alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Svein O. Leiros

Svein Oddvar Leiros () er ein norsk samisk politikar. I perioden 2021–2025 representerer han Senterpartiet på Sametinget. Han er innvald frå Gáisi valkrins og medlem i nærings- og kulturkomiteen. Leiros er dagleg leiar i Senter for nordlege folk. Frå 2015 til 2019 var han ordførar i Kåfjord kommune.

Kjelder 

 Svein Oddvar Leiros på sametinget.no. Lese den 31.10.2021.

Sametingsrepresentantar 2021-2025
Sametingsrepresentantar frå Sp
Samiske politikarar
Ordførarar i Kåfjord
Jugyd Va nasjonalpark

Jugyd Va nasjonalpark (komi, ) er ein nasjonalpark i Republikken Komi i Russland. Han er den største nasjonalparken i  Europa, og var den største i Russland fram til skipinga av Beringia nasjonalpark i 2013.

Historie 
Parken blei skipa av dei russiske styresmaktene 23. april 1994. Føremålet var å verna taigaskogane i Nord-Ural for naturen og friluftslivet si skuld.

I 1995 blei skogområdet som Jugyd Va nasjonalpark er del av, og Petsjora-Ilytsj naturreservat i nærleiken tekne opp på UNESCO si verdsarvliste som Virgin Komi Forests, Urskogen i Komi.

Geografi

Jugyd Va nasjonalpark ligg i dei vestlege sidene av  Polare Ural og Nord-Ural, på grensa mellom Asia og Europa. Elvene som renn ned vestsidene av Uralfjella fører med seg vatn til Petsjoraelva, ei av dei største elvene i Europa, som renn ut i Barentshavet.
Den naturlege austegrensa for parken er hovudkammen av Uralfjella, i nord blir ho danna av Kozjimelva, og i vest av elvene Synja, Vangir og Kosya]]. I sør grensar parken til Petsjora-Ilytsj naturreservat. 

Midt i parken ligg dei høgaste toppane i Uralfjella: Narodnaja (1894,5 m), Karpinskij (1878 m), Klokketårnet (1724 m), Manaraga (1662 m) og Nioroika (1645 m).

Natur 
Over halvparten av parken er dekt av taiga, også kjend som boreal barskog. Resten er for det meste tundra i høgare område. Det finst også rundt 20 km2 eng, både alpine og dei i elvedalar.

Det finst rundt 180 fugleartar i parken, nokre av dei er ganske sjeldne. Ein kjenner til tjue fiskeartar i elvene og sjøane her. Det finst også fem amfibieartar og ein reptilart.

Av vanlege pattedyr i parken kan ein nemna hare, flygeekorn, reinsdyr, røyskatt, oter, elg, ulv, raudrev, fjellrev, jerv, mår og bjørn.

Turisme 
Parken blir brukt til rafting, båtturisme og fotturisme om sommaren, og skiturar om vinteren. Avgrensa jakt er tillate, men med løyver ein må søka om fleire månader i forkant.

Den avsides plasseringa til parken gjer at talet på vitjande ikkje er så stort. Ifølgje parkleiiinga tek han imot rundt 4000 turistar kvart år.  For leiinga er det eit problem at dei årlege inntektene frå inngangspengane til parken  (rundt 2,4 millionar rubel, tilsvarande 100 000 US-dollar) ikkje dekker utgiftene med å passa på han (rundt 5 millionar rubel eller 200 000 US-dollar).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Yugyd Va National Park» frå ,  den 31. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff

Park Map
Yugyd Va nasjonalpark (Russian Ministry of Natural Resources site)

Nasjonalparkar i Russland
Komi
Uralfjella
Skipingar i 1994
Ole-Henrik Bjørkmo Lifjell

Ole-Henrik Bjørkmo Lifjell () er ein sørsamisk skodespelar, musikar og samepolitikar. I perioden 2021-2025 er han representant for Norske Samers Riksforbund på Sametinget. Der sit han i nærings- og kulturkomiteen.

