alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Novara

Novara (Nuara på ein lokal dialekt av vestlombardisk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Novara i regionen Piemonte og har om lag 104 388 innbyggjarar. Byen ligg 38 km vest for Milano og er den nest største byen i Piemonte etter Torino, som ligg 95 km unna. Vegane mellom Milan og Torino, og mellom Genova og Sveits går gjennom byen. Novara ligg ved elvane Agogna og Terdoppio.

Historie
Novara vart grunnlagd i antikken av romarane. Namnet er bygd opp av Nov, som tyder «ny», go Aria, som er namnet innbyggjarane i Gallia Cisalpina nytta om området. 

Byen låg ved vegen mellom Vercellae (Vercelli) og Mediolanum (Milano). Etter at byen vart øydelagd i 386 av Magnus Maximus for å ha støtta rivalen Valentinian II, vart han bygd opp att av Theodosius. Etter dette vart han plyndra av Radagaisus (i 405) og Attila (i 452).

Under langobardane vart Novara eit hertugdøme og under Karl den tjukke eit grevskap. Novara vart ein fri keisarby, men i 1110 vart han erobra av Henrik V og øydelagd. I 1167 vart han derfor med i Det lombardiske forbundet mot keisaren. Mot slutten av 1100-talet aksepterte han vern hos Milano og kom i praksis under Visconti sitt styre og seinare Sforza. I slaget ved Novara i 1513 forsvarte sveitsiske leigesoldatar Novara for Sforza-familien i Milano og sende bort dei franske troppane som omleira byen. Dette enda den franske invasjonen i Italia i Cambraiforbundskrigen. 

I 1706 vart Novara, som Filippo Maria Visconti lenge hadde lovd bort til Amadeus VIII av Savoie, okkupert av troppar frå Savoie. Med freden i Utrecht vart byen, i lag med Milano ein del av Habsburgmonarkiet. Etter okupasjonen av byen i 1734 gjekk Novara over til Huset Savoie året etter. 

Etter at Napoleon invaderte Italia vart Novara hovudstad i departementet Agogna, men kom tilbake til Savoie i 1814. I 1821 var han åstad for eit slag mellom Kongedømet Sardinia sine troppar mot fridomsstyrkane til Piemonte. I det større slaget ved Novara i 1849 vart den sardiske hæren slått av den austerrikske hæren til feltmarskalk Joseph Radetzky von Radetz. Dette nederlaget førte til at Karl Albert av Sardinia abdiserte og til at byen delvis vart okkupert av austerrikarane. Nederlaget til sardinarane vert ofte rekna som byrjinga på samlinga av Italia. 

Ein resolusjon i 1859 oppretta provinsen Novara, som då inkluderte det som i dag er provinsane Vercelli, Biella og Verbano-Cusio-Ossola.

Novara hadde 25 000 innbyggjarar i 1861, men industrialiseringa på 1900-talet auka innbyggjartalet til over 100 000 i 1981. Folketalet har endra seg lite i tida etter. 

Den truleg mest kjende personen fra Novara i moderne tider var Oscar Luigi Scalfaro, tidlegare president i Italia og italiensk senator på livstid. Scalfaro vart fødd i Novara i 1918.

Bakgrunnsstoff 

 Turisme i Novara

Kjelder 

Byar i Piemonte
Byar i Italia
Sinistra Democratica

Sinistra Democratica (SD) er eit demokratisk sosialistisk italiensk politisk parti. 

Partiet blei grunnlagt den 5. mai 2007 av tidlegare medlemer av Democratici di Sinistra (DS) med Fabio Mussi og Gavino Angius i spissen. Desse forlet sistnemnde parti etter at det blei vedteke at dette partiet skulle nedleggjast og slåast saman med sentrumspartiet Democrazia è Libertà - La Margherita, i det dei saman skulle danne Partito Democratico. 

