alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Alberta

Alberta er ein av provinsane i Vest-Canada. Han vart erklært provins frå 1. september 1905. Alberta er avgrensa av provinsane Britisk Columbia i vest, Saskatchewan i aust, Nordvestterritoria i nord og av Montana, Sambandsstatane i sør. Alberta er saman med Saskatchewan einaste provinsar i landet utan grense mot havet. Arealet for provinsen er 661 190 km².

Hovudstaden i Alberta er Edmonton, han ligg nær det geografiske midtpunktet i provinsen. Calgary er eit trafikkhovudknutepunkt og det vektigaste finanssenter i landet. Edmonton er base for forsyningar og tenester til petroleumsverksemda i Canada og til annan ressursindustri. Etter siste overslag for folketal har desse to metropolane i området over ein million menneske, og Calgary har noko større folkesetnad enn Edmonton. 

Andre vektige, men langt mindre byar i provinsen er Reed Deer, Lethbridge, Medicine Hat, Fort McMurray, Grande Prairie, Camrose, Lloydminster, Wetaskiwin, Banff og Jasper. 

Alberta har namn etter prinsesse Louise Caroline Alberta (1848-1939), den fjerde dottera åt Victoria av Storbritannia. Prinsesse Louise var ektefellen til John Campbell, guvernør i Canada frå 1878 til 1883. Prinsessa har òg gjeve namn til innsjøen og staden Lake Louise og til byane Caroline og Mount Alberta.

Geografi og klima 

Med unntak av regionar i søraust har denne provinsen gode vassforsyningar. Alberta har tre store innsjøar og mengder av sjøar under 260 km². Delar av Athabascasjøen (7898 km²) ligg innanfor Saskatchewan. 

Lake Claire (1436 km²) ligg rett vest for Athabascasjøen i Wood Buffalo National Park. Litle Slavesjø (1168 km²) ligg nordvest for Edmonton. Fordi Alberta spenner meir enn 1200 km frå nord til sør, og er kring 600 km på sitt breiaste i aust-vestaksa, vil klimaet naturleg nok variere mellom 49. og 60. breiddegrad. Provinsen ligg på eit høgt platå, som òg påverkar klimaet. Høgda over havnivået varierer frå 650 meter i nord til 1000-1200 moh. i sør. Rocky Mountains som ein vegg i sørvest, og den opne prærien i resten av territoriet påverkar òg vêret her. 

I nord er Alberta for det meste dekt av taiga og har færre frostfrie dagar enn Sør-Alberta som har eit halvtørt klima. Spesielt i det søraustlege hjørnet av provinsen opplever ein betre sommarvarme og mindre regn enn i resten av provinsen. Vestre Alberta er beskytta av fjella og nyt godt av mildt vêr som kjem av chinooken, medan søraustlege Alberta jamt over er flat, tørr prærie med nokre åsar kor sommartemperaturane ligg på det høgste i provinsen. 

Hovudstaden i Alberta, Edmonton, ligg rett ved det geografiske midtpunktet i provinsen. Ved byen finn ein oljeraffineri. Området i sør, kring Calgary er kjent for ranching. Mykje av dei skoglause områda av Alberta er nytta ut til enten korndyrking eller mjølkeproduksjon, med krøtterfarmane som dominerande i sør. 

I det søraustlege Alberta, der Red Deer River kryssar den flate prærien og jordbrukslandet, finn ein erodert land med djupe juv og dramatiske landformer.

Fotnotar 

 
Provinsar og territorium i Canada
Macky Sall

Chérif Macky Sall () er president i Senegal sidan 2. april 2012.

Sall var tidlegare minister for gruver, energi og hydraulikk frå mai 2001 til august 2003, og innanriksminister frå august 2003. Han har òg vore ordførar i Fatick sidan juni 2002. Han er medlem av presidenten sitt parti Parti Démocratique Sénégalais (Det senegalesiske demokratiske partiet). Han vart utnemnd til statsminister i Senegal av president Abdoulaye Wade 21. april 2004 og sat til 2007.

