alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Latvisk

Latvisk er eit baltisk språk, i lag med litauisk og det utdøydde gammalprøyssisk. Det blir tala hovudsakleg i Latvia, av om lag 1,5 millionar menneske. 

I strukturen er det meir moderne enn litauisk, og har òg fleire låneord, frå tysk, svensk, russisk og engelsk. Det blir skrive med latinsk skrift, med somme diakritiske teikn. Det har ikkje artiklar.

Utbreiing

Offisiell status 
Latvisk er offisielt språk i Latvia og EU.

Morfologi 

Hovudartikkel: Latvisk morfologi

Latvisk har sju kasus, nominativ, genitiv, dativ, akkusativ, instrumentalis, lokativ og vokativ.

Adjektiva kongruerer med substantiva i kasus og numerus.

Verba blir bøygd i tempus, person, numerus og modus.

Skriftsystem 
Latvisk blir skrive med det latinske alfabetet, med visse tilleggsbokstavar, og inneheld til saman 33 bokstavar.

Latvisk skil mellom korte og lange vokalar.Bokstaven h førekjem i latviske ord berre i framlyd. Eit karakteristisk trekk ved latvisk, som det deler med litauisk og russisk, er at dei transkriberer framandord etter uttalen. «George Bush» blir t.d. referert til som Džordžs Bušs på latvisk.

Historie

Ytre språkhistorie 

Det er mykje strid i det sjølvstendige Latvia om statusen til russisk språk og brukarane av dette. Ein relativt stor del av folkesetnaden er russisktalande, og ein god del av desse finn det vanskeleg å lære seg latvisk, noko som har vorte ein føresetnad for å få statsborgarskap og fulle rettar.

Baltiske språk
 *
Språk i Latvia
Einskildspråk
Elias Akselsen

Elias Akselsen () er ein norsk norsk musikant (song, gitar) og låtskrivar, kjend for sine tatersongar.

Akselsen er fødd på Årnes i Nes. Han voks opp i Sør-Odal og er busett på Skarnes. Akselsen er oldebarn av Stor-Johan og far til artisten Veronica Akselsen. Han arbeider som lekpredikant i Pinsevennene. Han budde ei tid på 1960-talet i Stockholm der han arbeidde med Cornelis Vreeswijk. 

Akselsen har gjeve ut Hjemlandsklokker - religiøse taterviser med Stian Carstensen 
(1999, ViaMusic, 2002), Barn av den bortglemte rase med Hulda Johansen i opptak (Sylvartyn Folkemusikk, 2000), Her kommer dine arme små med Stian Carstensen, Finn Guttormsen, Dag Wolf m.fl. (Via Music, 2003) og Høstdrømmer med Gjertrud Øklands Sigøynerorkester (Via Music] 2004). Songar av Aage Samuelsen vart gjeve ut på o'Jesus, du som fyller alt og alle, med Guttormsen, Carstensen og Knut Hem (ViaMusic, 2005). Han har også spelt på Kongsberg Jazzfestival, der Akselsen også arbeidde med Ravi og DJ Løv.

Han fekk NRKs folkemusikkpris i 2001, Hedmark fylkes kulturpris i 2003 og Rff-prisen i 2008. Han vart utnemnd til statsstipendiat frå og med 2010.

Ei skildring av Akselsen vart skriven av Stein Østbø, Deilig er Jorden (2004).

Norske musikarar
Folk frå Nes
Statsstipendiatar
Knut Ivar Bøe

Knut Ivar Bøe () er ein norsk trekkspelar frå Vaksvik i Møre og Romsdal. Han er kjend frå plater, radio og fjernsyn, og er mykje nytta som studiomusikar, kurshaldar og dommar. Han gav ut sin første solo-CD, Ferdamann, i 1994.

Knut Ivar er tilknytt møremusikarane og rikskonsertane, og har fått fleire prisar og stipend. Saman med Ingunn Linge Valdal utgjer han tradisjonsmusikkduoen Ferdafolk.

Norske trekkspelarar
Norske folkemusikarar
Folk frå Ørskog
Nord-Talgje

Nord-Talgje er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland fylke. I 2004 vart store delar av øya erklært som eit naturreservat av Miljøverndepartementet, Nord-Talgje naturreservat. Nord-Talgje er ei av Sjernarøyane, og var fram til 1965 ein del av Sjernarøy kommune. Det vert arbeidd med planar for bygging av ny fylkesveg og bru mellom øyane Nord-Talgje, Tjul og Kyrkjøy. 

