alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Det raude flagget

Det raude flagget er eit mykje bruka symbol Første mai og ved andre høve med større sosialistiske demonstrasjonar eller møte.

Det var under den franske revolusjonen frå 1789 og framover at det raude flagget først blei bruka ved nokre høve som samlingsmerke for radikale, etter at det først hadde vore eit merke øverheita bruka for å varsle unnatakstilstand. 

I revolusjonsåret 1848 kom det raude flagget tilbake, da arbeidarar i Paris demonstrerte for ein demokratisk og sosial republikk, med allmenn (mannleg) stemmerett og arbeid til alle. Det blei under 1848-revolusjonen faktisk foreslått å skifte ut trikoloren med det raude flagget som fransk flagg. Frå 1848 spreidde også bruken av det raude flagget seg internasjonalt. Det blei bruka under oppreistane i Tyskland, Austerrike og Italia det året, og likeins av den britiske arbeidarstemmerettsrørsla ("chartistane") og av Thranerørsla i Noreg.

Etter den fransk-tyske krigen oppstod den 28. mars i 1871 den namngjetne Pariskommunen. Kommunen blei proklamert frå rådhuset i Paris denne dagen, mens eit stort raudt flagg vaia over rådhustaket, og det vrimla av raude flagg i folkemengda framom. Pariskommunen blei slått ned med massiv vald frå den borgarlege regjeringa si side. Men det raude flagget hadde no festa seg som politisk og sosialt symbol for det arbeidande folket sin kamp for eit sosialistisk samfunn.

I Noreg blei vår første arbeidar- og bonderørsle Thranerørsla også undertrykt, og leiarane fengsla. Men etter nokre år blei den sosialistiske rørsla atterreist her i landet au, og i 1885 blei "Den socialdemokratiske Forening" stifta i Kristiania, og dei skaffa seg snart ei raud fane med påskrifta "Frihed, Lighed og Broderskab".

I 1889 vedtok den Andre Internasjonalen at Første mai frå 1890 skulle vere felles demonstrasjonsdag for heile den internasjonale sosialistiske rørsla, og det raude flagget felles symbol for alle sosialistiske parti. Frå da spreidde bruken av det raude flagget seg raskt over mestedelen av verda. Krafta i symbolet viser seg blant anna i at det blir bruka i ei mengd med dikt og songar. 

To døme på dette:

Den jødiske sosialistrørsla Bund, som stod sterkt blant jødar i Aust-Europa før Holocaust, sver i songen «Di Shvue» (Lovnaden) ved det raude flagget å stå saman i kampen. Første verset er slik (tekst av S. Ansky, til norsk ved E. Outzen):

Som døme to, eit vers pluss refrenget frå den irsk/britiske sosialistsongen "The Red Flag", med tekst av Jim Connell:

It waved above our infant might,
When all ahead was dark as night.
It witnessed many a deed and vow,
We must not change its colour now.
Then raise the scarlet standard high,
Within its shade we'll live and die
Though cowards flinch and traitors sneer
We'll keep the red flag flying here!

Raude
Flagg
Ampere

Ampere er den grunnleggjande SI-eininga for måling av elektrisk straum.
Ein ampere er det same som ein Coulomb per sekund. Symbolet for ampere er A.
Ampere har fått namn etter André-Marie Ampère, ein av oppdagarane av elektromagnetismen.

Definisjonar 
Ein ampere er den konstante straum som dersom den vert oppretthalden i to uendelege lange og paralelle leiarar med neglisjerbart sirkulært tverrsnitt og som er plassert med eit mellomrom på ein meter i vakuum vil produsere ei kraft på 2×10-7 newton per meter.

SI-einingar
Måleiningar for elektrisk straum
Første mai

Første mai er ein internasjonal demonstrasjonsdag for den sosialistisk orienterte fagrørsla og alle sosialistiske og kommunistiske parti i heile verda. Det var den Andre Internasjonalen på kongressen sin i 1889 som vedtok at 1. mai skulle vera arbeidarrørsla sin dag, og slik har det sidan vore. I somme land, mellom dei Noreg, er første mai offentleg høgtidsdag. 

I Første mai-demonstrasjonane verda rundt blir det bruka raude flagg, det felles symbolet for den sosialistiske arbeidarrørsla i alle land. I Noreg blir det attåt norske flagg og reine raude flagg også bruka «hammarflagg», det vil seie raude flagg med eit kvitt hammarmerke øvst ved stonga. Dette var symbolet for norsk arbeidarrørsle i 1930-åra, då bruka i alle samanhengar, men blir no berre bruka 1. mai. 

