alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Morbihan

Morbihan er eit departementet nordvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Bretagne, og er kalla opp etter ein lukka sjø langs kysten.

Historie 
Morbihan er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Bretagne.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Bretagne og grensar til departementa Finistère, Côte-d'Armor, Ille-et-Vilaine og Loire-Atlantique, i tillegg til Atlanterhavet i sørvest. 

Morbihanbukta har mange øyar. I følgje segna er det 365, men i røynda mellom 30 og 40 alt etter korleis dei vert telt. Det er òg mange holmar og småøyar som er for små til å byggjast på. Av desse øyane er alle bortsett frå to privateigde, enkelte av dei av filmstjerner og motedesignarar. 

Utanfor bukta ligg fire busette øyar: 
 Belle-Île-en-Mer
 Groix
 Houat
 Hoëdic

 Meaban, like utanfor Port du Crouesty er eit fuglereservat der det er forbode å gå i land.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Morbihannais.

Kultur 
Bretonsk språk er ei viktig sak i departementet, og mange krev tospråkleg utdanning.

Turisme 
Steinblokkene i Carnac ligg i Morbihan.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Kulturarv 
 Turisme i Morbihan

 
Franske departement
Pontivy

Pontivy (bretonsk Pondi) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Morbihan i regionen Bretagne og har om lag 14 000 innbyggjarar. 

Byen er hovudsakleg ein jordbruksby, og ligg der elva Blavet møter Canal de Nantes à Brest.

Historie 

Ein munk med namn Ivy bygde ei bru over elva Blavet på 600-talet, og byen vart kalla opp etter han («pont» på fransk tyder «bru»). Frå 9. november 1804 vart namnet endra til Napoléonville etter Napoléon Bonaparte. Byen hadde på denne tida rundt 3 000 innbyggjarar. Etter Napoleon sitt fall fekk byen tilbake namnet Pontivy, men seinare vart det Bourbonville og så Napoléonville igjen då Napoléon III kom til makta.

Morbihan
Byar i Frankrike
Byar i Bretagne
Departementet Calvados

Calvados er eit departement nordvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Basse-Normandie, og er kalla opp etter nokre klipper utanfor kysten.

Historie 
Calvados er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Normandie.

«Orne inférieure» var opphavleg påtenkt som namn til departementet, men ein valde å i staden kalle det opp etter ei gruppe klipper i sjøen utanfor kysten. 

Landgangen under D-dagen fann stad på strendene i Baie de Seine 6. juni 1944. Byen Caen vart nesten utsletta etter slaga som følgde i tida etter.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Basse-Normandie og grensar til departementa Seine-Maritime, Eure, Orne og Manche. På nordsida ligg Baie de Seine, ein del av Den engelske kanalen, og i aust dannar Seinen grensa mot Seine-Maritime. Calvados inkluderer området Bessin, Pays d'Auge og området kalla «Suisse Normande» («Normannisk Sveits»).

Calvados mest kjende stader er Deauville og dei tidlegare elegante kasinobyane frå 1800-talet langs kysten.

Økonomi 

Jordbruk dominerer økonomien i Calvados. Området er kjent for å produsere smør, ost, cider og den eplebaserte brennevinet kalla Calvados.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla calvadosiens (herrar) og calvadosiennes (kvinner)

I 1999 var det om lag 650 000 innbyggjarar i departementet, som dermed var det 30. mest folkesette i den europeiske delen av Frankrike.

Kultur 

Bayeuxteppet stammar frå Bayeux, noko som gjer byen til ein av dei mest vitja turiststadane i Normandie. 

Ved Courseulles-sur-Mer ligg det eit senter til minne om D-dagen og dei kanadiske  styrkane som gjekk i land ved Juno Beach under den andre verdskrigen i 1944.

Turisme 
Calvados er vorte delt inn i forskjellige turistområde: Bessin, Plaine de Caen, Bocage Virois, Côte de Nacre, Côte Fleurie og Pays d'Auge.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside
 Turistside om Calvados

 
Franske departement
William Edward Boeing

William Edward Boeing () var ein flykonstruktør som var grunnleggjaren av The Boeing Company. Han vart fødd i Detroit i Michigan og var son av Wilhelm Böing som hadde emigrert frå Tyskland i 1868 og vorte rik på gruvedrift. I 1902 reiste William Boeing til Washington hjå venen J.H. Hewitt som hadde gode kontaktar innan tømmerindustrien og innan kort tid starta han føretaka Greenwood Timber Company og Boeing & McCrimmon Company.

