alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Stolberg

Stolberg er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 58 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Aachen og har ein lang tradisjon som industriby.

Geografi 
Stolberg ligg om lag 5 km aust for Aachen i ein dal ved sida av Eifel, som går austover frå her i området Hürtgenwald. I sør grenser Stolberg til kommunen Monschau og i nord til Eschweiler.

Stolberg er delt inn i Unterstolberg og Oberstolberg, som inneheld det meste av gamlebyen. Andre delar av Stolberg er Atsch, Büsbach, Donnerberg og Münsterbusch. I tillegg har landsbyane Breinig, Dorff, Gressenich, Mausbach, Schevenhütte, Venwegen, Vicht, Werth og Zweifall vorte ein del av Stolberg.

Historie 
Stolberg vart først nemnd i dokument frå 1100-talet. Han vart eit viktig senter for messingproduksjon då protestantiske messingprodusentar frå Aachen slo seg ned her rundt 1600 for å kome unna religiøs forfølgjing og økonomiske restriksjonar. Derfor fekk Stolberg kallenamnet Die Kupferstadt (Koparbyen). 

Stolberg vart mindre viktig som messingprodusent då rein sink vart tilgjengeleg på midten av 1800-talet. Mange messingprodusentar flytta til andre industriar, særleg glas- og tekstilindustri.

Stolberg var ein del av hertugdømet Jülich fram til 1794 då han vart okkupert av Frankrike og vart ein del av kantonen Eschweiler i departementet Roer. Etter Wienerkongressen i 1815 vart Stolberg ein del av Preussen. 

Stolberg vart kjend på 1960-talet som heimstad for thalidomid-produsenten Grünenthal. 

I dag er det tre nynazistar i bystyret.

Kjelder 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Nesledyr

Nesledyr (Cnidaria) omfattar mellom anna maneter, korallar og sjøanemoner, og er biradiale dyr som har fått namn etter dei lammande neslecellene, eller cnidocyttane, sine. Gruppa er utbreidd i saltvatn og ferskvatn, og utmerker seg evolusjonshistorisk som dei første organismane med ekte vev, mellom anna nervar og musklar.

Kroppsplan 
Nesledyra er såkalla diploblastiske dyr, det vil seie at vevet kjem frå to embryonale cellelag me kallar endo- og ektodermen. Orda er avleidd frå latin, og fortel kvar på embryo dei sit – dei endoderme cellene sit rundt urtarmen på innsida av dyret og utviklar seg etter kvart til gastrodermis, som kler innsida av magen til nesledyra. Ektodermen på si side sit på utsida og blir epidermis. Mellom desse to cellelaga ligg eit tredje lag; den gele-aktige mesoglea. Denne tener til å stabilisera dyret, men vert ikkje rekna som ekte vev: Det består ikkje av celler; dei gongane celler finst her kjem dei alltid opphavleg frå epidermis eller gastrodermis.

Fødeinntak 
Nesledyra lever som filtrerarar eller rovdyr, avhengig av leveviset og storleiken deira. Dei fleste lever hovudsakleg av små krepsdyr og anna plankton som dei fangar med neslecellene sine. Når ein næringspartikkel kjem i kontakt med den såkalla cnidocoilen på neslecella, utløysar det nematocysten, ein slags tentakkel. Denne lammar og heldt fast byttet, som så vert trekt inn i munnen på dyret av kontraktile musklar.
Frå munnen går byttet inn i den gastrovaskulære hola, som svarar til ”kroppshola” til dyret. Her skjer all den ekstracellulære fordøyinga i organismen, i tillegg til utskiljing av egg og sæd og noko gassutveksling. Hola har i motsetnad til analoge strukturar hjå mange andre organismar berre ei opning; noko som vil seie at ekskresjon og næringsopptak går føre seg gjennom dei same kanalane.

