alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Glottal

Glottal er ein språklyd som blir laga ved stemmespalta eller glottis (opningen mellom stemmebanda).
I Det internasjonale fonetiske alfabetet er det berre tre glottale konsonantar. Det er ein stemd og ein ustemd frikativ (høvesvis [h] og [], og ein glottal plosiv eller glottal stop [].

På norsk finst det éin glottal konsonant, ein ustemd frikativ [h].

Døme

Kjelder

 Sivertsen, Eva 1967: Fonologi. Fonetikk og fonemikk for språkstudenter. Oslo, Universitetsforlaget.

Fotnoter 

Denne artikkelen bygger på «Glottal» frå , og «Glottal consonant» frå  den 9. desember 2017.  
 

Artikulasjonsstader
Konsonantar
Metrosideros kermadecensis

Metrosideros kermadecensis, på engelsk også kjend som Kermadec pōhutukawa og New Zealand Christmas bush, er eit eviggrønt tre i myrtefamilien som berre veks på dei vulkanske Kermadecøyane rundt 900 km nordaust for New Zealand. 

Arten er det dominerande treet på Raouløya, der det kan bli 15 meter eller høgare. Stammen kan bli 1 meter eller meir i diameter. 
Treet har iaugefallande raude blomar danna av ei mengd støvberarar. Det liknar mykje på newzealandsk pōhutukawa, og blir ofte forveksla med denne slektningen. Skilnaden er at M. kermadecensis har mindre, meir ovale blad og blomstrar året rundt. Det liknar også Metrosideros polymorpha frå Hawaii.

Dyrking

Metrosideros kermadecensis er mykje dyrka på New Zealand og finst forvilla på Hawaii.  Det finst ei variegert form som blir mykje brukt i hagar. Treet er lett å dyrka frå friske frø og frå skot frå bakken. Det kan hybridisera med pōhutukawa (M. excelsa).

Kjelder

 
 
 Simpson, P., 2005. Pōhutukawa & Rātā: New Zealand's Iron-Hearted Trees. Wellington: Te Papa Press.
Denne artikkelen bygger på «Metrosideros kermadecensis» frå ,  den 9. desember 2017.

Bakgrunnsstoff

Myrtefamilien
Kermadecøyane
Planteliv på New Zealand
Taro

Taro (Colocasia esculenta) er ein planteart i myrkonglefamilien. Rotknollen kan etast, og planten blir dyrka i mange tropiske og subtropiske område.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Taro» frå ,  den 10. desember 2017.  
 

Myrkonglefamilien
Tropiske grønsaker
Forsvarets stasjon Fauske

Forsvarets stasjon Fauske på Veten i Fauske, Nordland fylke er ein av Etterretningstenesta sine stasjonar. Stasjonen samlar inn og analyserer informasjon fra utvalde satellitter i verdensrommet. Den vart etablert i 1952. Frå 1965 til 1995 var der to stasjonar i Fauske. I 2017 er berre  ein stasjon operativ.

Stasjonen skal ha hjelpt Storbritannia under Falklandskrigen i 1982, og USA i Golfkrigen

Referansar

Norsk etterretning
Fauske kommune
Forsvarets stasjon Varanger

Forsvarets stasjon Varanger heitte i byrjinga Forsvarets Forsøksstasjon Vadsø (FFSV), ved Thomaselv 3 km utanfor Vadsø sentrum, er ein av etterretningstenesta sine tre stasjonar i Finnmark.

Stasjonen, som har oppgåver knytt til militær signaletterretning, vart etablert like etter andre verdskrig. Den har vore permanent operativ sidan byrjinga av 1950-talet, og vart gradvis utbygt gjennom fleire tiår under den kalde krigen. Den siste utvidinga, med nye bygg, fann stad i 1996.

