alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kvitveis

Kvitveis, kvitsymre eller geitsymre (Anemone nemorosa) er ei fleirårig urt i soleiefamilien. Dei kvite blomane hennar pregar skogbotnen kvar vår, i Noreg i april-mai. Kvitveis er giftig. Symrenamnet speglar attende på at planta har vore eit merke for når geitene kunne sleppast ut på beite. Når geitsymra blomstra var sumarsesongen i gang for geitene, og seinare, når kusymra blomstra, kunne kyrne starte sin sumarsesong ute på beite.

Planten vert 7-20 cm høg og dannar store bestandar. Han er spesielt tilpassa livet i lauvskogar. Dei kvite blomane spring ut før blada på trea, og blir slik dei første til å utnytta næringsstoff som er blitt frigjorte i løpet av vinteren. Når lauvet spring visnar kvitveisen, og jordstenglane tek vare på næringa til neste år.

Bakgrunnsstoff 

 Den virtuella floran - kvitveis

Soleiefamilien
Viltveksande plantar i Noreg
Giftige plantar
Feber

Feber, òg kjent som pyreksi eller ein febril respons, er unormalt høg kroppstemperatur på grunn av sjukdom, særleg infeksjonssjukdommar. Feberen er meint å verna kroppen; han er ein forsvarsreaksjon brukt mot inntrengjarar som bakteriar eller virus. Mange slike framandelement toler ikkje temperaturar som er høgare enn normal kroppstemperatur (rundt 37 grader hos menneske).

Korleis ein får feber 
Det er hypotalamusen som aukar kroppstemperaturen dersom han får melding frå celler om at dei er blitt infiserte. Temperaturen kan aukast mellom anna ved at blodårene blir snevra inn slik at mindre varme blir tapt med blodet, eller ved at kroppen tek til å skjelva.

Grad av feber 
Grada av feber kjem an på normaltemperaturen til den sjuke, men som regel kallar ein feber mellom 38 og 39 låg, mellom 39 og 40 moderat, og over 40 høg. Feber over 42 grader kan føra til vevskadar, særleg i hjernen, og blir sett på som farleg.

Feber innan medisinen 
Feber har vore skildra som eit sjukdomsteikn sidan Hippokrates, men eit instrument for å måla kroppstemperatur vart først laga av Hermann Boerhaave (1668-1734). Termometeret hans hjelpte Carl Wunderlich til å kartleggja febermønster i ulike sjukdommar. Det enorme forskingsarbeidet hans omfatta  pasientar og varte i tjue år. Verket hans, Das Verhalten der Eigenwärme in Krankheiten, kom ut i 1885 og var eit viktig grunnlag innan legevitskapen.

Anna 
Feber kan brukast biletleg om noko som ein er opptatt av og brenn for, til dømes fiskefeber eller fotballfeber.

 
Generelle symptom og teikn
Ester

Esterar er ofte velluktande organisk sambinding som finst i mange plantar og frukter. 

Ein ester kan dannast i ein kjemisk reaksjon mellom ein alkohol og ei karboksylsyre. Esterar inneheld den funksjonelle gruppa R-COO-R', der R og R' er alkylgrupper. 

I vatn kan esterar brytast ned ved hydrolyse.

Sjå òg 
 Polyester

 
Funksjonelle grupper
Fasediagram

Eit fasediagram er ein graf som viser jamvekt mellom ulike fasar av eit stoff.

Trykk-temperatur-diagram for eit enkelt stoff er mykje brukt. Desse viser ved kva trykk og temperaturar stoffet finst som gass, væske og fast stoff. Langs linjene som skil to fasar er desse i jamvekt. Her finn me altså smeltepunkt, frysepunkt og liknande. Ved trippelpunktet er dei tre fasane gass, væske og fast stoff i jamvekt. 

Linja mellom fast stoff og væske har vanlegvis positiv stigning fordi stoffet har større tettleik i fast enn i flytande form. I vatn har denne linja negativ stigning. 

