alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Syndsvedkjenning

Ei syndsvedkjenning er i religiøs samanheng å sanne syndene sine. 

I evangelisk-lutherske, katolske og  ortodokse kyrkjer inngår syndsvedkjenninga som ein del av liturgien, oftast som ein fastlagt tekst.  I karisamtiske forsamlingar vil dei oftare bruke ei friare formulert syndsvedkjenning.   

Ei spesiell form for syndsvedkjenning  er den konkrete vedkjenninga i det private skriftemålet.  Ei felles syndsvedkjenning inngår i det allmenne skriftemålet, som i nokre kyrkjelydar vert bruka før nattverden.

Syndsvedkjenninga i Den norske kyrkja
I Den norske kyrkja var det alminnelege skriftemålet, der syndsvedkjenninga inngjekk, lenge obligatorisk før nattverden.  I 1887 vart syndsvedkjenninga ein fast del i opninga av gudstenesta.  Etter gjeldande liturgi framseier kyrkjelyden denne syndsvedkjenninga:

«Heilage Gud, himmelske Far. Sjå i nåde til meg, syndige menneske, som har såra deg med tankar, ord og gjerningar og kjenner den vonde hug i hjarta mitt. For Jesu Kristi skuld ha tol med meg. Tilgjev meg alle mine synder, og gjev at eg må ottast og elska einaste deg.»

Syndsvedkjenninga er ein omdiskutert ledd i gudstenesta, det er hevda at ei slik formulering betre høyrer heime i det individuelle skriftemålet.

I utprøvinga av ny liturgi for Den norske kyrkja, er syndsvedkjenninga flytta til starten av forbønsleddet. Denne liturgien er planlagd å verte teken i bruk frå 2010, men er allereie teken i bruk i fleire forsøkskyrkjelydar.

Bakgrunnsstoff
 Den norske kyrkja om forandring i syndsvedkjenninga

Kristen liturgi
Kristen utøving

es:Confesión
pl:Spowiedź
Thomas Pedersen

Thomas Pedersen () er ein norsk fotballspelar som spelar i Aalesunds fotballklubb. Han har tidlegare spela på SPK Herd.

Pedersen, Thomas
Aalesund-spelarar
Sjupartialliansen for demokrati i Nepal

Sjupartialliansen for demokrati i Nepal er ein samanslutnad av dei to største og fem mindre parlamentariske parti. Ved det siste parlamentsvalet i Nepal i 1999 fekk desse partia over 80 % av røystene.

Sjupartialliansen vart danna våren 2005, som ein reaksjon mot kong Gyanendra sitt statskupp 1. februar same året. I løpet av 2005 vart alliansen ein hovudpartnar for maoistane i Nepals kommunistiske parti (maoistane) i forhandlingane om å få avslutta borgarkrigen som har pågått i Nepal sidan 1996.

Desse partia deltek i alliansen:
 Nepali Congress
 Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)
 Nepali Congress (Democratic)
 Nepal Workers and Peasants Party
 Nepal Goodwill Party
 United Left Front
 People's Front

Etter eit folkeopprør danna Sjupartialliansen regjering 1. mai 2006. 1. april 2007 vart denne regjeringa erstatta av ei overgangsregjering, der også maoistane deltek.

Nepalske politiske parti
Nepals kongressparti

Nepals kongressparti (engelsk Nepali Congress) vart grunnlagt i 1947 og har etter det vore det største partiet i Nepal mesteparten av tida. Partiet kallar seg demokratiske sosialistar. Partiet deltok saman med Sjupartialliansen for demokrati i Nepal og Nepals kommunistiske parti (maoistane) i arbeidet med å få slutt på monarkiet og innføra demokrati i Nepal i 2006, og danna regjering saman med desse partia i 2007. Ved valet i 2008 vart partiet nest størst i Nepal, etter maoistane, og er i dag ikkje med i regjeringa.

Sushil Koiralaa har vore leiar i partiet sidan 2010.

Kjelder 

 www.nepalicongress.org, nettsida til partiet.

Bakgrunnsstoff
 www.nepalicongress.org, nettsida til partiet.

