Lars Amund Vaage

Lars Amund Vaage () er ein norsk forfattar frå Sunde i Kvinnherad kommune i Sunnhordland.

Liv og virke
Lars Amund Vaage er barnebarn av forfattaren Ragnvald Vaage (1889–1963).

Han vaks opp på Sunde i Kvinnherad, og studerte klaver ved Griegakademiet i Bergen. Han debuterte i 1979 med romanen Øvelse Kald vinter og har sidan gitt ut romanar, noveller, diktsamlingar og barnebøker, og eit langt essay om kunsten å fortelje, Sorg og song (2016). 

«Den eg skriv dette til kan ikkje lesa.» Det er opningssetninga i Syngja, setninga er òg nøkkelen Vaage treng for å skrive om sine eigne dramatiske erfaringar og laga kunst av dei. I mange år og av mange grunnar trudde han ikkje han ville få det til, men så skjedde det. I det lange essayet Sorg og song gir han innsyn i denne erfaringa og anna innsikt han har fått i å lage forteljingar, som til dømes rolla musikken og rytmen kan spela i prosaen, og korleis fiksjonen gir skrivaren ein fridom og lesaren eit rom på ein måte som vedkjenningslitteratur ikkje gjer.

I den nyaste boka si, novellesamlinga Den vesle pianisten, skriv Vaage om kjærleik, lengt og manglande kjærleik. Borna og dei vaksne som vert skildra her, leitar etter eit eige språk å uttrykke seg på, ord eller musikk: noko som kan knyta dei til andre og gje dei meining. Dei møter store hindringar. Kunsten kan gje håp og innsikt, men det er mange vaktarar ved dørene til kunstverda, musikklærarar ikkje minst. Eit grunnleggjande spørsmål i boka er korleis ein kan finna og leva ut kjærleiken når ein ikkje er oppvaksen med han.

Verk av Vaage er omsette til engelsk, hindi, polsk, russisk, svensk og tysk.

I 2012 vart han tildelt Brageprisen i klassa skjønnlitteratur for romanen Syngja.

Han var festspeldiktar ved Festspillene i Bergen i 2001, og i 2008 ved Dei nynorske festspela.

Han har blitt tildelt mange prisar for bøkene sine. I 1995 fekk han det definitive litterære gjennombrotet med romanen Rubato, som han mottok Kritikerprisen og Nynorsk Litteraturpris for, og som dessuten vart nominert til Nordisk råds litteraturpris. Han har fått Aschehougprisen, Oktoberprisen, Gyldendalprisen og Doblougprisen for samla forfattarskap. I 2002 vart han nominert til Brageprisen for Kunsten å gå. I 2012 mottok han Brageprisen i gruppa skjønnlitteratur for Syngja, ein roman basert på erfaringane med å ha eit barn med alvorleg autisme. Boka blei ein bestseljar, og har sidan fått status som ein klassikar.

Utgjevingar 

 Øvelse Kald vinter, 1979, roman
 Fager kveldsol smiler, 1982, roman
 Kyr, 1983, noveller
 Dra meg opp, 1985, roman
 Baronen, 1987, skodespel
 Begynnelsen, 1989, roman
 Guten med den mjuke magen, 1990, barnebok
 Oklahoma, 1992, roman
 Rubato, 1995, roman
 Den framande byen, 1999, roman om Wilhelm Reich
 Guten og den vesle mannen, 2000, barnebok
 Det andre rommet, 2001, dikt
 Kunsten å gå, 2002, roman 
 Tangentane, 2005, roman
 Utanfor institusjonen, 2006, dikt
 Skuggen og dronninga, 2010, roman
 Den stumme, 2011, dikt
 Syngja, 2012, roman
 Den raude staden, 2014, dikt
 Sorg og song, 2016, essay
 Den vesle pianisten, 2017, noveller
 Det uferdige huset, 2020, roman

Prisar og utmerkingar
 Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond 1990
 Norsk Forfattersentrums pris 1993
 Samlagsprisen 1993
 Aschehougprisen 1995
 Kritikerprisen 1995, for Rubato
 Nynorsk litteraturpris 1995, for Rubato
 Nominert til Nordisk Råds litteraturpris 1996 for Rubato
 Doblougprisen 1997
 Oktober-prisen 1999
 Gyldendalprisen 2002
 P2-lytternes romanpris 2002, for Kunsten å gå
 Melsom-prisen 2011 for Skuggen og dronninga
 Brageprisen 2012 for Syngja
 Nynorsk litteraturpris 2012 for Syngja

Omsetjingar 

 Art Spiegelman, Maus: historia til ein overlevande (1993)
 Lorine Niedecker: Nord sentralt, dikt (2003)
 Joy Harjo, Å koma tilbake frå fienden, dikt i utval (2006)
 Tennessee Williams, Katt på heitt blekktak, skodespel (2007)
 Bob Arnold, Sanndrøymd, dikt for unge (2009)
 Frances Horovitz, Dikt i samling (2017)

Litteratur 
Bramness, H og J. Holljen Thon (red.). 2012. Vaage. Ti lesninger i Lars Amund Vaages forfatterskap. Oslo: Oktober.
Ekern, Birgit. 2000. Romanen som taus musikk: en undersøkelse av musikalske formelementer i romaner av Vesaas, Tunström, Fosse og Vaage. Masteroppgåve ved Universitetet i Bergen.
Kvamme, Sondre Johan Chesney. 2018. Lars Amund Vaage sin sorgsong lesen med Lacan. Ei psykoanalytisk lesing av Den framande byen (1999), Syngja (2012), og Sorg og song (2016). Masteroppgåve ved Universitetet i Bergen.
Skei, Hans. H. 1997. «Når sorga og songen er eitt og det same. Tidbundne reaksjonar på tre romanar av Lars Amund Vaage». I Hugbod. Heidersskrift til Leif Mæhle på 70-årsdagen, redigert av Vigdis Ystad og Liv Bliksrud, 265–274. Oslo: Samlaget.

Kjelder 

 Presentasjon av Lars Amund Vaage i forfattarkatalogen til Forfattersentrum
 Grunngjeving for nominasjonen av Syngja til Ungdommens kritikarpris

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 «Lars Amund Vaage» av Odd W. Surén på Allkunne
 Digitaliserte bøker av Vaage og om Vaage hos Nasjonalbiblioteket.
 Lars Amund Vaage i NRK Forfatter
 Lars Amund Vaage på den gamle forfattarsida til Dagbladet
 Lars Amund Vaage hos Oktober Forlag
 Vaages utanlandsagent
 Vaage på engelsk: Shearsman, Longhousepoetry
 Vaage på svensk
 Diktafon: Lars Amund Vaage. Den stumme  NRK-program frå 2011
 «Poesi som minnearbeid» av Marit Grøtta (2014) Bokmelding av Den raude staden
 Min favorittmusikk med Leif Ove Andsnes NRK-program frå 2016, Andsnes snakkar med Vaage om musikk og litteratur

Norske barnebokforfattarar
Norske novelleforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske lyrikarar
Norske dramatikarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1979
Nynorskforfattarar
Vinnarar av Aschehougprisen
Vinnarar av Brageprisen
Vinnarar av Kritikerprisen
Vinnarar av Doblougprisen
Vinnarar av Samlagsprisen
Vinnarar av Melsom-prisen
Vinnarar av Nynorsk litteraturpris
Forfattarar frå Hordaland
Folk frå Kvinnherad
Folk frå Vestby