Bakgrunnsstoff 
 Etterretningstjenesten Forsvaret.no
 FFSV på Forsvarsnett (arkivert nettside)

Militære installasjonar i Troms og Finnmark
Signaletterretning
Militær etterretning
Byggverk i Vadsø
Norsk etterretning
Viersongar

Viersongar (Phylloscopus schwarzi) er ein mellomstor bladsongar i den biologiske slekta Phylloscopus, som hekkar i Sibir. Han er ein er sterkt trekkfugl og overvintrar i Søraust-Asia. Det vitskaplege namnet Phylloscopus på den biologiske slekta  er frå gammalgresk og tyder bladsøkjar. Det spesifikke artsnamnet schwarzi heidrar den tyske astronomen Ludwig Schwarz (1822-1894).

Skildring 
Dette er ein songar med storleik som ein lauvsongar, ca. 12,5 - 13,5 centimeter i kroppslengd og masse på 8 - 15 gram. Vaksne fuglar har olivenbrun rygg og krone, og gulbrun underside. Dei er eit veldig langt framtredande lys augebrynstripe, supercilium, og det spisse nebbet er langt tjukkare enn hos den elles liknande brunsongaren. Beina er bleikare, og føtene ser store ut, noko som gjenspeglar det meir bakkenære leveområdet til denne songaren. Kjønna er like, som hos dei fleste songarar, men unge fuglar har meir gul underside. Lokkelætet er eit mjukt, nesten nasalt 'tjett'.

Viersongaren lever i sørlege delar av Sentral- og Aust-Sibir så langt aust som Korea og Mandsjuria. Det er ein trekkfugl og om vinteren held han til i Bangladesh, Kambodsja, Laos, Myanmar og Thailand. I hekkeperioden har han habitat i opne lauvskogar med litt undervekst og i utkant lågvaksen skog, ofte i nærleiken av vatn. I vinterkvarteret er det i ytterkantar av skog, i område med tette buskar eller høgt gras nær skog. Som andre i denne familien, er viersongaren ein insektetar.

Reiret er bygd lågt i ein busk og kullet er 4 eller 5 egg. 

Denne vesle songaren kan streife så langt som til Vest-Europa i september - oktober, heile 3000 km frå hekkeplassane. Det finst ei registrering i Nord-Irland i 2008. I Noreg er det gjort ca. 20 observasjonar av viersongar i perioden 1981 til 2017, siste gong på Røst i september 2017.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Radde's Warbler» frå ,  den 9. desember 2017.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

bladsongarar
Streiffuglar i Noreg
Cercotrichas


Cercotrichas er ei biologisk slekt av krattskvettar og hekkskvettar i flugesnapparfamilien, Muscicapidae.

Dette er mellomstore insektetande fuglar i slekta Cercotrichas. Dei var tidlegare i trastefamilien, (Turdidae), men vert oftare no handsama som ein del av den gamle verdas flugesnapparfamilie, (Muscicapidae). Dei er ikkje nært nærskyldt med krattskvettar i  slekta Drymodes, som er medlemmer av australske flugeskvettar.

Slektsnamnet Cercotrichas er frå antikken sin greske kerkos, «hale» og trikhas, «trøst».

Krattskvettar og hekkskvettar er hovudsakleg afrikanske artar som lever i open skog eller i krattskog, hekkar i buskar eller på bakken, men arten hekkskvett har òg hekkeområde i Sør-Europa og austover til Pakistan.

Artslista
Kategorisering av taksona i denne slekta varierer frå autoritet til autoritet. BirdLife International (2017) IUCN raudliste for fuglar listar berre fem artar. EBird/Clements Checklist v2017 listar heile 11 artar.

