alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bartre

Bartre (Pinophyta) er nakenfrøplantar som finst mest overalt i verda (unnateke polane, ørken og nokre øyer.) Bartrea er kjenneteikna av nål- eller skjelforma blad. Rekkja inneheld dei største, lengstlevande og høgste levande organismane i verda.

Det er ikkje fullstendig semje om den innbyrdes klassifiseringa av bartre. Alle er samde om at rekkja Pinophyta inneheld berre éin klasse, Pinopsida. Denne klassa har berre éin nolevande orden, Pinales, som inneheld seks eller sju familiar. Somme foreslår at familiane Taxaceae og Cephalotaxaceae skal vera i sin eigen orden.

Alle bartre har ved. Flestalle er tre, nokre få er buskar. Bartre har korkje blomar eller frukter i rett biologisk forståing, men dei hannlege og holege kjønnsorgana vert ofte omtalte som blomar, og arillus som blir danna kring frøet hjå somme artar (særleg barlindfamilien) er ofte kalla for frukt. Det er likevel viktig å skilja mellom desse sokalla blomane og fruktene og ekte blomar og frukter, som berre finst hjå dekkfrøplantar.

I likskap med andre nakefrøplanterekkjer er det relativt få bartreartar, ca. 600.

Bartre i Noreg 

I Noreg finst ca. 30 bartreartar, frå ti slekter i tre familiar (barlindfamilien, furufamilien og sypressfamilien).

Ordenar og familiar
 Cordaitales  †
 Pinales (Furuordenen)
 Pinaceae (Furufamilien)
 Araucariaceae (Apeskrekkfamilien)
 Podocarpaceae
 Sciadopityaceae (Skjermgran)
 Cupressaceae (Sypressfamilien)
 Cephalotaxaceae
 Taxaceae (Barlindfamilien)
 Vojnovskyales  †
 Voltziales  †

Kjelder 

 Bartre på engelsk wikipedia
 Tree of Life 
 Database over nakenfrøplantar på nettet
 Artsdatabanken

Bakgrunnsstoff

 
Nakenfrøingar
Høgaste fjella i verda

Dette er ei liste over dei 109 høgaste fjella i verda. Dei ligg alle i Asia. Berre toppar som reknast som sjølvstendige fjell er tekne med i lista, ikkje sekundære toppar som er ein del av ein større toppformasjon.

Høgaste fjell i heile verda

Høgaste fjell i kvar verdsdel

Sør-Amerika

Nord-Amerika

Afrika

Europa

Oseania

Antarktis

Fjell
Lister over fjell
Høge ting
Spedbarn

Spedbarn eller baby viser til ungar frå dei er nyfødde til dei er noko over eitt år gamle. Dette tidlege stadiet av menneskelivet er kjenneteikna av at ein ikkje kan gå (godt), tala, eta vanleg mat eller ta vare på seg sjølv på noko vis. Spedbarn er også meir sårbare enn eldre menneske, kroppen deira har til dømes dårlegare temperaturregulering , lite utvikla immunitet og fordøying og så vidare. Dei er derfor heilt avhengige av omsorg frå folk i ei foreldrerolle. Samstundes utviklar spedbarna seg raskt – dei veks, utforskar omverda og lærer å bruka evnene sine til å kommunisera, røra på seg og fungera elles.

Sjå òg 
 Barnemat
 Morsmjølk

Bakgrunnsstoff 

Barn
Unge

Ein unge er avkommet etter eit virveldyr. Hos mange artar eller slekter er det eigne nemningar for ungane. Før ungen vert fødd, vert han kalla eit foster.

Ulike nemningar for ungen:
 Barn (eller unge) hos menneske
 Kvalp hos hundar
 Kalv hos storfe og andre drøvtyggarar
 Lam hos sau
 Kje eller killing hos geiter
 Føl eller fole hos hestar
 Kylling hos hønsefuglar
 Yngel hos fisk

Formeiring
 
Zoologi
Vaksen

Ein vaksen er ein person som blir rekna som fullt utvaksen og klar til å delta i samfunnet, til dømes gjennom arbeidsliv, ekteskap, økonomisk ansvar og politisk deltaking. I moderne tid vil dette gjerne seia etter at ein når myndig alder, i meir tradisjonelle samfunn gjerne frå ein når puberteten.