Nepalske politiske parti
Sosialistiske parti
Skipingar i 1947
UML

UML er det mest brukte namnet på det største parlamentariske kommunistpartiet i Nepal, og er forkortinga for siste delen av det offisielle engelske partinamnet Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist). På nepali heiter partiet Nepal Kamyunishta Parti (Ekikrit Marksbadi ra Leninbadi), forkorta til NeKaPa(EMaLe) eller NKP(EML). Partiet er den største konkurrenten til Kongresspartiet.

Sjølv om partiet har bakgrunn frå den kommunistiske tradisjonen, fører dei i dag ein moderat sosialdemokratisk politikk. Partiet deltek i Sjupartialliansen for demokrati i Nepal.

Nepalske politiske parti
Kommunistiske parti
Skipingar i 1991
Gyanendra av Nepal

Gyanendra Bir Bikram Shah Dev () var den siste kongen av Nepal, den 12. kongen i Shah-rekkja. Frå eit statskupp 1. februar 2005 fram til 27. april 2006 var han i praksis militærdiktator. 28. mai 2008 vart han avsett då det nepalske parlamentet røysta for å gjera landet om til ein republikk.

Gyanendra er soneson av kong Tribhuvan, son av kong Mahendra (som var prins då Gyanendra vart fødd), yngre bror av kong Birendra, og onkel til Dipendra som formelt vart erklært konge medan han låg i koma rett før han døydde i 2001. Den eldste sonen til Gyanandra er Paras Shah, som fram til faren vart avsett var kronprins.

Gyanendra kom til makta etter at kong Birendra og familien hans vart massakrerte på slottet i Katmandu. På denne tida var Nepal si regjering i krig med maoistgeriljaen til partiet NKP(m). Då Gyanendra tok over kongemakta, eskalerte denne borgarkrigen. Politikarane i parlamentet vart difor meir og meir kritiske til kongen sine handlingar, og det utvikla seg ein konflikt mellom Gyanendra og dei folkevalde, som til slutt resulterte i at kongen i praksis tok over heile statsmakta då han sette inn si eiga regjering i 2006. Dei fleste parlamentariske partia samla seg då i Sjupartialliansen for demokrati i Nepal. Denne alliansen gjekk til slutt så langt som å alliera seg med maoistane. Etter eit opprør i april 2006 gav han frå seg den diktatoriske statsmakta og lèt sjupartialliansen danna ny regjering.

Nepalsk samfunn
Kongar av Nepal
Nepalarar
Norrtälje

Norrtälje er ein by i Stockholms län i i Uppland i Sverige. Han er administrasjonssentrum i Norrtälje kommun og hadde i 2011 17 725 innbyggjarar. 

Byen er eit sentrum for handel og industri. Uthamna Kapellskär har ferjesamband til Åland og Naantali (Nådendal) i Finland. Som hovudby i Roslagen har Norrtälje stor turisttrafikk. I byen ligg Roslagsmuseet. Utanfor byen er det skjergard med fritidshus.

Norrtälje har vore eit handelssentrum frå 1200-talet med stor våpenindustri på 1600- og 1700-talet. Han fekk byrettar av Gustav II Adolf i 1622. Byen blei brend av russarane i 1719. I 1884 blei det oppretta jernbane til Uppsala i vest, via tettstaden Rimbo, som òg fekk stasjonsknutepunkt til Stockholm. Dei to jernbanesambanda blei derimot nedlagt høvesvis på 1960-talet og i 1981.

Byen ligg om lag 68 kilometer nordaust frå Stockholm og 72 kilometer aust frå Uppsala, inst ved Norrtäljeviken, ei to mil lang vik som går i austvestleg retning og munnar ut i Austersjøen. Låge trehus pregar byen enno, endå om det for tida vert bygd mykje nytt. Gatene i midbyen er uregelrette på mellomaldervis; endå er ingen bygg er eldre enn 1719, då russarane brende byen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Norrtälje» frå ,  den 5. juli 2012.  
 

