alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sadko

Sadko () er hovudfiguren i ein austslavisk episk bylina. Han var ein eventyrar, kjøpmann og gusli-spelar frå Novgorod.

Handling 
Sadko frå Novgorod spelte gusli ved breidda til ein innsjø og ei elv. Tsaren over havet likte musikken hans, og tilbaud han hjelp. Sadko blei fortald at han skulle vedda med dei lokale kjøpmennene om han kunne fanga ein fisk med gullfinnar i sjøen; då han fangde fisken (med hjelp frå havtsaren), måtte kjøpmennene som hadde tapt veddemålet gje mange pengar til Sadko, slik at han blei ein rik mann.

Sadko dreiv handel over sjøen med den nye rikdommen sin, men hadde ikkje vist nok respekt til sjøtsaren for hjelpa. Tsaren stoppa difor skipa til Sadko på sjøen. Han og sjøfolka hans prøvde å blidgjera tsaren med gull, utan å lukkast. Sadko forstod at han vil ha eit offer av ein levande sjel. Alle folka ombord trakk lodd om kven som skal ofrast, og Sadko trakk det kortaste strået, som av magi elle skjebne. Han blei kasta overbord og sokk ned i vatnet.

I undervassriket spela Sadko gusli for sjøtsaren, som dansa slik at sjøen blei uroleg, og alle sjøfolka bad til Mikola Mozjaiskij (vernehelgenen for sjøfolk; eller heilage Nikolas i andre variantar.) Helgenen bad Sadko om å stoppa å spela, og kutta strengane om tsaren ikkje vil la han stoppa. Tsaren var nøydd til å gje han eit val om ei ungjente til å gifta seg med for å halda han i riket sitt, og Mikola gav han råd om å velja den siste, og åtvara han mot å omfamna henne som kone (konsumera ekteskapet) om han ønskte å nokon gong venda tilbake til Russland. Tsaren viste Sadko eit utval av 900 (eller 300) ungjenter, og Sadko valde Tsjernava (diminutiv Tsjernavusjka), som opptredde sist. Dei to blir gifte, men Sadko omfamna ikkje brura si på bryllaupsnatta, og neste dag vakna han opp i heimbyen sin, saman med menneskekona si igjen.

Tsjernava blir forklart som ei nymfe for elva Tsjernava. I Arthur Ransome sin versjon frå Old Peter's Russian tales (1916) er den yngste dottera til havtsaren Volkhov, som også er namnet på elva Sadko alltid har elska.

Tolkingar 
Soga er blitt tolka av fleire forfattarar og komponistar. Ho fekk særleg merksemd på 1800-talet med veksten av den slavofile rørla.
Aleksej Tolstoj (1871–1872) skreiv diktet «Sadko» og Nikolaj Rimskij-Korsakov komponerte både
det musikalske tablået Sadko og operaren Sadko (1898), som han sjølv skreiv mykje av librettoen for.

Soga er gjenfortald på eller omsett til engelsk av Arthur Ransome i Old Peter's Russian tales (1916), Kate Blakey som «Sadko, the Rich Merchant Guest» i Slavonic Review (1924) og ein bylinaversjon samla av P.N. Rybnikov er omsett av James Bailey.

I 1953 regisserte Aleksandr Ptusjko ein film basert på operaen, Sadko.

Sjå òg 

 Jūratė og Kastytis - ei liknande litauisk legende.

Merknadar

Kjelder 

 Referansar

 Bibliografi

 

 

 

Denne artikkelen bygger på «Sadko» frå ,  den 17. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff 

 Sadko som bylina
 Prosaversjon (arkivert nettside)
 Sadko  som fortald av Arthur Ransome i Old Peter's Russian Tales
 Sadko av Arthur Ransome som lydbok ved librivox.org.
 Bylinasamling om Sadko (på russisk)

Russisk folkeminne
Bylinafigurar
Simen Brenne

Simen Brenne () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Fredrikstad. Han vart noregsmeister i 2006 og 2007, samt seriemeister i 2013. Triumfane kom med tre ulike fotballag; Fredrikstad FK, Lillestrøm SK og Strømsgodset IF. Brenne var ein løpssterk spelar med ein bra skotfot.

