alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Dnister

Dnister (ukrainsk Дністер, Dnister; rumensk Nistru; russisk Днестр, Dnestr) er ei elv i Ukraina og Moldova med ei lengd på 1 362 km.

Namn 
Namnet kjem frå det sarmatianske (iranske) *Dānu nazdya «den nærliggjande elva».. Til samanlikning tyder Dnepr «den fjerntliggjande elva». Det eldre namnet Tyras er frå det skytianske *tûra, som tyder «rask».

På russisk heiter elva Днестр (Dnestr), på rumensk Nistru, på jiddisk Nester - נעסטער, på tyrkisk Turla, og under antikken vart ho kalla Tyras på latin og Danastris på gresk. Forfattarar i antikken har òg kalla ho Danaster.

Geografi 
Ho har utspringet sitt i Ukraina, nær Drohobytsj og ikkje langt frå grensa til Polen. Frå her renn ho i retning mot Svartehavet. Eit kort stykke dannar ho grensa mellom Ukraina og Moldova, før ho renn vidare gjennom Moldova i 398 km der store delar av lengda hennar dannar grensa mot området Transnistria. Seinare dannar ho igjen grensa mellom Moldova og Ukraina før ho renn inn i Ukraina igjen og ut i Svartehavet, der estuaret hennar dannar Dnestr Liman.

I dei nedre delane av elva er vestsida av ho høg og åslendt, medan austsida er låg og flat. Elva dannar den eigentlege austlege grensa til Den asiatiske steppa. Dei viktigaste sideelvane hennar er Răut og Bîc.

Før den andre verdskrigen danna Dnestr grensa mellom Romania og Sovjetunionen. I løpet av krigen vart det utkjempa slag på venstre sida av elva med Tyskland og Romania mot Sovjetunionen.

Sideelvar 

Av sideelvar på høgre sida finn ein Răut, Ikel, Bîc og Botna, medan sideelvar på venstre er Zolota Lypa (140 km), Koropets, Dzjuryn, Seret (250 km), Zbrutsj (245 km), Smotrytsj (169 km), Usjytsia (112 km), Kalius, Liadova, Murafa (162 km), Rusava, Jahorlyk (173 km) og Kutsjurhan (123 km).

Byar 
Den største byen ved Dnister er Tiraspol i Transnistria i Moldova.

 I Ukraina:
 Starij Sambir, Sambir, Novij Rosdil, Tsjydatsjiv, Tjodoriv, Halytsj, Jesupil, Horodenka, Salisjtsjykij, Tsjotyn, Novodnistrovsk, Sokyriany
 På grensa mellom Ukraina og Moldova:
 Otatsi, Mohyliv-Podilskyj, Jampil, Sorotsa
 I Moldova:
 Otaci, Soroca, Camenca, Rîbniţa, Dubăsari, Grigoriopol, Tighina, Tiraspol, Slobozia, Crasnoe, Dnestrovsc
 Ved byrjinga av:
 evd Bilhorod-Dnistrovskij

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Kart over nedslagsfeltet til Dnestr  (PDF)
 Dniester.org: eit internasjonalt elveprosjekt 
 eco-tiras.org
 Biletgalleri

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Dniester» frå , den 4. februar 2008. 
 

Elvar i Moldova
Elvar i Ukraina
Internasjonale elvar i Europa
Den moldovsk-ukrainske grensa
Prut

Prut eller Pruth (ukrainsk Прут, Prut, i antikken Pyretus eller Porata) er ei 953 km lang elv som renn gjennom Ukraina, Romania og Moldova. Ho spring ut frå Karpatane i Ukraina og renn søraustover og munnar ut i Donau nær Reni, aust for Galaţi. 

Før 1940 og okkupasjonen av Bessarabia og Nord-Bukovina var nesten heile elva i Romania. I dag dannar 711 km av elva grensa mellom Romania og Moldova. Ho har eit nedslagsfelt på 27 500 km², der 10 990 km² er i Romania. Den største byen langs elva er Tsjernivtsi i Ukraina.