Norrtälje kommun
tettstader i Stockholms län
Byar i Sverige

io:Norrtälje
sr:Нортеље
fi:Norrtäljen kunta
Ingvar Halsnes

Ingvar Halsnes () var ein norsk bonde og gardsvert på Leikanger i Sogn. Halsnes kom opphavleg frå Molde, og overtok saman med kona Marit den såkalla Eggjagarden i klyngjetunet Henja (Henjum) på Leikanger i 1987.

Saman med kona Marit Henjum Halsnes, dotter til Tambur-Ola, starta han i 1996 opp gardsrestauranten Henjatunet i ei sperrestove frå 1765 på garden. Ekteparet har lagt vekt på å utvkla kvalitetsprodukt basert på råstoff frå garden, og i restauranten vert det mellom anna servert heimelaga sider og andre fruktprodukt. I 2005 fekk dei Sogn og Fjordane Naturvernforbund sin naturvernpris for arbeidet sitt med lokal matproduksjon og -foredling.

Halsnes var aktiv med å fremja gardsturisme som ei ny attåtnæring for bønder i Noreg generelt og på Vestlandet spesielt og han sat i ein periode i styret for Norsk Bygdeturisme og Gardsmat. 

Halsnes var elles aktiv i det lokale kulturlivet mellom anna som ein av fleire frontfigurar i Leikanger Mannskor. Han var òg med i gruppa Dei raude prinsane.

Då Halsnes i 2004 vart kreftsjuk vekte det nasjonal oppsikt at bygdefolket gjekk saman om å betala ein dyr uregistrert medisin som han i utgangspunktet ikkje fekk dekt av Folketrygda.

Kjelder 

Norske gardbrukarar frå 1800-talet
Folk frå Molde
Leikanger Mannskor
Nørholm

Nørholm er ein herregard i Grimstad kommune, i familien Hamsuns eige frå 1918. Garden høyrer til Knut Hamsuns barnebarn Victoria Hamsun.

Bakgrunnsstoff
 

Kunstnarheimar
Byggverk i Grimstad
Kulturminne i Grimstad
Busetnader i Grimstad
Gardar i Agder
Herregardar i Noreg
Île de Noirmoutier

Île de Noirmoutier er ei øy i Biscayabukta utanfor kysten av Frankrike i departementet Vendée.

Delar av øya er tatt tilbake av havet. I 2005 var øya målgang for prologen i Tour de France.

Kommunane på øya er samla saman i ein communauté de communes. Desse kommunane er:
 Barbâtre
 L'Épine
 La Guérinière
 Noirmoutier-en-l'Île

Øya er mest kjend for Passage du Gois, ein brulagd sandbanke med ei lengd på 4,5 km mellom øya og fastlandet. Han kjem under vatn to gonger i døgnet på grunn av tidvatnet. Kvart år går kappløpet Foulées du Gois over passasjen, som startar i det floa byrjar.

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell turistside 

Ile de Noirmoutier
Ile de Noirmoutier
Île d'Oléron

Île d'Oléron er ei øy i Biscayabukta ved kysten av Frankrike, like vest for Rochefort på sørsida av sundet Pertuis d'Antioche. Ho er den nest største øya i Frankrike etter Korsika (om ein ikkje reknar med dei franskstyrte øyane i andre verdsdelar).

Historie 
Eleonora av Aquitaine introduserte rundt 1152 til 1160 dei første maritime lovene i denne delen av verda, Rôles d'Oléron (Oléron-rullane). I 1306 gav Edward I av England øya til son sin Edward II som ein del av hertugdøme Aquitaine.

Administrasjon 
Administrativt høyrer øya til departementet Charente-Maritime i regionen Poitou-Charentes. Øya er inndelt i åtte kommunar:
 La Brée-les-Bains
 Le Château-d'Oléron
 Dolus-d'Oléron
 Le Grand-Village-Plage
 Saint-Denis-d'Oléron
 Saint-Georges-d'Oléron
 Saint-Pierre-d'Oléron
 Saint-Trojan-les-Bains

Øya har om lag 20 000 innbyggjarar.

