Europaveg 16 i Noreg

Europaveg 16 i Noreg (E16) er ein norsk stamveg som går mellom Bergen og riksgrensa ved Kongsvinger (og vidare inn i Sverige. Til hausten 2012 var Sandvika i Bærum vest for Oslo endepunkt for vegen, strekninga frå Hønefoss til Sandvika er no berre ei arm av E16. Vegen var 493,8 km lang før forlenginga til riksgrensa, og han er del av Europaveg 16. 

E16 er ein av hovudvegane aust-vest, og heile strekninga ligg nord for Oslo (med unntak av arma Hønefoss-Sandvika). På Filefjell (det høgaste vegpunktet) passerer i gjennomsnitt 700 køyrety i døgnet (trafikken er dobbel så stor i juli), av dette om lag 20 prosent tungtrafikk. Ved Nygårdstangen i Bergen passerer om lag 32000 køyrety i døgnet, medan det i Sandvika i Bærum passerer om lag 35 000 køyrety i døgnet (tal for 2005-2011.

Den lengste vegtunnelen i verda, den 24 509 meter lange Lærdalstunnelen, ligg på E16. Det gjer også den over 11,4 kilometer lange Gudvangatunnelen, som er den nest lengste tunnelen i Noreg. Mellom Gudvangen og Lærdal er det 51,5 km, og av det 43,0 km i tunnel.

Mellom Bergen og Åsane deler vegen trasé med Europaveg 39.

Traseen over Filefjell vart allereie i 1793 etablert som hovudveg mellom Oslo og Bergen, den såkalla Bergenske Kongevei. Den gongen gjekk vegen langs Randsfjorden om Etnedal (ikkje Begnadalen) og den enda på Lærdalsøyri der det var båt til Bergen.

Lengd i dei einskilde fylka 
E16 har ei samla lengd i Noreg på 493,8 km (pr. 31. juli 2006) mellom Bergen og Sandvika, fordelt på:
 Hordaland fylke: 128,2 km
 Sogn og Fjordane fylke: 108,8 km
 Oppland fylke: 151,8 km
 Buskerud fylke: 91,3 km
 Akershus fylke: 13,7 km
 Hedmark fylke: 73 km

Større ombyggingsplanar 
 Ny tunnel ved Vossavangen. Planlagt opna i 2013.
 Ny veg/motorveg Sollihøgda - Sandvika. Fyrste del av strekninga vart opna i 2009.

Kommunar og knutepunkt

Starvhusgaten, Bergen sentrum,  til Nordnes
  Vaskerelven til  Teatergaten (0,3 km)
  Håkonsgaten til  Komediebakken (0,4 km)
  Olav Kyrres gate/Christies gate
  Nygårdsgaten til  Fjøsangerveien
  Strømgaten
  Lars Hilles Gate til Nygårdsgaten
  Sotraveien, Nygårdstangen
  Nygårdstangen felles trasé til Vågsbotn

  Fløyfjellstunnelen (to løp, 3195 og 3825 m)
  Bomstasjon Sandviken i retning mot Bergen
   Sandviken
  Nyhamnsveien
   Helleveien til Vågsbotn
  Eidsvågtunnelen (854 m)
  Motorvei Eidsvåg–Åsane
   Eidsvågsveien/Ervikveien
  Selviktunnelen (124 m)
  Glaskartunnelen (592 m)
   Åsamyrane
  Åsane Senter/ Hesthaugvegen til  Salhusvegen/ Åsamyrane
    Forvasshaugen, Åsane  Åsamyrane 

    Vågsbotn
  Gaupåstunnelen (342 m)

  Gaupåsvegen, Ytre Arna til Peter Jebsens vei (2,9 km)
  Sætretunnelen (720 m)
  Bjørkhaugtunnelen (558 m)
  Peter Jebsens veg
   Ådnavegen frå Indre Arna til Takvam,  Gamle Vossebanen
   Hardangervegen, Indre Arna

  Arnanipatunnelen (2133 m)
  Takvamtunnelen (111 m)
  Tunesvegen, Takvam
   Herland
  Songstadtunnelene I og II (279 og 310 m)
  Romslovegen
  Romslotunnelen (600 m)
  Risnestunnelen (1712 m)
   Trengereid
  Trengereidtunnelen (1773 m)

