alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ritsa

Ritsa (abkhasisk Риҵа, georgisk რიწა) er ein innsjø nord i den i røynda sjølvstendige republikken Abkhasia (etter lova ein autonom republikk i Georgia). Innsjøen ligg i Kaukasus og er omringa av skogar og subalpine enger. Vatnet er kaldt og klårt. Fjella har ei høgd på 2 200 til 3 500 meter rundt innsjøen. Ein har funne fleire nordmannsgrantre med høgd på over 70 meter rundt innsjøen. 

Ritsa får vatn frå seks elvar, men har berre eitt utsig, elva Iupshara. Landsbyen Avadhara ligg nord for innsjøen. I 1930 vart Ritsa naturreservat (162,89 km²) oppretta for å verne om naturen rundt innsjøen. Vegen frå Svartehavet vart bygd i 1936. Innsjøen var ein viktig turistattraksjon i Sovjettida. Trass i at det vart bygd eit hotell ved breidda og eit par andre attraksjonar kjem det i dag lite turistar her på grunn av uro i området. 

Ritsa er ein av dei djupaste innsjøane i Georgia (116 m) og rik på aure. Middeltemperaturen i området er 7,8 °C (januar -1,1 °C, august 17,8 °C). Den årlege nedbørsnormalen er om lag 2 000 til 2 200 mm. Det er ikkje uvanleg med snø om vinteren, og somrane er som regel varme. 

Sovjetleiaren Josef Stalin hadde eit av sommarhusa sine (datsja) ved innsjøen. I dag høyrer dette huset til den abkhasiske regjeringa.

Segner om Ritsa

Opphav 
I antikken var det ein dal og ei elv der innsjøen ligg i dag. Ei jente med namn Ritsa budde her med brørne sine Agepsta, Atsetuka og Psjegisjka. Ritsa gjeta dyra på beite i dalen, medan brørne var på jakt i dei høge fjella og kom tilbake til dalen om kvelden der dei åt, song songar og beundra systera. 

Ein gong gjekk brørne for langt inn i fjella. Ritsa sakna dei og byrja og song. Skogrøvarane Gega og Iupsjara høyrte ho og fann ut at dei skulle kidnappe ho. Iupsjara fanga ho og tok ho med seg ned i dalen, medan Gega passa på ved sida av. Ritsa sine brør høyrde at ho skreik og kom springande etter. 

Psjegisjka kasta eit sverd mot røvarane, men bomma og sverdet fauk over elva. Dalen vart då fylt med vatn og omgjort til ein innsjø. Ritsa kom seg laus, men fall ut i innsjøen. Brørne kunne ikkje redde ho. Då kasta Psjegisjka røvaren Iupsjara ut i innsjøen, men Ritsa sitt vatn godtok han ikkje, og kasta han ut og over sverdet til Psjegisjka, og vatnet tok han med seg til sjøen. Gega sprang etter Iupsjara, men kunne ikkje redde han. 

I sorg gjekk brørne tilbake til fjella, og i dag står dei framleis der og vernar om kvilestaden til Ritsa.

Farvel, Moderland! 

I 1930-åra under bygginga av Stalin sin datsja, bar soldatar byggemateriale til byggjestaden. Ein gong, ved det farlegaste vegstykket, køyrde ein lastebil utfor vegen. I det lastebilen fall ropte sjåføren: «Farvel, Moderland!» («Прощай, Родина!», «Prosjtsjaj, Rodina!»). Så i dag kallar folk denne staden for «Farvel, Moderland!»

Bilete

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lake Ritsa» frå ,  den 27. mai 2007.  

 Birding-georgia.com
 Georgisk geoinformasjonssenter

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av «Farvel, Moderland!»
 Bilete 
 Bilete 

Abkhasisk geografi
Innsjøar i Georgia
Ingela

Ingela er eit kvinnenamn av tysk opphav, laga av lengre namn som byrjar på Engel- eller Ingel-, eller som ei kjæleform av Inga. Ingela har svensk namnedag den 7. november.

Ingela blei svært populært i Sverige i 1960- og 70-åra. Ved byrjinga av 2006 hadde totalt 20 013 personar i Sverige namnet, av desse hadde  12 525 det som tiltalenamn. I Noreg har namnet 92 brukarar (SSB 2007).

