alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Biogeografi

Biogeografi er læra om den geografiske spreiinga til ulike organismar, og om prosessane som ligg bak ho. Mønstra av artsdistribusjon på dette nivået kan vanlegvis forklarast gjennom ein kombinasjon av historiske faktorar som artsdanning, utrydding, kontinentaldrift, istider, endring av elveløp osb., i kombinasjon med økologiske faktorar i miljøet.

Biogeografien kan delast opp i mellom anna dyregeografi og plantegeografi.

Biogeografiske regionar 

Den biogeografiske verda er delt inn i seks regionar: 
 Den palearktiske regionen dekkjer Europa, Nord-Afrika, Arabia og Asia nord for Himalaya
 Den afrotropiske regionen dekkjer Afrika sør for Sahara
 Den indomalayiske, orientalske eller indiske regionen dekkjer Asia frå Himalaya i nord til Sulawesi i sør
 Den australske regionen dekkjer Australia, New Zealand og Ny-Guinea
 Den nearktiske regionen dekkjer Nord-Amerika, og vert stundom omtalt saman med den palearktiske som Holarktisk region
 Den neotropiske regionen dekkjer Sør- og Mellom-Amerika og Dei karibiske øyane.

Stundom vert òg Antarktis og Oseania rekna som biogeografiske regionar.

Historie 
Biogeografien som vitskap oppstod på 1800-talet og vart grunnlagd av oppdagaren Alexander von Humboldt, som utførte eit omfattande botanisk kartleggingsarbeid på reisene sine. Alfred Russel Wallace kartla spreiinga av fauna og flora i Indonesia på 1850-talet og nytta observasjonane sine som indisium for ei utviklingslære han kom fram til uavhengig av Charles Darwin (men på om lag same tida).

Biogeografien som vitskap var likevel reint deskriptiv fram til Robert MacArthur og Edward O. Wilson publiserte The Theory of Island Biogeography i 1967, kor dei utvikla ei rekkje teoriar for å måla forventa artsrikdom i gitte miljø. Mellom faktorane dei nytta i utrekningane sine var habitatområde, innvandringsrate og utryddingsrate. Arbeidet deira førte til ein straum av forsking på øybiogeografi.

Med molekylærbiologien sitt inntog oppstod ei ny grein av biogeografi; fylogeografien. Denne utviklinga gjorde det mogleg for vitskapsfolk å testa teoriane sine om opphavet og utryddinga til bestandar, mellom anna endemiske øy-artar. Der klassiske biogeografar var i stand til å spekulera på kvar artane på Hawaii-øyane kom frå, kan fylogeografar nytta DNA og finna ut om dei er nærast i slekt med tilsvarande artar i Asia eller i Nord-Amerika.

 
Biologi
Økologi
Geografi
Igler

Igler (Hirudinea) er ein underklasse av leddmakkar med clitellum og sugeskål. Dei er utbreidd over heile verda, og kan finnast både i ferskvatn, på land i fuktige miljø og i havet. I likskap med dei nære slektningane sine fåbørstemakkane har dei eit magebelte (clitellum) og er hermafrodittiske. I Noreg er blodigla den mest kjende iglearten.

Kjenneteikn 
Igler er leddmakk, og følgjeleg segmenterte dyr utan lemmar. Gruppa er likevel særs atypisk for leddmakkane; m.a. har berre nokre få artar setae («børstar»), og då som regel i særs små tal langt framme på dyret. Kroppane deira består av 34 kroppssegment, som i motsetnad til hjå andre leddmakk ikkje er skilde med septa. Dei seks første kroppssegmenta er omdanna til sugekopp - eit døme på tagmatisering utanfor leddyra.

Muskelsystemet til iglene er meir komplekst enn hjå børstemakkane. Der dei fleste annelidar klarar seg med langsgåande og sirkulære musklar, nyttar igla heile fire slag musklar. I tillegg til dei tidlegare nemnde har dei dorsoventrale musklar som flatar ut kroppen og eit uformeleg fjerde muskellag mellom dei langsgåande og dei sirkulære musklane.