Før presidentvalet i februar 2007 leia Sall president Wade sin valkampanje.

Senegalesiske politikarar
Senegalesiske presidentar
Folk frå Fatick-regionen
Der Zauberberg

Der Zauberberg (norsk Trolldomsfjellet) er ein roman av Thomas Mann som fyrst kom ut i 1924. Boka handlar om mogningsprosessen åt ein ung mann ved namn Hans Castorp. Me fylgjer han gjennom eit sju år langt opphald ved eit tuberkulosesanatorium. Ved dette treffer Castorp menneske av alle slag, som konfronterer han med politikk og filosofi, men òg med kjærleik, sjukdom og daud.

Innhald

Castorp kjem til sanatoriet 
Castorp, einebarnet åt ein hamburgsk kjøpmannsfamilie, er etter foreldra døydde oppvaksen dels hjå bestefaren og dels hjå onkelen Tienappel, og har etter ein del vingling byrja på eit studium i skipsbyggjeteknikk. Planen er at han skal ta til som lærling ved eit skipsverft, men før dette dreg han til dei sveitsiske alpane for der å vitja syskenbarnet sitt Joachim Ziemßen i sanatoriet Berghof i nærleiken av Davos.

I utgangspunktet var tanken å berre verta der i tre veker. Likevel utøver atmosfæren åt tuberkuloseanstalten, som vert leidd av Hoffråd Behrens og psykoanalytikaren Dr. Krokowski, ein underleg fascinasjon på Castorp. Ved middagsmåltidet møter han menneske som er i andenaud eller hostar blod, òg Hermine Kleefeld, som lagar ein pipande ljod med sin pneumothorax frå lunga. Han får det inntrykket at sjukdom opphøgjer og foredlar, medan personar med «jarnhelse» ofte heller er prega av einfald og trongsyn. Nettopp på grunn av dette finn han kombinasjonen «sjuk og dum» fråstøytande, særleg slik han manifesterer seg i den «mordarisk udanna» Karoline Stöhr.

Settembrini 
Snart lærer Castorp litteraten Lodovico Settembrini å kjenna, ein humanist, frimurar og «individualistisk stemd demokrat» som nesten umerkeleg vert ein faderleg ven. I tallause små talar og føredrag om filosofiske og politiske spørsmål av alle slag tek italienaren innsatsviljug på seg den pedagogiske rolla det er å utvikla Castorps kunnskapar og erkjenningsevner. Settembrini, med sin kombinasjon av smidig-elegant åtferd og slitne klede, minner Castorp om ein «lirekassemann». Humanisten, som erklærer at leiestjerna hans er «opplysingis sol», ærer og elskar «kroppen (...), det vakre, fridomen, lidenskapen og nytingi». Han set seg sjølv som forkjempar for «livsens interesser (...) mot sentimental verdsflukt» og sameleis mot romantikken. Fylgjeleg finn han den etterklassiske musikken «fordekt politisk», i og med at han meiner at musikken kan koma til å manipulera tilhøyraren. To prinsipp ligg i evig kamp om verdi, «makti og retten, tyranniet og fridomen, overtrui og vitskapen, bakstrevariet og framsteget», Europa og Asia. I fylgje med familietradisjonen i familien hans, tek Settembrini del i kampen i namnet åt «opplysingi, den fornuftborne fullbyrdingi». Analyse duger "som eit opplysingis og sivilisasjonens verktøy (...) i det at det vernar dumme overtydingar, utløyser naturlege fordomar og underkastar autoritetar (...)

Thomas Mann
Tyske romanar
Bøker frå 1924
Banja Luka

Banja Luka eller Banjaluka er den største byen og hovudstaden i Republika Srpska i Bosnia-Hercegovina. Banja Luka er òg den nest største byen i heile Bosnia-Hercegovina med om lag 225 000 innbyggjarar, og den største byen i regionen Bosanska Krajina. Han ligg nordvest i landet ved elva Vrbas. Byen var kjend i det tidlegare Jugoslavia for ein by full av trefeltsgater, hagar og parkar. Byen er sete for nasjonalforsamlinga i Republika Srpska og Universitetet i Banjna Luka, eit av to universitet i Republika Srpska. 