I kulturen
Robert Broberg laga den populære songen «Ingela» i 1969. 

Ingela er namnet på hovudpersonen i ungdomsromanen Roser fra tribunene (2000) av Toril Brekke.

Namneberarar
Ingela Forsman «Pling», (f. 1950), svensk tekstforfattar
Ingela Thalén, (f. 1950), svensk politikar
Ingela Lundin Kvalem (f. 1956), norsk psykolog

Bakgrunnsstoff

Kvinnenamn
førenamn av tysk opphav
Abul-Samsari

Abul-Samsari er ei vulkansk fjellkjede sør i Georgia, 120 km sørvest for Tbilisi. Han er ein del av Litle Kaukasus og stig opp over platåa Javakheti og Tsalka. Sjølve fjellkjeda er 40 km lang og går frå nord til sør frå elvegjela Ktsia til Paravani. 

Det høgaste fjellet er Didi Abuli med ei høgd på 3 301 meter over havet. Andre store fjelltoppar er Tavkvetili (2 583 m), Sjavnabada (2 929 m) og Samsari (3 285 m). Samsari har eit ganske stort krater. 

Fjellsidene i Abul-Samsari er stort sett dekte med alpine enger og grassletter. Skogar er mindre vanleg, og stort sett berre i dei lågare delane av fjellkjeda (under 1 900 m). Det er fleire små og mellomstore innsjøar i og rundt fjellkjeda.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Abul-Samsari Range» frå ,  den 28. mai 2007.  
 

Fjellkjeder i Georgia
Kaukasus
Agepsta

Agepsta (òg kalla Aghiapsta) er eit fjell i fjellkjeda Gagra i Abkhasia, den sjølvstyrte republikken i Georgia. Det strekkjer seg opp til 3 357 moh. Fjellsidene av Agepsta er dekte av nordmannsgran og bøk opp til 1 700-1 800 meter. Dei høgareliggande områda har alpine enger, medan ein øvst finn små isbrear.

Fjell i Georgia
Kaukasus
Abkhasisk geografi
Didi Abuli

Didi Abuli er den høgaste toppen i Litle Kaukasus i Georgia. Fjellet ligg i fjellkjeda Abul-Samsari og har ei høgd på 3 301 meter over havet.

Fjell i Georgia
Kaukasus
Diklosmta

Diklosmta er eit fjell aust i Kaukasus som ligg på grensa mellom regionen Kakheti i Georgia og dei russiske republikkane Tsjetsjenia og Dagestan. Det ligg i fjellkjeda Pirikita, som ligg nord for Store Kaukasus. Fjellet har ei høgd på 4 285 meter over havet, og har fleire isbrear. Nokre av isbreane går djupt ned i dalane i Pirikita-kjeda.

Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Kaukasus
Gagrafjella

Gagra (russisk Гагрский хребет, Gagrskij hrebet) er ei fjellkjede i Store Kaukasus i Abkhasia, den sjølvstyrte republikken i Georgia. Fjellkjeda går mellom dalane til elvane Bzyb og Psou sør for Store Kaukasus, hovudsakleg i ein nord-sør retning. Det høgaste fjellet er Agepsta på 2 256 m. 

Gagra nærmar seg Svartehavet nær byen Gagra, og spelar ei viktig rolle for klimaet her med å blokkere kald, kontinental vind frå nord og aust. 

Fjellkjeda består hovudsakleg av kalkstein og har utprega karsttopografi med mange djupe gjel laga av elvane. Den djupaste grotta i verda, Voronjagrotta, ligg i Arabikamassivet i fjellkjeda Gagra.

Hovudvegen til innsjøen Ritsa går langs fjellkjeda, langs elvane Bzyb, Iupshara og Gega.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Gagra Range» frå ,  den 28. mai 2007.  
 
Gagra
Gagra
Gagra
Dzjanga

Dzjanga eller Dzjangi-Tau er eit fjell i sentrale delar av Store Kaukasus. Det ligg på grensa mellom Svaneti (Georgia) og Kabardino-Balkaria (Russland). Det har ei høgd på 5 051 meter over havet. Fjellsidene av fjellet er dekt av isbrear.

Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Kaukasus
Dzjavakheti

Dzjavakheti er eit vulkansk platå i Kaukasusfjella, som dekkjer regionen Samtskhe-Javakheti i Georgia, langs grensa til Tyrkia og Armenia. Platået ligg i ei høgd over 2 000 meter. 

Platået er ei stor grasslette (alpin steppe) med mange våtmarker og fjellinnsjøar (seks av dei største innsjøane i Georgia, Tabatskuri, Paravani, Khantsjali, Madatapa, Kartsakhi, Sagamo).

Våtmarkene i Dzjavakheti er ein del av Ramsar-konvensjonen si liste over internasjonalt viktige våtmarker. 

Over sletta, frå nord til sør, går fjellkjeda Abul-Samsari med ei rekkje vulkankjegler.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Javakheti Plateau» frå ,  den 28. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Javalkheti på birding-georgia.com

Kaukasus
Fjell i Georgia
Platå i Europa
Dzjimara

Dzjimara (Dzjimaraykhokh eller Gimaray-Khokh) er eit fjell i regionen Kazbegi i Georgia på grensa til Russland. Fjellet ligg i fjellkjeda Khokh, 9 km vest for fjellet Kazbek. Det har ei høgd på 4 780 meter over havet.

Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Kabargin Oth

Kabargin Oth er ei gruppe vulkanar i Store Kaukasus i Georgia. Ho består av eit dusin slaggkjegler og lavadomar, og ligg nær grensa til Russland, sørvest for vulkanen Kazbek.

Kjelder 
 Globalt vulkanisme

Fjell i Georgia
Vulkanar i Georgia
Kaukasus
Kazbek

Kazbek (georgisk მყინვარწვერი, transkribert som Mqinvartsveri) er ein vulkan og eit av dei største fjella i Kaukasus. Det ligg på grensa mellom Georgia og Russland, og ruver over byen Kazbegi nær grensa til Nord-Ossetia. Det er det tredje høgaste fjellet i Georgia (etter Sjkhara og Janga) og det sjuande høgaste i Kaukausfjella, med ei høgd på 5 047 meter over havet. Georgiarar kallar fjellet Mqinvari som tyder «isbre» eller «Isfjell».

Kazbek ligg i fjellkjeda Khokh, ei fjellkjede som går nord for Store Kaukasus med mange gjel frå elvene Ardon og Terek. Sjølve fjellet ligg i forkastinga Borjomi-Kazbegi (som er den nordlege delen av Anatolia-forkastinga). Området har stor jordskorpeaktivitet med regelmessige små jordskjelv. Eit aktivt system med varmekjelder ligg òg omkring fjellet. Kazbek er ein sovande vulkan, bygd opp av trakytt og kledd med lava. Han har form som ei dobbel kjegle der foten ligg i ei høgd på 1 770 meter. Kazbek er det høgaste av dei vulkanske kjeglene i vulkangruppa rundt Kazbegi, som òg omfattar Khabarjina (3 142 meter). 

På grunn av dei bratte sidene på Kazbek, er ikkje isbreane her særleg store. Det totale arealet til alle isbreane på Kazbek er 135 km². I 2002 kollapsa Kolkabreen på grunn av vulkansk svovelaktivitet på nordsida av fjellet. Det var derimot ingen utbrot. Den mest kjende isbreen er Djevdorak, som kryp ned på nordaustsida og inn i eit gjel med same namn, og når ned til ei høgd på 2 295 meter. På austsida går den georgiske militærvegen gjennom Darialgjelet i ei høgd på 2 378 meter. 

Toppen vart først klatra i 1868 av D.W. Freshfield, A.W. Moore og C. Tucker i lag med ein sveitsisk guide.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Mount Kazbek» frå ,  den 7. juli 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Kazbek på Peakware - bilete

Stratovulkanar
Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Vulkanar i Georgia
Høgaste punkt
Kabardzjina

Kabardzjina (georgisk ქაბარჯინა) er eit fjell og ein vulkan i Kaukasus i Georgia. Det har ei høgd på 3 142 meter over havet. Det ligg nær Kazbek og er ein del av den same vulkangruppa.

