alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Raymond Kvisvik

Raymond Kvisvik () er ein norsk fotballspelar som spelar for 
Fredrikstad FK. Kvisvik spelar på midtbana. Han har fram til no i si karriere spela 8 kampar og scora 2 mål for Det norske herrelandslaget i fotball. Han står bokført med 36 obligatoriske kampar og 7 mål for Fredrikstad.

Karriere 

* Berre seriekampar.

Kvisvik, Raymond
Kvisvik, Raymond
Kvisvik, Raymond
Fredrikstad-spelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Kostas Karamanlis

Konstantínos Alexándrou Karamanlís, i daglegtale Kóstas Karamanlís () er ein gresk politikar, og var statsminister i Hellas frå 10. mars 2004 til 6. oktober 2009. Han leier det konservative partiet Nea Dimokratia (Nytt demokrati). Partiet hans fekk 45,4 % av røystene i parlamentsvalet [[7mars 2004, og reint fleirtal i parlamentet med 165 av 300 plassar. Ved valet 16. september 2007 fekk Karamanlis sitt parti på nytt fleirtal, men mindre enn før, med 41,8 % av røystene og 152 plassar i parlamentet, og Karamanlis heldt fram som statsminister.

Greske statsministrar
Folk frå Aten
Sali Berisha

Sali Ram Berisha () er ein albansk politikar som var president i Albania frå 1992 til 1997 og statsminister frå 2005 til 2013. 

Berisha var med i leiarskapet i høgrepartiet Partia Demokratike e Shqipërisë (Albanias demokratiske parti) sidan grunnlegginga i 1991. Partiet fekk 55 av dei 140 plassane i parlamentet ved parlamentsvalet i juli 2005, og regjerte som det største partiet i ei koalisjonsregjering.

Berisha, Sali
Berisha, Sali
Berisha, Sali
Henri av Luxembourg

Storhertug Henri av Luxembourg () er regent i Luxembourg sidan 7. oktober 2000. Han er eldste sonen til storhertug Jean av Luxembourg og storhertuginne Joséphine-Charlotte (fødd prinsesse Joséphine-Charlotte av Belgia). Besteforeldra til Henri på morssida var kong Leopold III av Belgia og dronning Astrid. Han overtok som storhertug då faren abdiserte.

Storhertug Henri vart i 1996 tildelt storkrossen av St. Olavs orden.

Luxembourgske regentar
St. Olavs Orden
Elefantordenen
Hill-Marta Solberg

Hill-Marta Solberg () i Sortland, Nordland er fylkesmann i Nordland frå 2009. Ho har bakgrunn som norsk politikar, og har representert Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1993-2009 for Nordland fylke. Ho har vore sosialminister, nestleiar i Arbeidarpartiet og leiar for Arbeidarpartiet si stortingsgruppe. Ho vart utnemnd til fylkesmann i Nordland 20.9.07, for ein priode på seks år.

Utdanning 
 Examen artium 1970 
 Lærareksamen, Trondheim lærerskole 1973 
 Norsk grunnfag 1974 
 Historie grunnfag, Trondheim 1975

Medlemskap i regjering 
 24. januar 1994 til 25. oktober 1996 statsråd og sjef for Sosialdepartementet (sosialminister) i Gro Harlem Brundtland si tredje regjering.
 25. oktober 1996 til 17. oktober 1997 sosialminister i Thorbjørn Jagland si regjering.

Medlemskap i komitear 
 2005–2009 medlem i Utanrikskomitéen.
 2005–2009 medlem i Den utvida utanrikskomitéen.
 2005–2009 medlem i Valkomitéen.
 2001–2005 fyrste nestleiar i Finanskomitéen.
 2001–2005 medlem i Valkomitéen.
 2001–2005 medlem i Den utvida utanrikskomitéen.
 1997–2001 medlem i Utanrikskomitéen frå 22. mars 2000.
 1997–2001 medlem i Den utvida utanrikskomitéen.
 1997–2001 nestleiar i Finanskomitéen til 22. mars 2000.
 1997–2001 medlem i Valkomitéen frå 23. mars 2000.
 1993–1997 medlem i Finanskomitéen.
 1993–1997 medlem i Den utvida utanrikskomitéen.

