alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brjansk

Brjansk (russisk Брянск) er ein by i Russland, om lag 379 km sørvest for Moskva. Han er administrativt senter i Brjansk oblast og har om lag 420 000 innbyggjarar (2007).

Historie 
Han vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1146 i Hypatiuskrøniken som Debrjansk (russisk Дъбряньск, Дьбряньск). Namnet kjem frå «дъбръ», eit slavisk ord for «grøft», «lågland» eller «tett skogområde».. Området var kjend for dei tette skogane, брянские леса, som det finst lite att av i dag. Lokale styresmakter og arkeologar meiner derimot at byen vart grunnlagd i 985 som ei festning ved høgresida av elva Desna.

Ein veit lite om Brjansk før mongolinvasjonen av Russland. Han var den nordlegaste av dei severianske byar til Tsjernigov-rurikidane. Etter Mikhail av Tsjernigov vart drepen av mongolane og hovudstaden hans øydelagd, flytta sonen hans setet til Brjansk. I 1310, då mongoloane igjen plyndra byen, høyrte han til fyrstedømet Smolensk. 

Olgierd av Litauen arva Brjansk i 1356 og gav han til sonen Dmitrij den eldre. Fram til slutten av hundreåret prøvde Jogaila, Vytautas, Švitrigaila og Georg av Smolensk alle å få tak på byen.

Storfyrstedømet Moskva erobra Brjansk etter slaget ved Vedrosja i 1503. Byen vart omgjort til ei festning og spelte ei viktig rolle i Problemtida. Peter den store innlemma i Brjansk i Kiev gubernija, men Katarina den store flytta byen til Orjol gubernija i 1779. Ho òg kunngjorde byvåpenet til Brjansk. 

På 1600- og 1700-talet var økonomien til Brjansk, som då hadde vorte eit handelssenter, basert på Svenskaja-marknaden, den største i Vest-Russland. Marknaden vart halde kvart år med større frå Svenskij kloster. Etter at ein starta å produserer kanonar og ammunisjon i byen for den russiske marinen i 1783 utvikla Brjansk seg frå ein regional marknad til ein viktig industriby for metallurgi og tekstilar. Folketalet i byen steig over 30 000 i 1917. 

I 1918 kravde Den kviterussiske folkerepublikken Brjansk, men byen vart erobra av bolsjevikane i 1919. 

Under den andre verdskrigen vart Brjansk okkupert av tyskarane (frå 6. oktober 1941 til 17. september 1943) og store delar av byen vart øydelagd under kampane. Om lag 60 000 sovjetiske partisanar var aktive i og rundt Brjansk og påførte den tyske hæren store tap. Like etter frigjeringa vart Brjansk det administrative senteret i Brjansk oblast (1944).

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Bryansk» frå , den 16. november 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Busetnader grunnlagde på 900-talet
Skipingar i 985
Hogne

Hogne eller Ågne er mannsnamn som har vore brukt i Noreg sidan 500-talet. Den norrøne forma av namnet er Hǫgni eller Högni. Namnet er i bruk på Færøyane som Høgni.

Hogne har norsk namnedag den 17. november. I 2008 var det 363 norske menn som hadde Hogne som første førenamnet (SSB). 5 heitte Ågne og 8 Høgni.

Namneberarar 
 Høgni Karsten Hoydal (f. 1966), færøysk politikar
 Høgni Lisberg (f. 1982), færøysk songar

Litterær bruk 
Hogne er nemnd fleire gonger i norrøn sagalitteratur. 
 Hogne (norr. Högni) er ei kjempe i Hjadningekampen (Hjaðningavíg) som er far til Hild. 
 Hogne Gjukesson (norr. Högní Gjúkisson) er nemnd i Den eldre Edda, Skáldskaparmál og Völsungasaga, der han er bror til helten Gunnar. Han svarer til Hagen i Nibelungenlied.
 Hogne er ein konge som kjempar mot kong Ingjald i Ynglingesoga. Han kan vera den same som Hogne Gjukesson.

Annan bruk 

Stadnamnet Hognestad i Time er avleidd frå Hogne.

