alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rotsethornet

Rotsethornet er eit fjell rett oppom Volda sentrum i Volda kommune. Den vestlege toppen nærast sentrum er det mest vanlege turmålet, og er 649 moh., medan Instehornet knapt 400 m mot aust er 652 moh. Fjellet dominerer utsikta rett sør for Volda sentrum, og toppen byr på flott utsikt over Volda sentrum, bygder, fjordar og fjell rundt. 

Rotsethornet er eit populært turmål, men den vanlege ruta rett opp frå Volda sentrum er såpass bratt at det er lagt ut tau til å halde seg fast i på dei brattaste kneikane. Ein kan parkere ved opninga av Rotsethorntunnelen på Riksveg 651. Turvegen går oppom tunellopninga og opp til Kalsethola. Derifrå går råsa forbi ein telelink og opp gjennom bratt skog til utsiktsplassen Aksla. Vidare i slakkare terreng opp til den vestre toppen, 649 moh. Turen ned kan gjerne gå via utsiktspunktet Toskegjølet, Instehornet og vidare ned Litledalen til turvegen rundt Rotevatnet. 

Å gå på Rotsethornet den motsette vegen er lenger, men ruta går her i eit langt enklare terreng. Ein startar då frå den sørlegaste vika av Rotevatnet. Ved turvegen står det skilt med Rotsethornet, og ein følgjer traktorveg eit stykke opp Litledalen. Deretter går stien bratt opp, men ein er snart oppe på fjellryggen, og ser ned i Austefjorden på andre sida. Råsa følgjer deretter ryggen til toppen.

Fjellet har namnet etter garden Rotset som ligg nedanfor fjellet på nordsida mot Volda sentrum.

Fjellet er ikkje ufarleg, og her har dei siste åra skjedd to dødsulykker under nedstiging frå fjellet, der personar har kome bort frå den vanlege ruta frå toppen og ned til sentrum, og falle i det bratte og vanskelege terrenget. Viss ein følgjer den merka råsa er det likevel ikkje nokon grunn til å la vere å vitje toppen.

Bakgrunnsstoff 
 Standal, Helge J., Jon Hagen og Gunnar Wangen: Fotturar på Sunnmøre, 1999, ISBN 82-992081-2-2
 Rundskue frå toppen av Rotsethornet  ved Leif Roar Strand, vitja 23. november 2010.

Fjell på Sunnmøre
Geografi i Volda
Kommunikasjonssatellitt

Ein kommunikasjonssatellitt er ein kunstig satellitt som er plassert ute i verdsrommet for å mogleggjere telekommunikasjon mellom store avstandar på jordkloden. Det kan vere frå ein verdsdel til ein annan, eller frå land til sjø.

Kommunikasjonssatellittar nyttast til telefoni, radio- og fjernsynsoverføyringar, internett, amatørradio og ulike militære føremål.

Radio
Kommunikasjon
Satellittar

be-x-old:Спадарожнікавая сувязь
ru:Спутниковая связь
Tornsongar

Tornsongaren (Curruca communis) er ein fugleart i songarfamilien.

Utsjånad og lyd 
Fuglen er 13-15 cm lang og veg 12-17 gram. Oversida er gråbrun, vengane raudbrune og undersida er lyst beige. Den livlege fuglen har tynn kvit augering, relativt lang stjert og beige bein. Hannen har grått hovud og kvit strupe. Hoa har mindre utprega fargar rundt hovudet, meir som resten av kroppen.

Songen er ein serie knirkande lydar. Liknar litt på buskskvetten sin song, ein art med eit liknande val av habitat. Elles kan ein stundom høyre ein kort snerrande lyd.

Utbreiing 
Fuglen er vanleg i det meste av Europa, unnateke Nord-Skandinavia. Utbreiinga strekker seg frå dei britiske øyane i vest til Tian Shan i Kina i aust, og frå Marokko i sør til polarsirkelen i nord. Fire underartar er skildra innanfor dette området. I Vest-Europa er det nominatunderarten communis som hekkar.
I Europa reknar ein med 14-25 millionar hekkande par. Turke i Sahel-området på 1960-talet gjorde at bestanden i Europa gjekk dramatisk attende, og botnen vart nådd i 1973-1974. Sidan har talet på fuglar auka.

