alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ål

Ordet ål har fleire tydingar på norsk:

 Ål kommune
 Tettstaden Ål i Hallingdal
 Fisken europeisk ål, til vanleg berre kalla ål, som lever både i salt- og ferskvatn
 Fisken slimål, som lever på botnen i saltvatn
 Eit frøblad eller groe
 Ein mørk stripe langs ryggen på dyr 
 Ei renne i botnen av elv eller innsjø
 Ein syl til å ta opp att bokstavar i blysats
 Ein fald eller skrukk i strømper og strømpebukser, især om dei er for store og sig ned
 

Tobokstavsord
Signal de Botrange

Signal de Botrange er det høgaste punktet i Belgia, i Hautes Fagnes, med ei høgd på 694 meter over havet. Det er toppen av eit breitt platå, og ein veg kryssar toppen ved sida av ein kafé. 

I 1923 vart det seks meter høge Baltia-tårnet reist her, slik at besøkjande kunne nå ei høgd på 700 meter. Eit steintårn vart bygd i 1934, der toppen av tårnet er 718 meter over havet. 

Midt på vinteren er toppen ofte utgangspunkt for mange langrennsruter

Høgder i Belgia
Høgaste punkt
Vaalserberg

Vaalserberg er ein ås med ei høgd på 322,7 meter, og er det høgaste punktet i Nederland. Han ligg i provinsen Limburg i den søraustlegaste delen av landet i kommunen Vaals, om lag tre kilometer vest for Aachen.

Trelandspunktet 
Vaalserberg er òg kjend for å vere staden der grensene til Nederland, Belgia og Tyskland møtes. Derfor vert han stundom kalla Drielandenpunt («Trelandspunktet») på nederlandsk, Dreiländereck («Trelandshjørnet») på tysk eller Trois Frontières («Tre grenser») på fransk.

Mellom 1830 og 1919 var åsen til og med Vierlandenpunt eller «Firelandspunktet», då miniputtstaten Moresnet strekte seg frå dette punktet og sørover. Dette grensepunktet har gjort Vaalserberg til eit velkjent turistmål i Nederland med eit tårn på den belgiske sida (nederlandsk Boudewijntoren; fransk: Tour Baudouin) og gjev god utsikt til det omliggande landskapet. 

Høgder i Belgia
Fjell i Tyskland
Høgder i Nederland
Trelandsgrenser
Amblève

Amblève (fransk namn; på tysk Amel) er ei 76 km lang elv i austlege delar av Belgia i provinsen Liège, og ei av sideelvene til elva Ourthe frå høgre. Ho har utspringet sitt nær Büllingen i Hautes Fagnes, nær grensa til Tyskland. Ho har mellom anna sideelvene Warche og Salm. Amblève renn gjennom landsbyane Amel, Stavelot, Trois-Ponts, Remouchamps og Aywaille. Ved Coo, nær Trois-Ponts, er det eit velkjent fossefall. Amblève munnar ut i elva Ourthe i Comblain-au-Pont.

Kjelde 

Elvar i Belgia
Chiers

Chiers (på fransk, luxembourgsk: Kuer, tysk: Korn) er ei elv som renn gjennom Luxembourg, Belgia og Frankrike. Ho er ei av sideelvene til elva Maas frå høgre, med ei totallengd på 112 km. 

Ho har sitt utspring nær Differdange i Luxembourg. Chiers renn hovudsakleg vestover, og kryssar grensa til Frankrike, og renn så gjennom Longwy og Longuyon (Meurthe-et-Moselle département). Ho dannar her grense med Belgia eit par kilometer nær Torgny. Ho held fram gjennom Frankrike, langs Montmédy (Meuse département) og Carignan (Ardennes département). Til slutt munnar Chiers ut i elva Maas (Meuse) i Bazeilles, nær Sedan.

Sideelvar til Maas
Elvar i Luxembourg
Elvar i Belgia
Elvar i Frankrike
Geografi i Grand Est
Meuse
Ardennes
Dender

Dender (fransk: Dendre) er ei 65 km lang elv i Belgia, og ei av sideelvene til Schelde frå høgre. Elvene renn i saman i den belgiske byen Dendermonde.

