alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Teak

Teak (uttalt /tik/)  er lauvtre i slekta Tectona, ei gruppe tropiske edeltre i jernurtfamilien (Verbenaceae). Dei er heimehøyrande i Sør- og Aust-Asia, og utgjer ofte ein komponent i monsunskog-vegetasjon. Teaktrea feller lauv i tørketida. Dei er store, og kan verte opp til 50 meter høge, med ei stamme på to-tre meter i tverrmål. Stamma er sylindrisk og heilt bein i nesten heile lengda. Greinene er kraftige og sit høgt. Dei store blada er motsette, elliptiske og heilranda, med grasgrøn overside og sølvgrå underside. Blomane er kvite og duftar godt, fruktene er runde og ligg i kapslar.

Yteveden i treet er grågul og vert ikkje nytta som trevyrke. Kjerneveden er gulbrunt gyllen med mørkare teikningar, ofte med grønlege tonar før han har «modna» i lys og luft og verte raudbrun. Teak er høgt skatta som trevyrke av di det er haldbart, lite brennbart, motstandsdyktig mot rote og syre, krympar særs lite, og har god styrke dersom breidda på årringane ikkje er mindre enn to millimeter. Densitet ved 15 % fukt i vyrket er om lag 0,69 g/cm3.

Det finst tre artar av teak:
 Vanleg teak (Tectona grandis) er den kommersielt viktigaste og er vidspreidd i India og Indokina.
 Dahat-teak (Tectona hamiltoniana) er ein lokal, endemisk art i Myanmar (Burma), der han er rekna som truga.
 Filippineteak eller filippinsk teak (Tectona philippinensis) er ein endemisk art frå Filippinane som òg er rekna som truga.

Kultivering og bruk 

Teak er lett å arbeide med og har naturlege oljer som gjer han godt eigna til bruk på vêrutsette stader. Teak frå gamle og seintvaksne tre frå naturlege skogar er hardare og meir haldbart. Teak frå unge, rasktveksande plantasjetre er mindre haldbart og har ein tendens til oppflising og vasskader.

Teak er særleg bruka som material til skipsdekk, utandørsmøblar, ytterdører og andre ting som treng å vera vêrbestandige og gjerne òg slitesterke. Til innandørs bruk er teak ein del bruka itregolv. Tradisjonelt har teak òg vore bruka til innandørsmøblar som salongbord, spisebord, radiokabinett og liknande.

Mykje av verdas teakvirke er eksportert frå Indonesia og Myanmar, Thailand og Java. «Burma-teak» frå Myanmar har til vanleg vore rekna som det beste. Men det er ikkje mogleg å avgjere med visse kva område materiala kjem i frå, ettersom arten er den same og variasjonane i vekstvilkåra ikkje er så typiske at dette gjev seg generelt utslag i vyrket. Det er sorteringa av vyrket og handsaminga av det som kan gje seg utslag i kvaliteten.

Bakgrunnsstoff 
 Snl:no: Teak
 PROSEA record: Tectona 

Lamiales
Tre
Nytteplantar
Q

Q er den 17. bokstaven i det latinske alfabetet.

Soge 
Q stammar frå den greske bokstaven qoppa (Ϙ, ϙ), som er avleidd frå fønikisk qof. Tidleg i gresk antikk brukte ein tidvis bokstaven som k-lyd framfor o og u. Han blei ikkje brukt som bokstav i klassisk gresk. Etruskarane og seinare romarane kalla bokstaven qu og brukte han først framfor o og u, der han kunne uttrykka k- eller g-lyd. Sidan blei han berre brukt framfor u.

Moderne bruk 
I dei fleste moderne europeiske språk blir q nesten berre brukt framfor u, og uttrykker konsonantgruppa /kw/. På dei nordiske språka blei q brukt saman med u eller v fram til første halvdelen av 1800-talet. Stavingsreformer erstatta han med k, og q er i dag nesten ikkje brukt i nordisk, bortsett frå i særnamn.