Transport 
Sidan 1966 har øya vore forbunde med fastlandet via ein bru. Ho har ei lengd på 3 027 m, og er den lengste brua i Frankrike. Ho har vore gratis sidan 1991.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell turistside
 Webkamera av Ile d'oleron 

Ile d'Oleron
Ile d'Oleron
Alicante

Alicante (katalansk-valensiansk Alacant, spansk Alicante) er ein by i Spania. Byen er provinshovudstad i provinsen Alicante i den sørlege delen av Valencia ved Middelhavet. Alicante er ein viktig hamneby. Folketalet i Alicante by er kring 330 000 og i storbyområdet, Stor-Alicante, bur det kring 750 000 innbyggjarar. Alicante er dermed det åttande største byområdet i Spania.

Alicante er ein av dei raskast veksande byane i Spania. Økonomien er hovudsakleg basert på turisme og produksjon av vin. I tillegg til vin eksporterer byen òg olivenolje og frukt. Industrien i Alicante produserer mellom anna næringsmiddel, lêr, tekstilar og keramikk. 

Byen er hovudsete for kontoret for harmonisering den indre marknaden i EU (Harmonisation in the Internal Market, (OHIM).

Historie 
Alicante vart grunnlagd i 324 f.Kr. av dei gamle grekarane, som kalla byen Akra Leuke. I 201 f.Kr. vart byen erobra av romarane som kalla byen Lucentum. Hannibal skal ha lossa sine vidgjetne elefantar her. Mellom 718 og 1249 var byen styrt av maurarane. Byen vart gjenerobra i 1247, og inngjekk då i kongeriket Castilla, frå 1305 i kongeriket Aragón.

Galleri

Bakgrunnsstoff 

Byar i Valencia
Spanske hamnebyar ved Middelhavet
Busetnader grunnlagde på 300-talet fvt.
Fasanøya

Fasanøya (fransk Île des Faisans, Île de l’hôpital eller Île de la Conférence; spansk Isla de los Faisanes; baskisk Konpantzia) er ei elveøy i Bidasoa. Øya er eit kondominat, styrt av både Frankrike og Spania, og administrert av Irun (i Guipuzcoa i Spania) og Hendaye (i Pyrénées-Atlantiques i Frankrike), som styrer øya i periodar på seks månadar kvar. Ho har eit areal på 2 000 m², og vert kunstig verna frå straumane i elva. 

Den viktigaste historiske hendinga som fann stad på øya var signeringa av Pyrenefreden etter ei rekkje av 24 møter mellom Luis de Haro og Cardinal Mazarin i 1659 for å ende Trettiårskrigen. Ein monolitt vart reist på midten av øya for å minne hendinga.

Bakgrunnsstoff

Koordinatar 

Øyar i Spania
Øyar i Frankrike
Pyrénées-Atlantiques
Gabriel Fahrenheit

Daniel Gabriel Fahrenheit, eller Gabriel Daniel Fahrenheit () var ein tysk fysikar og instrumentmakar. Temperatureininga Fahrenheit (F) er oppkalla etter han. Eininga var lenge i bruk i Tyskland, og vert framleis nytta USA. 

Han var busett i Nederland der han arbeidde som glasblåsar. Han vidareutvikla kvikksølvtermometeret slik at det i 1714fekk den forma som sidan er blitt vanleg for væsketermometer. Han vidareførte arbeida til danske Ole Rømer med å skape ein temperaturskala som var basert på fikspunkt. Han påviste at kokepunktet til vatn var avhengig av trykket i omgjevnadane og fann opp hypsometeret, der denne eigenskapen vert nytta for høgdemåling.

Litteratur 
 Grigull, Ulrich (1987): Daniel Gabriel Fahrenheit: Leben und Werk; C.H. Beck Verlag; ISBN 3-7696-4721-1

Bakgrunnsstoff 
    
 http://www.weltchronik.de/bio/cethegus/f/fahrenheit.html 

Tyske fysikarar
Tyske oppfinnarar
Fysikarar på 1700-talet
Medlemmar av Royal Society
Folk frå Gdansk
Folk frå Kongelege Preussen
Ikonoklast

Ikonoklast (av gresk eikon, 'bilete' og klastes, 'person som bryt noko sund', av klao, 'bryte sund') er ein biletstormar.  Omgrepet er bruka om den eine sida i striden om bruk av bilete, spesielt ikon, i gudsdyrking.

