alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sjálvstýri

Sjálvstýrisflokkurin, norsk Sjølvstyrepartiet, (ofte kalla Sjølvstendepartiet/Selvstendighetspartiet), er eit sosialliberalt politisk parti på Færøyane. Ved siste val, i 2011, fekk partiet 4,2 % av røystene, og 1 representant i Lagtinget (av 33). Partileiaren heiter Jógvan Skorheim. Partiet har generelt arbeidd for større færøysk sjølvstyre, og går i dag inn for sjølvstende for Færøyane.

Historie 
Sjølvstyrerørsla spring ut av foreininga Føroya Framburdsfelag, som samla dei færøyske nasjonale kreftene etter julemøtet i Lagtingshuset i 1888. Partiet har vore representert i Lagtinget sidan 1906, sjølv om det ikkje vart formelt stifta før i 1909. Den første leiaren var Jóannes Patursson.

Eit av hovudpunkta for partiet i starten vår å arbeida gjennom Lagtinget for å oppnå så stor innflyting og sjølvstende som mogleg, i forståing med den danske regjeringa og riksdagen. Fram til 1918 var partiet i mindretal, men fekk ved lagtingsvalet det året for første og einaste gong reint fleirtal med 11 mandat mot Sambandsflokkurin sine 9. Partileiaren J. Patursson vart deretter Færøyane sin representant i det danske Landstinget. Etter at det andre nasjonale partiet, Fólkaflokkurin, vart oppretta i 1940, mista partiet ein stor del av si politiske påverkning.

Partiet har, etter at det har vore med på å oppnå anerkjenning av det færøyske språket og sjølvstyrelover, ført ein moderat nasjonal politikk. Det er ofte i vippeposisjon når det skal skipast ny regjering.

Valresultat 1984-2015

Bakgrunnsstoff 
 Offisielle nettsider 

Liberale parti
Sentrumsparti
Færøyske politiske parti
Skipingar i 1909
Osaka

Osaka  er den tredje største byen i Japan. Byen ligg på Honshu ved munningen til elva Yodo i Osakabukta. Byen er det administrative senteret i Osaka prefektur i regionen Kansai. Osaka er eit av dei viktigaste industriområda og hamnebyane i Japan. 

Osaka vert ofte kalla «nasjonens kjøken» (天下の台所　tenka no daidokoro) og har historisk sett vore det kommersielle senteret i Japan, og storbyområdet Osaka-Kobe-Kyoto er det nest største i Japan med 18,6 millionar innbyggjarar etter Stor-Tokyo, som har 37,7 millionar. Sjølv om Yokohama er ein større by enn Osaka, kan han ikkje måle seg med storbyområdet til Osaka, og har berre om lag 5 millionar innbyggjarar. 

Eit uvanleg forhold i Osaka er forholdet mellom folketalet på dag- og nattestid på 141 %, noko som viser Osaka si økonomiske og kommersielle rolle. Medan folketalet på natta er om lag 2,6 millionar, er det på dagtid 3,7 millionar menneske i byen. Berre Tokyo har fleire.

Bydelar 
Osaka har 24 bydelar:
 Abeno-ku
 Asahi-ku
 Chuo-ku
 Fukushima-ku
 Higashinari-ku
 Higashisumiyoshi-ku
 Higashiyodogawa-ku 
 Hirano-ku
 Ikuno-ku
 Joto-ku
 Kita-ku
 Konohana-ku 
 Minato-ku
 Miyakojima-ku 
 Naniwa-ku 
 Nishi-ku
 Nishinari-ku
 Nishiyodogawa-ku 
 Suminoe-ku
 Sumiyoshi-ku 
 Taisho-ku
 Tennoji-ku
 Tsurumi-ku
 Yodogawa-ku

Kjelder 

Byar i Japan
Porto-Novo

Porto-Novo, òg kalla Hogbonou og Adjacé er hovudstad i Benin i Vest-Afrika med eit folketal på om lag 250 000 innbyggjarar. Byen er ein hamneby som ligg i ei vik i Guineabukta i den søraustlege delen av landet. Porto-Novo er den nest største byen i landet etter Cotonou, som er viktigare både kulturelt og politisk. Regionen rundt Porto-Novo produserer palmeolje, bomull og kapok. Petroleum vart oppdaga utanfor kysten av byen i 1990-åra, og har vorte ein viktig eksportvare.

