alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skjonghelleren

Skjonghelleren er ein heller på vestsida av Valderøya i Giske på Sunnmøre. Inngangen til hola ligg i dag 57 meter over havet. Opninga er om lag 38 meter høg. Hola går om lag 140 meter innover i fjellet. På dei inste 70 meterane er botnen forholdsvis flat. Seismiske målingar syner at her er om lag 20 meter laust avsetjingsmateriale over berggrunnen.

Det har vore arkeologiske utgravingar i Skjonghelleren. 

I 1873 og 1878 fann ein materiale som tyder på busetnad. Dette materiallaget er frå tidsrommet 500 f.Kr - 600 e.kr. Det har vorte diskutert om Skjonghelleren har vore heilårsbustad, eller berre brukt under fiske og jakt.

I 1983 grov ein heilt ned til seks meter. Det vart funne bein av fugl, fisk og pattedyr som er opp til 30 000 år gamle. Av pattedyr er det særleg oter og fjellrev som dominerer. Då desse funna vart gjorde var dei eldste funn av spor etter liv i Noreg 12000 år gamle.

Kjelder 
 Lokalhistorie for øyane i Giske 
 S. Indrelid og S. Ugelvik Larsen (red.)-fra de første fotefar. Sunnmøres forhistorie.1984 ISBN 82-990937-3-2

Bakgrunnsstoff 
 

Kulturminne i Giske
Grotter i Møre og Romsdal
Hellerar i Noreg
Geografi i Giske
Fossa

Fossa (Cryptoprocta ferox) er eit rovpattedyr som lever endemisk på Madagaskar-øyane. Den jaktar på mellomstore dyr, frå fisk til fugl, men har tilpassa seg spesielt på lemurjakt.

Gassiske snikekattar
Aniene

Aniene (latin Anio, tidlegare kalla Teverone) er ei elv i Lazio i Italia. Ho renn frå fjella ved Trevi nel Lazio og vestover forbi Subiaco, Vicovaro og Tivoli før ho munnar ut i Tiber. I antikken hadde romerske akvedukter sine kjelder anten frå Aniene eller frå sideelvane hennar.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Aniene» frå ,  den 17. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.humnet.ucla.edu/humnet/horaces-villa/glossary/Anio.gloss.html
 Historia til Simbruina Stagnaand og kunst i Subiaco

Lazio
Roma
Elvar i Italia
Llanos

Los Llanos i tydinga slettelandet er ei vid tropisk grasslette som ligg i nordvestre Sør-Amerika (Colombia og Venezuela). Opphavleg var llano det spanske ordet for slette, men utvikla seg til å bli den latinamerikanske termen for det som svarar til det nordamerikanske steppelandet prærien. World Wildlife Fund har definert Llanos som ein av 200 prioriterte økoregionar for vern.

Geografi 
Utbreiinga av dette savanneøkosystemet er ikkje klart definert, men somme skildrar det som ein økoregion avgrensa av vasskilet Amazonas i sør, Andes i vest, Guayanahøgslettene i aust og sør, kystfjellområda nord i Venezuela og Orinocodeltaet i nordaust. I lengderetning er dette om lag 1200 til 1300 kilometer. Arealet tilsvarar då kring 550 000 kvadratkilometer. Llanos i Venezuela dekkjer meir enn ein fjerdepart av landarealet, ca 240 000 km².  I Venezuela inngår store delar av delstatane Apure, Guárico, Barinas, Portuguesa, Cojedes, Anzoátegui og Monagas i regionen, medan desse departementa i Colombia inngår: Arauca, Casanare og Meta aust om Andes og Vichada. Den administrative regionen Llanos i Venezuela femnar om delstatane Apure og Guárico. Sidan hovudelvesystemet i Llanos er Orinoco er regionen òg kalla Llanos del Orinoco. 

Landskapet senker seg gradvis frå dei høgare område i omkrinsane, men høgda på Llanos er typisk under 100 moh. i Venezuela og mellom 200 og 600 moh. i Colombia.

Anna
Llaneroar som svarar til gauchoar på pampasan har gjett store mengder storfe her.