Norske sosialministrar
Ap-statsrådar
Statsrådar i Regjeringa Brundtland III
Statsrådar i Regjeringa Jagland
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for Nordland
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Fylkesmenn i Nordland
Ordførarar i Sortland
Folk frå Sortland
Ap-ordførarar i Nordland
Fallvind

Ein fallvind er ei søyle med søkkande luft som kan føre til kraftig horisontal vind på overflata. Med vindstyrke opp mot 240 km/t (67 m/s) kan dei ofte føre til liknande øydeleggingar som ein tornado, og sidan dei ofte oppstår i samband med kraftige torevêr blir ei av og til tatt for å vere nettopp det. Skilnaden på dei er derimot at fallvindar fører til vind ut til alle kantar frå eit sentralt punkt på bakken (divergent vind), medan tornadoar har vind som går inn mot senteret av tornadoen (konvergent vind) i ei roterande rørsle. 

Fallvinden kan bli spesielt kraftig i samband med torevêr. Fallvind utan nedbør eller i samband med virga vert kalla «tørr fallvind», medan fallvind i lag med nedbør vert kalla «våt fallvind». Dei fleste fallvindane har ei utstrekking som er mindre enn 4 km i diameter på bakken og vert kalla mikroutbrot. Er dei større enn 4 km i diameter vert dei av og til kalla makroutbrot, og kan i ekstreme tilfelle dekke eit 320 km breitt og 1600 km langt område og vare opp mot 12 timar og meir. Prosessane i dei meir ekstreme tilfella er derimot litt annleis enn for dei fleste fallvindtilfella. 

Prosessen startar vanlegvis med at hagl eller store regndropar fell gjennom eit tørrare luftlag. Haglkorna smeltar og regndropane fordampar, ein prosess som krev energi slik at lufta blir avkjølt. Kald luft er tyngre enn varm luft, og dette fører då til at den søkkande lufta akselererer. Når den søkkande lufta treffer bakken spreier den seg til alle kantar. 

Eit sjeldnare tilfelle er ein type fallvind kalla «varm fallvind», som oppstår når nedbør fordampar i lufta, og lufta blir komprimert når den søkk frå store høgder. Denne komprimeringa fører til ei oppvarming av lufta. Varme fallvindar opppstår hovudsakleg om natta og kan skape vind opp mot 45 m/s, innehalde svært tørr luft og føre til ein temperaturauke på heile 50 °C. Slike ekstreme temperaturaukar skjer vanlegvis når temperaturen i utgangspunktet er -20 til -30 °C, og varar sjeldan meir enn eit par timar. 

Fallvind, og særleg mikroutbrot, er svært farleg for flytrafikk, og har ført til fleire alvorlege flyulykker.

Referansar 
 Fujita, T.T. (1981). "Tornadoes and Downbursts in the Context of Generalized Planetary Scales". Journal of the Atmospheric Sciences, 38 (8).
 Fujita, T.T. (1985). "The Downburst, microburst and macroburst". SMRP Research Paper 210, 122 pp.
 Wilson, James W. and Roger M. Wakimoto (2001). "The Discovery of the Downburst - TT Fujita's Contribution". Bulletin of the American Meteorological Society, 82 (1).

Bakgrunnsstoff 

 Fallvindtilfelle i Texas 
 Fallvindtilfelle i Wisconsin 1977
 StormWiki 

Vind
Uvêr
Virga

Virga eller fallstriper er nedbør som fell frå ei sky, men fordampar før den når bakken. Dette kan ein sjå som fallstriper under skya. Lufttrykket aukar jo nærmare bakken ein kjem, og dette fører igjen til at luft er varmare nær bakken enn i høgda. I store høgder består nedbøren hovudsakleg av iskrystallar som smeltar og så fordampar. Virga er svært vanleg i ørkenområde.

Virga kan føre til fleire spesielle vêrfenomen. Når regn fordampar fjernar dette mykje varme frå lufta, og denne avkjølinga fører til at lufta søkk ned mot bakken. Desse fallvindane kan føre til mikroutbrot, som er svært farlege for flytrafikk. 