Kjelder 
 Oppslag på Hogne i Store norske leksikon
 Hognestad i Norske Gaardnavne av Oluf Rygh

 Delar av denne artikkelen bygger på «Haguna» frå , den 16. november 2008. 
 

Mannsnamn
Norske førenamn
Norrøne førenamn
Olav Røkke

Olav Røkke, døypt Ole Johan, () var ein norsk folkehøgskolestyrar, lokalhistorikar og forfattar. 

Olav var fødd på Skatval som son av Ole Petersen Røkke og Anne Jensdtr. Røkk. Han voks opp på Røkke Nordre gnr. 60/6 og var gift med Andrea Margrete Pedersdtr. Husøy frå Sandøy i Romsdal.

Han var lærar på Torshus folkehøgskule i Orkdal 1923–1935, so eigar og styrar av Vefsn folkehøgskole i Mosjøen 1935–1949.

Bibliografi 
 Skatval herad i 25 år : 1902 - 1926. Skatval Historielag 1928. 92 sider.
 På kjende stader. Skatval Historielag 193?. 29 sider.
 Folket mitt. Skatval Historielag 1951. 142 sider.
 Stjørdalsboka bind 4: Gards- og slektshistorie Skatval herad. Skatval Historielag 1954. 778 sider.
 Med Olav Bjørgum: Soga um Våpnfjordingane.
 Soga um Bård Snøfjellsås.
 Soga um Grette Åsmundsen.
 Romsdals amt.

Referansar 
 Skatval. Gårds- og slektshistorie. Bind 3 side 25-26.

Norske forfattarar
Folk frå Stjørdal
Stian Heimlund Skjæveland

Stian Heimlund Skjæveland () er ein norsk figurativ kunstmålar og teiknar.

Heimlund Skjæveland er utdanna ved Kunstskolen i Bergen (KiB), Merkantilt Institutt (MI) avd. Bergen, og Tegne- og maleskolen i Bergen. Han har arbeidd som biletkunstnar sidan 1995 og driv eige galleri, Galleri Skjæveland i Jørpeland by, der han voks opp og er busett.
 

Stian Heimlund Skjæveland har blant anna laga narrative landskapsmotiv og figurkomposisjonar i olje. I kunsten sin hentar han blant anna inspirasjon frå Ryfylke og spenninga mellom lys og mørke, såkalla chiaroscuro. Av inspirasjonskjelder kan Rembrandt, Lars Hertervig og Lucian Freud nemnast.

Utstillingar (utval) 
Biletkunstnaren har hatt fleire separat- og kollektivutstillingar og har blant anna dekorert Ordførarens kontor og kommunestyresalen i Strand kommune.
 Galleri Loyd - separatutstilling, Oslo
 Galleri OS - separatutstilling, Sandnes
 Ryfylkeutstillinga - kollektivutstilling, Strand, Forsand, Hjelmeland, Suldal, Finnøy 
 Spinneriet - kollektivutstilling, Hjelmeland 
 Galleri Skjæveland - permanentutstilling, Jørpeland

Bibliografi 

 Når dagen gryr, JJD bokforlag (1999), ISBN 82-7096-320-8

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Stian Heimlund Skjæveland» frå , den 27. januar 2012.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Eigenpresentasjon med døme på kunstnaren sine bilete
 Store Norske Leksikon
 Nokre av bileta til Stian Heimlund Skjæveland (kunsthistorie.com)

Norske kunstnarar
Folk frå Strand
Norske målarar
Norske teiknarar
1056 Azalea

1056 Azalea er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 31. januar 1924 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

Kjelder 

 1056 Azalea - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Azalea
Azalea
Azalea
Azalea
1057 Wanda

1057 Wanda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 16. august 1925 av Grigory Abramovich Shajn ifrå Crimean Astrophysical Observatory i Simeiz på Krimhalvøya.

Kjelder 

 1057 Wanda - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Wanda
Wanda
1058 Grubba

1058 Grubba er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Augusta. Han blei oppdaga den 22. juni 1925 av Grigory Abramovich Shajn ifrå Crimean Astrophysical Observatory i Simeiz på Krimhalvøya.

