christopher Julius Rock, (f. 1965), amerikansk komikar
Chris Pirillo (f. 1973), amerikansk TV-vert 
Kris Marshall (f. 1973), engelsk skodespelar
Kris Freeman (f. 1980), amerikansk langrennsløpar
Chris Lee (f. 1982), norsk hip hop-artist
Chris Volstad, (f. 1986), amerikansk baseballspelar
Chris Brown (f. 1989), amerikansk hip hop/RnB-artist

kortnamn
kvinnenamn
mannsnamn
USA-amerikanske førenamn
førenamn av engelsk opphav
Tvikjønna namn
George Lucas

George Lucas () er ein USA-amerikansk filmregissør og -produsent. Han er mest kjend for å ha produsert dei seks filmane i science fiction-serien Star Wars og filmane om eventyrhelten Indiana Jones. Lucas er eigar av produksjonsselskapet Lucasfilm og selskapet Industrial Light and Magic, som leverer spesialeffektar til filmindustrien. Han har vore Oscar-nominert fire gonger.

USA-amerikanske regissørar
Star Wars
Folk frå California
Geir Killingland

Geir Killingland () var president i modellbyrået Norwegian Models & Artists og initiativtakar til konkurransen Miss Norway.

Konkurransen til Killingland var den fyrste av sitt slag i Noreg, og han hadde avtalar med Miss World- og Miss Universe-konkurransane allereie tidleg på 1980-talet. Seinare kom også Geir Hamnes og den rivaliserande kåringa Frøken Norge på bana, og i 1994 vart det rettsstrid av om Hamnes hadde rett til å bruke namnet «Frøken Norge». Han fekk medhald, og dermed har begge dei to konkurransane vorte haldne kvart år sidan.

Kjelde 
 «Miss Norway-sjefen er død » av Jeanette Pjaaka Hauge på Dagbladet.no.

Norske forretningsfolk
Miss Norway
Ingøy kyrkje

Ingøy kyrkje står i fiskeværet Ingøy nord på Ingøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark og er ei langkyrkje frå 1957 bygd i betong og tre. Arkitekt for bygget var Eyvind Moestue.

Soknerådet i Måsøy ynskjer pr. 2014 å kvitte seg med kyrkja, dei som vil halde henne ved like kan få henne gratis. Viss det ikkje fører fram kan dei kome til å avvigsle henne og selje bygget. Grunnen er at det trengst storvøle på særleg grunnmuren, noko dei ikkje har råd til å betale for.

Tidlegare kyrkjer 
Den fyrste kyrkja ein kjenner til på Ingøy var truleg frå 1300–1400-talet. På 1700-talet var denne kyrkja komen i svært dårleg stand, og i 1747 vart kyrkja flytt til Måsøya. I 1860-åra vart det igjen bygd kyrje på Ingøya. Denne kyrkja vart mykje skada i ein orkan og måtte gjenoppbyggast i 1880-åra. Kyrkja stod til ho vart brend ned av dei tyske styrkane då dei trekte seg ut av Finnmark i 1944. Dagens kyrkje vart bygd i åra 1956–1957.

Kjelder 

 Statsarkivet: «Måsøy sokneprestembete»  
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no
 Redaktør: Alf Henry Rasmussen «Ingøy kyrkje» på s. 100 i Våre kirker : norsk kirkeleksikon. Vanebo Forlag, Kirkenær 1993. ISBN 82-7527-022-7

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Måsøy
Kyrkjer i Hammerfest prosti
Eyvind Moestue
Norske kyrkjer frå 1957
Kulturminne i Måsøy
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Sofokles

Sofokles (496-406 f.Kr.) er ein av dei store greske tragediediktarane, ved sidan av Aischylos og Evripides. Sofokles er rekna som den fremste representanten for den klåre, harmoniske greske diktarkunsten, og kalla ein spenningsmeister.

Det som kjenneteiknar diktinga til Sofokles er bruken av tre skodespelarar i tragedien - før hadde dei berre bruka to. Vidare er det dialogen som ber handlinga og tar den største plassen i skodespelet. Vakre korsongar gjev at tankar og kjensler som tilskodaren kan ha. Kvinneskikkelsane er viktige i diktinga hans, dei kan representere det kompromisslause moralske kravet, eller dei kan representere kvinneleg godskap og kjærleik eller kvinneleg veikskap.