Virga kan òg vere med på å danne skyer, der kondensasjonskjerner frå ei sky bles inn i overmetta luft ved sida av skya. Dette fører til at den overmetta lufta lettare kan kondensere og skape nye skyer.

Sjå òg 
 Fallvind

Nedbør
Austervefsna

Austervefsna ligg i Nordland fylke i Grane kommune, elva som har gjeve namn til dalføret er den austre forgreining av av Vefsna, som har utspringet sitt i grensetraktene mot Sverige. Bygda har ca. 100 innbyggarar dei fleste knytt til jord og skogbruk. Bygda har òg eitt sagbruk, ei verksemd som laftar hytter og ei blekkslagarbedrift.

Bygder i Nordland
Bygder
Fenerbahçe

{{Infoboks fotballag |
  lag = Fenerbahçe|
  logo = |
  fulltnamn = Fenerbahçe Spor Kulübü |
  kallenamn = |
  grunnlagt  = 1907 |
  heimebane   = Şükrü Saracoğlu, Istanbul |
  kapasitet = 52 500 |
  styreleiar = Aziz Yıldırım |
  trenar  = Ersun Yanal |
  liga   = Süperlig |
  anna = 2018/19  6 i  |
  mønster_va1=|mønster_k1=_navystripes|mønster_ha1=|
  venstrearm1=FFFF00|kropp1=FFFF00|høgrearm1=FFFF00|shorts1=000080|sokkar1=000080|
  mønster_va2=|mønster_k2=|mønster_ha2=|
  venstrearm2=DAC754|kropp2=DAC754|høgrearm2=DAC754|shorts2=000080|sokkar2=000080|
}}
Fenerbahçe er eit tyrkisk fotballag med heimebane i hovudstaden Istanbul.

Spelarstall 
<....>

Tyrkiske fotballag
Skipingar i 1907

tr:Fenerbahçe SK
Anne Steinsvik Nordal

Anne Steinsvik Nordal () kjem frå Volda, og er frå 2005 tilsett som dagleg leiar for Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa. Steinsvik Nordal er utdanna cand.philol. med hovudfag i norskdidaktikk (fagdidaktikk) frå Universitetet i Oslo.

Folk frå Volda
Målfolk
Bubastis

Bubastis, Per-Bast(it) eller berre Bast var byen der ein dyrka kattegudinna Bastet i det gamle Egypt. Ruinbyen som no blir kalla Tell Basta ligg ved Zagazig nordaust i Egypt.

Byen og tempelet der blei viktig frå rundt det tredje dynastiet i Egypt (frå 2613 f.Kr.). Bubastis var truleg hovudstad under det tjueandre dynastiet (945-712 f.Kr.), og blei særleg bygd ut av Sheshonk I. Under dette og det neste dynastiet hadde byen og kattedyrkinga i Egypt eit oppsving. Bubastis hadde òg ein kjend legeskule. På 400-talet f.Kr. vitja den greske historikaren Herodot staden og skildra han grundig.

Bubastis heldt seg i hevd fram til slutten av romartida (395), då han blei fråflytta.

Den sveitsiske arkeologen Edouard Naville utførte utgravingar frå 1887 til -89, og fann ei rekkje tempel til Atum, Bastet og sonen hennar Mihos, og ulike faraoer. Han fann også embetsmannsgraver og gravlagde, gjerne mumifiserte kattar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Bubastis» frå , den 18. mai 2009. 
 
 

Geografi i Det gamle Egypt
Sharqia guvernement
Kjendis

Kjendis er ei nemning brukt om ein person kjend til av mange menneske som dei ikkje kjenner sjølv. Det er som regel gjennom massemedia at menneske blir kjendisar. 

Å vera kjendis inneber at mange kjenner utsjånaden og delar av privatlivet til den kjende personen. Sladder om kjendisar er ein viktig del av laussnakk folk imellom og står for mykje av innhaldet i fleire vekeblad og aviser. 

Ein kan bli kjend gjennom enkelthandlingar (som å gå på ski til Sørpolen), leveveg (som å spela i store filmar) eller avstamming (som å høyra til ein kongeleg familie). Å vera kjendis kan vera sjølvforsterkande, ved at ein kjend person stadig blir vist fram i media og dermed blir kjend av endå fleire. 