Dei fleste Første mai-arrangementa i Noreg blir organiserte av LO-avdelingar eller LO-avdelingar i lag med partilag av DNA og SV. 

I somme land har sosialistiske førstemai-markeringar vore forbodne, såleis mellom anna i Noreg under den nazi-tyske okkupasjonen og Quisling-styret.

Anna 
1ste Mai var namnet på ei sosialistisk rogalandsavis som kom ut første gong i 1895 og siste gong i 1955.

Sosialisme
Internasjonale dagar
Mai
Clara Zetkin

Clara Zetkin () var ein tysk sosialist og framståande i tysk og internasjonal kvinnerørsle. Zetkin måtte gå i eksil på grunn av den politiske aktiviten sin, men var òg medlem av Riksdagen i tolv år.

Zetkin blei fødd i Wiederau i Sachsen og var utdanna som lærar. Ho fekk tidleg interesse for kampen til arbeidarane og kvinnene, og blei medlem i det tyske sosialdemokratiske partiet, SPD, i 1874. Ho oppheldt seg for det meste i eksil i den tida sosialdemokratiet i Tyskland var forbode, i åra 1878-1890, under «Sosialistlovene» til statsminister Otto von Bismarck.

Kvinnekamp og klassekamp 

På skipingskongressen til den Andre Internasjonalen i Paris i 1889 tala ho om kvinnefrigjering som ein del av klassekampen. Ho gjekk sterkt inn for at kvinner gjennom lønsarbeid måtte bli økonomisk sjølvstendige, og meinte full kvinnefrigjering berre kunne oppnåast i eit sosialistisk samfunn. Kvinnekamp og klassekamp måtte såleis vere to sider av same sak.

Zetkin var ei av dei fremste i arbeidet med å byggje opp den sterke sosialdemokratiske kvinnerørsla i Tyskland. Ho var redaktør i kvinnerørsla sitt blad, «Die Gleichheit» (Likskapen), frå 1891 til 1917. Etter forslag frå Zetkin vedtok ein internasjonal kvinnekonferanse i København i 1910 å gjere 8. mars til den internasjonale kvinnedagen. På denne dagen skulle kvinnene (og mannlege sympatisørar) demonstrere for stemmerett og andre likestillingskrav.

Folkevald 
Zetkin høyrde til venstresida innanfor tysk sosialdemokrati. Ho gjekk imot partileiinga da den støtta krigskredittar under første verdskrigen. Derfor gjekk ho også ut av SPD ilag med andre krigsmotstandarar, og inn i det Uavhengige Sosialdemokratiske Partiet i Tyskland (USPD), som blei danna av krigsmotstandarane i 1917. Innanfor USPD var Zetkin ilag med Rosa Luxemburg i Spartakusforbundet, og gjekk seint i 1918 med i Det tyske kommunistpartiet (Kommunistische Partei Deutschlands) da det blei skipa. Ho blei medlem i sentralkomiteen til KPD. Ho var innvald som representant i Riksdagen, det tyske parlamentet, for kommunistpartiet frå 1920 til 1933. Ho var au sentral i den internasjonale kommunistiske kvinnerørsla. 

Zetkin oppheldt seg også i Sovjetunionen i periodar. Ho døydde der i 1933, 76 år gammal. For å heidre henne blei urna hennar sett inn i Kremlmuren i Moskva.

Sosialistiske politikarar
Feministar
Tyske politikarar
SPD-politikarar
Radikalisme

Radikalisme femnar om ulike politiske retningar. Å vere radikal tyder eigentleg «å gå til rota» av noko, det vil seie å gå inn for grunnleggjande endringar i tilhøva på eitt eller anna område, kan hende i heile samfunnet, alt etter konteksten.

Ordet blir i vestleg politikk oftast bruka om dei som høyrer til venstresida, fordi dei mellom anna vil endre det grunnleggjande tilhøvet ein kallar kapitalisme. Men ordet kan også nyttast om motsett fløy i politikken, da kalla «høgreradikal», det vil seie nokon som vil endre dei samfunnsmessige tilhøva monaleg i motsett retning av det venstresida vil.

Politiske ideologiar
Familie

For det taksonomiske omgrepet, sjå biologisk familie
Familie, av latin famulus 'tenar' var i romarretten ei nemning for personar som budde saman i eit hushald. I nyare tyding er familien personar som deler hushald og som er bundne til kvarandre gjennom ekteskap, slektskap eller adopsjon.. I tillegg må vi i dag rekne dei som er knytt til hushaldet gjennom partnarskap eller sambuarskap som ein del av familien. 

