alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Proskripsjon

Ein proskripsjon (or latin «kunngjere med oppslag») er ei kunngjering om at nokon er lyst fredlaus. Ordet blir særleg nytta om tilhøve i det antikke Romarriket. Den romerske diktatoren Sulla utførte proskripsjonar i 82 f.Kr. og dei etterfylgjande åra ved å setje opp lister over fredlause som alle stod fritt til å drepe. Dei som tok livet av ein proskribert person fekk løn for gjerninga, og eigedomane til den drepne tilkom staten. Proskripsjonen vart teke opp att under triumviratet av Antonius, Lepidus og Octavian i 43 f.Kr., og sytte for at 300 senatorar (mellom dei Cicero) vart drepne.

Kjelder 

Roma i antikken
Ord og uttrykk
Biletrøyr

Biletrøyr eller bilderøyr er eit katodestrålerøyr i fjernsynsapparat som gjer spenningsvariasjonar om til variasjonar i lysintensitet, slik at dei elektriske impulsane blir omgjorde til bilete.

Kjelder 

Film- og videoteknikk
Forbrukarelektronikk
Vakuumrøyr
Doping i idrett

Doping i idrett er bruk av stoff (ofte kalla dopingmiddel) som kan fremja idrettsprestasjonane til ein utøvar.

Historie
Testosteron, eit anabolt-androgent steroid som ofte vert kalla eit anabolt steroid, vart nytta av vektløftarar frå Sovjetunionen frå 1950-talet som del av eit statleg program. 
John Ziegler, som var lækjar for det USA-amerikanske vektløftarlaget, fekk høyra om teknikken, og prøvde ut små dosar testosteron på seg sjølve, den amerikanske trenaren deira og to utøvarar.
Alle la på seg vekt og auka styrken meir enn noko anna treningsprogram, men hadde også bieffektar. På leit etter eit middel utan bieffektar fann Ziegler fram til det anabole steroidet metandrostenolon (Dianabol, DBOL), laga av Ciba Specialty Chemicals.
Dette var «det første av de store ASS-preparatene innen idretten», men skulle også visa seg å ha biverknader.

Dei første dopingtestane skjedde i 1966. I 1967 kom IOC sine første lister over forbodne (prestasjonsfremjande) stoff.
I samband med OL i Mexico i 1968 blei det nedlagt dopingforbod som galdt heile verda.

Bloddoping tok til seint på 1960-talet.

Det vart funne steroid frå gruppa anabolt-androgent steroid (AAS) i dopingtestar i 1976.

I 2000 påviste ein bruk av «kunstig EPO», ei form for bloddoping. Eit såkalla designer-steroid, norboleton, vart funne i urinprøva til ein utøvar for første gong i 2002.

I 2003 tok antidopingbyrået WADA over dopinglista til IOC, og vart den øvste styresmakta i antidoping-arbeidet.

Steroidet THG, fullt namn tetrahydrogestrinon, vart første gongen funne i ei dopingprøve utanom tevling i 2003.

I 2010 vart det gjort ein positiv dopingtest for veksthormon.

I desember 2012 var GW1516, ein metabolsk modulator, påvist i ein positiv dopingtest under Vuelta Ciclista a Costa Rica. Tre av dei costaricanske syklistar fekk utestenginger i 3 år, og ein fekk utestenging i 12 år fordi han hadde ein tidlegare dopingdom.

Metodar
Bloddoping
Gendoping

Noreg
Norges Idrettsforbund starta sitt første anti-dopingprogram i 1976. Den første utøvaren vart teken for doping i Noreg i 1977.

Stortinget vedtok (1992) ei dopinglov som gjorde at produksjon, innførsel og salg av mellom anna AAS, vart rekna som narkotika-kriminalitet.

Antidoping Norge vart danna i 2003.

Notable avsløringar

Sommar-OL 1968 var den fyrste gangen en OL-utøvar vart diskvalifisert for doping; Dopingprøva i samband med skyting i moderne femkamp, viste alkoholen etanol.

I Dopingsakene frå Lahti-VM i 2001 vart hydroksyetyl-stive (HES) - ein antikoagulant (blodfortynnar) nytta. Stoffet kan nyttast til å kamuflera EPO-doping.
 Fuentes-dopingsaka
Skandalen knytt til Biogenesis-klinikken (Biogenesis baseball scandal)
Dopingsaker tilknytte Tour de France

Sjå òg
Boka L.A. Confidentiel
Dopingmiddel
Steroid
Doping i baseball
Stoff på forbodslista til antidoping-byrået WADA

Kjelder 

Idrett
Doping
Main Theme

«Main Theme» er ein instrumental av det engelske bandet Pink Floyd på det tredje albumet deira More. Sporet vert spelt i byrjinga av filmen, då Stefan ventar på at nokon skal plukke han opp langs vegen til Paris.

