alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mixed martial arts

Kampsporten MMA, frå det engelske namnet Mixed martial arts (MMA) er ein kampsport der ein nyttar spark, slag, kast og kamp på bakken

Kamp-arrangørar og dommarar, har ofte minst eit regelsett å forhalda seg til, t.d.
"Nevada Administrative Code, Chapter 467, Unarmed Combat": (Desse reglane håndhevast av Nevada State Athletic Commission når kampar går i Nevada.)
«Unified Rules of Mixed Martial Arts», for kampar i New Jersey og California

MMA er òg eit samleomgrep for kampsportar der ein nyttar spark, slag, kast og kamp på bakken. MMA er ikkje ein stilart, men ei konkurranseform der ein nyttar ulike stilartar og metodar for å vinna kampar, ofte med færrast mogleg reglar. Vanlegvis varer kampen fram til den eine deltakaren er slått ut (knock out) eller vert låst med låsegrep i ein smertefull eller farleg posisjon (submission hold) og gjev opp. Deltakarar i MMA-konkurransar trenar ofte ulike kampsportstilar for å trena på dei ulike fasane i ein kamp, til dømes kickboksing for ståande slosting og bryting eller brasiliansk jujutsu for kast og bakkekamp.

Nokre stilartar /kampsportsystem der ein nyttar både slag, spark og bryting:
 Valetudo og NHB (No Holds Barred)
 Shootfighting - ein mildare form for MMA, der slag/strikes ikkje er tillatne mens ein ligg på bakken
 Pankration - det finst verdenscup og europameisterskap. Sporten har ikkje vore med i moderne olympiske leikar.

Andre namn som nyttast for å referere til ein eller fleire MMA-stilarter: 
 Ultimate Fighting : Namnet kjem frå UFC-turneringane. «UFC» er ei forkorting for Ultimate Fighting Championships.
 Cage-fighting har ein arena som har 8 hjørnestolper, med netting mellom. Denne type inngjerding er ikkje vanleg i Noreg. «Cage-fighting» (bur-slossing)er eit misvisande uttrykk, sidan det ikkje finst noko fysisk barriere som hindrar deltakarane i å hoppe over gjerdet.
 Free-fighting - omgrepet er framleis noko nytta i Noreg, sjølv om MMA er blitt mindre fri. Til dømes er det innført regler om at hansker skal nyttast i kamp, og at hanskene skal ha polstring.

MMA i Noreg 
Noreg har eit relativt strengt regelverk når det gjeld kampsportar som tillet knock-out. Det finst miljø som arrangerer konkurransar med MMA-liknande regelverk for amatørar.

Referansar 

Kampsport
Oppdagingsreise

Ei oppdagingsreise er ein ekspedisjon med formål å oppdage, kartlegge eller gjere krav på ukjende landområde. Leiaren for ei oppdagingsreise, og av og til alle deltakarane, kan bli kalla ein oppdagar eller oppdagarar, eller oppdagingsreisande.

Sjølv om oppdagingsreiser har funne stad til alle tider, så blir topptida rekna å vere under Oppdagingstida, då europeiske sjøfararar reiste verda rundt og oppdaga nye land og kulturar.

Sjå også 
Forskingsreise
Antarktisekspedisjonar

Geografi
Transport
Ekspedisjonar

nb:Oppdagelsesreise
Antidrivhuseffekt

Antidrivhuseffekt er eit nytt ord nytta for å skildre to forskjellige effektar som skildrar avkjølinga ein atmosfære har på temperaturen på ein planet. I motsetnad til drivhuseffekt, som er meir vanleg, er antidrivhuseffekten berre kjend frå ein stad i solsystemet. 

Den vanlege drivhuseffekten oppstår fordi atmosfæren i stor grad let solstråling gå gjennom atmosfæren uhindra, medan infraraud stråling (varmestråling) vert fanga inne i atmosfæren. Med ein antidrivhuseffekt skjer det motsette (det vil sei at sollyset ikkje trengjer gjennom atmosfæren, medan varmestrålinga slepper ut).

