alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
HTML

HyperText Markup Language, oftast forkorta til HTML, er eit markeringsspråk og ein ISO-standard for strukturering av tekst, hypertekst, filer og anna innhald i vevsider og andre dokument, som e-postmeldingar. 

Med HTML merkar ein vanleg tekst med kodar som fortel nettlesaren korleis han skal visa informasjonen. Eit HTML-dokument inneheld berre tekst. Bilde og anna som skal brukast på slike sider, må det derfor lagast ei hyperkopling til. HTML-sider kan avkodast av ein nettlesar. Denne set inn bilde og andre filer slik som HTML-koden har bestemt.

Døme 
Kode:

<p>Dette er eit avsnitt med ei <a href="anna_side.html">hyperkopling</a>.</p>

Den avkoda HTML-koden vil visast slik:

Dette er eit avsnitt med ei hyperkopling.

Sjå òg 
 Hyperkopling
 Verdsveven
 XML
Vognly

Vognly, på engelsk «carport», på indonesisk «emper mobil», er eit byggverk som skal gje avgrensa vêrvern for køyretøy som til dømes ein bil. Vognlyet er ein enkel konstruksjon av berande søyler og takflate, om ikkje takflata også er tilknytt ein annan bygning.

Sjå òg 
 Garasje

Bygningar
Parkering
Haaland

Haaland kan visa til:

 Alf-Inge Haaland, fotballspelar 
 Erling Braut Haaland, fotballspelar 
 Jan I. Haaland, økonom og rektor ved Norges Handelshøyskole (NHH)
 Janne Haaland Matlary, statsvitar og politikar
 Reidar Haaland, landssviksdømd

Sjå òg 
 Håland
Kvintsirkel

Kvintsirkelen er ein geometrisk framstilling av forholdet mellom dei tolv like-tempererte tonane som finnest i ein kromatisk skala. Nabotonene i kvintsirkelen har ein kvints avstand.  

Ein kvintsirkel gjev oversyn over dur- og moll-toneartar, og syner kor mange forteikn (heva og senka tonar) dei ulike toneartane har.  Den ytre sirkel viser dur-toneartane (f.eks C-dur) medan den indre viser moll-toneartane (f.eks A-moll). C-dur og A-moll er parallelltoneartar. C-dur og A-moll vil ikkje ha nokon senka eller heva tonar. Kvar toneart eit steg til høgre har ein heva tone meir i forhold til tonearten føre. G-dur vil til dømes ha ein heva tone. Kvar toneart eit steg til venstre i sirkelen har ein senka tone meir i høve til tonearten føre i sirkelen. F-dur vil til dømes ha ein senka tone.

I C-dur til dømes vil tonika vera C og dominanten G ligg til høgre og subdominanten F ligg til venstre i sirkelen. Til saman dannar tonika dominanten og subdominanten ein treklang.

Kvintsirkelen er eit utbreidd visuelt hjelpemiddel i musikopplæring.

Sirkelen vart først publisert 1728 i Der Generalbass in der Composition av Johann David Heinichen.

Musikkteori
Ferskvatn

Ferskvatn er vatn som inneheld ein svært liten del oppløyste salt, særleg natriumklorid, til forskjell frå saltvatn og brakkvatn. Alt ferskvatn har opphavleg vore nedbør av vassdamp i atmosfæren. Vatnet når innsjøar, elvar og grunnvassmagasin direkte eller etter smelting av snø og is (sjå vasskrinslaupet). Tilgang på ferskvatn er livsviktig for dei fleste artar, særleg i ørkenområde. 

For vasslevande dyr som fisk har det mykje å seie kor mykje oppløyst natriumklorid det er i vatnet dei lever i. Dei fleste dyr kan ikkje leva i både fersk- og saltvatn, men nokre artar vekslar mellom dei to. Saltvassfisk har tilgang på ei overflod av salt, og prøver å få så mykje salt ut av kroppen som mogleg, samtidig som dei må halda på vatnet. Ferskvassfisk gjer det motsette, for dei har for mykje vatn i høve til salt i kroppen.

