alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Toccata

Toccata, italiensk toccare («slå» eller «røre») er eit virtuost musikkstykke, vanlegvis for klaviatur- eller strengeinstrument, i sjeldnare tilfelle for musikk med fleire instrument - eit døme er opninga av Claudio Monteverdi sin opera L'Orfeo. Toccataer har ofte ein fri musikalsk struktur og med karakter av å vere ein utskriven improvisasjon.

Historie

Renessansen 
Toccata er ein av dei eldste omgrepa for instrumentale musikkstykke og var opphavleg ikkje  mykje forskjellig frå sonate, fantasia, ricercar osv.

Musikkforma oppstod i seinrenessansen. Dei eldste toccataene ein kjenner vart publisert av Claudio Merulo i 1598, men vart truleg skriven mykje tidlegare. Som regel byrjar dei med fulle harmoniar som meir og meir går over i raske passasjer med små fugale avsnitt innimellom. Fleire andre norditalienarar,  som Adriano Banchieri, Andrea og Giovatni Gabrieli og Luzzasco Luzzaschi inkluderte toccataer i sine utgjevingar. Hans Leo Hassler som studerte med Andrea Gabrieli i Venezia førte musikkforma med seg tilbake til Tyskland der han etterkvart utvikla seg til sitt høgaste nivå.

Barokken 
I barokken vart toccataene lengre, meir intense og virtuose enn dei var i renessansen, ofte med raske løp og arpeggioar som vekslar med fugale seksjonar eller fulltona akkordar. Viktige toccatakomponistar i perioden før Bach var Girolamo Frescobaldi, Johann Pachelbel, Michelangelo Rossi, Johann Jakob Froberger, Jan Pieterszoon Sweelinck, Alessandro Scarlatti og Dietrich Buxtehude.

Seinare i barokken vart toccataer mest brukt som eit preludium som vart spelt før fuger. Det mest kjente dømet er d-moll-toccataen som er overlevert under Bach. Bach skreiv fleire toccataer for orgel og cembalo.

Romantikken 
Etter barokken har toccataforma vore mindre brukt, men nokre døme finst. Robert Schumann skreiv i 1830 sin Toccata C-Dur, Opus 7 for klaver, eit av dei teknisk vanskelegaste stykka på repertoaret. Med bygginga av store orgel blomstret musikkforma opp igjen i seinromantikken, til dømes har Max Reger og Charles-Marie Widor skrive toccataer.

Musikkdøme

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Toccata» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
 Basert på tysk og engelsk Wikipedia.

Klassiske musikkstilar
Italienske ord og uttrykk
Capriccio

Capriccio er ein type instrumentalkomposisjon på på 1600-talet i fugert stil, eller der ein vekslar mellom strengare og friare parti.

Ein typisk capriccio er ofte rask, intens og virtuos.

Klassiske musikkstilar
Italienske ord og uttrykk

de:Capriccio#Musik
Luis de Milán

Luis dei Milán (født rundt 1500, død rundt 1561), òg kjent som Lluís del Milà, Lluís Milà, Luys Milán, Luis Milán eller Luys dei Milán var ein spansk musikkteoretikar, renessansekomponist og vihuelist (eit gitarliknande instrument).

Liv 
Milán var den første komponisten som publiserte musikk for vihuela dei mano, eit instrument som hovudsakleg var i bruk på Pyrenéhalvøya og i nokre italienske statar på 1400- og 1500-talet. Han var òg den første musikaren som gav tekstlege tempoopplysingar  i musikken sin, til dømes «ni muy apriessa ni muy a espacio sino con un compás bien mesurado», dvs. 'ikkje for hurtig eller for langsamt, men i ein moderat takt'.

Han levde visstnok heile livet sitt i Valencia. Rundt 1538 verker det som han var verksam ved hoffet til hertugen. I 1535 gav han ut den første boka si, El juego dei mandar, om eit musikalsk selskapsspel. Året etter publiserte han den viktigaste boka si, Libro dei música dei vihuela dei mano intitulado El maestro, tileigna kong Johan III av Portugal. Denne tileigninga, og seks villancicoar med portugisisk tekst, gjer det rimeleg å tru at han reiste i Portugal og var ei god stund der. Det finst ein anekdote om at han reiste til Portugal som følgje av ein duell og at kong Johan adla han under opphaldet.

