alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skodespelar

Ein skodespelar er ein person som framfører ei rolle i drama, på scene, film, radio og innspelingar av til dømes lydbøker eller røyster i teiknefilm, reklame eller dataspel.

Oppgåver 
Skodesepelaren er den sentrale kunstnaren innan drama. Han har den eine oppgåva som ei teaterframsyning ikkje kan klare seg utan: å stå fram på scena og syne fram ei handling for ei gruppe tilskodarar. Alle dei andre, instruktøren, scenografen, lysmannen og suffløren kan ein i naudsfall klare seg utan. Sjølv tilskodarane kan ein klare seg utan, for det finst teaterstykke, såkalla lærestykke, som berre er tenkt å verke opplærande og oppbyggjande for aktørane, utan at nokon treng sjå dei. 

Ein skodespelar nyttar kroppen og røysta til å spele ei rolle i ei dramatisk handling. Slik sett er grensene til dansaren og songaren uklår, men ulik desse kan skodespelaren klare seg utan musikk eller annan fastlagd rytme. Der dansaren rettar seg etter orkestret og songaren etter dirigenten, kan skodespelaren lyde til sine eigne impulsar, eller vente på stikkord frå dei andre aktørane.

Arbeidet til skodespelaren går ut på å gje liv til ei rolle. Fyrst må han analysere råmaterialet: manuskriptet om det er eit gamaldags teaterstykke, eller det scenariet eller den fabelen eller det emnet handlinga skal dreie seg rundt. Dette kan gå ut på å finna motivasjonen og tankegangen til rollefiguren, og førestilla seg kva han verkeleg tenkjer når han seier det eine og det andre. Langsamt byggjer skodespelaren opp eit reportoar, eit forråd av rørsler, gestar og talesett som høver til rolla.

Ein skodespelar må læra seg replikkar og scenar utanboks, og samarbeida med instruktøren og andre skodespelarar om korleis ei rolle skal spelast.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 
teater
drama
Underhaldningsyrke
Fritz Røed

Fritz Røed () var ein norsk kunstnar og bilethoggar, fødd på Bryne på Jæren.

Kunst 
Røed er kjend for nyskapande, ofte muntre skulpturar som han gjerne måla. Sverd i fjell, til minne om samlinga av Noreg, er truleg det best kjende kunstverket hans, og pregar heile landskapet der det står ved Møllebukta i Hafrsfjord. Elles er verk av Røed brukt til å utsmykka fleire norske byar. Han er særleg representert i Bryne, med statuar av Arne Garborg og Veslemøy. I Bryne sentrum ligg òg Fritz Røed Skulpturpark, som blei opna i oktober 2004 og inneheldt ti skulpturar av kunstnaren, mellom andre Lita søndagsprinsesse.

Kunstnaren blei mellom anna påverka av Adam Fischer og Jean Osouf.

Nokre kjende verk 
 Sverd i fjell, monument ved Hafrsfjord
 Snill gutt statuetten som vert delt ut av norske pressefotografar

Livssoge 
Røed blei fødd i Bryne sentrum. Han flytta til Oslo med familien sin då han var ungdom, og utdanna seg ved Statens håndverks- og kunstindustriskole og Statens kunstakademi. Deretter studerte han ved Akademiet i København i København (1951) og Académie de la Grande Chaumière i Paris (1952). Han debuterte på Haustutstillinga i 1956.

Frå 1970-talet budde Røed i den italienske kunstnarkolonien Villa Faraldi i Liguria, der han skulle leva livet ut, men med årlege opphald i Mexico og Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Om Fritz Røed på comune.villa-faraldi.im.it  (engelsk)
 Om skulpturen Mobilen i Horten
 Fritz Røed Skulturpark

Kjelder 
 International Research Institute of Stavanger AS (IRIS) 

Røed, Fritz
Røed, Fritz
Røed, Fritz
Hannover

Hannover er ein by nord i Tyskland ved elva Leine. Han er hovudstaden i den tyske delstaten Niedersachsen, og styrte òg den mindre Hannover-regionen, fram til regionane i Niedersachsen vart oppløyst i 2005. Byen har eit folketal på 523 000 (2007), og er eit stort senter i Nord-Tyskland. 