Den Vestre eller Litle Dender har sitt utspring nær Leuze-en-Hainaut i ei høgd om lag 60-70 meter over havet. Kjelda til Austre Dender er nær Jurbise i ei høgd om lag 100 meter over havet. Dei to elvene møtes nær byen Ath. Lengda til Vestre Dender ned til Ath er 22 km, medan Austre Dender er 39 km lang. Frå desse to renn i hop og vidare heiter elva Dender. Frå Ath renn elva vidare gjennom Geraardsbergen, Ninove, Denderleeuw, Aalst og til slutt ned til Dendermonde. Dender er framkomeleg for små skiper.

Kjelde

Bakgrunnsstoff 
 http://www.de-vloot.be/denderhistoriek.htm 

Elvar i Belgia
High We Exalt Thee, Realm of the Free

High We Exalt Thee, Realm of the Free er nasjonalsongen til Sierra Leone. Han vart skriven av Clifford Nelson Pyle og komponert av John Joseph Akar. Songen vart teken i bruk som nasjonalsong i 1961.

Tekst 
High we exalt thee, realm of the free;
Great is the love we have for thee;
Firmly united ever we stand,
Singing thy praise, O native land.
We raise up our hearts and our voices on high,
The hills and the valleys re-echo our cry;
Blessing and peace be ever thine own,
Land that we love, our Sierra Leone.

One with a faith that wisdom inspires,
One with a zeal that never tires;
Ever we seek to honour thy name,
Ours is the labour, thine the fame.
We pray that no harm on thy children may fall,
That blessing and peace may descend on us all;
So may we serve thee ever alone,
Land that we love, our Sierra Leone.

Knowledge and truth our forefathers spread,
Mighty the nations whom they led;
Mighty they made thee, so too may we
Show forth the good that is ever in thee.
We pledge our devotion, our strength and our might,
Thy cause to defend and to stand for thy right;
All that we have be ever thine own,
Land that we love, our Sierra Leone.

Sierra Leone
Nasjonalsongar
Axel Coldevin

Axel Coldevin () var ein norsk forfattar, historikar og professor. 

Axel Coldevin  voks opp på Dønnesgodset der faren hans var godseigar.
Han vart Cand.philol. i 1927 og Dr. philos. i 1938, og verka som lektor ved gymnaset i Sarpsborg 1927-1968.
Han er portrettert i minneboka av Kjell Jacobsen, Axel Coldevin, 1990-1992.
Forfattarskapen var i stor grad av historisk art, med utreiingar rundt samvirket mellom bønder, fiskarar, embetsmenn og kjøpmenn langs norskekysten, spesielt Helgeland.

Utgjevingar 
 Næringsliv og priser i Nordland 1700–1880, Hanseatisk museum i Bergen, 1938
 Jordegods og Storgårder i Nord-Norge - historie, arbeidsliv, kultur, F. Bruns Bokhandel Trondheim, 1943
 Norsk samfunnsliv. Heim og arbeidsliv, 1948. Med Finn Grimnes som medforfattar.
 Sarpsborg gjennom 100 år, 1839-1939, 1950. 
 Norske storgårder, 1950
 Rana Bygdebok, tre bind, 1964
 Bodø 1816-1965, (førsteutgåve 1936, revidert andreutgåve med etterkrigstida 1966)
 Dønna Bygdehistorie, 1980
 Hamsuns Nordland - det gamle og nye. 1984
 Epoker i Europas Stilhistorie, Aschehoug, 1992.

