alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Samlinga av Italia

Samlinga av Italia (italiensk Risorgimento, «gjenoppstrauminga») er den politiske og sosiale prosessen som førte til at dei forskjellige statane på den italienske halvøya vart samla til kongedømet Italia på 1800-talet og byrjinga av 1900-talet.

Ein veit ikkje dei nøyaktige datoane for byrjinga og slutten av prosessen, men dei fleste reknar Wienerkongressen i 1815 som starten og slutten i 1871 etter den fransk-prøyssiske krigen. Det var derimot ei rørsle som var for samlinga alt før 1815, og dei siste statane vart ikkje innlemma i kongedømet før Saint-Germain-traktaten etter den første verdskrigen.

Kart over den italienske samlinga

Sjå òg 
 Giuseppe Garibaldi

Italiensk historie
Savoie
Austerriksk-ungarsk historie
Risorgimento
Foggia

Foggia  er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Foggia i regionen Puglia og har om lag 155 000 innbyggjarar. Foggia er den største byen ved sletta Tavoliere delle Puglie, som òg vert kalla «kornmagasinet til Italia».

Historie 
Namnet Foggia kjem frå det latinske fovea, som tyder «grop». Sjølv om området har vore busett sidan steinalderen og det var ein gresk koloni i nærleiken kalla Argos Hippium, er dei første skriftlege kjeldene om byen først frå år 1000. I følgje ei segn var dei første busetjarane bønder som hadde funn ei tavle som viste Jomfru Maria og som det brann tre flammar frå. 

Området var myrlendt og helseskaldeleg og vart delvis drenert under Robert Guiscard, som derfor medverka til betre økonomiske tilhøve og levevilkår i byen. Byen vart sete for Henrik av Monte Sant'Angelo dei siste tjue åra av 1000-talet. På 1100-talet bygde Vilhelm II av Sicilia ei domkyrkje der og byen voks ytterlegare. 

Fredrik II bygde eit palass i Foggia i 1223, der han ofte opphaldt seg. Det var òg sete for hoffet hans og eit studium med personar som Michael Scot. Lite er att av dette i dag.

I 1447 bygde kong Alfonso V av Aragon eit tollpalass for å skattelegge dei lokale sauebøndene, men dette førte til dårlegare lokaløkonomi og myrområda breidde seg utover landområda igjen. 

I 1456 vart Foggia råka av eit jordskjelv, og fleire følgde i 1534, 1627 og 1731. Det sistnemnde øydela ein tredjedel av byen. Huset Bourbon betra dei økonomiske tilhøva igjen ved å satse på dyrking av korn på Capitanata og byggje opp att mykje av busetnaden. 

På 1800-talet fekk Foggia ein jernbanestasjon og fleire viktige offentlege monument. Innbyggjarane tok del i opprøra som førte til samlinga av Italia i 1861.

I 1865 byrja ei større omvelting i landbruket frå den gamle sauedrifta til ei meir jordbruksbasert næring. Området var kjend for mangelen på vatn, men dette betra seg då den apuliske akvedukten vart bygd i 1924, då Foggia alt var eit viktig trafikknutepunkt mellom Nord- og Sør-Italia. 

Denne rolla førte til at dei allierte bombarderte byen under den andre verdskrigen, særleg 22. juli og 19. august 1943 då byen vart lagt i ruinar. 1. oktober 1943 erobra dei allierte Foggia og nytta han til base for offensiven vidare nordover på halvøya. I 1959 og 2006 fekk Foggia medaljar for rolla han hadde under krigen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Foggia» frå ,  den 4. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 
 www.ManganoFoggia.it
 Portal for byen og provinsen 

Byar i Puglia
Byar i Italia
Cerignola

Cerignola er ein by i provinsen Foggia i regionen Puglia i Italia. Han har om lag 55 000 innbyggjarar og ligg 40 km søraust for byen Foggia. Han har det tredje største arealet av alle kommunane i Italia med 593,71 km².