Fjell i Georgia
Vulkanar i Georgia
Khokh

Khokh er ei fjellkjede i Kaukasus i Georgia. Fjellkjeda går nord for Store Kaukasus, med djupe dalar frå elvene Ardon og Terek rundt. Vulkanen Kazbek ligg i Khokh-kjeda.

Fjellkjeder i Georgia
Kaukasus
Kldekari

Kldekari (georgisk: კლდეკარი) er eit fjell på om lag 2 000 meter søraust i Georgia. Fjellet ligg i fjellkjeda Trialeti. I nærleiken ligg ruinane av ein festning frå mellomalderen, som òg er kalla Kldekari.

Fjell i Georgia
Idas sommarvisa

«Idas sommarvisa», eller «Du ska inte tro det blir sommar», er ein svensk barnesong med sommartema. Teksten er skriven av Astrid Lindgren medan  Georg Riedel har komponert melodien. Songen vart skriven til filmen Emil och griseknoen frå 1973.

«Idas sommarvisa» har tre vers og har vorte vanleg å syngje på skuleavsluttingar før sommarferien i Sverige. Songen har der vorte eit alternativ til salmane «Den blomstertid nu kommer» og «I denna ljuva sommartid».

Songen er lagd i munnen på vesle Ida, som er i ein periode der ho kjenner seg allmektig. I filmen har ho vekt til live att dei døde hønsene (som eigentleg berre var stivskremde av herjingane til Emil og grisungen Griseknoen, som begge var fulle etter inntak av gjæra kirsebær). Ida fortel i visa kva som må gjerast for at det skal verte sommar og avsluttar songen slik:

Och jag gör så roliga ställen
där barna kan springa omkring,
då blir barna fulla med sommar
och bena blir fulla med spring.

Kjelder

Denne artikkelen byggjer på «Idas sommarvisa» henta frå Wikipedia på svensk 28. mai 2007.

Verk av Astrid Lindgren
Barnesongar
Sommar
Perestrojka

Perestrojka (russisk skrift перестро́йка) er det russiske ordet for dei økonomiske reformene som vart innførte i juni 1987 av leiaren i Sovjetunionen, Mikhail Gorbatsjov. Ordet vert ofte omsett til norsk som omstrukturering, og viser til Gorbatsjov sine planar om å omstrukturere eller delvis liberalisere det økonomiske systemet i Sovjetunionen. Perestrojka vert sett i samanheng med glasnost (openheit), som er det første av dei to hovudmåla Gorbatsjov sette fram for sin periode som leiar av Sovjetunionen, og som det vert hevda er ein av hovudårsakene til at unionen braut saman.

Mange sosialistar og kommunistar har kritisert perestrojka for å vere i strid med den sosialistiske og kommunistiske ideologien.

Sovjetisk historie
Russiske ord og uttrykk
Reform
Frithigern

Frithigern var ein hovding for vestgotarane i 370-åra. Han er best hugsa for å ha sigra over romarane i Slaget ved Adrianopel i 378. 

Frithigern var kristen, og låg i trette med Athanarik, som var den øvste leiaren for tervingane frå 369. Han førte ein stor gotarflokk som slo seg ned på sørsida av Donau i 376 etter at hunarane var komne på herjing til Dacia. Han førte flokken saman med Alaviv. Dei fekk løyve etter keisarleg bod, at dei kunne slå seg ned i Thrakia. Gotarfolket skulle få rå seg sjølve, men fekk ikkje vidare hjelp av romarane. Dei fekk òg bod om at dei skulle vera landevern i byte for løyva til å slå seg ned. 