Sofokles skal ha skrive om lag 120 tragediar, den første i 468 f.Kr. Sju av dei er bevarte til notida:
 Aias
 Kvinnene frå Thrakis
 Antigone (442 f.Kr)(omsett til nynorsk av Matias Skard og Eirik Vandvik)
 Kong Ødipus (427 f.Kr) (omsett til nynorsk av Matias Skard)
 Elektra (409 f.Kr.) (omsett til nynorsk av Matias Skard)
 Filoktetes (409 f.Kr.)
 Oidipus i Kolonos (ca 406 f.Kr.) ( (omsett til nynorsk av Sigmund Skard)

Kjelder 
 Kristen Weierholt i Norsk Allkunnebok (1964)
 Gerhard Bendz i Verdens litteraturhistorie (1971) ISBN 82-574-0062-9

Greske diktarar
Aiskylos

Aiskylos (ca. 525 f.Kr.-456 f.Kr.) er ein av dei store greske tragediediktarane, ved sidan av Sofokles og Evripides. 

Aiskylos vart fødd i Elevsis i Attika, og budde det meste av livet i Aten. Han hadde byrja med dramatisk dikting alt 500 f.Kr., ti år seinare deltok han i slaget ved Marathon, der han kjempa i flåten, og etter nye ti år deltok han ved slaget ved Salami. Han var den første som brukte to skodespelarar, og let dialogen få ein berande plass. Emne for diktinga var henta frå segner om gudar og heltar. 

Sju av verka hans er bevarte:
 Trilogien Orestien, med Agamemnon, Sonofferet, Evmenidane (458 f.Kr.)
 Perserane (472 f.Kr.)
 Dei sju mot Theben (467 f.Kr.)
 Hiketídes 
 Den bundne Prometevs

Sistnemnde skodespel har heilt sidan antikken vore tileigna Aiskylos sin forfattarskap, men i seinare år har mange trekt dette i tvil på stilistisk grunnlag.

Kjelder 
 Kristen Weierholt i Norsk Allkunnebok (1948)
 Gerhard Bendz i Verdens litteraturhistorie (1971) ISBN 82-574-0062-9

Greske diktarar
Evripides

Evripides eller Euripides (gresk: Εὐριπίδης – Eurīpídēs; fødd ca. 485 f.Kr., død ca. 406 f.Kr.) var den siste av dei tre store tragediediktarane i antikkens Hellas Hellas, og levde ein generasjon seinare enn Aiskylos og Sofokles. Etter legenda vart han fødd på dagen for slaget ved Marathon(490 f.Kr.), der dei to andre store dramatikarane deltok. 

I Evripides si sette rasjonalisme og sofistikk preg på kulturen, noko som førte til omvurdering og rasering av den gamle gudelæra. I Evripedes' si dikting er det ikkje lenger gudane som driv menneska til handling, men lidenskap og andre kjensler som ligg i mennesket. 

Evripides kom frå Phyla i Attika, og budde det meste av livet i Aten. Han studerte under Protagoras i lag med m.a. Sokrates. Rundt 408 forlet han Athen til fordel for hoffet til Arkelaos, kongen av Makedonia, der han var til han døydde.

Han fekk framsynt 88 drama, og av desse er 17 bevarte til vår tid:

 Alkestis, 438 f.Kr.
 Medeia, 431 f.Kr.
 Heraklidane («Herkules’ barn»), 430-428 f.Kr.
 Hippolytos, 428 f.Kr.
 Andromake, ca. 425 f.Kr.
 Hekabe, ca. 424 f.Kr.
 Hiketidane]] («Dei audmjuke»), ca. 423 f.Kr.
 Elektra, ca. 420-416 f.Kr.
 Herakles, ca. 415 f.Kr.
 Trojanerinner, 415 f.Kr.
 Ifigenia i Taurarland, ca. 414 f.Kr.
 Ion , ca. 413 f.Kr.
 Helena, 412 f.Kr.
 Fønikerinner, ca. 409 f.Kr.
 Orestes, f.Kr.
 Bakkantinnene, sett opp etter at diktaren døydde, ca. 405 f.Kr.
 Ifigenia i Aulis, sett opp etter at diktaren døydde, ca. 405 f.Kr.

Kjelder 
 Kristen Weierholt i Norsk Allkunnebok (1952)
 Gerhard Bendz i Verdens litteraturhistorie (1971) ISBN 82-574-0062-9

Greske diktarar
Donald Knuth

Donald Ervin Knuth () i Milwaukee i Wisconsin i USA) er professor emeritus i informatikk ved Stanford University.

