alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bøksongar

Bøksongar (Phylloscopus sibilatrix) er ein liten sporvefugl i bladsongarfamilien med utbreiing i vestlege Eurasia og i Afrika sør for Sahara. Andre norske nemningar på arten har vore grønsongar og grøn lauvsongar.

Skildring 

Bøksongarar har storleik som lauvsongarar, 11-13 centimeter i kroppslengd. Til skilnad frå lauvsongar har han heilt kvit underside. Oversida er metta grøn, nebbet er rettpeikande og vengene er relativt lange og spisse for slekta. Kjenneteikn for arten som skil han frå andre bladsongarar med fargelaus underside er mengda av gult på kinn, øyredekkarar og strupe til øvre bryst. Dessutan er augestripa mørk i kontrast til ei klår, gul augebrynstripe.

Hekkeområdet er i varmt temperert klima i Eurasia aust for Pyreneane austover omtrent til Uralfjella. Søraustgrensa går gjennom Aserbajdsjan. Bøksongaren finst berre meir sporadisk i Irland og nordlege Skandinavia. I Noreg er han ein mindre vanleg hekkefugl nord til Nordland, færre enn 10 000 par. Hekkinga skjer i fuktige, låglands lauvskogar, helst med god avstand mellom trea og likevel god skygge. Føretrekte treslag er bøk og eik, men òg andre lauvtreslag som agnbøk, bjørk og ask. Dei kan tolerere blandaskog med innslag av nåletre frå granslekta og furu. 

Føda er eit breitt utval av virvellause dyr, dette inkluderer larver, møll, vårfluger, døgnfluger, kongroer og insekt frå fleire andre ordenar inkludert maur. Ungane blir mata med larver. Om hausten kan dei beite på bær, slik som rips, blåbær, bjørnebær og artar i kirsebærslekta.

Vinterkvarteret er i Afrika, gjennom eit breitt band frå Sierra Leone til Uganda og inn i vestlege Kenya. Også i Afrika er denne arten knytt til lauvskogar.

Lætet er kombinasjon av ei høgfrekvent, metallisk trille i aukande tempo som varer 2-3 sekund, og ei rekkje på 3 til 5 søkkande tonar i mjukare, lågare tonehøgd. Kontaktlyden er fleire skarpe «zip».

Storleiken på populasjonen er omtrentleg 20 millionar individ og er trudd å vere avtakande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder  

 Clement, P. (2020). Wood Warbler (Phylloscopus sibilatrix), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.woowar.01
 Svensson, Lars et al (2011). Gyldendals store fugleguide. Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

bladsongarfamilien
Fuglar i Noreg
Valbysteinane

Valbysteinane er ei rektangulær steinsetting ved Valby i Tjølling i Larvik kommune. Steinsettinga er delt inn i to «rom», der det eine er markert med store opprette steinar i tre hjørne. Arkeologar har inga sikker forklaring på om det er ein heidensk seremonistad eller eit gravmonument. Den største av dei gjenståande bautasteinane måler ca. 230 cm over bakken. Sjølve steinsettinga er ikkje datert, men i nærliggjande gravhaugar er det gjort funn frå romartida.

Sjå òg
Valbysteinen, ein runestein frå same område

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Valbysteinene» frå ,  den 11. mars 2021.

Bakgrunnsstoff 

 

Kulturminne i Larvik
Steinsettingar i Noreg
Elektronisk Forpost Norge

Elektronisk Forpost Noreg (EFN) er ein elektronisk rettsorganisasjon som jobbar med medborgerskap og juridiske rettar i IT-samfunnet. EFN kan sjåast på som eit norsk motstykke av den amerikanske Electronic Frontier Foundation (EFF).

Samskipnaden vart starta av Micha Reisel i 1994 som eit forum (e-postliste), og leiast i dag av Thomas Gramstad. EFN arbeider for å setja fokus på blant annan digital allemannsrett,  opne standardar, opphavsrett, personvern, teknisk allmennkunne og datatryggleik. Ei viktig retning blant medlemmane er Creative Commons, rørsla som søkjer å forbetra og vidareutvikla innhald, åndsverk, programvare og internett gjennom fri deling av kunnskap, kjeldekode og opna rettar.

