alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lošinj

Lošinj (italiensk Lussino, latin Apsorrus) er ei øy i Adriahavet ved Kroatia i Kvarnerbukta. Ho ligg like sør for byen Rijeka, og er ein del av Primorje-Gorski Kotar fylke.

Av busetnadar på Lošinj finn ein mellom anna (italiensk namn i parantes): Nerezine (Neresine), Sveti Jakov (San Giacomo Lussignano), Ćunski (Chiusi Lussignano), Artaturi (Artatore), Mali Lošinj (Lussinpiccolo) og Veli Lošinj (Lussingrande).

Ein hovudveg går på langs av øya, og ein har ferjeruter Brestova - Porozina, Merag - Valbiska, Mali Lošinj - Zadar, Mali Lošinj - Pula. Det ligg òg ein flyplass på øya.

Geografi 
Lošinj er ein del av øygruppa Cres-Lošinj, som òg inneheld øya Cres og dei mindre øyane Unije, Ilovik, Susak, Vele Srakane, Male Srakane og fleire mindre øyar som ikkje er busett. Cres er den største øya i området, medan Lošinj er den nest største. Det går ei lita bru mellom Cres og Lošinj ved landsbyen Osor (italiensk Ossero) på øya Cres.

Lošinj er den 11. største øya i Adriahavet ut frå areal. Ho er 33 km lang, og er opp til 4,75 km brei i nord og midten av øya. Den totale kystlinja er 112 km.

Med over 2600 soltimar i året er øya ein populær feriestad for tyske og italienske turistar i sommarmånadane. Den gjennomsnittlege luftfukta er 70 %, og om sommaren ligg normaltemperaturen på 24 °C, på vinteren 7 °C.

Det høgaste punktet på øya er Televrin (òg kalla Osoršćica) på 588 m og Sv. Nikola 557 m. Landsbyane Nerezine og Sveti Jakov ligg ved foten. Øya består hovudsakleg av bergartane kalkstein og dolomitt. På den vestlege delen av Kurliahalvøya er det sandavleiringar.

Øya har eit mildt klima med eviggrøn vegetasjon (som myrt, steineik og laubærtre). Dei høgareliggande områda har mindre vegetasjon. Landsbyane Veli Lošinj, Čikat og den sørvestlege kysten er omringa av furuskog.

Historie 
Lošinj har sannsynlegvis vore busett sidan antikken, og det ligg festningar ved foten av Osoršćica og rundt hamna i Mali Lošinj. Romarane kalla øya Apsorrus (Ptolemaios), og øyane Lošinj og Cres i lag som Apsirtides. Fleire stader har ein grave ut romerske villaer. Fleire små eremittkyrkjer frå romartida har vorte bevart (St. Lovreć nær Osor, og St. Jakov i Sveti Jakov). I mellomalderen høyrde Lošinj til den geistlege adelen i Osor og var ikkje folkesett.

Dei første spora etter innbyggjarar frå fastlandet var i 1280. Etter ein kontrakt med Osor, fekk desse busetnadane sjølvstyre i 1389. Namnet Lošinj vart først nemnd i 1384. Parallelt med at Osor forfall på 1400-talet, vart busetnadane Veli Lošinj og Mali Lošinj stadig viktigare.

På 1700- og 1800-talet vart handel, skipsbygging og sjøfart på øya utvikla. Etter at Republikken Venezia fall vart øya ein del av Austerrike-Ungarn fram til det kollapsa i 1918. Ho var så ein del av Italia fram til 1943. I 1945 vart øya annektert av Jugoslavia. Dette førte til at dei fleste av dei italiensktalande innbyggjarane flytta sidan dei ikkje ville leve under eit kommuniststyre. Lošinj har vore kroatisk sidan landet erklærte sjølvstende frå Jugoslavia i 1991.

Losinj
Male Srakane

Male Srakane  er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, mellom øyane Lošinj, Unije og Susak, like sør for Vele Srakane. Då øyane var del av keisardømet Austerrike-Ungarn var Vele og Male Srakane kjend som Gross- og Klein-Kanidol.

