alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Maud Diver

Maud Diver () var ein angloindisk forfattar som skreiv romanar, noveller, biografiar og journalistiske stykke.

Diver var fødd som Katherine Helen Maud Marshall i Murree nord i Britisk India, noverande Pakistan, der faren Charles Henry Tilson Marshall tenestegjorde som offiser i den britisk-indiske hæren.  Ho voks opp i India og på Ceylon (no Sri Lanka), men blei utdanna i England. Ho var venninne livet ut med systera til Rudyard Kipling, Trix Fleming. Maud gifta seg med Thomas Diver (1860–1941), ein offiser i Royal Warwickshire Regiment, om lag 1896, og dei busette seg i England. Dei fekk éin son.

Maud Diver gav ut sin første roman, Captain Desmond, V. C., i 1907. Denne og fleire seinare bøker hadde suksess og låg på bestseljarlistene. Ho var ein romantisk imperialist som var populær i samtida, men stort sett blei gløymd av ettertida, til forskjell frå Kipling frå same tid og miljø, som heldt fram å vera vidkjend. Ho er i nyare tid blitt henta fram att for å studera den angloindiske kulturen ho skildrar.

Romanane hennar tok særleg opp korleis engelskmenn burde leva i Britisk India, og skildra mellom anna blanda ekteskap (til dømes i Lilamani) mellom indarar og engelskmenn som ei mogleg positiv handling som kunne bringa Aust og Vest saman. Samstundes tok ho standpunktet at ein ikkje burde vatna ut britisk blod for mykje, som i Desmond’s Daughter.

Utgjevingar 
 Captain Desmond, V.C. (roman, 1907)
 The Great Amulet (roman, 1908)
 Candles in the Wind (1909)
 The Englishwoman in India (sakprosa, 1909)
 Lilamani. A Study in Possibilities (1911)
 Sunia: and other stories (1913)
 The Judgment of the Sword. The tale of the Kabul tragedy, and of the part played therein by Major Eldred Pottinger, the hero of Herat (1913)
 The Hero of Herat : A Frontier Biography in Romatic form (1915) 
 Desmond’s Daughter (1916)
 Unconquered: a romance (1917)
 Strange Roads (1918)
 The Strong Hours (1919)
 Far to seek. A romance of England and India (1921)
 Lonely Furrow (1923)
 Siege Perilous, and other stories (1924)
 Coombe St. Mary’s (1925)
 But Yesterday- (1927)
 Together (1928)
 A Wild Bird (1929)
 Ships of Youth: a study of marriage in modern India (1931)
 The Singer Passes: an Indian tapestry (1934)
 Kabul to Kandahar (1935)
 Honoria Lawrence : a fragment of Indian history (1936)
 The Dream Prevails (1938)
 Sylvia Lyndon. A novel of England (1940)
 Royal India. A descriptive and historical study of India’s fifteen principal states and their rulers (1942)
 The Unsung. A record of British services in India (1945)

Kjelder 
 «Australian Academics Explore Stories from the Raj» (September 6, 2007, by Neena Bhandari)
 Descendants of Sir Frederick Pollock
"Diver, Maud"  The Oxford Companion to Edwardian Fiction. Sandra Kemp, Charlotte Mitchell and David Trotter. Oxford University Press 2002. Oxford Reference Online. Oxford University Press. 
 Who Was Who (A&C Black, January 2007, KnowUK)

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Diver på Project Gutenberg
 Kort omtale ved Vadams books

Angloindarar
Folk frå Britisk India
Kvinnelege forfattarar frå 1900-talet
Britiske forfattarar
Engelskspråklege forfattarar
Britiske monarkar

Dette er ei liste over britiske monarkar. Ulike monarkar herska over England og Skottland kvar for seg, fram til det desse landa gjekk inn i union og det sameinte kongedømet Storbritannia blei oppretta. 

Lista dekker monarkar av England (med Wales frå 1536) og Skottland fram til 1707, Kongeriket Storbritannia (unionen mellom England og Skottland) 1707–1801, Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland 1801–1927, og Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland frå 1927.