Fasediagram kan òg lagast med andre variablar enn temperatur og trykk.

Bakgrunnsstoff 

Fysikalsk kjemi
Undervassfjell

Eit undervassfjell er eit fjell som stig minst 1000 m opp frå havbotnen og som ikkje når havoverflata. Dei vert ofte funne i grupper eller som nedsenka øygrupper. Einslege eller ikkje-vulkanske undervassfjell ser ut til å vera sjeldne.

Undervassfjell er stort sett av vulkansk opphav, og eit klassisk eksempel er Emperor Seamounts, som er ei vidareføring av Hawaii. Undervassfjella her vart forma av vulkansk aktivitet for millionar år sidan, og har sidan blitt slitne ned av erosjon til dei no er under havoverflata. Den lange lekkja av øyar og undervassfjell strekkjer seg tusenvis av kilometer nordaust for den store øya er eit resultat av ei plate som rører seg over eit vulkansk aktivt område.

Undervassfjell strekkjer seg ofte opp i øvre sjølag, og gjev dermed betre grunnlag for marint liv samanlikna med havbotnen rundt. I tillegg til dette kan dei leia næringsrike undervasstraumar mot overflata. Undervassfjell skaper dermed grunnlag for planktonvekst, og for alt over dei i næringskjeden, og bidrar til liv i eit ørkenaktig ope hav. Dei kan vera livsviktige stoppestader for dyr som trekk over lange avstandar, til dømes ein del kvalar.

Sjå også 
 Guyot
 Lo'ihi seamount – ein aktiv undersjøisk vulkan.

Bakgrunnsstoff 
 SeamountsOnline, a database of seamount biology
 Volcanic History of Seamounts in the Gulf of Alaska
 Hydrographic structure and circulation at the Great Meteor Seamount showing an example of an isolated seamount and the formation of a submerged island of life.
 Seamount Oasis

Fysisk oseanografi
Legering

Ei legering er ein kombinasjon av to eller fleire grunnstoff der minst eit skal vera eit metall. Legeringar har metalliske eigenskapar. Ei legering av to grunnstoff vert kalla ei binær legering, er det tre grunnstoff vert ho kalla ternær og med fire kvarternær. Legeringar er vanlegvis utvikla for å få fram eigenskapar som er gunstigare enn i grunnstoffa. Til dømes er stål sterkare enn jern, medan messing er meir slitesterkt enn kopar og har finare glans enn sink.

Medan reine metall vil ha eit klart definert smeltepunkt, vil legeringar vanlegvis ha eit smelteområde der materialet er ei blanding av fast og flytande fase. Temperaturen der smeltinga startar vert kalla solidus og temperaturen der smeltinga er komplett vert kalla liquidus. I nokre tilfelle kan ein ha legeringar med eit definert smeltepunkt, desse vert kalla eutektiske.

I enkelte tilfelle har ein eigne namn på legeringar, slik som for amalgam, messing eller bronse. I andre tilfelle vil grunnmaterialet vera utgangspunkt for namnet, ein snakkar da om aluminiumlegeringar, sinklegeringar eller magnesiumlegeringar.

 
Metallurgi
Karbohydrat

Karbohydrat er energirike organiske molekyl som vert brukt som energikjelde og -lager i alle levande organismar, og dessuten inngår som strukturelement i celleveggane til bakteriar, plantar og tre, og i bindevev hos dyr. Karbohydrat er dei aller vanlegaste biomolekyla på jorda.

Reine karbohydrat er bygd opp av grunnstoffa karbon, hydrogen og oksygen, oftast i forholdet 1:2:1 med den generelle formelen [C(H2O)]x. Kjemisk sett er karbohydrat polyhydroksialdehyder og -keton, det vil seia aldehyd og keton med mange hydroksylgrupper. Dei enklaste karbohydrata vert kalla monosakkarid eller enkle sukkerartar og har 3 til 6 karbonatom per molekyl. Dei best kjende er glukose («druesukker») og fruktose («fruktsukker»). Vanleg sukker eller farin (sukrose) er eit disakkarid samansett av glukose og fruktose.

