alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Samuel Matete

Samuel Matete () er ein zambisk tidlegare friidrettsutøvar frå Chingola. Han vart i 1991 verdsmeister på 400 meter hekk og syrgde såleis for å verte den fyrste friidrettsutøvaren frå Zambia som vann ein gullmedalje i OL eller VM. Matete sikra seg elles to sølvmedaljar i verdsmeisterskapar og ei i OL 1996 i same øvinga.

Aktiv
Matete sprang rett inn i verdseliten på 400 meter hekk i 1991-sesongen. Den 7. august gjorde han sitt livs beste løp då han vann i Zürich-stemnet på 47,10 sekundar, einast verdsrekordhaldar Edwin Moses hadde betre tid i øvinga. Tre veker seinare stadfesta Matete den gode forma og vart verdsmeister i Tokyo med tida 47,64, etter å ha avslutta sterkare enn sølvvinnar Wintrop Graham frå Jamaica, briten Kriss Akabusi og den seinare verdsrekordhaldaren Kevin Young. Under dei olympiske sommarleikane 1992 vart Matete diskvalifisert i semifinalen for å ha vore utanfor løpebana si.

Året etter hadde lite Matete hadde å stille opp mot Young i VM-finalen 1993 i Stuttgart. Young vann gull på tida 47,18, medan Matete fekk notert 47,60 og berga sølvet, to og fire hundredels sekund framom høvesvis Winthrop Graham og franske Stéphane Diagana. 

Etter å ha vorte samveldemeister på langhekken i 1994 tok Matete eit nytt VM-sølv i 1995, slått med fem hundredels sekund av Derrick Adkins frå USA. Eit år seinare vart dei same to utøvarane nummer ein og to i Sommar-OL 1996, også her vann Adkins. Men med si sølvmedalje dobla Matete talet på zambiske OL-medaljar, boksaren Keith Mwila tok den fyrste, ein bronsemedalje, i 1984.

Frå 1997 til 2000 makta ikkje Matete lengre å fullføre langhekken under 48 sekundar. Han vart såleis femtemann i VM 1997, men hadde ingen vanskar med å verte afrikameister i 1998. Korkje i VM 1999 eller OL-2000 var han i stand til å kome lengre enn til semifinalane.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1988 i Seoul: Utslått i forsøka (51,06 =nr 26)
VM 1991 i Tokyo: Gullmedalje – 47,64, framom Winthrop Graham (47,74) 
OL 1992 i Barcelona: Diska i semifinalane (49,89 =nr 24)
VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje – 47,60, bakom Kevin Young (47,18)
VM 1995 i Göteborg: Sølvmedalje – 48,03, bakom Derrick Adkins (47,98)
OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 47,78, bakom Derrick Adkins (47,54)
VM 1997 i Aten: Nr 5 – 48,11
VM 1999 i Sevilla: Utslått i semifinalane (49,28 – nr 13)
OL 2000 i Sydney: Utslått i semifinalane (48,98 =nr 10)

Einast verdsrekordhaldar Kevin Young og Bryan Bronson har sprunge fortare enn Matete etter 1991. Hans personlege rekord på 400 meter hekk på 47,10 gjev han i 2017 framleis fjerdeplassen på verdsstatistikken.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Samuel Matete» frå ,  den 2. august 2017.  
 

Zambiske idrettsutøvarar
Hekkeløparar
Olga Sjisjigina

Olga Vasiljevna Sjisjigina () er ein kasakhstansk tidlegare friidrettsutøvar frå Almaty som vart olympisk mester på 100 meter hekk i 2000, og elles vann sølv og bronse i same øvinga i 1995 og 2001.

Sjisjigina hadde uvanleg stor framgang i 1994 og vann korthekken under Asia-leikane i Hiroshima på tida 12,80. Den 27. juni 1995 kom ho i mål til personleg rekord 12,44 sekunder ved eit stemne i Luzern, hennar livs snøggaste hekkeløp. Seinare same sommaren sikra ho seg VM-sølvet på 100 meter hekk, slått einast av Gail Devers frå USA. I 1996 vart Sjisjigina stengd ute frå idretten då ho vart avslørt for brot på dopingreglane. 

