alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fotball under Sommar-OL 1952

Fotballturneringa under Sommar-OL 1952 vart avvikla i tida frå 15. juli 2. august. Kampane fann stad på seks ulike stadion, to av dei i høvesvis Helsinki, dei hine i Kotka, Lahti, Tampere og Turku.

25 land deltok: Austerrike, Brasil, Bulgaria, Chile, Danmark, Egypt, Finland, Frankrike, Hellas, India, Italia, Jugoslavia, Luxemburg, Nederland, Nederlandske Antillar, Noreg, Polen, Romania, Sovjetunionen, Storbritannia, Sverige, Ungarn, USA, Tyrkia, Tyskland.

Noregs mannskap møtte Sverige i 1. runde og tapte 1–4. 

Ungarn vart olympisk meister etter finalesiger over Jugoslavia. Ungararane vann 2–1 over Romania i kvalifiseringsrunda, deretter slo dei Italia 3–0 i 1. runde og Tyrkia 7–1 i kvartfinalen. I semifinalen vart Sverige slått 6–0, medan finalen enda med 2–0 over Jugoslavia. Sverige tok bronseplassen etter å ha sigra 2–0 over Tyskland.

Finalen
På olympiastadion i Helsinki fekk 58 853 tilskodarar sjå den komande legenda Ferenc Puskás skåre kampens fyrste mål i det 70. minutt. Eit par minutt før sluttsignalet la Zoltán Czibor på til 2–0.

Ungarn sitt meisterlag bestod av: Gyula Grosics, Jenő Buzánszky, Gyula Lóránt, Mihály Lantos, József Bozsik, József Zakariás, Sándor Kocsis, Nándor Hidegkuti, Péter Palotás, Ferenc Puskás og Zoltán Czibor.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Football at the 1952 Summer Olympics» frå ,  den 19. juli 2022.  

Fotball i 1952
Sommar-OL 1952
József Bozsik

József Bozsik () var ein ungarsk fotballspelar frå Budapest som vart olympisk meister under Sommar-OL 1952 i Helsinki og fekk sølv i VM i fotball 1954.

Bozsik spelte 101 landskampar for Ungarn i tida frå 1947 til han la opp i 1962. Han skåra 11 landslagsmål, mellom andre eitt då England på heimebane i 1953 vart slått 6-3.

Bozsik var aktiv på Honvéd sitt lag frå 1943 til 1962. Seriemeister 1949/50, 1950, 1952, 1954, 1955. Heimebana til Honvéd FC er oppkalla etter han.

Han døydde av hjarteslag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «József Bozsik» frå ,  den 19. juli 2022.  

Ungarske fotballspelarar
Olympiske meistrar for Ungarn
Spelarar i Fotball-VM 1954
Spelarar i Fotball-VM 1958
Krimtatarar

Krimtatarar er ei tyrkisk-etnisk folkegruppe frå Krimhalvøya. Ho blei danna frå 1200- til 1600-talet då kumanar, som hadde kome til Krim på 900-talet, gradvis sameinte seg med andre folkeslag som allereie budde der, som grekarar, italienarar og gotarar. Desse gjekk gjennom ei tatarisering. Frå  1300-talet var krimtatarane muslimar. Språket deira er krimtatarisk, men etter undertrykkinga av krimtatarar i Sovjetunionen er språket blitt sterkt truga.

Krim-khanatet styrte Krim frå 1441 til 1783, fram til Russland erobra halvøya under Katarina den store. Krimtatarar  var den største folkegruppa på halvøya til slutten av 1800-talet. I Sovjetunionen hadde krimtatarane sin eigen sovjetrepublikk. Kort tid etter at aksemaktene tok tilbake Krim under andre verdskrigen, i mai 1944, deporterte sovjetiske styresmakter store delar av krimtatarane frå Krim, medrekna folk som hadde tent i den sovjetiske hæren. Tatarane blei sende med jernbane til Sentral-Asia, hovudsakleg til Usbekistan. 18-46 prosent av krimtatarane forsvann frå Krim på grunn av deportasjonane. Frå 1967 fekk nokre få krimtatatar løyve til å venda tilbake, og i 1989 fordømte det øvste sovjetet den etniske reinsinga av krimtatarar frå heimlandet. Alle krimtatarar fekk no rett til å venda tilbake.