Som andre dyr i klassa Clitellata har igla eit magebelte clitellum. Dei utviklar likevel dette organet berre i paringstida, som vanlegvis er om våren. Clitellum hjå igler er tre kroppssegment lange, og inneheldt eit einskild par eggstokkar og fire eller fleire testes.

Leddmakk
Qt

Qt eit portabelt grafisk programvarebibliotek for utvikling av program med grafisk brukargrensesnitt. Qt vert mellom anna nytta i skrivebordsmiljøet KDE og nettlesaren Opera. Bilindustrien nyttar i stor grad Qt. Det er utvikla av det opphavleg norske føretaket Qt Software.
 
Kjernen i Qt er skriven i C++, men det finst bindingar til fleire programmeringsspråk, som Phyton. Qt køyrer på alle store operativsystem og har utvida internasjonal støtte. Det inkluderer òg bibliotek for oppkopling til SQL-databaser, multimedia, XML og eit kryss-plattform API for filhandsaming. Set finst òg ein versjon kalla Qt Quick, med eit deklarativt skriptspråkkalla QML, med støtte for JavaScript.

Operativsystem 
Qt er multiplattform og fungeret for
 Linux/X11
 macOS
 Windows
 Android
 iOS/tvOS/watchOS
 
Qt er òg tilgjengeleg for innbaka system:
 Innbaka Linux
 INTEGRITY
 QNX
 VxWorks

Utviklingsverktøy 

Qt har òg eit integrert utviklingsmiljø, kalla Qt Creator, som gjer det lettare å koma i gang. Men ein treng ikkje å nytta Qt Creator for å bryka klassebiblioteket til Qt; ein kan i staden nytta andre utviklingssystem, som til dømes KDevelop eller Visual Studio.

Bibliografi 
 Blanchette, J. og Summerfield, M., C++ GUI Programming with Qt 4, Prentice Hall PTR, 2006.
 Ezust, A., Ezust, P., An Introduction to Design Patterns in C++ with Qt 4, Prentice Hall PTR, 2006.
 Heni, M., Open Source Game Programming: Qt Games for KDE, PDA's, and Windows, Charles River Media, 2005.
 Summerfield , M., Rapid GUI Programming with Python and QT: The Definitive Guide to PyQt Programming, Prentice Hall, 2007.
 Thelin , J., Foundations of Qt Development , Apress, 2007.

Programmering
Norsk programvare
Tobokstavsord
Programvarebibliotek
Tínos

Tínos (gresk Τήνος, italiensk Tine) er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. I antikken vart Tínos kalla Ophiussa og Hydroessa. Dei næraste øyane er Ándros, Dílos og Mýkonos. Ho har eit areal på 194 km² og eit folketal på rundt 8 500 innbyggjarar.

Tínos er frå 2011 ei periferieining i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Tínos hadde tidlegare tre kommunar, men heile øya er no ein kommune, den einaste i periferieininga.

Mellom 1207 og 1715 høyrte Tínos til Republikken Venezia, og frå 1715 til 1821 høyrte ho til Det osmanske riket før ho vart ein del av Hellas.

Tínos er hos grekarane kjend for kyrkja Panajía Evangelístria, dei om lag 20 vindmøllene, om lag tusen kunstneriske dueslag, femti aktive landsbyar og dei venetianske festningsverka i fjellet, Exómvourgo.

Øya ligg om lag midt i Kykladane og på grunn av kyrkja Panajía Evangelístria, som visstnok inneheld eit mirakuløst ikon av Jomfru Maria kjem det årleg mange pilegrimar her. Dette er kanskje den mest aktive pilegrimstaden aust i Middelhavet i dag.