I Noreg kan ein skilje mellom kjernefamilien, som omfattar foreldra og barna deira, og storfamilien, som kan omfatte nærskylde personar over fleire generasjonar og som bur i lag t.d. på eit gardsbruk. Eit diffust omgrep som «storfamilie» kan og ha andre og vidare tydingar.

Kjelder

Sjå òg 
 Funksjonstapping av familien
 Stamme 
 Generasjonsfamilie - Ein familie der fleire generasjonar bur saman. 
 Skilsmisse
 Sambuarskap

 
Slekt
Samliv
Daglegliv
Albert Joleik

Albert Joleik () var ein norsk bladmann, målmann og lokalhistorikar. Han vart fødd som Albert Sigvard Andersen den 14. mars 1880 i Flora i Sunnfjord i noverande Sogn og Fjordane fylke. I 1905 fekk han namnet Albert Joleik offentleg godkjend.

Joleik tok universitetseksamen i geografi, naturfag, norsk og tysk. Han fullførte examen artium 16 år og 3 måndar gamal i 1896, som den yngste nokonsinne. I 1901 var han den fyrste studenten til å levera embetseksamen på landsmål (nynorsk).

Joleik var bladmann (journalist), lokalhistorikar og målmann. Han budde i Bergen og på Kleppstølen i Naustdal kommune, der han hadde gard. Mellom 1905 og 1908 var han offiser i Belgisk Kongo.

Frå 1921 vart Joleik statsstipendiat. I tida før den andre verdskrigen var han redaktør for ymse aviser. Her kan nemnast Spegjelen i Trondheim, Gula Tidend og sitt eige blad Fjordaposten i Bergen fram til 9. april 1940.

Joleik skreiv ei rik framstilling av historia til bygdene i Sunnfjord. Mellom anna Soga um Jølst fram til 1801 og litevetta um Breim (1967) om Jølster og Sunnfjordsoga fram til 1801 (1959). Joleik var ein kjend radiokåsør og festtalar.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Om Albert Joleik i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
 Gravminner i Norge

Bakgrunnsstoff 
 Hovudoppgåve av Norhild Joleik: Identitet, nasjon, profesjon : Albert Joleik si redaktørrolle i eit motkulturelt og profesjonssosiologisk perspektiv
 Utdjupande artikkel om Joleik skriven av Kåre Lilleholt på snl.no.
 Om Albert Joleik i Lokalhistoriska artiklar Sogn og Fjordane

Norske journalistar
Norske historikarar
Folk frå Flora
Statsstipendiatar
Norske redaktørar
Forfattarar frå Naustdal
Forfattarar frå Flora
Norske sakprosaforfattarar
Nynorskforfattarar
Målfolk
André-Marie Ampère

André-Marie Ampère () var ein fransk fysikar som er kjend for å vere ein av oppdagarane av elektromagnetismen. Måleininga for elektrisk straum, ampere, er oppkalla etter han.

Livssoge 
Ampère var frå ein landsby nær Lyon, og viste stor interesse for naturvitskapen frå byrjinga. Mellom anna skal han ha løyst reknestykke ved hjelp av småstein og brødsmular før han hadde lært tala. Han blei etter kvart lærar i matematikk ved den vidaregåande skulen, lycéet, i Lyon.

Ei lita avhandling om hasardspel som viste at sjansen for ein spelar til å vinna er svært liten gjorde at den leiande matematikaren Jean-Baptiste Joseph Delambre fekk augene opp for han. Delambre skaffa han først lærarjobben og seinare ei underordna stilling ved den prestisjetunge polytekniske høgskolen i Paris. I 1809 blei Ampère professor ved denne skolen, og i 1814 medlem av Instituttet.

Oppdagingar 

11. september 1820 fekk Ampère høyra om Hans Christian Ørsted si oppdaging av at voltaisk (elektrisk) straum verka inn på ei magnetisk nål. Sju dagar seinare la han fram ei avhandling for Akademiet som skildra både dette og liknande fenomen. Deretter tok han fatt på det store arbeidet med å undersøka og leggja fram teoriar for dette store, nye feltet innan vitskapen.

Ampère døydde i Marseille og er gravlagd i Cimetière de Montmartre i Paris. Lycée Ampère i Lyon er kalla opp etter han.

