alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leif Juster

Leif Juster () var ein norsk skodespelar og teatersjef. Han er onkel til Rolf Just Nilsen.

Biografi 

Juster debuterte i 1931 og var knytt til teatera Chat Noir og Scala før han tok stillinga som teatersjef i det tidlegare Søilen teater i 1942, og døypte det om til Edderkoppen teater. Då Edderkoppen vart lagt ned i 1967, vart Juster tilsett på Oslo Nye Teater der han var fram til han vart pensjonert.

Leif Juster debuterte som filmskodespelar i 1933 og er kjent frå mange norske filmar, som:

 Fjols til fjells 
 Den forsvunnede pølsemaker
 Bustenskjold
 Freske fraspark
 Flåklypa Grand Prix (forteljarstemme)

Prisar og utmerkingar 

 Allereie i 1957 fekk Leif Juster Kongens fortenestmedalje i gull. 
 I 1969 vann Juster Leonardstatuetten.
 Han vart utnemnd til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1980.
 I 1991 vann Leif Juster Amandaprisen sin heiderspris.

Bakgrunnsstoff 
  Lydsnutt med Leif Juster 

Norske komikarar
Norske skodespelarar
Vinnarar av Amandaprisen
Folk frå Oslo
Kongens fortenestmedalje i gull
St. Olavs Orden
Norske teatersjefar
Granulært materiale

Eit granulært materiale er ei samling av åtskilde solide partiklar som tapar energi når dei kolliderer, til dømes sand, snø, kol, ris, nøtter og ulike pulver.

Ut frå gjennomsnittsenergien til kvar partikkel kan granulært materiale oppføra seg som fast stoff, væske eller gass. Det skil seg likevel frå meir homogene stoff på fleire måtar:

 Dersom materialet blir rista, kan det fordela seg skeivt, til dømes med større partiklar øvst.
 Materialet vil ofte setja seg fast i ein flaskehals
 Granulært materiale kan rasa ut i skred

Bakgrunnsstoff 
 NTNU om granulære materiale
Sinus

Sjå òg anatomisk sinus

Sinus er ein av dei trigonometriske funksjonane. Sinus til ein vinkel i ein rettvinkla trekant er lik den motståande kateten delt på hypotenusen. Sinus kan òg definerast ut frå einingssirkelen. Der er sinus til ein vinkel lik y-verdien til ytste punktet på vinkelbeinet.

Andre trigonometriske hjelpemiddel:
 cosinus
 tangens

Trigonometri
Elementære spesialfunksjonar

no:Trigonometriske funksjoner#Sinus, cosinus og tangens
Krystall

Ein krystall er eit fast stoff bygd opp av atom, molekyl eller ion som er ordna i eit regelmessig, gjentakande mønster i alle retningar.

Den regelmessige indre oppbygninga gjev seg ofte eit ytre uttrykk i plane avgrensingsflater. Ordet krystall blir særleg brukt om slike velavgrensa lekamar, medan krystallinsk generelt syner til stoff som har ein ordna indre oppbygning, i motsetnad til amorfe stoff. Dei fleste faste stoff er bygd opp av krystall (er krystallinske), til dømes mineral og bergartar, metall, såpe og gummi. Eit viktig unntak er glas, som i røyndomen er ei underkjølt væske. Læra om krystalla blir kalla krystallografi. Sjå òg krystallfysikk, krystallkjemi og krystallstruktur.

Som regel vil væsker danna krystallar når dei blir omdanna til faste stoff på grunn av endringar i temperatur eller trykk. Under ideelle tilhøve vil resultatet vera éin krystall der alle atoma fell på plass i den same krystallstrukturen, men som regel vil mange krystallar dannast på likt under prosessen.

Kjelder
Krystall: fysikk. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 20. november 2013 frå http://snl.no/krystall%2Ffysikk.
Damp

Damp er gassfasen til eit stoff ved romtemperatur, som normalt ville hatt enten fast form eller væskeform. 