Mykje «reality»-fjernsyn speler på kjendisomgrepet, både ved å gjera vanlege, ukjende folk om til kjendisar, og ved å invitera kjendisar til å ta del i program som Skal vi danse og I'm a Celebrity, Get Me out of Here!.

Ordsoge 
«Kjendis» er eit nyord som blei skapt i det svenske fjernsynsprogrammet «Skäggen» i 1963 og deretter lånt inn til norsk.

Kjelder 

Svenske ord
Massemedium
Pernille Rygg

Pernille Rygg () er ein norsk forfattar. Ho debuterte i 1995 med kriminalromanen Sommerfugleeffekten, som blei omsett til ei rekkje språk. Oppfølgjaren Det gyldne snitt frå 2000 blei nominert til Brageprisen i klassen Skjønnlitteratur for voksne.

Familie 

Pernille Rygg er dotter av Maja Lise Rønneberg og Arne Rygg, og dotterdotter av teatersjef og dramaturg Anton Rønneberg.

Ho er gift med Christine Koht.

Utgjevingar 
 Sommerfugleffekten, 1995
 Hundehjerte, 1998
 Det gyldne snitt, 2000

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pernille Rygg» frå ,  den 5. januar 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Pernille Rygg i NRK Forfatter
 Pernille Rygg i Dagbladet Forfatter
 Pernille Rygg i Aftenposten Alex

Norske forfattarar
Norske kriminalforfattarar
Forfattarar frå Oslo
Sande i Herøy på Sunnmøre

Sande er ei lita bygd på Bølandet som ligg i Herøy kommune. Bygda har om lag 70 innbyggarar og ca 30 husstandar.

I bygda er det eigen molo og hamneområde. Barneskuleelevane i bygda går på Einedalen skule. Bygda ligg ved foten av Leinehornet (370 moh) . Vidare utover bygda har ein utsikt mot ope hav, Grasøyane og delar av kysten nord før Hareidlandet. Sande har også ei badestrand som er godt besøkt om sommaren.

Bakgrunnsstoff 
 Bø & Sande Grendalag
 Ei informativ side om bygda og folket

Herøy kommune i Møre og Romsdal
Strandsnigel

Strandsnigelen (Littorina littorea) er ein fjørelevande snigel.  Dei finst hovudsakleg langs stein-, sand- eller gjørmestrender ved den atlantiske kysten, men også i brakkvatn og i små tidvasspyttar.  Strandsniglar kan vera opp til 3,5 cm i høgda og har eit spiralforma skal.

Strandsniglar pustar med gjeller, og kjem seg rundt på ein slimvæta muskuløs fot.  Dei er rasparar, med ei tunge som kan slipe som sandpapir.  Dei lever av små algar, som dei skrapar av steinar eller sandkorn med tunga si.

Bakgrunnsstoff 

Sniglar
Takson namngjevne av Carl von Linné
Futurama

Futurama er ein amerikansk animert komedie laga av Matt Groening, som også står bak The Simpsons.

Det er gjeve ut fire sesongar med Futurama på DVD, med til saman 72 episodar frå dei fem sesongane (1999-2003) det gjekk som TV-serie i Sambandsstatane (men i ei litt anna rekkjefølgje).

Teiknefilmseriar
USA-amerikanske fjernsynsseriar
Fjernsynsseriar frå 1990-åra
Paraply

Paraply (fr. parapluie, 'vern [mot] regn') er ein bærbar, samanslagbar skjerm av vasstett stoff brukt til å skjerma seg frå regn og anna nedbør.

Paraplyar, på same måte som parasollar, har vore i bruk i tidlegare tider hjå assyrarane, egyptarane, i Kina og India, men då hovudsakleg som eit symbol på ein høgtståande person. I Europa tok ein først i bruk paraplyar på 1500-talet.

Bakgrunnsstoff

Sjå òg 
 Parasoll
 Regntøy

Kjelder 
 Svensk Wikipedia
 Nynorskordboka

Ting
Regn
Amin

Amin er ei gruppe organiske sambindingar som inneheld eit eller fleire nitrogenatom. Nitrogenatomet er sp3-hybridisert og trivalent.

