alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Edit

Edit og Edith er kvinnenamn av gammalengelsk opphav. Edit har norsk og svensk namnedag den 31. oktober.

Edita, Edyth og Edyta er andre former av namnet.

Opphav
Engelsk Edith stammar frå det gammalengelske Eadgyth. Dette namnet svarer til norrøne Audgunn, der første stavinga av ordet, auðr, tyder 'rikdom, lukke' og den andre, gunnr eller guðr, tyder 'kamp'.

Bruk
Namnet var brukt i det gammalengelske samfunnet, og fortsette å vera i bruk under normannarstyret. Etter 1400-talet blei det mindre vanleg, men Edith kom så i utbreidd bruk igjen i den engelskspråklege verda på 1800-talet. Edith var mykje brukt rundt 1880-talet i USA, og blei deretter gradvis mindre brukt.

Edith var eit populært namn for norske jentebarn rundt 1920-talet.

I Frankrike var namnet mest brukt rundt 1950-talet.

Namneberarar
Heilage Edith av Wilton (f. 961), også kjend som Eadgyth og Ediva.
Edith av Wessex (cirka 1020–1075), også kjend som Eadgythe, engelsk dronning
Edith av Skottland (1080-1118), engelsk dronning
Edith Södergran (1822-1923), finlandssvensk diktar
Edith Corbet (1846-1920), britisk målar
Edith Nesbit (1858-1924), britisk forfattar
Edith Cowan (1861–1932), australsk politikar, første kvinna til å bli vald inn i det australske parlamentet
Edith Wharton (1862–1937), amerikansk forfattar og formgjevar
Edith Louisa Cavell (1865–1915), britisk sjukepleiar og krigshelt
Édith Piaf (1915-1963), fransk songar, døypt Édith Giovanna Gassion
Edith Carlmar (1911-2003), norsk skodespelar og filmregissør døypt Edith Mary Johanne Mathiesen
Edith Pargeter (1913-1995), engelsk forfattar
Edith Ranum (1922-2002), norsk skodespelar og forfattar
Edith Roger (f. 1922), norsk teaterinstruktør
Edith Aas (1927-1976), norsk bilethoggar
Edith Thallaug (f. 1929), norsk songar og skodespelar
Édith Cresson (f. 1934), fransk politikar og statsminister, fødd Edith Campion

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Edit» frå ,  den 29. oktober 2009.  
 

Kvinnenamn
Engelske førenamn
Førenamn av gammalengelsk opphav
Namn knytte til eigedom
Namn knytte til strid
Edna

Edna er eit engelsk kvinnenamn av to moglege opphav; keltisk og hebraisk. Det har norsk namnedag den 31. oktober.

Opphav 
På Irland har Edna vore brukt som ei anglisert form av Eithne, som tyder 'kim, kjerne'. 

Ein annan mogleg inspirasjon er Ednah, eit hebraisk ord som opptrer i fleire apokryfe skrifter, som Tobits bok. Det tyder då 'glede, herlegdom' og er knytt til ordet Eden.

Bruk 
Namnet kom til England på 1500-talet. 

Edna var mykje brukt i USA rundt 1890-talet, då rundt 1,00 % av nyfødde jenter kunne få namnet.

Namneberarar 
 Edna May (1878-1948), amerikansk artist, fødd Edna Pettie
 Edna May Oliver (1883-1942), USA-amerikansk skodespelar
 Edna Ferber (1885–1968), amerikansk forfattar
 Edna St. Vincent Millay (1892–1950), amerikansk forfattar
 Edna Parker (1893-2008), verdas eldste person i 2008
 Edna Purviance (1895–1958), amerikansk stumfilmskodespelar
 Edna Best (1900-1974), britisk skodespelar
 Edna Manley (1900-1987), jamaicansk kunstnar
 Edna Hughes (1916-1990), britisk symjar
 Edna O'Brien (f. 1932), irsk forfattar
 Edna Annie Proulx (f. 1935), kanadisk forfattar
 Edna Madzongwe (f. 1943), zimbabwisk politikar

Annan bruk 
«Dame Edna Everage» er ein rollefigur spelt av den australske komikaren Barry Humphries (f. 1934).
 Edna er også ein småby i Texas.