I 1998 kom Sjisjigina tilbake på friidrettsbana og sigra på 100 m hekk under Asia-leikane på ei så god tid som 12,63. År 1999 vann ho 60 meter hekk ved innandørs-VM i Maebashi i Japan. Trass i sterke 12,51 måtte ho nøye seg med fjerdeplassen på 100 m hekk då Friidretts-VM 1999 fann stad i Sevilla.

Under Sommar-OL 2000 i Sydney overraska Sjisjigina med å vinne 100 meter hekk. I ei tevling der favorittane ikkje presterte heilt opp mot sitt bestenivå, lukkast ho slå dei andre medaljevinnarane, nigerianske Glory Alozie med tre og USA-amerikanske Melissa Morrison med elleve hundredels sekund. Året etter kneip Sjisjigina bronsemedaljen i verdsmeisterskapen i Edmonton på nøyaktig same tid som bulgarske Svetla Dimitrova, 12,58 sekundar, fire hundredels sekund bak sølvvinnar Gail Devers.

Doping
Etter det vart funne prov på anabole steroidar i ei dopingprøve i 1996, var Sjisjigina utestengd frå all idrett i to år.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1995 i Göteborg: Sølvmedalje – 12,80, bakom Gail  Devers (12,68)
VM 1999 i Sevilla: Nr 4 – 12,51, nest bakom Ludmila Engquist (12,47)
OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 12,65, framom Glory Alozie (12,68)
VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 12,58, framom Svetla Dimitova (12,58)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Olga Schischigina» frå ,  den 2. august 2017.  
 

Kasakhstanske idrettsutøvarar
Olympiske meistrar for Kasakhstan
Performance

Performance (engelsk for framsyning) er ein kunstfagleg term for tverrkunstneriske uttrykk som blandar saman nokre eller eit fleirtal element frå biletkunstens, teaterets, dansens og musikkens område til ei samansmelting som korkje er det eine eller det andre. Performanckunst er gjerne tilsynelatande upretensiøse framsyningar med berre ein aktør som gjer seg nytte av ulike verkemiddel, der ikkje minst bruken av eigen kropp er det sentrale. 

Performacekunst er meint å ha si verknad ved at det skjer her og no, og vert ofte utført som lekk i ei kunstutstilling på visningstader og museum for samtidskunst, men kan òg verte framført spontant i det offentlege rom elles, til dømes på gater eller torg. Film- eller videoopptak av performance eller performanceliknande framsyningar kan vere eit kunstverk i seg sjølv, og vert ofte synt fram på fjernsynsskjermar på kunstutstillingar.

Den omveltinga av den rådande kunstoppfatninga og leitinga etter nye vegar for biletkunsten som futurismen, dadaismen og surrealismen representerte, kan sjåast på som forgjengarar til den moderne performancekunsten. Men omgrepet performance vart ikkje teke i bruk før på byrjinga av siste halvparten av 1900-talet, frå omlag 1950 - 1960-åra. Biletkunstnarar byrja då å uttrykkje seg gjennom performance for å utvide biletkunsten frå å vere ei representasjon av eit motiv, til å verte noko levande som gjekk føre seg der og då. Mange av desse tidlege performancekunstnarane kunne vere dansarar og musikarar i tillegg biletkunstnarar. Men det dei ville ha fram, skulle ikkje uttrykkast som dans, men som ei form for abstrahert levande biletkunst som vart til ved handlingane og dei inntrykka og røynslene som handlingane gav.

Bakgrunnsstoff
snl.no: Performance

Kunstteknikkar
Kunst
Engelske ord og uttrykk
Makakar

Makakar (Macaca) er ei slekt av primatar i dyreapefamilien med over 20 artar. Artane skilde evolusjonært lag med kvarandre for 5-6 millionar år sidan, og hadde siste sams forfaderen med mennesket for kring 25 millionar år sidan.