Frå 1328 til 1801 hadde dei engelske og seinare britiske monarkane også tittelen «konge/dronning av Frankrike». Dette blei avskaffa i Unionsloven 1800, etter at Frankrike hadde vore ein republikk i ti år.

Sjå òg herskarar av Wales.

Monarkar 

 
 
 
Britisk historie
Lister over monarkar
Murree

Murree (urdu مری, frå marhi, 'høg stad') er ein by i Murree-åsane i Panjab i Pakistan. Det kjølige klimaet der gjer byen til ein populær sommarferiestad for innbyggjarar i Islamabad og byar i Punjab i Pakistan, og tidlegare for koloniherrane i Britisk India. 

Murree er også administrasjonssenter i Murree Tehsil, eit område i Rawalpindi distrikt som omfattar Murree-åsane. Den viktigaste folkegruppa i Murree er dhond abbasi.

Historie 

Murree blei grunnlagd i 1851 av Sir Henry Lawrence, guvernøren av Punjab, som ein opphaldsstad for britiske troppar stasjonert ved den afghanske grensa og som eit sanatorium. I 1857 blei hovudvegen The Mall bygd og den anglikanske kyrkja midt i byen vigsla.

Murree var behageleg kjølig om sommaren, og styresmaktene i Panjab flytta hit på denne årstida fram til 1876, då ein i staden tok i bruk Simla i Himalaya til sommarhovudstad. Jarnbanelinja til Lahore gjorde Murree lett å koma til, og han var mykje brukt som sommarbustad av statstilsette i Panjab. Det offisielle folketalet på 1844 i 1901 kunne stiga til så mykje som 10 000 om sommaren. 

Byen er framleis prega av engelsk arkitektur og av eksotisk europeisk-innført frukt som kirsebær, jordbær og bringebær.

Folk frå Murree 
Fleire kjende angloindarar blei fødde i Murree:

 Francis Younghusband, offiser og utforskar
 Reginald Dyer, offiseren som stod bak Amritsar-massakren
 Maud Diver, forfattar

Kjelder 
 «Murree» i , den 14. juni 2008. 
 «Murree» i Concise Dictionary of World Place-Names. John Everett-Heath. Oxford University Press 2005. Oxford Reference Online, Oxford University Press. 14. juni 2008

Fotnotar 

Byar i Pakistan
Panjab i Pakistan
Kenneth Udjus

Kenneth Udjus () i Kristiansand) er ein norsk fotballspelar. I 2011-sesongen er han målvakt i Sogndal.

Udjus har tidlegare spelt for klubbar som Vigør, FK Arendal, FK Tønsberg og Tromsø IL, i tillegg til å ha spelt ein treningskamp for Finnsnes IL.

Kenneth Udjus vart henta til klubben sommaren 2007 og signerte ny kontrakt med Sportsklubben Brann 14. mai 2008. Han debuterte på A-laget mot Stabæk 19. april 2008 og skreiv under kontrakt med klubben ut 2011. Før 2011-sesongen gjekk han til Sogndal, og debuterte for klubben i tredje serierunde borte mot Sarpsborg 08, 10. april 2011.

Fotnotar 

Udjus, Kenneth
Udjus, Kenneth
Udjus, Kenneth
Folk frå Kristiansand
Michael Thwaite

Michael Thwaite () er ein australsk fotballspelar.

Karrieren 
Thwaite byrja karrieren sin i Sydney University. Han heldt fram å spele for rumenske FC National Bucuresti i 2004/2005 sesongen. Spelaren vart kjøpt av den polske toppklubben Wisła Kraków etter at han var Bosmanspelar for Bucuresti. Før han kom til Wisła Kraków hadde han fått kontraktstilbod frå fleire andre klubbar i Europa, m.a. Nottingham Forest og Barnsley FC. Det var òg interesse hos svenske, tyske og sveitsiske klubbar, men spelaren føretrekte til slutt å spele for Wisła Kraków. På grunn av lite speletid hos Wisła Kraków, ville australiaren vekk frå klubben, og i 2008 trengde SK Brannein erstattar for den amerikanske backen Ramiro Corrales. Overgangssummen skal ha vore på 1 million kr og spelaren signerte ein treårskontrakt.

