alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sportsklubben Rye

Sportsklubben Rye vart etablert 1. juni 1920 på Olav Ryes Plass på Grünerløkka i Oslo, og vart danna som ei norsk idrettsforeining. Klubben har vidare utvikla seg til å bli blant landets største sykkelklubber. Det blir sagt at klubben vart først danna under namnet Djerv, men seinare endra i 1923 til Rye sidan treninga tok stad ved Olav Ryes Plass.

Opphavleg var klubben berre beståande av to idrettar, fotball og ski. Sidan kom det fleire idrettar inn, som ulike ishockeyen, skøyter, orientering og kappgang. Sykkel, som klubben no er mest kjend med å drive med kom ikkje før i 1922. Andre sykkelidretter enn landevegssykling har koma fram i seinare tid, blant dei er ulike sykkelsporter i skog og mark, som terrengsykling og downhill. Sportsklubben Rye har gjennom årane spesialisert seg i nokre typar idrettar, og idrettar som skøyter og fotball har forsvunne ut av klubben. I staden for har klubben fått gruppe for både løyping, langrenn og triatlon.

Gjennom tidene er det mange talentfulle syklistar som har sett prega sine i Rye si sykkelsport. Blant dei fremste er Per Digerud, Geir Digerud og Harald Bundli. I 2013 deltok Rye syklisten Ole Forfang som einaste nordmann i Junior VM, tempo. Han køyrde inn til ein sterk 6. plass.

Skipingar i 1920
Idrettslag i Oslo
Eirik Brandsdal

Eirik Brandsdal () er ein norsk langrennsløpar som har spesialisert seg innanfor sprint. Han blei fødd på Kjelsås i Oslo, der han også bur i dag. Erik har vore på det norske sprintlandslaget sidan 2010. I tillegg til landslaget går han for langrennsklubben Kjelsås IL, som han har vore ein del av sidan han var liten.

Verdscup og noregsmeisterskap 
Eirik Brandsdal gjekk sin fyrste verdscuprenn den 17. mars 2007. Den 5. desember 2009 fekk Brandsdal sin fyrste pallplass i sprintrennet i Düsseldorf. Hans fyrst verdscupsiger kom den 23. januar 2011 i eit sprintrenn i Otepää i Estland. Ei veke etter sigeren vart han norsk meister i sprint fristil. Rennet gjekk i Steinkjer den 28. januar 2011.

Han har totalt fire verdscupsigrar frå fire forskjellige stader; Otepää, Milano, Drammen og Stockholm. Dei tre sistnemnde sigrane kom alle i 2012. Han har også ein andreplass og to tredjeplassar i verdscuprenn. Samanlagt vart han nummer tre og beste nordmann i sprintcupen 2012. I 2013 tok han bronsemedaljen i NM på ski på 50 km.

Verdsmeisterskap
Brandsdal deltok i Ski-VM 2011, 2013 og 2015. I den siste meiesterskapen tok han seg til finalen i sprintøvinga, men fall og kom i mål som sjette og sistemann.

I tillegg til idretten studerer han for å bli sivilingeniør innan energi og miljø.

Kjelder

Eirik Brandsdal , sprintgutta.no (henta 02.12.2013)
Eirik Brandsdal, eirikbrandsdal.com (henta 02.12.2013)

Denne artikkelen bygger på «Eirik Brandsdal» frå ,  den 9. desember 2013.

Bakgrunnsstoff 
 

Norske langrennsløparar
Norske deltakarar under vinter-OL 2014
Langrennsløparar under vinter-OL 2014
Norske deltakarar under vinter-OL 2018
Langrennsløparar under vinter-OL 2018
Deltakarar under Ski-VM 2015
Folk frå Oslo
Juhani Suutarinen

Taisto Juhani Suutarinen () er ein finsk  tidlegare skiskyttar frå Uunkuniemi. Under VM i skiskyting 1974 vart han verdsmeister i begge dei individuelle øvingane, og vann så i 1975 eit VM-gull med Finlands stafettlag.