Makakane er middelstore og kraftige apar med relativt lang hale, som òg kan sakna heilt. Dei har naken hud i andlet og på bakpart.

Makakar lever i store familiegrupper, ofte med meir enn éin hann. Dei er mark- og trelevande. Dei finst i Sør-Asia, med unnatak av berbarape. I India vert dei somme stadene rekna som heilage dyr.

Rhesusape-makaken er særleg kjend som forsøksdyr i medisinsk forsking.

Kjelder
Tiina Lillak

Ilse Kristiina Lillak, kjend som Tiina Lillak, () er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar frå Helsinki som på heimebane i 1983 vart den aller fyrste verdsmeisteren i spydkasting. Lillak sette verdsrekord både i 1982 og i 1983.

Aktiv
Nitten år gammal makta ikkje Lillak å kvalifisere seg til spydfinalen i sin meisterskapsdebut under Moskva-OL. I slutten av juli 1982 sette ho derimot verdsrekord med eit kast på 72,40 meter heime i Helsinki, medan ho ved europameisterskapen 1982 i Athen i byrjinga av september månad enda på fjerdeplassen med sine 66,26 meter, europameister vart greske Anna Verouli. Bronsevinnaren i meisterskapen, Sofia Sakorafa, også ho gresk, tok sist i september over som verdsrekordhaldar med 74,20 meter.

Den 13. juni 1983 tok Lillak i Tampere tilbake verdsrekorden då spydet landa på 74,76 meter. Nøyaktig to månader seinare, 13. august 1983, fann spydfinalen i den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett stad i heimbyen til Lillak. Føre siste omgangen leia britiske Fatima Whitbread framom Lillak og Verouli, Etter at dei to andre nemnde utøvarane hadde fullført tevlinga, slengde Lillak spydet 70,82 meter og vann med det gullmedaljen.

Under dei olympiske leikane 1984 tok Lillak med sine 69,00 meter sølvmedaljen bak Tessa Sanderson og framom Whitbread. To år seinare vart Lillak med 66,66 meter nummer fire i europemeisterskapen, nesten ti meter bak vinnaren Fatima Whitbread. Whitbread vann også VM 1987, Lillak enda då som nummer seks med 66,82 meter.

Lillak lukkast ikkje ta seg til finalen, korkje i Sommar-OL 1988 eller i VM 1991. Under EM 1990 vart ho nummer ti, i ei tevling landskvinna Päivi Alafrantti vann.

Lillak la opp i 1992, etter å ha vorte finsk spydmeister i 1980, 1981, 1983, 1985, 1986, 1987 og 1990.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1980 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (56,26 m =nr 14)
EM 1982 i Aten: Nr 4 – 66,26 m
VM 1983 i Helsinki: Gullmedalje – 70,82 m, framom Fatima Whitbread (69,14 m)
OL 1984 i Los Angeles: Sølvmedalje – 69,00 m, bakom Tessa Sanderson (69,56 m)
EM 1986 i Stuttgart: Nr 4 – 66,66 m
VM 1987 i Roma: Nr 6 – 66,82 m
OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa (60,06 m =nr 15)
EM 1990 i Split: Nr 10 – 58,80 m
VM 1991 i Tokyo: Utslått i kvalifiseringa (58,42 m =nr 15)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tiina Lillak» frå ,  den 3. august 2017.  
 

Finske spydkastarar
Medaljevinnarar under sommar-OL 1984
Finske deltakarar under sommar-OL 1980
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1980
Finske deltakarar under sommar-OL 1984
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1984
Finske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
Ferratum

Ferratum er ei verksemd som driv med mobilfinans. Det er eit av firmaa med aksjar som blir handla med på Frankfurt-børsen.

Kjelder 

Finske føretak
Namnet Janus

Janus er eit mannsnamn av latinsk opphav. Janus var ein romersk gud for inngangar og byrjingar som blei avbilda med to andlet. Namnet er også blitt brukt som ei latinisering av Jan eller Johannes.

