alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pronomen

Pronomen (av pro, «for» og nomen, «substantiv») eller varaord er eit ord som kan setjast i staden for eit substantiv, og danne substantivfrase aleine.

Terminologi 

I forsøk på å fornorske den latinskspråklege grammatiske tradisjonen har pronomen vorte kalla varaord (t.d. Lars Eskeland Norsk formlæra frå 1897, men dette slo ikkje gjennom. På dansk blir pronomen kalla stedord, mens eit anna forsøk, det finske avløysarframlegget asemosana "plasshaldar-ord", ikkje slo gjennom.

Pronomen i norsk 

I norsk og i dei fleste andre språk kan pronomena delast opp i følgjande grupper (sjølv om dei morfologiske eigenskapane deira kan variere meir frå språk til språk):

Personlege pronomen 

Dei fleste personlege pronomena i norsk blir bøygd i kasus og numerus.

Personlege pronomen i tredje person har ulike former for maskulin (han), feminin (ho), maskulin og feminin (den) og nøytrum (det).

Spørjepronomen 

Spørjepronomen er kven, kva. Dei dannar spørjesetjingar og blir sett først i setninga.
F.eks: Kven er du?
Kva likar du?

Ubestemt pronomen 
Bokmål har det ubestemte pronomenet man, som i man tror at.... Som akkusativ står en, som også kan nyttast som subjekt. På nynorsk kan ein nytta ein som ubestemt pronomen.

Refleksive pronomen 

Refleksive pronomen (på norsk: det ubøyelege seg) er pronomen som må referere til noko i språket, heller enn til noko i diskursen rundt.

Resiproke pronomen 

Resiprokt pronomen er pronomen som kvarandre, (som er ubøyeleg i norsk). Det referer til noko i språket, som seg, men skil seg frå seg ved at det må vere gjensidig referanse: Per og Kari kjenner kvarandre kan ikkje tyde at Per og Kari kjenner Per og Kari, men at Per kjenner Kari og at Kari kjenner Per. Kvarandre er ubøyeleg.

Determinativar 

Determinativar er ord som ikkje står i staden for substantiv, men heller modifiserer dei, slik som desse, t.d. i desse fine båtane. Tidlegare vart dei kalla «demonstrative pronomen». I nyare grammatikkar (t.d. Norsk referansegrammatikk) er dei ei separat ordklasse, nett fordi dei skil seg frå pronomen på ein slik avgjerande måte. Nokre lingvistar argumenterer for at den gamle inndelinga er betre, i og med at den nye inndelinga tvingar oss til å operere med dobbel klassifisering av ein del ord, som t.d det, dei (som i det (toget) / dei (gutane) kjem hitover. Mange dialektar har likevel eit tydeleg skilje mellom dei to kategoriane: dæm / di gutan kjæm hitover.

Ordklassar
Falsk krupp

Falsk krupp, akutt subglottisk laryngitt eller akutt pediatrisk laryngitt, òg stundom kalla laryngotrakeobronkitt, er ein øvre luftvegsinfeksjon med oppsvelling av strupehovudet som oftast rammar born i tremånaders- til femårsalderen. Falsk krupp blir oftast utløyst av virusinfeksjonar (ofte influensa), men bakterielle infeksjonar kan òg utløyse falsk krupp. Den genetiske faktoren spelar truleg ei rolle, ettersom falsk krupp er vanlegare i nokre familiar enn andre.

Symptom 
Karakteristiske symptom inkluderer hes stemme, ein karakteristisk «bjeffande» hoste, varierande grad av pustevanskar i form av inspiratorisk stridor (anstrengt innpust). Allmenntilstanden til barnet er oftast god, ein eventuell feber er låg (oftast under 38 °C), og pasienten vil normalt ikkje sikle eller ha svelgjeproblem — samanlikn epiglottitt. Ved falsk krupp med spreiing til bronkiane, etterkvart nedsett allmenntilstand og markant ekspiratorisk stridor (anstrengt utpust) i tillegg til inspiratorisk stridor er diagnosen gjerne akutt malign laryngotrakeobronkitt. Ved både epiglottitt og akutt malign laryngotrakeobronkitt er sjukehusinnlegging nødvendig.

