alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1537

1537 (romartal MDXXXVII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 12. mars: Portugisarar grunnlag byen Recife i Brasil.
 12. august: Kristian III av Danmark og dronning Dorothea blei korna i Vor Frue Kirke i København.
 15. august: Spanjolar grunnla byen Asunción i Paraguay.

Noreg 
 Reformasjonen i Danmark-Noreg heldt fram. Erkebiskop Olav Engelbrektson måtte flykta til Lier i Belgia og lét etter seg St. Olavs skrin på Steinvikholm i Trondheimsfjorden.
 Grønlands bispestol blei formelt oppjeve.
 Gullnes koparverk vart starta opp i Seljord.

Fødde 
 12. oktober: Kong Edvard VI av England og Irland
 Jane Grey, regjerande dronning av England og Irland 
 5. desember: Ashikaga Yoshiaki, shogun av Japan.
 20. desember: Kong Johan III av Sverige

Døde 

 6. januar: Baldassare Peruzzi, arkitekt frå Siena.
 7. juli: Madeleine de Valois, dronning av Skottland
 24. oktober: Jane Seymour, gift med Henrik VIII av England, i barselseng.
Michael Sars

Michael Sars () var ein norsk prest og naturvitskapsmann (zoolog). Forskingsfartøyet FF «Michael Sars» er oppkalla etter han. 

Michael Sars vart fødd i Bergen i 1805, og døydde i Christiania i 1869. Han byrja på ei naturvitskapleg utdanning ved Universitetet i Christiania. Etter ei tid gjekk han over til å studera teologi. Som prest arbeidde han mellom anna på øya Kinn ved Florø og i Manger på Radøy ved Bergen.

Samstundes med prestegjerninga dreiv han med marinbiologisk forsking. Han studerte dyra i havet med vekt på forplanting, utvikling og utbreiing. Han var mellom anna ein tidleg pioner innanfor studiet av nesledyr, der han var den første til å skildra livssyklusen til hydroidene. Sars beskreiv òg fleire artar kril, børstemakk og sniglar for første gong.

I 1835 publiserte han boka Beskrivelser og iagttagelser over nogle mærkelige eller nye i havet ved den bergenske kyst levende dyr. Boka og arbeidet med den, gjorde han internasjonalt kjend som naturforskar.

I 1854 vart han utnemnd til professor i zoologi ved Universitet i Christiania. 

Saman med kona Maren (syster av diktaren Johan Sebastian Welhaven) fekk Michael Sars 14 born. Åtte av desse levde opp. Fleire av desse borna vart seinare vidgjetne i Noreg. Marinbiologen Georg Ossian Sars (1837–1927), og historikaren Ernst Sars (1835–1917) vart dei mest vidgjetne av borna.

Bakgrunnsstoff 
 Michael Sars og koleraen i Manger i 1849. 

Norske prestar
Norske zoologar
Norske marinbiologar
Folk frå Bergen
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Herman Friele (1838-1921)

Herman Friele () var ein norsk kjøpmann og naturforskar (zoolog). Han høyrde til den bergenske slekta Friele, kjend mellom anna for Kaffehuset Friele.

På 1860-talet granska Herman Friele fuglelivet i Finnmark og på Jæren, og  han var med på den norske nordhavsekspedisjonen i 1876–1878 og skreiv om molluskar saman med mellom andre systersonen James A. Grieg.

Herman Friele sat i direksjonen for Bergens Museum  frå 1870, var frå 1875 med i bystyret i Bergen og suppleant til Stortinget i perioden 1877–79. Saman med Christian Michelsen hjelpte han i 1880 Cornelius Sætre med å setje i gang Noregs fyrste produksjonsverksemd for østersyngel, Tysnes Østers Compani i Espevikspollen på Tysnes, og frå 1882 var han med i leiinga av Selskabet til de Norske Fiskeriers fremme. I 1887 vart han medlem i Det Norske Videnskaps-Akademi, og vart riddar av St. Olavs Orden i 1894, kommandør av 2. klasse i 1911.