Strukturen minnar om ammoniakk, men eitt eller fleire av hydrogenatoma er bytt ut med ei organisk gruppe. Dette kan vera alkyl- eller arylgrupper. Dersom ei karbonylgruppe (C=O) er bunde til nitrogenatomet, vert stoffet kalla eit amid. Amin kan vera alifatiske eller aromatiske. 

Amin kan vera primære. Da er ei alkylgruppe og to hydrogenatom bunde til nitrogenatomet. I sekundære amin er nitrogenatomet bunde til to alkylgrupper og eit hydrogenatom, og tertiære amin har tre alkylgrupper bunde til nitrogenatomet.

Namngjeving 

Som andre organiske sambindingar, får amin systematiske namn etter den lengste karbonkjeda i molekylet. Til dømes met- for eit karbonatom og pent- for fem. Endinga -amin vert lagt til, og plasseringa av denne kan visast ved eit tal. 

Stoffet CH3-CHNH2-CH2-CH3 vert derfor heitande 2-butylamin. 

Stoff med fleire amingrupper vert kalla diamin, triamin, tetraamin osb. Di- viser at det er to amingrupper, tetra at det er fire.

Eigenskapar 

Primære og sekundære amin kan danna hydrogenbinding. Dette kjem av at dei har hydrogenatom bunde til det elektronegative nitrogen. Hydrogenbinding mellom amin og vassmolekyl fører til at lette amin, med opp til seks karbonatom, er vassløyselege. Hydrokarbon med tilsvarande molekylvekt er uløyselege i vatn. Hydrogenbinding til andre aminmolekyl gjer at primære og sekundære amin har høgare kokepunkt enn hydrokarbon med tilsvarande molekylvekt.

Amin er basiske. Dette kjem av at nitrogenatomet har eit ledig elektronpar. Gruppene som er bunde til nitrogenatomet verkar inn på kor basisk det vert. Tertiære amin er vanlegvis meir basiske enn sekundære, som igjen er meir basiske enn primære amin.

Det ledige elektronparet på nitrogen fører òg til at amin er nukleofile. 

Metylamina og etylamin er gassar. Elles er dei fleste vanlege alkylamin væsker, men amin med høg molekylvekt er faste stoff. 

Aromatiske amin er giftige.

Syntese 

Amin kan dannast gjennom fleire ulike reaksjonar. Eit eksempel er reaksjonen mellom ammoniakk og eit alkylhalid. Eit alkylhalid er eit hydrokarbon der eit av hydrogenatoma er bytt ut med eit halogenatom.

Det er òg mogleg å framstilla amin gjennom reaksjonar med andre nitrogenhaldige molekyl som til dømes azid, nitril og amid.

Reaksjonar 

Amin kan inngå i substitueringsreaksjonar. Ein slik reaksjon mellom eit amin og eit alkylhalid er vist i figuren. R er ulike alkylgrupper, X- er eit halidion (t.d. Cl-).

Sidan amin er basiske, nøytraliserer dei karboksylsyrer.

Biologisk rolle 

Mange ulike amin, både enkle og komplekse, finst i naturen. Mange har fysiologisk effekt. Særleg viktige er amina som del i aminosyrer - grunnsteinane mellom anna i protein.

Bruk 

Primære aromatiske amin vert brukt som utgangsstoff i produksjon av nokre fargestoff.

Sjå òg 

 amid

Kjelder 
 A. William Johnson: Invitation to Organic Chemistry, 1999

Bakgrunnsstoff 

 
Funksjonelle grupper
Moctezuma II

Moctezuma II () også kjend som Motecuhzoma Xocoyotzin, var herskar over Aztekarriket frå 1502 og fram til han døydde i 1520. 

Moctezuma blir ofte kalla keisar, men var eigentleg «berre» huey tlatoani, som betyr 'stortalar' av Tenochtitlan. Han er mest kjend for å ha vore den som styrte det aztetiske riket då spanjolane starta invasjonen av Mexico. 

Herskaren blei etterfølgd av broren Cuitláhuac.

Meksikansk historie
Aztekarherskarar
Flyalarm

Flyalarm er eit varsel om at fiendtlege bombefly er på veg. Varselet vert oftast gjeve ved at ei lydkjelde sender ut kraftig lyd.
I Noreg vert alarmen gjeven som korte støyt i om lag eit minutt.
Ved flyalarm skal alle søkje dekning så snart råd er.

