alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sko

Sko (av norrønt skór) er ein type fottøy som hovudsakleg har sole og blir brukt ytst. Han kan dekkja heile eller delar av foten og rekkja opp til okla. Sko kan brukast til å verna føtene, gje fotfeste eller til pynt. Ordet «sko» kan også brukast om innretningar som minnar om sko, som hestesko, bremsesko og kabelsko.

Sko kan vera laga av materiale som lêr, gummi, tekstilar og ulike kunststoff. Dei har som regel ein tjukk sole og er gjerne også forsterka i tå- og hælområda. Dei kan festast til foten med reimer, lisser, borrelås eller gjennom si eiga utforming, som tresko. Det finst sko for mange ulike føremål, som arbeidssko, finsko og treningssko.

Sjå òg 
 sandal
 geta
 kalosj
 støvel
 tøffel

Bakgrunnsstoff 
 Bata Shoe Museum

Kjelder 

 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Sko» frå , den 12. april 2012. 
 

 
Fottøy
Dale vidaregåande skule

Dale vidaregåande skule er ein skule i Dale i Sunnfjord i Fjaler kommune i Vestland fylke. Skulen har i dag om lag 240 elevar. Undervisinga føregår på skulesenteret, der det òg ligg eit idrettsanlegg. Frå hausten 2006 til hausten 2007 vart skulearealet utvida. Då denne utbygginga var ferdig fekk elevane mellom anna større uteareal. Rektor på skulen er Gro Fivelsdal.

Bakgrunnsstoff 
 Dale vidaregåande skule

Fjaler kommune
Vidaregåande skular i Vestland
Vagstad

Vagstad er ein gard i Rivedal i Askvoll kommune. Garden ligg på austsida av Rivedalselva.

Bakgrunnsstoff 
 Om Vagstad i Matrikkelutkastet av 1950
 Om Vagstad i gardsmatrikkelen for 1886

Byggverk i Askvoll
Gardar i Vestland
Olset

Olset er eit område sør for Askvoll sentrum i Askvoll kommune i Sunnfjord i Vestland. Området har mange gardsbruk. 
På Olset ligg eit privat terapisenter kalla Sunnivasenteret.

Geografi i Askvoll
Dalsfjordbrua

Dalsfjordbrua er ei vegbru over Dalsfjorden i Vestland fylke. Hengebrua har ei lengde på 619 meter, eit spenn på 523 meter og brutårna er 101 meter høge. Ho vart opna 14. desember 2013. Brua er bygd som ein del av prosjektet Dalsfjordsambandet og inngår i fylkesveg 609. På vestsida går vegen inn i Ottersteintunnelen, medan på austsida av brua går vegen i ein 290 meter lang tunnelarm inn til ei rundkjøring inne i Nishammartunnelen.

Bruplanar 
Bruplanane stammar frå 1960-åra med eit ynske om å få vegsamband mellom Askvoll og Førde og Dale med veg på nordsida av Dalsfjorden. Mellom anna vart det samla inn 1200 underskrifter til støtte for dette prosjektet i 1962. Seinare vart det avgjort at det skulle byggast bru over Dalsfjorden. I 1975 starta bygginga av vegen frå ferjeleiet på Eikenes og innover fjorden mot Otterstein, der Dalsfjordbrua skulle byggast over til Nishammar på sørsida. Etter at fire kilometer veg og ein tunnel var blitt bygd, vart vegarbeidet stoppa i 1979. Finansieringa til prosjektet vart i 1981 overført til andre prosjekt, og vegprosjektet som til då hadde kosta 13 millionar kroner, endte i fjellveggen. Slik stod den uferdige vegen til arbeidet vart teke opp att i 2010.

Vedtak på fylkestinget 
Midt på 1990-talet vart bruplanane tekne opp att, og i 2005 gjekk Sogn og Fjordane fylkesting inn for å prioritere Dalsfjordbrua.

Årsdøgntrafikk 
I følgje trafikkanalyser var årsdøgntrafikken 45 bilar over ferjeleiet Dale-Eikenes i 2007, og ein venta årsdøgntrafikk (ÅDT) på 750 bilar innan 5 år etter at brua vart opna.