Havforskingsfartøyet «Herman Friele» vart oppkalla etter han. Båten vart bygd i 1922 hjå Ottesens Skipsbyggeri på Jensaneset, Sagvåg på  Stord, for Bergen Museums Biologiske Stasjon på Herdla, og utlånt til Trondhjem Biologiske Stasjon i perioden 1955 – 1962.

Kjelder 
 NBL-artikkel om Friele, skriven av Anders Fossen.

Norske zoologar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi 
Folk frå Bergen
1538

1538 (romartal MDXXXVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Hansaen mista privilegia i Oslo.

Fødde

Døde 

 7. februar: Olav Engelbrektsson, norsk biskop
 12. februar: Albrecht Altdorfer, tysk målar
1539

1539 (romartal MDXXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 13. februar: Isabella d’Este, italiensk politikar
 7. mai: Guru Nának, stiftar av sikhismen og den første av dei ti sikh-guruane.
1540

1540 (romartal MDXL) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
6. januar: Kong Henrik VIII av England gifta seg med Anna av Kleve, si fjerde dronning.
 Første påskedag: Kong Affonso I av Kongo overlevde eit attentat med eit kulehol i kappa.
 17. mai: Sher Shah Suri overvann Humayan av Mogulriket i slaget ved Kannauj. Han avsette  stormogulen og grunnla Sur-riket.
 28. juli: Henrik VIII av England fekk avretta sin tidlegare nære medhjelpar Thomas Cromwell og gifta seg med Catherine Howard, si femte kone.
 3. september: Gelawdewos blei keisar av Etiopia etter far sin, Lebna Dengel.

Noreg

Fødde 
Februar/mars: Francis Drake, engelsk kaper og oppdagar
5. august: Joseph Justus Scaliger, fransk filolog

Døde 

 27. januar: Angela Merici, italiensk nonne og ordensgrunnleggjar
 28. juli: Thomas Cromwell, engelsk statsmann (avretta)
 24. august: Parmigianino, italiensk målar
 14. november: Rosso Fiorentino, italiensk målar

Omtrentleg dato:
Tristão da Cunha, portugisisk sjøfarar
1541

1541 (romartal MDXLI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
12. februar: Pedro de Valdivia grunnla Santiago del Nuevo Extremo, den framtidige hovudstaden i Chile.
7. april: Misjonæren Francis Xavier la ut frå Lisboa med portuguisisk Ostindia som mål.
8. mai: Den spanske utforskaren Hernando de Soto kom fram til Mississippi-elva. Han kalla henne Rio de Espiritu Santo ('Den heilage ande-elva').
23. mai: Jacques Cartier la ut frå Saint-Malo på si tredje oppdagingsreise.
Utan dato
 Heile Bibelen kom ut på svensk.

Noreg

Fødde 
24. januar: Magdalena Moons, nederlandsk heltinne
7. september: Luigi Groto, italiensk luttspelar og diktar
Hernando de Cabezón, spansk musikar
12. desember: Johann Bauhin, sveitsisk botanikar
Utan dato
Guðbrandur Þorláksson, islandsk matematikar

Døde 

24. april: Celio Calcagnini, italiensk astronom
27. mai: Margaret Pole, 8 grevinne av Salisbury, engelsk adelskvinne (avretta)
 26. juni: Francisco Pizarro, spansk oppdagar
 4. juli: Pedro de Alvarado, spansk oppdagar
24. september: Paracelsus, sveitsisk alkymist
September: Beatriz de la Cueva, guvernør av Guatemala
18. oktober: Margaret Tudor, dronning av Skottland
Utan dato
Margareta von Melen, svensk adelskvinne

Kjelder
1542

1542 (romartal MDXLII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 Dosso Dossi, italiensk målar
1543

1543 (romartal MDXLIII)

Hendingar

Utlandet 
 Nikolaus Kopernikus si bok «De revolutionibus orbium coelestium», kom ut. Her gjorde han gjeldande det heliosentriske verdsbiletet, at jorda går rundt sola og ikkje omvendt