Kjelder 
 Encyclopedia of Earth: Llanos

Referansar 

Område i Sør-Amerika
Venezuelansk geografi
Colombiansk geografi
Grassletter
Hans Henrik Holm

Hans Henrik Holm () var ein norsk lyrikar frå Oslo, mest kjend for eit lyrisk «folkeepos» skrive i eit arkaisk språk med røter i gamalt telemarks- og setesdalsmål. 

Hovudverket, folkeeposet som utkom 1933-1971 i sju band, er bygd over mytologisk og folkloristisk stoff. Holm var omstridd heilt frå han debuterte som diktar. Det arkaiske språket er vanskeleg å lese utan stød i ordforklaringar. Likevel fann Holm etterkvart eit lesande publikum. Bokmeldaren Olav Dalgard i Dag og Tid fann det arkaiske språket moderne: «Den gongen skulle alt vere så dagklårt og tydelig i alle måtar. No verkar dei mange framandslege glosene diktaren har henta fram or ordbøker og gamle målføre, og blenkt opp att som symbol for gamle truer og «mytisk tenkesett», langt meir moderne i samsvar med dagens krav på eit nytt suggestivt formspråk i lyrikken».

Mange reagerte òg på dei høge måla han sette for diktinga si. 

Holm vart utnemnd til statsstipendiat i 1957, og han hadde kunstnarløn frå 1961.

Etter at Hans Henrik Holm døydde, vart diktarstova hans demontert frå leilegheita han hadde i Karl Johans gate 23 i Oslo og flytta til Setesdalsmuseet på Rysstad.

Bibliografi

Folke-eposet 
 I Jonsoknatt. 1933. Fyrsteutgåva llustrert av Frøydis Haavardsholm Ny umvølt utgåve 1965. Lyrikk
 II Yver bygdi ligg himeriksheim. 1966 
 III Stjørnir og vetteljos. 1967
 IV Sòga um kapergastane og deira våde-råm. 1968 
 V Valds-makt bland dalbuom. 1969
 VI Attljód frå skuggheimen. 1970 
 VII Kongsfuglen yver gullfjølli. 1971 
 Hard-røynd frå havland og dalsògur, Litt ettergruning ved sluttboki av «Norsk folkeepos» 1972 (prosa) ISBN 82-05-00888-4

Bøkene er illustrerte med originaltresnitt av Niclas Gulbrandsen, Inggard Rosseland og Hans Gerhard Sørensen, prenta frå treplater beinvegs i bøkene,

Bygdir i solrøyk 
 I lauvheid um vår. 2 bd. 1949. Dikt
 Folk og fant. 2 bd. 1950. Dikt
 Fjøllsus i dalgrøda. 2 bd. 1951. Dikt 

 Trakkferd i fjøllgrendom. Eit utval frå diktsyklusen Bygdir i solrøyk ved Willy Dahl. Gyldendal, 1977

Anna 
 Sòga um Gamle-Kari og hennar himil-ferd. 1938. Prosa
 Om norsk folkesjel. I: Studenterboka 1940. 
 Guds gnistrende ildfluer. 1941. Dikt 
 Raudt nordlyse : vilje-kveik og lentur i ei vargetid. 1946. Dikt
 Vårhelg i Gaukelikleiv. 1947. Dikt
 Fugl Føniks i eplehagen : visjoner i synd og lyst. 1948. Dikt
 Illversrid : Visefugg frå krigsåri. 1950. Dikt
 
 Heilagkvæde. Utval og forord av Kåre Langvik-Johannessen. Gyldendal, 1979
 Soldryss i vårskogen. 1984

Priser og utmerkingar 
 Gyldendals legat 1950

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Hans Henrik Holm hjå Nasjonalbiblioteket
 Om diktaren 
 Fraenkl, Pavel. «Eit kritisk tilskott til Holms diktning». I: Syn og Segn, 1959
 Hans Henrik Holm : Dikting og gransking gjennom 25 år. Damm, 1958. Omslagstittel: Hans Henrik Holm og det bygdenorske
 Langvik-Johannessen, Kåre. «Hans Henrik Holms episke kunstverk». I: Ergo, 1978
 Viestad, Haftor J. «Gobelin Norge. En innføring i Hans Henrik Holms Norsk folkeepos». I: Edda, 1969, 3 
 Kåre Langvik-Johannessen: utdjupande artikkel om Holm på snl.no

Norske lyrikarar
Nynorskforfattarar
Statsstipendiatar
Vinnarar av Gyldendals legat
Folk frå Oslo
M-type-asteroide

M-type-asteroidar er asteroidar av ukjent samansetning. Dei er moderat lyse med ein albedo på 0,1-0,2. Nokre av dei består av nikkel og jern, enten reint eller blanda med mindre mengder av stein. Desse asteroidane er tenkte å vera bitar av metallkjernene til differensierte asteroidar som har blitt delt opp i bitar etter kraftige nedslag. Ein meiner at desse M-type-asteroidane er opphavet til jernmeteorittane.