Det rikelege bruken av ikon og kulten rundt desse ikona i det bysantiske riket førte til ein reaksjon på 700-talet.  Keisar Leo III] skifta i 720 ut  biletet av Kristus på myntane med eit portrett av keisaren.   Keisaren fordømte alt ikonvesen, og i 730 gav han ordre om at alle gudebilete skulle øydeleggjast.   Biletstormarane (ikonoklastane) øydela òg veggmosaikkar med religiøse motiv.  Son hans, Konstantin V, skjerpa inn biletforbudet, slik at det vart forbode å eige eit bileta ev ein heilag person.

Ved det andre kyrkjemøtet i Nikea i 787 vart bilete på nytt tillatne, men  striden heldt fram til det i  823 vart utforma ein ny teologi rundt bileta.   Då vart det slått fast at ikona ikkje var gjenstand for tru, men hjelpemiddel for trua.

Biletstormarar i reformerte kyrkjer
Under reformasjonen på 1500-talet oppstod ein liknande biletstrid, då biletstormarar  øydela kyrkjekunst i nordeuropeiske kyrkjer, spesielt i dei reformerte kyrkjene.  

På same måten som dei klassiske ikonoklastane, grunnga biletstormarane under reformasjonen motstanden mot bileta med forbodet mot avgudsdyrking og gudebilete i det første (og i nokre tolkingar andre) bodordet.

Islamske parallellar
Også i den islamske verda var ikonoklasmen periodevis sterk.  Innan denne kulturkretsen er derfor kalligrafien og non-figurativ mosaikk kunstartar som har utvikla seg vidare, medan avbilding av personar har vore totalforbode i somme islamske retningar.  

kyrkjekunst
Austromarriket

el:Εικονομαχία
Leo III av Austromarriket

Leo III () var bysantinsk keisar frå 717 til 741. 

Leo III grunnla det isauriske dynastiet og vert difor òg kalla Leo Isauriaren. I 726 fordømde han bruken av ikon i kyrkjene og innleidde slik ikonoklasmen.

Leo vart etterfølgd av sonen Konstantin V.

Austromerske keisarar
Døde av ødem
Olav Søfteland

Olav Søfteland () var i tida frå 1992 til 2007 vegdirektør og øvste leiar for Statens vegvesen.

Søfteland vart fødd i Os. Han tok i 1960 eksamen som sivilingeniør frå Norges Tekniske Høyskole. Frå 1978 til 1981 var han vegsjef i Buskerud, trafikkdirektør frå 1981 til 1990. Deretter var han teknisk direktør i Vegdirektoratet inntil han fekk stillinga som vegdirektør. Søfteland gjekk av frå stillinga som vegdirektør grunna kritikk i samband med rasa i Hanekleivtunnelen i 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Veidirektøren (70) trekker seg på http://www.dagbladet.no
 Søfteland går av på http://www.vareveger.no
 Store Norske Leksikon om Søfteland.

Norske vegdirektørar
Norske sivilingeniørar
Folk frå Os i Hordaland
Ratonneau

Ratonneau er ei av øyane i øygruppa Frioul i Middelhavet nær Marseille utanfor sørkysten av Frankrike. Ho er relativt lang og tynn, og er om lag 2,5 km lang, men ikkje breiare enn 500 meter. Ho er forbunde med den nærliggande øya Pomègues, som går om lag parallelt, via ein molo som vart konstruert i 1822 for å danne eit hamneområde.

Den romerske flåten som omleira Marseille i 49 fvt. ankra opp ved øya. Seinare vart øya nytta for å setje utanlandske sjømenn i karantene, særleg dei som hadde kolera. Det neoklassiske hôpital Caroline vart konstruert på austsida av øya i 1828 etter teikningar av Michel-Robert Penchaud, men vart delvis øydelagd av bombetokt under den andre verdskrigen. 

På midten av øya ligg ei festning, og ei mindre festning ligg ved den vestlege enden. Den mindre øya If ligg mot søraust. 

Øya har fleire strender, og i dag vert øya hovudsakleg vitja av turistar, som kjem hit med båtar frå Gamlehamna i Marseille om sommaren. Øya har turistrestaurantar, nokre suvenirbutikkar, ein brannstasjon og eit rådhus. Det er ikkje lov med motoriserte køyretøy.

