alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Liverpool FC

Liverpool Football Club er ein engelsk fotballklubb som spelar i Premier League. Klubben vart stifta i 1892, og vart vald inn i The Football League i 1893. «The Reds», som er kallenamnet til Liverpool, spelar heimekampane sine på Anfield i Liverpool. Byen Liverpool ligg ved Irskesjøen i den engelske regionen Merseyside, kring seks mil vest for Manchester.

Historikk 
Liverpool FC er det laget i England som har blitt ligameister nest flest gonger. Sidan Liverpool rykte opp i 1. divisjon i 1962 har laget aldri vore dårlegare enn nr 8 i den øvste serien.

 Vinnar av 2. divisjon: 1893/94, 1895/96, 1904/05 og 1961/62.
 Vinnar av Lancashire League: 1892/93.
 Finalist i FA-cupen: 1914, 1950, 1971, 1977, 1988 og 1996.
 Finalist i ligacupen: 1978, 1987 og 2005.
 Finalist i serievinnercupen: 1984/85.
 Finalist i cupvinnercupen: 1965/66.
 Finalist i Intercontinental Cup / FIFA Club World Cup: 1981, 1984 og 2005.
 Finalist i FA Charity Shield / FA Community Shield: 1922, 1971, 1983, 1984, 1992, 2002, 2019 og 2020.
 Finalist i FA Youth-cup: 1963 og 1972.

Kjende spelarar på Liverpool 
Nokre av dei mest kjende spelarar på laget i dag: Jamie Carragher, Steven Gerrard, Fernando Torres og Xabi Alonso

Tidlegare har kjende spelarar som Ray Clemence,Jan Mølby, Bruce Grobbelar, Emlyn Hughes, Ian Callaghan, Tommy Smith, Roger Hunt, Phil Thompson, Phil Neal, John Barnes, Ian Rush, Kenny Dalglish, Kevin Keegan, Graeme Souness, Steve McManaman, Michael Owen, Jamie Redknapp, Fernando Morientes, Stig Inge Bjørnebye og Robbie Fowler, spela for laget.

Norske spelarar som har spelt/spelar for Liverpool:
Stig Inge Bjørnebye,
Frode Kippe,
Øyvind Leonardsen,
Bjørn Tore Kvarme,
Vegard Heggem,
John Arne Riise

Managarar

Spelarstall 

, visekaptein, midtbanespelar

, målvakt

, forsvarsspelar

Dette avsnittet vart endra i november 2021.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 liverpoolfc.com: Official Web Site
 Liverpool.no: Liverpool FC Supporters Club Scandinavian Branch

 
Liverpool
Engelske fotballag
Skipingar i 1892
Max Roach

Max Roach () var ein amerikansk trommeslagar, bandleiar og jazzmusikar.

Roach vart fødd i New Land i Nord-Carolina, og flytta som barn til New York. I 1942 fullførte han musikkstudiane ved Manhattan School of Music, og han kom raskt inn i bebopmiljøet. Her vart han særleg påverka av trommespelet til Kenny Clarke, og han byrja å spele med Coleman Hawkins i 1943. I løpet av 1940-åra spela han med mellom andre Dizzy Gillespie, Charlie Parker, Stan Getz og Miles Davis.

Saman med trompetisten Clifford Brown, starta Roach i 1954 eit band som skulle bli svært viktig for utviklinga av sjangeren hardbop. Med dette bandet etablerte han seg som ein av dei fremste trommeslagarane i etterkrigstida. Etter Brown og pianisten Richie Powell døydde i ei bilulukke i 1956, samla Roach eit nytt band. Trompetistane Kenny Dorham og Brooker Little, saksofonisten George Coleman og pianisten Ray Bryant er blant dei som var innom dette bandet i løpet av 1950-åra, og i 1960-åra spela han med mellom andre Freddie Hubbard, Cecil Bridgewater og Cedar Walton. Saman med Duke Ellington og Charles Mingus spelte han inn plata Money Jungle i 1962.