Biotop og utbreiing i Noreg 
Tornsongaren lever i opne område med busker og kratt med frodig undervegetasjon. Han føretrekk kulturlandskap. I Noreg er han vanleg i låglandet i Sør-Noreg til og med Trøndelag, med hovudutbreiinga langs kysten. Han finst spreitt i Nordland til polarsirkelen. 50-300 tusen par hekkar i landet.

Føde 
Tornsongarar et insekt og insektlarver, edderkoppar og bær.

Hekking 
Reiret, som vert bygd av gras, røter, hår og strå, er skålforma og vert plassert nær marka i tette vekstar. Hoa legg 4 til 5 egg. Gauken legg i blant egg i tornsongarreiret.

Trekkvanar 
Dei første fuglane flyg sørover allereie i slutten av juli, og hausttrekket kulminerer i slutten av august. 
Nominatunderarten overvintrar i Vest-Afrika mot aust til Sudan, Kongo, Uganda og sørover til Botswana. Det ser ut til at dei fleste tornsongarane har ei sørleg og sørvestleg trekkretning når dei flyg frå Noreg om hausten.
Vårtrekket frå Afrika byrjar i mars, og dei første fuglane kjem til hekkeplassane i Noreg i slutten av april. Dei fleste kjem utover i mai.

Galleri

Kjelder 
 Norsk fugleatlas, Norsk Ornitologisk Forening, 1994.
Referansar

Bakgrunnsstoff

Songarfamilien
Fuglar i Noreg
Firkantkurve

Ei firkantkurve er ei kurveform som periodisk vekslar mellom to nivå. Ei perfekt firkantkurve ville ha uendeleg stor bandbreidd , så fysiske storleikar, som spenning, straum, lydtrykk osv. er perfekte firkantkurver. Ei firkantlydbølge vert av dei fleste opplevd som hard og noko ubehageleg, ikkje ulikt lyden som oppstår når ein bles hardt i til dømes ein trompet.

Bruk 
Firkantkurver spelar ein sentral rolle i matematiske fag som digital signalhandsaming, telekommunikasjon, kybernetikk, osv. Klokkesignalet i digitale krinsar er tilnærma firkantkurver, med konstant frekvens. Binære signal i digital elektronikk endrar òg verdi svært snøgt og har steile flankar, men tidspunktet for nivåendringane avheng av informasjonen dei representerer, så dei er ikkje reine firkantkurver. Eit anna døme på praktisk bruk er linjekodar, som til dømes manchesterkoding, som vert nytta for å overføra bitsekvensr i basebandet.

Kjelder 

Elektronikk
Signalhandsaming
Fourier-transformasjon

Fourier-transformasjon (ofte forkorta til FT) er ei lineæravbilding som transformerer ein funksjon av reelle variablar med komplekse verdiar til ein annan. I applikasjonar som signalhandsaming transformerer ein typisk frå tidsplanet til frekvensplanet. Dette kan samanliknast med at ein akkord i musikk kan skildrast av notane som vert spelt. Så i praksis så dekomponerer fouriertransformasjonen ein funksjon, eller eit signal, i ein sum av oscillerande funksjonar, som kan uttrykkast som - og -funksjonar, eller som ein sum av eksponentialfunksjonar.

Fourier-transformasjon og generaliseringane er emne i Fourier-analyse. Det er mogeleg å definere Fourier-transformasjonen til ein funksjon av fleire variablar, noko som til dømes er viktig i det fysiske studiet av bølgjer og biletehandsaming. Det er òg mogleg å generalisere Fourier-transformasjonen på diskrete strukturar som endelege grupper.