Q kan visa til 
 Q-verdien til ein resonans 
 Q, i fysikken vanleg symbol for elektrisk lading, for varmeenergi og for frigjort kinetisk energi i ein kjernereaksjon. Energien, Q-verdien, er positiv når energi som har vore bunden i atomkjernane som reagerer, går over til varme.
 Q er i matematikk mengda av alle rasjonale tal.
 ein rollefigur i bøkene og filmane om James Bond
 det britiske musikkmagasinet Q
 q er symbol for den britiske masseininga quintal.
 fleire forkortingar av latinske ord og namn, til dømes Quintus, quaestor, quartus.

Kjelder 
 
 Denne artikkelen bygger på «Q» frå ,  den 2. juni 2010.  
 

Det latinske alfabetet
R

Bokstaven R (r) er den 18. bokstaven i det latinske alfabetet og den 17. bokstaven i det greske alfabetet (Ρ, ρ). Bokstaven stammar frå det fønikiske alfabetet. Det semittiske namnet er resh, som tyder hovud, og i den opphavlege biletskrifta viste teiknet eit hovud. Grekarane kalla han rho og romarane er. Det matematiske teiknet for rot, √, er i røynda ein r og forkorting for det latinske radix, som tyder «rot».

Runealfabetet har r som femte rune i første ætt. I norsk vert han vanlegvis uttalt med tungespissen som vibrerer eller slår mot området bak fortennene («rulle-r»), eller med drøvelen mot baktunga («skarre-r»).

R kan stå for 

 registrert varemerke (vanlegvis med ein liten ring rundt: ®)
 eit programmeringsspråk, sjå programmeringsspråket R
 symbol for eininga røntgen og rayleigh.
 R er symbol for resistans og for den molare gasskonstanten, lik 8,31451 J/(mol · K).
 i matematikksymbol for mengda av alle reelle tal
 engelsk forkorting som ofte tyder royal (kongeleg) som i R.A.F. (Royal Air Force). I geografiske namn tyder det river eller «elv» (R. Tyne).
 latinsk forkorting som står for rarus, 'sjeldan'; recipe, 'ta' (på legereseptar); regina, regnum, respublica, rex, Roma, Romanus og fleire. 
 jødisk forkorting for rabbi.
 i gregoriansk song forkorting for responsum («svar»).
 i musikk forkorting for ripieno, som tyder «full», «med alle stemmer» eller «fullt orkester».
 på urverk ei forkorting for retarder (fransk for «minske farten»).
 forkorting for ordensgraden riddar.

Kjelder

Det latinske alfabetet
Bantu

Bantu viser til over 400 ulike etniske grupper i Afrika, frå Kamerun til Sør-Afrika. Bantuane er samla gjennom ein felles språkfamilie, bantuspråk og ofte felles tradisjon.

Bantuane var opphavleg eit jordbruksfolk frå skogane i Vest-Afrika. Gjennom folkevandringane sørover i Afrika assimilerte dei eller nedkjempa folka som dei møtte på vegen.

Svarte sør-afrikanarar vart til tider offisielt kalla bantu av aparteidregimet som også oppretta bantustatar.

Litteratur 
 Schapera I (OD.): The Bantu Speaking Tribes OF South Africa. 1959: Routlege & Kegan Paul, London.

 
Etniske grupper i Afrika
Parasjá

Ein parasjá (hebr. פָּרָשָׁה [pārāšā] el. פְּרָשָׁה [pərāšā], ‘inndeling’), flt. parasjijót, er mest bruka som namn på dei 54 vekeavsnitta av Toráen som blir lesne i synagogar på sjabbát og i mindre grad på måndag og torsdag i løpet av året.

Torá
Z

Bokstaven Z (z) [uttale: «sett»] er den 26. bokstaven i det latinske alfabetet. Han stamma over etruskisk frå gresk, der han hadde forma I og seinare Ζ, ζ. Han er den sjette bokstaven i det greske alfabetet med namnet zeta. Uttalen vert gjengitt med sd eller ds, men har vore éin lyd, ein stemt s-lyd. Bokstaven går attende til fønikisk skrift og heiter på hebraisk zayin, som tyder «våpen». I latinsk rettskriving vart bokstaven teken i bruk under Augustus i lånord frå gresk. Han hadde først av plass etter F i bokstavrekka. 