Bakgrunnsstoff 
 Publikasjonar av Axel Coldevin i biblioteksdatabasen BIBSYS
 Nordlands historiker: Axel Johannes Coldevin

Coldevin, Axel
Coldevin, Axel
Coldevin, Axel
Coldevin, Axel
Coldevin, Axel
Dommel

Dommel er ei elv i Belgia og Nederland, og er ei av sideelvene til Dieze frå venstre. Ho har sitt utspring nordaust i Belgia nær Peer og renn inn i sørdlege delar av Nederland. Dommel har sideelvene Keersop, Tongelreep, Gender og Kleine Dommel og renn i lag med elva Aa ved 's-Hertogenbosch. Vidare frå her heiter elva Dieze, som til slutt renn ut i Maas. Dei største byane og landsbyane langs elva er Peer, Neerpelt, Eindhoven, Son en Breugel, Boxtel, Sint-Michielsgestel og 's-Hertogenbosch.

Kjelde 

Elvar i Nederland
Elvar i Belgia
Lesse

Lesse er ei elv i Ardennane i Belgia, og ei av sideelvene til Maas frå høgre. 

Ho har sitt utspring nær Libramont-Chevigny i den belgiske provinsen Luxembourg. Lesse renn stort sett nordvestover, og nær Han-sur-Lesse går heile elva under bakken og gjennom nokre kalksteinsgrotter. Mange av grottene langs breidda av Lesse er viktige arkeologiske stader, og desse inkluderer Trou de Chaleux (av Cirque de Chaleux), og Trou des Nutons og Trou du Frontal ved Furfooz. Lesse munnar ut i elva Maas ved landsbyen Anseremme i kommunen Dinant. Landsbyar langs Lesse er Daverdisse, Han-sur-Lesse, Houyet og Anseremme.

Elvar i Belgia
Sideelvar til Maas
Elva Lys

Lys (nederlandsk Leie) er ei elv i Frankrike og Belgia, og ei av sideelvene til Scheldt frå venstre. Ho har sitt utspring i Pas-de-Calais i Frankrike, og munnar ut i elva Scheldt i Gent i Belgia. Den totale lengda hennar er 202 km.

Lys er ei svært forureina elv på grunn av mange innbyggjarar og industriområde i Nord-Frankrike og Belgia. Historisk var Lysdalen kjend for spinning og veving av lin. Området ved Lys mellom Deinze og Gent var ein populær stad for målarar den første halvdelen av 1900-talet.

Kjelda til Lys er nær landsbyen Lisbourg, aust for Fruges, i Pas-de-Calais departmentet i Frankrike. Ho renn hovudsakleg nordaustover gjennom følgjande område:

 Pas-de-Calais (F): Thérouanne, Aire-sur-la-Lys 
 Nord (F): Merville, Armentières, Halluin
 Hainaut (B): Comines-Warneton
 Vest-Flandern (B): Menen, Kortrijk
 Aust-Flandern (B): Deinze, Gent

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lys River» frå ,  den 16. februr 2007.  

Lys
Lys
Meuse

For elva med same namn på fransk, sjå Maas
 

Meuse er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Lorraine, og er kalla opp etter elva Meuse, som er det franske namnet på Maas.

Historie 
Meuse er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av dei tidlegare franske provinsane Barrois (området Bar-le-Duc) og Trois-Évêchés (området Verdun).

Departementet var ei av dei store slagmarkene under den første verdskrigen, og eit viktig slag vart utkjempa i Verdun i 1916.

Geografi 
Meuse er ein del av regionen Lorraine og er omringa av dei franske departementa Ardennes, Marne, Haute-Marne, Vosges, Meurthe-et-Moselle, i tillegg til Belgia i nord.

Dei viktigaste elvane som renn gjennom departementet er: 
 Meuse
 Aire
 Chiers
 Ornain
 Saulx
 Orge
 Ognon
 Vaise

Demografi 
Folketalet har fall drastisk sidan 1800-talet på grunn av distriktsutflytting til byen.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside 
 Offisiell nettside 
 Offisiell turistside
 Studiar av Rhin-Maas-deltaet 

 
Franske departement
Elva Oise

Oise er ei elv i Belgia og Frankrike, og ei av sideelvane til Seinen frå høgre med ei total lengd på 302 km. Ho har sitt utspring i den belgiske provinsen Hainaut, sør for landsbyen Chimay. Ho kryssar grensa til Frankrike etter om lag 20 km og munnar ut i Seinen i Conflans-Sainte-Honorine, nær Paris. Den største sideelva hennar er Aisne.

