alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Cap de la Nau

Cap de la Nau, Cabo de la Nao på spansk, tyder «Skipsneset», er eit nes ved byen Xàbia i provinsen Alicante i Spania i Middelhavet. Det er det austlegaste punktet i Comunitat Valenciana. Neset er ei bratt klippe som hovudsakleg består av kalkstein. Det markerer det sørlegaste punktet i Valenciabukta. 

Neset peikar utover havet mot øya Formentera i Balearane og er eit nyttig navigasjonsmerke. Under neset ligg ei stor grotte, Cova dels Orgues (eller Cueva de los Órganos på spansk) som ein berre kan nå frå sjøen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cap de la Nau» frå , den 20. september 2009. 
 

Nao, Cabo de la
Provinsen Alicante
Cap Norfeu

Cap Norfeu er eit nes søraust på Cap de Creushalvøya på Costa Brava i Catalonia i Spania, mellom Roses og Cadaqués. Det ligg mellom buktene badia de Jóncols i nord og badia de Montjoi i sør ved enden av den vesle halvøya.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cap Norfeu» frå , den 20. september 2009. 
 

Katalansk geografi
Norfeu
Huttelva på New Zealand

Huttelva (maori Te Awakairangi, Te Wai o Orutu eller Heretaunga) er ei elv som renn gjennom den sørlege delen av Nordøya på New Zealand. Ho renn mot sørvest frå sør i Tararua Range i 56 km, og dannar fleire grøderike elevesletter, mellom desse Kaitoke, sentrale del av Upper Hutt og Lower Hutt.

Kjeldene til elva, i Kaitoke Regional Park, er stengde for å ivareta kvaliteten på drikkevatnet som vert tappa ved Kaitoke for å forsyna Wellington-området. Nedanfor Kaitoke ligg elvejuvet Kaitoke Gorge, som er ein populær stad for rafting. Nedstraums for juvet ligg Te Marua, der Mangaroaelva renn inn i Hutt frå aust. Endå lenger nede, like ovanfor elvesletta der Upper Hutt ligg, renn Akatarawaelva inn i elva frå vest. Nedanfor Upper Hutt renn elva langs ein praktisk talt rett geologisk forkastingssprekk. I den nedre enden til elvesletta ved Upper Hutt ligg Taita Gorge, som skil Upper Hutt frå Lower Hutt, denne slukta er mykje kortare og ikkje så trong som Kaitoke Gorge. Utløpet til elva, ved Petone, er ut i Wellington Harbour. Den geologiske forskastinga som elva har følgt hit, held fram som ein bratt skrent ved kanten av Wellington Harbour.

Gjennom det meste av elveløpet er Huttelva grunn og somme stader forgreina, med eit vidt og steinfylt elvefar (som på biletet), men gjennom Kaitoke Gorge renn elva direkte over berggrunn, og i det ho nærmar seg munningen ved Petone er elveløpet trongare og breiddene brattare. Dei største busette områda i Upper Hutt og Lower Hutt er verna frå overfløyming med flaumvern og tilplantingar med piletre. Den regelmessige overfløyminga i Lower Hutt gjorde jorda svært grøderik, og før staten starta med offentleg bustadbygging i 1937 låg det mange handelsgartneri i Lower Hutt.

Elva har flytta ein god del på seg etter den europeiske tilflyttinga til området, mest i samband med eit større jordskjelv i 1855, som løfta opp elveløpet.

Hovudvegen State highway 2 går langs det meste av elva, unntatt gjennom Kaitoke Gorge og oppe ved utspringet, før han kryssar Rimutakafjella inne i Wairarapa.

Elva fekk, som elvedalen, namn etter sir William Hutt som var leiar i New Zealand Company. Eit av māorinamna på elva var Heretaunga, som også er namnet på ein forstad til Upper Hutt og også på ein vidaregåande skule.
Hutt River har ein god stamme av aure, og der er gang- og sykkelstiar på båe sider av elva mellom Upper Hutt og Petone.