Ei anna øy i Finnøy kommune heiter Talgje. For å skilja øya frå Nord-Talgje vert øya nokre gonger kalla Sør-Talgje, sidan ho ligg sør for Nord-Talgje.

Bakgrunnsstoff 
 Om Nord-Talgje naturreservat '

Øyar i Stavanger
Terje Venaas

Terje Venaas () er ein norsk bassist og jazzmusikar frå Molde. Venaas er svært allsidig og har spelt med ei rekke norske og utanlandske musikarar. Mellom desse kan ein nemne samarbeidet med den norske lyrikaren Jan Erik Vold.

Utmerkingar 

 Buddyprisen 1988
 Gammleng-prisen 1982

Venaas, Terje
Venaas, Terje
Venaas, Terje
Arne Zwaig

Arne Zwaig () var ein norsk sjakkspelar. 

Arne Zwaig vart Noregsmeister i sjakk i 1964 og 1969. Han var som 17-åring den yngste som hadde vunne noregsmeisterskapen i sjakk, fram til Simen Agdestein slo rekorden ved å bli noregsmeister som 15-åring i 1982.

Arne Zwaig vart i 1975 utnemnd til internasjonal meister i sjakk (IM) av Verdssjakkforbundet FIDE, som den fjerde frå Noreg med denne tittelen. Det første IM-nappet klarte han i sjakk-OL i Nice i 1974, der han tok 13 poeng på 19 parti på 3. bord. Han vann vann så Astoria Chess International på Hamar 6-10. januar 1975 med 7,5 poeng på 9 rundar, og hadde dermed oppfylt krava til tittelen. Deretter vann han for ordens skuld også den internasjonale turneringa i Sandefjord i påska i 1975, med 7 poeng på 9 rundar, og klarte eit IM-napp til.

Arne Zwaig deltok på det norske laget i sjakk-OL (lag-VM i sjakk) 6 gongar, første gong som 15-åring i 1962, deretter i åra 1964-1966-1968 og 1972-1974.

Arne Zwaig vart junior-Noregsmeister i 1961, berre 14 år gamal. Han klarte delt 4-8. plass i junior-VM i 1963, og ein 4. plass i junior-VM 1965. Han var Noreg sin deltakar i soneturneringane i Halle i 1967 og i Raach i 1969, begge gongane med over 50 % skåre. 

Arne Zwaig vann det opne NM i sjakk 1971, og det opne NM i hurtigsjakk i 1973 og 1974.

Arne Zwaig har vore medlem i Oslo Schakselskap, Torshov Sjakklubb, Sjakklubben Fischer og Asker Sjakklubb. Han var med på Torshov Sjakklubb sitt lag som vann NM for klubblag i 1971, og på Sjakklubben Fischer sitt lag som vann NM for klubblag i 1973, 1975 og 1976.

Arne Zwaig la meir eller mindre opp som turneringsspelar rundt 1977.

Bakgrunnsstoff 
 Arne Zwaig sine beste parti på www.chessgames.com
 Arne Zwaig sine parti i Noreg hos NorBase
 Arne Zwaig sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

Kjelder 
 Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
 Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv
 Minneord ved Øystein Brekke

Fotnotar 

Norske sjakkspelarar
Internasjonale meistrar i sjakk
Noregsmeistrar i sjakk
Junior-noregsmeistrar i sjakk
Sjakkolympiadedeltakarar
Lance Armstrong

Lance Armstrong () er ein amerikansk tidlegare proffsyklist og triatlondeltakar. Han vann Tour de France sju år på rad frå 1999 til 2005, men vart i august 2012 funnen skuldig i eit omfattande dopingkomplott og frådømd alle sigrar frå august 1998 og framover, i tillegg til retten til å delta i organisert idrett livet ut.