Roach markerte seg som ein forkjempar for afroamerkianarane sin plass i det amerikanske samfunnet. I 1960 komponerte han musikken til plata We Insist - Freedom Now!!, ein protest mot rasisme i USA. Tekstane var skrivne av Oscar Brown, Jr, og Abbey Lincoln, som seinare (1962-1970) var gift med Roach, song på plata. 

I 1970-åra starta han perkusjonsensembelet M'Boom. I tillegg til dette bandet, spela han vidare med sin ordinære kvintett og opptredde med musikarar som Dizzy Gillespie, Anthony Braxton og Abdullah Ibrahim. Roach heldt den aktive karrieren i gang til rundt 2000, då Alzheimers sjukdom tvinga han til å trappe ned på spelinga.
Roach døydde i New York City i 2007.

Kjelder 
 Shadwick, Keith (1998): Jazz: legends of style. London: The Apple Press.

Bakgrunnsstoff 
 Max Roach på Drummerworld

USA-amerikanske jazztrommeslagarar
Folk frå Nord-Carolina
Musikarar frå New York City
Franz Kafka

Franz Kafka () var ein tyskspråkleg forfattar frå Prag (Praha), hovudstaden i kongeriket Böhmen som då var ein del av Austerrike-Ungarn.
Han er kjend som ein av dei store skikkelsane innan litteraturen på 1900-talet med verk som blander realisme med fantastiske element. Det best kjende verket hans er romanen Der Process (‘Prosessen’). Romanen skildrar ein person som er utsett for uklåre skuldingar av eit ugjennomtrengeleg rettssystem. Av dette kjem nemninga Kafka-prosess.

Biografi 
Kafka vart fødd i 1883 i ein tyskspråkleg jødisk familie i Prag (Praha) i Bøhmen, på den tida ein del av Austerrike-Ungarn, i dag hovudstad i Tsjekkia. Faren var ein Galanteriewaren-handelsmann, Hermann Kafka (1852-1931), og mora var Julie Kafka, fødd Löwy (1856-1934). Frå 1889 til 1893 gjekk Kafka på Deutsche Knabenschule ved Fleischmarkt i Praha og tok sin Matura i 1901. Han byrja å studera jus, og avla sin eksamen i 1906. Deretter arbeidde han for eit forsikringsselskap. Samstundes skreiv han på fritida. I 1917 vart han ramma av tuberkulose.

Kafka sitt tilhøve til den dominerande far sin var eit viktig tema i arbeida. I 1923 flytta han til Berlin i von om å koma vekk frå familien sin påverknad, og konsentrera seg om å skriva. Sjukdommen vart likevel verre, og han reiste attende til Praha. Han vart seinare innlagd på eit sanatorium i nærleiken av Wien. Her døydde han den 3. juni 1924. Han vart gravlagd i Neue Synagoge i Praha.

Kafka publiserte berre nokre få korte historier medan han levde, som berre utgjorde ein liten del av arbeidet. Han fekk difor ikkje stor merksemd i si levetid. Før han døydde, bad han venen og forleggjaren Max Brod og hans elskarinne Dora Dymant om å øydeleggja alle manuskripta hans. Dymant øydela lojalt dei manuskripta ho hadde, men Brod fylgde ikkje Kafka sine instruksar, og valde i staden å publisera dei.

Verkliste

Korte forteljingar (utval) 
 «Das Urteil», 1913 (Dommen)
 «Die Verwandlung», 1915 (Forvandlinga)
 «In der Strafkolonie», 1919 (I straffekolonien)
 «Ein Landarzt», 1920 (Ein landsens lækjar)
 «Ein Hungerkünstler», 1924 (Ein sveltekunstnar)

Romanar 
 Der Process, 1925 (Prosessen)
 Das Schloss, 1926 (Slottet)
 Amerika, 1927

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Universität Bonn: Umfassende Information zu Leben und Werk 
 www.ub.fu-berlin.de/  kommentierte Linksammlung
 KomistA Verlag: Leben und Werk sowie Texte von Kafka
 "Franz Kafka konkret" Leben und Werk
 Das Kafka Projekt englisches Projekt mit vielen Links und dem Ziel alle Texte in Form der Manuskripte zu sammeln 
 Viele Texte von Kafka im Projekt Gutenberg-DE 
 Deutsches Historisches Museum: kleine Biographie
 Biographie von Xlibris 
 Lexikon Eintrag zu Kafka
 Kafka und Prag
 "Versuch über Franz Kafka"

Austerrikske forfattarar
Tsjekkiske forfattarar
Tsjekkiske jødar
Askenasiske forfattarar
Carl Anton Larsen

Carl Anton Larsen () var ein norsk kvalfangar, sørhavsfarar og oppdagar frå Østre Halsen utanfor Larvik. 