Bakgrunnsstoff 
 Sivilforsvaret 

Alarmar
Krig
Sivilforsvar
Sandstorm

Ein sandstorm eller støvstorm er eit meteorologisk fenomen som er vanleg i tørre og halvtørre område der vind kan blese store mengder sand og støv. Slike sandstormar oppstår som regel av konveksjon i samband med kraftig oppvarming av jordoverflata, ofte i samband med langvarig tørke. Ei sky av drivande støv blir vanlegvis rekna for å vere ein sandstorm visst sikten er mindre enn 1000 m, og som alvorleg om sikten blir mindre enn 500 m.

Opphav 
Vanlegvis oppstår sandstormar i samband med konveksjon frå ei varm overflate. Desse straumane kan skape vind opp mot 120 km/t (33 m/s) og stormane er ofte så store at dei kan flytte heile sanddyner. Sandstormar kan føre med seg store mengder sand og støv, og framkanten kan av og til bli ein vegg som er 3000 m høg av sand som kan transporterast fleire tusen kilometer. Sandstormar oppstår ofte i Sahara i samband med den globale passatvinden. Desse blir òg kalla samum. Haboob (həbūb) er ein sandstorm som oppstår i Sudan. Tørke er ofte ein av dei medverkande årsakene til standstormar, i tillegg til dårleg jordbruk.

Konsekvensar 

Sandstormar kan vere farleg for trafikken, spesielt på vegar som går gjennom tørre og flate område. 
I 1991 vart ein motorveg i San Joaquin-dalen i California råka av ein sandstorm med vind opp mot orkan styrke (33 m/s). Sikten blei redusert til ei halv billengde og førte til ein massiv kjedekollisjon som involverte 164 bilar, tok livet av 17 menneske og skada 151. 

Sandstormar kan fjerne verdfull matjord, og sleppe den frå seg stader der den ikkje er ønska. 

Simoom (sîmūm, sîmūn) kan føre til store mengder atmosfærisk støv over Europa. Sand frå Sahara som er ført opp i atmosfæren har av og til gitt raudfarga regn i Noreg. I tillegg skal sand frå Sahara påverke vekstvilkåra for plankton vest i Atlanterhavet, og i følgje enkelte forskarar vere ei viktig kjelde til sjeldne mineral for planter i Amazonas.

På andre planetar 

Sandstormar kan òg oppstå i stor skala på planeten Mars. Desse sandstormane varer lenger og dekkjer mykje større område enn på Jorda, og av og til kan dei dekke heile planeten og vare fleire hundre dagar.

Bakgrunnsstoff 

 Ein biletserie av ein støvstorm i Texas 2003  
 Artikkel om støvstorm
 Video frå ein sandstorm i Al Asad, Irak i april 2005 

Vind
Uvêr
Svart hòl

Svarte hòl er nemninga på kosmiske objekt (massive klumpar, rester av stjerner) med ovstor tettleik. 

Dei vert danna når massive stjerner døyr i ein super- eller hypernovaeksplosjon og restmassen er meir enn 2-2,5 solmassar. Då er tyngdekreftene kraftigare enn både elektron- og nøytrondegeneringstrykket og objektet bryt saman til eit svart hòl. Dei er som regel nokre få kilometer i diameter, men har så stor gravitasjon at ingen ting, ikkje ein gong lys slepp unna. Derfor kan ein ikkje sjå dei, noko som har gitt dei namnet «svarte hòl». Sjølve den massive klumpen er mindre enn eit atom, resten av hòlet består av gravitasjonsfeltet som er så sterkt at lyset ikkje slepp unna. 

Svarte hòl kan observerast når eit objekt, som til dømes ei stjerne, kjem for nære tyngdefeltet til hòlet. Hòlet vil byrje å trekkje til seg gass og støv frå objekta. Før denne materien blir sogen inn, vert han komprimert og såleis varma opp til ekstreme temperaturar. Når materie har så høg temperatur sender han ut røntgenstråling, og denne kan registrerast med røntgenteleskop. Svarte hòl kan òg observerast ved at dei bøyer lys som passerer.

