alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gud er attåt

"Gud er attåt" er eit munnhell som skriv seg frå Grunnlovstida i 1814. Orda vart hogne inn på Sverdrupstøtta til minne om Stormannsmøtet på Eidsvoll den 16. februar 1814. Sjølve frasen kom frå ein skysskar som førte Georg Sverdrup til Eidsvoll verk den dagen. Ordlegginga "kom hau at Gud er attåt" skriv seg frå romeriksmålet som skysskaren nytta. Kjeldene har ikkje gjeve att talemålet hans utom i denne eine setninga.

Henrik Wergeland gav att samtala i sitt verk om den norske grunnlova:

 Skysskaren: "Er du og ein av dei som er kalla opp til Eidsvoll Verk for å rådslå med prinsen?"
 Sverdrup: "Ja, det er eg; men kva meiner du om å bli svensk no?"
 Skysskaren: "Det har eg heller dårlege meiningar om. Det bør du ikkje rå prinsen til. Før den tid let vi alle kvinnfolk og born heime, og sender alle karfolk til grensa."
 Sverdrup: "men ikkje så gamle folk som deg?"
 Skysskaren: "Åjau, eg får nok følgje med. Men kva de så gjer og rår prinsen til, kom hau at Gud er attåt!"

Halvdan Koht gjev att samtala slik:

"Eg tenkjer nok dei skal rådslå med prinsen korleis dei skal gje Noreg over til Sverige; om du skal vera med i det laget, så lyt du for Guds skuld aldri gje røysta di til at Noreg vert overgjeven Sverige; Eg vil gje livet mitt, og liva til mine næraste, og alt for ikkje å sjå den dagen då Noreg vert lagt under Sverige. Men kva du så seier eller gjer, lyt du hugse at Gud er attåt".

Georg Sverdrup heldt sidan denne samtala i minne. I følgje Wergeland var det denne setninga som stod i øyra på han då han gjekk i rette med Christian Frederik og minte han på at prinsen ikkje hadde meir rett enn han sjølv til å ta kongemakt i Noreg ("Til det har De ikkje meir rett enn eg!") og overtydde han om at folkesuverenitetsprinsippet laut styre den vidare utviklinga.

Seinare referansar 

Bjørnstjerne Bjørnson viser truleg til denne hendinga i nestsiste strofa av Nasjonalsongen Ja, vi elsker:

 Alt hva fedrene har kjempet,
 mødrene har grett
 har den herre stille lempet
 så vi vant vår rett.

Kjelder 

 Henrik Wergeland: Norges Constitutions Historie, hefte ein, andre avsnitt.
 Halvdan Koht: 1814, (Aschehoug 1914).

Norsk historie
Julekaker

Julekaker er småkaker det er vanleg å baka eller kjøpa til jul. Dei blir også serverte og etne ved juletider, typisk frå advent til og med romjula.

Norske kakesortar 
Eit omgrep knytt til julekakene er «dei sju slaga» eller «dei sju sortane», der ein var meint å baka sju ulike kakeslag før jul. Ein kan velja sju slag frå fleire meir eller mindre juleaktige kaker. I ei avstemming i Aftenposten i 1992 blei desse sju slaga valde ut som nødvendige julekaker: Smultring/hjortetakk, sandkake, sirupssnipp, berlinerkrans, goro, krumkake og fattigmann.

Andre kakeslag som mange meiner høyrer jula til er brune pinnar, havre- eller kokosmakron, julekake, jødekake, kransekake (stenger), kling eller lefse, Mor Monsen, nøtterose, peparkake, peparnøtt, rosett- og bordstabelbakkels og serinakake.

I samband med betre tilgang på sjokolade er det også blitt vanleg å laga konfektkaker som delfiakake og risbolle til jul. Til jul i dag kan ein også laga store kaker og ikkje berre småkaker.

I andre land 
I tysk tradisjon er Lebkuchen, ei mjuk peparkakeaktig kake, ei utbreidd julekake.