  Stavenestunnelen (2771 m)
  Langhelletunnelen (926 m)
  Kjenestunnelen (336 m)
  Bogetunnelen (2036 m)
  Botnavegen frå Vaksdal til Vaksdal stasjon (1,0 km)
  Jamnatunnelen (791 m)
  Fossmarktunnelen (110 m)
  Klensgåttunnelen (55 m)
  Hettetunnelen (626 m)
  Steganestunnelen (77 m)
  Stanghelletunnelen (202 m)
 Stanghelle
  Lågaskarstunnelen (315 m)
  Helletunnelen (321 m)
  Dalevågtunnelen (1399 m)
  Beitlatunnelen (661 m)
  frå Dale til Bulken
  Dalseid
  Dalseidtunnelen (1809 m)
  Trollkonetunnelen (734 m)
  Kluftafjelltunnelen (467 m)

  Hyvingstunnelen (1347 m)
  Bolstadtunnelen (387 m)
  Vassendatunnelen (206 m)
  Nakkagjelstunnelen (209 m)
  Holemarktunnelen (457 m)
  Hernestunnelen (519 m)
  Væletunnelen (458 m)
  Teigdalsvegen frå Evanger til  Nesheim i Vaksdal (23,3 km)
  Knoltatunnelen (356 m)
   Bulken
  Rekvesvegen frå Djukastein til Oppheim
  Ormahaugen
  Vangsgata til Bavallen →  Mølster
  Vangskyrkja
  Uttrågata, Voss, felles trasé til Vinje
  Ringheimsvegen
  Nedkvitnesvegen frå Skulestad til Tvinne
  Tvinne
  Tvindefossen
   Vinje
  Vinje kyrkje
  Vasstrondvegen frå Osabrui til Haugsvik (5,9 km)
  Oppheim kyrkje
  Haugsvik
  Stalheimtunnelen (1188 m)
  Sivletunnelen (1114 m)
 Arm Stalheimskleivi til Stalheim (1,9 km), kommunal veg over fjellet i retning Voss

frå Gudvangen til Bakka
  Gudvangatunnelen (11 428 m)
  Langhuso
  Flenjatunnelen (5053 m)
  til Nedre Brekke bru, Flåm (0,8 km)
  Brekke bru (255 m)
  Fretheimtunnelen (1363 m)
  Onstadtunnelen (673 m)
    frå Fossheim til  Lærdalsøyri
   Lærdalstunnelen (24 509 m)

   Eri
  frå Tønjum til Mo (7,3 km)
  frå Lunde til Stønjum → 
  Seltun
  Seltatunnelen (1630 m)
  Hagen →  Borgund stavkyrkje
  Øygardsbrui (74 m)
  Borgundtunnelen (3053 m)
  Lo
  Bergsbrua (144 m)
  Tuftåstunnelen (2000 m)
  Eråksbrua (98 m)
  frå Steinklepp til Fjellstad (1,8 km)
  Borlaug

VDet høgaste punktet på vegen, Filefjell, 1004 moh.
  Tyinkrysset

  frå Eidsbru til Lome →  Høre stavkyrkje
  Øye stavkyrkje

  Kvamskleivtunnelen (167 m)
  via  Hemsing bru
  frå Vangsnes til  Hensåsen (3,9 km)
  frå Fossvang
  frå Hålimo til  Hådem

  Lome
 Vestre Slidre sentrum

  frå Einang til Li
  Nesja
  Nesja
  Røn

  Ulnes
  Fagernes felles trasé til Leira
  Jernbanevegen frå Elvely til Fagernes aust (0,7 km)
  Skrautvålsvegen til  Forset i Gausdal
  Garlivegen frå Østensvik til Leira
  Jernbanevegen aust
  Leira
  Kongsvegen, Leira
  Danebuvegen frå Aurdal kyrkje til Oppheimsbakken (3,4 km)
  Vestringslinna, Aurdal
  Skåri

  frå Bagn til Nordre Voll →  Reinli stavkyrkje
  Nordre Voll

  frå Hølera til Garthus (9,2 km)
  frå Fønhus bru til Skåneberget
  Garthus
  Rustebakke bru
  frå Tollefsrud til  Nerby (6,3 km),  Hedalen stavkyrkje
  Skåneberget

Nes i Ådal
  frå Bjonevika til fylkesgrensa →  (Oppland) til  Bjoneroa i Gran
  Vestsideveien 
  Hvalsbruveien, Hallingby
 Nymoen
  Traseen deler seg med hovudtraseen mot Gardermoen og Sverige, og arm til Sandvika → 
  Viulveien frå Hvalsmoen til Viul