Blant dei som har slutta seg til Sinistra Democratica er ein statsråd, (Fabio Mussi), 4 medlemer av Europaparlamentet (Giovanni Berlinguer, Claudio Fava, Pasqualina Napoletano og Giulietto Chiesa), 12 senatorar og 21 frå deputertkammeret. Parlamentarikarane som har etablert seg som ei sjølvstendig gruppe i parlamentet held fram med å støtte den regjerande sentrum-venstre-koalisjonen under leiing av Romano Prodi. 

Leiande medlemer har uttrykt at meir enn eit politisk parti, så er Sinistra Democratica ei rørsle med mål om å samle heile venstresida i Italia, frå Rifondazione Comunista til Socialisti Democratici Italiani.

Kjelde 
Bokmålswikipediaen.

Bakgrunnsstoff 
 Official website

Italienske politiske parti
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 2007
Partito Democratico

Partito Democratico (PD) (Demokratisk Parti) er eit italiensk sentrum-venstreparti. 

Partiet sin leiar er Walter Veltroni, visestatsminister og kulturminister i perioden 1996–1998 og leiar for Democratici di Sinistra frå 1998 til 2001, og borgermeister i Roma sidan 2001.
 
Partiet blei grunnlagt den 14. oktober 2007 som ei samanslåing av forskjellige parti til venstre og sentrum som hadde vore ein del av valalliansen L'Unione. Partia som gjekk inn i det nye partiet var: 

Democratici di Sinistra (sosialdemokratisk);
Democrazia è Libertà - La Margherita (sentrumsparti);
Partito Democratico Meridionale (sentrumsparti);
Progetto Sardegna (progressivt regionalistisk);
Movimento Repubblicani Europei (sosialliberalisme);
Repubblicani Democratici (sosialliberalisme);
Italia di Mezzo (kristelegdemokratisk);
Alleanza Riformista (sosialdemokratisk). 

I det siste tiåret har det vore pågåande forsøk på å danne nye alliansar, og å etablere nye parti som alliansar av gamle parti. Sidan venstresida ikkje har vore stor nok til å regjere aleine, har den også måtta trekkje med seg progressive delar av sentrum. Ein tilsvarande prosess har funne stad på høgresida. Sentralt for å forstå denne prosessen er endringane i valsystemet i 1993 med overgang frå forholdstalsval til eit system som hovudsakleg var basert på fleirtalsval, men med visse proporsjonale element. Normalt har ein trudd at dette burde føre til eit topartisystem (jfr. Duvergers lov), men i Italia har dei i staden fått ei utvikling mot valalliansar.

Sigeren ved parlamentsvalet i 2006 bidrog positivt til ein fortgang i arbeidet for eit meir einskapleg sentrum-venstre-parti. Den 19. april 2007 heldt Democratici di Sinistra sin siste partikongess, etter at omtrent 75 % av partiet sine medlemer hadde støtta danninga av Partito Democratico. Ein venstreopposisjon valde ikkje å bli ein del av det nye partiet. Dette førte til danninga av Sinistra Democratica. 

Danninga av det nye partiet har ikkje skjedd utan vanskar. Eit spørsmål som det har vore strid om, er kva for eit europeisk parti det nye partiet skal ha tilknyting til. Her har skiljelinene følgt dei gamle partia, med  personar fra Democratici di Sinistra som ønskjer at partiet skal slutte seg til Det europeiske sosialdemokratiske partiet, mens dei frå Democrazia è Libertà - La Margherita ønskjer å slutte seg til Det europeiske demokratiske partiet.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Partito Democratico» frå ,  den 31. desember 2007.  

Italienske politiske parti
Skipingar i 2007
Flatsetøya

Flatsetøya er ei øy rett sør for Freiøya i Kristiansund kommune på Nordmøre. Flatsetøya har brusamband med Freiøya, og Freifjordtunnelen under Freifjorden går frå Flatsetøya til Bergsøya i Gjemnes kommune.