Hannover er ein kjend messeby. Kvar sommar huser han verdas største datamesse, CeBIT, og industrimessa Hannover Messe. I 2000 var Hannover vert for verdsudstillinga Expo 2000. Kvart år vert «Schützenfest Hannover» og Oktoberfest Hannover, som er den største Oktoberfest i verda, halde her. 

Hannover har universitet med medisinsk utdanning, ein internasjonal flyplass og ein stor dyrehage (Hannover Zoo).

Historie 
Hannover var opphavleg ein landsby av fiskarar og ferjemenn. Han voks til ein by i mellomalderen, då ein mellom anna bygde bymuren og fleire kyrkjer. 

Greven av Braunschweig flytta til byen i 1636, og grevskapet hans vart sidan kalla Hannover. Denne adelsslekta skulle seinare få innpass i det britiske kongehuset. I fem generasjonar var den britiske monarken òg regent av Hannover. Då Victoria overtok trona i Storbritannia gjekk kongedømet Hannover over til den næraste mannlege arvingen.

Hannover vart annektert av Preussen i 1866. Byen fortsette å veksa, men vart som så mange andre tyske byar svært øydelagd av bombeåtak under den andre verdskrigen. På grunn av dette har Hannover også mange moderne bygg.

Industri 
Niedersachsen er eit viktig industriområde, og i Hannover ligg fabrikkane til mellom anna Volkswagen og Mercedes-Benz. På 1800-talet blei industrikonsernet Hanomag ein viktig industri i byen. Konsernet vart kjøpt opp av Mercedes-Benz på 1960-talet.

Anna 
Rockegruppene Scorpions og Fury in the Slaughterhouse kjem frå denne byen

Galleri

Bakgrunnsstoff 

 Panorama frå Hannover
 Om parkene i Hannover
 Viktige kvinner frå Hannover 

Byar i Tyskland
Byar i Niedersachsen
Delstatshovudstader i Tyskland
Hansaen
Fyrstehuset Hannover

Fyrstehuset Hannover er ei tysk adelsslekt som er mest kjend sambandet sitt med den britiske trona. Ho stammar frå Heinrich der Löwe, som levde på 1100-talet.

Slekta herska over hertugdømmet Braunschweig-Lüneburg, som vart til kurfyrstedømmet og kongeriket Hannover, og over Storbritannia og Irland frå Georg I kom på trona i 1714. Fyrstehuset mista den engelske trona då dronning Victoria vart gift med Albert av Sachsen-Coburg-Gotha. Den engelske kongefamilien, saman med fleire europeiske kongehus, stammar likevel framleis frå denne slekta. 

Noverande overhovud for slekta er den tyske prinsen Ernst August av Hannover (fødd 1954).

Bakgrunnsstoff 
 Die Welfen Om Fyrstehuset Hannover (på tysk)

Europeiske adelsfamiliar
Britiske monarkar
Grunnstoffliste etter atomnummer


Dette er ei liste over kjemiske grunnstoff sortert etter atomnummer og fargekoda etter kjemisk serie i periodesystemet. Med relativt få unntak er lista òg sortert etter atommasse. (Unntaka er: 18 Ar, 28 Ni, 32 Ge, 52 Te, 72 Hf, 91 Pa.)

(Klikk på blå kolonneoverskrift for alternativ sortering.)

Merknader 
 Atommassen for stabile grunnstoff er oppgitt som snittet av dei isotopane som førekjem på jorda. Massetala for radioaktive grunnstoff, t.d. [227] for actinium, er oppgitt for den vanlegaste (eller einaste) kjende isotopen. På bakgrunn av nye data kan massetala endrast.

Sjå òg 
 Atom
 Grunnstoff
 Grunnstoffliste etter namn og kjemisk symbol
 Periodesystemet
 Periodesystemet i stor utgåve
 Isotoptabell

Bakgrunnsstoff 
 IUPAC - periodic table

Lister
Steinkjer kommune

Steinkjer kommune (sørsamisk Stïentjen tjïelte) er ein kommune i Trøndelag fylke. Han grensar mot Namsos og Overhalla i nord, Snåsa i nordaust og aust, Verdal i sør, og mot Inderøy, Åfjord og Indre Fosen i vest .

