alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
DS «Nova» (1915)

DS «Nova» (kallesignal MLFS) var eit dampskip bygt i 1915 som lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).

Historie
Skipet vart bygt ved Laxevaag Maskin & Jernskibsbyggeri i Bergen og kosta 326 356 kroner då det vart levert i juni 1915. 

Den 23. mars 1917 var «Nova» på reise frå Blyth til Sarpsborg med kol då det vart stogga av den tyske ubåten «UC 77» 10 nautiske mil aust-søraust for Todd Head ved Girdleness. Mannskapet forlet skipet og det vart skoten i senk av tyskarane.

Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 034 brt, 594 nrt og lasteevna var 1 200 dødvekttonn. 
Volumet i lasterommet var 1855 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Laxevaag M&J. Dette gav ei oppgjeven yting på 560 iHk (indikerte hestekrefter) og 120 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 10 knop.

Sjå òg
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

Kjelder

Norske dampskip
Norske lasteskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Laxevaags Maskin- & Jernskibsbyggeri
Skip frå 1915
Krigsforlis i 1917
Forlis i Nordsjøen
Skip søkkte av tyske ubåtar i første verdskrigen
Sidelinjeorgan

Sidelinjeorgan eller sidelinje er sanseorgan hjå fisk som blir brukt til å registrera rørsler og trykkendringar i vatnet rundt dei. Dei fleste larvar hjå amfibium har også eit sidelinjeorgan, men berre nokre vaksne amfibium har organet.

Sidelinjeorganet er vanlegvis synleg som ei linje langs sidene av fisken, frå hovudet og heilt bak til halefinnen. På sjølve hovudet er linja gjerne forgreina.
Det omfattar ei rekkje opningar og slimfylte kanalr som inneheld sanseorgan, neuromastar.

Hjå nokre artar er delar av sidelinjeorganet modifisert til elektroreseptorar som kan registrera elektriske utladingar i omgjevnadane.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sidelinjeorgan» frå ,  den 26. april 2020.  
 

Fiskeanatomi
DS «Lofoten» (1913)

DS «Lofoten» (kallesignal MJRS) var eit dampskip bygt i 1913 som passasjer- og lasteskip for Vesteraalens Dampskibsselskab i Stokmarknes. 

I august 1915 vart det kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).

Historie
Skipet vart bygt ved Akers Mekaniske Verksted i Oslo og vart levert i september 1913. 

I august 1915 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab for 355 566 kroner. Den 4. november 1916 berga «Lofoten» og kaptein Lockert barken «Baron Holberg» under farefulle og vanskelege tilhøve. For dette fekk Lockert tilkjent ei gåve frå Carnegies heltefond og ein sølvpokal med inskripsjon frå den norske staten.
I 1917, under første verdskrigen, vart skipet rekvirert av britiske styresmakter under The Shipping Controller i London. I fart for britane vart skipet torpedert og søkkt 3. februar 1918 av den tyske ubåten «UB 38», kring 7 nautiske mil søraust av Start Point i Den engelske kanalen sør for Dartmouth på reise frå Glasgow i Skottland til Le Havre i Frankrike med stykkgods. 17 personar ombord omkom.

Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 942 brt, 552 nrt og lasteevna var 1 040 dødvekttonn. 
Volumet i lasterommet var 1 703 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Aker.
Oppgjeven yting var 475 iHk (indikerte hestekrefter) og 104 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 9,5 knop.
Det var rom til nokre få passasjerar, med éin lugar på 1. plass (1. klasse) og to lugarar på 3. plass.

Skipet skal ha vore ein særs god stykkgodsbåt, men hadde dårleg stabilitet.

