alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Norman Eng

Oskar Norman Eng () var ein norsk lege og stortingsmann for Venstre som var fødd i Vadsø.

Eng var son til ein lege. Han vart student i 1866 og sjølv cand. med. i 1874. Åra 1875-79 dreiv han privat praksis i Stavanger. Frå 1879 var han distriktslege, fyrst i Lenvik, sidan 1891 i Volda og kringliggjande herad.

Oskar Eng var i si tid som student ein innbydarane til stiftinga av Det Norske Samlaget, medredaktør av blada Svein Urædd, Andvake og Fram. Han var ordførar i Lenvik mest heile tida han var der, forlikskommissær i heradet frå 1884. I Volda kom han med heradsstyret i 1897, var ordførar 1905-10. Også der var han ei tid forlikskommissær. Styreformann i Volda & Ørsta Sparebank.

Eng var 1. representant frå Tromsø amt på Stortinget 1889-1894. Han var i den fyrste valperioden medlem av militærkomiteen, i den andre av næringskomiteen. I tillegg var han 1893-94 medlem av valkomiteen. Til alle dei fire tingsamlingane mellom 1895 og 1906 var han på 1. eller 2. varamannsplass frå Romsdals amt.

Kjelder 

 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1892-1894
Folk frå Vadsø
Målfolk
Magnus G. Oppen

Magnus Gothilf Oppen () var ein norsk trelasthandlar, skipsbyggjar, samt stortingsmann for Høgre, fødd i Elverum. Han var far til Magnus H. Oppen.

Oppen var son til ein offiser. Han var først sjømann, sidan gjekk han skule i England og Frankrike, der han lærde språk og studerte skipsbyggjing. Sidan arbeidde han fem år på eit skipsreiar- og trelastkontor i Noreg. Frå 1860 dreiv han med eksport av trelast frå eige sagbruk i Tjølling. I 1865 byrja han i tillegg med skipsbyggjing i same heradet. Største skipet han bygde, eit seglskip i tre kalla «Excelsior» var på 1 400 tonn.

Han var medlem av heradsstyret i Tjølling frå 1872 til -90, i fjorten av åra var han ordførar. Elles formann i Norsk Skibsrederforening i mange år. 

Oppen representerte Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1889-91 og 1900-06. På alle tre tingsamlingane var han medlem av tollkomiteen. Elles var han medlem av særkomiteen om sjødugleiken til skip 1901-02 og av valkomiteen 1903-06. 

Han døydde på garden sin, Gloppe i Tjølling, i 1913.

Kjelde 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1901-1903
Stortingsrepresentantar 1904-1906
Folk frå Elverum
Folk frå Larvik
Klassisk indisk dans

Klassisk indisk dans er eit samleomgrep for ulike indiske danseformer med opphav i natya, heilage musikalske framføringar innan hinduismen.
Teorien bak dansen kan sporast tilbake til verket Natyasjastra frå 300-talet f.Kr. Dansane har typisk visse fastlagde talande auge- og handrørsler som bidreg til å fortelja ei forteljing, faste kostyme og gjerne også faste rollar. Utøvinga av desse dramaformene treng ikkje berre omfatta dans, men kan også innehalda song, tale og bruk av musikkinstrument.

Danseformer 
Sangeet Natak Akademi gjev åtte indiske danseformer status som klassiske: Bharatanatyam, kathak, kathakali, kuchipudi, manipuri, mohiniyattam, odissi og sattriya. 
Det finst også andre dansar som kan kallast klassiske, til dømes gaudiyanritya frå Bengal og andhranatyam frå Andhra Pradesh.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Indian classical dance» frå ,  den 4. april 2011.  
 

Indisk kultur
Indisk dans
In-N-Out Burger

In-N-Out Burger er ei snøggmatkjede frå USA. Ho vart grunnlagt i 1948 av Harry og Esther Snyder i California.

Snøggmatkjeder
Skipingar i 1948
USA-amerikanske snøggmatkjeder
Indisk dans

Indisk dans omfattar fleire ulike danseformer, som klassisk indisk dans, ei rekkje folkedansar og nyare koreograferte dansar. Mange lokale tradisjonar bygde på støtte frå rike fyrstar, og har gjerne ein forteljande funksjon der dei kan formidla ulike mytar, som soger frå  Ramayana eller  Mahabharata. I indisk film finn ein ofte store dansenummer som kan vera koreograferte med element frå desse formene. Gjennom den vide utbreiinga til indiske filmar, særleg Bollywood-filmar, er slik dans blitt kjend verda over.