Verk 
'El maestro' er den første musikksamlinga i historia for vihuela og var truleg skriven for aspirerande vihuelister. Musikken er ordna frå enkel til komplisert slik at ein nybyrjar kunne utvikle seg frå stykke til stykke. Samlinga inneheld meir enn førti fantasiar, seks pavanar, tolv villancicoar, såvel som sonetos og andre stykke. Nokre stykke er for vihuela solo, andre for song med vihuela-akkompagnement. Mange stykke krev ein virtuos utøvar sjølv om forsiringar ikkje er detaljert gjevne. Komposisjonsstilen varierer frå enkel homofoni til polyfoni og virtuose passasjar.

Den siste publikasjonen hans, El cortesano (1561) gjev eit livleg og underhaldande bilete av livet ved hoffet til hertugen i Valencia. Sjølv om det ikkje inneheld musikk gjev verket ei verdifull forteljing om ein av dei profesjonelle musikarane på denne tida.

Musikken til Luis Milán vert mykje spelt av dagens klassiske gitarister då han lett kan tilpassast gitaren.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Luis de Milán» frå , den 5. april 2010.

Bakgrunnsstoff 
 «El Maestro» spelt av Edward Martin, Magnatune (mp3).
 Libro dei musica dei vihuela dei mano, intitulado El Maestro (Biblioteca Nacional dei España) info

Spanske komponistar
Spanske klassiske gitaristar
Renessansekomponistar
Folk frå Valencia
Villancico

Villancico (eller vilancete på portugisisk) var ei vanleg verseform og musikkform på Pyrenéhalvøya og Latin-Amerika frå seint på 1400-talet til 1700-talet. Då populariteten til musikkform dalte på 1900-talet vart uttrykket redusert til å berre bety «julesong». 

Viktige komponistar av villancicoar var Juan del Encina, Pedro de Escobar, Francisco Guerrero, Gaspar Fernandes og  Juan Guttiérez de Padilla.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Villancico» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Pope, Isabel og Paul R. Laird. "Villancico." In Grove Music Online. Oxford Music Online, http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/29375 (accessed oktober 14, 2009).
 

Portugisisk musikk
Spansk musikk
Renessansemusikk
Songformer
Fantasi i musikk

Sjå òg fantasi

Fantasi er eit omgrep i den seriøse musikken for eit musikkstykke i fri form, anten som ein leik over eit kjent tema eller spelt som ein improvisasjon utan førebuing eller notar. Å fantasere vart særleg tidlegare brukt om å improvisere.

Særleg i barokken vart fantasiar nytta om frie musikkstykke på linje med preludium og toccata. Fantasiane kunne innehalde både ein og to fuger.

Døme på fantasiar
 Johann Sebastian Bach: Fantasi og fuge i g-moll
 Johann Sebastian Bach: Fantasi  c-moll
 Max Reger: Fantasi over koralen «Wachet auf»  op.52:2
 Max Reger: Fantasi og fuge i d-moll, op.135B

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fantasi (musikk)» frå ,  den 5. april 2010.  
 

Klassiske musikkstilar
Pavane

Ein pavane var ein hoffdans for par frå byrjinga av 1500-talet i renessansen. Dansen har truleg opphav i Spania. Dansen var utført med langsame, høgtidlege rørsler i todelt takt og gjerne brukt som fordans til gaillarde. Etter 1550 gjekk pavane og gaillarde av moten (etterfølgd av passamezzo og saltarello). 

Stilen vart vidareført av komponistar av instrumentalmusikk, særleg av virginalistane i England.

Kjelder 
 

Dans på 1500-talet
Danseformer i klassisk musikk
Pardansar
Renessansedansar
Renessansemusikk
Ornament i musikk

Ornament i musikk er musikalske utsmykkingar som ikkje er naudsynte for å bere fram den generelle melodien (eller harmonien), men i staden dekorerer eller «ornamenterer» linja. Mange ornament vert framført som «raske tonar» rundt ein sentral tone. Kor mykje ornamentering som finst i eit musikkstykke kan variere stort. Ornament vart mykje nytta i barokken og i til tider har det nesten ikkje vore noko. Ordet agrément vert nytta om ei form for ornament i fransk barokkmusikk. Ein viktig funksjon av ornamenteringa i tidleg og barokk klavermusikk var ein måte å skape lenger sustain for ein tone på eit cembalo, klavikord eller virginal, slik at instrumenta kunne halde ein tone lenger på liknande måte som eit pipeorgel.