Hovudstader i Afrika
Byar i Benin
Busetnader grunnlagde på 1500-talet
Roseau

Roseau er hovudstaden i Dominica i Det karibiske havet. Han har eit folketal på 14 847 (folketeljing 2001) Roseau er ein liten og kompakt by ved Roseauelva og Morne Bruce. Byen er bygd over den gamle Kalinago-indianarlandsbyen Sairi, og er den eldste og viktigaste busetnaden på øya. 

Roseau ligg på vestsida av Dominica, og er i dag ein kombinasjon av moderne bygningar og ein arkitektstil frå kolonitida (fransk stil). Byen eksporterer bananer, grønsaker, grapefrukt, appelsiner og kakao.

Det sentrale distriktet i Roseau har små hus tett i tett, og berre små grøne eller opne plassar mellom bygningane. Distriktet er derimot omgjeve av natur, og i byen ligg det fleire store botaniske hagar. Roseauelva er ei av dei største elvane som renn gjennom ein karibisk hovudstad. 

Den urbane strukturen i sentrum har eit tett og uregelmessig rutenettsystem, som gjer at byen vert uoversiktleg og lett for vitjande å gå seg vill i. Rutenettet er derimot ikkje særleg stort, og dekkjer om lag 80 kvartal over eit område på 30 mål. Til samanlikning har andre karibiske hovudstader, som Kingstown og Castries, har 50-60 kvartal over 40 mål. 

I tillegg til dagleg ferjesamband med Guadeloupe og Martinique, legg fleire cruiseskip til i hamna. Roseau har òg ein liten flyplass, Canefield Airport (IATA-kode: DCF).

Roseau er utgangspunkt for utfluktar til fleire attraksjoner, mellom anna Trafalgar-fossane og Boilingsjøen.

Kjelder 

Hovudstader i Nord-Amerika
Hovudstader i Karibia
Byar på Dominica
Unionstida

Unionstida i norsk historie er tida frå 1319 til 1905. Unionstida byrja med personalunion som leia opp til Kalmarunionen mellom Noreg, Danmark og Sverige fram til 1523. Deretter var Noreg og Danmark i union som Danmark-Noreg, før Noreg kom i union med Sverige frå 1814 til 1905.

Noreg inn i union 
Den norske stordomstida var kort og hektisk, og på 1300-talet blei Noreg ramma av ei krise som fekk store økonomiske, politiske og sosiale konsekvensar. Fram til 1380 var Noreg berre ute av union med Sverige eller Danmark i kortare periodar. 

I 1319 kom Noreg i personalunion med Sverige under Magnus Eriksson, som er blitt rekna som den første unionskongen. Det var stor misnøye med styret til Magnus, og både norske og svenske stormenn gjorde opprør. 
 Etter Magnus blei dei to sønene hans konger av kvart sitt rike: Håkon av Noreg og 
Erik Magnusson av Sverige. Håkon blei gift med danske Margrete Valdemarsdotter, som blei den første regenten i Kalmarunionen ettersom sonen Olav Håkonsson var mindreårig. Etter at Olav døydde blei systerdottersonen hennar Erik av Pommern krona til konge av Danmark, Noreg og Sverige.

Sverige gjorde opprør mot unionen i 1520-åra og valde Gustav Vasa til konge. For Noreg kom unionen med Danmark til å vare heilt fram til 1814. Noreg var klart den svakaste parten i unionen. Norsk adel hadde aldri vore økonomisk sterk og var blitt ytterlegare svekka under svartedauden. I tillegg var adelen her i landet inngifta i danske og svenske adelsslekter og hadde derfor oftare skandinaviske interesser å hevde framfor reint nasjonale.

