alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andorra

Andorra, offisielt Fyrstedømet Andorra, er eit lite land som ligg mellom Frankrike og Spania i den austlege delen av fjellkjeda Pyreneane.

Historie 
Andorra er det einaste gjenverande av mange små sjølvstendige rike som fanst i Pyreneane i mellomalderen. I følgje tradisjonen skal det ha blitt grunnlagd av Karl den store. Overherredømet blei delt likt mellom biskopane av Urgel og grevane av Foix i 1278; dei sistnemnde blei sidan òg kongar av Navarra og gjennom Henrik IV kongar av Frankrike. Vern frå to jamsterke konkurrentar var den eigentlege årsaka til at Andorra kunne halda på sjølvstendet.

Det første valet i landet, med avgrensa røysterett, blei halde i 1933. I 1993 fekk landet ein ny grunnlov som gav den reelle makta til eit folkevald generalråd som utnemner regjeringar. Dette året blei Andorra endeleg òg medlem av SN og Europarådet, og frå då av har dei to fyrstane, presidenten av Frankrike og biskopen av Urgel, berre hatt seremonielle oppgåver.

Innbyggjarar 
Innfødde andorranarar er i mindretal i sitt eige land, og utgjer berre ein tredel av innbyggjarane. Spanjolar er den største folkegruppa i landet, og utgjer 43 % av befolkninga. Portugisarar (11 %) og franskmenn (7 %) utgjer andre store minoritetar i landet. 

Katalansk er det offisielle språket i landet, og kulturen har mange trekk til felles med den omkringliggjande katalanske. Den største religionen er katolisisme.

Geografi 

Med ei flatevidd på 468 km² er landet eitt av verdas minste. Mesteparten av Andorra er kupert fjellterreng, og landet har ei gjennomsnittshøgd over havet på 1 996 meter. Tre smale dalar går saman til Valiraelva, som er det lågaste punktet i Andorra med 870 meter over havet. Elva går vidare inn i Spania.

Klima 
Andorra har eit alpint klima med kalde vintrar og forholdsvis varme somrar. Vintertemperaturen er kring 0 °C, medan temperaturen om sommaren sjeldan går langt over 20 °C. Årsnedbøren ved Les Escaldes er kring 800 mm.

Bakgrunnsstoff 

 
Land i Europa
Mikrostatar
Kystlause land
Lofsöngur

Lofsöngur (islandsk for lovsong/hymne) er ei salme av Matthías Jochumsson tonesett av Sveinbjörn Sveinbjörnsson til feiringa av tusenårsjubileet for innvandringa til Island i 1874. Melodien blei framført av eit blandakor ved ei høgtidsmesse i domkyrkja i Reykjavík klokka 10.30 søndagen 2. august 1874 som Lofsöngur í minningu Íslands þúsund ára (lovsong til minne om Islands tusen år). Kong Kristian IX av Danmark (og dermed Island) var til stades.

Songen oppnådde i kjølvatnet av dette å bli populær blant vanlege folk som nasjonalsong, og var brukt som dette da Island fekk sjølvstyre frå Danmark i 1918. Statusen som nasjonalsong på Island blei stadfesta i Alltinget 8. mars 1983, i lög um þjóðsöng Íslendinga  (lov om nasjonalsongen til islendingane) som tok til å gjelde 25. mars same år.
Tidlegare var visa Eldgamla Ísafold av Bjarni Thorarensen til melodien God Save the Queen ofte sungi som ein slags nasjonalsong, men det høva seg ikkje å nytte same melodi som nasjonalsongane til andre land.

Songen blir til kvardags kalla Ó, Guð vors lands, som er første songline, og er au nytta som namnet i lova om nasjonalsong, men er da skrive utan komma.

Songen 
Lofsöngur har tre vers, det er vanleg å berre synge det fyrste i mindre høgtidlege samanhengar.

1. vers

Sjå au 
 Flagget til Island
 Våpenskjoldet til Island

Litteratur 
 Sögukaflar af sjálfum mér, av Matthías Jochumsson gitt ut av Ísafoldarprentsmiðjan hf. i Reykjavik, 1959.