Kjelder 

 
 

Kvinnenamn
Engelske førenamn
Førenamn av keltisk opphav
Førenamn av hebraisk opphav
Karl Brjullov

Karl Pavlovitsj Brjullov (russisk Карл Павлович Брюллов) () var ein internasjonalt anerkjend russisk målar. Han vert rekna for å vere ein nøkkelfigur i overgangen i russisk kunst frå nyklassisisme til romantikk.

Liv 
Som son av franske innvandrarar i St. Petersburg følte Carlo Brulleau (namnet hans fram til 1822) dragning mot Italia i sine unge år. Trass i si utdanning ved Det keisarlege kunstakademiet (1809–21), tok Brjullov aldri heilt etter den klassisistiske stilen han vart opplært i av sine lærarar, og som broren hans, Aleksandr Brjullov, måla i. Etter å ha utmerkt seg som ein lovande og skapande elev flytta han til Roma, der han arbeidde fram til 1835. Han måla portrett og sjangermåleri, men kjend som kunstnar vart han ikkje før enn han tok til å lage historiemåleri.

Hans best kjende verk, Pompeiis siste dagar (1830–33), er ein veldig komposisjon. Verket fekk mykje merksemd i Italia og etablerte Brjullov som ein av dei fremste, samtidige kunstnarane i Europa. Etter å fullført verket reiste han heim til Russland og busette seg i den russiske hovudstaden. I Moskva fekk han innpass i aristokratiet og hos den intellektuelle eliten. Han fekk ei framskoten stilling i St. Petersburgs kunstakademi.

Medan han underviste ved akademiet (1836–48) utvikla han ein portrettstil som kombinerte enkel neoklassisistisk stil med ein romantisk tendens som smelta dei to stilartane saman på ein vellukka måte. Hans drag mot realisme kom til syne og vart tilfredsstilt gjennom grundig avdekking av psykologiske trekk. Medan han arbeidde med himlingen i Isakskatedralen, forverra helsa hans seg brått. På råd frå doktoren sin forlet Brjullov Russland i 1849 og reiste til Madeira. Sine tre siste leveår budde han i Italia. Han døydde i Roma og vart gravlagd ved Cemeterio degli Inglesi i byen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Karl Briullov» frå , den 29. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 

Russiske målarar
Nyklassisistiske målarar
Romantiske målarar
Odd W. Surén

Odd Wilhelm Surén () er ein norsk forfattar og litteraturkritikar. Surén er fødd i Oslo og busett i Austrheim.

Verk

Romanar 
 Dråper i havet, 1998.
 Kometenes øyeblikk, 2001.
 Knuseverk, 2003.
 Dødsmåter, 2006.

Noveller 
 Fanger og opprørere, 1985.
 Tyranner og tjenere, 1989.
 Taushetens fortrolige, 1993.
 Ansikter og navn, 1997.
 Diskrete kulisser, 2000.
 Adgangstegn, 2007.

Prisar 
 Mads Wiel Nygaards legat 2001

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Odd W. Surén» frå , den 29. oktober 2009. 
 
 Vestlandsforfattere  ved bergen.folkebibl.no

Bakgrunnsstoff 
 Odd W. Surén i NRK Forfatter
 Odd W. Surén i Aftenposten Alex
 Intervju med Odd Wilhelm Suren i anledning nettbibliotekets prosjekt ”Vestlandsforfattere”

Norske romanforfattarar
Forfattarar frå Hordaland
Folk frå Austrheim
Kodiak

Kodiak er ei øy utanfor sørkysten av delstaten Alaska i USA, skild frå fastlandet av Shelikofsundet. Kodiak er den største øya i Kodiak-arkipelaget og den nest største øya i USA, med ei flatevidd på 8975 km². Ho er kring 160 km lang og mellom 16 og 95 km brei. Største busetnaden på øya er byen Kodiak.

Geografi 
Kodiak er rik på fjell og tett skogvaksen i nord og aust, men har lite skog i sør. Øya har mange djupe, isfrie bukter veleigna til ankringsplass for båtar. Kodiak National Wildlife Refuge dekker større delar av den sørvestlege delen av øya, og størstedelen av Kodiak-arkipelaget.