Banja Luka ligg i Banjalukadalen i Dei dinariske Alpane, og områda rundt byen er skogkledd. 

Banja Luka vart først nemnd i dokument i 1494, men ein har funne spor etter romerske busetnadar her, mellom anna den gamle festninga Kastel midt i byen. Slavarane slo seg ned her på 600-talet. Ein av dei første offentlege bygningane som vart bygd etter Kastel var eit fransiskanarkloster bygd i 1378 i naboområdet til Banja Luka. Det var først på midten av 1500-talet, som ein del av Det ottomanske riket, byen verkeleg utvikla seg då Ferhat Pasa Sokolovic bygde over 200 prosjekt frå handverkar- og salsbutikkar til kveitevarehus, bad og moskear, i tillegg til sanitæranlegg. I 1688 vart byen sett i brann av austerrikarar, men vart raskt bygd opp att, og Banja Luka vart etter kvart eit strategisk militærsenter. Byen vart derimot ikkje moderinisert før han kom inn under styret til Austerrike-Ungarn seint på 1800-talet.

Under Den andre verdskrigen vart byen okkupert av romersk katolske kroatar (som var for nazistane), og serbiske og jødiske familiar i byen vart deportert til nærliggande konsentrasjonsleirar. 

I 1969 øydela eit kraftig jordskjelv mange bygningar i Banja Luka, mellom anna ein stor bygning kalla Titanik i midten av byen. Med hjelp av frå resten av statane i Jugoslavia vart byen bygd opp att, men mange av dei gamle bygningane frå den ottomanske perioden var totalt øydelagd. 

Det vart gjort store endringar i byen under Jugoslavia-krigane på 1990-talet. Enkelte kroatar og muslimar vart teken til interneringsleirar, og alle moskeane som vart bygd på 1400- og 1500-talet vart øydelagd, mellom anna Ferhadijamoskeen, som på den tida stod på UNESCO si verdsarvliste. Eit forsøk på å rekonstruere moskeen i 2001 førte til opprør av serbarane, og gateslagsmål mellom serbarar og bosniarar. Andre moskear er derimot vorte oppført på ny, og ein reknar med at ein i nær framtid skal få opp ein rekonstruksjon av Ferhadijmoskeen òg.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Banja Luka» frå ,  den 21. februar 2007.  
 

Byar i Bosnia-Hercegovina
Huseby

Huseby eller Husby er eit stadnamn som finst mange stader:

 Huseby i Oslo
 Huseby i Trondheim
 Husby i Foldfjorden
 Husby i Stockholm
 Husby i Hedemora

Stadnamn
Bijeljina

Bijeljina (kyrillisk: Бијељина) er ein by og kommune i nordaustlege delar av Republika Srpska i Bosnia-Hercegovina. Byen ligg på den flate og grøderike sletta Semberija, og berre 6 km frå grensa til Serbia. 

Byen vart første gong nemnd i dokument etter presten Dukljanin, der han nevnar at grev Bele-Pavlimir vann over ungararar i «dalen Belina». Bijeljina vert òg nemnd 3. mars 1446, då ein handelsmann frå Dubrovnik vart røva her.

Bijeljina har i dei siste 500 åra skifta ut heile folkesetnanden. Første gong var då tyrkarane kom i 1520 og andre gong då austerrikarane kom i 1716. 

Den eldste bygningen i byen stammar frå tida omkring 1548, og er eit serbisk kloster kalla Tavna. 

Serbarane frå dette området støtta oppstanden leia av Karadjordjević, men dei mislykkast, og dei lei store nederlag i forsøk på å frigje fanga serbarar frå tyrkarane i tida 1875-1878.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bijeljina» frå ,  den 21. februar 2007.  
 