Namnet har vore ein del brukt i Danmark. I januar 2015 hadde 1305 danskar namnet Janus, ifølgje Danmarks Statistik.

Kjende namneberarar 
Janusz I av Warsawa (ca. 1347/52–1429), polsk fyrste 
Janus av Kypros (1375-1432), kypriotisk konge
Janus Pannonius (1434–1472), ungarsk humanist, diktar og biskop
Janus Lascaris (ca. 1445-1535), gresk lærd under renessansen
Johannes Secundus eller Janus Secundus (1511–1536), nederlandsk diktar 
Janus Dousa (eigentleg Jan van der Does), 1545-1604), nederlandsk statsmann, krigar og forfattar
Janusz Radziwiłł (1579–1620), polsk adelsmann
Janusz Radziwiłł (1612–1655), polsk adelsmann
Janus Lauritz Andreas Kolderup-Rosenvinge (1792–1850), dansk jurist
 Janus la Cour (1837–1909), dansk målar
Janus Laurentius Ridter (1854–1921), dansk kunstnar
Janus Lauritz Kolderup Rosenvinge (1858–1939)), dansk botanikar
Janusz Radziwiłł (1880–1967), polsk adelsmann og politikar
Janus Djurhuus (1881-1948), færøysk diktar 
 Janus Kamban (1913–2009), færøysk bilethoggar
 Bengt Janus eller Bengt Janus Nielsen (1921–1988), dansk forfattar  
Janusz Korwin-Mikke (f. 1942), polsk politikar
 Janus Billeskov Jansen (f. 1951), dansk filmklippar
Janusz Kamiński (f. 1959), polsk kinematograf og filmregissør 
 Janus Nabil Bakrawi (f. 1974), dansk skodeselar
 Janus Friis (f. 1976), dansk IT-entreprenør

Etternamn
Martin Janus (ca. 1620–ca. 1682), tysk kyrkjemusikar, salmediktar og prest
Jadwiga Janus (f. 1931), polsk bilethoggar
Samantha Womack (f. Samantha Janus, 1972), engelsk skodespelar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Janus (drengenavn)» frå ,  den 4. august 2017.  
 

Mannsnamn
Førenamn av latinsk opphav
Namn knytte til gudar
Samantha Womack

Samantha Zoe Womack () er ein britisk skodesplar, songar og regissør. Ho er særleg kjend frå såpeserien EastEnders, der ho spelte Ronnie Mitchell fram til 2017, men blei først kjend gjennom situasjonskomedien Game On. Womack har også tevla i Eurovision Song Contest 1991 for Storbritannia, som Samantha Janus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Samantha Womack» frå ,  den 4. august 2017.  
 

Engelske skodespelarar
Folk frå Brighton
Jadwiga Janus

Jadwiga Janus () er ein polsk bilethoggar og installasjonskunstnar.

Janus blei fødd i landsbyen Stadnicka Wola sentralt i Polen. Ho studerte kunst ved Jan Matejko-akademiet for biletkunst i Krakow under professor Xawery Dunikowski.

Ho har laga fleire minnesmerke, mellom anna til Nikolaus Kopernikus og til krigshendingar i Wieluń og Łódź.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jadwiga Janus» frå ,  den 4. august 2017.  
 

Polske kunstnarar
Alhidaya Islamic Center

Alhidaya Islamic Center er ein moské i Hammerfest i Finnmark fylke. Moskéen er den største i Nord-Noreg.

Moskébygningen i Storgata var tidlegare kjend som Folkets Hus. Han har vore eigd av arbeidarrørsla sidan han vart bygd på 1950-talet, og har mellom anna vorte leigd ut til selskap og fest. Våren 2014 kjøpte Hammerfest Muslimske Senter bygget for 600 000 kroner. Lokala vart pussa opp for oppimot 1,4 millionar kroner og moskéen opna september 2014.