Larsen grunnla Grytviken på Sør-Georgia den 16. november 1904 som ein kvalfangststasjon for selskapet sitt Compañía Argentina de Pesca (Argentinas fiskekompani). Selskapet vart ein stor økonomisk suksess i starten, men vart nedlagd i 1966 på grunn av at det var lite kval att.

Antarktis 

Larsen oppdaga i tida 1892—1894 øyar og landområde i Antarktis og var kaptein på båten «Antartic» på Otto Nordenskiöld sin forskingsekspedisjon til Antarktis. Der overvintra Nordenskiöld saman med sine fire forskarar på øya Snow Hill Island. 

Larsenisen i det nordvestlege Weddellhavet, like ved austkysten av Antarktishalvøya er oppkalla etter Carl A. Larsen. Han sigla langs denne kysten i 1893. Området er 86 000 km², unnateke ein del øyar som er dekte av isen. Han har òg fått Larsen Nunatak kalla opp etter seg.

Kjelder
 Etableringen i Grytviken på http://www.hvalfangstmuseet.no
 Sout Georgia News  på http://www.jamescairdsociety.com
 Grytviken Centenary , South Georgia Philatelic Society, Desember 2004
  ANTARCTIC QUEST 
  The whaling stations of Grytviken, Leith Harbour, and Stromness Harbour 
 Fødsels- og dødsdato frå NBL-artikkel om Larsen, skriven av Bjørn L. Basberg.

Folk frå Larvik
Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane
Norske oppdagarar
Norske antarktisfararar
Norske kvalfangarar
Cats & Dogs

Cats & Dogs, kalla Som hund & katt på norsk, er ein amerikansk filmkomedie for ungar frå 2001. Filmen handlar om tilhøvet mellom kattar og hundar. Persarkatten mr. Tinker vil ta over verda med ein drikk som får alle menneska til å verte allergiske mot hundar. Han er skriven av John Requa og Glenn Ficarra, og regissert av Lawrence Guterman. Rollene vert spelte av mellom andre Jeff Goldblum, Elizabeth Perkins, Alexander Pollock, Miriam Margolyes og Myron Natwick. Filmmusikken er komponert av John Debney.

Bakgrunnsstoff 
 

Filmkomediar
Barnefilmar
Filmar frå 2001
Filmar frå USA
Just For Laughs Gags

Just For Laughs Gags, kalla Bare for moro skyld på norsk, er eit kanadisk underhaldningsprogram der ein lurer folk med skjult kamera. I Canada har programmet gått på kanalen CBC, medan det i Noreg har vorte sendt på TV 2. Programmet inneheld ingen dialog, utanom at ein av og til kan høyre roping og skriking. I staden vert det spelt musikk i bakgrunnen, i tillegg til at det er sett på latter og andre lydeffektar. Dei fleste innslaga er filma i Montreal, men nokre er òg filma i Storbritannia og Mexico. Programmet vert vist i mange land og også på fly.

Bakgrunnsstoff 
 Den offisielle vevsida til programmet
 Vevsida til programmet på CBC

Humorprogram
Kanadiske fjernsynsseriar
Mount Victoria i Auckland

Mount Victoria i Auckland (eller Takuranga på maori) er den høgaste vulkanen i bydelen North Shore i Auckland på New Zealand. Vulkanen hadde utbrot for om lag 20 000 år sidan, og lavastraumane frå utbrota dekkjer no mykje av forstaden Devonport si strandlinje. Ein viktig pa låg eingong oppe i skråningane, og restar av denne er enno synlege.