Systematikk 
 Underrekke (eller klasse, dei lærde stridest) Anthozoa - korallar og sjøanemoner
 Underrekke Medusozoa
 Klasse Scyphozoa - manetar
 Klasse Hydrozoa - hydroidar, «småmanetar»
 Klasse Cubozoa - kubemanetar

Dyr
Slimormar

Slimormar (Nemertea) er ei rekke triploblastiske dyr med bilateralsymmetrisk kroppsplan. Alle artane er botnlevande marine predatorar som fangar byttet sitt med ein lang og karakteristisk proboscis («snabel»). Gruppa omfattar for det meste veldig små dyr, men det er òg her me finn den lengste levande organismen som finst: kjempeslimormen Lineus longissimus kan bli heile 60 m lang i utstrekt tilstand.

Oppbygnad 
Slimormar har lukka blodkarsystem og gjennomgåande tarm. Dei er usegmenterte, og har ein lang proboscis («snabel») dei kan trekka inn i svelget og skyta ut. Nokre artar har òg ein giftig pigg på snabelen sin.

Slimormar er hermafrodittiske, men formeirar seg kjønna.

Bakgrunnsstoff

Dyr
Triploblastiske dyr

Hjå triploblastiske dyr delar blastula seg i tre vevlag embryonalt: Endoderm og ektoderm, som høvesvis sit på inn- og utsida av kroppen, og mesoderm, som sit mellom desse to laga. Endodermen utviklar seg seinare hovudsakleg til epitelvev på innsida av kroppen, medan ektodermen generelt vert nervesystem og epitelvev. Mesodermen utviklar seg til det vevet som ligg mellom dei ulike epitellaga: skjelettvev, musklar, ekskresjonsorgan, raude blodceller, delar av nyrer osb.

Sjå òg 
 Diploblastiske dyr

Ontogeni
Diploblastiske dyr

Hjå diploblastiske dyr deler blastula seg i to vevlag embryonalt: Endodermen, som sit på innsida av organismen, og ektodermen, som sit på utsida. Endodermen utviklar seg seinare hovudsakleg til epitelvev på innsida av kroppen, medan ektodermen generelt vert nervesystem og epitelvev.

Nesledyr og ribbemaneter er dei einaste nolevande diploblastiske dyra.

Sjå òg 
 Triploblastiske dyr

Ontogeni
Pigghudingar

Pigghudingane, eller echinodermane, består av 7000 artar sjøstjerne, slangestjerne, kråkebolle, sjøpiggsvin og sjølilje. Ho er den største eksklusivt marine rekka i dyreriket; ingen artar her er å finna i ferskvatn eller på landjorda.

Oppbygnad 
Ved første augnekast kan pigghudingane verke som særs primitive livsformer: Dei har særs avgrensa rørsle, dei har ingen bilateralsymmetri og dei manglar ein hjerne i ordets rette forstand. Dette er berre ved første augnekast – dei pentaradialt symmetriske (symmetriske om fem ulike radia) echinodermane me ser i dag stammar faktisk sannsynlegvis frå bilateralsymmetriske stamfedrar. Dette ser me m.a. av korleis den embryonale utviklinga går for seg: pigghudinglarvar er bilaterale og liknar til forveksling på vertebratzygotar.

Kroppsstrukturen til dei vaksne er ei tilpassing til eit stillesitjande eller saktegåande liv. Der er radialsymmetri ein fordel, sidan ei slik organisering av organismen gjer det lettare å syta for nokolunde lik distribuering av kroppsstrukturar. Bilaterasymmetrien på larvestadiet gjer det lettare for det meir aktive livet larvane fører – desse sym med flimmerhår og er langt meir aktive enn sine kjønnsmogne artsfrendar.

Til bruk i rørsle, næringsopptak- og distribusjon, ekskresjon og gassveksling har pigghudingane eit hydraulisk system me kallar vassvaskulærsystemet. Dette er eit slags hydrostatisk skjelett – eit sett væskefylde kanalar med muskulatur rundt, til hjelp ved rørsle. Hjå echinodermane er dette vorte ytterlegare avansert med evolusjonen av tubeføter – hundrevis av små utvidingar av kanalsystemet, som brukast til å gå over havbotnen, festa seg til overflater og å frakta mat til munnen. I tillegg har dei ei gassvekslingsfunksjon. Sjøstjerner pustar ikkje berre med tubeføtene. Dei har òg papulae, tynne hudfaldar i kroppsveggen som står mellom skjelettplatene.