Av større kaker laga til jul finn ein den engelske plum-puddingen, som blir tent på ved servering, og franske Bûche de Noël, 'julekubbe', ei kake laga for å sjå ut som ein vedkubbe lik den ein har hatt for skikk å pynta og brenna til jul i fleire europeiske land.

Sjå og 
 Kakelinne
 Riskrem

Kjelder 

 Julebakst ved Elin Huseby, Bergen Offentlige Bibliotek

Bakgrunnsstoff 

 Syv slag til julekosen ved aperitif.no (oppskrifter)
 Syv sorter julekake til jul  ved jernia.no (oppskrifter)

Julemat
Kake
Julekake

Sjå og Julekaker

Julekake er eit brødaktig bakverk med tørka frukt i deigen som ofte blir servert til jul. Julekake er søt, gjerne krydra med kardemomme og tilsett fruktbitar som sukat og rosin.

Bakgrunnsstoff

Julekake med sukat og rosiner  ved gilde.no

Bakverk
Julemat
Kake

bar:Kletznbrot
de:Früchtebrot
en:Fruitcake
es:Pastel de fruta
fr:Beerawecka
pl:Keks
ru:Кекс
th:ฟรุตเค้ก
uk:Кекс
Juan Manuel Fangio

Juan Manuel Fangio  () var ein motorsportutøvar frå Argentina som dominerte Formel 1 store delar av det første tiåret. Fangio vann fem meisterskap, med fire ulike F1-lag. Det er ein rekord som  stod i 46 år, før den vart broten av Michael Schumacher. Fangio vann 12 Hours of Sebring to gongar, i 1956 og 1957. 

Argentinske motorsportutøvarar
Formel 1-førarar
Folk som har køyrd 24-timarsløpet i Le Mans
Flekkefjord

Flekkefjord er ein by og administrasjonssenteret i Flekkefjord kommune i Agder fylke. Tettstaden ligg inst i Lafjord, som er det indre framhaldet av Stolsfjorden som munnar ut i Fedafjorden, om lag 10 kilometer innanfor fjordgapet. Flekkefjord hadde 6034 innbyggjarar i 2021.

Namn 
Flekkefjord har namnet sitt etter ein tidlegare gard, garden Flikka. Gardsnamnet har ukjent opphav, men kan mogleg vere ei avleiing av flík (f.), flik eller rift, som kan vise til jordvegen som ei smal slette mellom åsane.

Geografi 
Flekkefjord ligg nært E39, omtrent midtvegs mellom Kristiansand og Stavanger. Byen er eit viktig service- og handelssenter for eit stort omland på begge sidene av grensa mot Rogaland. Gjennom tettstaden går eit smalt elveløp som går frå Lafjord og inn til Grisefjorden som ligg i havnivå innanfor. Den bymessige busetnaden ligg både mot Lafjord og Grisefjorden innanfor. Mot Grisefjorden ligg Hollenderbyen (Øvrebyen) med eit verneverdig bymiljø. 

Flekkefjord kyrkje, ei åttekanta tømmerkyrkje frå 1833, ligg på vestsida av elva. I tettstaden ligg Byggeskikksenteret, oppretta i 2011, som vegleiar i vedlikehald og utbetring av eldre, verneverdig byggemasse. 

I Flekkefjord har ein mellom anna Flekkefjord videregående skole og Sørlandet sykehus Flekkefjord HF. I Flekkefjord kjem lokalavisa Agder Flekkefjords Tidende ut tre dagar i veka.

Hollenderbyen 
Gamlebyen i Flekkefjord fekk kallenamnet Hollenderbyen på bakgrunn av skutene frå Nederland som jamnleg var innom her. Frå 1500- til 1700-talet la fleire hollandske skip til her for å laste hummer, tømmer og stein. Eksporten av norsk tømmer og stein vart brukt som byggjemateriale til å byggje opp Amsterdam i Nederland under hollendertida. Vest-Agder-museet Flekkefjord ligg i denne delen av tettstaden, i nært samband til det gamle bymiljøet. I Hollenderbyen finn ein òg Grand Hotell bygd i 1897 i sveitserstil.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om Flekkefjord  – Informasjon frå Flekkefjord kommune
 Flekkefjord - visitnorway.no – Turistinformasjon om Flekkefjord

Byar i Agder
Geografi i Flekkefjord
Tettstader i Agder
Kommunesenter i Agder
Hermann Stefánsson

Hermann Stefánsson () er ein islandsk forfattar fødd i Reykjavík.

