alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
George W. Bush

George Walker Bush () var presidenten i USA frå 2001 til 2009. Han var tidlegare guvernør i Texas, og er son av tidlegare president George Bush. 

Bush vart fødd i Connecticut, men voks opp i Texas. Han vart etter eit særs jamt val utpeika som president i 2001. Høgsterett i Sambandsstatane avgjorde at røystene i nokre valkrinsar i Florida ikkje skulle teljast om. George Bush var den andre USA-amerikanske presidenten gjennom tidene som var son av ein tidlegare president.

Som president har han mellom anna stått i spissen for USA sin  invasjon av Afghanistan, støtta av NATO. Taliban-regimet vart skifta ut. Det vert arbeidd med å innføra eit demokratisk styresett.

Bush sette òg i gang ein invasjon av Irak for å fjerna Saddam Hussein. Invasjonen og okkupasjonen av Irak er mykje omstridd folkerettsleg og politisk.

I den folkelege opinionen i Europa vart George W. Bush rekna for å vera mellom dei minst populære presidentar USA hadde hatt. Han hadde trass i dette stor oppslutnad i USA i periodar, og han vann over utfordraren John Kerry i det amerikanske presidentvalet i 2004. Det var spesielt i sørstatane (som Alabama og Georgia), fjellstatane (som Idaho og Wyoming) og slettestatane (som Nebraska og Kansas) at Bush vann. I nordaust, der det demokratiske partiet tradisjonelt står sterkt, vann ikkje Bush ein einaste stat i 2004. Utover i den andre presidentperioden hans vart han mindre og mindre populær, også blant innbyggjarane i USA.

George W. Bush har gjeve namn til den såkalla Bush-doktrinen i amerikansk utanriks- og tryggingspolitikk.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 :en:George W. Bush

Folk frå Texas
Folk frå Connecticut
USA-amerikanske presidentar
USA-amerikanske politikarar
Guvernørar i Texas
Folk som har opna OL
Folk som har opna PL
Krigen mot terrorisme
Osama bin Laden

Osama bin Laden () var ein saudiarabar rekna som grunnleggjar og sjef for al-Qaida, ein militant islamistisk organisasjon som har vore involvert i terroriståtak mot sivile og militære mål rundt om på kloden.

Leiar av al-Qaida 
Bin Laden grunnla al-Qaida i 1988-89 for å støtta og trena utanlandske muslimske motstandsstyrkar mot Sovjetunionen under Den afghansk-sovjetiske krigen. Etter at sovjetarane trekte seg ut av Afghanistan i 1989 vende bin Laden tilbake til Saudi-Arabia. Året etter invaderte Irak under Saddam Hussein nabolandet Kuwait, noko som også sette dei saudiarabiske oljefelta i fare. Bin Laden tilbaud sine trente mujahedin til å forsvara landet, men kong Fahd tok heller imot hjelp frå amerikanske og allierte styrkar. Det at desse styrkane fekk koma inn i og vanhelga «landet med dei to moskeane» (Mekka og Medina) gjorde bin Laden rasande. Etter å ha talt imot styresmaktene for å ta imot amerikanske styrkar blei han landsforvist. Oppmoda av Hassan al-Turabi drog bin Laden og al-Qaida i eksil til Sudan, der Omar al-Bashir nyleg hadde teke makta. Dei hjelpte dei sudanesiske styresmaktene gjennom å setja opp ulike verksemder og militære treningsleirar.

I 1993 støtta Saudi-Arabia Oslo-avtalen mellom Israel og palestinarane, noko som førte til skarp kritikk frå Bin Laden. Han heldt fram med skarpe åtak på kong Fahd, og i 1994 blei han fråteken det saudiske statsborgarskapet sitt. Eigedommen hans i heimlandet blei frosen og familien tok offentleg avstand frå han. I 1998 førte terroråtak mot dei amerikanske ambassadane i Kenya og Tanzania til at al-Qaida og bin Laden blei verdskjende.