Behandling 
Behandling av falsk krupp inneber normalt lindring av symptoma. Fuktig luft har gunstig verknad. Oftast vil kald, fuktig luft verke best, men nokre pasientar responderer betre på varm, fuktig luft. Nokre stader er det vanleg å behandle falsk krupp med småe dosar av inhalerte eller orale steroidar. I særleg alvorlege fall kan det vera aktuelt med oksygenterapi eller adrenalin.

Kjelder 
 «Croup» på Engelsk Wikipedia
 «Falsk krupp»  frå Lommelegen.no

Pediatri
Otolaryngologi
Sjukdommar i andedragssystemet
Virussjukdommar
Kanestraum

Kanestraum er eit gamalt norsk hovdingesete i Tingvoll ved Halsafjorden på Nordmøre. Opphavleg namn var Straum. Adelege sætesgard for adelsætta Kane, seinare Rømer til Austrått, Bjelke og von Marschkalk, men garden mista dei adelege privilegia sine då han vart seld til bønder, endå mange av dei var av like god ætt som dei førre eigarane.

Tingvoll kommune
Pedro de Alvarado

Pedro de Alvarado y Contreras (fødd i Badajoz i Spania i 1495, døydde i Guadalajara i Ny Spania 4. juli 1541) var ein av dei spanske leiarane i oppdaginga og erobringa av Amerika. Han var kjent som ein av dei beste soldatane blant conquistadorane og også kjent som ein av dei som for hardast fram mot urfolkesetnaden. 

Alvarado drog til Hispaniola i 1510. Han hadde ein post i Juan de Grijalva-ekspedisjonen, som vart sendt frå Cuba til Yucatán våren 1518, og han kom attende med nyhende om rikdomane i Moctezuma IIs rike. 

I februar 1519 vart han sjefsløytnant og nestsjef etter Hernán Cortés i ekspedisjonen som skulle erobra Mexico.
Alvarado vart utpeika som sjef for éin av dei elleve fartøya i flåten. Rolla hans var som fyrsteoffiser for Cortés og han fekk styringa av styrkane ved Tenochtitlan, då Hernán Cortes måtte gå til åtak på Pánfilo de Narváez. Då spanjolane måtte delvis trekkja seg tilbake før det meksikanske opprøret, så leia Alvarado den bakre delen av tilbaketrekkingstroppen (1. juli 1520 - La Noche Triste) og Salto de Alvarado - eit langt hopp med bruken av spydet hans for å koma seg unna eit åtak, noko som redda livet hans og som vart berømt blant mennene i hæren. 

Han vart sendt ut av Hernán Cortés med 120 menn til hest, 300 fotsoldatar og fleire hundre allierte indianske styrkar med bakgrunn
i Cholula og Tlascala folka, han erobra høglanda i Guatemala i perioden 1523 til 1527. 

Fyrst var Alvarado alliert med Cakchiquiel folket i erobringa av rivalane deira Quiché folket,
men den harde framgangsmåten hans vekte forakt hjå Cakchiquiel-indianarane og han brukte
fleire år på å slå ned motstanden i regionen. Pedro de Alvarado leia det fyrste spanske forsøket
på å utvida herskeområdet deira til det området vi i dag kjenner som El Salvador i juni 1524. 
Spanske framstøyt vart møtt med kraftig motstand frå Pipil-indianarane og stammer blant dei Maya-språklege naboane deira. 
Dei vart leia av ein krigsherre som i folketradisjonen vert kalla for Atlacatl. Pipil-folket og deira allierte vann over spanjolane og tvinga dei til å trekkja seg attende til Guatemala. To påfylgjande ekspedisjonar måtte til - den neste i 1525 og den siste i 1528 - for å få Pipil-indianarane under spansk kontroll. Alvarado vart deretter utnemnd som
guvernør av Guatemala av Carlos I av Spania og vart verande guvernør av Guatemala til han døydde. 

I 1534 fekk Alvarado høyra historier om rikdomane i Peru, og dette fekk han til å setja i gang ein ekspedisjon sørover til Andes-området for å leggja provinsen Quito under sitt herredøme. Når han kom fram fann han ut at området allereie var under kontroll av Francisco Pizarro sin løytnant Sebastian de Belalcazar. Dei to ekspedisjonsstyrkane rauk nesten i kamp, men Pizarro gav ordre til Alvarado om å forlate området og hindra kamp mellom ekspedisjonsstyrkane.

