alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Torsken kommune

Torsken kommune (nordsamisk Doaskku suohkan) er ein tidlegare norsk kommune i Troms fylke. Han låg på yttersida av øya Senja. Kommunen grensa i nord mot Berg kommune, og i sør og aust mot Tranøy kommune. Torsken kommune fekk grensene sine i 1964, då områda sør for Selfjorden i sør vart ført over til Tranøy. 1. januar 2020 vart Torsken slått saman med dei tre nabokommunane Berg, Lenvik og Tranøy til Senja kommune.

Busetnaden i kommunen er konsentrert om typiske fiskevær. Størst er tettstaden og administrasjonssenteret Gryllefjord. Kommunen har fleire spisse tindar på 600-1000 moh., og mellom tindane går djupe botnar og tronge søkk. Det er også meir opne, myrlendte dalar og mange vatn. Frå vest er kommunen sterkt innskoren av Selfjorden, Sifjorden og Torskefjorden.

Næringsliv 
Kommunen ligg nært ressursene på dei store fiskebankane utanfor Vesterålen og Sør-Troms, og i 2004 vart det ført i land 9,8 mill. tonn til ein verdi av 76,3 mill. kr til fiskemottaka i Torsken, Gryllefjord, Kaldfarnes og Grunnfarnes. Av desse er Gryllefjord viktigast med den største bedrifta i kommunen, Gryllefjord fryseri AS med filetproduksjon. Kommunen har ein del fiskeoppdrett og har forholdsvis lite produktiv skog, men det er planta ein del gran på lune område. I sørlege delar finst brukbare jordbruksareal. Det er fem gardar med meir enn 5 daa jordbruksareal i kommunen (1999).

Samferdsel 
Vegnettet deler kommunen i to: Ein nordre del med Gryllefjord og Torsken som har vegsamband med Indre Senja og Finnsnes på fylkesveg 86, og ein søre del med den resterande busetnaden som har eit samband via fylkesveg gjennom Kaperdalen til fylkesveg 86. Det går hurtigbåt frå Flakstadvåg til Harstad, og ei ferje frå Gryllefjord til Andenes om sommaren.

Grunnkrinsar 
Torsken kommune har berre eitt delområde. Det er deld i følgjande sju grunnkrinsar (folketal 2008):
 Ballesvik (4)
 Gryllefjord (387)
 Torsken (170)
 Grunnfarnes (90)
 Kaldfarnes (142)
 Sifjord (103)
 Flakkstadvåg (40)
 Utan oppgjeve bustad (1)

Kommunevåpenet 
Kommunevåpenet er ein ankerkross i gult på svart bakgrunn. Ankerkross har særleg vore brukt i kyrkjer på kysten, og er eit eldgamalt kristent symbol. Det symboliserer på den eine sida kampen for tilværet (krossen) og på den andre sida ei trygg hamn (ankeret). Kommunevåpenet skal slik seie noko om staden kommunen ligg på og utfordringane folket har i omgjevnadane dei lever i. Ivar Enoksen står bak ideen til våpenet og har også teikna det.

Historie 
Torsken kommune vart oppretta 1. januar 1902, då han vart skild ut frå Berg kommune. 1. januar 1964 vart Rødsandområdet overført til Tranøy kommune.

Folketalsutvikling 
Torsken kommune var frå 2013 den minste kommunen i Troms etter folketal.

Folketalsutvikling for Torsken kommune frå 1910:

a Talet omfattar Rødsandområdet, som var del av Torsken kommune fram til 1964, då det vart overført til Tranøy kommune. Dette området hadde då 160 innbyggjarar.

Folk frå Torsken
Ottar Brox, politikar, sosiolog, sivilagronom

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Torsken kommune sine heimesider 

 
Kommunar i Troms
Senja
Norske kommunar skipa i 1902
Norske kommunar nedlagde i 2019
Tranøy kommune

Tranøy kommune (nordsamisk Ránáidsullo suohkan) er ein tidlegare kommune i dåverande Troms fylke. Kommunen låg på den sørlege delen av øya Senja. Kommunen grensa til Torsken kommune i nordvest, til Berg kommune i nord, og til Lenvik kommune i aust. Over sundet i aust låg Dyrøy, mot sør Ibestad kommune og i sørvest Harstad kommune.