Frå 2007 er EFN medlem av European Digital Rights (EDRi), som blant anna arbeid med spørsmål om personvern og digital allemannsrett overfor EU.

EFN har òg eigne til ungdoms- og studentforum, og sender eigne lag til The Gathering og Wiki-arrangement.

Det er per mars 2008 ca. 950 abonnentar av epostlista, der ca. 900 er medlemmar av EFN.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Elektronisk Forpost Norge» frå ,  den 11. mars 2021.  
 
Ytringsfridom
Skipingar i 1994
Ideelle organisasjonar i Noreg
Norske organisasjonar
Det polske herrelandslaget i handball

Polen sitt herrelandslag i handball er det mannlege landslaget i handball for Polen. Det representerer landet i internasjonale handballturneringar, og vert regulert av Związek Piłki Ręcznej w Polsce. Landslaget har deltatt i internasjonale turneringar sidan 1958.

Resultat i internasjonale turneringar
Resultata som er vist under er berre turneringar der Polen har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.

Olympiske leikar 

  1972: 10.-plass
  1976: 3.-plass
  1980: 12.-plass

  2008: 5.-plass
  2016: 4.-plass

Verdsmeisterskap 

  1958: 5.-plass
  1967: 12.-plass
  1970: 14.-plass
  1974: 4.-plass
  1978: 6.-plass
  1982: 3.-plass

  1986: 14.-plass
  1990: 11.-plass
  2003: 10.-plass
  2007: 2.-plass
  2009: 3.-plass

  2011: 8.-plass
  2013: 9.-plass
  2015: 3.-plass
  2017: 17.-plass
  2021: 13.-plass

Europameisterskap 

  2002: 15.-plass
  2004: 16.-plass
  2006: 10.-plass
  2008: 7.-plass

  2010: 4.-plass
  2012: 9.-plass
  2014: 6.-plass

  2016: 7.-plass
    2020: 21.-plass
   2022: 12.-plass

Sjå òg 
 Polen sitt kvinnelandslag i handball

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettside 
Profil på nettstaden til IHF
Profil på nettstaden til EHF

Sport i Polen
Landslag i handball
Polske landslag
Det sveitsiske herrelandslaget i handball

Sveits sitt herrelandslag i handball er det mannlege landslaget i handball for Sveits. Det representerer landet i internasjonale handballturneringar, og vert regulert av Schweizerische Handball-Verband. Landslaget har deltatt i internasjonale turneringar sidan 1936.

Resultat i internasjonale turneringar
Resultata som er vist under er berre turneringar der Sveits har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.

Olympiske leikar 

  1936: 3.-plass
  1980: 8.-plass

  1984: 7.-plass
  1996: 8.-plass

Verdsmeisterskap 

  1954: 4.-plass
  1961: 10.-plass
  1964: 12.-plass
  1967: 14.-plass

  1970: 15.-plass
  1982: 12.-plass
  1986: 11.-plass
  1990: 13.-plass

  1993: 4.-plass
  1995: 7.-plass
  2021: 16.-plass

Europameisterskap 

  2002: 13.-plass
  2004: 12.-plass

  2006: 14.-plass
    2020: 16.-plass

Sjå òg 
 Sveits sitt kvinnelandslag i handball

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettside 
Profil på nettstaden til IHF
Profil på nettstaden til EHF

Sport i Sveits
Landslag i handball
Sveitsiske landslag
Det serbiske herrelandslaget i handball

Serbia sitt herrelandslag i handball er det mannlege landslaget i handball for Serbia. Det representerer landet i internasjonale handballturneringar, og vert regulert av Rukometni savez Srbije. Landslaget kvalifiserte seg til sin fyrste internasjonale turnering i 2000. Serbia blir rekna av EHF som direkte etterfølgjar av både Den føderale republikken Jugoslavia (Rest-Jugoslavia) og Serbia og Montenegro.