Folket som Frithigern førte var heller stort, og keisar Valens skjøna snart at dette kunne verte vanskeleg. I tillegg kom òg austgotarane, og dei samla seg no for å slost for rettane sine, då det synte seg at romarane ikkje gav dei stort. Alaviv og Frithigern vart bedne inn av Lupicinus, guvernøren i Marcianopel, til eit forsoningsgilde, men stoda var vanskeleg, og det kom snart til trette mellom romarane og dei ventande gotiske vaktene. Tervingane som var lægra utanfor byen fekk snart gjetord om dette, og dei kravde at byen skulle opne portane og gje dei mat. Lupicinus svara med å få dei gotiske vaktene drepne. I uroa som følgde rømde Frithigern, men Alaviv har truleg mist livet i kampen. Frithigern tok no leiarskapen over gotarfolket i Thrakia, og det kom til ope opprør. Gotarfolket byrja no reine hærtog, og plundra det dei fann. Lupicinus samla folk mot dei, men vart drepen, og den romerske hæren i Thrakia vart slegen ned. Dette var den første gotiske sigeren på romersk jord.

Då dette vart kjend, fekk Frithigern stønad frå thrakiske landarbeidarar og gruvearbeidarar, og den romerske underklassa som leid under hard skattlegging. I eigna var det òg mange gotiske trælar i romersk teneste. Dei gotiske troppane i den romerske hæren skifte òg side, og samla seg til Frithigern. 

Den største sigeren vart vunne i slaget ved Adrianopel året etter, då sjølvaste keisaren vart drepen.

Det er rekna som truleg at gotane miste taket på dei første sigrane sine og vart svekka etterpå. Frithigern forsvinn utor soga om lag 379, og gotarane var i praksis utan leiarskap frå 381 då Athanarik døydde, til Alarik samla dei att mot slutten av 300-talet.

Kjelde 
 Herwig Wolfram - The goths

Romersk historie
Vestgotiske herskarar
Døde i 380-åra
Lalveri

Lalveri er eit fjell i Store Kaukasus i regionen Svaneti i Georgia. Fjellet har ei høgd på 4 350 meter over havet. Den lettaste vegen til toppen er over Tsaneribreen.

Fjell i Georgia
Kaukasus
Latsga

Latsga er eit fjell i Store Kaukasus i regionen Svaneti i Georgia. Det har ei høgd på 4 019 meter over havet. Den største isbreen på Latsga er Lekhzir, som dekkjer den sørlege fjellsida og delar av dei nærliggande dalane.

Fjell i Georgia
Kaukasus
Likhi

Likhi eller Surami er ei fjellkjede i Georgia. Ho er ein del av Kaukasusfjella og knyter Store Kaukasus saman med Litle Kaukasus.

Det høgaste punktet er 1 926 meter over havet. Den lågaste og viktigaste fjellovergangen er Suramipasset, i ei høgd på 949 meter. Passet knyter saman austlege og vestlege delar av Georgia. Ein jernbane (i tunnel) går gjennom passet, i tillegg til hovudvegen Zestaponi-Khasjuri.

Kaukasus
Fjellkjeder i Georgia
Meskheti

Meskheti (Meskh/Meskhet, Adzjar-Imereti, Adzjar-Akhaltsikh) er ei fjellkjede som er ein del av Litle Kaukasus sørvest i Georgia.

Ho har ei lengd på 150 km og det høgaste punktet er Mepistskharo med ei høgd på 2 850 meter over havet. Meskheti er kjend for å få mykje nedbør. Området rundt Mtirala (i Adsjaria) var det våtaste området i Sovjetunionen og det våtaste i Kaukasus med ein årleg nedbørsnormal på om lag 4 500 mm. 

Fjellsidene av Meskheti er hovudsakleg dekte av lauvskog (eik, kastanje, lønnetre, agnbøk og bøk) frå 1 200-1 800 meter. Dei høgaste områda er dekte av subalpine og alpine enger.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Meskheti Range» frå ,  den 28. mai 2007.  
 

Kaukasus
Fjell i Georgia
Didgori

Didgori er eit fjell om lag 40 km vest for Tbilisi, hovudstaden i Georgia i den austlege delen av fjellkjeda Trialeti, som er ein del av Litle Kaukasus. Fjellet har ei høgd på 1 647 meter over havet. 

Fjellet vart åstad for slaget ved Didgori, som den georgiske kongen David IV vann over Seljuk den 12. august 1121. Slagmarka strekte seg over fleire kilometer og er dekt av subalpine enger. Tidleg i 1990-åra vart det reist eit imponerande monument til minne om slaget. Det består av mange massive sverd, som står ned i bakken forma som ein kross, med kolossale skulpturar av falne soldatar spreidd rundt på engene. 