Struktur
Sporet byrjar med ein panorerande gong som varer som ein dronande lyd gjennom heile stykket. Etter eit halvt minutt kjem eit Farfisaorgel inn med ein modal akkordprogresjon som tonar ut ved 1:12 då trommer og bass byrjar. Bassen liknar på, men er meir langsam enn opninga på «Let There Be More Light». Orgelet vert spelt gjennom ein wah-wah-pedal (1:20) og spelar ein progresjon av bakgrunnstonar over tromme- og basslinja, medan eit uhandsama orgel spelar hovudmelodien (2:10). Ein slidegitar kjem inn midt i stykket.

Andre versjonar 
Songen vart spelt i 1977 av den franske gruppa Rosebud i ein electro-funky stil. Denne finst på albumet Discoballs blant andre songar av Pink Floyd.

Medverkande
 Roger Waters – bassgitar, gong
 Richard Wright – Farfisaorgel
 David Gilmour – slidegitar
 Nick Mason – trommer, perkusjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Main Theme» frå ,  den 14. juni 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Pink Floyd-songar
Songar frå 1969
Instrumentalar frå 1960-åra
Songar skrivne av David Gilmour
Songar skrivne av Nick Mason
Songar skrivne av Richard Wright
Songar skrivne av Roger Waters
Songar produserte av David Gilmour
Songar produserte av Roger Waters
Songar produserte av Richard Wright
Songar produserte av Nick Mason
Thor Tjøntveit

Thor Kristen Tjøntveit ()) var ein norsk-amerikansk forretningsmann og flygar.

Tjøntveit voks opp på Hesthagen i Grimstad.
Etter å ha teke flysertifikat flaug han først for Widerøe før han emigrerte til USA i 1961 og verka som flygar i Alaska. Han vart amerikansk statsborgar i 1967. 
I 1967 kræsja han i Yukon og var sakna i ti dagar før han var funnen. Han vart også den første personen til å flyga over både Nordpolen og Sørpolen på same fed.

Attende i Noreg etablerte han charterselskapet Trans Polar i 1971. Han opererte med innleidde fly frå Aer Lingus og gjekk konkurs etter berre ni månader. Trans Polar-konkursen var ei tid den største i Noreg, med 33 millionar kroner i utestående fordringar.
Tjøntveit var sikta for svindel, men frikjend.

I 1972 etablerte han eit nytt flyselskap, Norwegian Overseas Airways, men fekk ikkje driftsløyve og flytte selskapet til Bangladesh.
I 1987 vart Tjønveit dømt for grovt bedrageri mot eit forsikringsselskap. I 2003 var han sikta for momssvindel, men flykta frå landet. Då han vende tilbake i 2005 vart han dømt til fengsel i  fem år og seks månader, og mista retten til å driva forretningsverksemd. Han sat i fengsel til 2012, og døydde i 2017.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Thor Tjøntveit» frå ,  den 15. juni 2019.  
 

Denne artikkelen bygger på «Thor Tjøntveit» frå ,  den 25. juni 2019.

Bakgrunnsstoff
 Tjøntveit-saken ved NRK.no

Folk frå Grimstad
Norske flygarar
Norske forretningsfolk
Norske brotsfolk
Biladi, Biladi, Biladi

«Biladi, Biladi, Biladi» ('Mitt heimland, mitt heimland, mitt heimland') har vore nasjonalsong for Egypt sidan 1979.
Teksten blei skriven av Mohamed Younis al-Qady og Sayed Darwish skreiv musikken. Refrenget var inspirert av ein av dei mest kjende talane til ein av leiarane for nasjonalistrørsla i landet, Mustafa Kamel.

Tekst

Omsetjing til engelsk
Refreng:
My homeland, my homeland, my homeland
You have my love and my heart.
My homeland, my homeland, my homeland
You have my love and my heart.

I
Egypt! O mother of all countries,
You are my hope and my ambition,
And above all people,
Your Nile has countless graces!

Refreng

II
Egypt! Most precious gem,
A blaze on the brow of eternity!
O my homeland, be for ever free,
Safe from every enemy!