Marseille
Øyar i Frankrike
Øyar i Middelhavet
Klezmermusikk

Klezmermusikk er den tradisjonelle austaskenasiske instrumentelle folkemusikken. Det finst mange ulike stilar av klezmermusikk, men i hovudtrekk kan ein seie at klezmermusikken har ein kompleks tonalitet som er kjenneteikna av mykje bruk av molltoneartar, kromatikk, forstørra sekundar, sterkt ekspressiv intonasjon. Rytmisk sett er klezmermusikken enklare: Mesta all klezmermusikk kan grupperast i to- og tredelt takt. Innanfor todelt takt er det mykje bruk av synkopar.

Ordsoge 
Namnet klezmer, uttalt med stemt s i klezmer, kjem av hebraisk  [kə'le: 'zemer], som direkte omsett tyder ‘songreiskap’. På jiddisch kom ordet til å tyde ‘musikar’ — ein klezmer, fleire klezmórem. Musikken som klezmórem spelar blir helst kalla klezmermusikk, men kan òg rett og slett bli kalla klezmer.

Klezmermusikk i Skandinavia 

Dei viktigaste klezmerensembla i Noreg er ensemblet Sturm und Drang og Goylem Space Klezmer, begge med base i Oslo samt Urban Tunélls klezmerband i Trondheim.

Sjå òg 

 jiddisch musikk

Bakgrunnsstoff 

Jødisk musikk
Emne knytte til askenasar
Kanji

Kanji (japansk 漢字) er namnet på dei kinesisk-avleidde skriftteikna som blir brukte til å skriva japansk,   i tillegg til dei to stavingsalfabeta hiragana og katakana. Namnet kanji tyder 'han[dynasti]-teikn',  som på kinesisk heiter hanzi.

Kanji har mange likskapar med hanzi, men begge skriftspråka har òg gått gjennom endringar. Det er kome til nye teikn i Japan og eldre teikn har fått nye tydingar. I tillegg har skrifta i Folkerepublikken Kina gått gjennom reformer som gjer at japanarar ikkje utan vidare vil kjenna att alle dei kinesiske teikna.

Kjelder 

 Denne artikkelen inneheld stoff frå «Kanji» frå , den 10. mars 2011.

Bakgrunnsstoff 

Skriftsystem
Japansk skrift
Japanske ord og uttrykk
Eggtempera

Eggtempera er ei blanding av vatn, egg og fargepigment; ein av dei eldste kjende målingstypane bruka i kunst- og dekormåling. Ordet temperare  er latin og tyder blande i rett forhold. 

Eggtempera er ein av fleire slag tempera.
Eggeplomme er ein emulsjon som inneheld både olje og vassløyselege emne. Eggeplomma verkar samstundes emulgerande, det vil seie at ho gjer det lettare å blande olje og vatn, noko ein nyttigjer seg ved framstilling av tempera.

Historie og bruksområde 
Eggtempera er ved sida av enkaustikk og fresko blant dei eldste målarteknikkane, kjend frå seinantikken. Eggtemperateknikk var mykje bruka i Europa i mellomalderen fram til slutten av 1400-talet. Målinga vart særleg bruka på panel, gjerne preparert med gessogrunning. Frå slutten av mellomalderen vart det utvikla nye målingsblandingar, både temepera og rein oljemåling, som var meir elastisk og høvde betre på lerret.

Eggtempera alltid vore bruka i ikonmåling, og inspirert av fargekrafta i ikona har kunstnarar i vår tid på nytt byrja ta i bruk eggtemperamåling.

I Skandinavia har eggtempera spesielt vore bruka til dekor av møblar. Eggtempera er høveleg dekormåling sidan det er ei spesielt slitesterk måling som held godt på fargane, og ikkje gulnar slik oljemåling gjer. I Skandinavia har òg vore vanleg å blande noko linolje i eggtemperaen.

Framstilling 
For å framstille eggtempera må ein skilje eggeplommen frå kviten, for så å stikke hòl på plomma med ei nål, slik at plommehinna ikkje vert med i blandinga. Det er viktig å bruke ferske egg, sidan dei eigenskapane eggeplomma har som løyse- og bindemiddel for fargepigmentet vert svekka når plomma oksyderer.