Andre M-typar har ukjent samansetning. For eksempel har 22 Kalliope ein tettleik som er for låg til å vera eit metallhaldig objekt; sjølv ein porøs asteroide av metall ville trengt ein porøsitet på 70 % for å ha så låg tettleik. Kalliope og 21 Lutetia har trekk i spektruma som hintar til at dei har hydrerte mineral og silikat, låge radaralbedoar som ikkje stemmer med ei metallhaldig overflate, og karakteristikkar som har meir til felles med C-type-asteroidar. Ei rekkje andre M-type-asteroidar passar heller ikkje inn i kategorien med metallrike asteroidar.

16 Psyche er den største M-type-asteroiden og ser ut til å vera metallhaldig.  Ein M-type, 216 Kleopatra, vart fotografert ved hjelp av radar av Arecibo-observatoriet i Puerto Rico, og har ei form lik eit hundebein.

M-typen var ein av dei tre hovudkategoriane i den første klassifikasjonen, og var opphavleg tenkt å vera ein klasse for metallhaldige asteroidar.

Asteroidespektralklassar
Olav Dalgard

Olav Dalgard (),  òg Olaf Hansen, var ein norsk filmregissør, målmann og litteraturhistorikar.

Dalgard var fødd i Folldal og voks opp i Oppdal, som familien flytta til då han var tre år gammal. Han tok magistergraden i litteratur og kunsthistorie ved Universitetet i Oslo i 1929. Under studietida var han formann i Studentmållaget og aktiv i Mot Dag-rørsla.

Dalgard arbeidde som litteraturkritikar i Dagbladet og Arbeiderbladet. Frå 1931 var han dramaturg og instruktør ved Det Norske Teatret. Han studerte film i Sovjetunionen, og produserte i 1930-åra fleire filmar med sosialistisk bodskap. Dalgard var også aktiv i Arbeidarpartiet si kulturverksemd.

Under andre verdskrigen vart Dalgard i 1942 arrestert av dei tyske okkupantane og send til konsentrasjonsleiren Sachsenhausen.

Etter krigen skreiv Dalgard blant anna den norske teatersoga, Teateret frå Aiskylos til Ibsen (1948) og teoretiske arbeid om film. Han var delaktig i etableringa av Norsk Filminstitutt.

Dalgard var medlem av Statens filmråd, formann i Norsk litteraturkritikerlag 1953–55 og president i Human-Etisk Forbund 1965–77.

I 1961 vart Dalgard statsstipendiat. For arbeidet sitt mottok han i 1978 Norsk kulturråds ærespris. Han har lånt namnet sitt til Dalgards krititikarpris som vert utdelt årleg av Norsk kritikerlag til ein kritikar innan litteratur, film eller teater.

Verk 
Bøker
 Frøydis Haavardsholm (1930)
 Sosialt teater – sakprosa (1933)
 Vi bygger fabrikken – talekor (1934)
 Gjennom mørkret. Dikt frå fangelægret – lyrikk (1945)
 Teateret frå Aiskylos til Ibsen – sakprosa (1948)
 Filmskuespillet – sakprosa (1951)
 Teateret i det 20. hundreåret – sakprosa (1955)
 Lars Tvinde – biografi over Lars Tvinde (1966)
 Inge Krokann – biografi over inge Krokann (1970)
 Europeisk drama frå antikken til realismen – sakprosa (1972)
 Samtid 1. Politikk, kunstliv og kulturkamp i mellomkrigstida – sjølvbiografi (1973)
 Samtid 2. Krig og etterkrigsproblem – selvbiografi (1978)
 Kunst og kunstnarar frå Oppdal i gammal og ny tid – sakprosa (1979)

