alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kvinnefronten

Kvinnefronten er ein partipolitisk uavhengig kvinneorganisasjon.

Organisasjonen kallar seg «... en radikal feministisk organisasjon, som er mot alle former for kvinneundertrykking, økonomisk, seksuell, politisk og kulturell: Den vi møter i samfunnet og den menn utøver. Vi er for kvinners rett til å delta på alle samfunnsfelt og nivå. Vi er for at kvinner og menn skal dele omsorgsansvar.»

Kvinnefronten gjev ut tidsskriftet Fett.

Bakgrunnsstoff 
 Kvinnefronten

Kvinnerørsla
Norske lag
Kvinnesakslag
Kjelsås

Kjelsås er eit bustadstròk i bydelen Nordre Aker i Oslo. Kjelsås ligg mellom Maridalsvannet og Grefsen. Kjelsås vart innlemma i Oslo kommune i 1948 då Aker kommune vart slegen saman med Oslo.

Bakgrunnsstoff 
 Knut Are Tvedt (red.): Oslo byleksikon. 4. utgåve. Oslo, 2000, Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-0815-3

Strøk i Oslo
Nikoline

Nikoline er eit personnamn med gresk opphav. Ein annan skrivemåte nytta i dag er Nicoline, i eldre tid var namnet også skrive Nekoline. Namnet er hokjønnsforma av Nikolaus. 

På 1900-talet var namnet litt nytta rundt 1900 og hadde ei oppbløming att i mellomkrigsåra. Namnet var mest bruka frå Sogn og Fjordane og nordover, med ein topp i Møre og Romsdal. I etterkrigstida vart namnet lite nytta, men i dei siste åra har namnebruken teke seg opp att, ca 15–30 jenter har fått namnet Nikoline/Nicoline kvart år i perioden 1996–2005. I Noreg i 2006 har 271 Nikoline som fyrste førenamn, medan talet for Nicoline er 201.

Kjende namneberar 
 Nikoline Werdelin – dansk forfattar, teiknar og teikneserieskapar.
 Nicoline Roll Anker – norsk forfattar, kjend som Nini Roll Anker.

Bakgrunnsstoff 
 Ola Stemshaug, Kristoffer Kruken: Norsk personnamnleksikon. Det Norske Samlaget. Oslo 1982. ISBN 82-521-2036-9
 Søk i namnestatistikken hjå Statistisk Sentralbyrå
 SSB: «Jenters første fornavn. Antall 1996-2005»

Førenamn av gresk opphav
Kvinnenamn
Piczo

Piczo var ein USA-amerikansk nettstad og eit internettsamfunn der folk over 13 år kunne lage si eiga heimeside og snakka saman. Pizco blei grunnlagd i 2004 og lagt ned i 2012. Det var internasjonalt, og kven som helst kunne registrera seg. Nettstaden marknadsførte seg som tryggare for ungdom enn andre, og gav mellom anna råd om nettvett.

Bakgrunnsstoff 
 Piczo.com

USA-amerikanske nettstader
Tidlegare nettsamfunn
Skipingar i 2004
Nedleggingar i 2012
Vartdal kommune

Vartdal er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal. Kommunen omfatta det geografiske området Vartdalsstranda.

Frå 1837 var området ein del av Ulstein formannskapsdistrikt. 1. januar 1895 vart Vartdalsstrand skilt ut som eigen kommune. Ved opprettinga av kommunen hadde han 736 innbyggjarar.

I 1917 vart namnet endra til Vartdal.

I 1964 vart Vartdal slege saman med Hjørundfjord og Ørsta til Ørsta kommune. Ved kommunesamanslåinga hadde Vartdal 1315 innbyggjarar. 

No vert nemninga Vartdal brukt, dels om bygda Søre Vartdal, dels om området som tidlegare var Vartdal kommune. Det som SSB kallar Tettstaden Sætre, med , er ein del av bygda Søre Vartdal.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Vartdal kommune frå 1895 til 1964:

Sjå også 
Ordførarar i Vartdal
Vartdalsstranda
Vartdal skule

Fotnotar 

Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Historie i Ørsta
Norske kommunar skipa i 1895
Norske kommunar nedlagde i 1964
Billiard

Ein billiard er tusen billionar, eventuelt ein million milliardar, dvs. det naturlege talet er 1015 eller 1 000 000 000 000 000.