Mange karbohydrat er tilsynelatande sykliske eterar, meir korrekt sykliske hemiacetaler, idet ketogruppene og hydroksylgruppene dannar intramolekylære bindingar. Karbohydrat kan òg danna større molekyl ved at dei bind seg til kvarandre gjennom sakkaridbindingar. Sakkarid vert delte inn i oligosakkarid med nokre få byggesteinar, og polysakkarid med mange byggesteinar. Oligosakkarida kan vidare delast inn i mono-, di- og tri-sakkarid osv.

 Døme på monosakkarid: glukose, fruktose, galaktose
 Døme på disakkarid: sukrose (glukose+fruktose), laktose (galaktose+glukose), maltose (glukose+glukose)
 Døme på polysakkarid: stivelse og cellulose

Sjå òg 
 Organisk kjemi
 Kosthald og ernæring

 
Ernæring
Rudolf Hilferding

Rudolf Hilferding () var ein austerriksk sosialist. Han er kjend som ein av dei fremste representantane for «austromarxismen», dei kretsane i det austerrikske sosialdemokratiske partiet (SDAP, frå 1945 SPÖ) som utvikla ein venstresosialistisk kurs for dette partiet i første halvdelen av førre hundreåret. Denne venstresosialismen var annleis enn både den moderate fleirtalsretninga som utvikla seg i internasjonalt sosialdemokrati, og annleis enn den russiske bolsjevismen som skapt av Vladimir Lenin blei til internasjonal kommunisme. Andre framståande austromarxistar var Otto Bauer, Max Adler og Karl Renner.

Hilferding er kjend som forfattar av boka «Finanskapitalen», som kom i 1910, og som hevdar at kapitalismen blir stadig meir prega av innverknaden frå kredittinstitusjonane. Kapitalen blir ikkje berre meir og meir konsentrert og sentralisert, det skjer også ei utvikling der finanskapitalen får herredømme over den industrielle produksjonen, realkapitalen. Herredømmet til finanskapitalen medfører også auka kapitaleksport, og intensivert imperialisme.

Hilferding hadde flytta frå Austerrike til Tyskland i 1907, og representerte det tyske sosialdemokratiske partiet SPD i den tyske riksdagen (parlamentet) da første verdskrigen braut ut i 1914. Han var ein av dei få tyske sosialdemokratiske riksdagsrepresentantane som røysta mot krigskredittar til den keisarlege regjeringa. Etter krigen blei han enda meir framståande i SPD. 

Etter at nazistane fekk makta i Tyskland i eit samarbeid med det konservative høgrepartiet i 1933, blei stoda stadig vanskelegare for Hilferding som for andre sosialistar. I 1938 flykta Hilferding til Frankrike, og slo seg ned i Paris. Etter at Hitler-Tyskland hadde okkupert Paris i 1940, blei Hilferding arrestert av Gestapo. Han blei funnen hengd i fengselscella i 1941.

Sosialistiske politikarar
Arbeidarrørsla
Austerriksk historie
Tysk historie
Austerrikske jødar
SPD-politikarar
Tyske føderale ministrar
Pave Benedikt XIV

Benedikt XIV (), fødd Prospero Lorenzo Lambertini i Bologna, var pave frå 1740 til han døydde.

Bakgrunnsstoff

Italienske pavar
Folk frå Bologna
Pave Hadrian VI

Hadrian VI () i Roma) var pave frå 1522 til han døydde. Han var den siste paven som ikkje kom frå Italia før pave Johannes Paul II (1979-2005). Han var òg den einaste nederlandske paven og den siste tyske paven før pave Benedikt XVI i 2005.

Bakgrunnsstoff

Pavar
Nederlendarar
Tyske geistlege
Folk frå Utrecht
Pave Klemens VII

Klemens VII () var pave frå 18. november 1523 til han døydde. 