Historie 
Cerignola vart ein municipium under Romarriket og vart gjenoppbygd etter eit kraftig jordskjelv i 1731. I 1503 slo spanjolane under Gonzalo de Córdoba franskmennene under Louis d'Armagnac (den sjette hertugen av Nemours) ved byen, ein siger som gjorde kongedømet Napoli til ein spansk provins i Italia.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Cerignola» frå ,  den 4. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 
Turistattraksjonar 

Byar i Puglia
Byar i Italia
Det heilage landet

Det heilage landet (hebraisk ארץ הקודש, Éreẓ haQodeš, ʾÉreṣ haqQāḏēš; latin Terra Sancta, arabisk الأرض المقدسة, al-Arḍ ul-Muqaddasah) refererer vanlegvis til Israel og det historiske området Palestina. Det omfattar eit område som er religiøst viktig for dei tre monoteistiske og abrahamske religionane jødedom, kristendom og islam. Årsaka til at det vert rekna som heilag kjem av den religiøse rolla til Jerusalem og regionen rundt.

Krosstoga starta opphavleg med målet om å gjenerobre Det heilage landet for kristendomen. I nyare tid har regionen vore senter for Midtausten-konflikten.

Israel
Stader tilknytte krosstoga
Kristendom
Islam
Heilage stader
Alexios I Komnenos

Alexios I Komnenos () var ein austromersk keisar frå 1081 til 1118 og den tredje sonen til Johannes Komnenos. Alexios klarte å utvida Austromarriket, først på eiga hand mot dei rivaliserande tyrkiske stammene, og seinare med hjelp frå det første krosstoget frå Vest-Europa. Han er nemnd i islendingesogene under namnet Kirjalax, ei forvrenging av Kyrie Alexie, herre Alexios. Det kan tyde på at væringane ikkje lærte seg gresk.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Alexios I Komnenos» frå , den 4. januar 2008. 

Austromerske keisarar
Folk tilknytte krosstoga
Peder Palladius

Peder Palladius eller Peder Plade () var ein dansk teolog, prest og biskop under reformasjonen.

Skolegang og studie 

Peder Palladius var fødd i Ribe i Danmark. Han byrja skolegangen sin i Ribe og fortsette han i Assens og Roskilde. I 1531 kom han til Wittenberg, der han studerte til magister i 1533 og doktor i teologi i 1537. Her kom han òg i kontakt med Philipp Melanchthon og Johannes Bugenhagen.

Evangelisk-luthersk reformator 
Peder Palladius vart den første evangelisk-lutherske superintendenten eller biskopen i Sjælland då reformasjonen vart innført i Danmark-Noreg i 1537. Peder Palladius var ein flittig og viktig person som arbeidde med å innføre den nye læra. Det var oppgåva hans å forklare det nye kyrkjesynet for kyrkjelydene han visiterte. I dette arbeidet bruka han bondevit, men han diskuterte ikkje med kyrkjelyden. Han talte mot gammal misbruk og grunna det nye utan teologisk spissfinderi. Folk skulle ikkje lenger be for dei døde, skjærselden var ikkje meir, men helvete var like fullt ein del av læra.

Palladius skreiv, omsette eller let trykke ei rad andre skrift som tok sikte på å fremje sunn evangelisk-luthersk opplysning og ei rett ordning av gudstenesta. Blant dette var Den lille danske Katekismus (1537) (etter Luther), En Haandbog for Sognepræster til evangelisk Kirketjeneste (1538) (etter Luther), ei dansk omsetjing av Kyrkjeordinansen (1539) og En ret enfoldig Bedebog (1541) (etter Luther). Mange av bøkene vart trykte i nye opplag. 

Det største arbeidet hans var revisjonen av bibelomsetjinga og utgjevinga av Christian IIIs danske bibel.

I 1556 utgav han den altarboka som lenge etter vart bruka i den dansk-norske kyrkja.

Han skreiv òg salmar, ein av dei er trykt som nr 556 i Norsk salmebok.