Åsen har fått namn etter dronning Victoria, og frå toppen er det vidt utsyn over Waitematahamna og den indre delen av Haurakigolfen. Gjennom åra har toppen og dei øvre skråningane til Mount Victoria gjeve rom for ein signalstasjon for skipsfarten, artilleristillingar og ulike militære betongbunkerar, somme av desse er frå 1870-åra. Ein av bunkerane er no tilhaldsstad for Devonport Folk Club, og den lokale tennisklubben held også til på Mount Victoria.

Referansar 
 Ewen Cameron, Bruce Hayward and Graeme Murdoch (1997). A Field Guide to Auckland: Exploring the Region's Natural and Historic Heritage. Godwit Publishing Ltd, Auckland. ISBN 1-86962-014-3.
 Lloyd Homer, Phil Moore and Les Kermode (2000). Lava and Strata: A guide to the volcanoes and rock formations of Auckland. Landscape Publications Ltd, Wellington in association with the Institute of Geological and Nuclear Sciences, Lower Hutt. ISBN 0-908800-02-9.
 Ernest J. Searle, revised by Ronald D. Mayhill (1981). City of Volcanoes: A geology of Auckland. Longman Paul Ltd, Auckland. ISBN 0-582-71784-1.

Sjå òg 
 Mount Victoria i Wellington
 Mount Victoria i New South Wales
 Mount Victoria i Alberta i Canada
 Mount Victoria i Papua Ny-Guinea

Bakgrunnsstoff 
 Utsyn frå Mount Victoria 
 Program til Devonport Folk Club 

Fjell på New Zealand
Auckland
Vulkanar på New Zealand
Oppkallingar etter Victoria av Storbritannia
Pa

For måleeininga med forkortinga Pa, sjå Pascal.
For grunnstoffet med forkortinga Pa, sjå Protactinium.

Ein pa eller pā (uttala pah) var ein maorilandsby eller ei grend som var forskansa og bygd for forsvar. Dei vart sett på som sosiale senter for sin stamme og sosiopolitiske senter for alle iwiar. I eit maorisamfunn stod ein stor pa for mana til ein høvding eller rangatira. Nesten alle pa var bygde på trygge og grøderike område. Sjølv om dei var bygde for forsvar, gjorde dei i fremste rekkje teneste som bustadar.

Ein avgrensande faktor til desse maoriskansene var at mannskapa måtte forlata dei ofte for å dyrka jord, hausta avlingar eller sanka mat i naturen. Såleis kunne dei gjerne vera fråflytta i fire til seks månadar i året.

Bakgrunnsstoff 
 Arkeologiske restar av pa

New Zealand
Festning
Tobokstavsord
Smeerenburg

Smeerenburg er ein tidlegare nederlandsk kvalfangststasjon nord-vest på Svalbard. Området er rekna som eit viktig kulturminne. Kring 1620 etablerte nederlendarar verksemd på ei øy dei kalla Amsterdamer Eyland (Amsterdamøya).
Smeerenburg fungerte som senter for kvalfangstverksemda nord på Svalbard. Namnet Smeerenburg tyder 'spekkbyen' på nederlandsk. 

Kring 1660, med nedgang i kvalfangsten, vart busetnaden fråflytta. 
I 1973 vart ruinane av Smeerenburg ein del av den norske Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark.

Ingen stad på Svalbard er det så mykje spekkbetong (smelta spekk og sand) i tilknyting til omnane som her.

Bakgrunnsstoff 
 Svalbard- kulturminner: Smeerenburg 
 Kulturminneplan for Svalbard 2000-2010  (PDF), sysselmannen.svalbard.no

Tidlegare busetnader på Svalbard
Albert I Land
Skipingar i 1619
Tidlegare nederlandske koloniar
Kvalstasjonar
Sen to Chihiro no kamikakushi

Sen to Chihiro no kamikakushi (千と千尋の神隠し), kalla Chihiro og heksene på norsk, er ein japansk anime-film frå 2001. Filmen er regissert av den japanske anime-regissøren og manga-teiknaren Hayao Miyazaki, og laga ved Studio Ghibli.