Byen Kodiak er ein av seks busetnader på øya. All nyttetransport mellom øya og verda utanfor går til og frå byen med anten ferjer eller fly. Dei andre settlementa er landsbyane Akhiok, Old Harbor, Karluk, Larsen Bay, Port Lions og Ouzinkie. Den aller største av den USA-amerikanske kystvakta (Coast Guard) sine basar ligg på Kodiak.

Kodiakbjørnen og kongekrabben høyrer naturleg til i arkipelaget. Fiske og fiskeindustri er hovudnæring på øya; fangstane omfattar stillehavslaks, stillehavskveite og krabbe. Elva Karluk River er kjend for den enorme, samla lakseoppgangen. Tømmerhogst, kvegavl, hermetikkproduksjon og noko kopardriving tel også med i økonomien.

Historie 
Kodiak er heimland til Koniaga, ei aleut-stamme av Alaska-urfolk. Dei opphavlege innbyggjarane levde av jakt, fiske, sanking og husdyravl.

Koniagar vart omtala av europeiske oppdagarar, som var forbausa over praksisen med mannleg medgifte. «Ei kodiak-mor vel ut sin vakraste og mest lovande son, og deretter kler ho han og oppfostrar han som ei jente, lærer han opp berre i huslege syslar, og let han omgåast kvinner og jenter. Målet å er få han fullt ut ut kvinneleggjort. Når guten er mellom ti og femten år gammal vert han gift bort til ein rik mann, som reknar ein slik fylgjesvein som ei stor vinning» (etter Richard Francis Burton sitt Terminal Essay).

Kodiak vart utforska i 1763 av den russiske pelsjegeren Stepan Glotov. Dei fyrste framande som busette seg permanent på øya var òg russiske pelsjegerar. Leia av Grigorij Sjelikhov bygde dei i 1784 eit settlement i Three Saints Bay, nær dagens landsby Old Harbor. Settlementet vart i 1792 flytta til dit landsbyen Kodiak er i dag. Settlementet vart leiande i den russiske pelshandelen.

Etter oppkjøpet av Alaska i 1867 vart øya del av USA-Amerika, og USA-amerikanarar slo seg ned og tok til med jakt og oppdrett av rev.

Novarupta-utbrotet på fastlandet i 1912 la eit teppe av vulkansk oske over øya, noko som førte til store øydeleggingar og tap av liv. Øya vart også ramma av Langfredags-jordskjelvet i 1964. Jordskjelvet og den påfylgjande tsunamien øydela mykje av byen Kodiak.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Kodiak Island» frå , den 29. oktober 2009. 

Øyar i Alaska
Dos Hermanas

Dos Hermanas er ein by  i Andalucía i Spania som ligg 15 km sør for Sevilla. Byen har kring 130 369 (2014) innbyggjarar. 

Namnet på byen tyder «to systrer». Dos Hermanas vart grunnlagd i 1248 av kong Ferdinand III av Castilla til ære for systrene til Gonzalo Nazareno, ein av dei viktigaste kommandantane til kongen. På grunn av dette vert innbyggjarane i Dos Hermanas kalla nazarenos/as.

Hovudnæringa i byen er i dag produksjon og distribusjon av olivenolje og «spanske oliven», samt fleire tenesteytande næringar. 

Medlemmer av den spanske musikkgruppa Los del Río, best kjend for hitsingelen «Macarena», er frå Dos Hermanas og bur her framleis. 

Det står ei 232 meter høg, kraftig radiomast like sør for byen.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Byar i Andalucía
Busetnader grunnlagde på 1200-talet
Skipingar i 1248
Skageflå

Skageflå er ein fjellgard ved Geirangerfjorden i Stranda i Møre og Romsdal fylke. Garden ligg på ei fjellhylle 250 moh. på sørsida av fjorden. Garden har vore i bruk heilt sidan mellomalderen. Han har vorte rekna som ein av dei rikaste gardane i Geiranger. Grøderike slåttemarker og fjellbeite gjorde at garden kunne fø opp til 125 geiter. For det meste har han vore einbølt. Etter eit jordskred i 1873 skadde bømarka slo to familiar seg ned på Skageflå for å hjelpast åt med oppryddinga av dei øydelagde markane. Garden vart fråflytt i 1918.