Lance Armstrong er òg kjend som opphavsmannen til Livestrong-kampanjen mot kreft.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Den offisielle nettstaden til Lance Armstrong
 Den offisielle nettstaden til sykkellaget Team Discovery

Syklistar frå USA
Folk frå Texas
Deltakarar under sommar-OL 1992
Deltakarar under sommar-OL 1996
Deltakarar under sommar-OL 2000
Zero

Sjå og Mitsubishi Zero for jagarfly med same namn.

Zero eller Zero Emission Resource Organisation er ein fri og uavhengig miljøorganisasjon med formål å motarbeide utslepp av CO2 og andre gassar som fører til klimaendringar. Han vart stifta av Einar Håndlykken og Simen Graff Jenssen i 1997. Zero er registrert i Brønnøysundregistrene i 2002 som ein stiftelse med Håndlykken som direktør.

Zero arbeider med å spreie informasjon til politikarar og næringslivaktørar om løysingar som kan nyttast for å få null utslepp. Dei ønskjer å samarbeide med leverandørar og andre vil framstille utsleppsfrie løysingar og vil kople saman dei som treffer vedtak i politikken med næringslivet for å få utsleppsfrie løysingar sett ut i live.

Generelle standpunkt som dei frontar er CO2-deponering og overgang til reine energikjelder så som vindkraft.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til Zero

Miljøvernorganisasjonar
Skipingar i 1997
Bellona

Sjå òg Bellona (fleirtyding)

Bellona er ei miljøstifting som blei danna i 1986 av Frederic Hauge og Rune Haaland. Formålet for stiftinga er å arbeide for auka økologisk kunne og vern av natur, miljø og helse. Stiftinga har kontor i Murmansk, St. Petersburg, Krakow, Washington DC, Brussel samt hovudkontoret i Oslo.

Bellona vart tildelt Peer Gynt-prisen i 2000.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Bellona 

Miljøvernorganisasjonar
Miljøvern i Noreg
Skipingar i 1986
Norske stiftingar
Norsk Ornitologisk Forening

Norsk Ornitologisk Forening (NOF) er ein ideell samskipnad stifta i 1957 med viktigaste oppgåve å syte for vern av fuglar. Samskipnaden arbeider for vern av naturen, særleg fuglefaunaen, og for å fremme interessa for og betre kunnskapen om fuglar, samt å stimulere til ulike ornitologiske aktivitetar. Han er òg eit bindeledd mellom fugleinteresserte i Noreg. Samskipnaden arrangerer turar og foredrag.

NOF er organisert med fylkesvise avdelingar som igjen er delt inn i lokallag med ansvar for lokal drift. 

Frå 1992 har NOF hatt partnarskap med den internasjonale alliansen av søstersamskipnadar, Birdlife International.

NOF er ein av 5 organisasjonar som samarbeider med Artsdatabanken om å drive Artsobservasjonar.

Bakgrunnsstoff 
 Norsk Ornitologisk Forening
 Birdlife International

Miljøvernorganisasjonar
Skipingar i 1957
Tundragås

Tundragås (Anser albifrons) er ei mellomstor gås i andefamilien som normalt ikkje hekkar i Noreg. Ho er 64–78 cm lang og har eit vengespenn på 130–165 cm.

Vaksne individ av tundragåsa har eit kvit bles rundt nebbrota, men ikkje så høgt opp på framissen som slektningen dverggåsa. Elles er anda kompakt med kort hals. 

Den næraste populasjonen hekkar i tundraområde aust for Fennoskandia og trekker til Dei britiske øyane, Mellom- og Søraust-Europa. Ein underart hekkar på Grønland og overvintrar på Dei britiske øyane.

Galleri

Kjelde 
 Svensson, Lars et al, Gyldendals store fugleguide, Gyldendal (1999) ISBN 82-05-25554-7

Fuglar i Noreg
Andefamilien
Brann

Brann er det at noko brenn opp, at ein eld herjar. Døme kan vera skogbrann, brann i ein skog, eller bybrann i ein by. Brannmann er ei nemning på ein person som arbeider i brannvesenet med å sløkkja brannar. Til hjelp med å sløkkja brannar, nyttar brannvesenet seg gjerne av ein brannbil.

Sjå òg 
 Brannvarslar
 Røykvarslar
 Skogbrann

 
naturkatastrofar
Gaustatoppen

Gaustatoppen eller Gausta er eit fjell på 1883 moh. som ligg i Tinn kommune i Vestfold og Telemark fylke.
Det ligg rett sørom Rjukan. Fjellet var det høgaste i tidlegare Telemark fylke. 