I runealfabetet er z den sjuande runen i andre ætt. 

Z vert i norsk berre nytta i lånord og vert uttalt som s (tidlegare til dels også som ts, til dømes zar, ein eldre skrivemåte for tsar). På engelsk og fransk, i slaviske språk, i ungarsk og i dei fleste fonetiske alfabet har z lydverdien stemt s. På tysk vert han uttalt som ts, utanom i den eldre sambindinga sz = ss. På italiensk vert han uttalt som ts eller dz, på spansk som ustemt lespelyd [þ], men i Latin-Amerika vanlegvis som s. I kinesisk (pinyin) vert z uttalt som dz.

Somme samiske språk og dei europeiske språka estisk, latvisk, litauisk, tsjekkisk, slovakisk og slovensk har òg varianten Ž (Z háček).

Versalen Z kan stå for: 
 hovudrolla i animasjonsfilmen Antz
 prefikset zetta- (=1021) i SI-systemet
 Z er i fysikk og kjemi symbol for atomnummeret til eit atom.
 vanleg symbol for impedans.
 nemning for mengda av heile tal for (positive og negative). Symbolet kjem av tysk Zahlen, som tyder «tal».

Minuskelen z kan stå for: 

 prefikset zepto- (=10-21) i SI-systemet
 ein vanleg bokstav nytta i matematikk for ein tredje ukjend storleik eller ein tredje koordinat når dei to første er x og y. 
 vert ofte nytta som symbol for komplekse tal: z = x + iy, der x og y er reelle tal og i = Ö-1.  
 z, i fysikk og kjemi vanleg symbol for ioneladningstal, det vil sei talet på frie elementærladningar i eit ion.
 i matematikken ofte teikn for den tredje ukjent storleiken i ei likning når dei første er blitt skrivne som x og y. Òg ofte nytta om den tredje koordinaten i eit koordinatsystem.

Kjelder

Det latinske alfabetet
Б

Be (kyrillisk: Б, б) er den andre bokstaven i det kyrilliske alfabetet. Ved transkripsjon tilsvarer han bokstaven B i det latinske alfabetet.

Bokstaven representerer vanlegvis ein stemt, bilabial plosiv, lyden [b], som i ordet ball.

Sjå òg 
 Ve (В, в)

Det kyrilliske alfabetet
Barium

Barium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Ba og atomnummer 56. Det høyrer til jordalkalimetalla i gruppe 2 i periodesystemet.

Spesielle eigenskapar 

I motsetning til visse andre jordalkalimetall (kalsium og magnesium) er barium svært giftig.

Historie 

Barium vart oppdaga av Humphrey Davy i 1808.

Bruk 

Bariumsulfat (BaSO4) er kvitt eller gulkvitt og vert brukt i måling.

Sjølv om barium er svært giftig, vert bariumsulfat òg brukt til røntgenundersøkingar av mage og tarm. Det er fordi bariumsulfat er uløyseleg i vatn og ikkje blir tatt opp i kroppen.

Bariumkarbonat kan brukast som rottegift.

Sjå òg 

 Grunnstoffliste
 Isotoptabell
 Periodesystemet

Bakgrunnsstoff 

 Webelements - Barium

 
Jordalkalimetall
Reduksjonsmiddel
Grunnstoff
Shungwaya

Shungwaya (eller Shingwaya, Singwaya) er eit sogeomspunne område som skal ha vore ein stad på grensa mellom notidas Somalia og Kenya i Aust-Afrika, og er blitt rekna som årestaden for fleire austafrikanske folkegrupper.

Det er særleg knytt til mijikendafolka som no lever langs kysten av Kenya. Også folkegruppene swahili, kikuyu, meru, kamba, teita, asu, chaga, shambaa og digo er blitt knytt til området av nokre forskarar. Nøyaktig kva type stad og utstrekkinga av området omgrepet viser til, og om alle desse folkegruppene verkeleg har tradisjonar som seier at dei stammar derfrå, er omstridd.