Australske fotballspelarar
Progresul Bucureşti-spelarar
Brann-spelarar
Historisk sosiologi

Historisk sosiologi er ei grein av sosiologifaget som fokuserer på korleis samfunn utviklar seg opp gjennom historia. Ein studerer historiske emne med bruk av ei sosiologisk tilnærming. Dette inneber eit samarbeid på tvers av faga historie og sosiologi, der historikarar gjer bruk av sosiologiske omgrep, teoriar og modellar, mens sosiologar tar opp historiske emne med sine tradisjonelle metodar. Ein brukar altså den same forklaringslogikken og studerer dei same struktureringsprosessane. 

Tre av dei klassiske sosiologitenkjarane, Karl Marx, Max Weber og Emile Durkheim, brukte historisk-sosiolgiske tilnærmingar. Frå slutten av 1950-talet kom ei ny bølgje av slike studiar, som også ofte gjaldt faget statsvitskap/samanliknande politikk:

Shmuel N. Eisenstadt si bok The Political systems of Empires (1963), var ein strukturfunksjonalistisk inspirert studie av både nyare og eldre byråkratiske imperium. Barrington Moore si Social Origins of Democracy and Dictatorship (1966) forsøkte å forklare dei historiske vilkåra for demokratiske, fascistiske og kommunistiske styresett med utgangspunkt i agrarstruktur og klassekonstellasjonar i forhold til dette. Stein Rokkan studerte dei historiske røtene til dei vesteuropeiske partisystema, og vilkåra for stats- og nasjonsbygging i Vest-Europa. På 1970-talet kom ei rad nymarxistisk inspirerte studiar. Sentrale bidrag var Immanuel Wallersteins The Modern World System (i tre bind, 1974, 1980, 1988) om den moderne verdensøkonomiens framvekst, Perry Andersons Lineages of Absolute State (1974) om dei europeiske eineveldige statane og Theda Skocpols States and Social Revolutions, ei samanlikning av dei franske, russiske og kinesiske revolusjonane. Etter kvart har inspirasjonen frå den weberianske tradisjonen blitt stadig sterkare. Døme på dette er Michael Manns The Sources of Social Power (1986, 1993) og Charles Tillys Coercion, Capital and European States om europeisk statsdanning. 

Sosiologi
Historie
Trippelbyen

Trippelbyen (polsk Trójmiasto) er eit storbyområde som består av dei tre polske byane Gdańsk, Gdynia og Sopot. Byane ligg ved sidan av kvarandre på rad langs kysten av Gdańskbukta i Pommerske voivodskap nord i Polen. Området har over ein millionar innbyggjarar og er eit av dei største sentra for industri, kultur og vitskap i Polen.

Pommerske voivodskap
Byar i Polen
Gdynia

Gdynia (tysk Gdingen (fram til 1939), Gotenhafen (1939-1945); kasjubisk Gdiniô) er ein by i Pommerske voivodskap i Polen og ei viktig hamn ved Gdańskbukta på sørkysten av Austersjøen.

Han ligg i regionen Kasjubia i Aust-Pommern og er ein del av eit storbyområde i lag med kurstaden Sopot, byen Gdańsk og fleire forstader, som i lag dannar storbyområdet Trippelbyen (Trójmiasto), som har over ein million innbyggjarar.

Gdynia fekk byrettar i 1926, og er ein av Polens yngste byer. Den har status som distriktsnivåby.