Styresmaktene i Sambandsstatane (USA) peika ut Osama bin Laden som hovudmannen bak terroråtaka 11. september 2001, då to fly styrta inn i Verdshandelssenteret i New York og om lag 3 000 menneske vart drepne. I oktober 2004 dukka det opp ein videosnutt der Osama bin Laden vedgjekk å stå bak  11. september-åtaka. Han oppgav som hovudgrunn eit ønske om å straffa stormakta som tillét Israel å invadera Libanon i 1982.

Sidan levde han på ulike stader i lite folkesette strok av Pakistan og Afghanistan. Osama bin Laden var rekna som den mest ettersøkte mannen i verda. USA hadde lova å gje ut store pengesummar til den som peika ut kvar han er. I ein fjernsynstale seint om kvelden 1. mai 2011 (USA-amerikansk tid) opplyste president Barack Obama at amerikanske spesialstyrkar hadde tatt livet av Osama bin Laden i eit hus i småbyen Abbottabad nord for Islamabad i Pakistan.

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Amanda Nordhagen Walnum. Osama bin Ladens mor snakker ut for første gang: - Han ble hjernevasket (.) Moren forblir i fornektelse, forteller brødrene.
 Obama: Osama bin Laden ble drept på søndag (vg.no)
 Obama bekrefter at bin Laden er drept (ba.no)
 Obama bekrefter at bin Laden er drept  (tv2nyhetene.no)

Al-Qaida
Saudiarabarar
Sunnimuslimar
Krigen mot terrorisme
Flatanger kommune

Flatanger kommune er ein kystkommune i Trøndelag fylke.  Han har grenser mot Namdalseid kommune i aust og Osen kommune i sørvest.  Vestsida og nordsida av kommunen ligg langs sjøen, med nesten 1 400 øyar.  Kommunen er svært populær blant turistar, særleg hytteturistar og tyskarar.

Flatanger kommune inkluderer tettstadene Lauvsnes, Utvorda, Vik og Sitter.  Attraksjonar i kommunen inkluderer Villa Fyr, som var det siste kolblussfyret bygd i Noreg, og Utvorda festninga, ei festning bygd av tyskarane under den andre verdskrigen.

Bakgrunnsstoff 
 Flatanger kommune sine heimesider
 Utvorda festning

 
Kommunar i Trøndelag
Ytre Namdal
Fosnes kommune

Fosnes er ein tidlegare kommune i Trøndelag fylke, fram til han 1. januar 2020 blei ein del av Namsos kommune.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Fosnes sine heimesider

 
Tidlegare kommunar i Trøndelag
Ytre Namdal
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 2019
Frosta kommune

Frosta er ein kommune i Trøndelag fylke. Han ligg på halvøya som stikk ut i Trondheimsfjorden, mellom Åsenfjorden og hovudfjorden, og grensar i aust til Levanger kommune. Tautra er ei øy som høyrer til Frosta kommune og ligg i Trondheimsfjorden mellom kommunesenteret Frosta og Leksvik. Hovudnæringa i kommunen er jordbruk.

To vegar fører til Frosta, fylkesveg 753 går frå europaveg 6 i Åsen i Levanger til Mostad på Frosta. Denne vegen går gjennom Frostaporten, ein tunell som er 287 meter lang. Den andre vegen er fylkesveg 6818 som går frå Skogn over Ekne og til Juberg på Frosta.

Historie 
 Frostating det eldste lagtinget i Noreg.
 Logtun kyrkje ei steinkyrkje frå 1100-talet ligg i nærleiken av tinghaugen.
 På Tautra låg eit cisterciensarkloster, Tautra kloster, som vart skipa i 1207 og avvikla rundt 1536 da reformasjonen kom.
 I 1999 vart eit nytt kloster av same orden for nonner opna.
 Dronning Sonja la ned grunnsteinen for eit heilt nytt kloster 8. mai 2003 og som vart teken i bruk 11. juli 2006.
 Kommunevåpenet viser kong Magnus Lagabøter med eit liljesepter i venstre handa når han gir den nye Frostatingslova til lagmannen på Frostatinget i 1274.
 Vikinghamna på Fånestangen frå år 1000, eller litt seinare vart funnen i 2003.

Politikk 

Kommunevalet 2007

Nøkkeltal 
 Areal: 75 km².
 Jordbruksareal: 23 km².
 Produktiv skog: 31 km².
 Folketal: 2458 (1. oktober 2006)
 Høgste punkt: Storheia, 368 moh.
 Største vatten: Hovdalsvattnet 3 km².