Gaustatoppen er det punktet i Noreg med størst utsikt, målt i kvadratkilometer. Under ideelle forhold har ein utsikt over eit område på 50 000 km², om lag ein sjettedel av arealet av fastlands-Noreg. Til samanlikning kan ein frå Galdhøpiggen (2469 moh) sjå om lag 35 000 km²

Nær toppen ligg Gaustatoppen turisthytte, populært kalla Gaustahytta. Hytta har enkel servering kvar dag i sommarsesongen og nokre helger utover hausten. Toppen vert vitja av 25000 menneske i året.
Gaustatoppen er det høgaste fjellet sør for Jotunheimen, med unntak av Hallingskarvet (1933 moh) som ligg på den andre sida av Hardangervidda, Høgeloft (1920 moh) og Ranastonge (1900), begge i Hemsedal.

Ein kjem til toppen ved å køyre frå Rjukan mot Gaustablikk og Gaustablikk Høyfjellshotell. Inne i fjellet går det ein sesongopen bane som frakter folk frå Langefonn ved foten av fjellet og opp til toppen.

Bilde av Gaustatoppen

Kjelder 
 «Gaustatoppen» henta frå Bokmålswikipedia 11. august 2005.
 Skildring av Gaustatoppen hjå etojm.com.

Refereransar 

Fjell i Vestfold og Telemark
Geografi i Tinn
Turistmål i Vestfold og Telemark
Baltiske språk

Baltiske språk er ei gruppe indo-europeiske språk som blir tala aust for Austersjøen. Latvisk, litauisk og det utdøydde gammalprøyssisk høyrer til denne språkgruppa. 

Døme på slektskap:

 Norsk: Gud gav tenner, Gud skal gi brød.
 Latvisk: Dievs deva zobus, Dievs dos maizes donu.
 Litauisk: Dievas dave dantis, Dievas duos duonos.
 Latin: Deus dedit dentes, Deus dabit panem.
 Sanskrit: Devas adahat datas, Deva dat dhanas.

Estland høyrer til dei baltiske landa, men estisk høyrer til ikkje dei baltiske språka. Det er derimot eit austersjøfinsk språk i slekt med finsk.

Indoeuropeiske språk
Rjukan

Rjukan er ein by og kommunesenter i Tinn kommune i Vestfold og Telemark fylke. Rjukan ligg i Vestfjorddalen ved foten av fjellet Gausta. 

Rjukan er kjent for si industrielle historie, og særleg for produksjonen av kalsiumnitrat (kalksalpeter) og tungtvatn. Staden er knytt til Tungtvassaksjonen som fann stad under andre verdskrigen for å stoppa Tyskland frå å få tilgang på tungvatn.
I 2015 blei industriområda frå tidleg 1900-tal innskrivne på UNESCO si verdsarvliste, saman med tilsvarande anlegg på Notodden.

Folketalsutvikling

Bilete og kart

Kjelder

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Rjukan turistkontor 

Geografi i Tinn
Byar i Vestfold og Telemark
Tettstader i Vestfold og Telemark
Verdsarv i Noreg
Odd Njøs

Odd Njøs () er ein norsk kulturarbeidar frå Leikanger i Sogn. Han har mange år bak seg i skulestova og er elles kjend som ein allsidig kulturarbeidar. I 2000 vart han heidra med Kongens fortenestmedalje i sylv for dette. Han har vore organist og kordirigent gjennom ei årrekkje og vore aktiv i revymiljøet til Leikanger Mannskor. Frå 1984 har han vore mykje nytta som fredagskåsør i lokalradioen. Han er ogso mykje brukt som kåsør og underhaldar i andre samanhengar. Dei siste åri har han òg vore aktiv som forfattar. På Skald forlag har han gjeve ut dei humoristiske bøkene De'kje nøye om du lyge litt, ...berre praten gaor og Sommarliv på Berget. Han har òg gjeve ut CD der han fortel historier frå dei to fyrstnemnde bøkene.