Alvaredo, Pedro de
Alvaredo, Pedro de
Alvaredo, Pedro de
Alvaredo, Pedro de
Flesland

Flesland er eit område og ein tettstad i Fana i Bergen kommune. Området er kjent for Bergen lufthamn, Flesland, ofte berre kalla Flesland eller Flesland flyplass. 
Namnet Flesland er nytta som eit etternamn, og eit slektsnamn.

Personar med etternamnet Flesland 
 Randi Flesland - tidlegare direktør i Avinor (luftfartsverket)

Sjå òg 
 Tettstader i Hordaland

Kjelder 
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Hordaland»

Norske slektsnamn
Gardar i Fana
Stader i Fana
Gmail

Gmail (også Google Mail)  er ei gratis nettbasert e-postteneste driven av Google.

I dag har Gmail rundt 6,5 GB med lagrinsplass, og dette stig med over 1MB i timen. Gmail har også eit godt fungerande søppelpostfilerr som tek det aller meste av søppelpost.

Gmail på mobilen 

Google har også ein gratis Java-klient for mobiltelefonar, som gjer det muleg å lese og svare på e-posten frå ein mobiltelefon.

Avlytting 
Gmail har vorte kritisert for å samla informasjon om brukarar. I 2013 vart det kjent at NSA har tilgang til klientane sin e-post via PRISM-programmet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Gmail
Gmail mobile 

E-posttenester
En stjerne skinner i natt

«En stjerne skinner i natt» er ein norsk julesong som er skriven av Eyvind Skeie. Melodien er laga av Tore W. Aas. Både melodi og tekst vart laga 17. mai 1992. Oslo Gospel Choir trong ein julesong til plata dei var i ferd med å spele inn. Songen vart utgitt på plata Tusen julelys i 1992. Han er omsett til svensk som En stjärna lyser så klar og til engelsk som "A star is shining tonight".

Fotnotar 

Julesongar
Eyvind Skeie
Djupøkologi

Djupøkologi er ein moderne filosofi eller økosofi som baserer seg på ei rørsle bort frå den antroposentriske synsvinkelen åt etablerte miljørørsler og grøne rørsler. Den djupøkologiske filosofien utmerker seg ved ei ny forståing av «sjølvet» som tek vekta bort frå den rasjonalistiske dualistiske motsetnaden  mellom menneskelege organismer og miljøet deira. Dermed blir det mogleg å leggje hovudvekta på sjølvverdien av andre artar, system og prosessar i naturen. Denne ståstaden fører til eit økosentrisk system av miljøetikk. Djupøkologi skildrar seg sjølv som «djup» fordi rørsla stiller komplekse og åndelege spørsmål om rolla til menneskja i biosfæra.

Vidkjende talsfolk for djupøkologi 
 Judi Bari
 Thomas Berry
 Fritjof Capra
 Michael Dowd
 Warwick Fox
 Dolores LaChapelle
 Pentti Linkola
 Joanna Macy
 Jerry Mander
 Freya Mathews
 Terence McKenna
 Arne Næss
 John Seed
 George Sessions
 Gary Snyder
 Richard Sylvan

Sjå òg 
 Økofeminisme
 Økologi
 Økologirørsla
 Miljøetikk
 Gaiafilosofi
 Grøne parti
 Vekstfetisj
 Murray Bookchin — ein kritikar av djupøkologien
 Negativ befolkningsvekst
 Population Connection
 Sosialøkologisme
 Systemteori
 The Great Story
 Friviljug-menneskeleg-utdøyingsrørsla

Notar 
Næss, Arne. (1989). Ecology, Community and Lifestyle: Outline of an Ecosophy. p. 187. ISBN 0-521-34873-0
Devall, Bill. Sessions, George. (1985). Deep Ecology. Gibbs Smith Publishers. Salt Lake City. p. 70. ISBN 0-87905-247-3
Kheel, Marti. (1990): Ecofeminism and Deep Ecology; reflections on identity and difference from:
Diamond, Irene. Orenstein. Gloria (editors), Reweaving the World; The emergence of ecofeminism. Sierra Club Books. San Francisco. pp 128-137. ISBN 0-87156-623-0
Botkin, Daniel B. (2000). No Man's Garden: Thoreau and a New Vision for Civilization and Nature. Shearwater Books. pp. 42,39. ISBN 1-55963-465-0
 http://library.nothingness.org/articles/anar/en/display/310

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Deep ecology» frå ,  den 25. desember 2005.