Sjå òg 
 Drikkevatn
 Salinitet

Vatn
Drikke
Hydrologi
Akvatisk økologi
American National Standards Institute

American National Standards Institute forkorta ANSI er ein privat organisasjon i USA som koordinerar utvekling av standarder på ulike område.

Bakgrunnsstoff 
 American National Standards Institute Ofisiell nesttstad
 Oversyn over ANSI

ISO
Isnåler

Isnåler er ei form for nedbør som består av ørsmå frosne vassdropar. Dette vert stundom feilaktig rekna som hagl, men måten dei vert danna på er forskjellig, og isnålene er som regel (men ikkje alltid) mindre. Isnåler oppstår når snøflak fell gjennom eit lite lag med varmare luft i atmosfæren og byrjar å smelte. Dei kan fryse på ny om dei går inn i eit kaldare lag før dei når bakken, og dette fører til små kuler av is. Desse iskulene kan sprette når dei treffer bakken, og frys ikkje til ein solid masse med mindre dei er blanda med underkjølt regn. 

METAR-koden for isnåler er PL.

Kjelder

Nedbør
Orjen

Orjen er eit fjell av kalkstein i Dei dinariske Alpane i Montenegro. Den høgaste toppen her er Zubački kabao med 1 894 moh. Massivet Orjen ligg nordvest for Risan i Kotorbukta (Boka Kotorska). På toppen av Orjen og dei omliggande ryggane og platåa kan ein tydleg sjå spor etter tidlegare isbredanning. Under den siste istida strakk lange isbrear seg frå Orjen til Kotorbukta og dei omliggande karstslettene (polje), og laga fleire u-dalar i området. Fjellformasjonane er i dag ei blanding av karstlandskap og landskap skapt av isbreane, noko som er unikt i Middelhavsområdet.

Det natur- og kulturhistoriske området i Kotor er på UNESCO si verdsarvliste, og omhandlar området mellom Orjen og Lovćen, inkludert alle dei små landsbyane i Risan- og Kotorbukta. Den naturlege hamna i Kotorbukta har vore folkesett i fleire tusen år. Illyrarar og grekarar koloniserte kysten frå 400 fvt. og etablerte hamnene Risan (Rhizon) og Kotor (Cattaro). På grunn av mangel på drikkevatn vart aldri fjella tett folkesett. Sjølv seint på 1900-talet vart snøflekkar i djupe groper brukt som vasskjelde for enkelte grender. I dag bruker ein i staden brønnar.

Geografi 
Fjellet får store nedbørsmengder i løpet av eit år, enkelte plassar opp mot 5 000 mm i året, mengder som er meir vanleg i tropiske regnskogar enn ved det tørre Middelhavet. Det kjem derfor mykje snø på fjelltoppane, og snøen kan stundom ligge til ut i juni. Sidan Orjen består av kalkstein har dei store nedbørsmengdene danna karstformasjonar i fjella (fjellet er vorte porøst), slik at sjølv om det kjem mykje regn og snø i området så renn det ikkje ned frå fjellet i elvar, men ned i kalksteinen. Mangelen på overflatevatn er med stort sannsyn den største årsaka til den spreidde busetnaden i området. Ein finn fleire tørre elvedalar rundt Orjen. Berre stundom vert desse fylt med vatn då snøsmeltinga skjer samtidig med kraftig regn. Flaum kan vere eit problem, og fleire karstsletter er kjend for langvarige flaumperiodar.

Orjen dekkjer eit område på om lag 400 km² og strekkjer seg 25 km frå Bosnia-Hercegovina i vest til Montenegro i aust. Orjen består av fire høge karstplatå, som er skilt frå kvarandre av ryggar. Tre nesten parallelle ryggar møter kvarandre i Zubački kabao, det høgaste punktet i Orjen. Ryggane som er mot nord er dei høgaste, og skjermar Bijela gora-platået frå middelhavskysten. Dei forskjellige platåa er Krivošije i aust, Bijela gora i nord, og Dobri do og Vrbanj i vest. Det er berre spreidde busetnadar på karstslettene rundt fjellet. Slettene Grahovo, Dragalj, Vrbanj, Krusevica og Grabalj er viktige jordbruksområde, og er dei einaste kommunkasjonslinjene i området. Orjen er ei stor hindring mellom kysten, Herceg Novi og Risan, og dei indre landsbyane Grahovo, Trebinje og Niksic.