Filmen vann Oscar for beste heilaftans teiknefilm på den 75. årlege Academy Award-seremonien i 2003, og vann prisen for beste animasjon frå National Board of Review of Motion Pictures, Los Angeles Film Critics Association og New York Film Critics Circle. Han delte fyrstepremien gullbjørnen på Berlin filmfestival i 2002 med Paul Greengrass sin film, Bloody Sunday.

Handling 
Filmen handlar om den vesle jenta Chihiro Ogino som flyttar til landet med foreldra sine, Akio og Yūko. Under flyttinga køyrer dei seg vill og oppdagar ein tunnel, og av rein nysjerrigheit går dei inn, uvitande om at den faktisk er ein inngang til åndeverda - blant anna til eit badehus der åndene og gudane (inspirert av den shintōistiske religiøse tradisjonen) dreg for å kvile og slappe av. Familien går inn i det som tilsynelatande er ein forlaten fornøyelsespark full av restaurantar, og «Chihiro» sine foreldre finn seg med ein gong ein stad å ete og forsyner seg av maten. Gjennom ein serie med forviklingar må «Chihiro» finne seg arbeid i badehuset til åndene for å redde seg sjølv og foreldra ut av åndeverda.

Bakgrunnsstoff 
 

Japanske filmar
Anime-filmar
Barnefilmar
Filmar frå 2001
Oscarvinnarar
Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark

Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark ligg på Svalbard og omfatter Moffen, Albert I Land og Haakon VII Land. Nasjonalparken vart oppretta ved kongeleg resolusjon den 1. juni 1973 og inneheld mellom anna varme kjelder og vulkanrestar i Bockfjorden.

Nasjonalparken har talrike koloniar av sjøfugl, i tillegg til svalbardrein og polarrev. Det er òg eit hiområde for isbjørn. Kvalross finst her òg. Det finst òg restar etter kvalfangststasjonar og graver frå 1600-talet, til dømes Smeerenburg. I tillegg finst restar etter fleire arktiske ekspedisjonar, mellom anna i Virgohamna. Den svenske ingeniøren Andrée gjorde eit forsøkt på å nå Nordpolen med ein hydrogenballong i 1897. Andrée hadde Virgohamna som base.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark» frå ,  den 28. mai 2006.

Bakgrunnsstoff 
 Direktoratet for naturforvaltning, informasjon om Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark 
 Kart verneområde på Svalbard 

Nasjonalparkar i Noreg
Verneområde på Svalbard
Verneområde oppretta i 1973
Virgohamna

Virgohamna er ei bukt på Danskøya på Svalbard, i Nordvest-Spitsbergen nasjonalpark. Den svenske ingeniøren Andrée gjorde eit forsøk på å nå Nordpolen med ein hydrogenballong i 1897. Andrée hadde Virgohamna som base.

Bakgrunnsstoff 
 Virgohamna – Møteplass for Nordpolferder på http://www.sysselmannen.svalbard.no 
 Virgohamna og Salomon August Andrée
 Kartlegging av kulturminne i Virgohamna

Geografi på Svalbard
The Rescuers

Bernard og Bianca (originaltittel: The Rescuers) er ein amerikansk teiknefilm frå 1977, produsert av Walt Disney Productions og basert på to bøker av Margery Sharp: The Rescuers og Miss Bianca. Han handlar om mysene Bernard og Bianca som skal redde jenta Penny, som har vorte kidnappa av juveltjuven Madame Medusa. Dei originale stemmene i filmen har mellom andre Eva Gabor, Bob Newhart, Geraldine Page, Jim Jordan og Joe Flynn. Ein oppfylgjar til filmen, Bernard og Bianca i Australia (The Rescuers Down Under), kom ut på kino i 1990.