Refreng

III
Egypt, noble are thy children.
Loyal, and guardians of the reins.
Be we at war or peace
We will sacrifice ourselves for you, my country.

Refreng

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bilady, Bilady, Bilady» frå ,  den 15. juni 2019.  
 

Nasjonalsongar
Songar om Egypt
Egyptiske nasjonalsymbol
Jon Tvedte

Jon Tvedte () var ein norsk flygar og offiser. Han gav òg ut tre bøkar om flyging.

Liv

Tvedte  vart utdanna flygar i Hærens Flyvåpen i 1935. I 1940 var han elev ved Krigsskolen, og deltok i kampane i Noreg, men vart hardt skadd i eit tysk  bombeangrep mot flyplassen på Setnesmoen. Han kom seg etterkvart til Little Norway i Canada, der han vart instruktør for dei norske flyelevane. Seinare kom han til 332 skvadron der han etter kvart vart skvadronsjef.

Etter krigen heldt fram Tvedte i Luftforsvaret, og var blant anna stasjonsjef på Bardufoss flystasjon.  Han forlét Luftforsvaret i 1961. Han var då oberstløytnant.

Prisar og utmerkingar 
For innsatsen sin under andre verdskrigen vart Tvedte tildelt blant anna St. Olavsmedaljen med eikegrein og Distinguished Flying Cross.

Bibliografi 

 Opp med Spitfire, 1946
 Verden får vinger, 1948
 Flyvningen–det moderne eventyr 1958

Referansar

Kjelder 

 Nekrolog Aftenposten 7. februar 1970
 Luftforsvarets historie, band 2
 Hærens og marinens flyvåpen 1912 - 1945

St. Olavsmedaljen med eikegrein
Norske sakprosaforfattarar
Norske flygarar
Norske flygarar frå andre verdskrigen
Det egyptiske riksvåpenet

Det egyptiske riksvåpenet er danna av eit skjold med raude, sølv og svarte loddrette felt halde av ei gyllen ørn.  Ho held også eit devisband der det står جمهورية مصر العربية (Gumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah), som tyder 'Arabarrepubliken Egypt'.

Ørna er kjend som  Saladins ørn og står for arabisk eining.

Skjoldfargane finn ein også i det arabiske flagget, men då i vassrette felt.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Egypts riksvåpen» frå  og «Egyptens statsvapen» frå ,  den 15. juni 2019.

Bakgrunnsstoff

Riksvåpen
Egypt
Cukalat

Cukalat er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Ura Vajgurore.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Cukalat 3 045 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Cukalat ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Donofrosë
Slanicë
Cukalat
Allambres
Krotinë
Çetë

Referansar 

Busetnader i regionen Berat
Kommunaleiningar i regionen Berat
Tidlegare kommunar i regionen Berat
Kuçovë

Kuçovë er ein by og ein kommune i regionen Berat i Albania. Kommunen ligg sentralt i den sørlege delen av landet og grensar i nord til regionen Elbasan.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Kuçovë vart slått saman med landkommunane Kozare, Perondi og Lumas. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Kuçovë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen Kuçovë 12 654 innbyggjarar, medan dei fire kommunane som i dag utgjer storkommunen Kuçovë, til saman hadde 31 262 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Kuçovë ein del av distriktet Kuçovë saman med landkommunane Kozare og Perondi, medan landkommunen Lumas høyrde til distriktet Berat. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Kuçovë.

Referansar 

Byar i Albania
Kommunar i Albania
Regionen Berat
Busetnader i regionen Berat
Kommunaleiningar i regionen Berat
Kozare

Kozare er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Kuçovë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Kozare 5 622 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Kozare ein del av distriktet Kuçovë. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Havalehas
Kozare
Feras Kozare
Salcë Kozare
Vlashuk
Demollarë
Fier Mimar
Zdravë
Gegë
Drizë
Frashër

Referansar 

Busetnader i regionen Berat
Kommunaleiningar i regionen Berat
Tidlegare kommunar i regionen Berat
Perondi

Perondi er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Kuçovë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Perondi 9 005 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Perondi ein del av distriktet Kuçovë. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Perondi
Magjatë
Tapi
Goraj
Velagosht
Rreth Tapi
Polovinë

Referansar 

Busetnader i regionen Berat
Kommunaleiningar i regionen Berat
Tidlegare kommunar i regionen Berat
Grogram

Grogram er eit engelsk omgrep for eit grovt stoff av blanda materiale, som silke, mohair og ull. Ein kunne gjera stoffet stivar med silkelim.
Grogram var mykje brukt til klede som jakkar fram til slutten av 1800-talet.
Den britiske admiralen Edward Vernon er kjend for å ha brukt ein frakk av grogram, og hadde derfor tilnamnet «Old Grog».