Kjelder 

 1058 Grubba - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Grubba
Grubba
Grubba
Grubba
1059 Mussorgskia

1059 Mussorgskia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 19. juli 1925 av Vladimir Aleksandrovich Albitzky ifrå Crimean Astrophysical Observatory i Simeiz på Krimhalvøya.

Kjelder 

 1059 Mussorgskia - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Mussorgskia
Mussorgskia
Namnet Hauk

Hauk er eit norsk mannsnamn av norrønt opphav som tyder 'hauk', frå norrønt haukr. Namnet er utbreidd på Island som Haukur. Hauk har namnedag den 17. november.

Det er 169 menn som har Hauk som første eller einaste førenamn i Noreg (SSB 2008).

I 2004 var det 914 menn som heitte Haukur på Island, noko som gjorde namnet til det 31. mest populære.

Kjende namneberarar 

 Hauk Aabel (1869-1961), norsk skodespelar og visesongar
 Hauk Buen (f.1933), spelemann på hardingfele
 Hauk Henrik Johnsen (f. 1948), lokalpolitikar og ordførar frå Vadsø

Hauk som etternamn 
 Günter Hauk (1932–1979), tysk komponist
 Karl Hauk (1898–1974), austerriksk målar
 Minnie Hauk (1851–1929), amerikansk operasongar
 Peter Hauk (f. 1960), tysk politikar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hauk (navn)» frå , og «Namnet Hauk» frå  den 16. november 2008. 
 

Hauk
Hauk
Hauk
Hauk
Hognestad

Hognestad er ein stad som ligg sør for Bryne i Time kommune i Rogaland. Den tradisjonelle uttalen av namnet er .

Gardsnamnet Hognestad er avleidd av mannsnamnet Hogne. Hognestad var også ein haldeplass ved Jærbanen frå 1879 til 1966.

Fleire kjende folk har hatt Hognestad som etternamn:

 Peter Hognestad (1866-1931), prest og diktar
 Ivar Kristiansen Hognestad (1888–1973), stortingsmann
 Helge Hognestad (f. 1940), teolog

Hognestad er eit gardsnamn og ein matrikkelgard med gardsnummer 9 i Time.

Kjelder 
 Hognestad i Norske Gaardnavne av Oluf Rygh
 Nettstaden Norgesglasset 
 Time Gard og Ætt band II, Bryne 2006. Gards- og ættesoge av Birger Lindanger og Jørg Eirik Waula

Sjå òg 
 Gardar i Time

Gardsnamn i Rogaland
Norske slektsnamn
Time kommune
Cetantal

Cetantal er eit tal for kor lett dieselen vert kveikt. Jo høgare kveikjeevne dess høgare cetantal.

Organisk kjemi
Sun Microsystems

Sun Microsystems er eit internasjonalt teknologifirma som blei skipa i 1982. Hovudkvarteret er i Santa Clara i California, som også er kjend som Silicon Valley. 

Sun er ein stor bidragsytar til fri programvare og eigar fleire store og frie programvareprodukt som OpenOffice.org, Java, Solaris, MySQL med meir.

Den 20. april 2009 blei det annonsert at Oracle Corporation skulle kjøpe Sun Microsystems for 7,4 milliard US-dollar.

USA-amerikanske IT-føretak
Skipingar i 1982
Programvareprodusentar
Tidlegare føretak i USA
Galleri Skjæveland

Galleri Skjæveland er eit galleri som blei etablert i 2007. Det ligg på Jørpeland i Strand kommune og blir drive av kunstmålaren Stian Heimlund Skjæveland. Galleriet viser både separat -og kollektivutstillingar med etablerte kunstnarar med hovudvekt på figurative uttrykk.

Bakgrunnsstoff 
 Galleri Skjæveland
 Listen.no: Galleri Skjæveland

Strand kommune
Kultur i Rogaland
Jihlava

Jihlava (tysk Iglau) er ein by i Tsjekkia, som ligg midt i regionen Vysočina ved elva Jihlava (tysk Igel). Her låg den gamle grensa mellom Mähren og Böhmen, og byen er av dei eldste gruvebyane i Tsjekkia, om lag 50 år eldre enn Kutná Hora.