I følgje statistikkar har øya no berre 2 fastbuande. Fleire folk kjem til om sommaren. Innbyggjarane på Male Srakane har stort sett levd av fiske og jordbruk.

Øyar i Kroatia
Vele Srakane

Vele Srakane er ei øy i Adriahavet ved Kroatia. Ho ligg mellom Lošinj, Unije og Susak, like nord for Male Srakane. Ho har eit areal på 1,18 km², og berre 8 innbyggjarar (2001). Den høgaste toppen er Vela Straža på 59 meter. Øya har ingen bilar, butikkar eller innlagd vatn, men har elektrisitet. Det finst ingen hamner på øya, berre to betongkaiar. Øya har vore busett sida førhistorisk tid, mellom anna på Vela Straža

Kjelder 

Øyar i Kroatia
Molat

Molat er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho ligg nær Zadar, søraust for øya Ist. Mellom desse øyane ligg sundet Zapundel. Ho har eit areal på 22,82 km² og eit folketal på 207.

Større busetnadar (Molat, Zapuntel og Brgulje) ligg i indre område av øya, og mindre grender ligg langs sjøen. Hovudnæringane på øya er jordbruk, saueavl, fiske og turisme.

Den nordaustlege kysten er stort sett låg med mange viker, medan sørvestkysten er brattare. Øya er stort kledd av ung skog og kratt.

I 1151 vart øya ein del av benediktinarklosteret St. Krševan. Frå 1409 var øya under styret til Republikken Venezia, som leigde øya ut til fleire familiar frå Zadar. Frå 1941 til 1943 var øya ein italiensk konsentrasjonsleir.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Molat på kroatien-fewo.net

Øyar i Kroatia
Chris Erichsen

Chris Erichsen () er ein norsk musikar, journalist, kortfilmskapar, performancekunstner og redaktør. Han har gjeve ut plater med The Aller Værste!, Løver og Tigre og Ratataboo!, og som soloartist. Frå 2000 til 2006 var han redaktør for tidsskriftet Bok og bibliotek. Han var tidlegare medlem av Norges Kommunistiske Parti, der han var med i partileinga og var kulturredakør i partiavisa Friheten. Han har også vore informasjonsansvarleg ved Henie Onstad Kunstsenter. No er han redaktør for nettstaden scenekunst.no.

Plateutgjevingar 
Med The Aller Værste!:
 «Blålys»/«På vei hjem» (Singel 1980)
 TAV! (EP 1980)
 «Blålys»/«På vei hjem»/«En av dem» (live) (EP 1980)
 Materialtretthet (LP/MC 1980, CD 1990)
 Disniland i de tusen hjem (LP/MC 1981, CD 2004)
 «Hakk» (Singel 1981)
 «Bare ikke nok» (live) (Flexisingel, 1986)
 The Aller Værste! (Samle-CD 1999)

Med Løver og Tigre:
 Grr (LP 1983)

Med Ratataboo!:
 Ratataboo (CD 1993)

Soloutgjevingar:
 «Eplepaien, Amerika og Gud» (Singel 1983)
 «Spinn Spinn»/«Vokse og bli stor» (Singel 1987 - Chris Erichsens Orkester)
 Hold meg fast (LP 1989 - Chris Erichsens orkester)

Bakgrunnsstoff 

 Fødselsår frå SNL-artikkel om The Aller Værste, skriven av Jon Vidar Bergan.

Norske gitaristar
Norske songarar
Norske redaktørar
Kjell Underlid

Kjell Underlid () var ein norsk psykolog, professor og politikar. I 2005 vart han professor ved Høgskolen i Bergen, der han hadde jobba sidan 1990. Spesialfelta hans var arbeidsløyse, fattigdom og sosial rettferd. 