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Familiefilmar
Filmar frå 1977
Filmar frå USA
Teiknefilmar
Home on the Range

Home on the Range, kalla Q-gjengen på norsk, er ein amerikansk teiknefilm frå 2004. Filmen er produsert av Walt Disney Feature Animation og regissert av Will Finn og John Sanford. Han handlar om tre kyr som må fange kvegtjuven Alameda Slim for å hindre at garden deira går konkurs. Dei originale stemmene i filmen har mellom andre Roseanne Barr, Judi Dench, og Jennifer Tilly, medan mellom andre Ellen Horn, Mari Maurstad og Suzanne Paalgard har dei norske.

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Filmkomediar
Familiefilmar
Filmar frå 2004
Filmar frå USA
Teiknefilmar
The Air Up There

The Air Up There er ein amerikansk filmkomedie frå 1994. Filmen er skriven av Max Apple og regissert av Paul Michael Glaser. Han handlar om Jimmy Dolan, ein trenar på eit collegelag i basketball som vil finne ein ny god spelar til laget. Jimmy ser ein video med ein svært god spelar frå Afrika, og reiser dit for å prøve å rekruttere han. Rollene vert spelte av mellom andre Kevin Bacon, Charles Gitonga Maina og Yolanda Vazquez.

Bakgrunnsstoff 
 

Filmkomediar
Filmar frå 1994
Filmar frå USA
Cars

Cars, kalla Biler på norsk, er ein amerikansk dataanimert film produsert av Pixar Animation Studios i samarbeid med Walt Disney Pictures frå 2006. Filmen er skriven og regissert av John Lasseter. Han handlar om Lightning McQueen, ein nybyrjar-racerbil som er på veg til eit meisterskap. På vegen dit møter han nokre andre bilar som gjer til at han lærer at ikkje alt handlar om å vinne. Filmen har premiere 9. juni 2006 i USA og 25. august i Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Vevsida til filmen
 Den norske vevsida til filmen

Eventyrfilmar
Familiefilmar
Filmkomediar
Filmar frå 2006
Filmar frå USA
Pixar-filmar
Racing Stripes

Racing Stripes, kalla Fartsstriper på norsk, er ein sørafrikansk-amerikansk filmkomedie frå 2005. Filmen er regissert av Frederik Du Chau. Han handlar om ein sebra med talent til å springe i veddeløp. Menneskerollene i filmen vert spelte av mellom andre Bruce Greenwood og Hayden Panettiere. Dei originale stemmene i filmen har mellom andre Frankie Muniz, Dustin Hoffman og Whoopi Goldberg medan mellom andre Erik Skøld, Finn Schau og Kari-Ann Grønsund har dei norske.

Bakgrunnsstoff 
 Vevsida til filmen
 

Filmkomediar
Filmar frå 2005
Filmar frå USA
Localhost

Localhost er eit omgrep som vert brukt om den datamaskina ein nyttar. IP-adressa til localhost er 127.0.0.1 med IPv4 og ::1 med IPv6. Å la datamaskina snakke til seg sjølv, som om det kopla opp mot ei anna maskin, har mange fordelar. Ein kan teste ut eit nettverksprogram ved å berre lete programmet lytte etter signal frå localhost. Dermed hindrar ein folk utanfrå å kopla seg til.

Nettverk
Bryan Adams

Bryan Guy Adams () er ein kanadisk vokalist, gitarist og låtskrivar.

Adams byrja å spele på gitar då han var 9 år gamal, og som tenåring i Vancouver forsøkte han bli med i band etter band, utan å finne nokon som ville ha han med. Som 15 åring danna han difor si eiga gruppe, kalla «Shock». Musikken tok opp meir og meir av tida hans, så han slutta på skulen alt som sekstenåring for å kunne spele profesjonelt.
I januar 1978 vart Bryan Adams introdusert for produser Jim Vallance og dei to starta å skrive saman.