Innbyggjarar fordelt på næringar. (1980) 
 Jordbruk, skogbruk og fiske: 45 %
 Industri: 9 %
 Bygg- og anleggsverksemd: 7 %
 Handelsverksemd: 9 %
 Samferdsle: 6 %
 Andre tjenesteytande verksemd: 24 %

Kjende frostingar 
 Vidar Riseth, profesjonell fotballspelar.
 Karin Pettersen, handballspelar.
 Kristin Jensen, musikar.

Bakgrunnsstoff 
 Frostaporten
 Frosta sine heimesider
 Tautra Mariakloster
 Lokalavisa Frostingen
 Vikingehamna på Fånestangen

 
Kommunar i Trøndelag
Innherad
Norske kommunar skipa i 1838
Grong kommune

Grong (sørsamisk: Kråangke) er ein kommune i Trøndelag fylke. Kommunen ligg i den midtre delen av Namdalen, omkring elvane Namsen og Sanddøla. Elvane møtest ved kommunesenteret Grong.

Grong kommune vart oppretta i 1964 da dei tidlegare kommunane Grong og Harran vart slått saman. Kommunen grensar i nord og nordaust til Namsskogan, i vest til Høylandet og Overhalla, i sør til Snåsa og i søraust til Lierne.

Europaveg 6 og Nordlandsbanen går gjennom kommunen. Det er samband til Sverige med fylkesveg 74 gjennom Lierne.

I kommunesenteret finn ein Grong videregående skole og Namdals folkehøgskole.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

 
Kommunar i Trøndelag
Namdal
Hessa

Hessa eller Heissa er ei av øyane i Ålesund kommune. Ho er den vestlegaste øya og er forma som ein tøffel. Øya har tre tettstader, Skarbøvik,  Sævollen og Slinningen. Skarbøvika tilhøyrde Ålesund kommune også før samanslåinga med nabokommunen Borgund i 1968, og har såleis ein meir byliknande struktur enn resten av øya. På Tueneset, i nærleiken av Skarbøvika, ligg også Ålesund Akvarium, Atlanterhavsparken. På øya er det ein barneskule og i Skarbøvika ligg ungdomsskulen som dekkjer heile Heissøya. Skarbøvik kyrkje er soknekyrkje frå 1995 reist i murstein. Øya har eige fotballag, Skarbøvik Idrettsforening med tilhøyrande stadion.

Midt på øya ligg den bratte åsen Sukkertoppen som blir mykje bruka til turgåing og klatring. 

Hessa er heimen til Brita Blomquist, ein kjend programleiar i NRK Radio.

Øyar på Sunnmøre
Øyar i Ålesund
Jørgen-Frantz Jacobsen

Jørgen-Frantz Jacobsen () var ein færøysk forfattar som skreiv på dansk. Jacobsen studerte fransk og historie ved universitetet i København og arbeidde ei tid for avisa Politiken, der han særleg skreiv om tilhøva mellom Danmark og Færøyane. 22 år gamal vart han sengeliggjande med tuberkulose.

Dei viktigaste verka hans er romanen Barbara og fleire brev til William Heinesen.

Færøyske forfattarar
Forfattarar frå 1900-talet
Danskspråklege forfattarar
Jørgen Rostrup

Jørgen Rostrup () er ein norsk orienteringsløpar. Han vart verdsmeister i Skottland i 1999 og to år etter då tevlinga vart halden i Finland.

Rostrup, Jørgen
Rostrup, Jørgen
Nørvøya

Nørvøya er ei tettbygd øy og ein bydel i Ålesund kommune på Sunnmøre. Nørvøy er arealmessig den nest største av dei fire øyane som tilhøyrer byområdet Ålesund. Øya er bunden saman med sentrumsøya Aspøya via Hellebrua i Brosundet. Ålesund kommune omfattar likevel langt fleire øyar. Byfjellet Aksla på 135 moh. ligg på Nørvøya med restauranten Fjellstua. 

På øya ligg dei austlege delane av det kommersielle bysentrumet, høgskulen, rådhuset og AaFK sin heimearena. Øya har om lag 9000 innbyggjarar. 