I 2018 var ÅDT på 777 bilar - noko meir enn det Statens vegvesen hadde som grunnkalkyle.

I Dalsfjordtunnelen, på nordsida av fjorden nokre kilometer frå Dalsfjordbrua, ligg ein trafikkteljar. All utfart frå sørsida over brua til utfartsparkeringa til Heileberget, Fossedalen og Laukelandsfossen vert ikkje registrert i denne teljaren.

Den teljaren viste i 2019 ÅDT på 822 bilar. Juli 2020 viste teljaren eit snitt på 1034 bilar pr døgn.

Byggjekostnader 
Heile prosjektet kosta omkring 1,1 milliardar kroner, der halvparten var til sjølve brua. Til samanlikning kosta ein sykkelveg 1,4 milliardar å byggje.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Kampen for Dalsfjordbrua
NRK Sogn og Fjordanes fylkesleksikon: Dalsfjordbrua
Bergens Tidende: Byggjestart på Dalsfjordbrua i 2009
Aksjon Dalsfjordbrua 

Samferdsle i Askvoll
Samferdsle i Fjaler
Bruer i Vestland
Fylkesveg 609
2013 i Noreg
Bruer opna i 2013
Hengebruer i Noreg
Raúl Castro

Raúl Castro Ruz () er ein kubansk politikar og revolusjonær, og president på Cuba sidan 24. februar 2008. Han er bror av Fidel Castro. Han har vore andresekretær i Cubas kommunistiske parti sin sentralkomité sidan det vart stifta i 1965, første visepresident i stats- og ministerrådet og forsvarsminister sidan 1959. Raúl deltok i 1953 i angrepet på militærleiren Moncada i byen Santiago de Cuba ,, og var ein av grunnleggjarane av 26. juli-rørsla. Det var gjennom Raúl at Che Guevara vart introdusert overfor Fidel Castro og involvert i den cubanske revolusjonen.

Raúl blir av enkelte observatørar skildra som Cubas militære «jernhand», og derfor som ein lite reformvennleg person. Andre igjen hevdar at Raúl Castro har lært mykje av Fidel sine suksessar og feiltrinn, og derfor vil vise seg som ein reformvennleg leiar.

Referansar 

Castro, Raul
Castro, Raul
Onani

Onani eller masturbasjon er stimulering av kjønnsorgan for å få seksuell nyting utan at ein har samleie. Ein kan onanera for å tilfredsstilla seg sjølv, eller utføra onani på ein partnar. Onani kan utførast med hendene eller gjenstandar, av både menn og kvinner. Det er også observert onani blant fleire dyr.

Gjennom tidene har ein hatt eit svært ulike syn på denne forma for seksuell åtferd. Onani har vore rekna som syndig, skadeleg eller teikn på sinnslidingar. I dag reknar ein ikkje med at seksuell stimulering i seg sjølv er sjukt eller skadeleg, og onani blir sett på som naturleg. Handlinga er likevel framleis omfatta av tabu.

Bakgrunnsstoff 

Seksualitet
Skråtobakk

Skråtobakk er tobakk som ein tygg i staden for å røykje, i motsetnad til sigarettar. Skråtobakk vert gjerne seld i mindre dosar enn snus, og denne typen tobakk vert gjerne oppfatta som sterkare enn både snus og tobakk. I forhold til tal røykjarar og snusarar, er talet skråtobakktyggjarar forholdsvis lågt i Noreg. Skråtobakk er, akkurat som snus, tillate å nyte på alle offentlege stader i Noreg, inkludert utestader.

Tobakk
Snus

Snus er ei form for tobakk som ikkje vert røykt, men lagd inn i munnen, ofte under leppene, slik at verkestoffa kan absorberast gjennom slimhinnene. 