Busetnadar langs elva 

Oise renn gjennom følgjande département og landsbyar i Frankrike:

 Aisne: Hirson, Guise, Chauny
 Oise (kalla opp etter elva): Noyon, Compiègne, Creil
 Val-d'Oise (kalla opp etter elva): Auvers-sur-Oise, Pontoise, Cergy, Jouy-le-Moutier
 Yvelines: Conflans-Sainte-Honorine

Skipsfart 

Oise har lenge spelt ei viktig rolle i innlands skipsfart. Ho vil verte ein enno viktigare vassveg når kanalen Seine-Nord vert ferdig, som knyter Oise opp til det store kanalsystemet i Nord-Frankrike. Seine-Nord vil erstatte den gamle Canal de Saint Quentin og den noverande Canal du Nord, som har kapasitet som er langt under standard. Når den nye Seine-Nord-kanalen er ferdig vil større fartøy kunne transportere varer mellom elva Seinen (og Paris-området) og hamnene i Dunkerque, Antwerpen og Rotterdam, eller lenger inn i andre delar av Europa. 

Sjølv i dag er Oise kanalisert for å ta store fartøy, men tørke og den frie høgda under bruene avgrenser kapasiteten. Dei sju slusene (i tillegg til to i kanalen frå Oise) kan ta fartøy på 110 gonger 11,45 meter gjennom elva og kanalen til Pont l'Évêque, der ho går ut i Canal du Nord. Lenger opp i elva frå Pont l'Évêque, ligg det ein kanal som har kapasitet avgrensa til Freycinet-standarden (38 x 5 meters).

Sideelvar

Høgre side 
 Noirieu
 Divette
 Matz (eller Mas)
 Aronde
 Brèche
 Thérain

Venstre side 
 Gland
 Thon 
 Serre 
 Ru de Servais
 Aisne
 Automne
 Nonette
 Thève

Kjelde 

Oise
Oise
Oise
Our

Our er ei elv i Belgia, Luxembourg og Tyskland, og ei av sideelvane til Sûre frå venstre, med ei total lengd på 78 km. 

Ho har utspring i Hautes Fagnes søraust i Belgia nær Büllingen. Elva renn sørover, meir eller mindre langs grensa mellom Tyskland og Belgia, og etter Burg-Reuland langs grensa mellom Tyskland og Luxembourg. Den historiske byen Vianden ligg langs Our. Our munnar til slutt ut i elva Sûre ved Wallendorf.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Our River» frå ,  den 17. februar 2007.  
 

Elvar i Belgia
Elvar i Luxembourg
Elvar i Tyskland
Ourthe

Ourthe er ei 165 km lang elv i Ardennane i Wallonia, som ligg i Belgia. Ho er ei av sideelvane til Maas frå høgre. Ho har sitt utspring der elvene Ourthe Occidentale og Ourthe Orientale renn i hop, vest for Houffalize. 

Kjelda til Ourthe Occidentale er nær Libramont-Chevigny, i den belgiske provinsen Luxembourg. Kjelda til Ourthe Orientale er nær Gouvy, òg i den belgiske provinsen Luxembourg, nær grensa til staten Luxembourg. 

Etter at dei to elvene renn saman, renn Ourthe hovudsakleg nordvestover. Ho munnar ut i Maas ved byen Liège. Dei viktigaste sideelvane til Ourthe er Amblève og Vesdre. Av landsbyar langs Ourthe finn ein Houffalize (Ourthe Orientale), La Roche-en-Ardenne, Hotton, Durbuy, Hamoir og Esneux.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ourthe» frå ,  den 17. februar 2007.

Bakgrunnsstoff

Elvar i Belgia
Sideelvar til Maas
Roer

Roer eller Rur (på tysk, ikkje den same som Ruhr) er ei elv i Belgia, Tyskland og Nederland. Ho er ei av sideelvene til Maas frå høgre, og om lag 90 % av renn gjennom Tyskland.