Cercotrichas i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:     
 Karookrattskvett, Cercotrichas coryphoeus, Karoo Scrub-Robin, Vieillot, 1817 , (LC)
 Jungelkrattskvett, Cercotrichas leucosticta, Forest Scrub-Robin, Sharpe, 1883 , (LC)
 Zulukrattskvett, Cercotrichas signata, Brown Scrub-Robin, Sundevall, 1850, (LC)
 Kanelkrattskvett, Cercotrichas quadrivirgata, Bearded Scrub-Robin, Reichenow, 1879 , (LC)
 Miombokrattskvett, Cercotrichas barbata, Miombo Scrub-Robin, Hartlaub & Finsch, 1870 , (LC)
 Svartkrattskvett, Cercotrichas podobe, Black Scrub-Robin, Müller, 1776, (LC)
 Hekkskvett, Cercotrichas galactotes, Rufous-tailed Scrub-Robin, Temminck, 1820, (LC)
 Sahelhekkskvett, Cercotrichas minor, African Scrub-Robin, Cabanis, 1850
 Kalaharikrattskvett, Cercotrichas paena, Kalahari Scrub-Robin, Smith, 1836, (LC)
 Graskrattskvett, Cercotrichas hartlaubi, Brown-backed Scrub-Robin, Reichenow, 1891, (LC)
 Kvitbrynkrattskvett, Cercotrichas leucophrys, Red-backed Scrub-Robin, Vieillot, 1817, (LC)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Cercotrichas» frå ,  den 10. desember 2017.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

flugesnapparfamilien
Fugleslekter
Pungrev

Pungrev, revekusu eller berre kusu (Trichosurus vulpecula) er eit pungdyr i pungrevslekta, som høyrer til familien klatrepungdyr. På engelsk er han kjend som possum eller common brushtail possum.

Pungrev kan ha ei kroppslengd på 32–58 cm og ein hale på 24–40 cm. Dyra veg 1,2-4,5 kg. Hannar er som regel større enn hoer.

Pelsen er tjukk og mjuk med ulike fargevariantar som kjem an på underart og kjønn. Fargane kan vera sølvgrå, brun, svart, raud eller kremfarga. Undersida er typisk lysar, medan halen som regel er brun eller svart. Snuten har svarte flekkar. Hannar kan ha raudlege område ved skuldrene.

Øyrene er store og spisse. Halen er buskete og fleksibel; pungreven kan bruka han til å gripa greiner med. Framføtene har skarpe klør. «Stortærne» på bakføtene har ikkje klør, men har stor gripeevne. Tredje og fjerde tå har vokse saman, og blir brukt av dyret til å stella seg.

Som dei fleste pungdyr har hoer ein velutvikla, framoveropnande pung til å ha avkommet i. Begge kjønn har ein kjertel på brystet som gjev ut eit raudleg sekret og farger området rundt. Sekretet blir brukt til å markera territorium.

Pungreven er nattaktiv. Han et hovudsakleg plantekost, sjølv om han også kan eta smådyr. 
Dyra kan leva i skogar, særleg med eukalyptustre, eller i ope landskap. 

Pungrev stammar frå Australia og australske øyar, som Tasmania. Han er eit av dei vanlegaste pungdyra i Australia, og blir ofte sett også i byar. Arten er også blitt innført på New Zealand, der han er blitt ein invasiv art som gjer stor skade på lokalt planteliv og jordbruk.

Dyret er blitt fanga av menneske på grunn av pelsen. Det blei introdusert til New Zealand både som pelsdyr og ei mogleg matkjelde, men utvikla seg etterkvart til eit stort skadedyr der. I Fastlands-Australia er pungrev no freda, medan det kan fellast i jaktsesongen på Tasmania, eller av jordbrukarar med fellingsløyve. På New Zealand blir det drive storstilt jakt og giftontroll mot dyret, men populasjonen verker likevel vera stabil.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Common brushtail possum» frå ,  den 10. desember 2017.  
 

Pungrevar
Pungdyr
Dyr i Australia
Dyr på New Zealand
Tasmania
Hoft

Hofta eller mjødma  (latin coxa) er overgangen mellom kroppen og beina. Her finst hofteledane (acetabulofemoralledane) som er to store flate bein, og musklane deira. Hofteledane er ledane som bind saman hofteskålene (acetabulum) i bekkenet, og hovudet på lårbeina  (femurhovudet). På grunn av fødsel, er ofte hofta hjå kvinner breiare enn hjå menn.

