alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pogórze Bukowskie

Pogórze Bukowskie er ei fjellkjede i Beskidane i Dei ytre vestlege Karpatane søraust i Polen, ein del av Dei sentrale Beskidane. Det er eit åslendt området i Sanok fylke og Podkarpacie), mellom Dei låge Beskidane og Bieszczady nær elvane Osława og San. Namnet kjem frå det vestslaviske ordet buk, som tyder «bøk». Fjellet har to fråskilde toppar, ein på 778 moh (Tokarnia) og ein på 420 moh (Łysa Góra).

Av landsbyar i regionen finn ein Bukowsko, Komańcza, Nowotaniec, Zagórz, Wola Sękowa, Wola Piotrowa og Lesko. Her ligg Uniwersytet Ludowy, som opna i 2005, og som har mange kunstverk og handverkarbeid frå området. Pogórze Bukowskie ligg i den fattigaste delen av Polen. 

Området vart stadig kjempa om mellom Polen, Kievriket og Ungarn frå starten av 800-talet. 

Fram til 1947 var 45 % av innbyggjarane i fjella lemkarar og dolinianarar, 45 % pogorzanar og 10 % jødar. Drapet på den polske generalen Karol Świerczewski i Jabłonki av den ukrainske opprørshæren i 1947 var den direkte årsaka til at lemkarane vart flytta frå området, den såkalla Operasjon Wisła. 

Det opphavlege dyre- og plantelivet i området er bevart sidan det ligg såpass isolert. Fjellkjeda er dekt av bøkeskog. Området er verna som ein del av Jaśliski Park Krajobrazowy. Av dyr som lever her finn ein svartstork, rådyr og ulv.

Det er fleire turistattraksjonar i fjellområdet, inkludert historiske trekyrkjer og skistader, som Karlików og Puławy Górne.

Elvar 
 Wisłok
 Sanoczek
 Osława
 Pielnica

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Pogórze Bukowskie» frå , den 12. mai 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Prof. Adam Fastnacht. Slownik Historyczno-Geograficzny Ziemi Sanockiej w Średniowieczu (Historic-Geographic Dictionary of the Sanok District in the Middle Ages), Kraków, 2002, ISBN 83-88385-14-3.
 Prof. Jadwiga Warszyńska. Karpaty Polskie : przyroda, człowiek i jego działalność ; Uniwersytet Jagielloński. Kraków , 1995 ISBN 83-233-0852-7
 Prof. Jerzy Kondracki. Geografia fizyczna Polski Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe , 1988, ISBN 83-01-02323-6

Bakgrunnsstoff 
  "Po Pogórzu Bukowskim" (pl).
  Proposed Cycling Routes (en.) 

Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Karpatane
Subkarpatiske voivodskap
Świętokrzyskiefjella

Świętokrzyskiefjella (Heilag kross-fjella, polsk Góry Świętokrzyskie) er ei fjellkjede sentralt i Polen, i nærleiken av byen Kielce. Dei fleste delane av kjeda består av separate fjellmassiv. Det høgaste av desse er Łysogóry (det berre fjellet). Dei to høgaste toppane er Łysica på 612 moh og Łysa Góra på 593 moh. I lag med Jura Krakowsko-Częstochowska dannar fjella ein region kalla Det veslepolske høglandet (Wyżyna Małopolska). Fjellkjeda dekkjer eit areal på 1684 km².

Świętokrzyskiefjella er ei av dei eldste fjellkjedene i Europa. Dei vart danna under den kaldeonske fjellkjedefoldinga under silurperioden og vart så forynga den hercyniske orogenesen i den nyare koltida.

Frå tidleg i mellomalderen har det vorte vunne ut kopar og jern frå fjella. Seinare vart det òg teke ut kalkstein og raud sandstein. I dag er dei sentrale delane av fjella ein del av Świętokrzyski nasjonalpark.

Namnet Heilage Kross-fjellet refererer til eit funn frå eit benediktinarkloster i Łysa Góra, som visstnok er eit lite stykke tre frå den heilage krossen som Jesus vart krossfesta på.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Świętokrzyskie Mountains» frå , den 12. mai 2008. 
 