Demninga Stânca-Costeşti er bygd over Prut.

Sideelvar 
Frå venstre: 
 Racovăţ
Frå høgre: 
 Tsjeremosj
 Herţa
 Poiana
 Corneşti
 Isnovăţ
 Rădăuţi
 Ghireni
 Volovăţ
 Badu
 Başeu
 Corogea
 Berza Veche
 Râioasa
 Soloneţ
 Cerchezoaia
 Jijia
 Bohotin
 Moşna
 Duda
 Sărata
 Elan
 Horincea
 Oancea
 Stoeneasa
 Chineja

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Prut» frå , den 4. februar 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Administraţia Naţională Apelor Române - Cadastrul Apelor - Bucureşti
 Institutul de Meteorologie şi Hidrologie - Rîurile României - Bucureşti 1971

Bakgrunnsstoff 

Elvar i Ukraina
Elvar i Romania
Elvar i Moldova
Sideelvar til Donau
Tsjernivtsi oblast
Ivano-Frankivsk oblast
Internasjonale elvar i Europa
Den moldovsk-rumenske grensa
Den moldovsk-ukrainske grensa
Grenseelvar
Răut

Răut (òg kalla Reut, rumensk Răut; russisk Реут, Reut; jiddisk רעװעט, Revet) er ei 286 km lang elv i Moldova og ei av sideelvane til Dnestr frå høgre. Răut kunne nyttast til elvefart fram til 1700-1800-talet, men er i dag berre framkommeleg for småbåtar. 

Elva renn mellom anna gjennom byane Bălţi og Orhei.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Răut» frå , den 4. februar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Raut
Gagauzia

Gagauzia (gagauzisk Gagauziya eller Gagauz-Yeri; rumenske Găgăuzia; russisk Гагаузия), formelt kalla Den autonome territorialeininga Găgăuzia (Gagauz Yeri) (moldovisk/rumensk Unitatea Teritorială Autonomă Găgăuzia), er ein autonom region i Moldova. 

Gagauzia ligg i den sørvestlege delen av Moldova og inneheld byane Comrat og Ceadîr-Lunga (gagauzisk Çadır-Lunga); ein større enklave rundt byen Vulcăneşti og to mindre enklavar rundt landsbyen Copceac og Carbalia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gagauzia» frå , den 4. februar 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Bilete av Gagauzia

Moldova
Transnistria

Transnistria, òg kalla Trans-Dnestr, Transdniestria og Pridnestrovie (fullt namn Den pridnestroviske moldoviske republikken) er ein region som offisielt høyrer til Moldova, og sjølv om det ikkje er respektert av andre statar eller internasjonale organisasjonar er han de facto ein sjølvstendig stat. Transnistrisa fungerer i dag som ein republikk med eigen president, regjering, parlament, militær, politi og postsystem. Styresmaktene har vedteke eige flagg, nasjonalsong og riksvåpen. 

Transnistria består av ei lang og smal landstripe mellom elva Dnestr og Ukraina, som i areal er mindre enn halve Rogaland fylke. Området var opphavleg ein del av Ukraina, men vart overført til Moldaviske SSR i 1940. Dette skjedde trass i at det budde få moldovarar i området. Etter Sovjetunionen sitt samanbrot i 1991, vurderte Moldova å verte ein del av Romania. Transnistria valde då å lausrive seg og dette førte til krig med Moldova som starta i mars 1992 og enda med våpenkvile i juli same år. Den politiske situasjonen er derimot framleis ikkje løyst og Transnistria har i praksis vore sjølvstendig sidan den gong. Transnistria vert stundom samanlikna med andre tidlegare sovjetiske område som Nagorno-Karabakh, Abkhasia og Sør-Ossetia

Mykje av Moldova sin industri låg nettopp i Transnistria, og tapet av denne regionen har råka Moldova hardt. Transnistria livnærer seg av handel med Ukraina og Russland, men òg av smugling.