Den 1. januar 2020 vart nabokommunen Verran slått sammen med Steinkjer. Ei grensejustering gjorde at grenda Verrabotn vart lagd til Indre Fosen kommune.

Steinkjer er administrasjonssenteret i fylket. Han ligg inst i Trondheimsfjorden og er derfor tilgjengeleg med båt, noko som har gjort handel til og frå byen enkel. I dag går E6 rett gjennom byen. Trønderbanen sluttar her og Nordlandsbanen frå Trondheim går vidare nordover. Bygrensa går i nord ved Sælisvingen og i sør ved Figga.

Steinkjer er ein by som i stor grad er grunnlagt på industri og jordbruk, men han har i det siste òg markert seg som eit senter for IT

Symbolikken bak kommunevåpenet var opphavleg at seks vegar møttest i byen, men det har blitt forandra seinare slik at byen nå er midten av stjerna, mens strålane står for dei seks tettstadene i kommunen: Beitstad, Egge, Kvam, Ogndal, Sparbu og Stod.

Historie 

Steinkjer med småplassane Mære og Egge har vore eit historisk maktsentrum, særleg i norrøn tid og i tidleg mellomalder. Det er gjort fleire viktige arkeologiske funn i området.

Kultur 
Nokre av dei kulturelle hendingane som blir arrangerte i Steinkjer årleg er Steinkjerfestivalen, Steinkjermartnan, Vikingefestivalen og Risrocken. Elles er Egge museum verd å sjå.

Folk frå Steinkjer
 Fredrikke Marie Qvam (1843–1938), grunnleggjar av Norske Kvinners Sanitetsforening
 Otto Sverdrup (1854–1930), polfarar 
Louise Qvam (1866–1944), lege og kvinnesaksforkjempar 
 Kristofer Uppdal (1878–1961), forfattar
 Ivar Asbjørn Følling (1888–1973), lege, oppdaga Føllings sykdom
 Arne Paasche Aasen (1901–1978), forfattar
 Hilmar Alexandersen (1903–1993), felespelar og komponist
 Jakob Weidemann (1923-2001), biletkunstnar
 Mona Juul (f. 1959), ambassadør
 Silje Nergaard (f. 1966), jazzvokalist
 Anders Bardal (f. 1982), skihoppar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Steinkjer kommune sine heimesider
 Steinkjerpuls  - Kva skjer i byen?
 Steinkjer Turistkontor 
 Vikingefestivalen
 Steinkjer-Avisa
 Trønderavisa
 HINT  - høgskolen i Nord Trøndelag
 Historie og kulturlandskap

 
Kommunar i Trøndelag
Innherad
Nettlesar

Ein nettlesar (engelsk: web browser) er eit dataprogram brukt for å syna innhald frå verdsveven på ein dataskjerm.

Dei fleste sidene på Verdsveven vert overførte på HTML-format. Nettlesaren sin jobb er å tolka HTML-kodane for å plassera tekst og bilete rett når dei skal visast på skjermen, og å gjera det enkelt for brukaren å navigera blant websidene.

Nettlesaren Mosaic frå NCSA var den første populære nettlesaren med grafikk, og har mykje av æra for at folk tidleg fekk augo opp for Verdsveven.

Nokre populære nettlesarar i dag 
 Microsoft Internet Explorer – proprietær, følgjer med Microsoft Windows.
 Firefox – open kjeldekode, utvikla i regi av Mozilla.
 Opera – Utleggskjerna Presto-basert, proprietær, utvikla av Opera Software.
 Safari – KHTML-basert, proprietær, standard på Mac OS X.
 Google Chrome – proprieter nettlesar frå Google.
 Lynx – GPL-lisensiert, standard tekstbasert nettlesar, følgjer m.a. med mange Linux-system.