Dokumentasjon 
Namnet Shungwaya finst på kart frå 1600-talet, utan fleire detaljar. Det er ikkje omtalt i arabiske kjelder frå 900-1400-talet. På 1800-talet blei det omtalt som staden der forfedrane deira kom frå av fleire av innbyggjarane i Mombasa. I swahilikrøniken Kitab al Zanj frå 1800-talet blir Shungwaya sagt å vera det same som den noverande kystbyen Bur Gao i Somalia. Seinare har ein funne Shungwaya, eller liknande ord, nemnd som arnestaden for fleire grupper bantufolk. Omgrepet er særleg nytta av mijikendafolka, som no bur i kystområda nær Mombasa.

Tolkingar 
Kva stad Shungwaya eigentleg viser til, har fått ulike tolkingar. Om det er éin by eller fleire, ein region eller ein stat, går ikkje klart fram av overleveringane.

Forskarar som James de Vere Allen har rekonstruert ein Shungwayastat som skal ha eksistert frå om lag 500 til om lag 1600. Staten skal ha dekt store område nord i Kenya og sør i Somalia, frå Tanga til Jubba-elva, og frå kyststroka til den sentrale Riftdalen. Han forklarte felles historie frå Shungwaya som opphavet til swahili-identitet. Allen brukte munnleg historie (og kinesiske nedteikningar) som bevis, men har fått kritikk for manglande kjeldekritikk.

Thomas Spear tok for seg shungwayatradisjonane til mijikendafolk og andre og tolka det som om mijikendaene var blitt fortrengde frå Shungwaya, ved den sør-somaliske kysten, av oromofolk på 1400-talet. Mijikendaene grunnla såkalla kaya, bygdeborger, som skal ha spegla planen til den opphavlege byen Shungwaya.

Nærare undersøkingar av austafrikansk arkeologi og fleire overleveringar tyder på at ein ikkje kan påvisa nokon eintydig stad eller stat som kan kallast Shungwaya. Framstillinga av eit rike som alle mijikendafolka forlèt samtidig er truleg også for enkel. I staden ser det ut til at ulike mijikendagrupper slo seg ned ved Mombasakysten over tid, og at forteljingane om eit forlate Shungwaya kan vera meir symbolske.

Sjå og 
 bantuekspansjonen

Kjelder 
 
 
 

Austafrikansk historie
Mytologiske stader
Kadmium

Kadmium er eit grunnstoff med atomnummer 48 og kjemisk symbol Cd. Kadmium og sambindingar av dette transisjonsmetallet er giftige.

Særlege kjenneteikn

Bruk 

Kadmium vert brukt som anode i oppladbare nikkel-kadmium batteri.

Historie 

Friedrich Strohmeyer oppdaga kadmium i forureina sinkkarbonat i 1817.

Sjå òg 
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Webelements - kadmium

 
Transisjonsmetall
Karsinogen i IARC-gruppe 1
Jordforureining
Native element
Grunnstoff
Ali ibn Abi Talib

Ali bin Abu Talib var kalif over den muslimske verda på 600-talet. Han etterfølgde kalif Uthman som vart drepen i 656. Ali bin Abu Talib var svigerson og nær slektning av profeten Muhammed. Kalifatet hans vart utfordra av omajadekalifen Muawiya I, dei kom fram til eit forlik i 657 som innebar at Muawiya vart kalif i røynda medan Ali bin Abu Talib vart verande kalif i namnet. Ali vart drepen i konfliktene som følgde av forliket. Tilhengjarane av Ali er opphavet til dagens sjiamuslimar.

Kjelder 
 

Islamsk historie
Tidlege muslimar
Personar i livet til Mohammed
Folk frå Mekka
Sjiaimamar
Kalifar
А

A (kyrillisk: А, а) er den første bokstaven i det det kyrilliske alfabetet. Ved transkripsjon tilsvarer han bokstaven A i det latinske alfabetet.