I 1910 reiste William Boeing saman med nokre vener til California for å sjå på ei flyoppvising. Han overtalte ein av pilotane til å ta han med på ein tur, men etter å ha venta i fire dagar, reiste piloten utan at Boeing fekk seg nokon tur.

I 1911 møttest William Boeing og George Conrad Westervelt. Dei vart vener, sidan begge hadde same interessa for å fly. Dei gjekk saman om føretaket Pacific Aero Products Co og sjøflyet B&W. Westervelt slutta før flyet vart ferdig, men William Boeing fullførte prosjektet åleine. Då sjøflyet skulle testast den 29. juni 1916, var testpiloten som skulle fly flyet forseinka, og William Boeing sette seg sjølv bak spakane i staden. Då piloten endeleg nådde flyhangaren, hadde Boeing akkurat letta frå innsjøen.

William E. Boeing gifta seg i 1921 med Bertha Potter Paschall, som hadde to søner frå eit tidlegare ekteskap. William E. Boeing Junior vart fødd i 1923.

I 1934 vart Boeing skulda for å driva monopol. Føretaket vart splitta opp i United Aircraft Corporation, Boeing Airplane Company og United Airlines. William E. Boeing som no var over 50 år gamal, trekte seg heilt frå flyindustrien og selde alle aksjane sine.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=8023

Boeing
Folk frå Detroit
Richard Dawkins

Clinton Richard Dawkins () er ein britisk etolog, evolusjonsbiolog og populærvitskapleg forfattar som held Charles Simonyi Chair for Public Understanding of Science ved Oxford University.

Richard Dawkins er mest kjend for boka The Selfish Gene (1976, på norsk Det egoistiske genet), som populariserte det gensentriske synet på evolusjon. Boka introduserte òg omgrepet mem og var såleis med på å grunnlegga disiplinen memetikk. I andre bøker har han argumentert for korleis gen kan verka på andre kroppar enn den dei sjølv sit i (The Extended Phenotype, 1982), og for evolusjon ved naturleg utval generelt.

Dawkins er ein ateist, humanist og skeptikar, og eit framståande medlem av den såkalla Brights-rørsla. På grunn av forsvaret sitt av darwinistisk evolusjon vert han stundom omtala som «Darwins rottweiler», eit ordspel på Thomas Huxleys epitet «Darwins bulldog».

Dawkins' seinaste bok er The God Delusion (2006), som er ein kritikk av religion. I boka hevdar han mellom anna at religionar urettmessig har ein privilegert immunitet mot kritikk.

Publikasjonar

Bøker 
 The Selfish Gene (1976, 1989, 2006) ISBN 0-19-286092-5
 The Extended Phenotype (1982, 1999) ISBN 0-19-288051-9
 The Blind Watchmaker (1986, 1991, 2006) ISBN 0-393-31570-3
 River Out of Eden (1995) ISBN 0-465-06990-8; lydbok (2000) ISBN 0-7528-3985-3
 Climbing Mount Improbable (1996) ISBN 0-393-31682-3
 Unweaving the Rainbow (1998) ISBN 0-618-05673-4
 A Devil's Chaplain (2003) ISBN 0-618-33540-4
 The Ancestor's Tale (2004) ISBN 0-618-00583-8; lydbok (2005) ISBN 0-7528-7321-0 
 The God Delusion (2006) ISBN 0-618-68000-4

Utvalde essay 
 Viruses of the Mind  (1993) – religion som eit mentalt virus
 The Real Romance in the Stars (1995) – eit kritisk blikk på astrologi 
 The Emptiness of Theology  (1998) – eit kritisk blikk på teologi
 Snake Oil and Holy Water (1999) – Dawkins' argument om at det ikkje er noko konvergens mellom vitskap og teisme 
 Bin Laden's Victory (2003) – Guardian-leiar som argumenterer for at Osama bin Laden var Irak-krigens vinnar 
 What Use is Religion?  (2004) – argumenterer for at religion ikkje har nokon overlevelsesverdi for anna enn seg sjølv 
 Race and Creation (2004) – om omgrepet rase, bruken av det og ein teori om korleis ddet utvikla seg. 
 The giant tortoise's tale, The turtle's tale og The lava lizard's tale (2005) – ein serie på tre artiklar skrive etter eit besøk på Galápagos-øyene
Sjå og Dawkins' Huffington Post-artiklar.