Resultat i internasjonale turneringar
Resultata som er vist under er berre turneringar der Polen har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.

Olympiske leikar 
  2000: 4.-plass
  2016: 9.-plass

Verdsmeisterskap 

  1997: 9.-plass
  1990: 3.-plass
  2001: 3.-plass

  2003: 8.-plass
  2005: 5.-plass
  2009: 8.-plass

  2011: 10.-plass
  2013: 10.-plass
   2019: 18.-plass

Europameisterskap 

  1996: 3.-plass
  1998: 5.-plass
  2002: 10.-plass
  2004: 8.-plass

  2006: 9.-plass
  2010: 13.-plass
  2012: 2.-plass
  2014: 13.-plass

  2016: 15.-plass
  2018: 12.-plass
    2020: 20.-plass
   2022: 14.-plass

Sjå òg 
 Serbia sitt kvinnelandslag i handball

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettside 
Profil på nettstaden til IHF
Profil på nettstaden til EHF

Sport i Serbia
Landslag i handball
Serbiske landslag
Flyktningleir

Flyktningleir eller flyktninglæger er ei mellombels busetjing for flyktningar. Slike leirar blir gjerna laga av styresmakter, SN sin høgkommissær for flyktningar, andre internasjonale organisasjonar som Raudekrossen) eller ulike ikkje-statlege organisasjonar. Flyktningleirar er som regel rekna som ei mellombels løysing på eit akutt problem, men dei kan bli verande i mange år. Det kan bu hundretusenvis av menneske i nokre av dei største leirane.

Kenya 
Ved Dadaab i Kenya ligg verdens største flyktningleir (300 000 flyktninger per desember 2009). Dei fleste innbyggjarane her kom hit på grunn av borgarkrigen i Somalia.

Sjå òg 
 Asylmottak

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Flyktningleir» frå ,  den 13. mars 2021.  
 

SN
Raudekrossen
 
Busetnader
Flukt
Richard Hakluyt

Richard Hakluyt (uttalt (, eller ; ) var ein engelsk geograf, prest og forfattar.

Liv og virke 
Richard Hakluyt blei fødd som den andre av fire søner i Eyton i Herefordshire i 1553. Far hans, som også heitte Richard Hakluyt, var medlem av lauget Worshipful Company of Skinners, som dreiv med hud- og pelshandel. Han døydde i 1557 då unger Richard var rundt fem år gammal. Enkja hans Margery døydde kort tid etter. Syskenbarnet til Hakluyt, også han ein Richard Hakluyt som var advokat ved Middle Temple, blei formyndar for guten.
Det skal ha vore under vitjingar og samtalr med han at Hakluyt bestemte seg for å studera kosmografi. 

Richard Hakluyt studerte i Oxford med støtte frå Skinners-lauget, og blei seinare professor i kosmografi der. I denne stillinga innførte han globusar i engelsk skuleundervising. 

I 1583 var Hakluyt med som kapellan for den engelske sendemannen sir Edward Stafford til Paris. I 1590 blei han utnemnd til sokneprest i Wetheringsett-cum-Brockford i Suffolk og i 1603 blei han vald til erkedekn i Westminster Abbey.

Han vigde livet sitt til studiet av historia til dei geografiske oppdagingane og la fram resultatet av forskinga si i fleire arbeid, blant anna i Divers Voyages Touching the Discoverie of America (1582) og hovudarbeidet sitt, The Principal Navigations, Voyages, Traffiques and Discoveries of the English Nation, som kom ut i 1598–1600, og i nytt opplag 1809–12.

Haklyut Society 
I 1846 blei Hakluyt Society stifta i London. Dette selskapet gjev ut eldre reiseskildringar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Richard Hakluyt» frå , og «Richard Hakluyt» frå  den 14. mars 2021.

Bakgrunnsstoff 

Bøker
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  2 vols.
 