Før ein er vaksen blir ein rekna som barn eller ungdom. Vaksne kan delast inn etter kjønn, som kvinne og mann.

Sjå òg 
 bar og bat mitsva
 konfirmasjon
 seksuell lågalder

Menneske
Aldersgrupper
Aconcagua

Cerro Aconcagua er det høgaste fjellet i Sør-Amerika, og det høgaste fjellet i verda utanom Asia. Det ligg i Andesfjella i Argentina. Toppen ligg fem kilometer frå San Juan-provinsen og 15 kilometer frå grensa til Chile. Aconcagua er den høgaste toppen på den vestlege og den sørlege halvkula, og er ein Seven Summits.

Aconcagua er knytt til Valle de las Vacas i nord og aust og Valle de los Horcones Inferior i vest og sør. Fjella og omgjevnadane er eit verneområde. Fjellet har mange isbrear rundt seg, dei største ligg i nord-aust og aust.

Sjå òg 
 Ojos del Salado

Bakgrunnsstoff 

Fjell i Argentina
Seven Summits
Jeannetteøya

Jeannetteøya (russisk Остров Жаннетты, Ostrov Zjannetty) er den austlegaste øya i DeLong-øyane i Aust-Sibir-havet. Ho vart oppdaga i 1881 av «Jeannette»-ekspedisjonen, leia av kapteinløytnant George W. DeLong. Ho er den nest minste øya i DeLong-øyane, er 2 km lang og har eit areal på om lag 3,3 km². 

Den høgaste toppen på øya ligg 351 meter over havet. Ho er hovudsakleg dekt av isbrear og kornsnø. Øya vart kravd av USA i 1881, men er i dag underlagt Russland.

Geologi 
Jeannetteøya består av folda gråvakke frå paleozoikum med konglomerat frå kenozoikum over. Gråvakken er grov og inneheld bitar av konglomerat her og der. Ein diskordans skil konglomeraten frå kenzoikum frå gråvakken under. Konglomeraten frå kenozoikum inneheld runde småstein, større steinar og blokker av kvarts, sandstein, kvartsitt, dioritt, andesitt-basalt og endra granitt.

Historie 
Den amerikanske utforskaren og kapteinløytnanten George W. DeLong sette ut i 1879 om bord på «Jeannette» for å finne ope farvatn i Nordishavet nær Nordpolen og håpte å nå Wrangeløya. Skipet hamna derimot i pakkisen nær Heraldøya i september 1879 og vart fanga. Fartøyet dreiv mange hundre kilometer med isen og passerte nord for Wrangeløya. I mai 1881 kom dei til Jeannetteøya og Henriettaøya. Mannskap frå skipet gjekk i land på øya med det amerikanske flagget og erklærte ho amerikansk eigedom.  Ekskursjonen var leia av George W. Melville og dei gjekk i land 2. eller 3. juni, bygde ein varde og plasserte eit dokument om hendinga inne i varden. 

Under den russiske polare hydrografiske ekspedisjonen leia av Boris Vilkitskij i 1914-1915, kom isbrytaren «Vajgatsj» til Jeanetteøya for å kartlegge henne og Henriettaøya, men tjukk is stoppa dei. I 1916 gav den russiske ambassadøren ut eit offisielt notat som sa at Russland rekna Jeanetteøya og fleire andre arktiske øyar som ein del av Det russiske riket. Dette kravet vart seinare opprettheldt av Sovjetunionen

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jeannette Island» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 De Long, Emma, ed., 1883, The Voyage Of The Jeannette: The Ship og Ice Journals Of George W. De Long, Volume II Houghton Mifflin og Company. Vitja 30. juli 2008.
 

DeLong-øyane
Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Aust-Sibir-havet
Kamennyjeøyane

Kamennyjeøyane (russisk Каменные Острова; Ostrova Kamennyje) er ei øygruppe dekt av tundravegetasjon. Dei ligg i Karahavet, utanfor kysten av Sibir og vest for munningen til elvane Pjasina. 