Noreg

Fødde

Døde 

 24. mai: Nikolaus Kopernikus, polsk astronom, matematikar og lege
 29. november: Hans Holbein den yngre, tysk målar
1544

1544 (romartal MDXLIV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 9. desember: Teofilo Folengo, italiensk forfattar
1545

1545 (romartal MDXLV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 18. oktober: John Taverner, engelsk toneskapar
1546

1546 (romartal MDXLVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 18. februar: Martin Luther, tysk kyrkjereformator
 1. november: Giulio Romano, italiensk arkitekt
1547

1547 (romartal MDXLVII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg 
 Det vart sendt ein kanslar frå Danmark til Noreg for å halde styr på rettsvesenet.

Fødde 
 29. september: Miguel de Cervantes Saavedra

Døde 

 28. januar: Henrik VIII av England
 31. mars: Frans I av Frankrike
 21. juni: Sebastiano del Piombo, italiensk målar
 2. desember: Hernán Cortés
1548

1548 (romartal MDXLVIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1549

1549 (romartal MDXLIX)

Hendingar

Utlandet 
 Juli: Kett-opprøret i England.
 Misjonæren Francisco Javier kom fram til Japan.
 Grunnlegginga av Salvador i Brasil, den første hovudstaden i landet.
 Petrus Canisius starta motreformasjonen i Bayern.

Noreg

Fødde 
 5. november: Philippe de Mornay, fransk forfattar

Døde 

 15. februar: Il Sodoma, italiensk målar
 10. november: Pave Paul III
1550

1550 (romartal MDL)

Hendingar

Utlandet 
 6. januar: Spanske Hernando de Santana grunnla byen Valledupar i eit område som no ligg i Colombia.
 7. februar: Innsetjinga av pave Julius III.
 Helsingfors blei grunnlagd av Gustav Vasa.
 Det osmanske riket utvida seg ved å okkupera Mahgreb.
 Den første boka skriven på slovensk, Abecedarium, av protestantreformatøren Primoz Trubar, blei trykka i Tübingen.
 Nostradamus skreiv sin første almanakk.
 Byen Acapulco vart grunnlagd
 Heile Bibelen kom ut på dansk

Noreg

Fødde 
 27. juni: Kong Charles IX av Frankrike
 17. september: Pave Paulus V
 4. oktober: Kong Karl IX av Sverige

Døde 

 22. februar: Michimalonco, søramerikansk indianarhovding
 20. mai: Ashikaga Yoshiharu, shogun av Japan
 Jamsheed Quli Qutb Shah, herskar av Golconda
 Kong Tabinshwehti av Burma

1550
1551

1551 (romartal MDLI)

Hendingar

Utlandet 
 Taqi al-Din beskreiv eit dampdrive grillspyd.

Noreg

Fødde

Døde 

 21. januar: Stygge Krumpen, dansk biskop
 18. mai: Domenico Beccafumi, italiensk målar

Referanse
1552

1552 (romartal MDLII)

Hendingar

Utlandet 
 12. februar: Byen Valdivia i Chile blei grunnlagd av Pedro de Valdivia.
 26. mars: Guru Amar Das blei utnemnd som den tredje av dei ti sikh-guruane.
 April: Det braut ut krig mellom Henrik II av Frankrike og keisar Karl V av det tysk-romerske riket. Frankrike gjekk inn i Lorraine og tok Toul, Metz og Verdun.
 2. oktober: Kazan-khanatet fall for styrkane til Ivan den grufulle.

 Ukjend dato: Utgjevinga av Brevísima relación de la destrucción de las Indias, skriven av dominikanarmunken Bartolomé de las Casas, som kritiserte framferda til spanjolar i Amerika.

