Rettvenger

Rettvenger (Orthoptera) er ein orden hemimetabole flygande insekt. Til gruppa høyrer mellom anna grashopper, sirissar og vortebitarar.

Det er beskrive 13 000 artar rettvenger på verdsbasis. Dei er særs vanlege insekt bortsett frå i kalde strok, i Noreg er det berre registrert 28 artar.

Kjenneteikn 
Rettvenger vert kjenneteikna av uvanleg stort protonum, det vil seie ryggskjelettplata på det første mellomkroppssegmentet. Forvengene har ei læraktig, fortjukka region som ofte vert nytta til kurtise eller kamuflasje, medan bakvengene er membranøse og vifteliknande. Ofte har rettvengene store bakbein dei nyttar til å hoppa. Dei høyrer særs godt, og har trommehinner på frambeina og bakkroppen.

Fleire av dei største insekta me kjenner til høyrer til rettvengene. Store grashopper kan bli opp mot 12 cm lange med eit dobbelt så stort vengespenn.

Levesett 
Dei fleste rettvengene er planteetarar eller altetarar, men det finst òg reine predatorar. Mange av artane praktiserer ein kurtise der dei «spelar» - hannen lagar høge lydar for å trekka til seg hoa. Dette skjer anten ved at han gnir framvengene mot kvarandre eller gjennom at han gnir bakbeinet mot bakkroppen. Somme artar kan produsera til dels særs høg lyd på denne måten. Det er derimot ingen artar som gnir bakbeina mot kvarandre, som mange trur.

I kulturen 
Rettvengene er dei einaste insekta som er lov å eta i jødedommen etter kosher- eller kasjrutlover.

Systematisk inndeling 
Det finst 28 artar frå ordenen i Noreg. 

 Venga insekt (Pterygota) 
 Neoptera («nyvenger»)
 Orthopteroida  («grashoppeliknande insekt»)
 Orden Rettvenger (Orthoptera) er delgruppene lauvgrashopper og sirissar (Ensifera) og grashopper (Caelifera). 
 Underorden lauvgrashopper og sirissar  (Ensifera) 
 Overfamilie sirissar (Grylloidea) 
 Familie sirissar (Gryllidae) 
 Familie Myrmecophilidae – ikkje i Noreg.
 Familie jordsirissar (Gryllotalpidae)
 Overfamilie lauvgrashopper (Tettigonioidea) 
 Familie lauvgrashopper (Tettigoniidae) 
 Familie Haglidae  – ikkje i Noreg.
 Overfamilie Gryllacridoidea 
 Familie Cooloolidae  –  ikkje i Noreg.
 Familie kongesirissar (Anostostomatidae) [=Stenopelmatidae]  - ikkje i Noreg.
 Familie bladrullande sirissar (Gryllacrididae) – ikkje i Noreg. 
 Familie holegrashopper (Rhaphidophoridae)
 Familie Schizodactylidae  –  ikkje i Noreg.
 Underorden grashopper (Caelifera) – har forholdsvis korte antenner, og generelt ein litt meir kompakt kropp.
 Overfamilie Tridactyloidea – ikkje i Noreg, 3 familiar.
 Familie Cylindrachaetidae
 Familie Ripipterygidae
 Familie Tridactylidae
 Overfamilie torngrashopper (Tetrigoidea) 
 Familie torngrashopper (Tetrigidae)
 Overfamilie Eumastacoidea  – ikkje i Noreg, 8 familiar.
 Familie Chorotypidae
 Familie Episactidae
 Familie Eumastacidae
 Familie Euschmidtiidae
 Familie Mastacideidae
 Familie Morabidae
 Familie Proscopiidae
 Familie Thericleidae
 Overfamilie Tanaoceroidea – ikkje i Noreg
 Familie Tanaoceridae
 Overfamilie Pyrgomorphoidea – ikkje i Noreg
 Familie Pyrgomorphidae
 Overfamilie Trigonopterygoidea  – ikkje i Noreg, 2 familiar.
 Familie Trigonopterygidae
 Familie Xyronotidae
 Overfamilie Pneumoroidea  – ikkje i Noreg, 1 familie.
 Familie Pneumoridae
 Overfamilie markgrashopper (Acridoidea)
 Familie Lentulidae – ikkje i Noreg.
 Familie Pauliniidae – ikkje i Noreg.
 Familie tornbrystgrashopper (Catantopidae) 
 Familie markgrashopper (Acrididae)
 Familie Lathiceridae – ikkje i Noreg
 Familie Ommexechidae – ikkje i Noreg 
 Familie Pamphagidae – ikkje i Noreg
 Familie Pamphagodidae – ikkje i Noreg
 Familie Romaleidae – ikkje i Noreg
 Familie Tristiridae – ikkje i Noreg

Kjelder 
 Brusca & Brusca: Invertebrates Sinauer Associates 2003
 Norsk entomologisk forening