Av dei viktigaste byggverka i byen finn ein dei tidlege gotiske kyrkjene St. Jakob, Den vesle munkekyrkja av Vår Frue og den dominikanske kyrkja av Den heilage krossen, barokkyrkja St. Ignatius av Loyola, rådhuset og fleire offentlege bygg i gotisk og renessansestil. Det finst òg ein jødisk gravplass med mange usedvanlege monument, som gravsteinen til foreldra til Gustav Mahler.

Ein gammal slavisk busetnad ved vadestaden over elva (først nemnd i 1233) vart flytta til ein nærliggande ås der gruvebyen vart grunnlagd (om lag 1240) av kong Václav I i mellomalderen. Han var stort sett busett av tyskarar frå nord i Bayern og øvre Sachsen. Gruvene frå mellomalderen med gruvebusetnader rundt låg utanfor bymurane. I følgje ei segn skal det ha vore sølvgruver i drift her så tidleg som 799, men det finst ingen historiske bevis for dette. 

Under hussittarkrigane var Jihlava ein katolsk by og klarte å stå imot ei rekkje omleiringar. Seinare, den 5. juli 1436 vart det gjort ein avtale med hussittane der keisar Sigismund anerkjende kongen av Böhmen. Ei utskjering i marmor nær byen markerer staden der Ferdinand I i 1527 svor truskap til den bømiske statane.

Under trettiårskrigen vart Jihlava erobra to gonger av svenskane. I 1742 vart han underlagd Kongedømet Preussen under den austerrikske arvefølgjekrigen, og i desember 1805 vart bayarane under Wrede slått nær byen. I 1860 var byen barndomsheim for den bøhmsk-austerrikske komponisten Gustav Mahler.

Før 1945 var Jihlava senter for den nest største tysktalande enklaven i Tsjekkoslovakia (etter Schönhengst/Hřebečsko). Etter den andre verdskrigen var over vart dei tyske innbyggjarane i byen anten drepne eller fordrivne.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jihlava» frå , den 17. november 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Jihlava internasjonale dokumentarfilmfestival

Byar i Tsjekkia
Znojmo

Znojmo (tysk Znaim) er ein by i Tsjekkia i regionen Sør-Mähren, nær grensa til Austerrike.

Byen er bygd på ei klippe på den bratte venstresida til elva Dyje, og arkitekturen har opprettheldt eit mellomalderpreg. Den gotiske St. Nikolas-kyrkja og det seingotiske rådhuset er dei mest kjende landemerka i byen. St. Nikolas-kyrkja vart bygd i 1348 av keisar Karl IV, og rådhuset, med det 75 meter høge tårnet, vart bygd rundt 1446. Overfor elva Dyje ligg Znojmoborga, som går tilbake til 1000-talet og vart grunnlagd av Přemyslid-hertugane.

Den kongelege byen Znojmo vart grunnlagd rundt 1226 av kong Ottokar I på sletta føre Znojmoborga. Znojmo er mest kjemd for våpenstillstanden som vart avgjort her i 1809 etter slaget ved Wagram mellom Napoleon og erkehertug Karl. Han er òg kjend som (den påståtte) fødestaden til Leopold Loyka, sjåføren til den austerrikske erkehertugen Franz Ferdinand då Ferdinand vart myrda i Sarajevo i 1914, ei hending som utløyste den første verdskrigen.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 Turistside 
 Znojmo turistinformasjon 

Byar i Tsjekkia
Busetnader grunnlagde på 1200-talet
Knut Bjørnsen

Knut Bjørnsen () var ein norsk sportsjournalist, forfattar og programleiar.

Liv og virke 
Bjørnsen var fødd i Oslo, der han voks opp på Grünerløkka i ein idrettsinteressert familie. Som ung var Bjørnsen ein lovande skøyteløpar som mellom anna vann junior-NM i 1951. 