Titan 

Dis med organiske molekyl i den øvre atmosfæren på månen Titan absorberer 90 % av solstrålinga som når månen, men klarar likevel ikkje å fange varmestrålinga frå overflata. Sjølv om ein kraftig drivhuseffekt likevel gjer at tempraturen på Titan er mykje høgare enn termal likevekt, har Titan òg ein antidrivhuseffekt, som delvis opphever oppvarminga som drivhuseffekten fører til. Overflatetemperaturen er dermed om lag 9 °C kaldare enn han elles ville vore med berre drivhuseffekten aleine. I følgje McKay et al., reduserer antidrivhuseffekten på Titan overflatetemperaturen med 9 ºC, medan drivhuseffekten aukar overflatetemperaturen med 21 ºC. Den samla effekten er at overflatetemperaturen (på 94 K eller -179 ºC) er 12 ºC høgare enn den effektive temperaturen (på 84 K, temperaturen ein ville hatt på planeten om her ikkje var noko atmosfære). 

I tillegg skapar denne effekten ein permanent omvendt termoklin på Titan, der atmosfæretemperaturen aukar med høgda over tropopausen.  Denne forma for antidrivhuseffekt er berre kjend på Titan, men ein får ein liknande avkjølingseffekt under ein atomvinter.

Pluto 
På Pluto finst ein annan mekanisme som ikkje eigentleg er ein antidrivhuseffekt. Sollys treffer nitrogenis på overflata av dvergplaneten og får han til å sublimere. Dette fører til at temperaturen på Pluto er kring 10 ºC lågare enn på månen sin Charon. Sublimasjonen fører til avkjøling og liknar prosessen på jorda når sollys direkte fordampar is. Dette er den motsette effekten av rimdanning. På jorda vert derimot ikkje dette kalla ein antidrivhuseffekt.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anti-greenhouse effect» frå ,  den 3. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Atmosfærisk dynamikk
Randi Folkestad

Randi Folkestad () er ein norsk forfattar.

Folkestad er fødd i Svolvær, men sidan sekstitalet har ho vore busett i Sandnes og Stavanger. Ho har utdanning i fransk språk, historie og litteraturhistorie frå Sorbonne i Paris. Folkestad har også ein eksamen i psykologi og pedagogikk.

I 1985 gav Folkestad ut ein roman, Tangsforretningen. I boka har ho til dels  gjort bruk av eigen barndom under siste verdskrig. I 1994 bidrog ho med «Funnyland» i samlinga Vidunderlige nye verden til minne om Aldous Huxley. Som pensjonist deltar ho framleis aktivt i kulturlivet, mellom anna gjennom formidling av litteratur på biblioteka i Sandnes og Stavanger.

Verk
Tangsforretningen. (Gyldendal, 1985)
«Funnyland» i  Vidunderlige nye verden (Gyldendal Norsk Forlag, 1994)
«Ovenpå og nedenunder» (Kolofon 2015)

Kjelder

Norsk Forfattersentrum
Vidunderlige Nye Verden? 

norske forfattarar
Norske romanforfattarar
folk frå Vågan
folk frå Stavanger
Forfattarar frå Nordland
Forfattarar frå Rogaland
Bokmålsforfattarar
Hermanus Contractus

Hermanus Contractus (), også kjend som Hermannus Augiensis eller Hermann frå Reichenau, var ein musikkteoretikar, komponist, matematikar og astronom frå 1000-talet. 

Hermanus eller Hermannus var kalla «contractus» (den samankropne) på grunn av ein beinskade han fekk i barneåra (truleg poliomyelitt). Det meste av livet budde han i Reichenau, der han var i kloster. Han arbeidde innanfor alle dei fire Quadrivium-faga. 

Hermann var son av greven Wolfrat von Altshausen. Sjukdomen han hadde frå barneåra gjorde han uskikka til praktisk arbeid, og han vart send i klosterskole. Han var i kloster frå 1020. Her fekk han vitskapleg opplæring og grunnutdanning. 

Hermann har skrive musikkteori, astronomiske og matematiske utgreiingar, og ei avhandling om geometri. Han skreiv og eit historisk oversyn over tida frå Kristi byrd til hans eiga samtid. Verket hans vart vidareført av eleven Berthold av Reichenau. Verket De Musica var ei vidareføring av Guido d`Arezzo sine tankar, og han la siste hand på kyrkjetoneartsystemet. To antifonar er tilskrivne Hermann: Alma redemptoris mater, og Salve Regina. 