Aktiv
Suutarinen tok si fyrste internasjonale medalje då Finland vann sølv på 4 x 7,5 km stafett under vinter-OL i Sapporo i 1972. To år seinare hadde han fullklaff under VM 1974 i Minsk, der han vart den aller fyrste verdsmeister på 10 km sprint, og attpåtil vart verdsmeister på 20 km. Med stafettkameratane frå Finland tok han VM-sølv, bakom Sovjetunionen. Under VM 1975 i Antholz var han med på det finske stafettlaget som tok gull. I sin siste sesong på toppnivå fekk han si tredje sølvmedalje i stafett i ein internasjonal meisterskap, vinterleikane i Innsbruck i 1976.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen: Nr 5 i stafett
Vinter-OL 1968 i Grenoble: Nr 5 i stafett
VM i skiskyting 1970 i Östersund:  Nr 10 på 20 km
Vinter-OL 1972 i Sapporo: Sølvmedalje i stafett
VM i skiskyting 1973 i Lake Placid: Nr 6 på 20 km
VM i skiskyting 1974 i Minsk: Gullmedalje både på 10 km og 20 km, samt sølvmedalje i stafett
VM i skiskyting 1975 i Antholz: Gullmedalje i stafett
Vinter-OL 1976 i Innsbruck: Sølvmedalje i stafett, nr 13 på 20 km

Kjelder
 Sportsboken, aktuelle årgangar

Finske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Finland
Finske deltakarar under vinter-OL 1968
Skiskyttarar under vinter-OL 1968
Medaljevinnarar under vinter-OL 1972
Finske deltakarar under vinter-OL 1972
Skiskyttarar under vinter-OL 1972
Medaljevinnarar under vinter-OL 1976
Finske deltakarar under vinter-OL 1976
Skiskyttarar under vinter-OL 1976
Mikkjel Hemmestveit

Mikkjel Torjusson Hemmestveit ()
var ein norsk-amerikansk skihoppar og kombinertløpar frå i Morgedal i Kviteseid. Han var medlem av Morgedal IL i Telemark. I 1928 vart han og broren Torjus Hemmestveit tildelt Holmenkollmedaljen for sigrane sine i Husebyrennet.

Liv
Hemmestveit var fødd på garden Brekke i Morgedal, og voks opp der til familien flytta til garden Hemmestveit i nærleiken av Brekke. Han og den tre år eldre broren Torjus reiste i 1881 frå heimebygda til den norske hovudstaden og starta Noregs første skiskular. Mikkjel vann kombinertrennet i Husebyrennet i 1885 og 1886. 

Få månader etter den andre sigeren i Husebyrennet emigrerte han til delstaten Minnesota i USA. I dei komande åra vann han fleire skirenn i Minnesota. Mellom anna sette han den første godkjende Nord-Amerikanske rekorden med eit skihopp på 37 fot i 1887, i Red Wing i Minnesota. Broren Torjus utvandra i 1888, og dei to brørne vart pionerar i nordamerikansk skiidrett,  særleg i skihopping. 

I 1891 presterte Mikkjel Hemmestveit verdas til då lengste skihopp, eit hopp som vart målt til 102 fot; 31,1 meter. Rekorden stod i to år, da Torjus Hemmestveit forlengde rekorden med ein fot.

Kjelder 
Skiforeningen.no med PDF-fil på vinnere av Holmenkollmedaljen 
Slektssøk etter Hemmestveit på norwayheritage.com
Aurora Ski Club i Red Wing Minnesota 

Norske kombinertløparar
Norske skihopparar
Folk frå Kviteseid
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Norsk-amerikanarar
Torjus Hemmestveit

Torjus Torjusson Hemmestveit () var ein norsk-amerikansk skihoppar, kombinertløpar og langrennar frå Morgedal i Kviteseid. Han var medlem av Morgedal IL i Telemark. I 1928 vart han og broren Mikkjel Hemmestveit tildelt Holmenkollmedaljen for sigrane sine i Husebyrennet.