Han byrja sin journalistiske karriere som sekstenåring i bladet Sportsmannen, der han blei kjend med redaktøren Per Jorsett som han skulle ha eit omfattande samarbeid med.
I 1953 blei han tilsett Verdens Gang, og var der fram til han i 1961 blei tilsett i NRK. Knutsen blei verande i statskanalen i 30 år, som sportskommentator og programleiar. Knutsen kommenterte særleg meisterskap på skøyter og friidrett for radio og fjernsyn, ofte saman med Per Jorsett. For dette fekk dei to Idrettsgallaens hederspris i 2004. Bjørnsen fekk òg Norsk Lytterforenings ærespris i 1982. Som programleiar leidde Knut Bjørnsen spørjeprogrammet Kvitt eller dobbelt frå 1966 til og med 1994. I 1970 leidde han også spørjeprogrammet Avspark. Han var seinare programleiar for Lykkehjulet og Ønskebrønnen på TV3. Bjørnsen presenterte òg ulike produkt i fjernsynsreklame, som på TV-shop. Bjørnsen spelte seg sjølv i to episodar av Karl & Co på TV 2. Han var dommar i Isdans på TV 2 i 2007.

Gjennom karriera si gav Bjørnsen også ut fleire bøker innan ulike sjangrar, særleg om idrett. Han var redaktør for den offisielle boka etter OL på Lillehammer i 1994.

Bjørnsnen var gift to gonger, frå 1957 med Bjørg Agnete Johansen som døydde i 1983, og frå 1986 med Karin Löfblad. Han hadde to born frå det første ekteskapet. Dei siste åra av livet sitt var han busett i Svelvik.

Verkliste 
 13 år med Kuppern & Co, 1963
 Skøytesportens tall 1964 (med Per Jorsett), 1964
 Små stopp i stor verden, 1966
 Fred A. Maier forteller til Knut Bjørnsen, 1968
 Helst mot urolig vær, 1969
 Skøytesportens stjerner (med Per Jorsett), 1971
 Kvitt eller trøbbel. 1000 spørsmål og svar, 1988
 Dans! Dans! Eventyret om norske sportsdansere, 1990
 100 år på glattisen. 30 år bak mikrofonen, 1992
 70 år med vinter-OL, 1993
 Den offisielle boken fra de XVII Olympiske vinterleker, Lillehammer 1994, 1994
 Store norske sportsbragder i 1000 år (med Per Jorsett), 1995
 Jakten på "Najaden" : norsk-engelsk drama på Lyngør havn, 2002	
 Gylne øyeblikk, 1999	
 Idrettshelter fra Buskerud (red. med Per Jorsett), 2005
 Bislet blues (med	Kjell Kristian Rike), 2008

Kjelder 

 
 Søk etter Knut Bjørnsen som bokforfattar i Bibsys

Programleiarar for NRK
Norske programleiarar
Norske sakprosaforfattarar
Norske journalistar
Norske skeiseløparar
Folk frå Oslo
Mikulov

Mikulov (tysk Nikolsburg) er ein by i Tsjekkia, som ligg midt i regionen Sør-Mähren. Han ligg like nær grensa til Austerrike og har om lag 7600 innbyggjarar.

Geografi 
Mikulov ligg i utkanten av eit åslendt landskap og ved ein stor innsjø. Byen ligg om lag 200 til 250 meter over havet. Eit biosfærereservat definert av UNESCO startar ved Mikulov og det same gjer det moraviske karstlandskapet.

Historie 
Mikulov var åstad for Nikoklsburg-traktaten den 31. desember 1621 under trettiårskrigen. Etter den austerriksk-prøyssiske krigen starta grev Alajos Károlyi å utarbeide ein fredsavtale i Mikulov som førte til Prahatraktaten i 1866.

