alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Southern Child

Southern Child var det fjerde og siste albumet Little Richard spelte inn for Reprise Records og var meint å kome ut i 1972. Men albumet vart skrinlagd og songane på albumet kom først ut i 2005 på Rhino Records og samleplata Complete Reprise Recordings.

Historie
I plateomslaget til Complete Reprise Recordings står det: «Spelt inn meir eller mindre samstundes med Second Coming. Ti songar vart miksa, sett i rekkjefølgje og samla på masterlydband, før dei vart leverte til Reprise. Albumet hadde fått tittelen Southern Child, og plateomslaget hadde til og med blitt fotografert. Richard sa, 'det var meg som mjølka ei ku dei hadde henta inn i hagen min'. Men av uklåre årsaker vart aldri Southern Child gjeve ut... før no, meir enn 32 år etter det vart spelt inn».

Eit 11. spor som vart spelt inn samstundes, men ikkje valt ut for albumet (men gjeve ut på The Complete Reprise Recordings) var ein fire minuttar lang instrumental kalla «Sneak The Freak».

Mange av songane på albumet vart registrert med opphavsrett før songane på Second Coming. Richard framførte òg «Burning Up With Love» på The Merv Griffin TV Show (USA) før Second Coming kom ut, og han nemner det nye albumet på showet, The Southern Child.

Innhald

Medverkande
Little Richard – vokal, piano
Lee Allen - tenorsaksofon
Jim Horn - saksofon
Sneaky Pete Kleinow - pedal steelgitar
Earl Palmer - trommer
Bob Love - ukjend instrument i følgje Reprise Records

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Southern Child» frå ,  den 26. juli 2017. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1972
Little Richard-album
Musikkalbum produserte av Robert Blackwell
Reprise Records-album
Right Now! av Little Richard

Right Now! er eit av dei mindre kjende albuma til Little Richard, gjeve ut utan særleg publisitet på United Records i 1974. Albumet inneheld songen «Chain Chain Chain», som var meir kjend under tittelen «Chain of Fools.»

Historie
Right Now! vart spelt inn i januar 1973, kanskje i Muscle Shoals Sound Studio i Alabama, og gjeven ut som eit lågbudsjettalbum. Richard sjølv sa: «Me skulle ut på turné og me trengde pengar. Så Robert «Bumps» Blackwell og meg skaffa oss ein avtale for eitt album med eit føreskot på ti tusen dollar frå Kent Modern. Me gjekk i studio og spelte det inn på ein kveld. Eg spelte inn songar me hadde arbeidd på i lag. Eg føretrekte å spele inn på natta, stemma mi er i betre form då.»

Innhald

Medverkande
Little Richard – vokal, piano

Resten av musikarane er ikkje blitt identifiserte.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Right Now! (Little Richard album)» frå ,  den 26. juli 2017. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1973
Little Richard-album
Musikkalbum produserte av Robert Blackwell
Suttung

Suttung var ein jotun i norrøn mytologi som var knytt til skaldskap. Jotunen Suttung (Suttungr jötunn) var son av jotunen Gilling. Skaldedrikken har namn etter Suttung som  Suttungs mjød.

Skaldskaparmål 
I Den yngre Edda, òg kalla Snorre-edda, i kapitlet om Skaldskaparmål, fortel Snorre om korleis guden Odin lurte Suttung og henta skaldedrikken attende til æsene i Åsgard.

Soga byrjar med å fortelje om Kvase (Kvasir) som var så klok at ingen kunne spørje om noko han ikkje kunne svare på. Han vart drepen av dvergane Fjalar og Galar og av blodet hans laga dei ein mjød som gjer kvar den som drikk av han, til skald eller vismann. Skaldedrikken bli difor òg kalla «Kvases blod»

Seinare hende det at dei same to dvergane tok livet at jotunen Gilling og kona hans. Suttung, sonen til Gilling, fór då i veg for å ta hemn for drapa. Han tok dvergane og sette dei ut på eit skjer som berre stakk opp på fjøre sjø og var meint på å late dei drukne der, men han lét dei likevel få behalde livet då dei baud han den kostesame mjøden i bot for faren. Suttung gøymde mjøden på ein stad som heiter Nitberg (Hnitbjörg) og sette dotter si, Gunnlod (Gunnlöðu), til å vakte på han. 

