alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Romsdal Folkeblad

Romsdal Folkeblad var ei avis som kom ut i Molde frå 1928 til 1987. Mellom andre Olav Oksvik var sentral i arbeidet med å få i gang avisa. Ho var organ for Det norske Arbeidarpartiet, mens konkurrenten, Romsdals Budstikke, var Venstre-avis fram til etter kløyvinga av Venstre i 1972, da ho blei såkalla uavhengig. 

Romsdal Folkeblad blei berre kalla “Folkebladet” på folkemunne. Ho blei stansa av nazi-styresmaktene under okkupasjonen 1940–1945, mens “Budstikka” heldt fram med å komme ut, under nazikontroll. Fram til midten av 1970-åra var det ikkje klårt kva for ei av desse avisene som ville vinne opplagskonkurransen, sjølv om Budstikka hadde fått eit forsprang som annonseorgan. Men frå slutten av dette tiåret gjekk Budstikka ifrå, og Folkebladet måtte strekkje våpen i 1987.

Molde kommune
Romsdal
Tidlegare norske aviser
Tidlegare aviser i Møre og Romsdal
Norske aviser etter namn
Aviser skipa i 1928
Aviser nedlagde i 1987
1928 i Noreg
1987 i Noreg
Tiden

Tiden, et offentlig Blad af blandet Indhold, ofte berre omtala som Tiden, var ei av dei første nyheitsavisene i Noreg. Ho vart utgjeven frå 28. januar 1808 i Christiania (Oslo) av Niels Wulfsberg. Wulfsberg hadde dessutan med seg Christian Døderlein i redaksjonen. Tiden hadde ein slags forløpar i avisa Efterretninger og Opmuntringer angaaende de nærværende Krigsbegivenheder, som Wulfsberg gav ut 43 nummer av mellom midten av august og desember same år. Wulfsberg tok initiativ til sine avisprosjekt etter at det oppstod ein informasjonsmangel i Christiania då avisene frå København ikkje kom fram grunna den britiske blokaden av Noreg under Napoleonskrigane. Noko liknande skjedde i Kristiansand, der Christian Sørensen tok initiativ til avisa Bellona, som kom ut ifrå 1. september 1807.

Tiden kom ut to gonger vekentleg mellom 1808 og 1811, då avisa gjekk inn grunna maglande omsetning og dyrtid på papir. Wulfsberg var tidvis uforsiktig i si redaksjonelle verksemd, og bladet prenta tidvis nyhende og tekstar som styresmaktene mislikte. Mellom anna gav han den 29. januar 1810 ut eit nummer som i det fulle var dedisert til Christian August, då arvtakar til den svenske trona. Seinare dette året fekk han då òg ei åtvaring frå Frederik VI om at stoffet i avisa var utåleleg. Wulfsberg kunne derimot kunsten å snu kappa etter vinden, og ved å leggja om stilen til å bli fullstendig regimelojal klarte han å oppnå stønad frå statthaldar Christian Frederik i 1813, slik at han kunne starta opp igjen. Redaktør Wulfsberg vart såleis ifølgje pressehistorikar Svennik Høyer etter kvart «vekselvis betalt og overtalt av de politiske hovedaktørene».

I 1814 gjekk Tiden inn igjen, men året etter kom Den norske Rigstidende ut, som eit framhald av avisa. Òg denne avisa, som vart gitt ut til 1832, vart redigert av Wulfsberg og Døderlein, men med Døderlein som den mest sentrale aktøren denne gongen. Wulfsberg grunnla dessutan i 1819 Morgenbladet saman med Maurtiz Chr. Hansen, og i 1832 kom ei ny avis med namnet Tiden ut. Denne gongen låg redaksjonen i Drammen, og denne avisa lever i dag vidare som Drammens Tidende.

Referansar 

Norske aviser etter namn
Tidlegare norske aviser
Aviser i Oslo
Aviser skipa i 1807
1807 i Noreg
Avisa Bellona

Bellona var ei nyheitsavis som vart utgjeven i Kristiansand. Første avisa kom ut den 1. september 1807. Bellona vart redigert av stiftsprost Christian Sørensen. Ho var laga etter mønster av ei nyheitsavis utgjeven av Niels Wulfsberg i Christiania (Oslo). Desse to var blant dei første nyheitsavisene i Noreg.