Bakgrunnsstoff 
Nettsider
 The Richard Dawkins Foundation, offisiell heimeside
 Den noverande Simonyi-professoren: Richard Dawkins 
 Dawkins OSS-er 
 The World of Richard Dawkins , ekstensiv nettstad om Dawkins
 The Third Culture: Richard Dawkins, Edge.org-profil

Britiske forfattarar
Britiske biologar
Chicha

Chicha er eit spansk ord for ymse gjæra drikkevarer. Drikken kan lagast av mais, maniok (òg kalla yuca eller cassava) eller frukt. I Inkariket lærte kvinnene å brygge chica i ein acllahuasi (kvinneskule). 

Drikken vert vanlegvis laga av ein spesiell sort gul mais (jora), og han får då ofte namnet chicha de jora. Han har ein bleik stråfarge og kan sjå noko mjølkeaktig ut. Drikken har ein sur ettersmak, som kan minne om alkoholhaldig eplesider. Chicha vert drukke anten fersk og søt, eller moden og fyldig. Han inneheld noko alkohol, 1-3 %. 

Chica vert vanlegvis assosiert med mais, men ordet vert i Andesfjella brukt om nesten alle heimelaga, gjæra drikkevarer, og ein bruker forskjellige kornsortar og frukt til å lage chica i forskjellige regionar. 

I Peru tyder chicha òg eit uformelt arrangement eller ein gateseljar. I andre latinamerikanske land, som Panama, kan chicha rett og slett tyde mineralvatn eller jus. 

Det vanlege spanske uttrykket «Ni chicha ni limonada», har omtrent same tyding som det norske uttrykket «verken fugl eller fisk».

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Chicha» frå ,  den 24. mai 2007.  
 

Øl
Fermenterte drikkar
Inkariket
Spanske ord og uttrykk

Boliviansk drikke
Chilensk drikke
Colombisk drikke
Ecuadoriansk drikke
Panamansk drikke
Peruansk drikke
Meksikansk drikke
Honduransk drikke
Salvadoransk drikke
Nicaraguansk drikke
Venezuelansk drikke
DJ Shadow

Josh Davis, også kjent som DJ Shadow () er ein diskjockey, produsent og låtskrivar frå California. Han er kjend for sin unike musikkstil som er ein kombinasjon av mellom anna funk, rock, hip-hop, ambient og jazz.

Debut 

Davis voks opp i Hayward i California, og vart tidleg tiltrekt av hip-hop laga av diskjockeyar ved hjelp av turntables og samplemaskiner. Allereie som tenåring laga han sine eigne samples og songar ved hjelp av ein enkel samplingsmaskin. Nyskapande musikk til trass, det var først når han flytta til Nord-California at hans eigen musikk vart utgjeven. Etter ei tid på universitetet oppretta han sitt eige plateselskap, og gav deretter ut sine gamle songar gjennom skuleradioen. Han gav ut ein 17 minutt lang hip-hop-symfoni ved namn Entropy i 1993. Songane hans spreidde seg blant ei rekkje diskjockeyar i hip-hop-undergrunnen og vekte til slutt oppsikt hjå plateselskapet Mo' Wax. Dette resulterte til slutt i debutplata Endtroducing.... Plata vart svært godt motteken av kritikarar i Storbritannia og Amerika, og har hamna i Guinness rekordbok for første fullsampla album. Etter suksessen med det første albumet gav han ut sine tidlegare singlar tidleg i 1998 på albumet Preemptive Strike.

Framhald i karrieren 

Etter Preemptive Strike jobba Davis med songar frå andre artistar under same plateselskapet, han jobba m.a. med debut-albumet til UNKLE. Det neste prosjektet han starta var ei utgjeving under hans eige fornya plateselskap, Solesides. Plata fekk namnet Quannum Projects og kom ut i 1999. Det andre soloalbumet hans, The Private Press, kom ut i 2002, nesten seks år etter debutalbumet. Både Endtroducing... og The Private Press hadde likskapstrekk. Dei var unike, men hadde begge Davis sin kunstnariske stil. Difor vart reaksjonane store då det tredje soloalbumet hans kom ut i 2006, The Outsider. Her fekk han hjelp av lokale rapparar og musikkstilen var totalt endra frå tidlegare arbeid, noko som vekte sterke motreaksjonar, samtidig som han vann nye tilhengjarar.