Liv
Hemmestveit var fødd på garden Brekke i Morgedal, og voks opp der til familien flytta til garden Hemmestveit i nærleiken av Brekke. Han og den tre år yngre broren Mikkjel reiste i 1881 frå heimbygda til den norske hovudstaden og starta Noregs første skiskular. Torjus vann det kombinerte rennet i Husebyrennet i 1883 og 1888. I 1888 vann han også femmila. 

Få månader etter den doble sigeren i Husebyrennet emigrerte han til broren Mikkjel Hemmestveit i Red Wing i delstaten Minnesota i USA. Dei to brørne vart det neste tiåret pionerar i nordamerikansk skiidrett, særleg i skihopping. Torjus Hemmestveit sette i 1893 verdsrekord i skihopping med eit hopp på 103 fot, 31,4 meter. Han slo då broren sin to år game verdsrekord med ein fot.

Kjelder 
Skiforeningen.no med PDF-fil på vinnere av Holmenkollmedaljen 
Slektssøk etter Hemmestveit på norwayheritage.com
Aurora Ski Club i Red Wing Minnesota 

Norske kombinertløparar
Norske langrennsløparar
Norske skihopparar
Folk frå Kviteseid
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Norsk-amerikanarar
Matthias Jacob

Matthias Jacob () frå Tambach-Dietharz i Thüringen er ein tysk tidlegare skiskyttar som tevla for Aust-Tyskland. Mellom 1981 og 1987 var han med å vinne tre VM-gull og like mange VM-sølv i stafett. Individuelt fekk han ein sølvmedalje i VM 1987 og ein bronsemedalje under vinter-OL 1984, begge på 10 km. Han er gift med den tidlegare langrennaren Carola Anding.

Aktiv
Jacob debuterte for DDR sitt skiskyttarlandslag i 1980. Allereie i sitt fyrste VM i Lahti i 1981 fekk han plass på stafettlaget som vart verdsmeistrar, ein prestasjon han var med på å gjenta året etter. Begge desse VM-titlane vann han i lag med Mathias Jung og Frank Ullrich. Under OL 1984 i Sarajevo vart Jacob beste austtyskar på 10 km og tok bronsen.

Etter han hadde sanka tre strake sølvmedaljar i VM-stafettar, fekk Jacob sin tredje gullmedalje i stafettøvinga under VM 1987. Her gjekk han saman med Jürgen Wirth, Frank-Peter Roetsch og André Sehmisch DDR inn til ein suveren siger, over to minuttar føre Sovjetunionen på sølvplass. I same meisterskapen gjorde Jacob sitt beste individuelle resultat då han tok sølv på 10 km, bakom suverene Roetsch og med Sehmisch på bronseplass.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
VM i skiskyting 1981 i Lahti: Gullmedalje i stafett, nr 5 på 10 km
VM i skiskyting 1982 i Minsk: Gullmedalje i stafett, nr 4 på 20 km 
VM i skiskyting 1983 i Antholz: Sølvmedalje i stafett, nr 8 på 20 km
Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Bronsemedalje på 10 km
VM i skiskyting 1985 i Ruhpolding: Sølvmedalje i stafett og nr 7 på 10 km
VM i skiskyting 1986 i Oslo: Sølvmedalje i stafett og nr 4 på 20 km
VM i skiskyting 1987 i Lake Placid: Gullmedalje i stafett og sølvmedalje på 10 km
Vinter-OL 1988 i Calgary: Nr 9 på 20 km

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Austtyske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Aust-Tyskland
Medaljevinnarar under vinter-OL 1984
Austtyske deltakarar under vinter-OL 1984
Skiskyttarar under vinter-OL 1984
Austtyske deltakarar under vinter-OL 1988
Skiskyttarar under vinter-OL 1988
Borghild Niskin

Borghild Solveig Niskin () var ein norsk alpinist frå Hole i Buskerud. I tida 1946-56 vann ho 17 NM-titlar. Ho vart som fyrste kvinne tildelt Holmenkollmedaljen i 1956.