Filmar
 Samhold må til (1935)
 Vi bygger landet (1936)
 By og land, hand i hand (1937)
 Det drønner gjennom dalen (1938)
 Lenkene brytes (1938)
 Gryr i Norden (1939)
 Om kjærlighet synger de (1946)
 Vi vil leve (1946)

Prisar og utmerkingar
 Norsk kulturråds ærespris 1978
 Språklig samlings litteraturpris 1979

Kjelder
Artikkelen byggjer på ei omsetjing av tilsvarande artikkel frå bokmålswikipedia

Bakgrunnsstoff 
 Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek: Olav Dalgard
 Norsk filmklubbforbund: Omtale av Dalgard sin film Det drønner gjennom dalen
 Jan Olav Gatland (2013): Olav Dalgard. Ein biografi. Oslo: Samlaget. ISBN 978-82-521-7873-9.

Norske regissørar
Målfolk
Statsstipendiatar
Folk frå Oppdal
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
Karl Ludvig Reichelt (1877-1952)

Karl Ludvig Reichelt () var ein luthersk kinamisjonær frå garden Fredlund i Barbu i Arendal som arbeida særleg hos buddhistane og stifta Den Nordiske Kristne Buddhistmisjon. Han grunnla institusjonen Tao Fong Shan i Hongkong. Reichelt døydde i Hong Kong i 1952.

Litteratur 
 Hakan Eihart: Boundlessness: Studies in Karl Ludwig Reichelt's Missionary Thinking with Special Regard to the Buddhist Christian Encounter, Studia Missionalia Upsaliensia XXIV:1974.
 Eric J. Sharpe: Karl Ludvig Reichelt, missionary, scholar and pilgrim. Hong Kong: Tao Fong Shan Ecumenical Centre, ca 1984.
 Notto Normann Thelle: Karl Ludvig Reichelt. En kristen banebryter i Øst-Asia. Den nordiske kristne Buddhistmisjon. Oslo 1954.
 Notto Reidar Thelle: «Reichelts misjon og livsverk - en utfordring til vår tid», i Norsk Tidsskrift for Misjon, 1/1995, s. 33-52, Oslo.
 Olsen, Rolv: "Prevailing Winds: An Analysis of the Liturgical Inculturation Efforts of Karl Ludvig Reichelt." Centrum för Teologi och Religionsvetenskap, Lunds Universitet, 2007. Studia Missionalia Svecana CIV.

Misjonærar i Kina
Norske misjonærar
Folk frå Arendal
Pediatrisk forskningsinstitutt

Pediatrisk forskningsinstitutt eller Institutt for pediatrisk forskning er ein del av Barneklinikken på Rikshospitalet, og er det einaste instituttet i Noreg for forsking på barns somatiske helse. Det blir mellom anna forska på problem hos for tidleg fødde barn, sjukdomar hjå nyfødde og spedbarn, stoffskiftesjukdomar, kreft og infeksjonar. Instituttet deltar i stor grad i internasjonalt forskingssamarbeid. Professor Ola Didrik Saugstad har vore styrar for instituttet frå 1991.

Medisinsk forsking
Pediatri
Rikshospitalet
Arda i Italia

Sjå òg elva Arda i Bulgaria.

Arda er ei elv i Emilia-Romagna i Italia og ei av sideelvane til Po frå høgre. Nesten heile elva ligg innanfor provinsen Piacenza.

Ho har sitt utspring i ei høgd på 1 200 meter over havet i Dei liguriske Appenninane nordvest for Monte Lama (nær Monte Menegosa) i kommunen Morfasso. Etter om lag 15 km, i ei høgd på 341 moh. er ho demma opp. Dette har skapt reservoaret Lago di Mignano, som dekkjer eit areal på om lag 2 km² og vert både nytta som vassforsyning og til produksjon av straum. 

Elva renn så gjennom Lugagnano Val d'Arda og Castell'Arquato før ho renn ut på Posletta og gjennom Fiorenzuola d'Arda og Cortemaggiore. Før ho munnar ut i Po, nær Polesine Parmense, mottar ho Ongina frå høgre, som har sitt utspring i Piacenzaåsane mellom Alseno og Castell'Arquato.

Arda følgjer det vanlege mønsteret til elvar i Appenninane med størst vassføring om våren og hausten og minimal vassføring om sommaren.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Arda River (Italy)» frå ,  den 17. november 2007.  