Historie

Kulturelt sett har dans ein viktig plass i det indiske samfunnet. Dans kan vera eit religiøst uttrykk, og fleire gudar blir omtalte som dansarar. Allereie i Rigveda er Indra nemnd som ein dansar. I seinare hinduisme er Sjiva kalla Nataradja, 'kongen av dans'. Sanskritteksten Natyasjastra og religiøse tradisjonar innan hinduismen dannar grunnlaget for det ein reknar som dei klassiske dansane.

Det finst dokumentasjon på dans i India frå førhistorisk tid. Steinaldermåleri som ved verdsarvstaden Bhimbetka i Madhya Pradesh syner dansescenar. Skulpturar frå Induskulturen, med funnstader i noverande India og Pakistan, viser også dansandefigurar. Til dømes syner den kjende Dansande jente-skulpturen frå rundt 2500 f.Kr. ei jente ståande i noko som gjerne blir tolka som ein dansepositur.

Nokre ulike dansar

Sjå òg klassisk indisk dans
Singhajit Singh
Rouff frå Kashmir
Hikat frå Himachal Pradesh
Dalkhai frå Orissa
Gendi av gondfolket i Madhya Pradesh.
Britadans frå Bengal
Kali natsj
Bihu frå Assam

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Indisk dans» frå ,  den 4. april 2011.  

Indisk kultur
Podja

Podja er eit hinduritual for å æra gudar, gudebilete eller særmerkte personar. Det kan utførast av truande heime eller av prestar i tempel. Ritualet kan skje på mange vis, til dømes med tenning av lys, røykjelse eller liknande, framseing av hymne eller mantra, påføring av væske eller fargestoff og ei mindre ofring. Mange hinduar utfører podja kvar morgon etter å ha vaska og kledd seg, før dei et eller drikk noko. I tempel blir det utført podja fleire gonger dagleg. Ved visse høgtider held ein gjerne fleire og større podjaer. 

Sanskritordet pūjā (devanagari पूजा)  tyder 'dyrking, æring'. Det kan også skrivast som Pooja eller Puja og er eit utbreidd hindukvinnenamn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Puja» frå , og «Puja» frå  den 4. april 2011.

Bakgrunnsstoff

Hinduisme
Kvinnenamn
Namn knytte til hinduismen
Royal Melbourne Hospital

Royal Melbourne Hospital (RMH) er eit sjukehus i Melbourne i Australia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Royal Melbourne Hospital» frå ,  den 4. april 2011.  
 

Sjukehus i Australia
Bondestudentar

Bondestudentar er ein roman av Arne Garborg, utgitt av Fr. Nygaards Forlag i Bergen i 1883.

Hovudpersonen Daniel Braut er ein evnerik bygdegut frå små kår som får høve til å studere, fyrst på Heltbergs studentfabrikk, sidan på universitetet. Romanen er naturalistisk, og skildrar på fleire måtar hovudpersonen sitt svik mot røtene og sine opphavlege ideal. Forfattaren tek med seg hovudpersonen vidare og tek han i bruk om igjen i romanen Mannfolk (1886) og skodespelet Læraren (1896).

Boka er til dels ein sjølvbiografisk nøkkelroman, og Garborgs samtidige Aasmund O. Vinje, Olaus Fjørtoft og Christopher Bruun kan kjennast att under andre namn.

Boka har vore ein generasjonsroman og ein livsfaseroman for fleire generasjonar av ungdom som har gjennomført klassereisa frå landsbygda til akademia.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bondestudentar» frå ,  den 4. april 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Starten på Bondestudentar vart fyrst prenta som framhaldssoge i Fedraheimen frå nr. 22, 1. juli 1882: 
 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 

 «Ms.4° 3473 Arne Garborg: "Garborg sjølv um modellar i 'Bondestudentar'."», handskrift i privatarkivet etter Garborg, digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket.
 
 Museum for universitets- og vitenskapshistorie ''Gudleiv Bø om Bondestudenten Daniel Braut 
 Deichman: ''Boka omtala av H.M. Larsen
 Knut Anders Løken om boka

Arne Garborg
Norske romanar
Bøker frå 1883
Mudra

Mudra er innan dharmisk tradisjon ein fastlagd gest med symbolsk tyding. Dei fleste mudraer blir forma gjennom visse hand- og fingerstillingar, men ein kan også nytta andre delar av kroppen. Dei har viktig tyding innan hinduismen, buddhismen, djainismen og taoismen. Mudraer blir nytta innan klassisk indisk dans, skulptur, bilete og innan utøving av hinduritual, buddhistisk meditasjon, yoga og tantra. Mudraer kan også nyttast til å verna eller «forsegla» kroppen.