Bakgrunnsstoff 
 Transnistrias presidents nettside
 Pridnestrovie.net offisiell nettside
 New York City Bar: Russia’s Activities in Moldova Violate International Law 
 Viorel Dolha – All about Transnistria
 - Fischka Photo Reportage på Transnistria

Kjelde 
 Denne artikkelen bygger på «Transnistria» frå , den 4. februar 2008.

Fotnotar 

Moldova
Omstridde område i Europa
Transnistria
Ikkje-anerkjende statar
Transnistriakrigen

Transnistriakrigen eller Transnistriakonflikten var ein væpna konflikt mellom Transnistria sin republikanargarde, milits og kosakkar, støtta av den 14. russiske hæren, og moldoviske politimenn og troppar i 1992. 

Striden starta derimot så tidleg som i november 1990 ved Dubăsari (russisk Дубоссáры, Dubossary), men kampane intensiverte seg frå 1. mars 1992 då det nyleg sjølvstendige Moldova vart tatt opp i SN. Det var fleire mellombelse våpenkviler gjennom sommaren, men det var først 21. juli at det vart permanent våpenkvile mellom dei to områda.

Bakgrunn 
Før Sovjetunionen okkuperte Bessarabia og Nord-Bukovina og oppretta Moldovsk SSR i 1940, var området av Moldova vest for elva Dnestr ein del av Romania (1918-1940). Før Moldovsk SSR vart oppretta var Transistria ein del av Ukrainsk SSR som ein autonom republikk kalla Den moldovske autonome sovjetiske sosialistrepublikken med Tiraspol som hovudstad. Trass i at Trasnistria hadde særs få moldovarar vart det likevel ein del av Moldovsk SSR.

Mot slutten av sovjettida då Mikhail Gorbatsjov endra landet med perestrojka og glasnost fekk mange område som ikkje primært hadde vore russiske før Sovjetunionen auka nasjonalkjensle. I 1989 innførte Moldovsk SSR moldovsk som det offisielle språket i republikken, og gjekk tilbake til latinsk alfabet. I 1990 vedtok dei òg å gå tilbake til sitt tradisjonelle flagg og våpen, og endra nasjonalsongen sin til Deşteaptă-te, române!. Seinare same året vart orda «sovjet» og «sosialist» droppa frå namnet og landet vart «Republikken Moldova». Alle desse hendingane, fallet til kommunismen i Romania og ei viss opning av grensene mellom Romania og Moldova førte til at mange i Tranistria trudde at ei samling av Romania og Moldova var nært føreståande, slik at Trasnistria òg vart ein del av Romania.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «War of Transnistria» frå , den 4. februar 2008.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Væpna konflikt i og rundt byen Bendery
 Transnistriakrigen  (russisk)

Moldovske krigar
Transnistria
Konfliktar i 1992
Abomey

Abomey er ein by sør i Benin i Vest-Afrika, med om lag 128 000 innbyggjarar. Byen var hovudstad i det tidlegare kongedømmet Dahomey, som vart etablert rundt 1625 og opphøyrde då det var innlemma i Fransk Vest-Afrika i 1894. Kongepalassa i Abomey er ei gruppa av bygningar av jord og leira, og vart bygde av Fon-folket frå om lag 1650 til 1880. Palassa er rekna som nokre av dei fremste kulturminna i Vest-Afrika. Kongepalasset og kongegravene står i dag på UNESCO si verdsarvlista over verneverdige kulturminne.

Kjelder 
 caplex
 Wikipedia på riksmål

Referansar 

Byar i Benin
Abonnement

Eit abonnement er ein avtale mellom ein mottakar og ein leverandør om fast levering av varer eller tenester. Denne avtalen blir som regel automatisk fornya fram til éin av partane seier han opp. Abonnement kan omfatta leveringar av til dømes mat eller trykksaker til ein heim eller ei bedrift eller tilgang til ein teneste som fjernsynskanalar, telefon eller nettenester. Medlemsavgift i nokre organisasjonar blir kalla abonnement. I andre høve kan abonnement vera gratis, til dømes på nyheitsbrev. Eit serviceabonnement gjev tilgang til eit firma sine tenester og fagfolk i ein viss periode. 