Bakgrunnsstoff
 Environmental Ethics Journal
 The Trumpeter, Canadian journal of ecosophy, quite a number of articles from Næss among others
 Foundation for Deep Ecology 
 Church of Deep Ecology
 Deep Ecology Movement , Alan Drengson, Foundation for Deep Ecology.
 An interview with Michael E. Zimmerman  by Alan AtKisson which discusses Deep Ecology and its relation to some other philosophies
 The Great Story - a leading Deep Ecology/Deep Time educational website
  for the work of Experiential Deep Ecology
 http://gaia.iinet.net.au  er ein australsk organisasjon som baserer seg på dei djupøkologiske prinsippa.  Sjå særleg lenkjesida deira.

miljørørsler
sosiale rørsler
Agnostisisme

Agnostisisme er ein filosofisk ståstad som har som utgangspunkt at ein ikkje kan kjenna religiøse sanningar. Termen vart lansert av Thomas Henry Huxley i 1869, og vert også brukt om religiøse tvilarar. Ordet agnostisisme kjem frå gresk a (utan) og gnosis (kunnskap). 

Agnostistisme er vesensforskjellig frå sterk ateisme (også kalla positiv ateisme eller dogmatisk ateisme), som nektar for at nokon guddom eksisterer. Såkalla svak eller negativ ateisme, som berre uttrykker manglande tru i ein eller fleire guddommar kan gå saman med agnostisisme, men sistnevnte er ein meir spesifikk posisjon. 

Agnostikarar kan hevda at det ikkje er mogleg å ha absolutt eller sikker spirituell kunnskap, eller at medan spirituell kunnskap kan vera mogleg er dette ein kunnskap dei sjølv manglar. 

Blant kjente agnoistikarar finn ein Robert G. Ingersoll, Thomas Henry Huxley, Charles Darwin og Bertrand Russell.

Filosofi
Teologi
Ahimsa

Ahimsa er eit religiøst konsept som forfektar ikkje-vald og respekt for alt liv. Ahimsa kjem av sanskrit, unngå skade. Det er nært knytt til vegetarianisme innan austlege religionar og til moderne bruk av ikkje-vald som politisk pressmiddel.

Omgrepet er fyrst å sjå i hinduskriftene kalla Upanisjadane. I djainismen er ahimsa-vrata eller løftet om ahimsa, det fyrste av fem maha-vrata, grunnleggjande løfte. Her vert alt dyreliv og det meste av planteliv rekna å vera medvite og alle gjerningar som trugar slikt liv er forbode. I hinduismen finn ein ahimsa som eitt av fem løfte innan yoga.

På 1900-talet vidareutvikla Mahatma Gandhi ideen om ahimsa. I tillegg til å bruka ikkje-vald i dagleglivet, meinte han det også kunne brukast som politisk verkemiddel. Satyagraharørsla hans brukte ikkje-valdeleg sivil ulydnad for å oppnå målet om eit fritt India. Denne filosofien inspirerte delav av den amerikanske borgarrettsrørsla og Martin Luther King Jr.

hinduisme
djainisme
Big Bang

The Big Bang eller det store smellet er ein vitskapleg teori om skapinga av Universet. 

Observasjonar av den stadige ekspanjonen til universet, leiar til ein teori om at universet ein gong har vore samla i eitt punkt mindre enn eit atom (ein singularitet). I dette punktet fanst alt i universet i form av energi. Augneblinken der dette byrja å ekspandera i ufatteleg fart, vert kalla det store smellet (the Big Bang). Etter ei relativ kort tid, vart materie (elementærpartikkelar, kvarkar) og tilsvarande antimaterie danna utav energien.