Aktiv
Borghild Niskin, fødd Hansen på Sollihøgda i Hole, tok sitt fyrste noregsmeisterskap då ho i 1946 vann den fyrste av fem norske meistertitlar i slalåm. Ho debuterte i olympiske leikar under Vinter-OL 1948 i St. Moritz, der ho saman med Laila Schou Nilsen utgjorde Noregs kvinnelag. Hennar beste plassering var ein 19. plass. Betre gjekk det ikkje i VM 1950 i Aspen, der ho kom på 23. plass i utfor. Under OL 1952 på heimebane i Oslo vart ho beste norske deltakar med sjetteplass i storslalåm.

Etter gode prestasjonar i alpin-VM 1954 i Åre, der ho vart nummer åtte i utfor og i kombinasjonen, fylgde ho opp med sine beste resultat under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo. Med åtte tidels sekundar opp til bronsevinnaren Thea Hochleitner vart ho nummer sju i storslalåm. Tidene frå dei olympiske tevlingane i slalåm og utfor vart rekna saman som ei VM-øving i kombinasjon; her kom Niskin på femteplass. OL-sesongen 1956, hennar siste sesong, vart avslutta med at ho tok sitt sjuande NM-gull i utfor.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Borghild Niskin» frå ,  den 9. desember 2013.  
 

Norske alpinistar
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Alpinistar under vinter-OL 1948
Norske deltakarar under vinter-OL 1952
Alpinistar under vinter-OL 1952
Norske deltakarar under vinter-OL 1956
Alpinistar under vinter-OL 1956
Folk frå Hole
Mor Monsen

Mor Monsen er ei tradisjonsrik langpannekake som ofte blir bakt til jul. 
Kaka har pynt som korintar, hakka mandlar og perlesukker på toppen.
Den steikte kaka blir delt opp i passande serveringsstykke.

Opphavet til namnet «Mor Monsen» er ukjend.

Bakgrunnsstoff

Mor Monsen. Oppskrift ved aperitif.no
Mor Monsen. Oppskrift ved dinmat.no
«Farmors Mor Monsen». Oppskrift ved nrk.no
Mor Monsen (stor langpanne) . Oppskrift ved matprat.no

Mor Monsen Cake. Norskamerikansk oppskrift ved norway-hei.com

Kjelder

Mor Monsen, aperitif.no
«Farmors Mor Monsen», nrk.no

Denne artikkelen bygger på «Mor Monsen» frå ,  den 8. januar 2014.  
 

Kake
Julemat

Norsk mat
Mandlar
Bengalgribb

Bengalgribb (Gyps bengalensis) er ein gribb som tidlegare var utbreidd frå Iran og Afghanistan i vest, gjennom heile Sør-Asia til Sørvest-Kina og Søraust-Asia. Frå å vera svært talrik og til og med omtalt som «kanskje den mest talrike rovfuglen i verda» i 1985, har gribben gått gjennom ein sterk tilbakegang, og er i dag rekna som kritisk truga. Intensivering av landbruket og særleg veterinærmedisinen diklofenak er rekna som grunnen til at talet på bengalgribbar har gått ned frå eit mogleg tal på fleire millionar til rundt 3 500-15 000.

Skildring

Bengalgribb har som andre gribbar fjørlaus hals og hovud. Hovudet har eit rosa skjær medan nebbet er sølvfarga. Nedst på halsen, på ryggen, bak og under vingene har han kvite fjører, elles er fjørdrakten mørk med svarte og sølvgrå fjører. Juvenilar er mørkare enn vaksne fuglar, og får først vaksen fjørdrakt når dei er fire-fem år gamle.

Fuglen er den minste av gribbane i slekta Gyps, men er ein mellomstor gribb. Han veg 3,5-7,7 kg, måler 75–93 cm i lengd  og har eit vingespenn på 1,92–2,6 m.

Leveområde
Bengalgriben lever hovudsakleg på sletteland og til ein viss grad i meir fjellendte område. Han lever ofte nær menneske. Gribbane flokkar seg gjerne saman for å eta og kvila. Dei formeirer seg i koloniar i høge tre. 

Bengalgribb har forsvunne frå alle søraustasiatiske land bortsett frå Kambodsja og Burma. Populasjonen i Kambodsja verker vera stabil, eller til og med noko aukande. I Sør-Asia har populasjonen gått ned med over 99 % frå midten av 1990-åra til 2010-åra, og han er utdøydd i Bangladesh. Fuglen er forsvunnen frå Kina, og har ukjend status i Iran og Afghanistan.

