alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kyrkoherde

Kyrkoherde er ei stilling som arbeidsleiande prest i den Svenska kyrkan. Stillinga tilsvarer på mange måtar stillinga som prost i Den norske kyrkja, men det geografiske arbeidsområdet er mindre, slik at tittelen kanskje best bør omsetjst med sokneprest. Stillinga er dessutan tillagt nokre av dei oppgåvene kyrkjeverja har i Den norske kyrkja.

Tenesteområdet til kyrkoherden kallast pastorat, som tilsvarar prestegjeld i Noreg. I pastorat som har fleire forsamlingar (kyrkjelydar) eller sokn, har kyrkoherden oftast teneste i den største forsamlinga, og det vil arbeide andre prestar i dei andre sokna. I eit domsokn har kyrkoherden tittelen domprost i Sverige som i Noreg.

Tittelen prost (etter latin prost honoris causa) er i den Svenska kyrkan ein heiderstittel som biskopen kan tildele prestar etter forteneste.

Krav til stillinga 
Teneste som kyrkoherde kan søkast av prest som har gjort teneste i minst tre år, er fylt 30 år og som er budd på å samarbeide med andre prestar av såvel kvinneleg og mannleg kjønn.

Ansvar 
Kyrkoherden er arbeidsleiar for personalet som direkte arbeider med kjerneverksemda i soknet, det vil seie å feire gudstenester, drive kristeleg undervisning, utøve diakoni og misjon. Slik sett tilsvarar delar av arbeidsområdet til kyrkoherden oppgåver som i Den norske kyrkja er lagt til kyrkjeverja. 

Kyrkoherden har eit samordnings- och tilsynsansvar for all verksemd i pastoratet (prestegjeldet), ikkje berre overfor eigen kyrkjelyd. Rekkjevidda av dette ansvaret er enno ikkje fullt ut avklart i den Svenska kyrkan.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kyrkoherde» frå ,  den 6. mai 2007.  
 

Kyrkjelege titlar
Svenska kyrkan
Dalarna

Dalarna er eit landskap nordvest i landsdelen Svealand i Sverige. Landskapet dekkjer det same området som Dalarnas län med nokre unnatak. Sokna Idre og Serna nord i landskapet høyrde til Noreg og var rekna som ein del av Østerdalen før Torstensonkrigen. I laupet av krigen vart sokna hærtekne av dalakarar og vart med Freden i Brömsebro i 1645 ein lut av Dalarna.

Administrasjon 
Lik dei andre svenske landskapa er ikkje landskapet Dalarna ei eiga administrativ eining. Landskapet utgjorde hovuddelen av det som i 1647 vart oppretta som Kopparbergs län. I 1998 bytte det namn till Dalarnas län. Grunnen til namnebytet var at skilnaden mellom landskap og län var ganske liten (landskapet 29 086 km² mot lenets 28 193 km²) og at det oppstod ei misoppfatning av at byen Kopparberg i Örebro län skulle ha gitt namn til lenet. Namnet Kopparbergs län kom i røynda av Stora Kopparberg, eit anna namn på Falu koppargruva. Dei største avvika mellom landskap og län er at nordre delen av Orsa finnmark høyrer til Gävleborgs län og at søre delen av Äppelbo finnmark høyrer til Värmlands län.

Historie 

Den eldste omtalen av Dalarna er frå Sverresoga der landskapet vert kalla Järnbäraland, og blir omtalt som eit heidensk land, høyrande under sveakongen sidan 1177. På 1500-talet flykta Gustav Vasa til Dalarna frå Christian II.

Kulturhistorisk inndeling 
Tradisjonelt og kulturhistorisk blir Dalarna delt inn i:

 Särna-Idre
 Övre Dalarna
 Dalabergslagen

Større byar 
 Avesta
 Borlänge
 Falun
 Ludvika
 Mora

Kjende personar frå Dalarna 
 Jussi Björling, operasongar
 Nils Karlsson, («Mora-Nisse»), langrennsløpar
 Björn Skifs, songar og skodespelar
 Gunde Svan, langrennsløpar
 Anders Zorn, kunstnar

Svensk geografi
Landskap i Sverige
Carl von Linné d.y.