Sjå òg
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

Kjelder

Norske dampskip
Norske lasteskip
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Akers mekaniske verksted
Skip frå 1913
Krigsforlis i 1918
Forlis i Den engelske kanalen
Forlis i Storbritannia
Skip søkkte av tyske ubåtar i første verdskrigen
VDS-eigde fartøy
Ishockey under Vinter-OL 1964

Ishockey under Vinter-OL 1964 vart arvikla i tida frå 27. januar til 9. februar 1964 i Innsbruck. Kampane vart avvikla på to arenaer i OL-byen, Olympiahalle og Messehalle. Nybygde Olympiahalle hadde i 1964 plass til 10 836 tilskodarar. Sovjetunionen vann alle sine kampar og tok gull, Sverige kneip sølvplassen framom Tsjekkoslovakia, som fekk bronse, og Canada som vart nummer fire.

Turneringa
16 land deltok i ishockeyturneringa, som tok til med ei utslagsrunde. Vinnarane av utslagskampane gjekk vidare til eit seriespel som avgjorde medaljefordelinga. Taparane i utslagsrunda møttest til seriespel om plasseringane 9-16. Noreg tapte sin utslagskamp mot Sveits, men var nest best i si serie og enda dermed på 10. plass.

Meisterspelet

Sovjetunionen sitt meistermannskap
Målvakter: Viktor Konovalenko, Boris Zajtsev 
Forsvarar: Eduard Ivanov, Aleksandr Ragulin, Viktor Kuzkin, Vitalij Davidov, Oleg Zajtsev 
Løparar: Vjatsjeslav Starsjinov, Anatolij Firsov, Venjamin Aleksandrov, Aleksandr Almetov, Viktor Jakusjev,  Konstantin Loktev, Leonid Volkov, Boris Majorov, Jevgenij Majorov, Stanislav Petukhov.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olympische Winterspiele 1964/Eishockey» frå ,  den 26. april 2020.  
 

Vinter-OL 1964
Ishockey
Idrettstilskipingar i Austerrike
Hjerleid skole og håndverkssenter

Hjerleid skole og handverksenter, tidlegare kalla Hjerleids Husfidsskole og anna er eit kultursenter og ein friskule på Dovre i Innlandet fylke som mellom anna gjev opplæring i treskjering, smiing og andre tradisjonshandverk. Senteret omfattar Handverksskolen, som gjev utdanning for treskjerarar, Senter for bygdekultur, som er eit kurs- og kompetansesenter innan tre og handverk, Dovre Handverksenter og fleire små, sjølvstendige bedrifter. Eigarane er stiftinga Norsk Kulturarv og Studieforbundet kultur og tradisjon.

Historie
Hjerleidske hudflidskole vart grunnlagt under namnet «Håndgjerningsskole for gutter» av målarmeister Halldor Hjerleid (1821–1888) og kona Randine i 1886. Skulen utdanna snikkarar, skomakarar og etter kvart òg fleire andre handverkarar. Samme år som skulen starta opp, hadde Kunstindustrimuseet i Kristiania oppretta treskjerarskule på Lesja med Hans Larsen Lindsø (1843–1925) som lærar. Treskjerarskulen flytta året etter til Dovre, og dei to skulane vart formelt slegne saman i 1903 med Lindsø som lærar i treskjering. Husflidsskulen fekk ny skulebygning i 1929, vart yrkesskule frå 1948 og vidare bygd ut på 1950-talet. Undervisninga heldt på frå 1930 til 1970 då alt vart flytt til det som seinare vart kalla Hjerleid vidaregåande skule.

Hjerleidutstillinga var ei årleg elevutstilling som fyrste gong vart arrangert i 1903.

Skulen var samlokalisert med Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule inntil hausten 2015, då den offentlege vidaregåande opplæringa på Hjerleid vart flytt til Dombås.

Frimerkedesignaren Sverre Morken var treskjerarelev ved Hjerleid før han byrja på bokkunstlinja ved Statens handverks- og kunstindustriskule. Også dyreskulptøren Bjørn Sørvang Hansen har utdanning frå skulen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hjerleid skole og håndverkssenter» frå ,  den 26. april 2020.