Pave Klemens var fødd i Utrecht som Giulio de' Medici, den uektefødde sonen til Giuliano de' Medici, brorson til Lorenzo de' Medici og fetter til pave Leo X, som han var nær rådgjevar for. 

Han gjekk inn i johanniterordenen, blei prior i Capua. I 1513 blei han, trass sin status som uektefødd, erkebiskop av Firenze og deretter kardinal. Han vart vald til pave, etter ein lang og stormfull konklave, den 18. november 1523.

Bakgrunnsstoff

Pavar
Italienske pavar
Folk frå Firenze
Aust

Aust (øst eller ost vert òg nytta til tider) er ei av dei fire himmelretningane, kompassretningane eller verdshjørna og kan forkortast med ein av bokstavane A (nynorsk), Ø (bokmål og dansk), O (Tidlegare stava ein ordet ost) eller E (engelsk). Ho er motsett av vest og har rette vinklar til nord og sør. Ordet aust er i slekt med dei latinske orda aurora (morgonraude) og aurum (gull) som ein referanse til soloppgangen.

Aust er retninga jorda roterer om sin eigen akse. Difor er det òg i den retninga at ein ser soloppgangen på eit av jamdøgera (vårjamdøgn eller haustjamdøgn), eller heile året om ein er på ekvator. Ein annan konsekvens er at det er den føretrekte retninga for romutskytningar, grunna innsparingar på delta v.

Dersom ein dreg rett aust, fylgjer ein ein breiddegradssirkel, som dersom ein ser vekk frå ekvator, ikkje er ein storsirkel.

 På kompasset er aust gitt ved retninga 90 grader eller 100 gon
 På ein flyplass vil ei austvendt landingsbane ha nummer 09 etter kursen til det landande flyet (090°)
 Dersom ein er vendt nord, er aust til høgre

Kyrkjene har som regel koret vendt mot aust, og mange ynskjer å gravleggjast slik at kista sin hovudende er vendt mot det som er rekna som den heilage retninga, aust. 

Tradisjonelt har ein nytta ordet Østen om den delen av verda som er aust for Europa, med andre ord Asia. Midt-Austen er den delen av Asia som er nærast og er hovudsakleg landa hitom India. Fjerne austen er landa lengst aust i Asia, hovudsakleg Kina, Japan og Korea.

I Europa er Aust-Europa ofte rekna som dei landa som låg bak jernteppet.

I USA er Austkysten eit namn på dei statane som ligg langs den austlege kysten. 

I Noreg er Austlandet ein av dei fem landsdelane.

Sjå òg 
 :kategori:austlegaste punkt
 Vest
 Nord
 Sør

Orientering
Daigo Fukuryū Maru

Daigo Fukuryū Maru (第五福龍丸) var ein japansk tunfiskebåt som vart utsett for og ureina av radioaktiv stråling frå det USA-amerikanske hydrogenbombe-eksperimentet i Bikiniatollet den 1. mars 1954.

Kuboyama Aikichi, radiosjefen om bord, døydde den 23. september 1954, 
etter akutt sjukdom på grunn av strålinga. Berre eit halvt år var gått sidan hydrogenbombe-eksperimentet.

Før ulukka 
Båten som skulle bli råka av ulukka vart send ut frå Koza i Wakayama som ein vanleg fiskebåt i 1947. Han hadde namnet Dainana Kotoshiro Maru(第七事代丸, Kotoshiro Maru Nr. 7). Seinare vart han spesialisert på tunfisk-fiske i Yaizu i Shizuoka, og vart då omnamna til Daigo Fukuryū Maru.

Uventa radioaktiv ureining 

Daigo Fukuryu Maru støytte på det amerikanske hydrogenbombe-eksperimentet på Bikiniatollet, nær Marshalløyane, den 1. mars 1954. Båten, saman med dei 23 fiskarane om bord og fisken, vart utsett for stråling. Etterpå vendte dei attende til Yaizu i Japan den 14. september.