Dei største øyane er (frå aust til vest): 

 Morzjovo med ein diameter på 4 km. Ho ligg nærast land, om lag 11 km frå kysten av Sibir. 
 Koltsjakøya er kalla opp etter Aleksandr Koltsjak. Ho er lang og smal og har ei lengd på om lag 15 km. Under Sovjetunionen vart ho kalla Rastorgujeva før det opphavlege namnet vart gjenninført for å unngå å forveksle ho med Rastorgujevøya som ligg lenger aust i Karahavet sør for Nordenskioldøyane.
 Vostotsjnijøya er den største i øygruppa med ei lengd på 17 km og ei breidde på 9 km. 
 Zapadnij Kamennij-øya er nesten sirkelforma og har ein diameter på om lag 8,5 km. 

Havet omkring Kamennyjeøyane er dekt av pakkis med noko poljnia om vinteren, og det er òg mykje is rundt i havet om sommaren. Øyane er derfor fast til fastlandet store delar av året. Klimaet er hardt og sommaren varer berre om lag to månader. 

Øygruppa høyrer til Krasnojarsk kraj i Russland. Ho er òg ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, som er det største naturreservatet i Russland. 

Øyane vart utforska av den russiske geologen Baron Eduard Von Toll under ein ekspedisjon på vegne av det keisarlege russiske vitskapsakademiet.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «en:» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/Russland_guide.htm
 http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic27-1-2.pdf
 http://www.shparo.com/Toll/toll_biograf.htm
 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Karahavet
Krasnojarsk kraj
Karaginskijøya

Karaginskijøya (russisk Карагинский остров; Karaginskij ostrov) er ei øy i Karaginskijbukta i Beringhavet. Ho høyrer til Korjakia i Russland. Det 40 km breie sundet mellom Kamtsjatkahalvøya og denne øya vert kalla Litkesundet. 

Sjølv om øya ikkje er busett har karagin-korjakane tradisjonelt heldt til på Karaginskijøya. Reinsdyrgjetarar heldt framleis til på øya i periodar av året. 

Øya har eit areal på 2404 km², er 101 km lang og opp mot 27 km brei. Det høgaste punktet på øya er 912 m. Karaginskijøya er dekt av tundravegetasjon og underskog av seder. Om sommaren veks det mykje blomar på øya. 

Øya ar ein Ramsarstad. 

I dag er ho eit populært mål for turistar som kjem for å oppleve dyrelivet.

Nærliggande øyar 
 45 km nord for Karaginskijøya ligg den vesle Verkhoturovøya. Ho er 3,5 km lang og berre om lag 500 meter brei i snitt.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Karaginsky Island» frå , den 30. juli 2008. 
 
 Plassering
 Turisme på Karaginskijøya 
 Fugleliv

Bakgrunnsstoff 
 Google map
 Ramsarstaden Karaginskijøya

Øyar i Russland
Øyar i Beringhavet
Kamtsjatka kraj
Ramsarstader i Russland
Béla Tarr

Béla Tarr () frå Pécs i Ungarn er ein ungarsk filmregissør og manusforfattar.

Han spelefilmdebuterte i 1979, og fram til 80-talet regisserte han sosialrealistiske filmar som kan minne om filmane til John Cassavetes.

Dei siste tiåra har Tarr laga kunstfilmar med metafysiske tema og lange innstillingar. Filmane frå denne perioden minnar stilistisk sett om filmane til Theodoros Angelopoulos og skildrar ofte eit lite bysamfunn som gjennomgår store forandringar, der framande og utanforliggjande element er katalysatorar.

Filmografi 
 Hotel Magnezit (1978) (fjernsynsfilm)
 Családi tüzfészek (1979)
 Szabadgyalog (1981)
 Macbeth (1982) (TV-film) 
 Panelkapcsolat (1982)
 Öszi almanach (1985)
 Kárhozat (1988)
 City Life (1990) (dokumentarfilm)
 Utolsó hajó (1990) (kortfilm)
 Sátántangó (1994)
 Utazás az alföldön (1995) (kortfilm)
 Werckmeister harmóniák (2000)
 Visions of Europe (2004) (episodefilm der Tarr regisserte segmentet Prologue)
 A Londoni férfi (2007)

Ungarske regissørar
Folk frå Pécs
Karkarpko

Karkarpko (russisk Ostrov Karkarpko) er ei lita øy i Tsjuktsjarhavet. Ho ligg nær kysten, berre 3 km aust for Kapp Vanakrem på Tsjukotkahalvøya.

