alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gotthold Eisenstein

Ferdinand Gotthold Max Eisenstein () var ein tysk matematikar som hadde talteori og matematisk analyse som spesialfelt.

Tidleg liv
Eisenstein viste tidleg talent i matematikk og musikk. Då han var 14 år gammal byrja han studium ved Friedrich Wilhelm-gymnaset, og straks deretter på Friedrich Werder-gymnaset i Berlin. 15 år gammal hadde han lært seg all matematikk som det vart undervist i ved skulen og byrja å studere differensialrekning frå verka til Euler og Lagrange.

17 år gammal byrja Eisenstein gå på forelesningar gjeve av Dirichlet og andre ved Berlins universitet. I 1842 reiste Eisenstein til England med mora si, og i 1843 trefte han Hamilton i Dublin. Hamilton gav Eisenstein ein kopi av boka si om Abel sitt bevis for at det ikkje var mogeleg å løyse femtegradspolynom, ei bok som stimulerte Eisenstein i interessa hans for matematikken.

Matematisk gjerning
I 1843 vende Eisenstein tilbake til Tyskland, gjennomførte eksamen for å kome inn og formelt byrja studium ved universitetet i Berlin. I januar 1844 presenterte han dei første resultata sine om kubiske former for Det prøyssiske vitskapsakademiet. Same år møtte han for første gongen Alexander von Humboldt, som vart vernaren til Eisenstein; han ordna bidrag frå kongen, den prøyssiske staten og prøyssiske vitskapsakademiet for å kompensere for den ekstreme fattigdomen til Eisenstein. Totalt 23 artiklar publiserte Eisenstein i løpet av 1833, mellom dei to bevis for kvadratiske resiprositetssatsen og tilsvarande satsar for kubisk resiprositet og bikvadratisk resiprositet.

I 1844 vitja Eisenstein Gauss i Göttingen. Kummer sørgde for at Eisenstein fekk ein æresdoktortittel ved Universitetet i Breslau. I 1847 byrja Eisenstein å undervise ved universitetet i Berlin, der blant anna Bernhard Riemann var til stades ved forelesningane hans om elliptiske funksjonar.

Gauss blir påstått ha sagt «Det har berre eksistert tre epokegjerande matematikarar: Arkimedes, Newton og Eisenstein». At Gauss nemner Eisenstein kan virke merkeleg, men Eisenstein beviste mange satsar som Gauss ikkje klarte, til dømes satsen om bikvadratisk resiprositet.

Fengsel og død
I 1848 vart Eisenstein fengsla for ein dag av den prøyssiske armeen for revolusjonære aktivitetar. Den skjøre helsa til Eisenstein tok skade av den harde handsaminga og bidraga hans frå staten vart inndrege, under sterke protestar frå Humboldt. Eisenstein fortsette likevel å publisere avhandlingar om primtal og om resiprositet. I 1851 vart han vald inn i akademiet i Göttingen, på oppfordring av Gauss.

Eisenstein døydde i 1852, 29 år gammal, av tuberkulose. Humboldt, som var 83 år gammal, hadde då akkurat motteke bidrag for å sende Eisenstein på ferie til Sicilia.

Sjå òg
Det finst ei rekkje matematiske satsar og termar som er kallar etter Eisenstein, mellom dei:
Eisensteinheiltal
Eisensteinideal
Eisensteinpolynom
Eisensteinprimtal
Eisensteinteoremet
Eisensteinserie

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ferdinand Eisenstein» frå ,  den 15. november 2011.  
 

Tyske matematikarar
Humboldt-Universität zu Berlin
Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet
Folk frå Berlin
Talteoretikarar
Matematikarar på 1800-talet
Graf

Graf kan ha fleire tydingar: 
 Graf kan vise til ei linje som viser ulike verdiar av ein funksjon i eit koordinatsystem - funksjonsgraf.
 Graf kan vise eit sett av punkt/nodar som er knytte saman av kantar/linjer. Sjå grafisk framstilling. 
 Eit diagram, ei grafisk framstilling av informasjon.
 Graf er tysk for adelstittelen «greve»
Funksjonsgraf

Ein funksjonsgraf er ei grafisk framstilling av ein matematisk funksjon. Det vanlegaste er å bruke eit kartesisk koordinatsystem, med to aksar (oftast kalla x- og y-aksen). Er funksjonen ein funksjon av x, setter vi for kvar x-verdi inn den korresponderende y-verdien y einingar oppfor punktet på x-aksen. Til dømes er den matematiske funksjonen y=f(x)=ax+b ei rett linje.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Funksjonsgraf» frå ,  den 15. november 2011.  

