Vår frue

Vår frue er ei nemning om Jomfru Maria som særleg blir nytta innan katolisismen. «Vår Frue-messe» eller «vårfru'mess'» er ei eldre nemning på Maria bodskapsdag, som tidlegare alltid vart feira 25. mars.

Variasjonar 
Ein finn nemninga i namn på fleire ulike språk, til dømes Vår Frue på norsk, Vor Frue på dansk, Notre-Dame på fransk, Nuestra Señora på spansk og Our Lady på engelsk. På italiensk er det vanleg å bruka nemninga Madonna, 'mi frue'. På tysk bruker ein ofte berre «frue», som i Frauenkirche eller Liebfrauenkirche, som er stuttformer av omgrepet Kirche Unserer Lieben Frau. 

I tillegg finst ei rekkje variasjonar over «Vår Frue» knytt til tru, stader og hendingar, til dømes:

 Vår Frue av den upletta frævinga
 Vår Frue av gode råd
 Vår Frue av rask hjelp
 Vår Frue av rosenkransen

 Vår Frue av Fátima
 Vår Frue av Guadelupe
 Vår Frue av Knock
 Vår Frue av Lourdes

Bruk 

Variasjonar over namnet blir brukt til å namngje kyrkjer, skular og anna. I Danmark finst ein liten by kalla Vor Frue på Sjælland i tillegg til ei rekke kyrkjer.

Den franske nemninga Notre-Dame kan inngå i namn på gravplassar og andre heilage stader, og dessutan i geografiske namn som, mellom anna, namn på kommunar og andre administrative einingar. Gravplassen Cimetière Notre-Dame-de-Belmont i Québec i Canada, kommunen Notre-Dame-de-Bondeville i Seine-Maritime i Frankrike, bydelen Notre-Dame Limite i Marseille i Frankrike, er nokre få av ei mengd slike samansettingar med Notre-Dame.

Oversyn over Vår frue-kyrkjer og andre Mariakyrkjer

Noreg 

 Mariakirken i Bergen
 Vår Frue kyrkje i Trondheim
 Vår Frue kyrkje i Porsgrunn
 Vår Frue kyrkje i Trondheim
 Mariakyrkja på Gran, den eine av dei to systerkyrkjene på Gran i Gran kommune på Hadeland.
Mariakyrkjer har det òg vore i Nidaros (Trondheim), der ein framleis har ei Vår Frue kyrkje, i Oslo, Sarpsborg og Tunsberg (Tønsberg) i si tid. I mellomalderen var dessutan mange kyrkjer vigsla til jomfru Maria (og eventuelt ein annan helgen i tillegg) utan at dei er kjende under nemningane Vår frue-kyrkjer eller Maria-kyrkjer. Andebu kyrkje i Vestfold er eit døme på dette, vigsla til Sankta Maria og Sankt Nikolaus. Skiptvet kyrkje i Østfold, vigsla til jomfru Maria, er eit anna døme.

Danmark 

 Vor Frue Kirke i Assens kommune – ei kyrkje i Assens på den fynske vestkysten
 Vor Frue Kirke, St. Marien i Flensborg – ei kyrkje frå 1200-talet i Flensborg (Flensburg i noverande Tyskland
 Vor Frue Kirke i Flødstrup – ei kyrkje frå 1150 i Nyborg kommune nordvest for Nyborg by på Fyn. Kyrkja i sjølve Nyborg heiter òg Vor Frue (sjå nedanfor). 
 Vor Frue Kirke i Kalundborg – ei kyrkje i den gamle luten av Kalundborg, Højbyen. Kyrkja er frå om lag 1220, og skal vere eineståande i si utforming. Grunnplana er ein gresk kross. Kvar av dei fire krossarmane er avslutta med eit tårn, og eit femte tårn er reist på fire granittsøyler over midtpunktet i kyrkja. Den borgliknande utsjånaden skal minne om «Det himmelske Jerusalem», som i mellomalderen vart framstilt som ein festningsby med fem tårn.
 Vor Frue Kirke i København – domkyrkja i København, bygget 1817-29 på ein stad der det har stått eldre kyrkjer. 
 Vor Frue Kirke i Nyborg – ei kyrkje i Nyborg på Fyn som ikkje må forvekslast med kyrkja Vor Frue i Flødstrup Sogn (sjå ovanfor). 
 Vor Frue Kirke i Næstved - den katolske kyrkja i Næstved på Sydsjælland 
 Vor Frue Kirke i Odense – ei kyrkje frå 1184 i Odense på Fyn.
 Ribe Domkirke – domkyrkja i byen Ribe i Sydvestjylland heiter òg Vor Frue Domkirke, og er Danmarks einaste kyrkje med fem skip, bygd 1110 – 1134 av biskop Thure. 
 Gammel Vor Frue Kirke – den gamle kyrkja frå om lag 1080 i Fruegade i Roskilde på Sjælland. 
 Vor Frue Kirke i Skive kommune – («Den hvide kirke») er den gamle mellomalderkyrkja frå om lag år 1200 i byen Skive i Region Midtjylland.
 Vor Frue Kirke (i lagelse – den katolske kyrkja i Slagelse er frå 1930-1931, og vart 16. maj 1931 vigsla til «jomfru Maria, Guds Nådes Moder og Midlerinde».
 Vor Frue Kirke i Svendborg – ei kyrkje i Svendborg sør på øya Fyn 
 Vor Frue Kirke i Vor Frue – ei kyrkje frå 1907 i byen Vor Frue i nærleiken av Roskilde på Sjælland. 
 Vor Frue Kirke i Vordingborg – ei kyrkje i Vordingborg på Sydsjælland. 
 Vor Frue Kirke i Aalborg kommune – ei kyrkje frå 1877-78 i Ålborg på staden for ei Vor Frue kirke frå om lag år 1100.
 Vor Frue Kirke i Århus – ei kyrkje i Århus som opphavleg har vore sørfløya i eit tidlegare dominikanarkloster, skipa om lag 1227. Før denne tida hadde kyrkja namnet Sankt Nicolai kirke, og fungerte som domkyrkje til den noverande Århus Domkyrkje vart teke i bruk på 1200-talet.

Finland 
 Mariakyrkan i byen Fredrikshamn på kysten av Sør-Finland hadde tidlegare namnet Veckelax kyrka. Kyrkja er frå 1820, men har aner frå 1300-talet.
 Mariakyrkan i bydelen S:t Marie i Åbo er rekna for å vere frå om lag 1300, tidfestinga er uviss.

Sverige 

Kyrkjer med namnet «Vårfrukyrkan»:

 Vårfrukyrkan, ei kyrkje i Enköping i Uppsala stift 
 Vårfrukyrkan, ei kyrkje i Uppsala i Uppsala stift 
 Vårfrukyrkan, ei kyrkje i Skänninge i Linköpings stift 
 Vårfrukyrkan, ei kyrkje i Göteborg i Göteborgs stift 
 Vårfrukyrkan, ei kyrkje i Stockholm i Stockholms stift

Kyrkjer med namnet «Mariakyrkan»:

 Mariakyrkan i Boden (samisk Suttes) i Norrbottens län 
 Mariakyrkan i Båstad 
 Mariakyrkan i Danderyd 
 Mariakyrkan i Eskilstuna 
 Mariakyrkan på Frösön 
 Mariakyrkan i Gråmanstorp 
 Mariakyrkan i Gävle 
 Mariakyrkan i Göteborg 
 Mariakyrkan i Halmstad 
 Mariakyrkan i Lidköping 
 Mariakyrkan i Ljungby 
 Mariakyrkan i Sigtuna frå 1255 
 Mariakyrkan i Skogås 
 Mariakyrkan i Sävast 
 Mariakyrkan i Umeå 
 Mariakyrkan i Värnamo 
 Mariakyrkan i Växjö 
 Mariakyrkan i Katrineholm 

Kyrkjer med namnet «Sankta Maria kyrka»:
 
 Sankta Maria kyrka i Uppsala frå 1993
 Risinge gamla kyrka i Risinge (òg kalla Sankta Maria kyrka) er frå 1100-talet, med kalkmåleri frå 1400-talet 
 Sankta Maria kyrka i Borrby (òg kalla Borrby kyrka) 
 Sankta Maria kyrka i Helsingborg i Skåne er opphavleg ei kyrkje frå 1100-talet i romansk stil, erstatta på 1400-talet av ei gotisk teglsteinkyrkje med tre skip. 
 Sankta Maria kyrka i Malmö 
 Sankta Maria kyrka i Ystad 
 Sankta Maria kyrka i Åhus (òg kalla Åhus kyrka) 
 Sankta Maria kyrkoruin, ein kyrkjeruin i Göteborgs stift 
 Skara domkyrka i Västergötland og Västerås domkyrka i Västmanland var vigsla til jomfru Maria i mellomalderen. Skara domkyrkje, med aner frå 1000-talet og si noverande gotiske utforming frå 1300-talet, sterkt restaurert på 1800-talet, er ei av dei største kyrkjene i Sverige, og hadde i mellomalderen namnet Sankta Maria domkyrka. Västerås domkyrkje, som òg var vigsla til døyparen Johannes i tillegg til jomfru Maria, vart frå tid til anna kalla Domkyrkan Vårfru.
 Visby domkyrka på Austersjøøya Gotland vert òg kalla Sankta Maria domkyrka.

Frankrike 

Basilikaer, det vil seie kyrkjer som er gjeve ein særleg status i samsvar med reglar og prosedyrar i Den katolske kyrkja, soleis ikkje berre bygningstypen basilika:

 Basilique Notre-Dame d'Avesnières i Laval (Mayenne) 
 Basilique Notre-Dame d'Avioth (Meuse) 
 Basilique Notre-Dame de Bonsecours i Bonsecours (Seine-Maritine) 
 Basilique Notre-Dame de Bon-Secours de Guingamp (Côtes d'Armor) 
 Basilique Notre-Dame de Bon Secours de Lablachère (Ardèche) 
 Basilique Notre-Dame-de-Bonne-Garde i Longpont-sur-Orge (Essonne) 
 Basilique Notre-Dame de Brebières à Albert (Somme) 
 Basilique Notre-Dame de la Délivrande i Douvres-la-Délivrande (Calvados) 
 Basilique Notre-Dame de l'Épine (Marne) 
 Basilique Notre-Dame de Fourvière i Lyon (Rhône) 
 Basilique Notre-Dame-de-la-Garde i Marseille (Bouches-du-Rhône) 
 Basilique Notre-Dame-de-Lourdes de Nancy (Meurthe-et-Moselle) 
 Basilique Notre-Dame de Marceille i Limoux (Aude) 
 Basilique Notre Dame des Miracles de Mayenne (Mayenne) 
 Basilique Notre-Dame de Montligeon (Orne) 
 Basilique Notre-Dame de Nice (Alpes-Maritimes) 
 Basilique Notre-Dame d'Orcival (Puy-de-Dôme) 
 Basilique Notre-Dame-du-Perpétuel-Secours i Paris 
 Basilique Notre-Dame de Peyragude à Penne-d'Agenais (Lot-et-Garonne) 
 Basilique Notre-Dame-du-Port à Clermont-Ferrand (Puy-de-Dôme) 
 Basilique-cathédrale Notre-Dame-de-la-Treille de Lille (Nord) 
 Basilique Notre-Dame du Saint-Cordon à Valenciennes (Nord) 
 Basilique Notre-Dame de Saint-Omer (Pas-de-Calais) 
 Basilique-cathédrale Notre-Dame-et-Saint-Privat de Mende (Lozère) 
 Basilique Notre-Dame de Sion (Meurthe-et-Moselle) 
 Basilique Notre-Dame-des-Victoires i Paris

Katedralar, det vil seie «biskopkyrkjer» (domkyrkjer):
 Cathédrale Notre-Dame d’Amiens
 Cathédrale Notre-Dame des Doms d'Avignon 
 Cathédrale Notre-Dame de Bayeux 
 Cathédrale Notre-Dame de Grâce de Cambrai 
 Cathédrale Notre-Dame de Chartres 
 Cathédrale Notre-Dame de Coutances 
 Cathédrale Notre-Dame de Créteil 
 Cathédrale Notre-Dame de Dax 
 Cathédrale Notre-Dame d’Évreux 
 Cathédrale Notre-Dame du Bourguet de Forcalquier 
 Cathédrale Notre-Dame-du-Puy de Grasse 
 Cathédrale Notre-Dame-et-Saint-Arnoux de Gap 
 Cathédrale Notre-Dame de Grenoble 
 Cathédrale Notre-Dame du Havre (Notre-Dame du Havre de Grâce før kyrkja vart katedral i 1974)
 Cathédrale Notre-Dame de Laon 
 Cathédrale Notre-Dame-et-Saint-Castor de Nîmes 
 Cathédrale Notre-Dame de Noyon 
 Cathédrale Notre-Dame de Papeete 
 Cathédrale Notre-Dame de Paris, ofte omtalt berre som Notre-Dame
 Cathédrale Notre-Dame de Reims 
 Cathédrale Notre-Dame de Rodez 
 Cathédrale Notre-Dame de Rouen 
 Cathédrale Notre-Dame de Saint-Bertrand-de-Comminges 
 Cathédrale Notre-Dame de Sées 
 Cathédrale Notre-Dame de Senlis 
 Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg 
 Cathédrale Notre-Dame-de-la-Seds de Toulon 
 Cathédrale Notre-Dame de Tulle 
 Cathédrale Notre-Dame de Verdun 

Mange tidlegare katedralar har hatt, eller har framleis namnet Notre-Dame:

 Den tidlegare katedralen Notre-Dame-de-la-Platea d’Antibes 
 Den tidlegare katedralen Notre-Dame-et-Saint-Véran de Cavaillon 
 Den tidlegare katedralen Notre-Dame de Die, no: église (kyrkja) Notre-Dame
 Den tidlegare katedralen Notre-Dame-du-Bourg de Digne-les-Bains 
 Kyrkja Notre-Dame du Réal d’Embrun 
 Den tidlegare katedralen Notre-Dame-de-Nazareth d’Orange i Vaucluse.
 Den tidlegare, mellombelse katedralen Notre-Dame-en-Saint-Melaine de Rennes 
 Den tidlegare katedralen Notre-Dame de Saint-Omer 
 Den tidlegare katedralen Notre-Dame de Saint-Paul-Trois-Châteaux
 Kyrkja Notre-Dame des Pommiers de Sisteron

Likeeins finst i Frankrike fleire Cathédrales Notre-Dame-de-l'Assomption, katedralar som er vigsla til Maria med referanse til dogmet om hennar himmelfart:

 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Ajaccio
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Clermont-Ferrand 
 l’ancienne cathédrale (tidlegare katedral) Notre-Dame-de-l’Assomption i Entrevaux
 l’ancienne cathédrale (tidlegare katerdral) Notre-Dame-de-l’Assomption i Lescar 
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Lucciana 
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Luçon 
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Mata-Utu 
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Montauban 
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Riez 
 la cathédrale Notre-Dame-de-l’Assomption i Senez

 
Dessutan finst fleire Cathédrales Notre-Dame-de-l'Annonciation, katedralar som er vigsla til Maria med referanse til bodskapen ho fekk om å bera fram Guds son: 
 
 la basilique cathédrale Notre-Dame de l'Annonciation de Moulins (Allier) 
 la basilique primatiale Notre-Dame-de-l'Annonciation de Nancy
 la basilique cathédrale Notre-Dame-de-l'Annonciation du Puy-en-Velay

Kyrkjer («église Notre-Dame»):

 Guebwiller (Haut-Rhin) : église Notre-Dame 
 La Petite-Pierre (Bas-Rhin) : église simultanée Notre-Dame, òg kalla Église Notre-Dame de la Petite-Pierre. Ei slik église simultanée er ei kyrkje som vert nytta av to ulike kristne konfesjonar, vanlegvis katolikkar og lutheranarar, stundom katolikkar og reformerte (kalvinistar). Denne praksisen er avgrensa til Alsace, der landsbyar og småstader ofte har ei blanda busetnad som ikkje er stor nok til at kvar gruppe kan halde seg med kvar si kyrkje. Slik sams bruk av kyrkjer er ikkje alltid konfliktfri. Det kan verte umsemje om kva dagar eller tid på dagen kvar av dei to gruppene skal disponere, eller om den eine gruppa skal halde seg i koret i kyrkja, den andre i skipet.
 Audignon (Landes) : église Notre-Dame 
 Bordeaux (Gironde) : Église Notre-Dame 
 Bordeaux (Gironde) : Église Notre-Dame de Cypressat (Quartier de la Bastide) 
 Bordeaux (Gironde) : Église Notre-Dame des Chartrons 
 Montluçon (Allier) : église Notre-Dame 
 Saint-Nectaire (Puy-de-Dôme) : église Notre-Dame-du-Mont-Cornadore 
 La Charité-sur-Loire (Nièvre) : église abbatiale de la Charité-sur-Loire 
 Dijon (Côte d'Or) : église Notre-Dame 
 Brasparts (Finistère) : église Notre-Dame et Saint-Tugen 
 Brennilis (Finistère) : église Notre-Dame 
 Le Cloître-Saint-Thégonnec (Finistère) : église Notre-Dame 
 Vitré (Ille-et-Vilaine) : église Notre-Dame
 Alençon (Orne) : église Notre-Dame 
 Caen (Calvados) : église Notre-Dame-de-Froide-Rue, namnet endra til église Saint-Sauveur i 1802 
 Caen (Calvados) : église Notre-Dame-de-la-Gloriette 
 Caen (Calvados) : Granville (Manche) : église Notre-Dame-du-Cap-Lihou 
 Saint-Lô (Manche) : église Notre-Dame 
 Vire (Calvados) : église Notre-Dame 
 Église Notre-Dame-la-Pauvre de Tours 
 Église Notre-Dame d'Yzeures-sur-Creuse
 Église Notre-Dame d'Aschères-le-Marché 
 Église Notre-Dame de Bazoches-les-Gallerandes 
 Église Notre-Dame de Beaugency 
 Église Notre-Dame de Montliard 
 Église Notre-Dame d'Ormes 
 Neuvizy (Ardennes) : église Notre-Dame-de-Bon-Secours 
 Cocherel (Eure) : église Notre-Dame
 Arnouville-lès-Gonesse (Val-d'Oise) : église Notre-Dame-de-la-Paix 
 Épinay-sur-Seine (Seine-Saint-Denis) : église Notre-Dame-des-Missions 
 Paris : église Notre-Dame-de-l'Arche-d'Alliance 
 Paris : église Notre-Dame-d'Auteuil 
 Paris : église Notre-Dame-des-Blancs-Manteaux 
 Paris : église Notre-Dame-de-Bonne-Nouvelle 
 Paris : église Notre-Dame-des-Champs 
 Paris : église Notre-Dame de Clignancourt 
 Paris : église Notre-Dame-de-la-Gare 
 Paris : église Notre-Dame-de-Lorette 
 Paris : église Notre-Dame-de-la-Croix de Ménilmontant 
 Puteaux (Hauts-de-Seine, diocèse de Nanterre) : maison d'église Notre-Dame de Pentecôte (quartier de La Défense) 
 Le Raincy (Seine-Saint-Denis) : église Notre-Dame 
 Saint-Maur-des-Fossés (Val-de-Marne) : église Notre-Dame-du-Rosaire 
 Versailles (Yvelines) : église Notre-Dame 
 Médonville (Vosges): église Notre-Dame 
 Metz (Moselle) : église Notre-Dame 
 La Neuveville-sous-Châtenois (Vosges) : église Notre-Dame 
 Relanges (Vosges) : église Notre-Dame 
 Toulouse (Haute-Garonne) : Église Notre-Dame de la Dalbade 
 Toulouse (Haute-Garonne) : Église Notre-Dame du Taur 
 Angers (Maine-et-Loire) : église Notre-Dame-de-Recouvrance 
 Béhuard (Maine-et-Loire) : église Notre-Dame 
 La Chapelle-Launay (Loire-Atlantique) : église Notre-Dame des Aulnes 
 Le Mans (Sarthe) : église Notre-Dame-du-Pré 
 Nantes (Loire-Atlantique) : église Notre-Dame de Bon-Port 
 Laval (Mayenne) : église Notre-Dame des Cordeliers 
 Beauvais (Somme) : église Notre-Dame-de-la-Basse-Œuvre 
 Moulins (Deux-Sèvres) : église Notre-Dame 
 Parthenay (Deux-Sèvres) : église Notre-Dame-de-la-Couldre 
 Poitiers (Vienne) : église Notre-Dame la Grande 
 Royan (Charente-Maritime) : église Notre-Dame 
 Aix-en-Provence (Bouches-du-Rhône) : église Notre-Dame de la Seds 
 Cotignac (Var) : église Notre-Dame de Grâces 
 Marseille (Bouches-du-Rhône) : église Notre-Dame-des-Accoules 
 Marseille (Bouches-du-Rhône) : église Notre-Dame du Mont 
 Nice (Alpes-Maritimes) : église Notre-Dame-Auxiliatrice de Nice 
 Nice (Alpes-Maritimes) : église Notre-Dame-des-Grâces de Nice dite église du Vœu 
 Nice (Alpes-Maritimes) : église Notre-Dame-du-Port de Nice 
 Aix-les-Bains (Savoie) : église Notre-Dame 
 Passy (Haute-Savoie) : église Notre-Dame de Toute Grâce du Plateau d'Assy 
 Romans-sur-Isère (Drôme) : église Notre-Dame-de-Lourdes 
 Saint-Étienne (Loire) : église Notre-Dame 
 Thonon-les-Bains (Haute-Savoie) : église Notre-Dame du Léman 

Kapell:
 Chapelle Notre-Dame-du-Chêne de Blotzheim i Alsace 
 Chapelle Notre-Dame des Cyclistes i La Bastide d'Armagnac (Landes) 
 Chapelle Notre-Dame-du-Rugby i Larrivière-Saint-Savin (Landes) 
 Chapelle Notre-Dame-de-Pitié i Lugny (Saone-et-Loire) 
 Chapelle Notre-Dame de La Clarté i Perros-Guirec 
 Chapelle Notre-Dame-de-la-Clarté (Plonévez-Porzay) i Plonévez-Porzay 
 Chapelle Notre-Dame du Kreisker i Saint-Pol-de-Léon (Finistère) 
 Chapelle Notre-Dame de Châteaulin i le Finistère 
 Chapelle Notre-Dame de Cran, à Treffléan i le Morbihan 
 Chapelle de Notre-Dame de la Peinière, pilegrimsstad i Saint-Didier (Ille-et-Vilaine) 
 Chapelle Notre-Dame des Orties i Pluvigner 
 Chapelle Notre-Dame-du-Haut de Ronchamp i Haute-Saône 
 Chapelle Notre Dame de la Médaille Miraculeuse, rue du Bac i Paris 
 Chapelle Notre-Dame des Flammes, tidlegare chapelle de Meudon, no øydelagt 
 Chapelle Notre-Dame-des-Bois d'Erbsenthal i Moselle 
 Chapelle Notre-Dame-de-Fatima de Siersthal i Moselle 
 Chapelle Notre-Dame-de-Lourdes de Philippsbourg i Moselle 
 Chapelle Notre-Dame-de-la-Miséricorde de Mouterhouse i Moselle 
 Chapelle Notre-Dame de l'Europe i landsbyen de Fleury-devant-Douaumont i nærleiken av Verdun. Denne landbyen var ein av fleire som vart totalt øydelagt under slaget ved Verdun i den første verdskrigen, og er ikkje oppattbygd. Kapellet er eit minne om dei uhyrlege hendingane her, reist på tomta etter den gamle kyrkja, og vart i 1979 tileigna Europa med ei statue av jomfru Maria med europeiske symbol.
 Chapelle Notre-Dame des Dunes i Dunkerque 
 Chapelle Notre-Dame-des-Ardilliers i Saumur 
 Chapelle de Notre-Dame de la Gasnerie i Andouillé (Mayenne) 
 Notre-Dame-des-Flots, i Sainte-Adresse (Seine-Maritime) 
 Chapelle Notre-Dame de la Route i Sainte-Marguerite-d'Elle 
 Chapelle Notre-Dame de Florielle i le Var 
 Chapelle Notre-Dame-de-Jérusalem i Fréjus (Var) 
 Chapelle Notre-Dame de Pitié à Marignane (Bouches-du-Rhône) 
 Chapelle Notre-Dame de Bois-Vert i La Fare-en-Champsaur

Jomfru Maria
Namn knytte til kristendommen