I barokken var det vanleg at utøvarane improviserte ornamenteringa på ei viss melodilinje. Ein songar framførte ein da capo aria, til dømes, og kunne synge melodien relativt fri for ornament første gongen, men dekorere han med forskjellige utsmykkingar andre gongen. Improviserte ornamenteringar er framleis ein del av den irske musikktradisjonen.. 

Ornemtenteringa kan òg vere indikert av komponisten. Mange standard ornament er indikerte med eit standardsymbol i musikknotasjonen, medan andre ornamenteringar kan verte gjevne til utøvarane som små notat, eller berre skriven ut med notar på vanleg måte. Ofte har ein komponist sitt eige sett med ornament, som vert forklart på førehand, som ein slags kode. Forsiring er ein note skriven med mindre skrift, med eller utan skråstrek gjennom, for å indikere at noteverdien ikkje tel som ein del av den totale tida i takten. Alternativt kan uttrykket referer meir generelt til alle slags smånotar som vert nytta til å lage ei form for ornament.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ornament (music)» frå ,  den 5. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Musikkterminologi
SN-mandat

SN-mandat er eit omgrep som vanlegvis viser til eit langvarig internasjonalt oppdrag som er godkjent av Hovudforsamlinga i SN, eller spesielt Tryggingsrådet. SN-mandat involverer ofte fredsstyrkar.

Bakgrunnsstoff 
Nettstaden til SN

SN
Cristóbal de Morales

Cristóbal de Morales (fødd ca. 1500 i Sevilla, død mellom 4. september og 7. oktober 1553 i Marchena) var ein spansk renessansekomponist, den viktigaste spanske komponisten før Tomás Luis de Victoria.

Biografi 
Etter ei uvanleg tidleg og grundig klassisk utdanning der han studerte musikk med nokre av dei fremste komponistane på denne tida, fekk Morales i året 1528 stillingar i Avila og Plasencia. Innan 1535 var han vorte tilsett som songar (baryton) i Det sixtinske kapellet i Roma. Her arbeidde han i ti år under pontifikatet til pave Paul III. Medan han var der vart han adla av paven.

Etter ein periode utan å finne anna arbeid i Italia (hos keisaren og Cosimo de' Medici) vende Morales attende til Spania der han hadde ei rekkje arbeidsforhold, mange prega av finansielle og politiske problem.

Det finst belegg for å seie at han må ha vore ein vanskeleg person, særs klar over sitt eige talent og ute av stand til å kome overeins med personar med mindre musikalske evner. Han kravde enormt mykje av songarane sine, kom på kant med arbeidsgjevarar og framstod truleg som arrogant. Trass i dette vart han sett på som ein av dei beste komponistane i Europa rundt midten av 1500-talet. 

4. september 1553 søkte han stilling som maestro de capilla i Toledo der han tidlegare hadde arbeidd, men døydde før 7. oktober same året.

Musikk og påverknad 
Morales skreiv nesten berre kyrkjemusikk. Alt var vokalmusikk sjølv om framføringane kan ha vorte akkompagnert av instrument. Han skreiv mange messer, nokre særs vanskelege som truleg er skriven for pavekoret. 

Morales var den første spanske komponisten som oppnådde internasjonal ry. Mange av komposisjonane til Morales vart trykt, noko som var uvanleg på hans tid. Mange kopiar vart spreidd ut over Europa, nokre fann òg vegen til den nye verda. Mange musikkskribentar og teoretikarar i hundreåra etter at han døydde rekna musikken til Morales for å vere den mest perfekte som nokon gong var vorte skriven. Ryet hans varte til langt inn på 1700-talet, då Andrea Adami da Bolsena, som skreiv biografiar over mange pavelege musikarar, hylla han som ein av dei viktigaste komponistane i Vatikanet mellom Josquin og Palestrina. 

Parce mihi Domine frå Morales' Officium Defunctorum vart brukt i tre versjonar (mellom anna som opnings- og avslutningsspor) på det bestseljande albumet Officium av Jan Garbarek og Hilliard Ensemble (1994).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cristóbal de Morales» frå ,  den 5. april 2010. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Basert på engelsk wikipedia-artikkel

Bakgrunnsstoff

Notar 

 

Fødde i 1500-åra
Døde i 1553
Renessansekomponistar
Spanske komponistar
Halvdan Hålegg

Halvdan Hålegg var son av Harald I Hårfagre og Snøfrid Svåsedotter. 