Ordsoge
Ordet «mudra» (devanagari मुद्रा, mudrā) er sanskrit og tyder ‘segl’ eller ‘teikn’. På kinesisk heiter gesten yin eller yinxiang, på japansk in-z og på koreansk insang.

Verk som Natyasjastra skil mellom einhendige og tohendige mudraer, og nemner 24 asaṁyuta (‘delte’, det vil seia ‘einhendige’) og 13 saṁyuta (‘samla’, eller ‘tohendige’).

Nokre viktige mudraer
Nokre kjende mudraer er teiknet for vern eller fryktløyse (abhayamudra),  der høgre arm peiker famover og handa med handflaten ut peiker oppover. 

Añjalimudra er ein gest der ein fører handflatene saman framfor brystet. Teiknet symboliserer den bakforliggjande sanninga. 

Ein annan utbreidd mudra er varadamudra, der ein strekk ut handa og vender handflata ut og nedover. Teiknet står for oppfylling av ønske.

Bruk i buddhismen

Forming av mudra er blitt stadig meir viktige i mahayanabuddhisme, særleg innan vajrayana, der mudraer har ein rik symbolisme og er blitt knytte til mantra. Ein kan gjera andre mentale øvingar, som å visualisera, medan ein held ein mudra.

Mudraer blir også nytta i biletkunst, der dei gjerne blir brukte ikonografisk, til å identifisera den som er avbilda. Buddhafigurar er alltid blitt framstilte med hendene lagde i visse faste mudraer, til dømes ‘dharmahjulet’ ( dharma-cakra-mudra), der tommel og peikefing på kvar hand former ein sirkel, ‘jord-røring’ ( bhumi-spara-mudra), der høgre hand rører jorda.

Dhyanimudra er ein meditasjonsgest der hendene ligg laust i kvarandre med handflatene vend oppover.

Bruk i hinduismen
Innan hinduismen helser ein typisk gudar, guruar og andre ein vil visa respekt med ein 
añjalimudra, også kjend som namaste eller namaskaram. Om ein vil visa særskild underkasting løfter ein teiknet over hovudet

Framstillingar av gudar og religiøse leiarar viser dei ofte med ei eller fleire hender i mudraer.

Merknadar

Kjelder

«mudra»,  The Oxford Dictionary of Dance av Debra Craine og Judith Mackrell. Oxford University Press Inc. 
«Mudra»,  The Concise Oxford Dictionary of World Religions. Red. John Bowker. Oxford University Press, 2000.
«mudrā», A Dictionary of Buddhism. Red. Damien Keown. Oxford University Press, 2003.

Bakgrunnsstoff
Types of Yoga Mudra (Types of Mudras for overall well being of human being). Mange døme med bilete og forklaring ved indianetzone.com
«What meaning do the features and gestures of Buddha convey?», BBC Radio4

indisk dans
symbol i hinduismen
buddhistiske symbol
Ole Grændsen

Ole Eriksson Grændsen () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Holt i Aust-Agder.

Grændsen var son til ein gardbrukar. Tida 1862-73 var han arbeidsformann på eit sagbruk i Dybvåg. Sidan var han gardbrukar på farsgarden i Holt. Frå 1882 var han i tillegg medeigar i ei trelastforretning. Grændsen var medlem av heradsstyret frå 1876 til 1907, ordførar i mange år frå 1888. Forlikskommissær frå 1893 og sparebankdirektør. 

Grændsen representerte Nedenes amt på Stortinget 1889-97 og 1903-06. I alle år var han medlem av konstitusjonskomiteen, elles medlem av Lagtinget 1896-97 og 1903-06, samt valkomiteen 1903-06.

Han døydde på slektsgarden i Holt i 1922.

Kjelde 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1892-1894
Stortingsrepresentantar 1895-1897
Stortingsrepresentantar 1904-1906
Folk frå Tvedestrand
Ivar Geelmuyden

Ivar Christian Sommerschild Geelmuyden () var ein norsk lærar og stortingsmann frå Trondheim. Han var far til Carl Geelmuyden, Christian Geelmuyden var bror hans.

Geelmuyden vart student frå Bergens katedralskule i 1837 og cand. mag. i 1844. Sidan var han lærar ved Nissens latin- og realskole i Christiania, frå 1853 overlærar ved realskulen i Fredrikshald. Frå 1862 til han døydde var han rektor ved Bergens katedralskule. Han forfatta fleire lærebøker i geografi.