Øyar på Nordmøre
Frei
Frei kyrkje

Frei kyrkje er ei langkyrkje frå 1897 på Nedre Frei søraust på Freiøya i Kristiansund kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke.

Arkitekt for kyrkja var Karl Norum.
Byggverket er i tre og har 400 sitjeplassar.

Kjelder 
 Redaktør: Alf Henry Rasmussen – Våre kirker : norsk kirkeleksikon. Vanebo Forlag, Kirkenær 1993. ISBN 82-7527-022-7 - «Frei kirke», s. 281
 Om Frei kyrkje på nettstaden kulturnett.no

Bakgrunnsstoff 
 Om Frei kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Møre og Romsdal» på nettstaden til Arkivverket
 «Frei kirke» på nettstaden til Kristiansund kommune
 Nettstaden til Frei kyrkjelyd 
 

Frei
Kyrkjer i Kristiansund
Kyrkjer i Ytre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Norske kyrkjer frå 1897
Karl Norum
Kulturminne i Kristiansund
Freifjordtunnelen

Freifjordtunnelen er ein del av KRIFAST, fastlandssambandet for Kristiansund kommune som vart opna for trafikk i august 1992. Han er ein del av riksveg 70. Ved opninga var tunnelen verdas lengste undersjøiske vegtunnel med ei lengd på 5 086 m og djupn på 130 meter under havet. Største stigninga i Freifjordtunnelen er 9 %.

Ved opninga erstatta Freifjordtunnelen ferjesambandet Kvisvik-Kvalvåg.

Bakgrunnsstoff 
 The World's Longest Tunnel Page

Frei
Samferdsle i Kristiansund
Vegar i Gjemnes
Tunnelar i Møre og Romsdal
Undersjøiske tunnelar
Riksveg 70
Shishi middelskule

Shishi middelskule (forenkla kinesisk 石室中学，文翁石室，, pinyin shíshì zhōngxúe, wén wēng shíshì) ligg i Chengdu i Sìchuan i Kina. Han vart grunnlagd mellom 143 f.Kr. og 141 f.Kr. i Handynastiet av Wen Weng, og er den første lokale offentlege skulen i Kina. Han er også verdas eldste ungdomsskule. Shishi tyder ‘steinhus’ på kinesisk, og viser til korleis skulen vart bygd.

Shishi middelskule vart Chengdu normalskule (成都师范学堂) under det nye utdaningssystemet som vart innført i 1902 og sidan Chengdu middelskule (成都府中学) i 1904. Han vart nemnt om att (til Chengdu Shishi middelskule (成都石室中学)) i 1948. Han rangerer mellom dei 100 øvste middelskulane (7.–9. klasse) i Kina.

Kappestriden mellom elevane frå dei lågare klassetrinna i Chengdu om å komme inn ved Shishi er intens. For mange elevar er opptak ved Shishi ein heider til like med opptak ved universitet og gjev makelaust høve til å motta betre undervising enn vanleg i kjernefag. Dei fleste elevar ved Shishi skåra mellom dei øvste 10 % samanlikna med andre elevar ved avgangseksamen for den lågare middelskulen. For dei som ikkje skåra tilstrekkeleg høgt på eksamen, og som har høgare innkome enn gjennomsnittet, finst FEC-programmet. FEC-programmet, som vert drive av ein kinesisk føretaksmann, nyttar utanlandske engelsklærarar for å hjelpe utvalde elevar med ekstra engelskundervisning.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Shishi middelskule nettstad  (kinesisk)

Utdanningsinstitusjonar
Sichuan
Jesu namnedag

Jesu namnedag vert i lutherske og katolske kyrkjer feira nyårsdagen, 1. januar, eller ein nærliggjande dag i januar. Dagen vart opphavleg feira som dagen for Jesu omskjering, og er samstundes oktaven, den åttande festdagen, i julefeiringa. I dei vestlege kyrkjene har dagen etter kvart gått over til ei feiring av Jesu namnedag, og vekta vert lagt på tydinga av namnet Jesus: «Herren frelser». Det var denne dagen Jesus fekk namnet sitt.