Han fekk mastergraden i 1960 ved Case Western Reserve University, og doktorgraden i 1963 ved California Institute of Technology, der han også vart professor. I 1968 vart han professor ved Stanford.

Han er mest kjend for fleirbindsverket The Art of Computer Programming, som han framleis skriv på.
Knuth utvikla også programma TeX og Metafont som gjer det mogleg for skribenten å programmere utsjånaden til artikkelen sin, samstundes som sjølve artikkelen framleis er ei rein tekstfil. Dette gjer det også lettare å handsame vitskaplege artiklar i versjonskontrollsystem.

Trivia 
Knuth er kjend for nerdehumoren sin. Han betaler $ 2,56 for kvar feil som blir funne i bøkene hans (256¢ er ein heksadesimal dollar). Versjonsnummereringa til TeX og Metafont følgjer desimaltala til Pi og Nepers tal. Knuth slutta å bruke e-post i 1990, etter å ha fått nok av den kommunikasjonsforma.

The Art of Computer Programming -bøkene 

 Volume 1: Fundamental Algorithms, 1997. ISBN 0-201-89683-4
 Volume 2: Seminumerical Algorithms, 1997. ISBN 0-201-89684-2
 Volume 3: Sorting and Searching, 1998. ISBN 0-201-89685-0
 Volume 4: Combinatorial Algorithms (under arbeid)
 Volume 5: Syntactic Algorithms (under arbeid, sannsynlegvis ferdig i 2010)

Bakgrunnsstoff 

 Knuths heimeside

Knuth, Donald Ervin
Knuth, Donald Ervin
Knuth, Donald Ervin
Japansk yen

Yen, av japansk en eller yen (円), er den japanske valutaeininga. Namnet tyder 'sirkel' på japansk.

Den internasjonale valutanemninga for Yen er JPY. Det latinske symbolet er ¥. 

Yen vart innførd som valuta i Japan i 1871. Dei offisielle mynteiningane vart då yen (圓), sen (錢) og rin (厘). 1 yen var lik 100 sen som var lik 1000 rin. I 1954 vart sen og rin tekne ut av omlaup.

Pengesetlane finst i valørane 1 000, 2 000, 5 000 og 10 000, medan myntane finst i valørane 1, 5, 10, 50, 100 og 500.

Valuta
Japan
Offentleg skriftemål

Offentleg skriftemål eller Absolutio publica er eit skriftemål der ein person vedkjenner seg syndene sine i påhør av kyrkjelyden. Offentleg skriftemål var lenge bruka som eit middel til kyrkjetukt, og ein straffereaksjon ved sida av sivil avstraffing. Namnet på dei som avla offentleg skriftemål, og kva for brotsverk dei hadde gjort, vart lenge innført i kyrkjebøkene.

Ordninga hadde røter i katolsk tid, etter reformasjonen vart ordninga lovfesta som straffereaksjon for visse alvorlege brotsverk. Etter forordning 12. oktober 1617 vart plikta utvida til òg å gjelde dei som fekk barn utanfor ekteskap. Den liturgiske ordninga ved offentleg skriftemål er føreskreven i kyrkjeritualet av 1685. 

Kyrkjebøker frå 1700-talet viser at offentleg skrifte oftast gjaldt kvinner og menn som hadde fått barn utanfor ekteskap («leiermål»), lang tids fråvær frå nattverd, tjuveri og forstyrring av offentleg orden. Offentleg skriftemål for leiermål vart avskaffa ved forodning 8. juni 1767, i staden skulle leiermål straffast med åtte dagar på vatn og brød. Offentleg skriftemål for nattverdsforsømming vart avskaffa ved reskript 18. juni 1790. Offentleg skriftemål gjekk ut av bruk tidleg på 1800-talet. Velkjent er likevel presten Lars Oftedals offenlege skriftemål frå kordøra i St. Petri kyrkje i Stavanger 1. november 1891 då han vedkjente seg å ha gjort seg skyldig i eit usedeleg tilhøve.