Hermann vart saligkåra av den katolske kyrkja i 1863.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hermann of Reichenau» frå , og «Hermann von Reichenau» frå  den 3. februar 2010.  
 
 engelsk og tysk Wikipedia.

 folk frå Reichenau
Tyske musikkteoretikarar
Tyske komponistar
Tyske matematikarar
Tyske astrologar
Fødde i 1013
Døde i 1054
Mellomalderkomponistar
Matematikarar på 1000-talet
Saligkåra personar
Blinde

Blinde eller blindskap viser til det å vera blind, det vil seia heilt eller delvis mangla evna til å sjå. Hjå menneske og mange dyr er dette ei funksjonshemming danna gjennom sjukdom, skade, manglande utvikling eller medfødde feil, men det finst også dyr som er blinde naturleg, anten som nyfødde eller heile livet. Ein kan vera blind gjennom at sjølve augo ikkje ser, synsnerva ikkje sender signal eller hjernen ikkje handsamer synsinntrykk.

Kategorisering 
Medisinsk blir blinde og svaksyn delt inn i fem kategoriar:

 Blind kategori 1 (svaksynt), om synsstyrken er mellom 6/18 og 6/60 av normalt syn på det beste auget.
 Blind kategori 2 (sterkt svaksynt), om synsstyrken er mellom 6/60 og 3/60 av normalt syn på det beste auget. Ved 3/60 kan den svaksynte telja fingrar på 3 meters avstand.
 Blind kategori 3, om synsstyrken er mellom 3/60 og 1/60 av normalt syn på det beste auget. Ved 1/60 kan den svaksynte telja fingrar på 1 meters avstand. Ein kan også koma i denne kategorien om synsfeltet er mellom 10° og 20° og ved total hemianopsi, det vil seia at halve synsfeltet på begge auge manglar.
 Blind kategori 4, om synsstyrken på det beste auget er dårlegere enn 1/60, men ein framleis kan skimta lys.
 Blind kategori 5 (amaurose), om heilt manglande lyssans.

I tillegg til total blinde (kategori 5) kan ein også snakka om praktisk blinde (kategori 4), juridisk blinde (kategori 2 og 3 med korrigerande briller) eller sosial blinde, der ein blir hindra i å gjera noko av manglande syn.

Kjelder 
 
 

Blindskap
Bryting

Bryting er ei idrettsgrein i form av ein tvikamp mellom to utøvarar. Kampsporten har gamle røter, og finst i fleire regionale variantar.

Stilartar 
 Fristil- og gresk-romersk bryting som blir utøvd av profesjonelle i den tyske proffligaen og av deltakarar ved nåtidas olympiske leikar.
 Submission-bryting
 Valetudo (Luta Livre Vale Tudo)
 Luta Livre Esportiva legg vekt på bakkekamp og submissions
 Brasiliansk jiu-jitsu 
 Shoot wrestling, basert på catch-bryting.
 Shuai jiao: Kinesisk bryting.
 Shuaijiao, ståande bryting.
 Rvanje, frå Serbia
 Sambo 
 Wrestling (som ikkje er ein kampsport).

Tradisjonell bryting 
Utdjupande artikkel: Tradisjonell bryting
 Backhold-bryting
 Cumberland-bryting (også kalla Cumbrian-bryting eller Cumberland/Westmorland-bryting ) 
 Skotsk backhold-bryting
 
 Catch-bryting 
 Lancashire-bryting
 Glima og bonda-glima ( "bonde-bryting" ) 
 Inbuan 
 Iransk -bryting eller Koshti
 Pahlavani eller bastani 
 Keltisk bryting inkluderer stilartene :
 Cornish-bryting, frå Cornwall 
 Gouren 
 Devonshire-bryting 
 Khmer-bryting 

