alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mercury Seven

The Mercury Seven (og kjend som The Original Seven eller astronautgruppe 1) var ei gruppe på sju astronautar som den 9. april 1959 vart plukka av NASA til å ta del i Mercury-programmet. Dette er den einaste astronautgruppa som deltok på alle typar bemanna romferdsprogram som fann stad på 1900-talet. Frå Mercury- og Gemini-ferdene, Apollo-programmet og til sist, John Glenn si ferd på STS-95 i romferjeprogrammet.

Pr. mai 2009, er det berre John Glenn og Scott Carpenter som framleis er i live av the Mercury Seven.

Dei sju utvalde: 

 Alan Bartlett Shepard Jr., United States Navy, (1923 – 1998)
MR-3 (Freedom 7), Apollo 14
 Virgil Ivan (Gus) Grissom, United States Air Force, (1926 – 1967)
MR-4 (Liberty Bell 7), Gemini 3, Apollo 1
 John Herschel Glenn Jr., United States Marine Corps, (1921 – 2016)
MA-6 (Friendship 7), STS-95
 Malcolm Scott Carpenter, United States Navy, (1925 – 2013)
MA-7 (Aurora 7)
 Walter Marty (Wally) Schirra Jr., United States Navy, (1923 – 2007)
MA-8 (Sigma 7), Gemini 6A, Apollo 7
 Leroy Gordon Cooper Jr., United States Air Force, (1927 – 2004)
MA-9 (Faith 7), Gemini 5
 Donald Kent (Deke) Slayton, United States Air Force, (1924 – 1993)
Apollo-Soyuz Test Project

Mercury-programmet
Romfararar
Gus Grissom

Virgil Ivan Grissom (), betre kjend som Gus Grissom, var ein pilot i United States Air Force og ein av dei sju første som vart plukka ut til å verte astronautar for NASA. Grissom vart den andre amerikanaren i verdsrommet. Saman med Ed White og Roger Chaffee, vart Grissom drepen under ei treningsulykke, då det braut ut brann i Apollo 1-kapselen.

Gus Grissom var mottakar av Distinguished Flying Cross og posthonymt, Congressional Space Medal of Honor. Grissom vart gravlagd ved Arlington National Cemetery i Virginia

Romferder 
  Mercury-Redstone 4 – ("Liberty Bell 7"), den andre amerikanske (suborbitale) romferd.
  Gemini 3 - Den første bemanna romferda i Gemini-programmet

Grissom var reserve for Gemini 6A.

Bakgrunnsstoff

 NASA-biografi

Romfararar frå USA
Folk frå Indiana
California Girls

«California Girls» er ein song skriven av Brian Wilson og Mike Love og spelt inn av The Beach Boys i 1965. Songen vart gjeven ut som singel og nådde tredjeplassen på Billboard Hot 100 i USA. Songen vart òg gjeven ut på albumet Summer Days (And Summer Nights!!).

Songen er ein av dei 500 songane som Rock and Roll Hall of Fame meiner var med på å forme rock and roll. Songen vart òg rangert på 72. plass av musikkmagasinet Rolling Stone på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene.

Innspeling 
Musikken til songen skal ha kome frå den første opplevinga Brian Wilson hadde med LSD.
I følgje Brian Wilson sjølv i dokumentaren Beautiful Dreamer, skal han kort tid etter å ha tatt LSD sprunge opp på rommet sitt, gøymd seg under puta og ropt «Eg er redd for mor mi, eg er redd for far min». Ei stund seinare forlet han rommet og til eit piano. Han starta å spele på basstonane H-F#-G#-mønsteret om att og om att, og la etter kvart på akkordane H og A. Innan ein halvtime hadde han laga «well east-coast girls are hip, I really dig the styles they wear»-delen av songen. Dagen etter skreiv han og Mike Love ferdig resten av songen. 

«California Girls» var den første av innspelingane til Beach Boys med vokal frå Bruce Johnston, som hadde kome inn i gruppa då Brian Wilson ikkje lenger ville delta på konsertane deira. 

The Beatles refererte til songen i «Back in the U.S.S.R.», som vert rekna som ei hyllest til songen.