Salmar som er skrivne for Jesu namnedag vektlegg frelsa som ligg i Jesu namn, jf. Apostelgjerningane 4,12. Den mest kjende salmen for dagen er «Navnet Jesus» av David Welander, eit anna døme er Blix-salmen «Gamleåret seig i hav».

Bakgrunnsstoff 
 Feast of the Holy Name i The Catholic Encyclopedia

Referansar 

Kristne høgtider
Namnedagar
Nysa-familien

Nysa-asteroidane (også kjende som Hertha-familien eller Polana-familien) er ei gruppe asteroidar i hovudbeltet som går i bane rundt Sola ved mellom 2,41 og 2,5 AE. Asteroidane i denne familien har eksentrisitetar på mellom 0,12 og 0,21 og ei banehelling på mellom 1,4 og 4.3 grader.  Familienamnet kjem frå den mest massive lekamen i familien som er 44 Nysa.

Undergrupper 

Asteroidane i Nysa-familien er typisk inndelte i to grupper med ulik mineralsk samansetning: Nysa og Polana. Bortsett i frå 44 Nysa og 135 Hertha er asteroidane i Nysa-familien S-type-asteroidar. Asteroidane i undergruppa Polana, som 142 Polana, er for det meste F-type-asteroidar.

Asteroidar i familien

Fotnotar
Thomas Alexandre Dumas

Thomas Alexandre Dumas, eigentleg Thomas Alexandre Davy de la Pailleterie, () var ein fransk general, fødd på Santo Domingo i Haiti og død i Villers-Cotterets. Han var far til forfattaren Alexandre Dumas den eldre.

Dumas var sonen til marki Pailleterie og ei svart slavinne, Marie-Césette Dumas. 
Då han var 12 år gammal, døydde mora, og faren tok han attende til Frankrike og let han få ei aristokratisk utdanning. Med mora sitt namn gjekk Thomas Alexandre Dumas i 1786 inn i den franke hæren som husar. Han gjorde karierre i revolusjonsåra, og deltok som høg offiser i krigar i Italia og Egypt. 

Han vart gift med Marie-Louise Elisabeth Labouret i 1792. I 1802 vart sonen Alexander fødd. Sonen vart seinare ein vidgjeten forfattar, og i verka sine skal han ha dikta vidare på talrike eventyrlege episodar frå livet til faren.

Franske offiserar
Den franske revolusjonen
MESSENGER

MESSENGER (akronym for MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging) var ein NASA-sonde skoten opp 3. august 2004. Han gjekk i bane kring Merkur mellom 17. mars 2011 og 30. april 2015, då han var tom for drivstoff og styrta inn i Merkur på eit venta tidspunkt. Romsonden karaktiserte den mineralske samansetninga til merkuroverflata, den geologiske historia til planeten, naturen til magnetfeltet, storleiken på og forholda i planetkjernen, leita etter flyktige stoff ved polområda og studerte naturen til eksosfæren og magnetosfæren over ein periode på meir enn fire år.  Ferda var den første til Merkur på over 30 år - den førre ferda til Merkur var Mariner 10, som avslutta oppdraget ved Merkur i 1975. 

Namnet til sonden kjem av at guden Merkur, som var opphavet til Merkur sitt namn, var dei romerske gudane sin bodbringar.

Fyrste nærpassering 
Den 14. januar 2008 fann Mercury Flyby 1 stad med ein minsteavstand på 200 km. Under passeringa vart område som hittil var ukjente fotografert. I tillegg vart det òg tatt UV- og IR-skanningar og lasermålingar.