 Khuresh 
 Judo er rekna som ei form for amatørbryting av det internasjonale bryteforbundet(FILA).
 Loose-bryting :
 Lotta Campidanese
 Lucha Canaria, Kanariøyene 
 Lucha Leonesa
 Luctatio, ein oldtidsstilart av romersk bryting
 Luta livre, brasiliansk.
 Lutte traditionnelle i Vest-Afrika ( norsk: "bryting" + "tradisjonell" ) :
 Laamb-bryting inkluderer:
 Éin type der slag er tillate : lutte traditionnelle avec frappe
 Éin type der slag ikkje er tillate : lutte traditionnelle sans frappe
 Boreh frå Gambia
 Evala frå Togo
 Kokawa frå Nigeria og Hausa-område i Niger
 Malla-yuddha frå India, som er kjent. 
 Mongolsk bryting Tradisjonell bryting frå Mongolia (mongolsk бөх ). 
 Naban: Burmesisk bryting.
 "Pale"-bryting, gresk oldtid
 Pehlwani eller kushti frå India. 
 Penjang gulat frå Indonesia. 
 Schwingen 

 Ssireum: Koreansk bryting.
 Strumpa: Frå Sardinia. Også kalla s'istrumpa eller berre istrumpa.
 Sumo
 Trinta: Frå Moldovia
 Tyrkisk olje-bryting : Brytarane vert smurde inn med olivenolje. På tyrkisk blir stilarten kalla yağlı güreş.

Forvekslast med tradisjonell bryting 

 Dumog

Sjå òg 
 Anders Rønningen
 Den tyske proffligaen i gresk-romersk og fristil-bryting

Referansar 

Kampsport
Bryting
Tradisjonell bryting

Tradisjonell bryting viser til ulike former for bryting som vert utøvde av amatørar, profesjonelle og av halvprofesjonelle utøvarar. 

Gresk-romersk bryting vert i Noreg også kalla «klassisk bryting», trass i at denne forma for bryting starta på midten av 1800-talet. Ho stammar frå backhold- og keltisk bryting.

Stilartar
 Backhold-bryting finst i Nord-England og Skotland frå det 7. og 8. hundreåret. Highland and Border Games, frå mai til oktober, i samtida. Backhold-bryting, tidlegare også i USA og Australia ; for tida, i Frankrike og Italia.  Backhold-stilartar inkluderer:
Cumberland-bryting  (også kalla Cumbrian-bryting eller Cumberland/Westmorland-bryting ) 
Skotsk backhold-bryting
 
Catch-bryting 
 Lancashire-bryting
 Glima og bonda-glima ('bonde-bryting') 
 Inbuan 
 Iransk bryting eller koshti
 Pahlavani eller Bastani 
Keltisk bryting inkluderer stilartane:
 Cornish-bryting, frå Cornwall 
 Gouren er ei form for jacket-bryting som har vore utøvd i Bretagne sidan det fjerde hundreåret. Nærskyld med Cornish-bryting 
 Devonshire-bryting Jacket-bryting, jamfør Cornish-stil. Med tresko kunne ein sparke ein motstandar. ( I Cornish vs. Devon-kampar hende det at Devonshire-brytaren nytta berre éin sko. ) Stilen vert rekna som utdøydd.
 Devonshire-bryting 
 Khmer-bryting frå Kambodsja.   

 Khuresh 
Judo
 Loose-bryting :
 Lotta Campidanese
 Lucha Canaria frå  Kanariøyene 
 Lucha Leonesa
 Luctatio, ein oldtidsstilart av romarsk bryting
 Luta livre, brasiliansk.
 Lutte traditionnelle ('tradisjonell bryting') i Vest-Afrika
Laamb-bryting inkluderer:
Éin type der slag er tillatne: Lutte traditionnelle avec frappe
Éin type der slag ikkje er tillatne: 'Llutte traditionnelle sans frappeBoreh frå Gambia
Evala frå Togo
Kokawa frå Nigeria og hausaområda i Niger
 Malla-yuddha frå India.
Mongolsk bryting Tradisjonell bryting frå Mongolia ( mongolsk : бөх ). 
 Naban frå Burma/Myanmar.
 «Pale»-bryting frå gresk oldtid
 Pehlwani eller kusjti frå India. 
 Penjang Gulat frå Indonesia. 
 Schwingen 

 Ssireum: Koreansk bryting.
 Strumpa frå Sardinia. Også kalla s'istrumpa eller berre  istrumpa.
Sumo (eller sumo-bryting)
 Trinta frå Moldovia
 Tyrkisk olje-bryting. Brytarane vert smurde inn i olivenolje.  På tyrkisk vert stilarten kalla Yağlı güreş''.