Skageflå hadde ein særs vanskeleg tilkomst frå fjorden. Over eit slett skråberg var det i gamal tid utlagt stokkar som ein måtte gå på for å kome vidare. Ei kjend soge, som vert rekna for sann, seier at brukaren på Skageflå ein gong drog vekk desse stokkane for å hindre at lensmannen skulle kome til gards. I 1855 løyvde kommunestyret pengar så det kunne skytast veg over svaberget.

Garden er restaurert og vert halden i hevd gjennom eit samarbeid mellom grunneigar, Storfjordens Venner, Riksantikvaren og Møre og Romsdal fylke.

Skageflå fekk stor merksemd i 1993 då eit kongeleg fylgje, med dronning Sonja i spissen, vitja garden. Dronning Sonja avduka ein verdsarvplakett etter at Vestnorsk fjordlandskap hamna på UNESCO si verdsarvliste i 2005.
Kvar sumar tek mange turen hit. Ein kan kome til Skageflå frå Geiranger med båt, eller fylje ein sti over fjellet. Då kjem ein forbi Homlongssætra på om lag 550 moh. Skageflåfossen, og kalla Friaren, ligg ved garden. 

I 2008 mottok Partslaget Skageflå Godt Vern-prisen frå Fortidsminneforeininga på Sunnmøre.

Skageflå vert og brukt som slektsnamn. I 2009 er det seks personar som heiter det.

Fotnotar

Kjelder 
 storfjordens-venner.no
 Sakarias Ansok: Eld som slokna, Stranda sogenemnd 1970

Bakgrunnsstoff 
 

Gardar i Møre og Romsdal
Storfjorden på Sunnmøre
Kulturminne i Stranda
Alcalá de Guadaíra

Alcalá de Guadaíra er ein by om lag 10 km søraust for Sevilla i Spania. I nyare år har Alcalá vorte ein forstad til Sevilla. Alcalá vart tidlegare kalla Alcalá de los Panaderos (Bakarane sin Alcalá) fordi dei produserte det meste av brødvarene for Sevilla. Byen ligg ved breidda av elva Guadaíra og ei vassmølle bygd under maurarane finst framleis i området.

Historie 
Byen vart kalla Hienipo av tidlege greske busetjarar og seinare Hienipensis av romarane. Funn frå begge desse kulturane er oppdaga av arkeologar. Alcalá vart erobra av muslimske busetjarar på 600-talet og namnet dei gav byen har halde ved sidan den gong. Alcalá de Guadaíra var under dei muslimske herskarane i al-Andalus (og seinare taifaen Sevilla) fram til han vart erobra av almohadane, som bygde omfattande festningsverk rundt byen. Desse festningane på eit nes oppfor elva dominerer framleis sørvestsida av byen. I 1244 vart Alcalá de Guadaíra erobra av Ferdinand III av Castilla. Kong Ferdinand pussa opp borga og festningsverket. Det vart så nytta som kongeleg fengsel med militære vakter. Etter Ferdinand døydde fall det i ruinar.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Alcalá de Guadaíra» frå , den 29. oktober 2009. 
 

Byar i Andalucía
Utrera

Utrera er ein by i Andalucía sørvest i Spania. Han ligg i provinsen Sevilla og har kring 50 000 innbyggjarar. 

Byen har stor historisk interesse. Dei skriftlege kjeldene nemner byen tilbake til 1200-talet då Alfonso X erobra Utrera då han erobra Sevilla, som ligg 30 km til nordvest. Arkeologiske funn viser at det har budd folk her sidan førromersk tid. I dag har byen fem kapell frå 1300- til 1700-talet, kyrkjer og ei borg frå 1300-talet.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Utrera» frå , den 29. oktober 2009. 
 

