alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Vedad Ibišević

Vedad Ibišević () er ein bosnisk fotballspelar som har spela for VfB Stuttgart i tysk Bundesliga, og for det bosniske landslaget.

Ibišević vart fødd i ein bosnjakisk familie i Vlasenica aust i Bosnia, i eit område som i dag er del av Republika Srpska. I starten av krigen i Bosnia-Hercegovina vart nesten heile den ikkje-serbiske folkesetnaden i området driven bort av serbiske styrkar, og Ibišević sin familie flytta til den bosnisk-kontrollerte byen Tuzla. I 2000 flytta han med familien sin til Sveits, og etter 10 månader der, vidare til St. Louis i USA.

Han vart oppdaga som fotballspelarar av speidarar frå den franske klubben Paris Saint-Germain og fekk kontrakt med dei i 2004. Han fekk lite speletid i PSG, og gjekk snart på lån og seinare permanent til 2. divisjonsklubben Dijon. Etter to sesongar der flytta han til den tyske Bundesliga-klubben Alemannia Aachen før 2006/07-sesongen. Den sesongen slutta med at Aachen rykte ned. Ibišević vart då kjøpt av Hoffenheim, som nettopp hadde rykt opp til 2. Bundesliga, for 1,3 millionar euro. Klubben rykte straks opp igjen, til 1. Bundesliga, og Ibišević har halde fram å spela regelmessig på A-laget i toppdivisjonen. Han var Hoffenheim sin toppskårar i Bundesliga i 2008/09-sesongen med 18 seriemål, og i 2009/10-sesongen, med 12 seriemål, og Stuttgart sin toppskårar i 2012/13- og 2013/14-sesongen.

Ibišević kunne ha vald å spela landslagsfotball for både Bosnia-Hercegovina og USA, men valde fødelandet sitt. Han debuterte for A-landslaget 24. mars 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp  mot Noreg. Han skåra det første landslagsmålet sitt i ein EM-kvalifiseringskamp mot Hellas i oktober same året.

Bosniske fotballspelarar
Paris Saint-Germain-spelarar
Dijon-spelarar
Alemannia Aachen-spelarar
Hoffenheim-spelarar
Stuttgart-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2014
Brunrotfamilien

Brunrotfamilien (Scrophulariaceae) er ein plantefamilie med ekte tofrøbladingar. Blomstrane er plasserte i aks eller klase. Dei har uregelrett fem- eller firetalsblomster, oftast med overleppe og underleppe og to korte og to lange mjølberarar.

To slekter av familien finst i Noreg:
 Brunrotslekta (Scrophularia)
 Kongslysslekta (Verbascum)

Slekter 
Ufullstendig liste

Slekter som er flytta 
Dei følgande slektene har tradisjonelt vore klassifisert under Scrophulariaceae. Dei er no flytta til andre familiar:

Slekter som er flytta 
Eit stort tal slekter har gjennom APG II sin systematikk vorte overførte til andre familier. 
Nokre av desse finst i Noreg:
 Bartsia (Svarttoppslekta)-> Orobanchaceae
 Chaenorrhinum (Småtorskemunnslekta) -> Plantaginaceae
 Digitalis (Revebjølleslekta) -> Plantaginaceae
 Euphrasia (Augetrøystslekta) -> Orobanchaceae
 Kickxia  (Spydtorskemunnslekta) -> Plantaginaceae
 Limosella (Evjebroddslekta) -> Plantaginaceae
 Linaria (Torskemunnslekta) -> Plantaginaceae
 Melampyrum (Marimjelleslekta) -> Orobanchaceae
 Odontites (Raudtoppslekta) -> Orobanchaceae
 Pedicularis (Myrkleggslekta) -> Orobanchaceae
 Rhinanthus (Engkallslekta) -> Orobanchaceae
 Veronica (Veronikaslekta) -> Plantaginaceae