Av mineralressursar på øya finn ein marmor, Verde antico, asbest og eit granitbrot nær Vólakas.

Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Tínos
 Exómvourgo
 Pánormos
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 8 636 innbyggjarar, medan kommunaleininga Tínos hadde 5 744 og tettstaden med same namn 4 762 innbyggjarar.

Landskap 
Tínos har eit variert landskap. Frå kysten ved Pánormos og Kolυmbíthra på nordkysten til Kiónia, Ájos Jánnis O Pórtos og Ájos Sóstis på sørkysten har Tínos mange strender. Tsikniás er det høgaste fjellet med ei høgd på 750 moh. Fjellet Exomvoúrgo er meir særmerkt og er meir kvassare enn dei avrunda fjella ellers i Kykladane, og har ein utsjånad som høyrer meir heime i Alpane. Mellom Tsikniás og Exomvoúrgo ligg den frodige sletta Falatádos. Dette området er unikt på øya sidan det er relativt flatt, som er sjeldan på øya. Dette har gjort ho til ein sterk kandidat for ein flyplass som enno ikkje er bygd på øya. Vinden Meltemi og protestar frå dei lokale landsbybuarane har så langt stoppa denne bygginga. Området rundt Vólax er surrealistisk og svært uvanleg med store rullesteinar på storleik med store bygningar. Landsbyen Vólakas ligg midt i dette landskapet.

Klima 
Tínos har middelhavsklima med varme og tørre somrar, og milde og våtare vintrar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Andre busetnader på øya er:

Småøyar i kommunen:
 Drakonísi (0)
 Dýsvato (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side

Kjelde 

Tinos
 
Tinos
Tinos
Tinos
Tinos
Tinos
Dokumentasjonsprosjektet

Dokumentasjonsprosjektet er eit samarbeidstiltak mellom dei humanistiske
miljøa ved Universitetet i Bergen, Universitetet i Oslo, Universitetet i Trondheim og Universitetet i Tromsø med sikte på ta i bruk moderne datateknikk for å gje tilgang til samlingar over språk og kultur i Noreg. Prosjektet vart gjennomført frå 1992 til 1997. Universitetet i Oslo har sidan hatt ansvaret drift og vidareutvikling av databasane.

Informasjon som har lege spreidd i ulike arkiv og samlingar—i manuskript, katalogar, hefte, bøker eller på arkivkort—er konvertert til elektronisk form. Konverteringsarbeidet vart gjort mogleg ved at universiteta engasjerte seg i ulike sysselsettingstiltak.

Gjennom dokumentasjonsprosjektet har publikum fått tilgang til samlingar innan områda arkeologi, etnografi, folkloristikk, historie, mellomalderhistorie, leksikografi, litteratur,
myntar/numismatikk og stadnamn.

Døme på samlingar innan desse hovudområda kan vere arkeologiske hovudkatalogar, Just Qvigstad sine brev, balladetekstar, tingbøker, Diplomatarium Norvegicum, Norsk Ordbok, tekstar av 28 norske forfattarar, utstillinga Norsk mynt i 100 år og Ryghs Norske Gaardnavne.

I samarbeidsprosjekt med Stiftinga Nynorsk kultursentrum (tidlegare Ivar Aasen-stiftinga) presenterer Dokumentasjonsprosjektet nettportalen«Nynorsk på nettet», ei eiga nettside for nynorsk og nynorskmaterialet til Dokumentasjonsprosjektet.