Utgjevingar

Bøker

I tidsskrift - eit utval 
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Lydbøker

Bakgrunnsstoff 
 www.skald.no - Forlaget si heimeside
 Om Odd Njøs i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Folk frå Leikanger
Norske musikarar
Kongens fortenestmedalje i sølv
Leikanger Mannskor
Forfattarar frå Leikanger
Norske novelleforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Ane Brun

Ane Brun, eigentleg Ane Brunvoll () er ein norsk songar og låtskrivar, fødd og oppvaksen i Molde. Ho held til i Stockholm. Dei siste åra har ho mellom anna spela på Hultsfred-festivalen og Moldejazz 2001/2005, by:Larm 2002/2005, Mono i Oslo, Debaser i Stockholm samt ei rekkje andre festivalar og stader i Sverige, Noreg og i Europa.

Karriere 

Ane Brun har budd i Stockholm sidan 2000. Her starta ho plateselskapet DetErMine Records saman med vokalisten i The Tiny, Ellekari Larsson. DetErMine byrja etter kvart å samarbeide med V2 Music. Debutalbumet hennar Spending Time With Morgan fekk god omtale og vart lansert over heile Europa i 2003. Ho vart nominert til den svenske musikkprisen «Manifest» i 2003. Det andre albumet hennar A Temporary dive vart lansert i Europa i 2005. Etter tre veker selde ho til gull berre i Noreg. I november 2005 vart Duets lansert. Duets inneheld ti duettar med ti ulike artistar. Songen «Lift Me» med det nordnorske bandet Madrugada vart ein populær radiolåt. Andre som er med på Duets er Teitur, Tobias Fröberg, Liv Widell, Wendy McNeill, Ron Sexsmith, Syd Matters, Tingsek, Ellekari Larsson frå The Tiny og Lars Bygden. I dei siste åra har Ane Brun turnert over heile Europa. Ho vart invitert til fleire festivalar som The Lowlands Festival (Nederland), Hultsfredsfestivalen (Sverige), Øya, Quart, Moldejazz og Norwegian Wood. I september 2005 hjelpte ho Keren Ann på turné i Storbritannia på Olympia i Paris. I desember 2005 var ho medhjelpar for a-ha på Wembley Arena i London.

Utmerkingar 

 Ane Brun vart kåra til beste kvinnelege artist på Spellemannprisen 2005 for albumet A Temporary Dive og dessutan vann ho klassen «Årets hit» same år for duetten «Lift Me» med Madrugada. 
 For det same albumet vann ho klassen «Pop» under Alarmprisen 2006. 
 Gammleng-prisen i klassen viser i 2009.
 Kåra til beste kvinnelege artist på Spellemannprisen 2011 for albumet It All Starts With One.
 Nominert som beste norske aktør på European MTV Music Awards 2005
 Nominert som tidenes beste norske songar på NRK 
 Nominert som «Beste svenske kvinnelege popartist» for Grammy Awards.

Diskografi 
 Are They Saying Goodbye – single (2003)
 Spending Time with Morgan – album (2003)
 Humming One of Your Songs – single (2003)
 I Shot My Heart – single (2004)
 My Lover Will Go – EP (2004)
 A Temporary Dive – album (2005)
 Duets – album (2005)
 Live in Scandinavia (2007)
 Changing of the Seasons (2008)
 Live at Stockholm Concert Hall (2009)
 Daytrotter Session (2009)
 It All Starts with One (2011)

 Samlinger 
 Beginner's Guide to Scandinavia'' - 3CD-album (2011)

Kjelder 
 Nettstaden til Ane Brun
 Norwegian Bandindex: Ane Brun 

Norske musikarar
Norske songarar
Folk frå Molde
Vinnarar av Spellemannprisen
Vinnarar av Alarmprisen
Langangen

Langangen er ein tettstad i Porsgrunn kommune i Vestfold og Telemark fylke. Tettstaden har  og ligg inst i Langangsfjorden om lag åtte kilometer søraust for bysenteret i Porsgrunn. Europaveg 18 går på bru over Langangen.

Bakgrunnsstoff
 Langangen.com – informasjon om Langangen
 «Langangens historie» på nettsidene til Porsgrunn bibliotek

Geografi i Porsgrunn
Tettstader i Vestfold og Telemark
Odd Ulleberg

Odd Ulleberg (fødd 13. august 1935-) er ein hornist og pedagog. Han har vore solohornist i Oslo filharmoniske orkester og undervist ved Musikkhøgskulen i Oslo i mange år.