Album 

 Endtroducing... (1996)
 Preemptive Strike (2002)
 The Outsider (2006)

diskjockeyar
USA-amerikanske musikarar
Folk frå California
Jönköping

Jönköping er ein by i Jönköpings kommun i Småland i Sverige. Jönköping er sete for administrasjonen for Jönköpings län og for kommunen med same namn. Jönköping var i 2005 den niande største tettstaden i Sverige med 84 423 innbyggjarar.

Jönköpings kommun
tettstader i Jönköpings län
Byar i Sverige
Rugøl

Rugøl er øl som er brygga på ei blanding av rug- og byggmalt.

Eit kjerneområde for brygging av rugøl er Finland og Estland med sitt tradisjonelle sahti. Det er ei aukande interesse for rugøl i fleire land. I Tyskland har Fürstliche Brauerei Thurn und Taxis i Schierling i Bayern brygga eit rugøl - Schierlinger Roggen -  sidan 1988, som vert eksportert til fleire land. Det store bryggeriet Paulaner i München lagar òg eit «roggenbier» - Paulaner Roggen. Eit bryggeri i Schlägl i Austerrike brygger eit Goldroggen, og på vestkysten av USA finst det fleire mikrobryggeri som tilbyr rugøl.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Rugøl» frå , den 24. mai 2007. 

Øl
Importord

Importord er ord som anten i seg sjølv er henta frå eit anna språk eller inneheld språkstoff som stammar frå eit anna språk. Ei anna nemning på importord er lånord. I dag kjem dei fleste importord i norsk frå engelsk.

Direkte lån 
Importord kan kome som direkte lån, dvs. lån av heile språkelement, som oftast ord eller ordformer. Dei direkte låna vert sjeldan brukte i «rå» tilstand; der er gradar av tilpassing, avhengig av bruk, tradisjon.

Hybridlån 
Importord kan kome i form av hybridlån, dvs. som samansette eller avleidde ord der den eine delen er heimleg eller tilpassa heimleg språkstruktur, medan den andre delen inneheld framand språkstoff. Mest vanlege er hybridsamansetjingane, t.d. «shapingkurs» og «sprayboks».

Indirekte lån 
Importord kan kome som indirekte lån. Felles karakteristika her er bruk av heimlege språkelement etter utanlandsk førebilete. Vi skil mellom to undertypar:
 Omsetjingslån er skapte gjennom omsetjing av ei utanlandsk ordform til ei heimleg ordform, morfem for morfem, jf. frogman > froskemann, e-mail > e-post.
 Tydingslån er lån der ek¬sisterande ord eller uttrykk får ei tydingsutviding som skuldast påverknad frå eit korresponderande ord i eit anna språk, jf. at «virus» ikkje berre vert nytta om kroppslege sjukdomar, men òg i tydinga ‘datavirus’.

Pseudolån 
Importord kan kome som pseudolån. Då er det tale om ordformer som formelt sett er oppbygde av element frå eit anna språk, men ordforma i seg sjølv eksisterer då ikkje i långivarspråket. Det gjeld ord som «grillparty» i norsk og «Handy» i tysk.

Formell tilpassing 
Det skjer ved importord som oftast ei eller anna form for tilpassing til den lokale språkstrukturen, t.d. gjennom staving («punk» > «pønk»), bøying («dissing» > å «disse») eller uttale (endring i tonem og lydkvalitet i substantivet «tagging»).
Uyea ved Unst

Uyea er ei lita øy på Shetland i Skottland. Ho ligg sørom Unst og nordom Fetlar. På øya ligg ruinane etter eit St. Olavskapell frå 1100-talet. Det er òg eit gravkammer frå bronsealderen der. Det bur ikkje folk på øya lenger. 

Denne artikkelen byggjer på «Uyea» henta frå Wikipedia på engelsk 24. mai 2007.

Øyar i Shetlandsøyane
Lisieux

Lisieux er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Calvados i regionen Normandie og har om lag 25 000 innbyggjarar. Etter ei folketeljing i 1999 hadde storbyområdet 45 065 innbyggjarar. 

Lisieux ligg i botn av dalen til elva Touques ved vegen mellom Paris og Caen.