Saman med broren Gudrød Ljome var han med på å ta livet av Rangvald jarl på Møre og å leggja det landet under seg. Halvdan måtte då rømde landet. Han  for til Orknøyane, og var der drepen av Ragnvald Mørejarl sin son, Einar Jarl.

Folk frå vikingtida
Thomas Morley

Thomas Morley (fødd 1557 eller 1558, truleg i Norwich, død oktober 1602 i London) var ein engelsk renessansekomponist, musikkteoretikar og organist.

Morley var elev av William Byrd og fekk ein bachelorgrad i musikk frå Oxford i 1588. Frå å vere organist i St. Pauls katedral i London steig han i gradene til å bli Gentleman i Chapel Royal (det kongelege kapellet) der han var frå 1592 til han døydde. 

Nicholas Yonge publiserte i 1588 Musica transalpina, ei samling italienske madrigalar med engelsk tekst som førte til at engelske madrigalar vart særs populære. Morley fann tydelegvis sin stil på den tida, for kort tid etter gav han ut den første madrigalsamlinga si av i alt 11.

Morley skreiv noko kyrkjemusikk og nokre instrumentalverk for broken consort og tangentinstrument, men det er som madrigalist han har hatt størst påverknad. Musikken hans er lystig og tiltalande, han vart særs populær i samtida og vert framleis framført. April is in my Mistress' Face og «Now is the Month of Maying» er framleis av dei mest kjente engelske madrigalane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Thomas Morley» frå ,  den 6. april 2010.

Bakgrunnsstoff 
 «It was a lover and his lass» framført av Valeria Mignaco, sopran og Alfonso Marin, lutt 
 
 Thomas Morley, Biography (engelsk)

Notar 

 

Fødde i 1550-åra
Døde i 1602
Engelske komponistar
Engelske organistar
Engelske musikkteoretikarar
Renessansekomponistar
Personar frå Norwich
Consort

Consort of instruments er eit gammalt engelsk omgrep frå 1500- og 1600-talet som vart nytta om instrumentalensemble.

I renessansen var consort-musikken vanlegvis ikkje instrumentspesifikk slik at utøvarane stod fritt i val av instrument. Nesten alle instrumenta vart laga i grupper eller familiar frå sopran til bass-instrument, der dei viktigaste familiane var blokkfløyter og gamber.

Eit consort der alle instrumenta var av same familie, til dømes ein gambeconsort,  vart kalla whole consort. Det var òg vanleg å blande instrumenter frå ulike familiar og slike vart kalla broken consort.

Komponistar som skreiv consortmusikk i den elizabethanske tida (1558–1603) var John Dowland, Anthony Holborne og William Byrd. Dei viktigaste komponistane frå jacobinsk tid (1603–1625) var Thomas Lupo, Orlando Gibbons, John Coprario og Alfonso Ferrabosco. Av komponistar seinare på 1600-talet kan nemnast Christopher Simpson, William Lawes og Henry Purcell.

Bakgrunnsstoff
Video med ein gambeconsort
Robins, Brian. "The English Viol Consort in the Tudor Era"

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Consort» frå ,  den 6. april 2010.  
 

Musikkinstrument
Musikkgrupper
Offertorium

Offertorium  (av latin offero, 'bera fram') er eit omgrep nytta om framberinga av brød og vin som innleiar nattverdsliturgien i den romersk-katolske messa. I høgmesser skjer dette ofte i form av ein prosesjon der pengegåver, tidlegare òg naturalia, vert bore fram saman med brødet og vinen. 

Offertorium er òg antifonen eller omkvedet til Davidssalma som vert sungen under offergangen.

Kjelder

Kristen liturgi
Kyrkjemusikk
Latinske ord og uttrykk
Katolsk liturgi
Katolsk musikk
Hymne

Hymne (frå gresk ύμνος)  tyder lovsong og vart i antikken rekna som ei enkel høgstemt lovprising av gudar eller menneske. Omgrepet vert nytta i kyrkjemusikk om ein lov- eller takkesong til Guds ære. Paulus si oppfordring til efesarane: «og syng saman med salmar og hymner og åndelege songar. Syng og spel av hjartet for Herren!»  (Ef. 5:19) viser at hymnen vart teken i bruk alt hos den første generasjon kristne. 

I oppfordringa nytta Paulus hymner saman med salmar (ψαλμόις) og songar (ώδαις). Truleg utgjorde dei ei einskapleg songform som var karakteristisk i den urkristne menigheita. 

Ei av årsakene til at det er vanskeleg å skilje mellom formene er at dei til dels vert nytta om kvarandre i Septuaginta for å gje att dei same hebraiske orda som er knytte til salmane i det gamle testamente. 