Bilete

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «White-rumped Vulture» frå ,  den 10. desember 2013.

Bakgurnnsstoff

Gribbar
Dyr i India
Dyr i Bhutan
Dyr i Nepal
Dyr i Kambodsja
Dyr i Burma
Dyr i Pakistan
Banyan

Banyan eller banyantre (Urostigma) er ein type fikentre med luftrøter som veks ned til jorda frå greinene og hardnar, slik at treet aukar i omkrins. Ei kjend form av treet er poppelfikentre (Ficus benghalensis), som ofte er det ein meiner når ein snakkar om banyantre. Banyan blir brukt som pryd- og skuggetre. Det er også populært som bonsaitre.

Døme

Kjelder

«Banyantrær», Botanisk- og plantefysiologisk leksikon, mn.uio.no
«Fiken» (23. januar 2013), Store norske leksikon. Henta 10. desember 2013.

Bakgrunnsstoff

Morbærfamilien
Fikenslekta
Metamorfose

Metamorfose er ei omvandling av mineral eller geologisk tekstur (korleis minerala er arrangert) i eksisterande bergartar (protolittar), utan at protolitten har blitt smelta til flytande magma. Omvandlinga skjer hovudsakleg på grunn av varme, trykk og tilføring av kjemisk aktive væsker. Kjemiske komponentar og krystallstrukturar hos mineral som utgjer bergarten kan endre seg sjølv om fjellet er fast. Endringa ved og like under jordoverflata på grunn av forvitring og/eller diagenese vert ikkje rekna som metamorfose. Metamorfose skjer vanlegvis mellom diagenese på 200 °C og smelting på 850 °C.

Det finst tre typar metamorfose: Kontakt-, dynamisk og regional metamorfose. Metamorfose skapt av aukande trykk og temperatur vert kalla prograd metamorfose. I det motsette tilfellet med fallande temperatur og trykk vert det kalla retrograd metamorfose.

Regionalmetamorfose
Regionalmetamorfose er omdanning av bergarter i eit større geologisk område. Det skjer ved auka trykk og temperatur, idet bergartsmasser tvingast nedover i jordskorpen ved tektoniske prosessar som overskyvingar og fjellkjededanningar.

Nedslagsmetamorfose
Ved eit stort meteorittnedfall vil trykket og varmesjokket som følgjer omdanne bergartane i nedslagskrateret. Denne forma for omdanning vert kalla nedslagsmetamorfose.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Metamorphism» frå ,  den 10. desember 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
Bucher, Kurt, 2002, Petrogenesis of Metamorphic Rock, Springer
Eskola P., 1920, The Mineral Facies of Rocks, Norsk. Geol. Tidsskr., 6, 143-194
Gillen, Cornerlius, 1982, Metamorphic Geology : an Introduction to Tectonic and Metamorphic Processes, London; Boston: G. Allen & Unwin ISBN 978-0045510580
Marshak, Stephen, 2009, Essentials of Geology, W. W. Norton & Company, 3rd ed. ISBN 978-0393196566
Vernon, R. H., 1976, Metamorphic Processes, Halsted Press
Vernon, Ronald Holden, 2008, Principles of Metamorphic Petrology, Cambridge University Press ISBN 978-0521871785
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Nedslagsmetamorfose. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/nedslagsmetamorfose.
Regionalmetamorfose. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/regionalmetamorfose.
 

Geologi
Geologiske prosessar
Metamorf petrologi
Morbærfamilien

Morbærfamilien er ein plantefamilie i ordenen Rosales som omfattar 40 planteslekter og over 1400 artar, fleire av dei viktige nytteartar. 

Morbærfamilien er nært i slekt med neslefamilien. Tre og buskar er tofrøblada med spreidde blad, mjølkesaft og einkjønnea, frikrona blomar i rakler eller hovud. Hjå nokre av artane svulmar aksen av blomsterstanden opp og blir kjøtfull, som fiken. Hjå andre blir blomsterdekkblada saftige og kjøtfulle, som morbær.