Historie 
Lexovians var ei gallisk stamme som slo seg ned ved Lisieux, og gav namn til kommunen. I antikken vart derimot staden kalla Noviomagus eller Noviomagus Lexoviorum. I 1907 fann den første helikopterturen i verda stad i byen. Helikopteret vart laga av Paul Cornu. 6. juni 1944 vart byen bombardert og delvis lagt i grus, og meir enn 800 personar omkom eller vart skada. 23. august 1944 vart byen frigjeve av allierte troppar.

Bakgrunnsstoff 
 Offisielt turistside 

Byar i Normandie
Calvados
Haut-Rhin

Haut-Rhin (Øvre Rhinen på norsk) er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Alsace, og er kalla opp etter elva Rhinen.

Historie 
Haut-Rhin er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå den sørlege delen av den tidlegare provinsen Alsace.

Grensene har vorte endra fleire gonger: 
 I 1798 vart Mulhouse, ein tidlegare fri by og til slutt ein sveitsisk enklave i sør, ein del av departementet. 
 I 1800 vart heile departementet Mont-Terrible ein del av Haut-Rhin. 
 I 1814 vart område som hadde vore ein del av Mont-Terrible gjeve tilbake til Sveits, bortsett frå det gamle fyrstedømet Montbéliard;
 I 1816 mista det Montbéliard igjen, som vart ein del av departementet Doubs;
 I 1871 vart området annektert av Tyskland (Frankfurttraktaten). Den resterande franske delen danna Territoire de Belfort;
 I 1919 gjekk området tilbake til Frankrike (Versaillestraktaten), men Belfort vart verande eit eige departement. 
 I 1940 vart området igjen annektert av Tyskland, denne gong Nazi-Tyskland. 
 I 1944 vart området erobra av Frankrike.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Alsace og grensar til departementa Territoire de Belfort og Vosges og fjella Vogesane i vest, Bas-Rhin i nord, Sveits i sør og på andre sida av Rhinen i aust ligg Tyskland. Sentralt i departementet ligg ei frodig slette. Klimaet er delvis kontinentalt.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Haut-Rhinois.

Økonomi 
Haut-Rhin er eit av dei rikaste departementa i Frankrike. Mulhouse er heimstad til bilfabrikken Peugeot, og produserer modellane 106 og 206. Den lågaste arbeidsløysa i Frankrike finn ein i området Sør-Sundgau (om lag 2 %). Mange innbyggjarar i departementet arbeider i Sveits, særleg i kjemiindustrien i Basel, men har vald å bu i Frankrike på grunn av billigare levekostnadar.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside

 
Franske departement
Altkirch

Altkirch er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 5 500 innbyggjarar. 

Byen vert tradisjonelt rekna som hovudstad i Sundgau.

Demography 
Innbyggjarane vert på fransk kalla Altkirchois eller Altkirchoises.

Innbyggjartalet er rundt 5 500, men på ein typisk arbeidsdag er det opp til 15 000 folk i byen.

Bakgrunnsstoff 
 Altkirch og Sundgau
 Turistkontoret i Altkirch
 Vêret i Haut-Rhin
 Bilete frå Altkirch 

Haut-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Guebwiller

Guebwiller (elsassisk Gawill´r; tysk Gebweiler) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 12 000 innbyggjarar. 

Han ligg om lag 20 km nordvest for Mulhouse ved foten av Vogesane. Grand Ballon, det høgaste punktet i Vogesane, ligg 8 km vest for byen.

Bakgrunnsstoff 

Haut-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Ribeauvillé

Ribeauvillé (elsassisk Rappschwihr; tysk Rappoltsweiler) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 5 000 innbyggjarar.

Den pittoreske byen ligg om lag 15 km nord for Colmar og 75 km sør for Strasbourg.

Historie 
Byen vart på 700-talet kalla Rathaldovilare og byen gjekk frå biskopane av Basel til herrane av Rappoltstein, som var dei mest kjende adelsmenna i Alsace. Herrane av Rappoltstein verna dei omvandrande trubadurane i landet mot betaling.

Då familien forsvann i 1673 gjekk denne oppgåva som «konge over spelemenna» (Pfeiferkönig) vidare til greveane av Zweibrücken-Birkenfeld. Trubadurane hadde eit pilegrimskapell nær Rappoltsweiler tileigna vernehelgenen deira Maria von Dusenbach, og her heldt dei ein fest den 8. september kvart år. Ribeauvillé vart kalla Rappoltsweiler fram til 1800-talet.