Bakgrunnsstoff 
 Portal til Dokumentasjonsprosjektet
 Eining for digital dokumentasjon ved UiO er eit framhald av Dokumentasjonsprosjektet
 nynorsk på nettet

Norske nettstader
Oppslagsverk tilgjengelege på Internett
Arkiv i Noreg
Endemi

Sjå endemisk om artar som er endemiske

Endemi er eit omgrep innan epidemiologi om sjukdom eller sjukdomsframkallande emne som finst fast i eit visst område eller ei folkegruppe.  Ein omtalar særleg infeksjonssjukdommar som endemiske, men omgrepet kan også brukast om sjukdommar som ikkje er smittsame. Der sjukdommar er endemiske opptrer dei heile tida eller med regelmessige mellomrom, og tala på tilfelle er nokså jamnt.   Ordet er danna av gresk en, 'i', og demos 'folk'. Enzooti viser til det same høvet i dyrepopulasjonar. Om sjukdommen opptrer ein ny stad, eller sjukdomstilfella aukar i staden for å vera stabile, blir det kalla ein epidemi.

Endringar i miljøet, til dømes klimaendringar, og helsestell kan føra til at ein sjukdom blir eller sluttar å vera endemisk i eit område. Malaria er til dømes endemisk i fleire tropiske og subtropiske område. Under regntider kan malariamyggen spreia seg og smitten i nye område, slik at ein får epidemiar.

I Noreg er sjukdommar som brennkoppar og vasskoppar endemiske. Sjukdommar som koppar og polio er utrydda, og tidlegare vanlege sjukdommar som meslingar, raude hundar og kusma er i ferd med ikkje å vera endemiske lenger takka vere vaksinasjonsprogram.

Kjelder

Epidemiologi
Ord av gresk opphav
Johan Skipnes

Johan Kristoffer Winther Skipnes () var ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Han var kommunalminister 1972-73. Han var fødd på Skardsøya i Stemshaug kommune (no Aure kommune) på Nordmøre. Han hadde ei rekkje offentlege og organisatoriske verv. Han fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1982.

Yrkesliv 
Skipnes vart utdanna klokkardiakon og var tilsett i dette yrket i Molde frå 1935 til 1937 og som klokkardiakon og helserådsassistent frå 1937 til 1945. Frå 1940 til 1941 var han forretningsførar ved Molde forsyningsnemnd, kombinert klokkardiakon og kyrkjeverje 1950-1976 og sjukehussjef i Møre og Romsdal frå 1976 til 1979.

Kommunepolitikk 
Han var medlem Molde bystyre 1945-1947, ordførar 1962-1963, 1963-1965, og 1971-1973 (med fritak frå oktober 1972 til november 1973), medlem av Molde formannskap 1947-1951, 1951-1955, 1955-1959, 1959-1962, 1965-1967, 1967-1971 og 1973-1975.

Fylkespolitikk 
Han var fylkesordførar i Møre og Romsdal fylkesting 1963-1963 og 1963-1964, fylkesvaraordførar 1964-1967, 1971-1974, fylkesordførar 1975-1975 og medlem av Møre og Romsdal fylkesutval 1967-1971.

Rikspolitikk 
Han var kommunal- og arbeidsminister i regjeringa Korvald frå 18. oktober 1972 til 16. oktober 1973.

Boligbygging 
I 1946 var han med på å stifta Molde Boligbyggelag (MOBO) og frå 1966 til 1976 var han formann i MOBO. Frå 1973 til 1982 var han representantskapsordfører i Norges Boligbyggerlag (NBBL) og frå 1983 til 1985 var han leiar for NBBL sitt framtidsutval.

Kjelder 

Norske kommunalministrar
Statsrådar i Regjeringa Korvald
KrF-statsrådar
Ordførarar i Molde
KrF-ordførarar i Møre og Romsdal
Fylkesordførarar i Møre og Romsdal
Fylkesordførarar frå KrF
Kongens fortenestmedalje i gull
Folk frå Molde
Folk frå Aure
Endemisme

For endemisk sjukdom, sjå endemi

Endemisme, det å vere endemisk for eit område, viser til biologiske grupper som berre finst i eitt område, og ingen annan stad. Som regel snakkar ein om endemiske grupper i høve til geografiske område som er enkle å definera, til dømes øyer og øygrupper, elver og innsjøar. Det er som regel òg i slike geografisk isolerte område dei brukar å utvikla seg.