Bekkenet inneheld sju knoklar, der nokre veks saman medan ein veks opp:
 Korsbeinet (sacrum) som er ein del av ryggrada.
 To tarmbein (os ilium) som formar hofteskåla.
 To setebein (os ischium) som stikker ned og bak.
 To skambein (os pubis) under navlen, bundne saman av symfysen.

Oversyn over hofta med musklar markerte med raudt:

Bekkenet
Menneskeanatomi
Barringtonia asiatica

Barringtonia asiatica er ein art i planteslekta Barringtonia som veks i tropiske mangrovehabitat ved kystar og øyar i Indiahavet og det vestlege Stillehavet frå Zanzibar og aust til Taiwan, Filippinane, Fiji, Ny-Caledonia, Solomonøyane, Tuvalu, Cookøyane, Wallis og Futuna og Fransk Polynesia.

Det er også kjend som box fruit, fish poison tree, og sea poison tree på engelsk og under lokale namn som 
filippinsk botong og bitoón, 
indonesisk butun og keben
malayisk putat og pertun, 
malayalam nirppazha ('vassfrukt'), tamil samudrapazham ('sjøfrukt')
og polynesisk futu, hutu eller avleiingar, 
noko som er opphavet til namnet på øya Futuna.

Skildring

Treet er lite til middels stort, med høgder på mellom 7 og 25 meter. Blada er smale og omvendt eggforma med ei lengd på 20–40 cm og ein breidd på 10–20 cm.

Treet har store, rosa-kvite, duskforma blomar. Dei har ei sterkt søt lukt som lokkar til seg pollinerande møllar og flaggermyser om natta.

Frukta er kjenneteikna av relativt skarpe kantar som gjer ho nokså firkanta og boksaktig i eine enden. Den andre enden som er festa til treet er meir runda. Frukta har ein diameter på 9–11 cm. Eit tjukt, svampaktig og fiberrikt lag dekkjer eit frø med ein diameter på 4–5 cm.

Spreiing
Frukta blir spreidd på same måte som kokosnøtt, av havstraumar. Ho har svært god flyteevne og er motstandsdyktig mot vatn. Frukta kan overleva i havet i opptil femten år. Planten var ein av dei første til å etablera seg på Anak Krakatau då øya oppstod etter Krakatau-utbrotet. Frøet spirer etter at frukta blir skylt på land og gjennombløytt av regn.

Bruk
Alle delane av treet er giftige. Det inneheld mellom anna saponinar. Fruktene er giftige nok til å kunna brukast som fiskegift. Pulver laga av frøa har blitt brukt til å lamma eller drepa fisk, til dømes ved å kvela han medan fiskekjøtet blir verande etande.

Barringtonia asiatica er utbreidd i malaysiske mangrovar og våtmarksområde som Kuching og Bako nasjonalpark.
Treet blir dyrka langs gater som skugge- og prydtre i nokre delar av India, særleg på søraustkysten.

Taksonomi
Typen for arten blei sanka av botanikaren Pehr Osbeck på ein sandstrand på Java. Han blei seinare skildra og gjeven sitt opphavlege vitskaplege namn, Mammea asiatica, av Carl von Linné i Species Plantarum i 1753.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Barringtonia asiatica» frå ,  den 10. desember 2017.  
 

asiatica
Plantar i Indomalesia
Plantar i Søraust-Asia
Tre i Indokina
Tre i Malesia
Tre i Sør-Asia
Plantar i Stillehavet
Plantar i Australia
Plantar på Komorane
Plantar i India
Plantar på Madagaskar
Plantar på Seychellane
Plantar på Sri Lanka
Plantar på Taiwan
Plantar i Tanzania
Plantar på Zanzibar
Plantar i Queensland
Handball-VM 2013 for kvinner

Verdsmeisterskapen i handball 2013 for kvinner, den 22. i rekka, vart avvikla i tida 6. til 22. desember 2013 i Serbia. Til saman 24 land deltok i turneringa. Brasil vann meisterpokalen etter finalesiger 23-22 mot vertslandet. Det var Brasils aller fyrste VM-triumf i handball og VM-medalje i det heile.

