alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fiskereiskapen gilje

Ei gilje er ein fiskereiskap som truleg har røter tilbake til steinalderen. Giljene vart brukt til laksefiske og var vanleg på Vestlandet i Noreg.

Utsjånad
Ei gilje er eit stillas bygd i strandsona. På denne festa ein ei not, kalla giljenot ellet sitjenot, som fungerte som ein stor håv. Nota vart senka slik at den låg flatt under vatn, men hadde eit hjørne over vatn. Giljene vart bygd på stader der fisken vandra. Oppe i stillaset var det plass til to fiskarar på vakt.

Metode
Fisket med gilje er best i tussmørke. Dei to vaktmennene i stillaset sat oppe på toppen av gilja og stirde ned i sjøen. Når laksen kom, drog dei i to tau, og laksen vart fanga. Så måtte dei ro ut til nota og få laksen om bord før dei tok ein ny runde i gilja.

Historie
Denne fiskemetoden har trulig røter tilbake til steinalderen, og var utbredt på Vestlandet før i tida. Laksefiske med gilje og not var nesten einerådande fram til midt på 1800-talet. Men mot slutten av 1800-talet kom ein ny reiskap, kilenota. Kilenota var sjølvfiskande i motsetnad til fiske med gilje. I dag er dei fleste giljene kulturminne som ikkje er i bruk.

Kjelder

Laksegiljene og sitjenota, Kulturhistorisk vegbok Hordaland
Gilje, Store Norske Leksikon

Fiskereiskapar
Kulturhistorie
Norsk kystkultur
Kainositt

Kainositt er eit brunleg, sjeldan mineral, originalskildring frå ein granittpegmatitt på Hidra ved Flekkefjord av A. E. Nordenskiöld i 1886. Det er kjemisk sett eit karbonatsilikat av kalsium og lantanoid, Ca2(Ce,Y)2Si4O12(CO3)·H2O, med rombisk symmetri.

Kjelder
Kainositt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kainositt.

Syklosilikat
Karbonatmineral
Lantanidmineral
Yttriummineral
Ortorombiske mineral
Kalksinter

Kalksinter er eit porøs, korna eller tråda kalkavsetning.

Sjå òg  
 kalktuff

Kjelder
Kalksinter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kalksinter.

Kalkstein
Kamotoitt-(Y)

Kamotoitt-(y) er eit sekundært uranmineral med gul farge. Det er kjemisk eit vasshaldig yttrium-uran-karbonat.

Mineralet er kalla opp etter Kamoto i Shaba-provinsen i Kongo (Zaïre)

I Noreg er det påvist frå ein granitt-pegmatitt i Kraudsherad i Buskerud.

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Kamotoitt (Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kamotoitt-%28Y%29.

Uranmineral
Yttriummineral
Karbonat
Kamphaugitt-(Y)

Kamphaugitt-(y) er eit mineral som først gongen vart skildra av Gunnar Raade og Brastad i 1993 frå ein helvinførande skarnførekomst i Lier i Buskerud. Den kjemiske samansetjinga er Ca2Y2(CO3)4(OH)2·2–3H2O.

Mineralet er òg funne i granittpegmatittar ved Kragerø og i Tørdal i Telemark, der det er danna sekundært etter kuliokitt-(Y). 

Mineralet er kalla opp etter Erling Kamphaug (1931-2000), som var ein norsk mineralsamler.

Kjelder
Raade, Gunnar. (2009, 19. februar). Kamphaugitt-(Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kamphaugitt-%28Y%29.

Kalsiummineral
Yttriummineral
Kapprubin

Kapprubin er ein ven, karmosinraud, rubinliknande granat. Denne finst i diamantførekomstane i Sør-Afrika og blir brukt som edelstein.

Kjelder
Kapprubin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kapprubin.

Edelsteinar
Hydroksylapatitt

Hydroksylapatitt, òg kalla hydroksyapatitt (HA), er ei mineralform av kalsiumapatitt med formelen Ca5(PO4)3(OH). 

Opp til 50% av knoklar etter vekt består av ei modifisert form av hydroksylapatitt (kjend som beinmineral). Karbonat-hydroksylapatitt, er ein karbonathaldig variant av hydroksylapatitt.