Endemiske grupper har lett for å bli truga fordi dei som regel lever i små, avgrensa habitat. Dette gjer dei særs sårbare både for menneskelege handlingar og framande artar. Eit døme på ein endemisk øy-art som vart utrydja er dronten. Sidan desse artane er meir sårbare enn såkalla kosmopolitiske artar, har dei større behov for overvaking og eventuelt vernetiltak.

Økologi
Biogeografi
Biologisk mangfald
Myte

Ein  myte (frå gresk  μῦθος mythos «munnleg forteljing») kan vere
 ei symbolsk framstilling, forteljing eller segn overlevert frå førhistorisk tid om skapinga, gudar og viktige hendingar; gudesegn .  
 ei utbreidd falsk (el. skeiv) oppfatning

I den første tydinga av ordet utgjer ei samling mytar frå ein kultur til saman mytologien i denne kulturen.

Mytar, segner og legender
Mytar skjer, i motsetnad til ei segn eller ei legende, som regel utanfor tid og rom.
Ein myte skil seg frå ei segn ved at myten forsøkjer å forklare kvifor verda skikkar seg som ho gjer, medan segner oftare fokuserer på sosiale konfliktar.  Legender byggjer på konkrete hendingar som går for å vere sanne.

Kjelder

Mytologi
Forteljingar
Mýkonos

Mýkonos (gresk Mύκονος), òg kalla Myconos, er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. Øya er ein av dei store turistdestinasjonane i Egearhavet og er kjend for det yrande nattelivet. Øya ligg mellom Tínos, Sýros, Páros og Náxos. Sjølve øya Mýkonos har eit areal på 86 km² og er 364 meter på det høgaste.

Mýkonos er frå 2011 ei periferieining i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Mýkonos er den einaste kommunen i periferieininga. Til kommunen høyrer òg Dílos, Rínia, Tragonísi og fleire andre små øyar utan busetnad.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Mýkonos 10 134 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3 783 innbyggjarar.

Øya består hovudsakleg av granitt. Ho har lite naturleg ferskvatn og er avhengig av avsalting av sjøvatn for å dekke behovet. Det bur like over 10 000 innbyggjarar på Mýkonos, og den største tettstaden heiter òg Mýkonos, men vert stundom kalla Khóra (som tyder «byen» på gresk). Mýkonos by ligg på vestkysten. Ein meiner at øya er kalla opp etter ein lokal helt, som vert rekna som eit av barneborna til guden Apollon og som vart dyrka lokalt i antikken.

Historie 
Arkeologiske funn viser at jonarane slo seg ned på Mýkonos tidleg på 1000-talet fvt., men nyare funn har vist spor etter ei steinalderstamme tilbake til år 3000 fvt.

I gresk mytologi var Mýkonos åstad for eit slag mellom Zevs og Gigantane, og øya vart kalla opp til ære for barnebarnet til Apollon, Mykons. Sidan Mýkonos ligg nær den då tett folkesette øya Dílos, som ligg om lag 2 km unna, vart ho ei viktig forsyningsøy og feriestad for innbyggjarane på Dílos.

Mýkonos i dag 
Mýkonos har dei siste femti åra vorte eit internasjonalt særs populært reisemål for jet set-folk. Ho er kjend for sitt yrande natteliv og det store talet på barar og nattklubbar. Mange greske og internasjonale kjendisar har sommarhus på Mýkonos. Denne populariteten har ført til at bustadmarket har auka kraftig dei siste åra og det er bygd mange nye private hus, villaer og hotell. Dette har gjort fleire urolege for at øya gradvis kjem til å miste sitt særpreg. For å motverke dette må alle nye bygningar følgje den kykladiske arkitekturstilen.

Mýkonos har skular, bankar, kyrkjer, eit postkontor og plassar (plateies). Øya har òg to hamner, ei «gamal» og ei «ny».