Referansar 

 Denne artikkelen bygger på «Hutt River, New Zealand» frå , og «Hutt River (Neuseeland)» frå  den 20. september 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av Hutt River frå Virtual New Zealand

Elver på New Zealand
Wellington
Cabo de Palos

Cabo de Palos (katalansk Cap de Pals) er eit nes i kommunen Cartagena i Spania i regionen Murcia. Det er ein del av den vesle vulkanske fjellkjeda som utgjer den vesle halvøya. Øyane Grosa og Hormigasøyane i Middelhavet er ein del av denne fjellkjeda, samt dei fem øyane i Mar Menor («Veslehavet»). Namnet «Palos» kjem av det latinske ordet palus, som tyder lagune og viser til Mar Menor.

I følgje Plinius den eldre og Rufus Festus Avienus stod det ein gong tempel tileigna Baal Hammon på ytst på enset, som seinare vart tilknytt ein kult som dyrka Saturn. Under regjeringstida til Filip II av Spania vart det bygd eit utkikkstårn på neset for å verne området mot barbareskpiratar. Eit slag ved neset fann stad den 19. juni 1815 mellom den amerikanske marinen og barbareskpirater. Under den spanske borgarkrigen fann slaget ved Cabo de Palos stad ved neset i 1938.

Det vart bygd eit fyr her som kom i drift 31. januar 1865. Neset er ein del av eit sjøreservat, Reserva Marina de Cabo de Palos e Islas Hormigas.

Bakgrunnsstoff 
 Guía Turística de Cabo de Palos  (spansk)

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cabo de Palos» frå , den 20. september 2009. 
 

Palos
Murcia
Punta de Tarifa

Punta de Tarifa eller punta Marroquí er det sørlegaste punktet på fastlandet i Spania, på Den iberiske halvøya og på det europeiske fastlandet. Det ligg i Tarifa i provinsen Cádiz og den sjølvstyrte regionen Andalucía på atlanterhavssida av Gibraltarsundet. Ein kan sjå kysten av Marokko frå neset.

Sjå òg
Geografiske ytterpunkt i Spania

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Punta de Tarifa» frå , den 20. september 2009. 
 

Tarifa
Geografi i Andalucía
Turisme i Spania
Geografiske ytterpunkt i Europa
Kapp Trafalgar

Kapp Trafalgar (, spansk Cabo Trafalgar) er eit nes i provinsen Cádiz sørvest i Spania. Det ligg ved kysten av Atlanterhavet, nordvest for Gibraltarsundet. Namnet har arabisk opphav og er ein moderne uttale av 'Tarf al-Gharb' (طرف الغرب) som tyder «Det vestlege neset».

Slaget ved Trafalgar i 1804 der britiske Royal Navy øydela den samla spanske og franske flåten til Napoleon fann stad ved dette neset.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Cape Trafalgar» frå , den 20. september 2009. 

Trafalgar
Magdalenahalvøya

Magdalenahalvøya er ei 28 hektar
stor halvøy nær utløpet til Santanderbukta ved byen Santander i Cantabria på nordkysten av Spania.

Halvøya er eit populært rekreasjonsområde for både turistar og dei lokale innbyggjarane. Det historiske Palacio de la Magdalena ligg på halvøya med dei omliggande hagane og er ein kulturarvstad. Her finst òg ein liten dyrehage, tre av gallionane til den kantabriske sjømannen Vital Alsar Ramírez og to strender.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Magdalena Peninsula» frå , den 20. september 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Halvøyar i Spania
Cantabria
Costa del Azahar

Costa del Azahar (spansk for «Appelsinblomstkysten») eller Costa dels Tarongers (katalansk for «Appelsintrekysten») er namnet på kysten av provinsane Castellón og Valencia i Spania, frå Alcanar til El Verger i Denia.