Norske aviser etter namn
Kristiansand kommune
Tidlegare norske aviser
Tidlegare aviser i Vest-Agder
Skipingar i 1807
Nedleggingar i 1908
Keynes

Keynes er eit engelsk slektsnamn som opphavleg skal stamma frå Dorsetshire.

 John Maynard Keynes (1883-1946), engelsk økonom med stor innverknad på faget. Han gav opphav til mange omgrep med "keynes" i seg, til dømes keynesiansk økonomi.
 Geoffrey Keynes (1887-1982), kirurg og akademikar
 Richard Keynes (f. 1919), fysiolog
 Quentin Keynes (1921-2003), eventyrar

Anna 
Keynes er òg andre ordet i namnet på nokre engelska landsbyar, og på Milton Keynes, ein by søraust i England.

Slektsnamn
Egersundsposten

Egersundsposten var ei lokalavis for Egersund. Avisa vart grunnlagt i 1865 av Oscar Andersen frå Risør og nedlagt i 1940. Ho var den eldste avisa i Rogaland da ho vart nedlagt.

Historie 

Første nummer vart utgjeve den 1. juli 1864 og vart trykt hjå Oscar Andersen, som tidlegare hadde gjeve ut Flekkefjord Budstikke. Trykkpressa vart frakta til Egersund sjøvegen, det vil seie på ei skøyte, og dei fekk ein del problem med leveringa: Isen hadde frose i hamna og dei laut bera alt utstyret frå sjøen og opp gjennom Grøne Dalen. På vegen miste dei ei øskje med setjebokstavar i bakken slik at dei blei strødde utover. Mange av bokstavane ligg framleis på ein ukjend stad mellom Grøne Dalen og sjøen.

Etter eit halvt år vart Egersundsposten teken over av Rasmus Pedersen Ohme frå Stavanger. Avisa kom ut to gonger i veka og inneheldt til å begynna med ikkje så mykje lokalstoff ettersom redaktøren ikkje hadde nok ressursar til å få med seg alt som skjedde i byen.

I 1894 tok Jacob Friele frå Bergen over som redaktør i Egersundsposten. Han var tilhengjar av unionen med Sverige. Friele brukte ein kvar sjanse til å kritisere venstrefolka, som på si side brukte Dalane Tidende til å formidle sine meiningar.

Sonen hans Rasmus P. Ohme, Peder R. Ohme, vart ansvarleg utgjevar frå 1905. Han hadde da arbeidd ei god stund i avisa frå før. Han stod som ansvarleg utgjevar fram til 1928, da sonen hans, Asbjørn H. Ohme, tok over som tredje generasjon.

Siste redaktør i Egersundsposten var Halvdan Slettebøe. Etter andre verdskrigen, da Egersundsposten ikkje lenger kom ut, vart han redaktør i Dalane Tidende.

Kjelder 
 «Egersundsposten» frå Norsk Wikipedia på bokmål og riksmål

Bakgrunnsstoff 
 Dalane Tidende

Norske lokalaviser
Norske aviser etter namn
Næringsliv i Eigersund
Kultur i Eigersund
Tidlegare aviser i Rogaland
Tidlegare norske aviser
Aviser skipa i 1865
Aviser nedlagde i 1940
1865 i Noreg
1940 i Noreg
Noregs Bank

Noregs Bank er den norske sentralbanken. Han vart oppretta av Stortinget i 1816 og har sidan 1950 hatt den norske staten som eineeigar. Opphavleg hadde Noregs Bank tilhald i Stiftsgarden i Trondheim, men han ligg i dag i Oslo. Dei viktigaste ansvarsområda til banken er:

 Gjennomføring av den norske pengepolitikken ut frå mandat gjeve av regjeringa. Det operasjonelle målet for pengepolitikken er i dag eit fleksibelt inflasjonsmål på 2,5 %. Det viktigaste verkemiddelet for å nå dette er styringsrenta.

 Sikring av finansiell stabilitet.

 Forvalting av Statens petroleumsfond, ofte kalla Oljefondet.

 Å gi ut norske setlar og myntar.