Snusen kom til Noreg på 1600-talet. Snusen var då tørr finmalen tobakk som vart inhalert gjennom nasen, likt det ein i dag kalla snuff eller nasesnus. I byrjinga var det ofte storkarar som nytta snus, medan arbeidsfolk togg skrå. Snusinga førte ofte til at ein laut nysa, så om ein naus mykje var det von om å verta teken for «storkar» .

I dag er snusen samansett av finmalen tobakk som har vorte dynka i ei koksaltløysing, gjennomgått ein gjæringsprosess og tilsett ulike aroma, smak- og fargestoff. 
Snus er, til skilnad frå sigarettar, tillata å nyta innandørs på norske serveringsstader. Dei siste åra har talet på snusbrukarar auka i Noreg, noko som truleg har samanheng med endringane i røykelova.

Nokre forskarar meiner at det er ein samanheng mellom bruk av snus og munnkreft, men det er enno ikkje prova ein direkte samanheng. Snus er ulovleg å selje i mesteparten av EU-området.

Tobakk
Sigarett

Sigarett er finhakka tobakk pakka i sylinderforma papir. Sigaretten vert tend i den eine enden og røyken vert innhalert gjennom munnen i den andre enden, som ofte har eit oransje filter. 

Moderne forsking har avdekt ein rimeleg sikker samanheng mellom sigarettrøyking og døyelege sjukdomar som lungekreft, hjartesjukdomar og KOLS. Per i dag vil norske legar fråråde folk å røykje og tilby kurs for å avslutte denne vanen. 

Sidan 1. juni 2004 har det vore forbode å røykje på norske utestader med bakgrunn i røykjelova. Vasspiper er tillate å røykje, dersom desse ikkje inneheld nikotin.

Ordsoge
Det norske ordet «sigarett» kjem frå fransk cigarette, av spasnk cigarrito, som tyder 'liten sigar'. Ordet for sigar, cigarro, kan stamma frå mayaordet for røyking, sik’ar. Det spanske cigarro er også sett i samanheng med andre ord, som cigarra, spansk for 'sikade', eller cigarral, 'lysthage'.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Røyking
Tobakk
Franske ord og uttrykk
Alkoholmisbruk

Alkoholmisbruk er ei psykisk liding som vil seia at nokon drikk alkohol trass negative følgjer. Det skil seg frå alkoholisme ved at misbrukaren ikkje utviklar stofftoleranse eller opplever abstinenssymptom om han ikkje drikk, at drikkinga ikkje treng medføra psykisk eller fysisk skade eller nedsetting av sosial funksjon, men brukaren sjølv eller omgjevnadene kan sjå på drikkinga som eit problem. 

Misbruk av alkohol kan medføra kostnader for samfunnet i samband med skader ein får eller påfører andre i påverka tilstand, sjukefråver og redusert arbeidskapasitet.

Kjelder
Alkoholmisbruk koster Norge dyrt
Denne artikkelen bygger på «Alcohol abuse» frå ,  den 20. juni 2010.  
 

alkoholdrikking
psykiske lidingar og åtferdsforstyrringar
Nikotin

Nikotin er eit psykoaktivt stoff og alkaloid som finst i tobakk, blant anna sigarettar, snus og skråtobakk. Stoffet er sterkt avhengigheitsskapande.

Nikotin aukar blodtrykket.

Kjemi 
Nikotin er ei væske som er blandbar med vatn. Stoffet dannar salt med syrer. Desse er vanlegvis vassløyselege faste stoff.

Psykoaktive stoff
Alkaloid
Delirium tremens

Delirium tremens (skjelvande forvirring) er ein alkoholpsykose. Tilstanden inneber uro, intense hallusinasjonar og skjelvingar. Ofte kjem delirium tremens som ein reaksjon når ein stoggar eit langvarig og kraftig inntak av etanol. Det er uklårt om det er overirritabilitet etter alkoholkonsumet eller abstinens som utløyser åtaka.

Ofte startar tilstanden med predelirium; uro, rastløyse, irritabilitet, tiltakande angst skjelvingar i fingrane. Ein får også ofte eit raudsprengt andlet. Det er ikkje alltid dette går over til delirium tremens.