Øya er berre 0,6 km lang.

Karkarpko har ein stasjonær miljøobservasjonsstasjon, som overvaker artar i området.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Karkarpko Island» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 http://www.arcop.fi/reports/D11b.pdf 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Tsjuktsjarhavet
Tsjukotka
Karl-Aleksander-øya

Karl-Aleksander-øya (russisk Остров Карла-Александра; Ostrov Karla-Aleksandra), eller Zemlja Karla-Alexandra (Земля Карла Александра), er ei øy i Frans Josefs land i Russland. 

Karl-Aleksander-øya er 29 km lang og opp mot 18 km brei og har eit areal på 329 km². Lite av øya er derimot isfri. Det høgaste punktet på øya er 365 meter over havet. 

Øya høyrer til øygruppa Zemlja Zitsjy i Frans Josefs land. Rainerøya ligg i aust på andre sida av eit 2,5 km smalt sund. I sør ligg Jacksonøya på andre sida av eit 6 km breitt sund. 

Karl-Aleksander-øya vart namngjeve av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen og kalla opp etter ein adelsmann som finansierte ekspedisjonen, aristokraten Alfred Wilhelm Karl Alexander Graf von Salm-Hoogstraeten (fødd 25. mai 1851 i Münster, døydde 17. januar 1919 i Wien).

Øya må ikkje forvekslast med Aleksandra land som òg ligg i Frans Josefs land.

Nærliggande øyar 
 Nordvest for Karl-Aleksander-øya ligg Tsjitsjagovøyane (Острова чичагова; Ostrova Tsjitsjagova). Desse øyane er kalla opp etter polfararen Pavel Vasilijevitsj Tsjitsjagov (1767-1848), son av admiral Vasili Jakovlevitsj Tsjitsjagov frå den russiske marinen. 
 Sørvest for Karl-Aleksander-øya ligg Pontremoliøyane (Острова Понтремоли; Ostrova Pontremoli). Dei er kalla opp etter Pontremoli, ein by i Toscana i Italia.
 
Det er fire småøyar som ligg nordaust for Karl-Aleksander-øya: 
 Den største av desse er Torupaøya (Остров Торупа; Ostrov Torup), ved 81° 31' N; 58° 27' E . Ho er kalla opp etter Torup, ein by i Danmark.
 Ostrov Solovjova ligg ved 81° 31' N; 58° 23' E.
 Nordaust for Torupøya ligg den mindre Coburgøya (Остров Кобург; Ostrov Koburg), 81° 52' N; 58° 14' E. Denne øya er kalla opp etter Saxe-Coburg-Gotha-familien. Stéphanie av Belgia, kona til kronprins Rudolf av Austerrike (som Rudolføya er kalla opp etter) høyrte til denne familien. 
 Ostrov Khouena (Остров Хоуэна) ligg ved 81° 49' N; 58° 32' E. Øya er kalla opp etter den russiske kapteinen (og seinare målaren) Otto Howen (1774 - 1848).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «en:» frå , den 30. juli 2008. 
 
 http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/Russland_guide.htm
 http://islands.unep.ch/CEO.htm 
 Familien Salm  & Alfred Wilhelm Karl Alexander Graf von Salm-Hoogstraeten
 Otto Howen 

Øyar i Frans Josefs land
Theodoros Angelopoulos

Theodoros Angelopoulos () var ein gresk filmregissør. Han er kjend for lange innstillingar, langsamt tempo og tok ofte opp tema frå nyare gresk historie.

Biografi 
Angelopoulos studerte juss i Athen, men etter militærtenesta drog han til Paris, der han gjekk på universitet. Han droppa studia for å heller studere film på IDHEC (Institut des Hautes Études Cinématographiques), som også ligg i Paris. Deretter drog han tilbake til Hellas og arbeidde som journalist og filmkritikar.

