alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lokomotivet Thomas

Lokomotivet Thomas (engelsk Thomas the Tank Engine) er eit fiktivt antropomorft damplokomotiv skapt av the Rev. W. V. Awdry som hovudperson i bokserien The Railway Series og sidan i tv-serien Thomas og venene hans.

Thomas er ein tanklokomotiv: eit damplokomotiv med store rektangulære vasstankar på begge sider av kjelen. Han er måla blå, og har talet 1 måla på sida. Alle lokomotiva i The Railway Series bygde på verkelege lokomotiv; Thomas byggjer på LB&SCR E2-klassen. 

Thomas opptredde fyrste gongen i boka Thomas the Tank Engine frå 1946, den andre boka i serien. Boka inneheldt fire forteljingar. I den fyrste rolla si blei Thomas skilda slik:

I den fyrste soga var Thomas eit skiftelokomotiv, der han flytta passasjervogner for dei større lokomotiva. Han lengta etter viktigare oppgåver, som å trekka eit ekspresstog som Gordon, men kunne ikkje på grunn av manglande erfaring. Til slutt klarte han å redda James etter ei ulukke, og kontrollsjefen vedtok at han var eit brukbart lokomotiv, som var klart til å ha si eiga linje. Sidan då har han vore ansvarleg for denne linja saman med dei to vognene Annie og Clarabel med hjelp frå lokomotiva Percy og Toby.

Bøkene om Thomas blei oppdaga av den britiske manusforfattaren og produsenten Britt Allcroft i 1979. Ho ordna ein avtale om å bruka figurane i tv-serien Thomas the Tank Engine and Friends, seinare forenkla til Thomas & Friends. Serien vann fleire prisar og fekk suksess over heile verda.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Thomas (lokomotiv)» frå ,  den 9. oktober 2021.  

Oppdikta lokomotiv
Adolf Anderssen

Karl Ernst Adolf Anderssen (), fødd og død i Breslau, Preussen, var ein sjakkspelar frå Tyskland som i ein periode blei rekna som verdas sterkaste spelar. Han er mellom anna kjend som vinnaren av to av dei mest kjende sjakkpartia i sjakkhistoria, «det udødelege partiet» mot Lionel Kieseritzky i 1851, og «det eviggrønne partiet» mot Jean Dufresne.

Adolf Anderssen vann dei tre største turneringane som blei arrangert medan han levde, – London 1851, London 1862 og Baden-Baden 1870. Etter sigeren i turneringa i 1851 blei han rekna som verdas sterkaste sjakkspelar, fram til han tapte ein tvikamp mot amerikanaren Paul Morphy i 1858. Etter at Paul Morphy slutta å spele sjakk eit par år etterpå var Adolf Anderssen kanskje igjen verdas sterkaste aktive spelar. Men i 1866 tapte han ein ny tvikamp, mot Wilhelm Steinitz, som deretter kunne reknast som verdas sterkaste spelar, uoffisiell verdsmeister i sjakk. 

Tyske sjakkspelarar
Folk frå Wroclaw
Deathcrush

Deathcrush (utgjeve 1987) er debutalbumet til det norske black metal-bandet Mayhem.

Medverkande 
Maniac (Sven Erik Kristiansen) – Vokal (2-5)
Messiah (Eirik Nordheim) – Vokal (4, 7)
Euronymous (Øystein Aarseth) – Gitar
Necrobutcher (Jørn Stubberud) – Bass
Manheim (Kjetil Manheim) – Trommer

Innhald 
«Silvester Anfang» (1:56)
«Deathcrush» (3:33)
«Chainsaw Gutsfuck» (3:33)
«Witching Hour» (1:49)
«Necrolust» (3:37)
«Manheim» (0:48)
«Pure Fucking Armageddon» (2:09)
«Outro» (1:09)

Debutalbum frå 1987
Mayhem-album
Pampero

Pampero er ein kald sør- til sørvestleg vind med mykje byger på pampasen i sør i Brasil, Argentina og Uruguay.

Vinden kjem gjerne i samband med ein kaldfrontpassasje og vert etterfylgd av mellom anna torevêr og støvfokk. Pamperoen er vanlegast om vinteren (særleg mellom mai og august). Om sommaren i området kring Buenos Aires, tar ein gjerne vel imot pamperoen, sidan det ofte markerer slutten på ein lang periode med høg fukt og ekstrem varme.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Pampero Winds» frå , den 30. august 2011. 
 