Tranøy kommune hadd sine siste grenser frå 1964, då den ytste delen av Senja, Lemmingvær og sørsida av Selfjorden vart overført frå høvesvis Bjarkøy og Torsken, medan områda på fastlandet på sørsida av Solbergfjorden vart overført til Dyrøy og Stormoenområdet sør for kaperelva på Senja til Lenvik.

Administrasjonssenteret i kommunen låg i Vangsvik, ved Solbergfjorden, medan helse- og sosialadministrasjon hadde sete i Stonglandseidet. Kommunen hadde ingen tettstader.

Næringsliv 
Dei viktigaste jordareala i det tidlegare kommuneområdetligg på kambrosilurmark. Dei kalkhaldige bergartane gjev god dyrkingsjord, og jordbruket speler ei viktig rolle i næringslivet i tidlegare Tranøy kommune. Det meste av jordbruksarealet blir brukt til grasproduksjon, i tillegg til dyrking av nokre fôrvekster og poteter. På myrområda i dei austlege delane av kommunen har det vore drive ei betydeleg nydyrking etter 1945. Jordbruk blir i stor grad drive som kombinasjonsnæring, særleg saman med fiske. Avverkinga i skogane er låg. 

Fiske var den viktigaste næringsvegen i kommunen, særleg i dei ytste delane som ligg nær opp til dei store fiskefelta i Vesterålen og Sør-Troms. Berre ein mindre del av fangstane blei bringa i land i kommunen. Av dei yrkesaktive hadde i 2001 39 % arbeid utanfor kommunen, 25 % i Lenvik og 5 % i Tromsø.

Geografi 
Landskapet i Tranøy kommune er prega av relativt høge fjell i grunnfjellsområdet (Svanfjellet 898 moh. på grensa til Berg og Torsken), og eit flatare landskap i dei austlege delane, myrlendt med bjørkeskog. I Tranøy ligg Ånderdalen nasjonalpark, som er 68 km² stor med svært variert natur, mellom anna urskog og kjempefuruer.

Kommunen har hatt forholdsvis stor utflytting sidan andre verdskrig, med eit minkande folketal som resultat.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Tranøy kommune 

 
Kommunar i Troms
Senja
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 2019
Vindafjord kommune

Vindafjord er ein kommune på Haugalandet i Rogaland fylke. På land grenser kommunen mot Tysvær i sørvest, mot Suldal i søraust og mot hordalandskommunen Etne i aust. I sjøen har  Vindafjord grense mot Sveio i vest, Stord i nordvest og Kvinnherad i nordaust. Alle dei tre sistnemnde kommunane ligg i Vestland fylke. Kommunen har teke namn etter Vindafjorden, ein fjordarm i Boknafjorden. Vindafjorden utgjer den sørlege grensa mot Suldal. Den noverande Vindafjord kommune oppstod 1. januar 2006 ved samanslåinga av Ølen kommune og den tidlegare Vindafjord kommune. Kommunesenteret er Ølensjøen – Vikedal var senter i gamle Vindafjord kommune.

Galleri

Bakgrunnsstoff 

Haugalandet
Kommunar i Rogaland
Ølen

Ølen er ein tidlegare kommune i Sunnhordland. Kommunen vart frå 1. januar 2002 overført frå Hordaland fylke til Rogaland fylke i samsvar med fleirtalet av innbyggjarane sine ynske. Seinare vart Ølen kommune slege saman med den dåverande Vindafjord kommune, som kommunen grensa til over land i sør. Kommunen grensa dessutan til Etne kommune i Hordaland fylke i aust, og over sjøen til Hordalandskommunane Kvinnherad kommune og Stord kommune i nord og Sveio kommune i vest.

Kommunesenteret Ølensjøen var den største tettstaden. Andre tettstadar var Ølensvåg, Vikebygd og Bjoa. 

Ølen kommune vart slegen saman med Vindafjord den 1. januar 2006. Namnet på den nye kommunen vart Vindafjord, kommunesenteret vart lokalisert i Ølen sentrum (Ølensjøen). Nytt felles kommunestyre var det val på i samband med stortingsvalet 2005.