I 1938 hadde byen nesten 8000 (hovudsakleg tysktalande) innbyggjarar, men berre om lag 5200 i 1948. Dei etniske tyskarane vart kasta ut i perioden 1945-46. I 1938 var det òg 472 hovudsakleg tysktalande jødar. 372 av desse overlevde ikkje holocaust

Det viktigaste landemerka i byen er Mikulovborga til Dietrichstein-familien og Piarist-gymnaset.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Mikulov» frå , den 17. november 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tsjekkia
Jablunkovpasset

Jablunkovpasset (tsjekkisk Jablunkovský průsmyk, polsk Przełęcz Jabłonkowska) er ein fjellovergang i Beskidane, med ei høgd på opp til 553 meter over havet. Det ligg i Tsjekkia, nær grensa til Polen og Slovakia.

Fjellovergangen skil Dei moravisk-schlesiske Beskidane frå Dei schlesiske Beskidane. Han er ein av dei viktigaste transportrutene i Vest-Karpatane. Europaveg 75 frå Žilina til Těšín går gjennom passet, tillegg til jernbanelinja Košice-Bohumín. Han var òg ein viktig veg i mellomalderen, og knytte øvre Ungarn til Schlesien, eller nærare sagt Cieszyn Schlesien.

Arkeologiske funn viser at det gjekk veg gjennom passet lenge før mellomalderen. Reisande karavaner vart ofte angripe av røvarar, så enkelte festningsverk vart bygd ved dagens Mosty u Jablunkova. Arkeologar meiner dei vart bygd på 1200-talet. Handelsruta vart stadig viktigare og i 1529 vart det bygd nye festningsverk i frykt for åtak frå tyrkarane. Festninga spelte ei viktig rolle under trettiårskrigen. Etter krigen vart festninga renovert og det vart bygd ei ny og større festning i nærleiken av Elżbieta Lukrecja, hertuginna av Cieszyn. Etter kvart det ein permanent garnison her. Festningsverka vart renovert siste gong i 1808. Etter den tid fall festninga frå kvarandre og dei lokale innbyggjarane nytta delar av byggmateriala til andre bygg. 

Landsbyen Mosty u Jablunkova ligg i fjellovergangen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Jablunkov Pass» frå , den 17. november 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 
 
 

Dei schlesiske Beskidane
Fjellovergangar i Tsjekkia
Svitavy

Svitavy (tysk Zwittau) er ein by i Tsjekkia, som ligg i regionen Pardubice. Han har om lag 17 000 innbyggjarar.

Historie 
Byen vart grunnlagd rundt 1150 då munkar sette opp ei kyrkje her og det voks opp ein landsby rundt kyrkja. Eit hundreår seinare flytta tysktalande nybyggjarar til området. Frå 1256 var Svitavy underlagd biskopane av Olomouc. Byen har vorte øydelagd to gonger, under trettiårskrigen vart byen rasert, og i 1781 førte eit uhell til at byen brann til grunnen. I 1866 vart det arrangert våpenkvile under den austerriksk-prøyssiske krigen her. 

I 1930 var 88,4 % av innbyggjarane i byen tyskarar, men etter den andre verdskrigen vart tyskarane drive bort.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Bymuseum
 Kort historie

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Svitavy» frå , den 17. november 2008. 
 

Byar i Tsjekkia
Busetnader grunnlagde på 1100-talet
Litomyšl

Litomyšl (tysk Leitomischl) er ein by og ein kommune i regionen Pardubice i Tsjekkia. Litomyšl ligg aust i Böhmen og tok form på 1200-talet der det tidlegare hadde vore ein festningsbusetnad langs Trstenice-vegen – ei viktig handelsrute mellom Böhmen og Mähren.

Litomyšl er kanskje mest kjend for det monumentale renessanseslottet oppført i åra  1568-1581. Bygningane på slottsområdet er eksepsjonelle på grunn av deira arkitektoniske prakt. Samstundes var dei òg fødestaden til den tsjekkiske komponisten Bedřich Smetana. På den utstrekte plassen, ein av dei lengste i Tsjekkia, finst eit rådhus oppført i gotisk arkitektur og ei rekkje hus i renessanse- og barokk stil. Mange av desse har vakre arkadar og kvelva rom på gateplan. Eitt av dei viktigaste husa er U Rytířů med sine flotte fasadar.