I USA nyttar ein andre namn på høge tal og det tilsvarande namnet for dette talet er kvadrillion.

Kjelder 
 billiard. (2011-10-31) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/billiard

Store tal
Klassisk filologi

Klassisk filologi er studiet av dei klassiske språka gresk og latin og litteraturen på desse språka. Den moderne klassiske filologien blir rekna for å vera grunnlagd av Erasmus frå Rotterdam (1466-1536).

I Noreg kan ein studere klassisk filologi ved universiteta i Oslo, Bergen, Trondheim og Tromsø. Berre UiO, UiB og NTNU tilbyr masterprogram i latin og gresk.

filologi

en:Classics#Philology
Klassisk filolog

Ein klassisk filolog er ein filolog som arbeider med klassisk filologi. Klassiskfilologar er gjerne spesialiserte innan til dømes gresk, latin eller antikk historie og kultur.

Kjende norske klassiskfilologar 
 Eirik Vandvik
 Thea Selliaas Thorsen

Språkforskarar
Thea Selliaas Thorsen

Thea Selliaas Thorsen () er ein norsk klassisk filolog, forfattar og omsetjar. Ho vart fødd i Oslo og voks opp i Tomter i Østfold. 

Thorsen er mest kjend for å ha gjendikta tre verk av Ovid til norske vers: Heroides - heltinnebrev (2001), Amores - kjærlighetseventyr (2002) og Ars Amandi - Kunsten å elske (2006). I tillegg gav ho ut romanen Pia Fraus i 2004. Thorsen var stipendiat i latin ved Universitetet i Bergen frå 2003.

Thorsen, Thea
Thorsen, Thea
Thorsen, Thea
Thorsen, Thea
Folk frå Hobøl
Rosemarie Köhn

Rosemarie Köhn () var ein tyskfødd norsk teolog og tidlegare biskop av Hamar. Ho var den fyrste kvinnelege biskopen i Noreg, og den andre i verda i det lutherske kyrkjesamfunnet, etter Maria Jepsen.

Akademisk karriere 
Köhn, som hadde tysk far og norsk mor, vart fødd i Rathenow ved Berlin. Ho kom til Noreg i slutten av 1940-åra. Her studerte ho teologi etter artium. I 1966 fekk ho graden cand. theol., og i 1969 vart ho ordinert til prest av biskop Per Lønning.

Rosemarie Köhn arbeidde som hjelpelærar i hebraisk ved Universitetet i Oslo frå 1967 til 1977. Her skreiv ho læreboka Hebraisk Grammatikk (1971), som framleis blir brukt til hebraiskstudia ved norske universitet og høgskular. Samstundes var Köhn stipendiat i gamaltestamentleg teologi fram til 1975. Ho vart tilsett som universitetslektor i bibelfag ved Institutt for religionshistorie og kristendomskunnskap i 1976, og underviste òg ved det integrerte praktikumet innan sjelesorg, homiletikk og pastorallære, og i prinsipiell etikk ved institutt for sjukepleievitskap. Ho var avdelingsbestyrar ved avd. B, Institutt for religionshistorie og kristendomskunnskap i åtte år, og leidde forskingsprosjektet Presterollen 1986-1989. I 1989 vart ho rektor ved Det praktisk-teologiske seminaret ved Universitetet i Oslo.

Biskop Köhn 
Rosemarie Köhn vart utnemnd til biskop i Hamar av kongen i statsråd i 1993. Köhn har vore rekna til den liberale fløya i kyrkja, og Köhn har vore kontroversiell i samband med vigslinga av homofile prestar. Eit godt døme er den såkalla Siri Sunde-saka, som gjorde at Köhn vart den desidert mest namngjetne norske biskopen på 1990-talet.

Rosemarie Köhn vart i 2004 utnemnd av Kong Harald V til kommandør av Den Kgl. Norske St. Olavs Orden.

13. januar 2006 varsla biskopen at ho kom til å trekkje seg frå stillinga som biskop i oktober same året. Årsaka til dette var at Köhn hadde hatt høgt blodtrykk og fleire små hjerneslag. Rosemarie Köhn gjekk av 1. november 2007.