For dei fleste vert Big Bang rekna som universets fødsel, og tankar om noko før vert utan meining. Kvantefysikarar har kome med fleire teoriar i dei seinare åra som peikar på ei tid òg føre Big Bang

Fotnotar

Sjå òg 
 Solsystemet om fødselen av solsystemet vårt

Skapinga
Fysisk kosmologi
Astrofysiske teoriar
Universet
Romartal

Romartala er talsymbol som opphavleg blei brukte av romarane. Dei er relativt enkle symbol: I, V, X, L, C, D, M, som i respektiv rekkjefølgje har verdiane: 1, 5, 10, 50, 100, 500, 1000. Samansetjinga av symbola bestemmer talet. Eit symbol med mindre verdi føre eit anna, vert trekt frå talet. Symbol med mindre eller lik verdi etter eit anna, vert lagt til talet. Det finst ikkje noko symbol for 0 i systemet.

Merk at eit lite tal ikkje kan setjast framfor eit større tal om skilnaden mellom dei er for stor. Talet «I» (1) kan berre trekkast frå «V» (5) og «X» (10), ikkje frå «L» (50) eller høgre tal. SÅrstalet 1999 kan altså ikkje skrivast MIM (1000 + 1000 − 1), men kan skrivast MCMXCIX = 1000 + (1000 − 100) + (100 − 10) + (10 − 1) eller MDCCCXCIX = 1000 + 500 + 100 + 100 + 100 + (100-10) + (10-1).

Bruk 
Romartal er seinare blitt brukte til markera årstal, til dømes på bygningar og i bøker, og på mange klokker.

Døme 
I = 1
III = 3
IV = 4
VI = 6
XX = 20
MMV = 2005

Bakgrunnsstoff
Kalkulator

Tal
Talsystem
Romersk matematikk
Det latinske alfabetet
Esperantolitteraturens dag

Dagen for esperantolitteratur er den 15. desember, fødselsdagen til L.L. Zamenhof, skaparen av språket esperanto. Dagen vert òg ofte kalla Zamenhofdagen. Sidan 1920-åra har det vore tradisjon blant esperantobrukarar og esperantoklubbar over heile verda å feira denne dagen, og det er ikkje uvanleg å nytta høvet til å gje kvarandre esperantobøker i gåve.

Somme esperantoklubbar i Noreg har ein årleg fest for alle medlemane på Zamenhofdagen.

Desember
Esperantolitteratur
Språkdagar
Isbrytar

Isbrytar er ein spesiell båttype med ein kraftig motor og eit særs sterkt skrog som kan bryte opp is som har lagt seg oppå havoverflata. Isbrytarar mogleggjer transport over havet, der andre skip elles ikkje kjem fram.

Sjå og 
 Transport
 Isberg

Båttypar
Upersonleg subjekt

Upersonleg subjekt er ein term som av nokre grammatikarar blir brukt for å referere til subjektet til upersonlege verb, verb som aldri eller i visse situasjonar ikkje kan ta subjekt som refererer ut over setninga. Ein vanlegare term er formelt subjekt.

Syntaks
Egil Gjelland

Egil Gjelland () er ein norsk skiskyttar-trenar og tidlegare skiskyttar frå Voss. 

Gjelland sine beste resultat har kome på stafettlaget. I Salt Lake City i 2002 vann han gull saman med Ole Einar Bjørndalen, Halvard Hanevold og Frode Andresen. I VM 2005 i Hochfilzen var Gjelland på nytt med på å ta stafettgull, Noregs første VM-gull i stafett på 38 år.

Den hittil einaste individuelle sigeren i verdscupen tok Gjelland på jaktstarten 17. desember 2004 i Östersund. 

Egil Gjelland er sidan 2002 gift med skiskyttaren Ann Elen Skjelbreid.

Resultat 
 OL: Stafettgull i 2002, stafettsølv i 1998
 VM: Stafettgull i 2005, tre stafettsølv
 Verdscupen: Ein siger (2004), to sølv, fire bronse
 Verdscupen samanlagt: 7. plass 2000/01

Bakgrunnsstoff 
 Egil Gjelland fanpage  på tysk

Gjelland, Egil
Gjelland, Egil
Norske deltakarar under vinter-OL 1998
Norske deltakarar under vinter-OL 2002
Olympiske meistrar for Noreg
Dampbåt

Ein dampbåt, eller eimbåt, er ein båt som vert driven av ei dampmaskin. I Noreg får dampskip nemninga DS framføre skipsnamnet.