Po
Elvar i Italia
Emilia-Romagna
Arno

Arno er ei elv i Toscana i Italia og den viktigaste elva i sentrale område av Italia etter Tiber. 

Elva har utspring i Mount Falterona i Casentino-området i Appenninane og renn først sørover. Elva snur vestover nær Arezzo og renn gjennom Firenze, Empoli og Pisa før ho munnar ut i Tyrrenhavet ved Marina di Pisa. Med ei lengd på 241 km er ho den lengste elva i regionen. Dei største sideelvane hennar er Sieve (60 km), Bisenzio (49 km), Ombrone, Era, Elsa, Pesa og Pescia. Nedslagsfeltet er om lag 8 200 km² og drenerer følgjande område: 

 Casentino i provinsen Arezzo utgjer den øvre delen av elva fram til ho renn saman med Maestro della Chiana-kanalen.
 Val di Chiana ei slette som vart drenert på 1700-talet, og som fram til då hadde vore eit myrområde som høyrte til Tiber sitt nedslagsfelt. 
 Øvre Valdarno, ein lang dal som i aust grensar til Pratomagno-massivet og i vest til åsane rundt Siena.
 Sieveområdet, som fører til Arno like før Firenze. 
 Midtre delar av Valdarno med sletta der Firenze, Sesto Fiorentino, Prato og Pistoia ligg.
 Nedre Valdarno med ein dal med viktige sidelvar som Pesa, Elsa og Era og området der Arno renn ut i Tyrrenhavet etter Pontedera. Elva har svært varierande vassføring som varierer frå 6 m³/s til meir enn 2 000. Munningen av elva var ein gong nær Pisa, men er i dag fleire kilometer vestover. 

Arno renn gjennom Firenze, der ho renn under bruene Ponte Vecchio og Ponte Santa Trinita (bygd av Bartolomeo Ammannati, inspirert av Michelangelo). Elva skapte tidlegare ofte flaum i byen, sist gong under den kjende flaumen i 1966 der elva hadde ei vassføring på 4 500 m³/s etter at det kom 437,2 mm nedbør i Badia Agnano og 190 mm i Firenze på berre 24 timar. 

Vassføringa til Arno er svært avhengig av nedbørsmengda i området og kan gå frå å vere nesten heilt uttørka til nesten flaumaktig på berre få dagar. Der Arno renn ut av Appenninane har måleinstrument målt verdiar mellom 0,56 m³/s og 3 540 m³/s. Nye demningar bygd oppfor Firenze har betra dette problemet dei siste åra. 

Under flaumen i Firenze, 4. november 1966 kollapsa ein jordvoll og minst 40 menneske mista livet og øydela mykje verdifull kunst og sjeldne bøker. Nye bevaringsteknikkar var inspirert av katastrofen, men sjølv 40 år etter er det framleis hundresvis av kunstversk som ventar på å verte restaurert.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Arno River» frå ,  den 17. november 2007.

Bakgrunnsstoff 

 adbarno.it

Toscana
Elvar i Italia
Aterno

Aterno (i antikken Aternus) er ei elv i Abruzzo aust i Italia.

Aterno har utspring i Monti della Laga nær Montereale og har det største nedslagsfeltet av elvane som renn ut i Adriahavet sør for Reno. Ho renn først til Valle Peligna (eller Sulmona-platået) nær Raiano, der ho mottar den største sideelva si, Sagittario. Seinare, nær Popoli, møter ho den korte, men vassrike Pescara, og frå her går ho stort sett under dette namnet. Ho renn ut i Adriahavet i byen Pescara.

Elva renn òg gjennom ein av dei andre store byane i Abruzzo, L'Aquila.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Aterno» frå ,  den 17. november 2007.

Bakgrunnsstoff 

Abruzzo
Elvar i Italia
F-type-asteroide

F-type-asteroidane er ei heller sjeldan gruppe av karbonhaldige asteroidar som passar inn i den breiare C-gruppa.

F-typen er stort sett liknande på B-typen, men manglar vassabsorpsjonstrekka nær 3 μm som hintar til hydrerte mineral, og er forskjellig i den lågare delen av det ultrafiolette spektrumet, bølgjelengder under 0,4 μm.

F-typen og B-typen er ikkje forskjellige under kriteria brukte i SMASS-klassifiseringa, så her er dei i same gruppe under B-typen.