Namnet Nørvøya kjem av norrønt Nyrvi, eller 'den smale øya'. Jamfør Norvasund, det norrøne namnet på Gibraltarsundet.

Litteratur 
 Sandnes, Jørn og Stemshaug, Ola (red): Norsk stadnamnleksikon, Oslo 1997. ISBN 82-521-4905-7

Øyar i Ålesund
Øyar på Sunnmøre
Norsk stadnamnleksikon

Norsk stadnamnleksikon er eit oppslagsverk eller leksikon utgjeve av forlaget Det Norske Samlaget. 
Norsk stadnamnleksikon er eit oppslagsverk som først og fremst skal gje forklaring og tyding av viktige stadnamn i Noreg. I tillegg til dei einskilde namna vert det gjeve forklaring på fleire av dei viktigaste grunnorda. 

Jørn Sandnes og Ola Stemshaug har vore redaktørar for alle dei fire utgåvene. Fyrste utgåve kom i 1973, andre utgåva i 1980, tredje utgåva i 1989 og fjerde utgåva i 1997.

Litteratur 
 Sandnes, Jørn og Stemshaug, Ola (red): Norsk stadnamnleksikon, Oslo 1997. 4. utgåve ISBN 82-521-4905-7

Oppslagsverk
Normisjon

Normisjon er ein evangelisk-luthersk misjonsorganisasjon som organiserer over 70 tusen personar over heile Noreg, inkludert medlemmane i Acta - barn og unge i Normisjon. I dei fleste storbyane har Normisjon eigne forsamlingar. Normisjon driv også ei omfattande verksemd på bedehus og i husfellesskap.

Normisjon blei grunnlagt 1. januar 2001 etter at Det norske lutherske Indremisjonsselskap, Langesundsfjordens indremisjonsselskap og Den norske Santalmisjon fusjonerte. Organisasjonen er ei sjølvstendig rørsle med tett samarbeid med Den norske Kyrkja og andre lutherske kyrkjesamfunn.

Normisjon har verksemd over heile Noreg gjennom 13 regionar, og også i India, Bangladesh, Kambodsja, Ecuador, Mali, Aserbajdsjan, Bhutan, Nepal, Uganda, Cuba og Kambodsja.

Historie 
Santalmisjonen blei stifta 1867 av misjonær Lars Olsen Skrefsrud (1840-1910) og Hans Peter Børresen (1825-1901). Det norske lutherske Indremisjonsselskap blei stifta 1868. Dei to organisasjonane slo seg saman i 2001.

Leiar av landsstyret 
 Kurt Hjemdal 2006-2012
 Tormod Kleiven 2012-

Generalsekretærar 
 Anfin Skaaheim 2001-2003
 Rolf Kjøde 2003-2014
 Anna Birgitta Langmoen Kvelland 2014-

Skular drivne av Normisjon 
 Gå Ut Senteret, Hurdal
 Bibelskolen i Grimstad
 Acta Bibelskole, Stavanger
 Høgskolen i Staffeldtsgate (Saman med Frikirken.)

Agenda 3:16 
Agenda 3:16 er Noregs største kristne månedsmagasin. Bladet blir utgjeve av Normisjon, og har som mål å formidle tru og kristne verdiar. Bladet er normalt på 60 sider, trykka på glanset papir, stifta og gjennomgåande fire-fargar. Opplag i 2012: ca. 11 000.

Organisasjonen gjev også ut 13 regionale blad med fokus på kva som skjer i Normisjon lokalt.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside

Kristen misjon
Den norske kyrkja
Norsk misjonsverksemd
Skipingar i 2001
Bremanger kommune

Bremanger kommune er ein kystkommune som ligg på grensa mellom Nordfjord og Sunnfjord i Vestland fylke. Kommunen er delt i to — indre og ytre Bremanger, høvesvis fastlandet og øyane Bremangerlandet og Frøya.