Sjølv om damp og gass ofte ukorrekt vert brukt om ein annan, er damp ein gassfase som er i termodynamisk likevekt med væskefasen eller den faste forma av stoffet i temperatur under kokepunktet til stoffet. Når eit stoff er i gassfasen er temperaturen så høg at ein ikkje samtidig kan ha væskefasen eller den faste fasen av stoffet. Ei væske eller eit fast stoff treng ikkje koke for å frigje damp. Det atmosfæriske kokepunktet til ei væske er temperaturen der damptrykket er lik ei atmosfære. Sjå vassdamp.

Damptrykket er likvektstrykket til ei væske (eller eit fast stoff) ved ein spesifikk temperatur. Damptrykket til ei væske eller eit fast stoff (reint eller i ei blanding) er ikkje påverka av trykket i kontakt med væska eller det faste stoffet. 

For tofasesystem (t.d. to væskefasar), er damptrykket til systemet summen av damptrykket til dei to væskene.

Døme 
 Parfyme inneheld kjemikaliar som vert damp ved forskjellig temperatur. 
 Luft inneheld vassdamp som kan kondensere til små dropar, som ein kan sjå som skyer, tåke og dis.

Trivia 
Brennbare væsker brenn ikkje når dei vert sett fyr på. Det er dampskya over væska som brenn viss dampmengda er mellom den låge og øvre eksplosjonsgrensa til væska.

Sjå òg 
 Fordamping
 Vassdamp
 Temperatur
 Dampmaskin

Kjemiske eigenskapar
Gassar
Deposisjon

Deposisjon er ein prosess der vassdamp går direkte frå gassform til fast stoff i omgjevnader som er under frysepunktet. Den motsette prosessen heiter sublimasjon.

Snø kan bli til ved deposisjon i skyene, medan rim blir til på same måten nær bakken.

Atmosfærisk termodynamikk
Vatn
Faseovergangar
Snøkanon

Ein snøkanon er ein maskin brukt til å laga kunstig snø. Maskinen verker ved å atomisera vatn ved hjelp av trykkluft for så å lata det kondensera til kunstsnø. Maskinen blir ofte brukt i skibakkar i tillegg til vanleg snø for å forlenga skisesongen. Kunstsnøen er òg slitesterk og vert mellom anna nytta i skiidrett for å mest mogeleg like konkurransevilkår. 

Snøkanonar som nytta høgt trykk kom først i bruk i 1960-åra, via eit langt røyrsystem. Viftekanonen er større med nyare teknologi, som produserer trykkluft på staden. Begge teknologiane krev derimot mykje energi, og meir enn 300 000 kWh/år er ikkje uvanleg. Viftekanonen nyttar derimot minst energi.

Kjelder 

Snø
Kuldemaskinar
Vêrmodifisering
Per Øyvind Heradstveit

Per Øyvind Heradstveit () var ein norsk journalist. Han var tilsett som programmedarbeidar i NRK i mange år frå 1956. I åra 1988-1992 var han NRK sin korrespondent i London. I norsk fjernsyn var han også ein av pionérane; saman med Kjell Arnljot Wig innførte han debattforma i dette mediet gjennom programposten Åpen post.

Bakgrunnsstoff 

 NRK.no - Minneord over Per Øyvind Heradstveit
 Aftenposten - notis om dødsfall

Norske journalistar
Programleiarar for NRK
Folk frå Kvam
Den norske unitarkirke

Den norske unitarkirke (Unitarforbundet) er forbundet for unitaristar i Noreg. Unitarisme, som òg går under namna «unitarisk kristendom» eller «kristenunitarisme», er ei retning av kristendommen som byggjer på trua om at Gud er eineveldig og éin, og forkastar dermed idéen om ei likeverdig treeinigheit. Unitarismen talar for eit dogmefritt syn, altså at tru er individuell og blir skapt i møtet mellom Gud og individet. Mennesket er ansvarleg for å tolke si tru individuelt, utan korrigerande læresetningar. Ulike individ kan ha ulik tolking. Likevel har dei ulike kristenunitariske trussamfunna ein felles truskjerne. Denne kjernen blir kalla trusprinsippa og er i stadig utvikling.