Ordet «grogram» er avleidd av fransk gros grain, 'grov struktur'. Namnet på stofftypen grosgrain har ei liknande avleiing, men dette viser i dag som regel til sterke vovne band.

Kjelder

Vovne stoff
Engelske ord og uttrykk
Abel Antón

Abel Antón Rodrigo () er ein spansk tidlegare langdistanseløpar frå Ojoel i Soria-provinsen. Han vart europameister på 10 000 meter i 1994 og verdsmeister i maratonløping i både 1997 og 1999.

Aktiv
Antón deltok i dei store internasjonale meisterskapane frå 1987. I åra fram til 1993 lukkast han ikkje å blande seg inn i medaljestriden, ein åttandeplass på 5 000 meter under Sommar-OL 1992 var hans fremste prestasjon. Best i denne perioden gjorde han det i innandørs-EM 1990, der han på 3 000 meter vart andremann etter Dieter Baumann frå Tyskland.

I europameisterskapen 1994 deltok Antón fyrst på 10 000 meter, eit løp som gjekk i avventande fart. Åtte løparar var med i sluttspurten om medaljane, ein spurt Antón vann på personleg rekord 28.06,0 framom belgiaren Vincent Rousseau og tyskaren Stéphane Franke. Også 5 000-meteren ei veke seinare enda i ein hæseblæsande spurt, der Antón med 13.38,0 vart nummer tre etter Dieter Baumann (13.36,93) og briten Robert Denmark. Året etter forbetra Antón bestetida si på 10 000 meter til 27.51,3 i kvalfiseringa under Friidretts-VM, men kom likevel ikkje med i finalefeltet.

Frå 1996 satsa Antón på maratonløping, og vann Berlin maraton det året på tida 2.09.15. Året etter sigra han i Seoul maraton. Under verdsmeisterskapen 1997 i Aten vann han gullmedaljen i maraton, etter å ha slite seg laus frå tittelforsvararen Martín Fiz. I mål skilde det fem sekundar mellom dei to spanjolane. Sommaren 1998 sprang Antón inn til triumf i London maraton på personleg bestetid 2.07.57. I 1999 vart han tredjemann i London, før han forsvarte VM-tittelen i maraton på spansk heimegrunn i Sevilla.

Han la opp i 2001.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1987 i Roma: Nr 14 på 5 000 m – 13.43,5
OL 1988 i Seoul: Utslått i semifinalane på 5 000 m (13.39,1=nr 22)
VM 1991 i Tokyo: Nr 11 på 5 000 m – 13.39,0
OL 1992 i Barcelona: Nr 8 på 5 000 m – 13.27,8
VM 1993 i Stuttgart: Nr 11 på 5 000 m – 13.40,2
EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje på 10 000 m – 28.06,0 og bronsemedalje på 5 000 m – 13.38,0
VM 1995 i Göteborg: Utslått på 10 000 m (27.51,3=nr 18)
OL 1996 i Atlanta: Nr 13 på 10 000 m – 28.29,3
VM 1997 i Aten: Gullmedalje i maraton – 2.13,16, framom Martín Fiz (2.13.21)
VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje i maraton – 2.13,16, framom Vincenzo Modica (2.14.03)
OL 2000 i Sydney: Nr 53 i maraton – 2.24.04

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Abel Antón» frå ,  den 16. juni 2019.  
 

Kappgjengarar
Spanske friidrettsutøvarar
Langdistanseløparar
Gezahegne Abera

Gezahegne Abera () er ein tidlegare langdistanseløpar frå Arsi-provinsen i Etiopia som i 2000 vart olympisk meister og i 2001 verdsmeister i maratonløping.

I 1999 vart Abera nummer 11 i VM i Sevilla, før han sprang inn til siger i Fukuoka maraton i Japan, ei maratontevling han også vann i 2001 og 2002. Våren 2000 enda Abera på andreplassen i Boston maraton. Hausten 2000 tok han teten i det olympiske maratonløpet etter 39 km, derifrå og inn til mål auka han leiinga til 20 sekundar mot Erick Wainaina frå Kenya som fekk sølv. Året etter kneip Abera gullmedaljen i maratonløpet ved verdsmeisterskapen i Edmonton i Canada, eitt einaste sekund framom Simon Biwott frå Kenya. I 2003 triumferte Abera i London maraton på tida 2.07.56.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1999 i Sevilla: Nr 11 – 2.16.42
OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 2.10.12, framom Erick Wainaina (2.10.31)
VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 2.12.42, framom Simon Biwott (2.12.43)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gezahegne Abera» frå ,  den 16. juni 2019.  
 