Referansar 

Kristen liturgi
Spelet dam

Dam er eit taktisk brettspel som vert spela på eit sjakkbrett (8x8 felt) eller på eit brett med 10x10 felt. Berre det eine fargefeltet vert brukt. Brikkene er flate og sirkelforma og vert flytta diagonalt som til dømes ein løpar i sjakk. Det finst fleire ulike regelsett i dam. Felles for alle er at ein startar med 12 eller 20 brikker avhengig av brettstorleiken. Målet er å slå ut motstandaren sine brikker ved å hoppe over dei. Til hjelp til dette kan ein få oppgradert brikkene sine til kongar ved å ta dei til motstandaren si baklinje. Ein konge har ulike fordelar alt etter kva reglar ein spelar etter. Den viktigaste er at ein konge kan hoppe lengre hopp enn dei vanlege eittfeltshoppa.
 
Dei mest offisielle reglane er dei reglane ein spelar med i Russland og Nederland. Her er det turneringar og rating som i sjakk, og det vert også arrangert verdsmeisterskap. 

Dam på 64 felt er i moderne tid grundig analysert. Utrekningar syner at spelaren som trekkjer først, alltid vil vinne dersom det ikkje blir gjort feil. I meisterskap vert det difor spelt med 10x10 felt for å auke vanskegraden. Dam på 64 felt er likevel komplisert nok til at det kan spelast med varierande utfall for amatørspelarar.

Bakgrunnsstoff 
 World Draughts Federation

Brettspel
Kongsfjord bedehuskapell

Kongsfjord bedehuskapell er ei tømra langkyrkje bygd som bedehus og fiskarheim i 1927 og kapellvigsla i 1928. Kapellet står i Kongsfjord i Berlevåg kommune i Troms og Finnmark og har sitjeplassar til 200 personar.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no
 Biblioteknett Finnmark: Kysten og kirka

Bakgrunnsstoff 
 
 «Kirkene i Berlevåg sogn» på nettstaden til Varanger prosti
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Finnmark» på nettstaden til Arkivverket 

Kyrkjer i Berlevåg
Bygningar i Finnmark og Nord-Troms frå før 1944
Kyrkjer i Varanger prosti
Norske kyrkjer frå 1928
Bedehuskapell i Troms og Finnmark
Repvåg kyrkje

Repvåg kapell står i Repvåg i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark, og er ei tømra langkyrkje frå 1967. Kapellet er teikna av Trond Dancke og har sitjeplassar til 50 personar.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Nordkapp
Kyrkjer i Hammerfest prosti
Norske kyrkjer frå 1967
Kulturminne i Nordkapp
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Sandland kyrkje

Sandland kyrkje står i bygda Sandland i Loppa kommune i Troms og Finnmark, og er ei tømra langkyrkje frå 1971. Ho er teikna av Reidar Martinsen.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværnde kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Loppa
Kyrkjer i Alta prosti
Kulturminne i Loppa
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Norske kyrkjer frå 1971
Slettnes kapell

Slettnes kapell er eit nedlagt kapell på Slettnes i Hammerfest kommune i Finnmark. Bygget er teikna av Rolf Harlew Jenssen og vart vigsla i 1956. Det vart nedlagt i 1972. Sidan har det vore brukt ein gong kvar sommar.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no

Bakgrunnsstoff 
 

Kyrkjer i Hammerfest
Rolf Harlew Jenssen
Kulturminne i Hammerfest
Kyrkjer i Hammerfest prosti
Norske kyrkjer frå 1956
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Acetylen

Acetylen, systematisk namn etyn, er eit hydrokarbon med formel CH som høyrer til alkyngruppa. Acetylen vert rekna for å vera det enklaste av alkyna, fordi det berre inneheld to hydrogenatom og to karbonatom. Gassen brenn med ein lys flamme som sotar mykje. I rein tilstand er han luktfri, men framstilt acetylen har ei laukliknande lukt på grunn av dei kjemiske prosessane ved framstillinga.

Acetylen vert nytta til sveising og skjerebrenning av stål.

Acetylen vert framstilt av kalsiumkarbid og vatn:
 CaC2 + 2 H2O -->C2H2 + Ca(OH)2

Kjelder 
 caplex.no

Bakgrunnsstoff 

Lineære alkyn
Brenngassar
Industrigassar
Acetylkolin

Acetylkolin er eit organisk stoff som vert danna i sentralnervesystemet, på overgangen mellom nerver og musklar og i parasympatiske nerveendar. Acetylkolin verkar som overføringsstoff, det vil seia at det overfører energi frå nerveceller til muskelceller og andre celler. Stoffet er naudsynt for prosessen som fører til samantrekking av muskelen og for overføring av nerveimpulsar.