 
Verdsveven
Multimedia
Brukarprogram
Verran kommune

Verran er ein tidlegare norsk kommune i Trøndelag fylke, fram til 1. 1. 2020. Området ligg langs fjordarmen Beistadfjorden inst i Trondheimsfjorden. Han grensa i nord mot Steinkjer og Namdalseid, i sør mot Inderøy, Leksvik og Rissa, og i vest mot Åfjord. Verran var opphavleg to kommunar, Malm og Verran, som vart slegne saman til éin kommune i 1964. 1. januar 2020 vart Verran kommune, bortsett frå Verrabotn, slått saman med Steinkjer kommune. Verrabotn vart slått saman med Indre Fosen kommune.

Kommunen er lang og smal. Total strandline er om lag 80 km. Det høgste fjellet i kommunen er Sandvassheia på 655 moh. Største tettstad er kommunesenteret Malm, der om lag 1 600 av av dei totalt 2 644 innbyggjarane bur. Andre tettstader er Follafoss, Verrastranda og Verrabotn. 

Hovudnæringa i kommunen er industri, ein sektor der rundt halvparten av den yrkesaktive folkesetnaden er sysselsett. Andre store sektorar er handel- og servicenæringa, og jordbruksnæringa. Jernmalmgruvene i Malm vart drivne frå 1906 til 1997. Cellulosefabrikken Södra Cell Folla er den største arbeidsplassen i Follafoss.

I 2006 lova regjeringa tre millionar kroner til småsamfunnsprosjektet i Verran. Det var eit pilotprosjekt over fem år med ei ramme på seks millionar kroner, finansiert i felleskap av Kommunal- og regionaldepartementet, fylkeskommunen og kommunen. Målet var å stabilisere folketalet, setje fokus på trivsel og auke talet på robuste arbeidsplassar i kommunen.

Bakgrunnsstoff 
 Verran kommune sine heimesider 
 Artikkel frå Trønder-Avisa om ordførarbyte 

 
Tidlegare kommunar i Trøndelag
Innherad
Norske kommunar skipa i 1901
Norske kommunar nedlagde i 2019
Vikna kommune

Vikna kommune er ein tidlegare norsk kommune i Trøndelag fylke. Kommunen låg på kysten nord for fjorden Folda, og grensar til Flatanger i sør, til Nærøy i aust og til Leka i nord. Han bestod av i underkant 6000 øyar, holmar og skjer. Den største tettstaden og administrerande senter i kommunen var Rørvik som ligg på Inner-Vikna. Vikna og Nærøy kommunar blei slått saman til Nærøysund kommune den 1. januar 2020.

Det høgste punktet i kommunen var Vattafjellet på 173 meter over havet. Vikna hadde den lengste kystlinja i Noreg på 2460 km.

Lauvøya og dei tre største øyane i den tidlegare kommunen er knytte saman med bruer via fylkesveg 770. Lokal flyplass, Rørvik lufthamn, Ryum, ligg sør på Inner-Vikna. Hurtigruta stoppar ved Rørvik.

Næringsliv 
Vikna var den største fiskerikommunen i Nord-Trøndelag, med mykje fiskeopprett og dei største mottaka av fisk i fylket. I nyare tider har fisket gått litt tilbake medan jordbruket har auka. Vikna har litt industri som i hovudsak er basert på fisket. 

Ein vindmøllepart ligg på Husfjellet og har ein årsproduksjon på 6 GWh i snitt.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Vikna kommune 

 
Tidlegare kommunar i Trøndelag
Ytre Namdal
Norske kommunar skipa i 1869
Norske kommunar nedlagde i 2019
Hol kommune

Hol kommune er ein kommune i Viken fylke, øvst i Hallingdal. Kommunen grensar i nord til Lærdal, i nord og aust til Ål, i sør til Nore og Uvdal, og i vest til Eidfjord, Ulvik og Aurland.

Dei sentrale og nordre delane av kommunen består av to hovuddalføre, Holsdalføret og Ustedalen, der elvane i dalane dannar Hallingdalselve. I sør går dei to fjelldalane Seterdalen (Dagali) med Numedalslågen og Skurdalen med tilløpet Skurdalselva. Hol kommune har sine noverande grenser frå 1944, då Dagali vart overført frå Uvdal.