 
 

Nyheiter
 
 
 

Engelske pedagogar
Britiske forfattarar
Engelske geografar
Engelske anglikanske prestar
Engelskmenn frå 1500-talet
Engelskmenn frå 1600-talet
Geografar på 1500-talet
Geografar på 1600-talet
Lahti-renna 1994

Dei årlege internasjonale skirenna i Lahti 1994 vart avvikla dagane frå 4. til 6. mars 1994. Manuela Di Centa frå Italia vann tremila for kvinner og tyske Jens Weißflog sigra i hopprennet. Vladimir Smirnov, som representerte Kasakhstan, gjekk inn til siger i 15 km langrenn, der norske Bjørn Dæhlie kom andreplass. I 4 x 10 km stafett vann Finlands beste mannskap.

Menn

15 km

4 x 10 km stafett

Hopprenn, normalbakke

Kvinner

30 km

Kjelder
Sportsboken 94-95. Chr. Schibsteds Forlag. 1994.

Nordiske greiner
Sport i 1994
Idrettstilskipingar i Finland
Janne Saarikivi

Janne Saarikivi () er ein finsk språkforskar og uralist. Han har særleg arbeidd med finskugriske substratnamn i den nordvestre delen av Russland.

Bibliografi 
Saarikivi, Janne 2006: Substrata Uralica. Studies On Finno-Ugrian Substrate In Northern Russian Dialects. 

Finske språkforskarar
Samisk språkforsking
Folk frå Helsingfors
Petri Kallio

Petri Juhana Kallio er ein finsk språkforskar, indoeuropeist og fennist. Han er framfor alt kjend for å ha forska på tidlege kontaktar mellom urgermansk og urfinsk.

Bibliografi 

 Kallio, Petri 2006: Suomen kantakielten absoluuttista kronologiaa. Virittäjä 1/2006, s. 2–25
 Kallio, Petri 2007: Kantasuomen Konsonanttihistoriaa. Sámit, sánit, sátnehámit. Riepmočála Pekka Sammallahtii miessemánu 21. beaivve 2007. Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia = Mémoires de la Société Finno-Ougrienne 253. Helsinki 2007. 229–249.
 Kallio, Petri 2017: Äännehistoriaa suomen kielen erilliskehityksen alkutaipaleilta. Sananjalka 59, 7–24.
 
 Kallio, Petri 2007: Phonetic Uralisms in Indo-European?
 Kallio, Petri 2012: The non-initial-syllable vowel reductions from Proto-Uralic to Proto-Finnic. Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia = Mémoires de la Société Finno-Ougrienne 264. Helsinki 2012. 163-175. 
 Kallio, Petri 2012: The Prehistoric Germanic Loanword Strata in Finnic. A Linguistic Map of Prehistoric Northern Europe. Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia = Mémoires de la Société Finno-Ougrienne 266 s. 225–238. Helsinki 
 Kallio, Petri 2015: The Stratigraphy Of The Germanic Loanwords In Finnic.
 Kallio, Petri 2014: The Diversification of Proto-Finnic. I Joonas Ahola and Frog with Clive Tolley (red): Fibula, Fabula, Fact. The Viking Age in Finland s. 155-170.

Finske språkforskarar
Samisk språkforsking
Finsk språkforsking
Røyrsongar

Røyrsongar (Acrocephalus scirpaceus) er ein liten sporvefugl i kjerrsongarfamilien med hekking i vestlege og sentrale Eurasia og overvintrar i Afrika sør for Sahara.

Skildring 

Røyrsongarar er rundt 13 centimeter i kroppslengd. Fjørdrakta har overside i varm brun til raudbrun farge, og underside i varm beige fargetone. Nebbet er relativt langt og tynt. Augebrynstripa er lys og utydeleg. Kjønna er like. 

Hekkeområdet er i varmt temperert klima i Europa austover til nordvestlegaste Kina. I nordlege Europa er arten grovt rekna avgrensa til Storbritannia sør for Skottland, mot aust går nordgrensa gjennom sørlegaste Noreg, Sør-Sverige og Sør-Finland. I Noreg er han ein mindre vanleg hekkefugl frå Haugalandet sørover og aust langs kysten av Agder, inn langs begge sider av Oslofjorden og inn i sørlege Innlandet fylke. Populasjonen er på færre enn 10 000 par i Noreg. Røyrsongar er ein sterk trekkfugl, dei fleste kjem til Noreg mot slutten av mai måned og forlèt i august mot tropisk Afrika.