Kjelder
Ole-Henrik Lifjell på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Sametingsrepresentantar 2021-2025
Sametingsrepresentantar frå NSR
Samiske politikarar
Lisa Marit Pentha-Stavsøien

Lisa Marit Pentha-Stavsøien () er ein samisk politikar, representant frå den sørsamiske valkrinsen for Norske Samers Riksforbund på Sametinget i perioden 2021-2025, og sit i plan- og finanskomiteen.

Kjelder
Lisa Marit Pentha-Stavsøien på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Sametingsrepresentantar 2021-2025
Sametingsrepresentantar frå NSR
Samiske politikarar
Russisk salat

Russisk salat er ein tradisjonell russisk salatrett som òg er utbreidd i andre land som tidlegare var del av Sovjetunionen og andre stader i verda. Det finst ulike oppskrifter i moderne tid, men retten blir vanlegvis laga med hakka kokt  potet, gulrot , sylteagurk  med dill eller agurk, erter, egg, sellerirot, lauk, kokt kylling eller lyonerpølse (tidvis skinke eller ei anna pølse), og syrlege eple, med salt, pepar og sennep tilsett og med majones som dressing.

Historie og bruk

På russisk blir retten kalla Olivier-salat () etter  Lucien Olivier, den belgiske kokken ved restauranten Ermitasj i Moskva som skapte han på 1860-talet, eller stolitsjnysalat (, 'storbysalat' eller 'hovudstadsssalat'), som blei skapt av Ivan Ivanov for ein annan restaurant som ei etterlikning.
Den nøyaktige oppskrifta på den opphavlege Olivier-salaten, særleg dressinga hans, var ein stor løyndom. Ein veit at salaten inneheldt skogshøns, kalvetunge, kaviar, salat, krepsehalar, kapers og røykt and, men det er mogleg at oppskrifta endra seg med årstidene. Den opphavlege Olivier-dressinga var ein type majones laga med fransk vineddik, sennep og provençalsk olivenolje, men den nøyaktige oppskrifta er ukjend. Ivanov skal ha vore soussjef for Olivier, og lurt seg til å finna ut mykje om tillaginga av retten. Han blei  tilsett ved restauranten Moskva, der han laga ein mistenkeleg liknande rett. Han selde oppskrifta på salaten sin til fleire tidsskrift, slik at denne blei utbreidd. Ei av dei fyrste kjende oppskriftene på salaten, frå 1894, oppgjev ingrediensane ei halv skogshøne, to poteter, ein liten agurk, 3–4 salatblad, 3 store krepsehalar, 1/4 kopp oppskoren aspikk, 1 teskei kapers, 3–5 oliven og  1 spiseskei provençalsk dressing (majones). 

I Russland, post-sovjetiske statar og blant russiskspråklege folk over heile verda er salaten blitt ein av dei viktigaste rettane til zakuskibord servert til nyttårsfeiringar (Novyj God).

Ein variant av salaten eller ein liknande type blir kalla italiensk salat på norsk og dansk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olivier salad» frå ,  den 31. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff
Russisk salat. Oppskrift ved oppskriftskroken.no
Russisk salat. Oppskrift ved NRK.no

Salatar
Russisk mat
Potetretter
Eggeretter
Militæropptog

Militæropptog er eit opptog utført av militære i uniform og gjerne med utstyr. Dette er gjerne ei seremoniell handling der ein marsjerer i gatene for å visa nasjonal eller militær makt, ære eller markerer minne. Ein kan til dømes halda militæropptog i samband med nasjonaldagar, militærdagar, veterandagar og andre minnedagar.

Sjå òg
Eksersis
Trooping the Colour

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Military parade» frå ,  den 31. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff

Militærvesen
Opptog
Mathias Eilert Olsen

Mathias Eilert Olsen () er ein norsk sametingspolitikar. Han representerer Norske Samers Riksforbund frå Vesthavet valkrins i perioden 2021–2025, og er medlem i oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen. Av yrke er han museumsarbeidar og reineigar.