Kjende byar langs Costa del Azahar er Peñíscola, Benicàssim, Castellón de la Plana, Sagunt, Valencia, Cullera, Gandia, Denia og Xàbia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Costa del Azahar» frå , den 20. september 2009. 
 

Azahar
Costa Blanca

Costa Blanca (tyder «Kvitekysten») er namnet på ei over 200 kilometer lang kystlinje i provinsen Alicante i Spania. Namnet vart skapt av BEA då dei starta flyrute mellom London og Valencia i 1957. Kystområdet har ein velutvikla turistindustri og er ein populær turistdestinasjon i Europa. Kyststripa strekkjer seg frå byen Denia i nord til Torrevieja i sør. Nord for Denia ligg Costa dels Tarongers og sør for Torrevieja ligg Costa Calida. Dei største turistdestinasjonane på Costa Blanca er Benidorm og Alicante.

Historie 
I 711 e.Kr. invaderte maurarar Spania via Gibraltar og erobra området rundt Alicante i 718. Maurarane var her i nesten fire hundre år og forma landskapet i regionen. Maurarane innførte kunstig vatning og planta appelsin-, fersken- og mandelhagar. Ein kan framleis sjå spor etter terrassane i åssidene etter maurarane. Maurarane var drive heilt bort i 1492 då Ferdinand og Isabella tok kontroll over Granada.

Sjå òg
Den norske skole Costa Blanca

Galleri

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell turistside for Costa Blanca

Blanca
Provinsen Alicante
Costa Brava

Costa Brava er eit kystområde nordaust i Catalonia i Spania i comarques Alt Empordà, Baix Empordà og La Selva i provinsen Girona. Costa er det katalanske og spanske ordet for «kyst» og Brava tyder «ulendt» eller «vill». Costa Brava strekkjer seg frå Blanes, 60 km nordaust for Barcelona, til grensa av Frankrike. 

I 1950-åra utpeikte Franco-regimet Costa Brava som ein passande stad for å skape ein turistdestinasjon, hovudsakleg for pakketuristar frå Nord-Europa, og særleg Storbritannia og Frankrike. Kombinasjonen av varmt sommarvêr, flott natur og flotte strender førte til at det vart bygd hotell og leilegheiter i hopetal på stader som Blanes, Tossa de Mar og Lloret de Mar. Turismen tok raskt over frå fiske som hovudnæringa i området. 

Sjølv om store delar av Costa Brava er utbygd med omsyn til turismen, finst her òg stader som har ein meir tradisjonell utsjånad for turistar som vil ha noko meir enn berre sol, strand og sangria.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side for turisme i Costa Brava
 Reiseguide til Costa Brava (engelsk)
 Interaktivt gatekart over Costa Brava

Katalansk geografi
Brava
Turisme i Spania
Stenografi

Stenografi (frå gresk stenos (smal, tett) og graphos (skrift)) er kunsten å skrive fort. Målet er å kunne skrive like raskt som ein snakkar. Dette blir gjort ofte ved bruk av spesielle skriftsystem der kvar einskild bokstav krev minimalt med pennestrøk og løfting av pennen, fonetisk skrift, forkortingar og eigne teikn som erstattar vanlege bokstavkombinasjonar eller ord. 

Fleire kjende forfattarar, slik som Charles Dickens og Astrid Lindgren, har nytta stenografi i forfattarskapen sin. 

Det finst mange stenografisystem for mange ulike språk. I Stortingets referentseksjon bruker ein i dag Wang-Krogdahls system, men sidan 2009 har ein ikkje gitt opplæring i stenografi til nye stortingsreferentar. Tidlegare brukte ein Gabelsbergers system. 

Wang-Krogdahls stenografisystem blei publisert i 1936, medan siste gongen ei norsk lærebok i Gabelsbergers system blei trykt opp, var i 1968. Ifølgje ei lærebok frå 1977 var Wang-Krogdahls system då «det mest utbredte i skole og yrke» og blei nytta «ved de fleste skoler som ha[dde] stenografi på fagplanen».