Bakgrunnsinfo
 Hjerleid skole og håndverksenters nettpresentasjon
 Oppland fylkeskommune om skoledriften på Hjerleid

Dovre kommune
Treskjering
Skipingar i 1886
Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule

Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule er ein norsk vidaregåande skule som har avdelingar på Dombås, Otta og Lom. Han vart danna i 2004 då Otta, Hjerleid, Klones og Lom vidaregåande skular vart slegne saman. Den tidlegare avdelinga på Hjerleid på Dovre vart nedlagt i 2016 og avdelinga på Dombås oppretta i staden. Tidlegare var det òg ei avdeling med landbruksutdanning på Klones i Vågå kommune, men den vart lagt ned frå 2009.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Skulen si historie – Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule. Lese den 2. november 2022.
 Klones – en historisk gård. Arkivert frå originalen den 26. april 2020.

Vidaregåande skular i Innlandet
DS «Drabant»

DS «Drabant» var eit dampskip bygt i 1915 som taubåt for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) på hamna i Bergen.

Historie
Skipet vart bygt ved Ottesen Skibsbyggeri i Sagvåg i Stord og kosta 16 516 kroner då det vart levert i 1915. 

I 1923 kantra taubåten under eit slep utafor Skoltegrunnskaien i Bergen og sokk.

Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 20 brt.

Sjå òg
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

Kjelder

Norske dampskip
Norske taubåtar
BDS-eigde fartøy
Skip bygde ved Ottesen Skibsbyggeri
Skip frå 1915
Forlis i 1923
Forlis i Vestland
1923 i Bergen
Venjamin Aleksandrov

Venjamin Venjaminovitsj Aleksandrov () var ein sovjet-russisk ishockeyspelar frå Moskva som vart olympisk meister 1964 og 1968, samt verdsmeister 1963, 1965, 1966 og 1967. I tida 1957-68 deltok han for Sovjetunionen i samtlege verdsmeisterskap og olympiske leikar, med unnatak for Ishockey-VM 1962, ein meisterskap Sovjetunionen boikotta.

Aleksandrov var vengspelar og skåra 119 mål på sine 161 landskampar. Perioden 1957-61 var han med å vinne tre sølvmedaljar og deretter to bronsemedaljar i verdsmeisterskapane og i Vinter-OL 1960. Frå 1963 til -68 la Sovjetunionen og Aleksandrov beslag på fyrsteplassen i VM- og OL-turneringane.

Aleksandr spelte for CSKA Moskva i fjorten sesongar, 1955-69. Ti av desse sesongane vann laget hans den sovjetiske ishockeyserien.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Weniamin Weniaminowitsch Alexandrow» frå ,  den 26. april 2020.  
 

Sovjetiske ishockeyspelarar
Russiske ishockeyspelarar
Olympiske meistrar for Sovjetunionen
Boris Majorov

Boris Aleksandrovitsj Majorov () er ein sovjet-russisk tidlegare ishockeyspelar og -trenar frå Moskva. Han var venstreveng på Sovjetunionen sitt landslag frå 1961 til -68. I denne perioden vann han VM-bronse i 1961 og deretter 1963-68 gull i samtlege verdsmeisterskap og olympiske leikar. Majorov deltok i 134 landskampar i tida 1960-69 og skåra 63 mål. 

Majorov spelte i alle år på Spartak Moskva. Saman med Vjatsjeslav Starsjinov og sin eigen bror, Jevgenij Majorov, bidrog han sterkt til at Spartak vart sovjet-meister både i 1962, 1967 og 1969. Etter han la opp i 1969 hadde Boris Majorov suksess som sjefstrenar for Spartak Moskva, førte laget til to nasjonale meistertitalar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Boris Alexandrowitsch Majorow» frå ,  den 26. april 2020.  
 

Sovjetiske ishockeyspelarar
Russiske ishockeyspelarar
Olympiske meistrar for Sovjetunionen
Ed Thrasher

Edward Lee Thrasher Jr. (), kjend som Ed Thrasher, var ein USA-amerikansk kunstarisk leiar og fotograf. Han har blitt nominert til mange Grammy-prisar for plateomslaga han laga og vann ein Grammy for beste plateomslag i 1974 for Mason Proffit-albumet Come & Gone. Han arbeidde med mange artistar, som Frank Sinatra, Dean Martin og The Beach Boys.