Det er også oppretta ein muslimsk gravplass i eit avgrensa hjørne av Fjordadalen gravlund ved Rypefjord i Hammerfest kommune.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til senteret

Moskéar i Troms og Finnmark
Byggverk i Hammerfest
Alta Islamske Forening

Alta Islamske Forening er ein muslimsk organisasjon og moské i Alta i Finnmark fylke.

Alta Islamske Forening opna den første moskéen sin i 2009, i den gamle Buktakiosken. Deretter har moskéen hatt tilhaldsstad i Buktarestauranten attmed sidan 2010. I 2014 vart eit forretningsbygg i Bossekop, som var eigd av familien Skoglund, seld til Amanastiftelsen for 4,2 millionar kroner og gjort om til ny og større moské. Organisasjonen som kjøpte bygget har vore sett under søkjelys etter å ha vore finansiert frå utlandet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Alta Islamske Forening 

Moskéar i Troms og Finnmark
Byggverk i Alta
Den islamske forening i Vadsø

Den islamske forening i Vadsø er ein muslimsk organisasjon som driv moské i Vadsø i Finnmark fylke.

Moskéen vart etablert i mai 2017 i Vadsø sentrum, i kjellaren i same bygg som husar ein atletklubb og Kooperativet. Lokala som vart gjort om til moské var tidlegare diskotek. Det har vore reaksjonar på at moskéen deler lokale med same atletklubb som har hatt islamistar som medlemmer.

Referansar 

Moskéar i Troms og Finnmark
Byggverk i Vadsø
Eliud Kipchoge

Eliud Kipchoge () er ein kenyansk langdistanseløpar frå Kapsabet som vart verdsmeister på 5 000 meter i 2003 og olympisk meister i maratonløping i 2016. Hans personlege rekordar er 12.46,3 på 5 000 m, oppnådd i 2004, medan 2.03.05 vert rekna som personleg rekord i maraton.

Aktiv
Knapt 19 år gammal vann Kipchoge 5 000 meter under VM 2003 i Paris, etter å ha slått algeriske Hicham El Guerrouj med 0,04 sekund. Året etter revansjerte Guerrouj seg under OL 2004 Aten og sigra framom Kenenisa Bekele med Kipchoge på tredjeplass. Under VM 2005 i Helsinki måtte Kipchoge sjå seg slått i kampen om medaljane og vart nummer fire på 5 000 m. I VM 2007 kom Kipchoge på sølvplass på halvmila etter Bernard Lagat og han tok også sølv under OL i 2008, då etter storfavoritten Kenenisa Bekele.

I april 2013 sprang Kipchoge inn til siger i Hamburg maraton på ny løyperekord 2.05.30. Ganske nøyaktig eitt år etter vann han Rotterdam maraton på tida 2.05.00. Eit halvt år seinare vann han Chicago maraton på 2.04.11 og slo favoritten Kenenisa Bekele. I slutten av april 2015 vann Kipchoge London maraton og seint i september 2015 forbetra han bestetida si til 2.04 då han triumferte i Berlin maraton.

Den 24. april 2016 gjekk Kipchoge til topps i London maraton på ny, vinnartida 2.03.05 var einast åtte sekundar bakom «verdsrekorden» i maraton. Fire månader seinare vann han den olympiske gullmedaljen i maraton under leikane i Rio de Janeiro. I mai 2017 kom Kipchoge i mål på tida 2.00.25 i eit maratonløp på bilbana ved Monza i Italia. Grunna dei spesielle omstenda, med bil og andre løparar som fartshaldarar, har ikkje Det internasjonale friidrettsforbundet godkjend tida som «verdsrekord».

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2003 i Paris: Gullmedalje på 5 000 m – 12.52,79, framom Hicham El Guerrouj (12.52,83)
OL 2004 i Aten: Bronsemedalje på 5 000 m – 13.15,1 
VM 2005 i Helsinki: Nr 4 på 5 000 m – 13.33,0, bakom Craig Mottram (13.32,9)
VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje på 5 000 m – 13.46,0, bakom Bernard Lagat (13.45,8)
OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje på 5 000 m – 13.02,8, bakom Kenenisa Bekele (12.57,8)
VM 2009 i Berlin: Nr 5 på 5 000 m – 13.18,9
VM 2011 i Daegu: Nr 7 på 5 000 m – 13.27,2 
OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje i maraton – 2.08.44, framom Feyisa Lilesa (2.09,54)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eliud Kipchoge» frå ,  den 5. august 2017.  
 