Kjelder
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Referansar

Bakgrunnsstoff

Plantefamiliar
 
Ekte tofrøbladingar
Buttnebb

Buttnebb er ca. 20 små, insektetande fugleartar som fellesnamn buttnebb, tidlegare samla i ei biologisk slekt Paradoxornis i songarfamilien, men i dag ein del av ein ny familie Paradoxornithidae. Buttnebb er ei gruppe særeigne fuglar i Aust- og Søraust-Asia, men populasjonar frå rømte fuglar i fangenskap av er kjent frå andre stader. Dei er vanlegvis små, langhala fuglar som bur habitat av takrøyr og liknande. Dei lever hovudsakleg av frø, til dømes frå gras. Nebba deira er som namnet tilseier, godt tilpassa frødiett. Buttnebb lever i tropisk til sørleg, temperert klima, dei er vanlegvis standfuglar.

Artsliste 
Buttnebb i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Conostoma
 Storbuttnebb, Conostoma aemodium, Great Parrotbill, Hodgson, 1841, (LC)

Slekt Cholornis
 Brunbuttnebb, Cholornis unicolor, Brown Parrotbill, Hodgson, 1843, (LC)
 Tretåbuttnebb, Cholornis paradoxa, Three-toed Parrotbill, Verreaux, 1870, (LC)

Slekt Psittiparus
 Gråhettebuttnebb, Psittiparus gularis, Gray-headed Parrotbill, Gray, GR, 1845, (LC)
 Svartkronebuttnebb, Psittiparus margaritae, Black-headed Parrotbill, Delacour, 1927, (NT)
 Rusthovudbuttnebb, Psittiparus ruficeps, White-breasted Parrotbill, Blyth, 1842, (LC)
 Rustbuttnebb, Psittiparus bakeri, Rufous-headed Parrotbill, Hartert, 1900, (LC)

Slekt Paradoxornis
 Smekkebuttnebb, Paradoxornis flavirostris, Black-breasted Parrotbill, Gould, 1836, (VU)
 Flekkbuttnebb, Paradoxornis guttaticollis, Spot-breasted Parrotbill, David, 1871, (LC)
 Røyrbuttnebb, Paradoxornis heudei, Reed Parrotbill, David, 1872, (NT)

Slekt Chleuasicus
 Svartbrynbuttnebb, Chleuasicus atrosuperciliaris, Pale-billed Parrotbill, Godwin-Austen, 1877, (LC)

Slekt Sinosuthora
 Brillebuttnebb, Sinosuthora conspicillata, Spectacled Parrotbill, David, 1871, (LC)
 Rosenbuttnebb, Sinosuthora webbiana, Vinous-throated Parrotbill, Gould, 1852, (LC)
 Brunvengbuttnebb, Sinosuthora brunnea, Brown-winged Parrotbill, Anderson, 1871, (LC)
 Kastanjebuttnebb, Sinosuthora alphonsiana, Ashy-throated Parrotbill, Verreaux, J, 1871, (LC)
 Gråhovudbuttnebb, Sinosuthora zappeyi, Gray-hooded Parrotbill, Thayer & Bangs, 1912, (VU)
 Gråkronebuttnebb, Sinosuthora przewalskii, Rusty-throated Parrotbill, Berezowski & Bianchi, 1891, (VU)

Slekt Suthora
 Okerbuttnebb, Suthora fulvifrons, Fulvous Parrotbill, Hodgson, 1845, (LC)
 Harlekinbuttnebb, Suthora nipalensis, Black-throated Parrotbill, Hodgson, 1837, (LC)
 Mandarinbuttnebb, Suthora verreauxi, Golden Parrotbill, Sharpe, 1883, (LC)

Slekt Neosuthora
 Dvergbuttnebb, Neosuthora davidiana, Short-tailed Parrotbill, Slater, 1897, (LC)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Parrotbill» frå , den 13. oktober 2010

Referansar 

Paradoxornithidae
Paradoxornis

Paradoxornis er ei biologisk slekt av to artar buttnebb i buttnebbfamilien Paradoxornithidae.