Medan ein altså bruker Wang-Krogdahls system for norsk visuell skrift, bruker ein for norsk punktskrift eit system som er beskrive i Jan Bruteigs Stenografi på punkt (Norges Blindeforbund, 1986).

Referansar

Bakgrunnsstoff

Aase Graf: Stenografi – Wang-Krogdahls system (1977).
Leif Wang og Olav Krogdahl: Lærebok i stenografi (4. utg. 1969).

Skriftsystem
Opphavleg omsett med Apertium
Major

Major (frå latin «større») er ein militær grad for offiserar på mellomnivå, vanlegvis rett over kaptein og rett under oberstløytnant.

Graden major oppstod på engelsk som eit suffiks til visse militære stillingar, vanlegvis for å indikere ein høgere rang enn andre i same stilling. Den vanlegaste bruken av ordet major i ein grad, og den første som er registrert på engelsk, var i tittelen sersjantmajor (sergeant-major), nummer tre i kommandorekka i eit regiment. I fleire europeiske orlogsflåtar blei major brukt i tittelen Pilot-Major for ein overordna dekksoffiser på eit skip til forskjell frå kapteinen, som ofte var ein arméoffiser med lite maritim kunnskap, utnemnd for å leie oppdraget til skipet.

Innan Den engelske borgarkrigen var major blitt ein eigen grad og blei tildelt offiserar på middels nivå på slagmarka. Den blei mest brukt på offiserar som tenestegjorde som adjutant for ein høgare general. På 1800-talet var major i bruk som eigen grad i nesten alle armear i den vestlege verda. Den utvikla seg raskt til ei høgare stabsstilling og blei sett på som den første av felt- eller kommandogradane, til forskjell frå kaptein og under, som blei rekna som kompanigradar.
Majorgraden sitt symbol er ei stjerne mellom to striper som går kant i kant med klaffen.
I Noreg blir graden ofte brukt for avdelingsleiarar (skvadronssjefer i Luftforsvaret). Den tilsvarar orlogskaptein i Sjøforsvaret.

Sjå også 
 Militær grad
 Sersjantmajor
 Tamburmajor

Militære gradar
Trond

Trond er eit norsk mannsnamn av norrønt opphav. Det har namnedag den 21. september.

Namnet er danna av norrøne Þróndr, Þrándr, tilnamn med tydinga 'trøndar'. Desse er alle danna av verbet þróast, 'veksa, trivast'.

Andre skrivemåtar av namnet er Tron, Tronn, Thron og Thrond. Mannsnamnet Trand og kvinnenamnet Tronda er sjeldne namneformer.

Bruk 

Trond er eit vanleg namn i Noreg, og er noko brukt i Sverige. Det finst som Tróndur på Færøyane og Þrándur på Island. Elles er det lite utbreidd i andre land. 

Trond var melloma dei mest populære namna på nyfødde gutar i Noreg i frå rundt 1950 til 1980.

Namneberarar 
 Trond Torleivsson Benkestok (1490–1558), norsk adelsmann
 Trond Botnen (1937–), norsk kunstnar
 Trond Kirkvaag (1946–2007), norsk komikar
 Tron Øgrim (1947–2007), norsk journalist, forfattar og politikar
 Trond Bakkevig (1948–), norsk prest
 Trond-Viggo Torgersen (1952–), norsk artist, lege og tidlegare barneombod
 Trond Waage (1953–), norsk tidlegare barneombod
 Trond Brænne (1953–), norsk skodespelar og forfattar
 Trond Buland (1958–), norsk forfattar og sosiolog
 Trond Sollied (1959–), norsk fotballtrenar 
 Trond Helleland (1962–), norsk politikar (H)
 Trond Henriksen (1964–), norsk fotballtrenar
 Trond Giske (1966–), norsk politikar og statsråd
 Trond Einar Elden (1970–), norsk kombinert- og langrennsløpar
 Trond Espen Seim (1971–), norsk skodespelar
 Trond Fausa Aurvåg (1971–), norsk skodespelar
 Trond Are Anti (1973–), norsk sametingsrepresentant
 Trond Lode (1974–), norsk politikar
 Trond Andersen (1975–), norsk fotballspelar
 Trond Martin Sæterhaug (1978–), norsk politikar (SV)
 Trond Birkedal (1980–), norsk FrP-politikar
 Trond Fredrik Ludvigsen (1982–), norsk fotballspelar