Bakgrunnsstoff

Kalsiummineral
Fosfatmineral
Keramiske material
Biomateriale
Karfunkel

Karbunkel eller karfunkel er ei gammal nemning for edelstein, særleg brukt om klåre, raude steinar som rubin, spinell, turmalin og granat. Karfunkelen var i mellomalderen høgt skatta på grunn av dei visstnok magiske eigenskapane sine. Saman med smaragden var han òg i renessansen høgast vurdert blant edelsteinar, til han i løpet av 1600- og 1700-talet kom meir i bakgrunnen på grunn av den aukande populariteten til diamanten. Karfunkelen var slipt en cabochon.

Namnet kjem frå det latinske carbunculus, som tyder «lite kolstykke», over tysk med påverknad frå funke, «gneiste». Opphavleg var det ei nemning på eit lite stykke gloande kol. Theofrastos og Plinius den eldre brukar nemninga om klåre, raude edelsteinar, og karfunkel er brukt i denne tydinga i avhandlingane frå mellomalderen om edelsteinar, i poesi og i romanar.

Kjelder
Karfunkel. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/karfunkel.

Edelsteinar
Karneol

Karneol er ein gulraud til blodraud varietet av kalsedon. Han vert særleg nytta til signet og i ringar. Sarder liknar karneol, men er mørkare og meir brunleg.

Namnet kjem frå det latinske carneolus, som har tilknyting til det latinske ordet for «kjøt».

Kjelder
Karneol. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/karneol.

Edelsteinar
Hohe Dock

Hohe Dock er eit 3 348 meter over havet høgt fjell i Glockner-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. 

Ein gong kringom 1842 til -45 kleiv Gregor Maier som fyrstemann til topps på Hohe Dock, då han var på jakt.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hohe Dock» frå ,  den 1. august 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Östliche Feuerstein

Östliche Feuerstein er ein 3 268 meter over havet høg fjelltopp i Stubaialpane, på grensa mellom den italienske provinsen Bolzano og det austerrikske forbundslandet Tirol. Grannetoppen Westliche Feuerstein er 3 245 moh. Dei to toppane er knytt til kvarandre med ei 400 meter lang egg. Begge Feuerstein-toppane er greie å nå frå fjellhusa Bremer Hütte og Nürnberger Hütte.

Den fyrste fjellturisten stod på vesttoppen den 14. september 1869. Det var historikaren Julius Ficker frå Innsbruck som hadde fylgje med fjellføraren Andrä Pfurtscheller.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Feuerstein (Stubaier Alpen)» frå ,  den 1. august 2014.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Austerrike
Fjell i Italia
Poker av Kirsti Sparboe & Benny Borg

«Poker» er ein song av Kirsti Sparboe & Benny Borg frå 1977. Songen er skriven av Frode Thingnæs og Philip Kruse.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1977
«Poker» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Kirsti Sparboe & Benny Borg i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget enda på tredjeplass med ein ukjend poengsum, og gjekk ikkje vidare til finalen.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1977-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Kirsti Sparboe-songar
Benny Borg-songar
Songar skrivne av Frode Thingnæs
Songar skrivne av Philip Kruse
Karyoceritt

Karyoceritt er eit sjeldant mineral, nært nærskyldt med melanoceritt-(Ce). Det vart originalskildra frå nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden av W.C. Brøgger i 1890. Det er vesentleg eit borosilikat av kalsium, lantanoidar og thorium, med komplisert kjemisk samansetjing. Mineralet opptrer i metamikt tilstand.

Namnet kjem av det greske ordet for 'nøtt' og cerium, og syner til den nøttebrune fargen.

Kjelder
Karyoceritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/karyoceritt.

Kalsiummineral
Boratmineral
Silikatmineral
Thoriummineral
Lantanidmineral
Kasolitt

Kasolitt er eit gult, sekundært uranmineral med formel Pb(UO2)SiO4·H2O. 

Det er kjent frå fleire norske lokalitetar som eit omvandlingsprodukt av uraninitt.