Historie 
Dampbåt var opphavleg ei nemning på skip med kolfyrt dampmaskin som gradvis overtok etter seglskipa. Denis Papin tykkjest ha vore den fyrste som monterte ei dampmaskin i ein båt, i 1704. Verdas første kommersielle dampskip, North River Steamboat laga av Robert Fulton, i USA, blei sett i drift i 1807. I 1818 var DS «Savannah» det første dampskipet som kryssa Atlanterhavet frå USA til Europa — det vitja Arendal som siste europeiske hamn på heimreisa etter å ha vore i Stockholm og St. Petersburg. Dette var første gong nokon såg ein dampbåt i Noreg. Dei to første dampbåtane som blei tekne i bruk her i landet var DS «Constitutionen» og DS «Prinds Carl», hjuldamparar som blei sett i trafikk i 1826. 

Frå 1860 blei dampbåtane bygd i jern. Utviklinga gjekk mot stadig større skip, og DS «Mauretania» som blei sjøsett i 1907 var på 45 000 tonn. I 1911 kom så DS «Olympic» og RMS «Titanic» på 60 000 tonn.

Døme på dampbåtar 
Norske dampbåtar
 DS «Constitutionen»
 DS «Skibladner»
 DS «Oster»

Utanlandske dampbåtar
 RMS «Titanic»

Bakgrunnsstoff

 
Båttypar
Adjektivfrase

Ein adjektivfrase (AP) er ein frase med eit adjektiv som kjerne.

Ordklassar
Syntaks
Adverb

Adverb er ein ordklasse, adverb er leksem som modifiserer verb, adjektiv, verbfraser eller setningar.

Ordklassar
Affrikat

Affrikat er ein konsonantlyd som har to fasar. Etter ein plosiv der luftstraumen blir heilt avstengd følgjer ein forlenga opningsfase, noko som gir ein frikativ, på same artikulasjonsstad.

Døme på affrikat:
 [], som i tysk Pferd
 [], som i tysk Zahl, italiensk pizza, japansk tsunami
 [], som i engelsk child, italiensk ciao
 [], som i finlandssvensk tjock
 [], som i engelsk join

Artikulasjonsmåtar
Agens

I lingvistikk blir termen agens (frå latin agere, å handle) nytta om deltakaren i situasjonen som utfører handlinga i situasjonen. Agens er også namnet til den tematiske rolla med same definisjon.

På norsk blir vanlegvis ein situasjon skildra av ei setning, handlinga av eit verb i setninga og agens av ein nomenfrase (NP). Eit døme er setninga «Pål skreiv boka», kor Pål er agens. På visse språk er agens bøygd eller markert på ein annan måte for å vise den grammatiske rolla, på japansk er f.eks. agens vanlegvis markert med affikset |ga| (hiragana: が). 

Agens blir ofte samanblanda med subjekt, men dette er to ulike konsept. Agens blir definert forholdet det har til verbet, mens subjektet oftast er definert i forhold til informasjonsflyt, ordfølgje og prominens i setninga. Subjektet seier ein er grammatisk definert. Agens og subjekt kan ofte vere same ord, men det er lett å bytte om på ei setning slik at agens ikkje er subjekt. T.d. kan ein passivisere setninga nemnt ovanfor til «Boka blei skrive av Pål», no er «Boka» subjektet, medan Pål fortsett er agens, sidan Pål fortsett har same rolle i høve til verbet (men ordet «Pål» har fått ei annan grammatisk rolle i setninga).