Kjelder
Mathias Eilert Olsen på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Samiske politikarar
Sametingsrepresentantar frå NSR
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Eirik Larsen

Eirik Larsen () er ein norsk sametingspolitikar. Han representerer Norske Samers Riksforbund i Vesthavet valkrins, og er medlem i plan- og finanskomiteen. Larsen var politisk rådgjevar for sametingsrådet frå 2017 til 2021.

Kjelder
Eirik Larsen  på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Sametingsrepresentantar frå NSR
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Helén Storelv-Rabone

Helén Olea Aminda Storelv-Rabone () er ein norsk sametingspolitikar. Ho representerer Norske Samers Riksforbund i Vesthavet valkrins i perioden 2021–2025. I Sametinget er ho medlem i kontrollutvalget og i oppvekst-, omsorg- og utdanningskomiteen. Av yrke er ho pedagog.

Kjelder
Helén Olea Aminda Storelv-Rabone på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Sametingsrepresentantar frå NSR
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Kristin Sara

Kristin Sara () er ein norsk sametingspolitikar. Ho representerer Norske Samers Riksforbund i Sørsamisk valkrins i perioden 2021–2025, og sit i plan- og finanskomiteen. Av yrke er ho teiknspråktolk.

Kjelder
Kristin Sara på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Sametingsrepresentantar frå NSR
Sametingsrepresentantar 2021-2025
Ulf Tore Johansen

Ulf Tore Johansen er ein norsk sametingspolitikar. Han representerer Nordkalottfolket i Sør-Noreg valkrins i perioden 2021–2025, og er medlem i plan- og finanskomiteen.

Kjelder
Ulf Tore Johansen på sametinget.no. Lese den 1. november 2021.

Sametingsrepresentantar 2021-2025
Sametingsrepresentantar frå Nordkalottfolket
Samiske politikarar
Landpattedyr

Landpattedyr er pattedyr som er tilpassa eit liv på landjorda. og derfor lever det meste av tida utanfor vatn, i motsetnad til sjøpattedyr som anten lever heile livet eller store delar av tida i vatn. Landpattedyra er den største gruppa pattedyr, men er ei ueinsarta, parafyletisk gruppe.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Landpattedyr» frå ,  den 1. november 2021.  
 

Pattedyr
Kokegrop

Kokegroper er gropar med eit kollag dekt av skjørbrent stein. Dette har vist seg å vera ein av dei vanlegaste strukturane ein finn ved arkeologiske undersøkingar. Ein har funne eit stort tal av dei i samband med undersøkingar i Aust-Noreg.

Kokegroper er som fenomen kjent og utbreidd i større delar av Nord- og Sentral-Europa. I Noreg kan dei fleste kokegropene daterast til romartid eller folkevandringstid, det vil seia frå 0–600 e.Kr. Enkelte er òg daterte til førromersk jernalder (500 f.Kr.–0) og yngre bronsealder (ca. 1000 f.Kr.–0). I sjeldne tilfelle finst òg dateringar frå steinalder og frå vikingtid. I Sør-Skandinavia og på kontinentet ligg tyngdepunktet for dateringane noko tidlegare.

Kokegroper varierer i form og storleik. Dette er moglegvis eit resultat av ulike bruksområde. Dei kan vera runde, ovale eller rektangulære. I storleik varierer dei frå ca. 1 m i diameter til ca. 3 m. Hovudpoenget med å leggja stein i eit bål i ei grop, er å magasinera varme. Når steinane er gjennomvarme, kan ein leggja på mat innpakka i blad, og lukka gropa med torv. Kokegroper er difor kjenneteikna av tydelege lag med kol og dessutan mengder med skjørbrent stein, òg kalla kokstein. Denne matlagingsteknikken er kjend i mange kulturar over heile verda. Kokegropene kan liggja i større samlingar, einskildvis, eller i mindre grupper.

Større felt med kokegroper kan tolkast som spesielle samlingsstader, tingstader eller kultplassar. Ein teori er at dette ikkje dreier seg om vanlege kvardagsmåltid, men at måltida som blei laga til i gropene var knytte til spesielle festar eller kultiske handlingar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kokegrop» frå ,  den 1. november 2021.