Nokre av palteomslaga han har designa er mellom andre The Jimi Hendrix Experience sitt Are You Experienced, Van Morrison sitt Astral Weeks, The Grateful Dead sitt Anthem of the Sun og The Doobie Brothers sitt Toulouse Street.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ed Thrasher» frå ,  den 26. april 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

USA-amerikanske grafiske designarar
USA-amerikanske fotografar
Folk frå Glendale i California
Grammy-vinnarar
Clear Spot

Clear Spot er det sjuande studioalbumet til Captain Beefheart og The Magic Band, gjeve ut i 1972 i eit klårt plastikkomslag.

Produksjon
Det tredje albumet til Beefheart, Trout Mask Replica, etablerte han som ein kritikarrost artist, men det selde dårleg. For dette albumet ønskte Beefheart meir kommersiell suksess - og tok derfor eit val om å arbeide med eit respektert produsentteam med produsenten Ted Templeman og lydteknikaren Donn Landee, som tidlegare hadde skapt hittar for artistar som The Doobie Brothers, Carly Simon og Van Morrison. Clear Spot samlar mykje av tekstane som Beefheart hadde skrive eller formulert i byrjinga av innspelinga av The Spotlight Kid.

Den tidlegare Mothers of Invention- og Little Feat-bassisten Roy Estrada kom inn i bandet på dette albumet og er oppført som «Oréjon» (store øyre) på plateomslaget, medan studiomusikaren Milt Holland bidrog med perkusjon.

Utgjevingar
Originalutgjevinga i USA kom eit spesiallaga gjennomsiktig plastikkomslag. Tittelen Clear Spot var prega på framsida. Det originale konseptet var at vinylplata òg skulle vere laga av klår vinyl, men det vart skrinlagd då det kosta for mykje. 

For seinare amerikanske utgåver og utgjevingar i andre land var det eit meir tradisjonelt svartkvitbilete som vart nytta som plateomslag. 

CD-utgåva av albumet er i dag berre tilgjengeleg i ei samling i lag med føregangaren The Spotlight Kid. Begge desse platene er derimot tilgjengeleg på vinyl. 

I 2015 gav Rhino Records ut ei ommastra utgåve av albumet i lag med The Spotlight Kid og Lick My Decals Off, Baby i ein plateboks kalla Sun Zoom Spark. 

Clear Spot nådde 191. plassen på den amerikanske Billboard 200-lista, men gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia.

Ettermæle
I mars 2005 sette magasinet Q «Big Eyed Beans from Venus» på 53. plassen på lista si over dei 100 beste gitarsongane gjennom tidene. «Her Eyes Are a Blue Million Miles» vart nytta i filmen The Big Lebowski i 1998 og vart sidan spelt inn av The Black Keys og bandet Shortstack. Tittelsporet er blitt spelt av Painted Willie og av Mark Lanegan. The Tubes spelte inn ei utgåve av «My Head Is My Only House Unless It Rains» på albumet deira Now i 1977. Everything but the Girl spelte òg inn denne songen. 

Albumet vart stemt fram til 126. plassen i boka til Colin Larkin kalla All Time Top 1000 Albums (3. utgåve 2000).

Innhald

Medverkande
 Captain Beefheart (Don Van Vliet) – vokal, munnspel, «wings on Singabus» (som visstnok refererer til den flappande lyden ein kan høyre når han seier ordet Singabus på «Golden Birdies»)
 Zoot Horn Rollo (Bill Harkleroad) – gitar, slidegitar, mandolin
 Rockette Morton (Mark Boston) – gitar, bass
 Ed Marimba (Art Tripp) – trommer, perkusjon
 Oréjon (Roy Estrada) – bass

Andre medverkande
 Milt Holland – perkusjon
 Russ Titelman – gitar
 The Blackberries – korvokal

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Clear Spot» frå ,  den 26. april 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Captain Beefheart-album
Musikkalbum frå 1972
Album produserte av Ted Templeman
Reprise Records-album
Album produserte av Captain Beefheart
The Blackberries

The Blackberries var ein kvinneleg vokaltrio av erfarne korvokalistar. Dei song korvokal for ei rekkje artistar, som Pacific Gas & Electric, Humble Pie, Ringo Starr og Pink Floyd. The Blackberries spelt òg inn musikk for Motown-etiketten på vestkysten, Mowest og A&M Records. 