Carl von Linné den yngre () var ein svensk naturforskar. Han var son til Carl von Linné og kona hans, Sara Elisabeth Moræa.  

Han gjekk i faren sine fotspor og blei professor i botanikk og medisin etter at Linné den eldre døydde i 1778. Carl von Linné den yngre var då berre 22 år.

Han døydde barnlaus etter å ha fått gulsott ved eit besøk i London.

Svenske botanikarar
Carl von Linné
Asnières-sur-Seine

Asnières-sur-Seine er ein kommune og by i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 7,9 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine. Med eit folketal på like over 80 000 fordelt på berre nesten 5 km² er dette ein av kommunane i Europa med størst folketettleik.

Namn 
Asnières-sur-Seine vart opphavleg berre kalla Asnières. Namnet Asnières vart først nedteikna på ein paveleg bulle i 1158 som Asnerias, frå mellomalderlatinsk asinaria, som tyder «eselfarm». Den dårlege jorda i Asnières, der det voks røsslyng i mellomalderen, vart sannsynlegvis berre rekna som godt nok til å avle opp esel.

15. februar 1968 vart namnet på kommunen offisielt Asnières-sur-Seine (tyder «Asnières ved Seine») for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med same namn.

Bakgrunnsstoff 

Hauts-de-Seine
Paris
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Nicolas Sarkozy

Nicolas Paul Stéphane Sárközy de Nagy-Bócsa, kjend som Nicolas Sarkozy, () er ein fransk politikar. Han er formann for det konservative partiet, Union pour un Mouvement Populaire (Unionen for ei folkerørsle), og var president i Frankrike frå 2007 til 15. mai 2012. Som president i Frankrike var han òg fransk samfyrste av Andorra, saman med Joan-Enric Vives i Sicília. Han er son av ungarske foreldre som høyrde til den ungarske lågadelen, og som flykta frå heimlandet i 1944 kort før det vart invadert av Sovjetunionen.

Sarkozy vart i januar 2007 vald til å representere regjeringspartiet UMP, i presidentvalet i april 2007. I fyrste valomgang fekk han flest røyster, og gjekk vidare til andre valomgang. Der stod kampen mellom han og den sosialistiske kandidaten Ségolène Royal, og han vart utropt til vinnar 6. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Kronikk i Bergens Tidene: «Hvem er redd for Nicolas Sarkozy?»
 TV2: François Hollande tatt i ed som Frankrikes president

Franske politikarar
Franske presidentar
Andorranske fyrstar
Rueil-Malmaison

Rueil-Malmaison er ein kommune og by i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 12,6 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på like over 75 000 innbyggjarar.

Namn 
Rueil-Malmaison vart opphavleg berre kalla Rueil. I mellomalderen vart namnet skrive anten som Roialum, Riogilum, Rotoialum, Ruolium eller Ruellium. Dette namnet kjem frå det keltiske ordet ialo (som tyder «lysning i skog»), som er ordstamma til det latinske ordet rivus, som tyder «elv, bekk». 

I 1928 fekk kommunen namnet Rueil-Malmaison, etter den mest vidkjende turisttraksjonen i byen, Chateau de Malmaison, bustad for Napoléon si første kone Joséphine de Beauharnais.

Namnet Malmaison kjem frå det mellomalderlatinske ordet mala mansio, som tyder «ugunstig område» eller «eigedom med ulykke». Tidleg i mellomalderen var Malmaison ein kongeleg residens som vart øydelagd av vikingar i 846, og derfor namnet

Historie 
Rueil er kjend for Chateau de Malmaison der Napoleon og den første kona hans, Joséphine de Beauharnais, budde. Då ho døydde i 1814 vart ho gravlagd i nærleiken ved kyrkja St. Pierre og St. Paul, som ligg i sentrum av byen. 