Bakgrunnsstoff

Matlaging
Arkeologi i Noreg
Arkeologiske anleggstypar
Maurice Norman

Maurice Norman () var ein engelsk fotballspelar frå landsbyen Mulbarton i Norfolk. Han var midtstoppar på Tottenham-laget som sanka fleire triumfar tidleg i 1960-åra.

Karriere

Klubbspel
Norman var 1952-55 Norwich City. I november 1955 vart han overført til Tottenham Hotspur mot £28 000. Dei neste ti åra spelte han for London-laget på White Hart Lane. Han var ein av nøkkelspelarane i sjefstrenar Bill Nicholson sitt mannskap som i 1961 vart både ligameister og cupmeister, i 1962 forsvarte triumfen i FA-cupen og i 1963 sigra i den europeiske cupvinnarcupen.

Landslagsspel
Norman fekk sin landslagsdebut i mai 1962 og spelte den neste månaden alle England sine kampar under Fotball-VM 1962 i Chile. Fram til desember 1964 deltok han i til saman 23 landskampar, utan å kome på skåringslista.

Merittar
Ligameister: 1961 med Tottenham
Vinnar av FA-cupen: 1961 og 1962 med Tottenham
Vinnar av cupvinnarcupen: 1963 med Tottenham

Han la opp etter ein alvorleg skade frå ein kamp i november 1965.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Maurice Norman» frå ,  den 1. november 2021.  
eu-football

Engelske fotballspelarar
Tottenham-spelarar
Norwich-spelarar
Folk frå Norfolk
Spelarar i Fotball-VM 1962
Badi Batchelor

Badi Batchelor (fødd Karen-Sofie Kristiansen i 1941) er ein norsk moteteiknar og tekstilkunstnar frå Stokmarknes i Nordland. Ho vart kjend på 70- og 80-talet for å kombinere tradisjonelle husflidteknikkar med det aktuelle moteuttrykket i tida. Batchelor har skapt og bidratt til fleire verk som er på utstilling i blant anna Tekstilindustrimuseet og Nasjonalmuseet. Ho held til og er næringsdrivande i Son i Vestby kommune i Akershus.

Bakgrunn 
Batchelor har utdanning frå Statens håndverks- og kunstindustriskole. Som moteteiknar har Batchelor særleg markert gjennom samarbeidet sitt med tekstildesignaren Kristi Skintveit frå og med 1967. Batchelor og Skintveit var i denne perioden tilslutta vevestova til Brukskunstorganisasjonen PLUS i Gamlebyen i Fredrikstad. På bakgrunn av blant anna ein kolleksjon av modellar som Skintveit utvikla i samarbeid med Batchelor, vann ho Lunningprisen i 1967. I denne perioden bidrog tekstilkunstnarane hjå PLUS til at Fredrikstad stod sentralt i norsk moteverd. I 1968 opna Batchelor verkstad og butikk i lokala til PLUS saman med Kirsti Skintveit. Etter ei rettsleg konflikt om leigekontrakt og andre interne stridar i organisasjonen forlet dei PLUS i 1969 og etablerte seg i nye lokale i Spinnerigården i Son. Her etablerte fleire brukskunstnarar frå PLUS og andre stader seg, og bruke bygget som arbeidslokale og bustad.

Frå 1969 fram til 1990-talet dreiv Batchelor strikkeverkstad i Spinnerigården ilag med ektemannen Michael. Her vart det produsert strikka kjolar, jakker og andre tekstilvarer. Denne produksjonen vart landskjend for sitt særpreg, og var til sals hjå forhandlarar i heile Noreg og i utlandet. Batchelor-paret fekk i 1978 Fortidsminneforeningen sin pris for restaureringsarbeidet sitt i Spinnerigården. Etter at ekteparet selde Spinnerigården, tok dei over Woldegården i Son. Batchelor dreiv butikk i Drøbak fram til 2004, og har sidan flytta verksemda si tilbake til Son.

