alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Haida Gwaii

Haida Gwaii, tidlegare Charlotteøyane, er ei øygruppe i Canada, utanfor nordvestkysten av Britisk Columbia. Haida Gwaii består av to hovudøyar, Grahamøya i nord og Moresbyøya i sør, og ca. 150 mindre øyar. Kring 5 000 menneske bur på øyane.

Øygruppa ligg frå om lag 52 til 54 grader nordleg breidd, og ved 120 grader vestleg lengd, og dekkjer eit totalt landareal på 10 180 km². Haida Gwaii er delt frå det kanadiske fastlandet av Hecatesundet i aust medan den amerikanske delstaten Alaska ligg nord for havgrensa Dixon Entrance. I vest ligg Stillehavet. Øya Vancouver ligg i sør.

Samfunn 
Den største byen på øygruppa er Masset, som ligg ved Massetsundet nord på Grahamøya. Masset er det eldste og største samfunnet på øyane og har ca. 950 innbyggjarar.

Om lag halvparten av innbyggjarane høyrer til urfolkgruppa haida. Tlell, som ligg i nærleiken av nasjonalparken Naikoon på austkysten av Grahamøya, er ein haida-landsby med ca. 370 innbyggjarar. Landsbyen er kjent for sitt kunsthandverk. Skidegate (ca. 700 innbyggjarar) er den andre større haidalandsbyen.

Sandspit er den einaste større busetjinga på Moresbyøya. Her bur ca. 450 menneske. Landsbyen har via Alliford Bay ferjesamband med Skidegate på Grahamøya.

Natur og nasjonalparkar 
Dyrelivet er rikt og variert, mellom anna av varietetar av svartbjørn og røyskatt. Svarthalehjorten og vaskebjørnen er begge artar som har vorte utsett, og som har formeira seg mykje.

To nasjonalparkar er oppretta i øygruppa, nemnde Naikoon og dessutan Gwaii Haanas. Gwaii Haanas nasjonalpark ligg i den sørlege delen av Moresbyøya og omfattar 138 øyar som strekkjer seg over eit areal på 1 500 km².

Den forlatne landsbyen Ninstints på Anthonyøya har sidan 1980 stått på UNESCO si verdsarvsliste. Ninstints vart fråflytt omkring 1880. Landsbyen si historie går 2000 år tilbake. Nokre av langhusa og totempålane på staden er tekne vare på.

Namn 
Den britiske kapteinen George Dixon kom til øyane i 1786. Han gav øygruppa namn etter den dåverande dronninga i Storbritannia.

Den tredje juni 2010 vart øygruppa offisielt omdøypt til Haida Gwaii, som del av ein avtale mellom provinsen British Columbia og haida-nasjonen.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Queen Charlotte Islands» frå , den 5. september 2011.

Bakgrunnsstoff 

Øyar i Canada
Britisk Columbia
Verdsarv i Canada
Säffle

Säffle er ein by i Värmlands län i Sverige. Han er kommunesentrum i Säffle kommune og hadde 8 991 innbyggjarar den 31. desember 2010. Säffle fekk bystatus så seint som i 1951, og er med dette den yngste byen i Sverige.

Säffle ligg ved innsjøen Vänern, ved elva Byälven, om lag 50 km sørvest for Karlstad. E45 og jernbanen Noreg/Vänernbanan går gjennom byen.

Funn frå fortida syner at det har vore busetnader på denne staden sidan jernalderen. Säffle byrja å vokse då Säffle kanal blei opna i 1837. Jernbanen kom til denne tettstaden i 1879. I 1882 budde det om lag 700 der.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Säffle» frå , den 7. juli 2012. 
 

Säffle kommun
Byar i Sverige
tettstader i Värmlands län
Vingkaptein

Vingkaptein er ei tidlegare militær grad i Luftforsvaret. Den blei oppretta i 1962 saman med den lågare grada vingløytnant. Vingkaptein og vingløytnant hadde ingen tilsvarande grader i dei to andre forsvarsgreinene, og blei avskaffa ved utgangen av 1972. 
Gradene blei brukt for å gje høve til opprykk for teknisk befal, som i det dåværande gradsystemet ikkje kunne rykke opp over dei tre dåverande sersjantgradene; sersjant, vingsersjant og stabssersjant.