Kjelder
Kasolitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Uranmineral
Blymineral
Silikatmineral
Kassiteritt

Kassiteritt er den einaste tinnmalmen av tyding. Det er eit mineral som består av tinndioksid, SnO2, med teoretisk tinninnhald 78,6 %, men inneheld ofte ein del jarn og andre bestanddelar. Det er for det meste svart eller brunt, sjeldnare fargelaust eller gulraudt, med ljos strek og diamantglans. Mineralet er isotypt med rutil og pyrolusitt.

Finst primært vesentleg i greisen, på hydrotermalgangar og granittpegmatittar, dessutan i sand og grus på sekundære avsetningar. Verdas gruveproduksjon av tinn er på noko over 200 000 tonn med Brasil, Indonesia, Malaysia og Kina som dei viktigaste produsentlanda. Førekomstar i Europa er no av liten økonomisk tyding (Böhmen og Sachsen; gruvedrifta i Cornwall var viktig i bronsealderen). Kassiteritt er i Noreg mellom anna kjent i små mengder frå Bleikvassli gruver og frå Tørdal i Telemark.

Kjelder
Kassiteritt. (2013, 16. januar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kassiteritt.

Bakgrunnsstoff

Tinmineral
Oksydmineral
Rutilgruppa
Tetragonale mineral
Katapleiitt

Katapleiitt eller catapleiitt er eit gult til brunt, heksagonalt mineral som opptrer i nefelinsyenittpegmatittar, ofte saman med eukolitt.

Det vart originalskildra frå Langesundsfjorden av P. C. Weibye i 1849. Den kjemiske samansetjing er Na2ZrSi3O9·2H2O, eit vasshaldig natrium-zirkonium-silikat. Ein polymorf form er gaydonnayitt.

Namnet kjem av kata-, som er gresk for «fleire» og -itt, og syner til at mineralet opptrer saman med andre sjeldne mineral.

Kjelder
Katapleiitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/katapleiitt.

Natriummineral
Zirkoniummineral
Silikatmineral
Kattauge

Kattauge er ein edelstein som i cabochonform under ei sterk, punktforma lyskjelde viser eit lysande band eller ei stripe som rører seg når steinen dreiast. Fenomenet blir kalla chatoyans og vert skapt ved indre refleksjon av lys frå talrike parallelle inklusjonar av fibrige mineral eller frå lange, parallelle holrom. Det opptrer oftast hos krysoberyll, kvarts
(kalsedon) og turmalin.

Kjelder
Kattøye: edelstein. (2009, 17. mai). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå
http://snl.no/katt%C3%B8ye%2Fedelstein.

Edelsteinar
Kegelitt

Kegelitt er eit særs sjeldan sekundært blymineral, kjent frå den mineralrike førekomsten Tsumeb i Namibia. Samansetjinga er komplisert: Pb8Al4Si8(SO4)2(CO3)4(OH)8O20.

Det vart først skildra i 1975 etter ein førekomst i Tsumebgruva i Tsumeb i Namibia og kalla opp etter Friedrich Wilhelm Kegel (?-1948), direktør for gruveoperasjonane i Tsumeb.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Fylosilikat
Sulfatmineral
Karbonatmineral
Blymineral
Mærra hass Ka'l

«Mærra hass Ka'l» er ein song av Nora Brockstedt frå 1977. Han er skriven av Helge Stenersen.

«Mærra hass Ka'l» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Nora Brockstedt i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget enda på femteplass med ein ukjend poengsum, og gjekk ikkje vidare til finalen.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1977-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Nora Brockstedt-songar
Songar skrivne av Helge Stenersen
Keiviitt-(Y)

Keiviitt-(y) er eit mineral som består av yttriumsilikat, Y2Si2O7, med same struktur som thortveititt. Det er kjent frå Russland, Sverige og ein førekomst i Iveland i Aust-Agder.

Kjelder
Keiviitt (Y). (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/keiviitt-%28Y%29.

Yttriummineral
Silikatmineral
Keilhauitt

Keilhauitt eller yttrotitanitt er ein varietet av mineralet titanitt som inneheld lantanoidar, jarn og anna. Mineralet vart først skildra frå ein pegmatitt ved Arendal i 1844.

Det finst fleire stader på granittpegmatittgangar i Noreg. 

Det er kalla opp etter Baltazar Mathias Keilhau.

Kjelder
Keilhauitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/keilhauitt.