Sjå òg
Bryting

Referansar

Bakgrunnsstoff

Bryting
Kampsport
Regionalisering

Regionalisering i språkutviklinga viser til ei utvikling i norsk talemål dei siste tiåra der skilnadene mellom dei tradisjonelle bygdedialektane blir utjamna innan større område. Ofte er det byar eller større sentra innan regionane som påverkar språkutviklinga mest, og mykje tyder på at folkemålet i desse byane har større innverknad enn prestisjemålet. Trass i denne utviklinga held mange av dialektskilnadene mellom regionane seg. Talemålet syner seg meir sjølvstendig og robust andsynes påverknad frå skriftspråk og massemedia enn mange har trudd.

Regionaliseringa synest å følgja same mønster som ein kan rekonstruera for eldre språkutvikling der eit talemålstrekk spreier seg frå eitt eller fleire kjerneområde. Døme på slike «spreiingsområde» i dag er Austlandet med Oslo, Rogaland med Stavanger, Midt-Vestlandet med Bergen, Trøndelag med Trondheim og Nordland med Bodø.

Bakgrunnsstoff 
 Jahr (red.) 1990, Ernst Håkon Jahr (red.): Den store dialektboka. Oslo. ISBN 82-7099-167-8
 Sandøy 1993, Helge Sandøy: Talemål. Oslo. ISBN 82-7099-206-2
 Skjekkeland 1997, Martin Skjekkeland: Dei norske dialektane - Tradisjonelle særdrag i jamføring med skriftmåla. Kristiansand S. ISBN 82-7634-103-9

Fotnotar 

Norsk språk
Norske målføre
Zomba

Zomba er ein by sør i Malawi i Shire Highlands. Han er den adminsitrative hovudstaden i Zomba distrikt.

Han var den første hovudstaden i Britisk Sentral-Afrika og så Nyasaland før Republikken Malawi vart oppretta i 1964. Han var òg den første hovudstaden i Malawi og vart verande hovudstad fram til 1974, då Lilongwe vart hovudstaden. Byen er mest kjend for den britiske koloniarkitekturen og plasseringa ved det foten av det dramatiske Zombaplatået. Zomba er òg heimstad for Universitetet i Malawi.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zomba, Malawi» frå , den 3. februar 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Zombaplatået 

Byar i Malawi
Tidlegare hovudstader
Gaia

Gaia (eller Ge) er i følgje gammal gresk mytologi jorda og ei gudinne i eitt og er opphavet til alt. Av borna hennar er Uranos (himmelen), Okeanos (havstraumen) og Pontos (havet). Ho er òg synsk og fungerte som orakel i Delfi før sonen til Zevs, Apollon tok over.

Med son sin Uranos fekk Gaia titanane, kyklopane og dei hundrearma. Då Uranos kasta kyklopane ned i Tartaros, gav Gaia den eldste sonen, Kronos, ein sigd. Med denne skar han av testiklane til Uranos og kasta dei i havet. I det blodige skummet oppstod Afrodite. 

Greske gudinner
Jordgudinner
Modergudinner
Greske ord og uttrykk
Pichilemu

Pichilemu (mapudungun 'liten skog') er ein turistby og kommune i den sentrale sonen i Chile. Det er hovudstaden i provinsen Cardenal Caro.

Stranda Pichilemu vert rekna som ei av dei beste i verda for surfing, særskild delen Punta dei Lobos, der det ofte vert halde konkurransar.

Bakgrunnsstoff 
 Pichilemu

Byar i Chile
Turistmål i Chile
Busetnader grunnlagde i 1845
Kyklop

Kyklopar (gresk κύκλωψ [kyklops], «rundauge») er ein type kjemper i gresk mytologi og dikting som er kjenneteikna ved at dei berre har eitt auge. Frå mytane kan det skiljast ut to generasjonar av kyklopar.