Historie 

Namnet Gdynia vart for første gong nytta i 1253 om ein kasjubisk fiskeby. I 1789 var det 21 hus i landsbyen. Som del av Pommern var han ein polsk provins frå om lag 990 til 1308. I 1309-1310 vart han erobra av Den tyske riddarordenen (1309-1454/66), men vart så del av Det kongelege Preussen i Kongedømet Polen (1466-1772). Under den første delinga av Polen i 1772 vart han annektert av Kongedømet Preussen (1772-1870), og vart seinare som del av Preussen del av Det tyske keisardømet (1870-1920). I 1870 hadde landsbyen Gdingen 1200 innbyggjarar. 

Etter Versailles-traktaten 1919 vart Gdynia saman med andre delar av det tidlegare Vest-Pommern ein del av den nye Republikken Polen. I 1921 starta konstruksjonen av ei sjøhamn i Gdynia, som vart utvikla til den viktigaste hamna i Den polske korridoren. Byen vart bygd seinare enn sjøhamna, og fekk byrettar i 1926. Gdynia byrja å vokse kraftig etter 1928 med ein folkesetnad på på 120 000 i 1939.

Byen og sjøhamna vart erobra og annektert av Nazi-Tyskland i september 1939 og gjeve namnet Gotenhafen. 50 000 polske innbyggjarar vart fordrive til Generalguvernementet og eigedommane deira konfiskert og gjeve til tyske nybyggjarar. Hamna vart i stor grad øydelagd då tyske tropper trekte seg tilbake i 1945 (90 % av bygningane vart øydelagd). I byen vart òg den tyske konsentrasjonsleiren Gotenhafen bygd, ein underleir av Stutthof. I 1945 vart byen erobra av sovjetarar og innlemma i det polske Gdańsk-voivodskapet.

Gdynia er vennskapsby med Kristiansand.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gdynia» frå , og «Gdynia» frå  den 14. juni 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Polen
Pommerske voivodskap
Hamnebyar ved Austersjøen
Porsangmoen kapell

Porsangmoen kapell er eit kapell frå 1987 i Porsanger kommune i Finnmark fylke.

Kapellet har 50 sitjeplassar og er lokalisert i Porsangmoen velferdsbygg.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Porsanger
Kyrkjer i Indre Finnmark prosti
Norske kyrkjer frå 1987
Rafsbotn kapell

Rafsbotn kapell er eit kapell frå 1989 i Alta sokn og kommune, i Alta prosti i Nord-Hålogaland bispedømme.

Rafsbotn kapell er kapellkyrkje for austre fjorddistrikt i Alta sokn. Kapellet vart vigsla av biskop Arvid Nergård 15. søndag etter pinse, 27. august 1989. Kyrkja er bygd i tre og har 100 sitjeplassar.

Kjelder 
 
 Rafsbotn kapell  frå Alta kyrkjelege fellesråd

Kyrkjer i Alta
Kyrkjer i Alta prosti
Norske kyrkjer frå 1989
Rognsund kyrkje

Rognsund kyrkje tidlegare Rognsund kapell er ei kyrkje frå 1988 sørvest på Seiland i Alta kommune i Troms og Finnmark.

Kyrkja er bygd i tre og har 120 plassar. Arkitekt for kyrkja var Nils Henrik Eggen.

Kjelder 

Kyrkjer i Alta
Kyrkjer i Alta prosti
Norske kyrkjer frå 1988
Akustisk bassgitar

Ein akustisk bassgitar er eit strengeinstrument som liknar ein vanleg el-bass, men har ei resonanskasse i staden for mikrofonar. Det gjer at kroppen på gitaren blir noko større. Dessutan er det ikkje naudsynt med forsterkar for å få lyd, lik ein akustisk gitar, men for å få lyden til å bli høg nok for konsertar må ein sette ein mikrofon inntil han.

Klimpreinstrument
Częstochowa

Częstochowa [t​͡ʂɛ̃stɔˈxɔva] (tysk Tschenstochau, jiddisk טשענסטעכאוו-Chenstekhov) er ein by sør i Polen ved elva Warta. Han har om lag 250 000 innbyggjarar. Han høyrer til Schlesiske voivodskap og var tidlegare hovudstad i Częstochowa voivodskap (1975-1998).