Historie 
Namnet Ølen kjem av norrønt språk Olund eller Ǫlund. Dette kan ha vore det opphavlege namnet på Ølensfjorden. Tilhøyrande innbyggjarnamn er Ølensbu eller Ølsbu. Namnet har samanheng med norrønt ala, næring eller føde, og kan sikta til rikdom på fisk. Namna Ølensjøen og Ølensvåg er laga ut frå namnet ǫlund. Eit namn nytta i dansketida var Aalund (Ålund). Namnet vart nytta til innpå 1800-talet. Ølen vart eigen kommune i 1916, og omfatta då kyrkjesokna Ølen og Bjoa. I 1964 kom til Austre Vikebygd til. Det heradet Vikebygd vart delt mellom kommunane Sveio kommune og Ølen. Før 1916 var Ølen ein del av Fjelberg (Fjeldberg) herad og prestegjeld. Ølen høyrde til dette prestegjeldet fram til 1954, då Ølen vart eige prestegjeld som omfatta sokna Ølen og Bjoa, frå 1964 òg Vikebygd sokn. Soknet er i dag tilsvarande Ølen kommune.

Bakgrunnsstoff 
 Kommunefakta (Rogaland) - frå Statistisk sentralbyrå
 "Nye Vindafjord" - informasjon om kommunesamanslåinga 
 NRK Rogaland om Ølen kommune

Litteratur 
 Anders Haugland og Toralf Tvedt: Gardar og ætter i Ølen, bygdebokverk i fire band utgjevne 1986 - 2003.

Haugalandet
Sunnhordland
Tidlegare kommunar i Hordaland
Tidlegare kommunar i Rogaland
Geografi i Vindafjord
Historie i Vindafjord
Norske kommunar skipa i 1916
Norske kommunar nedlagde i 2006
Etne kommune

Etne er ein kommune i Vestland fylke. Han ligg sør i fylket og grensar til Kvinnherad, Ullensvang, Vindafjord, Suldal  og Sauda; av desse ligg dei tre siste i Rogaland. Innbyggjartalet er om lag 4.000. Rundt halvparten av desse bur ved tettstadane Etnesjøen og Skånevik.

Kjende folk frå Etne 
Ingvar Moe, forfattar
Gunnar Berge, politikar  
Hans Olav Tungesvik, stortingsmann, psykiatar, målmann, samfunnsdebattant
Olav Vik, forfattar

Bakgrunnsstoff 
 Etne kommune sine heimesider
 360-graders panorama over Etne  foto: Espen Mills

 
Tidlegare kommunar i Hordaland
Kommunar i Vestland
Norsk språknemnd

Norsk språknemnd vart oppretta 14. desember 1951, og trådde i arbeid frå 1. januar 1952. Nemnda hadde til oppgåve på vitskapleg grunnlag å gje styresmaktene og ålmenta råd og rettleiing i språkspørsmål og i dette arbeidet «fremja tilnærming mellom dei to skriftmåla på norsk folkemåls grunn». Nemnda skulle gje rettleiing i rettskrivingsspørsmål, fremje einskap i terminologi, føre tilsyn med språket i lærebøker og syte for utgreiingar, språkkurs og anna opplysningarbeid til styresmaktene, offentlege institusjonar, pressa og ålmenta. 

Norsk språknemnd hadde 30 medlemmer, 15 for kvar målform. Nemnda utarbeidde læreboknormalen av 1959. Ho vart avløyst av Norsk språkråd frå 1972.

Språknormering
Norsk språk
Flesberg kommune

Flesberg kommune ligg nedst i Numedalen og grensar til Kongsberg, Øvre Eiker, Rollag, Sigdal i Viken fylke og Notodden og Tinn. Han har fire tettstader: Lampeland, Svene, Flesberg og Lyngdal. 

Kommunevåpenet er grønt med to tømmerklavar i sølv, og markerer skogdrifta i kommunen. I tillegg til skogen er jordbruk ein viktig næringsveg, det same er fjellområda med hyttefelt og moglege vinteraktivitetar. Moelven Treindustri og Norsk Fjellhus er dei største verksemdene i kommunen.