Æsene, som hadde skapt Kvase, meinte at dei hadde rett på mjøden, og guden Odin tok namnet Bolverk (Bölverkr) og la ut på ei ferd til jotnane for å hente drikken. Han kom til sist til Nitberg, der han forførte Gunnlod, og ho gav han lov til å drikke tre slurkar av mjøden. Dei tre slurkane var nok til at Bolverk fekk all mjøden i seg, og han skapte seg då om til ei ørn og flaug derifrå. Men Suttung skjøna kva som hadde hendt og han òg skapte seg om til ei ørn og flaug etter.

Då æsene såg Odin kome flygande til Åsgard, sette dei ut kjerald på tunet og Odin spydde det meste av mjøden opp i desse kjeralda. Suttung kom flygande etter og var nære på å få tak i Odin, men då sende Odin resten av mjøden ut «den bakre vegen». Den luten tok æsene ikkje vare på; kven som helst kunne ta han til seg og han vart kalla «luten til dei uduglege skaldane» (köllum vér þat skáldfífla hlut). Men suttungsmjøden gav Odin til æsene og dei folk som kan dikte.

Anna namnebruk 
 Håvamål har eit par vers som referer til Suttung og skaldedrikken, til dømes i vers 110:  

 Suttungrørsla er ei kulturell og pedagogisk rørsle, og eit forlag, som begge har sitt opphav i forfattaren Ingeborg Refling Hagen sitt kulturarbeid. 
 Suttungteateret, teater og studiescene i Hedmark som òg skriv seg frå Ingeborg Refling Hagen.
 Ein av månane til planeten Saturn, har fått namnet Suttungr etter jotunen Suttung.

Biletgalleri

Kjelder og utfyllande opplysningar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Skáldskaparmál heimskringla.no v/Guðni Jónsson (norrøn tekst).
 «Kvase»Store norske leksikon, snl.no

norrøne gudar
jotnar
norrøn litteratur
Norrøn mytologi
Tessa Sanderson

Tessa Sanderson, fullt namn Theresa Ione Sanderson, () er ein britisk tidlegare spydkastar. Ho vart i 1984 olympisk meister i spydkasting og vann EM-sølv i same øvinga i 1978.

Aktiv
Sanderson er fødd i St. Elizabeth på Jamaica. Ho emigrerte til Wolverhampton i Storbritannia. I august 1978 var Sanderson suverent best i spydtevlinga under samveldeleikane i Edmonton med eit kast på 61,34 m. Ein månad seinare auka ho med ein meter og kneip sølvmedaljen framom to austtyske utøvarar i ei elles jamn EM-tevling i Praha, men hamna bortimot sju meter bak den suverene vinnaren, Ruth Fuchs frå Aust-Tyskland. 

Den 26. mars 1983 gjorde Sanderson sitt livs lengste spydkast i Edinburgh, der spydet landa etter 73,58 meter. I august same året enda ho på fjerdeplassen i friidretts-VM med eit kast på 64,76 m, knapt meteren bak bronsevinnar Anna Verouli frå Hellas. Under dei olympiske leikane i Los Angeles i 1984 smelte Sanderson til med med 69,56 m i fyrste omgang og vann med det gullmedaljen framom favorittane, finske Tiina Lillak og hennar eiga landskvinne, Fatima Whitbread.

Ved samveldeleikane 1986 nådde spydet til Sanderson 69,80 m og ho sigra dermed over verdsrekordhaldar Fatima Whitbread med over ein meter. Ved verdsmeisterskapen i Roma i 1987 var derimot Whitbread suveren og vann gull med eit kjempekast på 76,64 m, medan Sanderson måtte nøye seg med fjerdeplassen, nett som i førre VM og som den gong då ein lang meter bak bronsemedaljøren. 

Den 1. februar 1990 vart Sanderson i Auckland samveldemeister for tredje gong, med eit bestekast på 65,72 m slo ho nummer to med 4,5 meter. Under Sommar-OL 1992 vart ho med 63,58 m nummer fire og langt unna bronseplassen, men fire centimeter framom ein av favorittane, norske Trine Hattestad.