Byen er kjend for det paulinsk klosteret Jasna Góra der måleriet Den svarte Madonna, ein heilagdom av Jomfru Maria, finst. Kvart år reiser millionar av pilegrimar frå heile verda til Częstochowa får å sjå det. Det er òg eit arkeologisk utgravingsområde etter Lausitzkulturen ved byen og 15 km utanfor byen, i Olsztyn, står ei borg frå mellomalderen.

Namn 
Namnet på byen tyder «staden til Częstoch» og kjem frå førenamnet Częstoch som i skriftlege kjelder frå mellomalderen òg vert skrive som Częstobor eller Częstomir. Alternative stavemåtar på polsk for dette bynamnet er Czanstochowa (1220) eller Częstochow (1382, 1558).

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Częstochowa» frå , den 15. juni 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Polen
Schlesiske voivodskap
Shtetlar
Simeons lovsong

Simeons lovsong, latin Nunc dimittis etter opningsorda, er ein bibelsk salme som står i Evangeliet etter Lukas, 2,29-32.

Denne salmen høyrer med i den siste tidebøna for kvelden, kompletoriet. Mange komponistar har tonesett Nunc dimittis, blant dei Henry Purcell og C.H. Stanford. 

Lukas fortel om Simeon, ein rettvis og gudfryktig mann i Jerusalem. Den heilage ande hadde late få vite at han ikkje skulle sjå døden før han hadde sett han som Herren har salva.  Då Josef og Maria tok den førti dagar gamle Jesus med seg til tempelet slik skikken var etter moselova, tok Simeon barnet i armane sine og sa fram denne lovsongen.

Teksten 
Den greske omsetjinga av teksten ser slik ut:
Nῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ,
ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου,
ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν,
φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καὶ δόξαν λαοῦ σου ᾿Ισραήλ.

Til latin er teksten omsett slik:
Nunc dimittis servum tuum, Domine Secundum verbum tuum in pace:
Quia viderunt oculi mei salutare tuum
Quod parasti ante faciem omnium populorum:
Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuae Israel.

I Studentmållagsbibelen (1921), den fyrste komplette bibelomsetjinga til nynorsk, lyder lovsongen: 
«Herre, no gjev du din tenar heimlov, som ordet ditt lydde, og let han fara i fred!
For no fekk auga mitt skoda di frelsa,
som du hev skipa til for åsyni åt alle folk,
eit ljos som for heidningarn’ lyser, ein herlegdom og ei æra for Israel, folket ditt eige.»

Kjelder 
 Cappelens musikkleksikon (1980), red. Kari Michelsen, ISBN 82-02-03690-9
 Latinsk og gresk tekst ettes svensk wikipedia.

Referansar 

Det nye testamentet
Bibelske salmar
Kyrkjemusikk
Sosnowiec

Sosnowiec er ein by sør i Polen. Han ligg nær Katowice i Schlesiske voivodskap, og var ein av dei største byane i Øvre Schlesien industriområde. Historiske høyrde derimot Sosnowiec til Zagłębie Dąbrowskie og ikkje Schlesien. I dag har byen om lag 225 000 innbyggjarar.

Namnet på byen vert stundom skrive på mange forskjellige måtar, som Sosnowietz, Sosnowitz, Sosnowjyc (schlesisk), Sosnovits (jiddisk), Sosnovyts, Sosnowyts, Sosnovytz, Sosnowytz, Sosnovets (russisk) og Sosnovetz. Det er fem mindre byar i Polen som òg heiter Sosnowiec. Dei ligg i regionane Bydgoszcz, Kielce, Łódź, Łomża og Opole.

Historie 

Sosnowiec er ein forholdsvis ny by og fekk byrettar først i 1902. Han oppstod då fleire landsbyar og busetnader, som er langt eldre, vart slått saman. Den eldste av desse er Milowice, Sielec og Pogoń, medan Modzejów,Niwka, Środula og Radocha om lag er like gamle. Etter den tredje delinga av Polen vart Sosnowiec gjeven til Kongedømet Preussen og vart så ein del av Hertugdømet Warszawa og Kongress-Polen under Russland.