Viktige datoar 
 3. august 2004: oppskyting frå Jorda
 2. august 2005: passering av Jorda
 24. oktober 2006: passering av Venus
 5. juni 2007: andre passering av Venus
 14. januar 2008: fyrste nærpassering av Merkur
 6. oktober 2008: andre nærpassering av Merkur
 29. september 2009: tredje nærpassering av Merkur 
 18. mars 2011: baneinnsetjing

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Merkursondar
Discovery-programmet
Moncalieri

Moncalieri er ein by i provinsen Torino i regionen Piemonte i Italia. Han har om lag 55 000 innbyggjarar og ligg om lag 9 km sør for Torino. Byen er kjend for slottet som ligg her, bygd på 1100-talet og utvida på 1400-talet. Slottet vart seinare favorittresidensen til Maria Clotilde og Victor Emmanuel II av Italia. Det er ein del av verdsarvstaden Residensane til kongehuset Savoie.

Historie
Moncalieri vart grunnlagd i 1228 av nokre innbyggjarar frå Testona (i dag ein frazione i kommunen Moncalieri) som ein tilfluktstad for åtak frå Chieri. Den korte vegen til Po og ei bru over ho her gjorde at byen voks godt og etter kvart vart ein fri kommune som husa fleire klosterinstitusjonar. 

På 1600-talet kom han inn under Huset Savoie, som ofte budde i slottet her om sommaren. Under samlinga av Italia var han åstad for den kjende kunngjeringa i Moncalieri. Byen har halde på tradisjonen som ein sommarleg ferieby og husar i tillegg mange høgteknologiske bedrifter.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Moncalieri» frå ,  den 2. januar 2008.  
 

Byar i Piemonte
Byar i Italia
Rivoli

Rivoli er ein by i provinsen Torino i regionen Piemonte i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg 14 km vest for Torino og grensar i tillegg til kommunane Pianezza, Caselette, Alpignano, Collegno, Rosta, Grugliasco, Villarbasse, Rivalta di Torino og Orbassano.

Historie 
Sjølv om ein ikkje har funne verken arkeologiske funn eller historiske kjelder, trur ein at område rundt Rivoli har vore busett av keltisk stammer før romarane erobra området. Dei første spora etter mennske er frå det 1. og 2. hundreåret evt. og høyrer til romerske gravstader.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Rivoli» frå , den 2. januar 2008. 

Byar i Piemonte
Byar i Italia
Verbania

Verbania er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Verbano-Cusio-Ossola i regionen Piemonte og har om lag 30 961 innbyggjarar.

Byen ligg ved Lago Maggiore nordvest i landet og vart oppretta i 1939 då byane Intra og Pallanza vart slått saman. Sidan 1992 har han vore hovudstad i provinsen Verbano-Cusio-Ossola.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Verbania» frå ,  den 2. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell turistside for Lago Maggiore-området

Byar i Piemonte
Byar i Italia
Vercelli

Vercelli (Varséj på piemontesisk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Vercelli i regionen Piemonte og har om lag 46 633 innbyggjarar. Han er ein av dei eldste byane i Nord-Italia og vart i følgje dei fleste historikarar grunnlagd i år 600 fvt. 

Byen ligg på Posletta mellom Milano og Torino. Han er eit viktig senter for risdyrking og er omringa av rismarker som er overfløymde om sommaren. 

Det første universitetet i verda som vart drive av offentlege midlar vart grunnlagd i byen i 1228. I dag har Vercelli eit universitet for litteratur og filosofi som er ein del av Università del Piemonte Orientale  og avdeling av Politecnico di Torino.

Historie 
Vercellae (Vercelum) vart grunnlagd av den liguriske stamma Libici eller Lebecili og vart ein viktig kommune. Gaius Marius slo Cimbri og germanarane i slaget ved Vercellae, som fann stad i nærleiken i 101 fvt.
 
500 år seinare slakta Flavius Stilicho ned ei gruppe gotarar her. Han vart nesten jamna ruinar på Hieronymus si tid. Etter langobarane invaderte området vart han ein del av hertugdømet Ivrea. Frå 885 kom han inn under ein fyrstbiskop.
 