Den norske unitarkyrkja vidarefører den kristne tradisjonen som i dag lever i dei ungarske og rumenske unitarkyrkjene, men legg òg vekt på å praktisere ein felles mosaisk arv. På det viset skil kyrkjesamfunnet seg òg frå andre kristenunitarkyrkjer. Den norske unitarkyrkja ligg nær opp til den unitariske Szekler-sabbatarianismen og representerer truleg i dag det nærmaste ein i ein kristen samanheng kjem til reformjødisk tru og praksis. Dette kjem særleg til syne ved at ein held sabbaten frå fredag kveld til laurdag kveld og feirar denne etter jødisk rituale. Mennene ber kippá (jødisk kalott). I tillegg til dei tradisjonelle kristne høgtidene feirar ein jom kippúr, rosj hasjaná, sukkót (lauvhyttefesten), hanukká, purím, pesah (jødisk påske) og sjabu‘ót (vekefesten eller jødisk pinse). Nærleiken til jødedommen er grunna i synet at kristendommen må forståast gjennom eit jødisk perspektiv.

Historie 

I 1568 vart den transilvanske unitarkyrkja stifta av biskop Frans David. Etterfølgjarane hans vart seinare kalla unitarar fordi dei avviste treeinigheitslæra og meinte at Jesus var eit menneske og ikkje noko anna.

I 1894 etablerte unitarpresten Hans Tambs Lyche det første unitariske tidsskrift i Noreg, Frie ord, og året etter grunnla den norske unitarpresten og forfattaren Kristofer Janson den første unitarkyrkja i Noreg. Før dette (i 1888) vart Nina og Edvard Grieg dei første norske unitarane som var busette i Noreg. Dette kyrkjesamfunnet vart godkjent av Stortinget som landets andre dissentarsamfunn og var aktivt fram til 1937, da det vart avvikla. På hundreårsdagen etter grunnlegginga (1995) atteroppstod delar av kyrkjesamfunnet som småe unitargrupper i Oslo-området, og 1. januar 2004 etablerte desse gruppene, i nær kontakt med dagens transilvanske unitarisme i Ungarn og Romania, trussamfunnet Unitarforbundet (Den norske unitarkirke). I 2005 vart kyrkja registrert hjå fylkesmannen i Østfold, og Det kongelege kultur- og kyrkjedepartementet innvilga einerett til namnet Unitarforbundet (Den norske unitarkirke), som i dag er det offisielle namnet på kyrkja. Den siste tida har det utvikla seg praksis for berre å bruke namnet Den norske unitarkirke.

Kjelder 
 «Den norske unitarkirke» på Bokmålswikipediaen

Bakgrunnsstoff
 Den norske unitarkirke
 The Quick Guide to the History of Nordic Unitarianism 

Registrerte trussamfunn i Noreg
Norske unitarkyrkja, Den
Protestantiske kyrkjesamfunn
Patogenese

Patogenese (frå gr. pathos, sjukdom og genesis, opphav) er ei medisinsk nemning på årsaker til utvikling av sjukelege tilstandar eller sjukdom.

Sjå òg 
 Patognomi
 Patologi

Biologi
Patologi
Patognomonisk

Adjektivet patognomonisk (frå gr. páthos, sjukdom og gnōmon, avgjere) blir ofte bruka innan medisinen for å skildra typiske kjenneteikn ved sjukdommar.

Patognomonisk tilkjennegir tilstrekkeleg førekomst av distinkte eller karakteristiske kjenneteikn på sjukdom eller patologiske tilstandar, slik at det kan stillast ein diagnose ut frå desse. Ein skildrar soleis symptom og sjukdomsteikn som patognomoniske for å vektleggja sannsynet for ein spesifikk diagnose. Døme på eit patognomonisk funn er Kopliks flekkar i munnhola. Dette sjukdomsteiknet er eineståande for meslingar.

«Patognomisk» er ei vanleg feilstaving av ordet.