Islandske forfattarar
Folk frå Reykjavík
Mount's Bay

Mount’s Bay er ei stor bukt i Den engelske kanalen på kysten av Cornwall i Storbritannia. Ho strekkjer seg frå Lizard Point til austsida av halvøya Land's End. Dei verna områda har vorte nytta som ei naturleg hamn sidan antikken. Mot midten av bukta ligg St Michael's Mount, som kan ha gjeve namn til bukta.

Geografi

Mount's Bay er den største bukta i Cornwall. Halvmåneforma er liknande Donegal Bay i Irland og Cardigan Bay i Wales, men Mount's Bay er langt meir verna enn dei to andre. 

På stranda nær Ponsandane, like aust for Penzance, kan ein sjå spor av ein nedsøkkt skog ved fjøre sjø i form av fossilar av fleire trestammer. Geologar meiner at det var skog her før den siste havstiginga. Dette samsvarar med det korniske namnet på St Michael's Mount, Carrack Looz en Cooz – som tyder «den grå steinen i skogen».

Den 1. november 1755 skapte Lisboajordskjelvet ein tsunami som råka kysten av Cornwall rundt kl. 14. Ved Mounts Bay steig havet raskt 3,5 meter, men det vart registrert få skadar.

Busetnader
Det ligg fleire kystbyar og landsbyar langs Mount's Bay og den største av desse er Penzance. I vest er Newlyn, Paul, Mousehole og Lamorna og i aust er Marazion, Perranuthnoe, Praa Sands, Porthleven og Mullion. I bukta finst mange strender, viker og kjennemerke som Prussian Cove, Loe Pool (og Loe Bar), Church Cove, Poldhu Cove og Kynance Cove.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mount's Bay» frå ,  den 26. desember 2009.  

Bukter i Cornwall
Porthcothan

Porthcothan (stundom kalla Porthcothan Bay) er ein kystlandsby i Cornwall i Storbritannia, mellom Newquay og Padstow. Han ligg i kommunen St Eval. Stranda er ein populær turiststad og mykje nytta av surfarar. Om sommaren er det òg badevakter her på dagtid.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Porthcothan» frå ,  den 26. desember 2009.

Bakgrunnsstoff

Landsbyar i Cornwall
Strender i Cornwall
Bukter i Cornwall
St Ives Bay

St Ives Bay er ei bukt på atlanterhavskysten nordvest i Cornwall i Storbritannia. Ho er forma som ein grunn halvmåne, og er om lag 6 km brei. Ho ligg mellom St Ives i vest og Godrevy Head i aust.

Ved det sørlegaste punktet i St Ives Bay munnar elva Hayle ut i havet gjennom nokre sanddyner og over stranda. Bakom sanddynene dannar elva eit breitt tidvassestuar, som omfattar område med marskland og ei stort sett unytta hamn. Estuaret er ein populær stad for fuglekikking og Royal Society for the Protection of Birds har eit reservat der.

På austkysten av bukta ligg ei 5 km lang, samanhengande strand, med ei rekkje sanddyner som vert kalla The Towans. Dei strekkjer seg frå Porth Kidney Sands i vest til Godrevy Head i aust. Dette området er eit populært surfeområde, særleg ved Gwithian.

Vestsida av bukta er høgareliggande og tettare busett, og dei største busetnadane er Lelant, Carbis Bay og St Ives. Vestkysten er òg meir prega av klipper med små strender innimellom.

Stader rundt St Ives Bay
 Carbis Bay
 Connor Downs
 Gwithian
 Hayle
 Lelant
 Phillack
 St Erth
 St Ives

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «St Ives Bay» frå ,  den 26. desember 2009.  
 

Bukter i Cornwall
Talland Bay

Talland Bay er ei bukt vest for byen Looe i Cornwall i Storbritannia. Her finst to skjerma grusstrender, Talland Sand og Rotterdam Beach, og bukta var tidlegare kjend som ein stad der smuglarar tok varene sine i land. Her finst òg mange skipsvrak, mellom anna ein fransk trålar, «Marguerite», som gjekk ned i 1922. To private båtar føretok ein dramatisk redningsaksjon og alle 21 om bord vart berga. Ein kan framleis sjå dampkjelen til skipet på stranda ved fjøre sjø. Grenda Talland med Talland kyrkje ligg like ved bukta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Talland Bay» frå ,  den 26. desember 2009.

Bakgrunnsstoff
 talland.org
 «Marguerite»

Bukter i Cornwall
Watergate Bay

Watergate Bay er ei bukt om lag 3 km nord for Newquay nær landsbyen Padstow i Cornwall i Storbritannia. 

I bukta finst ei 3 km lang sandstrand og sidan ho opnar ut mot nord, er ho ein populær stad for vassport, drakeflyging og sandkunst. I mai 2007 vart den engelske meisterskapen i surfing halde her.
Watergate Bay Hotel og Fifteen Cornwall, ein restaurant starta av kjendiskokken Jamie Oliver, ligg like oppfor stranda, og det ligg mange campingplassar i nærleiken.

Bakgrunnsstoff 
Bilete frå Watergate Bay 
Webkamera frå Watergate Bay
lookaroundcornwall.com: Panoramabilete 
Watergate Bay-bilete

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Watergate Bay» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bukter i Cornwall
Whitesand Bay

Whitesand Bay er ei vid sandstrand vest i Cornwall i Storbritannia. Ho strekkjer seg 1,5 km nordover frå Sennen Cove.

Stranda i Whitesand Bay vert mykje nytta av surfarar. Det meste av tida, og ved flo sjø, er stranda delt i to: Sennen Cove i sør og Gwynver i nord. I sørenden, ved Sennen Cove, finst det toalett, ein surfebutikk, ein restaurant og parkeringsplassar.

Perkin Warbeck gjekk i land her under starten av det andre korniske opprøret i 1497.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Whitesand Bay» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Strender i Cornwall
Bukter i Cornwall
Whitsand Bay

Whitsand Bay er ei bukt som ligg søraust i Cornwall i England i Storbritannia frå Rame Head i aust til Portwrinkle i vest. Her finst bratte, høge klipper, eit dramatisk landskap og lange sandstrender. 

Oppfor bukta ligg Rame Head, ein kjegleforma ås med ruinar av eit kapell frå 1300-talet tileigna St. Mikal på toppen. Polhawn Cove er ei grov strand, med skarpe steinar, grus og eit område med sand. Vest for Captain Blake's Point finn ein lange sandstrender med klipper og små bukter innimellom. Fleire av vikene er ikkje mogeleg å nå frå land ved flo sjø. Feriestadane Freathy og Tregonhawke er bygd i terrasser i klippene. 

Det britiske forsvaret har eit skytefelt mellom Fort Tregantle ved vestenden av bukta og Trethill Cliffs nær Portwrinkle og dette området er lukka under skytetrening.

Whitsand Bay er ein populær dykkestad og i 2004 vart den tidlegare Royal Navy-fregatten HMS «Scylla» (F71) søkkt her for å danne eit nytt undervassrev.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Whitsand Bay» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bukter i Cornwall
Strender i Cornwall
Widemouth Bay

Widemouth Bay er ei bukt og ei strand på atlanterhavskysten av Cornwall i England i Storbritannia, om lag 5 km sør for Bude. Denne kyststrekninga vart mykje nytta av smuglarar i tidlegare tider og like sør for Widemouth Bay finst mange små viker og bukter.

Aktivitetar
Stranda vert mykje nytta til surfing og symjing, og her er badevakter om sommaren. Fleire surfeskular held til ved stranda. Her finst òg fleire kafear, pubar og butikkar.