I samband med påskemåltidet vart Hallel-salmane (Salmane 113-118) sunge. Når dette vert skildra av Matteus (Matt. 26:30) og Markus (Mark. 14:26) nyttar dei verbet hymnesantes (ύμνήσαντες) som eigentleg kan omsetjast «hymnesynge». Dette viser at hymne kan verte forstått relativt vidt og skildre kristen song generelt. 

Ambrosius (339 -397) skal ha fornya den liturgiske songen, og kring 40 salmar går under namnet til Ambrosius, men ikkje alle desse kan førast tilbake til han. Berre 14 vert rekna som 100% autentiske. Til og med den såkalla ambrosianske lovsongen «Te deum laudamus» (O store Gud vi lovar deg) er ikkje dikta av Ambrosius, men har ukjent opphav. 

Hymne vert vidare nytta om nasjonalsongar (til dømes Hymne til den russiske føderasjonen). I nyare musikk vert omgrepet nytta om eit større festleg verk for kor og orkester eller om resultatet av ein vellukka jamsession som i Oscar Peterson sin «Hymn to Freedom».

Den tverrvitenskaplege fagdisiplinen som gjennom historiske og analytiske studiar arbeider med den kristne songen vert kalla hymnologi. Hymnologi er ikkje ein sjølvstendig universitetsdisiplin, men det finst eit forskingsnettverk for nordiske hymnologar tilknytte Nordisk institutt for hymnologi (Nordhymn).

Bakgrunnsstoff 
Nordhymn

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hymne» frå ,  den 6. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Religiøs musikk
Kristne songar
Songformer
Hymnologi
Greske ord og uttrykk
Ricercar

Ein ricercar, ricercare eller recercar er ein type instrumentale musikkstrykke frå seinrenessansen og tidlegbarokken. Uttrykket tyder å «søke fram» og mange ricercarar har som funksjon å «søke fram» den rette tonen eller tonearten før det neste stykket. Ein ricercar kan vere ein variasjon av eit visst motiv og på den måten kan stykke reknast som ein illustrasjon. 

I den vanlege bruken av omgrepet vert det nytta om ei tidleg form for fuge, særleg ein av seriøs karakter. Omgrepet har òg vorte nytta om mange typar komposisjonar, og alt på 1500-talet kunne ein nytte toccata, canzona, fantasti og ricercar om ein annan. Likevel fell ricercarar inn i to generelle typar: ein som er hovudsakleg homofon, ikkje ulikt ein toccata, og ein type verk som består av sjølvstendige delar, der kvar del byrjar med ein imitasjon. Døme på begge former finn ein hos Girolamo Frescobaldi. Den andre forma for ricercar, den imitative, skulle vise seg å verte mest viktig historisk og utvikla seg til fugen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ricercar» frå ,  den 6. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene: 
 "Ricercar," "Fugue," "Counterpoint" in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie.  20 vol.  London, Macmillan Publishers Ltd., 1980.  ISBN 1-56159-174-2
 Gustave Reese, Music in the Renaissance.  New York, W.W. Norton & Co., 1954.  ISBN 0-393-09530-4
 Manfred Bukofzer, Music in the Baroque Era.  New York, W.W. Norton & Co., 1947.  ISBN 0-393-09745-5
 Ursula Kirkendale, "The Source for Bach's Musical Offering," Journal of the Amwerican Musicological Society 33 (2980), 99-141.
 The New Harvard Dictionary of Music, ed. Don Randel.  Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986.  ISBN 0-674-61525-5
 

Klassiske musikkstilar
Garnisonen i Sør-Varanger

Garnisonen i Sør-Varanger (ofte forkorta GSV) er både ei operativ avdeling og ein militærleir. Avdelinga er organisert som ein lettinfanteribataljon med om lag 650 soldatar fordelt på fire kompani. Oppdraget til avdelinga er å vakta den 196 kilometer lange grensa mot Russland.

Leiren er underlagd Hæren, og ligg på Høybuktmoen i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Garnisonen i Sør-Varanger gir ut leiravisa Grenseposten. Sjef ved GSV har oberstløytnant sin grad (2010-talet).