Då eksperimentet fann stad, fiska Daigo Fukuryu Maru i faresona som den amerikanske regjeringa hadde klarert på førehand. Fiskarane ante fare og prøvde å rømme frå området, men dei trong tid til å få børnskapen or sjøen og vart dermed utsett for det radioaktive nedfallet i nokre timar. Seinare utvida USA den offisielle faresonen, og det viste seg at mange fiskebåtar fiska der på dette tidspunktet i tillegg til Daigo Fukuryu Maru. Ein reknar med at om lag hundre fiskebåtar vart ureina av radioaktiv stråling som følgje av eksperimentet.

Daigo Fukuryu Maru-tragedien førte til ei anti-atomrørsle i Japan. Den amerikanske regjeringa frykta at rørsla ville føre til ei antiamerikansk-rørsle og gjekk snøgt inn i forhandlingar med den japanske regjeringa gjennom statsminister Yoshida Shigeru, ein politikar som vart sett på som amerikanskvennleg, i spissen. Den amerikanske regjeringa betalte 200 000 amerikanske dollar til offera. Den japanske regjeringa godtok på si side å ikkje krevje ytterlegare erstatning frå den amerikanske regjeringa.

Fiskebåten Daigo Fukuryu Maru er no utstilt i Tokyo.

Innflytnad på populærkulturen 

Fem år etter ulukka laga den japanske filmregissøren Shindo Kaneto ein film som heitte Daigo Fukuryu Maru. Skodespelaren Uno Jukichi spelte rolla som Kuboyama Aikichi.

Denne ulukka inspirerte òg andre filmar, som t.d. filmen Godzilla, som fortalde historia om eit monster som vart mutert frå radioaktiv stråling då det ville hemne seg på sivilisasjonen.

Atomulykker
Japansk fiskeri
Fonem

I talemål er eit fonem ei grunnleggjande, teoretisk eining – det minste lydsegmentet som kan endra tydinga av eit ord. Når fonologar skal kartleggja kva fonem eit språk inneheld, prøver dei å finna minimale par – to ord med ulik tyding, som skil seg frå kvarandre med berre éin språklyd.

Språklyden /r/ vert rekna som eitt fonem på norsk, men kan uttalast som to ulike allofonar: skarre-r ([ʁ]) eller rulle-r ([r]). Fordi tydinga er akkurat den same uansett kva uttalevariant me vel, reknar me begge r-lydane for å høyra til det same fonemet.

Ved hjelp av den same teknikken kan me finna ut at språklydane /r/ og /l/ må reknast som to ulike fonem i norsk. Det minimale paret /rar/ og /lar/ viser at det er slik.

I IPA-lydskrifta vert fonem skrivne mellom skråstrekar for å markera fonemisk transkripsjon (/p/).

Lingvistikk
Allofon

Ein allofon er ein måte å uttala eit fonem på, lydleg realisert som ein fon. Fleire liknande fonar kan høyra til den same allofonen. Fleire allofonar kan igjen høyra til det same fonemet. Til skilnad frå fonema, har ikkje allofonane tydingsskiljande funksjon i språket.

Inndelinga i fonem og allofonar er ulik frå språk til språk. På norsk brukar me til dømes aspirert /p/ når lyden står åleine først i eit ord ([phark]), men uaspirert /p/ når han kjem etter /s/ ([spark]). Kinesisk er eit døme på eit språk der /p/ og /ph/ er to ulike fonem.

Når to allofonar opptrer i ulike lydlege samanhengar innan det same talemålet, som norsk [p] og [ph], seier me at dei er komplementært distribuerte. Bruken av enkelte andre allofonar varierer med dialekten til språkbrukaren. Dei ulike r-lydane i norsk er eit døme på dette. Ordet «rar» tyder nett det same om det vert uttalt med skarre-r eller med rulle-r. Me kallar slike allofonar dialektalt distribuerte.

I IPA-lydskrifta vert allofonar skrivne i hakeparentes for å markera fonetisk transkripsjon ([p]).