Bakgrunnsstoff 

 Lov om nasjonalsongen til islendingene og lov om endringar på han (islandsk).
 Om ny nasjonalsong (islandsk).
 Nettsidene til statsministeren på Island -om nasjonalsongen (islandsk).
 Historia til Islands nasonalsong ved Steingrím J. Þorsteinsson - 1957 (islandsk)
 Historia til Islands nasonalsong ved Birgi Thorlacius - 1991 (islandsk)
 „Ó, Guð vors lands“ – Nasonalsongen til islendinganes inneheld m.a. songen i mp3-format/blandakor og mp3-format/blandakor/orkester (islandsk).
 Hugvekja: Land vors guðs? – Historia til songen (islandsk).

Nasjonalsongar
Islandske nasjonalsymbol
Der er et yndigt land

«Der er et yndigt land» er Danmark sin (folkelege) nasjonalsong. Den offisielle nasjonalsongen, som vert brukt når dei kongelege er tilstades, er «Kong Christian stod ved højen mast».

Teksten er skrive i 1819 av Adam Gottlob Oehlenschläger, med mottoet: Ille terrarum mihi praeter omnes Angulus ridet (Horats). Melodien er skrive i 1835 av H.E. Krøyer, seinare òg av Th. Laub og Carl Nielsen.

Tekst 
Der er et yndigt land,
det står med brede bøge
: nær salten østerstrand :
Det bugter sig i bakke, dal,
det hedder gamle Danmark
: og det er Freja's sal :

Der sad i fordums tid
de harniskklædte kæmper,
: udhvilede fra strid :
Så drog de frem til fjenders mén,
nu hvile deres bene
: bag højens bautasten :

Det land endnu er skønt,
thi blå sig søen bælter,
: og løvet står så grønt :
Og ædle kvinder, skønne mø'r
og mænd og raske svende
: bebo de danskes øer :

Hil drot og fædreland!
Hil hver en danneborger,
: som virker, hvad han kan! :
Vort gamle Danmark skal bestå,
så længe bøgen spejler
: sin top i bølgen blå :

Bakgrunnsstoff 
Sjå den opphavlege versjonen av songen i Kalliope

Danske songar
Nasjonalsongar
Pierre Joseph Proudhon

Pierre-Joseph Proudhon () var ein fransk sosialistisk tenkjar. Han høyrde til den anarkistiske retninga i den tidlege sosialismen. Proudhon blei fødd i Besançon, og foreldra var småbønder og handverkarar. Proudhon sitt politiske syn var truleg mykje prega av denne oppveksten med hardt arbeid, men på eigen gard eller i sin eigen verkstad, mens ein arbeider med sine eigne reiskapar, utan ein herre over seg. 

I 1840 gav Proudhon ut skriftet som gjorde han namngjeten blant radikale i Europa: Qu'est ce que la propriete? ('Kva er eigedom?'). Svaret hans var at eigedom er tjuveri, så sant dei som arbeider ikkje eig sine eigne produksjonsmiddel, og i fritt samvirke byggjer eit nytt samfunn utan kapitalistar. Proudhon ville også avskaffe øverheita, den statsmakta som stod over det arbeidande folket. Friviljuge samband mellom likestilte arbeidarar, bønder og handverkarar skulle erstatte staten. Dette kalla Proudhon anarkisme. 

I boka Systemet med økonomiske motseiingar, eller elendets filosofi frå 1846 følgde han opp tankane sine. Han starta også fire aviser, som alle blei forbodne av styresmaktene. I 1849 blei han dømd til tre års fengsel for å ha fornærma statssjefen, Louis Napoleon. Den Folkebanken Proudhon hadde starta gjekk i oppløysing mens han sat i fengsel. Dette var ein samvirkebank for gjensidig kreditt mellom produsentane, noko Proudhon meinte som ei undergraving av det kapitalistiske systemet, og hadde 27 000 medlemer. 