Typisk betaler ein kunde for eit abonnement i større summar til visse tider, til dømes ein gong i månaden eller ein gong i året. Betalinga skjer gjerne på førehand. Abonnement gjev dermed ei sikker inntekt til leverandøren. Abonnement kan også skapa lojalitet eller andre hinder mot at kunden forlét leverandøren. Av desse grunnane vel mange leverandørar som sel produkt både som abonnement og på anna vis (til dømes laussal av avis) å gje rabatt til abonnentar.

For kundar kan eit abonnemnet vera praktisk eller nødvendig for å få eit produkt. Bruk av hushaldningstenester som straum, innlagt vatn, kloakk, telefon og Internett blir til dømes helst selde som abonnemnet. Aviser og tidsskrift kan leverast heim til abonnentar som då får med seg alle utgåver. På den andre sida kan abonnement føra til at ein betaler for eit produkt ein ikkje ville kjøpt så mykje av elles. Store betalingar på ein gong for abonnement kan også gje nokon betalingsvanskar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Abonnement» frå , den 8. juni 2011. 
 

Handel
Smolensk oblast

Smolensk oblast (russisk Смоленская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Smolensk, arealet er 49 786 km² og innbyggjartalet er 985 500 (2010).

Historie

Val
Ved det russiske presidentvalet i 2008 var Smolensk oblast den regionen der Dmitrij Medvedev fekk sitt dårlegaste resultat - "berre" 59,3 % av veljarane i provinsen røysta på Medvedev.

Folkesetnad 
Den einaste store byen er Smolensk, med 326 900 ibuarar i 2010.

Dei største etniske gruppene ved folketeljinga i 2010 var:
 Russarar: 90,7 %
 Ukrainarar: 1,2 %
 Kviterussarar: 1,2 %

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 Smolensk oblast sine nettsider på russisk og engelsk.
 Artikkel frå NUPI på engelsk.
 Artikkel frå Kommersant  på engelsk

Russiske føderasjonssubjekt
Bessarabia

Bessarabia er ein historisk region i Aust-Europa mellom elvane Dnestr i aust og Prut i vest, eit område som i dag hovudsakleg ligg i Moldova med delar i Ukraina. 

Namnet vart gjeve området frå fyrstedømet Moldavia som vart avstått til Det russiske keisardømet frå Det osmanske riket etter den russisk-tyrkiske krigen 1806-1812. Restane av Moldavia vart ein del av Valakia i 1859 og det som skulle verte Kongedømet Romania. I 1918, like før slutten av den første verdskrigen erklærte Bessarabia seg sjølvstendig frå Russland og etter tre månader vart det slått saman med Kongedømet Romania. Etter Sovjetunionen okkuperte Bessarabia og Nord-Bukovina i 1940 i byrjinga av den andre verdskrigen vart Bessarabia ein del av Sovjetunionen etter krigen var over, der det danna størsteparten av Moldovsk SSR. Samstundes vart mindre delar av Bessarabia, i sør (Budjak) og nord (nordlege halvdelen av Hotin judeţ) ein del av Ukrainsk SSR. I 1991 vart Moldovisk SSR omdøypt til Republikken Moldova og 27. august same året erklærte landet seg sjølvstendig. 

Området var hovudsakleg busett av rumenarar. Det budde frå Napoleonstida òg ein del etniske tyskarar i Bessarabia, som var invitert dit av den russiske tsaren. Dei vart drive bort som følgje av Molotov-Ribbentrop-pakta som avstod området til Sovjetunionen. Den tyske presidenten Horst Köhler sine foreldre var rumenske statsborgarar frå Bessarabia.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bessarabia» frå , og «Bessarabia» frå  den 4. februar 2008. 
 

Delte område
Moldovsk historie
Moldova
Rumensk historie
Ukrainsk historie
Byar i Moldova

Dette er ei liste over byar i Moldova.

Alfabetisk liste 
Det er 65 byar i Moldova.