Fjell i Georgia
Sjkhara

Sjkhara er eit fjell som ligg i Svaneti i Georgia og Kabardino-Balkaria i Russland. Fjellet har ei høgd på 5 200 moh. og er det høgaste fjellet i Georgia. Sjkhara ligg 88 km nord for byen Kutaisi, den nest største byen i Georgia. Toppen ligg i sentrale delar av Store Kaukasus, søraust for Elbrus, det høgaste fjellet i Europa. Sjkhara er det tredje høgaste fjellet i Kaukasus, like bak Dykh-Tau.

Sjkhara er det høgaste punktet og den austlegaste delen av eit massiv kalla Bezingiveggen (eller Bezengi), ein 12 km lang rygg. Fjellet er ein stor og bratt topp dekt av isbrear. Nordveggen (på russisk side) er 1 500 meter høg og inneheld fleire vanskelege klatreruter. Den mindre toppen Sjkhara Vest, med ei høgd på 5 068 meter, er eit eige mål for fjellklatrarar, og å gå Bezingiveggen på tvers vert rekna som «den lengste, mest krevjande og mest forpliktande klatreekspedisjonen i Europa.» 

Toppen vart først klatra i 1888 via nordaustryggen av eit britisk og sveitsisk lag av U. Almer, J. Cockin og C. Roth. Ruta er framleis ein av dei lettare og meir populære rutene på fjellet. Den første totale kryssinga av Bezingiveggen var i 1931 av austerrikarane K. Poppinger, K. Moldan og S. Schintlmeister. 

Sjkhara vert berre klatra av «ei handfull mengd menneske» kvart år på grunn av dei vanskelege rutene, høgda og den avsides plasseringa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Shkhara» frå ,  den 28. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Sjkhara på elbrus.net

Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Kaukasus
Sjota Rustaveli-toppen

Sjota Rustaveli er eit fjell i sentrale delar av Store Kaukasus, på grensa mellom Svaneti i Georgia og Kabardino-Balkaria i Russland. Det har ei høgd på 4 860 meter over havet, og vert rekna som det niande høgaste fjellet i Kaukasus. Fjellet har namn etter diktaren Sjota Rustaveli.

Fjellsidene er dekte med isbrear og nokre av dei strekker seg langt ned i dei omliggande dalane.

Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Tebulosmta

Tebulosmta er det høgaste fjellet i den austlege delen av Kaukasus med ei høgd på 4 493 meter over havet. Fjellet ligg på grensa mellom Georgia og Tsjetsjenia aust for fjellet Kazbek. Isbreane på fjellet er ikkje store (totalt utgjer dei eit areal på 3 km²).

Fjell i Georgia
Fjell i Russland
Tetnuldi

Tetnuldi er eit fjell i sentrale delar av Store Kaukasus i regionen Svaneti i Georgia. Det har ei høgd på 4 858 meter. I følgje dei fleste kjelder er Tetnuldi det tiande høgaste fjellet i Kaukasus. Fjellsidene er stort sett dekte med isbrear over 3 000 meter.

Fjell i Georgia
Trialeti

Trialeti er ei fjellkjede i aust-vest-retning i Litle Kaukasus i sentrale delar av Georgia. Den austlege kanten av kjeda går langs den vestlege grensa av Tbilisi, medan den vestlege kanten følgjer elva Kura sørvest for Borjomi. Lengda på Trialeti er 144 km og på det breiaste er ho 30 km. Fjellkjeda oppstod som følgje av vulkansk aktivitet i paleogentida. 

Det høgaste punktet i fjellkjeda er Sjaviklde (som tyder 'svart klippe' på georgisk) med ei høgd på 2 850 meter over havet. Fjellsidene i kjeda er stort sett dekte av lauvskog som eik, bøk og agnbøk. Dei vestlege delane av Trialeti er dekte av barskog og blandingsskogar, som består av gran, furu, bøk og eik.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Trialeti Range» frå ,  den 28. mai 2007.  
 