Gruppa bestod av Venetta Fields, Sherlie Matthews og Clydie King, som var mykje ettertrakta som korvokalistar. Fields hadde tidlegare vore ein Ikette i The Ike & Tina Turner Revue. King var tidlegare ein Raelette, som kora for Ray Charles. Matthews var ein visesongar på Mirwood Records og Motown Records. Dei slo seg saman og skapte The Blackberries.

Diskografi

Singlar 

 1970: Pacific Gas & Electric med The Blackberries – «Are You Ready?» (Columbia 4-45158)
 1973: «Twist And Shout» / «Don't Change On Me» (A&M 1442)
 1974: «Yesterday's Music» / «Life Is Full Of Joy» (A&M 1630-S)

Album 

 1974: Super Soul (Disc-o-Tek) (A&M Records)
 2010: A Cellarful Of Motown! Volume 4 (Motown Records / Universal Records)
 2013:The Complete Motown Singles | Vol. 12A: 1972 (Hip-O Select)

Som korvokalistar 

 1970: Fever Tree – For Sale
 1970: Clydie King – Direct Me
 1970: Pacific Gas & Electric – Are You Ready?
1971: Larry Murray – Sweet Country Suite
 1971: Ronnie Milsap – Ronnie Milsap
 1971: Crabby Appleton – Rotten To The Core!
 1971: PG&E – PG&E
 1971: Tom Clay – «What The World Needs Now Is Love» / «Abraham, Martin And John»
 1971: Rita Coolidge – Rita Coolidge
1971: Hill, Barbata & Ethridge – L.A. Getaway
1971: Hoyt Axton – Joy to the World
 1972: Captain Beefheart and The Magic Band – Clear Spot
 1972: Nolan Porter – Nolan
 1973: Humble Pie – Eat It
1973: Sammy Johns – Sammy Johns
1973: Sherman Hayes – Catman
 1973: Diane Kolby – Diane Kolby
 1974: Ringo Starr – Goodnight Vienna
 1974: Humble Pie – Thunderbox
 1975: Pink Floyd – Wish You Were Here

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «The Blackberries» frå ,  den 26. april 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Afroamerikanske jentegrupper
USA-amerikanske soulgrupper
Musikkgrupper frå Los Angeles
Motown-artistar
Korvokalistar
USA-amerikanske R&B-grupper
Unconditionally Guaranteed

Unconditionally Guaranteed er det åttande studioalbumet til Captain Beefheart og The Magic Band, utgjeve i 1974. Det vart spelt inn i Hollywood Sound i Los Angeles.

Då det kom ut vart det kritisert for å vere for kommersielt, men det selde likevel ikkje særskild godt og nådde berre 192. plassen på Billboard Top 200 i USA.

Etterverknad
Like etter albumet vart spelt inn slutta heile Magic Band. Som biografen Mike Barnes skreiv «Beefheart fekk i røynda sparken i si eiga gruppe.» Dei hadde blitt stadig meir avskrekka av mangelen på økonomisk suksess, etter å ha levd på matkort og donasjonar frå foreldra sine, og med den tyranniske kontrollen Beefheart hadde over gruppa. I følgje gitaristen Bill Harkleroad: «Me hadde fått nok av at han behandla oss som boksesekkar.»

Den tamme og lite utfordrande musikken var dråpen i begeret. Trommeslagaren Art Tripp sa «Då bandet til slutt fekk kopiane våre av albumet var me forskrekka. Etter kvart som me lytta var det som om kvar song vart verre enn den før på plata.»