Palladius døydde berre 56 år gammal, fem år etter at han fyrste gong vart råka av eit slagtilfelle. Familieforholda hans er lite kjende – han vart gift med Kirstine (Pedersdotter), men det er ikkje kjend om dei hadde barn.

Kjelder 
Artikkelen byggjer på artiklane i bokmål og dansk wikipedia.

Bakgrunnsstoff 
 Roskildehistorie: Peder Palladius
 Runebergprosjektet: Dansk Biografisk Leksikon, 1. utgåve

Danske biskopar
Reformasjonen
Folk frå Esbjerg
Book of Common Prayer

Book of Common Prayer er altarboka i den Den anglikanske kyrkja. Her finst ordningar for enkle gudstenester (Service), dåp, nattverd , messe, konfirmasjon, truloving , ordinasjon med vidare.

Den fyrste utgåva kom i 1549, i hovudsak ved Thomas Cranmer, under regjeringstida til barnekongen Edvard VI. Utgjevinga hadde samanheng med reformasjonen i England. Då Book of Common Prayer vart teken i bruk, vart det slutt på bruken av latinsk liturgi i kyrkjene. Somme stader i England førte dette til oppreist, spesielt blant dei som ikkje hadde engelsk som morsmål. I Cornwall vart bønebokoppreisten brutalt nedslegen, og fleire tusen menneske vart massakrerte. Kneblinga av oppreisten er sidan rekna som spikaren i kista for det korniske språket.

Nye omarbeidde utgåver av Book of Common Prayer kom i 1552, 1559, 1604 og 1662. Ved sida av ei Alternative Service Book frå 1980 og Common Worship: Services and Prayers for the Church of England er 1662-utgåva enno i bruk i Den engelske kyrkja.

Altarbøker som byggjer på Book of Common Prayer er òg i bruk i USA og i andre engelskspråklege kyrkjer.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 The Book of Common Prayer, 1549 Førsteutgåva 
 The Book of Common Prayer, 1662. Den klassiske boka som enno er i bruk i Church of England

Kristen liturgi
Kristne skrifter
Engelske bøker
Den anglikanske kyrkja
Bøker frå 1500-talet
Hans Bagger

Hans Bagger (), Hans var ein dansk teolog, prest og biskop.

Skolegang og studie 
Hans Bagger vart fødd i Lund i Skåne, som på den tida var dansk, av foreldra Ole Bagger og Maria Lauridsdotter. I 1656 byrja han på latinskolen i byen. I 1663 studerte han vidare på Københavns universitet, sidan på universitetet i Greifswalde, som den gongen vart styrt av Sverige, ved universitetet i Rostock og ved universitetet i Wittenberg der han studerte under Abraham Calovius. 

I 1669) reiste han heim til Lund. Her fekk han ein professorstilling i filosofi, og han vart konrektor ved universitetet i Lund. I 1672 reiste han på ny ut for å studere, denne gongen til Oxford og Cambridge i England for å studere austerlandske språk.

Biskop over Sjælland 
I 1674 vart han kalla heim for å bli stiftsprost og prest ved Vår Frue kirke i København . Han gifta seg 12. november 1674 med Margrethe Schumacher, søster til Peder Griffenfeld. Året etter vart han utnemnd til biskop over Sjællands stift, 29 år gammal.

Administrator og liturg 
Hans Bagger arbeidde for streng luthersk ortodoksi, og for at Danmark-Noreg skulle vere eit reint luthersk land. Då katolikkane forsøkte å få innpass i landet, stod Hans Bagger i spissen for motstanden. Han motarbeidde òg kalvinistane.

Som biskop deltok han i arbeidet med revisjon av «Danske Lovs 2. bog», og han var å revidere kyrkjeritualet. Han fekk samla mange bededagar til ein felles bededag på 4. fredag etter påske. Det var Hans Bagger som skreiv bededagsbøna. 

I 1688 utgav han ny alterbok, ei handbok for prestane.