Musikarar 
 Hal Blaine - trommer
 Frank Capp - vibrafon
 Roy Caton - trompet
 Jerry Cole - 12-strengsgitar
 Al de Lory - orgel
 Steve Douglas - tenorsaksofon
 Al Jardine - vokal
 Bruce Johnston - vokal
 Carol Kaye - bassgitar
 Mike Love - solovokal
 Jay Migliori - barytonsaksofon
 Jack Nimitz - bass-saksofon
 Lyle Ritz - kontrabass
 Howard Roberts - gitar
 Leon Russell - piano
 Billy Strange - tamburin
 Brian Wilson - vokal
 Carl Wilson - 12-strengsgitar, vokal
 Dennis Wilson - vokal

David Lee Roth-utgåve 

«California Girls» vart spelt inn av vokalisten i Van Halen, David Lee Roth på EPen hans frå 1985, Crazy from the Heat (med korvokal frå Carl Wilson og Christopher Cross). Denne utgåva nådde som originale tredjeplassen i USA. 

David Lee Roth fekk lagd ein musikkvideo for utgåva si, regissert av Pete Angelus og David Lee Roth. Roth spelar ein turistguide som syner turistar stranda og dei obligatoriske badedraktmodellane. Ein av desse turistane er Jane Leeves som seinare spelte Daphne Moon i komiserien Frasier. Videoen vart nominert til fleire prisar på MTV.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «California Girls» frå , den 30. august 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1965
Songar frå 1965
Singlar frå 1985
The Beach Boys-songar
 072
Songar om California
Songar skrivne av Brian Wilson
Songar skrivne av Mike Love
The Surfaris-songar
Leif Garrett-songar
Jan & Dean-songar
David Lee Roth-songar
Leningrad Cowboys-songar
Ricky Martin-songar
Nancy Sinatra-songar
David Hasselhoff-songar
Hank Marvin-songar
The Little Girl I Once Knew

«The Little Girl I Once Knew» er ein song skriven av Brian Wilson for det amerikanske popbandet The Beach Boys. Han vart gjeven ut på singel i november 1965 med «There's No Other (Like My Baby)» som B-side. SOngen nådde 20. plass på den amerikanske singellista. Det var den siste originale songen bandet spelte inn før albumet Pet Sounds, og finst ikkje på noko studioalbum av bandet, men har sidan dukka opp på fleire samleplater og som bonusspor på albumet Summer Days (and Summer Nights!!). 

Songen er kjend for ein innovativ bruk av to dramatiske periodar med nesten stillheit som varer fleire sekund kvar. Sjølv om det var ein av Beach Boys sine mest livsglade songar vart han ikkje så mykje spelt på radio, sidan radiostasjonar prøvde å unngå slike periodar med stillheit. Kanskje var dette årsaka til at han ikkje nådde like høgt som andre Beach Boys-singlar frå denne perioden som «California Girls» og «Barbara Ann». 

Capitol Records gav òg like etter ut «Barbara Ann» i desember og tok marknaden bort frå «The Little Girl I Once Knew».

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «The Little Girl I Once Knew» frå , den 30. august 2009. 
 

The Beach Boys-songar
Singlar frå 1965
Songar frå 1965
Songar skrivne av Brian Wilson
Beach Boys' Party!

Beach Boys' Party! er eit album med av det amerikanske popbandet The Beach Boys som berre består av akustiske utgåver av andre sine songar. Albumet var det ellevte studioalbumet til bandet og det tredje dei gav ut i 1965. Sjølv om albumet vart spelt inn i eit studio, vart det marknadsført som ei innspeling frå ein fest.

I august, etter at Summer Days (and Summer Nights!!) kom ut, planla leiaren av The Beach Boys, Brian Wilson, det neste studioalbumet deira, som skulle verte Pet Sounds. Capitol Records kravde eit nytt album til jul. Sidan dei hadde gjeve ut eit konsertalbum året før, Beach Boys Concert. I tillegg hadde dei alt spelt inn eit julealbum og dei meinte at eit samlealbum ville signalisere at bandet var på hell. Dei valde derfor i staden for å gjere ein «live fest». Bandet og venene deira øvde no og då på andre sine songar i september 1965. Sjølv om albumet vart presentert som ei live-innspeling, vart alle songane nøye spelt inn og latter og bakgrunnsprat vart lagt på i ettertid.

