alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Namnet Liv

Sjå liv for andre tydingar.

Liv er eit kvinnenamn av norrønt opphav som opphavleg tyder vern (norrønt hlíf). I nyare tid blir namnet ofte forstått som (biologisk) liv og blir sett på som ei norsk form av Eva. I Noreg var det mest populært på byrjinga av 1940-talet då det i nokre år var 3. mest brukt av jentenamn. Liv har namnedag 2. oktober.

Live og Liva er variantar av namnet, og Livar er ei namnesamansetjing for menn. Namna Livia og Livius har eit anna opphav, dei er romerske namn.

I norrøn gudetru skal Liv og Livtrase bera livet vidare etter Ragnarok.

Kjende namneberarar 
 Liv Arnesen, norsk eventyrar
 Liv Køltzow, norsk forfattar
 Liv Lundberg, norsk diktar
 Liv Tyler, amerikansk filmskodespelar
 Liv Ullmann, norsk-amerikansk filmskapar

Bakgrunnsstoff 
 ssb.no - tabell over dei 10 mest brukte jentenamna sidan 1880.

 svanger.no - oversikt over kor mange som fekk namnet Liv frå 1992 - 2001.

Liv
Liv
Jern

Jern eller jarn er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Fe og atomnummer 26. Det høyrer til transisjonsmetalla og er plassert i gruppe 8 i periodesystemet. Jern er eit av dei vanlegaste metalla i jordskorpa. Jern er ferromagnetisk.

Utvinning 

Jernmalm inneheld jernoksid. Malmen vert redusert til råjern.
Smeltepunktet er 1535 grader celsius, mens kokepunktet er 2750 grader celsius.

Viktige sambindingar 

 Rust (FeO(OH))

Bruk 

Stål er legeringar som inneheld mykje jern. Desse vert brukt til alt frå kjøkkenreiskap til bygningar. Eigenskapane til stålet er avhengig av kva andre metall som finst i legeringa.

Biologisk rolle 

Jern finst som spormineral i hemoglobin og er viktig for oksygentransport i kroppen.

Sjå òg 
 Jernalderen
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Om jern 

 
Transisjonsmetall
Kubiske mineral
Mineraltilskot
Ferromagnetisk materiale
Pyroteknisk brensel
Byggjematerial
Grunnstoff
Sleater-Kinney

Sleater-Kinney er ein indierocktrio frå Olympia i Washington, påverka av riot grrrl-rørsla på 1990-talet. Gruppenamnet er teke frå avkøyring 105 («Sleater Kinney road») på Interstate 5 expressway («I-5») mellom Seattle og Portland.

Grunnleggjarane av gruppa var Corin Tucker og Carrie Brownstein. Janet Weiss (frå Quasi) er no trommeslagar i gruppa.

Sleater-Kinney har ingen bassgitarist. Både Carrie og Corin spelar gitar.

Kritikaryndlingane debuterte med eit sjølvtitulert album i 1995, og fortsette med fleire vel mottekne album som Call the Doctor (1996) og Dig Me Out (1997). Dei neste utgjevingane gjorde at gruppa nådde eit større publikum, særleg med One Beat frå 2002. Gruppa har likevel heile tida vore trufaste mot indierock- og feminist-røtene sine.

Etter å ha gjeve ut to album på Chainsaw Records brukte Sleater-Kinney lenge det uavhengige plateselskapet Kill Rock Stars. Det sjuande albumet deira, The Woods, kom ut på Sub Pop Records.

Diskografi 
 Album
 Sleater-Kinney (1995)
 Call the Doctor (1996)
 Dig Me Out (1997)
 The Hot Rock (1999)
 All Hands on the Bad One (2000)
 One Beat (2002)
 The Woods (2005)
 No Cities to Love (2015)

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

USA-amerikanske rockegrupper
Musikkgrupper skipa i 1994
Sink

For musikkinstrumentet, sjå zinke.

Sink er eit metallisk grunnstoff med atomnummer 30 og kjemisk symbol Zn. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 12 i det periodiske systemet.

Særskilde kjenneteikn

Bruk 

Metallet vert mellom anna brukt til å verna stål mot korrosjon ved galvanisering eller bruk av offeranodar. 