Gruppespelet

Gruppe A 

<noinclude>

Gruppe B 

<noinclude>

Gruppe C 

<noinclude>

Gruppe D 

<noinclude>

President's Cup

Plasseringskampar om 21.- til 24.-plass 

Kamp om 23.-plass

Kamp om 21.-plass

Plasseringskampar om 17.- til 20.-plass 

Kamp om 19.-plass

Kamp om 17.-plass

Sluttspelet

Åttandedelsfinalar

Kvartfinalar

Semifinalar

Bronsefinale

VM-finalen
Finalen mellom semifinalevinnarane Serbia og Brasil fann stad i dåverande Kombank-Arena i Beograd framfor 19 467 tilskodarar. I ein jamn kamp låg Brasil ofte eitt eller to mål framom motstandaren. Ved pause leia søramerikanarane 13-11 over vertslandet og då sluttsignalet lydde stod det 23-22 i favør Brasil.

Brasil sine mål kom ved Alexandra do Nascimento (6), Fernanda da Silva (4), Ana Paula Rodrigues (4), Eduarda Amorim (3), Deborah Nunes (2), Deonise Cavaleiro (2) og Daniela Piedade (1). Den brasilianske målvakta Bárbara Arenhart vart kåra til meisterskapens beste målvakt, medan Eduarda Amorim den aller beste spelaren i meisterskapen.

Serbia sine målskårar var Dragana Cvijić (5), Sanja Damnjanović (4), Andrea Lekić (4), Jelena Živković (2), Jelena Nišavić (2), Jelena Popović, Katarina Krpež og Jelena Erić, alle 1 mål. 

Ignacio García og Andreu Marín Lorente frå Spania dømde finalekampen. Dei straffa Brasil med to 2-minuttsutvisingar og Serbia med fire.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Handball-Weltmeisterschaft der Frauen 2013» frå ,  den 10. desember 2017.  
 
ihf.info

 
Handball-VM
Idrettstilskipingar i Serbia
Eduarda Amorim

Eduarda Idalina Amorim Taleska () er ein brasiliansk handballspelar frå Blumenau i Santa Catarina-delstaten, som vart verdsmeister med Brasil i 2013. Sidan 2009 har ho vore venstre rykkromspelar i den ungarske klubben Győr. Amorim vart kåra til verdas beste kvinnelege handballspelar 2014 av Det internasjonale handballforbundet (IHF).

Amorim spelte på lag i heimlandet til 2006. I februar 2006 byrja ho spele på Kometal Skopje i Makedonia. Då Kometal var i ferd med å gå konkurs vinteren 2009, vart Amorim og fleire andre spelarar løyst frå kontraktane. Sidan den gongen har ho vore aktiv i Győr og vunne tre meisterligapokalar med det ungarske laget, høvesvis 2013, 2014 og 2017. 

I åra frå 2007 til 2017 har Amorim delteke i fem verdsmeisterskap og alle tre sommarleikane i perioden. Ho var sentral då Brasil vann verdmeisterskapen 2013 etter finalesiger 23-22 mot vertslandet Serbia. I den meisterskapen vart ho også kåra til den beste spelaren i meisterskapen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Eduarda Amorim» frå ,  den 10. desember 2017.  
 

Brasilianske idrettsutøvarar
Handballspelarar under sommar-OL 2008
Handballspelarar under sommar-OL 2012
Handballspelarar under sommar-OL 2016
Verdsmeistrar i handball
Fiber

Fiber er ein materialtype danna av samanhengande filament eller forlenga einingar, på same måte som homogene trådar. Dei er viktige delar i biologien for både plantar og dyr, der dei held resten av vevet saman. 