Utgjevingar 
 Hebraisk Grammatikk. Oslo: Universitetsforlaget, 1971
 Presterollen. 1989
 Håpstreet. Oslo: Pax forlag, 2002
 Gode Gud? (saman med Susanne Sønderbo). Oslo: Pax forlag, 2003

Kjelder 
  

Köhn, Rosemarie
St. Olavs Orden
Köhn, Rosemarie
Mesosfæren

Mesosfæren er eit lag i jordatmosfæren som ligg mellom stratosfæren og termosfæren i nivået 50 til om lag 80-85 km over jordoverflata. I dette laget minkar temperaturen med høgda. Den viktigaste dynamiske prosessen i dette området er gravitasjonsbølgjer, som kjem av momentum som forplantar seg oppover frå den lågare atmosfæren til den lågare termosfæren. 

Fordi mesosfæren er over den maksimale høgda dei fleste flytypar kan nå, og under høgda dei fleste romfartøy opererer i, kan ein vanlegvis berre nå dette området med hjelp av forskingsrakettar (t.d. slike ein sender opp frå Andøya). Derfor er dette eit nivå av atmosfæren ein veit lite om. 

Temperaturen i den øvre mesosfæren kan bli så låg som -73 °C, avhengig av breiddegrad og årstid. Millionar av meteorar brenn opp dagleg i mesosfæren fordi dei kolliderer med gasspartiklane som finst her. Dette gjer at det er ein høg konsentrasjon av jern og andre metall i mesosfæren. Kollisjonane genererer nesten alltid nok varme til at fallande lekamar brenn opp lenge før dei når jordoverflata. 

Stratosfæren og mesosfæren blir kalla den midtre atmosfæren. Mesopausen ligg i ei høgd rundt 80-85 km, og markerer grensa mellom mesosfæren og termosfæren. Over dette nivået aukar temperaturen med høgda igjen. Nær denne høgda finn ein og turbopausen, som markerer grensa mellom nivået der kjemiske stoff går frå å vere godt utblanda og der forskjellige kjemiske stoff byrjar å endre konsentrasjon med høgda. 

Nattlysande skyer blir danna i mesosfæren nær mesopausen.

Sjå òg 
 Jordatmosfæren

Jordatmosfæren
De tre utilgivelige forbannelsene

De tre utilgivelige forbannelsene (Engelsk: Unforgivable Curses) er tre trylleformlar i Harry Potter-serien. Dei er ikkje lovlege å bruka, og vert stort sett berre brukte av Fyrst Voldemort og tilhengjarane hans.

Dei tre formlane:
 Avada Kadavra (engelsk: Avada Kedavra eller The Killing Curse) påfører offeret ein brå død, og er ikkje lovleg å bruka. Fyrst Voldemort har fleire gonger prøvd å ta livet av Harry med denne.
 Martyriusforbannelsen (engelsk: Crucius) påfører offeret utoleleg smerte.
 Befaliusforbannelsen (engelsk: Imperio) gjev magikaren total kontroll over offeret.

Harry Potter

en:Magic in Harry Potter#Unforgivable Curses
fr:Sortilèges dans l’univers de Harry Potter#Sortilèges impardonnables

ru:Список заклинаний мира Гарри Поттера#Империус
Oxford

Oxford er ein by og eit administrativt distrikt i Oxfordshire i England, som har ein folkesetnad på kring 150 000 innbyggjarar. Byen hyser Oxford-universitetet, det eldste universitetet i den engelsk-talande verda. Ulikt «rivalen» Cambridge er Oxford òg ein industriby, og er spesielt forbunde med bilproduksjonen i forstaden Cowley. I tillegg finst her industri som stålverk, trykkeri, forlag, elektrotekniske fabrikkar og næringsmiddelindustri.

Byen er kjend som «byen med dei drøymande spira», eit omgrep som vart innført av Matthew Arnold som ein referanse til den harmoniske måten bygningane på universitetsområdet vart bygde på. Elva Themsen renn gjennom Oxford, der namnet Isis blir brukt om ei strekning på om lag 4,5 kilometer.