Fødde 
 18. juli: Rudolf II av Det tysk-romerske riket
 24. august: Lavinia Fontana, italiensk målar
 17. september: Pave Paulus V som Camillo Borghese
 6. oktober: Matteo Ricci, italiensk jesuittprest og misjonær til Kina
 7. oktober: Sir Walter Raleigh, britisk oppdagar og statsmann

 Ukjend dato (1551 eller 1552): Boris Godunov, russisk tsar

Døde 

 11. februar: Eske Bille, dansk adelsmann
 29. mars: Guru Angad Dev, den andre av dei ti sikh-guruane.
 19. april: Olaus Petri, svensk reformator
 2. desember: Heilage Frans Xavier, spansk jesuitt og misjonær til India

Kjelder
1553

1553 (romartal MDLIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

 9. april: François Rabelais, fransk forfattar
 16. oktober: Lucas Cranach den eldre, tysk målar
 27. oktober: Miguel Serveto, spansk forfattar
 25. desember: Pedro de Valdivia, spansk oppdagar
1554

1554 (romartal MDLIV) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 12. februar: Lady Jane Grey vart avretta i London etter ni dagar som dronning.

Noreg

Fødde

Døde 

12. februar: Lady Jane Grey, engelsk adelskvinne og de facto dronning av England og Irland
1300

1300 (romartal MCCC)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

1300
1349

1349 (romartal MCCCXLIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 20. oktober: Pave Klemens VI kunngjorde ei pavebulle mot Flagellantane

Noreg 
 Pestutbrot. Svartedauden kom til Bergen og Noreg. Om lag halvdelen av folkesetnaden i Noreg døydde. Pesten hadde herja i Europa frå 1347.

Fødde

Døde
1299

1299 (romartal MCCXCIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 Det osmanske riket vart skipa av Osman I.

Noreg 

 15. juli: Eirik II Magnusson døydde og broren Håkon V Magnusson vart ny konge i Noreg.

Fødde 

 Tenoch av aztekarane

Døde 

 19. november: Heilage Mechtilde av Hackeborn, tysk (saksisk) nonne
 Kong Eirik II Magnusson av Noreg.
 Nogai khan, mongolsk hærførar
1200

1200 (romartal MCC)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

1200-talet
Sigurd Slembe

Sigurd Magnusson Slembe eller «Slembedjakn» var ein norsk tronkrevjar i borgarkrigstida. Han døydde i 1139. 
Tilnamnet tyder noko nær «den usle». 
Sigurd kravde at halvbroren, Harald IV Gille, skulle dela riket med han. Begge var søner av kong Magnus III Berrføtt. Sigurd var son utanom ekteskap, altså ein «uekte» son. Med tvang ville Sigurd tileigna seg kongsmakt, og utropte seg til konge i 1135. I 1136 tok Sigurd livet av Harald Gille medan han sov. Etter at Harald var drepen henta Sigurd fram kong Magnus IV den blinde. Magnus den blinde hadde vorte fanga og blinda av Harald Gille. I namnet åt kong Magnus kravde Sigurd kongsmakt. 
I slaget ved Holmengrå i 1139 tapte Magnus og Sigurd mot mennene til kong Inge Krokrygg. Magnus den blinde fall. Sigurd Slembe var førar for hæren, men vart fanga og pint til daude. Inge Krokrygg var son av Harald Gille. 

Om Sigurd Slembe og andre tronkrevjarar og kongar kan ein lesa om i Heimskringla, norske kongesoger.

«Sigurd Slembe» er namnet på eit historisk drama av den norske forfattaren Bjørnstjerne Bjørnson. Bjørnson gav ut dramaet i 1863.

Folk frå norrøn tid
Folk frå borgarkrigstida
Døde i 1139
999

999 (romartal CMXCIX) var eit år på 900-talet. Det var eit normalår i den julianske kalenderen som byrja på ein sundag.

Hendingar

Utlandet 
 2. april: Pave Sylvester II overtok som pave etter Gregor V. Sylvester II blei den 139. paven.

 Kristendomen blei innført på Færøyane av Sigmundur Brestisson.

Fødde 
 Bao Zheng, Song-kinesisk embetsmann

Døde 
 18. februar: Pave Gregor V
 16. desember: Adelheid av Det tysk-romerske riket, helgen
 Tore Hjort, norsk høvding.
 Maredudd ab Owain, walisisk konge

Bakgrunnsstoff
900

900 (romartal CM)

Hendingar

Utlandet 
 Innsetjinga av pave Benedikt IV.
 Kong Konstantin II av Skottland kom til makta.