Fjellkjeder i Georgia
Kaukasus
Loddo

Loddo, eller Løddo, er det høgaste punket/fjellet i Austevoll og er 244 meter over havet. For å komme opp til Loddo kan ein velje mellom tre forskjellige løyper: Raud (kortast), Kvit og Blå (lengst). Tårnet på Loddo blei laga av Lions Club Austevoll.

Geografi i Austevoll
Fjell i Vestland
Usjba

Usjba (georgisk უშბა, usj «fælsleg», ba «berg») er eit av dei mest karakteristiske fjella i Kaukasus. Det ligg i regionen Svaneti i Georgia, like sør for grensa til Kabardino-Balkaria i Russland. Sjølv om det ikkje er av dei ti høgaste toppane, vert Usjba rekna som «Kaukasus sitt svar på Matterhorn», på grunn av den karakteristiske dobbelttoppen. Fjellet er bratt og vêret ofte ustabilt, og av den grunn vert Usjba rekna som eit av dei vanskelegaste fjella å klatre i Kaukasus. Fleire fjellklatrarar har mista livet her. 

Usjba sin nordtopp er med ei høgd på 4 690 meter over havet noko lågare enn den sørtoppen. Nordtoppen vart først klatra i 1888 av John Garford Cokklin og Ulrich Almer, medan ein tysk-sveitsisk-austerrriksk ekspedisjon leia av B. Rickmer-Rickmers klatra sørtoppen i 1903.

Den nordlege toppen av Usjba er lettare tilgjengeleg enn den sørlege. Standardruta over nordaustryggen går opp frå den russiske sida.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ushba» frå ,  den 15. april 2007.  

Fjell i Georgia
Ngāti Whātua

Ngāti Whātua er ein maori-iwi (stamme) som har det meste av området sitt (rohe) i regionen Northland på New Zealand(ein liten del ligg i regionen Auckland). Folket reknar seg som etterkomarar til innvandrarane som kom med wakaen Māhuhu-ki-te-rangi. Iwien består av fire hapuar (understammar): Te Uri O Hau, Te Roroa, Te Taou, og Ngāti Whātua. Ved folketeljinga i 2001 oppgav 12 105 menneske at dei høyrde til denne stammen.

Historikk 
På den tida då den europeiske busetjinga på New Zealand tok til, låg territoriet (også kalla rohe) til Ngāti Whātua kring Kaipara Harbour og sørover til Tamaki Makaurau, området der Auckland ligg i dag. I tidlegare hundreår hadde denne stammen flytta sørover frå North Auckland Peninsula.

Rivalisering med Ngā Puhi iwi vart opptrappa tidleg i det 19. hundreåret då Ngā Puhi hadde skaffa seg skytevåpen (muskettar). Ngā Puhi gjekk til åtak på Ngāti Whātua i 1807 eller 1808 i slaget ved Moremonui, truleg første gongen skytevåpen vart bruka i krigshandlingar mellom māoriar. Ngāti Whātua vann over krigarane til Ngā Puhi med handvåpen medan desse lada muskettane sine, og vann ein avgjerande siger over åtakarane. Ngā Puhi, leia av Hongi Hika, tok hemn i 1825 då dei vann over Ngāti Whātua i slaget ved Te Ika a Ranganui.

Då iwien ønskte å tiltrekkja seg europeisk busetnad på sitt område, tilbaud Ngāti Whātua land ved Tamaki Makaurau til guvernør William Hobson i 1840. Hobson tok mot tilbodet og flytta hovudstaden på New Zealand til Tamaki Makaurau, og kalla busetnaden Auckland.

Striden om «The Orakei block» 
Ngāti Whātua kom i nasjonen sitt søkelys i 1970-åra i ei usemje om unytta landområde ved Bastion Point, litt aust for bysenteret i Auckland City, på grensa til forstaden Orakei. Landområdet, som hadde vorte skaffa billeg til ålmenne føremål mange tiår tidlegare, vart for ein stor del gjeve attende til stammen etter ein lang, og ikkje heilt ublodig, okkupasjon.

Bakgrunnsstoff 
 Waitangi Tribunal - Orakei Resource Kit - mest for undervisingsbruk 
 Om Ngāti Whātua i Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand (på engelsk)

Auckland
Northland
Iwiar og hapuar