Kjelder

Bibliografi
  
 

Norsk historie
Agnetha Fältskog

Agnetha Åse Fältskog () er ein svensk songar og komponist frå Jönköping. Ho byrja karrieren sin i 1967. Ho er mest kjend som medlem av den svenske popgruppa ABBA. Ho var gift med Björn Ulvaeus i perioden 1971 til 1979, saman har dei borna Linda (1973) og Christian (1977). I 1983 medverka ho i den svenske filmen Raskenstam.

Solo-album 

 1968 Agnetha Fältskog 
 1969 Agnetha Fältskog Vol 2
 1970 Som Jag Är
 1971 När en Vacker Tanke Blir En Sång 
 1975 Elva Kvinnor I Ett Hus
 1979 Tio Är Med Agnetha 
 1983 Wrap Your Arms Around Me
 1985 Eyes Of A Woman 
 2004 My Coloring Book

ABBA
Svenske songarar
Melodifestival 1974-deltakarar
Melodifestival-vinnarar
Svenske Eurovision Song Contest-deltakarar
Eurovision Song Contest-vinnarar
Eurovision Song Contest 1974-deltakarar
Henrik Kauffmann

Henrik Kauffmann () var Danmarks ambassadør i Washington i 1941. 9. april 1941 skreiv han "på kongens vegne", og med tilslutning frå landsfogedane i Grønland under på ein avtale med USA om forsvaret av Grønland. Avtalen gav USA rett til å bygge militære anlegg i den dåverande danske kolonien. Den danske regjeringa protesterta mot avtalen, gav Kauffmann avskjed og sikta han for landsforræderi. Dei danske generalkonsulane i USA erklærta seg likevel solidariske med Kauffmann, og dei vart dermed også sagt opp.

Henrik Kauffmann vart rehabilitert straks etter frigjeringa av Danmark i mai 1945, og han var minister utan portefølje i Befrielsesregeringen frå 12. mai 1945 til 7. november 1945.

Litteratur 
 Bo Lidegaard: I Kongens Navn. Henrik Kauffmann i dansk diplomati 1919–1958. Lindhardt og Ringhof, 2013, ISBN 978-87-1138-528-9.
 Bo Lidegaard: Defiant Diplomacy: Henrik Kauffmann, Denmark, and the United States in World War II and the Cold War, 1939-1958. Peter Lang, 2003. ISBN 978-0-8204-6819-8.

Danske diplomatar
San José i Costa Rica

San José er hovudstaden og største by i det latinamerikanske landet Costa Rica. Byen er òg hovudstad i provinsen San José. I 2005 hadde byen 341 000 innbyggere, medan hovudstadsprovinsen til saman hadde 2 115 000. San José ligg 1 170 meter over havet.

Historie 
Inntil 1824 var San José berre ein liten landsby. Dette året, då den første valde regjeringa i Costa Rica vart vald, bestemte Juan Mora Fernández at hovudstaden skulle flyttat ut av den tidlegare spanske kolonibyen Cartago og byrje på ein ny start for landet. Den nye hovudstaden voks fort, mykje grunna stor optimisme i Costa Rica og Latin-Amerika generelt.

Bydelar 
San José er inndelt i elleve bydelar:

 El Carmen
 Merced
 Hospital
 Catedral
 Zapote
 San Francisco de Dos Ríos
 La Uruca
 Mata Redonda
 Pavas
 Hatillo
 San Sebastián

Viktige institusjonar 
 Universidad de Costa Rica, som er det første universitetet i Costa Rica, vart grunnlagd i San José i 1843 under namnet «Universidad de Santo Tomás», «Sankt Tomas Universitetet». 
 San José er vert for hovudkvarteret til den interamerikanske domstolen for menneskeretter.
 23 km vest for sentrum, ligg flyplassen til byen, Juan Stantamaría internasjonale flyplass, like ved Alajuela.
 Costa Rica sin nasjonalbank ligg i San José, som er mykje høgare enn nærliggande bygningar.