Funksjonar
Diagram
Grafisk framstilling

Ei grafisk framstilling er i matematikk ein abstrakt representasjon av ei mengd objekt, der somme objekt er knytte saman. Dei samanknytte objekta er representerte av matematiske abstraksjonar kalla hjørne, nodar eller punkt, og samband som knyter somme av hjørnepara saman vert kalla kantar eller linjer. Typisk er ein graf synt som eit diagram med ei rekkje prikkar for hjørna, knytte samane av linjer eller kurver for kantane. Grafane er eit av objekta som vert studert i diskret matematikk.

Kantane kan vere ordna (asymmetriske) eller uordna (symmetriske). Til dømes om hjørna representerer folk på ein fest, og der er ein kant mellom to folk om dei handhelser, så er dette ein uordna graf, fordi om personen A handhelser på person B, så handhelser òg person B på person A. Men om det er ein kant frå person A til person B, når person A kjenner person B, så er denne grafen ordna, fordi det å kjenne nokon ikkje nødvendigvis er eit symmetrisk forhold (person B treng ikkje kjenne person A).

Grafane er hovudobjektet i studiet av grafteori. Ordet «graf» vart først nytta på denne måten av J.J. Sylvester i 1878.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Graph (mathematics)» frå ,  den 15. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Grafteori
Grafisk rekning

Grafisk rekning er å handsame eit analytiske problem eller ei rekneoppgåve geometrisk. Eit døme er løysing av lineære likningssett ved å finne skjeringspunkta til dei korresponderande linjene.

Kjelder
 grafisk regning. (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/grafisk_regning

Geometri
Grense i matematikk

Grense eller grenseverdi vert i matematikk nytta til å vise til ein verdi som ei rekkje eller funksjon nærmar seg, når argumentet til denne nærmar seg eit bestemt punkt, eller uendeleg.

Ei uendeleg talfølgje a1, a2, ... vert sagt å konvergere mot eit tal g viss talfølgja nærmar seg g som si grense. Viss ei slik grense g finst, vert talfølgja sagt å vere konvergent. I motsett fall er ho divergent. 

Limes er eit anna namn på grenseverdi som i matematiske formlar vert forkorta til symbolet lim. Til dømes:

Grenseverdien til ein reell funksjon 

Symbolet  syner til grenseverdien til funksjonen f når variabelen x nærmar seg a. Her kan a anten ver eit reelt tal eller  eller . Grenseverdien sjølv kan òg vere eit reelt tal, eller  eller .

Den matematiske definisjonen er som følgjer: For ein funksjon f, og reelle tal a og b, så er

viss det for kvart reelt tal ε > 0 finst eit reelt tal δ > 0, slik at viss x er eit tal i definisjonsmengda til f, gjeld det at

Denne definisjonen kan uttrykkast slik: Skilnaden mellom f(x) og b kan gjerast så liten ein vil, ved å velje x tilstrekkeleg nær a.

Grenseverdiar kan til dømes nyttast for å studere oppførselen til ein funksjon i nærleiken av punkt der han ikkje er definert. Funksjonen

er ikkje definert i punktet x = 1, sidan nemnaren her er lik 0. Men viss ein lèt x vere eit tal i nærleiken av 1, ser ein at f(x) vil vere nær 2, og dess nærare ein lèt x vere 1, jo nærare vil funksjonsverdien vere 2. Derfor er

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grenseverdi» frå ,  den 15. november 2011.  
 

Reell analyse
Asymptotisk analyse
Differensialrekning
Topologi
Gresk matematikk

Gresk matematikk er namnet på matematikken som vart utvikla i Hellas i antikken og representerer eit av høgdepunkta i utviklinga av den greske kulturen. Dei greske matematikarane bygde vidare på kunnskapen dei hadde fått frå egyptarane og babylonarane. Det viktigaste resultatet frå gresk matematikk er at dei utvikla eit logisk matematisk system, der dei forskjellige resultata kan innordnast og der ei kjensgjerning ved logisk bevis kan avleiast av ei anna.