Tettstaden og vintersportstaden Geilo ligg i kommunen. Det gjer òg store delar av Hardangervidda. Det er her Hallingdalselve blir til ved at fleire vassdrag møter kvarandre. 

Hol er om lag midtvegs på Bergensbanen, og har ein småflyplass på Dagali.

Næringsliv 
Jordbruket betyr mindre i Hol enn i dei andre kommunane i Hallingdal, og det blir drive mest husdyrhald med storfe og særleg sau. Hol har derimot velutvikla industri og turistnæring, særleg i kommunesenteret Geilo. Det meste av industrien ligg ved Geilo, der det er jern- og metallindustri med lange tradisjonar, og i Kleivi ved grensa til Ål. 

Den viktigaste næringa i kommunen er reiseliv med tyngdepunkt på Geilo, med ei rekkje hotell og overnattingsbedrifter. Om lag 20 % av dei yrkesaktive er sysselsette i denne næringa (1990). Det er bygd mange hytter fleire stader i kommunen. Ved Geilo er det eit større alpinanlegg.

Samferdsel 
Hol har frå gamalt av vore ei viktig ferdselsåre mellom Aust- og Vestlandet. Tidlegare gjekk ferdselsvegen opp Holsdalføret på nordsida av Strandavatnet, over Geiteryggen, ned til Aurland eller vestover til Hallingskeid og Vossavangen. I den sørlege delen av Hol går ein gamal ferdselsveg (Nordmannsslepa) frå Numedal, gjennom Skurdalen over Krækkjeheia og over Hardangervidda. No går både riksveg 7 (Hønefoss–Trengereid) og Bergensbanen gjennom Ustedalen. Dagali og Skurdalen blir kryssa av fylkesveg 40 mellom Kongsberg og Geilo. Ved Hagafoss tar fylkesveg 50 av frå riksveg 7, og går vidare gjennom Holsdalføret over til Aurland i Sogn.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
Gamle bilete frå Hol 
Nettsidene til Hol kommune

 
Tidlegare kommunar i Buskerud
Hallingdal
Kommunar i Viken
Kleivi Næringsområde

Kleivi Næringspark er eit industriområde på grensa mellom Hol og Ål kommune i Hallingdalen. Næringsparken vart oppretta i 1970 på initiativ av ordførarane i dei to kommunane. Hovudmålet med utbygginga var å halda på ungdommen ved å skapa arbeidsplassar, som området hadde mista etter at kraftutbyggjinga i Hallingdal hadde teke slutt. Fleire verksemder etablerte seg i området, men alle overlevde ikkje.

I næringsparken fann ein i 2005 desse verksemdene:
 Hallingdal Renovasjon har eit forbrenningsanlegg her
 Hallingplast AS, den eldste verksemda i Kleivi som produserer plastrøyr
 NorMec AS, lagar maskinar for gummiproduksjon
 Norsk Byggekunst AS
 Statens Vegvesen har eit oppvarma strøysandlager her
 Terje Skifte, einmannsverksemd som driv med kjøleteknikk
 G.G.Agenturer, heimetekstil

Hol kommune
Ål kommune
Næringsliv i Viken
Viktoriatida

Viktoriatida er ei nemning på den lange regjeringstida til Victoria av Storbritannia. Ho var regjerande dronning frå 1837 til 1901. Ho var ikkje berre regjerande dronning av dei britiske øyane, men òg for heile det britiske koloniveldet.

For Storbritannia var dette ei stordomstid ein gjerne seinare såg tilbake på med lengt. Landet opplevde sterk økonomisk vekst i samband med industrialiseringa, og nådde toppen av makta si i verda. Dette vert kanskje best symbolisert ved at Victoria gjekk frå å vera dronning av dei ulike landa ho herska over til òg å vera keisarinne av India. Det britiske imperiet var blitt til.

I sjølve Storbritannia utførte ein store byggjeprosjekt, til dømes jarnbanesystemet som framleis er grunnlaget for jarnbanenettet i landet i dag. Den første delen av undergrunnsbanen i London vart òg til i viktoriatida. Trua på kva ingeniørane og andre vitskapsfolk kunne gjera for samfunnet, var stor.