Kjelder 
 caplex.no

Bakgrunnsstoff
Syltefjord kapell

Syltefjord kapell er eit kapell som står i Syltefjord i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark fylke. Kapellet er bygd som ei tømra langkyrkje og vart opphavleg reist i fiskeværet Makkaur i 1934, men vart rive og gjennreist i Syltefjord i 1955. 

Kapellet har sitjeplassar til 60 personar. 

Syltefjord kapell høyrer til Båtsfjord kyrkjesokn i Varanger prosti.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no
 «Kirkene i Båtsfjord sogn» på nettstaden til Varanger prosti

Bakgrunnsstoff 
 
 Om Båtsfjord sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Finnmark» på nettstaden til Arkivverket 
 

Kyrkjer i Båtsfjord
Bygningar i Finnmark og Nord-Troms frå før 1944
Kyrkjer i Varanger prosti
Norske kyrkjer frå 1955
Kulturminne i Båtsfjord
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Vestertana kyrkje

Vestertana kyrkje står i bygda Vestertana i Tana kommune i Finnmark, og er eit kombinert skulehus og kyrkje. Bygget er teikna av Ålaug Rosseland og vart vigsla til kapell i 1980.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk

Kyrkjer i Tana
Kyrkjer i Indre Finnmark prosti
Norske kyrkjer frå 1980
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Chinua Achebe

Chinua Achebe, fødd som Albert Chinualumogu () var ein nigeriansk forfattar, lyrikar og kritikar. Han er mest kjend for den første romanen sin, Things Fall Apart frå 1958, som handlar om avkolonialiseringa av Afrika etter andre verdskrigen og vert rekna som den mest lesne boka i moderne afrikansk litteratur.

Achebe voks opp i ein kristen familie i igbolandsbyen Ogidi. Han utmerkte seg på skulen og vann eit stipend for høgare utdanning. Medan han gjekk på universitetet, tok han til med å skriva forteljingar. Då han var ferdig å studera flytta han til storbyen Lagos, der han i 1954 vart tilsett i Nigerian Broadcasting Service. Han jobba der fram til rett før Biafrakrigen braut ut i 1967 Under krigen jobba han innan Biafra sitt diplomati.

I 1962 vart Achebe den første redaktøren for African Writers Series, som vert gjeven ut av det britiske forlaget Heinemann. Han hadde ein omfattande akademisk karriere, og heldt stillingar ved universitet i Nigeria og i Sambandsstatane. Han var professor i språk og litteratur ved Bard College i delstaten New York.

Etter debutboka gav Achebe ut fleire bøker, nokre av dei viktigaste er No Longer at Ease (1960), Arrow of God (1964), A Man of the People (1966) og Anthills of the Savannah (1987) og novellesamlinga Girls at War (1972). Nokre av bøkene hans er omsette til norsk. Han vart rekna for å vera ein av dei viktigaste intellektuelle nigerianarane og har skrive både litterære og politiske essay, m.a. The Trouble with Nigeria i 1983. Han var òg ein av dei fremste barnebokforfattarane i Afrika.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Chinua Achebe» frå , den 14. mars 2009. 
 
 caplex.no

Nigerianske forfattarar
Smørfjord kapell

Smørfjord kapell står i Smørfjord i Porsanger kommune i Finnmark. Kapellet er eigd av Norges Samemisjon.

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no
 

Kyrkjer i Porsanger
Kyrkjer i Indre Finnmark prosti
Norges Samemisjon
Sørvær kapell

Sørvær kapell står i Sørvær på Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark, og er ei langkyrkje frå 1968. Arkitekt for bygget var Sverre Flåto. Kapellet har sitjeplassar til vel 100 personar.

Historie 
Det har vore kyrkje i Sørvær også lenger attende i tid. Fyrste gongen ein finn Sørvær-kyrkja nemnd i kjelder er i 1589. Denne kyrkja vart riven i 1697 etter at ho hadde forfalle over tid og vorte skada i uvêr

Kjelder 
 «Oversikt over nåværende kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no
 Redaktør: Alf Henry Rasmussen – «Sørvær kapell» på s. 111 i Våre kirker : norsk kirkeleksikon. Vanebo Forlag, Kirkenær 1993. ISBN 82-7527-022-7

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Hasvik
Kyrkjer i Alta prosti
Norske kyrkjer frå 1968
Kulturminne i Hasvik
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Malware

Malware  (frå engelsk malicious software) eller skadeleg programvare er programvare som på eit eller anna vis kan vera til skade for eigaren av ei dataeining.