Kommunikasjon 
Øyane er knytte saman med bru.  Ytre del av kommunen har ferjesamband med Måløy. Tunnel under Skatestraumen og bru til Rugsund knytte øyane til fastlandet i 2002(Bremangersambandet 1).Ny tunnel Bortne-Langesi(Bremangersambambandet 2) opna i 2013 og kortar avstand frå øyane til Svelgen (og Florø/Førde) med 40 km.Det er ferjesamband over Nordfjorden frå Isane til Stårheim.Det er snøggbåtsamband nordover til Selje og sørover til Florø og Bergen. Avstand til flyplass i Florø frå Svelgen er 59,9 km. Svelgen, som ligg inst i Nordgulen, er kommunesenter.

Næring  
Næringsgrunnlaget i ytre delen av kommunen har tradisjonelt vore knytt til fiske- og fiskeforedling, noko kystkulturlandskapet ber preg av. I Svelgen ligg den største arbeidsplassen i kommunen — Elkem ASA Bremanger Smelteverk, ei metallurgisk industriverksemd med om lag 290 årsverk. Elles er der jordbruk, skogbruk og serviceverksemder.

Natur 
Kommunen har ein svært variert natur, frå det golde kystlandskapet til frodige landbruksbygder og høge fjell og brear i indre del av kommunen. Fjellet Hornelen er den høgaste sjøklippa i Nord-Europa.

Tettstader 
 Bremanger med 
 Kalvåg med 
 Svelgen med

Bygder 
 Ålfoten

Kjende folk frå Bremanger kommune 
Amanda Igland (1917–2002), pensjonatvertinne, fiskarkone, lokalpolitikar og organisasjonskvinne.
Heidi Grande Røys, politikar

Bakgrunnsstoff 
 Bremanger kommune

 
Sunnfjord
Nordfjord
Tidlegare kommunar i Sogn og Fjordane
Kommunar i Vestland
Margaret

Margaret er den engelske varianten av det norske Margrete. Namnet har vore svært utbreidd i den engelsktalande verda, og har mange kjælenamn, som Maggie, Peggy og Gretta. I nyare tid er det òg teke i bruk i Noreg.

Kjende namneberarar
 Margaret Sanger (1879–1966), amerikansk sjukepleiar og seksualopplysar
 Margaret Taylor Rutherford (1892–1972), britisk skodespelar
 Margaret Mitchell (1900–1949), amerikansk forfattar
 Margaret Mead (1901–1978), amerikansk antropolog
 Margaret Thatcher (f. 1925), engelsk statsminister
 Prinsesse Margaret av Storbritannia (1930–2002)
 Margaret Atwood (f. 1939), kanadisk forfattar
 Margaret Skjelbred (f. 1949), norsk forfattar

Bakgrunnsstoff

Kvinnenamn
Førenamn av engelsk opphav
Margarita

Ein margarita er ein alkoholhaldig drink, ein cocktail, med tequila som den viktigaste ingrediensen. 

For å laga ein margarita blandar ein tre delar tequila, to delar likør med appelsinsmak (som Cointreau eller Curaçao), og ein del lime-jus. Drinken vert servert med saltrand på kanten av glaset. Av og til får ein og drinken med ei skive lime på kanten.

Eit mytisk opphav 
Det finst fleire historier om kor tequilaen først vart laga, og av kven. Her følgjer nokre av dei mest kjende:

 Tidleg på trettitalet vart cocktailen skap på veddeløpsbanen Caliente i Tijuana

 I 1936 skapte Danny Negrete drinken for kjærasten sin, Margarita, då han arbeidde på Garci Crespo Hotel i Tijuana.

 Carlos Herrera skapte denne drinken i 1938 eller 1939 for Marjorie King, ei showgirl som ikkje kunne drikke andre typar brennevin enn tequila. Dette skjedde på baren Rancho La Gloria i Tijuana. 

 4. juli 1942 spurte ein kunde Francisco Morales, bartender på Tommy's Place i Ciudad Juárez, etter ein magnolia, men han huska ikkje innhaldet i han. Dermed fann han på noko, og kalla drinken «Prestekrage», på spansk «Margarita . 

 Ein gong på førtitalet skapte Enrique Bastante Gutierrez denne drinken for filmstjerna Rita Hayworth, som eigentleg heitte Margarita Carmen Cansito. 