I 1858 gav Proudhon ut verket Om rettferda i revolusjonen og kyrkja. Han blei tiltala for åtak på kyrkja og staten og dømd på ny, til fem år i fengsel. Men no rømte han til Belgia, og unngjekk med det straffa. I 1862 vende han tilbake til Paris, der han levde dei siste åra av livet sitt. Han var aktiv i samfunnsdebatten og tok opp mange emne. Proudhon sine tankar hadde ei tid stor oppslutning i den Første Internasjonalen, og han er rekna som ein av dei store anarkistiske tenkjarane i historia.

Kjelder

Sosialistiske tenkjarar
Franske tenkjarar
Anarkisme
Franske forfattarar
Edvard VIII av Storbritannia

Edvard VIII (), døypt Edward Albert Christian George Andrew Patrick David Windsor, var konge av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland og Det britiske imperiet og keisar av Britisk India frå 20. januar 1936 til han abdiserte den 11. desember 1936. 

Evdard var son av kong Georg V av Storbritannia og dronning Mary av Teck. Av det han var førstefødd fekk han automatisk titlane «His Royal Highness Prince of York, Prince of York and Cornwall, Duke of Cornwall, Prince of Wales». Han blei kalla David av familien.

I ungdomsåra tenestegjorde han i 1. verdskrigen. Den unge prinsen reiste mykje rundt, og det var tidleg klart at han likte verdsvante, sterke kvinner. Han forelska seg i den amerikanske Wallis Simpson, som då var gift for andre gong. 

Då Georg V døydde 20. januar 1936 blei Edvard sin nye offisielle tittel som konge Edward the Eighth, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland and the British Dominions beyond the Seas, King, Defender of the Faith, Emperor of India. Edvard ville ikkje gje slepp på Wallis Simpson, og han fekk etter press frå statsministeren Stanley Baldwin berre to utvegar på floka: 1) Avstå frå ekteskap med Wallis, eller 2) Abdisere. Edvard valde å abdisere før kroninga. Han heldt ein radiotale for folket, der han sa han ikkje ville styre landet utan hjelp og støtte frå kvinna han elska. Han er den einaste britiske monark som har gjeve trona frå seg frivillig. Han gifta seg med Wallis Simpson 3. juni 1937. 

Broren hans blei krona til kong Georg VI og gav han den nye tittelen «His Royal Highness Duke of Windsor». 

Edvard var innehavar av St. Olavs Orden.

Britiske monarkar
St. Olavs Orden
Elefantordenen
Kong Christian stod ved højen Mast

«Kong Christian stod ved højen mast» er den danske nasjonalsongen som vert brukt når dei kongelege er til stades.

Johannes Ewald skreiv teksten i 1779. Songen har bakgrunn i eit skipsforlis ved Hornbæk i 1770-åra. 
Her vart skipperen redda av dei lokale fiskarane, som etterpå avslo eit tilbod om løn sjølv om dei var utfattige.
Redningsdåden førte til at Ewald skreiv syngespelet Fiskerne, der ein finn denne songen med lovprisinga av dei danske sjøheltane.

Opphavsmannen til melodien er ukjent. Det kan vere ein vandremelodi som fann si endelege form i Daniel Friedrich Rudolph Kuhlau sin musikk til «Elverhøi» frå 1828. I dette festspelet med tekst av Johan Ludvig Heiberg, skrive til den seinare Frederik VII sitt bryllaup, sluttar ouverturen med denne melodien. Avslutninga til stykket er eit kor, «Beskærm vor konge, store Gud», på same melodi.

Teksten

Sjå òg 
 «Der er et yndigt land»

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kong Christian stod ved højen Mast» frå , den 9. april 2005. 
 

Danske songar
Nasjonalsongar
Kongesongar
Tautiška giesmė

Tautiška giesme er Litauen sin nasjonalsong.
Vincas Kudirka har skrive teksten.