Agensomgrepet er ganske enkelt å forstå, men notorisk vanskeleg å definere. Typiske eigenskapar ved agens er at referenten har vilje, er medviten eller kan oppfatte, forårsake endringar i ein tilstand, eller rører på seg. Lingvisten David Dowty tok med desse eigenskapane i definisjonen av ein proto-agens, og føreslo at den nominale frasen med flest eigenskapar til proto-agens og færrast eigenskapar til proto-patiens typisk vil vere agens i ei setning . På den måten unngår ein å måtte velje ei viss mengd naudsyne og tilstrekkelege eigenskapar. T.d. vil setninga «Energien hans overraska alle» ha «energien hans» som agens, sjølv om referenten til denne nominale frasen ikkje har alle dei typiske agens-aktige eigenskapane i seg (oppfattingsevne, rørsle, vilje).

Ein litt nyare term som blir nytta er logisk subjekt, dette er den «mest prominente semantiske rolla» til eit verb , og er ofte, men ikkje alltid, det same som agens. Logisk subjekt er ein meir generell og nøytral term, og kan i ei setning utan agens t.d. referere til benefaktiv/malefaktiv, opplevar eller mål.

Litteratur 

Tematiske roller
Aktiv

Aktiv er eit grammatisk trekk i kategorien diatese. Det er ei form av verbet som tillet tilordning av den semantiske rolla agens til subjektet i setninga.

Diatese

nl:Actief/passief#Bedrijvende vorm
Akustisk fonetikk

Akustisk fonetikk er den delen av fonetikken som studerer eigenskapane ved lydbølgjer som oppstår ved taleproduksjon.

Fonetikk
Patiens

Patiens er ei semantisk rolle som viser til den som er emne for handlinga i setninga.

Tematiske roller
Nominativ

Nominativ eller nemnefall er eit grammatisk kasus, det sentrale bruksområdet til nominativ er å skilje subjektet frå objektet i setninga. I språk med små kasussystem (t.d. berre nominativ og akkusativ) blir nominativ brukt til å markere subjektet og subjektspredikativet, og akkusativ blir brukt til dei fleste andre syntaktiske funksjonar.

Nominativ i norsk 

Norsk har kasusdistinksjon berre for pronomen, der nominativformer er eg, du, vi, de, til skilnad frå akkusativformene meg, deg, oss, dykk. Visse former for norsk har også kasusskilnad for tredje person.

Sjå òg 

 Kasus
 Dativ
 Genitiv
 Akkusativ

Kjelder 

Kasus
Møllehøj

Møllehøj er det høgaste naturlege punktet i Danmark. Møllehøj er 170,86 meter høg og ligg tett ved Ejer Bavnehøj.

Høgda vart først almennt kjend i februar 2005 då nye oppmålingar viste at det er det høgaste punktet i landet. Inntil då trudde ein at enten Yding Skovhøj eller Ejer Bavnehøj var Danmark sitt høgaste punkt. Desse to høgdene si naturlege høgde er høvesvis 9 og 51 cm lågare enn Møllehøj.

I det same området er det heile fem menneskeskapte gravhaugar frå bronsealderen som er høgare enn Møllehøj. Den høgaste av desse er Yding Skovhøj - eller meir presist: den midtre gravhaugen i Yding Skov med 172,54 m.

Bakgrunnsstoff 
 Om Møllehøj  hjå Yding Skovhøj - og andre høje i Danmark 
 Det danske Miljøministeriet, Kort- og Matrikelstyrelsen: Højeste punkter og steder

Høgder i Danmark
Høgaste punkt
Yding Skovhøj

Yding Skovhøj er eit av dei høgaste pukta i Danmark.

Høgda er 172,54 meter over havoverflata medrekna ein bronsealderhaug som ligg på toppen av høgda. Om ein ser bort frå menneskeskapte forandringar, er høgda 170,77 meter, noko som er 9 cm lågare enn det høgaste naturlege punktet i Danmark, Møllehøj med 170,86 meter, medan Ejer Bavnehøj er Danmark sitt tredje høgaste naturlege punkt med 170,35 meter.

Høgda ligg i Yding Skov (derav namnet) i den sørlege delen av Skanderborg kommune i Østjylland. Det er den midtre av tre gravhaugar. Dei to andre haugane er ei aning lågare: Den austlege gravhaugen er 171,73 m og den vestlege 171,41 m.

Bakgrunnsstoff 
 Yding Skovhøj – og andre høje i Danmark 
 Det danske Miljøministeriet, Kort- og Matrikelstyrelsen: Højeste punkter og steder

Høgder i Danmark