Sink vert stundom brukt til å stiva opp store orgelpiper.

Sinkoksid vert brukt som eit kvitt pigment.

Messing er ei legering av sink og kopar. Sink vert òg brukt i andre legeringar.

Historie 

Sink vart oppdaga av Andreas Marggraf i 1500.

Biologisk rolle 

Sink er eit viktig mineral for kroppen. Det er ein del av mange enzym. Sink finst mellom anna i kjøt og korn.

Viktige sambindingar 

 Sinkoksid

Sjå også 
 Galvanisering
 Offeranode
 Periodesystemet
 Grunnstoffliste
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 Webelements om sink
 Bellona om sink 
 Lommelegen om sink 

 
Transisjonsmetall
Mineraltilskot
Pyroteknisk brensel
Reduksjonsmiddel
Alkymistiske stoff
Native element
Grunnstoff
Jern-platina-gruppa

Jern-platina-gruppa eller jarn-platina-gruppa, som inneheld gruppe 8, 9 og 10 i periodesystemet, er ein del av d-blokka eller transisjonsmetalla.

Grunnstoff i gruppa

Gruppe 8 
 Jern
 Ruthenium
 Osmium
 Hassium

Gruppe 9 
 Kobolt
 Rhodium
 Iridium
 Meitnerium

Gruppe 10 
 Nikkel
 Palladium
 Platina
 Darmstadtium

Gruppe 08
F-blokk

f-blokka i periodesystemet består av alle lantanoida unnateke lutetium, og alle actinoida unnateke lawrencium. For grunnstoff i denne delen av periodesystemet er elektronet med størst energi i ein f-orbital.

Sjå òg 
 d-blokk
 p-blokk
 s-blokk

Blokk F
Liv og Livtrase

Liv og Livtrase (norrønt Líf og Lífþrasir) er namnet på dei to menneska som skal overleva Ragnarok i norrøn gudetru. Liv er namnet på kona i dette paret, medan Livtrase er mannen hennar. Namnet «Liv» betyr 'liv', mens Livtrase betyr 'den som kjemper for livet'.

Etter det store gudeslaget søker dei to ly i Hoddmimeholtet, der det einaste dei har å leva på er morgondoggen. Dei overlever både eldstormen som herjar verda, og den lange, kalde Fimbulvinteren. Frå dei skal menneskeslekta i den nye verda koma.

I den norrøne litteraturen
Liv og Livtrase er nemnde i Vavtrudnesmål, der guden Odin stiller eit spørsmål til jotunen Vafþrúðnir om kven frå menneskja som vil overleva Fimbulvinteren. Vafþrúðnir svarer at dette vil vera Liv og Livtrase, at dei vil ha gøymd seg i Hoddmimeholtet, at dei vil ha morgondogg som mat, og gje opphav til nye generasjonar.

I kapittel 53 av Den yngre Edda, Gylfaginning, fortel Høg, Jamhøg og Tredje til Gangleri (kong Gylfi i forkleding) at to menneske, people, Liv og Livtrase,  vil vera gøymde i Hoddmimeholtet for Surt-elden, og så gje opphav til mange folk som kan folkesetja verda. Deretter blir verset frå Vavtrudnesmål sitert.

Vavtrudne kvad:
Liv og Livtrase
løynde held seg
i Hoddmimes holt;
av morgondoggi
sin mette dei fær,
frå dei skal ætter alast.

Kjelder

Bibliografi

 Cleasby, Richard and Guðbrandr Vigfusson. An Icelandic-English Dictionary. 2nd ed. Oxford: Clarendon. 1957.
 Egilsson, Sveinbjörn. Lexicon Poëticum Antiquæ Linguæ Septentrionalis. Copenhagen: J.D. Qvist & Co. 1860.
 Hansen, Jan Erik Ebbestad og Kari Møller: Norrøne myter og sagn (Gyldendal Fakta 1999) ISBN 82-05-25546-6
 Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). The Poetic Edda. Oxford World's Classics. 
 Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). Edda. Everyman. 
 Orchard, Andy (1997). Dictionary of Norse Myth and Legend. Cassell. 
 Simek, Rudolf (2007) translated by Angela Hall. Dictionary of Northern Mythology. D.S. Brewer. 
 Schröder, F. R. (1931). "Germanische Schöpfungsmythen" in Germanisch-Romanische Monatsschrift 19, pp. 1–26.