Underlid var formann for Norges Kommunistiske Parti mellom 1993 og 2000, fram til 1998 saman med Terje Krogh og Per Lothar Lindtner, etter det saman med Lindtner. Underlid var i ei årrekkje medlem av Sosialistisk Folkeparti og Sosialistisk Venstreparti, men gjekk ut av partiet i protest mot det han oppfatta som ei høgredreiing under Erik Solheim. Han gjekk ut av NKP i 2003, i protest mot eksklusjonar av andre NKU og NKP-medlemmer. Han var eit sentralt medlem av Bevegelsen for Sosialisme.

Bibliografi 
 Arbeidslaus - Det Norske Samlaget 1992
 Gruppepsykologi - Fagbokforlaget 1997
 Fattigdommens psykologi - Det norske Samlaget 2005
 Sosial rettferd - Det Norske Samlaget 2009

NKP-politikarar
SV-politikarar
Norske psykologar
Folk frå Flora
Leiarar for NKP
Bevegelsen for Sosialisme

Bevegelsen for Sosialisme (BfS) blei stifta i 2002, av medlemmer frå ulike parti på venstresida (SV, RV, NKP, DNA) og folk utan partipolitisk tilknyting. I gruppa som grunnla (BfS) var mellom andre to nyleg ekskluderte landstyremedlemmer frå NKU samt ein god del nyutmelde tidlegare NKU-medlemmer, mellom desse har BfS valt sine to leiarar så langt.

Organisasjonen har som mål å overskride ei rekkje tradisjonelle politiske skiljelinjer og sameine til kamp for eit sosialistisk samfunn. Organisasjonen si sosialismeforståing har ofte blitt omtalt som nokså vid, og organisasjonen sitt mål er samla i ein politisk plattform og ein organisatorisk visjon som samla kan beskrivast som ei miniplattform.

I praksis har organisasjonen fokusert mykje på den antiimperialistiske kampen og solidaritet med frigjeringsrørsler i den tredje verda. Organisasjonen markerer seg også med klar avstandstaking frå alle former for politisk vald. Han har også presentert nokre generelle forslag til politiske strukturreformer. I Bergen har BfS tatt initiativ til ei rekkje med møte om politiske tema i samarbeid med ei rekkje parti og organisasjonar.

Bevegelsen for Sosialisme gir ut magasinet Sosialistisk fremtid.

Organisasjonen har om lag 60 medlemmer (2004) og lokallag i Oslo, Bergen og Narvik.

Han synest å ha ein viss ideologisk og praktisk innverknad i venstremiljø enkelte stader, da særleg i Bergensområdet der leiinga er lokalisert.

Leiarar 
 Even Sandvik Underlid (2003–2004)
 Marcos Amano (2004-2005)
 Kollektiv av Kari K. Fosse, Lars A. Eriksen, Knut Lindtner (2005-2006)
 Kollektiv av Asgeir Bjørkedal, Jan Selmer Methi, Knut Lindtner (2007-)

Bakgrunnsstoff 
 Bevegelsen for Sosialisme
 Bevegelsen for Sosialisme - Bergen 
 Bevegelsen for Sosialisme - Oslo 
 Bevegelsen for Sosialisme - Narvik 

Norske politiske organisasjonar
Skipingar i 2002
Murter

Murter er ei øy i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia og Dalmatia, i øygruppa utanfor byen Šibenik. Den største landsbyen på øya heiter òg Murter, og ligg nord på øya.

Den vesle landsbyen Betina ligg på nordvest sida av øya, medan Jezera og Tisno ligg på nordaustsida. Øya hadde i 2006 5 192 innbyggjarar, medan landsbyen hadde eit innbyggjartal på 2 010. 97,6 % av innbyggjarane er kroatar.

Geografi 

Øya ligg nordvest i øygruppa utanfor Šibenik, og berre 20 meter frå fastlandet ved Tisno, der det går ein 20 meter brei kanal. Ei 37 meter lang klaffebru strekkjer seg over kanalen. Øya har eit areal på 18,7 km², og det høgaste punktet er Raduč med 125 meter over havet.

Den sørvestlege sida av øya er bratt med fleire viker med sandstrender innimellom. Øya har òg fleire steinstrender.