Noreg

Fødde 
 Abu Jafar Khazeni, persisk astronom og matematikar

Døde 
 13. august: Zwentibold, den siste kongen av Lotharingia
 Donald II av Skottland
800

800 (romartal DCCC)

Hendingar

Utlandet 
 Keltiske munkar byrjar arbeidet med manuskriptet Book of Kells på øya Iona.
 25. desember - Karl den store blir krona i Roma av pave Leo III.

Noreg

Fødde

Døde
899

899 (romartal DCCCXCIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
799

799 (romartal DCCXCIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
699

699 (romartal DCXCIX) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 
 Umayyadestyrkar gjekk inn i Armenia og sikra seg underkasting frå prins Smbat VI Bagratuni.
 Umayyadegeneralen Al-Hajjaj ibn Yusuf byrja nedkjempa eit kharijittopprør i Irak leidd av Ibn al-Ash'ath.
 Vesttyrkiske stammar danna Türgeshføderasjonen.
 Den japanske asketen En no Gyōja blei skulda for å forvirra folk med magi, og forvist til Izu.

Fødde 
 Imam Abu Hanifa, muslimsk rettslærd
 Dagobert III av frankarane

Døde 
 3. februar: Heilage Werburh, vernehelgen for Chester
 28. august: Wang Jishan, kinesisk minister
 Heilage Claude av Besançon
 Heilage Seaxburh av Ely
 Wang Wei, kinesisk diktar

Kjelder
600

600 (romartal CD)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1202

1202 (romartal MCCII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 

 9. mars: Håkon Sverresson blei konge av Noreg etter far sin, Sverre Sigurdsson.
 12. november: Valdemar Sejr blei konge av Danmark etter bror sin, Knut VI.

Noreg

Fødde

Døde 
 9. januar: Birger Brosa, svensk jarl 
 9. mars: Kong Sverre Sigurdsson av Noreg.
 12. november: Knut VI av Danmark

1200-talet
1203

1203 (romartal MCCIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1205

1205 (romartal MCCV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 7. mai: Andreas II blei konge av Ungarn og Kroatia etter Ladislaus III.
 Det braut ut full strid om den svenske krona mellom Sverker den yngre og sønene til Knut Eriksson. I slaget ved Älgarås fall tre av knutssønenen, og Sverker stod sigrande att. Ein fjerde son, Erik Knutsson, overlevde slaget og flykta til Noreg.

Fødde 
 Pave Hadrian V, fødd Ottobono de' Fieschi

Døde 
 1. april: Kong Amalrik II av Jerusalem
 5. april: Dronning Isabella I av Jerusalem
 21. juni: Enrico Dandolo, doge av Venezia
1206

1206 (romartal MCCVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
1207

1207 (romartal MCCVII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde
Sigurd II av Noreg

Sigurd Munn eller Sigurd Haraldsson (1135–1155) var konge av Noreg og gjekk inn i kongerekka som Sigurd II.

Sigurd Munn var son av kong Harald IV Gille og frilla Tora Guttormsdottir. Han voks opp i Trøndelag og vart konge av Noreg etter faren i 1136, saman med broren Inge Krokrygg. Frå 1142 vart den eldre broen Øystein Haraldsson òg konge. 

Dette var under den norske borgarkrigstida, og byrjinga av regjeringstida til Sigurd var prega av kamp mot tronkrevjarane Sigurd Slembe og Magnus Blinde. Desse to blei endeleg slått under slaget ved Hvaler i 1139. 

Etter dette følgde ei fredeleg tid for samkongane. Då Øystein Haraldsson kom til landet frå Irland i 1142 blei han godteken som kongsson sidan Harald Gille hadde sagt han hadde ein son i Irland.

Etter kvart som dei voks til og rådgjevarane deira fall frå, tok likevel brørne til å uglesjå kvarandre. Dei møttest i Bergen i 1155 for å forsøka å halda på freda. Her skulda Inge Krokrygg dei to brørne sine for å ønskja å styrta han. Dette nekta Sigurd for, men då ein av hans menn drap ein av Inge sine vakter, gjekk Inge til handling. Han sende folka sine til huset Sigurd Munn heldt til, ovrrmanna han og drap han.