Angelopoulos laga den fyrste kortfilmen sin i 1968. På 1970-talet laga han ein serie med politiske spelefilmar om det moderne Hellas, sånn som Meres tou 36 (1972), O Thiassos (1975) og I Kinighi (1977). Fleire kjende filmar er Topio stin Omichli (1988), To Vlemma tou Odyssea (1995), Mia aiwniothta kai mia mera (1998) og Trilogia I: To Livadi pou dakryzei (2004).

Under Cannes filmfestival i 1998 fekk Angelopoulos-filmen Mia aiwniothta kai mia mera Gullpalmen for beste film.

Stil 
Tidleg i karrieren sin grunnla han ein karakteristisk stil med langsam, episodisk og tvitydig forteljarteknikk (O Thiassos, som varar i heile fire timar, består av berre 80 innstillingar. Innstillingane er ofte kompliserte, nøye koreograferte og inneheld store folkemassar.

Samarbeid 
Angelopoulos samarbeider ofte med fotografen Giorgos Arvanitis og komponisten Eleni Karaindrou under filmproduksjonane sine.

Triva 
I boka The New Biographical Dictionary of Film av filmkritikaren David Thomson er Angelopoulos rekna som ein av dei største levande regissørane i verda.

Greske regissørar
Fødde i 1935
Ketoj

Ketoj er ei vulkanøy sentralt i Kurilane i Sakhalin oblast i Russland. Øya er sirkelforma og har eit areal på 73 km² og ein diameter på 10 km.

Midt på øya ligg ein 1,5 km brei kaldera med ein liten kratersjø. Terrenget er bratt og kupert med fleire fjell. Langs kysten av øya er det bratte klipper som er frå 30-60 meter høge i aust og i sør til enno høgare klipper i vest og i nord. Strendene på øya består hovudsakleg av stein og steinblokker. Øya har ei høgd på 1172 meter over havet. Ketoj er framleis aktiv og hadde det siste utbrotet sitt i 1960.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «en:» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Global Volcanism Program
 

Kurilane
Fjell i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Aktive vulkanar
Kalderaer i Russland
Kratersjøar
Øyar i Russland
Sakhalin
Kharimkotan

Kharimkotan (russisk Харимкотан) er ei vulkanøy om lag 13 km frå Onekotan i Kurilane. Øya høyrer til Sakhalin oblast i Russland. Ho er 12 km lang og 8 km brei og har eit areal på 68 km².

Øya vart danna av vulkanen med same namn som øya. Vulkanen har ei høgd på 1157 meter over havet. På toppen ligg to hesteskoforma krater som oppstod då dei øvre fjellsidene av vulkanen kollapsa. Andre spor på denne kollapsen finn ein på aust- og nordvestsida av øya som består av laus stein. Den andre vulkanen på øya, Severgin, kollapsa i 1933 og skapte ein tsunami. Dette raset er synleg på satellittbilete.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «en:» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Global Volcanism Program
 

Sakhalin oblast
Øyar i Russland
Vulkanar i Russland
Stratovulkanar
Aktive vulkanar
Kurilane
Kheysa

Khejsa var ein tidlegare sovjetisk rakettutskytningsbase på Heissøya i Frans Josefs land. 

MR-12-rakettar vart skote opp her frå 1956 til 1980 for rakettvitskapsforsking.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kheysa» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://islands.unep.ch/CEO.htm

Bakgrunnsstoff 
 Khejsa

Rakettutskytingsbasar
Frans Josefs land
Kilpola

Kilpola (finsk Kilpolansaari) er ei øy nordvest i Ladogasjøen. Ho er 8 km lang og 6 km brei og ligg mellom mange skjer i Lakhdenpokhskij distrikt i Republikken Karelen i Russland. Ho har brusamband til fastlandet. Ho består av granitt og er opp mot 60 meter over havet (55 meter over vassflata i innsjøen). Øya er dekt av furu. Det er fleire innsjøar på øya.

Bakgrunnsstoff 
 Kart over Kilpola
 Kart over Kilpola
 Saarnisto, Matti & Tuulikki Grönlund (1996). Endringar av strandlinja i Ladogasjøen. Hydrobiologia 322.1-3, 205-215.