Byen vert i stor grad prega av av Oxford universitet med dei mange collegebygningane, som stort sett har gotiske stiltrekk, og Bodleian Library med lesesalen Radcliffe Camera. Av dei mange kyrkjene i byen finn ein domkyrkja med kjende glasmåleri, St. Michael's (1000-talet) og St. Mary the Virgin (1200-talet), kapellet ved Christ Church College som blei gjort til den minste katedralen i England, og All Saints Church. I byen ligg òg Sheldonian Theatre (1663–1669), ein botanisk hage, og fleire museum. Bydelane i søraust og nord er dominert av industri og bustadstrøk.

Oxford voks opp omkring eit nonnekloster og vart frå kring 1200 eit av dei fremste utdanningssentera i Europa. Sidan 1970 har byen òg vore sete for Oxford Polytechnic. Oxford ligg ved knutepunktet til fleire viktige vegar og elvar, og er ein gammal by, som vart grunnlagd på 700-talet. Han vart forsvart mot åtak frå vikingane og har eit borgtårn frå 1071. Under den engelske borgarkrigen var byen hovudstaden til rojalistane og vart i 1646 kringsett av parlamentstroppane.

Kjende personar frå Oxford 
 C.S. Lewis, forfattar
 J.R.R. Tolkien, forfattar
 Humphrey Carpenter, biograf og barnebokforfattar
 Emma Watson, skodespelarinne
 Philip Pullman, forfattar av His Dark Materials

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Oxford City Council

Byar i Oxfordshire
Distrikt i Søraust-England
Busetnader grunnlagde på 700-talet
Byar ved Themsen
Eikenes

Eikenes er ein stad på nordsida av Dalsfjorden i Askvoll kommune i Sunnfjord. Frå Eikenes er det, som del av Riksveg 609, ferjesamband over fjorden til Dale. Riksvegen går mellom Dale og Førde om sørsida av Førdefjorden.

På 1970-talet vart det påstarta ein veg frå Eikenes austover langs fjorden mot Otterstein, som del av Dalsfjordbruprosjektet. Denne vegen vart aldri ferdigsteld sidan Stortinget stogga prosjektet i 1981. Det var då bygd 4 km veg som enda i ein fjellvegg.

Bakgrunnsstoff 
 Kristin Ese: «Kampen for Dalsfjordbrua» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane

Geografi i Askvoll
Samferdsle i Askvoll
Ferjestader i Vestland
Rivedal

Rivedal er ei bygd på nordsida av Dalsfjorden i Sunnfjord i Vestland. Etter sogene var fyrste landnåmsmannen på Island, Ingolfr Arnarson herfrå. Det er sett opp ein statue etter han i Rivedal .

Kjelder 

Geografi i Askvoll
Bygder i Vestland
Cirrus Kelvin-Helmholtz

Cirrus Kelvin-Helmholtz er ei type cirrussky som oppstår i store høgder som smale, horisontale spiralforma skyer. Dei varer vanlegvis ikkje lenger enn eit par minutt og er derfor kanskje den skytypen som er vanskelegast å få auge på. 

Skyene oppstår i samband med eit vindskjer i luftlaga rundt cirrusskyene. Det vil sei at to luftlag enten flyttar seg i forskjellig retning og/eller med forskjellig fart. Dette fører til vertikale bølgjer på grenseflata mellom desse to luftlaga. Som oftast vil det bli danna skyer på bølgjetoppane i samband med slike vindskjer, men for Cirrus Kelvin-Helmholtz er bølgjerørsla kraftigare og bølgjene bryt på same måte som havbølgjer bryt på ei strand. Kelvin-Helmholtz bølgjer er sannsynlegvis ganske vanleg på toppen av troposfæren, men lufta er som regel så pass tørr at det ikkje eksisterer skyer som synleggjer bølgjene. I slike tilfelle vil det oppstå klarluftsturbulens, som er umogeleg for fly å oppdaga på førehand sidan den ikkje er synleg på radar.

Sjå òg 
 Kelvin-Helmholtz instabilitet

Skytypar
Napoleonskrigane

Napoleonskrigane var konfliktane som kom etter den franske revolusjonen, i tida frå 1800 til 1815. Namnet på krigane kjem av Napoleon Bonaparte, som hadde makta i Frankrike. Tidsperioda vart framfor alt prega av kampen mellom Frankrike på den eine sida og Storbritannia, dei tyske statane og Russland på den andre. Frankrike måtte gje tapt etter slaget ved Waterloo i 1815.