Byar i Bosnia-Hercegovina
Tuzla

Tuzla (kyrillisk: Тузла) er ein by og kommune i Bosnia-Hercegovina. Ved ei folketeljing i 1991 hadde byen 131 000 innbyggjarar, men er no estimert til å ha om lag 160 000. Etter Sarajevo og Banja Luka er Tuzla den tredje største byen i Bosnia-Hercegovina. 

Byen ligg norduast i landet og er kjend for sin omfattande framstilling av salt frå underjordiske gruver i under byen. Denne utnyttinga har ført til at byen bokstaveleg talt har søkke fleire meter i løpet av tiåra, og dette har igjen ført med seg, og fører framleis med seg, store materielle skadar. I det nyoppretta museumet Solni Trg er det utstilt fleire hundre år gamle reiskap som vart brukt i saltframstillinga, og andre ting som vitnar om at Tuzla vert rekna for å vere den byen med eldste kontinuerlege busetnad i Europa. 

Eit av byen sine største kjennemerke er ein saltsjø i sentrum av byen. Dette er den einaste salte sjøen i Europa. Den 2. oktober 1943 vart Tuzla den største frigjorte byen i Europa til då. Under kommunismen i tidlegare Jugoslavia utvikla Tuzla seg til eit stort industrielt og kulturelt senter. Tuzla er òg kjend for å ha vore den mest multikulturelle og tolerante byen under krigen frå 1991 til 1994, og greidde å halde sitt etningske mangfald og samhald då alle andre byar langt på veg hadde tapt den kampen.

Folk frå Tuzla
Bruno Jovanovic, forfattar

Referansar

Byar i Bosnia-Hercegovina
Zenica

Zenica (kyrillisk Зеница) er ein industriby i Bosnia-Hercegovina, og den fjerde største byen i landet etter Sarajevo, Banja Luka og Tuzla. Han er òg hovudstad i kommunen Zenica-Doboj i Føderasjonen Bosnia-Hercegovina. Han ligg om lag 70 km nord for Sarajevo ved elva Bosna og om gitt av fjell og åsar i Dei dinariske Alpane. 

Byen sitt Stara čaršija (gamle kvarter) inneheld fleire turistattraktsjonar, inkludert ein synagoge, som no er bymusem og kunstgalleri. Det finst òg ein moske (Čaršijska), ei austerriksk fontene og eit gamalt gardshus (Hadžimazića House).

I ei skildring frå 1697 vert det nemnd at Zenica er «Nilens delta, der melonane veks i eit vakkert landskap». Ein meiner at byen den gong hadde omkring 2 000 innbyggjarar, der bosniarane dominerte. Mot slutten av 1700-talet vert òg serbarar og kroatar nemnd, og på 1800-talet jødar. Etter øydeleggingar gjort av Eugen Sovojski-soldatane i 1697, vart området stabilisert og byen byrja å vekse. Etter at tyrkarane vart slått i 1878 og Austerrike-Ungarn tok over makta, vart jarnbanen Bosanski Brod-Zenica bygd i 1879. I [1880 opna kolmina, i 1885 ein papirfabrikk, i 1892 jernverket og i 1886 eit fengsel. Alle desse utbyggingane var viktig for den seinare utviklinga til byen.

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Zenica» frå ,  den 21. februar 2007.  
 

Byar i Bosnia-Hercegovina
Waitangi

Waitangi er ein tettstad som ligg i Bay of Islands på Nordøya på New Zealand. Han ligg nær byen Paihia (som han no vert rekna som ein del av), 60 kilometer nord for Whangarei. Namnet tyder «gråtande vatn» på māori. Folketalet var 792 ved folketeljinga i 2006. Dei fleste lever av turisme, somme og av fiske og båtbygging.