Plomma vert så blanda med reinsa eller destillert vatn, i forholdet 1:9 – 1:6 (plomme:vatn), tynnast til grunningsstròket. Til slutt blandar ein fargepigment, gjerne naturfargar som held fargeglansen over tid. 

Eggtempera skal brukast den dagen målinga er blanda, men nokre dropar eddik gjer at målinga kan halde seg nokre dagar i kjøleskap.

Kjelder 
 Guillem Ramos-Poquí (1997): Ikonmaling
 Annie Sloan & Kate Gwynn (1995) : Klassisk interiørmaling
 Pontus Tunander (1996): Dekorativ målning

Husflid
Målarkunst
Målingstypar
Skipshelleren

Skipshelleren er ein steinalderbuplass på Straume i Vaksdal kommune i Hordaland fylke. Her har ein funne spor etter menneske som har budd under helleren sidan isen frå siste istid trekte seg attende. Dei eldste funna er frå eldre steinalder, nærare bestemt tida omkring 5200-talet fvt.. Namnet Skipshelleren kom til seinare av di det var her vossingane trekte båtane sine opp på land.

Sjå òg 
 Steinalderen
 Bronsealderen

Kjelder 
 Skipshelleren.no

Bakgrunnsstoff 
 Skipshelleren ved Straume - Reiseveska 
 

Kulturminne i Vaksdal
Arkeologiske funn i Noreg
Hellerar i Noreg
Eldre steinalder

Eldre steinalder er namnet ein har gjeve til den første delen av steinalderen. Dette tidsrommet blir også kalla 
paleolitikum eller paleolittisk tid. Denne perioden fann stad under dei geologiske epokane pleistocen og holocen.

I europeisk samanheng er tidsrommet vidare delt inn i tre hovudperiodar—tidleg, mellom og sein eldre steinalder.

Frå den tidlege delen kjenner me reiskapstradisjonane oldowan (eller abbevillien i Europa) og acheuléen, der ein hakka til skarpe eggar på steinar. Clactonien, tilpassingar av steinen til skaft, og levalloisien, der ein hakka spissar ut av ein heil stein, kjem også frå denne perioden.

Under mellomperioden vidareutvikla ein denne flekkekulturen til mousterien og tayacien. Den sistnemnde typen er funne saman med moderne menneske, medan mousterien er knytt til neandertalarar.

I sein eldre steinalder laga ein spesialiserte reiskapar frå steinar som var blitt førebudde. Ein fann opp nål og tråd, skinnklede, harpun og spydkastar og tilpassa fiskeutstyr.

Eldre steinalder i Noreg 
Innan steinalderen i Noreg reknar ein tida frå 10.000 år før vår tidsrekning fram til 4000 f.Kr. som eldre steinalder.
Tida blir igjen delt inn i desse fasane:
 Fosna- og Komsafasen (10 000–8000 f.Kr.)
 Tørkopfasen (8000–7000 f.Kr.)
 Nøstvetfasen (7000–4800 f.Kr.)
 Tverrpilfasen (4800–4000 f.Kr.)

Kjelder 
 

 
Steinalderen
5000-talet fvt.

5000-talet f.Kr./fvt. såg jordbruk spreia seg frå Mesopotamia til Egypt og frå Balkan til Aust-Europa og Italia. Ein dyrka ris i Asia, og plogen blei oppfunnen. Folketalet på jorda var hovudsakleg stabilt med rundt 5 millionar menneske.

I norsk historie kan tisdrommet reknast til slutten av eldre steinalder, i den seinmesolittiske tida: 7500-5200 BP (6400-4000 fvt.)

Sjå òg 

 6000-talet fvt.
 4000-talet fvt.

Tusenår
Steinalderen
Straume i Vaksdal

Straume i Vaksdal kommune ligg ved Bolstadstraumen som skil Vikafjorden frå Bolstadfjorden innanfor. Kjend for steinalderbuplassen Skipshelleren.

Geografi i Vaksdal
Busetnader i Vestland