Albumet inneheld utgåver av The Beatles sine «Tell Me Why», «You've Got To Hide Your Love Away» og «I Should Have Known Better», The Everly Brothers sin «Devoted To You», Phil Spector sin «There's No Other (Like My Baby)», samt utgåver av deira eigne «I Get Around» og «Little Deuce Coupe». Beach Boys' Party! var meint som eit gøyalt album utan singlar, sidan Wilson gjorde klar «The Little Girl I Once Knew» samstundes med at albumet kom ut. 

Det siste sporet på albumet, ei utgåve av The Regents sin «Barbara Ann», vart spelt ein del på radio rundt om i landet då albumet kom ut og fekk god respons hos lyttarane. Capitol gav derfor raskt ut songen på singel og han nådde andreplassen i USA tidleg i 1966.

Beach Boys' Party! nådde sjetteplass i USA (men selde aldri til gullplate) og singelen vart den største suksessen bandet hadde i Storbritannia med ein tredjeplass. Singelen var òg den første Beach Boys-songen som nådde toppen på singellista i Noreg. 

Beach Boys' Party! finst i dag på CD i lag med Stack-O-Tracks og instrumentale bonusspor.

Innhald

Medverkande

The Beach Boys
Al Jardine
Mike Love
Brian Wilson 
Carl Wilson 
Dennis Wilson

Andre musikarar
Dean Torrence

Salslister
Albums

Singlar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Beach Boys' Party!» frå , den 30. august 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 "The Nearest Faraway Place: Brian Wilson, The Beach Boys og the Southern California Experience", Timothy White, c. 1994.
 "Wouldn't It Be Nice - My Own Story", Brian Wilson og Todd Gold, c. 1991.
 "Top Pop Singles 1955-2001", Joel Whitburn, c. 2002.
 "Top Pop albums 1955-2001", Joel Whitburn, c. 2002.

Bakgrunnsstoff 
 Tekstar til Beach Boys' Party! 

The Beach Boys-album
Musikkalbum frå 1965
Capitol Records-album
Coveralbum
Musikkalbum produserte av Brian Wilson
Mandsju

Mandsju er eit utryddingstrua tungusisk språk som blir snakka i Nordaust-Kina. Mandsju er eit agglutinerande språk med avgrensa vokalharmoni. Språket stammar frå jurchen, men har stort ordforråd frå mongolsk og kinesisk.

Mandsju var språket til mandsjuar, mellom anna tidlege Qing-herskarar, men desse har gjennom fleire hundreår gått over til mandarin-kinesisk. Mens det i dag finst rundt 10 millionar etniske mandsjuar, finst det under 70 talarar av mandsju. Språket er gjensidig forståeleg med sibe frå nordvest i landet, som har fleire talarar. 

Mandsju-skrift er avleidd frå det mongolske alfabetet og blir skrive loddrett.

Kjelder 
 Denne artikkelen inneheld stoff frå «Manchu language» frå , den 11. mars 2011.

Litteratur 
 Lucien Adam: Grammaire de la langue mandchoue, 1873
 Liliya M. Gorelova: Manchu Grammar. Brill Academic Publishers, 2002 ISBN 90-04-12307-5
 Erich Haenisch: Mandschu-Grammatik. Leipzig: Veb Verlag Enzyklopädie  1961
 Gertraude Roth Li: Manchu: A Textbook for Reading Documents. University of Hawai'i Press, Honolulu, 2000 ISBN 0-8248-2206-4
 Paul Georg von Möllendorff: A Manchu Grammar: With Analysed Texts. Shanghai, 1892. Wikisource kopi
 Jerry Norman: «Structure of Sibe Morphology», i Central Asian Journal, 1974.
 Jerry Norman: A Concise Manchu-English Lexicon, University of Washington Press, Seattle, 1978.
 S. Robert Ramsey: The Languages of China. Princeton University Press, Princeton New Jersey, 1987 ISBN 0-691-06694-9
 Jerzy Tulisow: Język mandżurski , coll. « Języki Azjii i Afryki » , Dialog, Warszawa, 192 p. ISBN 83-88238-53-1 

Tungusiske språk
Språk i Kina
Einskildspråk
John Glenn

John Herschel Glenn Jr. (), var ein USA-amerikansk astronaut og politikar.