Veksande industri førte til nye busetjingsmønster ved at store mengder fattige flytta til byane for å arbeida i fabrikkar. Fattigdomen deira vart meir tydeleg og kanskje òg meir døyeleg, i og med at dei budde i usunne og tett folkesett slumområde. Samfunnet tok til å interessera seg for desse fattige, og kva som skulle til for å hjelpa dei. Eit typisk viktoriansk syn var at dei var fattige fordi dei ikkje var moralske nok - dei drakk, var late eller skjørlevna. Men det motståande synet vart òg hevda, at dei fattige hadde det slik på grunn av det skeive samfunnet.

Tida er kjent for å ha vore prega av Victoria sitt strenge syn på moralske spørsmål. Særleg kjønnsdrift vart no eit tabuområde som helst skulle undertrykkast og tiast om. Frå dette kjem uttrykket «viktoriansk», som kan brukast til å skildra eit besteborgarleg eller snerpete livssyn.

Kjende personar frå viktoriatida

Vitskapsmenn 
 Charles Darwin

Forfattarar 
 Søstrene Brontë: Anne, Charlotte og Emily
 Lewis Carroll
 Wilkie Collins
 Marie Corelli
 Charles Dickens
 Arthur Conan Doyle
 George Eliot
 Thomas Hardy
 Walter Scott
 Robert Louis Stevenson 
 William Makepeace Thackeray

Diktarar 
 Robert Browning
 Dante Gabriel Rossetti
 Alfred Tennyson
 W.B. Yeats

Bakgrunnsstoff 

 The Victorian Web - tekstar og bakgrunn

 
Britisk historie
Skipingar i 1837
Nedleggingar i 1901
Oppkallingar etter Victoria av Storbritannia
Hole kommune

Hole er ein kommune i Buskerud i Viken fylke. Han grensar i nord til Ringerike, i aust til Bærum og i sør til Lier. Sør i Tyrifjorden grensar kommunen òg til Modum.

Historie 
Hole kommune har fått namnet sitt frå ein hol, eit gammalt ord brukt om avrunda, einslege høgder. Holen det her er snakk om er Frøshaugåsen.

Dagens kommune er ganske ung, ettersom han fram til 1977 var del av Ringerike kommune etter å ha vorte slege saman med denne under den store kommunesamanslåinga i 1964.

Kommunevåpen 

Kommunevåpenet til Hole viser fire kongekroner. Desse skal minna om fire kongar som hadde tilknyting til kommunen. Halvdan Svarte skal ha budd på Stein på Bønsnes, og vera gravlagd i Halvdanshaugen. Seinare vart det Sigurd Syr sin kongsgard der fostersonen Heilag-Olav og sonen Harald Hardråde voks opp.

Bakgrunnsstoff 
 Hole kommune
 Hole historielag 
 Om kommunevåpenet

Tidlegare kommunar i Buskerud
 
Kommunar i Viken
Norrønt

Norrønt eller vestnordisk (tidlegare oldnordisk) er språket som vart brukt i Noreg, på Island og dei andre norrøne busetjingane i Nordsjøområdet i tida frå om lag 700 til om lag midten på 1300-talet.

Namnet oldnordisk kjem av at ein ei tid tenkte at norrønt var opphavet til alle dei nordiske språka. Dette fann ein seinare ut ikkje var tilfellet då opphavsspråket er urnordisk. Norrønt er den vestnordiske greina av urnordisk, det som seinare vart norsk, færøysk, islandsk og norn. Den andre greina, austnordisk, er opphavet til svensk og dansk.

Det var ikkje noko klart skilje mellom aust- og vestnordisk, og fram til 1200-talet såg ein på dei som det same språket; dansk eller dǫnsk tunga. Dei som snakka dette språket kunne òg lett samtala med talarar av andre germanske språk, som gammalengelsk, gammalsaksisk og andre nedertyske språk.

Språkhistorie 
Frå seint på 1100-talet kjem det til syne merkbare skilnader mellom språket i Noreg og på Island og dersom ein har bruk for å skilja mellom desse snakkar ein om gammalnorsk og gammalislandsk. I eldre språkbruk nytta ein i Noreg ofte ordet gammalnorsk for språket i heile det norrøne språkområdet, men denne tydinga har no gått av bruk.

Norrønt skriftspråk 

Dei islandske sogene er skrivne på norrønt. Språkleg vert perioden delt inn i eldre norrøn tid (700–1150) og yngre norrøn tid (1150–1350).

Ein skreiv først språket med runer, eigne norrøne bokstavar med opphav i det latinske alfabetet eller i andre olditaliske alfabet. Det uendra latinske alfabetet kom til Noreg på 1000-talet. Dette tok etter kvart over, og runeskrift gjekk or bruk.

På 1800-talet vart det utvikla ein normalisert skrivemåte (ortografi) for norrønt språk. Det er denne som stort sett er brukt i innføringsbøker og ordbøker. Den normaliserte skrivemåten nyttar det latinske alfabetet utan c, q, w, x og å, men med dei tre ekstra teikna þ, ð og ǫ («o med kvist»). Ein aksent ´ over ein bokstav angir lang vokal. Dei opphavlege handskriftene utviser stor variasjon i ortografien avhengig av geografisk og tidsmessig opphav.

Døme på norrønt språk 

Teksten nedanfor er frå Egilssoga. Versjonen er frå eit manuskript frå 1200-talet.

Morfologi 

Morfologien av norrøne substantiv er sette saman av fire kasus (nominativ, akkusativ, genitiv, og dativ) og to tal (singularis og pluralis). Verba er bøygde i numerus og person etter subjektet, og etter ulike tider og modi.

Sjå òg 
 Norrøn mytologi
 Islendingesoger
 Norrøn litteratur

Bakgrunnsstoff 

 Teksta video med rekonstruert norrøn uttale og same tekst lesen med nyislandsk uttale til jamføring
 Teksta lydklypp med rekonstruert norrøn uttale
 Prosjektet «Norrøne Tekster og Kvad»
 Norrøn ordbok på nett
 Norrøn språktest

Nordgermanske språk
Mellomalderen
Historiske tidsrom
Otto von Schrader

Otto von Schrader () var ein tysk admiral. Han vart fødd i Aust-Preussen i Tyskland, i det som i dag er Polen. 

Schrader hadde frå april 1940 til 31. januar 1943 tittelen Admiral der Norwegische Westküste. Frå februar 1943 til mai 1945 hadde Schrader tittelen Kommandierender Admiral der Norwegische Westküste, eller kommanderande admiral for den norske vestkysten. Schrader var såleis øvste sjef for den tyske marinen «Kriegsmarine» på vestkysten av Noreg under den andre verdskrigen. Schrader hadde hovudkvarteret sitt i Bergen.

I 1943 godkjende han ved tre høve avrettinger av kommandosoldatar (som kravd i den berykta «Kommando-ordren» frå 18. oktober 1942). 

Han tok sitt eige liv den 19. juli 1945 i Bergen.

Kjelder 

Schrader, Otto von
Schrader, Otto von
Fiskeslaget kveite

Kveite (Hippoglossus hippoglossus), på Austlandet ofte kalla hellefisk, er ein flyndreart som held til i det nordlege Atlanterhavet. Han er ein av dei største flatfiskane me kjenner til; hoene kan bli opptil 300 kg, og over 3,5 meter lange. Hannane blir berre 50 kg. Fisken vert mykje nytta til mat.

I Nord-Noreg har det frå gamalt av vore knytt eit namnetabu til namnet «kveite». Ein skulle ikkje nemna det mens ein var på havet, elles slo fisket feil. I staden sa ein «gudsfisken».

Namn

Namnet «hellefisk» har opphav i nemninga heilag fisk eller helgefisk. I katolsk tid vart kveita eten i helger, når det var forbode å ete kjøt. Ordet «kveite» er avleidd av «kvit» – kveita er kvit på undersida.

Kjelder

saltvassfisk
matfisk
flyndrefisk