Rueil-kasernene til den sveitsiske garden vart konstruert i 1756 under Louis XV av arkitekten Axel Guillaumot, og har vore rekna som eit historisk monument sidan 1973. Garden vart oppretta av Louis XIII i 1616 og massakrert ved Tuileries 10. august 1792.

Under den fransk-prøyssiske krigen i 1870 låg Rueil på frontlinja. 

Mot slutten av 1800-talet var vidkjende målarar som Auguste Renoir, Edouard Manet og Claude Monet i byen for å måle Seinen, som renn gjennom byen.

Utdanning 
 IFP School

Hauts-de-Seine
Paris
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Runestein

Ein runestein er ein stein med runeinnskrifter, og kan òg ha bilete og dekor av ymse slag. Inskriftene vart hogde inn, så bokstavane vart rimeleg store. Formatet på steinen vart deretter.

Skriftene var enten for å minnast stormenn eller viktige hendingar og handlingar, som at nokon bar fisk til eit vatn på Hardangervidda og gjorde dette kjent for ettertida. Mange steinar var obeliskliknande, og kravde stor mannemakt å reise.

Ofte inneheld innskriftene også figurar. Teksten kan også vere kunstnarisk utforma, til dømes kan linjene med bokstavar vere forma som band med løkker.

Runesteinar finst i heile Skandinavia. Kopiar og forsøk på svindel er kjent. Den såkalla Kensingtonsteinen frå USA trur ein er eit forsøk på å flytte vikinghistoria frå «Vinland» til Midtvesten. Helge Ingstad sine utgravingar ved L’Anse aux Meadows avdekte ingen runer, men viste truleg grensa for kor langt Leiv Erikson sine etterkomarar kom.

Kjende runesteinar 
 Tunesteinen i Sarpsborg
 Einangsteinen i Valdres
 Vangsteinen i Valdres
 Den store og den vesle jellingsteinen i Jelling på Jylland i Danmark, siste parten av 900-talet
 Gørlevsteinane, om lag 800-talet
 Elgesemsteinen 400-talet e.Kr
 Gripsholm-runesteinen
 Hogganviksteinen
 Altunasteinen i Altuna i Uppsala län i Sverige, med mellom anna eit bilete som har den heidne guden Tors freistnad på å fiske Midgardsormen som motiv.

 
Arkeologiske anleggstyper
Courbevoie

Courbevoie er ein kommune og by i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,2 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på om lag 80 000 innbyggjarar fordelt på om lag 4 km². Dermed er Courbevoie ein av kommunane i Europa med størt folketettleik. 

La Défense, Paris sitt forretningsstrøk med dei høgaste bygningane i storbyområdet, ligg i den sørlege delen av Courbevoie (distriktet ligg òg i Puteaux og Nanterre).

Namn 
Namnet Courbevoie kjem frå det latinske ordet Curva Via og tyder «svingete hovudveg», visstnok ein referanse til ein romersk veg frå Paris til Normandie, som hadde ein skarp sving over åsen der Courbevoie ligg.

Bakgrunnsstoff 

Hauts-de-Seine
Paris
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Linnés Hammarby

Linnés Hammarby er eit gods i Danmarks socken og Vaksala härad av Uppsala län i Sverige. Det ligg 15 kilometer søraust for Uppsala. 

Hammarby vert fyrste gong nemnt i 1337, då det vart bytta bort av Olof Styrbjörnsson (Gren) til korherren i Uppsala, Lars Nilsson. Sidan vart det eigd av ættene Lama, Stewardt, Gärffelt og von Friesendorff, i tillegg gjennom inngifting i den sistnemnde slekta, A. Schönberg. Han selde godset, det nærliggande Sävja m.m., samanlagt 10 heimar i 1758, for 80 000 dalar til Carl von Linné. 

Linné førte i 1762 opp eit større boningshus. På ei høgde ovanfor garden bygde han i 1769 eit museum av stein, der han tok vare på samlingane sine. Også denne bygningen står i dag.

Linné ville ha ein gård på landet til landbruk og som ein tilfluktstad frå det usunne miljøet i Uppsala. Han pleidde å ta med seg studentane sine på ekskursjon via Kungsängen til Hammarby.