Karriere

Klubbspel
Brenne debuterte med Selbak TIF på nivå 3 i det norske seriesystemet. Etter sesongslutt i 1999 fekk han proffkontrakt med eliteserielaget Moss FK. Han slo gjennom i 2002-sesongen som angrepsspelar. Etter nedrykk i 2003 og deretter ein svak sesong på nivå 2, vende Brenne tilbake til fødebyen. Frå 2005 spelte han på Fredrikstad FK, nyopprykkt eliteserielag. Her fekk han vere offensiv midtbanespelar, ein posisjon han seinare alltid skulle ha. Eit høgdepunkt kom i noregsmeisterskapen i fotball 2006. NM-finalen mot Sandefjord Fotball enda med at FFK sigra 3–0. Sesongane 2007 og -08 gjorde Brenne teneste i Lillestrøm SK. Ein fin fyrstesesong vart krona med siger 2–0 over FK Haugesund i cupfinalen 2007. Etter ein svak andresesong flytta han i 2009 til Odd Grenland. Han lukkast betre med laget frå Skien, eit lag som hevda seg i eliteserien og nådde semifinalar i NM.   

Før sesongstart i 2013 skreiv Brenne kontrakt med Strømsgodset IF. Han fekk ein del speletid, men hadde inga sentral rolle i eit lag som overraska stort og vart seriemeister. Året etter sat han på benken, sesongen 2015 var han innbytar i ein del kampar for Sarpsborg 08. Han avslutta si tid som aktiv med Råde IL på nivå 5 i 2016 og -17.

Landslagsspel
Brenne fekk sin landslagsdebut 24. mars 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Bosnia-Hercegovina. Fire dagar seinare vart han matchvinnar då Noreg vann 1-0 over Tyrkia, hans einaste landslagsmål. Etter sin tredje landskamp måtte han vente i over to år før han atter kom i spel med landslagsdrakt. Frå september 2009 til januar 2012 deltok han i 12 landskampar. I alt var han med i 15 landskampar, 13 av dei som innbytar.

Merittar
Noregsmeister: 2006 med Fredrikstad FK og 2007 med Lillestrøm SK
Seriemeister: 2013 med Strømsgodset IF

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Simen Brenne» frå ,  den 17. oktober 2021.  
eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Odd Grenland-spelarar
Moss-spelarar
Fredrikstad-spelarar
Lillestrøm-spelarar
Strømsgodset-spelarar
Sarpsborg 08-spelarar
Sancocho

Sancocho er ein tradisjonell lapskaus eller suppe i fleire latinamerikanske land og rekna som nasjonalretten i Colombia, Panama og
Den dominikanske republikken. Retten består vanlegvis av store kjøtstykke eller fisk, rotknollar og andre grønsaker i ei kraft. Det finst fleire variasjonar av retten, og han er ekstremt populær i land som Puerto Rico, Honduras, Ecuador, Colombia, Cuba, Panama, Den dominikanske republikken, Trinidad og Tobago og Venezuela.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sancocho» frå ,  den 14. november 2021.  
 

Supper
Colombiansk kultur
Dominikansk kultur
Panamansk kultur
Matfisk

Matfisk er fisk ein bruker som næringsmiddel for menneske. Ein har fanga og ete fisk under heile historia til menneskja. Ein som har som yrke å fanga fisk blir kalla fiskar. Å halda levande fisk for seinare bruk blir kalla låssetting.
Ein kan og driva oppdrett av matfisk ved  foring i eit område der ein kan henta ut fisken når han skal brukast til mat.

Fisk er blant dei viktigaste næringsmidla på jorda, særleg på Grønland, der størstedelen av kosten består av fisk. Fisken i havet krev ikkje nokre former for passing eller røkt. I nyare tid har det likevel blitt vanleg med fiskeoppdrett i større skala, særleg av rovfiskar som laks, mellom anna i Noreg og Søraust-Asia, samtidig som sjøar og hav er blitt ramma av utfisking.