Skjelettplatene til pigghudingane vert òg kalla ossiclar, og er kalkplater som veks på utsida av kroppen. Dette er mesodermalt vev; det vil seie vev som er danna av det mesoderme vevlaget i embryo.

 
Dyr
Eschweiler

Eschweiler er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar og ligg i kreisen Aachen ved elva Inde. Han har ein lang tradisjon som industriby.

Geografi 
Eschweiler ligg om lag 15 km aust for Aachen og 50 km vest for Köln. 

Bydelar i Eschweiler er Altstadt, Aue, Bergrath, Bohl, Dürwiß, Fronhoven, Hastenrath, Hehlrath, Hücheln, Kinzweiler, Neu-Lohn, Nothberg, Ost, Pumpe-Stich, Röhe, Röthgen, Scherpenseel, Siedlung Waldschule, St. Jöris, Vöckelsberg, Volkenrath, Weisweiler og Wilhelmshöhe.

Historie 
Keltarane dreiv drift etter jernmalm og romarane bygde vegar og «villae rusticae» i området i antikken. Eschweiler vart derimot først nemnd i 828 av Einhard, biografen til Karl den store. I 1394 vart gruvedrift etter kol nemnd for første gong. I nokre hundreår var byen ein del av hertugdømet Jülich. Heile byen, bortsett frå eit hus og den verdifulle Pietà. I 1794 vart byen ein del av Frankrike, og i 1800 fekk byen franske kommunerettar og vart administrasjonssete i kantonen Eschweiler i departementet Roer. 

Etter Napoelon sitt fall gjekk byen til Preussen i 1816. Dei franske kantonane Burtscheid og Eschweiler vart slått saman til den prøyssiske kreisen Aachen, og i 1858 fekk Eschweiler prøyssiske kommunerettar. Bydelane Hehlrath, Kinzweiler og St. Jöris vart avstått for å danne den nye kommunen Kinzweiler. I 1932 vart Hastenrath og Nothberg ein del Eschweiler. I 1944, under den andre verdskrigen, vart byen hardt råka, og den siste kolgruva vart fylt med vatn og aldri opna igjen. Etter krigen vart han ein del av den nye delstaten Nordrhein-Westfalen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Eschweiler» frå ,  den 7. desember 2017.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Postindustrielt samfunn

Postindustrielt samfunn (Det postindustrielle samfunnet) er ei nemning på eit samfunn som har gått over frå å vera eit industrisamfunn til neste fase; eit servicesamfunn basert på kunnskap.

I fleire vesteuropeiske land er innsats av kunnskap og teknologi vorte den viktigaste innsatsfaktoren både i vareproduksjon og i tenesteyting.

Det postindustrielle samfunnet vert gjerne kalla det postmoderne samfunnet, og forklarar overgangen frå ein industrialisert kvardag og til ein kvardag der industri ikkje lenger spelar hovudrolla.

Omgrepet vart først lansert av sosiologen Daniel Bell i 1973 i boka The Coming of the Post-Industrial Society. Den norske forfattaren Kjartan Fløgstad har karakterisert utviklinga som ei utvikling frå industrikultur til kulturindustri.

Litteratur 
 Korsnes, Olav, Andersen, Heine, Brante, Thomas; Sosiologisk Leksikon, Oslo 1997, ISBN 82-00-22948-3

Bakgrunnsstoff 
 Politisk sosiologi 
 Bell, Daniel (1973) Coming of Post-Industrial Society 

Samfunnsfilosofi
Historiefilosofi
Postmodernisme

uk:Концепція постіндустріального суспільства#Постіндустріальне суспільство
Caquetá-elva

Caquetá-elva kjem frå Andesfjella nær byen Mocoa i det sørlege Colombia. Ho er 2 280 km lang, på grensa til Brasil skiftar ho namn til Japurá før ho renn ut i Amazonaselva.