Glenn studerte realfag ved Muskingum College og fekk flygarutdanning i marinen i 1942. Han vart offiser i US Marine Corps i 1943, og var aktiv pilot under den andre verdskrigen og Koreakrigen. I 1959 vart John Glenn utvald som astronaut som ein av dei første sju «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA til det amerikanske Mercury-programmet.

Den 20. februar 1962 vart John Glenn den første amerikanaren i bane rundt jorda, i romfartøyet «Friendship 7». John Glenn vart etterpå konsulent hjå NASA fram til 1965. I november 1974 vart han vald til senator frå Ohio. Han vart attvald i 1980, 1986 og 1992. Den 29. oktober 1998 var Glenn, i ein alder av 77 år, med romferja Discovery på STS-95-ferda, og vart såleis den eldste romfararen nokonsinne.

Romfararar frå USA
Senatorar i USA
Folk frå Ohio
Morelos

Morelos er ein av Mexicos 31 delstatar som ligg i den sørlege, sentrale delen av landet. Han er den nest minste delstat med eit areal på 4 941 km². Morelos grensar til Delstaten México i nord-aust og nord-vest, Mexico by i nord, Puebla i aust, og Guerrero i sør-vest. Morelos har om lag 1 612 899 innbyggjarar.

Hovudstaden og største byen er Cuernavaca.

Delstaten vart oppkalla etter José María Morelos, som var ein meksikansk frigjeringshelt.

Bakgrunnsstoff 
 Morelos Offisiell nettstad  (spansk)

Delstatar i Mexico
Harald Bjorvand

Harald Bjorvand, () og oppvaksen i Askim, er professor i germansk filologi ved Universitetet i Oslo.

Avhandlingar 
Han tok magistergraden i germansk språkvitskap ved Universitetet i Oslo i 1970 med avhandlinga Untersuchungen über den Ersatz der Pluralendung -ar durch-ir und -r bei den ō-Stämmen im Awn. vor der Mitte des 14.Jahrhunderts og doktorgraden i 1988, også ved Universitetet i Oslo, med avhandlinga Holt og holtar: om utviklingen av det indoeuropeiske kollektivum i norrønt på sammenlignende grunnlag.

Yrkesveg 
Han blei tilsett som amanuensis i historisk språkvitskap ved Universitetet i Oslo i 1974 og blei professor i germansk filologi i 1990, også ved Universitetet i Oslo.

Vitskapleg arbeid 
Harald Bjorvand er særleg kjend for verket Våre arveord. Etymologisk ordbok, som han fyrste gong gav ut i 2000 (Novus forlag), i lag med Fredrik Otto Lindeman, professor emeritus i samanliknande indoeuropeisk språkforsking ved Universitetet i Oslo, med ei utvida og omvølt utgåve i 2007. Dei seinare åra har han gjeve ut fleire artiklar om historia og tolkinga av nordiske stadnamn, mellom anna Oslo, Skåne og Sola.

Lærebøker 
I lag med Even Hovdhaugen og Hanne Gram Simonsen var Harald Bjorvand i 1982 utgjevar av læreboka Språkvitenskap: en elementær innføring (Oslo: Universitetsforlaget), der han sjølv skreiv kapitlet Historisk språkvitenskap.

Omsetjing 
I I 1978 gav Harald Bjorvand, i samarbeid med Alma Ločeryte-Dale, ut diktsamlinga Dikt til kjærligheten (Oslo: Solum), med attdiktingar av dikt av den litauiske forfattaren Justinas Marcinkevičius (f. 1930).