I 2008 utgjorde krimtatarane 250 000 av dei om lag to millioner innbyggjarane på Krim. 150 000 budde framleis i eksil i  Sentral-Asia, hovudsakleg i Usbekistan.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Krimtatarar» frå , og «Crimean Tatars» frå  den 20. juli 2022.

Bakgrunnsstoff

Litteratur 
 Brian Glyn Williams: «The Hidden Ethnic Cleansing of Muslims in the Soviet Union: The Exile and Repatriation of the Crimean Tatars», i Journal of Contemporary History, Bd. 37, nr 3, juli, 2002 ISSN 0022-0094 s. 323–347
 Norman M. Naimark: «Flammender Haß. Ethnische Säuberungen im 20. Jahrhundert», i Fischer: Die Zeit des Nationalsozialismus 17890, Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt am Main, 2008, ISBN 978-3-596-17890-2
 Greta Lynn Uehling: Beyond Memory. The Crimean Tatars' Deportation and Return, Palgrave Macmillan, New York NY, 2004, ISBN 1-403-96264-2
 V. Stanley Vardys: «The Case of the Crimean Tartars», i Russian Review, Bd. 30, nr 2, april, 1971, ISSN 0036-0341, s 101–110

Folkegrupper i Russland
Folkegrupper i Ukraina
Folkegrupper i Usbekistan
Folkegrupper i Tyrkia
Krimhalvøya
Tyrkiske folk
Sigurd Njerve

Sigurd Njerve () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Stord, medlem i Stord TIL, frå 1991 IL Norna-Salhus. Han vart noregsmeister i tresteghopp i 1995, 1996 og 2000, i 1996 vart han også noregsmeister i lengdehopp. Frå 1996 til 1999 hadde han norske rekorden i tresteghopp.

Aktiv
Njerve sette personleg rekord med 16,00 meter i tresteghopp ved eit stemne i Skien 8. august 1992. To år seinare forbetra han denne til 16,22 m då han på Jessheim vann han sitt andre NM-sølv i øvinga, slått av Ketill Hanstveit. Under NM 1995 på Lillehammer forbetra Njerve sitt personbeste til 16,73 meter og tok gull på norsk årsbeste. Sommaren 1996 var Njerve i sitt livs form. Ved eit stemne i Byrkjelo den 16. juni sette han norsk rekord med 16,86 m. Allereie ni dagar seinare, den 15. juni i Helsinki, flytta han rekorden til 17,01 meter og vart andremann etter verdsrekordhaldaren Jonathan Edwards. Dermed fekk han billett til dei olympiske leikane i Atlanta, der han med svake 16,14 m i kvalifiseringa enda på 30. plass. Vel heimkomen frå Atalanta vann han gullmedaljen i så vel lengde som tresteg då noregsmeisterskapen 1996 vart avvikla i Kristiansand midt i august. Han presterte livsbeste 7,78 meter i lengdegropa om fredagen, før han om sundagen forsvarte NM-gullet i tresteg med eit hopp på 17,06 m, men for sterk medvind til at det kunne godkjennast som norsk rekord. Sidan var Njerve tidvis plaga av skadar, lukkast likevel verte noregsmeister 2000, etter ein tvikamp med Ketill Hanstveit som i mellomtida hadde teke over som norsk rekordhaldar i øvinga.

Medaljar i noregsmeisterskap
1993 i Tønsberg: Sølv i tresteghopp – 15,79 m, bakom Ketill Hanstveit (16,38 m)
1994 på Jessheim: Sølv i lengde – 7,36 m, sølv i tresteg – 16,22 m
1995 på Lillehammer: Gull i tresteg – 16,73 m, bronse i lengde – 7,49 m
1996 i Kristiansand: Gull i tresteg – 17,06 m, gull i lengde – 7,78 m
1998 i Askøy: Sølv i tresteg – 15,76 m, bakom Ketill Hanstveit (17,20 m)
2000 på Steinkjer: Gull i tresteg – 16,14 m, framom Ketill Hanstveit (16,07 m)

Kjelder

Statistikk ved friidrett.no
Bergensavisen 26. juni 1996

Norske lengdehopparar
Norske tresteghopparar
Noregsmeistrar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1996
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1996
Folk frå Stord
Liv Hilde Boe

Liv Hilde Boe () er ein norsk etnolog og museumsdirektør fødd i Ålesund. Ho var sjefkonservator ved Norsk Folkemuseum i Oslo i perioden 1991-2000 og deretter direktør 2000-2001. 