Geelmuyden var medlem av bystyret i Fredrikshald 1855-62 og i Bergen frå 1863. Han var ordførar i Bergen 1867-68 og 1873-75.

Geelmuyden representerte Fredrikshald på Stortinget 1857 og på omframstortinget 1858. På begge tinga var han sekretær i bankkomiteen. Frå 1865 til han døydde var han stortingsrepresentant for Bergen. Han var 1865-66 medlem av av kyrkjekomiteen og trykkekomiteen, 1868-69 av Lagtinget og kyrkjekomite nr 2, samt sekretær i trykkekomiteen. Perioden 1871-73 var han formann i trykkekomiteen og medlem av Lagtinget og vegkomiteen. 1874-75 var han formann i kyrkjekomiteen og framleis medlem av Lagtinget. 28. april 1875 fekk han permisjon grunna sjukdom. Tre veker seinare døydde han i Bergen.

Kjelder 
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Norske pedagogar
Stortingsrepresentantar 1857-1858
Stortingsrepresentantar 1865-1867
Stortingsrepresentantar 1868-1870
Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar for Bergen
Stortingsrepresentantar for Fredrikshald
Ordførarar i Bergen
Folk frå Trondheim
Folk frå Bergen
Folk frå Halden
Fredrik G. Gade

Fredrik Georg Gade () var ein kjøpmann, skipsreiar og stortingsmann frå Bergen. Han var far til Fredrik Gade og Herman Gade.

Gade var son til ein kjøpmann. Han dreiv sjølv handel i heimbyen frå 1847, seinare var han også skipsreiar. Gade var med å stifte branntrygdelaget Vesta, og var i leiinga for laget i 25 år. Også styremedlem av livsforsikringsselskapet Hygea. Han var medlem av Bergens bystyre 1880-95, åtte av åra var han i formannskapet.

Gade var 3. representant frå Bergen på Stortinget 1883-85. Han var medlem av tollkomiteen, i 1883-sesjonen også av traktatkomiteen. På Stortinget slutta han seg til Stortingets Venstreforening då denne vart skipa.

I 1877 kjøpte Gade garden Øvre Fantoft i Fana. Her bygde han ein park med lange vegstrekningar. På Fantoft fekk han i 1883 sett opp den gamle stavkyrkja frå Fortun i Luster, kyrkja hadde han kjøpte av kyrkjelyden. Fantoft stavkyrkje brann ned i 1992, etter å ha vorte påtent.

Gade døydde i Frankfurt am Main i 1905.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar for Bergen
Stortingsrepresentantar frå Venstre
St. Olavs Orden
Norske forretningsfolk
Folk frå Bergen
Norske assurandørar
Ole Teige

Ole Iversson Teige () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nord-Fron.

Teige var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han ein vinter på Jørgen Olafsen sin folkehøgskule i Veøy, og ein annan vinter på privat amtsskule på Hamar. Han hadde også ein vinter på Jønsberg landbruksskule. Frå 1878 var han gardbrukar på Hov, ein gard som hadde høyrd slekta til i over 250 år. Han var ordførar i Nord-Fron 1894-98 og 1902-07.

Teige representerte Kristians amt på Stortinget frå 1889 til -94, der han var medlem av landbrukskomiteen. 1893-sesjonen var han grunna sjukdom permittert frå 14. juli. I 1895 var han medlem av den parlamentariske landbrukskommisjonen og i 1906 av den departementale jordkomiteen.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske gardbrukarar frå 1800-talet
Norske gardbrukarar frå 1900-talet
Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1892-1894
Folk frå Nord-Fron
Halfdan Torp

Halfdan Torp () var ein norsk sakførar og stortingsmann, fødd i Innvik i Nordfjord.

Torp var son til ein offiser. Sjølv vart han student frå Bergens katedralskule i 1868 og cand. jur. i 1872. Deretter var han eit par år fullmektig hos sorenskrivaren i Nedre Romerike, frå 1875 sakførar i Risør. Han var i fleire år medlem av bystyret i Risør, ei tid varaordførar. Tida 1876-82 redigerte han også 'Nedenes Amtstidende'.

Torp møtte 1885-sesjonen på Stortinget, i staden for Søren Hille. Han var då fyrste varamann frå Risør. I den neste perioden var han byen sin faste representant på tinget. I 1885 var han medlem av jarnbanekomiteen, 1886-88 av næringskomite nr 2.