Annan bruk 
 Idrettslaget Trond
 «Tron» var pseudonymet til hackaren Boris Floricic (1972–1998)
 Tron er ein film frå 1982 og 2010.

Sjå òg 
 Trondheim
 Trondenes i Harstad kommune

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Trond» frå , den 20. september 2009. 
 
 

Mannsnamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til folkegrupper
William Jennings Bryan

William Jennings Bryan () var ein amerikansk advokat, statsmann, og politikar fødd i Salem i Illinois i USA.

Bryan var tre gonger nominert som demokratane sin kandidat til president for USA og var ein av dei mest populære talarar i historia til USA, kjent for si djupe, bydande stemme.

Bryan var ein overtydd presbyterianar, ein sterk forkjempar for folkeleg demokrati, ein uttalt kritikar av bankvesenet og jarnbane-investorar og eigarane, og han var ein leiar for «sølv-rørsla» på 1890-talet. Han var ein dominerande figur i Det demokratiske partiet, aktivist for fred, tilhengar av forbod i alkoholpolitikken, motstandar av darwinismen og ein av dei mest prominente populistiske leiarane på slutten av 1800-talet og i byrjinga av 1900-talet i USA. 

William Jennings Bryan døydde i Dayton i Tennessee.

Bakgrunnsstoff 
 Verk av Bryan i Project Gutenberg

USA-amerikanske politikarar
USA-amerikanske utanriksministrar
Folk frå Illinois
Opphavleg omsett med Apertium
Trine

Trine er eit kvinnenamn danna som ei dansk kortform av Katrine, ei form av Katarina. Det har namnedag den 21. september.

Bruk

Trine var eit populært namn på norske jentebarn på 1960-, 1970- og 1980-talet.

Namneberar 
 Trine Jørgensen (f. 1960), norsk forfattar
 Trine Angelsen (f. 1965), norsk forfattar
 Trine Haltvik (f. 1965), norsk handballspelar
 Trine Hattestad (f. 1966), norsk spydkastar, opphavleg Elsa Katrine Solberg
 Trine Svensen, (f. 1966), norsk skodespelar
 Trine Eilertsen (f. 1969), norsk journalist og redaktør 
 Trine Skei Grande (f. 1969), norsk politikar
 Trine Rein (f. 1970), norsk songar
 Trine Grung (f. 1971), norsk radiojournalist
 Trine Bakke (f. 1975), norsk alpinist
 Trine Flattun Rogndokken (f. 1980), norsk forfattar
 Trine Nordgård Stensaas (f. 1980), norsk fotballspelar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Trine» frå ,  den 20. september 2009.  
 

Kvinnenamn
Kortnamn
Førenamn av gresk opphav

nds:Trina
New Deal

New Deal er namnet på president Franklin Delano Roosevelts reformprogram i USA. New Deal omfattar særleg åra 1933–1938 då det vart ført ei aktiv reformpolitikk, men omgrepet blir òg brukt om heile presidentperioden til Roosevelt frå 1933 til 1945.