 I 1948 skapte Margaret Sames drinken for eit selskap ho heldt i baren sin i Acapulco. Seinare flytte ho til El Paso, Texas, og opptredde på fjernsyn i USA for å vise korleis den ekte margaritaen skulle vere. 

 I 1948 vart drinken til i The Balinese Room i Galveston, Texas, av bartenderen Santo Cruz. Han laga drinken til songarinna Peggy Lee. 

 Tidleg på femtitalet vart drinken laga på restauranten «Tail o' the Cock» i Los Angeles for å introdusere tequilamerket José Cuervo. 

Sjølv om opphavet til drinken er uklar, krinsar historiene om grensa mellom USA og Mexico. I USA har det oppstått heilt nye tolkingar av drinken, til dømes Frozen Margarita, med mengder av is. Strawberry Margarita lagast med jordbær, og Vodka Margarita lagast med vodka i staden for tequila.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Oppskrifter og tips om margaritatillaging  (engelsk)

Cocktailar
Ellingsøyfjorden

Ellingsøyfjorden er fjord i kommunane Ålesund og Skodje på Sunnmøre. Han ligg på nordsida av Nørvøya, der sjølve byen Ålesund ligg , og Oksnøya og sør for Ellingsøya, som han er kalla opp etter, og strekkjer seg 24 km austover til Skodjevika. Inkludert Skodjevika er han 29 km. 

Fjorden har innløp i vest mellom Kverve på Ellingsøya og Verpinsvika i Ålesund by. Vest for innløpet ligg Valderhaugfjorden. Aust for Ellingsøya ligg Taftesund der Fv107 kryssar sundet via Taftasundbrua. På nordsida av Taftesund ligg Grytafjorden. Mellom Ellingsøyfjorden og Skodjevika kryssar dei to Skodjebruene fjorden. Frå Skodjevika går det tronge sund sørover til Storfjorden. Fjorden er mellom ein og to kilometer brei og på det djupaste er han 113 m. 

I Ellingsøyfjorden ligg fleire tidlegare busette øyar og holmar. Frå vest mot aust finn ein Svinøya, Litje-Kalvøya, Vikholmen, Langøya, Bjørgeholmen, Dyrøya og Vemøya. Dei to siste høyrer til Skodje.

Hamna i Ålesund, Gangstøvika, ligg ved Ellingsøyfjorden. Områda ved hamna og ved Flatholmen er sterkt forureina.

Ellingsøytunnelen er ein 3.500 meter lang tunnel under fjorden, mellom Ålesund og Ellingsøya. Lenger aust kan ein krysse fjorden over Straumsbrua.

Delar av den britiske påskekrimserien Malstrøm vart spela inn i Ellingsøyfjorden på 1980-talet.

Fjordar på Sunnmøre
Fjordar i Ålesund
Sverre Fehn

Sverre Fehn () er ein av dei internasjonalt mest kjende arkitektane frå Noreg. 

Fehn voks opp i Kongsberg, og blei utdanna arkitekt ved Statens arkitektkurs i Oslo i 1949 og blei tidleg prega av læraren sin, Arne Korsmo. I 1952/53 heldt han til i Marokko, og året etter studerte han hos den franske arkitekten Jean Prouvé i Paris. Der blei han også kjend med Le Corbusier sine arbeid. I 1952 danna han og Arne Korsmo saman med sju andre unge arkitektar gruppa PAGON, som gjekk inn for ny, modernistisk arkitektur. Gjennombrotet sitt fekk Sverre Fehn saman med Geir Grung i 1955 med det modernistiske Økern aldershjem.
Fehn har drive arkitektpraksis i Oslo og var professor ved Arkitekthøgskolen frå 1971 til han gjekk av med pensjon i 1995.

Prisar og utmerkingar 

Sverre Fehn har fått både norske og utanlandske prisar. 

 I 1994 vart han utnemnd som kommandør av St. Olavs Orden
 1997 The Pritzker Architecture Prize 
 1997 Heinrich-Tessenow-medaljen i gull 
 I 1998 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris 
 I 2001 fekk han den norske Groschmedaljen 
 I 2003 fekk han Anders Jahres kulturpris saman med Kjetil Trædahl Thorsen. 
 Fehn var æresmedlem av det norske, finske, skotske, britiske og amerikanske arkitektforbundet.