Kjelder 

Norske motedesignerar
Norske tekstilkunstnarar
Folk frå Stokmarknes
Veslemøy Haslund

Veslemøy Margaret Haslund () var ein norsk skodespelar, instruktør og dramatikar.

Veslemøy Haslund scenedebuterte i 1959 i Five Finger Exercise på Trøndelag Teater og på film tidleg på 1960-talet. Seinare spelte ho i ei rekkje teaterstykke og filmar, også på TV. Veslemøy Haslund var viktig i den oppsøkande verksemda til Nationaltheatret på 1970-talet og arbeidde dessutan som iscenesetjar, regissør og skodespelforfattar.

Tetatertilknyting 
 1959–196]: Trøndelag Teater
 1961–1965: Det norske teatret 
 1965–1969: Fjernsynsteatret
 1969–1984: Nationaltheatret

Filmar (utval) 
 1966: Sult
 1967: Det største spillet
 1968: Bare et liv – historien om Fridtjof Nansen
 1974: Under en steinhimmel 
 1976: Vårnatt 
 1979: Formyndere
 1995: Kristin Lavransdatter 
 1996: Hamsun 
 1998–2000: Familiesagaen De syv søstre (TV-serie)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Veslemøy Haslund» frå ,  den 1. november 2021.  
 

Norske skodespelarar
Norske teaterregissørar
Folk frå Oslo
FA-cupfinalen i fotball 2011

FA-cupfinalen i fotball 2011 fann stad på Wembley stadion i London 14. mai 2011, med 88 643 tilskodarar på tribunane. Finalen stod mellom Manchester City og finaledebuterande Stoke City. Manchester City vann 1 – 0 og sikra seg FA-pokalen for fyrste gong sidan 1969.

Kampen

I det 74. minutt banka ivorianaren Yaya Touré ballen i mål frå 10 meters hald og vart matchvinnar for Manchester City.

Manchester City sitt vinnarlag bestod av: Joe Hart, Micah Richards, Vincent Kompany, Joleon Lescott, Aleksandar Kolarov, Nigel de Jong, Yaya Touré, Gareth Barry, David Silva, Mario Balotelli, Carlos Tevez (kaptein). Adam Johnson spelte vel eit kvarter i staden for Berry. Pablo Zabaleta og Patrick Vieira kom innpå i sluttminutta, ut gjekk Tevez og Silva.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «2011 FA Cup Final» frå ,  den 1. november 2021.  
 

Fotball i 2011
FA-cupfinalar
Vincent Kompany

Vincent Jean Mpoy Kompany () er ein belgisk tidlegare fotballspelar frå Uccle. Han er særleg kjend for sine 11 sesongar som midtstoppar i Manchester City. Perioden 2004-19 spelte han 81 landskampar for Belgia, vann VM-bronse med landslaget i 2018.

Klubbspel
Kompany skreiv kontrakt med RSC Anderlecht som 17-åring og slo seg omgåande til fast plass i den belgiske toppklubben. Han fekk med seg to triumfar i serien, før han sommaren 2006 vart overført til tyske Hamburger SV mot 10 millionar euro. Opphaldet i Tyskland vart eit mellomspel. Den 22. august 2008 skreiv han kontrakt med engelske Manchester City. Gjennom elleve sesongar i England bidrog Kompany til at den rike fotballkubben sanka fire ligatitlar, sigra to gongar i FA-cupen og ved fire høve i den engelske ligacupen. Våren 2019 vart reina triumfferda då laget hans henta heim trofeet i så vel ligacupen, som FA-cupen og i ligaen. I mai 2019 spelte han sin siste klubbkamp.