Teksten

Bakgrunnsstoff 

 Notane til Litauen sin nasjonalsong 
 Koropptak av Litauen sin nasjonalsong 

Litauen
Nasjonalsongar
Trei culori

«Trei Culori» (Tre fargar) var Romania sin nasjonalsong under kommunisttida, det vil seia frå 1977 til og med 1989. Etterpå blei «Desteapta-te, române»den nye nasjonalsongen.

«Trei Culori» bygde på ein rumensk patriotisk song med den same tittelen, melodien og til dels teksten, laga av Ciprian Porumbescu. Denne teksten blei så endra to gonger av ukjende for å passa til ideologien til kommunistpartiet.

Namnet på songen viser til det trefarga rumenske flagget, som ikkje har endra seg noko særleg gjennom tidene.

Den opphavlege patriotiske songen

Sosialist-Romania sin nasjonalsong

Bakgrunnsstoff

Musikk 
 Musikk til Trei culori på ceausescu.org
 MIDI-file med Trei culori på romania.org

Tidlegare nasjonalsongar
Rumenske songar
Dikt om Romania
Georg VI av Storbritannia

Georg VI () var den tredje britiske monarken av fyrstehuset Windsor. Han var konge av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland og det britiske imperiet frå 11. desember 1936 til 1952. I tillegg hadde han tittelen keisar av India frå 1936 til 1947. Fram til 1949 hadde han tittelen konge av Irland, medan han frå 1947 til 1952 hadde tittelen konge av Pakistan. Georg VI var son av kong Georg V av Storbritannia og dronning Mary av Teck. Broren Edvard VIII av Storbritannia gjekk av som konge i 1936 av di han ynskte å gifta seg med ei fråskild kvinne. 

Georg VI var gift med Elizabeth Bowes-Lyon, som seinare fekk tilnamnet Dronning-mora. Under den andre verdskrigen symboliserte dei saman Storbritannia og imperiet si evne til å halda ut i kampen mot Nazi-tyskland.

Barn 
 Elizabeth II av Storbritannia fødd 1926, dronning av Storbritannia frå 1952 til 2022.
 Margaret Rose av England fødd 1930, gift med Anthony Armstrong-Jones av Snowdon.

Titlar gjennom livet 
 1895-1898: His Highness Prince Albert of York (prins Albert av York)
 1898-1901: His Royal Highness Prince Albert of York 
 1901: His Royal Highness Prince Albert of Cornwall and York (prins Albert av Cornwall og York)
 1901-1910: His Royal Highness Prince Albert of Wales (prins Albert av Wales)
 1910-1920: His Royal Highness The Prince Albert (prins Albert)
 1920-1936: His Royal Highness The Duke of York (Hertugen av York)
 1936-1947: His Majesty George VI, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland, and of the British dominions beyond the seas, King, Defender of the Faith, Emperor of India. (Hans Majestet Georg VI, med nåde frå Gud. Konge av Storbritannia, Irland og dei oversjøiske britiske områda. Forsvarar av trua. Keisar av India.)
 1947-1952: His Majesty George VI, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland, and of the British dominions beyond the seas, King, Defender of the Faith. (Hans Majestet Georg VI, med nåde frå Gud. Konge av Storbritannia, Irland og dei oversjøiske britiske områda. Forsvarar av trua.)

Britiske monarkar
Folk frå andre verdskrigen
Elefantordenen
Folk som har opna OL
Romanen The Number of the Beast

Sjå The Number of the Beast for fleire tydingar

The Number of the Beast er ein science fiction-roman av Robert A. Heinlein utgitt i 1980 (ISBN 0-449-13070-3).

I romanen viser det mytiske nummeret seg ikkje å vera 666, men , eit utruleg stort nummer tilsvarande 1·1036306.