Bakgrunnsstoff 
	
Heimesida til Harald Bjorvand

Bjorvand, Harald
Bjorvand, Harald
Folk frå Askim
Norske professorar
Berta

Berta og Berte, med Bertha og Berthe som andre vanlege skrivemåtar, er kvinnenamn av fleire moglege opphav. Berta og Berte har norsk namnedag den 31. august, medan Berta også har svensk namnedag den 8. februar.

Avleiing
Namna blir vanlegvis sett i samnaheng med gammalhøgtysk ber(a)ht, 'lysande' eller 'vidkjend'. Ordet er kjend frå namnet og namneleddet Bert og -brecht. Gudinna Berchta eller Perchta har same opphavet. Bjarte er eit mannsnamn av norrønt opphav med ei liknande tyding.

I nordisk samanheng kan namnet òg knytast til Birgitta med liknande avleidde namneformer, som Berit og Birte.

Bert(h)ina og Bertine er avleidde former av namnet.

Bruk

Bert(h)a var mykje brukt ved slutten av 1800-talet. Bruken avtok fram mot 1950-talet, og det har sidan vore uvanleg. 
I 2009 var namnet brukt av til saman 1 208 norske kvinner. 488 heitte Bertha, 376 Berta, 178 Berthe og 166 Berte.

Namneberarar
Heilage Bertha av Kent (539–ca. 612), dronning og kristnar av Kent
Heilage Bertha av Avenay (d. ca. 690), frankisk abbeddisse
Salige Bertha av Laon (d. 783), frankisk dronning, også kjend som Bertrada
Heilage Bertha av Blangy (644-ca. 725)
Heilage Bertha av Bingen (d. ca. 757), tysk adelskvinne og helgen
Bertha av Holland (ca. 1055–1093), fransk dronning
Bertha av Sulzbach (ca. 1110-1159), bysantinsk keisarinne

Berte Canutte Aarflot (1795–1859), norsk forfattar
Berthe Morisot (1841–1895), fransk impresjonistisk maler
Bertha von Suttner (1843–1914), austerriksk pasifist og nobelprisvinnar
Bertha Hansen (1870–1963), norsk offiser i Frelsesarmeen
Bertha Surtees, Dame Phillpotts (1877–1932), britisk språkforskar og litteraturhistorikar
Bertha Marie Helgestad (1880–1973), norsk sjukepleiar
Berthe Sylva (ca. 1886–1941), fransk songar
Bertha Ræstad (1887–1959), norsk skodespelar
Berte Rognerud (1907–1997), norsk stortingspolitikar 
Berte Rommetveit (f. 1977), norsk artist

Kjelder

Kvinnenamn
Førenamn av gammalhøgtysk opphav
Namn knytte til lys
Kråkebolle

Kråkebolle eller sjøpiggsvin viser til havlevande dyr av klassen Echinoidea. Dei har ulike former, men er ofte rundvorne med piggete hud. Dyra er dekt av ti rekkjer med plater som går frå pol til pol; fem av platene har sugeføter. Munnen sit på undersida og endetarmsopningen på toppen.

Raud eller vanleg kråkebolle (Echinus esculentus) er den vanlegaste kråkebolla langs norskekysten.

Sjøpiggsvin med flatklemd eller langstrekt kroppsform blei før kalla irregulære sjøpiggsvin, men dei tilhøyrer ulike ordnar og er ingen eigen systematisk gruppe. Dei blir ofte kalla sjømus på norsk.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kråkebolle» frå , den 31. august 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Torsvik, Mortensen, Nedreaas (red.) Fiskeribiologi ISBN 82-529-1720-8

Dyr
Pigghudingar
Modellorganismar
Havoter

Havoter (Enhydra lutris) er eit rovdyr i mårfamilien som er lever mykje av tida i havet. Han vart lenge jaga på grunn av pelsen, og var nær utrydda. Oteren har no status som sterkt truga, og er freda.

Vaksne havotrar veg typisk mellom 14 og 45 kg, noko som gjer dei til dei tyngste dyra i mårfamilien, men nokre av dei minste havpattedyra.

Havoteren lever langs kystane nord i Stillehavet. Dyra lever hovudsakleg av blautdyr som dei dykkar etter, men fangar også nokre typar fisk.