Elvar i Colombia
Tigreelva

Tigre er ei elv i Peru. Ho blir danna ved at elvene Cunambo og Pintoyacu renn saman på grensa mellom Ecuador og Peru. Tigre renn ut i Marañón ca. 70 kilometer vest for staden der Marañón og Ucayali møtar kvarandre og Amazonaselva oppstår.

Elvar i Peru
Marañón

Marañón er ei 1 905 km lang elv i Peru, og ei av sideelvane til Amazonaselva.

Elva har utspring i 5 800 meters høgd nær Cordillera Huayhuash ca. 160 km nordaust for Lima, renn gjennom ein stor del av Andesfjella i det nordlege Peru og tar imot fleire sideelvar, m.a. Utcubamba. Når ho møter Ucayali skiftar dei namn til Amazonaselva. På vegen ned gjennom høgfjellet til flat regnskog går elva gjennom fleire djupe gjel.

Elva er ein viktig del av romanen La Serpiente de Oro, av den peruvianske forfattaren Ciro Alegría.

Marañón
Sideelvar til Amazonaselva
Ucayali

Ucayali er ei elv i Peru, og ei av dei viktigaste kjeldene til Amazonaselva, som oppstår der Ucayali møter Marañón. Kor mykje av vassdraget som kallast Ucayali varierer, med strekninga frå samanløpet av Tambo og Urubamba og ned som det kortaste, og heile strekket frå starten av Apurímac som det lengste med 2 669,9 km. Apurímac har utspring om lag 100 km nord for byen Arequipa, i skråninga av Nevado Mismi. Starten av Apurímac reknast som starten på Amazonaselva.

Det lengste lengste elvestrekket som kallast Ucayali blir då:
 Río Apurímac: 730,7 km
 Río Ene: 180,6 km
 Río Tambo: 158,5 km
 Río Ucayali: 1 600,1 km

Elvar i Peru
Sideelvar til Amazonaselva
Kåre Kivijärvi

Kåre Kivijärvi () var ein norsk fotograf frå Hammerfest, kjend som den første fotografen på Haustutstillinga (1971). Etter å ha arbeidd for Vest-Finnmark Arbeiderblad ei tid (1956-), vart han av Halvor Brox anbefalt å studera med Otto Steinert som læremeister. Han studerte i Saarbrücken (1958-60). Frå 1962 arbeidde han i den finske avisa Helsingin Sanomat og tidsskriftet Viikkosanomat. Han er mest kjend for dokumentariske seriar frå læstadianarane i indre Billefjord (1962), frå Bakhtapur i Nepal, frå India og Afghanistan, frå inuit-liv på aust-Grønland (1966) og fiskarliv i Barentshavet. 
Kivijärvi var av finsk innvandrarslekt, og hadde nær tilknyting til Finland og til kvenene.  

Han døydde på Kypros i 1991.

Bakgrunnsstoff 
 Knut Erik Jensen sin kortfilm: Jeg er uten forbilder (1990)
 Eli Høydalsnes si bok: Stillhetens land.  Kåre Kivijärvi - fotografier (forlaget Bonytt, 2001).
 Ingrid Norum, "Kåre Kivijärvi og Robert A. Robinson. Fotografier fra 1950- og 1960-tallets Nord-Norge", i Anne Aaserud (red.), Nordnorske bilder og bildet av Nord-Norge, Tromsø, 2002, s. 121-135.
 Hanne Hammer Stien, hovudoppgåve om Kåre Kivijärvi, Universitetet i Tromsø, 2004?
 Peter Larsen og Sigrid Lien: Norsk fotohistorie : frå daguerreotypi til digitalisering, Oslo 2007  ISBN 978-82-521-6291-2
 Utdjupande artikkel om Kivijärvi i NBL, skriven av Øivind Storm Bjerke.