Han døydde i 1888, under stortingsopphaldet i Kristiania.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1886-1888
Stortingsrepresentantar frå Høgre
Norske advokatar
Folk frå Stryn
Den afghanske borgarkrigen (1992-1996)

Den afghanske borgarkrigen i perioden 1992-1996 var, ulikt i den fyrste perioden, ein krig mellom mange forskjellige islamistiske grupper. 

Han starta etter at den sosialistiske presidenten Mohammed Najibullah vart styrta av islamistiske terroristar i 1992, etter nærmare 14 år med brutal krigføring mellom kommunistar og radikale islamistar. Dei erklærte at Afghanistan var ein islamsk stat. Den nye regjeringa innførte islamsk lov. Men mange av islamistane meinte at dei ikkje var strenge nok, og fortsette å kjempe mot den nye regjeringa. Abdul Rashid Dostum, som opphavleg var ein av dei mektigaste generalane til den kommunistiske regjeringa til Najibullah, slutta seg til opprørarane i 1992, og sviket til den svært viktige generalen betydde mykje for ADFP og Najibullah sitt fall. Han vart alliert med den nye, mildt islamistiske, kuppregjeringa, kjend som Den islamske staten Afghanistan, fram til 1992, då han og gruppa hans, Junbish-i-Milli, igjen bytta side, og bestemte seg for å styrte den nye islamistiske regjeringa. Dei fekk støtte frå Usbekistan, Russland og nokre andre land. Det var allereie borgarkrig mellom regjeringa (den islamske staten) og svært ekstreme islamistar som meinte at den nye regjeringa ikkje følgde reell islamsk lov.

Asiatiske borgarkrigar
Konfliktar i 1990-åra
Afghanske krigar
Al-Qaida
Krigføring etter 1945
Braut

Braut er ein stad i Klepp kommune og eit norsk etternamn. Staden ligg noko sør for kommunesenteret Kleppe.

I følgje Statistisk Sentralbyrå var det 438 som hadde Braut som etternamn i Noreg i 2011. Det var 85 som budde på Braut.

Kjende namneberarar 
Geir Sverre Braut (f. 1955), lege og assisterande direktør i Statens helsetilsyn

I romanen Bondestudentar av Arne Garborg heiter hovudpersonen Daniel Braut.

Kjelder 

Geografi i Klepp
Norske stadnamn
Norske slektsnamn
Periferieininga Kálymnos

Periferieininga Kálymnos (gresk Περιφερειακή Ενότητα Καλύμνου, Periferiakí enótita Kalýmnou) er ei av dei 13 periferieiningane i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Ho vart oppretta ved den administrative reforma i 2010, og var tidlegare ein del av prefekturet Dodekanesane.

Periferieininga er sett saman av øyane og kommunane (nummer på kartet)
Agathonísi (2)
Pátmos (12)
Lipsí (8)
Léros (9)
Kálymnos (4)
Astypálea (3)
Hovudstaden er Kálymnos.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar 

 
Kalymnos
Kalymnos
Periferieiningar i Hellas

Ei periferieining (gresk περιφερειακή ενότητα, periferiakí enótita) er ei administrativ inndeling i Hellas. Etter den administrative reforma i 2010 er landet delt inn i 13 periferiar, som igjen er delt inn i 74 periferieiningar. Mange av periferieiningane fell saman med dei tidlegare 54 prefektura, men ein del av prefektura er delt i mindre delar.

Periferiar og periferieiningar

Referansar

Administrative inndelingar i Hellas
 
Hellas
Periferieininga Kárpathos

Periferieininga Kárpathos (gresk Περιφερειακή Ενότητα Καρπάθου, Periferiakí enótita Karpáthou) er ei av dei 13 periferieiningane i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Ho vart oppretta ved den administrative reforma i 2010, og var tidlegare ein del av prefekturet Dodekanesane.

Periferieininga er sett saman av øyane og kommunane (nummer på kartet)
Kárpathos (5)
Kásos (6)
Hovudstaden er Kárpathos.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar 

 
Karpathos
Karpathos
Periferieininga Kos

Periferieininga Kos (gresk Περιφερειακή Ενότητα Κο, Πeriferiakí enótita Ko) er ei av dei 13 periferieiningane i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Ho vart oppretta ved den administrative reforma i 2010, og var tidlegare ein del av prefekturet Dodekanesane.