Øyar i Russland
Karelia
Kirovøyane

Kirovøyane eller Sergej Kirov-øyane (russisk Oстрова Кирова, Ostrova Kirova eller Aрхипелаг Сергея Кирова, Arkhipelag Sergeja Kirova), òg kalla Kerovaøyane, er ei øygruppe i Karahavet, som høyrer til Krasnojarsk kraj i Russland, om lag 140 km frå kysten av Sibir.

Øygruppa, i tillegg til den nordlegaste øya (Kirova), er kalla opp etter Sergej Kirov i Josef Stalin sitt politbyrå. Den største øya er Isatsjenko, med ei overflate på 168 km². Øya kalla opp etter den russiske mikrobiologen og botanikaren Boris Isatsjenko. Det er ein forskingsstasjon på denne øya. 

Havet omkring Kirovøyane er dekt av pakkis med noko poljnia om vinteren, og det er òg mykje isflak i havet rundt om sommaren. Sundet mellom Isatsjenko og Slozjnij vert kalla Proliv Aerosiomki.

Øyane er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, som er det største naturreservatet i Russland. 

Øygruppa må ikkje forvekslast med dei andre Kirovøyane (russisk Kirovskije Ostrova), som ligg i Austersjøen nær St. Petersburg.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kirov Islands» frå , den 30. juli 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Plassering
 Naturreservat
 

Øyar i Arktis
Øyar i Russland
Karahavet
Krasnojarsk kraj
Øygrupper i Nordishavet
Kij

Kij (russisk Остров Кий; Ostrov Kij) er ei øy i Onegabukta i Kvitsjøen som ligg 8 km frå kysten og 15 km frå byen Onega. Ho er 2 km lang frå nordvest til søraust, medan breidda varierer frå 200 til 800 meter. Landskapet består av breie sandstrender, granskog rik på ber og store steinar. 

Kij er kjend for Krestnyjklosteret, med si spesielle historie og arkitekturhistorisk interessante bygningar. Tusenvis av turistar vitjar øya kvart år.

Historie 

I 1632 prøvde den framtidige patriarken Nikon å rømme frå Solovki til Kozjeozero-klosteret i sør. Som Nikon seinare erindra, braut ein storm laus og livet hans var i fare. Munken byrja å be til den heilage krossen og snart vart båten hans kasta i land på Kij, der han reiste ein trekross for å takke himmelen. 

Tjue år seinare drog han frå Novgorod til Solovki for å hente relikviane til metropolitt Filip til Moskva. Undervegs vitja han Kij-øya og var tilfreds over å sjå at trekrossen hans framleis stod oppreist. Då han vart patriark eit år seinare gav Nikon ordre om at det skulle opprettast eit kloster på staden. Kyrkja vart tileigna til Den sanne krossen i 1656.

Under Nikon sitt overoppsyn vart Kij-ostrovskij Krestnyj Monastyr (russisk skrift Кий-островский Крестный монастырь) eit av dei rikaste klostera i regionen. Patriarken sendte munkane ein enorm kross av sypress, bestilt av han i Palestina som «ein eksakt kopi av Den sanne krossen» og overdådig dekorert med juvelar. I 1660 vitja han klosteret for siste gang og budde der i eitt år. Ein meiner at den eigensindige patriarken personleg valde plasseringa til og teikna dei fleste bygningane for å passe sin eigen smak. Det var for hans eige bruk at det vart bygd eit enkelt korloft inne i katedralen. Ein stor del av bygningane til klosteret, mellom dei katedralen, vart bygde av lokal granitt, for å vere i harmoni med dei steinete omgjevanadane. Etter Nikon døydde forfall klosterbygningane og eigedommane vart ekspropriert. Den britiske marinen plyndra øya under Krimkrigen, den 9. juli 1854. Året etter vart ho øydelagd av brann, men Den heilage synoden avgjorde å restaurere komplekset. Kommunistane la ned klosteret i 1922.