Vercelli vart ein sjølvstendig kommune i 1120 og vart medlem av det første og andre lombardiske forbundet. I 1228 vart Universitetet i Pavia flytta til Vercelli, der det vart verande fram til 1300-talet, men utan at det utprega seg særleg. 

På 1200-talet kom han inn under Della Torre-familien frå Milano (1263), markien av Monferrato (1277), som peikte ut Matteo I Visconti til kaptein (1290-1299). Tizzoni (ghibellinarar) og Avogadri (guelfarar) kjempa om byen frå 1301 til 1334, og sistnemnde vart kasta ut fleire gonger, slika t markien av Monferrato kunne ta Vercelli i 1328. Byen lét då Visconti-familien i Milano ta over styringa i 1334. I 1373 kasta biskop Giovanni Fieschi ut Visconti, men Matteo gjenerobra byen. Facino Cane (1402) utnytta stiriden mellom Giovanni Maria og Filippo Maria Visconti og tok Vercelli, men vart driven ut igjen av Theodore II av Montferrat (1404). Frå han gjekk byen vidare til hertugane av Savoie (1427).
 
I 1499 og 1553 vart byen erobra av franskmennene, og i 1616 og 1678 av spanjolane. I 1704 klarte han å stå imot ei omfattande omleiring av franskmennene, som ikkje klarte å innta festninga. Etter dette deler byen historia til Savoie.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Vercelli» frå ,  den 2. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 
 vercelli.net
 archeovercelli 

Byar i Piemonte
Byar i Italia
Andria

Andria er ein by i provinsen Bari i regionen Puglia i Italia med om lag 95 000 innbyggjarar.Han er eit jordbruks- og servicesenter i området med vin, oliven og mandel som viktige produkt. Han er den fjerde største byen i Puglia etter Bari, Taranto og Foggia og den nest største byen i provinsen Bari. Frå 2009 vil derimot byen verte den største kommunen i den nye provinsen Barletta-Andria-Trani.

History 
I 915 vart Andria nemnd som ein casale («husstand») som var underlagt Trani. Han fekk bystatus rundt 1046 då den normanniske grev Peter bygde festningsverk i området. 

På 1300-talet, under angevinane, vart Andria sete i eit hertugdøme. I 1350 vart han omleira av tyske og lombardiske leigesoldatar i den ungarske hæren, og i 1370 av troppane til dronning Johanna I av Napoli. I 1431 var Francesco II Del Balzo herre. Han skal ha funne leivningane etter den heilage Rikard, den noverande vernehelgenen, og oppretta Andria-marknaden (23-30. april). I 1487 kom byen inn under Aragon og hertugdømet gjekk til den framtidige kongen Fredrik IV av Napoli. Seinare (1552) vart han seld til Fabrizio Carafa av spanjonale for 100 000 dukatar. 

Carafa-familien styrte byen til 1799, då franske troppar under Napoleon erobra han etter ei lang omleiring. Etter Bourbon tok byen tilbake og seinare vart byen ein forkjempar for Risorgimento og samlinga av Italia.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Andria, Italy» frå ,  den 2. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Andriaweb.com 

Byar i Puglia
Byar i Italia
Barletta

Barletta er ein by i provinsen Bari i regionen Puglia i Italia med om lag 95 000 innbyggjarar. I 2009 vert byen hovudstad i den nye provinsen Barletta-Andria-Trani.

Byen er kjend for Kolossen i Barletta, ein bronsestatue som truleg viser den romeske keisaren Theodosius II. Byen var åstad for La Disfida di Barletta (Utfordringa i Barletta), eit slag i 1503 der 13 italienarar kommandert av Ettore Fieramosca slo franskmennene. I nærleiken av Barletta ligg den arkeologiske staden Canne della Battaglia der det kjende slaget mellom romarane og kartagarane med general Hannibal. 