Franske fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Folk frå Lyon
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Spartakusforbundet

Spartakusforbundet (Spartakusbund på tysk) var ein organisasjon av radikale sosialistiske krigsmotstandarar i Tyskland under første verdskrigen. 

Organisasjonen oppstod som «Gruppe Internationale» i 1915, og omfatta mellom andre Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht og Clara Zetkin.

I artiklar kalla «Spartakusbreva» blei krigen og den sosialdemokratiske partileiinga si tilslutning til krigføringa kritisert. Derfor blei «Gruppe Internationale» kjend som «Spartakusgruppa» og kalla seg seinare Spartakusforbundet. 

Fleire av dei leiande medlemmene i organisasjonen blei etter kvart arresterte i periodar, og arbeidet deira på andre måtar hindra av styresmaktene.

Da det Uavhengige Sosialdemokratiske Partiet i Tyskland (USPD) blei danna i 1917, slutta spartakistane seg til. Men deira program var monaleg meir radikalt enn USPD sitt.

Etter at den tyske novemberrevolusjonen i 1918 hadde brote ut, gjekk Spartakusforbundet inn for ein rådsrepublikk bygd på arbeidarråd og soldatråd. Dette likna tilsynelatande på bolsjevikane sitt program i Russland, men den ideologiske leiaren i Spartakusforbundet, Rosa Luxemburg, stod i røynda for ein annan og meir demokratisk sosialisme enn Vladimir Lenin gjorde. Mellom anna slo ho fast i "Kva vil Spartakusforbundet?" at dei berre ville overta regjeringsmakta om det var den klåre og utvitydige viljen til folkefleirtalet. 

Den 30. desember 1918 blei Det tyske kommunistpartiet (KPD) skipa, sjølv om Rosa Luxemburg rådde frå. I januar 1919 kom det til oppstand i Berlin, med kommunistar i brodden. Rosa Luxemburg var usamd i oppstanden, men blei likevel arrestert og drepen. Det same blei dei to andre fremste leiarane i KPD, Karl Liebknecht og Leo Jogiches. Men i fleire år framover var arven etter Spartakusforbundet og Rosa Luxemburg ein viktig faktor på den tyske venstresida, delvis innanfor KPD før dette partiet blei heilt dominert av stalinistar, og delvis utanfor. Om ikkje Rosa Luxemburg hadde blitt drepen, er det grunn til å tru at ho hadde komme til å spele ei viktig rolle i internasjonal sosialisme i åra som følgde.

Bakgrunnsstoff 
 On the Spartacus Programme av Rosa Luxemburg

Tidlegare tyske politiske parti
Sosialistiske parti 
Kommunistiske parti 
Skipingar i 1915
Demokratisk sosialisme

Demokratisk sosialisme er ei nemning som vert nytta av sosialistar både innanfor den kommunistiske og sosialdemokratiske tradisjonen. Revolusjonære sosialistar nyttar omgrepet for å understreka avstand til den totalitære tradisjonen innan kommunismen, medan sosialdemokratar brukar det for å ta avstand frå både den revolusjonære sosialismen og dei tradisjonelt sosialdemokratiske partia sin overgang til ein meir nyliberal politikk.

Dei tidlegare kommunistiske regima, som til dømes Sovjetunionen, hadde sosialistiske element som planøkonomi og samfunnsmessig eigarskap til produksjonsmidla. I byrjinga hadde dei òg arbeidarråd (sovjet), som skulle vera folket sine fritt valde organ og dermed innebera demokratisk styring over staten. Men sovjeta mista makta og ein fekk eit byråkratisk statsapparat leidd av ein liten elite i eittpartistaten. Uttrykket demokratisk sosialisme er uttrykk for eit ynske om eit sosialistisk samfunn der ein ikkje får denne utviklinga, som ein òg har sett i andre forsøk på sosialisme i Asia og Aust-Europa.

Demokratisk sosialisme har historisk ofte vore synonymt med sosialdemokrati, i den opphavlege tydinga der sosialdemokratane stod for ei gradvis omdanning til sosialismen gjennom parlamentarisk arbeid og reformer. Men også meir radikale og jamvel revolusjonære sosialistar brukar omgrepet. Dei norske revolusjonære organisasjonane Raud Ungdom og Sosialistisk Ungdom brukar dette omgrepet i dag. Samstundes unngår desse organisasjonane stort sett å bruka omgrep som marxisme-leninisme og maoisme.