Randsfjord
  Randselva
  Hadeland glassverk
  Jevnaker
  Vang
  frå Klinkenberg til Olarud (5,5 km)
  frå Olum til  Sand i Lunner → 
  Olimshagetunnelen (40 m)

  frå Kalvsjø til  Vestern
  frå Haug til  Kjørrven
   Sand,  til  Stryken
  Roa
  Røstetunnelen (1097 m)
   Tveitmarka, felles trasé til Sand
  Lunnertunnelen (3811 m)
  Bomstasjon E16 Lunner - Gardermoen

Arm Slettmoen (0,2 km)
  Slettmoen
  Leira
   Holli
  Tunnel (ca. 50 m)
   Preståsen
   Kneppe

   Garder
   Lyshaughagen
  Brudalen
 
  Brudalen
  Arm frå Brudalen (2,7 km),  tar av frå hovedtrasé
  Furusmotunnelen (72 m, to løp)
   Nordby (kun frå Gardermoen)
   Herva,  til Lyshaughagen
    Herva
E16
   Kløfta,  til Ile →  til  Vestenga i Sørum 
   Kløfta
   frå Skibakk til Nybakk
 Motortrafikkveg Kløfta–Nybakk (fire felt)
   Gamle Kongsvingerveg frå Borgen til  Dal
  Bomstasjon
    frå Nybakk til  Herva, 

Kongsvingervegen
  Hvamsmovegen til  Marileet
  Røavegen
  Fuglefjellvegen til  Furuset
   Vormsundvegen frå Vormsund til  Årnes, felles trasé til Vormnes,  Vestsidavegen til Breen →  Eidsvoll
  Vormsund bru over Vorma (ca. 280 m)
   Eidsvollvegen frå Vormnes til  Minnesund
  Uvesund bru over Ua (ca. 110 m)
  Bygdevegen frå Opakermoen til Vangen
  Funnefossvegen til  Funnefoss
  Skogbygdavegen til Løkkevoll
  Holsvegen, Løkkevoll

Ullernvegen frå Ullern til  Spigset
  Togstadvegen frå Sandnesmoen til fylkesgrensa ved Togstad →  (Akershus) til Hol i Nes
   Nord-Odalsvegen frå Korsmo til  Stange, Glomvegen til  Skarnes
Kongsvingervegen
  Osvegen frå Os via  Odalstunet til  Kjølstad (5,6 km)
 Motortrafikkvei (fire felt, 14 km)

   frå Kongsvinger til  Rennespellet i Sørum
  Elvebredden bru
  Vinger tunnel (114 m) under Kongsvinger stasjon
   (sørover) Østre Solørveg,  Glommengata til  Kurusand
 Felles trasé med  til Nor skanse
  Nor skanse
Masterudvegen
  frå Overud til  Granli
 
  frå Skinnarbøl til  Roverud
  Masterud, felles trasé til Øyermoen
Finnskogvegen
  frå Jammerdal til  Homsjøen (11,0 km)
  Øyermoen
  frå Riksåsen til   Gjevert i Grue (19,2 km)
Torsbyvegen
  Riksgrensa, Riksåsen.  fortsett vidare i Sverige mot Torsby og til slutt Gävle.

Arm Hønefoss-Sandvika 
Arm til Sandvika i Bærum med tilknyting til

Begna
  Follum
   Heradsbygda,  Heradsbygdveien til  Heggen
  over Bergensbanen
   Soknedalsveien, Heradsbygda
  Kongens gate, Bærenga
  Storelva bru (ca. 200 m)
   Hvervenkastet
  Hadelandsveien, Norderhov
   Gomnesveien frå Botilrud til Vik 

  Vollgata frå Steinssletta til  Kalkverket (3,1 km) i Ringerike
 Stein i Hole
   Vik
  Åsaveien frå Sundvollen via Bakåsen til  Hesselberg (14,2 km) i Ringerike
   Utstranda frå Rørvik til Sønsterud (8,4 km)
  Elgstangen 
  Nedre Nes 
  Nestunnelen (1276 m)
  (0,5 km)
  Sønsterudtunnelen (125 m)
  Sønsterud
   Homledal
  Skarettunnelen (465 m)
   Skaret
 Sollihøgda

Ringeriksvegen
  
  Ringeriksvegen frå Hvile til Vøyanenga
E16
  Skuitunnelen (1440 m)