Sjefen for Noregs Bank heiter Ida Wolden Bache. Banken blir leia av eit hovudstyre på sju medlemmer, der sentralbanksjefen er leiar. Det er hovudstyret som tar avgjerder om renteendringar.

Verksemda til Noregs bank blir regulert av Sentralbanklova.

Sjå også 
 Norske sentralbanksjefar

Bakgrunnsstoff 
 Noregs Bank
 Lov om Norges Bank og pengevesenet mv. (sentralbankloven). hos Lovdata

 
Byggverk i Oslo
Skipingar i 1816
1816 i Noreg
Ord

Ord er ei kjede av språklydar eller bokstavar som er berar av ei tyding, og som har eit visst sjølvstende. Dette viser seg ved at det ofte er mogleg å føya inn andre kjeder mellom orda.

I lingvistikken blir ord kalla ordformer. Ordformer er kombinasjonar av språklydar som kan skiljast ut i tale av innfødde språkbrukarar ved hjelp av ulike grensesignal. Den første setninga i denne artikkelen inneheld t.d. ti ordformer. Ordform er den minste delane av ei ytring som kan stå åleine og framleis ha meining. I mange skriftsystem er det vanleg å skilja ord frå kvarandre ved hjelp av mellomrom. Ein del ordformer høyrer nærare saman enn andre, t.d. høyrer ordformene ord og ordet saman på ein måte som blir og i ikkje gjer. I ei ordbok vil vi ikkje finne alle formene ord, ordet og orda. Vi vil finne ordforma bruke, men ikkje brukte eller brukt. Vi skal seie at dei ulike ordformene som høyrer saman, alle representerer eitt og same leksem. Ordforma brukt er berre ei av fem ulike ordformer som blir brukt til å representere leksemet bruke, dei andre er , bruke, bruker, brukte. Endeleg har vi omgrepet grammatisk ord, som vi bruker til å skilje dei to tydinga av t.d. ordforma ord. Denne ordforma kan uttrykke ubestemt eintal av leksemet ord, som i eit ord er nok, eller ho han uttrykke ubestemt eintal av leksemet ord, som i eit bilete seier meir enn tusen ord. Grammatiske ord er abstrakte omgrep, dei blir alltid realisert av ordformer.

Sjå òg
Fonologisk ord

Kjelder

 
Lingvistikk
Endogen i økonomi

Endogen betyr som oppstår innanfrå. I økonomiske modellar er endogene variablar talverdiar som blir bestemt i modellen, på bakgrunn av dei eksogene variablane som er putta inn i modellen. 

Ein økonomisk modell kan ikkje ha fleire endogene variablar enn det er likningar. Dersom det er fleire likningar enn det er endogene variablar, vil modellen (unnateke i særtilfelle) gi sjølvmotseiingar. Hovudregelen er derfor: Like mange likningar som endogene variablar (jfr. at ein må ha to likningar for å bestemme to ukjende; X og Y). Denne regelen gjeld ikkje utan unnatak. Til dømes vil ein måtte ha ein endogen variabel i likningssettet som består av x + 2y = 6 og 2x + 4y = 12, sidan likningane er lineært avhengige.

Eit døme på ein modell med mange endogene variablar, er ISLM-modellen.

Sjå òg 
 Eksogen
 Økonomisk modell
 Likningssystem
 Fridomsgrad

Økonomi
Eksogen i økonomi

Eksogen betyr som kjem utanfrå. I ein økonomisk modell er det slik at dei eksogene variablane til saman bestemmer dei endogene variablane i modellen. Eksogene variablar har talverdiar som er gjevne av faktorar som ikkje blir studert nærare i modellen. Vi kan seie at dei eksogene variablane er dei tala vi «puttar inn» i modellen.

For å finne ut kor mange eksogene variablar det er i ein modell, kan ein som ein tommelfingerregel telje kor mange variablar og likningar vi har. Differansen mellom desse er talet på eksogene variablar. 

Døme: Vi har tre variablar (X, Y og Z) og to likningar. Da må éin av variablane (3 - 2 = 1) veljast eksogent, fordi to likningar berre kan bestemme to ukjende.