Røyrsongarar er knytt til takrøyr i hekketida. Habitatet ligg ved breidder av innsjøar og andre våte område inklusive brakkvatn. Føda er mest insekt og larver, meir unntaksvis frø, blomstrar og bær. 

Songen er skildra som i hovudsak snerrande tonar i roleg tempo, gjentatt 2-3 gonger. Dei legg inn herming eller plystretonar no og då.

Storleiken på den europeiske delen av populasjonen er estimert til 2,7 - 5 millionar par, av dette meir enn 0,5 millionar par i Sverige.

Taksonomi
Røyrsongar, A. scirpaceus og afrikasongar A. baeticatus har vore handsama som same arten, og Birdlife International gjer det framleis i si taksonomiske sjekkliste per desember 2020. Andre lister som etter IOC World Bird List V11.1 definerer begge artane med underartar, og  ut frå skildring av utbreiing er det afrikasongar og ikkje røyrsongar som lever på Den iberiske halvøya.

Underartar etter IOC-lista versjon 11.1:
A. s. scirpaceus (Hermann, 1804), Europa aust for Pyreneane og Asia
A. s. fuscus, (Hemprich & Ehrenberg, 1833), nordlege Egypt, sentrale Tyrkia, Midtausten, sentrale europeiske Russland aust til Kasakhstan og nordvestlegaste Kina, overvintring i austre og sentrale Afrika
A. s. avicenniae, Ash, Pearson, DJ, Nikolaus & Colston, 1989, kysten av Raudehavet
A. s. ammon, Hering, Winkler & Steinheimer, 2016, nyleg oppdaga i eit avgrensa område langs grensa av Egypt og Libya

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Røed, T. 1994: Rørsanger Acrocephalus scirpaceus. S. 204 i: Gjershaug, J. O., Thingstad, P. G., Eldøy, S. & Byrkjeland, S. (red.): Norsk fugleatlas. Norsk Ornitologisk Forening, Klæbu.
kjerrsongararfuglar i Noreg
Pantsjasila

Pantsjasila (; , også skrive panca-sila), dei fem boda, føresegnene, retningslinene eller ferdigheitene, er grunnleggjande etiske retningsliner innan buddhismen. Dei er rekna som reglar buddhistiske lekfolk (upāsaka og upāsikā), det vil seia buddhistar som ikkje er munkar, nonner eller novise bør følgja. Retningslinene går ut på å avstå frå å drepe levande vesen, frå å ta noko som ikkje er gjeve, frå upassande seksuell oppførsel, frå å tala usant og frå å bruka rusmiddel.

Kjelder

Litteratur
 Harvey, Peter (2007). An Introduction to Buddhism: Teachings, History and practices. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-31333-3.

Buddhisme
Jaakko Häkkinen

Jaakko Häkkinen er ein finsk språkforskar og uralist som har forska på austersjøfinsk og samisk språkhistorie. Dei viktigaste publikasjonane hans (2010a, 2010b) argumenterer for at austersjøfinsk og samisk skilde seg frå kvarandre langt seinare enn tidlegare forskarar hadde lagt til grunn.

Bibliografi

 
 

Häkkinen
Häkkinen
Häkkinen
Samisk språkforsking
Verbal

Verbal er ei nemning på eit setningsledd. Verbalet er som einaste obligatoriske ledd i ei setning, det viktigaste setningsleddet. Verbalet fortel kva slags handling som vert skildra i setninga, i tillegg til å tidfeste handlinga. Setningsleddet verbal er sett saman av verb.

Verbal i norsk
I norsk kan verbalet enten vera enkelt eller sett saman av fleire verb:

 Eg er svolten. – Verbalet «er» er enkelt.
 Eg har vore svolten – Verbalet «har vore» er sett saman av fleire verb, hovudverbet «å vera» og hjelpeverbet «har».