Utgjevingar 
 12. juli, 1980, Ballantine Books, paperback, 511 sider, ISBN 0-449-90040-1
 12. desember, 1980, Ballantine Books, paperback, ISBN 0-449-90019-3
 12. mai, 1982, Fawcett, paperback, ISBN 0-449-14476-3
 12. september, 1986, Fawcett, paperback (gjenopptrykk), 512 sider, ISBN 0-449-13070-3

Number of the Beast, The
Number of the Beast, The
Number of the Beast, The
Romanar frå USA
Mikhail Bakunin

Mikhail Bakunin () var ein anarkistisk tenkjar og aktivist. Han var Karl Marx sin hovudmotstandar innanfor den Første Internasjonalen.

Livssoge 
Bakunin kom frå den russiske landsbygd-adelen, men kom i sterk opposisjon til styresmaktene. Frå 1843 var Bakunin i Paris, der han møtte både Marx og Pierre Joseph Proudhon, og blei mykje påverka av begge. I 1848 deltok Bakunin aktivt i oppreisten i Dresden, og etter den blei slått ned, var han mesta åtte år i fengsel, av dei seks år i Russland. Han fekk da fengselsstraffa omgjort til livsvarig forvising til Sibir, men rømte i 1861 og for til utlandet igjen. Frå 1864 budde han i Italia, der han grunnla ein hemmeleg organisasjon kalla «Den internasjonale brorskapen».

Sosialistisk tenking 
Det han stod for politisk hadde modnast, og hovudpunkta kan samanfattast slik: Avskaffing av arveretten, felleseige av jord, kapital og produksjonsutstyr, ei føderativ organisering av samfunnet ved friviljuge samanslutningar og avskaffing av staten, og avskaffing av borgarleg familielovgiving, det vil seie full likestilling mellom kvinner og menn og at barn har eigne rettar og ikkje er foreldra sin eigedom. 

I 1867 slo Bakunin seg ned i Sveits, og stifta der organisasjonen «Internasjonal allianse for sosialistisk demokrati».

Konflikt med Marx 
I 1868 gjekk han inn i den Første Internasjonalen. Der kom han i konflikt med Marx, og Bakunin meinte Marx sin sentralisme var skadeleg for arbeidarrørsla og sosialismen. Bakunin og hans tilhengarar argumenterte med at den revolusjonære rørsla måtte praktisere den likskapen og fridomen som var målet, slik at ikkje mål og middel kom i motsetning til kvarandre. Marx på si side var redd for Bakunin sin sans for hemmelege smågrupper, som Marx meinte ville vere isolerte frå massane og ikkje bringe rørsla framover.

I 1871 kom Marx med forslag om danning av politiske arbeidarparti, sosialistiske masseparti, som reiskap for frigjering av arbeidarklassen. Men dette fekk ikkje særleg oppslutning i dei landa der anarkismen stod sterkt, særleg Italia, Spania og Frankrike, og Marx meinte da han måtte ta eit oppgjer med Bakunin. I 1872 blei Bakunin og tilhengarane hans ekskluderte, og leiinga for Internasjonalen flytta til USA. Men etter dette spelte Internasjonalen ikkje noka nemnande politisk rolle for utviklinga av arbeidarrørsla i Europa. 

Etter utestenginga frå Internasjonalen levde Bakunin eit meir tilbaketrekt liv, i Italia og Sveits, til han døydde.

Kjelder

Sosialistiske tenkjararl
Russiske tenkjarar
Folk frå arbeidarrørsla
Anarkistiske tenkjarar
Tenkjarar frå 1800-talet
Errico Malatesta

Errico Malatesta () kom frå Sør-Italia, og blei ein aktiv og kjend anarkist. Han sat samanlagt over 10 år i fengsel i ulike land for verksemda si. 

Malatesta var oppglødd for Pariskommunen, og slutta seg til den Første Internasjonalen, Napoli-avdelinga. I 1872 møtte han Mikhail Bakunin og deltok ilag med han på kongressen til Internasjonalen same året. Dei neste fire åra var Malatesta med og spreidde propaganda for Internasjonalen i Italia, og han blei fengsla to gonger for dette. 

I 1887 deltok Malatesta i oppreisten i Benevento-provinsen, der to landsbyar gjekk over til dei revolusjonære. Etter det sat han 16 månader i fengsel. 