Tidleg utvikling
Sentera for utviklinga av den greske matematikken var ved skulane i Athen og seinare i Alexandria, men utviklinga gjekk føre seg over heile Hellas. Den første greske matematikaren ein kjenner til var Thales frå Milet (ca. 600 f.Kr.), som kom fram til forskjellige geometriske satsar. Den pythagoreiske skulen, som visstnok vart grunnlagt av Pythagoras frå Samos (ca. 530 f.Kr.), medverka i stor grad til den systematiske utviklinga av den greske matematikken. Her dreiv dei med studie av talteori og numerologi, medan den den pythagoreiske læresetninga truleg vart utvikla av babylonarane. Pythagorearane vart tidleg klar over eksistensen av irrasjonale tal og forhold, og dett gjorde at dei føretrekte ei geometriske formulering og oppfatning av dei matematiske resultata. Medan ein i dag snarare har ei algebraisk oppfatning av geometrien, kan ein på motsett vis sei at grekarane skapte ein geometrisk algebra.

Evdoxos (408–355 f.Kr.) var viktig for den logiske utviklinga av gresk matematikk, og ideane hans er tydelege i oppbygginga av Element av Euklid (ca. 300 f.Kr.), som er eit av dei viktigaste verka i matematikkhistoria. Seinare studerte Apollonios (ca. 230 f.Kr.) kjeglesnitt.

Arkhimedes (287–212 f.Kr.) er ein av dei viktigaste personane frå gresk matematikk . Han tok ei meir reknemessig retning, og måten han rekna ut areal og volum på er ein forløpar til infinitesimalrekningen. Han nytta ekshaustionsmetoden (utmattingsmetoden) til Evdoxos som svarar til den moderne bruken av grenseovergangar.

Seinare utvikling
Den seinare perioden i gresk matematikk er særleg knytt til Alexandria. Det skjedde lite på utvikingsfronten innan geometri på denne tida, og ein av dei få skapande geometerane på denne tida er Pappos (ca. 300 e.Kr.). Det skjedde derimot ei utvikling i aritmetisk-algebraisk retning, truleg under påverknad av babylonsk matematikk. Her finn ein mellom anna Diofantos (200 e.Kr.), som arbeidde med diofantiske eller uavgjorte likningar. Verka hans var òg viktig for han prøvde å innføre eit meir systematisk algebraisk teiknspråk.

Grafisk rekning vart òg utvikla i denne perioden, og ein av dei viktigaste matematikarane i denne retninga er Heron (ca. 250 e.Kr.). Han var påverka av astronomien og skapte reknemåtar som svarar til moderne trigonometri, og kordetabellar som svarar til tabellar over utrekna verdiar av dei trigonometriske funksjonane. Slike tavler vart alt laga av Hipparkhos (ca. 140 f.Kr.), men særleg av Ptolemaios (ca. 140 e.Kr.), som ofte vert rekna som grunnleggarane av trigonometrien.

Kjelder
 

 
Matematikkhistorie
Grunnflate

Ei grunnflate i matematikk er det plane flatestykket eit prisme, ein pyramide, ein sylinder eller ei kjegle kviler på.

Kjelder
 grunnflate. (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/grunnflate/matematikk

Areal
Geometri
Trekantgeometri
Volum
Abdul Rahman Hassan Azzam

Abdul Rahman Hassan Azzam () var ein egyptisk diplomat og politikar. Han var den fyrste generalsekretæren i Den arabiske ligaen frå 1945 til 1952. 27. desember 1945 fekk han tittelen pasja av Faruk I av Egypt og er difor også kjend som Abdul Rahman Azzam Pasja. Namnet er også skrive Abd al-Rahman Azzam.

Azzam var Egypt sin ambassadør til Irak, Iran og Saudi-Arabia, og var også diplomat i Romania og Tyrkia. Han var i ein periode også parlamentsmedlem.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Abdul Rahman Hassan Azzam» frå ,  den 15. november 2011.  
 

Egyptiske politikarar
Egyptiske forfattarar
Egyptiske diplomatar
Grunnlinje

Ei grunnlinje i deskriptiv geometri er skjeringslinja til projeksjonsplanet. Omgrepet vert ofte òg nytta i geometrien for å vise til den eine sida av ein (plan) figur som han kan tenkast å stå på eller konstruerast frå. Det er til dømes grunnlinja til ein trekant eller firkant. Grunnlinja til ein likebeina trekant er sidan mellom dei like lange endepunkta til sidene.