Boe er utdanna etnolog ved Universitetet i Oslo. Magistergradsavhandlinga hadde tittelen Steinindustrien i Aker og Christiania ca. 1830 – ca. 1914 i 1975.

Før ho kom til Norsk Folkemuseum, leia ho sekretariatet for fotoregistrering under Norsk kulturråd i åra 1977–83. Deretter var ho leiar for Akershus fylkesmuseum (tidlegare Forbundsmuseet i Akershus)  perioden 1983–91.

Utmerkingar 
Boe fekk Special Award Certificate av UNESCO i 1987 på vegner av Forbundsmuseet i Akershus.

Bibliografi 
 Veiledning i innsamling, registrering og arkivering av eldre fotografier Oslo : Sekretariatet for fotoregistrering, 1980. ISBN 82-90331-02-9
 Det gamle skomakeri. Oslo : Institutt for etnologi, Universitetet i Oslo, 1989. ISBN 82-550-6034-0
 Tradisjon og fornyelse Festskrift til Liv Hilde Boe av Trond Bjorli, Inger Jensen og Kari Telste, redaktører. 2008 ISBN 978-82-90036-80-0 
 Bokhandleren på Grønland : meningers mot mellom to kulturer 2012 Cappelen Damm ISBN 978-82-02-36822-7

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Liv Hilde Boe» frå ,  den 21. juli 2022.  

Folk frå Ålesund
Norske etnologar
Norske sakprosaforfattarar
Norsk Folkemuseum
Arbeidsklede

Arbeidsklede er klede ein nyttar i samband med ulike former for arbeid. Formålet med arbeidsklede kan vera å verna arbeidstakaren, syta for god hygiene eller å identifisere arbeidstakaren i høve til andre. Når formålet berre er å identifisere den tilsette er nemninga uniform gjerne meir passande. Arbeidsklede er ofte utforma for å vera praktiske i yrket ein brukar dei i. Dei er ofte laga av eit sterkt stoff som toler høgare slitasje enn andre klede. Spesialsko og hovudplagg  er også ofte inkluderte.

Folk som jobbar med næringsmiddel eller innanfor helse- og omsorgsyrke ber gjerne spesielle arbeidsklede av hygieniske grunnar. Sjukepleiaruniformer har utvikla seg frå ønske om at berarane skulle sjå reine og skikkelege ut, til meir praktiske og hygieniske plagga frå midten av 1900-talet av.

På verkstader og i handverksyrke nyttar ein ofte arbeidsklede som kan verna dei tilsette frå skadar. Nokre døme er kjeledress, forklede, vernehanskar og hjelmar.

Arbeisklede kan òg vera viktige verneplagg, som varselplagg som gjer at ein syner betre i utsette arbeidsmiljø, som på byggeplassar, flyplassar eller i trafikken. Det blir òg brukt verneklede i særskilde materiale som kan verna mot til dømes elektrisitet, sterke kjemikaliar, gnistar og varme.

Tilsette på hotell, restaurantar og liknande kan ha ulike typar uniform som arbeidsklede, til dømes serveringsdrakt eller ei bestemt samansetjing av skjørt eller bukse og bluse eller skjorte.

Døme 
Brannuniform
Flygardrakt
Lagerfrakk
Romdrakt

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Arbetskläder» frå ,  den 21. juli 2022.

Bakgrunnsstoff

Søk etter arbeidsdrakt ved DitigaltMusuem

 
Klede| 
Klede
Kjeledress

Kjeledress eller overall er ein heildekkande drakt med samansydde bukser og overdel, gjerne av tjukt bomullsstoff, med lang knapping eller glidelås framme. Kjeledressar blir mellom anna brukte som arbeidsklede. 