Av nabokommunar rundt Barletta finn ein Andria, Canosa di Puglia, Margherita di Savoia, San Ferdinando di Puglia, Trani og Trinitapoli.

Byen har ei lang sandstrand som strekkjer seg frå aust til vest frå den kommersielle hamna.

Historie 
Barletta voks opp som ei hamn for Cansoa i romartida, då kalla Bardulos eller Barulum. 

På byrjinga av 1500-talet, under ein krig mellom Frankrike og Spania, var byen åstad for ein historisk siger for italienske riddarar mot dei franske invasjonsstyrkane. Dette vart kjend som utfordringa i Barletta. 

Byen var hovudstad i området mellom 1806 og 1927.

Under den andre verdskrigen var byen ein av dei første der italienarane gjorde motstand mot nazistane. Dette fekk byen gullmedalje for etter krigen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Barletta» frå ,  den 2. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

 www.barlettaweb.com

Byar i Puglia
Byar i Italia
Altamura

Altamura er ein by i provinsen Bari i regionen Puglia i Italia med om lag 65 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 45 km sørvest for Bari, nær grensa til Basilicata.

Byen er kjend for dei gode brøda som vert bakt her og seld i mange italienske byar. 

Den 400 000 år gamle forkalka Alatmuramannen vart oppdaga i ei nærliggande kalksteinsgrotte kalla grotta di Lamalunga.

Historie
Området rundt Altamura var tett busett i bronsealderen. 

Den antikke byen heitte Altilia, frå Alter Ilium, «den andre Troja». I følgje segna vart han grunnlagd av ein ven av Aeneas, Antellus, som òg rømde frå Troja som vart øydelagd av grekarane. Ei anna segn hevdar det er Althea, dronninga av myrmidonarane, som grunnla byen. 

Mellom 500- og 200-talet fvt. vart reist massive murar. Det neste hundreåret vart derimot byen mindre viktig, men fekk noko av statusen sin att då keisar Fredrik II grunnla byen på ny og gav ordre om å byggje den store Altamura-katedralen i 1232, ein av dei flottaste heilagdomane i Puglia. I 1248, etter press frå Fredrik, gjorde pave Innocens IV Altamura fritatt frå bispedømet Bari, og gjorde han til ei «palasskyrkje». 

Altamura vart styrt av fleire føydale familiar, inkludert Orsini del Balzo og Farnese (1538-1734). Farnese bygde mange palass og kyrkjer. I 1748 fekk Karl VII av Napoli bygd eit universitet i byen. 

I 1799 gjorde byen opprør mot Bourbon-styret, men det vart undertrykt etter to dagar og byen vart plyndra av troppane til Fabrizio Ruffo. Under Risorgimento på 1800-talet vart Altamura sete for opprørskommiteen i Bari, og etter samlinga av Italia vart han provinshovudstad i Puglia.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Altamura» frå ,  den 3. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 
Turistattraksjonar i Altamura
AltamuraLive

Byar i Puglia
Byar i Italia
Forint

Forint (HUF) er mynteininga nytta i Ungarn. Ein forint består av 100 fillér, men grunna forinten sin låge verdi har ikkje fillér-myntar vore i sirkulasjon sidan 1999.

Namnet på mynten kjem frå den italienske byen Firenze, der gullmyntar kalla fiorino d'oro vart prega sidan 1252. I Ungarn nytta dei opphavleg namnet florentius på myntane. Då Austerrike-Ungarn oppstod vart forint namnet den ungarske delen av folket nytta på mynteininga, medan dei på tysk vart kalla austerriksk-ungarske gülden, eller austerrikske florin, som bestod av 100 krajczár.

Avhengig av den økonomiske situasjonen i Ungarn skal bruken av forint fasast ut i perioden 2010-2012, og erstattast med euro.

I januar 2008 tilsvarte 100 HUF om lag 3,20 NOK.

Ungarske myntar

1989

1989 - .. 

Valuta
Ungarn