Bakgrunnsstoff 
 Runebergprosjektet: Salomonsens konversationsleksikon

Danske teologar
Danske biskopar
Manfredonia

Manfredonia er ein by i provinsen Foggia i regionen Puglia i Italia med om lag 55 000 innbyggjarar. Byen ligg ved kysten av Adriahavet, om lag 35 km nordaust for Foggia med jernbane og sør for fjellet Gargano

Historie
Området rundt Manfredonia vart busett i antikken av Dauni-stamma, som kom hit frå Illyria. Den blømande greske kolonien kom seinare inn under samnittane og vart gjenerobra rundt 335 fvt. av kong Aleksander av Ipiros, onkel til Aleksander den store. I 189 fvt. vart han erobra av romarane. 

I år 663 vart han erobra av og øydelagd av slavarar. På 800-talet vart han ei stund underlagt sarasenarane. 

I 1042 gjorde normannarane byen til sete i eit av dei tolv grevskapa sine, medan Monte Gargano vart verande under Austromarriket. Normannarane vann ein avgjerande siger der over den austromerske generalane Argyrus i 1052. Byen vart så erkebispedøme i det normanniske grevskapet Puglia.

Etter eit jordskjelv i 1223 vart vatnet i lagunane helseskadeleg og den gamle byen vart forlaten. Den moderne byen Manfredonia vart bygd av kong Manfred mellom 1256 og 1263, nokre kilometer frå ruinane av den antikke byen. 
 
I 1528 stod Manfredonia imot eit fransk åtak leia av vicomten av Lautrec. I 1620 vart han øydelagd av osmanarane, som berre etterlet borga og delar av bymurane.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Manfredonia» frå ,  den 4. januar 2008.  
 

Byar i Puglia
Byar i Italia
San Severo

San Severo er ein by i provinsen Foggia i regionen Puglia i Italia med om lag 55 000 innbyggjarar.

Han ligg ved foten av fjellet Gargano.

Historie 

San Severo vart grunnlagd på 1000-talet rundt ei lita kyrkje bygd av benediktinarar frå Montecassino. Byen utvikla seg raskt som handelsby. I 1053 var han åstad for den historiske sigeren til Roberto il Guiscardo over paven sine troppar under pave Leo IX (sjå slaget ved Civitate). 

Etter å ha gjort opprør mot keisarriket vart han totalt øydelagd av keisar Fredrik II av Det tysk-romerske riket i 1233 og vart seld til Tempelriddarordenen. Etter dette vart han ein keisarby og sete for guvernøren av Capitanata - eit gamalt namn på provinsen Foggia - og provinsen Molise. I 1579 vart han seld til fyrstinna av Sangro.

I 1799 vart byen erobra av franske soldatar og øydelagd igjen. Overherredøme gjekk i arv frå benediktinarmunkane i klosteret ved Torremaggiore, Tempelriddarane, Kongedømet Napoli og familien som eigde Sangrodalen, herrane av Torremaggiore. 

I 1627, 1828 og 1851 vart byen råka av kraftige jordskjelv.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «San Severo» frå ,  den 5. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Puglia
Byar i Italia
Lynsjakk

Lynsjakk er sjakk der spelarane har svært lite tenketid til å spele sjakkpartiet.

Vanlegvis har spelarane mellom tre og femten minutt kvar på heile sjakkpartiet. Det vanlegaste er fem minutt, til dømes i Noregsmeisterskapen i lynsjakk. Enda raskare lynsjakk blir gjerne kalla bullet, med til dømes 1 eller 2 minutt på heile partiet for kvar spelar. Den offisielle definisjonen i den norske omsettinga av Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for lynsjakk er følgjande: "Et «lynsjakkparti» er et sjakkparti der alle trekk må utføres i løpet av en gitt betenkningstid mindre enn 15 minutter for kvar av spelarane; eller grunnbetenkningstiden + 60 ganger tillegget er mindre enn 15 minutter."