Bakgrunnsstoff 

 Turisside

Haut-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Thann

Thann er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 8 000 innbyggjarar. Innbyggjarane i byen vert på fransk kalla thannois (kvinneleg thannoise)

Geografi 
Thann ligg ved foten av Vogesane ved enden av dalen til elva Thur. Thur renn gjennom byen.

Demografi

Bakgrunnsstoff 

 Turistkontoret i Thann

Haut-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Alsace
Meurthe-et-Moselle

Meurthe-et-Moselle er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Lorraine, og er kalla opp etter elvane Meurthe og Moselle.

Historie 
Meurthe-et-Moselle vart oppretta i 1871 ved slutten av Den fransk-prøyssiske krigen frå områda til departementa Moselle og Meurthe. Den noverande grensa mellom Meurthe-et-Moselle og Moselle vart grensa mellom Frankrike og Tyskland frå 1871 til 1919.

Geografi 
Departementet er i dag ein del av regionen Lorraine og grensar til departementa Meuse, Vosges, Bas-Rhin og Moselle, i tillegg til Luxembourg og Belgia. 

Det strekkjer seg 130 km frå nord til sør og er mellom 7 og 103 km breitt frå vest til aust. 

Dei viktigaste elvane i departementet er: 
 Moselle
 Meurthe
 Chiers
 Vezouze

Økonomi 
Fram til 1960-åra var økonomien i stor grad basert på gruvedrift. Her vert det vunne ut jern, salt og kalk. 

Storbyområdet rundt Nancy har ein svært dynamisk økonomi som stort sett er basert på tenester, forsking og høgare utdanning.

Demografi 
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Meurthe-et-Mosellans.

Området rundt Nancy er svært urbanisert, medan Santois i sør er forholdsvis landleg.

Bakgrunnsstoff 
 
 Prefekturet si nettside
 Offisiell nettside 
 Offisiell turistside 

 
Franske departement
Briey

Briey er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Meurthe-et-Moselle i regionen Lorraine.

Byen ligg i ei bratt dalside ved elva Woigot. Byen har mista innbyggjarar jamnt og trutt gjennom 1900-talet, og har i dag om lag 5 000 innbyggjarar.

Geografi 
Briey er ein del av det som ein gong var ei større gruppe med tungt industrialiserte landsbyar. Elva Woigot, ei av sideelvane til Orne, renn gjennom byen.

Historie 
Opphavet til namnet Briey kjem frå det keltiske ordet «Briga», som tyder «festning». Grevane av Bar hadde eit slott her i 1072. Briey fekk byprivilegium i 1263. Dei turbulente åra etter Svartedauden i 1348-1349 og eit skifte i den økonomiske makta førte til mykje vald i området, og i 1369 vart Briey brend ned av ein styrke frå Metz. 

Briey vart erobra av Karl I av Burgund i 1475, rasert av protestantar i hugenottkrigen i 1591 og erobra av den svenske hæren under trettiårskrigen i 1635. Byen vart òg okkupert ei kort stund av den russiske hæren i løpet av dei siste dagane av napoleonkrigane i 1815. 

I 1801 vart Briey underprefektur i departementet Moselle. Etter den fransk-prøyssiske krigen vart det meste av Moselle ein del av Tyskland etter Frankfurttraktaten. Restane av Moselle vart ein del av departementet Meurthe-et-Moselle. Då Frankrike fekk tilbake Lorraine etter Versaillestraktaten i 1919 valde ein å ikkje føre Briey tilbake til det opphavlege departementet.

Bakgrunnsstoff 

Haut-Rhin
Byar i Frankrike
Byar i Lorraine
Vang Almenning

Vang Almenning er ein bygdeålmenning i Hamar kommune. Han er eigd av 374 gardbrukarar, og femner 221,9 km², noko som er om lag 64 % av arealet i kommunen. 68 km² av dette er freda. Ålmenningen startar ved Gåsbu skisenter, om lag 15 kilometer frå Hamar sentrum. Det høgste punktet er Raudfjellet, 910 meter over havet.

Det er fleire hytteområde på ålmenningen, mellom anna ved Brumund og Bringebu. 

Vinterstid er det 25 mil preparerte skiløyper i området. Sommarstid kan ein nytte dei oppmerkte turløypene.

Andre nettstader 
 Nettstaden til Vang Almenning

Denne artikkelen byggjer på «Vang Almenning» henta frå Wikipedia på bokmål 24. mai 2007.

Hamar kommune