Når verbalet er enkelt, står verbet i presens, preteritum eller imperativ. Desse verbformene gir verbal med finitt form. Når verbalet er sett saman av fleire verb, står eit av verba i finitt form, medan dei andre verba står i infinitt form. Verbet i finitt form er da ofte et hjelpeverb (modalt eller vanlig).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Verbal» frå ,  den 15. mars 2021. 
 oppgav desse kjeldene: 
Norsksonen
 

Grammatikk
Palestinske flyktningleirar

Palestinske flyktningleirar er leirar skipa av SN-organisasjonen United Nations Relief and Works Agency (UNRWA) i Jordan, Libanon, Syria, Vestbreidda  og Gazastripa for å husa palestinske flyktningar registrerte med UNRWA. Dette omfattar folk som flykta eller blei drivne ut under nakba i 1948 etter den den arabisk–israelske krigen i 1948 eller etter Seksdagarskrigen i 1967, og etterkomarane deira på farssida. Der er 68 palestinske flyktningleirar, 58 offisielle og 10 uoffisielle. Ti av desse blei skipa etter Seksdagarskrigen, dei andre blei skipa mellom 1948 og 1950-talet.

Berre ein tredel av registrerte palestinske flyktningar bur innanfor grensene til ein flyktningleir. Mange av dei bur i tilstøytande område eller  i nærleiken av leirane, ofte i såkalla samlingar (gatherings) som er definert som geografiske område utanfor offisielle leirar som husar minst 15 palestinske hushald.

Det totale talet på registrerte palestinske flyktningar har voksa frå 750 000 i 1950 til rundt 5 millionar i 2013.

Liste over leirar
Leirane er delte mellom fem område:
 Gazastripa: Gazastripa har 8 offisielle og ingen uoffisielle flyktningleirar, og 1 221 110 registrerte flyktningar.
 Vestbreidda: Vestbreidda has 19 offisielle og 4 uoffisielle flyktningleirar, og 741 409 registrerte flyktningar.
 Syria: Syria har 9 offisielle flyktningleirar og 3 uoffisielle flyktningleirar, og 499 189 registrerte flyktningar.
 Libanon: Det er 12 offisielle  og ingen uoffisielle flyktningleirar i Libanon, og 448 599 registrerte flyktningar.
Jordan: Det er 10 offisielle og 3 uoffisielle flyktningleirar i Jordan, og 2 034 641 registrerte flyktningar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Palestinian refugee camps» frå ,  den 15. mars 2021.

Bakgrunnsstoff

 As rebuilding begins at lebanon's nahr al bared, displaced refugees er eager to return, William Wheeler and Don Duncan, World Politics Review, 11 March 2008
 UN refugee agency unveils palestinske archive

Kart
 Fields of operation, 2014 map by UNRWA
 in Libanon
 in the palestinske territories

 *
Det islandske alfabetet

Det islandske alfabetet er eit alfabet som vert nytta for å skrive islandsk. Det er ein modifikasjon av det latinske alfabetet og har 32 bokstavar :

Aksenten «´» over vokalar representerer ikkje variasjon i vekt eller lengd, men syner at det er ein annan ljod enn same bokstaven utan aksent. Det islandske alfabetet har to spesielle bokstavar: Þ (thorn) og Ð (eda). Bokstaven Þ — som òg fanst i norrønt — har vore i konstant bruk i islandsk heilt frå norønn tid. Tidlegare var bokstaven Z med, men på grunn av at Z vert uttala S på islandsk vart han fjerna i 1973, men det gamle alfabetet vart undervist is skulen fram til 1980. Dei fem bokstavane X É Á Ó Æ representerer kvar to ulike lydar.
 