Kjeledressen oppstod som eit vernande overtrekksplagg for maskinistar og andre som handterte koldrivne fyrkjeler og oljete skipsmotorar. Plagget er framleis svært utbreidd som ytterplagg ved meir eller mindre skite eller grovt kroppsarbeid, til dømes i verkstader, industrien og landbruket.

Den klassiske kjeledressen er gjerne blå, men ein kan få han i fleire fargar og ulike typar tekstil, avhengig av bruksområde. Det finst typar av papir til eingongsbruk i laboratorium, målararbeid og liknande, og russedressar som blir brukte til feiring og kan dekorerast. Fôra og brannsikra kjeledressar, ofte i signaloransje tekstilar, er vanlege i industrien og for kroppsarbeid i kaldt vêr.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kjeledress» frå ,  den 21. juli 2022.

Bakgrunnsstoff

Klede for heile kroppen
Arbeidsklede
Verneklede
Lena Solli Reimann

Lena Solli Reimann () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Skien som tevla i hekkeløp. Perioden 1991-96 vart ho firfaldig noregsmeister i 100 meter hekk. Ho var medlem i IF Herkules, Lambertseter IF og frå 1994 SK Vidar.

Aktiv
Solli sette i 1990 personbeste i 100 meter hekk med 13,71 sekund. Året etter flytta ho bestetida til 13,68, dessutan sikra ho seg sin fyrste NM-tittel i øvinga etter eit jamnt løp med Anne Brit Skjæveland. Solli forsvarte i 1992 NM-tittelen med minst mogleg margin, 0,01 sekund, i kamp med Monica Grefstad. I 1993 forbetra ho bestetida si til 13,59 sekund. Den store framgangen kom i 1995-sesongen. Ho flytta den personlege rekorden til 13,40 i april, deretter til 13,32 og 13,26 i løpet av juni. Midt i august fekk ho notert 13,22, før ho seks dagar seinare smekka til med 13,02 under noregsmeisterskapen på Lillehammer. Den 24. mai 1996 forbetra ho den norske rekorden til 12,94 sekund då ho sigra i eit stemne i tyske Rhede. Ho fekk delta i dei olympiske leikane i Atlanta der ho tok seg vidare frå forsøket med tida 13,13. I kvartfinalen sprang ho på 13,30 og vart nr 31. Etter å ha vunne sitt fjerde NM-gull var ho plaga med skade, og la opp.

Medaljar i noregsmeisterskap
1990 i Moss: Sølv – 14,12, bakom Anne Brit Skjæveland (14,05)
1991 i Fana: Gull – 13,79, framom Anne Brit Skjæveland (13,87)
1992 i Mosjøen: Gull – 13,69, framom Monica Grefstad (13,70)
1994 på Jessheim: Sølv – 13,99, bakom Monica Grefstad (13,45)
1995 på Lillehammer: Gull – 13,02, framom Monica Grefstad (13,20)
1996 i Kristiansand: Gull – 13,14, framom Monica Grefstad (13,61)

Lena Solli gifta seg med ein sveitsar og utvandra til Sveits.

Kjelder

friidrett.no

Norske friidrettsutøvarar
Norske hekkeløparar
Noregsmeistrar i friidrett
Ole Stavrum

Ole Einar Stavrum () er ein tidlegare fotballspelar frå Kristiansund som vart seriemeister 1964 med Oslo-klubben Lyn. Han fekk tilnamnet «Dukkopp» grunna si evne til å vere på rett plass framom mål og så skåre. Også sønene Ole Erik og Arild Stavrum spelte fotball på høgste nivå i Noreg.

Karriere

Klubbspel
Stavrum spelte på Clausenengen FK til 1960. Sommaren 1960 flytta han til Oslo og byrja studere filologi. Året etter melde han seg inn i SFk Lyn, debuterte med å skåre dei to fyrste måla då Frigg vart slått 3–1 i Hovudserien den 2. august. Åra 1961–67 skåra han 82 mål på 96 kampar. Lyn vart seriemeister i 1964, ein sesong der Stavrum skåra 18 av lagets 39 mål og vart toppskårar i 1. divisjon. Han var med då Lyn tapte NM-finalen 1966 mot Fredrikstad FK med 2 mot 3, utlikna til 2–2 i andre omgang.