Kjelder
 grunnlinje. (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/grunnlinje./matematikk

Areal
Geometri
Trekantgeometri
Grunntal

Eit grunntal i eit talsystem er dei mengda element av ein viss orden som utgjer eininga av den næraste høgare ordenen. I vårt talsystem er grunntalet 10 og eininga av den næraste høgare ordenen 100 = 10 · 10 = 102. Neste eining 1000 = 100 · 10 = 103 osv.

Grunntalet i ein potens an er talet a. 

Grunntal kan òg vise til kardinaltal. 

Innan grammatikk syner grunntal til eit talord som viser til ei mengd, til dømes tre, sju, åtti. Dette er til skilnad frå ordenstala tredje, sjuande, åttiande osv.

Sjå òg
 logaritme

Kjelder
 grunntall (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/grunntall.

Elementær matematikk
Talsystem
Grammatikk
Heil i matematikk

Heil  i matematikk er eit omgrep som vert nytta i forskjellige tydingar. 

 Heiltal som er 0, ±1, ±2, ±3, ...
 Eit heilt algebraisk tal er rot i ei algebraisk likning på forma xn + a1xn−1 + ... + an = 0 med heile rasjonale koeffisientar. 
 Heil rasjonal funksjon, sjå polynom.
 I funksjonsteori vert f(z) sagt å vere ein heil funksjon viss han har ei lokal rekkeutvikling om kvart punkt z i det komplekse planet, det vil sei viss f(z) er ein analytisk funksjon i heile det komplekse planet.

Matematisk terminologi
Helge Holden

Helge Holden () er ein norsk matematikkprofessor og har særleg arbeidt med ikkje-lineære partielle differensiallikningar og matematisk fysikk.

Holden vart dr. philos. i 1985 på ei avhandling om kvantemekanikk og vart tilsett på NTH året etter. Han vart utnemnd til professor ved NTNU i 1991. Han har hatt forskningsopphold ved New York University og Caltech. Han har vore leiar for fleire programstyrer i Noregs forskningsråd. Han har vore visepresident i European Mathematical Society og tidlegare president i European Consortium for Mathematics in Industry.

Han har vore med i redaksjonsrådet for Journal of Nonlinear Mathematical Physics, redaksjonskomitéen til det eldste forskningstidskriftet i Noreg, Det Kongelege Norske Videnskabers Selskabs Skrifter, og redaksjonsrådet i International Journal of Differential Equations.

Holden var styremedlem i styret i NTNU frå 2009 til 2013 og styreleiar for Abelfondet frå 2010 til 2014. Han er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi. 

I 2022 vart han tildelt Gunnerusmedaljen, Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab (DKNVS) sitt høgste heidersteikn.

Han er innvalt som generalsekretær i The International Mathematical Union (IMU) for perioden 2019–2022.

Bakgrunnsstoff 

 ntnu.no Biografi 
 Heimeside

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «Helge Holden» frå ,  den 15. november 2011. 
 oppgav desse kjeldene: 

Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Vitskapsfolk frå Oslo
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Helmut Hasse

Helmut Hasse () var ein tysk matematikar.

Han er særleg kjend arbeida sine innan algebra og talteori. Han skreiv fleire lærebøker i desse emnene. Av meir filosofisk natur er boka hans Mathematik als Wissenschaft, Kunst und Macht (1952).

Kjelder
 Helmut Hasse. (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Helmut_Hasse

Tyske matematikarar
Folk frå Kassel
Talteoretikarar
Tyskarar frå fyrste verdskrigen
Matematikarar på 1900-talet
Henri Léon Lebesgue

Henri Léon Lebesgue () var ein fransk matematikar. 

Han var professor ved Collège de France i Paris frå 1921. Lebesgue er mest kjend for arbeida sine i matematisk analyse, der han innførte eit nytt integralomgrep (Lebesgue-integral) som er av grunnleggande tyding i mange område av matematikken og i bruksområda til matematikken. Han vert ofte rekna som ein av grunnleggarane av den matematiske målteorien.

Kjelder
 Henri Léon Lebesgue. (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Henri_Léon_Lebesgue

Folk frå Beauvais
Franske matematikarar
Medlemmar av Royal Society
Matematikarar på 1900-talet
Henri Cartan

Henri Paul Cartan () var ein fransk matematikar. Han var som av Élie Joseph Cartan. 