Døme på malware er datavirus, ormar, trojanarar, spyware, adware, backdoors, spam, phishing, pharming, DDoS og keyloggerar.

Programvare
Datasikkerheit
Norman ASA

Norman ASA er eit norsk IT-selskap, etablert 1. oktober 1984. 

Selskapet har spesialisert seg på både maskinvare- og programvarebaserte løysningar som beskyttar mot malware. Nokre av produkta til Norman ASA er Norman Virus Control, Norman Ad-Aware, Norman Personal Firewall og Norman E-mail Protection. Hovudmarknaden er Europa og USA. 

Selskapet er notert på Oslo Børs med tickeren NORMAN, og per mai 2007 er Trygve Aasland adm. dir.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell nettstad

Norske føretak
Føretak notert på Oslo Børs
Programvareprodusentar
Skipingar i 1984
Candidatus juris

Candidatus juris, for kvinner candidata juris (forkorta cand.jur.), er ei seksårig norsk akademisk grad i rettsvitskap. Etter kvalitetsreforma innan norsk høgare utdanning blir det ikkje lenger tilbode noko studium som fører fram til cand.jur.-tittelen. I staden har dei tre universiteta som tilbyr studie innan rettsvitskap (UiO, UiB og UiT) innført femårige profesjonsstudie som fører fram til ei mastergrad i rettsvitskap. Cand.jur.-grada vart delt ut siste gongen våren 2007.

Graden kvalifiserar kandidaten til å praktisere juss, som advokatfullmektig, dommarfullmektig eller annan type jurist. For å bli advokat må ein i tillegg til å vere cand. jur. eller Master i rettsvitskap ha to års godkjend praksis og advokatkurset.

Sidan 1837 har studenten avgjeve følgjande løfte: «Aldri vidende at ville vige fra Ret og Retferdighet, mindre raade nogen til ufornøden Trætte eller i anden Maade med Raad eller Daad befordre nogen uretvis Sag eller Idræt.» Dette løftet er teke inn i vitnemålet, og er underforstått med eit handtrykk når dekanen overrekker vitnemålet. Juridisk fakultet ved Universitetet i Tromsø har kravt at kandidaten skriv under på ei erklæring om dette før dei delar ut vitnemålet.

Akademiske grader
Rettsvitskap
Dommar i retten

Sjå også dommar i tevling

Med dommar i retten meiner ein vanlegvis ein person som er tilsett i ein domstol, og som har mynde til å treffe dømmande avgjerder. 

Fast tilsette dommarar er i Noreg embetsmenn, noko som mellom anna gjer at ein dommar ikkje kan avsettast på annan måte enn ved dom. Dette er ein del av maktfordelingsprinsippet, og bakgrunnen er at dommarar skal vere uavhengige av dei andre statsmaktene. Liknande reglar som sikrar at dommarar er uavhengige av dei andre statsmaktene finst i dei fleste utvikla rettssystem. 

I tillegg til dei fast tilsette dommarane har ein i Noreg eit system med dommarfullmektigar. Dette er juristar som blir tilsett som dommarar for vanlegvis 2 år, og ikkje lenger enn 3 år. Dommarfullmektigar er ikkje embetsmenn.

Også meddommarar blir rekna som dommarar etter domstollova, men desse er ikkje embetsmenn, og har såleis ikkje noko tilsvarande stillingsvern. Medlemmer av lagretten blir ikkje rekna som dommarar.

For å bli embetsdommar er det eit krav at ein har Juridisk embetseksamen eller er Master i rettsvitskap. Ein må vidare vere «vederheftig», det vil noko upresist seie at ein ikkje må vere insolvent. Det blir også stilt krav om eit reint rulleblad. For somme dommarstillingar er det dessuten ytterlegare krav. For å bli tilsett som lagmann eller høgsterettsdommar må ein ha fylt 30 år og ha juridisk embetseksamen med «beste karakter», det vil seie laud. I Noreg blir dommarar utnemnde av Kongen i statsråd etter innstilling frå Domstolsadministrasjonen. 

Den sentrale lova som regulerer dommarar i norsk rett er domstollova frå 1915.

Embetstitlar
Juridiske stillingar