Tektonisk er området svært aktivt, og ein har relativt ofte jordskjelv i området. Den adriatiske kontinentalplata søkk under Dei dinariske Alpane, og jordskjelv har stundom til og med danna tsunamiar

Fjelltoppar i Orjen

Kjelde 

Fjell i Montenegro
Fjell i Bosnia-Hercegovina
Internasjonale fjell i Europa
Den bosnisk-montenegrinske grensa
Trebević

Trebević er eit fjell sentralt i Bosnia-Hercegovina, like søraust for Sarajevo ved sida av fjellet Jahorina. Trebević er 1 627 meter høgt, og det nest høgaste av fjella omkring Sarajevo. 

I mellomalderen vart Trebević kalla Zlatni Do. Under Vinter-OL 1984 var Trebević, som fleire andre fjell rundt Sarajevo, åstad for fleire øvingar, slik som bobslede. Under kringsetjinga av Sarajevo hadde Trebević ei mørkare rolle sidan høgda var ein ideell stad for setje ut artilleri, og fjellet vart det viktigaste kampområdet. 

I dag er ikkje Trebević eit like viktig turistmål som Igman eller Bjelašnica, hovudsakleg på grunn av dei harde kampane som fann stad her tidleg på 1990-talet. Dei fleste landminene er i dag tatt bort, og ein høyrer ikkje lenger om sivile offer for minene. Det ligg fleire hotell, fjellhytter og liknande i området rundt fjellet. 

Fjell i Bosnia-Hercegovina
Treskavica

Treskavica er eit fjell sentralt i Bosnia-Hercegovina, like sør for Sarajevo. Det meste av fjellet ligg i Republika Srpska, medan ein mindre del i vest ligg innanfor Føderasjonen Bosnia-Hercegovina.

Med ei høgd på 2 088 meter er Treskavica det høgaste av Sarajevo-fjella, og berre 300 meter lågare enn det høgaste fjellet i landet. På klåre dagar med fint vêr kan ein sjå heilt til Montenegro og Adriahavet

Fjell i Bosnia-Hercegovina
Troglav

Troglav er den høgaste toppen i fjellkjeda Dinara, og symboliserer Dei dinariske Alpane, den lengste fjellkjeda på Balkan. Troglav ligg i Bosnia-Hercegovina, og er kalla opp etter Triglav, ein slavisk gud. Namnet tyder bokstaveleg  «med tre hovud».

Troglavgruppa er rundt 30 km lang og 15 km brei, og den største i kjeda. På nordvestsida er fjellet skild frå Dinaragruppa av Privijapasset (1 230 m), og i søraust frå Kamešnicagruppa av Vaganjpasset (1 173 m), som knyter Sinj i Kroatia saman med Livno i Bosnia. På nordaustsida ligg den store karstsletta Livno (Livanjsko Polje; 700 m), som er 65 km lang. På sørvestsida, i Kroatia, ligg elvedalen Cetina med den 15 km lange innsjøen Peruča (Peručko jezero).

Den sørvestlege sida (kroatiske sida) stig oppover i få steg. Dei første stega stig opp til rundt 1 500-1 600 m. Opp til rundt 1 100 meter er fjellsida skogkledd, stort sett av eik og agnbøk, medan området over er graskledd. Bak ligg eit søkk, som er ein labyrint av toppar opp til 1 700 m, ryggar og platå, i lag med traktforma søkk inn i mellom. På ein del av platået kalla Vještičja Gora (rundt 1 400 m), sør for Troglav, er det ein større bøkeskog, som er godt synleg mot gras og stein i bakgrunnen. Bak dette området stig hovudryggen oppover. 

Den nordaustlege sida (bosniske sida) er mykje brattare og stort sett skogkledd med bøk og gran. 