I juni 1967 flytta Stavrum heim til Kristiansund og byrja spele på Clausenengen, som då hadde rykka opp i 3. divisjon. Han var toppskårar i Møre-avdelinga både i 1970 og 1971. I 1971-sesongen stod han for 15 av lagets 26 nettkjenningar i serien og syrgde slik for at klubben rykte opp i 2. divisjon for aller fyrste gong. Han var spelande trenar til 1974, då det vart nedrykk. I 1975 var han aktiv i Nordlandet, frå 1976 trente han Kristiansund Fotballklubb.

Landslagsspel
Stavrum fekk sin landslagsdebut då Noreg vann 3 – 2 over Sveits på Brann stadion den 1. juli 1964, også rekkekamerat Harald Berg debuterte på landslaget då. Fram til august 1966 deltok Stavrum i 8 landskampar, skåra i 1965 mål mot Danmark på heimebane og mot Jugoslavia i Beograd, begge oppgjera enda uavgjort.

Merittar
Seriemeister: 1964 med Lyn
Tapande NM-finalist: 1966 med Lyn

Kjelder

Ole Stavrum, international football player ved eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Clausenengen-spelarar
Lyn-spelarar
Folk frå Kristiansund
Fotballkampen Sverige-Noreg i 1952

Fotballkampen Sverige–Noreg i 1952 var ein utslagskamp i 1. runde under Sommar-OL 1952. Kampen vart avvikla måndag 21. juli på Ratina stadion i Tampere med 4 072 tilskodarar på tribunane.

Kampen
Noreg stilte med Tom Blohm i mål, backane Erik Holmberg og Harry Boye Karlsen, halfrekka Thorleif Olsen, Thorbjørn Svenssen (kaptein), Bjørn Spydevold og løparrekka Ragnar Hvidsten, Gunnar Thoresen, Odd Wang Sørensen, Henry Johannessen, Gunnar Dahlen.

Sverige leia 2–0 ved pause etter skåringar av Yngve Brodd. Ti minutt før full tid la Ingvar Rydell på til 3-0, Odd Wang Sørensen reduserte omågande til 1–3. I sluttminuttet fastsette Sylve Bengtsson resultatet til 4-1.

«Det norske laget... spilte pent ute på banen og var slett ikke underlegent i lagspillet, men våre gutter klarte ikke å avslute.»

Kjelder
eu-football

Det norske fotballandslaget
Sommar-OL 1952
Fotball i 1952
Idrettstilskipingar i Finland
VM i fotball for kvinner 2015

VM i fotball for kvinner 2015 var den 7. offisielle verdsmeisterskapen i fotball for kvinner, og vart arrangert i Canada frå 6. juni til 5. juli 2015. Dette var fyrste gongen Canada arrangerte meisterskapen, og tredje gongen meisterskapen vart arrangert i Nord-Amerika. Kampane vart spelte i seks byar rundt om i Canada i fem tidssoner.

24 landslag deltok i meisterskapen. Meisterskapen var utvida frå 16 lag i 2011 til 24 lag i 2015. 

USA vart verdsmeister etter 5-2-siger over tittelforsvarar Japan den 5. juli 2015 i Vancouver. Dette var tredje gongen USA vann verdsmeisterskapen i fotball for kvinner. England vann bronsefinalen etter 1-0-siger over Tyskland. 

Verdsmeisterskapen i 2015 var den fyrste meisterskapen som hadde mållinjeteknologi. Det var også fyrste gongen at ein verdmeisterskap for menn eller kvinner vart spelt på kunstgras, der alle kampane vart spelte på kunstgras.

Arenaer

Gruppespelet

Gruppe A

Gruppe B

Gruppe C

Gruppe D

Gruppe E

Gruppe F

Rangering av tredjeplass-laga

Sluttspelet

Åttedelsfinalar

Kvartfinalar

Semifinalar

Bronsefinale

Finale

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «VM i fotball 2015» frå ,  den 22. juli 2022.  

Verdsmeisterskapar i fotball
Fotball i 2015
 
Fotballturneringar i Canada
Sport i Canada
Idrettstilskipingar i Canada
Didius Julianus

Marcus Didius Julianus var ein romersk keisar. Han var keisar i to månader i 193 då føregangaren hans, Pertinax, vart drepen.