Vindar
Klima i Argentina
Klima i Uruguay
Opptrekk i meteorologi

Opptrekk er i meteorologien skyer som trekk opp opp på himmelen og tettar seg til. Ofte skjer dette føre eit nedbørsområde. 

Mest vanleg består opptrekket av cirrus og cirrostratus som går over i altostratus. Strukturen og kor raskt skyene driv kan gje ein peikepinn på kva veg uvêret kjem frå og kor raskt det nærmar seg. Opptrekk er vanleg føre frontar og tropiske lågtrykk.

Kjelder

Skyer
Rombkuboktaeder

Eit rombkuboktaeder eller lite rombkuboktaeder er ein arkimedisk lekam med 8 trekanta og 18 kvadratiske sider, 24 hjørne og 48 kantar.

Areal og volum
Arealet A og volumet V til eit ikosidodekaeder med sidelengd a er:

Sjå òg
Arkimedisk lekam
Kuboktaeder

Geometriske former
Ulf Andersson

Ulf Andersson () i Västerås er ein svensk stormeister i sjakk. Han vann den svenske meisterskapen i sjakk i 1969. Han blei internasjonal meister i sjakk (IM) i 1970 og stormeister i 1972. Han blei også stormeister i fjernsjakk i 1996. 

Ulf Andersson blir rekna som den beste sjakkspelaren Sveriges har hatt gjennom tidene. I 1983 var han rangert som nummer 4 i verda med ein rating på 2640. Den høgaste ratingen hans var 2641 i oktober 2000. 

Andersson er kjend som ein solid spelar som ofte spelar remis og sjeldan taper. I 1980- og 90-åra var han ein av toppspelarane med høgast remisprosent. Han spelar helst posisjonelt, og vinn ofte partia i sluttspelet etter mange timar med tolmodig spel.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Ulf Andersson sitt ratingkort hos FIDE
 Ulf Andersson sine sjakkparti hos chessgames.com
 Presentasjon av Ulf Andersson 

Stormeistrar i sjakk
Svenske sjakkspelarar
Folk frå Västerås
Internasjonale fjernsjakkstormeistrar
Sverigemeistrar i sjakk
Nefoskop

Eit nefoskop er eit apparat til å avgjere retninga og farten til skyene. Ofte vert det nytta eit horisontalt gitter, ei skyrive, som kan dreiast, og som er plassert nokre meter over observatøren. Andre gonger vert det nytta ein spegl med gradinndeling og konsentriske sirklar. 

Ein nyttar sjeldan slike visuelle observasjonar i dag, sidan ein nyttar radiosondar til direkte vindobservasjonar.

Kjelder

Meteorologiske instrument og utstyr
Russiske oppfinningar
Nedbørstasjon

Ein nedbørstasjon er ein meteorologisk stasjon som berre observerer nedbør.

Vanlegvis vert nedbørmengda og til dels snødjupna på slike stasjonar berre målt ein gong per dag. Vidare vert det notert nedbørsform og fordeling over døgnet, samt utbreiinga av snødekket. 

Enkelte stasjonar registrerer nedbøren kontinuerleg ved hjelp av ein automatisk nedbørmåler, pluviograf.

Kjelder

Vêrstasjonar
nedbør
Biel/Bienne

Biel/Bienne er ein by og ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 434 meter over havet.

Han ligg ved språkgrensa og er tospråkleg. Biel er det tyske namnet på byen, medan Bienne er det franske. Han er den største tospråklege byen i Sveits, og den nest største byen i kantonen Bern.  Sidan 1. januar 2005 har det offisielle namnet på byen vore «Biel/Bienne».

Byen ligg ved foten av den første fjellrekkja i Jurafjella ved nordaustbreidda av Bielsjøen. Nabobyen Nidau ligg på austsida av innsjøen. Neuchâtel, Solothurn, og Bern  ligg vest, aust og søraust for Biel/Bienne. Dei er alle om lag 30 minuttar unna med anten tog eller bil. 

Byen er særleg kjend for urindustrien med selskap som Omega og Certina, elles maskinindustri og ein del turisttrafikk. 

Byen har ei kyrkje i gotisk stil frå 1451. Rådhuset er frå 1534. 