Folk i norrøn mytologi
Feitt

Feitt er ein spesiell type esterar som er bygd opp av alkoholen glyserol og tre feittsyrer. I dyr og menneske er feitt i første rekkje ei energikjelde og storparten av opplagsnæringa er lagra i feittreserva.

Feitt er det næringsstoffet som har det høgaste energiinnhaldet, 38 kJ/g. Men feitt tener og som varmeisolasjon og støytdempar. Ein skil gjerne mellom depotfeitt og det feittet som finst i musklar og organ. Depotfeittet i fisk, sjødyr og planter inneheld ulike umetta feittsyrer og er difor viktig for oss menneske ernæringsmessig.

Kjemi 
Alle feittmolekyl er bygd opp på same måte, med eitt glyserolmolekyl som har tre feittsyremolekyl knytt til seg. Dei tre feittsyrene kan vera ulikt bygde slik at feittmolekyla kan verta store og komplekse.

Metta feitt 
Metta feitt har berre enkeltbindingar i dei tre tilknytte feittsyrene. Eit stort inntak av metta feitt kan føre til auka nivå av feittstoffet kolesterol i blodet. Dette kan på sikt føre til at blodårene blir tette og i verste fall føre til åreforkalking, hjartekrampe, hjarteinfarkt eller hjerneslag. Metta feitt finn ein i mat frå dyreriket og finst mellom anna i smør, flesk og ost.

Umetta feitt 
Umetta feitt er den sunnaste typen feitt for oss menneske, og kan vera med på å minke risikoen for mellom anna åreforkalking. 

Einumetta feitt har ei dobbeltbinding i feittsyremolekyla. Denne typen feitt finn ein stort sett i ulike matoljer, slik som mais-, raps- og olivenolje.

Fleirumetta feitt har to eller fleire dobbeltbindingar i feittsyremolekyla. Denne typen feitt finn du i mellom anna feit fisk som til dømes laks og makrell, i tran og i soyaolje.

Ernæring
Makromolekyl
Teikneserien Billy

Billy, på engelsk Beetle Bailey, er ein humoristisk teikneserie skapt av Mort Walker. Stripa går føre seg i den amerikanske hæren, og blei første gong gjeven ut i 1950. Billy er dermed ein av dei eldste teikneseriane som den opphavlege teiknaren framleis står for.

Billy var opphavleg ein collegestudent som vart kalla «Spider» (edderkopp). I 1951, under Koreakrigen, let Walker han gå inn i hæren og endra samtidig namnet hans til «Beetle» (bille). Etternamnet fekk han til ære for John Bailey, ein tidsskriftsredaktør som hadde støtta Walker på vegen.

teikneseriefigurar
USA-amerikanske teikneseriar
humorteikneseriar
teikneseriestriper
Kolbjørn Hauge

Kolbjørn Hauge () var ein norsk forfattar fødd på Kyrkjøy i Finnøy kommune i Rogaland.

Bakgrunn 
Hauge voks opp på Kyrkjøy, ei av Sjaernarøyane i Ryfylke. Han busette seg seinare i Stavanger.
Gjennom livet arbeidde han som stein- og jordarbeidar, gardsgut, gartnar, fiskar, vegarbeidar, kontorist, sjømann og lærar. Han var utdanna adjunkt, med fire år på Stord lærarhøgskule i 1951 og vidareutdanning i gymnastikk, forming, historie, spesialpedagogikk og pedagogisk rettleiing. Han underviste i alle ledd i folkeskulen og på lærarhøgskule.

Forfattar 
Hauge slo gjennom som skjønnlitterær forfattar i 1993 med kriminalromanen Heit juice, som same år sigra i ei konkurranse om beste kriminalroman. Hauge skreiv fagbøker, barnebøker og prisløna klassiske krimromanar frå vestnorsk bygdemiljø. 

Hauge skreiv mykje på nynorsk. Forfattaren Alfred Hauge var ein eldre bror.