Norske fotografar
Folk frå Hammerfest
Marius Müller

Marius Müller () var ein norsk gitarist, vokalist, låtskrivar, programleiar og plateprodusent. Han voks opp på Manglerud i Oslo og starta karrieren som profesjonell musikar alt som 16 åring. Han vart for alvor kjend i 1981 med låten Den du veit og gav ut fem soloalbum og fem album med bandet Funhouse der han var frontfigur. I tillegg var han gitarist i musikkgruppa Lava ein periode. Müller vann Gammleng-prisen 1985 i klassen pop. Marius Müller omkom den 14. mars 1999 etter ei bilulykke på Østre Akervei i Groruddalen i Oslo.

Diskografi

Soloalbum 
 1981 – Den du veit
 1982 – Er'e så nøye 'a
 1983 – Marius
 1985 – The Big Beat
 1995 – Seks
 2000 – Marius Müller (Samlealbum)

Album med Funhouse 
 1990 – Funhouse
 1991 – Maximum
 1993 – Big
 1994 – Plugged! (Livealbum)
 1997 – Det norske huset

Bakgrunnsstoff 
 En hyllest til Marius Müller  
 Facebook-side til minne om Marius Müller
 Marius Müller på IMDb

Norske musikarar
Musikarar frå Oslo
Døde i trafikkulukker
Menden

Menden (Sauerland) er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Märkischer Kreis i nordenden av Sauerland nær elva Ruhr.

Historie 
Den første kyrkja i Menden vart bygd på 800-talet. Frå 1180 vart området rundt Menden ein del av Köln-området, men sidan det låg ved grensa til jarldømet Mark vart han ofte kjempa om. I 1276 fekk Menden byrettar. Industrialiseringa starta tidleg, i 1695 vart produksjonen av nåler den første industrien, seinare etterfølgt av kalksteinsprodukt som sement. I 1816 vart Menden ein del av Preussen, etter å ha vore under Hessen i 13 år. I 1975 vart byen slått saman med fleire tidlegare sjølvstendige kommunar, og innbyggjartalet voks.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Menden (Sauerland)» frå ,  den 19. juli 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Hattingen

Hattingen er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Ennepe-Ruhr ved elva Ruhr, sør i Ruhrområdet. Byen har eit historisk bysentrum. 

Nabobyane er Bochum, Essen, Sprockhövel, Velbert, Witten og Wuppertal.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Hansaen
Hilden

Hilden er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Mettmann, 10 km vest for Solingen og 15 km aust for Düsseldorf på høgre sida av elva Rhinen.

Geografi 
Hilden er den fjerde største byen i Mettmann, og i motsetnad til nabobyane sine har han ingen forstader eller innlemma landsbyar. Hilden har eit kompakt, urbanisert sentrum som grensar til nokre mindre skogar.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Sankt Augustin

Sankt Augustin er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Rhein-Sieg-Kreis. Han er kalla opp etter vernehelgenen til Guds ords selskap, St. Augustin (354-430). Misjonærar oppretta eit kloster nær det noverande sentrumnet i 1913. Sankt Augustin ligg om lag 8 km nordaust for Bonn og 3 km sørvest for Siegburg.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Hürth

Hürth er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar og ein av forstadane til Köln. Han ligg i kreisen Rhein-Erft-Kreis.

Geografi 
Hürth ligg om lag 9 km sørvest for Köln på nordaustsida av naturreservatet Kottenforst-Ville.

Byen består av tretten tidlegare sjølvstendige landsbyar, og er inndelt i fleire sentrum over eit relativt stort område mellom innsjøar og små skogområde.