Etter at kontrakten med Mercury Records tok slutt i 1974, fornekta Beefheart sjølv både denne og etterfølgjaren Bluejeans & Moonbeams. Han bad fansen om å «ta plata til butikken og få pengane attende» og kalla albuma «fryktelege og vulgære».

Innhald

Medverkande
 Captain Beefheart (Don Van Vliet) – vokal, munnspel
 Alex St. Clair – gitar
 Zoot Horn Rollo (Bill Harkleroad) – gitar, glasfingergitar
 Rockette Morton (Mark Boston) – bass
 Art Tripp – trommer, perkusjon

Andre medverkande
 Mark Marcellino – klaverinstrument
 Andy DiMartino – akustisk gitar
 Del Simmons – tenorsaksofon, fløyte

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Unconditionally Guaranteed» frå ,  den 26. april 2020. 
 oppgav desse kjeldene:

Captain Beefheart-album
Musikkalbum frå 1974
Magenta

Magenta er ein farge danna av like mengder raudt og blått i eit additivt fargesystem. Magenta er ikkje del av fargespekteret, det vil seia at fargen ikkje blir danna av lys av ei enkel bølgelengd.

Magenta er komplementærfarge til grønt.

Magenta er ein av primærfargane i subtraktive fargesystemer, som CMYK, saman med gul og cyan.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Magenta» frå ,  den 27. april 2020.  
 

Farger
Danzón

Danzón er ein nasjonal musikksjanger og dans frå Cuba. Han finst også i Mexico og på Puerto Rico.

Kjelder

Cubansk dans
Cubansk musikk
Nasjonaldansar
Ishockey under Vinter-OL 1960

Ishockey under Vinter-OL 1960 vart avvikla i tida frå 19. til 28. februar 1960 i Squaw Valley. Kampane fann stad på Blyth Arena, eit stadion med plass til 8 500 tilskodarar. Arrangørlandet USA vann si fyrste olympiske gullmedalje i ishockey etter siger i alle sine kampar. Canada tok sølv og Sovjetunionen bronse.

Turneringa
Ni land deltok i ishockeyturneringa. Laga vart fordelt i tre grupper à tre lag, dei to beste laga i kvar av gruppene fekk plass i eit seriespel som avgjorde medaljefordelinga. Botnlaga i dei innleiande gruppespela møttest til ein eigen serie som avgjorde plasseringane 7-9.

Meisterspelet

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olympische Winterspiele 1960/Eishockey» frå ,  den 27. april 2020.  
 

Vinter-OL 1960
Ishockey
Idrettstilskipingar i USA
Zinetula Biljaletdinov

Zinetula Kajdarovitsj Biljaletdinov () er ein sovjet-russisk tidlegare ishockeyspelar og -trenar frå Moskva. Han var forsvarsspelar på Sovjetunionen sitt landslag som i tida 1978-86 vann seks verdsmeisterskap og i 1984 sigra i den olympiske ishockeyturneringa i Sarajevo. Biljaletdionov var landslagssjef for Russland frå 2011 til -14.

Biljaletdinov spelte på Dynamo Moskva frå 1973 til 1988, eit lag som i hans tid enda på andreplassen i Sovjet-serien heile sesongar. Perioden 1978-87 vann han årleg medalje i anten verdsmeisterskap eller olympiske leikar. Såleis vart han verdsmeister  1978-79, 1981-83 og 1986. Han fekk OL-sølv i 1980 og gull i Vinter-OL 1984, dessutan bronse i VM 1985 og sølv i VM 1987.

Etter han la opp som spelar arbeidde Biljaletdinov som ishockeytrenar. Omframt Dynamo Moskva har han hatt oppdrag for lag i Canada, USA, Sveits og i heimlandet. Han var Russlands landslagssjef i 2004 og åra 2011-14. I 2012 leidde han landslaget til suveren siger i Ishockey-VM i Helsinki.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sinetula Chaidarowitsch Biljaletdinow» frå ,  den 27. april 2020.  
 