Stader å vitja 
 Blefjell
 Bygdetunet Dåset
 Fagerfjell
 Flesberg stavkyrkje
 Holtefjell
 Lyngdal kyrkje

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Flesberg kommune

 
Tidlegare kommunar i Buskerud
Kommunar i Viken
Norn

Norn (ei samandraging av adjektivet «norrøn») er eit nordisk språk som vart tala på Shetland, Orknøyane og Hebridane før skotsk byrja ta over på 1400-talet. Norn var til liks med islandsk og færøysk eit vestnorsk utflyttarspråk, utgått frå norrønt, og høyrer saman med islandsk, færøysk og norsk til dei vestnordiske språka. Det var i bruk av somme heilt fram til 1800-talet, og vi finn restar att i ordforråd og namn, men i dag er norn rekna som eit utdøydd språk.

Kjelder for norn 
Ei folkevise på norn, «Hildinakvadet», vart skriven ned av G. Low i 1774. Det mest omfattande vitskaplege arbeidet er gjort av Jakob Jakobsen, og hans arbeid dannar utgangspunkt for mykje av den seinare forskinga på norn.

Grammatikk 
På grunn av mangel på kjelder finst det ingen presise oversikter over lydverket i norn. Ut frå dei fåe skriftlege kjeldene ser ein mange likskapar med dialektar i sørvestnorsk. Det gjeld overgang frå /p, t, k/ til [b, d, g] før eller mellom vokalar og ein overgang frå /θ/ og /ð/til [t] og [d]. Morfologien var relativt lik dei andre vestnordiske språk; substantiv hadde to numerus, tre kjønn og fire kasus, medan verbbøyinga var tilsvarande lik.

Kvifor døydde norn ut? 
Michael Barnes peikar i «The Norn Language of Orkney and Shetland» (1998) på at visse domene vart tapte tidlegare enn andre. Jakob Jakobsens granskingar i Det norrøne sprog på Shetland (1897) viser at norn heldt seg lengst i intimsfæren og i tradisjonelle domene som fiske og landbruk; norn overlevde derimot ikkje moderniseringa. Ein viktig bakgrunn for at norn ikkje overlevde moderiniseringa, var at Shetland og Orknøyane på 1400-talet kom under skotsk herredøme, seinare under britisk styre, og at kontakten med den nordiske språkfellesskapen fall vekk. Innflytting av skottar var saman med allmenne økonomiske og politiske vilkår med på å fremje skotsk som språk. Seinare kom engelsk inn som hovudspråk. 

I ein freistnad på å liva opp att norn er det laga eit språk som vert kalla «nynorn».

Språkdøme

Kjelder

Litteratur 
 Michael P. Barnes: The Norn Language of Orkney & Shetland. Shetland Times 1998. ISBN 1-898852-29-4 (72 sider, den einaste monografien om norn)
 Gillian Fellows-Jensen: Scandinavian influence on the place-names of England, i: Ureland/ Broderick (Hrsg.): Language Contact in the British Isles. Tübingen 1991 337–354.
 Jakob Jakobsen: An Etymological Dictionary of the Norn Language in Shetland. 2 Band. London/Copenhagen 1928-32 (Nytt opplag 1985).
 O. Werner: Die Erforschung des Inselnordischen, Zeitschrift für Mundartforschung Supplement, NS 6, 2: 459–519. (1968).

Shetlandsøyane
Orknøyane
Nordgermanske språk
Utdøydde språk i Europa
Einskildspråk
Natur og Ungdom

Natur og Ungdom (NU) er Noregs einaste miljøvernfylking for ungdom. NU er ungdomsfylkinga åt Naturvernforbundet, men er sjølvstendig driven. 
Alle medlemene må vera under 25 år. Organisasjonen er partipolitisk uavhengig. Leiar er Ola Skaalvik Elvevold (2010).

Natur og Ungdom oppgjev eit medlemstal på om lag 7000. Desse har danna over åtti lokallag i heile landet. Lokallaga har som oppgåve å ta opp miljøsaker der dei bur.

Viktige saker er å kjempa mot menneskeskapte klimaendringar, til dømes ved å få betre busstilbod slik at fleire kan reisa kollektivt og å hindra bygging av gasskraftverk i Noreg. Dei har òg engasjert seg mot boring etter olje i Barentshavet.

Historie 

Natur og Ungdom vart stifta som ungdomsfylkinga til Norges Naturvernforbund den 18. november 1967. Det finst òg ein tilsvarande dansk organisasjon som heiter Natur og Ungdom som blei stifta i 1960.