Kalsiummineral
Titanmineral
Yttriummineral
Lantanidmineral
Nesosilikat
Det er hans land

«Det er hans land» er ein son av Kirsti Sparboe frå 1977. Songen er skriven av Kristian Lindemann og Jan Eggum.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1977
«Mærra hass Ka'l» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Kirsti Sparboe i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget enda på fjerdeplass med ein ukjend poengsum, og gjekk ikkje vidare til finalen.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1977-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Kirsti Sparboe-songar
Songar skrivne av Kristian Lindemann
Songar skrivne av Jan Eggum
Springaren

«Springaren» er ein song av Nora Brockstedt frå 1977. Songen er skriven av Petter Hurlen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1977
«Springaren» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Nora Brockstedt i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget enda på sjette- og sisteplass med ein ukjend poengsum, og gjekk ikkje vidare til finalen.

Fotnotar

Singlar frå 1977
Norske songar
Norskspråklege songar
Melodi Grand Prix 1977-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Nora Brockstedt-songar
Songar skrivne av Petter Hurlen
Kentrolitt

Kentrolitt er eit sjeldant mineral med prismatisk krystallutvikling og samansetjing Pb2Mn2(Si2O7)O2. 

Det er påvist frå Skjerpemyr i Grua i Oppland og Vestpolltind på Hinnøya i Lofoten.

Kjelder
Kentrolitt. (19. mars 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kentrolitt.

Blymineral
Magnesiummineral
Silikatmineral
Kernitt

Kernitt, òg kalla rasoritt, er eit boratmineral som særleg er kjent frå California og Argentina. Det er eit økonomisk viktig mineral som dannar utgangspunkt for framstilling av boraks og andre borsambindingar. Den kjemiske formelen er Na2B4O6(OH)2· 3H2O. Mineralet krystalliserer monoklint.

Det er kalla opp etter Kern County i California.

Kjelder
Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Kernitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kernitt.

Bakgrunnsstoff

Natriummineral
Inoborat
Triklinske mineral
Kieseritt

Kieseritt er eit kvitt, monoklint mineral, eit vasshaldig magnesiumsulfat, MgSO4·H2O. Det finst i store mengder på saltleiene i Tyskland.

Det er kalla opp etter tyskaren Dietrich Georg von Kieser.

Tidleg i 2005 oppdaga Mars Express, spor av kieseritt i Valles Marineris (den største canyonen på Mars), i lag med gips og polyhydrerte sulfat. Dette er direkte bevis på at Mars har hatt vatn i fortida.

Kjelder
Kieseritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kieseritt.

Magnesiummineral
Sulfatmineral
Monokline mineral
Kis

Kis er ei nemning for ein del sprø svovel- og arsenertsar av forholdsvis ljos farge, mest grå eller gule. Døme på desse er svovelkis, koparkis, magnetkis og arsenkis. Dei tilsvarande mineralogiske namn er pyritt, chalkopyritt, pyrrhotitt og arsenopyritt.

Kjelder
Kis. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kis.

Mineral
Kiselsinter

Kiselsinter er porøse massar av kvarts eller opal (SiO2), avsett av varmekjelder. Det finst mellom anna på Island og i Yellowstone Park i USA. Det inneheld ofte avtrykk av planter.

Kjelder
Kiselsinter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kiselsinter.

Kvartsvariantar
Klinozoisitt

Klinozoisitt er eit forholdsvis vanleg bergartsdannande mineral i einskilde metamorfe bergartar. Det utgjer den jernfattige delen av blandingsserien klinozoisitt–epidot, men er ikkje så alminneleg utbreidd som den jernrike epidoten.

Det vart originalskildra i 1896 i Tirol i Austerrike, og fekk namnet fordi det likna på zoisitt.

Kjelder
Klinozoisitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Epidotgruppa
Kalsiummineral
Aluminiummineral
Monokline mineral
Make Love, Not War

«Make Love, Not War» er ein song av Benny Borg frå 1977. Songen er skriven av Kåre Grøttum og Bjørn Rønningen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1977
«Make Love, Not War» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk og engelsk av Benny Borg i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget vann med ein ukjend poengsum, og gjekk vidare til finalen. «Make Love, Not War» vart framført på norsk og engelsk av Odd Børre i finalen, og enda på sjette- og sisteplass med 25 poeng.