I 1933 vart Franklin Delano Roosevelt vald til amerikansk president på eit statleg program for å løyse krisa som mellom anna hadde ført til 13 millionar arbeidsledige i landet. New Deal, dvs. «ny utdeling av korta», var slagordet til Roosevelt og i praksis kom han til å gjennomføre dramatiske endringar i det amerikanske samfunnet. På kort sikt dreidde New Deal seg om innføringa av ei rekkje tiltak for å avhjelpe krisa: Bankane fekk hjelp, unge arbeidsledige kom med i statleg støtteprogram, kommunar vart hjelpt økonomisk, bønder med gjeldsproblem fekk støtte, statleg næringsverksemd vart sett i gang og nye og spekulasjonsregulerande aksjelover vart vedteke i heimlandet til Wall Street.

Nedanfor ser vi korleis Staten underskotsbudsjetterte dramatisk under New Deal, men at industriproduksjonen og sysselsettinga heldt fram å falle heilt til 1935. Utfordringa var at føderale styresmakter auka overføringane til private, men ikkje investeringane og at delstatane og kommunane skar ned på budsjetta under krisa. Det vart òg innført auka skattar, slik at det eine verkemidlet slo det andre i hel.

USA - Offentlege inntekter og utgifter, industriproduksjon (1929=100) og arbeidsløyse

I tida som følgde, vart det gjennomført ei rekkje velferdstiltak. I det store og det heile dreidde New Deal seg om å byggje opp det som er vorte kalla ein amerikansk velferdsstat. Med Roosevelt og New Deal tok staten på seg eit aktivt ansvar i økonomien, slik staten gjorde ei rekkje andre stader i den vestlege verda.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «New Deal» frå , den 20. september 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

USA-amerikansk økonomi
Økonomisk historie
Politiske slagord
Opphavleg omsett med Apertium
Skipingar i 1933
Costa Cálida

Costa Cálida («Varmekysten») er ei om lag 250 km lang kyststripe langs Middelhavet i Spania i provinsen Murcia. Denne regionen har eit mikroklima med høge temperaturar (derfor namnet «Varmekysten») og tørre tilhøve (mindre enn 340 mm nedbør i året).

Geografi og plassering 
Costa Cálida strekkjer seg frå El Mojón i nord nær provinsen Alicante, til nær kommunen Águilas i sør ved grensa til provinsen Almería. 

Nord på kysten ligg Mar Menor («Veslehavet»), ein saltvasslagune på rundt 170 km² og den største i Europa. Mar Menor er fråskild Middelhavet av den 22 km lang landtunga La Manga, som er det området langs kysten der turistindustrien er mest utvikla. 

Cartagena og Mazarrón er dei to viktigaste byane på kysten her.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell turistside for Murcia i Spania

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Costa Cálida» frå , den 20. september 2009. 
 

Calida
Regionen Murcia
Ken Burns

Kenneth Lauren Burns () er ein amerikansk forfattar og produsent av dokumentarfilmar.

Bakgrunnsstoff 

 

Filmprodusentar frå USA
Personar frå New York City
Opphavleg omsett med Apertium
Smoking

Smoking er ein klednad som kan brukast av menn i samband med festlege eller formelle høve. Det finst også ein sjeldnare smoking for kvinner.

Skildring 
Buksa og jakka er vanlegvis svarte eller mørkeblåe på fargen, men ein kan også ha jakke i andre fargar, i nokre høve også mønster. I sommarhalvåret eller i varme område er til dømes jakke i kvitt vanleg. Ein smokingjakke er som regel av ull, og har jakkeslag i sateng, ofte silkesateng. Jakka kan vere både enkelt- og dobbeltspent, og har anten spisse slag eller sjalskrage. Buksa har silkeband som render i sidene.

Smokingskjorta er kvit med doble mansjettar, og kan ha stiva bryst i piké for pynteknappar med og utan stiva krage. Til smoking bruker ein svart, helst sjølvknytta tversoversløyfe. Rundt 1920 vart magebelte populært i Det britiske imperiet, då det vart brukt til å leggje ballkortet i. Difor skal brettane på magebeltet vende oppover. Fottøy til smoking er lakkskor. 