Etter fleire terroriståtak på den italienske kongefamilien, begynte politiet med konstant overvaking av anarkistane, blant dei Malatesta, enda dei hevda dei ikkje hadde noko med denne terrorismen å gjere. Malatesta gjekk i eksil, og hamna til slutt i London, der han arbeidde som iskremseljar og mekanikar. Han heldt seg likevel ikkje i ro, men var blant anna fleire gonger tilbake i Italia i løynd, der han også grunnla vekeavisa La Questione Sociale, Det Sosiale Spørsmålet, i 1883. For å unngå fengsling måtte han fare frå Italia att, og frå 1885 var han i Argentina, der han var med og stifta den første skikkelege fagforeininga i det landet, Bakarforeininga. 

Frå 1889 var han tilbake i Europa, etter kvart mest i London igjen. Han skreiv fleire viktige anarkistiske pamflettar. I 1912 blei han stilt for retten i London, dømd til tre månader i fengsel, og trua med deportasjon (utvising), ein trussel som ikkje blei noko av på grunn av demonstrasjonar og motstand i den radikale pressa. 

Etter første verdskrigen vende Malatesta tilbake til Italia for godt, og arbeidde blant anna med avisa Umanita Nova, Den Nye Menneskeslekta. Men i 1921 blei han fengsla igjen, og slapp ut berre to månader før fascistane fekk regjeringsmakt i landet. Frå 1924 til 1926 gav Malatesta trass store vanskar ut bladet Pensiero e Volonta, Tanke og Vilje, men frå 1926 hadde fascistane gjort det heilt uråd å drive uavhengig presse. 

Resten av livet levde Malatesta tilbaketrekt, og arbeidde som elektrikar. Han var sjuk, og leid mykje av bronkitt. Han døydde av lungebetennelse. 

Malatesta var ein prinsippfast anarkist, motstandar av både kapitalismen og staten. Han tok avstand frå all partipolitikk og var jamvel skeptisk til anarkosyndikalistiske fagorganisasjonar. Han var ikkje pasifist, og meinte vald var nødvendig i den sosial revolusjonen fordi øverheita i siste instans byggjer på vald. Men han tok avstand frå terrorisme og frå all undertrykking, også den han såg i den russiske bolsjevismen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Errico Malatesta i Anarkistleksikon (Anarchist Encyclopedia),  
 Samla verk, bilete og biografi
 Artiklar av og om Malatesta
 Enrager.net Malatesta arkiv

Italienske anarkistar
Italienske filosofar
Italienske sosialistar
Camilla av Storbritannia

Camilla, Dronning av Storbritannia, () er kona til HM Charles III av Storbritannia, Kongen av Storbritannia. Dei to gifta seg i Windsor rådhus 9. april 2005.

Camilla blei fødd i London til Rosalind Cubitt, som var dotter av den 3. baron Ashcombe, og majoren Bruce Shand. I 1973 gifta ho seg med brigaderen Andrew Parker Bowles, men dette ekteskapet tok slutt i 1995. Dei to har to barn: Tom Parker Bowles, fødd i 1974, og Laura Lopes, fødd i 1979.

Britiske dronningar
Kongelege frå London
Britiske hertuginner
Hertuginner av Cornwall
Charles III av Storbritannia

Charles III () er konge av Storbritannia og 14 andre land i Samveldet av nasjonar: Antigua og Barbuda, Australia, Bahamas, Belize, Canada, Grenada, Jamaica, New Zealand, Papua New Guinea, Saint Kitts og Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent og Grenadinane, Salomonøyane og Tuvalu. Han vart konge etter at mor hans, dronning Elisabeth II, døydde den 8. september 2022.
Han var då den eldste personen til å koma på trona i britisk historie, i ein alder av 73 år.

Familie og slektskap

Charles er den eldste sonen til dronning Elisabeth II og prins Philip.
På same vis som faren prins Philip, høyrer han til Fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

Han var gift med prinsesse Diana frå 29. juli 1981 til dei skilde lag den 28. august 1996. Dei fekk to søner saman, prins William og prins Harry.