Etter status 
Det er fem byar med kommunestatus: Bălţi i Moldova, Comrat, Tighina og Tiraspol. Dei andre 60 har bystatus.

Etter plassering

Største byar
Kisköre

Kisköre er ein by i Heves fylke i Ungarn med om lag 3 000 innbyggjarar og eit areal på 68,42 km², 

Byar i Ungarn
Newfoundland

Newfoundland (fransk Terre-Neuve, irsk Talamh an Éisc, latin Terra Nova) er ei stor øy utenfor nordaustkysten av Nord-Amerika og den tettast folkesette delen av den kanadiske provinsen Newfoundland og Labrador. 

Newfoundland er skild frå Labrador-halvøya av Belle Isle-stredet og frå Cape Breton Island av Cabot-stredet. Provinshovudstaden St. John's ligg på den søraustlege spissen av øya.

Historie 
Dei første innbyggjarane på Newfoundland var truleg forfedrane til beothukane som haldt til på øya då ho blei oppdaga av europearar. Dette urfolket og kulturen deira døydde ut på grunn av koloniseringa. Den siste beothuken, Shanawdithit, døydde i St. John's i 1829 av tuberkulose.

Det er funne restar etter vikingbustader på L'Anse aux Meadows nord på Newfoundland, som er rekna som staden vikingar leia av Leiv Eiriksson slo seg ned på i det dei kalla Vinland. Dette er det einaste arkeologiske beviset på europeisk kontakt med Nord-Amerika i før-kolumbisk tid.

Øya opplevde seinare innvandring frå fleire europeiske land, særleg fiskarar frå Irland og Frankrike på grunn av dei gode fiskebankane i havet utanfor.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Newfoundland» frå , og «Newfoundland» frå  den 5. februar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Øyar i Canada
Newfoundland og Labrador
Stader med norrøne namn utanfor Norden
Finansboble

Ei finansboble er ein fase kor verdiar (som regel verdipapir til dømes aksjar) vert omsett til ein stadig stigande kurs, utan at den stadig stigande prisen reflekterer den eigentlege verdien. Medan bobla pågår, kan det vere vanskeleg for aktørane å innsjå at det verkeleg er tale om ei boble, fordi prisen på verdiane kan vere fundert på tilsynelatande rasjonelle argument om plutselege endringar i teknologi med vidare. Men er det ei boble, vil den eskalere til eit punkt kor den sprekk, og det kjem eit børskrakk.

Økonomi
Volda Elektriske Mylne

Volda Elektriske Mylne er ei mylne som mel med kvernsteinar. Verksemda ligg i Volda på Sunnmøre.

Historie 
Mylna i Volda vart oppstarta i 1868. Då vart ho dreva av eit vasshjul. Aarflot-karane som stod bak meinte det skulle vere forretning i å male for andre korndyrkande bønder. Men dei heldt stort sett fram med å male på sine eigne gardskverner, og det vart vanskeleg å få tak i korn. Det vart difor satsa på guano. Eigarane kjøpte fiskeavfall som dei frakta heim, turka og mol. Etterspurnaden etter gjødsel var stor og det gjekk godt ei tid. Etter kvart vart det starta guanomylner nærare ilandføringsstadane for fisken. Voldamylna vart utkonkurrert. 

I 1930 vart mylna flytt og elektrifisert og fekk namnet Volda Elektriske Mylne. Etter ein brann i 1936 vart ho plassert der ho no ligg. Etterkvart slutta bøndene å male sjølve, og mylna fekk meir å gjere.

Det vart vanleg at mylner i Noreg bytte ut kvernsteinane med hammarkverner. Dette var ei dyr investering som dei fleste bygdemylner ikkje hadde råd til. Dei fleste vart avvikla, og mylna i Volda vart einerådande på Sunnmøre. Verksemda heldt fram med å male på kvernsteinar. I 1973 vart mylna Volda Elektriske Mylne overteken av Felleskjøpet. Produksjonen held fram, om enn i tildels svært liten målestokk. I 1999 vart mylna nedlagd, etter mykje ordskifte og protestar.