Landslagsspel
Kompany fekk sin landslagsdebut 18. februar 2004. Eit halvt år seinare var han på plass då Noreg og Belgia spelt uavgjort 2–2 i ein venskapskamp på Ullevål stadion i Oslo. Han deltok i Sommar-OL 2008 i Beijing, men vart beordra tilbake til Hamburg etter dei innleiande kampane. I sin fyrste av 38 kampar som lagkaptein, heime mot Bulgaria 19. mai 2010, skåra Kompany sitt fyrste av 4 landslagsmål og vart matchvinnar då Belgia snudde til frå 0–1 til 2–1 i sluttminutta. Under VM i fotball 2014 spelte han fire av Belgias fem kampar. Ein lyskeskade gjorde at han vart uaktuell til Fotball-EM 2016. I VM 2018 kom han inn som innbytar i den siste gruppespelkampen. Sidan var han fast på laget til England vart slått 2–0 i bronsefinalen. I juni 2019 deltok han i to EM-kvalifiseringskampar før han la skoa på hylla.

Merittar
Bronsemedalje i VM i fotball 2018
Belgisk seriemeister: 2004 og 2006 for RSC Anderlecht
Engelsk ligameister: 2012, 2014, 2018 og 2019 for Manchester City
Vinnar av FA-cupen: 2011 og 2019 for Manchester City
Vinnar av den engelsk ligacupen: 2014, 2016, 2018 og 2019 for Manchester City

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vincent Kompany» frå ,  den 14. april 2022.  
 
eu-football

Belgiske fotballspelarar
Manchester City-spelarar
Anderlecht-spelarar
Hamburg-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 2014
Spelarar i Fotball-VM 2018
Potethus

Potethus (engelsk potato house) er ein bygning laga for å lagra innhausta poteter eller søtpoteter. 

Søtpotetbygningar var særleg vanlege i Sussex County i Delaware og nærliggande delar av Delaware og i Maryland tidleg på 1900-talet, då produksjonen av denne grønsaken var på sitt største lokalt. 

Liknande bygningar blei også bygde i Maine for å lagra poteter.

Delaware 
Potethusa i Delaware var typisk to-etasjes trerammestrukturar, med høge og smale proporsjonar. Dei blei varma opp om vinteren med kol- eller vedomn. Poteter blei lagra frå oktober til februar, og krev ein konstant temperatur på 10 grader Celsius. Potethusa blei bygde for å gje fri sirkulasjon av luft rundt den lagra avlinga, nokre gangar ved bruk av hol mellom kassane og ytterveggene eller på golvnivå. Dei høge, smale proporsjonane til husa oppmuntra til sirkulasjon. Vindauge sat vanlegvis øvst i huset for å tillata ventilasjon om temperaturen steig for høgt. Fleire lag veggdekke, bruk av kolofoniumpapir for tetting mot trekk, og nokre gangar bruk av sagflis som isolasjon var andre tiltak for å sikra avlinga.

Generelt var potethus to etasjar høge med gavltak som låg på linje med langaksen. Inngangane var gjennom gavlendane, med dører i første og andre etasje framme og med eit loftsvindauge for ventilasjon i gavlane. Baksida hadde vanlegvis ei dør i første etasje og vindauge i andre etasje ved gavlen. Sidene var generelt enkle, med skodder ved vindauge eller dører. Medan to-etasjes høgder var typiske, fanst det hus med 1-1 / 2 til tre etasjar.

Dei fleste potethus er rivne eller er blitt omgjort til annan bruk. Fleire potethus som er att er oppførte på National Register of Historic Places.

Maine 
Då dyrkinga av poteter breidde om seg rundt den øvre delen av Saint John-elva, lagra ein hausta poteter i tilpassa låvar, vanlegvis låge Acadian-låver, eller i kjellarane i husa. Meir intens dyrking førte til at ein hadde fleire trekkdyr, og gav endringar i fjøs og lagring. Spesialbygde potetfjøs blei bygde inn i åssidene, ideelt nær ein jernbane for enkel transport.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Potato house» frå ,  den 1. november 2021.  
 
 
Lagerbygningar
Poteter
USA-amerikansk arkitektur
Oleh Luzjny

Oleh Romanovytsj Luzjny () er ein ukrainsk tidlegare fotballspelar frå Lviv. Han var forsvarspelar i Dynamo Kiev i ti sesongar, sidan aktiv i England og Latvia. Luzjny deltok perioden 1992-2003 i 52 landskampar for Ukraina.