Etter at Sigurd døydde tok støttespelarane hans sonen Håkon Herdebrei som konge. I løpet av borgarkrigen som følgde skulle mange som kravde trona hevda å vera son til kong Sigurd. Sverre Sigurdsson var ein av dei som sa han var kongsson, og lukkast både med å overtyda folk om dette og med å bli konge av Noreg.

Norske regentar
Folk frå norrøn tid
Folk frå borgarkrigstida
Fødde i 1130-åra
Døde i 1155
1135

1135 (romartal MCXXXV)

Hendingar

Utlandet 
 Stefan av Blois blei ny konge i England etter Henrik II i staden for den utvalde tronfølgaren, kongsdottera Matilda.

Noreg

Fødde 
 Sigurd Munn, norsk konge
 30. mars: Maimonides, jødisk teolog og filosof.

Døde 
 Kong Henrik I av England
1155

1155 (romartal MCLV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 Frederik I Barbarossa vart krona til heilag romersk keisar.
 Keisar Go-Shirakawa vart keisar av Japan.
 Robert av Chichester vart biskop av Exeter.

Noreg 
 10. juni: Den norske kongen Sigurd Munn blei drepen i Bergen. Noreg stod att med to kongar, Sigurd sine brør Inge Krokrygg og Øystein Haraldsson.

Fødde

Døde 
 Sigurd Munn, norsk konge
1139

1139 (romartal MCXXXIX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Sigurd Magnusson Slembe, norsk tronkrevjar
 12. november: Magnus IV den blinde, norsk konge

 
Artiklar utan brødtekst
1136

1136 (romartal MCXXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 
 Harald IV Gille, norsk konge

 
Artiklar utan brødtekst
Marta Steinsvik

Marta Steinsvik, f. Tonstad, ()  var ein norsk forfattar, omsetjar, målkvinne og fyrste kvinne uteksaminert som teolog ved Menighetsfakultetet.

Marta Tonstad vart fødd på garden Skjeggestad i Bakke sokn ved Flekkefjord den 23. mars 1877. Faren Torkell Tonstad var fødd i Sirdal, men var den tida lærar i Flekkefjord. Han åtte òg garden Skjeggestad, og her var Marta til ho var tre år gamal. Mora Ingeborg var òg frå Tonstad, og båe var av særs gamle bondeætter. 

I 1894 tok ho til å skriva i avisa Den 17de Mai, som hadde teke til å koma ut same året. 

Den 16. mai 1896 gifta ho seg med Rasmus Olai Steinsvik, som var ein av mennene bak bladet Den 17de Mai. 

I 1910 vart ho redaktør for tidsskriftet Kringsjaa. Ho var språkmektig og omsette mange bøker til nynorsk. Mellom anna omsette ho Jean d’Arc av Louis de Conte frå 1905 og Kvar gjeng du? (originaltittel: Quo vadis?) av Henryk Sienkiewicz frå 1903. 

I mellomkrigstida argumenterte ho for gjeninnføring av jødeparagrafen i Grunnlova og for at jesuittar også i fortsetjinga skulle vere nekta tilgang til Noreg. Ho heldt fram det sterkt jødefiendtlege og konspiratoriske falsumskriftet Sions vises protokollar som sanning og kritiserte katolisismen hardt.

Frimodige ytringer kom i 1946 og handla om landssvikoppgjeret etter den andre verdskrigen.

Referansar

Bakgrunnsstoff
 Aasentunet har lagt ut Anton Aure si livsskildring om Marta Steinsvik. Biografien er frå 1916. Jfr. Nasjonalbiblioteket, Oslo
 Kunstnere i Akershus: Marta Steinsvik
 Marta Steinsvik sine verk registrert i Bibsys

Nynorskforfattarar
Norske forfattarar
Målfolk
Folk frå Flekkefjord
Rasmus Steinsvik

Rasmus Olai Steinsvik () var ein norsk bladmann (journalist), forfattar, målmann og redaktør, fødd i Dalsfjorden i noverande Volda kommune på Sunnmøre. Rasmus Steinsvik var frå 1896 gift med forfattarinna Marta Steinsvik. Han sette seg tidleg føre å arbeida for fridom for alle, nasjonalt sjølvstende og norsk målreising.