Dei første kyklopane 
Desse var avkom av Uranos og Gaia. I følgje Hesiod var dei sterke, sta og motbydelege. Mytane namngjev tre kyklopar; Arges, Brontes og Steropes som tyder tore, lyn og lys. Uranos frykta styrken deira og stengte dei inne i Tartaros. Seinare sleppte ein annan son av Uranos og Gaia – Kronos – dei fri. Etter at dei hadde hjelpt Kronos med å styrte og kastrere faren, vart dei igjen innestengd i Tartaros. Frå her vart dei sett fri av Zevs for å smi lyn for han, til bruk i kampen mot Kronos og dei andre titanane. 

Kyklopane skapte òg treforken til Poseidon, pil og bogen til Artemis og hjelmen som Hades gav til Persevs. Dei var òg smedsveinar hos Hefaistos. Kyklopane vart drepne av Apollon etter at Zevs hadde drepe sin eigen son Asklepios med eit lyn smidd av dei. 

Seinare segner seier at det er kyklopane som har bygt dei gigantiske steinmurane som står att etter Tiryns (Tíryntha) og Mykene. Det heiter seg òg at lyden som kjem frå aktive vulkanar er kyklopane som arbeider.

Dei andre kyklopane 

I følgje denne myten er kyklopane einauga kjemper som bur på ei øy. Ein namngjeven kyklop, Polyfemos, var son av Poseidon. 

I Odysseen av Homer kjem Odyssevs til kyklopøya og finn ei hole, der dei forsyner seg av mat som står framme. Det viser seg å vere hola til Polyfemos, som kjem heim og stenger utgangen for mennene. Så starta han å ete dei – to kvar dag. Odyssevs byr Polyfemos å drikke ein sterk vin han har med seg, og når kyklopen i godt lune spør om namnet på framandkaren, svarar Odyssevs: «Ingen». Når Polyfemos har sovna, tar mennene eit herda spyd som dei køyrer ned i auga til kyklopen. Kjempa set i å skrike, slik at naboane hans spør om det er noko som plagar han. Polyfemos seier at «Ingen» plagar han, og dermed kjem heller ingen å hjelper han. 

Den blinda Polyfemos er bestemt på å ikkje la mennene sleppe ut, men dei kjem seg ut av hola ved å henge seg fast i ulla under buken på kjempesauane når dei skal ut på beite. Polyfemos stryk over ryggen på kvar sau for å sikre seg om at mennene ikkje rir dei.

Opphav 
Sidan kyklopane er kjent for smedkunsten sin, har nokre forskarar foreslått at opphavet til dei einøygde kyklopane kan kome av at smedar nytta ein skinnlapp over det eine auget for å verne seg mot gneistar. 

Den andre generasjonen av kyklopar har lite med dei første å gjere. Dei vert aldri nemnde i samband med smiing. Mange meiner at Polyfemos ikkje var kyklop før Homer gjorde han til det i Odysseen. Eitt forslag er at Polyfemos har høyrt til triamantane, som i kretiske segn var menneskeetande uhyre som hadde eit tredje auge i bakhovudet.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kyklop» frå , den 3. februar 2010.

Bakgrunnsstoff

 
Greske mytologiske kjemper
Tartaros

Tartaros (òg skrive Tartarus) er i gresk mytologi ein del av underverda (Hades, òg: helvete, skuggeriket). Tartaros er straffebyen i underverda. Tytios, Ixion, Oknos, danaidene, Sisyfos og Tantalos er dømd til evig fortaping i Tartaros. 

Dei gamle romarane kalla dei plyndrande hunarane tartarar, fordi ein meinte at dei kom direkte ut frå underverda Tartaros.

Bakgrunnsstoff

Stader i gresk mytologi
Helvete
Det vonde auget

Det vonde auget, det vonde eller drepande blikket, er den makta eller evna som folk i ulike kulturar trur at levande eller døde menneske, dyr, guddommar eller ånder, har til å kunne skade menneske eller dyr ved berre å sjå på dei.

Redsla for slike krafter finn ein verda over i både gamal og ny tid, ikkje minst i folketrua, men òg i religionar, og er av urgamalt opphav. Det vonde auget er mellom anna eit fenomen kjend frå sumerske, babylonske, assyriske, jødiske og kristne skifter (Bibelen). I folketrua vert vanlegvis kvinner som står brud, svangre kvinner, små born, og dessutan husdyr, rekna for særs sårbare og utsette for det vonde auget.