Julianus vart vald til ny keisar av Pretorianargarden av di han baud garden mest for tittelen. Julianus var særs lite omtykt av folket i Roma, og det braut ut store demonstrasjonar mot Julianus og garden. Fleire generalar og legionar gjorde oppreist mot Julianus, mellom desse Septimius Severus. Severus hærtok Roma og tok over keisarmakta.

Kjelder 
 

Romerske keisarar
Tytti Tuppurainen

Tytti Johanna Tuppurainen () er ein finsk politikar som er medlem av Finlands Socialdemokratiska Parti. Ho har vore medlem av Finlands riksdag sidan 2011. Frå 6. juni 2019 til 9. desember 2019 var ho europaminister i Finland. Den 10. desember 2019 vart ho finsk utviklingsminister i Anti Rinnes regjering.

Tuppurainen vart fødd i Uleåborg. Ho har magistergrad i filosofi frå Uleåborgs universitet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tytti Tuppurainen» frå ,  den 23. juli 2022.  

Sosialdemokratiske politikarar
Finske politikarar
Folk frå Uleåborg
Fylkesveg 5829

Fylkesvei 5829 går mellom Otterdal og Grodås i Volda kommune.

Strekninga vart fastlagd i 2019, og utgjer austre del av  tidlegare fylkesveg 664.

Kommunar og knutepunkt

Endepunkt Otterdal

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Fylkesve1 5829» frå ,  den 22. juli 2022.

Bakgrunnsstoff
 Vegvesenets vegkart 
 

Fylkesvegar i Møre og Romsdal
Vegar i Volda
Ingebjørg Guttormsdotter

Ingebjørg Guttormsdatter (ca. 1100) var ei norsk dronning som var gift med kong Øystein I Magnusson. Ingebjørg var frå Steig i Sør-Fron i Gudbrandsdalen. Far hennar, Guttorm, var son av Tore på Steig. Ho er éi av to norskfødde dronningar frå denne perioden.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ingebjørg Guttormsdotter» frå ,  den 24. juli 2022.

Litteratur 

Nordmenn frå norrøn tid
Norske dronningar
Nordmenn frå mellomalderen
Nordmenn frå 1100-talet
Døde på 1100-talet
Selim II av Det osmanske riket

Selim II ()  var sultan av Det osmanske riket frå 1566 til han døydde i 1574. Han hadde tilnamnet Sari, 'den blonde'. 

Selim var son av Suleiman den store og Hurrem Sultan. Han hadde vore rekna som ein lite truleg kandidat til trona før fleire av brørne hans døydde: Broren Mehmed døydde av kopar, halvbroeren Mustafa blei kvelt på ordre frå faren, Cihangir døydde av kroniske helseplager, og Bayezid blei drepen på ordre frå faren etter eit opprør mot Selim. 

I motsetnad til faren var Selim II rekna som drikkfeldig og uinteressert i politikk. Det var under Selim II at Det osmanske riket tapte slaget ved Lepanto. Ettermælet hans seier blant anna at han ikkje kunne kontrollera janitsjarane sine, og at konene i haremet hans kontrollerte han. Det osmanske riket udner han var likevel mektig, og det var fred i Europa og Asia i store delar av tida. Storvesiren og svigersonen hans Mehmed Sokollu stod for mykje av styret hans.

Selim tok Nurbanu Sultan som konkubine i Konya i 1545. Ho blei seinare opphøgd til haseki sultan, og var mor til etterfølgjaren hans, Murad III.

Selim døydde i 1574 og blei gravlagd i Hagia Sophia.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Selim II» frå ,  den 24. juli 2022.  

Osmanske sultanar
Turbandagen

Turbandagen er ei markering av det å bruka turban som kan finn stad på ulike datoar. Han går ut på å fremja og forklara bruken av turban blant sikhar, og kan til dømes markerast ved at ein lager turban for folk som vil prøva. Markeringa kan også gå ut på å informera om sikhisme og turbanbruk, ulike aktivitetar og servering av mat.