Sovjetiske ishockeyspelarar
Russiske ishockeyspelarar
Olympiske meistrar for Sovjetunionen
Lockheed F-104 Starfighter

Lockheed F-104 Starfighter er eit amerikansk einmotors overlydshastigheit avskjeringsfly som vart mykje brukt som jagarbombar under den kalde krigen.
Flyet var i bruk i ulike land i perioden 1958-2004. Lockheed designa og produserte flyet for det amerikanske flyvåpenet, men det vart mykje brukt og produsert av andre land. Flyet sette mange verdsrekordar i både høgde og fart. Flyet hadde eit rykte om å vere lite trygt.

Jagarfly
Utstyr brukt av Luftforsvaret
Einmotors jetdrivne luftfartøy
Lockheed-luftfartøy
Fly frå Vietnamkrigen
Svaleurt

Svaleurt (Chelidonium majus) er ein flerårig urt i valmuefamilien.

Planten er som regel 30–60 cm høy, men kan bli høgare. Hann er rikt forgreina, håret og har gul mjølkesaft. Blada er fjørflika med runde avsnitt. Blomane er gule og sit nokre få saman i skjermar. Blomstringstida er mai–august. Frukta er ein linjeforma kapsel, som minnar om skulpen hjå mange arter i krossblomefamilien. Frøa er mørkebrune med kvite elaiosomar. Maur et elaisomane og bidreg til å spreia frøa. Planten inneheld ei rekkje alkaloid og er svært giftig. Han veks på kulturland, brakkmark og i open skog.

Svaleurt har ei tvidelt utbreiing i dei tempererte strøka i den gamle verda. Det vestlege området omfattar heile Europa utanom dei nordlegaste delane, og dessutan Nord-Afrika, Anatolia, Transkaukasia, nordlege Iran og delar av Sibir. I Noreg finst planten spreidd nordover til Trøndelag. Svaleurt finst òg i Kina, Det fjerne austen i Russland, Korea og Japan. Dei austasiatiske plantene har større blomar som er opptil 3,5 cm breie, medan dei europeiske som regel er mindre enn 2,5 cm. Ofte skil ein den austlege forma ut som ei underart, Chelidonium majus subsp. grandiflorum. Svaleurt er naturalisert mange stader i Nord-Amerika.

Mange av stoffa i svaleurt verkar sterkt på kroppen, og han har ei lang historie som medisinplante. Planta blir framleis brukt i urtemedisin og homøopati, særleg mot forstyrringa i lever og galle. Den tradisjonelle nytta av plantesaft på auga mot ulike augeproblem blir sterkt frårådd. Plantn er eit reseptpliktig lækjemiddel i Noreg og må berre brukast innvortes i samråd med kvalifisert personell.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Svaleurt» frå ,  den 27. april 2020.

Litteratur 

 
 
 
 
 Svaleurt i Artsdatabanken. Besøkt 17. april 2018.

Medisinplantar
Valmuefamilien
Viltveksande plantar i Noreg
Auguste Herbin

Auguste Herbin () var ein fransk målar som var leiande innan det abstrakte måleriet i fransk kunst.

Liv 
Herbin var fødd i Quiévy i departementet Nord i Frankrike i 1882. Han slo seg ned i Paris i 1901. Der blei han påverka av kubismen før han gjekk over til heilt abstrakt måleri.  Han hadde betydeleg påverknad på den nonfigurative kunsten, bl. a. gjennom den Abstraction-Création, som han grunnlag i 1931 og leia saman med Georges Vantongerloo.

Frå 1917 arbeidde han i ein heilt abstrakt stil som skulle bli kjennemerket hans: kombinasjon av sirklar, trekantar, rektangel m. m.

Herbin fann opp eit «biletalfabet» som låg til grunn for verka hans, og som han brukte til å  gje former og farger ein verbal symbolikk. Han skildra alfabetet sitt og fargetonane sine, delvis med grunnlag i  Goethe si fargelære, i L'art non-figuratif, non-objectif (1949).

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Auguste Herbin» frå ,  den 27. april 2020. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Bra Böckers lexikon, 1975

Franske kunstnarar
Kunstnarar frå 1900-talet