Viktige attraksjoner 

 La Sabana Metropolitan Park
 Avenida Central - gågata i byen og det viktigaste handel- og næringsområdet
 Plaza de la Cultura
 Melico Salazar
 Museo Del Oro - «Gullmuseumet»
 Lankester Jardines Botánicos - Botanisk hage
 del Rey - hotell og kasino
 Teatro Nacional de Costa Rica - Nasjonalteateret

Klima 
Temperaturen i San José-provinsen ligg på mellom 18 °C og 26 °C. Regntida varar frå april til november.

Byar i Costa Rica
Hovudstader i Nord-Amerika
Busetnader grunnlagde i 1738
Tenochtitlán

Tenochtitlán var ein aztekisk by, grunnlagd 13. mars 1325. Etter aztekiske legender skulle den lange vandringa deira frå urheimen Aztlán avsluttast når dei fann ei ørn som åt ein slange på ein kaktus. Dette såg dei på ei øy i Texcocosjøen, og dette vart teke som eit teikn på at ein hadde kome fram. Denne scenen kan ein finne att i Mexico sitt flagg.

Frå ei sped byrjing utvikla byen seg raskt på grunn av chinampa-jordbruket. Chinampa var kunstige øyar som det vart dyrka grønsaker på, og byen voks utover i sjøen. Etter kvart kontrollerte òg aztekarane store delar av Mesoamerika, og byen vart viktigare.

Utover på 1400-talet utvikla Tenochtitlan seg til å verte den største byen i Amerika, og ein meiner det i 1519 budde mellom 200 000 og 300 000 i byen, på storleik med dei største byane i Europa på denne tida. Store dikeanlegg verna byen mot flaum i sjøen, og moloar knytte byen til fastlandet i nordvest, vest og sør. Marknaden låg i bydelen Tlatelolco, som tidlegare hadde vore ein eigen by, men som voks saman med Tenochtitlán. Templo Mayor, den store tempelpyramiden, stod midt i Tenochtitlán.

Byen vart angripen av spanske troppar under Hernán Cortés og deira allierte frå ulike undertrykte nasjonar i april 1521, og i august 1521 enda kampane i bydelen Tlatelolco. Då låg heile byen i ruinar.

Byen heiter no Mexico by, og er Mexico sin hovudstad.

Byar i Mexico
Førkolumbiske kulturar
Historiske stader
Den stille veka

Den stille veka er tida mellom palmesøndag og påskedag. Ho vert òg kalla den heilage veka (latin Hebdomas sancta) eller Den store veka (Hebdomas maior). Når folk kallar desse dagane for påskeveka, er det eigentleg feil – påskeveka begynner 1. påskedag.

I den tidlegaste kristne liturgien vart påska truleg berre feira på påskedagen. Etter kvart begynte dei å feire over fleire dagar, for å følgje Jesu lidingshistorie. Dette skjedde særleg i samband med at pilegrimmar begynte å valfarte til Jerusalem. På slutten av 300-talet var langfredag og påskeaftan rekna som dagane for Jesu liding, og det utvikla seg ein eigen liturgi for desse dagane. 

Pave Leo den store bestemte på 400-talet at dei i Roma skulle lese lidingshistoriene etter dei fire evangelistane på palmesøndag, onsdag og fredag i den stille veka og påskenatt. Dette vart etter kvart endra, men ordninga vart i Den katolske kyrkja gjeninnført av Pius XII i 1955. Mange protestantiske kyrkjer følgjer ein liknande modell.

Namnet 
Veka vert kalla «stille» fordi kyrkjeklokkene tradisjonelt ikkje ringer denne veka; eventuelt kan ein slå på klokkene med ein dymbill, ei treklubbe som gjev ringing med ein dempa klang. 

I katolske kyrkjer er det skikken å dekke til statuer og andre bilete i kyrkjene, helst med fiolette klede. Denne skikken vert òg følgd i mange lutherske kyrkjer.

Bakgrunnsstoff

Påske
Veker
Påskelilje

Påskelilje er ein laukplante i påskeliljefamilien. Ho har ein einaste stor gul eller kvit blome på ein knapt 50 cm høg stilk.

Påskelilja er er dyrka både som hageplante og som snittblomster. Ho er rimeleg hardfør, og lauken overlever oftast den norske vinteren utan tildekking. Påskelilja blømer i april-mai i Noreg. Planten er nasjonalblome for Wales.