Grunnlegginga til nasjonen 
 Waitangitraktaten (engelsk: Treaty of Waitangi, māori: Te Tiriti o Waitangi) vart først underteikna 6. februar 1840 i eit provisorisk telt som vart sett opp ved bustaden til den offisielle engelske representanten James Busby i Waitangi. Traktaten vart underteikna av representantar frå den britiske kruna, māorihøvdingar i konføderasjonen av United Tribes of New Zealand (dei sameinte stammane på New Zealand) og andre leiarar av māoristammar. Seinare vart traktaten underteikna av andre māorileiarar andre stader på New Zealand. Traktaten gjorde New Zealand til ein britisk koloni, og er sett på som grunnleggingsdokumentet til den newzealandske nasjonen. Waitangi Day, den 6. februar, er den årlege høgtidinga av underteikninga, og dagen er òg New Zealand sin nasjonaldag.

Under førebuingane til New Zealand sitt hundreårsjubileum i 1940, vart bustadhuset til James Busby, Treaty house, restaurert i 1930-åra, og møtehuset Te Whare Runanga vart bygt ved sida av det. Dette auka merksemda om traktaten frå pākehā si side for første gongen sidan det 19. hundreåret.

Newzealandsk historie
Tettstader på New Zealand
Jørgen Jalland

Jørgen Jalland () er ein tidlegare norsk fotballspelar, som spelte mest på midtbanen.

Etter å ha vore mykje med då Vålerenga vann seriesølv i 2004, drog han til russisk fotball. Då han kom attende til Vålerenga, hadde han ein god sesong i 2007, men klarte ikkje å spele seg inn på laget i 2008, og fekk dermed berre 20 minuttar speletid.To kampar ut i 2009-sesongen teikna han kontrakt med Ham-Kam.

Kjelder 

Norske fotballspelarar
Ham-Kam-spelarar
Folk frå Horten
Paihia

Paihia er den viktigaste turistbyen i Bay of Islands nord på Nordøya på New Zealand. Han ligg nær dei historiske byane Russell og Kerikeri, 60 kilometer nord for Whangarei. Den første cricketkampen på New Zealand fann stad her.

I nord ligg den historiske busetnaden Waitangi, i sør bustad- og forretningsområda i Haruru Falls, forstaden Opua og mot vest den vesle busetnaden Te Haumi. Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 1 770.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside til Paihia (på engelsk)

Byar på New Zealand
Banderisjkisjøane

Banderisjkisjøane er ei stor gruppe fjellvatn i Pirin-fjella sørvest i Bulgaria. Dei ligg i Banderitsadalen og er kjelda til elva Banderitsa. Det er i alt 17 vatn men berre fem av dei har namn. 

 Zjabesjko (bulgarsk Жабешко езеро) er den høgastliggande av gruppa, og ligg ved toppen Malkoa Todorka i ei høgd på 2 322 meter. Overflata er berre 5,6 mål og vatnet er 2 meter djupt. Innsjøen er langstrakt (138x63 m) og vatnet er varmt. 

 Dlgoto (bulgarsk Дългото езеро) ligg 2 310 meter over havet og vert kalla Øvre Banderisjoko. Det er 450 m langt og 150 m breitt, og har eit overflateareal på 45,5 mål. På det djupaste er vatnet 10 m og vassvolumet er 177 000 m³.

 Ribno Banderisjko (bulgarsk Рибно Бъндеришко езеро) ligg i ei høgd på 2 190 m. Det er mykje fisk i vatnet, og dette er årsaka til namnet (Fisk Banderisjko). Med 65 mål (384x230 m) er dette det største vatnet i dalen, og på det djupaste er det 12,2 meter. 

 Muratovo (bulgarsk Муратово езеро), ligg under fjelltoppen Morativ i ei lita dalgryte, og det ligg tre små tjern rundt. Det ligg i ei høgd på 2 230 m, og har eit areal på 12,3 mål. Vatnet er berre 3,2 meter djupt og har eit vassvolum på 22 700 m³. Føre vatnet stig fjelltoppen Todorka opp.