Geografi 

Rur har sitt utspring i Hautes Fagnes/Hohes Venn nasjonalpark, nær den 696 meter høge Signal de Botrange i Belgia. Sør for Monschau renn elva inn i Tyskland, gjennom Nordrhein-Westfalen. Ho renn først gjennom dei nordlege områda av Eifel-åsane.

Etter 39 km når ho Rurstausee, den nest største kunstige innsjøen i Tyskland. Etter om lag 160 km kryssar ho grensa til Nederland, og 10 km inn i landet munnar ho ut i Maas ved byen Roermond.

Større sideelvar til Rur er Inde og Wurm. Landsbyar langs Rur er Monschau, Düren, Jülich, Heinsberg (alle i Tyskland) og Roermond (Nederland).

Sideelvar 

 Ellebach
 Inde
 Kall
 Malefinkbach
 Merzbach
 Wurm
 Olef
 Urft

Historie 
Rur representerte ein viktig front då dei Allierte pressa seg mot Tyskland mot slutten av Den andre verdskrigen. Mellom 16. desember 1944 og 23. februar 1945 kunne ikkje amerikanarane krysse elva fordi tyske styrkar kontrollerte demningar nær kjelda til elva i det tette skogområdet Hohes Venn. Dette gjorde at tyskarane kunne sprenge demninga slik at all vatnet skylde bort dei allierte. Samtidig tydde Ardennaroffensiven at dei allierte ikkje kunne gå vidare austover fordi styrkane då ville verte for spreidde, og forsyningslinjene meir utsett for tyske angrep. Då motoffensiven vart for stor gav tyske ingeniørar etter og sprengde demningane. Då flaumvatnet trekte seg tilbake kryssa allierte styrkar Rur i flåtar i morgontimane 23. februar 1945, som ein del av Operasjon Grenade.

Sjå òg 
Frå 1795 til 1815, då Belgia, Nederland og delar av Tyskland var ein del av Frankrike, var det eit département kalla opp etter elva, sjå departementet Roer.

Kjelde

Bakgrunnsstoff 
 Kryssinga av Rur i 1944-1945, dokument og bilete

Elvar i Belgia
Elvar i Nederland
Elvar i Tyskland
Sideelvar til Maas
Sambre

Sambre er ei elv som renn gjennom nordlege område av Frankrike og sørlege område av Belgia, og ho er ei av sideelvene til Maas frå venstre.

Elveleie 
Elva har utspring nær Le Nouvion-en-Thiérache, i Aisne-departmentet. Ho renn så gjennom det fransk-belgiske kolområdet, som tidlegare var eit viktig industridistrikt. Store delar av elva er kanalisert og ho munnar ut i Maas ved Namur i Belgia. Sambre er knytt til elva Oise via Sambre-Oise-kanalen. 

Sambre renn gjennom følgjande franske departement, belgiske provinsar og landsbyar:

 Aisne (F): Barzy-en-Thiérache
 Nord (F): Landrecies, Aulnoye-Aymeries, Hautmont, Maubeuge
 Hainaut (B): Thuin, Charleroi 
 Namur: Floreffe, Namur

Den første verdskrigen 
Det var harde kampar langs elva under Den første verdskrigen, særleg under beleiringa av Namur i 1914.

Sjå òg 
 Slaget ved Sambre

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sambre» frå ,  den 17. februar 2007.  
 

Elvar i Belgia
Elvar i Frankrike
Sideelvar til Maas
Sûre

Sûre (tysk Sauer) er ei elv i Belgia, Luxembourg og Tyskland, og ei av sideelvane til Moselle frå venstre, med ei total lengd på 173 km.