Rasmus Steinsvik var bladstyrar for avisa «Den 17de Mai» frå 1893 til han døydde i 1913.
Tysdag 9. januar i 1894 kom fyrste utgåva av «Den 17de Mai». Arne Garborg og Rasmus Steinsvik gjorde opptakt til bladet. Hulda Garborg døypte bladet, og Arne Garborg vart med i bladstova (redaksjonen). Dei same personane var og knytt til avisa «Fedraheimen».

Bakgrunnsstoff
 Nettlenkjer 
 Aasentunet om Rasmus Steinsvik, med ymse artiklar
 Herbjørn Sørebø i Dag og Tid om Steinsvik som bladmann
 Nasjonalbiblioteket om "Den 17de Mai".
 Rasmus Olai Steinsvik målmann, journalist, forfatter, redaktør
 Skrifter av eller om Rasmus Steinsvik i bokdatabasen Bibsys
 
 Litteratur 
 Dalhaug, Ole: Den 17de mai : Rasmus Steinsvik 1863-1913, 1997. 
 Gausemel, Steffen: Rasmus Steinsvik, hovudoppgåve i norsk. Universitetet i Oslo 1937.

Norske forfattarar
Nynorskforfattarar
Målfolk
Folk frå Volda
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund
Thorvald Astrup

Thorvald Astrup () var ein norsk arkitekt som særleg stod for fleire norske industribygg.

Han vart fødd i Kristiania (Oslo) og utdanna seg til arkitekt ved Kristiania Tekniske Skole 1891 til 1892. Deretter tok han Kunst- og handtverksskulen i Kristiania 1892 til 1893. Astrup studerte sidan ved den tekniske høgskulen i Berlin (Technische Hochschule Charlottenburg) frå 1896 til 1897.

Frå 1899 var han praktiserande arkitekt i Kristiania. Astrup vart tidleg knytt til industrien som arkitektkonsulent, og fekk her ei rad oppdrag med utforming av større kraft- og transformatorstasjonar, fabrikk- og dambygg. 
I dei monumentale bygga som utviklinga av storindustrien førte med seg brukte han både nyklassisistiske stilen og funksjonalismen verkemiddel.

Astrup teikna mange industribygg, mellom anna Såheim kraftstasjon på Rjukan saman med Olaf Nordhagen (1916) og Tyssedal kraftanlegg i (1906). Adminiet på Rjukan er teikna av Thorvald Astrup og er peika ut som eit av dei venaste trebygga i jugendstil i Noreg.

Nokre bygg der Astrup var med som arkitekt 

 Tøyen transformatorstasjon, i drift frå 1917
 Glommens transformatorstasjon ved Nesparken i Moss, 1921
 Torshov transformatorstasjon, i drift frå 1922
 Skøyen transformatorstasjon, i drift frå 1922
 Rånåsfoss kraftstasjon Norge i Rånåsfoss, bygd i perioden 1917–1922
 Børstad transformatorstasjon, Hamar, 1924
 Hydrogenfabrikken på Notodden, teikna i 1926 og oppført i 1927 i samband med omlegging til Haber–Bosch-prosessen
 Margarinfabrikken Norge i Oslo, bygd i perioden 1926–1927
 Ullevål transformatorstasjon, i drift frå 1927
 Soria Moria kino i Oslo, bygd i 1928
 Oslo kringkaster på Lambertseter. Bygd 1928–1929
 Vannstoffabrikken på Vemork, 1928-1933, riven 1977.

Galleri

Kjelder 

 Utdjupande artikkel om Astrup av Åse Moe Torvanger på snl.no

Norske arkitektar
Jugendstilarkitektar
Folk frå Oslo
Gravlagde på Vår Frelsers gravlund