Sjå også 
 Militære grader

Militære gradar
Skipingar i 1962
Nedleggingar i 1972
Vingløytnant

Vingløytnant er ei tidlegare militær grad i Luftforsvaret. Den blei oppretta i 1962 saman med den høgare grada vingkaptein. Vingkaptein og vingløytnant hadde ingen tilsvarande grader i dei to andre forsvarsgreinene, og blei avskaffa ved utgangen av 1972. Gradene blei brukt til å gje høve til opprykk for teknisk befal, som i det dåværande gradsystemet ikkje kunne rykke opp over dei tre dåverande sersjantgradene; sersjant, vingsersjant og stabssersjant.

Sjå også
 Militære grader

Militære gradar
Skipingar i 1962
Nedleggingar i 1972
Storadmiral

Storadmiral (tysk Großadmiral) var tidlegare den høgaste tenestegrada i den tyske marinen. Den tilsvarte generalfeltmarskalk i hæren og luftvåpenet (Heer og Luftwaffe). Desse gradene vart berre brukt i krig.

Den høgeste grada i den tyske marinen i dag er admiral.

Militære gradar
Generaloberst

Generaloberst var ei generalsgrad som fanst i Preussen, Tyskland, Austerrike-Ungarn og DDR.

Det var den høgaste regulære generalsgrada i den preussiske og i den tyske hæren. Den einaste grada over var generalfeltmarskalk, som berre blei tildelt i krig. Grada under generaloberst var general.

Grada blei oppretta i 1854 for å skaffe eit alternativ til generalfeltmarskalk som kunne tildelast i fredstid. Årsaka var at den preussiske kongen ville tildele prins Vilhelm denne grada, som innebar fleire privilegium, til dømes permanent eskorte.

Etter den tyske rikssamlinga blei grada tatt i bruk av den keisarlege hæren og var i bruk til etter den andre verdskrigen. Då Vest-Tyskland rusta opp igjen blei gradsystemet forenkla, og general blei høgaste grad. DDR sine styrkar, NVA, valde derimot å behalde grada generaloberst.

Grada blei også brukt i Austerrike-Ungarn under den første verdskrigen.

Militære gradar
Feltmarskalk

Feltmarskalk er i nokre land den høgaste militære grada, over general. I Tyskland og nokre andre land er den tilsvarande grada kalla  generalfeltmarskalk.

Grada feltmarskalk blir berre brukt av landstyrkar, (men generalfeltmarskalk blei også brukt av det tyske flyvåpenet). Motstykket i nokre flyvåpen er flyvåpenmarskalk, medan  i marinar tilsvarar grada flåteadmiral, storadmiral eller liknande. Som den høgaste grada, har ein feltmarskalk berre ansvarleg overfor styresmaktene i landet, har utnemningar til feltmarskalk ofte vore gjort av politiske like mykje som militære grunnar, og ikkje sjeldan som ein måte å heidre ein dyktig general.

Sjå også
General
Generalfeltmarskalk

Militære gradar

ar:مشير (رتبة عسكرية)
el:Στρατάρχης
ml:ഫീൽഡ് മാർഷൽ
pl:Lista feldmarszałków niemieckich (III Rzesza)
fi:Sotamarsalkka
th:จอมพล
Erling Lae

Erling Lae ()er ein norsk tidlegare Høgre-politikar. Han var byrådsleiar i Oslo frå 2000 til 2009. Frå 2010 til 2016 var han fylkesmann i Vestfold.

Kjelder 

Høgrepolitikarar i Oslo
Byrådar i Oslo
Fylkesmenn i Vestfold
Norske historikarar
Norske journalistar
Elevar ved Universitetet i Oslo
Folk frå Oslo
Brigadegeneral

Brigadegeneral er ei militær grad som rangerer over oberst og under generalmajor. Den er den lågaste generalsgraden. I somme land blir den likeverdige grada brigader brukt. Den tilsvarande maritime grada er kommandør (engelsk: commodore; i Noreg flaggkommandør).

I felten har ein brigadegeneral gjerne kommandoen over ein brigade.