Byar i Andalucía
Marvin Halleraker

Marvin Sigve Halleraker () er ein norsk kunstnar, kjend som avisteiknar og illustratør. Halleraker vart fødd i Stavanger, men voks opp i Sandane og i Bergen.

Arbeid 
Marvin Halleraker er utdanna ved Bergen Kunsthøgskole (BKHS) der han studerte frå 1981 til 1985. Han har arbeid som avisteiknar for Bergens Tidende og seinare Vårt Land. Han har illustrert fleire bøker og debuterte som forfattar med si eiga biletbok Høyt over husene i 2007. Halleraker har også arbeidd med måleri og fotografi.

Teiknestilen hans er kjenneteikna av ein sikker og ledig blyantstrek, jamne fargeflater i dempa fargeskala og eit grafisk uttrykk. Han arbeider vidare med frihandsteikningane sine i digitale teikneprogram, som Photoshop. Motiva er ofte enkle og visuelt poengterte. 

Marvin Halleraker bur på Skjold utanfor Bergen med kone og fire barn.

Bokutgjevingar 
 2007: Høyt over husene - billedbok med egen tekst

Bokillustrasjonar 
 1993: Åse Enerstvedt (red.): Lillegrieg : en juniorkatalog til utstillingen Din Grieg 
 1999: Anders Aschim: Hemmeligheten i hulen : en fortelling om Dødehavsrullen - fagbok for barn og unge
 2001: Trine Aulin Halleraker: Kvelden lister seg på på tå : tekster ved dagens slutt og livets begynnelse 
 2003: Henry Van Dyke: Den fjerde vismann 
 2003: Linda Eide: Kvardagstraume i utval
 2004: Rolf Steffensen: I Guds hånd 
 2004: Frode Grytten: Hull & sønn
 2005: Erna Osland: Skarpe tenner - fagbok for barn og unge
 2006: Erna Osland: Fint å ha far - fagbok for barn og unge

Prisar (utval) 
 Kulturdepartementets illustrasjonspris 2005, for Skarpe tenner (saman med Erna Osland)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Marvin Halleraker» frå , den 30. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Marvin Halleraker 
 Intervju i Bergens Tidende 26.10. 2007
 Store Norske Leksikon sin artikkel om Halleraker, skriven av Øyvind Reisegg.

Norske illustratørar
Norske teiknarar
Folk frå Bergen
Folk frå Gloppen
Marinette County

Marinette County er eit fylke i den USA-amerikanske delstaten Wisconsin. Det ligg nordaust i staten ved Michigansjøen og det grensar mot Oconto County i sørvest, Forest County i vest og mot Florence County i nordvest. Fylket grensar også mot delstaten Michigan i nordaust.

Marinette Countys totale areal er 4 015 km², av dette er 384 km² vatn. I 2000 hadde fylket 43 384 innbyggjarar. Administrasjonssenteret ligg i byen Marinette som òg er fylkets største by. 

Fylket har namn etter byen Marinette som i sin tur er oppkalla etter ei handelskvinne på 1800-talet som var dotter av ein fransk-canadisk pelsjeger og ei menominee-kvinne.

Norsk innvandring 
Frå 1880 og ei knapt tjue år framover utvandra ein heil del sunnmøringar til Marinette, aller flest frå Ørsta. Dei fann sysselsetting som tømmerhoggarar eller på dei mange sagbruka.

Kjelder 

 Standal, Ragnar: Mot nye heimland, Volda 1985

 Denne artikkelen bygger på «Marinette County» frå , den 30. oktober 2009. 

County i Wisconsin
Clodovil Hernandes

Clodovil Hernandes () var ein brasiliansk motedesignar, TV-programleiar og politikar.

Brasilianske politikarar
Døde av hjerneinfarkt
Arhinia

Arhinia (av gresk a-, 'utan' og rhinos, 'nase') er ein medisinsk tilstand med medfødd fullstendig eller delvis mangel av nase og lukteorgan. Ofte opptrer tilstanden saman med andre misdanningar, særleg i fjeset, og kan vera livstrugande for barnet. Arhinia er ein svært uvanleg tilstand, med ei utbreiing på under 1 blant 100 000 fødslar. Berre nokre titals tilfelle av arhinia der barnet overlevde fødselen er skildra i medisinsk litteratur.