Sjå også 
 Botaniska Trädgården i Uppsala
 Linnéträdgården

Bakgrunnsstoff 
 Uppsala universitets sida om godset
 Bilder av Linnés Hammarby

Herregardar i Sverige
Uppsala universitet
Carl von Linné
Champigny-sur-Marne

Champigny-sur-Marne er ein kommune og by i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 12,5 km frå Paris sentrum i departementet Val-de-Marne, og har eit folketal på om lag 75 000 innbyggjarar.

Namn 
Champigny-sur-Marne var opphavleg berre kalla Champigny. Namnet Champigny har sitt opphav i det mellomalderlatinske ordet Campaniacum, som tyder «eigedomen til Campanius», ein gallo-romersk landeigar.

I 1897 vart namnet på kommunen offisielt Champigny-sur-Marne (som tyder «Champigny ved Marne»), for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med same namn.

Val-de-Marne
Paris
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Saint-Maur-des-Fossés

Saint-Maur-des-Fossés er ein kommune og by i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 11,7 km frå Paris sentrum i departementet Val-de-Marne, og har eit folketal på om lag 75 000 innbyggjarar.

Namn 
Saint-Maur-des-Fossés har fått namnet sitt frå eit kloster som vart grunnlagd her i 638 av Dronning Nanthild, regent for son hennar Clovis II, ved ein stad kalla Fossati på mellomalderlatinsk (Les Fossés på moderne fransk), som tyder «vollgraver».

Klosteret, tileigna St. Peter og St. Maria, heitte Sanctus Petrus Fossatensis på mellomalderlatinsk, som tyder «St. Peter av vollgravene». I 868 inviterte Kong Karl II munkar frå klosteret Saint-Maur de Glanfeuil (i Le Thoureil i Maine-et-Loire, vest i Frankrike), som hadde flykta frå klosteret på grunn av ein vikinginvasjon. Dei hadde med seg dei kostelege leivningane av St. Maurus. 

Seinare i mellomalderen vart leivningane av St. Maurus vidkjend fordi dei visstnok kunne helbrede gikt og epilepsi, og Saint Pierre des Fossés vart ein av dei mest kjende pilegrimsstadane i Frankrike på denne tida. Til slutt, på 1200-talet, vart leivningane så populære at klosteret vart gjeve namnet Saint-Maur-des-Fossés («St. Maurus av vollgravene»).

Busetnaden som voks rundt klosteret vart derfor kalla Saint-Maur-des-Fossés.

Under den franske revolusjonen skifta namnet mellombels til Vivant-sur-Marne (som tyder «Livleg ved Marne») for å syne avvisinga av religion. 

Etter den franske revolusjonen vart det offisielle namnet på kommunen berre Saint-Maur, men i 1897 vart «des-Fossés» lagt til igjen, sannsynlegvis av historiske årsaker og for å skilje han frå andre byar i Frankrike med namnet Saint-Maur.

Bakgrunnsstoff 

Val-de-Marne
Paris
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Méd

Méd er landemerke som vert nytta til å kjenne att ein stad. 

For å stadfeste eit punkt trengst det méd i to retningar, slik at det kan gjerast krysspeiling. Helst burde méda vere vinkelrett på kvarandre. Eit godt méd vert teke ved at to godt avgrensa naturformasjonar er å sjå i eit gitt forhold til kvarandre. Ofte ser ein det eine punktet over det andre. Méd har ofte vorte brukte på sjøen for å finne att fiskereiskap, finne att fiskeplassar, unngå farlege fall og skjer, og til å finne trygge inn- og utsiglingar. Var det trongt eller vanskeleg å take med, kunne ein sette opp eller måla seglmerke.

Ein båtførar måtte tidlegare kunne mange méd. Ofte var det kunnskap som gjekk i arv frå far til son. I bruken av méd krevdest det og stor lokal geografikunnskap. Bruken av méd er no langt mindre viktig enn tidlegare. Tekniske hjelpemiddel løyser oppgåvene Likevel finn ein enno fram til fiskeplassar ved hjelp av gamle méd.