Smoking er rekna som meir formell enn mørk dress og mindre formell enn kjole og kvitt. Kleda blir ofte brukt på kveldstid. Ved høve der menn brukar smoking, bør kvinner på tilsvarande måte bruke selskapskjole.

Historikk 

Smokingen blei innført i selskapsliv sist i 1880-åra, som ein mindre formell variant av snippkjole. Sjølve utforminga fann likevel stad tidlegare. På 1860-talet laga skreddarhuset Henry Poole & Co. «short smoking jackets» for høgtståande personar som Prinsen av Wales. Då den rike amerikanaren James Potter blei invitert av prinsen til Sandringham House, bad han om råd for kva han skulle ha på seg ved uformelle middagsselskap, og blei send til Henry Poole for å få ein dinner jacket, som plagget i dag heiter på britisk engelsk og i nordaustre USA. Potter drog tilbake til heimbyen New York i 1886, og hadde med seg det nye plagget til klubben sin, Tuxedo Park. Her blei han teken i bruk av andre medlemmer, og fekk slik det amerikanske namnet tuxedo. På engelske kan dressen også heita black tie, etter den svarte tversoversløyfa, i motsetnad til white tie, kjole og kvitt. På andre europeiske språk er klesdrakta gjerne kjend som smoking.

Marlene Dietrich vekte oppsikt då ho brukte smoking på 1920-talet. I 1966 innførte Yves Saint-Laurent Le Smoking, ein smoking for kvinner.

Kjelder 
 
 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Black tie» frå ,  den 27. juni 2010.

Bakgrunnsstoff

Litteratur 
 Lundesgaard, Erik; Skikk & Bruk, Cappelen (2005)
 Roetzel, Bernhard; Ein Gentleman, Könemann (1999)
 Christensen, Mads; Absolutt Menn, Cappelen (1998)

Formelle klede
Klede frå 1800-talet
Klede frå Storbritannia
Opphavleg omsett med Apertium
College

College ( eller ) er den engelske forma av kollegium, og vert brukt særleg om institusjonar innan høgre utdanning i engelskspråklege land. I USA er college ein utdanningsinstitusjon som førebur elevane/studentane til universitetsstudium, i andre engelsktalande land er det ei underavdeling av eit universitet.

Eit college er eit samfunn som består av studentar og lærarar på lågare akademiske nivå, som lever og virkar innanfor dei, vanlegvis, store bygningskompleksa. College baserer seg delvis på allmennutdanning, og delvis på studieførebuande utdanning, slik at elevar innanfor den sistnemnde gruppa har tilstrekkeleg kompetanse til både å følgje undervisning og å avleggje eksamen ved universitet. På college er det òg stort engasjement retta mot idrett og anna samfunnsliv.

Eit college består av ein rektor (head master, principal, warden e.l.), ei mengd fellows (lønna dosentar, som deltek i både forvaltning og undervisning) og studentar av ulike kategoriar; først og fremst scholars. Pensioners eller commoners utgjer fleirtalet av studentar (undergraduates). Skilnadene mellom dei førnemnde studentkategoriane er av meir historisk interesse; i praksis legg ein i dag større vekt på resultata til studentane for kvart enkelt år. Nokre vel å halde fram med studiane sine ved college (kalla postgraduates).

Styringa av og samkvemet i college bar tidlegare preg av å likne på klosterlivet, eit preg som i seinare tid har vorte mykje mindre. Til dømes kan fellows no gifte seg. Dei fleste college har arkitektonisk interessante profanbygningar og kapell, bibliotek, muséum og parkar. På byrjinga av 1900-talet åtte byen Oxford 21 college, derav tre frå 1200-talet, medan Cambridge åtte 17 college.

Skular
Opphavleg omsett med Apertium
Engelske ord og uttrykk