Fisk er hovudføde for mange menneske og dyr. Han kan vera skadeleg om han har høgt innhald av miljøgifter eller er blitt lagra feil. Mellom anna kan visse stoff i gjellene konverterast til thiaminase, eit enzym som øydelegg B-vitamin i kroppen, ved feil (for varm) lagring. Dette kan føra til alvorleg og døydeleg akutt B-vitaminmangel.

Det lever mest fisk der næringskjeldene er størst. Dei høgaste tala for biomasse finn ein i litt kaldare vatn, særleg ved oppvellingar.

Matlaging 

Matfisk blir ofte delt inn feit og mager fisk. Skilnaden i feittinnhaldet påverkar både næringsinnhald, smak og tillagingsmåte. Feit fisk inneheld store mengder omega 3-feittsyrer som eikosapentaensyre (EPA) og dokosaheksaensyre (DHA), men kan òg lagra større mengder miljøgifter som dioksin og polyklorerte bifenyl.

Fisk kan innehalda parasittar. Desse døyr ved oppvarming (minst 60 grader i eit minutt) og ved djupfrysing i fleire døgn. Oppdrettslaks er vanlegvis parasittfri.

Feit fisk 
Feit fisk er kjenneteikna av med høgt feittinnhald. Døme på feite fiskeartar er:

 Laks
 Makrell
 Sild
 Sardin
 Aure

Mager fisk 
Mager fisk har lågt feittinnhald. Døme på magre fiskeartar er:

 Åbor
 Gjedde
 Torsk

Oppdrett 
Nokre døme på vanlege oppdrettsfiskar:

 Regnbogeaure (Oncorhynchus mykiss)
 Laks (Salmo salar)
 Røye (Salvelinus sp.)
 Aure (Salmo trutta lacustris)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fisk (livsmedel)» frå ,  den 17. oktober 2021. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Fisk
Fisk
SuperTed

SuperTed er ein walisisk animert barneserie som gjekk på BBC frå 1983 til 1986. Serien handla om ein teddybjørn med magiske superkrefter. Han hadde 36 episodar. 

I Noreg blei serien send av NRK på Frokost-TV på slutten av 1980-talet.

Handling 
På ein leiketøyfabrikk blir ein liten teddybjørn med ein fabrikasjonsfeil kasta inn på eit mørkt lagerrom. Der blir han funne av Prikken, eit prikkete vesen frå verdensrommet. Prikken gjev teddybjørnen liv med hjelp av kosmisk støv, og tek han så med seg til ei fortrylla sky. Der gjev Moder Natur leikebjørnen fantastiske krefter, og han blir til SuperTed. SuperTed brukar superkreftene sine til å kjempa mot vondskap, og hovudfiendane hans er den slemme cowboyen Tex og dei to hjelparane hans: den tjukka og klønete Bolla, og det svært lettskremte skjelettet Beinet.

Norsk versjon 
Serien blei omsett til norsk av Morten Lange, og dei norske stemmane var ved Sverre Anker Ousdal, Åre Lindtner Næss, Finn Schau, Per Lillo-Stenberg, Kari Gjærum, Mari Bjørgan og Trond Brænne som forteljaren.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «SuperTed» frå ,  den 17. oktober 2021.  

 
Britiske fjernsynsseriar
Fjernsynsseriar frå 1980-åra
Oppdikta bjørnar
Teddybjørnar
Teddybjørn

Teddybjørn eller bamse er eit mjukt leiketøy som førestiller ein bjørn. Det blei utvikla ved byrjinga av 1900-talet, med to omtrentleg samtidige opphavsstader: Leiketøyprodusenten Morris Michtom i USA og Richard Steiff, som arbeidde for verksemda til tanta si Margarete Steiff, i Tyskland. Teddy-namnet er avleidd frå det til den amerikanske presidenten Theodore Roosevelt. Teddybjørnar blei populære leiker for barn som opptredde i soger, songar og filmar.