Nedskrivne méd 

Ein del losar og fiskarar skreiv ned méd. Det vart skrive både fiskeplassar og fall. Slike handskrivne bøker har vorte kalla médbøker, fallbøker, leidabøker eller skallbøker. Det hende at fiskarar rodde omkring i fallgarden i roleg sommarver for å notere seg djupn og méd, så dei kunne det når det krevdest i hardvêr
Ofte var slike bøker svært private, men nokre har vorte prenta. I 1959 utgav Sunnmøre fiskarlag Fallboka for Møre og Romsdal. I tillegg til 600 méd, er her og landtoningar; teikna fjellomriss med méda for dei viktigaste farleiene.

Døme på bruk av med 
 Fiskegrunner fann ein ofte etter to greie, avgrensa med, som dette frå Smøla:

Nåva: «Stensøyneshaugen på litle Ballskjegga og Oddebelgen i Kråhaugen»   

 Landemerka kunne og vere vanskelegare å beskrive, slik som i dette dømet frå Smøla:

Brattegga:
«Rossvollhaugen inn til nordre kanten av Hallarhammaren på Hallarøya og Gjeslingen varde på søre høgste kanten av Austre Gåsskjeret».
 Méd kunne brukast på svært lange avstandar. Eilert Sundt nemner dette médet for Storegga:
«1)Vartals-Eggen over høieste Godø og 2) Trold-tinderne i Romsdalen over Hildre-Hesten og Harhamsø.»

Trolltindane vert då nære 150 km. vekk

 Stundom får fiskegrunna eller fallet namn etter ei av terrengformene som gir médet:

Klovegrunnen:
«Masdalsklova til Kvitneset og Kalen (Nystølhornet) ut til Skorpa».

Anna navigasjon 
Når méd ikkje kunne sjåast, som i skodde, nedbør eller mørke, kunne nokre båtførarar høyre korleis sjøen braut på ulike fall, og på den måten kjenne dei.

Kjelder 

 Uksnøy, Knut: Fallboka for Møre og Romsdal. Sunnmøre fiskarlag; 1959
 Sundt, Eilert: Harham. Et eksempel fra fiskeridistrikterne. Universitetsforlaget; 1971
 Grøvik, Ivar: Vartdalssoga, band 2; 1982
 Opstad, Kristian: Vår gamle kystkultur på Møre, band 2''

Fotnotar 

Navigasjon
Coca-Cola

Coca-Cola er ein mørk, kolsyrehaldig leskedrikk (cola) som vert produsert av The Coca-Cola Company i USA, skipa i 1886, eller vert produsert av andre brusfabrikkar på lisens frå dette selskapet, og av konsentrat som dette selskapet produserar etter ei oppskrift som er løynd for andre. Drikken er kjend over heile verda. 

Drikken blei funne opp av apotekaren John Pemberton som ein patentmedisin i 1886. Året etter kjøpte forretningsmannen Asa Griggs Candler oppskrifta og rettane til drikken, og byrja ei omfattande marknadsføring.

Drikken er ofte sett på som eit symbol på USA-amerikansk imperialisme.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Coca-Cola» frå ,  den 20. november 2010.

Bakgrunnsstoff 

Coca-Cola Norge

Cola
Oppfinningar frå USA
 
USA-amerikanske næringsmiddelprodusentar
Tyrannosaurus rex

Tyrannosaurus rex (betyr «tyrannisk kongeøgle», av gresk tyrannos, 'herskar', sauros, 'øgle', og latin rex, 'konge') var ein stor rovdinosaur som levde i slutten av krittida for 68-65 millionar år sidan. Arten har vore mellom dei mest kjende og populære dinosaurane heilt frå han vart oppdaga i 1905.

Dinosaurar
Bourges

Bourges er ein by og kommune sentralt i Frankrike ved elva Yèvre. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Cher i regionen Centre, og tidlegare hovudstad i den historiske franske provinsen Berry.