Oppgåve 

Grensekompania i avdelinga består av grensejegerar og hundeførarar. Desse patruljerer og forsvarer grenselinja ved hjelp av snøskuterar, LTK (motorsyklar med seks hjul) og lette patruljebåtar, men grensevakta må òg patruljere til fots og med ski. Dei nyttar både grensestasjonar og eigne observasjonspostar i oppdraget på grensa. Grensejegerane opptrer delvis på vegner av politimeisteren i Øst-Finnmark. Sidan dei kan ta på seg oppgåver politiet normalt gjennomfører, har dei følgjeleg begrensa politimyndigheit. Oppdraget til Garnisonen i Sør-Varanger er dimed både militært og sivilt. Grensevakta er ei av dei få avdelingane i Forsvaret som har skarp ammunisjon i den daglege tenesta. Mannskapet i GSV er utstyrt med semiautomatiske rifler HK416N.

Teneste 

Tenesta ved Garnisonen i Sør-Varanger er delt i to fasar på eit halvt år kvar: Opplæringsfasen og tenestefasen. Alle vernepliktige gjennomgår seks veker med rekruttskule i utdanningskompaniet. Etter rekruttskulen blir ein del av soldatane overført til garnisonskompaniet der dei gjennomfører resten av tenestetida. Dei resterande soldatane blir verande i GrKp/U og blir utdanna til grensejegerar. Etter eit halvårs utdanning, blir grensejegerane sende ut til grensa for å gjennomføra seks månader teneste ved ein av dei seks grensestasjonane. Her skal dei overvaka og kontrollera grensa mot Russland.

Organisasjon

Utdanningskompaniet 
GrKp/U er utdanningskompaniet på GSV. Utdanningsperioden i kompaniet på seks månader gir soldatane opplæring innanfor spesifikke disiplinar som:
 Patruljeførar
 Speidar
 Sanitet
 Samband
Per 2009 bestod GrKp/U av fire troppar og kvar tropp hadde fem lag.

Garnisonskompaniet 
GaKp er kompaniet som driftar garnisonen. I kompaniet er det tre troppar:
 Stabstropp – Vakt og sikring, proviant, PIO (presse og informasjon) og velferdsassistentar.
 Trentropp (transport) – Transport av utstyr og personell, og postbud.
 Sambandstropp – Driftar operasjonssentralen, og held ved like sambandet langs grenselinja.

Jarfordkompaniet 
Grensekompaniet på om lag 100 mann har ansvaret for dei tre grensestasjonane Korpfjell, Elvenes og Grense Jakobselv i nord.

Pasvikkompaniet 
Pasvikkompaniet består òg av 100 soldatar, men har ansvaret for Pasvikdalen i sør. Kompaniet bemannar ein stor grensestasjon ved Pasvik.

Kjelder 

Den norske hæren
Byggverk i Sør-Varanger
Norske militærleirar
Skipingar i 1921
Cipriano de Rore

Cipriano dei Rore  eller Cypriano (fødd 1515/16 i Ronse i Flandern, død september 1565 i Parma i Italia) var ein flamsk komponist hovudsakleg kjent for madrigalane sine.

Biografi 
Cipriano dei Rore kan ha vore songar i Markuskyrkja i Venezia og fått opplæring av Adrian Willaert som var maestro di capella der.

Frå 6. mai 1556 var Rore kapellmeister hos hertug Ercole II. d'Este i Ferrara, men reiste tilbake til Flandern i 1558 for å ta seg av sine sjuke foreldre. Han var tilbake i Ferrara i desember same år berre for å vende attende att til Flandern i juli 1559. Der fann han heimbyen Ronse øydelagd i sjølvstendekrigen og etter eit lengre opphald i Antwerpen vart han hoffkapellmeister i Parma i 1561. Då Willaert døydde i 1563 fekk Rore stillinga som kapellmeister i Markuskyrkja, men slutta året etter fordi han fann løna for låg og koret for dårleg. Han returnerte til Parma der han døydde året etter berre 49-50 år gammal.

Musikk 
Den første madrigalboka til Cipriano dei Rore kom i 1542 og vart følgd opp av to bøker med motettar i 1544 og 1545. Stilmessig og teknisk viser dei likskap med Adrian Willaert og dette er ein av indikasjonene på at den unge Rore kan ha vore elev av Willaert.

Madrigalane til Rore representerer den første blomstringstida for kunstforma og vart rettleiande i tida fram mot Claudio Monteverdi (1567–1643).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Cipriano de Rore» frå ,  den 6. april 2010.

Bakgrunnsstoff

Notar 

Fødde i 1510-åra
Døde i 1565
Renessansekomponistar
Flamske komponistar