Norske hornistar
Sandøy (fleirtyding)

Sandøy eller Sandøya kan vise til:

 Sandøy kommune, ein øykommune i Møre og Romsdal

Norske øyar 
 Sandøya i Brønnøy, ei øy i Brønnøy kommune på Helgelandskysten
 Sandøy i Gulen, ei øy i Gulen kommune i Sogn og Fjordane
 Sandøya i Porsgrunn, ei øy i Porsgrunn kommune i Telemark
 Sandøya i Tjøme, ei øy i Tjøme kommune i Vestfold
 Sandøya i Tromsø, ei øy utanfor Rebbenesøya i Troms
 Sandøya i Tvedestrand, ei øy utanfor Tvedestrand i Aust-Agder
Tettstaden Sandøya

Sandøya er ein tettstad i Porsgrunn kommune i Vestfold og Telemark fylke. Tettstaden Sandøya ligg sørvest på øya Sandøya, som ligg søraust for Brevik. Frå Sandøya er det båt- og ferjesamband til mellom anna Brevik.

Bakgrunnsstoff 
 «Glimt fra Sandøya og dens historie» på nettsidene til Porsgrunn bibliotek.

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

Geografi i Porsgrunn
Tettstader i Vestfold og Telemark
Snurråsen

Snurråsen er ein tettstad i Siljan kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Tettstaden har  og er eit bustadfelt tre km nordom Siljan sentrum.

Siljan kyrkje ligg ved tettstaden.

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

Geografi i Siljan
Tettstader i Vestfold og Telemark
Åbo

Åbo (finsk Turku) er ein by i landskapet Egentliga Finland. Åbo med sine ca. 175 000 innbyggjarar er den femte største byen i Finland. På grunn av byhistoria og plasseringa er 5,2 % av innbyggjarane svenskspråklege.

Geografi 

Åbo ligg i sørvestre Finland ved Aura å si munning.

Historie 

Åbo er ein av dei seks mellomalderbyane i Finland. Åbo vart grunnlagd på 1200-talet, og byggjinga av Åbo domkyrka og Åbo slott vart innleidd på 1280-talet. Fram til år 1812 var Åbo hovudstad i Finland, som fram til år 1809 var ein del av Sverige. År 1812-1819 vart hovudstaden flytt nærare Russland, til Helsingfors. Tre firedelar av Åbo vart øydelagd ved Åbo brann i 1827.

Vapen 

Åbo by sitt byvåpen går attende til eit mellomaldersegl frå 1309. Bokstaven A i gotisk form viser til fyrste bokstaven i det latinske namnet på byen, Aboa. Lilja er symbolet for jomfru Maria, som Åbo domkyrkje er helga til. Hertugkrona kroner skjoldet ettersom Egentliga Finlands landskapsvapen har hatt hertugkrone sidan år 1557, etter at det som då var Finland vart gjeve til hertug Johan 1556.

Lokale dagsaviser 
 Åbo underrättelser (svenskspråkig)
 Turun Sanomat (finskspråkig)

Utdanning 

Åbo hadde eit universitet fram til 1827 då det etter brannen vart flytt til Helsingfors, for å bli attfødd som Helsingfors universitet. I Åbo finst i dag tre universitet, det svenskspråklege Åbo Akademi og dei finskspråklege Åbo universitet og Åbo handelshøgskola.

Viktige bygningar 

 Kakolafengelset
 Åbo domkyrkje
 Åbo slott

Sport 

 Fotball: TPS og FC Inter, som speler i Tipsligan (finsk førstedivisjon).
 Ishockey: TPS som speler i FM-ligan (finsk førstedivisjon)

Sjå også 

 Finske byar i storleiksordning
 Byar i Finland

Bakgrunnsstoff 

 Åbo by 

Åbo
Byar i Finland
Hamnebyar ved Austersjøen
Europeiske kulturhovudstader
Hakking

Hakking, òg kjend som tunisisk hekling eller i nokre høve afghansk hekling, er ein handarbeidsteknikk der ein lagar tekstilar ved hjelp av ei hakkenål og garn. Hakkenåla liknar ei lang heklenål. Det finst òg variantar med krok i begge endane. Teknikken gjev eit ganske fast resultat med tydeleg rett- og vrangside. 