Sjå òg 
 Patogenese
 Patologi

Medisinsk terminologi
Symptom og sjukdomsteikn
Medisinsk diagnose
Samernas Riksförbund

Samernas Riksförbund, eller Svenska Samernas Riksförbund (SSR, nordsamisk Sámiid Riikkasearvi) er ein takorganisasjon for samebyar og sameforeiningar i Sverige. 42 av dei 51 svenske samebyane og 14 lokale sameforeiningar er med i SSR.

Organisasjon 

SSR har kansli i Umeå med fire tilsette, og eit styre med 7 medlemmar. Leiar er Per Gustav Idivuoma.

Bakgrunnsstoff 

 Nettstaden til Svenska Samernas Riksförbunds

Samisk politikk
Svenske organisasjonar
Samiske organisasjonar
Same Ätnam

Same Ätnam er ein samisk organisasjon i Sverige. Same Ätnam vart stifta i 1944 og har som mål å arbeide for samiske interesser, framfor alt interessene til duodji-utøvarar, men også for andre kulturelle spørsmål.

Bakgrunnsstoff 

 Same Ätnam si heimeside 

Samisk politikk
Samiske organisasjonar
Skipingar i 1944
Hn/Segn

Ei segn er ei stutt forteljing som lìver på folketunga, og som gjev seg ut for å vera sann. Segner fortel ofte um yvernaturlege hendingar i eldre tid, og skal gjerne tyda ut bisnelege ovringar og merkjelege ting i landskapet (til dømes korso ein svær stein hev hamna midt ute på ei beitemark). Ei segn kann vera tid- og stadfest og handla um namngjevne og historiske personar, i motsetnad til æventyri.

Ordet segn heng saman med å segja.

Bakgrunnsstoff 
 Segner i Sunnhordland 

Hn/Eventyr
Hn/Litteratur
4H

4H er eit nettverk av barne- og ungdomsorganisasjonar over heile verda. I Noreg er rørsla representert av 4H Norge. 
4H blei opphavleg til i USA tidleg på 1900-talet. Dei fire H-ane i namnet står for hovud, hjerte, hender og helse.
4H har sterke røter i landbruket og driv mellom anna eigne gardar og setrar.

4H i USA vert administrert av det amerikanske landbruksdepartementet, medan den norske organisasjonen er heilt sjølvstendig. 

4H er religiøst og politisk nøytral. Organisasjonen har som mål å utvikle samfunnsengasjement, ansvar og respekt blant ungdom gjennom at dei driv sitt eige organisasjonsarbeid. 

4H sitt motto er «å lære ved å gjere». Ved at medlemmene i den lokale klubben sjølv vel sitt eige styre, blir det drive demokratiopplæring i praksis. Eit mål er at ungdommen sjølv skal drifte klubben med så lita innblanding frå dei vaksne (klubbrådgjevarar) som mogleg. 

Ein kan bli medlem av 4H frå ein er 10 år, og heilt til fylte 26 år. Ein 4H-medlem har eit prosjekt kvart år, der det blir stilt krav til korleis prosjektet skal gjennomførast. Alle 4H-klubbane har haustfest, ofte i oktober, der medlemmane stiller fram prosjekta sine. Under haustfesten blir oppgåvene vurderte, og viss ein står, får ein eit merke som bevis, samt eit dokument som er underskrive av den som har vurdert oppgåva. Ein går gjennom fire stadium når ein er i 4H. Når ein byrjar som 10-åring er ein aspirant, når ein blir 12 år blir ein junior. Når ein har gått i 4H i over fem år, blir ein senior. Det siste året i 4H får ein det som er målet for 4H-arane, nemleg plaketten. Det er eit prov på at ein har gjennomført 4H-programmet og har fått godkjent eit visst tal 4H-prosjekt. Det vanlegaste er å motta plaketten som 18-åring. 4H-vitnemålet blir gjerne lagt ved t.d. jobbsøknader. Ein del vel å halde fram med 4H sjølv etter plaketten, då som alumnar. Alumnane er ofte ressurspersonar ved arrangement for «vanlege» medlemmar.

4H arrangerer landsleir annankvart år. Fylka har sine eigne fylkesleirar. Mange har òg aspirantleirar.