Karriere

Klubbspel
Lujzny utmerkte seg i SKA Karpaty Lviv i 1988. Frå 1989 til 99 spelte han for storlaget Dynamo Kyiv. Etter å ha vore med om å sikre hovudstadsklubben sju strake seriemeistertitlar, vart han sommaren 1999 overført til engelske Arsenal FC sommaren 1999. Våren 2002 lukkast Arsenal gå til topps i både ligaen og FA-cupen. Luzny deltok ikkje FA-finalen 2002, det gjorde han derimot då laget også vann FA-finalen 2003.

Landslagsspel
Luzny deltok i 60 landskampar. I 1989 og 90 spelte han 8 kampar for Sovjetunionen sitt landslag, medan han frå 1992 til 1999 aksla Ukraina sitt landslag i 52 kampar. I 39 av Ukraina-kampane var han lagkaptein. Han skåra ikkje eitt einaste landslagsmål, landslaget deltok heller ikkje i noko stor turnering.

Merittar
Ukrainsk seriemeister: 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999
Ukrainsk cupmeister: 1993, 1996, 1998, 1999
Engelsk ligameister: 2002
Vinnar av FA-cupen: 2002 og 2003

Ymse
Etter Russland 24. februar 2022 invaderte Ukraina, melde Luzjny seg til teneste for landets forsvar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Oleh Luzhny» frå ,  den 1. november 2021.  

eu-football

Ukrainske fotballspelarar
Dynamo Kiev-spelarar
Arsenal-spelarar
Folk frå Lviv
Kolomenskoje

Kolomenskoje er ein tidlegare kongeleg sommarstad i den søraustre utkanten av Moskva som er omgjort til friluftsmuseum. Kolomenskoje ligg i eit stort parkområde langs gamlevegen til Kolomna, og har derfor fått dette namnet. Den eldste verna bygningen er Kristi himmelfartskyrkja frå 1532. På 1600-talet fekk tsar Aleksej I oppført eit stort sommarpalass der, som har vorte rekonstruert i moderne tid. Etter at eigedomen blei omgjort til museum, har gamle trebygningar frå ulike delar av Russland blitt flytta dit.

Kristi himmelfartskyrkja 
Kristi himmelfartskyrkja er bygd i kvit stein og stod ferdig i Kolomenskoje i 1532. Kyrkja blei oppført av Vasilij III til ære for den nyfødde sonen sin, Ivan IV av Russland, seinare kjend som Ivan den grufulle. Kyrkja markerte eit klårt brot med den bysantinske arkitekturen, og er ei av dei første kyrkjene i Russland som vart bygd med telttak. I 1994 blei kyrkja innført på UNESCO si verdsarvliste.

Kolomenskojepalasset 
På midten av 1600-talet fekk tsar Aleksej I alle dei tidlegare trebygningane i området rivne, og erstatta dei med eit fantastisk sommarpalass i tre, omtalt som «det åttande underverket i verda». Sonen til Aleksej, Peter den store, var mykje av barndomstida si i palasset, og den framtidige keisarinna Elisabeth Petrovna blei fødd der i 1709. 

Etter at St. Petersburg blei ny hovudstad i Russland i 1712 (etter Moskva), forfall Kolomenskojepalasset så mykje at Katarina II nekta å gjera det til sitt sommarpalass. I staden var ho i 1768 ordre om at det skulle rivast, og erstattast med eit enklare palass i stein og murstein. Ein tremodell av palasset overlevde likevel, og ein rekonstruksjon i full skala stod ferdig i september 2010.

Andre bygningar 
I 1923 blei området gjort om til museum på initiativ frå bygningsantikvaren Pjotr Baranaovskij. I åra som følgde blei trebygningar frå ulike delar av Russland flytta til museet for bevaring.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kolomenskoje» frå ,  den 1. november 2021.

Bakgrunnsstoff

Byggverk i Moskva
Museum skipa i 1920-åra
Skipingar i 1923