Kenyanske langdistanseløparar
Verdsmeistrar i friidrett
Olympiske meistrar for Kenya
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Kenya
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Kenya
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Michael Marsh

Michael Lawrence Marsh () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Los Angeles som vart olympisk meister på 200 meter i 1992 og samstundes vann OL-gull i 4 x 100 m stafett.

Marsh fekk sin internasjonale meisterskapsdebut då han sprang ein etappe på USA sitt stafettlag i forsøket på 4 x 100 m under friidretts-VM i Tokyo. I OL-sesongen 1992 sette han personleg rekord på 100 meter med 9,93 sekundar i Walnut, men enda på fjerdeplassen på distansen i det nasjonale OL-uttaket. På 200 m vart han andremann etter Michael Johnson. På plass i Barcelona imponerte Marsh kolossalt i sitt semifinaleheat og vann suverent på tida 19,73 sekundar, eitt hundredels sekund bakom verdsrekorden til Pietro Mennea. Og då Michael Johnson overraskande rauk ut i det andre semifinaleheatet, låg vegen open for Marsh. I OL-finalen var Marsh atter best, med tida tida 20,01 slo han sølvmedaljøren Frankie Fredericks med 0,12 sekund, dei andre finalistane kom langt bak.  Tre dagar etter triumfen på 200 m sprang Marsh den fyrste etappen då han saman med Leroy Burrell, Dennis Mitchell og Carl Lewis vann gull og sette verdsrekord i 4 x 100 meter stafett med 37,40 sekund.

Så vel som i 1993, 1995 og 1997 tok Marsh seg til ein VM-finale på ein av sprintdistansane, det vere seg 200 m i 1993 og 100 m i 1995 og 1997. Frå alle desse tre meisterskapane reiste han likevel medaljelaus. Under OL 1996 i Atlanta kvalifiserte han seg til finalen både på 100 m og 200 m, også etter begge desse øvingane stod han att utan medalje. Han fekk likevel ein medalje i Atlanta, ettersom han sprang den tredje etappen for USA sitt sølvmannskap i 4 x 100 m stafett.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1992 i Barcelona: Gull på 200 m – 20,01, og i 4 x 100 m stafett (37,40)
VM 1993 i Stuttgart: Nr 4 på 200 m – 20,18
VM 1995 i Göteborg: Nr 5 på 100 m – 10,10
OL 1996 i Atlanta: Nr 5 på 100 m – 10,00, nr 8 på 200 m – 20,48. Sølv i 4 x 100 m stafett (38,05)
VM 1997 i Aten: Nr 8 på 100 m – 10,29

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Michael Marsh» frå ,  den 5. august 2017.  
 

Sprintarar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Deltakarar under sommar-OL 1992
Deltakarar under sommar-OL 1996
Drakekamp

Drakekamp er eit spel som går ut på å halda sin eigen drake i lufta medan ein tek ned motstandarar sine. 
Det er utbreidd i Afghanistan, Pakistan, India, Nepal, Korea og Brasil.
Ein kjemper ofte frå flate hustak eller samlar seg på særskilde stader for å flyga drakar og driva drakekamp.

I drakekamp kjemper to eller fleire motstandarar mot kvarandre om gongen. Den som held draken i lufta lengst vinn.

Utstyr
Til drakekamp bruker ein gjerne enkle, flate drakar som er lette å manøvrera. Ein bruker draken til å prøva å fella andre draker ved å få dei ut av balanse, eller ved å kappa av snora dei fyk med.
Dette kan ein oppnå ved å gjera si eiga snor skarp, eller ved å festa noko skarpt til drakelina.