Militære gradar
Yoshi's Universal Gravitation

, kjent i Nord-Amerika som Yoshi Topsy-Turvy, er eit plattformspel utvikla av Artoon og utgjeve av Nintendo for Game Boy Advance. Det vart gjeve ut i Japan desember 2004, april 2005 i Europa, og oktober same året i Nord-Amerika. Spelet har ein innebygd sensor som registrerer korleis ein held spelkonsollen, og denne blir brukt til å påverka miljøet i spelet. Grunna at bruk av vippesensoren er essensiellt for å kunne koma vidare i spelet fungerer ikkje Yoshi's Universal Gravitation optimalt om ein speler det med Game Boy Player for Nintendo GameCube.

Handling 
Handlinga i spelet har nokre fellestrekk med den i Yoshi's Story. Den grafiske stilen liknar ei sprett-opp-bok og målet i spelet er å fri Yoshi og kompani frå ei bok dei er fanga inni.

Når Bowser herjar Yoshi-øya (en: Yoshi's Island), kjem ein bokånd som heiter Hongo og fangar heile øya mellom sidene til ei eventyrbok. Det er berre ved å låsa Bowser inne i boka Yoshi kan få Hongo til å sleppe resten av øya fri igjen, så Yoshi må ut på ei ferd gjennom kapitla i eventyrboka.

Oppsett 
Spelet er delt inn i kapittel med tilhøyrande nivå, der kvar av nivåa er kontrollerte av minst ein ånd. Det er fleire typar av desse åndane; ein liker pengar, ein liker styrke, ein liker snøgge ting osv. Åndane vil settja krav som spelaren må klara; som å eta nok frukt, samla nok pengar eller koma seg i mål før tida er ute. Ved å gjera åndane nøgde kan spelaren koma seg vidare til neste nivå.

Yoshi kan hoppa og rulla ut tunga si for å eta frukt eller fiendar, men spelet sett størst fokus på korleis ein bruker vippesensoren. Ved å røra spelkonsollen frå side til side kan spelaren endra på gravitasjonen i spelverda, noko som t.d. kan bli brukt til å senda fiendar rullande vekk, svinga pendlar eller endra vasstand under ein seglingssekvens. Ein uoverkommeleg vegg kan bli gjort om til ein overkommeleg veg, eller eit samanrulla teppe kan bli rulla ut til ein lang plattform. Å koma seg vidare avhenger ikkje berre av knappetrykk, men også korleis ein nyttar vippesensoren.

Bakgrunnsstoff 
Offisiell amerikansk heimeside

Dataspel frå 2004
Yoshi-spel
Spel av Artoon
Game Boy Advance-spel
Ragnhild M. Aslaksen

Ragnhild Marie Melleby Aslaksen () er ein norsk samisk politikar for Arbeidarpartiet. Ho var sametingsrepresentant i perioden 2009-2013. Aslaksen vart innvald frå Austre valkrins og er busett i Vadsø.

Fotnotar 

Sametingsrepresentantar 2009-2013
Sametingsrepresentantar frå Ap
Folk frå Vadsø
South Wairarapa District

South Wairarapa District ligg i det søraustlege hjørnet på Nordøya på New Zealand, og er eit distrikt i regionen Wellington.

Historikk 

Overleveringar frå Te Āti Awa iwi fortel at Kupe utforska heile vestkysten på Nordøya, frå Auckland til Cooksundet. Stammar sør på Nordøya meiner at han kom i land på den nordlege kysten til Wairarapa og drog sørover mot Wellingtonregionen og fram til nord på Sørøya. Han gav klipper nær Cape Palliser namnet Mātakitaki (utsikt), fordi han kunne sjå Tapuae-o-Uenuku, det høgaste fjellet i Kaikōura Ranges på Sørøya herfrå.

Distriktet 

South Wairarapa omfattar tre byar og fleire område som har eit vidt spekter av økonomisk aktivitet, naturrikdomar og attraksjonar for tilreisande. Martinborough er administrasjonssenter for South Wairarapa District Council og er eit viktig vin-produksjonsområde i landet. Byen sine sentrale gater dannar mønsteret i Union Jack. I Greytown vart Treets dag første gong feira på New Zealand. Featherston har eit museum som viser fram eit av dei få attverande Fell-lokomotiva i verda. 