Menneske bruker fibrar på mange ulike måtar. Kostfiber er viktig for fordøyinga. Fibrar frå ulike kjelder kan spinnast til tråd, hyssing, snøre, garn og tau. Desse kan ein igjen bruka til tekstilar og utstyr. Fibrar kan inngå som del av komposittmateriale eller kan føyast saman til matter som papir eller filt.

Naturlege fibrar 
Naturleg fiber er fiber som er danna av plantar, dyr og av geologiske prosessar. Ein kan klassifisera slike fibrar etter opphav:

Plantefiber kan koma frå oppbygnaden til planten (t.d. bast eller ved) eller frå frukter (t.d. lin og bomull).
 Vegetabilsk fiber er generelt sett basert på variantar av cellulose, gjerne med lignin. Nokre døme er bomull, hamp, brennesle, jute, lin, ramie og sisal. 
 Trefiber blir framstilt frå tre, hovudsakleg frå massevirke. Det kan framstillast både kjemisk og mekanisk, og ein får då høvesvis cellulose eller tremasse. Mesteparten av fiber frå tre blir brukt i papirframstilling som papirmasse. Det blir også brukt til framstilling av så ulike ting som tekstilar (viskose), folie (cellofan) og sponplater.
 Animalsk fiber er for det meste laga av særskilde protein. Nokre typar er edderkoppsilke, ekte silke, tarmreimer, hår og ull, slik som kashmir, mohair og angora.
 Mineralske fiber i naturleg tilstand finn ein i asbest, som har naturleg førekomande lange, mineralske fibrar. Korte fiber-liknande mineral er mellom anna wollastinitt, attapulgitt og halloysitt.

Kunstfibrar 

Kunstfiber eller syntetisk fiber er fibertypar laga ved hjelp av kjemiske reaksjonar i industrien av polymerar eller av uorganiske stoff som glas, metall eller mineral. Dei kan til dømes lagast av petroleum eller av omarbeidd cellulose. Nokre døme på kunstfiber er polyester, akrylfiber, elastan, viskose og celluloseacetat.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fiber» frå ,  den 10. desember 2017.

Bakgrunnsstoff

 Les om fiber på Treveven

 
Materiale
Tekstilar
Luftrot

Luftrot er ein type planterot som blir utvikla i lufta. Dei finst i mange ulike plantetypar, til dømes klatreplantar som eføy og giftsumak, epifyttar (plantar som gjerne veks på andre plantar) som banyan og tropiske orkidear, plantar som veks i tropiske kystsumper som mangrovar,  og tempererte regnskogplantar som rata (Metrosideros robusta) og pohutukawa (Metrosideros excelsa).

Luftrøter kan anten veksa nedover mot jorda, der dei veder eller forgreinar seg, eller ut i lufta, til dømes for å unngå vassmetta jord. Dei sistnemnde er dekte av ein fleirlaga epidermis, velamen, danna av døde og ofte luftfylte celler. Dei høvesvis stive celleveggane har ei mengd porer. Den vanlege oppfattinga er at velamen tener som absorpsjonsvev for vatn (ikkje vassdamp). Luftrøtene inneheld klorofyll, og grønfargen kjem tydeleg fram når vatn fortrenger lufta i velamen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aerial root» frå ,  den 10. desember 2017.  
 

Røter
Sophora tomentosa

Sophora tomentosa er ein busk eller eit lite tre i erteblomfamilien.
Arten har ei  pantropisk utbreiing

På engelsk er planten også kjend som necklacepod, yellow necklacepod og tidvis  som silverbush eller seacoast laburnum.

Planten blir typisk 1-3 meter høg. Han har gule blomar og ein karakteristisk perlebandaktige frøbelg som har gjeve han det engelske necklacepod-namnet.

Sophora tomentosa veks ofte i kystområde og ved våtmark. 

Planten er ei nektarkjelde for bier, sommarfuglar og i delar av Amerika også for kolibriar. 