Diskografi 
 Bryan Adams (1980)
 You Want It You Got It (1981)
 Cuts Like a Knife (1983)
 Reckless (1984)
 Into the Fire (1987)
 Live!Live!Live! (1989)
 Waking Up the Neighbours (1991)
 So Far so Good (1993)
 18 Til I Die (1996)
 Unplugged (1997)
 On a Day Like Today (1998)
 The Best of Me (1999)
 Spirit: Stallion of the Cimarron (filmmusikk) (2002)
 Spirit: L'étalon des plaines (filmmusikk - fransk) (2002)
 Room Service (2004)
 11 (2008)
 Tracks of My Years (2014)
 Get Up (2015)
 Shine a Light (2019)
 Pretty Woman - The Musical (2022)
 So Happy It Hurts (2022)
 Classic (2022)

Bakgrunnsstoff 
 Bryan Adams si offisielle vevside

Kanadiske musikarar
Fødde i 1959
Kanadiske låtskrivarar
Grammy-vinnarar
Juno-vinnarar
Canadian Music Hall of Fame
Ivor Novello-prisvinnarar
Den lille havfrue

Den lille Havfrue er ein vidgjeten skulptur i bronse av ei sittande nake kvinne med finnar på beina, plassert oppå ein stor naturstein i strandkanten på Langelinie («Den Lange Linie»), ei hamnestrekning på Østerbro i København. Skulpturen vart sett opp permanent på Langelinie 23. august 1913, og er meint å illustrere eventyret Den lille Havfrue av den danske forfattaren H.C. Andersen.

Skulpturen Den lille Havfrue var ei gåve til København by frå ølbryggjar Carl Jacobsen, og vart utforma av bilethoggaren Edvard Eriksen, som nytta kona si som modell. Arvingane til Edvard Eriksen eig no opphavsrettane til skulpturen, og har ved fleire høve kravd store skadebøter av folk som har offentleggjort fotografi og andre typar attgjevingar av skulpturen utan løyve frå dei på førehand. Arvingane har òg den originale skulpturen, som dei sel kopiar av. Det står kopiar i Solvang i California og Kimballton i Iowa i Sambandsstatane og i Vancouver i Canada. Ifylgje dansk lov fell den eineretten som arvingane har til skulpturen vekk når Edvard Eriksen har vore død i 70 år; det vil seie i 2029.
Ved fleire høve har det vore gjort skade på Den lille Havfrue på Langelinie, både ved måling og anna tilgrising, og til og med ved at delar av skulpturen har vorte skore av og fjerna. Hovudet vart kutta av i 1964, og korkje hovudet eller dei som stod attom illgjerninga er funne. Eit nytt hovud vart seinare utforma på grunnlag av to eksemplar i gips som finst av statuen.

Biletkunstnaren og diktaren Jørgen Nash påstod at han kjende skadevoldaren, men nekta å avsløre kven det var. I 1997 skildra han i boka En havfruemorder krydser sit spor korleis han sjølv hadde kasta hovudet av havfrua i ei myr, Utterslev Mose, utan at han etter dette vart trudd og straffa.

Armen som havfrua støttar seg på, vart kutta av 22. juli 1984. Skadevoldarane melde seg eit par dagar seinare og hadde med seg armen, som kjapt kunne setjast på att. Dei måtte ut med ei stor skadebot for å dekkje kostnadene ved reparasjonen.

Hovudet på havfrua vart kutta av att enno ein gong ei natt i 1988 av folk som om morgonen kontakta ein yrkesfotograf over telefon om skadeverket. Etter fyrst å ha fotografert den hovudlause statuen, som han seinare gjorde gode pengar på ved å selje fotografia til interesserte, varsla han politiet. Fotografen vart arrestert og sikta for å ha stått for skadeverket sjølv, men lauslaten etter to veker. Ikkje før i november 1998 vart saka mot han og to andre formelt lagt vekk.

Ved alle reparasjonane av statuen har bronsestøyparane hatt god nytte av dei to eksemplara i gips av havfrua.

Frå 1. mai til 31. oktober 2010 var havfrua stilt ut i den danske paviljongen på verdsutstillinga World EXPO i Kina.

Bakgrunnsstoff 
 Arvingane og opphavsretten til skulpturen Den lille Havfrue
 Om opphavsretten til Den lille Havfrue og brot på denne retten.
 Jørgen Nash. 1997. En havfruemorder krydser sit spor: erindringer på fersk gerning ISBN 87-11-15061-0

København
Skulpturar
Turistmål i Danmark