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Andre busetnader på øya er:
 Kalafáti (278)
 Ájos Ioánnis Diakóftis (259)
 Ájos Stéfanos (178)
 Fáros Armenistís (109)
 Psarroú (20)

Småøyar i kommunen:
 Dílos (24)
 Ktapódia (0)
 Tragonísi (0)
 Kávouras (0)
 Krommúdi (0)
 Marmaronísi (0)
 Báos (Ájos Jeórjos) (0)
 Rínia (0)
 Sfondíli (0)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side

 Den blå øya

Kjelde 

Mykonos
 
Mykonos
Mykonos
Mykonos
Mykonos
Milan Ohnisko

Milan Ohnisko, fødd 16. juli 1965 i Brno, er ein tsjekkisk forfattar.

Utgjevingar 
 Obejmi démona! (2001)
 Vepřo knedlo zlo aneb Uršulinovi dnové (2003)
 Milancolia (2005)
 Býkárna (+ Ivan Wernisch og Michal Šanda) (2006)
 Love! (2007)

Tsjekkiske forfattarar
Fødde i 1965
Tilpassing

Ei biologisk tilpassing eller adaptasjon er ein anatomisk struktur, ein fysiologisk prosess eller eit åtferdsmessig trekk som har utvikla seg over tid og aukar den forventa reproduktive suksessen til organismen. Organismar er tilpassa omgjevnadane sine om dei er i stand til å:

 Ta til seg luft, vatn, mat og næringsstoff
 Klara seg i det fysiske miljøet i høve til tilhøve som temperatur og lys
 Forsvara seg mot naturlege fiendar
 Formeira seg
 Reagera på forandringar rundt dei.

Om eit trekk ved eit dyr er ein tilpassing, kallar me det eit adaptivt trekk.

Ulike slag tilpassingar 
Strukturelle tilpassingar er anatomiske trekk ved ein organisme som hjelpar han å overleva i sitt naturlege miljø. Døme på dette kan vera lunger, som er ei tilpassing til å pusta i luft, eller dei hole knoklane til.

Åtferdsmesige tilpassingar er spesielle måtar ein spesiell organisme oppførar seg for å overleva i miljøet sitt. Eit døme på dette er silda sin hang til å leva i stim, ei tilpassing til å kunne leva i område med mykje predasjon.

Fysiologiske tilpassingar er biokjemiske system organismar har som gjer det lettare å overleva, til dømes giftproduksjon hjå slangar og edderkoppar.

Mistilpassingar 
Mistilpassingar eller maladaptasjonar førekjem når ei tilpassing ikkje lenger er til gagn for organismen, men har vorte skadeleg. Dette skjer m.a. når organismar formeirar seg før ulempene ved tilpassinga slår ut eller når evolusjonen går saktare enn den åtferdsmessige eller miljømessige utviklinga. Døme på maltilpassingar er mennesket sine smakslaukar, som reagerer positivt på sukker - i «naturtilstanden» var denne ressursen særs sparsam og eit grådig nyttig kosttilskot når han først dukka opp, men når me i dag har sukker i overflod har det forandra seg til eit helseproblem.

Korleis tilpassingar finn stad 
Tilpassingsteorien er eit anna namn for lamarckismen, det vil seie læra om arv av tileigna eigenskapar. Lamarck trudde tilpassingar hjå dyr og plantar utvikla seg gradvis gjennom innsats frå einskildorganismane, og at resultata desse kom fram til vart overført via generasjonane. I dag veit me at det skjer via naturleg utval; at dei dårlegast tilpassa organismane rett og slett ikkje klarar å få spreidd arveanlegga sine vidare.

Økologi
Evolusjon
Gjedde

Gjedde (Esox lucius) er ein stor rovfisk som lever i ferskvatn og brakkvatn i kalde og tempererte strok over heile den nordlege halvkula. I Noreg er han vanlegast på Austlandet og i Finnmark, som regel på stadar med tett vegetasjon.