Ho har utspring nær Vaux-sur-Sûre i Ardennane i søraustlege delar av Belgia, og renn austover og inn i Luxembourg nær Martelange. Vest for Esch-sur-Sûre renn ho ut i ein kunstig innsjø, Øvre Sûresjøen, som er opphavet til det franske namnet og den luxembourgske kommunen Lac de la Haute-Sûre. Etter ho har passert gjennom Ettelbruck og Diekirch dannar ho grensa mellom Luxembourg og Tyskland dei siste 50 km før ho etter Echternach munnar ut i Moselle ved Wasserbillig. Elvane Wiltz, Alzette, Kvite Ernz, Svarte Ernz, Our og Prüm er sideelvar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sauer» frå ,  den 17. februar 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Obersauer naturpark

Elvar i Belgia
Elvar i Luxembourg
Elvar i Tyskland
Semois

Semois (fransk Semoy, tysk Sesbach, vallonsk: Simwès) er ei elv i Belgia og Frankrike, og ei av sideelvene til Maas frå høgre. Ho har sitt utspring i Arlon, i den belgiske provinsen Luxembourg, nær grensa til staten Luxembourg. Semois renn stort sett vestover, og kryssar grensa til Frankrike 26 km før ho munnar ut i Maas i byen Monthermé. Den totale lengda hennar er 210 km. Byar langs Semois er Chiny, Florenville, Herbeumont, Bouillon (inkludert Dohan og Poupehan) og Vresse-sur-Semois med Bohan sur Semois som den mest kjende landsbyen. 

Namnet kjem frå det germanske ordet sach, som tyder punkt og mari som tyder vatn. Namnet vart skrive som Sesomirs i 664, Sesmarus i 950, Sesmoys i 1104 og Semoir i 1244.

Elva har òg gjeve namn til ein tobakk som veks i området.

Kjelde 

Sideelvar til Maas
Elvar i Belgia
Elvar i Frankrike
Vesdre

Vesdre (tysk: Weser) er ei elv aust i Belgia, i provinsen Liège, og ei av sideelvene til Ourthe frå høgre. Ho har sitt utspring i Hautes Fagnes, nær grensa til Tyskland nær Monschau. Ho renn gjennom ein kunstig innsjø (Barrage de la Vesdre), og så gjennom landsbyane Eupen, Verviers, Pepinster og Chaudfontaine. Vesdre munnar ut i Ourthe eit par kilometer frå Liège. Den totale lengda hennar er om lag 60 km. 

Vatnet i Vesdre er surt (på grunn av myrene Hautes Fagnes), og var derfor nyttig for tekstilindustrien rundt Verviers. I dag vert vatnet i Vesdre stort sett brukt til drikkevatn.

Elvar i Belgia
Yser

Yser (nederlandsk IJzer,) er ei elv i Frankrike og Belgia som munnar ut i Nordsjøen ved byen Nieuwpoort.

Yser i Frankrike 
Elva har sitt utspring i Broxeele, i departementet Nord i nordlege delar av Frankrike. Ho renn så gjennom Bollezeele, Esquelbecq, Bambecque og etter om lag 30 km kryssar ho grensa ved Houtkerque.

Yser i Belgia 
I Belgia renn Yser gjennom Diksmuide, og ut i Nordsjøen ved Nieuwpoort. Undet Første slaget om Ypres under Den første verdskrigen vart elva flauma over med vilje i Nieuwpoort for å skape ei hindring for den framadstormande tyske hæren.

Kjelde 

Elvar i Belgia
Elvar i Frankrike
Zenne

Zenne (eller Senne på (fransk) er ei lita elv som renn gjennom Brussel, og er ei av sideelvene til Dijle. Ho har sitt utspring i kommunen Soignies, og endar til slutt opp i Schelde via Dijle og Rupel). Woluwe er ei av sideelvene til Zenne. Den totale lengda hennar er 103 km. 

I sentrum av Brussel vart Zenne totalt bygd over på 1800- og 1900-talet. Ho er derimot framleis synleg i utkanten og utanfor byen. 

Ein gullfarga Iris vart brukt som emblem for Hovudstadsregionen Brussel, sidan ho voks i dei myrlendte slettene rundt elva. 

Zenne er kjend for å vere ei av dei mest forureina elvene i Belgia, sidan avløpsvatn frå Brussel går ureinska ut i elva. Dette problemet skal derimot løysast i nær framtid sidan eit kloakkreinseanlegg er under bygging. 