Artslista 
Paradoxornis i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.1, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: 
 Smekkebuttnebb, Paradoxornis flavirostris, Black-breasted Parrotbill, Gould, 1836, (VU)
 Flekkbuttnebb, Paradoxornis guttaticollis, Spot-breasted Parrotbill, David, A, 1871, (LC)

Kjelder 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

buttnebbfamilien
Fugleslekter
Eglintonøya

Eglintonøya (engelsk Eglinton Island) er ei øy i det kanadiske Arktis og  høyrer til Nordvestterritoria i Canada. Eglintonøya ei ei av Elisabetøyane. Ho har ei flatevidd på 1 541 km² og er i kring 80 km lang og 15-30 km brei. Øya ligg kring 75°48'N 118°30'W, og er på det høgste kring 150 moh. Ho ligg på nordsida av McCluresundet, straks sør for den mykje større Patrickøya, og er folketom og utan menneskeleg verksemd.

Eglintonøya vart oppdaga i 1853 av Francis McClintock og George Mecham.

Kjelder

 Eglinton Island  - Canada's Arctic

Denne artikkelen bygger på «Eglinton Island» frå ,  den 13. oktober 2010.  

Øyar i Arktis
Øyar i Nordvestterritoria
Lake Hazen

Lake Hazen er ein innsjø nord på Ellesmereøya i Nunavut i Canada. Han er den tredje største innsjøen på kloten nord for polarsirkelen, etter Tajmyr i Russland og Enaresjøen i Finland.

Lake Hazen er 70 km lang og opp til 11 km brei, og dekker ei flatevidd på 542 km². Han ligg på i kring 81° 40' nord og 69° til 73° vest. Innsjøen ligg 158 meter over havet, og er på det djupaste 289 m. Fleire øyar ligg i innsjøen, den største er 7 km lang og knapt kilometeren brei. Innsjøen er islagd om lag ti månader i året. Den arktiske cordilleraen reiser seg over innsjøen. Han får tilsig frå isbrear i det kringliggande Eureka Uplands nord for innsjøen, med opp til 2 500 høge toppar. Innsjøen renn ut i den 15 km lange elva Ruggles River som munnar ut i Chandler Fjord på nordaustkysten av Ellesmereøya. Lake Hazen er innlemma i Quttinirpaaq nasjonalpark.

Leivningar etter Thulekulturen har vorte oppdaga nær Lake Hazen.

Augustus Greely oppdaga innsjøen på sin 1881-83-ekspedisjon.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Lake Hazen» frå , den 13. oktober 2010. 

Arktis
Innsjøar i Canada
Nunavut
Buttsnutefrosk

Buttsnutefrosk eller  vanleg frosk (Rana temporaria) er eit amfibium i ordenen halelause padder. Han er den amfibiearten som finst lengst nord i Eurasia, og  er den mest utbreidde froskearten i Noreg. 

Buttsnutefrosk er som alle norske amfibium og reptil freda. Han er likevel nokså vanleg i Noreg, og er ikkje rekna som truga.

Skildring 

Fargane til frosken varierer ein del med temperaturen.  Oversida er brun, raudbrun eller gråbrun med mørke teikningar, særleg på bakbeina. Undersida er lys, gjerne med mørke flekkar. 
Buttsnutefrosk skil seg frå spissnutefrosk ved at han har buttare snute og kan bli litt større, rundt 7-10 cm lang. Vanleg frosk og spissnuta frosk er såpass like at dei fleste vil ha vanskeleg for å sjå skilnad på dei. Det sikraste skiljeteiknet er songen til hannane om våren.

Utbreiing 
Buttsnutefrosk finst i størsteparten av Europa, med ei sørgrense sentralt på Den iberiske halvøya og nord i Italia, Hellas og Bulgaria. Austgrensa går vest i Sibir og nord i Kasakhstan.

Buttsnutefrosk er ein robust art med små krav til leveområdea. I Noreg finst han over heile landet opp til 1000 meter over havet. Det finst spreidde bestandar i fleire fjellområde, og det høgaste frosken er funne er  2700 moh. i Pyreneane.

Levesett 
I nord føretrekk arten å gyta i dammar med ei relativt grunn strand i sola, men han gyt òg i tjern og gardsdammar. Vanleg frosk finst sjeldan i dammar med fisk, og egg og rumpetroll toler ikkje like surt vatn som spissnutefrosk. Vanleg frosk gyt difor gjerne i mellombels vassamlinger. Artsnamnet temporaria tyder 'mellombels'. 