Fotnotar

Singlar frå 1977
Norske songar
Norskspråklege songar
Engelskspråklege songar
Fleirspråklege songar
Melodi Grand Prix 1977-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Engelskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Fleirspråklege Melodi Grand Prix-songar
Benny Borg-songar
Odd Børre-songar
Songar skrivne av Kåre Grøttum
Songar skrivne av Bjørn Rønningen
Sang

«Sang» er ein song av Kirsti Sparboe & Benny Borg frå 1977. Songen er skriven av Mette Hurlen.

Eurovision

Melodi Grand Prix 1977
«Sang» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Kirsti Sparboe & Benny Borg i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget vann med ein ukjend poengsum, og gjekk vidare til finalen. I finalen enda bidraget på tredjeplass med 58 poeng.

Fotnotar

Melodi Grand Prix 1977-songar
Norskspråklege Melodi Grand Prix-songar
Benny Borg-songar
Kirsti Sparboe-songar
Songar skrivne av Mette Hurlen
Kloritoid

Kloritoid er eit grønleg-svart, klorittliknande mineral som opptrer som bestanddel i visse metamorfe skifrar. Den kjemiske formelen er Fe2Al4O2(SiO4)2(OH)4. Mineralet er strukturelt sett eit nesosilikat, ikkje eit sjiktsilikat som kloritt.

Det vart først skildra i 1837 from lokalitetar i Uralfjella i Russland. Det fekk dette namnet fordi det likna mineral i klorittgruppa.

I Noreg er det kjent frå Stavangerfeltet.

Kjelder
Kloritoid. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kloritoid.

Jernmineral
Magnesiummineral
Manganmineral
Aluminiummineral
Nesosilikat
Monokline mineral
Triklinske mineral
Kloritt

Kloritt er ei gruppe mineral som i likskap med glimmerar lèt seg spalte opp i tynne flak på grunn av ein sjiktgitterstruktur. Spalteflaka er fleksible, men ikkje elastiske som hos glimmer. 

Kloritt finst ofte i lågmetamorfe bergartar som fyllitt, grønskifer og kleberstein. 

Minerala er hydroksylhaldige silikat av aluminium, magnesium og jarn, med generell formel (Mg,Fe,Al)6(Al,Si)4O10(OH)8. Einskilde klorittar kan òg innehalde nikkel, mangan, krom eller litium.

Hovudtypar
 klinoklor (Mg5Al)(AlSi3)O10(OH)_8
 chamositt (Fe5Al)(AlSi3)O10(OH)_8
 nimitt (Ni5Al)(AlSi3)O10(OH)_8
 pennantitt (Mn5Al)(AlSi3)O10(OH)_8

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Leirmineral
Monokline mineral
Fylosilikat
Kloromelanitt

Kloromelanitt er eit mørkegrønt, natriumhaldig pyroksenmineral. Det er eit blandkrystall mellom jadeitt, akmitt og diopsid og er hovudbestanddel i mange
eklogittbergartar, til dømes på Møre.

Kjelder
Kloromelanitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kloromelanitt.

Natriummineral
Pyroksengruppa
Monokline mineral
Koparskifer

Koparskifer er ein mørk leirskifer frå permtida i det nordvestlege Europa, mellom anna i Nordsjøen. Det er særleg kjent frå Harz i Tyskland. Det er eit koparmalm som inneheld 2–3 % kopar, 1–2 % sink, 0,02 % sølv og 0 014 % molybden. Ertsminerala er fint fordelte, og skiferen er danna i eit oksygenfattig botnvatn, av same type som det ein finn i dei norske fjordane og i Svartehavet. Den metallførande sona er berre 1–2 m tjukk, men er utbreidd over store område og difor ein viktig metallresurs. Det har vore drive i Tyskland sidan mellomalderen. Koparskifer inneheld mange fossil, særleg av fisk.

Kjelder
Kobberskifer. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kobberskifer.