Drakar kan lagast med enkle middel, som silkepapir eller plast, bambuspinnar, ei line og ein spole. Dei kan også vera billige å kjøpa.

Drakelina kan vera av bomull eller i nyare tid nylon. Ho kan gjerast skarp gjennom å lima glaspulver eller liknande rundt henne. 
Lina er vinda rundt ein spole, i Sør-Asia tradisjonelt ein stor trespole.

Nokre stader flyg ein draken som eit par: Ein som held spolen og slepp ut line, og ein som styrer lina.

Drakar som er kutta laus kan finnast og brukast opp att. Å henta friskorne drakar er kjend som drakeløping.

Kultur
Drakekamp er ofte knytt til høgtider eller særskilde dagar, som den japanske barnedagen (kodomo no hi)
eller på fredagar i muslimske område.
Den indiske høgtida sankranti, kjend som uttarayan i Gujarat, er også ein drakekampfestival som i nyare år er blitt til ei internasjonal tevling.

Drakekamp er skildra i novella «The Kitemaker» av Ruskin Bond, der drakeflyging blir kalla «the sport of kings».

Drakekamp er sentral i Khaled Hosseini sin roman The Kite Runner, eller Drageløperen. Han byrja å skriva forteljinga etter å ha lese om Taliban sitt forbod mot drakekamp.

Problem og forbod
Det er knytt fleire problem til drakekamp, særleg i moderne samfunn. Ei vanleg drakeline kan laga kutt i handa til den som styrer henne, eller til folk som spring eller køyrer på den nær usynlege lina. Sterkare liner av nylon kan gjera stor skade, og det finst døme på at dei har drepe folk.
Drakeløparar kan koma ut for ulukker om dei spring etter draken i trafikken eller klatrar høgt opp for å henta ein drake.

Den etterlatne lina som ikkje bryt ned i naturen kan også gjera skade på dyreliv, som fuglar og flaggermus.

Drakekamp eller visse måtar å laga draken på er blitt forbodne mange stader, men slike forbod er vanskelege å handheva.
Taliban-styret i Afghanistan la ned forbod fordi dei hevda at drakeflyging var uislamsk.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Filmar
Patangbaazi: A Kite Fight Story ved redbull.com
Kite Fighting In The Slums Of Brazil ved nytimes.com

Drakesport
Fritid
Ketekorg

Kete er tradisjonelt korgverk laga av maoriar på New Zealand. Ketekorger kan ha mange ulike storleikar, men er ofte på storleik med ei handveske, og har to handtak. Dei har hatt mange bruksområde, som å oppbevara mat i eller til seremonielle kappar og greenstone-statuettar. Korger med fint mønster av smale band er kjende som kete whakairo, og reflekterer talentet til vevaren.

Korgene blir som regel laga av delte blad frå Phormium tenax, på maori kjend som harakeke og på engelsk som New Zealand flax. Dette var de viktigaste tekstilmaterialet til maoriane før europearane kom, og blei også brukt til klede og tauverk. Det greske ordet phormium tyder 'korg'.
Andre materiale kan vera palmetreet nīkau (Rhopalostylis sapida) eller australdrakelilje (Cordyline australis).

I maorimytologi henta guden Tāne tre kunnskapskorger (kete o te wānanga) frå himmelen.
Dei ulike korgene inneheldt heilag kunnskap (te kete tuauri), forfedrekunnskap og kunnskap om krig (te kete tuatea) og kunnskap om handverk og fred (te kete aronui).

På maori i dag kan kete visa til eit repertoar, til dømes musikalsk repertoar (kete puoro)
eller språkleg repertoar (kete kōrero).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kete (basket)» frå ,  den 5. august 2017.  
 
Korger
Maorikultur
Matkar
Ord frå maori
Språket kete

Kete eller kikete er eit bantuspråk tala i Den demokratiske republikken Kongo. Det blir tala av ketefolk (bakete), som er ei undergruppe av kubafolk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kete language» frå , og «Kete (langue bantoue)» frå  den 5. august 2017.  
 

Språk i Kongo
Bantuspråk