Kjende verk 
 Økern aldershjem (1955, saman med Geir Grung)
 Den norske paviljongen til Verdsutstillinga i Brussel (1958)
 Den nordiske paviljongen i Biennaleparken i Venezia
 Hedmarksmuseet på Domkirkeodden ved Hamar
 Norsk bremuseum i Fjærland (1991)
 Aukrustsenteret i Alvdal (1996)
 Ivar Aasen-tunet i Ørsta (2000)
 Norsk museum for fotografi i Horten (2001)

Bakgrunnsstoff

Norske arkitektar
Folk frå Kongsberg
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
St. Olavs Orden
Houens fonds diplom
Betongtavlen
Medlemmar av det kongelege svenske kunstakademiet
Teikneserie

Teikneseriar er ei form for litteratur der historier som blir fortalde ved hjelp av ein serie bilete. Mange teikneseriar har òg tekst som hjelper til med å få fram handlinga. Me reknar gjerne teikneseriar med til media og underhaldningsindustrien, men ein del av dei blir òg rekna som kunst, og då gjerne klassifisert som den niande kunstarten.

Historie 
Ein kan sjå døme på eldgamle teikneseriar i holemåleri frå steinalderen som mellom anna viser jaktscenar frå dagleglivet deira. Det er ofte lett å gjetta seg til handlinga sjølv om me ikkje veit nøyaktig kva skaparane tenkte. Fleire gamle sivilisasjonar fortalde òg historier ved hjelp av bilete, som i pyramideteikningane frå det gamle Egypt.

Teikneserieindustrien 
I moderne tid har ein fått teikneseriar som blir masseproduserte og gjeve ut på papir. Dei er populære blant barn og ungdom, men mange seriar blir òg lesne av vaksne. Teikneseriar har gjerne enkle strekteikningar, men kan òg vera svært kunstnerisk utførte.

Den moderne teikneserieproduksjonen kjem frå USA, som har gjeve verda både vitseseriar som Knøttene og Dilbert, og eventyrseriar som Donald Duck og Fantomet. Også europeiske land som Frankrike og Belgia har skapt fleire verdskjende seriar, som Asterix, Tintin og Lucky Luke. Japan har òg ein stor teikneserieproduksjon av såkalla manga, som nyleg er blitt svært populær i resten av verda.

Levande teikneseriar 
Med utviklinga av filmen kunne ein òg laga teikningar som rørte på seg, og teiknefilmar blei ei populær form for underhaldning.

Teikneseriar og internett 
Med nettet er det kome ein ny kanal for publisering og form på teikneseriar. Det gjev moglegheit for å gå nye vegar i mediet. Mellom anna er det mogleg å lage seriar i flash og med lyd, som til dømes teikneserien Lizzy brukar.

Fleire seriar ligg gratis tilgjengeleg på nett. Desse får inntekta si igjennom vanleg sal, reklame på sida, donasjonar og nettbutikk. I tillegg til dei vanlege prisane innan dette faget, eksisterer det mange forsøk på rangere dei ulike seriane som er gratis tilgjengeleg. Buzzcomix, topwebcomics og wcca er slike forsøk.

Goblins Comic har vald ein uvanleg innteningsstrategi. Om ikkje ein viss sum med pengar vert donert over Paypal kvar veke, døyr ein av hovudfigurane. Til gjengjeld skriv teiknaren at det vert meir spektakulære sigrar for figuren, om berre donasjonane kjem kjapt nok inn. Per 12.11.2007 var det 3 858 amerikanske dollar som var komne inn i månaden før på denne trusselen.

Teikneseriar på ulike språk

Nynorsk
Teikneseriar på nynorsk er mellom anna Peik, Tuss og troll, seriane Ingeniør Knut Berg og Vangsgutane frå Nynorsk vekeblad, Smørbukk i Norsk Barneblad og Bamsemann i Småland i Magne.

Teikneserieprisar
I Noreg deler Norsk Tegneserieforum ut Sproing-prisen til beste norske teikneserie, beste omsette serie og beste nykommar.

Sjå òg 
 Rangering av teikneseriar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Før tegneseriene, Seriefokus, 13 januar 2019.

Underhaldning
Kunst