Skifer
Kopar
Koboltitt

Koboltitt, kobaltin eller koboltglans, eit sølvkvitt, metallisk mineral med raudleg skjer, består av kobolt, arsen og svovel (CoAsS), med 35,5 % kobolt. Det krystalliserer rombisk (pseudokubisk) og er strukturelt nærskyldt med pyritt . Mineralet er ein viktig koboltmalm. Finst saman med andre koboltmineral på Modum, der det tidlegare var ei betydeleg gruvedrift (sjå Modum Blaafarveværk). Gersdorffitt (NiAsS) er den tilsvarande nikkelsambindinga.

Det funne hovudsakleg i Sverige, Noreg, Tyskland, Cornwall, Canada, Australia, Den demokratiske republikken Kongo og Marokko.

Kjelder
Koboltitt. (2012, 24. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/koboltitt.

Bakgrunnsstoff

Koboltmineral
Jernmineral
Arsenmineral
Svovelsaltmineral
Ortorombiske mineral
Kokkolitt

Kokkolitt er ein varietet av pyroksenmineralet diopsid. Det er oftast grønt og jernhaldig, kjent frå skarnførekomstar ved Arendal.

Innan paleontologi syner kokkolittar til ørsmå skiveforma kalkplater, som er kring 1-30 mikrometer i diameter. Desse består av minerala aragonitt eller kalsitt. Desse har vore skalet til planktonaktige flagellatar (coccolithophorider) og inngår som ein viktig bestanddel i mange bergartar, særskild kritkalkstein, og i visse typar djuphavsslam.

Sjå òg
Kokolith

Kjelder
«Kokkolitt: mineralogi» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Kokkolitt: paleontologi. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kokkolitt%2Fpaleontologi.

Pyroksengruppa
Magnesiummineral
Kalsiummineral
Inosilikat
Monokline mineral
Kolloidmineralogi

Kolloidmineralogi er ei grein innan mineralogien som studerer mineralpartikler av kolloidal storleik, det vil sei mindre enn omkring 0,001–0,0001 mm i diameter. Desse finst først og fremst i leirer (sjå leirmineral). Kolloidale partiklar vil ha fysiske eigenskapar som er ulike frå dei stoffa har når det finst som store krystall, til dømes større overflateenergi og entropi. Årsaka til dette ligg hovudsakleg i det tilhøvet at krystallgitteret langs overflata av ein krystall er av ein anna art enn det indre av krystalla. I ein særs liten krystall vil overflateatoma utgjere ein stor prosent av det totale mengda atom. Leirene sine fysiske og mekaniske eigenskapar baserer seg i høg grad på innhaldet av kolloidale partiklar.

Kjelder
Kolloidmineralogi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kolloidmineralogi.

Mineralogi
Kongsbergitt

Kongsbergitt er eit naturleg amalgam, det vil sei ei sølv/kvikksølvlegering. Det finst på sølvgangane ved Kongsberg med opptil 23 % kvikksølv.

Kjelder
Kongsbergitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kongsbergitt.

Sølvmineral
Kvikksølv
Koppitt

Koppitt er ein varietet av mineralet pyroklor, vesentleg eit oksid av niob, kalsium og natrium. Det var grunnlaget for den tidlegare niobdrifta ved [[Søve
gruver]] i Telemark.

Det er kalla opp etter Herrmann Kopp, 1817–92, ein tysk kjemikar.

Kjelder
Koppitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/koppitt.

Oksydmineral
Niobmineral
Kalsiummineral
Natriummineral
Kornerupin

Kornerupin er eit relativt sjeldan mineral, som oftast med gulgrøn til mørkegrøn farge. Finst i visse metamorfe bergartar. 

Edelsteinskvalitet er kjent frå Madagaskar. Det er kjemisk eit hydroksylhaldig borosilikat av magnesium og aluminium, Mg4(Al,Fe)6(Si,B)4O21(OH), med rombisk symmetri. Kornerupin er ein verdifull edelstein, når han finst i gjennomskineleg grøn- og gulfargar. Den smaragdgrøne varieteten er særskild ettertrakta. 

Mineralet vart først skildra i 1884 etter ein førekomst i Fiskernæs sørvest på Grønland. Han vart kalla etter den danske geologen Andreas Nikolaus Kornerup (1857–1883).

I Noreg er det funne i Bamble-traktene og på Modum.

Kjelder
Kornerupin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kornerupin.

Sorosilikat
Ortorombiske mineral