Soge 
Theodore Roosevelt hadde tilfeldigvis vore innblanda i ei jakthistorie med ein bjørn i 1902. Han nekta å skyta ein bjørn som andre hadde fanga for han. Karikaturteiknarar elska å framstilla hendinga, og då dei fyrste teddybjørnane blei lagt ut for sal i USA blei dei kalla Teddy's Bear etter presidenten. Dette blei etterkvart til Teddy bear, eller teddybjørn på norsk.

Kongeparken i Rogaland har ein egen temapark vigd teddybjørnar og andre kosedyr. To av heltane i parken er Brumle og Brumleline.

Lunds Tivoli er det selskapet som deler ut flest teddybjørner i året i Norge. Lunds Tivoli blei skipa i 1895, og var ein av dei fyrste importørane av bamsar til Noreg.

Teddybjørnar i kulturen

Teddybjørnar har inspirert songar, forteljingar og andre medium, mellom anna:
Ole Brumm
SuperTed
 «Teddyen min» – Lille Grethe
 «Teddybjørnens vise» – Alf Prøysen
 «Teddybjörnen Fredriksson» – Lasse Berghagen

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Teddybjørn» frå ,  den 17. oktober 2021.

Litteratur 

 Marcel Gauts, Kronen på merket, 2005, Spartacus Forlag ISBN 82-430-0334-7

Leiketøy
 
Bjørnar i kulturen
Rock and Roll Preacher (Hallelujah I'm on Fire)

«Rock and Roll Preacher (Hallelujah I'm on Fire)» er ein song av det britiske rockebandet Slade, gjeve ut i 1982 som den fjerde og siste singelen frå det tiande studioalbumet deira Till Deaf Do Us Part. Han var skriven av solovokalisten Noddy Holder og bassisten Jim Lea, og produsert av Slade. Songen kom berre ut på singel i Tyskland og nådde der 49. plassen.

Songen vart korta ned for singelen. Songen vart på den tida nytta som opningsspor på konsertane deira, noko ein kan høyre på konsertalbumet Slade on Stage.

B-sida på singelen var «Knuckle Sandwich Nancy», henta frå Till Deaf Do Us Part og som hadde vore den mislykka første singelen frå albumet i mai 1981. The 12"-versjonen av singelen inneheld den fulle albumversjonen av «Rock and Roll Preacher (Hallelujah I'm on Fire)».

I Tyskland framførte bandet songen på TV-showet Musikladen den 11. mars 1982. Seinare, i desember 1984 spelte bandet igjen songen på tysk fjernsyn, Thommys Pop Show.

Format
7"-singel
«Rock and Roll Preacher (Hallelujah I'm on Fire)» - 3:17
«Knuckle Sandwich Nancy» - 3:09

12"-singel
«Rock And Roll Preacher (Hallelujah I'm on Fire)» - 5:34
«Knuckle Sandwich Nancy» - 3:09

Salslister

Medverkande
Noddy Holder - solovokal, gitar, produsent
Dave Hill - sologitar, korvokal, produsent
Jim Lea - bass, orgel, korvokal, produsent
Don Powell - trommer, produsent

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rock and Roll Preacher (Hallelujah I'm on Fire)» frå ,  den 17. oktober 2021. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1981
Singlar frå 1982
Slade-songar
RCA Records-singlar
Songar skrivne av Noddy Holder
Songar skrivne av Jim Lea
Songar produserte av Jim Lea
Songar produserte av Noddy Holder
Songar produserte av Dave Hill
Songar produserte av Don Powell
Lock Up Your Daughters

«Lock Up Your Daughters» er ein song av det britiske rockebandet Slade, gjeven ut i 1981 som den andre singelen frå det tiande studioalbumet Till Deaf Do Us Part. Han var skriven av solovokalisten Noddy Holder og bassisten Jim Lea, og produsert av Slade. Songen nådde 29. plassen på den britiske singellista og låg på lista i åtte veker.