 Okoto (bulgarsk Окото) er eit lite vatn ovanfor herberget Vihren og det lågaste i gruppa (2 062 m). Innsjøen har fått namnet sitt på grunn av den runde forma og den skinande overflata. Vatnet er så lite at ein berre kan sjå det når ein er 100 meter unna. Arealet er 2,6 mål, på det djupaste 5,4 meter og det inneheld 6 600 m³.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Banderishki Lakes» frå ,  den 22. februar 2007.  

Pirin
Innsjøar i Bulgaria
Île de la Cité

Île de la Cité er ei av to øyar i Seinen, og er Paris sitt geografiske og historiske sentrum.

På vestsida av øya har det stått eit palass sidan romartida, medan austsida like lenge har vore vigsla til religion, særleg etter 900-talet då det vart reist ein katedral som stod der Notre Dame i dag står. Området mellom desse to var fram til 1850-åra hovudsakleg bustad- og handelsområde, men etter den tida har Préfecture de Police, Palais de Justice, sjukehuset Hôtel-Dieu og Tribunal de Commerce lege her. Berre dei vestlegaste og nordaustlegaste områda er bustadområde i dag.

Historie 

Mange lærde meiner at det i 52 fvt., då Vercingetorix kjempa mot Julius Cæsar, budde ei lita keltisk stamme på øya kalla parisii. På denne tida var øya ein god stad for å krysse Seinen, og var òg ein tilfluktstad under invasjonar. Andre historikarar meiner derimot at Parisii-stamma heldt til på ei anna øy, som i dag ligg under vatn. Etter at keltarane var erobra, oppretta den romerske Labenius ein leir på øya, som seinare utvikla seg.

Seinare rømde romarane under St. Genevieve til øya då byen deira vart åtaka av «barbarar». Clovis grunnla ein merovingisk hovudstad. Øya heldt fram med å vere eit viktig militært og politisk senter gjennom mellomalderen. Eudes brukte øya som ein forsvarsstilling då vikingar gjekk til åtak i 885. På 900-talet vart det bygd ein katedral på øya (føregjengaren til Notre Dame).

Attraksjonar 

Tre mellomalderbygningar står att på Île de la Cité:

 Katedralen Notre Dame de Paris vart bygd frå 1163 på same stad som ei tidlegare kyrkje for St. Étienne, som igjen var ein heilag heidensk stad i romartida. Under den franske revolusjonen vart katedralen hardt skada, og så restaurert av Viollet-le-Duc. Ein plakett på plassen føre katedralen markerer nullpunktet for målingar som går «gjennom Paris».
 Louis IX sitt Sainte-Chapelle (1245) vart bygd som eit relekvieskrin for å huse Tornekrona og ein del av Den sanne krossen innanfor Palais de Justice.
 Fengselet Conciergerie, der Marie Antoinette venta på å verte avretta i 1793.

Det eldste gjenverande bustadkvarteret er Ancien Cloître. Baron Haussmann øydela nokre av gatene, men vart sagt opp i 1859, før heile kvarteret forsvann.

Ein liten park nedst på øya vert kalla Vert Galant etter Henrik IV av Frankrike, den «grøne gallante» kongen. Her kan ein sjå ein liten plakett som viser staden der Jacques de Molay, stormeister i Tempelriddarane, vart brend på stake 18. mars 1314.

På oppsida av øya finn ein Mémorial des Martyrs de la Déportation, eit minnesmerke for dei 200 000 franske innbyggjarane som vart deportert til tyske arbeidsleirar under den andre verdskrigen.

Transport 
Île de la Cité er forbunde med resten av Paris av to bruer på begge sider av elva, og til Île Saint-Louis. Den eldste brua som framleis står i dag er Pont Neuf ('Ny bru'), som ligg på vestsida av øya.

Øya har ein Paris Métro-stasjon, Cité.