Rundt byen var det mange gode naturressursar og då jernbanen mellom Warszawa og Wien kom til staden i 1859, voks byen raskt. Då byen fekk byrettar av tsar Nikolaj II hadde han 60 000 innbyggjarar.

Sosonowiec leid under begge verdskrigane. Under den første verdskrigen vart det meste av industrien stengd eller øydelagd, og under den andre verdskrigen vart mange av innbyggjarane i byen terroriserte og mange avretta. I januar 1945 vart byen frigjord og utviklinga kunne starte på nytt att.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sosnowiec» frå , den 15. juni 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Sosnowiec på eit gammalt bilete
 Bilete av Sosnowiec 

Byar i Polen
Schlesiske voivodskap
Shtetlar
Radom

Radom er ein by sentralt i Polen med om lag 225 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Mleczna i Masoviske voivodskap (sidan 1999), og var tidlegare hovudstad i Radom voivodskap (1975-1998), 100 km sør for hovudstaden i Polen, Warszawa. Trass i at han ligg nær Warszawa var ikkje Radom historisk ein del av den polske regionen Masovia, men Veslepolen.

Dei største industriane i byen er lêr, glas og kjemikaliar.

Historie 

Radom vart grunnlagd i 1340, og høydre til Sandomierz voivodskap (del av Veslepolen) i Kongedømet Polen, og seinare Det polsk-litauiske samveldet. Under delingane av Polen kom han først til Austerrike, så til Russland på 1800-talet, før han kom tilbake til Polen etter den første verdskrigen i 1918.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Radom» frå , den 15. juni 2008. 
 

Byar i Polen
Masoviske voivodskap
Shtetlar
Bibelsk salme

Ein bibelsk salme er poetisk utforma tekst i Bibelen. Ein skil gjerne mellom dei gamaltestamentlege Salmane som er samla i ei eiga bok i Det gamle testamentet og canticum, (pl. cantica), som vert bruka om tekstar som står salmane nær i form og liturgisk famføringsmåte. 

Dei bibelske salmane vert gjerne framført som psalmodi, dvs etter faste melidiformlar som resitasjon. Mange bibelske salmar har fått ein rikare melodi. I Norsk salmebok er det teke med 24 bibelske salmar frå Salmane, ein frå Klagesongane og sju andre bibelske salmar.

Cantica maiora 
Cantica maiora er salmar i Det nye testamentet:
 Marias lovsong (Luk. 1,49 ff)
 Sakarjas lovsong (Luk. 1,68 ff)
 Simeons lovsong (Luk. 2, 29 ff)
Desse nytestementlege salmane har truleg vore sungne i dei kristne kyrkjelydane alt før evangelia var nedskrivne i si endelege form.

Cantica minora 
Cantica minora er salmar i Det gamle testamentet som står i andre bøker enn Salmane. Desse salmane hadde dei fyrste kristne kyrkjelydane overteke frå den jødiske gudstenestefeiringa. Tekstane kan vi i dag finne i dei kanoniserte skriftene eller i dei apokryfe skriftene.

Blant cantica minora er
 Lovsongane til Moses
 Annas lovsong (1. Sam. 2)
 Daniels lovsong (Dan. 3)

Canticum canticorum 
Canticum canticorum er Høgsongen, i tradisjonen ofte tillagt kong Salomo.

Kjelder 
 Cappelens musikkleksikon (1980), red. Kari Michelsen, ISBN 82-02-03690-9
 Kristen sang og musikk Runa forlag 1962

Bibelen
Salmar
Kyrkjemusikk
Kielce

Kielce [ˈkjɛlt​͡sɛ] er ein by sentralt i Polen med like over 200 000 innbyggjarar. Han er hovudstad i Święty Krzyż-voivodskapet (sidan 1999) og tidlegare i Kielce voivodskap (1919–1939, 1945–1998). Byen ligg midt i Świętokrzyskiefjella (Heilage Kross-fjella) ved breidda av elva Silnica. Han var ein gong eit viktig senter for kalkstein, og er i dag eit handelssenter.