I april-mai (avhengig av klima), så snart isen går, samlar begge kjønn seg til gyting i gytedammen. Hannen lokkar med ein vedvarande knurrande «rrrrrrrr». Hoa legg dei 400-2000 egga i faste geléklumpar. Eggklasane vil oftast søkke til botnen, men flyt gjerne opp i seinare fasar av utviklinga. Larvane (rumpetrolla) går på land i juli-august og blir kjønnsmodne etter 2 til 3 år. Arten overvintrar som oftast på botnen av ein dam eller bekk, der han pustar med huda for å få oksygen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 13. oktober 2010.  
 
 iucnredlist.org
Referansar

Bakgrunnsstoff 

Ekte froskar
Modellorganismar
Enjoy Yourself

Enjoy Yourself er det andre albumet til australske songaren Kylie Minogue, utgjeve av PWL den 9. oktober 1989. Albumet vart produsert og skrivne av Stock Aitken Waterman, bortsett frå «Tears on My Pillow». Det er vorte notert at albumet er svært lik det forrige, Kylie. Albumet har fått blanda meldingar frå kritikarar.

Innspeling 
Etter den kommersielle suksessen med debutalbumet Kylie i 1988 byrja Minogue innspelinga av det neste albumet med produsentane Stock Aitken Waterman på PWL Studios i London i februar 1989. Innspelinga òg fann stad i april og juli 1989 med coverversjonen av «Tears on My Pillow» som var ein av dei siste songane som vart spelt inn til albumet.

Listeplasseringar og sal 
Enjoy Yourself nådde fyrsteplassen i Storbritannia på UK Albums Chart og vart sertifisert til platina to gonger etter sal på over 600 000 eksemplar. Albumet selde over ein million eksemplar i løpet av dei ti første vekene etter utgjevinga, og nådde grensa for kvadrupelplatina den 1. januar 1990. Albumet nådde niandeplassen i Australia og vart sertifisert til platina for utgjevinga. Albumet har selt over fem millionar eksemplar på verdsbasis.

Albumet nådde òg fyrsteplass i Hongkong og Irland, og nådde Top 10 i Belgia, Danmark, Hellas og Japan. I Nord-Amerika fekk albumet avgrensa forfremmelse og nådde ikkje dei fleste albumlista. Albumet nådde òg sjetteplassen i New Zealand, 16. plassen i Spania den 9. desember 1989 og var på hitlistene for nitti veker. Albumet vart seinare sertifisert gull i landet.

Singlar 
Den fyrste singelen «Hand on Your Heart» nådde fyrsteplassen på den britiske hitlista og fjerdeplassen på den australske hitlista. Den andre singelen «Wouldn't Change a Thing» debuterte som andreplassen i Storbritannia. Den tredje singelen, «Never Too Late», vart den åttande singelen av Minogue på rad som hamna på dei britiske hitlistene. Han vart nummer fire og selde over 200 000 eksemplar. Den fjerde singelen «Tears on My Pillow» vart spelt inn for filmen The Delinquents og er ein coverversjon. Songen gjekk inn som andreplassen på hitlista i Storbritannia og nådde fyrsteplass veka etter.

Sporliste 
Alle songar er skrivne og produsert av Stock Aitken Waterman, bortsett frå der andre er nemnde.

Topplisteplasseringar

Sertifiseringar

Kjelder 
Denne artikkelen byggjer på «Enjoy Yourself (Kylie Minogue album)» frå , den 14. oktober 2010.
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
Den offisielle nettsida til Kylie Minogue
Enjoy Yourself på Allmusic

Musikkalbum frå 1989
Kylie Minogue-album
Geffen Records-album
Nummer-ein-album i Irland
Nummer-ein-album i Storbritannia
Engelskspråklege album
Ultimate Kylie

Ultimate Kylie er det tredje samlealbumet til australske songaren Kylie Minogue. Det består av to CD-ar, og inneheld songane frå alle studioalbuma ho hadde gjeve ut fram til det tidspunktet i tillegg til to nye spor, «I Believe in You» og «Giving You Up».