Historie 
Øya har vore busett i nesten 2000 år. Ein illyrisk-romersk busetnad kalla Colentum vart grunnlagd nær Betina. Dokument viser at Murter vart kalla Villa Magna i 1293, som tyder «stor landsby». På 1200-talet er det dokumentert to busetnadar på øya, Jezera og Veliko selo (no Murter), og øya vart nemnd i 1318 som Insula Mortari. Betina og Tisno vart mest sannsynleg grunnlagd på 1400-talet då osmanarane gjekk til åtak på området. Folketal på øyane auke då folk rømde frå tyrkarane.

Bakgrunnsstoff 
 Murter på infoadriatic.com 

Øyar i Kroatia
Olib

Olib er ei øy i Adriahavet ved kysten nord i Dalmatia i Kroatia. Ho ligg nordvest for Zadar, sørvest for Pag, søraust for Lošinj og like aust for Silba.

Dei første busetnadane vart oppretta under Romarriket, og Olib vart først nemnd i dokument på 900-talet som Aloep.

Kroatar kom til øya på midten av 1400-talet frå Vrlika i Cetinska Krajina då dei flykta frå den osmanske invasjonen.

Øya har mange historiske bygningar og ruinar. Mellom desse finn ein kyrkja Jomfru Marias Himmelfart med ei samling antikvitetar, tårnet Kula, som vart bygd som vern mot piratar, og ruinane av St. Paulus Kyrkje og Kloster, som ein drog bort frå på 1200-talet.

Olib produserer mellom anna vin, olivenolje og ost. Olib har ingen ferskvasskjelder, og derfor har nesten alle heimane på øya cisterner for å samle inn regnvatn. Det er òg to kommunale brønnar tilgjengeleg for innbyggjarane.

Olib er forbunde til fastlandet via ei ferje til Zadar, som òg går innom øyane Silba og Premuda. Reisa til fastlandet tar om lag to timar med ein katamaran og tre til fem timar med ei bilferje.

Øyar i Kroatia
Pag

Pag (latin Pagus, italiensk Pago) er ei øy nord i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia. Ho er den femte største av dei kroatiske øyane, og den øya med lengst kystlinje.

Pag har eit folketal på 7 969 (2001). I tillegg landsbyane, Pag og Novalja, ligg det mange mindre landsbyar og turiststader her. Øya er administrativt delt i den nordlege delen som høyrer til Lika-Senj fylke og den sørlege delen som høyrer til Zadar fylke.

Geografi 

Pag høyrer til den nord-dalmatiske øygruppa, og strekkjer seg frå nordvest mot søraust langs kysten. Mellom øya og fastlandet ligg Velebitsundet. Øya har eit areal på 305 km² og ei kystlinje på 302,47 km. Ho er 60 km lang (frå nordvest til søraust) og mellom 2 og 10 km brei.

Sørvestkysten av øya er låg, medan nordvestsida av øya er høg og bratt. Det meste av øya er steinete, og enkelte område er dekkja av middelhavskratt. Og på søraustsida ligg karstinnsjøane Velo Blato og Malo Blato. Det høgaste punktet på øya er Sveti Vid (St. Vitus, 348 m).

I dalane og på slettane vert det dyrka vin, grønsaker og frukt. Dei større plassane på øya er knytt saman av ein veg og ei 300 meter lang bogebru. Det er ferjesamband til fastlandet mellom Prizna og Žigljen. Store hamner og landsbyar er Lun, Stara Novalja, Novalja, Kolan, Šimuni, Metajna, Pag, Dinjiška og Povljana.

Øyar i Kroatia
Palmižana

Palmižana er ei lita øy i Adriahavet, like sør for øya Hvar i Kroatia, og ein del av Split-Dalmatia fylke.

Palmižana er kjend som staden med flest soltimar i Middelhavet. Det er ingen vegar på Palmižana.I 1906 importerte Eugen Meneghello eksotiske plantar frå heile verda til øya og samla dei i ein botanisk hage. Øya har mellom anna figurert på lister over dei vakraste stadane i Adriahavet, mellom anna i magasinet Cruising World.