Historie 
1. april 1930 vart landsbyane Hürth (med Alstädten og Knapsack), Berrenrath, Fischenich, Gleuel (med Sielsdorf og Burbach), Hermülheim og Kendenich (med Kalscheuren) slått saman til kommunen Hürth. Etter at Köln i nokre år hadde prøvd å innlemme Efferen til byen, vart Efferen, i tillegg til Stotzheim, i staden ein del av Hürth i 1933. Dette gjorde Hürth til den største landlege kommunen i Tyskland fram til 1978, då Hürth vart ein forstad til Köln.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hürth» frå ,  den 19. juli 2007.

Bakgrunnsstoff

Byar i Tyskland
Byar i Nordrhein-Westfalen
Rånar

Ein rånar er ein ung person, som oftast ein mann, som høyrer til eit motor- og bilinteressert ungdomsmiljø og som driv råning, det vil seie å køyre bil for moro skyld, gjerne att og fram på korte vegstrekningar, ei «stripe». Rånarar plar ofte samlast på faste plassar, til dømes på parkeringsplassar og bensinstasjonar, på kvelden og i helgane for å møtast sosialt, vise fram bilane sine og imponere kvarandre og unge jenter. Råning inneber òg mekking og råkøyring. Råning som sosial kulturaktivitet er særleg fenomen knytt til bygder og småbyar, og forklart med at fritidstilboda er få og bilkulturen her står sterkt. 

Rånarbilen er som regel modifisert med alt frå fartsstriper og terningar og Wunderbaum hengande under spegelen til tunge musikkanlegg, blanke hjulkapslar og store spoilarar. Ein typisk rånebil er senka og har breie felgar. Populære merke er Volvo, Mercedes, BMW, Ford og Opel. Bakhjulsdrift er av dei fleste rånarar rekna for best, ettersom det mogleggjer spinning, også kalla burning, spoling, kasting eller sladding.

Omgrepet rånar er avleidd av ordet råne, som tyder hanngris.

Tilsvarande fenomen der ungdomsgrupper møtast på offentlege fristader i fritida er kjende frå mange samfunn. Også råning med bilar er utbreidd i mange land. I Sverige er ein type rånarar kjende som «raggare».

Sjå òg 
 EPA-traktor

Bakgrunnsstoff 

 Ungdomsposten om råning 
 Rånar om råning 
 Styling av bil 
 Råning og ragging på utstilling
 Råning på arabisk 

Bilar
Ungdomskultur
Bjørnevik på Bømlo

Bjørnevik er ein matrikkelgard i Bømlo kommune, med gardsnummer 3. Garden høyrde til Moster kommune fram til kommunesamanslåinga i 1963. Det er i dag (2007) om lag 20 fastbuande på staden. Garden har i dag sauedrift på hobbybasis. Bjørnevik grensar til gardane Børøy og Hidle.

Namnet Bjørnevik kjem truleg av holmen Bjørnøya, som ligg rett utanfor Bjørnevik. Det har aldri vore bjørn i området, øya skal ha fått namnet fordi forma likna ein bjørn.

Gardar på Bømlo
Aguarico

Aguarico er ei elv i nordre Ecuador. Ho er den største elva i provinsen Sucumbíos. Den nedste delen er grenseelv mellom Ecuador og Peru. Aguarico renn ut i elva Napo.

Elvar i Ecuador
Elvar i Peru
Campingvogn

Campingvogn er ein tilhengar som vert nytta som mobilt opphald- og overnattingstad. Campingvogner kan normalt trekkjast av ein vanleg personbil. Det er vanleg å nytte eit fortelt som vert montert på same sida som inngangsdøra på vogna. Dette aukar buarealet når vogna er parkert. 

Bustader
Tilhengarar
Jacob Obrecht

Jacob Obrecht (22. november 1457 eller 1458–juli 1505) var ein komponist frå Flandern i den midtre delen av den flamske skolen.

Liv og verk 

Jacob Obrecht var son av Willem Obrecht, ein velhavande trompetspelar i Gent, som hadde vore tilsett hjå hertug Filip den gode av Burgund. Mora heite Llijsbette Gheraerts. Elles veit vi heller lite om barndomen hans, av di kjeldene frå denne tida er sparsame. 