Definisjon 
Det finst fleire vanlege måtar å definere fouriertransformasjonen av ein integrerbar funksjon. Denne artikkelen nyttar definisjonen: 

  for  ∈ ,

der . Når variabelen  representerer tid (med SI-eininga sekund), representerer transformasjonsvariabelen  vinkelfrekvens, som kan konverterast til temporal frekvens  (i Hz). Etter som Fourier-transformasjonen dekomponerer signalet   i frekvenskomponentar , med ulik frekvens og amplitude, vert ho kalla analyselikninga.

Invers Fourier-transformasjon 
Invers transformasjon, som typisk transformerer frå frekvensplanet til tidsplanet, vert definert som
   for alle reelle t.

Faktoren  er ein skaleringskonstant, som syter for at energien er den same i tids- og frekvensplanet; sjå Parsevals teorem. Etter som den inverse Fourier-transformasjonen syntiserer eit signalet  i tidsplanet, som ein sum av ulike oscillerande bølgjer (frekvenskomponentar) , med ulik frekvens og amplitude, vert ho kalla symteseselikninga.

Samanhengen med Laplace-transformasjonen 
Fourier-transformasjonen kan sjåast på som eit spesialtilfelle av den to-sidige Laplace-transformasjonen. Laplace-transformasjonen transformerer eit signal til det komplekse -planet, der  er ein kompleks frekvensvariabel. I samband med Fourier-transfroma er realdelen  sett til null. slik at ein ender ein opp med den imaginære delen av frekvensvariabelen , som ligg på den imaginære aksen i -planet. At dei ulike Fouirer-komponentane (frekvens-komponentane) ligg på den imaginære aksen betyr at dei er periodiske. Fourier-transformasjonen er med andre ord eit speialtilfelle av Laplace-transformasjonen, som vert nytta når signalet  er periodiskt.

Eigenskapar

Linearitet 
Fouriertransformasjonen er ei lineæravbilding:

Funksjonsprodukt og folding 
For produkt av funksjonar gjeld

 
her markerer  ein foldingsoperator (konvolusjon).

Tids- og frekvensforskyving

Derivasjon 
For deriverte av funksjonar gjeld

Referansar 

 

Grunnleggjande fysikk
Fourieranalyse
Integraltransformasjonar
Signalhandsaming
Bathurstøya i Canada

Bathurstøya er ei av Elisabetøyane i Nunavut-territoriet i Canada. Ho har ei flatevidd på 16042 kvadratkilometer. Ho ligg vest for Cornwallisøya og Devonøya, og aust for Melvilleøya. Øya er folketom.

Natur 
Øya er lågtliggande, få stader ligg høgare enn 300 moh. Høgste punktet er 412 moh. og ligg på Stokesfjellet. Godt jordsmonn gir grunnlag for ein vegetasjon av lav, mose, gras og dvergbuskar, som ofte dannar vide våtmarker. Dyre- og fuglelivet er frodigare enn på andre øyar i det kanadiske Arktis. Om lag 30 fugleartar hekkar på øya, mest vadefugl. Mellom andre polarsymjesnipe og ringgås. Karibu finn rikeleg med næring, isbjørn er om sommaren på vandring over øya.

Polar Bear Pass National Wildlife Area ligg på øya, så vel som den føreslegne Tuktusiuqvialuk nasjonalpark.

Den magnetiske nordpolen på jorda kryssa i 1960-70-åra Bathurstøya i nordleg retning.

Historie 
Brooman Point på austkysten av Bathurstøya var kring år 1000 ein buplass for folk av Thulekulturen, rimelegvis ei tid med eit varmare klima. Bathurstøya vart kjend for europearar etter ho vart oppdaga av William Parry sin ekspedisjon i 1819. Denne kalla øya opp etter Storbritannias dåverande krigs- og koloniminister, Henry Bathurst.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Bathurst Island» frå , den 30. juni 2009. 