Swietokrzyskie
Święty Krzyż-voivodskapet
Galaksehop

Galaksehopar er samlingar av galaksar som ligg så nære kvarandre at dei dannar eit lokalt system som krinsar rundt eit felles massesentrum. Ein galaksehop kan bestå av alt ifrå ei handfull til fleire tusen galaksar spreidde utover eit område på meir enn ti millionar lysår. Ein typisk avstand mellom galaksar i ein galaksehop kan vera på éin til to millionar lysår.

Vår eigen galakse, Mjølkevegen, er del av galaksehopen den lokale gruppa. 

Galakshopar klyngjer seg vidare saman i superhopar som kan innehalda 10-50 galaksehopar og spenna over område kanskje større enn 300 millionar lysår.

Sjå òg 

 superhop

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Storskalastrukturar i universet
Superhop

Superhopar er enorme samlingar av galaksar og galaksehopar og er blant dei største strukturane i universet. Superhopane blir haldne saman av gravitasjonskrefter mellom galaksane. Superhopar kan innehalda mellom 10 til 50 galaksehopar og kanskje ha ei utstrekning på meir enn 300 millionar lysår - omtrent 100 gongar avstanden mellom Mjølkevegen og Andromedagalaksen.

Vår eigen galakse, Mjølkevegen, er del av galaksehopen den lokale gruppa, som igjen er del av den gigantiske Virgo-superhopen.

Fotnotar

Sjå òg 

 galaksehop

Galaksehopar
Superhopar
Storskalastrukturar i universet
Tatra

Tatra er ein tsjekkisk produsent av terrenggåande lastebilar. Føretaket var oppkalla etter Tatrafjella.

Soge 
Føretaket vart stifta av Ignác Šustala i Kopřivnice i 1850. Dei fyrste åra produserte dei hestevogner. I 1891 tok dei til å produsera janbanevogner og føretaket fekk namnet Nesselsdorfer Wagenbau-Fabriksgesellschaft'. Då Šustala døydde i 1890 tok Fischer von Roeslerstamm over som teknisk direktør. Han kjøpte ein Benz automobile og med denne som inspirasjonskjeøde vart det utvikla ein personbil, som vart synt fram på ei utstilling i Wien i 1897. Dette vart starten på ein personbilproduksjon som heldt fram til 1999.

Galleri

Lastebilprodusentar
Trzebnickieåsane

Trzebnickieårsane (polsk Wzgórza Trzebnickie, eldre form Kocie Góry; tysk Katzengebirge) er ei fjellkjede sørvest i Polen. 

Fjellkjeda ligg i Nederschlesiske voivodskap mellom elvane Oder i sørvest og Barycz i nord. Ho ligg sør for Trzebnica og nord for Wrocław.

Av byar nær åsane finn ein: 
 Oborniki Śląskie
 Oleśnica
 Prusice
 Syców
 Trzebnica
 Twardogóra
 Wołów
 Wrocław

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Trzebnickie Hills» frå , den 12. mai 2008. 
 

Fjellkjeder i Polen
Nederschlesiske voivodskap
Żywiec-Beskidane

Żywiec-Beskidane (polsk Beskid Żywiecki) er ei fjellkjede i Dei ytre austlege Karpatane sør i Polen. Det er den nest høgaste fjellkjeda i Polen etter Tatrafjella. Dei høgaste toppane er Babia Góra (1725 moh) og Pilsko.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Żywiec Beskids» frå , den 12. mai 2008. 
 

Zywiec Beskids
Zywiec Beskids
Zywiec Beskids
Zywiec Beskids
Bardzkiefjella

Bardzkiefjella (polsk Góry Bardzkie) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane i Polen.

Større busetnader: 
 Bardo
 Ząbkowice Śląskie
 Kamieniec Ząbkowicki
 Srebrna Góra
 Kłodzko

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Bardzkie Mountains» frå , den 12. mai 2008.

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Bystrzyckiefjella

Bystrzyckiefjella (polsk Góry Bystrzyckie, tysk Habelschwerdter Gebirge) er ei fjellkjede i Polen og ein del av Sentral-Sudetane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bystrzyckie Mountains» frå , den 12. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Sentral-Sudetane

Sentral-Sudetane (polsk Sudety Środkowe) er den sentrale delen av Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Dei strekkjer seg frå Nysa Kłodzka i aust til Bóbr i vest.

Sentral-Sudetane består av ei rekkje fjellkjeder, inkludert: 
 Bardzkiefjella
 Bystrzyckiefjella
 Uglefjella
 Kamiennefjella
 Stołowefjella

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Central Sudetes» frå , den 12. mai 2008. 
 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Tsjekkia
Aust-Sudetane

Aust-Sudetane (polsk Sudety Wschodnie) er den austlege delen av Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Dei strekkjer seg frå Brama Morawska i aust til Nysa Kłodzka i vest.

Aust-Sudetane består av fleire fjellkjeder, inkludert
 Góry Złote
 Opawskiefjella
 Śnieżnikfjella

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Eastern Sudetes» frå , den 12. mai 2008. 
 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Tsjekkia
Góry Złote

Góry Złote (Dei gylne fjella, tsjekkisk Rychlebské hory, tysk Reichensteiner Gebirge) er ei fjellkjede i Aust-Sudetane på grensa mellom Polen og Tsjekkia.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Golden Mountains» frå , den 12. mai 2008. 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Tsjekkia
Prosa

Prosa, av latin prosa (oratio) 'endefram (tale)', er ei nemning for skrift eller tale som ikkje er bunden av metriske reglar, i motsetnad til vers, poesi. 

Prosaen kan vere enkel, nøytral sakprosa eller sakprosa, eller ha form som høgprosa, typisk for skjønnlitteratur t  t.d. som romanar, noveller, essey eller biografiar. Om prosaen tek opp i seg verkemiddel frå det poetiske språket, vert grensene mot poesien uklar. 

Prosadikt er dikt av forteljande karakter. 

Jamfør prosaisk, eit adjektiv som brukast for å karakterisere noko som er lite spennande, kvardagsleg eller keisamt.

Litteratur
Litteratursjangrar
Kaczawskiefjella

Kaczawskiefjella (polsk Góry Kaczawskie) er ei fjellkjede i Vest-Sudetane i Polen. 
Dei har ei lengd på 30 km og ei gjennomsnittleg høgd på 600 meter over havet. Den høgaste toppen er Skopiec på 724 meter over havet.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kaczawskie Mountains» frå , den 12. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Kaczawskiefjella - vulkanar, grotter, geologi, mineral og historie
 Adventures, Rambling, Caves, Mysteries and Wildlife of Kaczawskie Mountains

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Orlickéfjella

Orlickéfjella (Ørnefjella, tsjekkisk Orlické hory, polsk Góry Orlickie, tysk Adlergebirge) er ei fjellkjede som hovudsakleg ligg nordaust i Böhmen i Tsjekkia og som er ein del av Sentral-Sudetane. Dei følgjer grensa mot Polen i om lag 40 km. Fjella består hovudsakleg av krystallinsk berg og utgjer den nordlege kanten av det bøhmiske høglandet. Det høgaste punktet i kejda er Velká Deštná på 1115 moh.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Orlické Mountains» frå , den 12. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Orlické hory portal

Sudetane
Fjellkjeder i Tsjekkia
Fjellkjeder i Polen
Uglefjella

Uglefjella (polsk Góry Sowie; tysk Eulengebirge) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane i Polen.

Uglefjella dekkjer eit areal på om lag 200 kvadratkilometer og har ei lengd på 26 km. Dei ligg mellom Wałbrzyskiefjella i vest og Bardzkiefjella i aust. I aust ligg fjellovergangen Przełęcz Srebrna og i vest renn elva Bystrzyca. I nord grenser fjellkjeda til Kotlina Dzierżoniowska og i sør til Obniżenie Noworudzkie og Włodzickieåsane. Uglefjella utgjer den eldste delen av Sudetane. 

Den høgaste toppen i Uglefjella er Store Ugla på 1015 moh. Resten av toppane ligg hovudsakleg mellom 600 og 980 meter over havet. Uglefjella er dekte av granskog, men enkelte stader finn ein òg bøk og barlind. 