Til stortingsvalet i 1973 registrerte ei utbrytargruppe frå Det norske Arbeidarparti eit parti med namnet Demokratiske sosialister - AIK. Partiet stilte til val gjennom Sosialistisk Valforbund. Leiaren for partiet var Berit Ås. Partiet gjekk i 1975 inn i Sosialistisk Venstreparti.

I våre dagar er det somme som reknar demokratisk sosialisme som noko anna og meir radikalt enn det dei gamle sosialdemokratiske partia står for no, altså som synonymt med venstresosialisme. Likevel reknar til dømes AUF seg å høyre til den demokratiske sosialismen.

Kjelde 
Mellom anna den engelskspråklege wikipediaen, artikkelen Democratic Socialism

Fotnotar 

Sosialisme
Sosialdemokrati
Økonomiske ideologiar
Politisk kultur
Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands

Det Uavhengige Sosialdemokratiske partiet i Tyskland, Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands (USPD), blei skipa i 1917 av krigsmotstandarar i Det tyske sosialdemokratiske partiet SPD. Leiaren for det nye partiet blei Hugo Haase.

USPD samla alle motstandarane av SPD-leiinga si støtte til den tyske krigføringa under første verdskrigen, folk som Eduard Bernstein, Karl Kautsky, Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg. Folk med til dels svært ulike standpunkt i andre spørsmål, men altså samde om ei prinsipiell avvising av støtte til krigføringa.

Venstrefløya av USPD var Spartakusforbundet, med Liebknecht og Luxemburg i brodden. På slutten av 1918 braut Spartakusforbundet med USPD, og skipa Det tyske kommunistpartiet, mot Luxemburgs vilje.

USPD sat saman med SPD i ei provisorisk regjering etter den tyske novemberrevolusjonen i 1918, men USPD trekte seg snart ut da det blei klart at SPD ikkje hadde tenkt å føre revolusjonen vidare over i ein sosialistisk fase. Samtidig var USPD ikkje samd med kommunistane, som i januar 1919 gjorde forsøk på ein oppreist i Berlin, noko som kosta både Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg livet. 

USPD gjekk inn for eit kompromiss og ein kombinasjon mellom eit parlamentarisk system og eit arbeidarrådssystem, og fekk stor oppslutning ved valet i juni 1920 som venstresosialistisk parti, med om lag 5 millionar røyster mot SPD sine 5,6 millionar og KPD sine 440.000. Men styrken til partiet skulle også vise seg å vere svakheita deira, nemleg mellomposisjonen mellom ein parlamentarisk og ein revolusjonær politisk kurs. I datidas Tyskland skulle det vise seg vanskeleg i lengda å halde ein slik kurs. I desember 1920 blei partiet kløyvd, da fleirtalet på landsmøtet deira gjekk inn for sameining med KPD. Dei fleste i rest-USPD gjekk inn att i SPD i slutten av 1922. Om lag ein tredel av USPD-medlemmene gjekk med KPD, ein tredel gjekk tilbake til SPD, og ein tredel "forsvann" frå politikken.

Kjelder 
Hovudsakleg E. H. Carr: The Bolshevik Revolution, bind 3, Penguin Books, 1977, ISBN 0 14 02.0751 1, og artikkelen på den tyskspråklege wikipediaen.

Tidlegare tyske politiske parti
Sosialdemokratiske parti
Sosialistiske parti
Skipingar i 1917
Nedleggingar i 1931
Olof Lagercrantz

Olof Lagercrantz () var ein svensk forfattar, kritikar, litteraturvitar (fil dr 1951) og publisist (sjefsredaktør for Dagens Nyheter 1960-75). Far til Marika Lagercrantz, morbror til Lars Lönnroth og Johan Lönnroth.

Saman med William Heinesen delte han Nordisk Råds litteraturpris i 1965. Lagercrantz fekk prisen for boka Från helvetet til paradiset.

Lagercrantz, Olof
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Kapitalisme

Kapitalisme har fleire ulike tydingar. Som eit økonomisk system, baserer kapitalisme seg på privat eigarskap og staten sitt vern over dette. Ein kapitalist er ein som har kapital. Denne kapitalen kan til dømes investerast i råvarer og arbeidskraft. Kapitalisten vil sitje att med produktet og profitten etter salet av produktet. Slik vi kjenner den, har kapitalismen vakse ut av det tidlegare merkantilistiske økonomiske systemet i Europa i tidleg moderne tid.