«Lock Up Your Daughters» var meir heavy metal-dominert enn vanleg for bandet, som ein respons på at dei hadde tiltrekt seg meir metal-fans etter Readingfestivalen. Songen vart mykje spelt på konsertane deira.

B-sida til songen var «Sign of the Times», opphavleg frå albumet Return to Base i 1979, då han òg kom ut på singel.

Det vart filma ein musikkvideo til songen, men denne vart lite vist då han kom. Han vart filma 7. september 1981 i Portland Studios i London. Bandet spelte songen på musikkshowet Top of the Pops i september 1981 og igjen nokre veker seinare. Bandet framførte òg songen på det nederlandske TV-showet TopPop.

Innhald
7"-singel
«Lock Up Your Daughters» - 3:31
«Sign of the Times» - 3:58

Salslister

Andre versjonar
 I 1989 spelte det engelsk-amerikanske rockebandet Lion inn ein versjon av songen for det andre og siste studioalbumet deira Trouble in Angel City.

Medverkande
Noddy Holder - solovokal, gitar, produsent
Dave Hill - sologitar, korvokal, produsent
Jim Lea - bass, orgel, korvokal, produsent
Don Powell - trommer, produsent

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lock Up Your Daughters» frå ,  den 17. oktober 2021. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1981
Slade-songar
RCA Records-singlar
Songar skrivne av Noddy Holder
Songar skrivne av Jim Lea
Songar frå 1981
Songar produserte av Jim Lea
Songar produserte av Noddy Holder
Songar produserte av Dave Hill
Songar produserte av Don Powell
Ruby Red av Slade

«Ruby Red» er ein song av det britiske rockebandet Slade, gjeven ut i 1982 som den tredje singelen frå det tiande studioalbumet deira Till Deaf Do Us Part. Han var skriven av solovokalisten Noddy Holder og bassisten Jim Lea, og produsert av Slade. Singelen nådde 51. plassen på den britiske singellista. Songen låg inne på lista i tre veker.

«Ruby Red» var skriven alt i 1978, men originalinnspelinga møtte ikkje forventningane til bandet. Songen vart utvikla vidare for Till Deaf Do Us Part var Holder og Lea. 

B-sida til singelen var «Funk Punk & Junk», som var eksklusiv for singelen og som seinare kom ut på samlealbumet B-Sides.

Det vart filma ein musikkvideo til songen, men denne vart ikkje vist på tida då singelen kom ut. Han var regissert av Eric Boliski og syner bandet som framfører songen på scenen, innimellom klipp av ei lede som speler «Ruby» i songen.

Format
7"-singel
«Ruby Red» – 2:53
«Funk Punk & Junk» – 2:57

7"-singel (britisk dobbelutgåve)
«Ruby Red» – 2:53
«Funk Punk & Junk» – 2:57
«Rock and Roll Preacher (Live version)» – 5:19  
«Take Me Bak 'Ome (Live version)» – 4:33

Salslister

Medverkande
Noddy Holder - solovokal, gitar, produsent
Dave Hill - sologitar, korvokal, produsent
Jim Lea - bass, orgel, korvokal, produsent
Don Powell - trommer, produsent

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ruby Red (song)» frå ,  den 17. oktober 2021. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1982
Slade-songar
RCA Records-singlar
Songar skrivne av Noddy Holder
Songar skrivne av Jim Lea
Songar frå 1981
Songar produserte av Jim Lea
Songar produserte av Noddy Holder
Songar produserte av Dave Hill
Songar produserte av Don Powell
Jon Inge Høiland

Jon Inge Høiland () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Fåberg i Oppland. Han var forsvarsspelar og deltok i 25 landskampar. Høiland spelte oftast høgreback, tidvis var han også stoppar.