Denne «teljeregelen» kan i mange tilfelle seie oss kor mange eksogene variablar modellen har, men han kan ikkje fortelje oss noko om kva for variablar som må veljast eksogent. Det er berre i særtilfelle at kven som helst av variablane kan veljast eksogent. 

Teljeregelen kan ikkje brukast dersom likningane er lineært avhengige. Eit døme er likningane x + 2y = 6 og 2x + 4y = 12. Den andre likninga gjev akkurat den same informasjonen som den første (er berre multiplisert med to). Dette likningssettet har éin eksogen variabel, anten x eller y. Dersom den eine av desse blir valt eksogent, blir den andre bestemt endogent. Vel vi til dømes x eksogent som 4, må y vera lik 1.

Ein modell med mange eksogene variablar, er ISLM-modellen. Der er dei eksogene variablane dei verkemidla (t.d. pengemengde og offentlege utgifter) som styresmaktene kan bruke for å påverke økonomien.

Sjå òg 
 Endogen
 Økonomisk modell
 Likningssystem
 Fridomsgrad

Økonomi
Prosodi

Prosodi er den delen av lingvistikken som studerer fonologiske fenomen som strekker seg over fleire segment (vokalar/
konsonantar) i ordforma. Eit anna ord for prosodi er dermed suprasegmental fonologi, i motsetnad til segmental fonologi, som studerer fenomen knytt til kvart einskild segment. Prosodi omfattar tre ulike emne, trykk, tone og kvantitet (lengde), alle desse er knytt til stavinga.

Prosodi i lingvistisk teori 
Det har opp i gjennom lingvistikken si historie vore usemje om i kor stor grad lingvistiske fenomen i det heile skal analyserast suprasegmentalt, dvs. om det finst ein prosodisk komponent i det heile, og i tilfelle, kor omfattande han skal vere. Ein minimal prosodisk komponent finn vi i strukturalismen og den klassiske generative fonologien, som vil redusere så mange fenomen som mogleg til segmental fonologi. På motsett ytterkant finn vi fonologiske teoriar som ser heile den fonologiske strukturen som eit sett av ulike lag, der det einaste som står att på segmentnivå er eit sett tidseiningar, såkalla X-fonologi, der den segmentale strukturen berre er ein streng abstrakte X-einingar, ikkje eingong spesifisert for om dei er konsonant eller vokal.

Litteratur 
Kristoffersen, Gjert 2003: Norsk prosodi.  

Lingvistikk
Fonologisk trykk

Trykk blir i lingvistikken definert relativt: I ei ordform med fleire enn ei staving, vil ei av stavingane stå fram som meir prominent, eller meir tydeleg for øyret, enn dei andre stavingane. Denne stavinga har trykk. 
Ei trykkveik staving, som den andre stavinga i det norske ordet staving [²stɑːʋɪŋ], blir uttala utan trykk. Ei trykksterk staving, som den fyrste stavinga i det norske ordet staving [²stɑːʋɪŋ], blir uttala med trykk.

Den konkrete fonetiske måten trykk blir realisert på varierer frå språk til språk, i nokre språk har trykksterke stavingar større intensitet, eller sterkare lyd (meir desibel), mens dei i andre språk har høgare tone (høgare grunnfrekvens), eller mindre redusert vokal, eller lengre staving. Talarar har som regel klåre intuisjonar om kva staving som får trykk og kva som ikkje får det, så sjølv om det kan vere vanskeleg å finne den konkrete fonetiske måten trykk blir realisert på, er det lett å finne trykket.