Historie 
Namnet på byen kjem anten frå bituriges, som er namnet på dei opphavlege innbyggjarane, eller frå det germanske ordet Burg (fransk: Bourg), som tyder «ås/landsby». Det keltiske namnet på byen var Avaricon. Under Gallarkrigane utførte gallarane ein brente jords taktikk, men innbyggjarane i Avaricon bad inntrengande om å ikkje brenne byen deira, og han vart spart sidan myrane rundt og ein sterk sørmur gjorde byen enklare å forsvare. 

St. Ursinus vart på 200-talet rekna som den første biskopen i byen. For tida er Bourges sete for eit erkebispedøme. 

Den gotiske Cathédrale Saint-Étienne de Bourges vart påbyrja på slutten av 1100-talet og står i dag på UNESCO si verdsarvliste. Ho vert rekna som det tidlegaste dømet på den høg-gotiske stilen som kom for fullt på 1200-talet. 

I mellomalderen var Bourges hovudstad i eit Vicomte fram til 1300-talet. Den framtidige kongen Karl VII søkte tilflukt her. Son hans Louis XI vart fødd i byen i 1423. I 1438 gav Karl ordre om Den pragmatiske sanksjonen av Bourges. I denne perioden var Bourges eit stort senter for alkymi.

Byen har lange tradisjonar for kunst og historie, og andre viktige stader i byen er mellom anna Palasset til Jacques Cœur og eit 65 hektar stort distrikt med tømmerhus og storhus. 

Byen vart kjend ei kort stund seint på 1700-talet då den skotske eventyraren Sir Fergus Woodward utkjempa ein duell med den lokale aristokraten Eric Mouhica utanfor den store domkyrkja. Mouhica skal visstnok ha organisert eit mord på ein nær ven av Woodward, Andre Gillespeaux, men dei lokale styresmaktene nekta å gjere noko med det. Edward Norman, ein prest i domkyrkja, skreiv i journalen sin at Woodward drap franskmannen med orda: «While I today have brought your grave, 'tis death which you have bred yourself.»

Impresjonist-målaren Berthe Morisot vart fødd i Bourges 14. januar 1841.

Bakgrunnsstoff 

 Bilete av Domkyrkja i Bourges
 Reiseguide for Bourges
 Bourges og departementet Cher

Cher
Byar i Frankrike
Byar i Centre
Kåseri

Kåseri er ein sakprosasjanger som liknar essayet. Det er ofte lett i tonen, med kjende tema, og det er skrive for å underhalde.

Kåseri er ein personleg forma tekst, der forfattaren er synleg. Verkemidla i kåseri er humor, ironi, språklege bilete, kontrastar og gjentaking. 

Litteratursjangrar
Symra

Symra er den einaste diktsamlinga Ivar Aasen gav ut medan han levde. Samlinga er eit prov på at det let seg gjera å skrive lyrikk på landsmål. Symra var den første diktsamlinga på nynorsk. Attåt gir det eit bilete av Aasen som diktar. Mange av dikta vart snøgt folkeeige, og vart tekne opp i folketradisjonen som viser. Om lag halvparten av dikta lever vidare som songar.

Første utgåva gav han ut i 1863. Den hadde tittelen: Symra, Tvo Tylvter med nya Visor. Den endelege utgåva kom i 1875. Då hadde Aasen brigda ho to gonger.

Aasen nyttar kjende folkeviseformar i desse dikta, mellom anna nystev-forma, og byggjer ofte på gamle ordtak og folkelege uttrykk. Visene har ofte vore med i dei klassiske skolesongbøkene, og nokre av dei, som «Nordmannen», er rekna som nasjonalsongar.