4H-lyftet
Vi lover å arbeide mot det mål å bli en ungdom med klart hovud, varmt hjerte, flinke hender og en god helse.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «4-H» frå ,  den 17. desember 2016.  
 
 startsiden.no

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til 4H Norge

Ungdomsorganisasjonar
Skipingar i 1902
KRIK

Kristen idrettskontakt, KRIK, er ein kristen ungdomsorganisasjon som har som mål å knyta band mellom idretten og kyrkja. KRIK vart starta etter initiativ frå presten Kjell Markset i 1981.

Mottoet til organisasjonen er: "KRIK ønsker å bevare, inspirere og vinne idrettsfolk til kristent liv både i idrettslag og menighet."

Idrettspersonlegdommar som Rune Bratseth, Ole Kristian Furuseth, Kristen Skjeldal, Anders Rambekk, Marie Knutsen, Gro Marit Istad Kristiansen, Marius Johnsen og Andreas Håtveit er profilerte idrettsfolk som har framstått som ambassadørar for KRIK. Tidlegare miljøvernminister Knut Arild Hareide er med i styret i KRIK.

Ved 25-årsjubileet hausten 2006 hadde organisasjonen nær 11 000 medlemmer i Noreg. Systerorganisasjonen CHRISC (Christian Sports Contact) hadde rundt 18 000 medlemmer i Aust-Afrika.

I 2002 mottok KRIK Brobyggerprisen og i 2005 Petter Dass-prisen for arbeidet sitt.

Organisasjon 

KRIK består av fleire organisasjonsledd. Kontakt med medlemene føregår i stor grad gjennom dei over 350 lokallaga spreidde rundt om i landet, der medlemene møtest og har trening på regelmessig basis. Deretter kjem kretsstyra, distriktskoordinatorane som styrer med oppsett av buss til leirane og kontakt med lokallaga. Administrasjonen styrer med den daglege drifta av organisasjonen, landsstyret forvaltar midla til KRIK og set opp langtidsplaaer. Øvst er generalforsamlinga som møtest ein gong annakvart år.

Hovudkontoret til Krik i Oslo er på Ullevaal Stadion.

Arrangement 

KRIK arrangerer fleire leirar og arrangement; dei fem største regelmessige leirane er Explore, Action, ActionNord, KonfAction og Arena.

Explore er ein nyttårsleir som vert arrangert i Håkons Hall på Lillehammer. Deltakarane kan vera med på mange forskjellige aktivitetar i løpet av leiren, mellom anna alpint, snøbrett, jibbing, skeleton, bob, winter adventure, fotball og volleyball.

Dei andre 4 er sommerleirar. Action og ActionNord er for ungdommer mellom 14 og 17 år. Action finn stad i Bø i Telemark. ActionNord vart arrangert fyrste gong sommaren 2008, og vert arrangert i Geitvågen utanfor Bodø. KonfAction blir også arrangert i Bø, men er for konfirmantgrupper. Arena har ungdommar frå 16 og oppover som målgruppe, og vert arrangert på Dvergsnestangen ved Kristiansand. På føremiddagen på leirane er det aktiviteter, medan resten av dagen er fritid.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.krik.no

 Denne artikkelen bygger på «KRIK» frå , den 11. mai 2009. 
 

Norske ungdomslag
Kristne organisasjonar
Skipingar i 1981
Alkymi

Alkymi (arabisk al-kimiya) er ei nemning på ein vitskap i eldre tid, ein protovitskap som var forløpar for moderne kjemi. Ein alkymist blanda ulike stoff og utsette dei for varme og anna påverknad for å prøva å laga verdfulle ting som til dømes gull. 

Alkymi har ikkje plass i moderne vitskap, men finst framleis i esoteriske kretsar og kan brukast som symbolspråk til dømes i den teoretiske psykologien.