Den internasjonale turbandagen blei fremja i 2004 av ein indisk sikhorganisasjon, etter åtak mot turbanbrukande sikhar av folk som assosierte turban med terrorisme og etter at Frankrike la ned forbod mot bruk av religiøs klesdrakt. Dagen blei lagt til 13. april ved byrjinga av sikh-høgtida baisakhi.
I 2022 innførte den kanadiske delstaden Manitoba turbandagen gjennom Turban Day Act.

Den norske turbandagen finn stad 23. april.
Han er blitt halden i Oslo sidan 2010.

I Danmark er dagen blitt halden i september.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

International Turban Day ved sikhiwiki.org
Turbandagen.com

Internasjonale dagar
Sikhisme
Dactylotum bicolor

Dactylotum bicolor er ein grasshoppeart i familien Acrididae som har varselfargar. Han stammar frå USA, Canada og Nord-Mexico, og er kjend som rainbow grasshopper, painted grasshopper og barber pole grasshopper på engelsk. Arten blei fyrst skildra av den tyske entomologen Toussaint de Charpentier i 1843.

Skildring 

Dactylotum bicolor blir gjennomsnittleg rundt 20 mm lang for hannar og 35 mm for hoer. Grashoppa er hovudsakleg svart, med særmerkte raudlege og gulaktige merke, lysegrøn prothorax (framdel av kroppen) og lysegrøne vengeputer. Tibiaen på bakfoten har seks til åtte pigar. Arten utviklar ikkje venger, og kan ikkje flyga.

Ein har identifisert tre underartar:

 D. b. bicolor – Nord-Texas, New Mexico og Mexico
 D. b. pictum – Den nordlege og austlege delen av utbreiingsområdet
 D. b. variegatum – Sørlege Arizona og den vestlege delen av utbreiingsområdet

Fargen variere gjennom utbreiingsområdet. D. b. pictum er svart med lite raudt, D. b. variegatum har særskilde raude merke, og D. b. bicolor har eit lilla- eller fiolettaktig skin på ein svart bakgrunnsfarge.

Før ein oppdaga arten Dichroplus silveiraguidoi i Uruguay i 1956, var Dactylotum bicolor arten med det lågast kjende talet på kromosom blant grasshoppeartar, med sytten sentrome kromosom.

Utbreiing og habitat 
Arten held til på kortgrasprærie, ørkengrasland, område med tynn vegetasjon og alfalfaåkrar i vestdelen av Great Plains i USA (og Sør-Canada), sørover til Arizona, New Mexico, Texas og inn i Nord-Mexico.

Biologi 
Grashoppa legg egg i mjuk jord i fleire omgangar, omlag hundre egg kvar gong. Desse egga overvintrar og klekkar seint om våren og tidleg på sommaren, og vaksne insekt opptrer frå september til oktober. Dei har ein enkelt generasjon kvart år.

Vaksne grashopper er polyfage og kan eta mange ulike planteratar. Nymfer lever berre av Baccharis wrightii (engelsk Wright's false willow) i Arizona og New Mexico. Ein har obserbert at nymfene orienterer seg  i høve til sola i posisjonar rundt busken for termoregulering, eller å halda kroppstemperaturen passeleg. Om morgonen og kvelden beiter dei nær bakken i full sol, men midt på dagen flyttar dei seg til det skuggefulle senteret av busken. Om natta sit dei i dei øvrer greinene, men dette kan vera mest for å unngå predatorar på bakken.

Fargane til insekta blei viste å fungera som varselfargar i eit eksperiment kring predasjon frå firfislearten Aspidoscelis inornatus. Dei sterkt farga grashoppene var mindre attraktive for firfislene som føde enn svakare farga Trimerotropis-artar av liknande storleik, sjølv om firfislene ikkje kjende til arten Dactylotum bicolor frå før, sidan arten ikkje finst i det naturlege habitatet deira. Firfislene kan tidlegare ha kome over anna bytte med varselfargar som breiteger (Pentatomidae), teger i Lygaeoidea eller maurvepsar (Mutillidae). Fuglar vil heller ikkje eta grashoppa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dactylotum bicolor» frå ,  den 25. juli 2022.  

Grashopper
Insekt i USA
Insekt i Canada
Insekt i Mexico