Karriere

Klubbspel
Høiland seriedebuterte med Faaberg IL i 1994 på nivå 3. Tidleg i august 1995 skreiv han kontrakt med Bryne FK på nivå 2. Sesongane 1997 og -98 spelte han for eliteserielaget Kongsvinger IL. Åra 1999-2002 var han aktiv i svenske IFK Göteborg. Deretter gjorde han teneste i Malmö FF frå 2003 til 2007. I siste serieomgang i Allsvenskan 2004 vart Høiland den store helten då han, etter målvakta stoppa eit Malmö-straffespark, var frampå og sette returen i mål. Malmö vann kampen 1-0 og og vart allsvensk meister. Vårsesongen 2006 spelte han på tyske FC Kaiserslautern, ein klubb som rykte ned or bundesligaen.

I august 2007 vart Høiland overført til Stabæk IF. Året etter var han med om å vinne klubbens einaste seriegull i fotball for menn. Etter at treårs-kontrakten gjekk ut, var han Rosenborg-spelar 2011-13. I 2014 spelte Høiland ein siste sesong på toppnivå, atter med Stabæk IF.

Landslagsspel
Høiland deltok i 25 landskampar. Han debuterte 22. januar 2004 og spelte siste kampen den 29. mai 2010. 1. april 2009 skåra han eitt av måla då Noreg vann med 3 mot 2 over Finland.

Merittar
Svensk seriemeister: 2004 med Malmö FF
Norsk seriemeister: 2008 med Stabæk IF

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jon Inge Høiland» frå ,  den 18. oktober 2021.  
eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Stabæk-spelarar
IFK Göteborg-spelarar
Malmö-spelarar
Kongsvinger-spelarar
Rosenborg-spelarar
Bryne-spelarar
Kaiserslautern-spelarar
Li Xiaoshuang

Li Xiaoshuang () er ein kinesisk tidlegare turnar frå Xiantao. Han vart verdsmeister i 1995 og olympisk meister i 1996. Li vann også OL-gull i frittståande i 1992 og VM-gull i lagkamp i 1994 og 1995.

Aktiv
Li var med på det kinesiske turnlandslaget frå 1991 til 1996. Under Sommar-OL 1992 i Barcelona gjekk han til topps i frittståande, dessutan fekk han sølv i lagtevlinga og bronse i ringar. To år seinare var han med i det kinesiske mannskapet som i Dortmund tok VM-gull i lagkampen. I turn-VM 1995 i japanske Sabae sigra Li i så vel mangekamp som i lagkamp. Under dei olympiske sommarleikane 1996 i Atlanta var han på ny bestemann i mangekampen. Han fekk eit nytt OL-sølv i lagkampen, tok også sølv i frittståande.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Li Xiaoshuang» frå ,  den 18. oktober 2021.  

Kinesiske turnarar
Olympiske meistrar for Kina
Vasilisa

Vasilisa () er eit russisk kvinnenamn av gresk opphav (, basilissa), med tydinga 'dronning' eller 'keisarinne'. Det er den kvinnelege forma av Vasilij, som svarer til det vestlege Basil.

Namnet blei utbreidd på grunn av den kristne barnemartyren Vasilissa frå 200-talet, og andre tidlege helgenar i den ortodokse og katolske kyrkja. Det var også namnet til fleire tidlege priscesser.

I russisk folkeminne er Vasilisa eit typisk namn på ein eventyrhelt, ofte kalla «Vasilisa den vise» eller «Vasilisa den vene». Heltinna heiter Vasilisa i dei kjente eventyra Froskeprinsessa og Vasilisa den vene. Figurar med dette namnet stig ofte i verda frå å vera ei enkel bondejente til å bli gift med ein prins eller ei prinsesse som giftar seg med helten etter å ha hjelpt han med vanskelege oppgåver. Til forskjell frå mange passive heltinner utfører Vasilisa ofte ei rekkje oppgåver som hjelper henne til å nedkjempa skurken i soga.