Historie 

Gjennom mellomalderen dreiv alkymistane hovudsakleg med forsøk på framstilling av gull og kjærleiksdrykkar, med varierande hell. Tankar om at ein skulle kunna framstilla allereie kjente stoff, til dømes gull, ved å blanda andre stoff, er basert på Aristoteles' teori om at alle stoff i sin tur er oppbygde av dei fire elementa i ulike blandingar. Ved å blanda ulike stoff i rette forhold skulle ein kunna få fram kva som helst for andre stoff. Namnet på alkohol er ein arv frå alkymistane. Deira tankesystem bygde på ulike mengder av magi, platonisme, gnostisisme og andre no utdøydde samanblandingar av den materielle og andelege verda. Ei seigliva oppfatning var til dømes at varme var ein slags væske som fanst inni materien, og at brennbare stoff inneheldt eit særleg «eldstoff» kalla flogiston.

Alkymi har alltid vore populært i okkulte kretsar, og nådde ein topp på 1800-talet, då blant andre August Strindberg eigna seg til dette under sterk påverknad av Emanuel Swedenborgs tankar. Under eit eksperiment lykkast han å framstilla svovelkis av jern og svovel, og trudde han hadde framstilt ekte gull. Tanken vart teken opp av Carl Gustav Jung, som skreiv om individuasjonsprosessen med alkymien som symbolspråk og teorien om ein gjeven orden til all utvikling. Under Jungs påverknad har seinare alkymien på 1900-talet påverka nyreligiøse rørsler, men òg forskarar i ulike kulturvitskapar.

Sjølv om ein ikkje kunne sjå på alkymien som vitskap, gjorde alkymistar mange viktige tekniske oppfinningar, til dømes destillasjon, og dei oppdaga òg einskilde stoff som kvikksølv.

Sjå også 
 Dei vises stein
 Klassiske element
 Hermes Trismegistus og hermetismen
 Maria frå Alexandria
 Nicollas Flamel
 Rosencreuzarane

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Virtual Alchemy library
 Alchemical writings

Kjemihistorie
Gull
Esoteriske åndsretningar
Historiske yrke
Hermetisme
Tidlegare vitskaplege teoriar
Brunnpissar

Brunnpissar er ei nemning på ein person som forkludrar den offentlege debatten ved å koma med usaklege skuldingar mot motparten.

Uttrykk
Skjellsord
Byllepest

Byllepest er den vanlegaste forma for pest og har stått bak fleire epidemiar og pandemiar gjennom historia. Svartedauden på 1300-talet var sannsynlegvis ein byllepestpandemi. I dag er sjukdommen lite utbreidd, men finst framleis i nokre område.

Infeksjonssjukdommen er forårsaka av bakterien Yersinia pestis og er kjenneteikna av lymfeknutar som hovnar opp til store, væskefylte byllar. Desse kan det gå koldbrann i slik at dei får ein blåsvart farge. Same bakterien kan òg føra til lungepest (lungebetennelse) eller blodforgifting (sepsis) ved at dei spreier seg i kroppen med blodet. I nokre høve kan dei også føra til hjernehinnebetennelse (meningitt).

Byllepest vert spreidd til menneske med lopper frå gnagarar og rotter.  Byllepest hadde, slik han arta seg i seinmellomalderen, ein letalitet på 50-60 %. I moderne tid har sjukdommen ein letalitet på 30-60 %. Byllepest kan behandlast med antibiotika, og tidleg behandling gjev betre prognosar.

Frå 2010 til 2015 blei det rapportert om 3 248 tilfelle av pest i heile verda. 584 av dei førte til dødsfall. I dag er sjukdommen vanlegast i Afrika, og mest endemisk i Den demokratiske republikken Kongo og på Madagaskar. Han finst også i Peru.

Galleri

Kjelder

Pest
Infeksjonssjukdommar

de:Pest#Beulenpest
it:Peste#Peste bubbonica
pl:Dżuma#Patogeneza, objawy i rozpoznawanie
Fana i Mali

Sjå òg Fana i Bergen

Fana er ein by i Koulikororegionen i Mali Region]] med rundt 25 600 innbyggjarar.

Byen er eit viktig senter for bomullsproduksjon, og produserer nest mest bomullstekstilar i landet, etter Koutiala. Compagnie malienne pour le développement du textile (CMDT) har fleire fabrikkar her.