 
1800-talet
Ikkjepedia

Ikkjepedia er ein parodi på Wikipedia. Alle artiklane i dette oppslagsverket er meinte å vera parodi og oppspinn. Det finst ein annan wiki, Artigpedia, som behandlar tull og som er litt meir fri i konsept. Ikkjepedia er den nynorske versjonen av Ikkepedia. Ikkepedia har for det meste artiklar på bokmål, sjølv om nynorskartiklar òg finst.

Bakgrunnsstoff 
 Ei oppdatert liste over alle ulike språkversjonar
 Ikkjepedia
 Uncyclopedia
 Uncyclopedia (engelsk versjon)

Wikipedia
Zetor

Zetor er ein traktormerke produsert av Zbrojovka i Brno i Tsjekkia. Verksemda har produsert traktorar sidan 1946. Sjølv om grunnkonstruksjonen var enkel, var tidlege traktorar frå Zetor svært moderne i høve til mange av konkurantane. Den fyrste modellen, Zetor 25, fekk snøggt eit godt rykte og vert i dag rekna som ein klassikar. Zetor nytta moderne dieselmotorar og traktorane fekk rykte for å vera driftssikre og slitesterke. Zetor var òg ein av dei fyrste traktorprodusentane til å tilby firhjulsdrift. På grunn av låge produksjonskostmadar klarte Zetor å halda prisane lågare enn dei fleste konkurentane.
 
Zetor er eit samantrekt ord av «Zet», for fyrste bokstaven i Zbrojovka Brno (våpenfabrikken i Brno) og dei tre siste bokstavan i «traktor».

Produksjon 

Sidan 1946 har Zetor produsert over 1,1 millionar traktorar, som dei har levert til over 80 forskjellige land. Noreg har vore eit av dei viktigaste avtakarlanda for Zetor og på 80-talet var Zetor i fleire år marknadsleiar i Noreg. Finland var ein anna viktig marknad for Zetor.

Internationalt samarbeid 

Zetor har samarbeidd med Ursus i Polen, ZRS i Slovakia og Agrale i Brasil. 
På 1990-talet produserte Zetor traktorar for John Deere, som John Deere selgde under sitt eige namn. På 50- og 60-talet vart Zetor produsert på lisens i fleire land, mellom anna India og Irak.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Zetor
 Zetor i Noreg

Traktorprodusentar
Tsjekkisk næringsliv
Skipingar i 1946
Orografisk stratus

Orografiske skyer er skyer som oppstår når fuktig luft blir løfta over fjell eller andre terrengformasjonar til ei høgd der lufta kondenserer. Ei av dei vanlegaste orografiske skyene er orgrafisk stratus. Som regel oppstår desse skyene i område som vanlegvis har mykje fuktig luft, t.d. i kystnære område. Vanlegvis må terrengformasjonen vere minst 150 m høg for at det skal dannast skyer, men i tørrare luft må det høgare formasjonar til. 

Orografisk stratus skil seg frå vanleg stratus ved at dei ofte er stasjonære. Lufta strøymer gjennom skya og dannar konstant skyer der lufta stig, og skyene løyser seg konstant opp der lufta søkk igjen på lesida av fjellet. Omfanget av skya kjem an på fukta i lufta omkring fjellet. Visst lufta er fuktig nok kan skyene bli danna langt nede på losida av fjellet, og strekke seg eit godt stykke nedover på andre sida av fjellet. I tillegg spelar både høgda på fjellet, kor bratt fjellet er, kor kraftig vinden er og kva retning vinden har i forhold til fjellet inn på kor omfangsrike stratusskyene blir. Kraftig vind som bles direkte mot eit bratt fjell skapar kraftigare løft og meir skyer. 

Av og til er det ikkje nok fukt i dei lågare luftlaga til at skyene blir danna på bakkenivå. Men luftmassane kan bli heva eit godt stykke over fjellet, der det er kaldare, og då kan det til somme tider bli danna orgrafiske skyer kalla altocumulus lenticularis eller linseskyer.