Byen er godt kjend i sjakkverda for Biel internasjonale sjakkfestival, ei årleg turnering. Magnus Carlsen vann turneringa i både 2007 og 2011.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biel/Bienne» frå ,  den 30. august 2011.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell nettstad
Turistsside

Biel internasjonale sjakkfestival

Byar i Sveits
Kommunar i Bern
Distriktet Biel/Bienne

Distriktet Biel/Bienne er eitt av ti distrikt (tysk: Verwaltungskreis) i kantonen Bern i Sveits. Distriktet har ei flatevidd på 97,6 km² og hadde 93 859 innbyggarar i 2010. Distriktet ligg på begge sider av norddelen av Bielsjøen og strekker seg i nordvestleg retning opp til grensa mot kantonen Solothurn. Distriktet ligg under forvaltningsregionen Seeland.

Distriktet Biel/Bienne består av 19 kommunar. Byen Biel/Bienne er den klart største, den nest største er Nidau med knapt 7 000 innbyggarar. Dei andre kommunane er Aegerten, Bellmund, Brügg, Ipsach, Lengnau, Evilard/Leubringen, Ligerz, Meinisberg, Mörigen, Orpund, Pieterlen, Port, Safnern, Scheuren, Schwadernau, Sutz-Lattrigen og Twann-Tüscherz.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Biel/Bienne (Verwaltungskreis)» frå ,  den 30. august 2011.  
 

Biel/Bienne
Olivetti

Olivetti S.p.A. er ei Italiensk verksemd som lagar datamaskiner, skrivarar og andre forretningsmaskinar. 
Verksemda vart grunnlagt i 1908 i byen Ivrea, nær Torino, av Camillo Olivetti. I 2005 var det 1570 tilsette i firmaet. Frå 2003 har Olivetti vore eigd av Telecom Italia.

Kjelder

Italienske føretak
Skipingar i 1908
Kontormaskinprodusentar
Telecom Italia
Ivrea

Ivrea er ein by i Piemonte nordvest i Italia. Byen ligg på begge breddene av elva Dora Baltea (ei sideelv til Po). Ivrea ligg i ein fordjupning i landskapet som har romma ein stor innsjø i førhistorisk tid. Byen har om lag 24 000 innbyggjarar. 

På 1900-talet var Ivrea kjent som hovudkvarter for Olivetti, ein produsent av skrivemaskiner, mekaniske kalkulatorar og seinare, datamaskinar.

Ivrea er først nemnt som ein kavaleristasjon for hæren i Romarriket. Stasjonen blei grunnlagt 100 fvt. Det latinske namnet på byen er Eporedia, som tyder «stad for å byte hest».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ivrea» frå ,  den 30. august 2011.  
 
Byar i Piemonte
Kommunar i provinsen Torino
Aftan- og morgonraude

Aftanraude og morgonraude er den raude fargen som sola, himmelen og skyene omkring av og til får ved og etter solnedgang (aftanraude) og soloppgang (morgonraude). Dette skuldast av dei lysstrålene som har minst bølgjelengd (dei fiolette og blå) blir mest spreidd i atmosfæren. Jo lågare sola står, dess tettare er dei laga i atmosfæren som lysstrålene må passere, og det raude lyset, som har størt bølgjelengd, vil då dominere. 

Etter utbrotet av vulkanen Krakatoa i 1883, vart det observert ei rekkje merkverdige, raude solnedgangar verda over. Dette kom av store mengder fint støv som vart kasta høgt opp i atmosfæren av vulkaneksplosjonen og spreidd jorda rundt. Edvard Munch-måleriet Skriket syner kanskje til aftanraude som oppstod i denne perioden.

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Afterglow» frå ,  den 26. august 2014. 
 oppgav desse kjeldene:
Aftenrøde. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/aftenr%C3%B8de.
Morgonraude. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/morgenr%C3%B8de.

Bakgrunnsstoff 

Optiske fenomen i atmosfæren
Ferrero

Ferrero SpA er ein italiensk produsent av sjokolade og andre konfektprodukt. Verksemda vart grunnlagt av konditoren Pietro Ferrero i 1946 og har hovudkontor i Alba i Italia. Ferraro har over 16 000 tilsette og er framleis i Ferrero-familien si eige.

Dei best kjende produkta i Noreg er Kinderegg, Nutella, Ferrero Rocher og Tic Tac.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ferrero» frå ,  den 30. august 2011.  
 

Italienske verksemder
Sjokoladeprodusentar
Skipingar i 1946
Minimumstemperatur

Minimumstemperatur er den lågaste temperaturen målt i løpet av eit tidsrom, som til dømes eit døgn eller ei natt. Det kan mellom anna målast med hjelp av eit minimumstermometer eller eit ekstremtermometer.