Det var Norsk Feltbiologisk Ungdomsforening (NFU) og Oslo Katedralskoles Naturvernforeining som gjekk saman om å forma den nye organisasjonen. Bakgrunnen var at begge hadde søkt om å verta ungdomsorganisasjonen til Naturvernforbundet, men laget, som berre ynskte seg éi ungdomsfylking, bad dei om å samarbeida. Samanslåinga av ungdomslaga førte til ein del konfliktar, men òg til at kunnskap om naturen vart kopla saman med ynsket om å verna han.

Byrjinga var tung for Natur og Ungdom, som hadde få medlemer og sleit med styringa. Men etter kvart som miljøproblema vart betre kjende auka medlemstalet og nye lokallag kom til, og Natur og Ungdom vart meir synleg som kamporganisasjon for miljøet.

Natur og Ungdom var i fyrstninga mest opptekne med jordvern og sjølvberging. Vidare engasjerte dei seg sterkt i «Aksjon mot atomkraft», og på grunn av stor folkeleg motstand vart det aldri tillate med atomkraft i Noreg.

Etter kvart skulle organisasjonen verta kjend for fleire aksjonar, både lovlege og ulovlege, mot dei dei meinte var dei største miljøsyndarane. Under ein protest i 1984 mot at verksemda Titania A/S i Sokndal lovleg kunne dumpa 2,2 millionar tonn olje og steinstøv blanda med kjemikalium i Dyngadjupet utanfor Jøssingfjorden vart aksjonistar frå Greenpeace og Natur og Ungdom arresterte for å lenkja seg til lasteanlegget på fabrikken for å stansa transporten av malmen. Dette var fyrste gong medlemer av Natur og Ungdom fekk bøter for sivil ulydnad. I 1990 fekk Titania pålegg om å leggja avfallet sitt på land, slik miljøvernarane hadde kravt.

Mot slutten av 80-talet voks miljøengasjementet blant folk, særleg ungdom, og Natur og Ungdom fekk mange fleire medlemer og auka aktivitet.

Organisasjonen tok eit klart standpunkt mot norsk medlemskap i EU, og fann fram mange miljøverngrunnar for dette.

Natur og Ungdom har utført mange direkte aksjonar opp gjennom åra, men dei har òg utforska og laga meldingar om miljøproblem. Laget samarbeider gjerne med andre organisasjonar, til dømes Kollektivkampanjen i 1997, som dei utførte saman med fagforeiningane til bussjåførane.

Organisasjonen gjev ut bladet Putsj, som er framhaldet av Skog og Mark og Natur og Samfunn.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.nu.no/

Miljøvernorganisasjonar
Norske ungdomslag
Skipingar i 1967
Donald Duck

Donald Duck er ein teikneseriefigur som første gong vart bruka i Disney-filmen The wise little hen (Den vesle kloke høna), som kom 9. juni 1934. Han spelar hovudrolla i Donald Duck & Co, som har kome ut sidan 1948 og er det mest selde teikneseriebladet i Noreg.

På 40-talet gjorde Carl Barks Donald om frå ein stor hissigpropp utan sjølvstendig tenkjesett, til ei and med familie, kvardagsproblem og eventyrlyst. I Barks sine seriar, som dei fleste nyare forteljarar grunnar på, bur Donald i Andeby saman med sine tre nevøar Ole, Dole og Doffen Duck. Donald er sjølv nevø av Skrue McDuck, den rikaste mannen i Andeby og moglegvis i heile verda. Donald er kjærast med Dolly Duck, men må heile tida kjempa for å behalda ho mot sin eigen griseheldige fetter Anton Duck (òg kjend som Anton Antonsen).

Donald på andre språk 

 Arabisk: بطوط (Buttoot)
 Bulgarsk: Доналд Дък
 Dansk: Anders And
 Finsk: Aku Ankka
 Gresk: Ντοναλντ Ντάκ
 Islandsk: Andrés Önd
 Italiensk: Paolino Paperino
 Japansk:ドナルドダック (Donarudo Dakku)
 Katalansk: Ànec Donald
 Kinesisk: 唐老鴨 (Tánglăo Yā)
Koreansk: 도널드 덕 (Doneoldeu Deok)
 Kroatisk: Paško Patak
 Latvisk: Donalds Daks
 Nederlandsk: Donald Duck
 Polsk: Kaczor Donald
 Portugisisk: Pato Donald
 Russisk: Дональд Дак (Donald Dak)
 Spansk: El Pato Donald
 Svensk: Kalle (Karl Magnus) Anka

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell norsk nettstad
 Andeby online

Disneyfigurar
 
USA-amerikanske teikneseriar
Hollywood Walk of Fame
Oppdikta fuglar
Flå kommune

Flå kommune er ein kommune i Viken fylke. Flå ligg nedst i Hallingdalen der Hallingdalselve renn ut i Krøderfjorden. Han er ein landbrukskommune der hovudnæringa er sauehald, dyrking av korn og skogbruk. Om lag halvparten av flatevidda i kommunen er skog med mykje vilt. Jakt på elg, hjort og rein er vanleg.

Kommunen grensar til Viken-kommunane Nes, Krødsherad, Nore og Uvdal, Ringerike og Sigdal, i tillegg til Sør-Aurdal i Innlandet fylke.


Å sjå i Flå 
 Gråfjell
 Høgevarde
 Krøderen
 Vassfaret
 Vassfaret Bjørnepark

Bilete

Sjå òg 
 Flå i Sør-Trøndelag, bygd, tettstad og tidlegare kommune i Sør-Trøndelag fylke.

Bakgrunnsstoff 
 Flå kommune

 
Tidlegare kommunar i Buskerud
Hallingdal
Kommunar i Viken
Tælavåg

Telavåg er ein tettstad i Øygarden kommune. Tettstaden har . Staden ligg like ved det opne havet på Sotra utanfor Bergen i Vestland fylke. Han er mest kjend for krigsbrotsverket som hende der den 30. april 1942. 

Telavåg låg sentralt til for nordsjøfarten til motstandsrørsla, og både Shetlandsgjengen og andre skøyter henta og sette i land agentar i området. Dei lokale hadde òg vore ivrig med i motstandsarbeid. 

Etter drapet på to offiserar i ei skotveksling mellom Gestapo og motstandsfolk frå Kompani Linge, meinte dei tyske okkupasjonsstyrkane at dei måtte setja eit eksempel. Reichskommisar Josef Terboven kom sjølv til bygda for å sjå til at ho vart straffa. Heile Telavåg vart jamna med jorda, og alle dei mannlege innbyggjarane sende til Sachsenhausen. 31 av dei 72 som vart sende til konsentrasjonsleiren døydde der.

Telavåg har fått ein spesiell plass i norsk okkupasjonshistorie. Ein finn ingen liknande hendingar i Noreg. Dei næraste parallellane er Lidice i Tsjekkia og Oradour-sur-Glane i Frankrike. Telavåg var eit av tiltalepunkta ved Nürnberg-domstolen som gjaldt norske tilhøve. 

Historia om Telavågtragedien og motstandsarbeidet blir skildra i Nordsjøfartmuseet, som vart opna i Telavåg i 1998.

Sjå òg 
 Noreg under andre verdskrigen

Bakgrunnsstoff 
 Nordsjøfartmuseet i Telavåg
 Telavåg Online, nytt frå Telavåg 
 Nordsjøløypa gjennom Telavåg 
 Barn fra Telavåg under andre verdenskrig- hvordan ble hverdagen endret? 
 Deutsche Besatzung Norwegens: Wie die SS ein Dorf ausradierte Der Spiegel
 They burnt our homes, they killed our men

Geografi i Øygarden
Tettstader i Vestland
Fiskevær i Vestland
Noreg under andre verdskrigen
Englandsfarten 1940-45
1942 i Noreg
Historie i Øygarden
Carl Barks

Carl Barks () var ein vidgjeten amerikansk teikneserieskapar. Han skreiv og teikna mest historier om Donald Duck, og laga mellom anna Andeby, Skrue McDuck og B-gjengen. I Noreg var Barks i mange år berre kjend som den gode teiknaren.

Barks var fødd i Oregon. Foreldra var gardbrukarar, og familien flytta mykje rundt i Statane for å søkja lukka. Kanskje på grunn av dette, eller fordi høyrsla tok til å svikta, vart Carl eit einsamt barn og brukte lang tid på å fullføra skolegangen. Som vaksen tok han fleire jobbar, men i 1935 vart han tilsett i Disney Studios der han kom til å gjera ein god karriere.