Rosmarin veks på øya og blømer fleire gongar i året og fyller lufta med lukta frå urta. Aloe er ei anna plante som veks overalt på øya.

Bakgrunnsstoff
Offisiell side 

Øyar i Kroatia
Pašman

Pašman er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, sør for Zadar, med øyane Ugljan, Iž, Dugi otok og Kornati rundt seg. Kommunen Pašman har 2 004 innbyggarar (2001).

Det er elleve landsbyar på Pašman: Tkon, Ugrinić, Kraj, Pašman, Mali Pašman, Barotul, Mrljane, Neviđane, Dobropoljana, Banj og Ždrelac.

Av alle øyane i Kroatia er det Pašman som har den største grøne overflata samanlikna med det totale arealet. Pašman er den 12. største øya i Kroatia når det gjeld areal. Ho er òg kjend for å ha det reinaste vatnet i Adriahavet på grunn av stor utskifting.

Ante Gotovina, ein kroatisk general, som i 2001 vart tiltalt for krigsforbrytingar under Kroatia-krigen på 1990-talet, kjem frå denne øya.

Øyar i Kroatia
Kommunar i Kroatia
Premuda

Premuda er ei lita øy i Adriahavet i Kroatia. Ho høyrer til dei nordlege dalmatiske øyane, og ligg nordvest for byen Zadar. Premuda er om lag 10 km lang, og har eit areal på 9,2 km². Ho ligg sørvest for øyane Silba og nordvest for Škarda.

Landsbyen Premuda har 50 innbyggjarar, men dette talet aukar mykje på sommaren. I landsbyen dyrkar ein oliven og avlar sauer, og dei siste åra har turismen på øya auka. Det ligg tre restaurantar på øya.

Premuda er ein populær stad for dykkarar, og har nokre svært populære dykkestader. «Katedrala» er eit system av grotter med vakkert lys som skin gjennom det porøse taket i grottene. Ein annan populær dykkestad er vraket av det austerriksk-ungarske slagskipet Szent István, som ligg på eit djup omkring 40-60 meter og derfor berre tilgjengeleg for erfarne dykkarar.

Bakgrunnsstoff 

 Bilete frå Premuda 
 Dykkeinformasjon 

Øyar i Kroatia
Prvić

Prvić er ei lita øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho er ein del av øygruppa Šibenik, om lag 1 km frå fastlandet nær Vodice. Namnet på øya kjem mogelegvis frå Prvin, namnet på den kroatiske vårguden. Det ligg to landsbyar på øya, Prvić Luka og Šepurine. Ho har eit areal på 2,37 km², og eit folketal på 453 (2001). Det er ingen bilar på øya. Šepurine ligg på vestsida av øya ovanfor Vodice. Prvić Luka ligg i den største vika på søraustsida, og er verna mot nordleg og vestleg vind. Den vidkjende vitskapsmannen Faust Vrančić ligg gravlagd ved Prvić Luka sidan øya var feriestad for familien hans om sommaren.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Prvić på infoadriatic.com 
 prvic.netfirms.com 

Øyar i Kroatia
Acetat

Acetat eller etanat  er eit salt forma av eddiksyre og ein alkalisk, jordisk eller metallisk base. Acetat har kjemisk formel CHCOO.

Bakgrunnsstoff 

 
Karboksylatanion
Rab

Rab (italiensk Arbe) er ei lita øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, og i Primorje-Gorski Kotar fylke. Øya var tidlegare grensa mellom Liburnia og Dalmatia.

Øya er 22 km lang med eit areal på 93,6 km² og 9 480 innbyggjarar (2001). Den høgaste toppen på øya er Kamenjak med 408 meter. Nordaustsida av øya er stort sett aude med karstbergartar, medan sørvestsida er dekt av grøne furuskogar. Øya er i dag ein populær feriestad med vakre strender og mange hendingar, mellom anna ein arbalestturnering og ein mellomalderfestival.