Faneskyer 
Ein variant av orografisk stratus blir kalla faneskyer eller hetteskyer. Desse oppstår på fjelltoppar og på lesida av fjelltoppar. Dei vert danna på litt anna vis enn vanleg orografisk stratus. Når luft strøymer over eit høgt, bratt fjell, vil ein del av lufta hope seg opp på losida av fjellet, slik at det oppstår eit område med høgare lufttrykk her. Dette medfører eit fall i lufttrykket på lesida av fjellet. Eit trykkfall fører også med seg lågare temperatur, som igjen kan føre til kondensasjon visst lufta er fuktig nok. Denne type skyer er ofte vanleg på toppen av fjell som Mount Everest og Matterhorn, men kan også oppstå på lågare fjelltoppar. 

Skytypar
Theofron Munktell

Johan Theofron Munktell () var ein svensk industrialist, fødd i Kärrbo, Västmanland. Han gjekk i lære hjå Gustaf Broling i Stockholm, som då var ein av dei beste metallurgane i Sverige. Då han var 17 år gamal vart Munktell tilsett ved Kungliga Myntverket, der han var ansvarleg for å utvikla nye myntprentemaskiner. Samstundes tok han til å interresera seg for dampmaskiner.

I 1832 flytta Munktell til Eskilstuna, der han stifta Eskilstunas Mekaniska Werkstad. På 1930-talet gjorde han ei studiereise til England, for å sette seg inn i moderne støypejarnteknologi.

Munktell var ein nyskapande person og firmaet hans var med på å føra Sverige inn i den industrielle tidsalderen. I 1853 produserte firmaet det fyrste damplokomotivet i Sverige; det vart kalla «förstlingen». I 1859 laga firmaet det fyrste treskjeverket i Sverige.

I 1879 vart firmaet eit aksjeselskap og bytta namn til «Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag». Sjølv om son hans, som òg heite Theofron, og systersonen hans, Theofron Boberg, hadde kome inn i leiinga var Johan Theofron aktiv til han døydde 82 år gamal. Han mottok ei rekkje utmerkingar for arbeidet han hadde utført for Eskilstuna og Sverige.

,
Eit viktig produkt for Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag var damplokomobilar. I 1913 starta firmaet traktorproduksjon. Den fyrste traktoren, med typebetegnelsen 30-40, hadde ein masse på 8,3 tonn. I 1932 gjekk firmaet saman med J & C G Bolinders Mekaniska Verkstads AB i Stockholm. Det nye firmaet vart liggande i Eskilstuna og fekk namnet AB Bolinder Munktell. I 1943 tok AB Bolinder Munktell til å samarbeide med Aktiebolaget Volvo i Göteborg og i 1950 vart AB Bolinder Munktell oppkjøpt av Volvo.

Sjå òg 
 Bolinder Munktell

Bakgrunnsstoff 
 Karlsson, H., Theofron Munktell – den tekniske innovatören, Eskilstuna Komun  (Lenka 29/8-2007)

Svenske ingeniørar
Svenske industrigrunnleggjarar
Joakim Fjeldstad

Karl Joakim Severin «Jokke» Fjeldstad, tidl. Netland (), er ein politisk aktivist og barnehagearbeidar frå Oslo. Fjeldstad er oppvaksen i drabantbyen Holmlia i Oslo. Han meldte seg inn i Raud Ungdom i 1998. Han var organisasjonsansvarleg i Oslo Raud Ungdom i 2000, varamedlem i landstyret til Raud Ungdom 2000–2004, fagleg ansvarleg i sentralstyret frå 2004 til 2006.

Fjeldstad var frå 2006 til -07 varamedlem til RV sitt arbeidsutval, og har seinare sete i landsstyret i Raudt. I 2010 var han varamedlem i landsstyret. 

Han har òg vore i redaksjonen for tidsskriftet Gnist (tidlegare Rødt!), som partiet gjev ut.

Bakgrunnsstoff 
 Vloggen til Fjeldstad

RV-politikarar
Raudt-politikarar
Politikarar frå Oslo
Tyttebærkrigen

Tyttebærkrigen er ei populær nemning for eit felttog der Noreg freista å invadera Bohuslän i 1788.

Det har vorte hevda at Tyttebærkrigen var ein avleiingsmanøver for å støtta Russland i krigen mot Sverige, av di Danmark var alliert Russland, som Gustav III i sin tur hadde angripe.

