DS «Jupiter» (1916)

DS «Jupiter» (kallesignal MLPJ - MSTR - LEBA) var eit dampskip bygt i 1916 som passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).

Historie
Skipet vart bygt ved Lindholmens Varv i Gøteborg og kosta 1 177 503 kroner då det vart levert i januar 1916. 
 26. januar vart ho sett inn i ruta til reiarlaget mellom Bergen og Newcastle i England. 

Under første verdskrigen vart skipet i mars 1918 rekvirert av britiske styresmakter under The Shipping Controller i London, operert av Union Castle Line under britisk flagg. I januar 1919 vart det ført attende til Det Bergenske Dampskibsselskab i Bergen, og gjekk inn att i ruta Bergen-Newcastle. 

2. juni 1923 fekk «Jupiter» motorhavari på veg til Newcastle.  vart kontakta telegrafisk og slepte «Jupiter» til munningen av Tyne. For berginga vart «Leda» i sjøretten tilkjent 120 000 kroner i bergingsløn, trass i at begge fartøya var eigd av BDS. 25 % av bergingsløna måtte betalast av kaskoassurandøren A/S Polaris og 24 % av A/S Norske Alliance. 

I 1933 var det brann i forrommet i skipet. Skipet vart ombygd for ruta Trondheim - Bergen - Rotterdam i 1937. DS «Vega» tok då over ruta til England. 

Under det tyske åtaket på Norge 9. april 1940 låg «Jupiter» i Bergen. Skipet vart rekvirert av den tyske okkupasjonsmakta og frå 16. april brukt som losjiskip for norske krigsfangar ved Eidsvågneset i Bergen, saman med den andre englandsbåten til BDS, TS «Leda». I august 1940 vart «Jupiter» nytta av tyskarane som troppetransportskip langs norskekysten, men skipet segla med norsk besetning og norsk flagg. I 1940 havarerte skipet nordpå og vart reparert i Trondheim. I 1941 kolliderte skipet nordpå og vart reparert i Kristiansund. Året etter, i 1942, kolliderte skipet nok ein gong, denne gongen med Thv. Halvorsens kai i Oslo. Skipet vart reparert i Oslo. På grunn av ein uoppdaga materialfeil brann propellakselen fast og aksel og hylse vart fornya. 

I oktober 1944 vart skipet overteke av tyskarane, og selga med tysk mannskap og tysk flagg. Ved den tyske kapitulasjonen i mai 1945 låg «Jupiter» i København, og 15. juni ble skipet levert tilbake til Det Bergenske Dampskibsselskab. Ho gjekk til Lindholmens Verkstad i Göteborg for reparasjon og ombygging, og i februar 1946 var skipet attende i ruta Bergen – Newcastle. I 1953 vart «Jupiter» erstatta i Englandsruten av det nybygde dampturbinskipet TS «Leda». Sommaren 1953 gjekk «Jupiter» nokre rundturar i Hurtigruten. Frå april til august 1955 gjekk ho som avløyserskip i Hurtigruta etter at DS «Nordstjernen» forliste i Raftsundet 22. september året før.

Skipet fekk eit stort havari i juni 1948 og vart reparert i Antwerpen. Det vart då ombygd til oljefyring. 

Skipet vart delvis brukt i Hurtigruten i 1953.

2. september 1955 vart skipet selt til Epirotiki Steamship Nav. Co i Pireus i Hellas. Skipet vart ombygd til cruiseskip  og det fekk namnet «Hermes». 4. mars 1960 braut det ut brann medan skipet låg i Pireus for innreiingsarbeid. Det vart totalskadd og sett på standa i Sileniaibukta på øya Salamis. Den 8. mars vart det sett på sjøen att, og i desember slept til Perama i Italia for opphogging.

Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 2 557 brt, 1 439 nrt og lasteevna var 1 750 dødvekttonn. 
Volumet i lasterommet var 1 686 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Lindholmen. 
Oppgjeven yting var 1 030 iHk (indikerte hestekrefter) og 485 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 15,5 knop.
I 1916 var det rom til 88 passasjerar på 1. plass (1. klasse) og 82 på 3. plass. I 1940 var det 70 passasjerar på 1. plass og 8 på 3. plass.

I 1923 fekk skipet installert contrapropellar, og i 1928 nytt contraror. I 1938 fekk skipet ny radio og i 1939 vart det sett inn ekkolodd. 

I 1931 vart det bygd kjøleanlegg i lasteromma, med ein kapasitet på 1 120 m³.

Sjå òg
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

Kjelder

Norske dampskip
Norske passasjerskip
Norske lasteskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Lindholmens verft
Skip frå 1916
Skip sluttsegla i 1960
Avløysarskip i hurtigruta