Etiopiske langdistanseløparar
Olympiske meistrar for Etiopia
Verdsmeistrar i friidrett
Lumas

Lumas er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Kuçovë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Lumas 3 981 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Lumas ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Lumas
Luzaj
Pëllumbas
Katundas
Zelevizhdë
Belesovë
Mëndrak
Sheqës
Bardhaj
Pashtraj
Vodëz
Krekëz
Koritëz

Referansar 

Busetnader i regionen Berat
Kommunaleiningar i regionen Berat
Tidlegare kommunar i regionen Berat
Hof bei Salzburg

Hof bei Salzburg er ein kommune i Salzburg-Umgebung i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 19,6 km² og i kring 3 600 ibuarar. Landsbyen Hof ligg 739 meter over havet, ei 12 km aust om byen Salzburg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hof bei Salzburg» frå ,  den 16. juni 2019.  
 

Kommunar i delstaten Salzburg
Grosgrain

Grosgrain er eit tjukt, sterkt stoff med ein ribba overflate. 
Det er ein tett vevnad i lerretsbinding med ribber danna på tvers av stoffet av di innslaget er tyngre enn renninga. 
Ordet «grosgrain» kjem frå fransk gros grain, 'grov struktur'.

Grosgrain blir typisk laga med renning av silke eller kunststoff som rayon.
Til innslag kan ein bruka same type stoff eller eit anna, som bomull. Ein kan også laga heile stoffet i bomull.

Stoffet blir ofte laga i smale band, men kan også vera breiare. Det blir mykje brukt som hatteband, men kan også brukast til slips, kanting og dekorasjon.

Galleri

Sjå òg
Grogram

Kjelder 

Vovne stoff
Franske ord og uttrykk
Kvinesdal Idrettslag

Kvinesdal Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande i Kvinesdal i Vest-Agder. Idrettslaget vart skipa 23. november 1933 og er aktivt med i fotball og friidrett. Kvinesdal IL spelar i mørkeblå drakter med kvite bukser.

Mellom Kvinesdal IL sine fremste utøvarar har funnest sprintaren Astrid Åmot, langdistanseløparen Tor Tjørhom, tresteghopparen Oddvin Moland og høgdehopparen Magnus Glendrange, alle saman medaljevinnarar i norske meisterskap i friidrett.

Kjelder
heimeside

Idrettslag i Agder
Kvinesdal kommune
Abildsø Idrettslag

Abildsø Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Abildsø i Oslo. Idrettslaget vart skipa 3. september 1931 og knytte seg til Arbeidernes Idrettsforbund.

Abildsø IL er i dag ein rein fotballklubb. Tidlegare var laget òg med i idrettsgreiner som bandy, friidrett, handball, ski og sykling.

Kjelder
heimeside 

Idrettslag i Oslo
Skrapar

Skrapar er ein kommune i regionen Berat i Albania. Kommunen ligg sentralt i den sørlege delen av landet og grensar i nord til regionen Elbasan, i aust til regionen Korçë og i sør til regionen Gjirokastër.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Çorovodë vart slått saman med landkommunane Qendër Skrapar, Bogovë, Vëndreshë, Çepan, Potom, Leshnjë, Gjerbës og Zhepë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Çorovodë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde dei ni kommunane som i dag utgjer storkommunen Skrapar, til saman 12 403 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Skrapar.

Referansar 

Kommunar i Albania
Regionen Berat
Kolluvium

Kolluvium er ei nemning på lause avsettingar i fotsoner av bratte fjellskråningar eller under fjellskrenter.  Det er hovudsakleg erosjon og tyngdekraftprosessar som akkumulerer materiale inn i slike deponi. Danning av eit kolluvium skjer langsamt og over tid det kan det få ei utforming som kolluvial vifte eller kolluvial kjegle. Kolluviale skråningar er ei anna nemning for plassering av kolluvium.