Fjell i Bosnia-Hercegovina

sr:Троглав
Vlašić

Vlašić er eit fjell midt i Bosnia-Hercegovina. Toppen av fjellet vert kalla Paljenik og er 1 943 m høgt. Fjellet har eit stort skisenter for vinterturisme, og gode forhold for ski, snøbrett og andre vinteridrettar. Fjellet er òg ein populær stad om sommaren for turgåing og uforstyrra villmark. 

Middeltemperaturen er 1 °C om vinteren, medan temperaturen om sommaren ligg på 14,2 °C i snitt. Om vinteren er det som regel mykje snø, opp til 1,5-2 meter snødekke, som gjerne ligg opp til fem månader i året. 

Den næraste bosniske byen er Travnik, men det er fleire overnattingsstader ved sjølve fjellet. 

I august 1992 var fjellet åstad for Koricaniklippe-massakren.

Bakgrunnsstoff
Offisiell side  (bosnisk)
Engelsk side 

Fjell i Bosnia-Hercegovina
PC-Avisa

PC-Avisa var det første elektroniske tidsskriftet i Noreg. Bladet kom ut med ti utgåver i 1993 og fem i 1994 og vart fritt distribuert på dei mange BBS-ane i Noreg, som nesten utan unnatak vart drivne friviljug av datainteressert ungdom.

Bladet vart utgjeve av Bærums-guten Øyvind Sæther som var 14 år da det kom ut med første nummeret, og vart utforma som ei sjølvutpakkande programfil som ein kunne lese ved hjelp av piltastane. Bladet synte i innhald klart tilhøyrigheita si til BBS-miljøet og inneheld mellom anna mange omtalar av PC-spel. Dei fleste utgåvene er bevart og finst framleis tilgjengeleg på nettet.

Bakgrunnsstoff 
 Arkiv over PC-Avisa 

Tidlegare norske tidsskrift
Skipingar i 1993
Nedleggingar i 1994
Javier Pérez de Cuéllar

Javier Pérez de Cuéllar de la Guerra () var ein preuviansk diplomat som tente som femte generalsekretær for Dei sameinte nasjonane frå 1. januar 1982 til 31. desember 1991.

I 1995 lukkast han ikkje i å vinne det peruvianske presidentvalet (Alberto Fujimori vann). Han var president for ministerrådet og utanriksminister frå november 2000 til juli 2001 etter at Fujimori gjekk av grunna korrupsjonsanklager.

I september 2004 trekte han seg som peruviansk ambassadør til Frankrike. Han budde seinare i Ulu Tiram i Johor i Malaysia.

Diplomatisk karriere 
Pérez de Cuéllar byrja arbeide for det peruvianske utansriksdepartementet i 1940 og diplomattenesta i 1944. Han heldt postar i Peru sine ambassadar i Frankrike, Storbritannia, Bolivia og Brasil, og tente seinare som ambassadør til Sveits, Sovjetunionen, Polen, Venezuela og Frankrike.

Han var med i den peruvianske delegasjonen i generalforsamlinga til SN sin fyrste sesjon i 1946 og i sesjonane frå og med den 25. til den 30. I 1971 vart han utnemnd til leiar for den peruvianske delegasjonen til SN, og representerte Peru i Tryggingsrådet i 1973 og 1974. Han tente som president av Tryggingsrådet under Kyproskrisa i 1974, og heldt stillinga som permanent representant for Peru fram til 18. september 1975, då han vart utnemnd som generalsekretæren sin representant for Kypros. I desember 1977 vende han attende til den peruvianske utanrikstenesta.

27. februar 1979 vart han utnemnd til visegeneralsekretær for SN for særskilde politiske forhold. Frå april 1981 tente han òg som generalsekretæren sin representant for Afghanistan. Han vitja i den samanheng Pakistan og Afghanistan i april og august det året for å bidra i forhandlingane der.