Bakgrunnsstoff 

 Field notes by Georg Wilhelm Steller, 1742 (PDF)
 Live sea otter webcam – Monterey Bay Aquarium 
 Live sea otter webcam – Vancouver Aquarium 
 Precipice of Survival: The Southern Sea Otter  (video)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Sea otter» frå , den 31. august 2009. 
 
 

Pattedyr i USA
Pattedyr i Russland
Pattedyr i Japan
Pattedyr i Canada
Sjøpattedyr
Mårdyrfamilien
Solvor

Solvor eller Solvår er kvinnenamn av norrønt opphav. Solvor har namnedag den 1. september.

Namna er sett saman av dei norrøne delane salr, 'hus', og vor, 'varsam' eller 'årvaken'. I moderne norsk kan delane knytast til sola og våren.

Namneberarar 
 Solvor Emilie Aklestad Eide (f. 1986), norsk fotballspelar

Kjelder 

 Solvor ved norskenavn.no

Kvinnenamn
Førenamn av norrønt opphav
Namn knytte til eigenskapar
Informasjonsattfinning

Informasjonsattfinning dreier seg om representasjon, lagring, organisering og tilgjenge til informasjonselement, med utgangspunkt i eit brukarbehov. Behova til brukaren for informasjon er gjerne uttrykt i naturleg språk gjennom systemet sitt brukargrensesnitt.

Språkteknologi
Informatikk
Opphavleg omsett med Apertium
Hashtabell

Hashtabell er ein av datafagets viktigaste datastrukturar. I staden for å leite gjennom ein serie, som kan ta O(N) i verste fall, eller ei sortert liste på O(log N) tid, vil leitetida i ein hashtabell vere konstant, O(1). 

Leiting etter eit objekt blir iverksett på basis av ein nøkkel x, som klienten oppgjev. Nøkkelen kan vere eit tal eller ei tekst. Plassen blir så berekna til k=h(x), der h(x) er hashfunksjonen som då skal vere utført på O(1) tid. Objektet kan så hentast ut frå plass k, som er ein av dei N-EN plassane til rådvelde. Ein hashtabell blir såleis kalla assosiativ tabell, i og med at han assosierer (kopler) nøkkel og verd (engelsk: key og value).

Lagerstaden er vanlegvis ein tabell i maskina sitt hurtigminne, der ein har O(1) tilgjenge til alle plassane. Den seinare tida har det vorte utvikla distribuerte hashtabellar som spreier lagringa på ei eller fleire maskiner for å auke pålitelegheit og yting. Lageret vil til ei kvar tid ha ein lastfaktor på B/N, der B er mengda belagde plassar. 

Viss fleire nøklar blir kopla til same plass oppstår det ein kollisjon. Hashfunksjonen er laga for å unngå kollisjonar, men ved kollisjon må objektet lagrast ein annan stad, til dømes i ekstra datastrukturar (tre, lister, såkalla «chaining»). Ein alternativ teknikk er å ta i bruk neste ledige lagerplass (lineær prøving), eventuelt leite seg eksponensielt fram til ein ledig stad (kvadratisk prøving); ein tredje teknikk er tilfeldig prøving, der ein seriekoplar fleire hashfunksjonar for å berekne staden. Dette aukar tida for å berekne h(x), men er då meint å redusere mengder kollisjonar, og slik gje redusert leitetid.
Sjansen for kollisjon aukar med lastfaktor. Ein kan då auke lagerplassen (N), etterfylgd av «rehashing», der objekta blir plassert på det som vil vere ny korrekt stad. Dette er ein O(N) operasjon.

Eksempel på hashfunksjon er h(x) = x MOD N (der nøkkel er eit heiltal). Viss nøkkelen er ei tekst (eksempelvis namnet til ein abonnent, som i figuren) kan h(x) vere berekna ut frå summen av eit utval av teikna til teksta. Målet vil alltid vere å unngå kollisjon, i hovudsak, ved å spreie nytta jamt over tabellen.