Han var professor ved universiteta i Lille, Strasbourg og Paris. Cartan har skildra mange avhandlingar om funksjonsteori, algebra og topologi og har vore eit viktig medlem av gruppa Nicolas Bourbaki. 

Han var æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1961. Han fekk Wolfprisen i matematikk.

Kjelder
 

Franske matematikarar
Nicolas Bourbaki
Wolfprisen i matematikk
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege danske vitskapsakademiet
Æresdoktorar ved Universitetet i Oslo
Matematikarar på 1900-talet
Henri Poincaré

Jules Henri Poincaré () var ein av dei største matematikarane, fysikarane og vitskapsteoretikarane i Frankrike. Poincaré skildrast ofte som den siste universalisten (etter Gauss), i stand til å forstå og bidra på praktisk talt alle område av matematikken.

Som matematikar og fysikar gav han mange fundamentale bidrag til teoretisk matematikk og bruksmatematikk, matematisk fysikk og astronomi. Han formulerte Poincarés formodning, éit av dei mest kjende problema innanfor matematikken. Innanfor forskinga si på trelekamproblemet vart han den første som oppdaga eit kaotisk, deterministisk system, som seinare la grunnen for moderne kaosteori.

Poincaré introduserte prinsippet om den moderne relativiteten og var den første som presenterte Lorentztransformasjonen i den moderne symmetriske forma. Poincaré-gruppa fekk namnet sitt etter han. Poincaré oppdaga den relativistiske rørsletransformasjonen, og skreiv han ned i eit brev til Lorentz i 1905. Dermed fekk han perfekt invarians mellom Maxwell-likningane, det siste trinnet som ein trong for å kunne formulere den spesielle relativitetsteorien.

Han vart utnemnd til æresdoktor ved Det Kongelege Fredriks Universitet i samband med feiringa av 100-årsdagen for fødselsdagen til Niels Henrik Abel i 1902.

Prisar (utval)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Henri Poincaré» frå ,  den 15. november 2011.  
 

Franske matematikarar
Franske fysikarar
Geometerar
Medlemmer av Det franske akademiet
Æresdoktorar ved Universitetet i Oslo
Folk frå Nancy
Relativistar
Matematikarar på 1800-talet
Matematikarar på 1900-talet
Termodynamikarar
Henrik Hermann Martens

Henrik Hermann Martens () var ein norsk matematikar. 

Han studerte til elektroingeniør i New York i 1956, og tok doktorgraden i matematikk ved New York University i 1962. Han var lektor i matematikk ved Universitetet i Oslo i 1964–1965, og på Department of Mathematics ved University of Maryland fram til 1968. Frå 1968 var han professor i matematikk ved Norges tekniske høgskole (NTH). Han publiserte fleire arbeid innan matematisk funksjonsteori.

Kjelder
 Henrik Hermann Martens. (2011-11-15) I Store norske leksikon. 

Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved NTH
Matematikarar på 1900-talet
Henrik Selberg

Henrik Ludvig Selberg () var ein norsk matematikar. Han var bror til Arne, Sigmund og Atle Selberg. 

Han tok doktorgraden i 1934 og var dosent ved Universitetet i Oslo frå 1935 til 1945. Han var professor ved NTH frå 1954 til 1955, matematikar ved Nitroglycerinbolaget i Stockholm frå 1955 til 1962 og så professor ved Universitetet i Oslo fram til 1993. 

Selberg arbeidde med rein matematikk og hovudsakleg funksjonsteori. 

Henrik Selberg var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1937 og av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab frå 1953.

Kjelder
 Henrik Selberg. (2011-11-15) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/Henrik_Selberg

Folk frå Bergen
Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved NTH
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Matematikarar på 1900-talet
Den sameinte arabiske republikken

Den sameinte arabiske republikken (arabisk لجمهورية العربية المتحدة, al jumhūrīya al-ʕarabīya al-muttaĥida) er ei nemning på den arabiske republikken Egypt, den arabiske republikken Syria og republikken Jemen. 1. februar 1958 vart unionen danna etter initiativ frå Syria på grunn av frykt for eit kommunistisk kupp. Unionen vart oppløyst 5. oktober 1961.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Den forente arabiske republikk» frå ,  den 15. november 2011.  
 

Egyptisk historie
Syrisk historie
Jemenittisk historie
Kortvarige statar
Tidlegare republikkar
Tidlegare land i Asia
Skipingar i 1958
Nedleggingar i 1961
Lundisfugl

Lundisfugl (Halcyon senegalensis) er ein mellomstor medlem av isfuglfamilien, Alcedinidae. Han lever i Afrika og er kortdistanseflyttfugl der.