I Noreg
Den lågaste målte minimumstemperaturen nokon gong i Noreg er –51,4 °C, målt i Karasjok den 1. januar 1886. Den høgaste målte minimumstemperaturen i løpet av eit døgn i Noreg er 25,8 °C, målt på Alstadhaug 5. juli 1937. Ei natt med minimumstemperatur på 20,0 °C eller over vert i Noreg kalla ei tropenatt.

Kjelder

Temperatur
Trøffel

Trøflar er knollforma soppar som veks under jorda og ofte er høgt skatta for si gode lukt og smak. Ein finn trøffel i ordenen Tuberales, der slekta Tuber blir kalla «ekte trøflar». Dei beste mattrøflane veks hovudsakleg mellom 40. og 46. breiddegrad i Europa. Dei høgast skatta artane er den svarte, vortete Périgord-trøffelen, Tuber melanosporum og den kvite, glatte Piemonte-trøffelen, T. magnatum. Det veks også trøflar lenger mot nord, som raudbrun trøffel (T. rufum), som også finst i Noreg, men ikkje har mykje matverdi.

Vokster og dyrking
Trøflar dannar sopprot, mykorrhiza, med tre. Dei dannar sporesekkar innvendig, i buktande gangar som gjev soppkjøtet ein marmorert utsjånad. Ordet «trøffel» kjem frå fransk truffe som har samanheng med det latinske tumere, 'å svulma'.

Dei beste mattrøflane veks hovudsakleg i kalkjord med eik. Trøffelkultur finst særleg i Spania, Portugal, Frankrika, Italia og på Balkan. Ein har drive med trøffeldyrking sidan 1800-talet gjennom å planta nøtter frå trøffelinfiserte eiketre. I dag skjer dyrkinga hovudsakleg ved at ein podar soppmycel i småtre før ein plantar dei ut.  Til å lukta fram trøflar slik at ein kan hausta bruker ein dresserte hundar eller svin. I løpet av ein god dag kan ein finna 10–12, av og til heile 20 kg trøflar. Dei beste trøffelkulturane gjev rundt 100 kg årleg per hektar.

Bilete

Bakgrunnsstoff

Kjelder

matsopp
Middeltemperatur

Middeltemperatur er eit mål på gjennomsnittleg temperatur i løpet av eit tidsrom, til dømes eit døgn, ein månad eller eit år. 

Utrekningsmåten er avhengig av kor god tilgang ein har til temperaturdata. I minste fall vert middeltemperaturen utrekna som gjennomsnittet av maksimums- og minimumstemperatur, det vil sei summen av maksimums- og minimumstemperatur delt på to.

Ved stasjonar som har målingar kl. 0600, 1200 og 1800 UTC i tillegg til registrering av maksimums- og minimumstemperatur, vert døgnmiddeltemperatur rekna ut frå dette, men etter faktorar som kan vere stasjonsavhengige. Ved automatstasjonar vert gjennomsnittet temperaturmålingar gjerne rekna ut for kvar time.

Kjelder

Temperatur
Meteorologisk rakett

Ein meteorologisk rakett eller ein rakettsonde er ein rakett konstruert for rutinemessige målingar av meteorologiske forhold i den øvre atmosfæren. Ein nyttar særleg slike rakettar for å studere luftlaget frå kring 30 km og opp til kring 75 km. Dette er over høgda som vanlege vêrballongar med radiosondar kan nå. 

Ein typisk rakett er 3,7 meter høg og er driven av ein rakettmotor av faststoff med ein diameter på 10 cm. Rakettmotoren vert kasta i ei høgd på 1500 meter og resten av rakettsonden vert kasta opp til det høgaste punktet. Det høgaste punktet kan setjast til mellom 20 km og 113 km opp i lufta. 

Dei meteorologiske instrumenta måler temperatur, fukt, vindstyrke og vindretning, vindskjer, lufttrykk og lufttettleik. Posisjonsdata (høgd, breiddegrad/lengdegrad) kan òg registrerast.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Rocketsonde» frå ,  den 30. august 2011.  
 

Meteorologiske instrument og utstyr
Rakettar og missil
Alba i Italia

Alba er ein bykommune i Piemonte i Italia med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tanaro,  50 km søraust for Torino. 