Kjelder
Colluvium and colluvial systems'' Forskingsområde i basseng- og reservoarstudium, Universitetet i Bergen. Henta 16. juni 2019
Referansar 

Sedimentologi
Geologi
Jursjensk

Jursjensk (kinesisk: 女真語; pinyin: Nǚzhēn Yǔ) var det tungusiske språket til jursjenarane i det austlege Mandsjuria. Frå 1115 til 1234 regjerte dei i form av Jindynastiet i det nordaustlege Kina. Jursjensk er forgjengaren til mandsjuisk. I 1635 døypte keisar Huang Taiji det jursjenske folket og språket om til «mandsjuisk».

Litteratur 

 Herbert Franke, Denis Twitchett, Alien Regimes and Border States, 907–1368. The Cambridge History of China, vol 6. Cambridge University Press, 1994. ISBN 0-521-24331-9. Partial text on Google Books
 Wilhelm Grube, Die Sprache und Schrift der Jučen. Leipzig: Otto Harrassowitz, 1896. 
 Daniel Kane, The Sino-Jurchen Vocabulary of the Bureau of Interpreters. (Uralic and Altaic Series, Vol. 153). Indiana University, Research Institute for Inner Asian Studies. Bloomington, Indiana, 1989. ISBN 0-933070-23-3.
 Gisaburo N. Kiyose, A Study of the Jurchen Language and Script: Reconstruction and Decipherment. Kyoto: Horitsubunka-sha, 1977. ISBN 4-589-00794-0.

Tungusiske språk
Einskildspråk
Attalea maripa

Attalea maripa, også kjend som maripapalme, er ein palme frå tropisk Sør-Amerika og Trinidad og Tobago. Treet kan bli opptil 35 meter og kan ha blad på opptil 10–12 meter. Det har ei gul frukt som kan etast. Ein kan også vinna ut planteolje frå fruktkjøtet og frøkjerna.

Skildring
Attalea maripa er ein stor palme som når ei høgd på 3,5–20 meter. Stammane kan ha ein diameter oå mellom 20 og 33 cm, men kan bli opptil 100 cm. Trea har 10-22 blad med lange bladstilkar.  Fruktene er store og brune eller gule med ei lengd på 5–6,5 cm. Kvar frukt har 2–3 frø som er  4–6 cm lange og har ein diameter på 2,5–3 cm.  Eit tre kan ha 1-4 fruktstandar som kan omfatta fleire hundre til over 2000 frukter.

Bruk
Huaoraniar frå Oriente i Ecuador et fruktjøtet (mesokarpen) og bruker bladstilk og bladaksar til å laga blåserøyrpiler og sovematter, bladstilkar til faklar, blada til opptenning og stammane til ved. I tillegg til å bruka palmen til mat bruker kayapófolk frå Brasil han som ei saltkjelde, og verdset han fordi han tiltrekk seg ville dyr. Blada blir også brukt til taktekking.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Attalea maripa» frå ,  den 16. juni 2019.  
 

Palmefamilien
Oljepalmar
Tre i Amazonas
Tre i Fransk Guiana
Tre i Brasil
Tre i Peru
Tre i Trinidad og Tobago
Qendër Skrapar

Qendër Skrapar er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Skrapar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Qendër Skrapar 2 545 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Qendër Skrapar ein del av distriktet Skrapar. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Zogas
Kalanjas
Dhores
Veseshtë
Polenë
Osojë
Grepckë
Liqeth
Rehovicë
Orizaj
Cerovë
Veleshnjë
Nishicë
Sharovë
Çerenisht
Buzuq
Munushtir
Radësh
Koritë
Mollas
Gradec
Vërzhezhë
Slatinjë
Strorë

Referansar 

Busetnader i regionen Berat
Kommunaleiningar i regionen Berat
Tidlegare kommunar i regionen Berat
Paramillo-massivet

Paramillo-massivet er ei fjellkjede i den tropiske delen av Andes. Det ligg i nordenden av Cordillera Occidental (Vestandesfjella) i Colombia. Den høgaste toppen i kjeda er Cerro Paramillo på 3730 moh.

Paramillo nasjonalpark
Mykje av området ligg innanfor  Paramillo nasjonalpark (Parque nacional natural Paramillo), som går frå massivet til låglanda ved Det karibiske havet. Økosystema i massivet er typiske for Tropiske Andes, og omfattar páramo og fjellskog. 

Dette er ein av to regionar der den truga fuglen paramillotapakulo (Scytalopus canus) lever.

Eit pattedyr som finst her er den sårbare brillebjørnen (Tremarctos ornatus).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Paramillo Massif» frå ,  den 17. juni 2019.  
 

Fjell i Colombia
Nasjonalparkar i Colombia