Skildring 
Dei vaksne fuglane er lyseblå på ryggen, på dei store vengdekkarane og halefjørene. Hovudet, halsen og undersida er kvite, og skuldrene er svarte. Flyginga til lundisfuglen er rask og direkte. Det store nebbet har raudt overnebb og svart undernebb. Nokre fuglar kan ha gråaktig hovud, som kan føre til forvekslingar med mangroveisfugl. Lundisfuglen er 20-23 cm i lengd. Dei har ei mørk augestripe, handsvingfjører og armsvingfjører er svarte med kvite underdekkarar. Kjønna er like, men ungfuglar er mattere enn vaksne, og har brunt nebb.

Lundisfuglen er utbreidd i tropiske Afrika sør for Sahara og sørover til nordlege Sør-Afrika. Innanfor 8 ° av ekvator er han i hovudsak standfugl, men nordlege og sørlege bestandar gjer kortdistansetrekk, trekkjer inn mot ekvatorsona i den tørre årstida.

Dette er ein vanleg art i ei rekkje habitat med nokre tre, spesielt akasia, òg nær busetjingar av menneske. Sjølv om dette er ein medlem av isfuglfamilien, føretrekkjer lundisfuglar tørrare habitat i meir tradisjonelle skogshabitat og kan halde seg langt frå vatn. Dei er ofte einslege, men kan òg leve i små grupper.

Lundisfuglen er aggressivt territorial, han vil åtake inntrengjarar inkludert menneske. Han har ein slåande oppvising der vengene blir spreidde for å vise den kvite undersida. Reiret ligg eit tre hòl grave ut av ein hakkespett eller skjeggfugl. Eit enkelt kull på tre, runde, kvite egg er typisk.

Han jaktar frå ei utstikkande, ofte daud grein av eit tre, eller sit stille i halvskyggen medan han søkjer føde.

Lætet frå denne støyande isfuglen er ei høg trille som høyrast ut som ein spikar trekt ned tennene på ein kam.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Woodland Kingfisher» frå , den 15. januar 2011

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av lundisfugl  hos Internet Bird Collection

Isfuglfamilien
Satengmonark

Satengmonark (Myiagra cyanoleuca) er ein art i monarkfamilien, Monarchidae, med leveområde på øya Ny-Guinea, Det australske kontinentet og Tasmania.

Skildring 
Denne monarken er generelt mørk, men buk, flanker og undergump er kvite i kontrast til oversida. Han er om lag 17,5 cm lang og veg 17 gram. Vaksne hannar har ei glansfull blåsvart overside, mørkt blått på hovud og hals. Hoer skil seg frå hannar med litt lysare og meir gråleg overside, raudbrunt på kinn, strupe og ned over brystet. Undersida er elles kvit. Ho har lysare fjørtippar på venger og stjert. Ungfuglar har brunleg overside og oransjebrunt på strupen.

Satengmonarken har hekkeutbreiing i søraustre Australia frå nordaustre New South Wales sørover langs kysten gjennom delstaten Victoria og litt inn i søraustre South Australia, og han hekkar dessutan på Tasmania. Han er ein flyttfugl som i februar til mai trekkjer nordover til nordlege Australia og Ny-Guinea og returnerer til hekkeområda i perioden slutten av august til november. Han er tilfeldig gjest på New Zealand. 

Dei har typisk habitat i temperert til tropisk fuktig låglandsskogar og vegetasjon dominert av eukalyptus i ravinar. Under trekket kan dei halde seg i meir opne skogar, tørre område, og kystnære skogar og mangrove.  

Satengmonarkar lever einslege eller i par, og beitar hovudsakleg på insekt som dei plukkar frå blad og greiner i treverket. Unntaksvis kan dei òg ete frø.

Hekking føregår gjerne i små, lause koloniar, høgt i tre. Begge kjønna tar del i ruging og omsut for ungar.

Kjelder 
 Faktaside hos Birds in backyard - Birds Australia henta 15. november 2011

 Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities (2011). Myiagra cyanoleuca in Species Profile and Threats Database. Available from: http://www.environment.gov.au/sprat. Henta 15. november 2011

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av satengmonark  hos Internet Bird Collection 

Monarkfamilien
Fuglar i den australske regionen