Obrecht har vore oppseda som korgut og seinare kyrkjemusikar i heimbygdene sine, og vert rekna som mindre vidfaren og vidgjeten enn dei andre komponistane før og etter han. Han var stort sett tilsett i byane Bergen op Zoom, Brügge, og Antwerpen, og reiste ikkje stort utanfor omkrinsen av desse. Det er kjend at han la ut på ei ferd til katedralen i Cambrai, og var to gonger i Ferrara, siste gongen for å ta over der etter Josquin des Prez. Han var der frå september 1504 til januar 1505, då hertugen i byen døydde, og sonen hans gav Obrecht sparken to veker etter. Han døydde der i juli same året, som følgje av eit utbrot av byllepest.

Det er hevda at Obrect ikkje var ein lett mann å ha i teneste (noko som er årsaka til at han ikkje var kjend som hoffkomponist). Mange av tilsettingane hans enda med at avtala vart broten, eller at han ikkje møtte opp til fastsett tid. I Cambrai vart det klaga på at han ikkje synte omsut for korgutane sine.

Ikkje di mindre vart han rekna som ein av dei beste komponistane i samtida. Johannes Tinctoris reknar han saman med dei andre «store» på 1400-talet, alt då han var 23 år gamal. Det er òg tydeleg han sette spor etter seg. At han vart meir kjend, trass i at han for heller lite i kring, skuldast at prentekunsta skaut fart på hans tid, og at han var ein av dei første komponistane som fekk notane sine trykt. 

Det er messene han er mest kjend for. Han utvikla og finslipte Cantus Firmus-messa og parodimessa. Nokre gonger gjer han djerve harmoniske grep, og nyttar heller vanskeleg rytmikk mellom stemmene (ein arv frå forgjengarane). Stilen hans er rik og variert, men andre seinare komponistar gjekk heller i fotefara til Josquin des Prez, som overskygde ettermælet hans. 

Det einaste portrettet som finst av han, er laga av Hieronymus Bosch.

Kjelder 
 Allan W. Atlas: Renaissance Music.

Fødde i 1450-åra
Døde i 1505
Flamske komponistar
Renessansekomponistar
Nagl

Negler er modifiserte overhudsceller (frå epidermis), ein finn ytterst på lemmane til menneske og andre dyreartar, som apar og lemurar. Dei svarer til klør hjå andre dyr.

Som i det ytterste laget av huda er cellene omdanna til proteinet keratin, i neglene er omdanninga til keratin fullstendig. Negler veks innanfrå, frå naglerota. Etterkvart som det veks fram nye celler her blir dei eldre skyvd utover. Då døyr dei, keratiniseringsprosessen startar og naglesubstansen blir danna. Naglen er festa til kjøtet under, naglesenga. Ein nagl veks med om lag 1 mm i veka.

Kjelder 
 Jacob, Francone og Lossow: Anatomi og fysiologi. Oslo, 1980.

Bakgrunnsstoff 

Hudsystemet
Keratin
Handa
Everglades

Florida Everglades er eit subtropisk myrområde på sørspissen av Florida i USA. 

Lake Okeechobee er ein stor (1 890 km²) og grunn (3 m) innsjø. Det er vatn som renn frå Lake Okeechobee som skapar Everglades, ei grunn langsam elv, 60 km brei og over 160 km lang, som renn over ei kalksteinshylle ned til Florida Bay.

Bakgrunnsstoff 
 Everglades National Park (National Park Service)
 Friends of the Everglades 
 Everglades National Park
 Florida Everglades

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Everglades» frå , den 19. juli 2007. 
  oppgav desse kjeldene: 
 Douglas, Marjory S. 1947. Everglades: River of Grass. (A revised edition was published in 1988 by Pineapple Press, Sarasota, Fl.)
 Lodge, Thomas E. 1994. The Everglades Handbook. Understanding the Ecosystem. CRC Press 228 p. ISBN 1-884015-06-9
 

Florida
Myr