Alba er rekna som hovudstaden i Langhe-området. Han er ein handelsby med næringsmiddel- og tekstilindustri. Sjokolade- og konfektverksemda Ferrero har hovudkontor her. Byen er kjend for sin kvite trøffel, fersken og vin. Særleg kjend er raudvinen Barbera d'Alba.

Historie
I antikken heitte byen Alba Pompeia. Den kortliva romerske keisaren Pertinax var fødd her.

Etter at Vestromarriket fall blei byen plyndra fleire gonger av burgundarar, lombardar og frankarar. På 1000-talet blei han ein bystat med medlemskap i Det lombardiske forbundet.

26. april 1796 blei Republikken Alba erklært her då franske revolusjonære styrkar tok byen. Denne handlinga fann gjenklang under andre verdskrigen, då partisanar i nokre veker i oktober 1944 hadde ein sjølvstendig republikk i Alba.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alba (Italia)» frå ,  den 30. august 2011.  
 
Denne artikkelen bygger på «Alba, Piedmont» frå ,  den 30. august 2011.  
 

Byar i Piemonte
Provinsen Cuneo
Meteorologisk observatorium

Eit meteorologisk observatorium er ein meteorologisk stasjon med eit omfattande, og ofte spesialisert, observasjonsprogram, gjerne òg med spesialutdanna personale under vitskapleg leiing. Ofte er observatoria plassert i meir aude område, relativt langt frå sentralinstitutta, og er utstyrt for sjølvstendig verksemd.

Noreg
I Noreg har ein hatt slike observatorium på Ås, i Bergen, på Haldde ved Alta og på Svalbard. Slike observatorium her til lands er det for ein stor del ikkje behov for lenger, då ein har bygd ut ei desentralisert teneste med eit variert observasjonsprogram.

Meteorologisk Observatorium i Bergen (Det meteorologiske observatoriet på Nordnes, Fredriksberg) vart skipa i 1903, etter at det hadde vore gjort systematiske meteorologiske observasjonar i Bergen allereie frå 1861, knytt til Lungegårdshospitalet. Observatoriet i Bergen var forløparen for Vêrvarslinga på Vestlandet, som vart skipa i 1920. 

Haldde-Observatoriet i Kåfjord i Finnmark, som var i drift frå 1912 til 1926, og Geofysisk Institutt i Tromsø, som var i drift frå 1918 til 1927, var forløparane for distriktssentralen for vêrvarslingstenesta i Nord-Noreg. 

Arktiske stasjonar vart skipa på Spitsbergen i 1912, på Bjørnøya i 1920, Jan Mayen i 1921 og i Myggbukta på Aust-Grønland i 1922.

Kjelder

Meteorologisk institutt 

Vêrstasjonar
Observatorium
Meteorograf

Ein meteorograf er eit instrument som registrerer to eller fleire meteorologiske element, oftast trykk, temperatur og fukt. Tidlegare var instrumentet mykje nytta for å hente inn opplysningar frå høgare luftlag. Ein meteorograf vart send opp med fly, drake eller ballong og dei samanhøyrande verdiane av dei registrerte elementa kunne lesast av på eit meteorogram.

Kjelder

Meteorologiske instrument og utstyr
Meteora

Meteora er eit omgrep på dei meteorologiske elementa, grunnfenomena innan meteorologien, til dømes nedbør, vind, skydekke og temperatur.

Kjelder

Meteorologi
Mesoklima

Mesoklima er klima vurdert og skildra på mesoskala, ein skala som fell mellom den storstilte (makroklima) og den minste (mikroklima). 

På norsk er det vanleg å kalle dette lokalklima.

Kjelder

Klima
Maksimumstemperatur

Maksimumstemperatur er den høgaste temperaturen i løpet av eit visst tidsrom, til dømes eit døgn. Det kan målast ved hjelp av eit maksimumstermometer eller eit ekstremtermometer.

I Noreg
I Noreg er den høgaste temperaturen som er målt 35,6 ºC i Nesbyen i Buskerud den 20. juni 1970.

Kjelder

Temperatur
Makrometeorologi

Makrometeorologi er studiet av dei storstilte fenomena i atmosfæren, som til dømes det globale sirkulasjonsmønster og dei herskande vêrtypane. Makrometeorologi omfattar òg studiet av ekstratropiske lågtrykk, høgtrykk, frontarar og liknande. Det vert i den samanhengen gjerne snakka om synoptisk skala. Storleiksordenen for meteorologiske makrofenomen kan vere rekna som 100–10 000 km. Dei kan vara i nokre dagar til fleire veker.