Bokstavane C, Q, W og Z er eigentleg ikkje med i det islandske alfabetet, men vert likevel nytta i nokre få ord, for det meste i slektsnamn og i nokre stadnamn. Dei er difor å finna på islandske tastatur. At desse bokstavane ikkje er med i det offisielle alfabetet fører stundom til problem når ein lagar alfabetiske lister, etter som namn som Carl og Walter er vanlege. Ei løysing er då å nytta det gamle alfabetet, med 36 bokstavar: a, á, b, c, d, ð, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, m, n, o, ó, p, q, r, s, t, u, ú, v, w, x, y, ý, z, þ, æ, ö.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «:is:Íslenska stafrófið» frå ,  den 16. mars 2021. 
 

Islandsk
Alfabet
Islandsk
Morgunblaðið

Morgunblaðið er ei islands dagsavis som kjem ut alle kvardagar. Avisa kom fyrst ut den 2. november 1913 og frå og med 1924 har utgjevaren vore Árvakur. Morgunblaðið vart stifta av Vilhjálmur Finsen og Ólafur Björnsson, ein yngre bror til president Sveinn Björnsson. Morgunblaðið har sida 1997 vore tilstade på internett.

Bakgrunnsstoff 

 Morgunblaðið

 

Islandske aviser
Verdscupen i skihopping 1989

Verdscupen i skihopping 1989 omfatta 20 tevlingar. Turneringa tok til med eit normalbakkerenn 3. desember 1988 i Thunder Bay i Canada og vart avslutta i storbakken i Planica den 26. mars 1989. Dei 20 tevlingane fordelte seg på 7 i normalbakkar, 12 i storbakkar og eitt skiflygingsrenn. Hopprenna under Ski-VM i Lahti talde ikkje med i verdscupen.

Jan Boklöv frå Sverige vann FIS-premien, pr 2021 den einaste svenske skihopparen som har vunne turneringa. Han sigra i fem av dei tjue enkelttevlingane og vann med stor margin til andremann. Åtte norske deltakarar sanka poeng og syrgde for triumf i landslagstevlinga, like framom fjorårsvinnar Finland.

Individuelt

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Skisprung-Weltcup 1988/89» frå ,  den 16. mars 2021.  
 

Nordiske greiner
1989
Sport i 1989
Joci Pápai

József «Joci» Pápai (uttalt ˈjot͡si ˈpaːpɒi; ) er ein ungarsk songar, stemmeskodespelar, rappar og gitarist. Han representerte Ungarn i Eurovision Song Contest 2017 med songen «Origo» og enda på åttandeplass.  Pápai deltok på ny i Eurovision Song Contest 2019 med songen «Az én apám».

Bakgrunn 
Pápai stammar frå ungarske romfolk. Han byrja med musikk allereie som fireåring, takka vere storebror sin som skreiv songar og spelte gitar. Han vart påverka av musikkstilane frå 1960- og 1970-åra, og anna rock, pop, soulmusikk og R&B. Han opptredde fyrste gong for offentlegheita i 2005, då han deltok i sesong 2 av talentshowet Megasztár på ungarsk TV2. Han rauk ut i dei innleiande rundane, men fekk merksemd nok til å satsa på musikken.

Den fyrste store suksessen til Papái kom året etter med låten «Ne nézz így rám». Same året samarbeidde han med rapparen Majka på låtane «Nélküled» og «Nekem ez jár». Han fekk stor kommersiell suksess i 2015 med «Mikor a test örexik». Seinare gav han ut songen «Elrejtett világ» saman med songarane Caramel og Zé Szabó. Han samarbeidde på ny med Majka på pop-funk-songen «Senki más».

I 2017 deltok Papái i A Dal, den ungarske finalen til Eurovision Song Contest. Han vann tevlinga med sin eigenkomponerte «Origo» og fekk dimed representere landet i Eurovision Song Contest 2017, der han enda på ein åttandeplass. 

I 2019 vann han A Dal på ny, denne gongen med låten «Az én apám».  Han representerte dimed Ungarn på ny i Eurovision Song Contest, men vart slått ut i semifinalen 14. mai 2019.

Diskografi

Singlar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Joci Pápai» frå ,  den 17. mars 2021.  
 
Ungarske musikarar
Ungarske Eurovision Song Contest-deltakarar
Eurovision Song Contest 2017-deltakarar
Eurovision Song Contest 2019-deltakarar