Sophora tomentosa var. truncata er ein lokal plante tilrådd for hagebruk i Florida. Nære slektningar (andre underartar) finst i Texas og Karibia. 

Den australske varieteten av planten er rekna som truga i nokre område på grunn av rydding av kysthabitat og fortrenging frå invasive artar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sophora tomentosa» frå ,  den 10. desember 2017.

Bakgrunnsstoff

 Sophora tomentosa-bilde ved hear.org

tomentosa
Erteblomfamilien
Plantar i Australia
Plantar i Brasil
Plantar i Chile
Plantar i Colombia
Plantar i Elfenbeinskysten
Plantar i Ghana
Plantar i India
Plantar i Indonesia
Plantar i Kina
Plantar i Mexico
Plantar i Mosambik
Plantar i Nigeria
Plantar i Pakistan
Plantar i Senegal
Plantar i Sierra Leone
Plantar i Tanzania
Plantar i Togo
Plantar i USA
Plantar i Venezuela
Plantar på Madagaskar
Plantar på Sri Lanka
Plantar på Taiwan
Pantropiske plantar
Motitiøya

Motiti er ei øy i Bay of Plenty ved kysten av Nordøya på New Zealand. Ho ligg 21 km nordaust for Tauranga og 9,4 km nordaust for Papamoa. Ved folketeljinga i 2006 var det 18 bustader på øya der det budde 27 folk.

Motiti er ei relativt flat øy med ein flatevidd på rundt 10 km². Då oppdagaren James Cook sigla nær øya den 2. november 1769 under si første reise til Oseania kalla han øya «Flat Island», og rapporterte om dei mest utbygde befesta landsbyane han hadde sett til då.

Det viktigaste næringsområdet på øya er jordbruk, med avokadodyrking som eit vekstområde i 2010. 

Transport til og frå øya skjer vanlegvis med fly. Sunair har ei linje mellom Motiti og Tauranga med Cessna 172-fly.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Motiti Island» frå ,  den 10. desember 2017.  
 

Øyar på New Zealand
Bay of Plenty
Gregers Fougner Lundh

Gregers Fougner Lundh () var ein norsk offiser, skule- og norskdomsmann, fødd i Fron. Han var far til Sverrer Hakon Lundh.

Liv og gjerning
Lundh var frå 1808 fenrik og 1812 kaptein. I 1814 var han ei kort tid byråsjef i Indredepartementet og deretter lektor i teknologi ved Universitetet i Christiania. Frå 1822 var han same staden professor i statsøkonomi.

Lundh «var ein energisk og handlekraftig mann, rik på idéar, og gjorde seg mykje gjeldande i mange tiltak», mellom anna i Selskabet for Norges Vel. I 1822 grunnla han 'Magazin for Naturvidenskaberne' og i 1831 var han mellom skiparane av 'Samfundet for det norske Folks Sprog og Historie'. Han skreiv fleire utgreiingar i «Samlinger til det norske Folks Sprog og Historie» som kom ut 1833-39. I 1828 gav han ut «Prøve af et Norsk Diplomatarium» og grunnla ein diplomsamling.

Alt i studieåra 1806-08 i København skreiv Lundh «Hvorfor har Norge ikke sit eget National-Sprog?» og sette opp ei norsk ordliste. På 1830-talet fatta han interesse for Henrik Wergeland sine tankar om ein norsk «Sprogreformation». Lundh sette då kapitla 162-163 av Hákonar Saga om til eit slags nynorsk, ei tekst som i 1954 vart prenta i Skrifter fraa Norsk Maalførearkiv IV.

Statsøkonomen Lundh fekk i 1823 i oppdrag å greie ut moglegheitene for byreising ved Mjøsa, og la med det arbeidet grunnlaget for at Hamar og Lillehammer fekk bystatus.

Han døydde på Brånes i Skedsmo, 50 år gammal.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Norske økonomar