Øyar i Nunavut
Øyar i Arktis
Kontrafagott

Kontrafagott er det djupaste instrumentet i treblåsefamilien. Instrumentet er fyrst og fremst brukt i store symfoniorkester, og har ein svært avgrensa sololitteratur. Eit eksempel på kontrafagotten som solo-instrument i symfoniorkesteret finst i Maurice Ravels Gåsemor (Ma mere l'oye). Han har òg framståande parti i bl.a. Ravels Klaverkonsert for venstre hand, og i operaene Salome av Richard Strauss og «Wozzeck» av Alban Berg. Kontrafagotten kling éin oktav under den vanlege fagotten (Sub-kontra Bb/A - c1), og har ein djup, litt celloaktig klang.

Historie 

Dei eldste kontrafagottane stammar frå midten av 1700-talet. Joseph Haydn var den fyrste viktige komponisten som skreiv eigne stemmar for kontrafagott, f.eks. i Skapinga. Seinare har komponistar som Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms, Claude Debussy, Maurice Ravel, Igor Stravinskij og Dmitrij Sjostakovitsj brukt kontrafagotten mykje i orkestermusikken. På den andre sida har andre store komponistar som f.eks. Wolfgang Amadeus Mozart, Peter Tsjaikovskij og Jean Sibelius ikkje brukt instrumentet i det heile tatt.

Instrumentet har som andre treblåseinstrument gjennomgått ein kontinuerleg utvikling i både klang, intonasjon og tekniske moglegheiter. Først dei siste tiåra på 1900-talet oppstod ein viss sololitteratur for instrumentet. Susan Nigro har spelt inn fleire soloplater på kontrafagott, og i 2006 uroppførte Lewis Lipnick ein kontrafagottkonsert av Kalevi Aho med Bergen Filharmoniske Orkester. Ein komponist som har gitt tydelege bidrag til kontrafagottlitteraturen er norske Terje Bjørn Lerstad.

Materiale 
Kontrafagottar blir laga av lønnetre. Det har opp gjennom historia vore gjort eksperiment med andre tresortar, alt frå pappmasjé til messing. I Frankrike blei kontrabass-sarrusofoner i ein periode brukt i staden for kontrafagott i orkesteret, derfor er ein del av dei stemmene som i dag blir spelt på kontrafagott, f.eks. i verk av Debussy, eigentleg skrivne for kontrabass-sarrusofon. Kontrafagott er eit dyrt instrument, og dei fleste er eigd av profesjonelle orkester og musikkhøgskular og konservatorium. Det er ikkje vanleg å ha kontrafagott i korps og amatørorkester, sjølv om det finst unntak.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kontrafagott» frå , den 30. juni 2009.

Bakgrunnsstoff 
 contrabassoon.org - Ressursar for kontrafagott

Treblåseinstrument
Behind Blue Eyes

«Behind Blue Eyes» er ein song skriven av Pete Townshend frå The Who for prosjektet Lifehouse. Prosjektet vart aldri noko av og songen kom først ut på albumet Who's Next frå 1971 i lag med fleire andre songar laga for prosjektet. Songen er ein av dei mest kjende innspelingane til The Who og har vorte spelt av mange andre bandet, mellom anna Limp Bizkit i 2003.

Oversyn 

Songen er ein av dei mest kjende songane til The Who. Han startar med akustisk gitar og vokal, etter kvart bassgitar og harmonivokal og til slutt vert han ein fullskala rockesong før songen vert like roleg i avslutninga som i starten. Songar som var delte i forskjellige seksjonar som dette var eit varemerke for Townshend på denne tida. Gitarriffet mot slutten av songen vert òg nytta etter mellomspelet i songen «Won't Get Fooled Again», og kanskje var det meint å vere ei lenkje mellom desse to då songane var meint som ein del av ein rockeopera. 

Utgåva av «Behind Blue Eyes» som kom med på Who's Next var faktisk den andre innspelinga bandet gjorde av songen. Ei tidlegare utgåve kom med som bonusspor på CD-utgåva av albumet med Al Kooper på hammondorgel. Pete Townshend har òg spelt inn songen to gonger som soloartist, ein gong (den orignale demoen av songen) kom med på albumet Scoop. Demoen og ei nyare innspeling med orkesterakkompagnement finst på The Lifehouse Chronicles.