Bokstaven representerer vanlegvis ein open, sentral og urunda vokal, lyden [a], som i ordet alt.
В

Ve (kyrillisk: В, в) er den tredje bokstaven i det kyrilliske alfabetet. Ved transkripsjon tilsvarer han bokstaven V i det latinske alfabetet. Han kan sjå ut som den latinske versalen B, men blir uttalt annleis.

Bokstaven representerer vanlegvis ein stemt, labiodental frikativ, lyden [v], som i ordet vase.

Sjå òg 
 Be (Б, б)
Legionærsjukdom

Legionærsjukdom er ein infeksjonssjukdom som skuldast bakterien Legionella pneumophila, som veks fort i varmt vatn. Sjukdommen vart fyrst nemnt i 1976 i Philadelphia. Der var det eit større utbrot av sjukdommen under årsmøtet til organisasjonen av krigsveteranar i Sambandsstatane, som ber namnet the American Legion, og slik fekk sjukdommen namnet sitt. Men legionærsjukdom har truleg opptredd hjå menneske heilt sidan 1950-talet, då klimaanlegg vart vanlege.

Legionærsjukdom smittar ikkje frå person til person. Smitterisikoen kjem frå konsentrerte skyer av legionellabakteriar i kjøletårn, ismaskiner, sprinklaranlegg for brannslokking, luftesystem/klimaanlegg og andre varmtvassanlegg der vatnet ikkje vert varma opp høgt nok til å drepa bakteriane. Sjukdommen gjev betennelse i lungevevet etter ei inkubasjonstid på truleg 10–20 dagar. Ein kan behandla han med antibiotika.

Utbrot i Noreg 
 2001 - Stavanger, 28 sjuke, 7 døde. Dette var aller fyrste gongen legionærsjukdom vart påvist i Noreg.
 2002 - Stavanger, mange sjuke, ingen døde.
 2005 - Østfold (Sarpsborg/Fredrikstad), 10 døde.

Større og viktige epidemiar 
 1976 - Philadelphia - sjukdommen vart oppdaga - 221 sjuke, 34 døde
 1999 - Bovenkarspel i Nederland - 200 sjuke, 32 døde
 2001 - Murcia i Spania, 449 stadfesta sjukdomstilfelle, 6 døde
 2001 - Stavanger, 28 sjuke, 7 døde
 2002 - Barrow i England - 172 sjukdomstilfelle, 7 døde
 2005 - Østfold (Fredrikstad), 10 døde.

Bakgrunnsstoff 
 Centers for Disease Control and Prevention: Legionellosis
 Occupational Safety and Health Administration
 http://www.idph.state.il.us/public/hb/hblegion.htm
 http://www.astdhpphe.org/infect/legion.html 
 Legionella; Murcia- Spain 28th June to 14th July 2001; the world's largest outbreak of legionnaries'disease .
 http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol9no8/03-0337.htm
 Folkehelseinstituttet

 
Bakteriesjukdommar
Kardemommelova

Kardemommelova er den einaste lova i Kardemomme by – ein oppdikta by frå boka 'Folk og røvere i Kardemomme by skriven av den norske forfattaren Thorbjørn Egner. Lova er:

Man skal ikke plage andre,
man skal være grei og snill,
og forøvrig kan man gjøre som man vil.

Oppdikta lover
Thorbjørn Egner
Ho Chi Minh-byen

Ho Chi Minh-byen (vietnamesisk Thành Phố Hồ Chí Minh), tidlegare Saigon (vietnamesisk Sài Gòn; som framleis vert nytta av mange vietnamesarar i daglegtale) er den største byen i Vietnam, med om lag 8,2 millionar innbyggjarar (2015). Han ligg ved vestbreidda av Saigonelva. Byen var hovudstad i Sør-Vietnam frå 1954 til 1975, og i Republikken Sør-Vietnam frå 1975 til 1976. Han har sidan vore administrert som ein provins.

Kjelder

Byar i Vietnam
Ho Chi Minh-byen
Saigonelva

Saigonelva er den største elva i den søraustlege delen av Vietnam. Ho har fått namnet sitt etter det gamle namnet på Ho Chi Minh-byen, som inntil 1975 heitte Saigon. Elva har i fleire hundreår vore ei viktig handelsrute gjennom Vietnam.