Sanderson la opp i 1997, 41 år gammal.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1976 i Montreal: Nr 10 – 57,00 m
EM 1978 i Praha: Sølvmedalje – 62,40 m, framom Ute Hommola (62,32 m)
OL 1980 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (48,76 m =nr 19)
VM 1983 i Helsinki: Nr 4 – 64,76 m
OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 69,56 m, framom Tiina Lillak (69,00 m)
VM 1987 i Roma: Nr 4 – 67,54 m
OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa (56,70 m =nr 21)
EM 1990 i Split: Nr 12 – 57,56 m
OL 1992 i Barcelona: Nr 4 – 63,58 m
OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa (58,86 m =nr 14)
VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (57,84 m =nr 18)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tessa Sanderson» frå ,  den 26. juli 2017.  
 

Britiske spydkastarar
Olympiske meistrar for Storbritannia
Britiske deltakarar under sommar-OL 1976
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1976
Britiske deltakarar under sommar-OL 1980
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1980
Medaljevinnarar under sommar-OL 1984
Britiske deltakarar under sommar-OL 1984
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1984
Medaljevinnarar under sommar-OL 1988
Britiske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
Britiske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
Britiske deltakarar under sommar-OL 1996
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1996
Jamaicanarar
Talkin' 'Bout Soul

Talkin' 'bout Soul er eit musikkalbum av Little Richard. Det består av songar han spelte inn for Vee-Jay Records i 1964 og 1965. Alle songane hadde vore gjevne ut før utanom «You Better Stop». «Something Moves In My Heart» hadde tidlegare kome ut på det britiske albumet Mr. Big i 1971, med tittelen «Every Time I Think About You». Dette albumet er i røynda Mr. Big med eit ekstra spor.

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Talkin' 'Bout Soul» frå ,  den 27. juli 2017.  
 

Musikkalbum frå 1974
Little Richard-album
Little Richard Live

Little Richard Live! er eit album av Little Richard frå 1976, og det første med nye songar sidan 1973. Det vart spelt inn i Jack Clement Studio i Nashville og inneheld nyinnspelingar av tjue av songane han spelte inn for Specialty Records. Trass i albumtittelen var songane spelte inn i studio, og var ikkje konsertopptak.

Historie
Like før Richard spelte inn Little Richard Live!, deltok han i filmen The London Rock and Roll Show og spelte piano på to songar for Bachman–Turner Overdrive på albumet Head On. Richard vart møtt av Stan Shulman i 1976, og etter litt overtyding gjekk Richard med på å gjere denne innspelinga. Etter å ha spelt inn albumet for K-Tel, var ikkje Penniman i studio att før 1979, då han spelte inn gospel for etiketten World.

Innhald

Medverkande
Little Richard – vokal, piano
Denis Brownside - piano
Eddie Bayers - trommer
Jack Jackson - bass
Paul Worley - gitar
Pat Patnik - gitar
Don Jackson - saksofon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Little Richard Live» frå ,  den 27. juli 2017. 
 oppgav desse kjeldene:

Little Richard-album
Musikkalbum frå 1976
God's Beautiful City

God's Beautiful City er eit gospelalbum av Little Richard, spelt inn i Nashville og gjeve ut i 1979. Etter å ha spelt inn dette albumet spelte Richard inn to songar som ikkje er blitt gjevne ut den 17. juni 1981 - «One Day At A Time» og «Where Will I Go Without The Lord?» - før han tok ein lengre pause frå karrieren sin.

Innhald

Medverkande
Little Richard – piano, vokal
Dei andre musikarane er ikkje identifiserte.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «God's Beautiful City» frå ,  den 27. juli 2017. 
 

Musikkalbum frå 1979
Little Richard-album
Gospelalbum
Engelskspråklege album
Lifetime Friend

Lifetime Friend er eit studioalbum av Little Richard frå 1986. Det var det første albumet hans på sju år etter gospelalbumet God's Beautiful City i 1979. Utanom eit par innspelingar i 1981, hadde ikkje Richard vore i studio i denne perioden, og i staden arbeidd som prest. Etter utgjevinga av sjølvbiografien hans, The Quasar of Rock and Roll i 1984, kom Richard igjen i søkelyset og byrja å bli respektert for bidraga sine til popmusikken som ein av grunnleggjarane av rock and roll.