Bandet spelte òg inn ei alternativ studioutgåve som er litt forskjellig frå orignalen her og der. Denne songen er på den nymastra utgåva av Who's Next.

Medverkande
Roger Daltrey – solovokal
Pete Townshend – akustisk og elektrisk gitar, korvokal
John Entwistle – bass, korvokal
Keith Moon – trommer

Salslister

Andre utgåver

Limp Bizkit 

«Behind Blue Eyes» vart spelt av Limp Bizkit på albumet Results May Vary frå 2003. Songen vart opphavleg gjeve ut for filmen Gothika med Halle Berry i hovudrolla. Teksten til songen vart kraftig endra av Limp Bizkit.

Salslister

Vekeslister

Årslister

Salstrofé

Andre artistar 
Andre som har spelt songen er Bryan Adams, Sheryl Crow, Testudo, Ian Stuart Donaldson, Jon English, Suzanne Vega, Silvertide og The Chieftains.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Behind Blue Eyes» frå , den 30. juni 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

The Who-songar
Songar frå 1971
Singlar frå 1971
Balladar frå 1970-åra
Singlar frå 2003
Rockeballadar
Songar skrivne av Pete Townshend
Songar produserte av Glyn Johns
Songar produserte av Pete Townshend
Songar om einsemd
Track Records-singlar
Decca Records-singlar
Songar produserte av Rick Rubin
Nummer-ein-singlar i Sverige
Polydor Records-singlar
MCA Records-singlar
Interscope Records-singlar
Jon English-songar
Limp Bizkit-songar
The Chieftains-songar
Sheryl Crow-songar
Suzanne Vega-songar
Pat Travers-songar
Algiske språk

Algiske språk er ein familie av amerikanske urfolkspråk i Nord-Amerika som omfattar algonkinske språk og to små språk i det nordvestlege California, wiyot og yurok. Slektskapen mellom wiyot og yurok og dei algonkinske språket blei påvist av den amerikanske lingvisten Edward Sapir. Den algiske språkfamilien har tre hovudgreiner:
 1. Wiyot ✝
 2. Yurok
 3. Algonkinske språk
Då slektskapen mellom wiyot og yurok blei påvist, blei dei slegne i hop i ein familie med namnet ritwansk (engelsk Ritwan), men det viser seg at dei to språka ikkje står nærmare kvarandre enn kvart av dei står algonkinsk, så det finst ikkje noko grunnlag for å klassifisere dei saman som ritwansk.

Fotnotar 

Språkfamiliar
 
Innfødde amerikanske språk
Wiyot

Wiyot er eit utdøydd algisk språk som tidlegare blei tala av wiyot-folket, ei innfødd amerikansk folkegruppe med 450–800 medlemer, som bur i det nordvestlege California i USA. Den siste talaren døydde i 1962.

Bibliografi 

 Campbell, Lyle. (1997). American Indian languages: The historical linguistics of Native America. New York: Oxford University Press.

 Dixon, Roland; & Kroeber, Alfred L. (1913). New linguistic families in California. American Anthropologist, 5, 1-26.

 Elsasser, Albert B. (1978). Wiyot. In R. F. Heizer (Ed.), California (pp. 153-163). Handbook of North American Indians (Vol. 8) (W. C. Sturtevant (Ed.)). Washington, D. C.: Smithsonian Institution.

 Goddard, Ives. (1975). Algonquian, Wiyot, and Yurok: Proving a distant genetic relationship. In M. D. Kinkade, K. L. Hale, & O. Werner (Eds.), Linguistics and anthropology in honor of C. F. Voegelin (pp. 249-262). Lisse: Peter de Ridder Press.

 Goddard, Ives. (1979). Comparative Algonquian. In L. Campbell & M. Mithun (Eds.), The languages of native America: Historical and comparative assessment (pp. 70-132). Austin: University of Texas Press.