Trua på det vonde auget gjev seg til kjenne i dei skikkane, rituala, symbola og gjenstandane som vert rekna som egna til å hindre eller avleie dei vonde kraftene. Slike vernande gjenstandar eller symbol kan vere av ulik art, anten til å bere på seg (amulettar, talismanar), eller til å plassere på utvalde stader inne eller ute. Til dømes kan ein slags godskapens auge, eller eit guddommeleg auge, syte for motkrafta eller vernet, måla på husfasadar eller i baugen av båtar, eller utforma som amulettar i keramikk eller anna materiale. Meir eller mindre groteske masker på husfasadane kan ha same oppgåva.

Symbola er ofte ulike frå kultur til kultur, og dei kan kombinere det vernande med det lukkebringande. I landa rundt Middelhavet er gesten corona (italiensk for horn), eller mano cornuta (hand med horn), rekna som ei verksam hjelp mot det vonde auget. Gesten har opphav i antikkens Hellas.

Sjå òg 
Magi

Bakgrunnsstoff 
 Ulmer, Rivka. 1994. The evil eye in the Bible and in rabbinic literature. KTAV Publishing House, Inc. ISBN 978-0-88125-463-1

Folketru
Magiske symbol
Magi
Religion og livssyn
Wrestling

Wrestling er ei form for bryting som ikkje er ein kampsport. På engelsk vert sporten kalla «professional wrestling», trass i at ein ikkje har noko anna namn på sporten på amatørnivå.

Omgrepet «fribryting» 
På moderne norsk vert «wrestling» og «fribryting» meir eller mindre rekna som synonyme omgrep. 

Når det gjeld omgrepet «fribryting», så er det blitt hevda at NM i fribryting berre har blitt arrangert i perioden 1948-54.  Men den gongen refererte ein til brytestilarten som finst i OL, som i dag blant anna vert kalla fristil-bryting. I slik samanheng har norske medium stort sett slutta å referera til «fribryting», i tydinga wrestling.

Referansar 

Wrestling
Submission-bryting

Submission-bryting (engelsk:Submission wrestling) inkluderer stilartane:
Brasiliansk jiu-jitsu
Catch-bryting
Combat submission-bryting
"Grappling" 
Judo 
Luta livre esportiva
Luta Livre Vale Tudo
Pankration.
Sambo
Shoot-bryting: 
Shooto 
Shuai Jiao 

Omgrepet nyttast også for å beskriva partar av MMA-kampsport, særskilt partar av bakkekamp.

ru:Борьба сабмишн

Kampsport
Pål Moddi Knutsen

Pål Knutsen, kunstnarnamn Moddi, () er ein norsk musikar og songar frå Medby på Senja. Moddi syng, spelar gitar og trekkspel, og skriv musikken og tekstane sine sjølv. Han gav ut debut-EP-en Rubato på Playground Music i august 2008. EP-en vart gjeven ut på split-vinyl med artisten Einar Stray. Moddi fekk god kritikk i det verdskjende internettmagasinet Pitchfork for konserten sin på Øyafestivalen i 2008. 
Hausten 2009 spelte Moddi inn studioalbumet Floriography i Greenhouse Studio i Reykjavik. Plata vart produsert av Valgeir Sigurðsson, og vart gjeven ut i februar 2010 på Impeller Records. I tillegg til songar med sjølvskrivne tekstar på engelsk inneheld plata ein versjon av visa «Krokstav-emne» med tekst av diktaren Helge Stangnes.

Diskografi 
 2008 — Rubato EP
 2009 — Live Parkteateret (sjølvutgjeve konsertalbum)
 2010 — Floriography (album)
 2013 — Set The House On Fire (album)
 2013 — Kæm va du? (album)
 2016 – Unsongs (album)
 2019 – Like in 1968 (album)
 2019 – På gjensyn - 17 nye sanger av Rudolf Nilsen (album)
 2022 – Bråtebrann (album)

Prisar og utmerkingar 

 I 2013 vann Moddi Spellemannprisen i kategorien Viser for Kæm va du?. Han var også nominert til klassa for beste popsolist for Set The House On Fire og til klassa for komponist for begge platene.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Moddi
 Myspace-sida til Moddi

Norske musikarar
Folk frå Senja
Vinnarar av Spellemannprisen