Før Richard spelte inn Lifetime Friend, døydde mora Leva Mae. Richard hadde lova henne at han ville halde seg til kristendomen, så for dette albumet valde han spele inn rock and roll-songane med gospeltekstar, ein stil han kalla «message music» eller «messages in rhythm» (meldingar i rytme). Ein song, «I Found My Way», inneheld ei blanding av rap og rock and roll. Albumet vart hovudsakleg spelt inn i England, og kom ut på WEA i Europa og Warner Bros. Records i USA

Songen «Great Gosh A Mighty» var skriven av Richard og Billy Preston, og vart ein liten hit i USA etter han var med på filmmusikken til Down and Out in Beverly Hills.

Innhald

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Lifetime Friend» frå ,  den 27. juli 2017. 
 oppgav desse kjeldene:
 

 

Musikkalbum frå 1986
Little Richard-album
Warner Bros. Records-album
Shake It All About av Little Richard

Shake It All About er eit musikkalbum med barnemusikk av Little Richard, som kom ut på Disney Records i 1992. Albumet kom ut etter han spelte inn ein rock and roll-basert versjon av «The Itsy Bitsy Spider», og Disney overtydde Richard til å spele inn eit heilt album med barnesongar i rock and roll-stil. I tillegg spelte Richard inn den gamle hitten sin «Keep A-Knockin'», og gospelstandardane «When the Saints Go Marching In» og «He's Got the Whole World in His Hands».

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Shake It All About av Little Richard» frå ,  den 27. juli 2017.  
 

Musikkalbum frå 1992
Little Richard-album
Little Richard Meets Masayoshi Takanaka

Little Richard Meets Masayoshi Takanaka er eit rock and roll-album av Little Richard med gitaristen Masayoshi Takanaka, som kom ut på Eastworld i 1992. Albumet inneheld nyinnspelingar av Richard sine eigne songar. 

Albumet er så langt det siste Richard gav ut.

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Little Richard Meets Masayoshi Takanaka» frå ,  den 27. juli 2017.  
 

Musikkalbum frå 1992
Little Richard-album
Jerry Lee Lewis av Jerry Lee Lewis

Jerry Lee Lewis er debutalbumet til den amerikanske musikaren og rock and roll-pioneren Jerry Lee Lewis. Det kom ut i 1958 på Sun Records. Albumet inneheld hitten «High School Confidential», men produsenten Sam Phillips tok ikkje med dei større hittane hans som «Great Balls of Fire» og «Whole Lotta Shakin' Going On». Albumet vert stundom kalla High School Confidential.

På baksida av plateomslaget er eit stort bilete av sjefen i Sun Records, Sam Phillips, som ser på Lewis ved pianoet i det kjende studioet hans i 706 Union Avenue i Memphis i Tennessee. Phillips, som då arbeidde med å marknadsføre den siste stjerna si, Lewis, skreiv òg i plateomslaget at Lewis «vert rekna som sjølve personifiseringa av rock and roll»   

Cub Koda skildra utvalet på Jerry Lee Lewis som «ei rar blanding» som «manglar mange av dei beste songane hans», men at albumet likevel var «ein glimrande debut»

Innhald

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jerry Lee Lewis (album)» frå ,  den 27. juli 2017. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Jerry Lee Lewis på Rate Your Music
 Jerry Lee Lewis på Discogs

Jerry Lee Lewis-album
Debutalbum frå 1958
Sun Records-album
Album produserte av Sam Phillips
Musikkalbum spelte inn i Sun Studio
Ubangi Stomp

«Ubangi Stomp» er ein USA-amerikansk rockabillysong. Han vart skriven av Charles Underwood og først spelt inn av Warren Smith i 1956. Versjonen hans gjekk ikkje inn på salslistene, men vart ein rockabillystandard som sidan vart spelt inn av mange andre artistar. 

«Ubangi Stomp» er ein beinfram, kjapp rock and roll-song utan ein særleg djup tekst («Ubangi stomp ubangi style / When the beat just drives a cool cat wild») fortalt i førsteperson om ein sjømann som dreg til Afrika og oppdagar den lokale musikken og dansen. 

The Ubangi Stomp Festival er ein årleg internasjonal festival med amerikansk roots- og rockabillymusikk som har fått namn etter denne songen. 