Asteroidespektralklassar
Kjæledyr

Kjæledyr er dyr som blir haldne hovudsakleg for å underhalda eller halda folk med selskap, til forskjell frå andre tamdyr som ein held av økonomiske grunnar. Nokre typar tamme dyr er vanlegast å halda som kjæledyr, men alle dyr som eit menneske kan stella for og knyta seg til, også ville dyr, kan bli kjæledyr.

Vanlege typar kjæledyr er til dømes hund, katt, kanin, marsvin og hamster.

Dyr
 
Fritid
Skinn

Skinn er materiale laga av huda til ei rekke ulike dyr, med eller utan hår. 

Skinn der håret framleis sit på blir brukt som pels, medan skinn utan hår som har gått gjennom ein garvingsprosess blir kalla lêr.

Galleri

Kjelder

 
Materiale
Dyreprodukt
Lêr

Lêr (frå norr. leðr) er garva, hårlaus og ofte tjukk dyrehud brukt til å laga klede, skor, vesker, møblar, presenningar og andre ting ein ønskjer skal vera sterke og vasstette. 

Hudene blir garva og tilreidd slik at dei skal halde seg mjuke, sterke og ikkje tørke eller rotne. Faguttrykket lêr blir i Noreg nytta om alle garva huder og skinn. Huder av store dyr, for eksempel kyr, hestar, elgar, esel og bøflar, blir kalla huder, medan huder av mindre dyr, for eksempel frå lam, kje, reinsdyr, rådyr og anna småvilt, blir kalla skinn. Lêr og skinn med pelshår går ofte under namnet pelsverk.
Krypdyrskinn er i dag oftast erstatta av imitasjonar.

Potensielle innhaldsstoff i lêr 
Lêr kan innehalde krom som ofte er nytta til garving av skinn. Allergi for krom kan oppstå ved hudkontakt med lêr. Perfluorerte forbindingar som PFOA, blir òg nytta ved handsaming av lêr. Lêrimitasjonar blir ikkje garva, men syntetisk lêr laga av PVC, kan innehalde plastmjuknarar som ftalatar som mellom anna er mistenkt til å vere hormonhermande, skade evna til å få barn og føre til skader på fosteret. 
 
Ein kan òg finne restar av ulike typar insekt- og råtehindrande middel i lêrvarer. Eit eksempel er dimetylfumarat (DMF) som nyleg vart forbode i Noreg. DMF kan mellom anna gi kraftige allergiske reaksjonar.

Lêrvarer 
Lêr blir nytta som materiale i fleire ulike lêrvarer, til dømes:

 Sko og støvlar
 Klede, til dømes lêrjakke og -bukse
 Vesker
 Møblar, til dømes sofa og stolar
 Bilinnreiing
 Seletøy

Sjå òg 
 Garving
 Salmakar
 Pelsverk, dyrehuder med pels og hår
 Pergament
 Kunstskinn
 Skinn

Bakgrunnsstoff 
 Oppslagsordet «Läder» i Nordisk familjebok fra 1912 (svensk)
 Lærvarer  ved erdetfarlig.no (Klima- og forurensningsdirektoratet)

Kjelder 

Dyreprodukt
Materiale
Havåborfamilien

Havåborfamilien (Serranidae) er ein stor familie piggfinnefisk med over 400 artar i tropiske og tempererte hav over heile verda. Dei fleste artane er store rovfisk på grunt vatn i havet, men somme artar kan òg gå opp i ferskvatn.

Familien har fått det norske namnet sitt etter havåbor, Dicentrarchus labrax. Denne arten er relativt vanleg langs kysten av Sør-Noreg, men vert ikkje lenger rekna til familien.

Kjenneteikn 
Havåborfamilien omfattar åborforma fisk som er kjenneteikna av eit sett på tre piggar på gjellelokka sine. Dei er kraftig bygd, med stort hovud og lateralt samanpressa kropp. Dei har to ryggfinnar, den første er utstyrt med harde og sterke piggar og har ofte taggar. Sidelinja er lang og samanhengande, bortsett frå hjå ein art som manglar ho heilt.

Fiskane varierer i storleik frå 11 cm (Serranus subligarius) til nesten 3 meter (Epinephelus itajara). Dei fleste artane har ulikt kjønn på ulike stadium av livet, somme er òg reine hermafrodittar.