Bakgrunnsstoff 
 Île de la Cité
 Bilete av Île de la Cité og Ile Saint Louis 

Ile de la Cite
Ile de la Cite
Konspirasjonsteori

Konspirasjonsteori er ein type teori om at ein konspirasjon eller samansverjing står bak ei hending, eller har samansverja seg for å få ei skjult makt i samfunnet. Konspirasjonsteoriar vert gjerne sett fram i opposisjon til den offisielle versjonen av ei sak, og er sjeldan stadfest av ei styresmakt. 
Konspirasjonsteoriar kjem gjerne med uverifiserbare svar på spørsmål om kompliserte saker, og kan ha mykje til felles med vandrehistorier.

Kjende konspirasjonsteoriar 
 Konspirasjonsteoriar kring 11. september-åtaket
 Konspirasjonsteoriar kring månelandingane
 Konspirasjonsteoriar kring mordet på John F. Kennedy
Kjersti Tysse Plätzer

Kjersti Tysse Plätzer () er ein norsk kappgjengar. 
Tysse Plätzer har vunne 44 NM og 8 kongepokalar. Ho tok sølv under OL i Sydney 2000 og OL i Beijing 2008. Under EM i Gøteborg den 8. august 2006 tok ho fjerdeplass på 20 km kappgang, denne plasseringa fekk ho også under VM i Osaka den 31. august 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Kjersti Tysse Plätzer si vevside

Norske kappgjengarar
Folk frå Os i Hordaland
Norske deltakarar under sommar-OL 2008
Norske deltakarar under sommar-OL 2000
Norske deltakarar under sommar-OL 2004
Skjørbuk

Skjørbuk er ein mangelsjukdom. Han skuldast mangel på C-vitamin (l-askorbinsyre). Skjørbuk gir blødingar, oppsvulma og blodig tannkjøt, dårleg appetitt, vekttap og kraftløyse. 

Sjukdommen utviklar seg etter 4-7 månader med einsidig kost. Tidlegare råka skjørbuk ofte sjøfolk, sidan dei levde på einsidig kost i lengre tid. Før poteta kom var skjørbuk også eit problem på seinvinteren i Noreg.

Mangelsjukdommar
Kjøtta

Kjøtta er ei øy i Harstad kommune.

Øyar i Harstad
Atanasovskosjøen

Atanasovskosjøen eller Atanasovosjøen (Атанасовско езеро) er ein salt kystinnsjø like nord for Burgas i Bulgaria, og like i nærleiken av Svartehavet. Innsjøen er om lag 5 km lang og delt i to av ei stripe sand i midten. Innsjøen er kjend for mangfaldig flora og fauna, og er omgjeve av sumpar og kanalar som drenerer heile det lokale nedslagsfeltet til sjøs. 

Sidan innsjøen er salt, på grunn av nærleiken til sjøen, så har det vore produsert salt frå innsjøen sidan 1906, og om lag 40 000 tonn havsalt vert henta opp kvart år. Den nordlege delen av innsjøen har vore eit naturreservat sidan 1980, og er forbunde med Svartehavet via ein kanal, medan den sørlege delen har vore brukt til saltproduksjon og fungerer som ein buffersone for reservatet. Ein veg mellom Varna og Burgas kryssar innsjøen på sandstripa i midten av innsjøen. 

Innsjøen inneheld over 230 artar karplanter, der 7 av dei er utryddingstrua i Bulgaria. Han inneheld òg etruskisk dvergspisspmus, som er det lettaste pattedyret i verda. Atanasovskosjøen er òg eit av dei rikaste fugleområda i landet med 314 forskjellige artar, 70 % av alle artane som finst i Bulgaria. 12 av desse er globalt utryddingstrua, mellom anna dvergskarv, raudhalsgås, kvitaugeand, krølltoppelikan og åkerrikse. I tillegg er 17 av artane utryddingstrua i Bulgaria, slik som makrellterne og korallmåse. Årsaka til at det er så mange fugleartar her er at innsjøen ligg i ruta til mange trekkfuglar, og innsjøen har derfor mest fuglar om hausten.

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Lake Atanasovsko» frå ,  den 22. februar 2007.  
 

Burgassjøane