Bibliografi

Fagprosa 
 Bedre timer– Fagbok i pedagogikk (1986)
 Fra protest til parti – Politisk historie (1987)
 Stor norsk rimordbok – Ordbok (1990)
 Ryfylke - heimstad for gråstein og lengsel (red.) – Dokumentar (1998)
 Grøne øyer, blå fjord – Dokumentar (2001)
 Historia om korleis lydane fekk bokstavar – Fagbok (2001)

Skjønnlitteratur 
 Onsdagsranaren – Barnebok (1991)
 Kofferten – Kriminalroman (1991)
 Heit juice – Kriminalroman (1993)
 Død mann i boks – Kriminalroman (1995)
 Nei men, Sofus! – Barnebok (1996)
 Til jord skal du bli – Kriminalroman (1997)
 Hitlers labyrint – Barnebok (1998)
 Over mitt lik – Kriminalroman (1999)
 Nord og ned – Kriminalroman (2003)
 To perfekte mord og andre kriminelle historier – Noveller (2004)

Prisar 
 Aschehougs konkurranse om beste norske spenningsroman 1993, for Heit juice
 Sunnmørsprisen 1993, for Heit juice
 Rivertonprisen 1995, for Død mann i boks

Kjelder 

 Oversyn ved Bergen offentlige bibliotek

Bakgrunnsstoff 

 Digitaliserte bøker av Kobjørn Hauge hjå Nasjonalbiblioteket
 Melding om dødsfallet i Stavanger Aftenblad 

Nynorskforfattarar
Norske forfattarar
Norske kriminalforfattarar
Folk frå Finnøy
Vinnarar av Rivertonprisen
Knøttene

Knøttene er ein teikneserie skapt og teikna av amerikanske Charles M. Schulz. Serien heitte Peanuts på engelsk, og gjekk frå 2. oktober 1950 fram til 13. februar 2000, då Schulz døydde. 

Knøttene starta som Li'l Folks (Småfolk), som blei gjeven ut ein gong i veka i avisa St. Paul Pioneer Press på heimstaden hans. Serien gjekk i avisa frå 1947 fram til han blei kjøpt opp av
United Feature Syndicate i 1950. Serien måtte då bytta namn til Peanuts for ikkje å bli forveksla med ein annan serie som heitte Li'l Abner. Schulz skal ha vore misfornøgd med namnet, og ville heller bruka uttrykket «Gode gamle Charlie Brown», frå den aller første stripa, som tittel.

Charlie Brown er med i den første gjengen av «knøtt», og er delvis basert på Schulz sin eigen barndom. Andre opphavlege deltakarar er hunden hans, beaglen Snoopy, og dei to andre barna Shermy og Patty. Snoopy fekk etter kvart ein utvida rolle som tenkande og skrivande hund, og i tillegg kom fleire personar til. Desse kjem gjerne inn som småbarn, som ikkje kan snakka og bruker bleier, men tek etter kvart igjen dei andre i serien og får same alder.

På norsk heiter Charlie Brown som oftast Baltus Brun. Snoopy har halde på namnet sitt, men fuglevennen hans, som heiter Woodstock på engelsk, har skift kjønn i den norske utgåva og går under namnet Fredrikke.

Den siste originale Knøttene-stripa blei teikna den 3. januar 2000 og publisert i avisene den 12. februar, dagen etter at Schulz døydde.

USA-amerikanske teikneseriar
Arne Dybfest

Arne Dybfest () var ein norsk forfattar og anarkist. 
Dybfest fall over bord og drukna under ein båttur ved Bergen den 7. juli 1892. Kanskje tok han sitt eige liv

Bibliografi 
 Blandt anarkister (1890) 
 Ira (1891) 
 To noveller (1892)

Bakgrunnsstoff 
 Blandt anarkister på Wikisource
 En syk sjel? En presentasjon av Arne Dybfest (1869-1892) Av Roy Dorholt 
 www.trondheim.com om Arne Dybfest 
 Digitaliserte bøker av Arne Dybfest hos Nasjonalbiblioteket.

Norske anarkistar
Norske forfattarar
Folk frå Trondheim
Ragnhild Magerøy

Ragnhild Magerøy () var ein norsk forfattar fødd i Fræna. 