Opphavleg utbreiing 
Planta veks vilt i det meste av det vestlege og sentrale Europa, men dei naturlege bestandane er truga på to frontar: Dels vert biotopane innskrenka og dels breiar dyrka former seg på villplantane sin kostnad. Opphavleg var arten knytt til lysopne skogar og steppeliknande område opp til 2000 moh. I dag er forvilla kulturformer naturalisert over mykje av verda.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Påskelilje» frå , den 13. april 2012.

Bakgrunnsstoff 

 Den virtuella floraen

Amaryllisfamilien
Hageplantar
Wales
Giftige plantar
Thimphu

Thimpu er hovudstad i Bhutan. Den omliggande dalen og fylket (dzongkhag) har òg same namn. Byen har 69 000 innbyggjarar (2005), og er utan samanlikning den største busettinga i landet. Byen strekkjer seg ut langs vestsida av Wang Chhu-elva sitt dalføre. Byen har, som mange andre hovudstader, vakse kraftig som følgje av flukta frå landsbygda. Utviklinga har ført til renovering i bykjerna og rask vekst i forstadene.

Dechenchoeling, den offisielle kongebustaden, ligg nord for byen. Det same gjer klostra Dechenphu, Tango og Cheri. 

Tashichoedzong, hovudstaden sin dzong, med fleire nasjonale funksjonar, ligg òg på nordsida av byen. Dette palasset/borga vart bygt i 1641, og har vore sete for regjeringa sidan 1952. Kvart år, på seinsommaren, er Tashichoedzong åstad for ein fargerik maskedansfestival kalla tsechhu . Dette er er ein populær turistattraksjon. 

I hovudgata Norzim Lam ligg det butikkar, restaurantar, kjøpesenter og offentlege bygningar. 
Overalt finst ei blanding av bustadblokker, mindre bustader og familiedrivne butikkar. Styresmaktene praktiserer ein streng kontroll med byggeskikken: alle bustader skal utsmykkast i tradisjonell stil, med buddhistiske måleri og motiv. Dette vert handheva svært strengt, og brot på eksteriørforskriftene kan føre til at bygg vert rivne. 

Nede ved elva ligg eit livleg marked i helgene. Her vert det selt kjøt, grønsaker og suvenirar. Det meste av byen sin småindustri ligg sør for den største brua. 

Thimpu er den einaste hovudstaden i verda utan trafikklys.

Bakgrunnsstoff 
 Kart over byen frå RAO online
 Femårsplanen 2002-2007 
 Dzongkhag profil med kart over gewog

Byar i Bhutan
Hovudstader i Asia
Yaoundé

Yaoundé er hovudstaden i Kamerun. Med 1 430 000 innbyggjarar (2005) er Yaoundé den nest største byen i landet etter Douala.

Historie 
Yaoundé vart grunnlagd i 1889 på grunnlag av den tyske koloniforvaltninga, som forskningsstasjon og hovudlager for elfenbeinshandelen. Under den første verdskrigen vart byen tatt av belgiske troppar, og i 1922 vart byen gjort til hovudstad i Fransk Kamerun.

Geografi 

Byen ligg på eit platå om lag 750 moh. Omkring Yaoundé har Kamerun den høgaste folketettleiken. Mange av dei 1,4 millionar innbyggjarane bur i dei ytre delane av byen.

Klima 
Den årlege gjennomsnittstemperaturen er 23,3 °C, og varierer i liten grad gjennom året. Den årlege middelnedbøren er 1 617 mm, og ein har to regntider: Ein i september-oktober og ein i april-mai.

Hovudstader i Afrika
Byar i Kamerun

ln:Yaundé
qu:Yaundé
Påskedag

Påskedagen er den fremste festdagen i den kristne kyrkja. Påskedagen feirar kyrkja bodskapen som i følgje evangelia først vart gjeven av nokre kvinner blant Jesu læresveinar: Dei gjekk for å sjå til Jesu grav, men fann ho tom. Jesus var stått opp frå dei døde. Evangeliet - den glade bodskapen - vert lesen ved alle gudstenestene. 