Informatikk
Opphavleg omsett med Apertium
Maskinlæring

Maskinlæring er eit fag innan informatikk, nært knytt til kunstig intelligens. 
Fagfeltet studerer teknikkar som gjer maskina i stand til å lære, altså på eiga hand kunne forbetre evna si til problemløysing. Det er ikkje tilstrekkeleg at maskina kan operere mot omgjevnadene, men han skal òg kunne endre åtferd til ein viss grad. Dette inneber at maskina veit å verdsetje dei resultata som handlingane gjev, at det blir knytt verdiar til utfallet som kan løne gode handlingar og straffe uheldige aksjonar. Den interne læringsalgoritmen til maskina må dermed vere fastprogrammert, i og med at vi ikkje her inkluderer dei såkalla sjølvmodifiserande programma. Algoritmane kan likevel bytast ut undervegs, på grunn av vedlikehald, forbetringar eller vesentlege endringar i problemstilling og miljø. Dei viktigaste bruken av maskinlæring er innan
 beslutningsstøttesystem, der ein skal ekstrahere kortfatta oversyn frå store mengder data (dette blir ein del av data mining-feltet)
 stemmeattkjenning, 
 automatisk føring av køyretøy, og
 andre område der høvet til førprogrammering av maskina er avgrensa 

Alle norske universitet, og nokre høgskolar, tilbyr studium som inkluderer maskinlæring som tema.

 
Læring
Opphavleg omsett med Apertium
Scott Carpenter

Malcolm Scott Carpenter () var ein amerikansk marineoffiser og ein av «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet.

Romferder 
  Mercury-Atlas 7 - Fjerde amerikanske romferd

Carpenter var reserve for Mercury-Atlas 6 i Mercury-programmet.

Bakgrunnsstoff 
 Den offisielle nettstaden til Scott Carpenter
 NASA Biografi
 Spacefacts biography of Scott Carpenter

Romfararar frå USA
Folk frå Colorado
Wally Schirra

Walter Marty Schirra, Jr. () var ein amerikansk astronaut. Han varein av «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet. Schirra var med på tre ulike NASA-prosjekt, Mercury-programmet, Gemini-programmet og Apollo-programmet.

Romferder 
  Mercury-Atlas 8 – 5. ferd i Mercury-programmet
  Gemini 6A – Møte med Gemini 7 i over 5 timer.
  Apollo 7 – første bemanna romferd i Apollo-programmet.

Schirra var reserve for Mercury-Atlas 7 og Gemini 3.

Bilete

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad
 NASA-biografi om Schirra

Romfararar frå USA
Folk frå New Jersey
Liss

Liss og Lis er kvinnenamn og kortformer av Elisabet. Andre former av namnet er Liz (engelsk), Lys (tysk) og Lies (nederlandsk). 

Liss har norsk namnedag den 2. september, saman med dei nærskylde namna Lisa og Lise.

Bruk
Namneform Lis er mykje brukt i Danmark, der 18 019 eller 0,7 % av kvinner bar namnet i 2008.

I Noreg er namnet mindre vanleg. I 2009 heitte 688 norske kvinner Liss, 212 Liz og 199 Lis.

Namneberarar
Anne Lisbeth «Lis» Groes (1910-1974), dansk politikar og minister
Lis Løwert (f. 1919), dansk skodespelar
Lis Holst, gift Hartel (1921-2009), dansk ryttar
Anne Elisabeth Jane «Liz» Claiborne (1929–2007), belgisk-amerikansk moteskapar og forretningskvinne
Elizabeth «Liz» Taylor (f. 1932), engelsk-amerikansk skodespelar
Grete Lis Bibalo (f. 1937), norsk kunstnar
Lis Gerhardt (f. 1948), norsk kunstnar
Liz Mitchell (f. 1952), jamaicansk songar (Boney M.)
Lis Sørensen (f. 1955), dansk musikar
Liz Bente Løkke Dæhli (f. 1958), dansk-norsk forfattar
Elizabeth «Liz» Hurley (f. 1965), engelsk modell og skodespelar
Liz Tove Vespestad (f. 1965), norsk musikar
Elizabeth Clark «Liz» Phair (f. 1967), amerikansk musikar
Liz Truss (f. 1975), britisk politikar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Liss» frå ,  den 31. august 2009.  

Kvinnenamn
Kortnamn

en:Liz