Magerøy skriv hovudsakleg historiske tekstar med stoff frå den nordiske mellomalderen og myter frå denne tida. Ofte tek ho for seg mindre kjende historiske skikkelsar, som Gunnhild Gormsdotter (gift med Eirik Blodøks), Ingerid Ragnvaldsdotter (gift med Harald Gille) og sonen hennar, biskopen Nikolas Arneson. Magerøy bidrog til auka interesse for den historiske romanen på 1960- og 1970-talet.

Ragnhild Magerøy har brukt historisk kjeldemateriale som verka til P. A. Munch og har utført fleire reiser for å samla bakgrunn til verka sine, mellom anna til Israel, Isle of Man, Skottland og Irland.

Ragnhild Magerøy har vore gift to gonger, med Idar Olsen frå 1945 til 1962 og med Nachman Kahan frå 1968 til han døydde i 1984. Ho budde ei tid i Oslo, Gjøvik og seinare Bærum før ho busette seg i Tønsberg. 

Magerøy vann Doblougprisen i 1975.

Verkliste

Skjønnlitteratur 
 Gunhild, 1957
 Forbannet kvinne, 1958
 Kjærligheten spør ikke, 1960
 Lengsel, men ingen vinge, 1962
 Dronning uten rike, 1966
 Mens nornene spinner, 1969)
 Himmelen er gul, 1970
 Nikolas, 1972
 Kvassere enn sverdet, 1974
 Baglerbispen, 1976
 Du, 1977
 De som dro Sudr, 1979
 Den lange vandringen, 1980
 Jorsal, 1982
 Miriams kilde (noveller) 1985
 Risens hjerte og andre fortellinger (fortellingar) 1987
 Den hvite steinen, 1995
 Hallfrid, 1997
 Blodig arv, 2008

Sakprosa 
 Spotlight på sagaen (essay) 1991
 Vesterhavs (essay) 1999
 Tusmørkefabler og sannferdige eventyr (essay) 2003

Kjelder 
 kulturnett.no

Referansar 

Norske forfattarar
Folk frå Fræna
Vinnarar av Doblougprisen
Norske skjønnlitterære debutantar i 1957
Ragnhild Nilsen

Ragnhild Nilsen, tidlegare Ragnhild Grødal, () er ein norsk forfattar og kommunikasjonsvitar. Ho har skrive skjønnlitteratur og sakprosa, og held kurs og foredrag om mellom anna å kommunisera. Nilsen er utdanna cand.mus., men har òg ei MA-grad i kommunikasjon og rørsleterapi.

Verkliste 

 Mot i brystet (1989)
 Forandring fryder? (1993)
 Birkebeinerprinsen Håkon Håkonson (1993)
 Rovdyr! (1996)
 Påfyll til livets krukke (1997)
 Datter av øyeblikket (1998)
 Hemmeligheter om ledelse (1999)
 Tråder i livsveven (1999)
 Nøkler til arbeidsgleder og livsglede (2001)

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon av Ragnhild Nilsen på nettstaden til Cappelen Damm

Norske forfattarar
Den franske revolusjonen

Den franske revolusjonen eller den store franske revolusjonen er ei nemning på hendingar i Frankrike i tida frå 1789–99. Revolusjonen var ein politisk og sosial kamp mot føydalismen og monarkiet. Det var au revolusjonar i Frankrike i 1830, 1848 og 1871 (Pariskommunen), men tiårsperioden frå 1789 til 1799, fram til da Napoleon Bonaparte tok makta, er ei av dei mest skilsetjande hendingane i verdshistoria. Ein kan til dømes nemne at det var i august 1789 den første menneskerettserklæringa i verdshistoria blei vedteken, av den revolusjonære nasjonalforsamlinga i Paris. Mellom andre den norske Grunnlova av 17. mai 1814 er laga etter modell først og fremst frå grunnlovene i det revolusjonære Frankrike frå 1789 og framover.

Frankrike på slutten av 1700-talet var på randen av ein revolusjon. Landet var eit føydalistisk monarki med eit klart definert klassesystem. Ei lita gruppe priviligerte, mellom anna kongelege og geistlege på toppen, hadde absolutt makt over resten av folket. 