Periferieininga er sett saman av øyane og kommunane (nummer på kartet)
Kos (7)
Nísyros (11)
Hovudstaden er Kos.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar 

 
Kos
Kos
Periferieininga Ródos

Periferieininga Ródos (gresk Περιφερειακή Ενότητα Ρόδου, Periferiakí enótita Ródou) er ei av dei 13 periferieiningane i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Ho vart oppretta ved den administrative reforma i 2010, og var tidlegare ein del av prefekturet Dodekanesane.

Periferieininga er sett saman av øyane og kommunane (nummer på kartet)
Tílos (14)
Sými (13)
Khálki (15)
Ródos (1)
Kastellórizo (10)
Hovudstaden er Ródos.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

Referansar 

 
Rodos
Rodos
Jackie Jackson

Sigmund Esco «Jackie» Jackson () er det nest-eldste barnet i den musikalske Jackson-familien frå Gary i Indiana. Jackie var det eldste av medlemmene i The Jackson 5.

Biografi 

Jackie Jackson var med i The Jackson 5 frå byrjinga, der han song høg tenor. Han var likevel tidleg ute med solokarriere, og gav ut den fyrste soloplata si i 1973 med namnet Jackie Jackson. The Jackson 5 skifte namn til The Jacksons då dei bytte plateselskap i 1975, men Jackie var med heile tida fram til midten av åttitalet. Den andre og til no, siste soloplata hans kom i 1989, under tittelen Be The One.

I dag bur Jackie Jackson i Las Vegas der han driv to plateselskap. Han har to born frå fyrste ekteskapet sitt, og eldste sonen hans er i dag rappar, kjend under artistnamnet DEALZ.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Jackie Jackson» frå ,  den 4. april 2011.  
 

Folk frå Indiana
USA-amerikanske songarar
Afroamerikanske musikarar
The Jackson 5-medlemmer
Tito Jackson

Toriano Adaryll «Tito» Jackson () er ein amerikansk songar, den tredje eldste i den musikalske Jackson-familien frå Gary i Indiana, og ein av medlemene i The Jackson 5.

Biografi 

Tito var med i The Jackson 5 heilt frå byrjinga, og ulikt fleire av dei andre syskena sine, satsa han ikkje på nokon solokarriere i ungdomen. Men han song solo på fleire av songane til gruppa, m.a. We Can Change The World. I 1985 deltok han saman med mange andre artistar på hit-songen We are the World, som skulle vera til hjelp for svoltofra i Afrika.

Tito har vore gift med Dolores Martes, og dei har tre søner saman. Desse tre, ofte omtala som «nevøane til Michael Jackson», danna gutegruppa 3T, som debuterte med soloalbumet Brotherhood i 1995. Særleg singelen Anything frå debutplata vart vidgjeten.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tito Jackson» frå ,  den 4. april 2011.  

Folk frå Indiana
USA-amerikanske songarar
Afroamerikanske musikarar
The Jackson 5-medlemmer
Invasiv art

Ein invasiv art er ein art som er introdusert av menneske til eit område utanfor sitt ophavlege utbreiiningsområde og som spreier seg ved eiga hjelp, som skadar økosystemet som dei blir introdusert i, har negative effekter på jordbruk og liknande, forårsakar økonomisk skade, eller påverkar helsa negativt hos dyr og menneske.

Eksempel

Utilsikta introduksjon 
Eksempel på utilsikta introduksjon er rovvatnloppe, som har følgd med balastvatn i skip frå Svartehavet til Austersjøen og Dei store sjøane i USA/Canada, og blitt invasiv og til skade for fiskenæringa.

Eit anna eksempel er parasittar og virus, som kan bli transportert til nye biotopar av flyttfuglar.

Tilsikta introduksjon 
Eit eksempel på tilsikta introduksjon, som slo heilt feil, er det forsøker ein ein gong gjorde i Australia med biologisk bekjemning av skadedyr. Frå England vart det eksportert sporvar med det formål at desse skulle ta kål på eit insekt, som skadde bøndene sine avlingar. Sporvane etablerte seg imdlertid så godt, at dei sjølv vart skadedyr og altså invasive.

Invasive artar i Noreg
I Noreg er det fleire artar som ein ser på som invasive. Mange av dei er med på Svartelista som er utarbeidd av Artsdatabanken.

Døme på invasive plantar er lupin, fagerfredlaus, kjempespringfrø, gravbergknapp, kanadagullris og kjempebjørnekjeks.

Bakgrunnsstoff

Fremmede arter i artsdatabanken.no

Biogeografi
Økologi
 
Framtidsproblem