Hamna i Ho Chi Minh-byen vart bygd i 1862, og er tilgjengeleg for store djuptgåande skip. Dette er uvanleg for elvehamner i innlandet, og har ført til at byen er ein av dei viktigaste hamnebyane i landet.

Elvar i Vietnam
Ho Chi Minh-byen
Г

Bokstaven Г er den fjerde bokstaven i det kyrilliske alfabetet.I det latinske alfabetet blir han representert anten med symbolet 'G' eller med symbolet 'H'.
Brønnøysund

Brønnøysund er ein by og administrasjonssenteret i Brønnøy kommune i Nordland.
Tettstaden har  og fekk bystatus i 1996. Brønnøysund vart likevel ladestad allereie i 1923, og hadde då ein byliknande busetnad.
Rett utanfor og frå Brønnøysund kan du sjå Torghatten som er eit kjent landemerke i Nordland.

Hurtigruta stoppar i byen to gonger om dagen, sørgåande om ettermiddagen og nordgåande rett over midnatt.
Brønnøy kyrkje som står i Sørbyen vart innvia i 1870, men den fyrste kyrkja vart bygd så tidleg
som på slutten av 1100-talet.

Tettstaden er mest kjend bland nordmenn flest for Brønnøysundregistra.

Den 6. mars 1995 la Brønnøysunds Avis som fyrste avis i Noreg ut nyhendestoff på internett.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

bronnoysund.com - lokal portal for Brønnøysund og Brønnøy
Brønnøysund turistinformasjon
 Brønnøysund lufthamn 

Byar i Nordland
Hurtigruteanløp i Nordland
Brønnøy kommune
Helgeland
Tettstader i Nordland
Kommunesenter i Nordland
Ivar Giæver

Ivar Giæver eller Giaever () er ein norsk-amerikansk fysikar som fekk Nobelprisen i fysikk i 1973.

Livssoge 
Giæver var fødd i Bergen men voks opp på Toten, der faren var apotekar. Etter å ha jobba eitt år ved Raufoss ammunisjonsfabrikkar studerte Giæver ved NTH, der han blei ferdig sivilingeniør i 1952. Dette året gifta han seg òg med Inger Skramstad.

To år etter at utdanninga var avslutta utvandra ekteparet til Canada, der Ivar Giæver blei tilsett i selskapet General Electric. Frå 1958 var han tilknytt forskingsdelen av selskapet.

Han studerte fysikk vidare ved Rensselaer Polytechnical Institute i staten New York. I 1964 blei han både dr.philos. og amerikansk statsborgar. Giæver forlet General Electric i 1988 og blei professor ved Rensselaer. Han er òg utnemnd til professor ved Universitetet i Oslo, der han er gjesteførelesar kvar sommar.

Forsking 
I tida mellom 1958 og 1969 fokuserte Giæver på elektron-tunnelering gjennom tynne isolerande filmar mellom metall som fungerte normalt og som superleiarar. Det var banebrytande arbeid innan dette felte som gav han Nobelprisen i fysikk i 1973, saman med Leo Esaki.

I 1969 studerte Giæver biofysikk i Cambridge og har sidan jobba mykje med dette området.

Kjelder 
 nobelprize.org
 uio.no

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Ivar Giaever
 Om Ivar Giaever frå Det svenske nobelinstituttet

Norske fysikarar
USA-amerikanske fysikarar
Norske nobelprisvinnarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Folk frå Bergen
Folk frå Gjøvik
Trygve Haavelmo

Trygve Magnus Haavelmo () var ein norsk økonom frå Skedsmo som vann Nobelprisen i økonomi i 1989.

Haavelmo var byråsjef i Handelsdepartementet frå 1947 til 1948 og professor i sosialøkonomi og statistikk ved Universitetet i Oslo (1948-1979). Arbeidet hans innan økonometri og matematisk økonomi gav han nobelprisen i 1989.