Generalsekretærskapen 
1. januar 1981 etterfylgde Pérez de Cuéllar Kurt Waldheim som generalsekretær. Han vart attvald i oktober 1986. I løpet av sine to periodar leia han mellom anna forhandlingane mellom Storbritannia og Argentina etter Falklandskrigen, og fremja Contadoragruppen sitt arbeid for fred i Sentralamerika. Han spela ein viktig rolle i forhandlingane om Namibia sitt sjølvstende, konflikten mellom Marokko og Polisariofronten i Vest-Sahara og i konflikten på Kypros. Han trådde av som generalsekretær i desember 1991, etter å ha neitta å tene ein tredje periode.

Generalsekretærar for SN
Peruanarar
Death metal

Death metal er ein undersjanger av heavy metal. Utviklinga av death metal starta på 1980-talet med band som Hellhammer og Possessed. Death metal tar oftast i bruk brutalt teknisk spel og "growl"-vokal.

Death metal-band 
 Hellhammer
 Celtic Frost
 Possessed
 Death
 Morbid Angel
 Deicide
 Carcass
 Entombed
 Atheist
 Napalm Death
 Nile
 Abomination
 Cannibal Corpse
 Dismember
 Pestilence
 Avulsed

Norske death metal-band 
 Blood Red Throne
 Cadaver
 Zyklon
 Darkthrone (tidleg)

Heavy metal
John F. Kennedy Space Center

John F. Kennedy Space Center (KSC) er eit amerikansk romfartsanlegg på Merritt Island i Florida. Senteret høyrer til National Aeronautics and Space Administration (NASA)

Anlegget har eit areal på 567 km² og sysselset rundt 17 000 menneske. Ettersom store delar av området er avstengt for ållmenheita er det ein roleg plass for mange ulike ville dyr, blant anna alligatorar. Ein liten del av området er turistområde der ein finn utstillingar, IMAX-kinoar, restaurantar og liknande.

Bakgrunnsstoff 
 Kennedy Space Center Home Page 
 CCAFS Space and Missile Museum
 besøkssenter

NASA
Florida
Skipingar i 1962
Bosna

Bosna (bosnisk kyrillisk: Босна) er den tredje lengste elva i Bosnia-Hercegovina, og vert rekna for ein av dei tre store, indre elvene i landet, i lag med Neretva og Vrbas. Dei tre andre store elvene som renn innom Bosnia-Hercegovina er Una i nordvest, Sava i nord og Drina i aust. Bosna har ei lengd på 271 km, og namnet har ikkje utanlandske variasjonar. På romarrtida var ho kalla Bosona, og ein meiner at dette er det illyriske opphavet til namnet Bosna.

Elveleie 
Bosna går gjennom Bosnadalen, det industrielle senteret i byen med nærare ein million menneske, i tillegg til fleire store byar. Dei største sideelvane til Bosna er Željeznica, Miljacka, Fojnica, Lašva, Gostović, Krivaja, Usora og Spreča.

Ho har sitt utspring ved Vrelo Bosne ved foten av fjellet Igman utanfor Sarajevo. Kjelda er eit av Bosnia-Hercegovina sine naturlege landemerker og turistattraksjonar. Frå her renn Bosna nordover, gjennom hjartet av regionen Bosnia, før ho munnar ut i elva Sava

Sjølv om elva ikkje renn innom andre land, renn Bosna gjennom mange kommunar og regionar i Bosnia. Frå kjelda ved Sarajevo kommune renn ho gjennom Zenica-Doboj kommune, regionen Doboj og  Posavina kommune.

På veg nordover renn Bosna gjennom byane Visoko, Zenica og Doboj.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bosna» frå ,  den 19. februar 2007.  

Sava
Elvar i Bosnia-Hercegovina
Ćehotina

Ćehotina (kyrillisk skrift Ћехотина), Ćeotina, Ćotina eller Čehotina er ei 125 km lang elv i Montenegro og Bosnia-Hercegovina, og er ei av dei høgre sideelvene til Drina.