Bakgrunn
Ein har liten kunnskap om kva som gjer at nasen ikkje utviklar seg fullstendig i nokre tilfelle. Fosterutviklinga av nasen finn stad mellom 3. og 8. svangerskapsveke, og arhinia kan då finna stad om naseområdet lukker seg før nasen er ferdig utvikla, om endodermet som skal bli til nasebore ikkje opnar seg eller gjennom andre feil i utviklinga. Svangerskapa til barn med arhinia er ofte normale, og ein kjenner ikkje til ytre påverkingar som fører til misdanninga. I dei fleste tilfella har barna hatt normale kromosom, men i to tilfelle har ein funne anomaliar på kromosom 9, og i eit anna hadde barnet ein ny gjensidig translokasjon mellom to kromosom.

Skildring
Arhinia kan ha ulike former. I svært sjeldne tilfelle kan berre eine halvdelen av nasen mangla. Det er mogleg å ha eit flatt område utan nokon nase i det heile teke, men med normal overleppe og utan hareskår. I andre kan nasen vera delvis utvikla som ein liten topp utan nasebore. I eitt skildra tilfelle mangla barnet også luktelapp i hjernen, hadde høg gane og lite utvikla øyrekanal, ansikts- og brystbein. I eit anna hadde barnet verken utvikla auge eller nase, men var elles normalt. 

Arhinia medfører sperring av dei vanlege luftvegane gjennom nasen, og barn fødde med dette kan derfor ha svært vanskeleg for å pusta og ta til seg næring gjennom munnen.

Diagnose og behandling
Fullstendig arhinia kan i nokre høve diagnostiserast ved ultralyd før fødselen. Etter fødselen vil ein som regel gjennomføra kirurgiske inngrep som opnar luftvegane, som regel trakeotomi. Seinare kan ein prøva å konstruera indre og ytre nasestrukturar. Dette blir ofte gjort etter nokre år, når fjeset har fått forma si, men kan også utførast på nyfødde.

Bakgrunnsstoff
Arhinia ved orphanet (engelsk)

Kjelder

Arhinia ved orphanet (engelsk)

Nase
Misdanningar
Suluhavet

Suluhavet er eit randhav til Stillehavet, mellom øygruppa Filippinane i nordaust og Borneo.

Havet vert i nordvest avgrensa mot Sørkinahavet av Palawan,
i søraust mot Sulawesihavet av Suluøyane.

Elles grensar Suluhavet i sørvest mot provinsen Sabah på Malaysias del av Borneo, i søraust mot Mindanao og i nordaust av Visayaøyane.

I Suluhavet ligg ei rekke øyar. Cuyo-øyane og Cagayan Sulu er begge i provinsen Palawan, medan Mapun og Skjelpaddeøyane høyrer til provinsen Tawi-Tawi. Suluhavet hyser Tubbataha Reef National Marine Park, ein av stadene som er med på UNESCO si verdsarvliste.

Havområde i Stillehavet
Filippinsk geografi
Huesca

Huesca (aragonesisk Uesca  førromersk iberisk Bolskan;  latinsk Osca) er ein by nordaust i Spania i den autonome regionen Aragón. Han er òg hovudstad i provinsen med same namn. Byen har like over 50 000 innbyggjarar, nesten ein fjerdedel av innbyggjarane i provinsen. Han er ein av dei minste provinshovudstadane i Spania. Huesca feirar Fiestas de San Lorenzo, ein fest for Sankt Laurentius, frå 9. til 15. august.

Historie 

Det før-romerske iberiske namnet på Huesca var Bolskan. Han var hovudstaden til ilergetane nord i Hispania Tarraconensis, på vegen frå Tarraco (dagens Tarragona) og Ilerda (dagens Lleida) til Caesaraugusta (dagens Zaragoza) og var underlagt Caesaraugusta. Plinius plasserer Oscenses i Vescitania, eit distrikt som ikkje er nemnd andre stader.. Bynamnet vart Osca og var ein romersk koloni, Urbs Victrix Osca, under Romarriket. Under Quintus Sertorius, ein romersk helt, gjorde Osca til basen sin og byen fekk prege sine eigne myntar. Her låg den prestisjefylte skulen grunnlagd av Sertorius for unge iberarar. 