Etter ei rad krigar og konfliktar på 1700-talet var Frankrike i ei finansiell knipe, samstundes som adelen levde eit liv i luksus. Som eit resultat av den dårlege økonomien vart dei lågare klassene pålagt stadig høgare skattar, medan aristokratane (adelen) unngjekk dette. Samstundes hadde den sosiale utviklinga skapt ei ny samfunnsklasse; borgarskapet eller bursjoasiet, ei radikal middelklasse den gongen. Borgarskapet var påverka av opplysningsfilosofane og den amerikanske revolusjonen (1775–1783). Den sistnemnde var likevel berre som ein uviktig episode i eit lite og primitivt nybyggjarsamfunn på andre sida av kloten, samanlikna med det som skjedde i Frankrike frå 1789 og framover. Frankrike var det folkerikaste landet i Europa omframt Russland, og det landet som sette standard for resten av Europa på mange vis. Da det braut ut revolusjon der, var fyrstemakta og adelsmakta trua over heile Europa...

Personar 
 Babeuf, François Noël, Gracchus
 Barras, Paul
 Carnot, Lazare
 Caritat marquis de Condorcet, Marie Jean Antoine Nicolas
 Danton, Georges
 de Gouges, Olympe
 Hébert, Jacques-René
 Hérault de Séchelles, Marie Jean
 Marat, Jean-Paul
 Grev Mirabeau, Gabriel de Riqueti
 Paine, Thomas
 de Robespierre, Maximilien
 Roland de la Platière, Jeanne-Marie
 de Saint-Just, Louis Antoine Léon
 Sieyès, Emmanuel-Joseph

Politiske tenkjarar 
 Louis Gabriel Ambroise de Bonald
 Diderot, Denis
 Baron de La Brède et de Montesquieu, Charles-Louis de Secondat
 Joseph de Maistre
 Rousseau, Jean-Jacques
 Arouet, kalla Voltaire, François-Marie

Fenomen og omgrep 
 Tredjestanden
 Stenderforsamlinga, Etats généraux
 Guillotine
 Nasjonalkonvent
 Republikansk kalender
 Sans-culottes
 Skrekkveldet

Parti og Fraksjonar 
 Jakobinarane
 Cordeliers
 Girondistane, (Marais)
 Feuillants, Monarkistane

Aviser 
 L'Ami du Peuple utgjeven av Marat
 La grande Colère du Pere Dûchesne utgjeve av Hebert
 Les Révolutions de Paris

Bakgrunnsstoff 

Franske revolusjonen
Franske revolusjonen
 
Konfliktar i 1780-åra
Konfliktar i 1790-åra
Five

Five er eit etternamn brukt i Noreg.

Nokre namneberarar 
 Kaci Kullman Five - norsk næringslivsleiar og tidlegare politikar
 Carsten O. Five - tidlegare ansvarleg redaktør i Dine Penger
 Haakon Five - Landbruksminister, Venstre, (1924-1926)
 Ole Five (1846-1930), skyttarlagsorganisator og skipar av Five-fondet 

Slektsnamn
Turi Gramstad Oliver

Turid «Turi» Gramstad Oliver () er ein norsk biletkunstnar, kunsthandverkar og formgjevar fødd i Sandnes. 

Ho arbeidde for Figgjo Fajanse frå 1960-1980, og teikna der mange av dei dekorane folk forbind fabrikken med. Ho teikna mellom anna den handmalte dekoren Elvira og dei silketrykte dekorane Lotte, Market, Astrid, Tor Viking, Saga, Barcarole, Arden og Clupea for servise. Ho teikna også dekorar for nokre seriar med pynte- og gåveartiklar. Tinga ho har formgjeve dekoren til er ofte merka Turi-design.

Ho er medlem i Norske Billedkunstenere, Norske Kunsthåndverkere og Kunstnernes informasjonskontor.

Kjelder 

 Kunstnerregisteret på Kulturnett
 S.E Vingedal Porslinsmärken : en bok om porslins-, fajans- och andra keramikmärken. ISBN 91-37-07996-4
 Ulf-E. Rosenberg, Mari Simonsen Espedal Figgjo : formet av entusiasme gjennom 60 år : 1941-2001
 Store Norske Leksikon om Oliver.

Oliver, Turi Gramstad
Oliver, Turi Gramstad
Oliver, Turi Gramstad
Oliver, Turi Gramstad
Bjørn Engø

Bjørn Engø () var ein norsk interiørarkitekt, formgjevar og emaljekunstnar. Han var utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo.