Fordi South Wairarapa ligg så nær hovudstaden på New Zealand, Wellington, er det nære band mellom desse to områda. Mange menneske bur i South Wairarapa og pendlar til arbeid i Wellington kvar dag, andre bur og arbeider i Wellington og tilbringar helgene i South Wairarapa.

Topografi 

Landskapet i South Wairarapa omfattar elvesletta til Ruamahanga River og innsjøen Lake Wairarapa i tilknyting til denne, og likeeins den lange sørlege stranda i Palliser Bay. Vest for slettelandet hevar dei austlege liene i åsrekkja Rimutaka Range seg, åsryggen dannar den vestlege grensa til distriktet, medan Aorangi Range ligg mot søraust. Det sørlegaste punktet på Nordøya, Cape Palliser, ligg i South Wairarapa.

Lokalt og regionalt styresett 

South Wairarapa District Council (SWDC) er distriktsstyret (Territorial Authority) for dette distriktet. For lokalstyreføremål er Wairarapa delt i Masterton district, Carterton district, og South Wairarapa district. Regionalt ligg Wairarapa i regionen Wellington saman med Kapiti, Porirua, Hutt Valley og Wellington, og er administrert av Greater Wellington Regional Council.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «South Wairarapa District» frå , den 24. september 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Heimeside til South Wairarapa District Council

Wellington
Distrikt på New Zealand
Margaret Skjelbred

Margaret Skjelbred () er ein norsk forfattar. Skjelbred er utdanna psykiatrisk sjukepleiar, og arbeidde i nesten tjue år ved Vestfold Sentralsykehus. I 1983 debuterte ho litterært med diktsamlinga Det er aleine du er. Ho har gjeve ut diktsamlingar, romanar og barnebøker. Ho har også vore kåsør og laga radioprogram basert på barnebøkene for NRK. Skjelbred har arbeidd heiltid som forfattar sidan 1990, og fekk i 2004 eit gjennombrot hjå publikum med romanen Gulldronning, perledronning. Forfattarskapen har brakt henne fleire prisar. 

Dei fleste av diktsamlingane hennar er skrivne på Vestfold-dialekt. Mange av dei er tonesette av Øivind Lauritzen.

Forfattaren har i fleire år budd i Nordbyen i Tønsberg.

Bibliografi 
 Det er aleine du er – dikt (1983) (illustrert av Harald Nordberg)
 Skilderier – dikt (1985) (illustrert av Harald Nordberg)
 Bakkesøte, øyentrøst – dikt (1989) (illustrert av Hans Gerhard Sørensen)
 Har du sett? – barnerim (1991) (illustrert av Hans Gerhard Sørensen)
 Tom og Andersen – barnebok (1993) (illustrert av Kari Grossmann)
 Du smiler mot meg fra et falmet bilde. En sonett-krans – dikt (1994) (fotografi av Morten Krogvold)
 Tom og Andersen feirer jul – barnebok (1994) (illustrert av Kari Grossmann)
 Ved Jakobs løe – dikt (1995) (illustrert av Hans Gerhard Sørensen)
 Tom og Andersen drar til fjells – barnebok (1995) (illustrert av Kari Grossmann)
 Hvor er Ida? – barnebok (1996) (illustret av Mikael Holmberg)
 Lerkehjerter – roman (1997)
 Tom og Andersen ved sjøen – barnebok (1997) (illustrert av Kari Grossmann)
 Det er aleine du er og andre dikt i utvalg – dikt i utval (1998)
 Vildresinn – roman (1998)
 Alvemål – roman (1999)
 Tom og Andersen i byen – barnebok (1999) (illustrert av Kari Grossmann)
 Den hjerteløse risen – barnebok (2000) (illustrert av Anders Kaardahl)
 Om forlatelse – roman (2001)
 Gulldronning, perledronnning – roman (2004)
 Andrea D – roman (2006)
 Mors bok – sjølvbiografisk roman (2009)
 Du skal elske lyset – roman (2011)
 Jeg fant – dikt i samling (2013)