Kjenneteikn 

Gjedda er ein særs avlang fisk med finnane plassert langt bak på kroppen for akselerasjonen si skuld. Fargen varierer frå vatn til vatn, men skal fungera som kamuflasje. Gjedda er underbitt, og har særs kraftige kjevar. Alt dette er gode tilpassingar til livet som snikjeger.

Dei største gjeddene kan bli opptil 35 kg tunge og 1,5 m lange. Dei største eksemplara frå Noreg har «berre» vege 18 kg. Det er stor skilnad på ho og hann, hoa er opp til fem gonger så stor. Hannen har maksvekt på 8 kg (I Noreg 3,5 kg) og maksimallengd på ein meter.

Levesett 
Gjedda lever åleine i vatn med mykje vegetasjon. Ho er ein effektiv jeger, med bakhaldsangrep som den viktigaste jaktteknikken. Som regel står fisken stille i sivet og ventar på at eit passande byttedyr skal koma nær nok til at han kan hogga til. Føda til gjedda omfattar dei fleste fisk som er mindre enn gjedda sjølv, men på grunn av piggane lærar dei fort å unngå stingsild. Dei et òg frosk, symjande smågnagarar og ungar av symjefugl.

Formeiring 
Gjedda gyter i tett vegetasjon på grunt vatn tidleg på våren. Talet på egg er avhengig av storleiken på hoa; ei ho på 10 kg legg opp til 300 000. Ofte vert hoa følgd av to hannar under gytinga.

Egga klistrar seg til botnen eller vegetasjonen og klekkast etter 2-3 veker. Dei første to vekene lever larvane av plommesekken sin, før dei får munn og går over til å jakta på dyreplankton og insektlarvar. Yngelen er sjølv bytte for dei fleste større fisk, òg vaksne gjedder.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Gjeddefiskar
Ferskvassfisk
Matfisk
Fisk i Noreg
Detrivori

Detrivore organismar (også kjend som saprofagar eller detritusetarar) er organismar som lever av detritus, det vil seie daudt organisk materiale. Dei er særs viktige nedbrytarar, og er sentrale i alle økosystem for resirkuleringa si av næringsstoff.

Meitemakk er eit godt døme på eit detrivort dyr, sidan dei et rotnande blad og liknande. Nokre detritusetarar, som gjødselbiller, et ekskrement, som er særs næringsrikt. Detritusen dyra et kan vera heilt eller delvis nedbroten av nedbrytarar.

Sjå òg åtseldyr.

Bakgrunnsstoff
Detrivorar i akvarium

Økologi
Elkem Solar

Elkem Solar er ei bedrift for framstilling av silisium til solceller. 

I 2006 vart det vedteke å bygge ein fabrikk til 2,7 mrd kr på Fiskå i Kristiansand kommune. Fullskalaproduksjon vert starta opp sommaren 2008. 

Fabrikken skal produsera såkalla superreint silisium. Ved hjelp av ein sjølvutvikla metalurgisk prosess, brukar Elkem Solar mykje mindre elektrisk energi enn det som til no har vore vanleg for tilsvarande produksjon. Utgangspunktet er silisium som tidlegare og har vorte produsert av kvarts, kalk, kol og koks på Elkem Fiskå. Alt før produksjonsstart er store delar av produksjonen fram til 2018 seld.

Kjelder 
 Informasjonsavis for Elkem Solar. Sommaren 2007

Norske fabrikkar
Næringsliv i Kristiansand
Rínia

Rínia (gresk Ρήνεια), òg kalla Rhenea og Rhineia, er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. Ho har eit areal på 14 km² og hadde nokre innbyggjarar fram til 1980-åra, men er i dag ikkje busett.

Øya er ein del av kommunen Mýkonos, som høyrer til periferieininga Mýkonos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.

Referansar 

Rinia