Den romaniserte byen med forum vart ein municipium etter eit skriv frå Augustus i år 30 f.kr.. Han vart kalla Wasqah då arabarane erobra området, og den forskansa byen var ein del av forsvaret mot grensa til dei kristne grevane og lokale kongane i Pyreneane. I 1094 bygde Sancho Ramirez Montearagón-borga i nærleiken for å leggje ei omleiring på Wasqah, men han døydde her av ei villfaren pil medan han undersøkte bymurane. Byen vart erobra i 1096 av Peter I av Aragon.

Under den spanske borgarkrigen (1936-39) var «Huescafronten» åstad for nokre av dei verste kampane mellom republikanarane og hæren til Franco. Byen vart omleira av republikanarane, men fall ikkje.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Huesca» frå ,  den 30. oktober 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
Offisiell side
 Huesca Film Festival
 Virtuell rundtur i Huesca

Byar i Aragón
Romerske stader i Spania
Busetnader grunnlagde i første hundreåret fvt.
Avilés

Avilés er den tredje mest viktige byen i Asturias i Spania. Det er òg ein kommune og ein av dei minste i fyrstedømet Asturias i utstrekking. Frå nrod til sør er han 7,5 km lang og frå aust til vest 6,25 km brei med eit totalt areal på 25,34 km². Sjølve byen dekkjer det flate området i kommunen ned mot havet, omgjeve av små åsar, som alle er mindre enn 140 meter over havet. Han ligg ved estuaret Avilés på kysten vest for Peñas-neset og er in viktig nasjonal hamne- og industriby. Han ligg nær populære strender som Salinas.

Klima 
Området har eit atlantisk maritimt klima med varme somrar og både overskya og solrike dagar. Vinteren har moderate temperaturar, ein del regn og vind. Stundom vert temperaturen så låg at det fell snø. Om sommaren kjem temperaturen sjeldan over 30 °C.

Historie 

Eit par førhistoriske ruinar viser at det har budd folk her lenge. Staden har vore nemnt i skriftlege kjelder sidan 905. Namnet Avilés trur ein kjem frå ein lokal romersk landeigar, Abilius.

Staden vart først nemnd i 905 då den asturiske kongen Alfonso III bygde to kyrkjer her. I mellomalderen vart byen ein viktig hamneby i Biscayabukta og dreiv hovudsakleg handel med franske hamnebyar. Den viktigaste eksportvaren var salt. På dette tida hadde byen to kjernar, fiskemarknaden Sabugo og det aristokratiske senteret La Villa, som låg på kvar si side av ei lita bukt. La Villa var omgjeve av kraftige murar. I 1479 gav dei katolske kongane byen status som fri marknad kvar måndag gjennom heile året. Denne marknaden finst framleis. At byen har vore ein viktig hamneby i lang tid syner seg att i skipsbygginga med tre hogge får nærliggande skogar, og ved dei lokale sjømennene som deltok då Kongedømet Castilla erobra Sevilla. Dette er minna i byvåpenet til Avilés.

Byen er fødestaden til Pedro Menéndez de Avilés, ein soldat i armeen til Felipe II, som utforska Florida på 1500-talet og i 1565 grunnla den første europeiske byen i det som i dag er USA, San Augustíne (i dag St. Augustine i Florida). Han er òg fødestaden til Juan Carreño Miranda, hoffmålaren til kong Carlos II.

Estuaret, som hadde vore lukka for skipsfart sidan tidleg moderne tid, vart delvis drenert på 1800-talet. Bukta mellom dei to opphavlege bykjernene, Sabugo og La Villa, vart då slått saman og byen byrja å vekse utanfor bymurane, som vart øydelagde i 1818. På 1900-talet var det store folkevekst då fleire store fabrikkar starta opp i byen.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside 
 Bilete av byen 
 Webkamera frå Avilés

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Avilés» frå , den 30. oktober 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 

Byar i Asturias
Spanske hamnebyar ved Atlanterhavet