Bjørn Engø formgav på 1950-talet modellane for elokseringsverksemda Emalox på Ryen i Oslo. Det var mellom anna skåler, fat, ljosestakar og vasar, alt i aluminium som vart «emaloxert» i mange ulike sterke fargar.

Frå eigen verkstad arbeidde han med emalje på kopar, det var ofte solide fat med dekorar i fleire fargar. Han arbeidde også med store utsmykkingsoppdrag i metall og emalje.

Engø var fødd i Oslo,

Kjelder 
 Bonytt nr 2/1957
 Bonytt nr 4/1965

Engø, Bjørn
Engø, Bjørn
Engø, Bjørn
Torborg Nedreaas

Torborg Nedreaas () var ein norsk forfattar frå Bergen.

Ho debuterte 39 år gammal med novellesamlinga Før det ringer tredje gang i 1945. Boka inneheld eit utval av noveller som tidlegare var publiserte i ulike vekeblad. Same år kom også den eigentlege debuten hennar, Bak skapet står øksen.

Ho voks opp i Bergen og ho budde også ei tid på Stord.  Siste halvdelen av livet budde ho på Nesodden i Akershus.

Nedreaas var radikal, men ein finn sjeldan ein open politisk agitasjon i bøkene hennar, med unntak av i De varme hendene som inneheld hard kritikk av det norske medlemskapen i NATO. Ho skildra ofte med stor dugleik unge jenter og kvinner sitt sjeleliv, til dømes i Av måneskinn gror det ingenting og Musikk fra en blå brønn.

Bibliografi i utval
1945 Før det ringer tredje gang, novellesamling
1945 Bak skapet står øksen, novellesamling (Aschehoug, Oslo)
1947 Av måneskinn gror det ingenting, roman (Aschehoug, Oslo)
1950 Trylleglasset, samling skisser og noveller (Aschehoug, Oslo)
1952 De varme hendene, roman (Aschehoug, Oslo)
1953 Stoppested,  novellesamling (Aschehoug, Oslo)
1956 Madame, høyrespel (Sendt i NRK Radioteatret 23.10.1953, instruktør Otto Nes)
1958 Siste stasjon, høyrespel (Sendt i NRK Radioteatret 20.05.1958, instruktør Knut Thomassen)
1960 Musikk fra en blå brønn, roman (Aschehoug, Oslo)
1963 Historien om en liten historie, høyrespel (Sendt av NRK Radioteatret 19. mars 1963)
1964 Skomakeren og hans lest, fjernsynsteaterstykke (Oppført av NRK Fjernsynsteatret 7. desember 1964)
1965 Den siste polka, novellesamling (Aschehoug, Oslo)
1967 Ytringer i det blå, kåserisamling (Aschehoug, Oslo)
1971 Ved neste nymåne, roman (Aschehoug, Oslo)
1978 Det dumme hjertet, samling høyrespel (Aschehoug, Oslo)
1982 Vintervår, essaysamling (Aschehoug, Oslo)

I 1965 sende NRK Fjernsynsteatret Stoppested med manus skrive av Tore Breda Thoresen fritt etter novella med same namn av Nedreaas. I 1975 laga Vibeke Løkkeberg kortfilmen Regn bygd på noveller av Torborg Nedreaas.

Omsetjingar 
Bøkene hennar har vorte omsette til mellom anna svensk, dansk, engelsk, tysk, fransk, polsk og russisk.

Prisar og utmerkingar
 1950 - Kritikerprisen for Trylleglasset.
 1964 - Doblougprisen
 1966 - Mads Wiel Nygaards legat
 1972 - Nominert til Nordisk Råds Litteraturpris for Ved neste nymåne.
 1986 - Det Norske Akademis Pris til minne om Thorleif Dahl

Kjelder
Nekrolog i Aftenposten 1. juli 1987
Aftenpostens forfatterindeks
 Dagbladets forfattarside

Bakgrunnsstoff
Digitaliserte bøker av Torborg Nedreaas hjå Nasjonalbiblioteket
Kulturnett Akershus 

Norske forfattarar
Vinnarar av Kritikerprisen
Vinnarar av Doblougprisen
Folk frå Bergen