Albuminformasjon 
Ultimate Kylie er det tredje store samlealbumet Minogue gav ut, etter Greatest Hits og Hits+. Dette er det einaste av samlealbuma hennar som inneheld innspelingar frå både Stock Aitken Waterman, Deconstruction og Parlophone. Dei store hitane som manglar er «It's No Secret», «Word Is Out», «If You Were with Me Now», «Finer Feelings», «What Kind of Fool (Heard All That Before)», «Where Is the Feeling?» og «Some Kind of Bliss». Mange av singlane som vart utgjevne under Stock Aitken Waterman og Deconstruction vart ikkje inkludert på den andre CD-en for å gje rom til dei største hitsinglane hennar frå utgjevingane på Parlophone.

Utgjeving og listeplasseringar 
Ultimate Kylie nådde nummer fire i Storbritannia og vart sertifisert platina av British Phonographic Industry, og selde over 900 000 eksemplar totalt. Albumet vart utgjeve i USA 1. februar 2005, men nådde ikkje Billboard 200. Albumet nådde nummer fem på den australske albumlista, og vart sertifisert fire gonger platina av Australian Recording Industry Association, og selde over 280 000 eksemplar i landet. Ultimate Kylie vart òg ein suksess i andre land. I Belgia nådde albumet nummer fjorten i Flandern og nummer trettifem i Vallonia. Albumet nådde nummer førtini i Spania og nummer trettifire femten veker seinare. Det vart sertifisert gull og selde over 50 000 eksemplar. Desse salstala og listeplasseringane gjer albumet til det mest suksessrike samlealbumet hennar.

Singlar 
«I Believe in You» vart utgjeve i Storbritannia 6. desember 2004, og var å høyre spelt på radiostasjonar frå 19. oktober 2004. Han nådde andreplass på hitlistene i Storbritannia. «Giving You Up» vart òg utgjeve som singel (28. mars 2005) i Storbritannia. Han nådde nummer seks på UK Singles Chart.

Sporliste 
CD 1

CD 2

Topplisteplasseringar

Sertifisering og sal

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ultimate Kylie» frå , den 14. oktober 2010.
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
Den offisielle nettsida til Kylie Minogue
Ultimate Kylie på Allmusic

Kylie Minogue-album
Samlealbum frå 2004
Doble samlealbum
Hovudverk

Hovudverk er ein vanleg medisinsk tilstand med smerter i hovudet i mild eller intens grad. Det er gjennom undersøkingar påvist av 8 av 10 personar har hatt hovudverk i løpet av siste år, og at 1 av 10 har opplevd kraftig verk. Hovudverkplagar kostar samfunnet mykje i form av sjukefråvær og nedsett arbeidsinnsats, og den einstaka pasienten opplever ofte nedsett livskvalitet.

Årsaker 
Hovudverk kan ha fleire årsaker, og trass i at det er nokre overgangstilfelle, vert hovudverk skilt frå smerter i ansiktet og i nakken. Ein kan skilja mellom hovudverk som kjem av særskilte former for hovudverk (primær hovudverk) og hovudverk som kjem av andre sjukdommar (sekunder hovudverk). I somme tilfelle er hovudverk teikn på ein akutt medisinsk tilstand som bør få snarleg behandling. Fleire hovudverk er kroniske eller langvarige tilstandar som krev systematisk oppfølging og behandling over lang tid.

Primære hovudverk 
 Spenningshovudverk, òg kalla tensjons- eller stresshovudverk, er den vanlegaste forma for hovudverk som ein reknar med kjem av muskulære eller psykiske spenningar.
 Migrene er eit hovudverk knytt til endringar i blodårar, truleg utløyst av særskilde signalsubstansar. Opptrer typisk i anfall, der kvart anfall kan vara frå nokre timar til fleire døgn.
 Clusterhovudverk, òg kalla histaminhovudverk eller Hortons hovudverk, er ein karakteristisk type hovudverk som til vanleg berre rammar menn. Verket kan vera svært kraftig, sit til vanleg bak og kring eit auge og artar seg om natta.
 Cervikogen hovudverk kjem av endringar i ledda og hinnene i nakken. Smerta vil som regel vera lokalisert til hovudet, nakken og i somme tilfelle skulder på ei side.
 Hovudverk utløyst av slit, inkludert samleie, er eit akutt og innsetjande hovudverk som til vanleg ligg i nakken.