   Økriveien til fylkesgrensa mot Oslo ved Jar
  Brennetunnelen (1100 m)
   Ringeriksvegen, Vøyanenga
Ringeriksvegen
   frå Rud til fylkesgrensa mot Oslo ved Grini
  Arm til Skuiveien, berre avkjørsel frå nord
  Sandvikselva (ca. 30 m)
  Skuiveien
 Arm til  Bærumsveien
  Sandvikselva (ca. 130 m)
   Franzefossveien, berre oppkjørsel mot sør
  Sandvikselva og Franzefossveien (ca. 100 m)
  Hamangtunnelen (342 m)
  Hamang aust, arm til Hamang vest (0,3 km) berre i nordleg retning
  Johan Grauers Gate frå Sandvika til  Haslum
   Brynsveien, Sandvika
  Industriveien frå Bjørnegard til  Gyssestad
  Sandvikselva (ca. 45 m)
  Hamang vest, berre i sørleg retning
  Kjørbotunnelen (331 m)
   Kjørbokrysset
 Endepunkt for arm til Sandvika, hovedtraseen går fortsett frå Hønefoss via Gardermoen til riksgrensa

Alternative vegar 
 Bergen - Hønefoss:  via Geilo, 45 km kortare, ei ferje. 
 Bergen - Hønefoss: / om Aurland-Hol, 27 km kortare, ingen ferjer. 
 Bergen - Hønefoss: / om Hemsedal, 17 km kortare, ingen ferjer.

Forlenging 
E16 i Noreg vart hausten 2012 forlenga til riksgrensa ved Kongsvinger (og vidare til Gävle i Sverige), gjennom omskilting av eksisterande vegar.

Vegdirektoratet greia i august 2008 ut ulike ruteføringar for ei forlenging av E16 mellom Bjørgo i Nord-Aurdal og Kongsvinger:
 via Sandvika og Oslo (, ,  og )
 via Gardermoen (,  og )
 via Dokka og Gjøvik (, , , ,  og )

For ruteføringa via Dokka og Gjøvik var det også vurdert eit delalternativ med ruteføring vest for Mjøsa, langs Riksveg 33 og Riksveg 177 til Riksveg 2.

Dei konkluderte:

«Den anbefalte ruteføringen er via Gardermoen. Ruteføringen gir god betjening av Oslo-regionen, Gardermoen hovedflyplass og trafikk fra Bergen og Vestlandet. Samtidig er ruta kortere og raskere mellom Hønefoss og Kongsvinger, enn å køyre via Sandvika og Oslo. Omskiltingskostnader og økte kostnader til drift og vedlikehald på ruta er beskjedne. Ved en eventuell ruteføring parallelt med E18 og E6 gjennom Oslo vil omskiltingsutfordringene være betydelig større.»

«Dagens E16 mellom Hønefoss og Sandvika foreslås klassifisert som en arm av E16 mot Oslo. En beholder da sammenhengende europavegforbindelse mellom Oslo og Bergen. Mellom Gardermoen og rv. 2 Nybakk i Ullensaker anbefales ruteføring langs E6 og rv. 2 i stedet for rv. 174.»

Uavhengig av kva for eit av desse alternativa ein fell ned på vil ein nytte seg av riksveg 200 vidare frå Kongsvinger til svenskegrensa. For planen totalt sett tilrådde ein:

«Vegdirektoratet er positive til å tydeliggjøre vegforbindelsen og at dette gjøres ved å forlenge E16 til riksgrensen, gjennom omklassifisering av eksisterende veg. Forutsetningen er at svenske myndigheter går inn for en videreføring av E16 fra riksgrensen til Gävle. Vägverket i Sverige har i sin motsvarende rapport til Näringsdepartementet, stilt seg positive til en slik videreføring.»

 Det vil seie: om Gardermoen langs , ,  og .

Sjå òg 
 Europaveg 16

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Denne artikkelen byggjer på «Europavei 16 (Norge)» frå Wikipedia på bokmål 28. oktober 2009. 
 

 Kristin Ese: «Stamvegen E16 gjennom Aurland» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
 Innslag om nokre av tunnelane på E16 i programserien Norsk attraksjon på NRK

Treng oppdatering
 
Riksvegar
Europavegar
Vegar i Vestland
Vegar i Bergen
Vegar i Vaksdal
Vegar i Voss
Vegar i Lærdal
Vegar i Aurland
Vegar i Innlandet
Vegar i Vang
Vegar i Vestre Slidre
Vegar i Nord-Aurdal
Vegar i Sør-Aurdal
Vegar i Viken
Vegar i Ringerike
Vegar i Hole
Vegar i Bærum
Utvalde artiklar 2015