Innhald 
 «Fyrestev»
 «Gamle Norig»
 «Nordmannen» («Millom bakkar og berg»)
 «Dei gamle Fjelli»
 «Heimvegen»
 «Gamle Grendi»
 «Vaardagen»
 «Sumarkvelden»
 «Haustvisa»¨
 «Hugen»
 «Von og Minne»
 «Saknad»
 «Elskug-kvæde»
 «Det einlege standet»
 «Ymse Vasarlag (1875)»
 «Tolugd Mod»
 «Tjon og Von»
 «Fals og Fusk»
 «Uvitingskap»
 «Høgferd»
 «Hugen til Rikdom»
 «Att og fram»
 «Gløymska»
 «Livet»
 «Vit og Tru»
 «Etterstev»

Tonsetting av dikt
Nokre av dikta er tonsette av kjende komponistar som David Monrad Johansen, Sparre Olsen og Eivind Groven. I høve Aasen-jubileet i 1996 vart fleire av visene i samlinga sunge inn på folketonar av kvedargruppa Dvergmål. Henning Sommerro har òg sunge inn nokre av dei på plata Neonlys på Ivar Aasen frå 1983.

Kjelder 

 Reidar Djupedal: Etterord i Symra og andre dikt. Noregs Boklag. 1963.

Bakgrunnsstoff

Ivar Aasen
Norske diktsamlingar
Bøker frå 1863
Kultur i 1863
Béziers

Béziers (Besièrs på oksitansk og Besiers på katalansk) er ein by i Languedoc sørvest i Frankrike. Han er ein kommune og sous-préfecture i departementet Hérault, og har om lag 70 000 innbyggjarar, som vert kalla biterrois.

Hovudnæringa i Béziers er dyrking av vindruer og vinproduksjon.

Geografi 
Byen ligg i ein liten skrent over elva Orb, om lag 10 km frå Middelhavet. Ved Béziers går kanalen Canal du Midi over Orb som ein akvedukt kalla pont-canal («kanalbrua»).

Historie 
Staden har vore busett sidan steinalderen, og romarane grunnla ein by her på vegen mellom Spania og Italia. Dei grunnla byen på ny i 35-36 fvt. som ein koloni for krigsveteranar, og kalla han Colonia Julia Baeterrae Septimanorum. Steinar frå det romerske amfiteateret vart nytta til å byggje bymuren på 200-talet. 

Frå 900- til 1100-talet var Béziers senter for Grevskapet Béziers.

Kjelder 

 Offisiell turistside
 Bilete frå Béziers 
 Den gamle gravplassen i Béziers 
 Historia til Beziers

Beziers
Beziers
Beziers
Anschluss

Anschluss er Nazi-Tyskland si annektering av Austerrike den 12. mars 1938.

Da Austerrike-Ungarn fall saman i 1918 vart den første republikken til - Republik Österreich, utropa 12. november 1918. Austerrike vart no ein forbundsrepublikk, noko som vart slege fast i konstitusjonen i 1920. Straks etter Første verdskrigen vart det diskutert ei tilslutning til Tyskland, da landet hadde minka mykje i storleik og ikkje lenger var ei stormakt. Det heile vart stoppa av sigersmaktene, som ikkje ville sjå ei utviding av Tyskland. Det leidde også til at dei forkasta det første namnet, Demokratische Republik Deutschösterreich (Tysk-austerrike), da ein ville få bort koplinga mellom landa.

Tanken om eit Anschluss med Tyskland var populært i Austerrike, kanskje framfor alt blant sosialdemokratane. Kan hende hadde ei samanslåing av dei to landa først på 1920-talet styrkt demokratiet. Sosialdemokratane mista interessa for tilslutning til Tyskland da Hitler kom til makta der i 1933. 

Den 12. mars 1938 gjekk tyske troppar over grensa og møtte ingen motstand, da kanslar Kurt von Schuschnigg ikkje "ville spille noko tysk blod". Den 13. mars bestemte Hitler at landet skulle vere ein del av Tyskland. Det vart så halde ei liksom-folkeavstemming der 99,7 prosent stemte for tilslutninga.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Anschluss» frå ,  den 7. mai 2007.  
 

Austerriksk historie
Tysk historie
Hendingar i 1938
Knut Moe (1960-)

Knut Moe ()  var ordførar i Modalen kommune frå 2003 til 2015. Han er medlem av Høgre, men representerer Samlingslista i kommunestyret.

Ordførarar i Modalen
Høgreordførarar i Hordaland
Ordførarar valde på lokale lister
Folk frå Modalen