Transatlantiske kablar
Åsane heller slakt ned mot bukta og fleire undersjøiske kablar over Atlanteren går i land akkurat her. Fleire av desse er viktige koplingar mellom Storbritannia og USA.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Widemouth Bay» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Landsbyar i Cornwall
Strender i Cornwall
Bukter i Cornwall
Lyme Bay

Lyme Bay er eit område av Den engelske kanalen sørvest i England mellom Torbay i vest og Portland i aust. Grevskapa Devon og Dorset ligg begge ved bukta. 

Området rundt Lyme Bay er ein del av ein verdsarvstad, Jurassic Coast, kalla opp etter dei geologiske formasjonane frå juratida. Kysten går frå nær Swanage på  Isle of Purbeck til nær Exmouth i East Devon. Mange av dei første oppdagingane av dinosaurar og andre førhistoriske reptilar vart gjort i område rundt Lyme Regis og Charmouth. Av dei første som gjorde oppdagingar her var den sjølvlærde paleonotologen og fossilsamlaren Mary Anning i 1820-åra. 

Vêret i bukta er temperert etter engelsk standar og lang meir temperert enn mange andre stader på same breiddegrad. Dette kjem av det varme vatnet som Golfstraumen fører med seg. Området rundt kysten av Lyme Bay er derfor ein populær feriestad. 

Exercise Tiger vart halde ved Lyme Bay, det var eit prøveforsøk på invasjonen av Frankrike på D-dagen i 1944. Operasjonen gjekk heilt gale då tyske motortorpedobåtar dukka opp og tok livet av 749 amerikanarar og britar i midten av bukta.

Busetnader

 Axmouth
 Beer
 Branscombe
 Charlestown i Dorset
 Dawlish Warren
 Exmouth
 Fortuneswell - og Isle of Portland
 Budleigh Salterton
 Eype
 Charmouth
 Lyme Regis
 Otterton
 Seaton
 Sidmouth
 West Bay

Bakgrunnsstoff
 Lyme Bay - turistguide
 Byar langs Lyme Bay
 Devon Wildlife Trust om Lyme Bay

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lyme Bay» frå ,  den 26. desember 2009.  
 

Bukter i Devon
Bukter i Dorset
Pinhay Bay

Pinhay Bay er ei bukt i Devon i England. Ho er omgjeven av høge klipper og kupert terreng. Klippene på vestsida av bukta heiter Pinhay Cliffs og dei på austsida heiter Ware Cliffs. Bukta har fått namn etter landsbyen Pinhay som ligg litt lenger inn i landet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pinhay Bay» frå ,  den 26. desember 2009.  

Bukter i Devon
Seaton i Devon

Seaton er ein by i Devon på sørkysten av England. Byen ligg ved bukta Seaton Bay, vest for utløpet til elva Axe. 

Byen har om lag 1,5 km strandlinje og ei hamn, men er kanskje best kjent for trikkelinja som går om lag 5 km innover i landet til den vesle byen Colyton.

Bakgrunnsstoff
Axe Vale & District Conservation Society

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Seaton i Devon» frå ,  den 26. desember 2009.  
 

Byar i Devon
St. Mary's Bay

St. Mary's Bay er ei sand- og grusstrand og ligg nær fiskebyen Brixham i Devon i England. Det går ein sti frå ein parkeringsplass og ned til stranda. Oppfor bukta ligg Sharkham Point med utsyn over stranda. Det er gjort funn av fossilar her og det er stundom mogeleg å finne slike.

Bakgrunnsstoff 
 Heritage Coasts 
 South Devon - Area of Outstanding Beauty 

Bukter i Devon
Strender i Devon
Start Bay

Start Bay er ei bukt i Den engelske kanalen i Devon i England mellom estuaret til River Dart og Start Point.  På kysten, frå sør til nord, ligg Hallsands, Beesands, Torcross, Slapton Sands, Strete, Blackpool Sands og Stoke Fleming. 

Under førebuinga til invasjonen av Normandie, trente den amerikanske hæren ved Slapton Sands i Start Bay og frå 15. desember 1943. Terrenget her likna dei ein kom til å møte på Omaha Beach.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Start Bay» frå ,  den 26. desember 2009.  
 

Den engelske kanalen
Bukter i Devon
Mupe Bay

Mupe Bay er ei bukt med rullesteinsstrand aust for Lulworth Cove i Dorset i England, og ho er ein del av verdsarven Jurassic Coast.