4. juli 1946 var staden åstad for ein pogrom der antisemittiske polakkar tok livet av 47 jødar i byen, medan 50 vart skadde.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kielce» frå , og «Kielce» frå  den 15. juni 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Polen
Święty Krzyż-voivodskapet
Shtetlar
Toruń

Toruń (tysk Thorn, kasjubisk Torń, latinsk Thorunium) er ein by nord i Polen ved elva Wisła. Han om lag 205 000 innbyggjarar og er den nest største byen i Kujaviskpommerske voivodskap, etter Bydgoszcz. Nicolaus Copernicus vart fødd i den gamle mellomalderbyen Toruń, som er skrive inn på verdsarvlista til UNESCO sidan 1997.

Tidlegare var byen hovudstad i Toruń voivodskap (1975-98) og Pommerske voivodskap (1921-45). Sidan 1999 har Toruń vore sete for det sjølvstyrte Kujaviskpommerske voivodskapet, ein tittel han deler med Bydgoszcz. Desse byane og dei omliggande kommunaen dannar eit storbyområde.

Historie 

Toruń (Thorn) vart grunnlagd av Den tyske riddarordenen på 1230-talet. Enkelte meiner at byen vart kalla opp etter krossfararbyen Toron i Kongedømet Jerusalem, medan andre peikar tilbake på den vesle landsbyen Toruń eller Toroń som var her før dei tyske riddarane kom her. Frå 1466 vart byen ein del av Kongedømet Polen, men under delingane av Polen 1793 vart han underlagt Kongedømet Preussen. Byen var eit medlem av Hansaen. 
I Napoleonstiden vart byen lagt under Hertugdømet Warszawa, men frå 1814 kom han igjen innunder Preussen. Han vart ein del av Preussen og seinare ein del av Det tyske keisardømet fram til slutten av den første verdskrigen, då han vart overført til den nyoppretta polske republikken. Under den andre verdskrigen vart Thorn igjen innlemma i Tyskland, men etter slutten av krigen vart han ein del av Folkerepublikken Polen.

Kjende personar frå Toruń
 Nikolaus Kopernikus, astronom
 Joachim Oppenheim, forfattar og rabbinar
 Bodo Tümmler, tysk tidlegare friidrettsutøvar

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Toruń» frå , og «Toruń» frå  den 15. juni 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Polen
Kujaviskpommerske voivodskap
Verdsarv i Polen
Hansaen
Kringsetjinga av Leningrad

Kringsetjinga eller omlægringa av Leningrad, også kjend som Leningrad-blokaden (på russisk språk блокада Ленинграда - blokada Leningrada) var ein militæroperasjon frå aksemaktene for å erobre Leningrad (no Sankt Petersburg) under andre verdskrigen. Omlægringa varte frå 9. september 1941 til 18. januar 1943, då det blei etablert ein smal landkorridor inn til byen. Heilt slutt var det ikkje på blokaden før 27. januar 1944. Omlægringa av Leningrad var ei av dei lengste, mest øydeleggjande og dødelege omlægringane av viktige byar i moderne historie. 

Dei sovjetiske tapa var 332.059 soldatar drepne, 24.324 soldatar døydde utanom kamphandlingar, 111.142 soldatar sakna, 16.470 sivile drepne i kamphandlingar og 1,2 millionar sivile døydde av svolt. Dei tyske og finske tapa rundt Leningrad er ukjende.

Kjelde 

 Denne artikkelen bygger på «Siege of Leningrad» frå , den 15. juni 2008. 
 

Slag under andre verdskrigen
Krigsbrotsverk
Hendingar i 1941
Hendingar i 1942
Hendingar i 1943