Bibliografi 
 «The Method of Supplementary Confluent Relations», 1938, Econometrica 
 «The Inadequacy of Testing Dynamic Theory by Comparing the Theoretical Solutions and Observed Cycles», 1940, Econometrica 
 «Statistical Testing of Business Cycles», 1943, RES 
 «The Statistical Implications of a System of Simultaneous Equations», 1943, Econometrica 
 «The Probability Approach in Econometrics», 1944, Econometrica 
 «Multiplier Effects of a Balanced Budget», 1945, Econometrica ("Supp. Notes", 1946)
 «Family Expenditures and the Marginal Propensity to Consume», 1947, Econometrica 
 «Methods of Measuring the Marginal Propensity to Consume», 1947, JASA 
 «Statistical Analysis of the Demand for Food: Examples of Simultaneous Estimation of Structural Equations», with M.A. Girshick, 1947, Econometrica 
 «Family Expenditures and the Marginal Propensity to Consume», 1947, Econometrica 
 «Quantitative Research in Agricultural Economics: The Interdependence Between Agriculture and the National Economy», 1947, J of Farm Econ 
 «The Notion of Involuntary Economic Decisions»,1949, EJ 
 «A Note on the Theory of Investment», 1950, RES 
 «The Concepts of Modern Theories of Inflation», 1951, Eknomisk Tidssk 
 A Study in the Theory of Economic Evolution, 1954.
 «The Role of the Econometrician in the Advancement of Economic Theory», 1958, Econometrica 
 A Study in the Theory of Investment, 1960.
 «Business Cycles II: Mathematical Models», 1968, IESS 
 Variation on a Theme by Gossen, 1972 (Swedish)
 «What Can Static Equilibrium models Tell Us?», 1974, Econ Inquiry 
 «Econometrics and the Welfare State», 1990, Les Prix Nobel de 1989

Bakgrunnsstoff 
 Biografi på engelsk (nobel.se)
 Trygve Haavelmo-vekstmodell 

Norske økonomar
Nobelprisen i økonomi
Norske nobelprisvinnarar
Folk frå Skedsmo
Folk i Nortraship
Paul Samuelson

Paul Anthony Samuelson () var ein USA-amerikansk økonom frå Gary i Indiana, USA som fekk Nobelprisen i økonomi i 1970. Han var utdanna ved Harvard-universitetet i 1930-åra, der han vart sett på som eit vedunderbarn og mellom anna hadde Joseph Schumpeter og Vassilij Leontief som lærarar. Han fekk derimot professoratet sitt ved MIT. 

I verket sitt Foundations of Economics frå 1947 reformulerte han heile den nyklassiske teorien i matematiske termar, og leverte seinare omfattande bidrag innan dei fleste områda av økonomifaget, mellom anna innan statisk og dynamisk likevektsteori, produksjons- og konsumentteori og handelsteori. Læreboka hans, Economics, frå 1948 er utan tvil den mest kjende og lesne læreboka i økonomi, og har seinare kome i nesten 20 utgåver og seld i millionar av eksemplar.

Samuelson var òg i alle år konsulent i økonomiske spørsmål for private og offentlege instansar og leverte, mellom anna gjennom faste spalter, eit utal innlegg om økonomiske spørsmål til ulike tidsskrift.

Økonomar frå USA
Nobelprisen i økonomi
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Folk frå Indiana
Massachusetts Institute of Technology

Massachusetts Institute of Technology (MIT) er eit universitet i Cambridge i Massachusetts i USA med fokus på teknologi. I den seinare tid har biologiske fag fått ei større rolle. Det vart skipa av William Barton Rogers i 1862 og låg opphavleg på den andre sida av Charles river i Boston. 

MIT er verdsleiande innan teknologi og vitskap, i tillegg til mange andre felt, mellom anna administrasjon, økonomi, lingvistikk, statsvitskap og filosofi.

Skyting

18. april 2013 vart ein politimann skoten og drepen utanfor Stata-bygget.  
Studentane vart råda til å halde seg innandørs av di den mistenkte var på frifot.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside

Universitet i Massachusetts
Skipingar i 1862