Påskedagen vert symbolisert på mange vis - viktigast er den tomme krossen og det sigrande lammet. 
Påskedagen følgjer etter ei 40 dagar lang fastetid, og innleier ei kyrkjeleg festtid, med kvit som liturgisk farge.

Tidfesting
Tidspunktet for påskedagen i den gregorianske kalenderen vert rekna ut etter påskeformelen. Han fell på søndag  i ,  i  og  i .

I Noreg fell påskedagen i følgje § 2 bokstav e i Lov om helligdager og helligdagsfred frå 2011 på første søndag etter første fullmåne som fell på eller etter 21. mars. Dermed vil første påskedag alltid måtta liggja i tidsrommet 22. mars–25. april. I 1818 fall og i 2285 fell første påskedag på første moglege dato (22. mars). I 1886 og 1943 falt og i 2038 fell han på siste moglege dato (25. april). Andre påskedag er første mandag etter første påskedag.

Skikkar 
Mange av dei som har overheldt fastetida feirar no med ein kjøttmiddag, spesielt er det vanleg å ete lam. 

I mange land får barn påskeegg på påskedagen. Skikkane omkring dette varierer; i nokre land får dei papp- eller plastegg fylt med godteri, medan andre gøymer sjokoladeegg (lagt av påskeharen) som barna kan leite etter. Som mange andre kyrkjelege høgtider, vert dei i Noreg ofte feira frå kvelden i forvegen. Så òg med påskeegga.

Fotnotar

Påske
Kristne høgtider
Kyrkjeåret
Andre påskedag

Andre påskedag er ein heilagdag som fell på mandagen etter påskedagen.

Religiøse tradisjonar

I kyrkja vert det preika over evangelietekstar som fortel om at bodskapen om Jesu oppstode byrja å spreie seg blant folket. I første tekstrekka i Den norske kyrkja er preiketeksten henta frå evangeliet etter Lukas, og handlar om Emmausvandrarane, i andre tekstrekka er preiketeksten frå evangeliet etter Johannes, og handlar om at Jesus etter oppstoda syner seg for Maria Magdalena. Påska er ei kyrkjeleg festtid, med kvit som liturgisk farge.

I katolske område er det vanleg å spreia vatn som er blitt signa på påskedagen over mat, bygningar og i nokre tradisjonar også folk.

Innan ortodoks kristendom og orientalske katolske kyrkjer er andre påskedag del av den «lysande veka», der kvar dag er prega av feiring som kan omfatta utandørs prosesjonar. Dersom festdagen for ein viktig helgen eller vernehelgenen til kyrkja fell til den stille veka eller påskedag blir feiringa lagt til påskemåndag.

Sekulære tradisjonar

Påskemåndag kan vera ein dag for utflukter, piknikar, eggrulling og idrettsarrangement.

I Aust- og Sentral-Europa er det ein utbreidd tradisjon for gutar å dynka jenter med vatn og slå dei med ris eller piskar av pynta greiner. Deretter kan dei få egg i gåve.
Dagen blir kalla  Śmigus-dyngus eller lany poniedziałek, 'våt-mandag' på polsk. Ein annan polsk skikk er Siuda Baba, der utkledde unggutar vitjar hus, syng, tek sot i ansiktet til jenter, og tek imot gåver.

I Australia er det vanleg å halda ulike idrettstilstellingar på påskemåndagen, som hesteløpet Oakbank Easter Racing Carnival i Sør-Australia, segling- og fjelløpet Australian Three Peaks Race i Tasmania og sprintløpet Stawell Gift i Victoria.

I Egypt feirar både kristne og muslimar tradisjonelt Sham El Nessim, 'å lukta vinden', med måla egg, utandørs måltid og fesikh (tørka fisk).

I Republikken Irland blir andre påskedag markert til minne om dei som døydde under Påskeopprøret i 1916. Fram til 1966 blei det halde eit opptog med veteranar frå opprøret forbi Hovudpostkontoret i Dublin, der opprørarane hadde forskansa seg, og erklæringa om opprettinga av den irske republikken blei lesen opp att.