Prisar 
 Prøysenprisen 1989
 Tønsberg kommunes kulturpris 1994
 Vestfolds Litteraturpris 2000
 Amalie Skram-prisen 2005

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Margaret Skjelbred hjå Nasjonalbiblioteket
 Om Margaret Skjelbred i NRK Forfatter
 Innslag med Margrete Skjelbred på NRK Nett-TV
 Utgjevingar av Margaret Skjelbred i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Forfattarar frå Vestfold
Norske lyrikarar
Norske barnebokforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1983
Vinnarar av Amalie Skram-prisen
Stokke
Folk frå Sandefjord
Vinnarar av Prøysenprisen
Dragon

Dragon er opphavleg ein soldat som bevegar seg til slagmarka til hest, men stig av for å slåst. I Noreg skulle ein eller fleire gardar, kalla dragonkvarter eller utrederkvarter, stille ein ryttar med hest og utrusting til kavaleriteneste. Ein dragon var altså ein kavalerist som var utstyrt for å kjempe til fots, som ein infanterist. 

Frå 1768 hadde Noreg 4 regiment bygd opp med dragonar: 1., 2. og 3. Søndenfjelske dragonregiment og Nordenfjelske dragonregiment.

Seinare blei dragon brukt om ein soldat i middelstungt kavaleri. 

I Noreg i dag er ein dragon ein meinig i kavaleriet.

Dragonar ber ein svart beret.

Kavaleri
Militære yrke
Autotrofi

Ein autotrof eller produsent er ein organisme som sjølv kan byggje opp organiske stoff, slik som karbohydrat, feitt og protein, ved hjelp av energi. Organismen skaffar seg sjølv det stoffet og den energien som er naudsynt for å oppretthalde livet. Orda er samansett av to greske ord: auto som tyder «sjølv» og trophein som tyder «nært». Den direkte tydinga av omgrepet er sjølvnærande og difor òg sjølvforsynt.

Tidleg i Jorda si geologiske historie oppstod det autotrofe organismar som utnytta den kjemiske energien frå oksygenfattige karbon- eller svovelbindingar til å byggje opp naudsynte sukkerstoff. Dei finst enno i oksygenfrie eller oksygenfattige omgjevnader, og produksjonsmetoden deira kallast kjemosyntese.

Seinare oppstod det eincella organismar, cyanobakterier eller blågrønalgar som hadde utvikla ein ny metode til å skaffe seg stoff og energi på, nemleg fotosyntesen. Det ser ut til at fotosyntesen seinare er vorte overført til grøne planter ved at dei har teke til seg blågrønne bakteriar utan å fordøye dei. I alle fall er det tankevekkjande at kloroplastane, organellene som utfører fotosyntesen, har sitt eige DNA.

Sjå òg 
 Økologi
 Heterotrofi
 Autotrof innsjø

Kjelder 
 Dieter Heinrich og Manfred Hergt, Munksgaards Økologiatlas ISBN 87-16-10775-6

Trofisk økologi
Stoffskiftet
Opphavleg omsett med Apertium
Biologisk terminologi
Taugevatn

Taugevatn (òg kalla Tågavatn) er eit vatn på sørsida av ein nedlagd del av Bergensbanen i Ulvik kommune. Det ligg på 1 294 moh og jarnbanestrekninga hadde det høgaste punktet sitt her, 1 301 meter over havet før Finsetunnelen vart bygd. Etter bygginga av Finsetunnelen ligg Bergensbanens høgaste punkt inne i denne, 1 237 meter over havet.

Taugevatn har avløp via Ustekveikvatnet til Ustevatn i Hol kommune gjennom elva Ustekveikja.

Innsjøar i Vestland
Geografi i Ulvik
Opphavleg omsett med Apertium
Myrdal stasjon

Myrdal er ein jernbanestasjon i Aurland kommune i Indre Sogn i Vestland. Han ligg på Bergensbanen og er òg øvre endestasjon for sidelinja Flåmsbana. Stasjonen ligg 867 meter over havet. Det finst ikkje bilveg til Myrdal, men den gamle rallarvegen opp Flåmsdalen frå Flåm er i bruk som sykkelveg i sommarhalvåret.