 Goddard, Ives. (1990). Algonquian linguistic change and reconstruction. In P. Baldi (Ed.), Linguistic change and reconstruction methodology (pp. 99-114). Berlin: Mouton de Gruyter.

 Haas, Mary R. (1958). Algonkian-Ritwan: The end of a controversy. International Journal of American Linguistics, 24, 159-173.

 Michelson, Truman. 1914. Two alleged Algonquian languages of California. American Anthropologist, 16, 361-367.

 Michelson, Truman. 1915. Rejoinder (to Edward Sapir). American Anthropologist, 17, 4-8.

 Mithun, Marianne. (1999). The languages of Native North America. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X.

 Sapir, Edward. 1913. Wiyot and Yurok, Algonkin languages of California. American Anthropologist, 15, 617-646.

 Sapir, Edward. (1915)a. Algonkin languages of California: A reply. American Anthropologist, 17, 188-194.

 Sapir, Edward. (1915)b. Epilogue. American Anthropologist, 17, 198.

 Teeter, Karl V. (1964)a. Algonquian languages and genetic relationship. In Proceedings of the ninth international congress of linguists (pp. 1026-1033). The Hague: Mouton.

 Teeter, Karl V. (1964)b. The Wiyot language. University of California publications in linguistics. Berkeley: University of California Press.

Fotnotar 

Utdøydde språk
Algiske språk
Einskildspråk
Yurok

Yurok er eit algisk språk som blir tala av rundt 280 medlemer av yurok-folket, ei innfødd amerikansk folkegruppe på 3000–4500 menneske i det nordvestlege California i USA. Talarane går over til engelsk, og alle dei som framleis talar språket, er eldre vaksne.

Bibliografi 

 Blevins, Juliette, The Phonology of Yurok Glottalized Consonants: Segmental Fission Under Syllabification, International Journal of American Linguistics, 69:4, 2003.

 Robins, R. H. 1958: The Yurok language: Grammar, texts, lexicon. University of California Publications in Linguistics 15. Berkley: University of California Press
 Swadesh, Morris, Wiyot and Yurok: A Preliminary Study in Studies in Californian Linguistics, University of California publications in Linguistics, Vol.34, Berkeley and Los Angeles, University of California press, 1964.

Fotnotar 

Språk i USA
Algiske språk
Einskildspråk
Johannes Pedersen Aga

Johannes Pedersen Aga () var ein framståande tidleg stortingsmann, forutan gardbrukar, lensmann og forlikskommisær frå Aga i Ullensvang. Aga har namnet sitt frå ein gamal gard i Ullensvang herad i Hordaland som har vore busett sidan steinalderen. Det gamle klyngetunet på Aga har vorte teke vare på, og er i dag eit friluftsmuseum som vert kalla Agatunet.

Aga vart vald til Stortinget i 1818 og 1824, og var med i deputasjonen til kroninga av kong Karl Johan i Stockholm. I 1822 fekk han medaljen for borgardåd. Han var kjend for den vide krinsen han hadde av kjenningar og for eit sterkt, men sindig engasjement. Aga var svært respektert både i politiske kretsar og lokalt. Spesielle hjartesaker var folkeopplysing og betring av landbruksteknikkar.

I 1792 planta Johannes Aga de to fyrste gravensteinsaplane i Hardanger, som seinare vart opphav til fleire tusen nye tre. Trea vart handla inn frå Hamburg og kjøpmann Bøschen i Bergen. Aga si satsing på eple vert rekna som starten på moderne fruktdyrking i området. Aga fekk òg tak i artar heilt frå Frankrike.

"Den sidste af de 2 Gravenstensapler, som far i 1792 plantede inde i Nyegaren, blæste ned i en Storm i November, efter at den også i Høst havde baaret Frugt. Disse 2 Gravenstensapler var de første som kom til Norge, ialfald til Bergens Stift, og blev av Far gjennom en Kjøbmand Bøschen i Bergen anskaffede fra Hamburg. Disse Trær og deres mange tusinde Afkom haver skaffet Bygderne vakre Indtægter."
Son til Aga, Johannes Johannesson Aga i 1890.