Den 9. april 2005 gifta Charles seg så med Camilla Parker Bowles, no dronning-gemal Camilla av Storbritannia, i ein borgarleg vigsel i rådhuset i Windsor.

Heider
I 1978 vart Charles tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

Kjelder

Britiske monarkar
Prinsar av Wales
St. Olavs Orden
Folk som har opna PL
Kongelege frå London
Jarlar av Chester
Hertugar av Cornwall
Hertugar av Rothesay
Jarlar av Carrick
Baronar av Renfrew
Skotske prinsar
Storhertugar av Skottland
Georg V av Storbritannia

Georg V (), var konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland frå 1910 til 1927. Konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland frå 1927. I tillegg var han konge av det britiske imperiet og keisar av Britisk India. Georg V var son av kong Edvard VII av Storbritannia og dronning Alexandra av Storbritannia.

Som fyrste av Wales vart Georg 22. juni 1906 utnemnd til storkrossen med kjede av St. Olavs Orden. Georg V var gift med Mary av Teck (dronning Mary).

Fyrstehuset Windsor 
George V er kjend for å ha endra namnet på den britiske kongefamilien frå Saxen-Coburg-Gotha til Windsor i 1917. Skiftet kom under den fyrste verdskrigen, då alt som kunne minna om Tyskland var lite populært i Storbritannia. Han gav avkall på alle tyske titlar òg på vegne av sine britiske slektningar. 

Barn:
 Edvard VIII av Storbritannia.
 Georg VI av Storbritannia.
 Mary, princess royal gift med jarl Henry av Harewood.
 Prins Henry hertug av Gloucester, gift med Alice Montagu.
 Prins Georg av Kent,(1902-1942) gift med Marina av Hellas og Danmark.
 Prins John av Storbritannia, (1909-1919).

Syster:
 Dronning Maud av Noreg fødd 1869, gift med kong Haakon VII av Noreg.

Britiske monarkar
Britar frå fyrste verdskrigen
Fødde i 1865
Døde i 1936
St. Olavs Orden
Elefantordenen
Niob

Niob er eit transisjonsmetall med kjemisk symbol Nb og atomnummer 41.

Historie 

Charles Hatchett oppdaga grunnstoffet i 1801. Namnet niob vart vedteke av IUPAC i 1950. Grunnstoffet er òg kjend som columbium.

Førekomst 

Niob finst ikkje i fri form i naturen, men i mineral som til dømes niobitt.

Produksjon 

Niob har vore produsert ved Søve gruver.

Bruk 

Metallet vert brukt i rustfritt stål og andre legeringar.

Reaktivitet

Sambindingar 

Niob har vanlegvis oksidasjonstal 5 i sambindingar. Grunnstoffet dannar mellom anna halogenid og oksida Niob(II)oksid (NbO), Niob(IV)oksid (NbO2) og Niob(V)oksid (Nb2O5). 

Niobsambindingar er giftige.

Isotopar

Namngjeving

Sjå også 
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Webelements - niob

 
Transisjonsmetall
Eldfaste metall
Grunnstoff
Vårkål

Vårkål (Ranunculus ficaria) er ein vårblome i soleiefamilien. Planten har gule blome med mange kronblad, som viser seg i mars-april i Noreg. Blada er heile. Dette skil planten frå dei andre artane i soleiefamilien. 

Namnet vårkål kjem frå tidlegare tider, då planten blei brukt som grønsak om våren. Dei mørkegrøne blada inneheld mykje C-vitamin, og var eit viktig kosttilskot på ei tid då ein lett mangla dette. I store mengder er derimot vårkål giftig.

Planten veks i heile Europa og Vest-Asia, og er blitt introdusert til Nord-Amerika.

Bakgrunnsstoff 
 Den virtuella floran - vårkål
 Miljolare.no - vårkål

Soleiefamilien
Viltveksande plantar i Noreg