Den største landsbyen på øya heiter òg Rab. Han har 554 innbyggjarar (2001) og ligg på ei lita halvøy på sørvestsida av øya. Det går ferjer frå øya til fastlandet ved Jablanac og til naboøya Krk.

Landsbyen Rab har ei lang historie som går tilbake til 360 fvt. då han vart grunnlagd av illyrarane. Frå 200-talet fvt. til 500-talet evt. var Rab ein del av Romarriket. Den romerske keisaren Augustus erklærte øya eit Municipium i år 10. Han vart den første landsbyen i det romerske Dalmatia som fekk ærestittelen felix. St. Marinus, den kristne grunnleggjaren av San Marino, kom opphavleg frå Rab, men skal ha flykta frå øya i 301 då Diocletian forfulgte han.

I mellomalderen var Rab ein del av Austromarriket, og ein kort periode ein del av Kongedømet Kroatia. I 1358 kom øya under styret til Kong Louis den store, Angevin-herskaren av Ungarn. Frå renessansen var øya styrt av Venezia, og frå 1800-talet vart ho ein del av Austerrike-Ungarn, fram til det vart oppløyst. Øya var så italiensk før ho vart ein del av Jugoslavia etter 1945.

Under den andre verdskrigen oppretta det fasicistiske Italia Rab konsentrasjonsleir på øya, der over tusen menneske vart drepe mellom 1942 og 1943. I 1953 vart det oppretta eit minnesmerke for dei falne ved landsbyen Kampor.

Dei fire kyrkjetårna vart eit symbol på byen og øya. Det eldste av desse går heilt tilbake til 1000-talet. Den verste katastrofen på øya var utbrotet av ein byllepest i 1456, kraftig reduserte folketalet.

Bakgrunnsstoff 
 Rab turistkontor
 rab.hr

Øyar i Kroatia
Skrifte

Skrifte er både eit substantiv og eit verb (som substantiv synonymt med skriftemål) og tyder å vedkjenne syndene sine for eit anna menneske. I dei katolske og ortodokse kyrkjene skal skriftemålet foregå overfor ein prest, som etter skriftemålet tilseier tilgjeving for syndene, såkalla absolusjon. Dette skriftemålet et eit sakrament.

Ved reformasjonen vart skriftemålet avskaffa som obligatiorisk ordning i dei evangelisk-lutherske kyrkjene, men det private skriftemålet er i prinsippet framleis tilrådd brukt, anten overfor ein prest eller overfor ein kristen lekmann.

Presten har kyrkjeleg fullmakt til å motta skrifte og har juridisk teieplikt utan vilkår (« juridisk ubetinget taushetsplikt»). Teieplikta gjeld i prinsippet òg andre som mottek skriftemål.

Syndsforlating 
Syndsforlating eller absolusjon er ei formell utsegn ein får frå presten etter at ein har skrifta. Det inneber at syndene som ein har skrifta om vert tilgjevne, ei fullmakt prestane i Den katolske kyrkja meiner dei har frå Gud gjennom den apostoliske suksesjonen.

Allment skriftemål 
Nokre lutherske kyrkjesamfunn har eit allment skriftemål før nattverden, slik ordninga lenge var i Den norske kyrkja, og slik det enno vert praktisert i læstadiansk prega kyrkjelydar. Ved det allmenne skriftemålet seier presten først fram ein skriftetale, så les kyrkjelyden ei felles syndsvedkjenning, før presten tilseier individuell syndsforlating for dei som kneler ned ved alterringen. 

I Den norske kyrkja vert allment skriftemål berre bruka ved særskilte høve, og i så fall helst i gudstenesta på dagar som askeonsdag eller bots- og bededag.

Andre tydingar 

Ordet kan òg bli bruka om anna vedkjenning av mistak, t.d. for foreldre. Det kan òg tyde å gje nokon refs.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Om skriftemål, Den norske kyrkja
 Om skriftemål mv, frå Nordreisa 

Sakrament
Kristen utøving
Rivanj

Rivanj er ei lita øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, i øygruppa Zadar mellom øyane Sestrunj og Ugljan. Ho har eit areal på 4,4 km², ei lengd på 3,4 km og ei breidd på 1,4 km. Rivanj har berre 22 innbyggjarar og de høgaste toppen er Lukocina på 112 meter. Den einaste landsbyen er Rivanj, som ligg i indre område av øya. På sørvestsida ligg dei ei lita hamn og ei grend. Øya er heilt dekt av krattskog. Rivanj har ei dagleg båtrute til Zadar. Landsbyen vart visstnok grunnlagd av folk frå øya Ugljan.

Øyar i Kroatia
Sestrunj

Sestrunj er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho ligg i øygruppa Zadar mellom Ugljan, Rivanj og Dugi Otok. Øya har eit areal på 11,1 km² og eit folketal på 48 (2001). Den einaste busetnaden på øya, som òg heiter Sestrunj, ligg i indre område av øya. Øya er dekt av maquis-kratt og låg skog. Hovudnæringane på øya er jordbruk og fiske.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Om Sestrunj

Øyar i Kroatia
Silba

Silba er ei lita øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, søraust for Lošinj, mellom øyane Premuda og Olib. Ho har eit areal på 15 km², forma som eit åttetal. Landsbyen Silba ligg på det smalaste punktet i midten, der øya er 600 meter brei. Silba høyrer til Zadar fylke.

Offisielt har Silba 265 innbyggjarar (2001), men dette talet varierer frå eit par hundre om vinteren til fleire tusen om sommaren. Mange har jobbar og eigedommar på fastlandet, og jobbar med turisme om sommaren, som er hovudnæringa på øya.

Silba har middelhavsklima med i snitt 2 570 soltimar i året. Dei fleste sommaradagane er varme og solrike med ein svak vestleg vind som kjøler ned ettermiddagane.

Geografi 
Øya har fleire mindre strender og viker. Den største offentlege stranda er Sotorišće, som ligg nær hamna Mul, og har klårt og grunt vatn med sandbotn.

På Žalić, er det fleire mindre grusstrender og ein molo. Passasjerbåtar og kommersiell trafikk legg til kai her. På nordsida av landsbyen ligg det høgaste punktet på Silba, Varh på 80 meter. Den nordlege kysten er mindre tilgjengeleg enn den sørlege på grunn av meir steinete kyst.

Det mest populære landemerket på Silba er Toreta, eit glatt tårn med ei spiraltrapp der ein har eit flott utsyn over dei omliggande øyane. Det ligg midt i landsbyen ved Veli Put, hovudgata i Silba. Det er ikkje tillate med trafikk på øya, bortsett frå køyretøy som leverer varer.

Landsbyen har fleire kaféar, fire restaurantar og fleire mindre butikkar.

Historie 
Silba vart først nemnd i nedskrivne kjelder på 800-talet. I mellomalderen var øya ein del av Venezia. På eit eller anna tidspunkt tok den venetianske familien Morosini over øya, og dei eigde øya fram til byrjinga av 1800-talet. I 1838 selde familien Morosini øya til Marko Ragusin frå Losinj for 28 500 austerrikske lire.

Kjelder 
 Jurić, Ljubimir. Silba (1910) (reprint 1991: Društvo za zaštitu prirode Silba)

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
 silba.org
 Bilete

Øyar i Kroatia
Šipan

Šipan er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia og den største av Elafitiøyane, 17 km nordvest for Dubrovnik. Mellom øya og fastlandet ligg Kolocepskisundet. Øya har eit areal på 16,5 kvadratkilometer, ei lengd på 9,1 km og ei breidd opp til 2,6 km. Ho har eit folketal på 436 (2001). Det går to åsryggar av kalkstein langs øya, den høgaste er Veliji Vrh på 243 meter ligg i nordaust, medan den andre ligg i søraust. Desse to ligg rundt eit dolomittsøkk der det vert dyrka oliven, fiken, vindruer, johannesbrødtre, mandel, appelsiner og sitrusfrukter. Det er to hamner på øya, Suđurađ i aust og Šipanska Luka i vest.

Sipan