Bygningar 

Granitthøgdene på øya er krona av den firesøyla Krosskatedralen, dedikert med Nikon til stades 4. september 1661. Dei monumentale proporsjonane er bevisst arkaiske, men den samla effekten er uvanleg luftig og lys for tradisjonell russisk arkitektur. Det var tidlegare tre kuplar, men berre den midterste er att. Andre bygningar frå perioden til Nikon er kapellet over brønnen (1661), den to etasjar høge Jomfrufødselskyrkja (1689), den stygt skadde Allehelgenskyrkja (1661) og diverse andre bygningar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kiy Island» frå , den 30. juli 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Fotografi
 Fotografi 2007 
 Arkitektoniske monument i Nord-Russland (russisk)

Øyar i Russland
Arkhangelsk oblast
Kvitsjøen
Kloster i Russland
Olav Håstabø

Ola Håstabø (1826-1899) var ein norsk spelemann frå Hardanger. Ola Håstabø kom frå Løfloten under Håstabba, som det offisielle namnet på garden er. Løfloten ligg like ved Kvandal. Etter Håstabø lever det meir enn 30 slåttar som han laga eller formidla vidare i si eiga utforming. Han har forma ut slåtten Spelar-Guro, som han hadde etter Nils Rekve, og bruraslåtten (etter Isak Rokne). Spelar-Guro vart kalla opp etter kona, som heitte Guro. Slåtten er og kjend under namnet Fjøllmanngjenta. Håstabø budde i sine eldre dagar på Hamre med Guro. Det er kjent at Håstabø spelte på ei isak-fele frå 1751.

Håstabø hadde lært mykje spel av Nils Rekve, og var ein av dei faste læresveinane hans Nils. Mange av dei sokalla håstabøgangarane er truleg rekveslåttar. Elles var Håstabø i lag med Per Bulko og Nils Reiseter. Han tok og imot og spela i lag med spelemenn frå Telemark. Ola Mosafinn var på Løfloten i 1850 og fekk ei rad med slåttar av Olav.
 
Håstabø hadde ei rekkje andre læresveinar, deriblandt Nils Tjoflot, som han rekna som ein av dei beste, og Halldor Meland. Ein annan var Per Kjepso (1873-1925). Mange av slåttane etter Olav vart og ført vidare av brorsonen Sjurd Håstabø.

Håstabøslåttar i Hardingfeleverket 

Arne Bjørndal skreiv ned fire slåttar etter Ola Mosafinn som visst var etter Håstabøen. Elles finst det håstabøslåttar etter Magnus Dagestad, Anders S. Kjerland og Halldor Meland og Sjurd Håstabø (ti slåttar). 

 nr 89a, gangar (6/8). Håstabø kalla denne for Brureslåtten hans Isak Rokne. Variant b er etter Magnus Dagestad.

 nr 151a, Halling etter Mosafinn (2/4). Mosafinn fekk slåtten frå Håstabøen i 1850. 

 springar nr 116, Filipslåtten. Namnet er etter ein sprek dansar, Filip Mala. Håstabø fekk slåtten frå spelemannen Nils Reiseter frå Granvin. 

 springar nr 366a, Håstabøen. Det var Mosafinn som namngav slåtten til ære for Håstabø. Håstabø hadde slåtten etter Per Bulko. Slåtten er seinare bygd ut av Halldor Meland. 

 Bjørndal skreiv og om ein slått som ikkje er prenta i Hardingfeleverket: Langemarsjen, som Håstabø lærte av spelemannen Olav Bergsland frå Åmotsdal, Seljord. 

Sjå og under Slåttar frå Hardanger

Norske folkemusikarar
Fødde i 1826
Døde i 1899
Folk frå Granvin
Kerron Stewart

Kerron Stewart () i Kingston er ein jamaicansk sprintar som spesialiserer seg på 100 meter. Ho vart jamaicansk meister på 100 meter i 2008, med tida 10,80 sekund. Ho slo den regjerande verdsmeisteren Veronica Campbell-Brown i det løpet.

Merittliste

Personleg beste (pr. 30. juli 2008) 
 100 meter - 10,80 s (2008)
 200 meter - 21,99 s (2008)

Jamaicanske sprintarar
Deltakarar under sommar-OL 2008
Jamaicanske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012