Saksofonisten Earl Bostic gav ut ein instrumental kalla «Ubangi Stomp» i 1954, men utanom tittelen har denne ikkje noko å gjere med Underwood sin song.

Kjende innspelingar
Warren Smith (singel) (1956, Sun #250)
Jerry Lee Lewis på albumet Jerry Lee Lewis (1958, Sun)
The Trashmen (singel) (1965, Argo #5516)
Alice Cooper, på albumet Lace and Whiskey (1977, Warner Bros.)
John Prine, på albumet Pink Cadillac (1979, Asylum)
The Cichlids på albumet Be True To Your School (1980, TK)
The Stray Cats, på albumet Stray Cats (1981, Arista)
Gary Young (singel) (1981)
The Honeymoon Killers, på albumet The Honeymoon Killers from Mars (1984, Fur)
The Busters (singel) (1996)
Danny Gatton and Robert Gordon, på albumet The Humbler (live frå 1981, utgjeve i 1996) 
Eddie Hinton, på albumet Hard Luck Guy (1999, Capricorn)

Foghat spelte inn ein versjon under innspelinga til det første albumet sitt, Foghat, men denne kom ikkje med på albumet. Han vart gjeven ut i 1992 på samlealbumet Best of Foghat Volume 2 og The Definitive Rock Collection i 2006.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ubangi Stomp» frå ,  den 27. juli 2017. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1956
Rockabilly-songar
Singlar frå 1956
Stray Cats-songar
Jerry Lee Lewis-songar
Alice Cooper-songar
John Prine-songar
The Trashmen-songar
Songar om Afrika
Foghat-songar
Joaquim Cruz

Joaquim Carvalho Cruz () er ein brasiliansk tidlegare mellomdistanseløpar frå Taguatinga. Han vart olympisk meister på 800 m i 1984 og vann OL-sølv på same distansen i 1988.

Cruz utmerkte seg ved å sette juniorverdsrekord på 800 m med 1.44,3 som 18-åring i 1981. To år seinare leia han VM-finalen på 800 m ut på oppløpet, men vart passert av vesttyskaren Willi Wülbeck og på målstreken av nederlendaren Rob Druppers. Dermed vart det bronse på den unge brasilianaren, og gull på Wülbeck.

Under Sommar-OL 1984 i Los Angeles vann Cruz 800 meter på tida 1.43,00, klart framom verdsrekordhaldar Sebastian Coe som kom i mål på 1.43,64. Cruz kvalifiserte seg også til semifinalane på 1500 m i OL, men ei forkjøling gjorde han ikkje deltok. Like etter sommarleikane vann han eit stemne i Zürich på tida 1,42,34 og vart andremann i verda under 1.43 på 800 m. To dagar etterpå fekk han notert 1.42,41 i Brussel og ytterlegare to dagar seinare sprang han i mål på 1.41,77 ved eit stemne i Köln, fattige fire hundredels sekund bak verdsrekorden til Coe.
 
Etter å ha vunne samtlege sju 800-meterar han deltok i i 1984, heldt Cruz fram å imponere i 1985-sesongen. Han vann då seks av åtte 800-metertevlingar og avslutta med løp på 1.42,51 og 1.42,49. Både i 1986 og 1987 var han plaga av skadar, men lukkast likevel vinne 1500 m under dei panamerikanske leikane i Indianapolis gjennom sin spurtstyrke.

Den 14. august 1988 sprang Cruz sin aller beste 1500 meter og sette brasiliansk rekord med 3.34,6 i Hengelo. Seks veker seinare vann Cruz sølvmedaljen på 800 meter under dei olympiske leikane i Seoul, 0,35 sekund bak kenyanaren Paul Ereng og 16 hundredels sekund framom Saïd Aouita frå Marokko.

Sidan sleit Cruz med akillesproblem og var ikkje i nærleiken av tidlegare toppnivå. Han lukkast i 1995 i Mar del Plata likevel vinne 1500 m i dei panamerikanske leikane for andre gong.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1983 i Helsinki: Bronsemedalje på 800 m – 1.44,27, bak Rob Druppers (1.44,20)
OL 1984 i Los Angeles: Gull på 800 – 1.43,00, utslått i semifinalane på 1500 m 
OL 1988 i Seoul: Sølv på 800 – 1.43,90, utslått i forsøka på 1500 m
VM 1995 i Göteborg:Utslått i semifinalane på 1500 m 
OL 1996 i Atlanta: Utslått i forsøka på 1500 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Joaquim Cruz» frå ,  den 27. juli 2017.  
 