Forum des peuples blei halde her i 2005.

Byar i Mali
Enevold Brandt

Enevold Brandt () var ein dansk greve. Han fekk i 1769 ei stilling som kammerherre ved kong Kristian VII av Danmark-Noreg sitt hoff. 

Brandt vart ein samansvoren av Struensee. Struensee skaffa seg sterk innverknad på statsstyringa, i og med at kongen var psykisk sjuk. Dei vart arrestert saman natta til den 17. januar 1772, tiltalt og dømd for majestetsfornærming. Dommen vart sett ut i livet på Øster Fælled den 28. april 1772. Struensee og Brandt fekk begge fyrst hogge av høgre hand, og kort etter heldt bøddelen opp hovuda deira framfor folkemengda. Kroppane vart parterte og lagt på steile og hjul. Hovuda og hendene vart sett på ein stake.

Bakgrunnsstoff 
 Brandt, Enevold Dansk biografisk Lexikon på Prosjekt Runeberg

Folk frå dansketida
Dansk adel
Folk avretta ved halshogging
Folk frå København
Jan Derek Sørensen

Jan-Derek Sørensen () er ein norsk fotballspelar, frå Romsås i Oslo. Han slo igjennom i Lyn i 1992, der han spela 49 seriekampar frå 92-94. Seinare spela han for Bodø/Glimt og Rosenborg. Etter eit tid i Borussia Dortmund gjekk han attende til Lyn. I 2004 blei han toppskårar i klubben med berre ni mål. Han gjekk til Vålerenga i november 2005. I 2008 spelar han for Bodø/Glimt. Han har spela over 20 landskampar for Noreg. Han spelar spiss og ving.

Lag:
 Lyn 1992 - 1994
 Bodø/Glimt 1995 - 1997
 Rosenborg 1998 - 2000
 Borussia Dortmund 2000 - 2002
 Lyn 2003 - 2005
 Vålerenga 2006 - 2007
 Bodø/Glimt 2008

Kjelde 
 Bokmåls- og riksmålswikipediaen

Norske fotballspelarar
Lyn-spelarar
Bodø/Glimt-spelarar
Vålerenga-spelarar
Borussia Dortmund-spelarar
Idrettsutøvarar frå Oslo
Norske landslagsspelarar i fotball
Briksdalsbreen

Briksdalsbreen er ein brearm av Jostedalsbreen. Briksdalsbreen ligg på nordsida av Jostedalsbreen, i Briksdalen, inst i Oldedalen i Stryn kommune i Vestland. Briksdalsbreen endar i det vesle Briksdalsbrevatnet (346 moh). Breen er ein av dei lettast tilgjengelege i landet og difor ein av dei mest vitja. 

Brefronten har trekt seg kraftig tilbake dei seinaste åra. I 1996–97 låg brefronten ved utløpet av Briksdalsbrevatnet. I 2004 låg brefronten 230 meter bak utløpet av Briksdalsbrevatnet.

NVE har sidan 1900 gjort frontmålingar av Briksdalsbreen.

Isbrear i Stryn
Turistmål i Vestland
Jostedalsbreen nasjonalpark

Jostedalsbreen nasjonalpark er ein nasjonalpark som vart oppretta i 1991. Nasjonalparken ligg i kommunane Sogndal, Gloppen, Stryn, Sunnfjord og Luster i Vestland.. Parken er på 1310 km², der om lag halvparten er dekt av bre. Nasjonalparken omfattar sjølve Jostedalsbreen i tillegg til ein del nabobrear.

Sjå òg 
 Jostedalsbreen nasjonalparksenter

Bakgrunnsstoff 
 Direktoratet for naturforvalting, informasjon om Jostedalsbreen.
 PDF-kart
 DNT turplanleggar

 
Nasjonalparkar i Noreg
Verneområde oppretta i 1991
Verneområde i Vestland
Geografi i Sogndal
Geografi i Gloppen
Geografi i Stryn
Geografi i Sunnfjord
Geografi i Luster