Snøggsjakk (hurtigsjakk), er sjakk der tenketida til vanleg er frå 15 minutt og opp til 60 minutt for kvar spelar for heile partiet. Vanleg turneringssjakk blir spela med tenketid frå 1 time på heile partiet, og oppover i mange variantar, sjeldan lenger enn 2 timar på 40 trekk, 1 time på 20 trekk og 30 minutt på resten av partiet for kvar av spelarane.

For å halde greie på tidsbruken, brukar spelarane ei sjakklokke. Moderne elektroniske sjakklokker har innstillingar som gjer at lynsjakk kan spelast med tilleggstid, f eks 2 minutt på partiet med 12 sekund tillegg pr trekk for kvar spelar. Etter definisjonen i FIDE sine reglar blir dette 2 minutt + 12 sekund x 60 trekk, dvs. 2 minutt + 12 minutt, sum 14 minutt, og dermed klart innanfor definisjonen av lynsjakk.

Den korte tenketida gjer at spelarane har kortare tid til å vurdere kvart enkelt trekk. Dette fører til eit meir oppjaga spel, særleg når tida er i ferd med å gå ut. Viss ein har brukt opp tida, så taper ein partiet, med visse unntak:

Viss stillinga på brettet er matt eller patt, når vinst på tid blir kravd, så går resultatet på brettet framom.
Ein kan heller ikkje tape på tid viss motstandaren ikkje har nok brikker igjen til å kunne sette matt, typisk at han har berre kongen tilbake. Då blir resultatet remis.

I lynsjakkturneringar er regelen at viss ein spelar gjer eit ulovleg trekk, så kan motstandaren krevje vunne parti. Viss ein til dømes lèt kongen bli ståande i sjakk, så kan motstanderen krevje vinst. Det er ikkje lov å slå kongen i eit slikt tilfelle, det vil i så fall vere eit nytt ulovleg trekk, og spelaren som fekk slått kongen kan krevje vinst.

Lynsjakk og bullet er svært populert på mange sjakksider på internett.

Bakgrunnsstoff 

 Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for sjakk på norsk, sjå tillegg B og C for reglar for snøggsjakk og lynsjakk 
 Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for sjakk på engelsk
 Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for snøggsjakk og lynsjakk på engelsk, sjå del B og C

Sjakk
Hurtigsjakk

Hurtigsjakk (snøggsjakk) er sjakk der spelarane som hovudregel har mellom 15 minutt og 60 minutt med tenketid til å spele sjakkpartiet. Til dømes i Den opne Noregsmeisterskapen i hurtigsjakk er tenketida 30 minutt per spelar og parti.

Den offisielle definisjonen i den norske omsettinga av Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for hurtigsjakk er følgjande: «Et 'hurtigsjakkparti' er et sjakkparti der enten alle trekk må utføres i løpet av en gitt betenkningstid mellom 15 og 60 minutter; eller grunnbetenkningstiden + 60 ganger tillegget er mellom 15 og 60 minutter.»

Enda raskare sjakk blir kalla lynsjakk. Vanleg turneringssjakk blir spela med tenketid frå 1 time på heile partiet, og oppover i mange variantar, sjeldan lenger enn 2 timar på 40 trekk, 1 time på 20 trekk og 30 minutt på resten av partiet for kvar av spelarane.

For å halde greie på tidsbruken, brukar spelarane ei sjakklokke. Moderne elektroniske sjakklokker har innstillingar som gjer at hurtigsjakk kan spelast med tilleggstid, f eks 15 minutt på partiet med 12 sekund tillegg per trekk for kvar spelar. Etter definisjonen i FIDE sine reglar blir dette 15 minutt + 12 sekund x 60 trekk, dvs 15 minutt + 12 minutt, sum 27 minutt, og dermed klart innanfor definisjonen av hurtigsjakk.