Brasilianske friidrettsutøvarar
Olympiske meistrar for Brasil
Brasilianske OL-deltakarar
Gullberlokk

Gullberlokk er den arkeologiske nemninga på særs små kvinnesmykke av gull frå den eldre parten av jarnalderen, eldre romartid, og framover. Dei er to-tre centimeter store, har skapnad som ei omvend drope, og har auge til å tre ei kjede gjennom, slik at dei kan hengjast ikring halsen. Dekoren er gjort i ein komplisert filigrans- og granulasjonsteknikk, som går ut på at fletta eller vridde gullband og små klynger av gullkuler er festa til overflata. Truleg skriv denne gullsmedkunsten seg frå Søraust-Europa. Dei fleste gullberlokkane er funne i Sør-Skandinavia og på kontinentet.

Litteratur
Andersson, Kent, Berlocker och berlocktillverkare : några nya infallsvinklar vid studiet av guldberlocker, Fornvännen 85 (1990), Stockholm
 Andersson, Kent. Berlocker och medaljonger : Något om romartidens guldsmide i Norden, Fornvännen 92 (1997), Stockholm
 Andersson, Kent. 2008, Gold des Nordens : Skandinavische Schätze von der Bronzezeit bis zu den Wikingern. Stuttgart: Theiss. ISBN 978-3-8062-2184-8

Bakgrunnsstoff
Universitetet i Oslo, norgeshistorie.no: Om gullberlokkar
Gullberlokk frå Karmøy (Arkeologisk museum, Universitetet i Stavanger)
Norges Metallsøkerforening: Gullberlokk funne på dyrka mark i Rygge i Østfold

Arkeologiske funn
Smykke
Filigran

Filigran (frå latin filum, tråd, og granum, korn) er tynn metalltråd som vert bøygd, fletta eller vridd i mønster og lodda saman, eller lodda til eit underlag av metall, særleg nytta i gullsmedkunst, særleg i smykke, men òg i anna finsmedarbeid. Små «korn», kuler (norsk «kjørnar») av same metall vert ofte sett inn i kryss og mellomrom.

I det gamle Egypt vart filigran laga med eller utan underlag i smykkekunsten under Det nye riket (om lag 1550-1069 f.Kr.). Ein høgt  utvikla filigranteknikk er representert i gresk og etruskisk smykkekunst frå 500-talet til 300-talet f.Kr., og vart vidareført i romersk gullsmedkunst, som smykket funne i Pompeii synar døme på. Filigran vart òg nytta tidleg i Kina, India, og deretter i andre land i Orienten og Asia. Bysants har vore sentrum for europeisk filigrankunst i mellomalderen. I Norden vart det frå tidleg i eldre jarnalder og framover gjort filigranarbeid av høg kvalitet, som funna gullberlokkar gjev gode døme på. Renessansen og barokken var ei tid for dei beste filigranarbeida. Seinare var det mest i folkekunsten filigran vart nytta, både i Norden og Europa elles, ofte i ein etter måten grov teknikk.

I Noreg blomstra filigranteknikken opp att i siste halvdel av 1800-talet. Gullsmed Jacob Tostrup (1806-1890) i Christiania (Oslo) henta sølvsmedar frå bygdene inn til sin verkstad for å produsere «bygdesmykke», men etter kvart vart det òg laga typiske «bysmykke». Filigransmykke i tradisjonell utforming, søljer og liknande, vert framleis laga i Noreg til bruk på folkedraktene, bunadene. Frå ikring 1880 vart filgran òg nytta i den nye emaljeproduksjonen hjå mellom anna Tostrup og David Andersen (1843-1901, skiparen av firmaet David-Andersen AS), då filigran vart eit viktig innslag i trådemalje-teknikken.

Kjelder
snl.no:Filigran (fri gjenbruk)

Bakgrunnsstoff
Filigranssølvsmedens blogg ved Norsk håndverksinstitutt

Gullsmedarbeid
Latinske ord og uttrykk
Norsk kultur