Kjelder
. Fri artikkel.

Meteorologi
Makroklima

Makroklima er eit omgrep for det generelle klimaet over større område, og klima slik ein vanleg oppfattar det. Jamfør mikroklima og mesoklima.

Kjelder

Klima
Lysand

Lysand (engelsk sprite, italiensk spettro rosso) er enorme lysglimt som førekjem over toppen på toreskyer. Lysandene er særs kortvarige og varer berre få millisekund. Lysandene vart først registrert på slump frå eit romfartøy i 1989. Seinare har fotografering frå flyekspedisjonar stadfestar at dei eksisterer. 

Dei kan oppfattast utan hjelpemiddel, men ved hjelp av spesialkamera kan ein sjå at dei kan ha fleire forskjellige former, frå diffuse lysområde til elegante, dansande lyslekamar med mange greinformasjonar. Dei kan stundom opptre enkeltvis, men oftast i meir samla formasjon. Ei kan sjå dei i høgder frå 40 til 90 km og er raudfarga og mest lyssterke 65-75 km opp i lufta. Under dette er dei ofte meir blåfarga. I den øvste delen er dei svakt raudglødande eller utviska. Store opphopingar av lysander kan dekkje ta opp heile 10 000 km³ i midtre område av atmosfæren og kan dekke ein horisontal avstand på 40 km.

Lysandene oppstår i samband med lynutladinga mellom sky og bakke, eller frå sky til sky. Dei finst særleg over større toreversområde som er i ferd med å svekkast, mest i samband med utlading mellom skyer. Førekomsten synes vere eitt tilfelle per 100–200 lynutladingar. Den optiske intensiteten kan samanliknast med eit moderat nordlys, med lyseffekt på 5–25 MW.

Den fysiske forklaringa på lysandfenomenet er ein ikkje sikker på. Mest truleg vert lufta ionisert av det sterke elektriske feltet som raskt brer seg opp frå området med lynaktivitet, kanskje òg med hjelp frå elektron som kjem inn i dette feltet, utløyst av kosmisk stråling. Den ioniserte lufta skapar først ein halo-liknande lyshatt i den øvre delen av atmosfæren. Atmosfæren blir elektrisk lagdelt og det kan skje raske utladingar mellom laga i form av oppstigande stammer med forgreiningar. Lysfenomena døyr raskt ut, men ioniseringa av lufta heldt seg lenger, det kan derfor ofte opptre nye lysander i det same området like etter det første. Det er òg indikasjonar på kjemiske endingar i området over det aktive torevêret, ved at nitrogen går over i nitrogenderivat og det vert produsert ozon.

Kjelder

Elektriske fenomen 
Lyn
Romplasma
Den Nationale Legion

Den Nationale Legion var eit norsk fascistisk parti som stilte til Stortingsvalet 1927. Partileiaren var Karl Meyer. Partiet fekk 1 210 stemmer (0,1 %) ved stortingsvalet, men ingen mandatar i Stortinget.

Offisielt partiorgan var avisa Nationalfascisten. Medlemsavgifta var 1 krone og 50 øre.

Kjelder 

* Denne artikkelen er omsett frå Den Nationale Legion frå bokmålswikipedia, den 31. august 2011.

Tidlegare norske politiske parti
Fascisme
Lysalv

Ein lysalv (av engelsk elves, som står for Emissions of Light and Very Low Frequency Perturbations from Electromagnetic Pulse Sources) er eit lysfenomen som opptrer i samband med lynutladingar over toreskyer. Dei viser seg som store lysplater i ei høgd på mellom 70 og 100 km opp i lufta og varerer berre vanlegvis eit millisekund. Ein er ikkje heilt sikker på fargen på dei, men trur dei kan vere grønfarga eller ha ein svak raudfarge. Truleg kjem dei av intense elektromagnetiske pulsar, radiobølgjer, som forplantar seg opp gjennom ionosfæren i atmosfæren etter kraftige lynutladingar. Dei kan verte så store som heile 400 km i diameter, men er særs lyssvake, og kan derfor truleg ikkje oppdagast utan hjelpemidlar. 

Lysalvar vart første gong oppdaga under ei romferd utanfor Fransk Guiana den 7. oktober 1990. 

Sjå også: Lyn i den øvre atmosfæren.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Upper-atmospheric lightning» frå ,  den 31. august 2011.  
 

Lyn
Elektriske fenomen