Stephen Hawking utarbeidde i 1974 ut ein teori om at svarte hòl faktisk kan fordampe. Etter Einsteins likning , er energi og masse to sider av same saka. Etter kvantemekanikken oppstår det par med partiklar og antipartiklar frå ingenting, og desse utslettar kvarandre etter eit kort bel. Rundt hendingsranda til eit svart hòl kan ein av partikklane komme innanfor randa medan den andre kjem seg bort. Såleis misser hòlet litt masse, det «fordampar». Når tilstrekkeleg mange partiklar slepp unna over mange år, vil det svarte hòlet ha dunsta bort.

Sjå òg
kvitt hol

Mørk materie
Relativitet
Republikken Gulating

Republikken Gulating, med referanse til det historiske Gulatinget, vart som eit stunt proklamert som ein sjølvstendig stat 4. juni 2005, på Kystfestivalen 61° Nord i Eivindvik, Gulen, Sogn og Fjordane. Samstundes vart også Øyvind Heitmann utnemnd til «stasminister» («pride minister») av lokalhistorikaren Magnor Midttun. Heitmann er drivkrafta bak Republikken Gulating.

Den fiktive republikken skulle vere eit område vest og sør i Kongeriket Noreg. Området omfatta fylka Hordaland, Sogn og Fjordane, Rogaland, Vest-Agder, Aust-Agder, og regionane Sunnmøre, Valdres og Hallingdal.

Republikken deltok på protestmarsj mot monstermaster i Hardanger 14. august 2010. Dette var første gong vestlandsflagget var i offentleg bruk utanfor Gulen.

Kjelder 
  Denne artikkelen byggjer på ei omsetjing av artikkelen Kystfestivalen 61° Nord henta frå Wikipedia på bokmål 23. oktober 2006.

Bakgrunnsstoff 
 Republikken Gulating

Kultur i Gulen
Landforma eid

Eid er ei landbru eller eit smalt landområde som bind saman to større landområde og skil to havområde. Dette i kontrast til eit sund, som er eit smalt område med sjø eller vatn mellom som skil to landområde og bind saman to havområde.

Somme stader er eid relativt flate område som eignar seg til å byggje skipskanalar gjennom. Eit eksempel på dette er området i Panama der Panamakanalen går gjennom. Tidlegare har ein drege båtar over smale, låge eid der det aldri vart bygd kanalar. Det sparte mannskapet for seglas eller roing rundt nes eller halvøyar.

Kjelder 
 «Eid (landform)» på bokmål
Bat mitzva

Bat mitzva (hebraisk בת מצוה, 'dotter åt budet'), er namnet på hendinga der jødiske jenter oppnår sin religiøse myndigheitsalder innanfor visse jødiske retningar. Det skjer ved 12-års alderen.

Bat mitzva vart innført på 1900-talet som ein motsetning til gutane sin bar mitzva. Meir tradisjonelle retningar innanfor jødedommen, mellom anna mange ortodokse, utfører ikkje bat mitzva grunna manglande religiøst grunnlag.

Bat mitzva skjer automatisk, men det er vanleg å feire hendinga gjennom ei gudsteneste.

Jødedom
Overgangsritual
Ungdom
Ingrid Baltzersen

Ingrid Baltzersen () er ein norsk politikar frå Raudt. Ho sat i Oslo bystyre i perioden 2007-2011, der ho blant anna representerte Raudt i Samferdsle- og miljøkomiteen.

Baltzersen har arbeidd som trikkeførar i Oslotrikken. Ho har også ein mastergrad i midtaustenstudiar, masteroppgåva handla om den egyptiske demokratibevegelsen Kifaya.

2006-2007 var ho leiar for Arbeidernes Kommunistparti (AKP). Ho har i fleire år vore sentral i Palestinakomiteen sitt arbeid i Oslo. Baltzersen voks opp i Stavanger, men flytta til Oslo i 1999.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Ny leiar i Akp 2006
 Nyvalgt kommunistleder svarte på lesernes spørsmål  på http://www.aftenbladet.no

Raudt-politikarar i Oslo
AKP-politikarar
Folk frå Stavanger