Delirium tremens er kjenneteikna av forvirring og uverkelege synsinntrykk (synshallusinose). Ein ser fæle udyr og andre skrekkbilete, og pasienten kan bli svært aggressiv og fylt av angst. Epileptiske åtak kan forekomme.

Behandling 
Pasienten treng menneskeleg kontakt og omsorg, og skal ikkje ligge aleine i mørkret. Det kan vera naudsynt med fysiske maktmiddel (reiming), medikamentell behandling er òg mogeleg. Av di desse pasientane ofte er fysisk nedkøyrde er overvaking av t.d.væskebalanse og hjartestatus naudsynt.

Alkoholmisbruk
Avhengnadspsykiatri
Sjukdommar i nervesystemet
Psykiske lidingar og åtferdsforstyrringar
Latinske medisinuttrykk
Akuttmedisinske tilstandar
Kroatisk

Kroatisk er eit serbo-kroatisk (eller mellomsørslavisk) språk, som ligg ganske nære serbisk. Største skildnaden er at det vert skrive med latinske bokstavar, medan serbisk vert skrive med kyrilliske bokstavar. Kroatisk har ofte eigne kroatisk ord, medan serbisk nyttar framandord, t.d. biblioteka på serbisk, knjižnica, av knjiga ('bok'). Dessuten har serbisk ofte e, der kroatisk har ije, t.d. lijepa mot lepa ('vakker').

Skriftspråk 
Det kroatiske alfabetet (Ljudevit Gaj, 1830.)

Samanlikningar 
Tabell med ord som er særs ulike på kroatisk og serbisk.

Språk i Kroatia
Einskildspråk
Øyvind Sauvik

Øyvind Sauvik, med artistnamnet Vinni, () er den eine halvdelen av den norske hiphop-duoen Paperboys.

Han var med på å starte Paperboys saman med rapparen Jarle «J.J.» Hollerud. Dei to trefte kvarandre i 1989 i Tanzania der foreldra dreiv hjelpearbeid. Desse to samarbeidde i ulike hiphop-prosjekt både der og etterkvart heime i Oslo. På slutten av 1990-talet begynte dei å bruke namnet Paperboys og i 2001 kom den første singelen «Moving Up»/«It's Paper». I 2002 gav dei ut det første albumet sitt, No Cure For Life. Dette fekk dei Spellemannprisen 2002 for i klassa hip-hop. 

Etter debutalbumet forlet Hollerud gruppa og DJ Ole Aleksander «Pope Dawg» Halstensgård blei nytt medlem. Under Alarmprisen 2004 vann dei klassa årets video for videoen til «Hey Man». For det tredje albumet When Worlds Collide vann dei Spellemannprisen 2005 i klassa Hip-Hop/R'n'B og Alarmprisen 2006 i klassa Hip hop/rap.

Øyvind Sauvik har deltatt i fleire TV-program, blant anna Det store korslaget på TV2 og Zebra Grand Prix på TV2 Zebra. 

Han har sagt at han eigentleg blei artist for å sleppe å jobbe, men at han under innspelinga av det andre albumet, The Great Escape, måtte jobbe meir enn nokon gong.

Han har stått fram i media med eit liberalt syn på narkotika.

Diskografi 
 No Cure For Life (Bonnier Amigo, 2002)
 The Great Escape (Bonnier Amigo, 2003) 
 When Worlds Collide (Bonnier Amigo, 2005) 
 So Far - So Good (Bonnier Amigo, 2006)

Bakgrunnsstoff 
 Biografi på NRK

Norske rapparar
Musikarar frå Oslo
Norske Skal vi danse-deltakarar
Sørstatsrap

Sørstatsrap er ei samlekjenning for hiphop frå dei amerikanske Sørstatane. Innanfor desse er det store regionale skilnadar, og ei rekke ulike subsjangrar, m.a. screw-musikk, bounce og crunk.

Dei viktigaste hiphop-byane i sørstatane er Atlanta i Georgia, Houston, Miami, New Orleans og Memphis. I dei seinare åra har dei vore sterkt dominerande på den kommersielle hiphop-scena med suksessfulle artistar som Ludacris, Lil' Jon, Lil Wayne, T.I, Mike Jones og Chamillionaire.