Fonologi
Fon

Fon (frå gresk φωνή, 'lyd, røyst') eller språklyd er den minste lydeininga ein kan dela ei språkleg ytring inn i. Til dømes kan dei tre lydane som bokstavane f, o og n står for i «fon» vera språklydar. Den delen av språkvitskapen som er vigd studiet av språklydane, korleis dei blir skapt i taleorgana og dei fysiske eigenskapane deira, blir kalla fonetikk. Læra om funksjonen til språklydane i språket blir kalla fonologi.

Ein fon er ei lydleg realisering av ein allofon. Fleire liknande fonar kan høyra til den same allofonen. Den norske skarre-r-en vert til dømes rekna som éin allofon ([ʁ]), men finst som tre ulike fonar: stemt velar frikativ [ɣ], velar approksimant [ɰ] og ustemt uvular frikativ [ʁ].

Kjelder 
 

Fonologi
Fonetikk
Fonetisk transkripsjon

Fonetisk transkripsjon viser kva for allofonar som vert brukte i uttalen. I det internasjonale fonetiske alfabetet vert fonetisk transkripsjon markert med hakeparentes: [phark]

Sjå òg 
 Fonemisk transkripsjon

Lingvistikk
Fonemisk transkripsjon

Fonemisk transkripsjon viser kva for fonem som vert brukte i uttalen. I det internasjonale fonetiske alfabetet vert fonemisk transkripsjon markert med skråstrekar: /park/

Sjå òg 
 Fonetisk transkripsjon

Lingvistikk
Det internasjonale fonetiske alfabetet

Det internasjonale fonetiske alfabetet (i daglegtale IPA-lydskrifta, frå det engelske namnet International Phonetic Alphabet) er eit fonetisk alfabet som lingvistar brukar til å representera dei språklydane (fonar eller fonem) som taleorgana til mennesket kan produsera. IPA er meint å vera ein standard for lydskrift i alle språk. Dei fleste teikna kjem frå det latinske alfabetet, medan andre er tekne frå gresk og nokre få teikn som ikkje finst i noko skriftspråk.

Pulmoniske konsonantar 

 Stjerner (*) markerer lydar som ikkje har offisielle IPA-symbol. Sjå artiklane om lydane for ad hoc-symbol brukt i litteraturen.
 Kross (†) markerer symbol som ikkje har offisiell Unicode-støtte. Frå mai 2005 gjeld dette labiodental flapp, som blir symbolisert ved v med ein krok på høgre side:  
 I rader der symbola står i par (obstruentar), er symbolet til høgre ein stemt konsonant (bortsett frå ). I dei andre radene står det enkle symbolet for ein stemt konsonant.
 Sjølv om det er eit felles symbol for dei koronale artikulasjonsstadene for alle konsonantar bortsett frå frikativar, blir symbola sett på som spesifikt alveolare, post-alveolare, osb., når ein tek for seg eitt enkelt språk, avhengig av korleis ein uttalar lyden på dette språket.
 Mørke område viser til artikulasjonar som ein reknar som umoglege.
 Symbola  representerer anten stemte frikativar eller approksimantar.
 Det er meir forma på tunga enn stillinga hennar som skill frikativane ,  og .
 Den labiodentale nasalen  er ikkje kjend som fonem i noko språk.

Ikkje-pulmoniske konsonantar

Vokalar 

 Der symbola opptrer i par, er det til høgre ein runda vokal. Alle andre er urunda.

Diakritiske teikn

Suprasegmentale diakritikon 
Suprasegmentale diakritika er teikn som blir nytta for å gje trykk, tonelag og lengde på vokalar og konsonantar.

Sjå òg 
 Fonemisk transkripsjon
 Fonetisk transkripsjon
 NATOs fonetiske alfabet

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad for IPA
 Norske språklydar . Interaktivt IPA-kart.
 Bra flash-basert høyrehjelpemiddel 

Internasjonale fonetiske alfabetet
Internasjonale fonetiske alfabetet
Lingvistikk
Württemberg

Württemberg er eit landskap og ein tidlegare stat i Schwaben i Sør-Tyskland. Det var eit tysk kongerike (1806-1918), hertugdøme (1495-1805) og grevskap (1092-1495). Staten blei republikk etter fyrste verdskrig, men blei i 1933 fråtatt sjølvstyret sitt. I 1952 blei Württemberg slått saman med Baden, og utgjer nå delstaten Baden-Württemberg.