Tenketida i hurtigsjakkk gjer at spelarane har begrensa med tid til å vurdere kvart enkelt trekk. Tenketida er likevel så lang, at kvaliteten på partia oftast er svært høg, og det er typisk dei beste sjakkspelarane som også er dei beste i hurtigsjakk. Dette til ei viss grad i motsetnad til lynsjakk, der det i større grad finst spelarar som er relativt mykje betre i lynsjakk enn i sjakk med lang tenketid. Tidlegare verdsmeister i sjakk, Viswanathan Anand frå India, har lenge vore rekna som den fremste hurtigsjakk-spelaren i verda.

Viss ein har brukt opp tida, så taper ein partiet, med visse unntak:
Viss stillinga på brettet er matt eller patt, når vinst på tid blir kravd, så går resultatet på brettet framom.
Ein kan heller ikkje tape på tid viss motstandaren ikkje har nok brikker igjen til å kunne sette matt, typisk at han har berre kongen tilbake. Då blir resultatet remis.

I hurtigsjakkturneringar er regelen for ulovlege trekk at dei skal rettast berre viss spelaren krev dette, i motsetnad til i vanlege parti med lang tenketid, der turneringsleiaren skal gripe inn viss ho eller han ser ulovlege trekk. Følgjene av eit ulovleg trekk er vidare at motstandaren blir tilkjent 2 minutt tillegg i tida, som i vanlege parti med lang tenketid. Og viss ein spelar gjer tre ulovlege trekk i same partiet, så kan motstandaren krevje vinst.

Norges Sjakkforbund godtar sjakkturneringar med tenketid ned til 25 minutt per spelar og parti for berekning av Elo-rating.

Bakgrunnsstoff 

 Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for sjakk på norsk , sjå tillegg B og C for reglar for snøggsjakk og lynsjakk
 Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for sjakk på engelsk
 Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for snøggsjakk og lynsjakk på engelsk, sjå del B og C
 Norges Sjakkforbund sitt Reglement for det opne NM i hurtigsjakk 

Sjakk
Lecce

Lecce er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Lecce i regionen Puglia og har om lag 100 000 innbyggjarar.

Lecce vert stundom kalla «La Firenze del Sud» («Firenze i sør») på grunn av dei mange viktige barokkunstverka som finst her. Lecce ligg i området Salento, som utgjer «helen» på «den italienske støvelen». Ein annan viktig by her er Otranto. Lecce er eit viktig jordbruks- og industrisenter (olje, vin og keramikk).

Den såkalla «Leccesteinen» er er den viktigaste eksportartikkelen frå byen. Steinen er mjuk og smidig og er eit kjent materiale for bruk i skulpturar.

Historie

I følgje ei segn fanst det ein by kalla Sybar her i tida før krigen mot Troja, grunnlagd av den italiske stamma Messapii. Seinare vart han okkupert av iapygearane og erobra av romarane på 200-talet fvt., som gav han det nye namnet Lupiae.

Under keisar Hadrian (100-talet evt.) vart byen flytta 3 km nordaustover og fekk namnet Licea eller Litium. Lecce fekk eit teater, eit amfiteater og var forbunde til den hadrianske hamna (i dag San Cataldo).

Etter Vestromarriket sitt fall vart Lecce ein del av gotarkrigen, då han vart plyndra av den austgotiske kongen Totila. Austromarane erobra han i 549 og han vart ein del av Austromarriket i fem hundre år, bortsett frå kortare avbrekk under sarasenarar, langobardar, ungararar og slavarar.

Etter normannarane erobra byen på 1000-talet vart Lecce ein viktig handelsby og heldt fram med å bløme under styra til Hohenstaufen og angevinane. Grevskapet Lecce vart eit len i Kongedømet Sicilia frå 1053 til 1463, då han vart direkte annektert til krona. Frå 1400-talet og fram over auka Lecce statusen sin som ein av dei viktigaste byane i Sør-Italia og frå 1630 vart det bygd flotte barokkmonument i byen. Den største trugselen var invasjon frå osmanarane og det vart bygd nye bymurar og ei borg av keisar Karl V den første halvdelen av 1500-talet.

I 1656 braut det ut pest i byen og mange tusen av innbyggjarane mista livet.