Aga var far til Johannes Johannesen Aga og Lars Johannesen Aga.

Kjelder 

 Opplysninga om Frankrike og sitatet er henta frå ein informasjonsplakat på Tingstova på Utne.
 Artikkelen byggjer på «:no:Johannes_Pedersen_Aga» frå , den 1. juli 2009.'' 
 Artikkel om Aga i Salmonsens Konversationsleksikon
 Artikkel om bondeætta Aga i Store Norske Leksikon
 

Norske gardbrukarar
Stortingsrepresentantar 1818-1820
Stortingsrepresentantar 1824-1826
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Medaljen for borgardåd
Folk frå Ullensvang
Niels Hertzberg

Niels Hertzberg () var ein norsk teolog. Størstedelen av prestegjerninga si utførte han i det som i dag er Ullensvang herad i Hardanger i Hordaland.

Hertzberg var presteson, fødd på Finnås, som i dag ligg i Bømlo kommune. I 1776 byrja Hertzberg på Bergens Katedralskole, og i 1778 på Universitetet i København. Han avla teologisk embetseksamen i 1783, og fekk tittelen Cand.theol. I 1786 vart han sokneprest i Kvinnherad, og i 1803 tok han stillinga i Kinsarvik (i dag Ullensvang). Her skulle han verta verande til han døydde. 

Frå 1810 til 1832 hadde Hertzbertg stillinga som prost i Hardanger og Voss. Han representerte Søndre Bergenhus amt på Stortinget i 1814, der han inntok ei stri haldning mot Sverige. Hertzberg var elles opplysningsprest, særleg interessert i naturvitskap, jordbruk, landmåling og han var ein framifrå pedagog. Den 18. august 1812 vart Hertzberg saman med botanikaren Christen Smith og J. Fr. Schouw dei fyrste til å klatra opp på Hårteigen. I 1815 grunnla han eit eige bibelselskap i Ullensvang, som etter 20 år hadde delt ut 600 - 700 biblar og nytestamente. Forkynninga hans var ortodoks.

I 1806 vart Hertzberg medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim for den vitskaplege innsatsen sin . I 1811 fekk han Ridderkorset av Dannebrogordenen. Niels Hertzberg var ein av mange som gjekk til åtak på Johan Sebastian Welhaven sitt dikt «Norges Dæmring». Welhaven svara på åtaket med å skriva diktet «Til Provst Nils Hertzberg».

Hertzberg vart far til statsråden Nils Hertzberg.

Utgjevingar 
 Provst Peder Harboe Hertzbergs Biographie, København 1803
 Noget om Vaccinationen eller Frelsekopperne i Søndre Bergenhuus Amt i Norge, København 1803
 Femten Aars meteorologiske Iagttagelser, affattede i Tabeller, tilligemed nogle deraf foranledigede Anmærkninger, Kristiania 1813
 Noget om Kingservigs Præstegjeld, Kristiania 1817-18
 Oversættelse med Anmærkninger af det Interessanteste af W.H. Breton: 'Excursions in New South Wales, western Australia and Van Diemens Land During the Years 1830, 31, 32, 33'. Med Fortegnelse over hvad Oversætteren har ladet trykke og hans Selv-Biographie, Bergen 1835
 (Posthumt:) Af Provst Nils Hertzbergs Optegnelser fra Ullensvang i Hardanger, Bergen 1902

Kjelder 
 Store Norske Leksikon om Niels Hertzberg
 Utdjupande artikkel om Niels Hertzberg. Forfattar: Arne Bugge Amundsen.
 Wikipedia sin artikkel om Hårteigen.
 

Norske prestar
Norske sakprosaforfattarar
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Stortingsrepresentantar 1814
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Dannebrogordenen
Folk frå Ullensvang