Dei største busetnadane ved fjella er: 
 Bielawa
 Dzierżoniów
 Głuszyca
 Nowa Ruda
 Pieszyce
 Jedlina-Zdrój

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Owl Mountains» frå , den 12. mai 2008. 
 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Rudawy Janowickie

Rudawy Janowickie (tysk Landeshuter Kamm) er ei fjellkjede i Vest-Sudetane i Polen.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Rudawy Janowickie» frå , den 12. mai 2008. 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Folkeaksjonen mot Hasj

Folkeaksjonen mot Hasj eller FMH, no Ungdom mot Narkotika (UMN), var ein ungdomsorganisasjon som vart skipa 25. mars i 1981 som ein reaksjon på at det berre var dei vaksne som tok del i det offentlege ordskifte om narkotikaproblemet.

Soge 
På initiativ frå enkeltpersonar frå Forbundet mot Rusgift og Aksjonen mot Narkomani vart FMH skipa 25. mars, 1981. Om lag 30 organisasjonar var med på skipinga av UMN. Mellom dei var partipolitiske ungdomsorganisasjonar som Unge Venstre, Unge Høgre og Kristeleg Folkepartis Ungdom og andre organisasjonar som Norges Røde Kors, Norske Kvinners Nasjonalråd, Yrkesskoleelevens og Lærlingens Interesseorganisasjon, Landsforeninga for Fritidsklubber og Noregs Speidarforbund.

Den fyrste Slå Tilbake Hasjen-gruppa, seinare Slå tilbake-gruppe (STG), vart skipa på Lillehammer i 1981. Snart oppstod det fleire STG og det vart oppretta lokalavdelingar for å organisera dei. Gjennom nasjonale "Slå tilbake Hasjen" aksjonar, vart det oppretta STG på skular og i fritidsgrupper og i 1985 fanst det 20 lokalavdelingar og 50 STG. Fram til landsmøtet på Lillehammer i 1983 bestod styret av representantar frå dei organisasjonane som hadde vore med å skipa og var medlemer av UMN. På landsmøtet i 1983 vart det gjort vedtak som flytta demokratiet nedover i systemet, so enkeltmedlemer og STG fekk ein meir framtredande rolle. Denne organisasjonsstrukturen vart kalla "Lillehammermodellen". På landsmøtet i Trondheim i 1985 vart ordninga med organisasjonsmedlemskap avvikla.

På landsmøtet i 1989 skifta FMH namn til Ungdom mot Narkotika.

Sjå òg 
 Ungdom mot Narkotika

Bakgrunnsstoff 
 heimesida til UMN

Kjelder 
 

rusgiftorganisasjonar
Skipingar i 1981
Ungdom Mot Narkotika

Ungdom Mot Narkotika eller UMN er ein norsk, partipolitisk uavhengig ungdomsorganisasjon som arbeider mot narkotika med hovudvekt mot snikreklame og legalisering av hasj.

Soge 
UMN oppstod som eit framhald av Folkeaksjonen mot Hasj (FMH). FMH bytta namn UMN på Landsmøtet i Halden i 1989.

rusgiftorganisasjonar
Ungdomsorganisasjonar
Skipingar i 1981
Śnieżnikfjella

Śnieżnikfjella (polsk Masyw Śnieżnika, tsjekkisk Králický Sněžník, tysk Glatzer Schneegebirge) er ei fjellkjede i Aust-Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen.

Store byar og landsbyar: 
 Międzygórze
 Goworów
 Międzylesie
 Wilkanów
 Domaszków
 Sienna
 Kletno
 Bolesławów
 Nowa Morawa
 Jodłów
 Idzików
 Velka Morava

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Śnieżnik Mountains» frå , den 12. mai 2008. 
 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Tsjekkia
Kamiennefjella

Kamiennefjella (polsk Góry Kamienne) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen.

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Tsjekkia
Stołowefjella

Stołowefjella (polsk Góry Stołowe, tysk Heuscheuergebirge, tsjekkisk Stolové hory) er ei fjellkjede i Polen og Tsjekkia som høyrer til Sentral-Sudetane. Fjella ligg søraust for Karkonosze. Den polske delen av fjella er ein del av Góry Stołowe nasjonalpark.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Table Mountains» frå ,  den 12. mai 2008.  

 

Sudetane
Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Tsjekkia
Vest-Sudetane

Vest-Sudetane (polsk Sudety Zachodnie) er den vestlege delen av Sudetane på grensa til Tsjekkia og Polen. Dei strekkjer seg frå Bóbr i aust til Elbe i vest

Vest-Sudetane består av fleire fjellkjeder: 
 Ještěd-Kozákov 
 Jizerafjella 
 Kaczawskiefjella
 Karkonosze
 Lausitzerfjella
 Rudawy Janowickie

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Western Sudetes» frå , den 12. mai 2008. 

Sudetane
Fjellkjeder i Tsjekkia
Fjellkjeder i Polen
Den første norske avholdsforening

Den første norske avholdsforening (DFA) var eit fråhaldslag som vart skipa 29. desember 1859 i Stavanger. Den fyrste leiaren av DFA var Asbjørn Kloster. DFA var startskotet for Det Norske Totalavholdsselskap.

Fråhaldslag
Skipingar i 1859
Babia Góra

Babia Góra (på polsk eller Babia hora på slovakisk) er eit fjell vest i Beskidane på grensa mellom Slovakia og Polen. Diablak (Djeveltoppen) er det høgaste punktet på fjellet, og det høgaste punktet i denne delen av Karpatane, med ei høgd på 1725 meter over havet.

Historie

Babia Góra vart først nemnd på 1400-talet av Jan Długosz. Det vart først nedteikna på eit kart i 1558. Fram til slutten av 1600-talet kom det meste av informasjon om fjellet frå folkeminne. I følgje segnene var fjellet ein samlingsplass under sabbaten til heksene. Den første kjende klatringa vart gjort i 1782 av hoffastronomen til kong Stanislaw August Poniatowski, Jowin Fryderyk Bończa Bystrzycki. Perioden med vitskaplege utforskingar starta på andre halvdel av 1800-talet.

Natur

Fjellet er langt brattare på nordsida enn sørsida. Av dyr finn ein bjørn, gaupe, ulv og andre artar i tillegg til unike fjellplanter. Dei første forsøka på å verne området vart gjort i 1930-åra. I 1933 vart naturreservatet Babia Góra oppretta. Seinare, i 1954 vart Babiogórski nasjonalpark (Babiogórski Park Narodowy) oppretta med eit areal på 17,04 km². I 1976 vart området det første biosfærereservatet i verda. Lenge var Babia Góra nasjonalpark den minste nasjonalparken i Polen. I 1997 vart det utvida til 33,92 km² og samstundes vart ein buffersone på 84,37 km² oppretta. 10,62 km² er strengt verna. I dag prøver ein i større grad å samarbeide med Slovakia for å verne området enno betre.

Klima
Babia Góra vert stundom kalla Matka Niepogód (Mor av dårleg vêr). Fjellet ligg langt frå like store fjell og er derfor svært utsett for vêrendringar. Snø kan ligge på nordsida av fjellet og i tronge dalar fram til sommaren.

Turisme

Turisme i regionen er noko som først har vokse fram dei siste åra. Dei første turistane på 1800-talet var hovudsakleg intellektuelle frå Kraków. Sidan den gong har landsbyen Zawoja utvikla seg til ein viktig ferieby. Det er derimot få skifasilitetar sidan området sidan området er strengt verna.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Babia Góra-Babia Hora» frå ,  den 13. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 

Fjell i Polen
Fjell i Slovakia
Fjell i Karpatane
Veslepolske voivodskap
Isolation

Isolation er eit studioalbum utgjeve av Toto i november, 1984. Det var eit av to album med vokalisten Fergie Fredriksen, det andre var Dune. Den tidlegare vokalisten, Bobby Kimball, var endå i bandet under opptaka, men slutta i bandet midt i prosessen. Noko av koringa han spelte inn kan blir høyrt blant anna på singelen «Stranger in town». Isolation fekk ikkje like stor merksemd som sin forgjengar, Toto IV. På konsertar opp gjennom åra har songane frå dette albumet blitt lite spelt.

Songar 
 «Carmen» (Paich/J.Porcaro) – 3:25 
 «Lion» (Kimball/Paich) – 4:46 
 «Stranger in Town» (Paich/J.Porcaro) – 4:47 
 «Angel Don't Cry» (Frederiksen/Paich) – 4:21 
 «How Does It Feel» (Lukather) – 3:50 
 «Endless» (Paich) – 3:40 
 «Isolation» (Frederiksen/Lukather/Paich) – 4:04 
 «Mr. Friendly» (Frederiksen/Lukather/Paich/J.Porcaro/M.Porcaro) – 4:22 
 «Change of Heart» (Paich/Frederiksen) – 4:08 
 «Holyanna» (Paich/J.Porcaro) – 4:19

Musikkalbum frå 1984
Toto-album
Ivar Aasen-sambandet

Ivar Aasen-sambandet er ein norsk organisasjon eller landssamskipnad, som arbeider for ein nynorsk utan tilnærmingsformer til bokmål (høgnorsk). Sergej Alexander Munkvold er leiar i IA-s.

Soge 
IA-s vart skipa i 1965 som ein reaksjon på at so mange former vart tekne inn frå bokmålet i nynorsken og at Noregs Mållag hadde "resignera og godtokt"   den saka.

Organisasjon 
Dei to størst lokallaga av IA-s er Høgnorskringen i Oslo og Vestmannalaget i Bergen.

Sjå òg 
 høgnorskrørsla

Bakgrunnsstoff 
 heimesidene til IA-s

Kjelder 

 1, 2: Heimesidene til IA-s 

Norske språkorganisasjonar
Skipingar i 1965
Balsfjord kyrkje

Balsfjord kyrkje er ei langkyrkje frå 1856 i Balsfjord kommune i Troms og Finnmark.

Byggverket er i tre og har 400 sitjeplassar.

Bakgrunnsstoff 
 
 Om Balsfjord og Malangen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 
 
 Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
 

Kyrkjer i Balsfjord
Christian H. Grosch
Kyrkjer i Indre Troms prosti
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Kulturminne i Balsfjord
Bardu kyrkje

Bardu kyrkje ei åttekanta tømmerkyrkje frå 1829 på Setermoen i Bardu kommune i Troms og Finnmark, og er soknet si hovudkyrkje og garnisonskyrkje. Kyrkja har om lag 220 sitjeplassar, inkludert galleriet.

Kyrkja er bygd som ein kopi av Tynset kyrkje men noko mindre. Omkring 1800 utvandra ein god del frå Nord-Østerdalen til Nord-Norge og særleg til nybyggjarområda i Bardu. Størstedelen av folkesetnaden i Bardu på den tida hadde bakgrunn frå Tynset og Alvdal, og dei heldt kontakt sørover. Dei fleste nybyggjarane som kom til Bardu på 1800-tallet var frå Tynset. Den nyinnflytta byggmester Ole O. Lundberg frå Tynset reiste til si tidlegare heimbygd og teikna av Tynset kyrkje. Bardu kyrkje har preikestolsalter som er eit trekk frå barokk, også dette etter modell av Tynset kyrkje. Interiøret er måla i lyse fargar og har rokokkopreg. Skipet har galleri rundt veggen.

Kyrkja er i dagleg bruk, og i månadane juni-september er ho open på dagtid.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 Om kyrkja på nettstaden til Bardu kommune
 
 Arkivverket: Prestegjeld og sogn i Troms

Kyrkjer i Bardu
Kyrkjer i Indre Troms prosti
Norske kyrkjer frå 1820-åra
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Tusenårsstader
Kulturminne i Bardu
1829 i Noreg
Bentsjord kapell

Bentsjord kapell er ei langkyrkje på Bentsjorda i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Det er bygd i 1978 og eigd av ei Bentsjord kapellforening.

Byggverket er i tre og har 110 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 
 Om Hillesøy kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
 

Kyrkjer i Tromsø
Kyrkjer i Tromsø Domprosti
Norske kyrkjer frå 1978
Birtavarre bedehus

Birtavarre bedehus er eit bedehus frå 1937 i Birtavarre, Kåfjord kommune i Troms og Finnmark fylke.

Byggverket er i tre og har 500 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 

Kyrkjer i Kåfjord
Kulturminne i Kåfjord
Norske kyrkjer frå 1937
Olav Five

Olav Five (1846-1930) var ein norsk skyttarlagsorganisator og skipar av Five-fondet. Han var oppteken av jarnvegsaka og ihuga målmann og arbeidde for Det Norske Samlaget, Det Norske Teatret og «Den 17de Mai». Han var æresmedlem av Studentmållaget i Oslo

Liv 
Han var førskulelærar og seinare amtskulestyrar i Inntrøndelag 1876-92 og lærar på lærarskulen i Kristiansand 1892-96. I 1881 skipa han «Inntrøndelagens og Namdalens Folkebevæbningssamlag» som det fyrste av sitt slag i landet. Året etter fekk han samla ein landssamskipnad under mottoet «folket til våpen» til vern for stortinget mot planar om kupp. Five vart sjølv leiar. Samskipnaden vart kalla «Stortingshæren» og Five for «skyttargeneralen» av motstandarane. Fram til 1908 var han formann for «Det frivillige norske skyttervæsen» som oppstod då folkevæbningssamlaga og skyttarlaga i Centralforeningen gjekk saman. Han var sjef for Skytterkontoret 1908-19. Five var ei tid ordførar for Beitstad og stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag 1900-03.

Kjelder 
 

Five, Olav
Five, Olav
Five, Olav
Bjarkøy kyrkje

Bjarkøy kirke ligg på Bjarkøya i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Kyrkja er ei krosskyrkje i tømmer med 350 plassar. Ho vart bygd på Sandsøya i 1765 og flytta til Bjarkøya og bygd opp att i 1886.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 

Kyrkjer i Harstad
Kyrkjer i Trondenes prosti
Norske kyrkjer frå 1760-åra
Kulturminne i Harstad
Krosskyrkjer i Noreg
Valkyrkjer i 1814
Brøstad kyrkje

Brøstad kyrkje er ei langkyrkje frå 1937 i Brøstadbotn i Dyrøy kommune i Troms og Finnmark.

Byggverket er i tre og har 150 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 

Kyrkjer i Dyrøy
Kyrkjer i Senja prosti
Norske kyrkjer frå 1937
Kulturminne i Dyrøy
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Fivefondet

Five-fondet er eit norsk fond som vart oppretta av skyttarlagsorganisatoren Olav Five våren 1916, stadfesta av Sosialdepartementet 1. april 1917. Frå ein middel på 2 550 kr. dengong, ligg det i dag jamleg på 150 000 kr.

I §1 i Grunnreglar for Fivefondet står det: 

Fondet hev til fyremål å stydja medlemer av Studentmållaget til å få gjeve ut skrifter, serleg umsetjingar av framande bokverk eller arbeid um framande bokverk og bokmenner på norsk [nynorsk].(...)

Det er berre medlemer av studentmållag som kan søkje fondet om tilskot.

Bakgrunnsstoff 
Arkivert nettstad

Fond
Skipingar i 1916
Nynorsk
Barania Góra

Barania Góra er eit fjell sør i Polen. Med 1220 meter over havet er fjellet det nest høgaste i Dei schlesiske Beskidane og det høgaste i den polske delen av Cieszynsk Schlesen. Det er ein populær turiststad. 

Kjelda til elva Wisła, den lengste elva i Polen, ligg på vestsida av fjellet.

Fjell i Polen
Dei schlesiske Beskidane
Czantoria Wielka

Czantoria Wielka (tsjekkisk Velká Čantoryje) er eit fjell på grensa mellom Polen og Tsjekkia i Dei schlesiske Beskidane. Det har ei høgd på 995 meter over havet og har bratte fjellsider i aust og i vest. Det veks hovudsakleg barskog i fjellsidene. Dette er den høgaste toppen i den tsjekkiske delen av Dei schelsiske Beskidane.

Dei schlesiske Beskidane
Fjell i Polen
Fjell i Tsjekkia