I Noreg er andre påskedag òg avslutninga på påskeferien, slik at dagen blant mange vert forbunden med overfylte tog og bilkøar på vegane.

I Tyskland blir det halde ulike eggløp (Eierlauf), til dømes løp for barn der dei spring medan dei balanserer egg eller poteter på ei skei, eller løp ned bakkar der menn konkurrerer mot rullande egg. 

I USA kan ein halda ulike idrettsarrangement og eggrullingsløp på påskemandagen. I område som har hatt høg polsk innvandring er det vanleg å feira «Dyngus Day», som i Buffalo i New York og fleire stader i Indiana.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Easter Monday» frå ,  den 3. april 2017.  
 

Påske
Kristne høgtider
Kyrkjeåret
Måndag
Fredrik Gustavsen

Fredrik Island Gustavsen ( frå Trondheim) var leiar i Norsk Målungdom i 2003. Han gjekk av under perioden og nestleiar Unn Catodotter Fyllingsnes tok over leiarvervet.

Kjelder 
 Pressemelding på Noregs mållag si heimesida 

Leiarar av Norsk Målungdom
Golgata

[[Fil:golgotha_hill.jpg|mini|Staden som tradisjonen har identifisert som Golgata-- med «Den heilage gravkyrkja»]] 
Golgata, eller Hovudskallen, er ein rettarstad utanfor Jerusalem. Her vart Jesus krossfesta i lag med to opprørarar. Namnet er ein gresk form av det arameiske Gûlgaltâ'', som tyder «hovudskalle», og namnet kan anten referere til ein naturformasjon som liknar ein hovudskalle eller til ein stad det ligg mange hovudskallar. Golgata skal ligge ein stad utanfor Jerusalem.

På staden som etter kyrkjeleg tradisjon er identifisert som Golgata, er det reist ei kyrkje, «Den heilage gravkyrkja». General Charles Gordon har utpeika ein alternativ stad, «Gordons Golgata». Staden liknar påfallande eit kranium - ein likskap som likevel skal ha oppstått i nyare tid. Her er det ein islamsk gravplass. 

Kristendom
Påske
Israel
Niagarafalla

Niagarafalla (Niagara, indiansk, «vasstorden») er ei gruppe på tre fossar i Niagaraelva som renn mellom Eriesjøen og Ontariosjøen. Falla fører 5 720 kubikkmeter vatn per sekund, nesten seks gonger meir enn Viktoriafalla, og ligg på grensa mellom Ontario i Canada og New York i USA. Fossane er ikkje særleg høge, men særs breie og dei klart mest vassførande i Nord-Amerika. 

Canadian Horseshoe falls, òg kjend som Canadian falls, er 792 m brei og 52 meter høg og fører 94 % av vatnet gjennom falla og ligg på den canadiske sida av grensa. Lenger aust ligg American falls, det nest største med ei breidd på 323 meter, og eit fall på berre 21 meter. Vatnet treffer ein steinhaug som raste ut under eit stort steinras i 1954. Bridal Veil Falls ligg like vest for American falls og er nærast uviktig i forhold. Denne ligg òg i USA. 

Skip kan passere falla ved hjelp av Welland Canal i Canada.

Fossane er regulerte og ein stor del av vassføringa går til produksjon av vasskraft. I samband med dette inngjekk Canada og USA ein avtale i 1929 om vern av falla. 

Kraftig erosjon, 0,6 til 3 meter per år, flyttar falla stadig lenger sørover, mot Eriesjøen. Bruk av vatn til kraftproduksjon og enkelte andre tiltak har det siste hundreåret i stor grad minska erosjonen, men sidan botn av falla ligg lågare enn botn av Eriesjøen, vil erosjonen før eller seinare føre til at mesteparten av sjøen blir tømd for vatn.

Sjå òg 
 Iguazúfalla

Bakgrunnsstoff

Fossar i USA
Fossar i Canada
Geografi i Ontario
Geografi i New York
Internasjonale fossar
Turistmål i delstaten New York
Turistmål i Ontario
Den amerikansk-kanadiske grensa