Elveleie 
Ćehotina har sitt utspring i den montenegriske regionen Donji Kolašin, nær grensa til Serbia. Ho renn nordvestover og svingar seg gjennom dei høge fjellområda. Det er svært få busetnadar langs denne delen av elva, bortsett frå landsbyen Vrulje. Ho renn så forbi den austlege fjellsida av fjellet Korijeni, før ho går inn i Pljevaljska kotlina, og inn i byen Pljevlja. Vidare renn ho inn i regionen Podgora og gjennom landsbyane Radosavec, Židovići, Donja Brvenica og Gradac. Ćehotina renn så mellom regionen Bukovica i nord og den nordlege delen av fjellet Ljubišnja, og i eit par kilometer her dannar ho grensa mellom Montenegro og Bosnia-Hercegovina. Elva renn så gjennom landsbyane Vikoč, Falovići, Godijeno og Brusina før ho munnar ut i Drina, der byen Foča ligg.

Ćehotina renn berre 25 km i Bosnia-Hercegovina, medan resten er i Montenegro. Ho har ingen større sideelvar, og den viktigaste er Voloder, som munnar ut i Ćehotina nær Gradac.

Elva har stort potensiale vasskraftproduksjon, men er ikkje nytta enno. Elva er ein del av tilsigsområdet til Svartehavet (via Drina og Donau), og har sjølv eit nedslagsfelt på 1 237 km². Det er ikkje mogeleg med skipsfart på elva.

Kjelder 
 Mala Prosvetina Enciklopedija, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
 Jovan Đ. Marković (1990): Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

Denne artikkelen bygger på «Ćehotina River» frå ,  den 19. februar 2007.  

Cehotina
Cehotina
Miljacka

Miljacka er ei elv i Bosnia-Hercegovina. Ho er mest kjend for å vere elva som renn gjennom Sarajevo, og er nært knytt til byen. 

Miljacka er ei av sideelvene til Bosna, og har sitt utspring nær landsbyen Pale fleire kilometer aust for Sarajevo. Miljacka renn hovudsakleg frå aust mot vest. 

Miljacka er kjend for å ha rar lukt og brunt vatn, men innbyggjarane i Sarajevo er likevel glad i ho. Fleire vidkjende bruer går over elva, inkludert ei bru teikna av Gustave Eiffel, som bygde Eiffeltårnet, og Latinbrua som ligg nær der Franz Ferdinand vart skoten. Totalt er det 22 bruer over Miljacka. .

Kjelde 

Elvar i Bosnia-Hercegovina
Neretva

Neretva er ei elv i Bosnia-Hercegovina og Kroatia. Den totale lengda hennar er 225 km, der 203 km er i Herzegovina, og dei siste 22 km i Dubrovnik-Neretva kommune i Kroatia.

Den øvre delen av Neretva har krystallklårt og reint vatn, og er kanskje ei av dei kaldaste elvane i verda, og er ofte ikkje meir enn 7-8 °C midt på sommaren. Neretva har òg eit endemisk og svært skjørt dyreliv, som er utryddingstrua.

Neretva har sitt utspring i Dei dinariske Alpane og har skapt store gjel gjennom dei. Ho endar til slutt ut i ein vid dal med gode jordbruksforhold. Det er oppretta ein stor innsjø nær Jablanica, skapt av Neretva og minst tre demningar mellom Jablanica og Mostar.

Den bosniske regjeringa har nyleg framlagt planar om å la utanlandske investorar byggje fleire deminingar lenger oppe i elva, og øydelegge gjelet ho strøymer gjennom. Miljøvernsaktivistar har protestert og ønskjer å behalde dette vakre området uendra.

Dei mindre elvane Rakitnica, Rama og Trebižat munnar ut i Neretva frå høgre, medan elvane Buna og Bregava renn inn frå venstre. Dei siste 30 km av Neretva dannar ho eit avleiringsdelta før ho munnar ut i Adriahavet.

Den største byen Neretva renn gjennom er Mostar. Andre byar og landsbyar er Konjic, Metković, Jablanica, Čapljina i tillegg til den historiske landsbyen Počitelj.

Den Gamle Brua eller Stari Most er ei gamal bru over Neretva i Mostar, som opphavleg var bygd i 1556/1557 og står på UNESCO si verdsarvliste. Brua vart øydelagd av kroatar under krigen i Bosnia-Hercegovina 9. november 1993. Brua vart gjenreist og opna 23. juli 2004.