Bakgrunnsstoff 

Stasjonar på Bergensbanen
Stasjonar på Flåmsbana
Jarnbanestasjonar opna i 1908
1908 i Noreg
Jarnbanestasjonar i Vestland
Paul Armin Due
Finsetunnelen

Finsetunnelen er ein 10,3 km lang jarnbanetunnel vest for Finse stasjon på Bergensbanen, i Ulvik herad i Vestland. Tunnelen vart offisielt opna av Kong Harald V i 1993. Av alle tunnelane på sjølve Bergensbanen (mellom Hønefoss og Bergen) er Finsetunnelen den lengste, sjølv om tog som køyrer over Drammen på veg inn mot Oslo passerer gjennom Liertunnelen, som er litt lengre.

Før Finsetunnelen vart bygd, måtte toga over den vêrutsette strekninga over Fagernut, og snøryddingsbasen på Finse kunne stengjast då sporet vart verna av tunnelen. Det høgaste punktet på Bergensbanen blir passert inne i tunnelen, 1237 meter over havet; før tunnelen vart bygd var den maksimale høgda 1301 meter over havet.

I 2004 vart det utgjeve ein rapport som åtvara mot moglege tryggleiksproblem med fleire norske tunnelar, mellom dei vart Finsetunnelen utpeikt som farleg på grunn av lengda og vanskeleg tilgjenge for redningsmannskap. Tunnelen har rett nok ein del tryggingsutstyr som manglar ved fleire andre tunnelar, som naudlys, kommunikasjonssystem og naudareal, men rapporten kritiserte manglande katastrofeøvingar og høva til å evakuere tunnelen dersom det skulle bli brann.

Kjelder

Tunnelar på Bergensbanen
Samferdsle i Ulvik
Opphavleg omsett med Apertium
Jarnbanetunnelar i Vestland
Lieråsen tunnel

Lieråsen tunnel eller Liertunnelen, er ein dobbeltspora jernbanetunnel på Drammenbanen mellom Asker og Lier. Tunnelen går mellom Asker stasjon i Asker kommune og Lier haldeplass i Lier kommune, og er 10 723 m lang med eit tverrsnitt på 58 m2. Største fart i tunnelen er 130 km/t. Tunnelen vart drive frå 1963 med gjennomslag i 1971, og opna for trafikk i 1973. Han var Noregs lengste jernbanetunnel fram til Romeriksporten vart opna i 1999. 

I 2003 vart det bygd eit 390 meter langt tverrslag 2 700 meter frå Asker fram til Solberg. Andre tverrslag kan vere aktuelle for å tilfredstille nyare krav til evakuering. I åra 2017 til 2021 vart tunnelen fullstendig rehabilitert med fullstendig utskifting av alt jernbaneteknisk utstyr.

Gjennom tunnelen går det rundt 400 tog kvart døger og er soleis ein av dei mest trafikkerte jernbanetunnelane i landet. Samstundes med at tunneltverrsnittet er ganske lite kan det bli aktuelt med eit nytt tunnelløp som er dimensjonert for ein høgare fart.

Tunnelen vart bygd for å etablere dobbeltspor mellom Asker og Drammen og for å korte ned reisetida mellom Oslo og Drammen frå 50 til 31 minutt.  Den tidlegare lina var einspora og gjekk i ei stor S-slynge om Spikkestad i Røyken kommune og Lierbyen i Lier kommune til Brakerøya i Drammen. Etter at Lieråsen tunnel vart opna, vart parsellen mellom Asker stasjon og Spikkestad reservert for lokaltrafikk og går under namnet Spikkestadlinja. Toglina mellom Spikkestad og Brakerøya vart lagt ned og spora fjerna. Traseen mellom Reistad og Spikkestad blir nytta som sykkelsti.