Mylna i dag 
I 2001 vart Volda Elektriske Mylne starta opp att. Den siste disponenten frå felleskjøpstida, Elias Moe, overtok anlegget. 

Det vert no satsa på maling av spelt. På kverner med kvernsteinar kan ein, i motsetning til på hammarkverner, male korn med skalet på. Når det skalrike speltkornet vert male på steinkverner vert mjølet meir fiberrikt enn på hammarkverner, der ein må fjerne skalet før maling.

Produksjonen og vareutvalet har vorte større siste åra. 

Mylnå, som er den daglege nemninga på verksemda, har starta eige utsal der det mellom anna vert selt mjøl og brød. På laurdagane er det ofte råd å få kjøpt speltgraut.

I juni 2008 tildelte Norsk kulturarv Olavsrosa til Volda Elektriske Mylne.

Kjelder 
 Oddgeir Bruaset: Arven. Ålesund 2007. ISBN 978-82-91385-44-0

Bakgrunnsstoff 
 mylna.no
 Volda Elektrisske Mylne AS hjå Norsk Kulturarv

Norske føretak
Næringsliv i Volda
Føretak skipa i 1868
Olavsrosa
1868 i Noreg
Politihøgskolen

Politihøgskolen (PHS) er den sentrale utdanningsinstitusjonen for politi- og lensmannsetaten. Skolen har eige styre som øvste organ. Politihøgskolen har tre studiestadar; Bodø, Oslo og Stavern. Politihøgskolen tilbyr bachelor og mastergrad med praktisk og teoretisk grunnutdanning for teneste i politiet, og etter- og vidareutdanning for dei tilsette i politi- og lensmannetaten.

Politihøgskolen vart etablert i 1992, og vart i 2004 akkreditert som høgskole.

Bakgrunnsstoff 
Politihøgskolens heimeside
https://utdanning.no/org/phs.no

Høgskular i Noreg
Utdanning i Nordland
Utdanning i Oslo
Politi- og lensmannsetaten
Skipingar i 1992
Rasjonalisme

Rasjonalisme kjem av det latinske ratio som tyder 'fornuft'. Det er eit viktig omgrep innan filosofi og teologi.

I filosofien 
Innan filosofi inneber rasjonalisme at dei verkelege kjeldene til kunnskap er fornuft og tenking, ikkje sansane. 

Som kunnskapsteoretisk retning står rasjonalismen i motsetnad til empirismen som byggjer på erfaring. Det vert lagt til grunn at mennesket har medfødde idear som ikkje er basert på erfaring, men som kan gripast ved intuisjon. Rasjonalismen går ut frå nokon sjølvinnlysande grunnsetningar, og ut frå dei skal det ved hjelp av fornufta vere mogleg å slutte seg til kunnskap om Gud og den fysiske verkelegheita. Representantar for retninga er Platon, Rene Descartes, Baruch Spinoza ((1632-1677), Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) og Immanuel Kant (1724-1804).

Descartes sitt utgangspunkt for kunnskapstileigning var erkjenninga «Cogito ergo sum», dvs. «eg tenkjer, altså er eg». Han skriv om korleis han kom fram til sin metode mellom anna dette: «-- jeg besluttet å late som om overhodet alt det som noensinne hadde kommet meg i sinne, ikke var mer sant enn mine drømmers illusjoner. Men straks etter slo det meg at mens jeg på denne måte ville tenke at alt var feilaktig, var det nødvendig at jeg, som tenkte dette, var noe; og idet jeg merket at denne sannhet: je pense, donc je suis (cogito ergo sum), var så fast og så sikker at ikke de mest ekstravagante av skeptikernes antagelser greide å rive den over ende, så bedømte jeg den derhen at jeg kunne godta den uten skrupler som første prinsipp i den filosofi jeg søkte» (Omsett til bokmål av Arne Næss).

Som teologisk retning 
Som teologisk retning krev rasjonalismen at trua skal baserast på fornuft og er tilbøyeleg til å avvise grunningar som overstig menneskeleg fatteevne. Rasjonalismen pregar i stor grad 1700-talsteologien.