Trykksystem 
Språka i vera kan delast inn i grupper, alt etter kva trykksystem dei har. Trykksystemet kan bli bestemt etter kva verdiar språket har for eit lite sett parameter. Før vi går inn på dei ulike parametra, deler vi stavingar inn i føtter. Ein sekvens av stavingar kan delast inn i grupper på ei og ei, to og to, eller tre og tre, slik at kvar gruppe inneheld ei staving med trykk. Verdas trykksystem fell dermed inn under ei av desse typane:
 Den prominente stavinga i foten («hovudet i foten(!)») står til venstre/til høgre i foten
 Trykk blir rekna frå venstre mot høgre/frå høgre mot venstre
Det vanlegaste av alle trykksystem vel det første alternativet i begge tilfella. Eit døme er finsk, og resultatet er at høvudtrykket alltid fell på den første stavinga (stavinga til venstre). Det finske ordet Kalevala består av to føtter, med to stavingar i kvar: (ka-le)(va-la). Trykket fell på den første stavinga i den første foten, og bitrykket fell på den første stavinga i kvar ikkje-initiale fot. Viss trykket i staden blir rekna frå høgre mot venstre, får vi hovudregelen i det latinske systemet, med trykk på nest siste staving. Det omvende valet vil gje hovudtrykk på andre staving i ordforma (på den første foten, men på den andre stavinga i foten). Det siste valet i begge tilfella vil gje trykk på siste staving, som i mange tyrkiske språk.

Trykk
Tone

Ordet tone kan ha fleire tydingar:

 I lingvistikk (språkvitskap) er tone bruka som omgrep på tydingsskiljande tonehøgd i språklege ytringar, sjå fonologisk tone.
 I musikk er tone bruka om den grunnleggjande melodiske eininga — sjå tone i akustikk.
 Ein kan òg bruke ordet «tone» om musikalsk klang, sjå tonekvalitet.
 I fargelæra kan tone bli bruka om lys- og fargeavskugningar, sjå fargetone.
 «Tone» er òg eit kvinnenamn, sjå namnet Tone.
 Ordet «tone» kan òg referere til skikk og bruk eller etikette.

lv:Tonis
lt:Didžioji sekunda
nl:Secunde
sv:Sekund (musik)
bg:Секунда (интервал)
cs:Sekunda (hudba)
et:Sekund (muusika)
el:Τόνος (ήχος)
es:Tono (acústica)
eo:Plenduto
hr:Sekunda (interval)
it:Tono (intervallo musicale)
he:טון
pl:Sekunda (interwał)
pt:Tom
ru:Секунда (интервал)
sl:Velika sekunda
fi:Sekunti (intervalli)
uk:Секунда (музичний інтервал)
Aksje

Ein aksje eller lut er ein eigardel i eit aksjeselskap. Ein person som eig aksjar i eit selskap (og dermed altså er medeigar i det) er ein aksjonær i selskapet.

Ein grunn til at (eigarane av) aksjeselskap kan ønskje å tilby aksjar, er at dette kan vera ein billegare/enklare måte for aksjeselskapa å skaffe kapital på enn via lån. Ei ulempe er at eigardelen til dei eksisterande aksjonærane blir mindre, om dei ikkje sjølv kjøper nye aksjar for å oppretthalde eigardelen. Dersom eigardelen blir redusert, mistar dei noko av kontrollen i selskapet. 

Når eit selskap tilbyr nye aksjar, blir det kalla ein emisjon. Det er berre ved emisjonar at eit selskap får inn pengar frå aksjar, når dei blir omsett (sjå nedanfor), flyttar det seg pengar berre mellom kjøparen og seljaren av aksjane. Pengane selskapet får inn frå emisjonane, går inn i eigenkapitalen som aksjekapital og eventuelt overkursfond.

Kvar aksje gjev lik røysterett i generalforsamlinga med unnatak av i dei selskapa der aksjane er delt inn i ein A- og ein B-klasse. Der er det berre A-aksjane som gjev røysterett.

Kvar aksje gjev òg lik rett til eventuelt aksjeutbytte. I denne samanhengen blir det ikkje skilt mellom aksjeklassar.

Ein aksje kan omsetjast, altså kjøpast og seljast. Dette kan gjerast direkte mellom to partar eller via ein børs som Oslo Børs. Berre aksjane til selskap som er teke opp til notering på børsen, kan omsetjast via børsen.

Sjå òg 
 P/E-verdi
 Opsjon
 Teikningsrett

Bakgrunnsstoff 
 Oslo Børs
 Lov om aksjeselskap (Aksjeloven)
 Lov om allmennaksjeselskap (Allmennaksjeloven)

Økonomi
-1100



Hendingar 

 Rundt denne tida ovevann Tiglath-Pileser I av Assyria hettittane.