Viktige sørstatsartistar 
 2 Live Crew
 Boss Hogg Outlaws (ESG og Slim Thug)
 Carnival Beats
 Cash Money Millionaires (Hot Boys: Juvenile, BG, Lil' Wayne & Turk og Big Tymers: Baby og Mannie Fresh)
 Cool & Dre
 David Banner
 Dem Franchise Boyz
 Devin the Dude
 DJ Drama
 DJ Screw og The Screwed Up Click (m.a. Fat Pat, Lil' Keke, Big Moe og Big Hawk)
 Dungeon Family
 Eightball & MJG
 Field Mob
 Goodie Mob
 Guerilla Maab
 Jazze Pha
 Jermaine Dupri
 K-Rino
 Lil' Flip
 Lil' Jon & The Eastside Boyz
 Lil Wayne
 Ludacris
 Master P
 Michael «5000» Watts
 Mystikal
 Organized Noise
 Outkast
 Pastor Troy
 Paul Wall & Chamillionaire
 Rick Ross
 Scarface og The Geto Boys
 T.I
 The Runners
 Three 6 Mafia
 Trae
 Trick Daddy
 Trina
 UGK
 Ying Yang Twinz
 Young Jeezy
 Youngbloodz
 Z-Ro

Kjelder 
Kingsize #4 Dirty South-spesial

Hiphop
Vepsarar

Vepsarar er eit urfolk som hovudsakleg bur i Republikken Karelen i Russland. Ved folketeljinga i Russland i 2010 oppgav 5940 menneske å vera vepsarar, 3420 av desse budde i Karelen. 3610 menneske oppga å meistra vepsisk.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Den russiske organisasjonen for urfolk (engelsk) 

Urfolk
Folkegrupper i Russland
Natanael Beskow

Natanael Beskow () var ein svensk forfattar, teolog, pasifist, pedagog, kunstmålar, sosialarbeidar og salmediktar. Han var gift med barnebokforfattaren Elsa Beskow.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Natanael Beskow» frå ,  den 4. august 2006.  

Svenske salmediktarar
Svenske målarar
Pedagogar
Jon Østeng Hov

Jon Østeng Hov () var ein norsk naturfotograf og forfattar.

Hov levde og verka heile livet i fødebygda si Ålen i Holtålen i Sør-Trøndelag fylke. Hov har fotografert blomstermotiva på fleire norske frimerke, og bak alt han har gjort kviskrar støtt hans eiga diktstrofe Skal hilse fra fjellet.

Prisar og utmerkingar 
Hov har fått ei rekkje prisar og utmerkingar for tolkinga si av norsk natur i ord og bilete. 

 I 1992 fekk han Sør-Trøndelag fylkes kulturpris.
 I 1998 fekk han Den Norske Friluftslivsprisen 
 I 2001 vart han Riddar av St. Olavs Orden 
 Holtålen kommunes kulturpris
 Æresmedlem i Norges Naturnvernforbund 
 Ei folkegåve som han i 2006 fekk frå heimbygda, skal nyttast til eit biletgalleri i kommunens nye kultursenter. 
 Skjæraasenprisen i 2008

Kjelder 

Norske forfattarar
Folk frå Holtålen
Norske fotografar
St. Olavs Orden
Vinnarar av Skjæraasenprisen
E85

E85 er eit drivstoff som inneheld etanol og bensin. E85 inneheld om lag 85 % etanol og 15 % blyfri bensin om sommaren, medan tilhøvet er 75/25 % om vinteren. E85 kan mellom anna brukast av bilar som er tilpassa denne typen drivstoff, ofte kalla etanolbilar. Ved utgangen av august 2007 var det 15 bensinstasjonar med E85 i Noreg.

E85 har en bankefasthet på 104 oktan. Dette gjer at drivstoffet kan komprimerast meir enn bensin seld ved pumper i Noreg, og er derfor egna ved bruk i høgytelsesmotorar.