Kjelde 

Elvar i Bosnia-Hercegovina
Elvar i Kroatia
Villa Rotunda

Villa Rotunda er eit av dei mest kjende verka frå renessansen, og av skaparen Andrea Palladio.
Bygget, som eigentleg heiter Villa Almerico-Capra, vart reist i renessansetida, påbyrja i 1566 og fullført like etter hundreårsskiftet. Namnet «Almerico» er av byggherren, medan «Capra» kjem av brørne Capra som fullførte bygget etter at Palladio døydde.

Arkitektur 
Renessansen dyrka dei reine geometriske formene, kvadratet og sirkelen. Difor er hovudforma på huset kvadratisk, og romma er orientert ikring eit sirkelforma rom i midten av huset (ein «rotunde»). Huset har to gjennomgåande aksar som opnar det i fire retningar. Den stramme symmetrien om aksane styrker det geometriske uttrykket til bygget. Kryssingspunktet til aksane er i sentrum av rotunden, som er dekt av ein stor kuppel, og kringsett av ein baldakin med fire skjulte trapperom. I rotunden møter ein vertikal akse dei to horisontale aksane.

Ein kan oppleve sentreringa av huset både når ein ser det utanfrå, og når ein kjem inn til kjernepunktet. 
I renessansen kom menneske i fokus, på grunn av alle dei mange nyvinningar og ekspedisjonar som hende i denne tida. I arkitekturen fekk dette utslag i bygg som Villa Rotunda, som var ein kuliminasjon av retningar på jorda, og mot himmelen, men med mennesket i midten.

Landskap 
Villa Rotunda står i eit frodig åslandskap i Vicenza-dalen i det nordlege Italia. I tida då bygget blei reist var det ikkje uvanleg at rike kjøpmenn og andre borgarlege ville etablere utfluktsheimar ute på landsbygda. Her kunne ein halde større fester så ein kunne vise seg fram til sine medborgarar. Villa Rotunda er difor plassert på ein av dei høgaste åsane og med jambyrdige fasadar mot alle retningar. Huset, med si kubistiske form, verker difor som om det har fire framsider, og tek difor til seg landskapet frå alle kantar.

Fire portico-inngangar med svære trapper fører opp mot inngangen på kvar vegg. Dei svære trappane fører uterommet og landskapet med seg inn mot sentrum av huset, som ein kan sjå i god avstand på grunn av den store kuppelen på taket.

Bakgrunnsstoff 
Kommentarar og bilete på greatbuildings.com 

Italiensk arkitektur
Renessansearkitektur
Rzav i Zlatibor

Rzav (kyrillisk skrift Рзав) er ei elv vest i Serbia og aust i Republika Srpska i Bosnia-Hercegovina. Ho er ei 72 km lang sideelv til Drina frå høgre, og har sitt utspring frå dei to elvene Crni Rzav og Beli Rzav. Elva vert stundom kalla Veliki Rzav (kyrillisk: Велики Рзав; Store Rzav) eller Zlatiborski Rzav (kyrillisk: Златиборски Рзав; Rzav i Zlatibor).

Beli Rzav (kyrillisk: Бели Рзав; Kvite Rzav) er den kortaste av dei to kjeldeelvene til Rzav. Ho har sitt utspring på austsida av fjellet Zvijezda nær den bosniske grensa. Crni Rzav (kyrillisk: Црни Рзав; Svarte Rzav) er den lengste av dei to, og har sitt utspring i fjellet Čigota aust for fjellet Zlatibor. Etter desse to elvene renn i hop vert elva berre kalla Rzav. Ho munnar ut i Drina nær byen Višegrad.

Rzav har eit nedslagsområdet på 605 km², og høyrer til tilsigsområdet til Svartehavet.

Kjelder 
 Mala Prosvetina Enciklopedija, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
 Jovan Đ. Marković (1990): Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

Denne artikkelen bygger på «Rzav (Zlatibor)» frå ,  den 19. februar 2007.  

Elvar i Serbia
Elvar i Bosnia-Hercegovina