Kjelder

Sjå òg 
 Drammenbanen
 Spikkestadlinja

Jarnbanetunnelar i Viken
Jarnbanestrekningar i Viken
Drammenbanen
Jarnbanetunnelar opna i 1973
Samferdsle i Asker
Byggverk i Asker
Samferdsle i Lier
Byggverk i Lier
Opphavleg omsett med Apertium
Soldat

Soldat er ein person som høyrer til eit militærvesen. Dette er vanlegvis ein person som har fått militær grunnutdanning og som høyrer til dei væpna styrkane i eit land. Soldat blir oftast brukt om nokon som gjer teneste som verva eller vernepliktig, og som har fått trening og utstyr til å forsvare landet og landet sine interesser. Soldatar er del av eit sterkt hierarkisk system der soldatane blir delt inn i fleire underavdelingar med ulike oppdrag, storleik, utdanning og utstyr.

Ordet soldat kjem frå mellomalderlatin solidatus og betyr eigenleg «ein person som får sold», der «sold» er løn som leigesoldat. Sjølv om ordet kan brukast om personar frå lågaste til høgaste grad, blir soldat i dagleg tale ofte brukt om ein vanleg meinig.

I vidare forstand kan omgrepet soldat brukast om alle slags organiserte og væpna krigarar, og også om «kjempende» medlemer av militærliknande grupperingar som for eksempel Frelsesarmeen.

I Noreg 
Dei fleste soldatane høyrer til dei lågaste gradene meinig og korporal i Hæren eller tilsvarande grader i Sjøforsvaret og Luftforsvaret. I Noreg blir soldatar med sersjants grad eller høgare kalla befal, og befal med fenriks eller høgare grader for offiserar.

Spesielle grupper av soldatar er mellom anna dragon, gast, gardist, kavalerist, artillerist, ingeniørsoldat og kommandosoldat/spesialsoldat/jeger.

Bilete

Sjå også 
 Krigsmann
 Militærvesen
 Militære grader
 Offiser
 Fallskjermsoldat
 Kommandosoldat (spesialsoldat/spesialjeger/jegersoldat)
 Leigesoldat
 Barnesoldat
 Geriljasoldat
 Krig
 Verneplikt
 Yrkesforsvar
 Uniform
 Tinnsoldat

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Militære yrke
Steve Ballmer

Steve Ballmer () er administrerande direktør (CEO and President) i Microsoft. Han byrja i Microsoft i 1980, som tilsett nr. 24 og fekk den noverande direktørstillinga i 2000. Før den tid har han hatt ei rekkje leiande stillingar i selskapet.

 Denne artikkelen bygger på «Wikipedia» frå , den 25. september 2009. 
 .

Fødde i 1956
USA-amerikanske forretningsfolk
Folk frå Michigan
Jegersoldat

Ein jegersoldat eller berre jeger er ein soldat i infanteriet trena og utstyrt for å angripe eller overvake fienden sine avdelingar gjennom bruk av godt trena evne til å bevege seg i vanskeleg lende og evne til å operere utan å bli oppdaga av fienden. Typiske oppgåver er flankeangrep, oppklaring eller operasjonar bak fienden sine liner.

Jegerar har tradisjonelt også drive skarpskyting, og i Noreg var jegersoldatane dei første som fekk rifler. Evne til å overleve og fungere under ekstreme verforhold var og er enda eit typisk kjenneteikn ved jegersoldatar. I dag er ikkje omgrepet jeger like avgrensa som i starten av 1800-talet, og blir no brukt om spesialtrena soldatar innan ei rekke avdelingar i Forsvaret.

Sjå også 
 Spesialjeger
 Kystjeger
 Marinejeger
 Artillerijeger
 Grensejeger
 Feltoperatør

Militære yrke
Infanteri
Kavaleri
Direktør

Direktør er ofte tittel for eit medlem av ein direksjon eller den daglege leiaren for eit privat eller offentleg føretak. I føretak med fleire direktørar vil éin direktør verta administrerande direktør, generaldirektør e.l. og dei andre direktørane underordna denne.

Samansetjingar 
Tittelen direktør blir også brukt i samansetjingar, som f.eks. avdelingsdirektør, fagdirektør o.l.

Disponent 
Tidlegare vart tittelen disponent også brukt med tilsvarande tyding. Disponent vart gjerne brukt for mindre verksemder, men er mindre vanleg i norsk språk i dag.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Wikipedia» frå , den 25. september 2009. 
 .

Yrke
Stillingstitlar