Kjelder 

Filosofi
Teologi
Ord av latinsk opphav
Andres Vinna

Andres Eriksson Vinna, () var ein norsk spelemann frå garden Ørpen i Krødsherad i Buskerud.

Andres var helst ein lokal spelemann som ikkje reiste stort. Han var mykje nytta til dans, fortalde Truls Ørpen. Han hadde lært spel av Knut Fosslia og av Kittil Langebakke, og Hans Hagen. Truls Ørpen fortalde seinare at det var fosslispelet Andres kunne best, fylde med "underlege tak og naturtonetrinn". 

Andres Vinna var ein dugande dansar, og når Oscar II var på reise, var det Andres som laut vise seg for kongen. Han meistra mellom anna den gamle parhallingen som var vanleg i Krødsherad i gamal tid.

Slåttar etter Andres Vinna 

Hardingfeleverket har seks slåttenedskrifter etter Andres Vinna, alle gjort av Truls Ørpen på 1920-talet. Dei to springarane syner nær kontakt med spelet i Hallingdal.

 6: Gangar. Skriven ned av Truls Ørpen kring 1920 (Ø 20). Vinna hadde slåtten etter Knut Fosslia. 6/8.

 7: Gangar. Skriven ned av Truls Ørpen kring 1920 (Ø 33). 6/8

 51: Gamal halling. Skriven ned av Truls Ørpen kring 1927 (etter minne. Ø 108). Vinna hadde slåtten etter Knut Fosslia. Sveipar noko inn på Gudvangen II. 2/4.

 189: Plassen. Springar skriven ned av Truls Ørpen kring 1925 etter minne (Ø 11). Namnet er etter ein spelemann frå garden Plassen i Flå. Dette er truleg ein hallingspringar. Slåtten er og skriven opp etter Jørgen Husemoen frå Nesbyen.

 404b: Fuglesongen. Springar skriven ned av Truls Ørpen 1923 etter minne (Ø 23). Vinna hadde slåtten etter Knut Fosslia. Slåtten er elles nytta i Hallingdal, og variant a er etter Sevat Sataøen.

 501a: Kittil Langebakke. Springar skriven ned av Truls Ørpen (Ø 27). Vinna hadde slåtten frå spelemannen Kittil Langebakke. Slåtten er elles kjend som Tannlausen i Hallingdal og Numedal.

Norske folkemusikarar
Folk frå Krødsherad
Wahhabisme

Wahhabisme er ei svært streng fundamentalistisk retning innan sunniislam, grunnlagd av Muhammad ibn Abd al Wahhab på Den arabiske halvøya på 1700-talet.

Tilhengarane strevar etter å følgje Koranen og sunna slik profeten Muhammed og dei første generasjonane av muslimar etter han gjorde. Dei brukar for å oppnå dette dei forklaringane som al Wahhab skreiv om Koranen i boka Kitab al-Tawhid («Boka om monoteismen»), som inneheld ei svært detaljert tolking av koss religionen skal praktiserast. Boka fordømmer blant anna musikk, spel og annan moro, og kjem med reglar for klede og åtferd. Læra er sterkt kritisk til alle andre retningar og tolkingar, særleg sjiaislam, som blir sedd som ei kjettersk sekt.

Wahhab gjekk i allianse med Muhammed ibn Saud, forfar til dagens herskarar i Saudi-Arabia, og læra hans vart innført i dei områda ibn Saud erobra. Da huset Saud tok makta på mest heile halvøya, vart retninga med det statsreligion i Saudi-Arabia.

I dag blir wahhabismen støtta av statane Saudi-Arabia og Qatar, men wahhabistisk misjon har spreidd læra langt utom grensene for desse landa.

Bakgrunnsstoff 
 The Wahhabi Myth webplass som forsvarar wahhabismen.
 The Wahabia Movement: The True Image  kritikk mot wahhabismen

Kjelder 
 Den svenske wikipediaen, art. med namnet wahhabism. 
 Nordisk familjebok

Retningar i islam
Islamisme