Drivstoffet er utbreidd i Sverige og har hatt aukande bruk i USA, særleg i Midtvesten. Etanolet i drivstoffet kan lagast av jordbruksplantar som mais, kveite og sukkerrøyr og annan biomasse.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «E85» frå , den 23. mai 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Etanol, med sprit på tanken  ved TU.no

Drivstoff
Fyrste mosebok

Første Mosebok, også kallla Genesis (hebraisk בראשית Bereshit 'I byrjinga', gresk Γένεσις Génesis, 'Byrjing') er den første boka i Bibelen, både den jødiske Tanakh og det kristne gamle testamentet. Ho utgjer første del av Pentateuken – samlinga av dei fem mosebøkene.  Innan jødedomen kjem boka først i Torá, og dermed i Tanákh.

Boka består av urhistoria, med skapingsskildringa og Israelsfolket si tidlege historie, fedrehistoria, med slektshistoria frå Adam og Eva, gjennom Noah og Abraham og fram til Josef og Israelsfolket sitt eksil i Egypt. Første Mosebok sluttar med Josef sin død i Egypt.

1. Mosebok sin struktur 
 1-5	Skapingskildringa, Adam og Eva, Kain, Abel og slektslina fram til Noah
 6-11	Forteljinga om storflaumen, Noahs ark og slektslina fram til Abraham
 12-26	Abraham, hans historie og slekt, Sara og Isak
 27-37	Forteljinga om Jakob (Israel) og hans slekt
 38-51	Forteljinga om Josef, israelfolket fer til Egypt

Mosebok1
Mosebok1
Mosebok1
Manifest02

Manifest 02 var ein ungdomskonferanse som vart arrangert i Oslo i oktober 2002 av Sosialistisk Ungdom, Raud Ungdom og Raud Front for å samla unge norske sosialistar til diskusjon og skulering. Arrangementet samla over 1000 deltakarar frå heile landet, og gav grorbotn til den venstreradikale tenketanken Stiftinga Manifest så vel som Magnus Marsdal og Bendik Wolds bokutgjevnad "Tredje venstre".

Kjelder 
http://stiftelsenmanifest.no

Hendingar i 2002
2002 i Noreg
Marcus Thrane

Marcus Møller Thrane () var ein norsk sosialistisk agitator, lærar, publisist, pressemann og fotograf. Han er mest kjend for å ha tufta thranittarrørsla, den første arbeidarrørsla i Noreg.

Biografi 
Marcus Thrane vart fødd 14. oktober 1817 i Christiania. Han hadde ein solid overklassebakgrunn, men vart foreldrelaus allereie som femtenåring. Fem år seinare la han ut på ei lengre reise i Europa (hovudsakleg Frankrike) der han truleg vart inspirert av fleire før-marxistiske sosialistiske tenkjarar. Attende i Noreg tok han til å studera teologi, før han tok til som lærar frå 1841.

I august 1848 overtok Thrane redaksjonen av avisa Drammens Adresse, men dei radikale synspunkta han forfekta bidrog til at han vart oppsagd allereie tidleg året etter. På dette tidspunktet hadde han allereie skipa den første av arbeidarforeiningane som skulle verta thranittarrørsla, noko som skjedde 27. desember.

Med Arbeiderforeningernes Blad, som Thrane starta opp i mai 1849, skaut rørsla verkeleg fart, og det vart frå statleg hald gjort fleire forsøk på å pasifisera både ho og Thrane sjølv.
Den 7. juli 1851 vart heile leiarsjiktet til thranittarane arrestert, og etter ei lang og hard rettsprosess vart Thrane fengsla i april 1854. Likevel klarte han å halda fram drifta av bladet heilt til 1856.

Då Marcus Thrane slapp ut i 1859 låg rørsla med broten rygg. Etter nokre fåfengde forsøk på å atterreisa ho flytta han til USA i 1863, der han vart ein viktig figur m.a. i sosialistmiljøet i Chicago.