For å hakka må ein starta med å legga opp luftmasker. Så hentar ein tråden gjennom maskene. Det ser no ut som det er strikkemasker på hakkenåla. På neste rad fullfører ein maskene ved å trekka tråden gjennom. Dette kan ein så gjenta til arbeidet er så stort som ønskt.

Sjå òg 

 gimping
 hekling
 strikking

Bakgrunnsstoff 

Handarbeid
Tekstilteknikkar
Hekling
Berlinmuren

Berlinmuren (ty. Berliner Mauer, i DDR-propagandaen kalla Antifaschistische Schutzwall, «antifascistisk skyddsmur») var ei 155 km lang fysisk sperre av betong, piggtråd og elektriske gjerder sett opp av styremaktene i DDR frå 13. august 1961 som skilde Vest-Berlin frå resten av DDR. Føremålet med muren var offisielt å verne DDR sine innbyggjarar mot fascisme (austblokklanda meinte at dei kapitalistiske NATO-landa, særleg (vest-)Tyskland, var fascistiske). Den verkelege årsaka for bygginga av muren var å hindre befolkninga i å flykte til det demokratiske vesten.

Berlinmuren vart det fremste symbolet på delinga av Europa i éin demokratisk og éin kommunistisk del under den kalde krigen.

Etter at kommunistregimet i DDR fall, sette innbyggarane spontant i gang med å rive muren den 9. november 1989, og det er i dag få spor att etter muren. Ein kan sjå markeringar på bakken kvar muren låg, ein kan dermed sjå kvar den gamle grensa i Berlin gjekk. 

I løpet av den kalde krigen vart mange hundre menneske som freista å flykte til fridomen drepne ved muren. Mange DDR-leiarar og medlauparar vart dømde til lange fengselsstraffer for dette etter den tyske gjenforeininga.

Bakgrunnsstoff

Sjå òg 
 Israel si sperring på Vestbreidda

Byggverk i Berlin
Murar
Aust-Tyskland
Den kalde krigen
Det sørafrikanske flagget

Det noverande sørafrikanske flagget vart teke i bruk 27. april 1994. Etter at apartheidstyret tok slutt hadde mange sørafrikanarar sterke ønske om å byte ut det dåverande flagget, som ein meinte ytra rasistisk imperialisme, med eit anna. For å kome fram til eit nytt flagg, vart det oppretta ein komite som skulle drøfte dei ulike framlegga som kom inn. Ingen av desse framlegga vart godkjende, så eit utkast til eit mellombels interimflagg måtte lagast framfør valet. Dette flagget vart teken så godt imot at styresmaktene like godt godkjende flagget som nasjonalflagg.

Etter at det nye flagget var laga, vart det offisielt sagt at valet av fargar og mønster ikkje hadde noko spesiell symbolsk tyding, verken valet av fargar eller mønster. I seinare tid har det vore hevda at Yen i flagget skulle stå for ein konvergens mellom den svarte og den kvite befolkninga som ein samla nasjon. Raudfargen skulle stå for blodet som vart utgytt i alle dei forskjellige krigane og urolegheitene. Blåfargen for himmelen og dei to hava som omkrinsar landet. Gulfargen – for naturressursane (særleg gullet) – og grønfargen som symbol for gardsbruka og det sørafrikanske naturmiljøet. Svart- og kvitfargen skulle stå for den blanda, men likeverdige befolkninga.

Historisk flagg 
Det første nasjonalflagget i Sør-Afrika var hadde tre vassrette striper i oransje, kvitt og blått, og vart teke i bruk i 1928. I midtstripa viste det tre mindre flagg: Britiske Union Jack nærast flaggstanga, flagget til Oranjefristaten i midten, og Transvaalflagget ytst.

Kjelder 
 :en:Flag of South Africa

Sør-Afrika
Flagg
Døla-Is

Døla-Is var ein isfabrikk på Busmoen ved Lillehammer. Fabrikken produserte ymse slags is og var ekspertar på saftis.

Den tidlegare fabrikken skal no gjerast om til leilegheiter.

Sortiment 
 Kakse
 Frukse
 Big top

Næringsliv i Lillehammer