Kjende namneberarar
Vasilisa Kozjina (ca. 1780—ca. 1840), russisk geriljaleiar under Napoleonskrigane
Vasilisa Bardina, russisk tennisspelar
Vasilisa Berzjanskaja, russisk opera-mezzosopran
Vasilisa Davankova, russisk isdansar 
Vasilisa Davydova, russisk tennisspelar
Vasilisa Forbes, russisk filmregissør
Vasilisa Kaganovskaja, russisk isdansar 
Vasilisa Marzaliuk, kviterussisk brytar
Vasilisa Sementsjuk, russisk freestyle-skirennar 
Vasilisa Volodina, russisk programleiar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vasilisa (name)» frå ,  den 18. oktober 2021. 
 oppgav desse kjeldene: 
Satran, Paula Redmond, and Rosenkrantz, Linda (2007). Baby Name Bible. St. Martin's Griffin. 
Tatar, Maria (2002). The Annotated Classic Fairy Tales. W.W. Norton and Company. 

Russiske fornamn
Kvinnenamn
Namn knytte til rang
10 Years

«10 Years» (norsk omsetjing ti år) er ein elektropopsong frå 2021 av den islandske songaren Daði Freyr Pétursson og bandet hans Gagnamagnið. Songen vart gjeven ut 13. mars 2021 og var det islandske bidraget i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland, der han ende på fjerdeplass.

Bakgrunn 
Daði og Gagnamagnið skulle ha representert Island i Eurovision Song Contest 2020 med låten «Think About Things», men tevlinga vart avlyst på grunn av koronaviruspandemien. I staden vedtok den islandske kringkastaren RÚV at Daði og Gagnamagnið skulle få representere Island i tevlinga i 2021.

Tittelen på songen vart avslørt i februar 2021, mens låten vart gjeven ut 13. mars 2021.

Eurovision Song Contest 
Den 65. utgåva av Eurovision Song Contest fann stad i Rotterdam i Nederland i mai 2021. Island deltok som nummer åtte i den andre semifinalen i Rotterdam Ahoy torsdag 20. mai. Dagen før semifinalen vart det kjend at ein av bandmedlemmane hadde testa positivt for covid-19. Bandet vart difor sett i karantene og fekk ikkje opptre live under semifinalen. I staden vart det vist eit opptak frå den andre prøva til bandet 15. mai. Saman med Australia var Island det einaste landet som ikkje opptredde live i tevlinga.

Låten hamna på andreplass i semifinalen med 288 poeng og kvalifiserte seg dimed til finalen laurdag 22. mai. Der opptredde Island som nummer 12, også denne gongen vart det vist opptak av prøva til bandet. Til slutt enda songen på fjerdeplass med 378 poeng, den beste plasseringa til Island i Eurovision Song Contest sidan 2009.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «10 Years» frå ,  den 10. januar 2021.  

Eurovision Song Contest 2021-songar
Islandske Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Islandske songar
Toscakake

Toscakake er ei skandinavisk kake som består av sukkerbrød med eit lokk av rista mandlar.

Tosca er namnet på ein opera av Puccini som hadde premiere ved hundreårsskiftet 1900. Operaen har truleg gjeve namnet til toscakaka, som opptrer i svenske kokebøker frå 1930-talet. Den rådande enkle funkisstilen kan òg ha sett preg på bakverket, som typisk ikkje er ekstra pynta. 

Toscakaka blei omtalt i norske aviser frå 1940-talet av. 

Toscaglasuren kan også brukast på andre bakverk, som mindre toscapinnar, toscaruter, toscabollar eller toscaeple.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Toscakaka» frå ,  den 18. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff
Oppskrift ved tine.no

Kake
Svensk mat
Norsk mat
Dansk mat
Finske pinnar

Finske pinnar er ein type småkake som er laga av mørdeig, ofte av bittermandel, smør, kveitemjøl, vatn og sukker. Kakene blir laga små og avlange, med form som rektangel eller «pinnar». Oppå kakene blir det lagt perlesukker og knust mandel (ofte søtmandel). Sjølv om namnet seier det er finsk, er bakverket ei svensk oppfinning. Det finst elles liknande bakverk i fleire land. På dansk er dei kjende som finskbrød.

Sjå òg 
Brune pinnar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Finska pinnar» frå ,  den 18. oktober 2021.  

Småkaker
Svensk mat