Hovudstaden til Württemberg var Stuttgart, nå hovudstad for heile Baden-Württemberg.

Tidlegare land i Europa
Landskap i Tyskland
Sedermåltid

Ein seder, òg kalla haggadá, er eit jødisk rituelt måltid med forteljing av Haggadá sjel pesah, eller «påskeforteljinga», på dei to første kveldane av pesah (den jødiske påska).

Bakgrunnsstoff 

Pesah
Jødisk mat
Rituelle måltid
Vin

Vin er ein alkoholhaldig drikk framstilt ved gjæring av frukt eller bær og eventuelt søtemiddel (som til dømes sukker), gjærkultur og andre ingrediensar. Denne prosessen vert kalla vinifikasjon. Den klassiske vinen er laga av druer, og er oftast raud eller kvit, avhengig av ingrediensar og framstillingsmåte. Det vert òg laga rosévin, som kan vera frå klårt raud til svakt rosa i fargen. Vin kan dessutan lagast av ei rekkje andre frukter eller bær.

Det som skil musserande vin frå ikkje-musserande vin, er at han inneheld koldioksid som lager sprudlande bobler. Skilnaden mellom sterkvin og aromatisert vin ligg i alkoholinnhaldet og aromaframstillingar. Vin vert delt inn i tre kategoriar: tørr, halvtørr eller søt. Hovudsakleg inneheld vin mellom 8,5 og 14 volumprosent alkohol, men strengt teke finst det vin med alt mellom 5,5 volumprosent og 22 volvolumprosent alkohol. Dersom vinen inneheld mellom 15 og 22 volumprosent alkohol vert han kalla sterkvin. Allereie kring 6000 fvt. vart druer dyrka for å laga vin.

Det er i fylgje norsk lov 18 års aldersgrense for å kjøpe og drikke vin med alkoholinnhald på mellom 2,5 og 21 %. Vin blir seld på Vinmonopolet.

Bakgrunnsstoff 
 Frenchscout, vinguide

 
Drikke
Druer
41

41 var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjend som året då Augustus og Saturninus var konsular i Romarriket, eller sjeldnare, som år 794 ab urbe condita.

Hendingar 
Romarriket
 24. januar: Den despotiske keisaren Caligula av Romarriket blei drepen av pretorianargarden sin.
 25. januar: Farbroren til Caligula, Claudius, blei godteken som ny keisar av Det romerske senatet.
 Claudius utnemnde Agrippa til konge av Judea.
Julia Livilla, dotter av Germanicus og brordotter av Claudius, og Seneca den yngre blei skulda for å driva hor og sende i eksil.
 Claudius gav tilbake religiøs fridom til jødar i heile riket, men forbaud jødar i Roma frå å misjonera.

Kina

Keisar Guangwu av Han tok keisarinnetittelen frå Guo Shentong, og gjorde Yin Lihua til keisarinne i staden.

Fødde 
12. februar: Tiberius Claudius Caesar Britannicus, son av keisar Claudius og Messalina

Døde 
 24. januar: Keisar Caligula av Romarriket (snikmyrda) 
Milonia Caesonia, kona til Caligula (snikmyrda)
Julia Drusilla, dotter av Caligula (snikmyrda)
Slutten av året eller i 42: Julia Livilla, dotter av Germanicus og brordotter av Claudius (svelta til døde i eksil)

Kjelder

als:40er#41
42



Hendingar

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst

als:40er#42
43



Hendingar

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst

als:40er#43
44



Hendingar

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst

als:40er#44
45



Hendingar

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst

als:40er#45
46



Hendingar

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst

als:40er#46