Bakgrunnsstoff 

 Turistguide

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lecce» frå ,  den 5. januar 2008.  
 
	

Byar i Puglia
Byar i Italia
Glenn Lyse

Glenn Roger Lyse () er ein norsk vokalist, gitarist, låtskrivar og vinnaren av Idol 2007. 

Glenn Lyse vann 21. desember 2007 Idol-finalen i Oslo Spektrum i konkurranse med Bjørn Johan Muri. 
Før deltakinga i Idol hadde Lyse levd av å vere musikar i fleire år. Han var pubmusikar og medlem av lokale band, blant anna trioen Nash og på 90-talet bandet Jampack saman med Christer Knutsen.

Diskografi 

Album
 2008: Come Closer

Singlar
 2007: Days Go By
 2008: Guilty

Folk frå Stavanger
Norske songarar
Norske Idol-deltakarar
Norske Idol-vinnarar
Melodi Grand Prix 2021-deltakarar
Melodi Grand Prix 2021-låtskrivarar
Quartu Sant'Elena

Quartu Sant'Elena (sardisk Cuartu Santa Alèni) er ein by i storbyområdet Cagliari på Sardinia i Italia. Han har om lag 70 000 innbyggjarar og er den tredje største byen på øya.

Historie 
Namnet på byen kjem frå avstanden til Cagliari (Quartum miles, latin for «fire mil») og at St. Helena, mor til keisar Konstantin, reiste gjennom byen.

Dei første spora etter mennske i Quartu er frå den fønikiske perioden. På 300-talet vart Sardinia delt i fire Giudicati: Quartu, som hadde fjorten villaer, høyrte til Giudicato av Cagliari.
I 1066 vart Quartu gjeve til erkebiskopen i Cagliari og så vidare til dommar Torgotorio II av Cagliari. Under Aragon sitt styre vart Quartu råka av svolt, pest, malaria og stadige åtak frå sarasenske sjørøvarar og var ein del av dei generelle nedgangstidene for heile Sardinia. 

I 1793 gjekk franske soldatar i land ved kysten av Quartu, for å erobre heile øya. Folket i byen, leia av Antonio Pisanu, gjekk til åtak på franskmennene og slo dei tilbake i eit blodig slag. 

Føydalismen enda i 1836 under baron Pes di Villamarina. I 1956 fekk Quartu Sant’Elena bystatus av president Giovanni Gronchi.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Quartu Sant'Elena» frå , den 5. januar 2008.

Bakgrunnsstoff 

Byar på Sardinia
Byar i Italia
Kommunar i storbyområdet Cagliari
La Linea

La Linea (streken) er ein italiensk animasjonsserie skapa av Osvaldo Cavandoli i 1969. Serien består av rundt 150 episodar på rundt 2 minuttar og 30 sekund. I Noreg har serien blitt vist på barne tv i NRK.

Streken er siluetten av er ein fyr med lang nase som går i eitt med omgjevnadane sine. Linja han gjekk på var tilsynelatande uendeleg, men i kvar episode møter han forskjellige hindringar som må løysast på ulikt vis med hjelpa frå teiknaren si hand. Som regel endar episodane med at linja som Streken går på vert broten og han fell utanfor tv-skjermen.

Animasjon
Kyst

Kyst er område der landjorda møter havet. Ei kystlinje er eigentleg ei linje på eit kart som viser til ein kyst, men ordet blir ofte brukt om sjølve kysten.

Kysten og områda rundt, både innover mot land og utover mot havet, er særeigne økosystem med ei blanding av fersk- og saltvatn som har mange næringsstoff for livsformene. 
Strender og svaberg gjev også grunnlag for mange ulike plantar, og smådyr som er viktige for næringskjeden.

Eit gammalt sjøuttrykk for kyst er vall. Legervall vart sagt om farleg land i le.

Sjå òg
 Fjord
 Hav
 Korallrev
 Skjergard
 Strand
 Tidvatn
 Øy

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kyst» frå , den 5. januar 2008. 

Geografi