Bruk
Frå artar i morbærfamilien får ein fruktene morbær, brødfrukt og fiken. Nokre fikenartar kan brukast som prydplantar, som poppelfiken (banyan, Ficus benghalensis), stoveplantar, som bjørkefiken (Ficus benjamina), og bonsai. Blada frå kvitmorbær (Morus alba) vert brukte i silkeproduksjonen som mat for silkeormar.

Kjende slekter
Dei sentrale slektene av morbærfamilien er:

Kjelder

«Morbærfamilien» (14. februar 2009), Store norske leksikon. Henta 10. desember 2013.

Denne artikkelen bygger på «Morbærfamilien» frå ,  den 10. desember 2013.

Bakgrunnsstoff

Roseordenen
Ficus religiosa

Ficus religiosa, også kjend som heilag fiken, gudefiken, pipal og bo- eller bodhitre, er eit tre i fikenslekta som er utbreidd i Sør- og Søraust-Asia. Treet er viktig i buddhismen, djainismen og hinduismen. Buddhistiske overleveringar fortel at Gautama Buddha oppnådde oppvakning under eit slikt tre. Fikentreet er også ein tradisjonell medisinplante.

Ficus religiosa kan bli opptil 20 meter høg. Borken er gråleg og sprekk etterkvart som han blir eldre. Blada er runde på fasong med ein lang flik i enden, tynne og med skinande overflate. Dei har 5-7 sidevener. Fruktene er små, på storleik med ein pupill. Dei er grøne som kart og svarte når dei er mogne.

Treet blir pollinert av ein særskild veps, Blastophaga quadraticeps. På stader der både fikentreet og vepsen er innført, som Israel, Florida og Hawaii, kan Ficus religiosa vera ein invasiv art.

Treet kjem opphavleg frå eit område frå Himalaya til Sør-Kina, Vietnam og Nord-Thailand. Det er utbreidd som avenytre og tempeltre, både ved hindu- og buddhisttempel.

Borken frå treet har lenge vore brukt som medisin mot sår, smittestoff, diaré, diabetes og gonorré. Blada er blitt brukt mot hudsjukdommar, giftstoff og for å regulera menstruasjonssyklusen. Frukta er blitt brukt som avføringsmiddel, og i pulverform til å behandla astma. Medisinske forsøk har mellom anna påvist verknader mot fleire smittestoff og parasittar og at planten har ein god effekt mot diabetes.

Kjelder

Ficus religiosa, hear.org

Denne artikkelen bygger på «Ficus religiosa» frå ,  den 10. desember 2013.

Bakgrunnsstoff

Ficus religiosa L. , India Biodiversity Portal

Morbærfamilien
Medisinplantar
Plantar i Nepal
Plantar i India
Plantar i Bangladesh
Plantar i Kina
Plantar i Pakistan
Plantar i Thailand
Plantar i Vietnam
Plantar på Sri Lanka
Plantar i USA
Fikenslekta
Plantar i buddhismen
Plantar i hinduismen
Fikenslekta

Fikenslekta (Ficus)  er ei planteslekt i morbærfamilien. Ho omfattar mellom anna fikentreet, som er kjend for frukta fiken og fikenblad, banyantre med kraftige luftrøter, bodhitre eller Ficus religiosa og den utbreidde potteplanten bjørkefiken.

Det er rundt 850 ulike artar i fikenslekta, som kan veksa til buskar eller tre. Plantane inneheld mjølkesaft. Blomstrane er einkjønna og små. Dei veks i store mengder inni ei hol, rundvoren akse med opning i toppen. Heile blomsterstanden dannar ei enkeltfrukt.

Dei fleste lever i tropisk klima. Fikentre kan dyrkast i potter i Noreg, men toler frost dårleg.

Kjelder

«Fiken», Arboretet og Botanisk hage, Milde, uib.no
«Fiken» (23. januar 2013), Store norske leksikon. Henta 10. desember 2013.