Fødde

Døde 
 

1100-talet fvt.
Langøya i Aure

For andre øyar med namnet Langøya, sjå Langøya''.Langøya' er ei lita øy rett nordvest av Jøssøya på nordsida av Ertvågsøya i Aure kommune på Nordmøre. Øya er om lag 1 km lang og kring 0,1 km brei på det breiaste. Høgste punktet er 14 moh.

Geografi i Aure
Øyar på Nordmøre
Stuvdalsvatnet

Stuvdalsvatnet er eit vatn på Moskenesøya i Moskenes kommune i Lofoten. Vatnet ligg nordvest for Moskenes på 80 moh. mellom fjella Kolfjellet i aust og Støvla i nordvest.

Geografi i Moskenes
Vatn i Lofoten
Sinti

Sinti (fleirtal av sinto, òg manouches) er ei undergruppe av sigøynarar som kom til Nord-Europa på slutten av mellomalderen. Dei er nærskylde med folkegruppa roma som hovudsakleg lever i Aust-Europa og opphavleg kom frå India. Opphavleg var dei nomadar, men i dag er dei fleste bufaste og bur i Mellom- og Vest-Europa og nord i Italia. 

Ein trur at sintifolket braut opp frå Sind eller frå strøka langs elva Sindhu i India til Persia, der stammemedlemmene søkte arbeid som musikarar. Frå Persia vandra dei så vidare til Europa og Nord-Afrika. Musikktradisjonane i dei områda der dei levde i løpet av hundreåra vart etterkvart ein del deira eigen musikk.

Sintiane har frambrakt eit stort tal framifrå musikarar, som t.d. den legendariske Django Reinhardt. Sintoen Häns'che Weis gav ut ei plate i Tyskland i 1970-åra der han song om sigøynaranes holocaust på sitt eige språk. Han utløyste dermed ein furore i sitt eige folk — dei ville ikkje at språket deira skulle bli kjent hos «gadjane». Mange unge tyskarar fekk vita om denne delen av tysk historie gjennom plata. Titi Winterstein og fleire medlemmer av Reinhard-klanen spelar framleis tradisjonell og moderne «hot jazz» (sigøynarjazz) kring i Europa.

Sjå òg 
 Romafolk
 Sigøynarar
 Romanifolk

Sinti
Sigøynarar
Europeiske folkegrupper
Frøya i Bremanger

Frøya er ei øy i Bremanger kommune i Vestland. På Frøya ligg tettstaden Kalvåg og grendene Liset, Steinset, Nesje, Stranda og Frøyalandet. Frøya ligg på nordsida av Frøysjøen, som er ein del av leia mellom Florø og Måløy. Hovudnæringar er turisme og fiskeforedling. Folketalet på Frøya med tilgrensande småøyar er i underkant av 600 personar.

I nordaust ligg øya Bremangerlandet.

Busetnader i Bremanger
Øyar i Vestland
Kinnaspelet

Kinnaspelet eller Songen ved det store djup er eit historisk spel. Spelet har frå 1985 vore framført mellom bergveggen og steinkyrkja på den vesle øya Kinn lengst vest i Noreg. Songen ved det store djup er skrive av Rolf Losnegård. Kinn er ei øy i Kinn kommune i Sunnfjord i Vestland.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.kinnaspelet.no/

Kultur i Kinn
Historiske spel
Gen

Eit gen er ein sekvens av basepar i eit DNA-molekyl som kan danna grunnlaget for eit RNA-molekyl ved transkripsjon. Dei fleste gena kan ved det sentrale dogmet vidare koda for eitt eller fleire protein, som direkte eller indirekte kan påverka ulike eigenskapar ved ein bestemt organisme. Gen vert arva frå foreldre til avkom, sidan det utgjer ein del av arvestoffet DNA. Genetikk er læra om gen.

I daglegtalen viser gen ofte til ein særskild arveleg eigenskap, som augefarge, kroppsbygnad eller anlegg for å utvikla arvelege sjukdommar.

Det nøyaktige talet på gen mennesket har er ukjend, men estimat ligg på kring  gen som kodar for protein, og ein stad over  gen som ikkje kodar for protein.

Gen hjå eukaryotar 
Me ser her på transkripsjon av mRNA. Tilsvarande prosessar gjeld for rRNA, tRNA og andre typar RNA.