Vi kan også sjå på kapitalisme som ein økonomisk teori og eit politisk program. Vi vil då finne ei rekkje ulike tydingar og ideologiske leirar. Til dømes var kapitalismen, i følgje Marx, borgarskapet sin naturlege ideologi. Omveltinga av dette kapitalistiske systemet til fordel for kollektivt eigarskap av produksjonsmidla står sentralt i den kommunistiske ideologien. For tilhengjarar av klassisk liberal økonomi, er kapitalisme grunnleggjande positivt. Etter deira definisjon er frihandel ein sentral del av kapitalismen. Dette inneber at ein skal fjerne statleg regulering av handel og eigedom.

 
Økonomiske system
Økonomiske ideologiar
Økonomi
Ideologiar
Samfunnsfilosofi
Nasjonaløkonomi
Per Olof Sundman

Per Olof Sundman () var ein svensk forfattar og politikar (Centerpartiet).

Sundman kom frå Vaxholm. Han debuterte med novellsamlinga Jägarna (1957) og fekk på 1960-talet - også internasjonalt - mykje merksemd som prosaist gjennom romanar som Skytten (1960), Expeditionen (1962) og Ingenjör Andrées luftfärd (1967). Den sistnemnde boka fekk han Nordisk Råds litteraturpris for i 1968, og boka vart filmatisert av Jan Troell i 1982 med Max von Sydow og Sverre Anker Ousdal i leiande rollar.  

Miljøa i forteljingane til Sundman er ofte prega av det jämtlandske landskapet der han hadde busett seg. Forteljarteknikken hans, med eit stramt, tilbakehaldande, presist språk har vorte jamført med Ernest Hemingway og islendingsogene (Sundmans roman Berättelsen om Såm (1977) byggjer elles på ei islandsk soge frå 900-talet, Soga om Ravnkjell Frøysgode), og er klart i slekt med stilen i den franske nyromanen.

I ungdommen var Sundman medlem i det nazistiske Nordisk Ungdom, noko som ikkje vart offentleg kjend før etter Sundmans død og då gav opphav til ein omfattande debatt. Sundman hadde helde sitt tidlegare, omfattande og audmjuke, engasjement i den nazistiske rørsla hemmeleg for ållmenta i etterkrigstida, og lukkast verte ein politikar med stor innverknad i Centerpartiet. Han var riksdagsrepresentant for dette partiet 1969-79. Om Sundmans relasjon til nazismen og om korleis han seinare tagde om bakgrunnen sin skriv journalisten Per Svensson i si bok Frostviken (Bonniers, 1998). 

Også visse motiv og andre drag i Sundmans forfattarskap, mellom anna søkinga som motiv, sentralt i hans verk, like som hans attendevendande interesse for ulækte sår i samfunnet, mellom anna i form av uoppklarte brotsverk, har i etterhand ofte vorte omtolka biografisk med tilvising til Sundmans bakgrunn.

Sundman dreiv også ei hotellkjede. Han var vidare medlem av Svenska Akademien 1975-1992, stol 6.

Bibliografi 
 1957 Jägarna, novellesamling (Norstedt, Stockholm)
 1958 Undersökningen (Norstedt, Stockholm)
 1960 Skytten (Norstedt, Stockholm)
 1961 Levande fjällbygd (Holmens bruk, Norrköping)
 1962 Expeditionen (Norstedt, Stockholm)
På norsk:
1966 Ekspedisjonen, omsett av Jan Brodal (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1963 Sökarna : nio berättelser (Norstedt, Stockholm)
 1965 Två dagar, två nätter (Norstedt, Stockholm)
 1967 Trumslagaren (Norstedt, Stockholm)
 1967 Ingenjör Andrées luftfärd (Norstedt, Stockholm)
På norsk:
1968 Ingeniør Andrées luftferd, omsett av Jo Ørjasæter (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1968 Ingen fruktan, inget hopp : ett collage kring S. A. Andrée, hans följeslagare och hans polarexpedition (Bonniers, Stockholm)
 1973 Lofoten, sommar (Norstedt, Stockholm)
På norsk:
1974 Lofoten, sommer, omsett av Jo Ørjasæter (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo]
 1977 Berättelsen om Såm (Norstedt, Stockholm)
På norsk:
1977 Historien om Såm, omsett av Einar Schøning (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1982 Ishav : isbrytaren H.M.S. Ymers färd i polarhavet sommaren 1980 (Norstedt, Stockholm)

Kjelder 

Svenske forfattarar
Medlemmar av Svenska Akademien
Svenske riksdagsrepresentantar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris