alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Johnny Spillane

Johnny Spillane () er ein USA-amerikansk tidlegare kombinertrennar frå Steamboat Springs i Colorado som vart verdsmeister i 2003 og tok tre sølvmedaljar under Vinter-OL 2010.

Aktiv

Spillane tok steget opp i verdseliten med tre pallplassar i Trondheim i dagane 6. til 8. desember 2002; ein andreplass og to tredjeplassar. Det kom likevel overraskande at han skulle kome til å vinne gullmedalja i halvprogrammet under Ski-VM 2003 i Val di Fiemme.

I byrjinga av desember 2004 tok Spillane for fjerde gong steget opp på sigerspallen, og atter ein gong i Trondheim. Deretter gjekk det tre år før han i finske Kuusamo vart nummer to då Ronny Ackermann vann eit verdscuprenn i normalprogram.

Den 3. januar 2010 vann Spillane verdscuptevlinga i Oberhof, hans einaste verdscuptriumf. Under dei olympiske vinterleikane i Vancouver vinteren 2010 imponerte Spillane i alle tre øvingane. Det tok til med at han vart nummer to i spurten på 10 km etter hopprennet i normalbakken, 0,4 sekundar bak vinnaren Jason Lamy Chappuis. Deretter gjekk han den tredje etappen på Canada sitt lag i kombinertstafetten, eit lag som tok sølvmedalja, vel fem skundar bak Austerrike. Spillane avslutta med enno eit sølv då landsmannen Bill Demong sigra i langrennet etter hopping i storbakken, fire sekundar skilde dei to US-amerkanarane.

Spillane la opp etter 2013-sesongen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Johnny Spillane» frå ,  den 27. februar 2016.  
 

Kombinertløparar frå USA
Verdsmeistrar i kombinert
Olympiske sølvmedaljevinnarar for USA
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2002
Kombinertløparar under vinter-OL 2002
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2006
Kombinertløparar under vinter-OL 2006
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
USA-amerikanske deltakarar under vinter-OL 2010
Kombinertløparar under vinter-OL 2010
Deltakarar under Ski-VM 1999
Deltakarar under Ski-VM 2001
Deltakarar under Ski-VM 2003
Deltakarar under Ski-VM 2005
Deltakarar under Ski-VM 2007
Deltakarar under Ski-VM 2009
Deltakarar under Ski-VM 2011
Deltakarar under Ski-VM 2013
Jakob Aano

Jakob Aano () var ein norsk skulemann og politikar frå Sauda, som representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1965 til 1985.

Liv og gjerning
Aano var son til ein bakar i Sauda. Sjølv tok han utdanning ved Universitetet i Oslo, utdanna cand.philol. i 1948. Frå 1949 til 1958 var han skulestyrar ved Sand realskule i Ryfylke. Deretter arbeidde han i åra 1959-63 på ein misjonsskule i Tanzania, før han i 1964-65 var lektor ved St. Svithuns skole i Stavanger.

Hausten 1965 vart Aano vald inn på Stortinget for Kristeleg Folkeparti og Rogaland fylke. Fram til 1977 hadde han plass i Kyrkje- og undervisninsgkomiteen. Valbolken 1977-81 var han medlem av Utanrikskomiteen, medan han frå hausten 1981 til 16. juni 1983 var medlem av Forsvarskomiteen. Sidan var han formann i Utanrikskomiteen til dess han forlet Stortinget i 1985. 1983-85 var han elles nestformann i Kristeleg Folkeparti.

Erfaringane frå misjonsarbeidet førte til at Aaano var meir oppteken av utanriksspørsmål, enn det som var vanleg i partiet. Han var mellom anna oppteken av utviklingspolitikk som kunne gagne fattige land og menneske. Under debatten om norsk medlemsskap i EF (det Europeiske Fellesskap) i 1972, gjekk han inn for at Noreg skulle melde seg inn i EF, eit standpunkt som braut med partilinja. I 1980-åra engasjerte han seg mot apartheid-regimet i Sør-Afrika.

Aano skreiv og redigerte fleire bøker i 1980-90-åra, mellom andre hans eigne memoarar frå 1991:Over alle grenser.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jakob Aano» frå ,  den 27. februar 2016.  
 

Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Folk frå Sauda
Nukleosom

Nukleosom er grunneiningane i kromatin i sellekjernen. Dei er sette saman av DNA og histon, der DNA-et er tvinna to gonger kring eit kompleks av 8 histon.

I elektronmikroskop kan ein sjå nukleosom som perler på ein tråd av DNA. Den nøyaktige strukturen til nukleosom vart fastsett med røntgenkrystallografi.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Molekylærbiologi
Genetikk
Konstantin Tsjernenko

Konstantin Ustinovitsj Tsjernenko () var i knapt 13 månader frå 13. februar 1984 til han døydde i 1985 generalsekretær i Sovjetunionens kommunistiske parti (SUKP) og leiar av Sovjetunionen.

Tsjernenko var frå ein landsby i dagens Krasnojarsk kraj i Sibir. Han var medlem av kommunistpartiet frå 1931 og arbeidde på ulike partikontor rundt om i Sovjetunionen til han i 1960 vart henta til hovudstaden Moskva. Frå 1971 var han medlem av sentralkomiteen i SUKP, i 1978 fekk han plass i politbyrået.

Då generalsekretæren i SUKP, Jurij Andropov, døydde i februar 1984, vart Tsjernenko vald til ny generalsekretær og leiar av Sovjetunionen. Innanrikspolitisk la han vekt på oppslutnad hos folket, og søkte betre jordbruket, dei offentlege tenestene og tilgangen på komsumvarer. Kampen mot korrupsjon som Andropov hadde sett i gang, vart stogga. Utanrikspolitisk førte han både ei kaldkrigs-line à la Brezjnev, og fekk i stand ein handelsavtale med Kina. Elendig helse gjorde det vanskeleg for han å ha kontroll over styringa av både partiet og unionen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Konstantin Tsjernenko» frå ,  den 27. februar 2016.  

Sovjetiske statsleiarar
Sovjetiske politikarar
Svend Asmussen

Svend Harald Christian Asmussen () var ein dansk jazz-fiolinst og tonesetjar, fødd i København. Han leia fleire jazzorkester og samarbeidde med ei rad  skandinaviske jazzmusikarar og -songarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Svend Asmussen» frå ,  den 27. februar 2016.  

Danske komponistar
Danske musikarar
Jazzmusikarar
Folk frå København
Loznica

Loznica (serbisk kyrillisk , uttalt ) er ein by vest iSerbia, i Mačva-distriktet, ikkje langt frå grensa til Bosnia-Herzegovina. Han ligg på høgresida av elvaDrina. I 2011 hadde byen eit folketal på 19 572, medan heile det administrative området hadde eit folketal på 79 327.

Historie
Namnet Loznica var opphavleg Lozica og er avleidd frå loza, 'drueranke'. Loznica-området har vore folkesett sidan steinalderen, men den eldste omtalen av byen stammar frå 1317. Dette året grunnla Katarina, svigerinna til den serbiske kongen Stefan Milutin, Tronoša-klosteret her. 

I 1533 var Loznica blitt erobra av Det osmanske riket, og størsteparten av innbyggjarane var muslimar. Skatteregisteret frå denne tida viser at av 37 hushaldningar var 26 muslimske og 11 kristne. I 1600 var Loznica offisielt muslimsk med 55 hushaldningar. På denne tida var Loznica og Jadar del av ein region styrt frå Zvornik, som igjen låg under pasjaen i Bosnia. 

Innbyggjarane i Loznica deltok i opprøret mot osmansk styre frå den første serbiske oppreisten i 1804. I tida fram til 1813 blei fleire tunge slag kjempa i området. I 1813 dreiv serbarane osmanarane over elva Drina, og Loznica blei ein osmansk grenseby. I november 1833 blei Loznica og Jadar del av fyrstedømet Serbia under Miloš Obrenović,  då sultan Mahmud II overgav seks regionar til landet. Det gamle føydalsystemet blei oppheva og landet blei erklært ein fri bondestat.

Loznice blei del av og hovudsete for Podrinjeregionen, ei rolle som blei overført til Šabac på 1800-talet. I 1830-åra hadde Loznica 295 hushaldningar med 1 203 innbyggjarar. Det blei bygd skular, fabrikkar og eit sjukehus (1882), medan handel og finans utvikla seg. Tidleg på 1900-talet byrja utbygging av ein jernbane mellom Šabac, Loznica og Banja Koviljaca.

Den første balkankrigen og den første verdskrigen stoppa den økonomiske utviklinga og reduserte folketalet kraftig. Ved slutten av verdskrigen var Loznica eit regionalt senter med rundt 5 000 innbyggjarar. Ei kort tid med gjenreising og utvikling blei følgd av den store depresjonen. Tysk industri nytta antimongruver i området, noko som styrkte økonomien fram til utbrotet av den andre verdskrigen.

I januar 2008 fekk Loznica status som by etter serbisk lovverk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Loznica» frå ,  den 28. februar 2016.

Bakgrunnsstoff

Nettportal for Loznica

Byar i Serbia
Tjøre

Tjære eller tjøre (frå norrønt tjara, eigentleg 'det som kjem frå tre') er ei mørk, tjukk væske av organiske stoff.

Tjøre blir danna ved tørrdestillasjon (oppvarming utan lufttilgang) av organiske materiale. Ho kan ha namn etter utgangsmaterialet, som steinkoltjøre, brunkoltjøre eller tretjøre.

Steinkoltjøra var lenge eit viktig råmateriale for framstilling av fargestoff (tjørefargestoff), sprengstoff og legemiddel, og har under nemninga kreosot vore særs mykje brukt til trykkimprengering (kreosotimpregnering) av tremateriale av grove dimensjonar, særleg tre til å byggje kaier og andre solide og vêrutsette trekonstruksjonar av, til jarnbanesviller av tre, stolpar av tre til telefon- og straumleidningar og liknande. Brunkoltjøre var råstoff for framstilling av den opphavlege solarolja. Tretjøre blir hovudsakleg brukt til å impregnere tre når tjøra skal strykast på treet med kost, til dømes på utvendige treveggar og tretekka tak på hus (som på stavkyrkjene, gamle stabbur og tømmerhus), eller på båtar og skip av tre.

Tjøre inneheld mellom anna helseskadelege polysykliske aromatiske hydrokarbonar (PAH). Det er difor forbode å nytte kreosotimpregnert gamalt eller nytt tremateriale i fleire samanhengar, til dømes å nytte gamle eller nye kreosotimpregnerte stolpar i barnehagar og på leikeplassar.

Kjelder

Miljøverndirektoratet: Om forbod og åtvaringar mot å nytte kreosot (steinkoltjøre) og kreosotimpregnert tremateriale

Sjå òg
Tjørebrenning

Bakgrunnsstoff

Blandingar
Polymerar
Galei

Galei (norrønt galeið, frå mellomalderlatin galea, 'skip') er ein type skip ein kan ro og sigla som var i bruk frå antikken og fram til midten av 1700-talet. Galeien var opphavleg eit middelhavsfartøy. Frå Middelhavet blei fartøyet utbreidd over heile Europa. Det var mykje brukt i Austersjøen.

Karakteristisk for skipet er lange, låge skrog, som er typiske for rofartøy. Sjølv om galeiene etter kvart fekk ein høvesvis stor rigg, blei han aldri anna enn eit rofartøy, med segl som hjelp i passande vêr.

Kjelder

Skip
Middelhavet
Teknologi i antikken
Gabriela Soukalová

Gabriela Soukalová () er ein tsjekkisk skiskyttar frå Jablonec nad Nisou som vann verdscupen i skiskyting 2016 og vart verdsmeister i mixstafett i 2015. I sesongane 2013-15 vann ho elles to OL-sølv, VM-sølv og -bronse i ulike øvingar. Frå 2016 til 2020 var ho gift med badmintonspelaren Petr Koukal, og heitte Gabriela Koukalová. 

Mor hennar, Gabriela Sekajová (Svobodová), f. 1953, vann medaljar i 4 x 5 km langrenn for Tsjekkoslovakia; VM-bronse 1974 og OL-sølv 1984.

Aktiv
Soukalová nådde verdstoppen i 2013-sesongen. Frå desember 2012 til februar 2016 vann ho 12 individuelle renn i verdscupen i skiskyting. I 2014-sesongen enda ho på fjerdeplassen i verdscupen.

Under VM i skiskyting 2013 på heimebane i Nové Město gjekk ho på Tsjekkia sitt lag som fekk bronsemedalja i mixstafetten. Året etter tok Soukalová og Tsjekkia sitt mixstafett-lag eitt steg opp på sigerspallen til sølv då Vinter-OL 2014 fann stad i Sotsji, der ho også vann sølvmedalja i fellesstarten.

Tsjekkia sitt lag i mixstafett, beståande av Veronika Vítková, Gabriela Soukalová, Michal Šlesingr og Ondřej Moravec fullførte pallklatringa då det vann øvinga under VM i skiskyting 2015 i Kontiolahti, 20 sekundar framom Frankrike. Ei lita veke seinare tok Soukalová sølvmedalja i 15 km normalprogram, gullet rauk med ein bom på siste skyting.

Gjennom 2016-sesongen var Soukalová den klart jamnaste kvinnelege skiskyttaren. Ho vann verdscupen 2016 med romsleg margin etter å ha vunne fire renn og oppnådd i alt 10 pallplasseringar. Derimot lukkast ho ikkje å ta medalje i VM i skiskyting 2016, to fjerdeplassar var hennar fremste prestasjonar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Gabriela Soukalová» frå ,  den 28. februar 2016.

Bakgrunnsstoff 
 

Tsjekkiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Tsjekkia
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Tsjekkia
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2010
Skiskyttarar under vinter-OL 2010
Medaljevinnarar under vinter-OL 2014
Tsjekkiske deltakarar under vinter-OL 2014
Skiskyttarar under vinter-OL 2014
Dag Hammarskjølds vei i Oslo

Dag Hammarskjølds vei i Oslo er ein lokalveg på Løren. Berre nokre få bygningar har adresse til denne vegen.

Vegen fekk namnet i 1961 etter den svenske diplomaten Dag Hammarskjöld (1905-1961), som var generalsekretær for Dei sameinte nasjonane (SN) frå 1953 til han døydde då flyet han sat i styrta.

Før 2013 var Dag Hammarskjølds vei ein motorvegliknande firefeltsveg som utgjorde den delen av Ring 3 (riksveg 150) (Store ringveg) som gjekk frå Sinsenkrysset til Økern. Her går Ring 3 no gjennom tunnelen Lørentunnelen.

Litteratur
Knut Are Tvedt (redaktør), Oslo byleksikon, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7

Vegar i Oslo
Dag Hammarskjølds vei i Bergen

Dag Hammarskjølds vei i Bergen er ein veg i Fyllingsdalen, frå Fyllingsdalsveien til krysset mellom Torgny Segerstedts vei og Hjalmar Brantings vei. Vegen fekk namnet i 1964 etter den svenske diplomaten og politikaren Dag Hammarskjöld (1905–61), som var generalsekretær i Dei sameinte nasjonane i tida  1953–1961.

I Dag Hammarskjölds vei 7 ligg ungdomsskulen Lynghaug skole (8.–10. klasse), bygd i 1971 etter teikningar av arkitektane Paul Cappelen og Torbjørn Rodahl. I denne vegen låg dessutan Fyllingsdalen sykehjem fram til mesteparten av verksemda vart lagd ned etter at Løvåsen sykehjem stod ferdig hausten 2006.

Kjelder
Bergen byleksikon

Vegar i Bergen
Ária

Ária (gresk Άρια) er ein landsby i periferieininga Argolída i periferien Peloponnes i Hellas. Ária høyrer til kommunaleininga Návplio i kommunen Návplio.

Referansar 

Aria
Kreosot

Kreosot er ei nemning som særleg vert nytta om tjøre, tjære, laga av steinkol til trykkimpregnering av trevyrke av større dimensjonar, men som opphavleg var ei sams nemning for både tjøre laga av steinkol og tjøre laga av tre. Nemninga er av gresk opphav, samansett av orda for «kjøt» og «teke vare på», og har sin bakgrunn i at det lukta røykt kjøt av den tjøra som vart laga av tre.

Kreosot i meininga steinkoltjøre er brun-svart, koker ved temperaturar mellom 200 og 400 °C, har ein karakteristisk lukt og eit innhald av om lag 150 ulike organiske bindingar. Fortynna kan kreosot nyttast som beis på tre. Kreosot er giftig for råtesoppar og treborande insekt, og skadeleg for menneske ved monaleg å auke fara for å få kreft. Det er no forbod og åtvaringar mot å nytte kreosotimpregnert materiale i mange samanhengar. Til dømes skal ikkje kreosotimpregnert tre, anten det er gamalt eller nytt, nyttast i barnehagar eller på leikeplassar. Gamalt trevyrke i kaier og andre solide og vêrutsette trekonstruksjonar, jarnbanesviller av tre, stolpar av tre til telefon- og straumleidningar og liknande, er vanlegvis trykkimpregnert med kreosot, og bør handsamast som spesialavfall når det vert fjerna, i staden for å verte nytta i hagar, på leikeplassar og liknande.

Sjå òg
Polysykliske aromatiske hydrokarbon

Kjelder

Miljøverndirektoratet: Om forbod og åtvaringar mot å nytte kreosot (steinkoltjøre) og kreosotimpregnert tremateriale

Blandingar
Polymerar
Byggjematerial
Vrakháti

Vrakháti (gresk Βραχάτι) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Vrakháti høyrer til kommunaleininga Vókha i kommunen Vélo-Vókha.

Referansar 

Vrakhati
Lékheo

Lékheo (gresk  Λέχαιο) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Lékheo høyrer til kommunaleininga Ássos-Lékheo i kommunen Korint.

Referansar 

Lekheo
En pingles dagbok

En pingles dagbok (Diary of a Wimpy Kid) er ein bokserie av Jeff Kinney.

Det er hittil kome ut 11 bøker i serien. 

 En pingles dagbok 1
 En pingles dagbok 2: Rodrick Ruler
 En pingles dagbok 3: Siste stikk
 En pingles dagbok 4: Hundedager
 En pingles dagbok 5: Den brutale sannheten
 En pingles dagbok 6: Brakkesyke
 En pingles dagbok 7: Femte hjul på vogna
 En pingles dagbok 8: Tøffe tider
 En pingles dagbok 9: Ut på tur, aldri sur
 En pingles dagbok 10: Gode gamle dager.
 En pingles dagbok 11: Dobbel innsats.
 En pingles dagbok 12: Ferieparadiset
 En pingles dagbok 13: Nedsmelting

Alle bøkene er omsett til bokmål. 

Det har vore laga 3 filmar til bøkene. Nr 1 ligg på Netflix. 

Dei andre kan leigast på andre film tjenester på nett.  

Bøkene handlar om Greg Heffley som bur saman med mor, far, Rodrick og Manny. 

Greg har akkuratt begynt på ungdomsskulen. Meir info kjem seinare

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 http://www.wimpykid.com/

Barnebøker
Bokseriar
USA-amerikansk litteratur
Telomer

Telomerar er repeterande sekvensar av nukleotid på enden av kromosom. Dei hindrar at den delen av kromosoma som inneheld genetisk informasjon vert korta ned. I menneske er det nukleotidsekvensen TTAGGG som repeterer seg, opp til 2500 gonger.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Kromosom
Molekylærbiologi
Ole Johan Grønskag

Ole Johan Grønskag () vart  fødd i Kalvåg i Bremanger kommune i Sogn og Fjordane.  Han var utdanna møbeldesignar og interiørarkitekt frå kunsthandverksskulen i Bergen, men han hadde aldri ei yrkeskarriere bygd på denne utdanninga.

I 2003 debuterte han som dramatikar med boka (Filantropicana) : ei berøring av forsvinningspunkt.   Stykket hadde urpremiere på Sogn og Fjordane teater same året.

Bibliografi

Kjelder
 
 

Forfattarar frå Bremanger
Norske dramatikarar
Paul Gerhard Fismen

Paul Gerhard Fismen () var ein norsk ingeniør og forfattar. Han var fødd i Askvoll, på garden Fristad. Fismen tok artium ved Hambros skole og ingeniørutdanning i Tyskland. Han arbeidde ei tid i Bergen før han flytta heim til Askvoll.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
 Gravminner i Norge

Forfattarar frå Askvoll
Norske ingeniørar
Norske sakprosaforfattarar
Folk frå Askvoll
Mathias Mortenson Flokenæs

Mathias Mortenson Flokenæs () var lærar og forkynnar. Han var fødd i Vassbotnen i Vevring i Naustdal kommune. Flokenæs vart seinare buande i Flokenes. I 1802 slutta han seg til haugevenene. Flokenæs var lærar i Førde prestegjeld fram til 1820.

Bibliografi

Bøker

Kjelder 
 Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
 Om Mathias Mortenson Flokenæs i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Naustdal
Forfattarar frå Askvoll
Jarnbanesville

Jarnbanesville, eller berre sville, er rektangulære elemenet laga av tre, stål eller armert betong som ligg side om side med høvelege jamne mellomrom på tvers under dei to skjenene i eit jarnbanespor for å halde skjenene på plass og i rett avstand frå kvarandre, og overføre tyngda av toga til den underbygginga av grus eller pukkstein som sporet ligg på. Svillene er halde fast i grus- eller pukklaget, ballasten, ved at grusen eller pukken er pakka fast ikring dei ved hjelp av maskinar laga til slikt bruk. Skjenene er festa til svillene med ulike innretningar, avhengig av mellom anna om svillene er av tre, betong eller stål. Tresviller, som var det vanlegaste tidlegare, og framleis vert nytta, men som for det meste er erstatta med betongsviller på hovudstrekningar, er gjerne trykkimpregnert med kreosot for ikkje å rotne.

Bakgrunnsstoff

Jernbaneverket: Om sviller 

Jarnbane
Vigfus Viga-Glumsson

Vigfus Viga-Glumsson (Vigfúss Víga-Glúmsson) var ein islandsk skald som levde omkring år 1000. Han kan ha vore fødd om lag 955 og døydde truleg etter 1015. 

Far hans var Viga-Glum Eyolfsson (Draps-Glum), om han finst det ei eiga soge: Víga-Glúms soga. Vigfus er omtala både i denne soga og i to andre islandske soger: Tåtten om Ogmund Dott og Soga om Ljosvetningane. Han er òg nemnd i Soga om Olav Tryggvason, Jomsvikingsoga og i Fagerskinna.

Vigfus blir skildra som ein djerv mann, men uroleg av karakter og særs stridbar. På grunn av eit manndrap på Island, vart han dømd fredlaus i nokre år. Han drog då til Noreg, der han slutta sig til Håkon jarl. Skaldatal nemner han som skald hos Håkon jarl og truleg var han seinare skald hos Eirik jarl. Han var med i slaget i Hjørungavåg (Jomsvikingslaget) i 986, der han gjorde dette diktet:

Vigfus var truleg òg med Eirik jarl i slaget ved Svolder, men deretter ser det ut til at han reiste attende til Island for godt. Han er nemnd som stamfar for ei mektig slekt i Øfjorden på Island. Når han døydde er ikkje kjent.

Kjende dikt av Vigfus Viga-Glumsson er Dikt om Håkon jarl og Lausavise (sjå ovanfor).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
 Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15
 Víga-Glúms saga Store norske leksikon

 Dikt av Vigfus Viga-Glumsson
 Dikt om Håkon jarl  frå Skaldic Poetry
 Lausavise  frå Skaldic Poetry 

Islandske skaldar
Folk frå vikingtida
Islendingar frå norrøn tid
Folk i islendingesogene
Folk i Heimskringla
Gendriv

Gendriv eller gendrivarar (engelsk gene drive) er gen som sjølve kan auka sannsynet for at dei vert førte vidare ved kjønna øksling til over 50%. Gendriv kan verka ved at dei saksar ut ein del av DNA-et frå forelderen som ikkje har gendrivet, og deretter limer inn gena som kodar for gendrivet. På denne måten vil desse gena vera til stades på kromosoma frå båe foreldra.

I teorien kan eitt einskildindivid med det rette gendrivet få ein heil art til å døy ut.

Kjelder 
 Gene drives spread their wings av Tina Hesman Saey for ScienceNews 

Gensløyd
Ballast

Ballast er materiale av ulikt slag som skal gje tyngd og stabilitet. Nemninga ballast vert såleis nytta om den pukksteinen som skjenegangen på jarnbaner både ligg på og vert halde på plass med ved at pukksteinen er pakka rundt svillene. Likeeins vert  nemninga ballast nytta om det materialet eller det vatnet som vert teke om bord i skip utan last, eller med lett last, for at skipet skal liggje djupt og stabilt nok i sjøen til å kunne verte manøvrert trygt. I seglskutetida vart det lagt sand eller stein i botnen på lasteromma som ballast. I moderne skip vert det vanlegvis pumpa inn i høvelege mengder sjøvatn i tankar eller holrom laga til det bruket. Når det gjeld tankskip, vert ofte ballastvatnet pumpa inn i nokre av tankane som elles vert nytta til last.

I undervassbåtar er det likeeins sjøvatn som vert pumpa inn og ut i ballasttankar som får båten til å dykka ned under vatn til rett djupna og kome seg opp att. Jamvel i seglfly vert det nytta vatn som ballast for å få optimal vekt og vektfordeling på flyet under flyginga.

På seglbåtar med djuptstikkande kjøl, til dømes fritidsbåtar, er kjølen gjerne laga av tungt materiale for å fungere både som kjøl og som ballast.

Ballastvatn frå skip har vorte eit stor miljøproblem kringom i verda. Ulike organismar fylgjer med vatnet frå den staden eller hamna der vatnet er pumpa inn i skipet, og vert sleppt fri på ein heilt annan kant av verda når skipet kvitter seg med ballastvatnet for å take inn nyttelast. Her kan desse framande organismane gjere store skadar på dei eksisterande lokale artane eller på anna vis endra tilhøva i ugunstig lei, slik det er fleire døme på. Difor vert det gjort arbeidd for å få bindande internasjonale reglar for reinsing av ballastvatn. I seglskutetida vart planter og insekt ført frå ein stad til ein annan på liknande vis med den jorda og sanden som vart nytta som ballast.

Sjå òg
Ballasttrekkvogn

Bakgrunnsstoff
Ballast i Store Norske Leksikon

Skipsterminologi
Jarnbane
Rasmus Glomnes

Rasmus Glomnes () var ein norsk emissær, bonde og forfattar. Han var frå Oppstryn i Stryn kommune. Glomnes reiste for Indremisjonen i vinterhalvåret og dreiv gardsbruk om sommaren.

Bibliografi

Bøker

I tidsskrift - eit utval
Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
 Om Rasmus Glomnes i Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
 Gravminner i Norge

Bakgrunnsstoff 
Om Rasmus Glomnes i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane 

Forfattarar frå Stryn
Norske lyrikarar