Ved bukta finn ein stein frå Krittida av Bindon Hill-typen i nord, gjennom Wealden Beds til Purbeck Beds i sør ved Mupe Rocks.

Mupe Bay er berre tilgjengeleg når dei militære skytebanene ved Lulworth er opne for publikum. Ein kan nå bukta ved ein 2,5 km lang gåtur frå parkeringsplassen ved Lulworth Cove.

I sør finn ein Mupe Ledges og til sjøs Mupe Rocks.

Bakgrunnsstoff 
 Ian West's Geology of the Wessex Coast Field Guide, med bilete

Bukter i Dorset
Durlston Bay

Durlston Bay er ei lita bukt ved parken med same namn, like sør for feriestaden Swanage, ved Isle of Purbeck i Dorset i England. Han er kjend for fossilfunna frå nedre krittid. Dei første fossila vart funne her av Samuel Beckles i 1850-åra.

Sjå òg
Jurassic Coast

Bakgrunnsstoff 
 Durlston Bay  frå Virtual Swanage.
 Durlston Bay i Dorset

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Durlston Bay» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Isle of Purbeck
Bukter i Dorset
Strender i Dorset
Kimmeridge

Kimmeridge er ein liten landsby i Purbeck i Dorset i England, ved kysten av Den engelske kanalen. Landsbyen har kring 110 innbyggjarar (2001).   

Landsbyen ligg på skiferklippene frå juratida og har gjeve namn til alderen kimmeridgium i juratida, då dette laget vart lagt ne. Klippene er ein del av verdsarvstaden Jurassic Coast. Vitjingssenteret for Jurassic Coast ligg i Kimmeridge.

Bukta er òg typelokaliteten for kimmeridgeleire frå juratida, som ein finn fleire stader i Sør-England og som er ein av kjeldebergartane for hydrokarbonar i Wessex- og Nordsjøbassenga. 

Under klippene finn ein ei stor abrasjonsflate (kalla The Flats). Kysten ved Kimmeridge er uvanleg varm og ein perfekt stad for å studere tang og tare og andre organismar. 

På klippa i vest står ei oljepumpe eigd av BP. Ho har pumpa kontinuerleg sidan seint i 1950-åra og er dermed den eldste oljepumpa i Storbritannia som framleis er i drift. Det vert produsert kring 65 tønner olje kvar dag frå eit lag som ligg 350 meter under klippa. 

Like aust for Kimmeridge Bay (oppfor Hen Cliff) står ein folly kalla Clavell Tower som inspirerte P.D. James til å skrive romanen The Black Tower. Då tårnet stod i fare for å rase utfor klippa som gradvis vert erodert bort, vart tårnet flytta 35 meter lenger bort frå klippekanten.

Sjå òg
 Jurassic Coast

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kimmeridge» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene: 
 James P D (1975) The Black Tower, Sphere books (1987 edition), 288pp, ISBN 072-215110-1.
 Wignall P (ed) (1995) Benthic Palaeoecology of the Late Jurassic Kimmeridge Clay of England (Special Papers in Palaeontology series), Palaeontological Association, 74pp, ISBN 090-170242-0.
 Kimmeridge Bay; Geology of the Wessex Coast by Ian West

Bakgrunnsstoff
 Wytch Farm
 Purbeck  District Council
 Fossilsamling ved Kimmeridge Bay

Isle of Purbeck
Landsbyar i Dorset
Bukter i Dorset
Oljefelt i Storbritannia
Lulworth Cove

Lulworth Cove er ei vik nær landsbyen West Lulworth ved verdsarvstaden Jurassic Coast i Dorset sør i England. Vika er eit flott døme på landforma som på engelsk vert kalla cove og er ein turistattraksjon med meir enn éin million vitjande årleg. Han ligg nær steinbogen Durdle Door og andre stader ved Jurassic Coast.