Sekundære hovudverk 
Former for sekundær hovudverk er knytt til me.a. auka trykk i hovudet og til betennelsar. Auka trykk i hovudet kan koma av bløding, opphoping av væske og hjernesvulst. Trykkhovudverk av denne typen er ofte fylgd av oppkast og kjem typisk som hovudverk om morgonen. Dersom trykket i hovudet er for lågt, kan dette også valda hovudverk. Dette kan oppstå etter at ein pasient kan ha opplevd ein spinalpunksjon. Det er då vanleg at verket kjem når personen reiser seg opp.

Ved betennelse i hjernen og i hjernehinna vil det også vera hovudverk som ein del av sjukdomsbiletet, med alle infeksjonane utanom hovudet med feber, vil også gje smerter i hovudet. Sinusitt er til vanleg fylgt av hovudverk, og med somme revmatiske lidingar som arteritis temporalis og polymyalgia rheumatica er hovudverk vanleg.

Fleire pasientar med hovudverk kan melda om hovudskadar, mest av lettare grad. Det er ofte uvisst om det då er hovud- eller nakkeskade som gjev plagene, eller om det er ein tidlegare tendens som har blussa opp, eventuelt kombinert med psykiske påkjenningar.

Kjelder 
 «Hodepine» av Leif Gjerstad Store Norske Leksikon

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Norges Migreneforbund 
 The National Headache Foundation
 Om hovudverk - Apotek 1

Symptom
Hovudverk
Hovud

Hovud er i anatomien den fremste lekamsdelen hjå dyr når han er utrusta med munn, hjerne, høgre sanseorgan, inngangsopningar til luftvegane og eventuelt eige skjelett, kranium eller hovudskalle. Hovudet er oftast meir eller mindre tydeleg avsett frå og rørleg i høve kroppen. Lågare virvellause dyr manglar eit eigentleg hovud.

I overført tyding kan ein nytta nemninga hovud om utvida endar av einstaka organ eller celler; t.d. ein fortjukka ende av ein røyrknokkel, leddhovud; utspringsdelen til ein muskel; den kjernehaldne delen i ei sædcelle.

Kjelder 

 «Hode» Store Norske Leksikon

Bakgrunnsstoff

 
Dyreanatomi
Menneskeanatomi
Hovudskalle

Hovudskalle, haus eller kranium er eit skjelett av hovudet og er samansett av fleire bein som er tett sameina med saumar, tagga fuger som vert utvikla i løpet av dei fyrste leveåra. Den einaste rørlege delen er underkjevebeinet. Hjerneskallen omgjev hjernen. Den kvelvande overparten utgjer først og fremst pannebeinet og issebeinet, mens botnen i hjerneskallen, skallebasis, vert danna av nakkebeinet, tinningbeina, kilebeinet og silbeinet. Beina i andletet er kinnbeina, overkjevebeina, underkjevebeinet og nasebeinet.

Sjå òg 
 Hjerne
 Hovud
 Tenner

Kjelder 

 «Kranium» i Store Norske Leksikon

Bakgrunnsstoff 

Hovudet
Skjelettsystemet
Flate knoklar
Panne

Panne er i anatomien den fremste og øvste delen av eit hovud. På eit menneske sit panna mellom naserota og hårgrensa og er avgrensa på kvar side av tinningane. Skjelettet til panna er danna av pannebeinet.

Uttrykk
Musklane knytt til panna er er viktige for å danna ansiktsuttrykk hjå menneske. Ein kan heva eller rynka augebryna for å uttrykka mellom anna overrasking, spørsmål, konsentrasjon, bekymring eller sorg.