Ein kan seia at Carl Barks er den som gav Donald og dei andre endene i Andeby sjel. Han gav dei i alle høve personlegdomar og bakgrunnar. Donald har mange av eigenskapane til teiknaren, mellom anna er han ein sinnatagg som stadig skifter mellom dårleg betalte jobbar. Barks lét òg endene reisa ut i verda og gjorde seg flid med å få detaljane til å stemma.

Kjende historier 
 Jul på Bjørnefjell (1947)
 Eggemysteriet (1949)

Litteratur 
 Michael Barrier: Carl Barks and the Art of Comic Book, USA 1981 
 Donald Ault: Carl Barks Conversations, University Press of Mississippi, Jackson (Mississippi) 2003
 List of Carl Barks interviews and articles in the international press

Bakgrunnsstoff 
 Carl Barks biography and quotes 

Teikneserieskaparar frå USA
Folk frå Oregon
Døde av leukemi
Martin Linge

Martin Jensen Linge () var ein norsk skodespelar, offiser og motstandsmann under andre verdskrigen. Han leidde nokre av dei første norske styrkane i Storbritannia under den andre verdskrigen, som seinare vart kalla Kompani Linge etter han.

Martin Linge var fødd i Negarden på Linge i Norddal på Sunnmøre. Han var son av bonden Jens Linge og Gunhild Muldal. Linge var gift med Margit F. Vogt (søster av samfunnsøkonomiprofessoren Johan Vogt), dei var foreldre til båtkonstruktøren Jan Herman Linge og besteforeldre til forfattaren Espen Haavardsholm.

Sytten år gamal kom han inn på underoffiserskulen i Trondheim og vart etter tre år korporal. Hausten 1914 tok han til på Katedralskulen i Trondheim. Der var han mellom anna formann i Fraternitas Nidrosiensis og skreiv ein del for Minerva (på nynorsk). Etter artium gjekk Linge krigsskulen, då denne var fullført byrja han i skodespelarlære hos fru Movinckel. Han debuterte på Centraltheateret i 1921, før han gjekk over til Det Norske Teatret.

Andre verdskrigen
Heile vinteren 1940 stod ryggsekken hans ferdigpakka slik at han kunne dra ut i felten på kort varsel. Ved invasjonen 9. april reiste han til Setnesmoen ved Åndalsnes, der vart han skada av ein granatsplint og kom til England med eit hospitalskip. Linge vart utpeika til ei ny avdeling med namnet «Norwegian Independent Company No 1», betre kjent som Kompani Linge. Svolværraidet i 1941 var det første allierte strandhogget i det okkuperte Europa. I desember 1941 leidde Linge den norske avdelinga under Måløy-raidet, men vart skoten og drepen på trappa til Ulvesund Hotell i Måløy. Kronprins Olav avduka minnebauta på heimstaden Linge 17. juni 1946.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Om Martin Linge i NRK sitt fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
 Martin Linge i Norsk biografisk leksikon]

Norske skodespelarar
Norske offiserar
Folk frå Norddal
Nordmenn frå andre verdskrigen
Medlemmar av Kompani Linge
Nordmenn falne i andre verdskrigen
Hjørungavåg

Hjørungavåg er ei grend i Hareid kommune på Sunnmøre. 
Dei tettbygde delane av Hjørungavåg er ein del av tettstaden Hareid.

Grenda og vågen hadde tidlegare namnet Liavåg. På 1700- og 1800-talet vart det etablert ein teori om at det var Liavågen ved Hareid som var slagstaden for Jomsvikingslaget, og denne løysinga vart rekna for sanning i lang tid. I 1897 vart det oppretta eit postopneri i Liavåg, men namnet vart då sett til «Hjørungavaag».  Som ein konsekvens av dette var namnet på sjølve vågen seinare offisielt endra til Hjørungavåg.

I følgje Snorre Sturlason var det her Håkon jarl leia slaget mot Bue Digre og jomsvikingane. Slaget i Hjørungavåg er tidfest til rundt år 986. Teorien om kvar helst den historiske vågen Hjörungavágr låg,  er særs omdiskutert.

Referansar 

Geografi i Hareid
Bygder i Møre og Romsdal