Vika har fått den noverande forma si på grunn av fleire forskjellige lag med bergartar som går parallelt til kysten (ei konkordant kystlinje). På sjøsida har leire og sand vorte erodert bort, eit smalt band (mindre enn 30 meter) av kalkstein dannar kystlinja. Bakom denne ligg eit nytt lag med svakare kalkstein, og bak om her igjen meir leire og sand. Inst i vika ligg eit band med krit. Munningen til vika er smal og vart danna av bølgjeerosjon og smeltevatn frå isbrear.

Sjå òg
Jurassic Coast

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lulworth Cove» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 Dorset County Council, Visitor Numbers at Selected Attractions 1998 to 2002 .
 West, Ian, The Geology of the Dorset Coast, Southampton University, 2003.

Bakgrunnsstoff
Dr. Ian West si side om Lulworth Cove (arkivert nettside)

Bukter i Dorset
Jurassic Coast

Jurassic Coast (Jurakysten) er ein verdsarvstad på kysten av Den engelske kanalen sør i England. Han strekkjer seg frå Orcombe Point nær Exmouth i Aust-Devon til Old Harry Rocks nær Swanage i Aust-Dorset, eit strekke på 153 km.
Kysten vart innskriven i 2001 og var den andre naturlege verdsarvstaden i Storbritannia. Ein kan gå langs heile kysten på South West Coast Path.

Geologi 

Jurassic Coast består av klipper frå trias, juratida og krittida, frå mesozoikum, ein periode på om lag 180 millionar år. 

Staden har mange flotte landformer, som den naturlege steinbogen Durdle Door, vika Lulworth Cove og ei øy, Isle of Portland. Chesil Beach er eit fint døme på ein tombolo og ei stormstrand. Kysten har både konkordante og diskonkordante kystlinjer. På grunn av den varierte geologien, har det vorte utført mange internasjonale feltstudiar her. Det var her Mary Anning, ein paleontolog som studerte fossil, oppdaga det første komplette fiskeøgle-fossilet. 

Det høgaste punktet på Jurassic Coast og langs heile sørkysten av Storbritannia, er Golden Cap på 191 meter over havet.

Historie 

Under den andre verdskrigen vart fleire område langs Jurassic Coast nytta av det britiske forsvaret. Ein av dei største basane til Royal Navy låg ved Portland Harbour, men har sidan vorte lagt ned. Ein stor base for den britiske hæren ved Bovington er framleis i drift. 

Delar av kysten, særleg rundt Portland, kan vere farleg og det ligg mange skipsvrak langs kysten.

Bakgrunnsstoff 
 Jurassic Coast - offisiell nettstad
 The South West Coast Path National Trail
 Jurassic Coast, UNESCO
 UNEP si side om Jurassic Coast 
 National Geographic om Jurassic Coast
 BBC om Jurassic Coast

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jurassic Coast» frå ,  den 26. desember 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Geografi i Devon
Geografi i Dorset
Klipper i England
Engelsk geologi
Verdsarv i England
Høydalsmo kyrkje

Høydalsmo kyrkje  er ei kyrkje i Høydalsmo og Lårdal sokn i Øvre Telemark prosti.  Kyrkja høyrer til Tokke kyrkjeleg fellesråd.  Ho vart vigsla i 1747.

Kyrkja vart restaurert av Auver Auversson Flatland i 1873. Preikestolen og altartavla er frå det året. Altertavla har Jeseu oppstode til motiv og er ein kopi etter Adolph Tidemand si altertavle til Bragernes kyrkje i Drammen. Del av den gamle altertavla står også i koret. Kyrkja vart restaurert att i 1984.

I 1986 datt kyrkjeklokka ned. Klokka kom frå det utan å verte øydelagt, men då dei skulle hengje henne opp att fann dei att tårnet var ròte, og det laut difor byggjast nytt.

Ei stavkyrkje i bygda frå 1200-talet vart riven i 1785.

Fotnotar

Kjelder 
«Høydaslmo kyrkje» på nettstaden til Tokke kommune
Om Høydaslmo og Lårdal kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja

Bakgrunnsstoff 

Kyrkjer i Tokke
Kyrkjer i Øvre Telemark prosti
Norske kyrkjer frå 1740-åra
Kulturminne i Tokke
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme