alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Aasulv Løddesøl

Aasulv Løddesøl () var ein norsk forskar på jordbruk frå Øyestad. Han var i si tid leiar av Det norske myrselskap, og sentral i utviklinga av eit meir effektivt myrbruk.

Løddesøl var son til sølveigarbønder. Han studerte 1916/17 til agronom ved Holt landbruksskole og tok eksamen ved Noregs landbrukshøgskule i 1920. Sidan gjekk han linja med bygnings- og kulturteknikk ved Norges tekniske høgskole i Trondheim studieåret 1923/24. Frå 1926 var han stipendiat i faget jordbotnlære og tok doktorgraden i 1929.

Løddesøl var formann i Jordvernkomiteen av 1936, nemnda som la grunnlaget for Stortinget sitt vedtak om lov om vern mot jordøydeleggjing av 1949 (Jordvernlova). Han var styremedlem i organisasjonen 'Bygg ditt land', og hadde ei rekke faglege verv, både i Noreg og internasjonalt. I 1956 vart han tildelt Petter Dass-medaljen for å ha organisert hjelpearbeid i gjenreisinga av Troms og Finnmark etter andre verdskrigen. År 1965 var han i Tyrkia og gav opplæring i myrdyrking.

Han var svigerson til geologen Knut Olai Bjørlykke, og far til til næringsdrivaren Leif Terje Løddesøl.

Kjelder
 Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Norske agronomar
Folk frå Arendal
Saus

Saus er ei  meir eller mindre tjuktflytande væske som ein bruker til matlaging eller servering av mat. Sausar kan lagast av mange ulike ingrediensar og serverast varme eller kalde.
Sausen kan finnast i retten, til dømes i ein gryterett, serverast til hovudretter som kjøt eller fisk, som ein dipp til smårettar, eller til ein dessert.

Saus er opphavleg  eit fransk ord. Det kjem frå det latinske salsus, som betyr 'salta'. Ordet salat har same opphav. Det spanske ordet for saus er salsa, som på norsk kan visa til særskilde saustypar. Saus brukt til salat blir gjerne kalla dressing.

Utgangspunktet for mange sausar kan vera kraft eller sjy frå noko ein har kokt eller steikt, som grønsaker, frukt, kjøt eller fisk. Ein kan også bruka buljong.
Mange sausar blir laga ved hjelp av jamning, det vil seia å blanda eit stivestoff med væske, eller emulsjon, ei blanding av ulike stoff som eigentleg ikkje lèt seg blandast. Ein kan gjera saus fyldigare ved hjelp av meieriprodukt som fløyte, mjølk, smør, jogurt eller ost.
Elles kan ein smaka til med tilsetningsstoff som urter, krydder og drikkar, som vin.

Saus kan lagast raskt og enkelt eller over fleire timar.
I tillegg til heimelaga saus finst det fleire typar som gjerne blir laga industrielt, som soyasaus, worcestershiresaus og ei rekkje halvfabrikata eller ferdigmatvariantar av sausar.

I norsk matlaging har ein tradisjonelt operert med brun saus og kvit saus til middagsretter.

Franske sausar 

I fransk matlagingstradisjon opererer ein med fem grunnsausar:
 Bechamel (kvit saus) - mjølkebasert saus med mjøl- og smørjamning
 Espagnole - basert på kalvekraft med brun mjøl- og smørjamning
 Velouté - lys, kraftbasert saus tjukna med mjøl- og smørjamning, eventuelt ei blanding av eggeplommer og fløyte (liaison)
 Hollandés - emulsjon av eggeplommer, smør og sitron eller eddik
 Tomatsaus - laga av svineflesk, løk, laurbærblad, timian, tomat (puré eller ferske), jamning, kvitlauk, salt, sukker og pepar.

Sjå òg 
 Ketchup
 Pesto
 Raud saus
 Soyasaus
 Vaniljesaus

Kjelder

 med faksimilie frå 1. utgåve av Aschehougs leksikon (1906–13). KF-bok. 
Delar av denne artikkelen bygger på «Saus» frå ,  den 22. april 2017.

Bakgrunnsstoff

 
Franske ord og uttrykk
Kontraspionasje

Kontraspionasje er ein del av det alminnelege politi- og tryggingsapparatet, som tek sikte på å avdekkja, motverke og eliminere spionasje i eige land.
Namnet kjem av «kontra-», 'imot' og «spionasje». I Noreg har Politiets sikkerhetstjeneste ansvaret for å drive kontraetterretning.

Skilnaden mellom etterretning og spionasje er at det fyrste er lovleg, men ofte uønskt verksemd medan det andre (spionasje) vil seie å skaffe seg hemmeleg informasjon frå konkurrentar eller fiendar på ulovleg vis. Det er i mange land vanleg at både politiet og militæret driv kontraetterretning.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om kontraetterretning på PSTs hjemmeside 

Etterretning
Etterretningsdisiplinar
Termobarisk bombe

Termobarisk bombe eller aerosolbombe, òg kalla FAE-bombe (frå engelsk fuel-air explosive) er ei sprenglading der eit brennstoff vert spreidd som aerosol i lufta. Brennstoffet tek deretter fyr og reagerer med surstoffet i lufta. Bomba gjer seg soleis nytte av oksygenet i lufta og skil seg dermed frå konvensjonelt sprengstoff som sjølv inneheld oksygen. Termobariske bomber har difor eit høgare energiinnhald per masse-einiing enn vanlege bomber. Termobariske våpen gjev ei kraftig trykkbølge, men få eller ingen fragment (splintar).

Ei termobarisk bombe inneheld normalt to sprengladingar; fyrst ei mindre, som spreier brenselet i lufta, deretter ei ny lading som tenner dette brennstoffet.

Utvikling
Dei fyrste forsøka med sprengning av slike bomber vart gjorde under andre verdskrig i 1944 av Tyskland under leiing av  Mario Zippermayr. Under dei tyske prøvesprengningane var kolpulver nytta, blanda med flytande surstoff.

Bruk 
Termobariske bomber har mellom anna vore brukt av Russland i Tsjetjsenia på 1990-talet og av USA under Irak-krigen og i Afghanistan. Den største nytta av slike bomber er mot mål som personell gøymde inne i fjellhôler, tunnelar og bunkerar utan dører på grunn av forsterka trykkbølge og på grunn av at alt surstoff vert oppbrukt i området.

Sjå òg
 GBU-43/B
 Klasebombe
 Molotovcocktail

Referansar

Denne artikkelen bygger på «Termobarisk bombe» frå ,  den 22. april 2017.

Bakgrunnsstoff
 Fuel/Air Explosive (FAE) 
 Thermobaric Explosive (Global Security)
 Thermobaric warhead for RPG-7
 XM1060 40 mm Thermobaric Grenade (Global Security)
 Defense Update: Fuel-Air Explosive Mine Clearing System
 Russia claims to have tested the most powerful "Vacuum" weapon

Bomber
Radstadt

Radstadt er ein bykommune i distriktet St. Johann im Pongau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 60,8 km² og i kring 4 900 ibuarar.

Nær halvparten av ibuarane held hus i småbyen Radstadt, 858 meter over havet, ved nordbreidda av elva Enns. Dei andre landsbyane/grendene i kommunen er Schwemmberg, Löbenau, Höggen og Mandling. 

Turismen er den heilt dominerande næringa i kommunen.

Skirennarane Josefa Frandl, Roswitha Steiner, Andreas Schifferer, Michael Walchhofer og Brigitte Obermoser er alle frå Radstadt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Radstadt» frå ,  den 22. april 2017.  
 

Byar i Austerrike
Orientalisme

Orientalisme viste opphavleg til studiet av Orienten, ein region med varierande geografisk avgrensing, men ofte tenkt til Midtausten og Asia. Omgrepet var den vanlege nemninga på vitskaplege studiar av såkalla orientalske eller austlege kulturar, utført på særleg 1800-talet og i tida fram mot 1940. Studiet omfatta både språk, kultur, folk og samfunn.

Med avviklinga av dei europeiske kolonistyra kom omgrepet meir og meir i vanry, særleg gjennom kritikken frå litteraturhistorikaren Edward Said. Han innverknadsrike bok Orientalism (1978, på norsk Orientalismen, 1994), gav omgrepet ei negativ og kritisk tyding. Said argumentet med at «Orienten» var ein vestleg konstruksjon eller førestilling om ein orientalsk essens produsert av akademikarar, men spreidd til heile samfunnet. Orientalisme kom til uttrykk som stereotypiar i framstillinga av asiatiske kulturar i vestleg kunst og litteratur, og i den allmenne oppfatninga av asiatar som vesensforskjellige frå vestlege menneske.

Orienten blei framstilt som ein negativ versjon av Vesten (eller Oksidenten), og dette passa inn med den vestlege politiske og økonomiske dominansen over regionen. Inspirert av den franske filosofen Michel Foucault mente Said at makt og kunnskap er tett bundne saman, og at ein representasjon av eit anna samfunn ikkje kan lausrivast frå maktrelasjonar. Han var også inspirert av den italienske filosofen Antonio Gramsci sitt hegemonibegrep i forklaringa si på korleis orientalismen kom til å gjennomsyra vestlege samfunn.

Dei sentrale trekka i denne konstruksjonen var ifølgje Said at samfunna i «Orienten» var statiske, despotiske og preget av manglande rasjonalitet. Orientalismen såg islam som hovudårsak til mangelen på utvikling, fordi han blei rekna for å fremja irrasjonell underkasting, memorering og skjebnetru. Det var også ein sterk tendens til historisisme - at eit samfunn eller eit sosialt fenomen kan forklara gjennom korleis dei oppstod.

Said fekk stor innverknad innan sosialantropologi, særleg blant amerikanske antropologar. Problematiseringa av samanhengen mellom representasjon, makt og kolonialisme blei tatt opp av antropologar, særleg i samanheng med Midtausten og India.

Orientalisme er eit sentralt omgrep i subaltern studies og postcolonial studies, som er prega av ei liknande problematisering av makt og representasjon. Den såkalla representasjonskrisa på midten av 1980-talet dreidde seg også om makt, etikk og representasjon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Orientalisme» frå ,  den 22. april 2017.  
 

Antropologi
Etnologi
Sosiologi
Kunsthistorie
Elektronisk bompengeinnkreving

Elektronisk bompengeinnkreving er ein måte å krevje inn bompengar på automatisk som eliminerer bilkø ved bomstasjonar. Noreg har vore ein pionér på dette området, og det vart fyrst etablert i Bergen saman med manuelle bomstasjonar i 1986. Kvar bil som passerer bomstasjonane, vert registrerte med noggrant tidspunkt ved elektroniske sensorar, og dei som ikkje har transponder i bilen, vert fotograferte med kjennemerke på bilen. Sidan vert ein faktura sendt til adressa som eigaren av bilen er registrert på. I Noreg er det AutoPASS-brikken som gjeld som transponder, og faktura vert òg send til bileigaren her, som regel med ein liten rabatt på prisen i høve til dei som vert fotograferte.

Referansar

Bakgrunnsstoff
 http://www.autopass.no/

Radiofrekvensidentifisering
Radiofrekvensidentifisering

Radiofrekvensidentifisering (engelsk: radio frequency identification, RFID) er ein metode for å lagre og hente data ved hjelp av små einingar kalla RFID-brikker. Ei RFID-brikke er ei lita brikke som kan festast til eller byggast inn i et produkt, eit dyr eller ein person. RFID-brikker innheld antenne som gjer dei i stand til å motta og svara på radiofrekvenssignaler fra ein RFID-sender. Passive brikker svarar med eit svakt radiosignal og treng ingen straumkjelde, medan aktive brikker sender eit kraftigare svarsignal over litt større avstand og treng ei straumkjelde.

Kjende bruksområde for RFID er sporing, logistikk, klde, pass, billettering, elektronisk betaling, konteiner-terminaler, varesikring / tjueriialarm, evakueringssystem, adgangskontroll-systemer og dyreidentifisering.

Historie og nokre aktørar

FoU i Nortura
Innan dagligvarehandelen har fleire norske bedrifter, mellom anna ein av Noregs fyrste RFID-merka lastebærarar med permanent innstøypt RFID teknologi sidan 2008. Nortura sitt forsknings- og utviklingsarbeid er i dag å finna i selskapet HRAFN (rådgjevar og utdanningstenestar).

Norsk Lastbærarpool
Norsk Lastbærarpool (NLP) er dagligvarebransjen i Noreg sitt felles drifts- og eigarselskap for lastbærarane i denne bransjen. Framleis har dei eigarskap over trepallar og plastpaller. Alle plastlastbærarar frå NLP er RFID-merka og inneheld ei unik GRAI-kode. Norsk Lastbærarpool gjennomfører 2015 Noregs største prosjekt med langdistanse passiv RFID-teknologi. NLP har her engasjert HRAFN og Lexit for å levera infrastruktur for dagligvarebransjen med funksjonalitet som mellom anna:
 Varemottak
 Informasjonsdeling
 Transparens i verdikjeda
 Aukat datakvalitet.
 Temperatursporing

EPCIS, en standardisert hendelseslogg, skal sikre deling av informasjon mellom aktørane i verdikjeda.

Bogart - «Smart Store» 
Klesbutikken Bogart i Trondheim var den fyrste butikken i Noreg til å ta i bruk RFID-eknologi med langdistanselesbarheit. Bogart nyttar Norsk Lastbærerpool sin standardiserte RFID-Infrastruktur til å fylgja klede frå dei når butikken, via opptil fleire lagerlokasjoner, til plagget, gjerne saman med andre, seljast ved hjelp av RFID-brikka som er festa på henge-etiketten på tøyet. Kundar og tilsette i butikken har òg høve til å sjå informasjon om plagget ved å vifte det attmed ein informasjonskiosk som står i butikklokalet.

Parkering med RFID 
Parkeringsløysinga Vizum, etablert av Olav Thon Gruppen, nyttar òg RFID-teknologi. Ein RFID-brikke festast i frontruta på bilen, og gjev automatisk grønt lys eller åpen bom i parkeringsanlegg som har denne løysinga. Brikka registrerer kor lenge ein parkerer, og betaling blir trekt automatisk frå bank- eller kredittkort.

Sjå òg 
 EPCIS
 GS1
 Transponder
 Q-Free

Referanser

Bakgrunnsstoff 
 NLP – RFID-merket lastbærer 
 Bogart – Schrødingers Katt

 
Antenneteknikk
Personvern
Teknologi
Sensorteknologi
Verdikjede
Identifikasjon
Det russiske innanriksdepartementet

Det russiske innanriksdepartementet (russisk Министерство внутренних дел, МВД, Ministerstvo vnutrennikh del, MVD) er eit ministerium eller departement i Russland med ansvar for innanrikssaker. Hovudkontoret ligg i Moskva. 

Departementet kan førast tilbake til eit ministerium grunnlagd i 1802 av tsar Aleksander den fyrste. 
I 2017 er innanriksministeren politigeneral Vladimir Kolokoltsev.

Innanriksdepartemetet har sine eigne militære styrkar: (russisk Внутренние войска МВД России), men desse skal etterkvart overførast til Den russiske nasjonalgarden.

Referansar

Bakgrunnsstoff

Russiske føderale organ
Arne Espeland

Arne Espeland (fødd 6. juli 1885 på Lista, død 1972) var ein lærer og forfattar. Han skreiv humoristiske og bygdehistoriske fortellingar, romanar og dikt, mellom anna frå kapertida på Lista under Napoleonskrigane 1807-14.

Far hans var lærar. Sjølv tok han eksamen ved Kristiansand lærarskule 1906. Han arbeidde som lærar i Krødsherad og andre stader før han i 1912 slo seg ned i Stavanger. Her var han lærar til han i 1938 vart tilsett som programsekretær i NRK med base i Stavanger. For NRK laga han mellom anna også Barnetimen. Nokre av desse programma kom i sidan i bokform.

I 1909 debuterte Arne Espeland som forfattar med «ei lita og kravlaus bok», Blide og sure andlit. Etter kvart skreiv han i fleire sjangrar og på begge målføre. Folkelivsskildringane Svensken (1924) og Martengel (1925) er på bokmål, dei kom ut i nye utgåver i 2010. Romanane Klar til batalje (1961) og Med livet i nevane (1964) skildrar kapertida. Diktsamlinga Vårherres palett, Lista (1924, ny utgåve 2008) var ei kjærleikserklæring til heimbygda. 

Espeland var redaktør for det biografiske oppslagsverket Norske skulefolk (1934) og for Sanger og viser fra Rogaland (1935). I 1959 gav han ut ei bok om vennen og kollegaen Jens Tvedt. Han hadde tidlegare arbeidd for å få utgitt Tvedt sine samla skrifter. Bokverket vart det ikkje noko av, men Espeland medverka til å få reist ein byste av Tvedt sentralt i Stavanger i 1932.

Han fekk Kongens fortenestemedalje i gull i 1955.

Bibliografi
Blide og sure andlit Noveller 1909
Paa heimveg. Spelstykke i tvo vendingar 1910
Solveig. Forteljing 1913
Dikt 1919
Kvad Dikt 1920
Et kunstnerakvarium. Komedie i 3 akter 1922
Mold.   Dikt 1923
Vårherres palett. Lista Noveller/tekster 1924
Svensken. Sørlandsbilleder Roman 1924
Marténgel. Unge år Roman 1925
Barnetimer 1943
Durra på eventyr Barnebok 1944
Vigsla vegar. Dikt i utval 1945
Barnetimar for dei minste. Saman med far, Sigrun, Durra og Munter 1956
Jens Tvedt. Glimt frå vokstergrunnen og livet hans. Biografi 1959
Klar til batalje Roman 1961
Med livet i nevane Roman 1964
Nye Espeland-utgaver på Klokkhammer Forlag
Vårherres palett 2008
Svensken 2009
Marténgel 2010
Bibliografien er henta frå Listaminne

Kjelder
Listaminne om Arne Espeland

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Arne Espeland» frå ,  den 22. april 2017.  
 

Nynorskforfattarar
Folk frå Stavanger
Fødde i 1885
Døde i 1975
Tanzanianske visepresidentar

Tanzanianske visepresidentar har vore det nest øvste embetet i Tanzania sidan staten vart oppretta 26. april 1964 ved at Tanganyika og Zanzibar slo seg saman. Den fyrste visepresidenten var Abeid Karume, som òg fungerte som den fyrste presidenten på Zanzibar. Den fyrste kvinnelege visepresidenten er Samia Suluhu, som vart vald i 2015.

Den noverande visepresidenten er Philip Mpango, som vart utnemnd i 2021.

Liste

Sjå òg 
 Tanzanianske presidentar
 Tanzanianske statsministrar
Socorrosmett

Socorrosmett (Troglodytes sissonii) er ein fugl i gjerdesmettfamilien som er 
endemisk til Socorroøya i Revillagigedo-arkipelaget utanfor vestkysten av Mexico. Han  er òg medlem av den biologiske slekta Troglodytes som inkluderer gjerdesmett i Noreg.

Skildring 
Dette er ein mellomstor medlem av slekta, ca. 11-12 centimeter, fjørdrakta til vaksne fuglar er lys jamstelt med andre i slekta: brungrå på oversida, varmare brun lengst bak, tverrvatringa på oversida er mest umerkeleg. Strupe, bryst og underside er lys brungul, nær kvit, men mørkare bakover.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er mistenkt å vere minkande. Arten er klassifisert som nær truga.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Sosa, Roberto. 2011. Socorro Wren (Troglodytes sissonii), Neotropical Birds Online (T. S. Schulenberg, Editor). Ithaca: Cornell Lab of Ornithology; henta 23. april 2017

gjerdesmettfamilien
Fuglar i Oseania
Barsmett

Barsmett (Troglodytes pacificus), er ein fugl i gjerdesmettfamilien som lever i nordvestlege delar av Nord-Amerika.

Fram til ca. år 2011 var dette taksonet rekna som same arten som gjerdesmett (Troglodytes troglodytes) i Eurasia og Nord-Amerika. Utsjånaden til Troglodytes pacificus skil seg lite frå gjerdesmett i Noreg, dei har same storleik og kroppsform, men Troglodytes pacificus er skildra med svakt mørkare fjørdrakt, særleg på undersida. Fuglen er 9 til 10,5 cm i kroppslengd og veg ca. 6-10 gram. Utbreiingsområdet for hekking er langs stillehavskysten frå vestlege Aleutane og langs sørkysten av Alaska i nord og søraustover til California. Ein underart lever i innlandet i British Columbia og sørvestre Alberta sørover til nordvestre Oregon og vestlege Montana. Barsmett er dels ein flyttfugl, og vintertid kan dei treffast søraustover til Arizona.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

gjerdesmettfamilien
Fuglar i Nord-Amerika
Vintersmett

Vintersmett (Troglodytes hiemalis) er ein fugl i gjerdesmettfamilien som lever i austlege delar av Nord-Amerika.

Fram til ca. år 2011 var dette taksonet rekna som same arten som gjerdesmett (Troglodytes troglodytes) i Eurasia og Nord-Amerika. Utsjånaden til Troglodytes hiemalis skil seg lite frå gjerdesmett i Noreg, dei har same storleik og kroppsform, men Troglodytes hiemalis er skildra med lysare fjørdrakt, med svake teikn på kvite flekker, særleg på undersida. Fuglen er 9 til 10,5 cm i kroppslengd og veg ca. 6-10 gram. Utbreiingsområdet for hekking er  i Canada frå sentrale delar av landet aust mot British Columbia og austover til New Foundland. I USA hekkar han berre lengst aust frå nordaustre Minnesota og austover til og med Maine og Pennsylvania, om vinteren sørvestover til Texas og kanskje litt inn i norvestlegaste Mexico.

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

gjerdesmettfamilien
Fuglar i Nord-Amerika
Grensevakt

Grensevakt er nasjonale tryggingsstyrkar som utfører kontroll langs ei landegrense. 
Grensevakter er ofte militære, og har politimyndigheit. Nokre av dei kan også ha oppgåver som kystvakt og redningstenester.
Mellom oppgåvene til grensevakter er kontroll med kven som kryssar grensa og med kva varer, og å hindra smugling og ulovleg innvandring.

Mellom dei mest kjende  grensevaktene verda kjenner til, var dei Stasi-kontrollerte vaktpostane som kontrollerte på austtysk side av Berlinmuren og langs grensa mellom tidlegare Aust-Tyskland og Vest-Tyskland. I dag (2017) er truleg arbeidspresset størst hjå amerikanske grensevakter som patruljerer langs USA si landegrense mot Mexico.

Døme

Grensevakta i Finland 

I Finland er grensevakta ein militær etat underlagt Innanriksdepartementet. Den har eit mannskap på 3 600 personar, 500 er vernepliktige. Ved mobilisering inngår etaten i det finske forsvaret og får eit mannskap på om lag 23 000 personar

Hovudoppgåvene til grensevakta er:
 vakt av Finland sine landgrenser og territorialfarvatn
 passkontroll ved grenseovergangar, flyplassar og hamner
 redningsteneste (i hovudsak til sjøs)
 (i krigstid) patruljer og geriljakrigføring bak fienden sine linjer

Grensevakta i Noreg 

I Noreg vart ordet «grensevakt» først brukt i 1905, under unionsforhandlingane med Sverige. Under første verdskrig var det ikkje utstasjonert norske grensevakter langs grensa mot Sverige, men marinen patruljerte i dei norske farvatna for å sikra Noreg sin nøytralitet, og at andre land sine båtar ikkje kom inn i norske farvatn utan lov. I byrjinga av 1920-åra vart grensevakter set til å vakta grensene langs Sovjetunionen. Desse grensevaktene vart òg utstasjonert under andre verdskrig.

Grensevakter i ulike land
 U.S. Border Patrol
 UK Border Force
 Australian Border Force
 Gränspolisen i Sverige

Referansar

Militær aktivitet
Politi
Nasjonal tryggleik
Immigrasjon
Landegrenser
Områdesikring
Theodor Løvstad

Theodor Julius Løvstad () var ein norsk redaktør og musikar frå Kristiania. Han var særleg kjend som redaktør og utgjevar av skjemtebladet Vikingen.

Løvstad, som var son til ein brennevinshandlar, byrja som musikar i fjortenårs-alderen i 2. Brigades Musikkorps, der han instruert av Paolo Sperati vart verande militær musikant i ti år. Medan han spelte i brigademusikken byrja Løvstad å lese ulike skulefag på eigenhand. Frå 1867 til -69 var han elev på Heltbergs studentfabrikk og tok eksamen artium. Deretter var han fyrst kapellmeister på Møllergatens teater, seinare på Tivoli, begge i den norske hovudstaden.

Løvstad skreiv monologar, dikt og farsar, ofte med satirisk innhald, og gav ut fleire skjemteblad. I 1879 vart han dømd til 40 dagar i fengsel for brot på blasfemiparagrafen. Han hadde då prenta diktet «Gud, Verden og Mennesket» som «Anonym Eftertryks-Udgave» i bladet Bakkus, og hadde elles publisert «Kiøbmands Katekismusen», ein tekst frå 1789 av danske forfattaren Peter Andreas Heiberg.

Frå 1883 til han døydde i 1913 var Løvstad redaktør i skjemtebladet Vikingen. I bladet kom han med sine kommentarar og oppfatningar om livet i hovudstaden under signaturen Ka'l Olsen fra Vika og andre psevdonym. I lag med skribent- og og redigeringsverksemda heldt han fram som kapellmeister på ulike restaurantar i Kristiania.
 
Theodor Løvstads vei på Bygdøy i Oslo er kalla opp etter han.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Denne artikkelen bygger på «Theodor Løvstad» frå ,  den 23. april 2017.  
 

Norske redaktørar
Norske musikarar
Folk frå Oslo
Sigmund Moren

Sigmund Moren () var ein norsk forlags- og skulemann, samt barnebokforfattar frå Trysil. Han var son til Sven Moren, og bror til Halldis og Torleiv Moren.

Sigmund Moren studerte i Oslo på 1930-talet, formann i Studentmållaget i 1935. Frå 1935 til -37 var han lærar ved Elverum folkehøgskule. Deretter livnærte seg som skribent, mellom anna som teatermeldar med meir i Norsk Tidend gjennom tjue år, 1937-57. Han var formann i Bondeungdomslaget 1939-41 og 1946. I 1943 tok han cand.mag-eksamen ved Universitetet i Oslo. Frå 1945 til -56 arbeidde Moren i Gyldendal forlag. Deretter var han rektor ved Elverum folkehøgskule frå 1957.

Moren debuterte som barnebokforfattar i 1953 med Dimmi får vener, som vann Dammprisen 1953. Fire år seinare kom Nattegjester på Jonsvangen. I 1946 var han redaktør for leseverket Norsk litteratur for ungdom. Elles sette han  barne- og skulebøker om til norsk og redigerte nye utgåver av faren Sven Moren sine bøker.

Moren var styremedlem i Det norske teatret frå 1951 og gjennom fleire år medlem i Norsk språkråd. Han var også initiativtakar til Festspillene i Elverum.

Kjelder
 Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norske skulefolk
Norske litteraturhistorikarar og kritikarar
Norske barnebokforfattarar
Nynorskforfattarar
Folk frå Trysil