Historisk har byen òg vore kjend som eit viktig religiøst senter. Det var i Litomyšl i 1344 at det andre bispedømet i Böhmen vart oppretta, sjølv om dette enda i løpet av hussitarkrigane. På 1800-talet spelte Litomyšl grammatikkskule ei viktig rolle.

Dei kulturelle tradisjonane i byen strekkjer seg langt utover dei regionale og nasjonale grensene. Det praktfulle interiøret i slottet, særleg det barokke slottsteateret, amfiteateret i slottsparken og huset til Smetana tilbyr alle varierte konsertprogram og teateroppføringar. I 1994 møtte dei sju sentraleuropeiske presidentane kvarandre i slottet. Slottet vart innskrive på verdsarvlista til UNESCO i 1999.

Kjende personar med tilknyting til Litomyšl
Litomyšl er fødebyen til komponisten Bedřich Smetana (1824-1884), kritikaren og litteraturhistorikaren Arne Novák og litteraturkritikaren Hubert Gordon Schauer/

Magdalena Dobromila Rettigova - forfattar av den første tsjekkiskspråklege kokeboka - budde her frå 1834 til ho døydde i 1845.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Litomyšl» frå ,  den 17. november 2008.

Bakgrunnsstoff
 

 Turistinformasjon

Byar i Tsjekkia
Verdsarv i Tsjekkia
Slaget ved Chotusitz

Slaget ved Chotusitz eller Chotusice vart utkjempa 17. mai 1742 mellom Austerrike under fyrst Karl Aleksander av Lorraine og Preussenunder Fredrik den store. Dei hadde om lag like mange styrkar, men det stødige prøyssiske infanteriet klarte til slutt å slite ut austerrikarane, og dei vart tvungen til å trekkje seg tilbake. Dei etterlet 18 kanonar og 12 000 krigsfangar. Dei drepne og skadde skal ha vore om lag 7000 på kvar side, og austerrikarane tok med seg 1000 fangar. Det prøyssiske kavaleriet gjorde fleire desperate og mislukka framstøyt, og vart nesten heilt øydelagd.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Battle of Chotusitz» frå , den 17. november 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Hardbottle's Dictionary of Battles. 1905.
 

Konfliktar i 1742
Chotusitz
Chotusitz
Chotusitz
Zahájí

Zahájí  (tysk Sahay) er ein liten landsby i Tsjekkia i regionen Sør-Böhmen. Zahájí hadde 396 innbyggjarar i 2007.

Han er kjend for eit lite slag mellom franskmennene og austerrikarane i 1742 under den austerrikske arvefølgjekrigen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Zahájí (České Budějovice District)» frå ,  den 17. november 2008.  

Byar i Tsjekkia
Hajo

Hajo er ein gammal valfartsstad for tre religionar; hinduismen, buddhismen og islam som ligg ved elva Brahmaputra i den indiske delstaten Assam, 24 km frå delstatshovudstaden Guwahati. Her finst ei rekke tempel og andre heilage punkt. Den best kjende staden er hindutempelet Hayagriva Madhava Mandir på Monikut-høgda. For muslimar er moskéen Poa Mecca, som er knytt til Mekka, eit viktig mål.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hajo» frå , den 17. november 2008.

Bakgrunnsstoff 
 ASI cover for 3 Hajo temples

Assam
Pilegrimsmål i India
Pilegrimsmål i buddhismen
Pilegrimsmål i hinduismen
Pilegrimsmål i islam
Magny

Magny er eit kvinnenamn danna av norrønt Magn-, 'makt' eller 'styrke', og -ny, som tyder 'ny'. Namnet kan òg skrivast Magni, som òg er den norrøne og islandske forma av det nærskylde mannsnamnet Magne. 

Magny har norsk namnedag den 18. november.

I Noreg er det 492 kvinner som har Magny og 348 som har Magni som det første førenamnet (SSB, 2008).

Kjelder 

 norskenavn.no

Førenamn av norrønt opphav
Norrøne førenamn
Kvinnenamn
Mannsnamn