Hjå ein eukaryot organisme er eit gen samansett av ei rekkje intronsekvensar og eksonsekvensar. I tillegg startar eit gen med ein promotor og det endar med ein terminator. Transkripsjonen av eit gen startar ved at RNA-polymerase bind seg til promotoren og byrjar å produsera umoden mRNA. Produksjonen av umoden RNA føregår samtidig med at RNA-polymerasen vandrer langs templattråden på DNAet og avsluttast ikkje før RNA-polymerasen har nådd terminatoren. Ferdig umoden RNA er då komplementær til heile templattråden; både intronar og eksonar. Ved RNA-prosessering kan alle intronane og eit utval eksonar fjernast, og me får moden mRNA. Moden mRNA kan ta ulik form, avhengig av kva eksonar som er fjerna, og kvar ulik form koder for eit bestemt protein.

Sjå òg 
 Genetisk kode
 Genforråd

Kjelder 

Gen
Molekylærbiologi
Kloning
Salzburg

Salzburg er ein by i Austerrike. Han er hovudstad i forbundslandet Salzburg og ligg nær grensa til Tyskland. Byen hadde 150 000 innbyggjarar i 2006.

Byen er kjent for barokkarkitektur, som innfartsveg til Alpane, og som eit historisk kultursenter. Han blei teken med på UNESCO-lista over verdsarv i 1996.

Wolfgang Amadeus Mozart var fødd i Salzburg.

Bakgrunnsstoff

Byar i Austerrike
Verdsarv i Austerrike
Salzburg
Borøya i Tvedestrand

Borøya er ei øy i Tvedestrand kommune i Agder fylke. Øya er 3,4 km² stor. Øya ligg ytst i Oksefjorden og ligg i nærleiken av Sandøya, Tverdalsøya og Lyngør. Øya har brusamband til fastlandet og er utbygd ved Borøykilen, Utgårdstrand og Snaresund. Det høgaste punktet på øya er Rendalsfjell på 67 meter over havet

Dei eldste skriftlege kjeldene stavar gjerne namnet Borøy med e i fyrste staving t.d. Berøy. Førsteleddet kan koma av norrønt beri (bjørn) eller ber (bær).

Kjelder 

Geografi i Tvedestrand
Øyar i Agder
Busetnader i Agder
Huglo

Huglo er ei øy i Stord kommune. Ho ligg på austsida av Stord der Hardangerfjorden møter Langenuen. Huglo er 14 km² stor, folketalet er 91. På Huglo ligg samlingstaden på Nord-Huglo, der det er butikk, bensin og kai. Butikken heiter Huglabutikken og er ein del av Nærbutikken-konseptet. Butikken har i tillegg til daglegvarer, også apotekutsal, dusj, kontorrekvisita og vaskeutstyr. Mesteparten av arealet er fjell, og høgaste topp er Høgafjellet på 218 moh. Øya har også svært frodige parti og fine landbruksareal. På austsida er grunnen kalkrik med ein rik vegetasjon. Her ligg Brandvikneset naturreservat med mellom anna barlind og kristtorn. Næringslivet består i all hovudsak av landbruk, (særleg mjølkeproduksjon), møbelproduksjon og havbruk. Huglo har ferjesamband til Stord og Tysnes.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad for Huglo
 Artikkel i BT om omnsmuseet

Kjelder 

Geografi i Stord
Øyar i Vestland
Ryke Yseøyane

Ryke Yseøyane er ei øygruppe aust for Edgeøya på Svalbard. Øygruppa vart oppdaga av den nederlandske kvalfangaren Ryke Yse på 1640-talet. Øya fekk namn etter han.

Då Ryke Yse kom til øyane såg han mange kvalross. Han tok livet av mange hundre av dei. I tillegg til spekket fekk han med seg store mengder kvalrosstann, som var ein stor rikdom på den tida. Dei som stod bak ekspedisjonen selde varene til ein så god pris at ingen tidlegare hadde hatt like god fortjeneste på ein liknande ekspedisjon.

Øyane ligg kring 77°47′ N til 77°49′ N og 25°07′ Ø til 25°09′ Ø.

Øyar på Svalbard