Symbolikk

Røring og dekorasjon av panna kan ha ulike symbolske tydingar. Ein kan røra ved panna til nokon med handa i samband med ei signing. Kyss i panna kan vera eit uttrykk for kjærleik. I russisk tradisjon kysser ein berre lik i panna til avskjed.

Panna kan merkast permanent med ei tatovering, arr eller anna merke. Innan islam kan nokre truande utvikla ein bøneflekk (zabiba) ved at panna stadig kjem i kontakt med bakken under bøn. Nokre stader kan flekken vera eit teikn på ei særs ihuga tru. Hinduar og djainar lagar pannemerke med fargestoff i samband med rituale. Påklistra bindiar kan også brukast som pannedekorasjon utan religiøs tilknyting. I nokre kristne retningar teiknar ein prest ein oskekross i panna på kyrkjelyden under markeringa av oskeonsdag. Elles kan panna dekorerast med sminke til ulike høve.

Panneforma kan endrast permanent gjennom kunstig skalleforming, som er kjend frå tradisjonar i Amerika og Europa. Huda i panna kan glattast ut ei tid gjennom behandlingar som panneløft eller injeksjonar med botox og liknande. I nokre høve kan dette føra til nedset ansiktsmimikk.

Sjå òg 
 Hovud
 Hovudskalle

Kjelder

«Panne» (28. oktober 2011), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 24. oktober 2014.

Delar av denne artikkelen bygger på «Panne» frå ,  den 24. oktober 2014.

Bakgrunnsstoff

Hovud og hals
Andletstrekk
Selburosa

Selburosa, selburose eller selbumønster er eit ornament forma som ei stjerne eller rosett med åtte spisse blad. Ho har som tradisjonelt vore brukt i mønster på strikkeplagg frå Selbu i Trøndelag. Selburoser finst i ulike former, mønsterkombinasjonar og fargar, men oftast som svarte figurar på kvit botn. Plagg med med dette rosemønsteret kan kallast selbuvottar, selbugenser, selbustrømper, selbustrikk og så vidare.

Selburosa er truleg det meste brukte strikkemønstret i Noreg. Mønsteret er òg brukt utanfor grensene til landet som symbol på Noreg og norsk folkekunst. Selburose kan i engelsk strikketerminologi òg bli kalla Selbu star og Norwegian star.

Historikk 

Medan kvernsteinproduksjon lenge hadde vore viktigaste næringsveg i Selbu, blei kvernsteinar erstatta av valsemøller frå slutten av 1800-talet, og ein byrja leita etter nye måtar å få inntekter på.
Marit Guldsetbrua Emstad (fødd 1841) frå Selbu skal ha vore den første som leverte vottar med selburoser til Husfliden i Trondheim, i 1897. Ho kan ha henta inspirasjon frå eldre strikkeoppskrifter, treskurd og annan husflid. Liknande mønster finst òg i gamle mønsterbøker frå Italia, Frankrike, Sveits og Tyskland på 1500-1700-talet.

Selbu husflidsentral blei skipa i i 1934, og etter eit par år blei det laga 90 000 par selbuvottar. Tre fjerdedelar av produksjonen blei eksportert. I tillegg til selburosa kunne selbuvottane ha bilde av personar, dyr og plantar.

Bruk som symbol
Kommunevåpenet for Selbu kommune viser tre selburoser, definert som 24 spisse, svarte spissruter samla i tre rosettar, to over ein mot sølvbakgrunn. Den stiliserte blomen symboliserer den sentrale rolla til selbustrikken i kulturarven på staden. Våpenet vart godkjent i 1991. 

Den Norske Husfliden har ei rosa selburose som merke. 

Då StatoilHydro endra namn til Statoil i 2009, presenterte selskapet ein ny logo for konsernet, ei lilla sekstakka stjerne med form som minna sterkt om selburosa brukt av Husfliden.

Galleri

Sjå òg
 Oktagram, åttetakka stjerne

Merknadar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Selburose» frå ,  den 14. oktober 2010.  
 

Referansar

Selbu kommune
Norsk folkekunst
Husflid
Tekstilmønster
Stjernesymbol