Kjelder 
 Gjøsæter, Jakob: «Piggfinnefisker» i Norges Dyr - Fiskene 2 Cappelen 1992
 Fishbase

Piggfinnefiskar
Fiskefamiliar
Kalsiumklorid

Kalsiumklorid (CaCl2) er ei ionebinding mellom kalsium og klor. Saltet er lett løyseleg i vatn og er hygroskopisk. Det blir brukt som tilsetjingsstoff i matproduksjon og har då E-nummer 509 (E-509). Kalsiumklorid blir også brukt som vegsalt.

Kalsiumsambindingar
Klorid
Salt
Metallhalogenid
Pelsverk

Pelsverk er pelsvarer og skinnutstyr, det vil seia klede og andre tekstil laga av pelsen til ulike dyr, som ku, kalv, sau, lam (persianar), mink, rev, leopard, jaguar, røyskatt (hermelin) og ekorn (gråverk). Pels er eitt av dei eldste kledemateriala menneske har brukt, men er også blitt brukt i moderne tid, til dømes til å laga eller kanta kåper, kapper og hattar. Materialet kan vera varmt og mjukt og passar godt i vinterklede, men er også eit mykje brukt statussymbol fordi det er eksklusivt og kan sjå særs flott ut. Dyrvernarar går derfor gjerne ut mot pelsverk som unødvendig dreping av dyr. Det er også forbod mot handel med pelsverk frå truga dyr.

Under koloniseringa av Nord-Amerika var jakt på pelsdyr ei viktig verksemd og var ei drivkraft i europeisk utforsking av regionen. Seinare har ein byrja halda pelsdyr som husdyr for pelsverker deira i USA, Canada og Skandinavia.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Materiale
B-type-asteroide

B-type-asteroidar er relativt uvanlege karbonhaldige asteroidar som passar in i den breiare C-gruppa. I asteroidepopulasjonen er det mange B-typar i det ytre hovudbeltet og dei dominerer Pallasfamilien som inkluderer den nest-største asteroiden, 2 Pallas. B-type-asteroidane er tenkte å vera primitive restar frå det tidlege solsystemet rike på flyktige stoff.

Karakteristikkar 

B-typen er generelt lik på C-typen, men er forskjellig ved at den ultrafiolette absorpsjonen ved bølgjelengder kortare enn 0,5 μm er liten eller ikkje tilstadeverande; og spekteret er meir blåleg enn raudt. Albedoen er også ofte høgare enn den til generelt veldig mørke C-typen. Spektroskopi av B-typar føreslår at overflata til desse asteroidane består av anhydrerte silikat, hydrerte leiremineral, organiske polymer, magnetitt og sulfid. Det næraste ein kjem B-type-asteroidar er karbonkondrittmeteorittar som forsiktig har blitt varma opp i laboratoriet.

 *
Asteroidespektralklassar
Avisio

Avisio er ei 89 km lang elv i Trentino nord i Italia og ei av sideelvane til Adige frå venstre. 

Elva har utspring i Marmolada og renn gjennom Val di Fassa, Val di Fiemme og Val di Cembra før ho munnar ut i Adige ved Trento.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Avisio» frå ,  den 18. november 2007.  

Trentino-Alto Adige
Elvar i Italia
Bacchiglione

Bacchiglione er ei elv i i Lombardia nord i Italia. Ho har sitt utspring i Alpane og munnar ut i Veneziabukta i Adriahavet nær Chioggia. Elva renn forbi fleire historiske byar som Vicenza og Padova (Padua), og har i mange hundreår vore ei viktig transportåre opp til Vicenza. 

Bacchiglione er forureina og vatnet er ikkje lenger mogeleg å nytte til drikkevatn. Uavgrensa bruk av dyregjødsel i nedslagsfeltet er hovudårsaka til forureininga.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bacchiglione» frå ,  den 18. november 2007.  

Veneto
Elvar i Italia
Basento

Basento er ei elv sør i Italia med ei lengd på 149 km. Elva har utspring i Appenninane, vest for Potenza i Basilicata og munnar ut i Tarantobukta i Det joniske havet ved Metaponto. Den største byen langs Basento er Potenza, hovudstaden i Basilicata.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Basento» frå ,  den 18. november 2007.  

Basilicata
Elvar i Italia