Felttoget var mislukka. Svenskane var lite huga på å lata seg invadera og enda mindre huga på å hjelpa nordmennene. Det heile enda med at dei norske soldatane måtte ty til det skogen hadde å by på som føde. Heldigvis for nordmennene gjekk felttoget føre seg i bærsesongen og dei naudstilte invaderande nordmennene måtte ty til skogsbær, før dei slukøyra fór heimatt. Denne forma for matauke skal ha vore opphavet til namnet «Tyttebærkrigen». 

Den norske styrken var på 10 000 mann og berre 8 fall i trefningar. Derimot døydde mellom 1500 og 3000 mann av sjukdom på grunn av kontinuerleg haustregn, dårlege klede og utstyr og elendige sanitære tilhøve.

Kjelder 
Wikepedia på bokmål

Bakgrunnsstoff 
 Generell historisk bakgrunn for «Enigheten», kompendium fra Universitetet i Oslo

 Litteratur 
 Georg Apenes: Tyttebærkrigen : det norske felttog i Sverige 1788, (1988)

Europeiske krigar
Norske krigar
Svenske krigar
Dansk historie
Russisk historie
Konfliktar i 1788
Krigføring i tidleg moderne tid
Vêrfenomen

Eit vêrfenomen er eit fenomen som kan forklarast ut frå meteorologiske prinsipp. 

Nokre døme på vêrfenomen:
 Bisol
 Bygelinje
 Ekstratropisk syklon
 El Niño
 Fjellbølgje
 Frostblomar
 Hagl
 Høgtrykk
 La Niña
 Lyn
 Lågtrykk
 Mesosyklon
 Orkan 
 Polar syklon
 Polart lågtrykk
 Regn
 Regnboge
 Sandstorm
 Sky
 Skypumpe
 Sludd
 Snø
 Subtropisk syklon
 Supercelle
 Støvvirvel
 Temperaturinversjon
 Torevêr
 Tornado
 Tropisk syklon
 Tørke
 Vêrfront
 Vind

Meteorologi
Forkasting

Forkasting er ei jordskorperørsle der ei blokk flyttar seg i forhold til ei anna blokk langs ei vertikal, eller sterkt hellande brotsone, som vert kalla forkastingsflata. Forkastinga oppstår når spenninga i jordskorpa blir så stor at delar av ho får rørsler i høve til andre delar. Ved friksjon kan det dannast glideflater mellom dei to blokkene, og det oppstår glidestriper på forkastingsplanet, og ofte vert sidebergarten knust opp slik at ein får rivingsbreksje langs forkastinga. Rørslene kan vera loddrette, vassrette eller på skrå imellom lodd- og vassrett.

Forkastingane kan skje langs meir eller mindre parallelle liner. Då kan området mellom linene bli liggande høgare eller lågare enn landet omkring. Det blir då kalla horst eller graben. Oslofeltet er eit slikt nedsokke område kalla ein graben eller ei søkkegrop. Gropa er avgrensa av forkastingar der det har vore vertikale rørsler i meir enn 2000 år. Horisontale rørsler kjenner ein mellom anna ved den aktive San Andreasforkastinga i California. Når spenninga byggjer seg opp i ei slik forkastingssone, får ein jordskjelv når spenninga vert utløyst. Ved eitt enkelt jordskjelv kan grunnen forskyve seg fleire meter.

Kjelder 

Strukturgeologi
Seismologi
Folding

Folding er ein geologisk prosess der bergartar blir utsette for høgt trykk og temperatur slik at dei blir plastiske (bøyelege). Dei blir så bøygd og folda. Blir kreftene for store blir dei rivne frå kvarandre og ein får ein forkasting. Storleiken på foldinga kan variera sterkt.

Toppar i foldingane blir kalla antiklinalar, mens traua blir kalla synklinalar. Når erosjon, t.d. på grunn av ein isbre, høvlar flata flat står dei opphavlege laga att som striper på tvers av retninga på foldinga. Der toppane var vil det eldste laget ligge i midten med stadig yngre lag vekk frå dette. Der trauet var vil det bli tvert om.

Geologiske prosessar
Strukturgeologi