Ein unik gjærsopp som veks i Zennedalen vert brukt i produksjonen av ølsorten Lambic.

Elvar i Belgia
Hautes Fagnes

Hautes Fagnes (tysk Hohes Venn; nederlands: Hoge Venen (tyder høge myrer) er eit høgareliggande område i provinsen Liège (Belgia) og nærliggande område av Tyskland mellom Ardennane og høglandet Eifel. Det høgaste punktet, på 694 meter, er Signal de Botrange nær Eupen, som òg er det høgaste punktet i Belgia. Ein stor del av Hautes Fagnes ligg innanfor den tysk-belgiske naturparken Hohes Venn-Eifel. 

Hautes Fagnes består hovudsakleg av lyngmoer og skog, og strekkjer seg mellom Eupen i nord, Monschau i aust, Spa i vest og Malmedy i sør. Det er det mest regnfulle området i Belgia med 1 500-1 700 mm i året, og er eit myrlendt område. Fleire elvar har sitt utspring i Hautes Fagnes: Vesdre, Hoëgne, Warche, Gileppe, Eau Rouge, Amblève, Our, Kyll og Roer. Det finst fleire kunstige innsjøar i området.

Høgder i Belgia
Belgisk geografi
Fjellkjeder i Europa
Våtmarksområde
Ardennane

Ardennane (nederlandsk Ardennen, fransk Ardennes) er eit skogkledd, åslendt område i Belgia og Luxembourg, som òg strekkjer seg inn i Frankrike (og som har gjeve namn til departementet Ardennes og regionen Champagne-Ardenne her).

Geografi 

Mykje av Ardennane er dekkja av tett skog med åsar på ei høgd om kring 350 til 500 meter. Det myrlendte området Hautes Fagnes nordaust i Belgia strekkjer seg derimot opp mot 650 meter. Området har forholdsvis bratte dalsider som er skjert ut av dei stride elvane i området. Den mest kjende av elva er Maas. Dei største byane i området er Liège og Namur, som begge ligg i Maasdalen. Det bur elles relativt lite folk i Ardennane. 

Eifel-kjeda i Tyskland grenser opp til Ardennane og er ein del av den same geologiske formasjonen, sjølv om dei vert rekna som to forskjellige område.

Historie 
Området har fått namnet sitt frå det antikke Arduenna Silva, eit stort skogområde i romartida som strekte seg frå elva Sambre i Belgia til Rhinen i Tyskland. Dei moderne Ardennane dekkjer eit mykje mindre område. 

Den strategiske posisjonen til Ardennane har gjort dei til ei slagmark i fleire hundre år. Området skifta eigarar mange gongar i løpet av den tidlege moderne tida, der delar av dei belgiske Ardennane var del av både Frankrike, Tyskland, Spansk Nederland og Det sameinte kongeriket Nederland. På 1900-talet såg ein ikkje på Ardennane som passande for store militære operasjonar på grunn av det vanskelege terrenget og dei smale kommunikasjonslinjene. Under både Den første og Den andre verdskrigen gambla tyskarane med raske passasjar gjennom Ardennane for å angripe eit relativt lite forsvart område av Frankrike. Ardennane var åstad for tre store slag under verdskrigane – Ardennarslaget under den første verdskrigen, og Frankrikes fall og Ardennar-offensiven under andre verdskrig. Mange landsbyar i dette området vart kraftig rasert under dei to verdskrigane.

Økonomi 

Det kuperte terrenget i Ardennane avgrensar omfanget av jordbruk, men ein har enkelte opne område med dyrkbar jord og meieridrift. Området er rikt på tømmer og mineral, og Liège og Namur er begge store industrisenter. Dei store skogane har eit rikt dyreliv, og det naturskjønne området byr på mange fritidsaktivitetar som jakt, sykling, gåturar og kanoroing. Området er eit viktig turistmål i Belgia.

Kjelder 

Belgisk geografi
Luxembourgsk geografi
Fransk geografi