Bakgrunnsstoff

Morbærfamilien
Planteslekter
Herodes den store

Herodes eller Herodes den store  (fødd 73 eller 74 f.Kr., død 4 f.Kr.) var konge av det romerske lydriket Judea i det første hundreåret f.Kr. Han er kjend for utviding av riket, ei storslått utviding av det andre tempelet i Jerusalem og bygging av festningane i Masada, Antonia og Herodium og hamna i Caesarea Maritima. Tilnamnet «den store» er likevel omstridd ettersom Herodes stod bak ei rekkje udådar og drap. I kristen tradisjon blir han sett i samanheng med barnemorda i Betlehem, men denne førestillinga er vanlegvis rekna som uhistorisk.

Livet til Herodes er detaljert omtalt i verka til den jødisk-romerske historikeran Flavius Josefus frå 100-talet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Herodes den store» frå ,  den 10. desember 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 
Litteratur
 Brandon, S.G.F. (1962): "Herod the Great: Judaea’s Most Able but Most Hated King" i: History Today 12, ss. 234–242.
 Grant, Michael (1971): Herod the Great. New York: American Heritage Press. ISBN 0070240736.
 Günther, Linda-Marie (2009): Herodes und Jerusalem, Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
 Günther, Linda-Marie (2007): Herodes und Rom, Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
 Kokkinos, Nikos (1998): The Herodian Dynasty: Origins, Role in Society and Eclipse, Sheffield, Sheffield Academic.
 Marshak, Adam Kolman (2006): "The Dated Coins of Herod the Great: Towards a New Chronology" i: Journal for the Study of Judaism 37 (2), ss. 212–240.
 Netzer, Ehud (2006): The Architecture of Herod, the Great Builder, Tübingen: Mohr Siebeck.
 Perowne, Stewart (1956): The Life and Times of Herod the Great. New York: Abingdon Press.
 Richardson, P. (1999): Herod the King of the Jews and Friend of the Romans, Edinburgh.
 Roller, Duane W. (1998): The Building Program of Herod the Great, Berkeley: University of California Press. ISBN 9780520919358.
 Sandmel, Samuel (1967): Herod: Profile of a Tyrant. Philadelphia: Lippincott.
 Witztum, Eliezer (2006): King Herod: A Persecuted Persecutor. A Case Study in Psychohistory and Psychobiography, Berlin and New York, Walter de Gruyter.
 Zeitlin, Solomon (1963): "Herod: A Malevolent Maniac" i: Jewish Quarterly Review 54, ss. 1–27.
 Zeitlin, Solomon (1962–1978): The Rise and Fall of the Judean State. Philadelphia: The Jewish Publication Society.

Bakgrunnsstoff 
Herodes den store i Store norske leksikon
 Halachic Status of Herod, Yakov Shafranovich 2002
 Family trees , slektstrær for Herodes' familie
 Outline of Great Books Volume I – King Herod: utdrag fra tekstene til Josefus
 Timeline 49 to 1 BCE 
 Herod surnamed the Great i Encyclopædia Britannica fra 1911
 Herod, Catholic Encyclopedia
 King Herod the Great
Herod I, Jewish Encyclopedia

Grava til Herodes
 Tomb Found, graven funnet
 Herod's Tomb, images, bilder fra graven
 King Herod's Tomb Found Biblical Archaeology Review

Herodes-slekta
Personar i det nye testamentet
Judea
Døde av nyresvikt
I'm Happy

«I'm Happy» (engelsk for Eg er glad) er ein song av den latviske songaren Tamāra Rutkovska, som vil verte gjeven ut i 2014. Songen er skriven av Tamāra Rutkovska.

Eurovision

Dziesma 2014
«I'm Happy» er eit av bidraga i den fyrste semifinalen i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 

Songar frå 2014
Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Tamāra Rutkovska-songar
Songar skrivne av Tamāra Rutkovska
Engelskspråklege songar
Stay av N.N.

«Stay» er ein song skriven av Ingars Viļums. «Stay» var eit av bidraga i Dziesma 2014, den latviske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Kjelder
 
 
 

Latviske songar
Dziesma 2014-songar
Songar skrivne av Ingars Viļums
Engelskspråklege songar