Kjelder 
Pax leksikon (Pax forlag 1976-1982) Nettversjon (død lenkje) arkivert utgåve

Sosialistiske tenkjarar
Norske aktivistar
Norske politikarar
Sosialistiske politikarar
Norske redaktørar
Norske fotografar
Norske pedagogar
Folk frå Oslo
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Thranittarrørsla

Thranittarrørsla var den første store sosialistiske grupperinga i Noreg. Ho voks fram i Drammen seint på 1840-talet etter solid agitasjon frå den intellektuelle byradikalaren Marcus Thrane.

Historie 
Thranittarrørsla voks fram mellom arbeidarar i Drammen etter Marcus Møller Thrane sitt agitasjonsarbeid, først gjennom avisa Drammens Adresse og seinare hans eigen publikasjon Arbeiderforeningernes blad. Rørsla spreidde seg raskt til heile landet, og på sitt største hadde ho i følgje Thrane sjølv om lag 30 000 medlemmer fordelt på 400 ulike lag.

Ideologisk sett bygde dei i stor grad på dei engelske chartistane (arbeidarrøysterettsrørsla), sidan begge hovudsakleg kjempa for demokratisering med underskriftskampanjar som viktigaste kampmiddel. Thranittane fremja i tillegg krav om progressiv formueskatt og innskrenkingar av eigedomsretten, og såg ikkje bort frå at illegale metodar kunne verta naudsynte i kampen for arbeidarsaka.

I 1851 vart leiinga i miljøet arrestert for oppvigleri, noko som på sikt førte til at rørsla gjekk i oppløysing. Utvandringa til Amerika løyste òg ein del sosiale problem, og fjerna mykje av grunnlaget for thranittismen. I 1863 emigrerte Thrane òg sjølv, etter nokre fåfengde framlegg på å atterreisa organisasjonen. Han heldt fram med det politiske arbeidet i USA, og vart ein viktig mann m.a. i sosialistmiljøet i Chicago.

Kjelder: 
Pax Leksikon (Pax forlag 1976-1982) Nettversjon

Arbeidarrørsla
Norsk arbeidarhistorie
Audun Herning

Audun Herning () er ein norsk politikar frå SV. Han var valkampsekretær i SV fram til kommunevalet 2007. Frå 2004 til 2006 var han leiar i Sosialistisk Ungdom, der han hadde vore sentralstyremedlem frå 2000.

Herning var politisk rådgjevar i Kunnskapsdepartementet frå 22. oktober 2007 til 20. april 2009 i Regjeringa Stoltenberg II.

I mai 2017 vart han ny partisekretær i SV.

Han kjem frå Nesodden, meistrar spansk og har særleg engasjert seg i Latin-Amerika.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Audun Herning» frå , den 4. august 2006, revisjon 1026941 

SV-politikarar
Leiarar i Sosialistisk Ungdom
Politiske rådgjevarar frå SV
Folk frå Nesodden
Bjørgulv Braanen

Bjørgulv Braanen () er ein norsk journalist og debattant på venstresida. Han vart redaktør av den venstreorienterte dagsavisa Klassekampen i Oslo i 2002. 

Braanen var leiar for Yrkesskoleelevenes og lærlingenes interesseorganisasjon (YLI) frå 1977 til 1979. Han arbeidde som journalist i Klassekampen frå 1984 til 1990 og som redaksjonssjef frå 2000 til 2002, då han vart redaktør for avisa. I perioden frå 1990 til 2000 arbeidde han for avisa Dagens Næringsliv.

Braanen har grunnfag i historie. Han har yrkesbakgrunn som sveisarlærling og har fagbrev som sveisar. Han har vore leiar i Raud Ungdom. I 2005 peika Dagbladet han ut som ein av Noregs ti viktigaste intellektuelle. Året etter fekk han Fritt Ord-prisen for Klassekampen sitt bidrag til seriøs politisk journalistikk. Braanen vart kåra til «årets redaktør» av Oslo Redaktørforening i 2010.

Kjelder 

Redaktørar for Klassekampen
Norske journalistar
Raudt-politikarar
Folk frå Fredrikstad
Mottakarar av Fritt Ords Pris