alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ivar Medaas

Ivar Medaas () var ein norsk visesongar og felespelar frå Nordhordland. Medaas budde i Alversund i Lindås kommune i Nordhordland nord for Bergen. I 1963 fekk han gjennombrot som artist med songen «Dar kjem dampen». Medaas sette melodi til songen, som var skriven av Ragnvald Hammer.

Han og kona Kari var kjende under namnet Vestlandsduoen som song på strilamål. I 2002 fekk dei målprisen. Medaas opptredde òg saman med Dizzie Tunes, Wenche Myhre og Øystein Sunde.

Fram til 1955 budde han i Alversund, men flytta så ei tid til Oslo. Fem år seinare debuterte han hjå Jens Book-Jenssen og arbeidde deretter på Chat Noir i fire år, og så på ABC Teatret og Oslo Nye Teater i eit år kvar.

Han blir hugsa for visene «Draumen om fred», «Sildefiske på Doggerbank» og «Dar kjem dampen». Ivar Medaas gav òg ut ei plate med tekstar av Herbjørn Sørebø. I 1965 og 1967 deltok han i Melodi Grand Prix, og fekk ein fjerdeplass det eine året og ein femteplass det andre.

Medaas vart rekna som ein av dei beste til å lyfta fram kulturen til strilane.

Medaas fekk hjerneslag i 1995 og vart sidan sittande i rullestol, men i 1997 hadde han trena seg so godt opp at han kunne vere på scena att. I 1998 vart Medaas æresmedlem i Nordhordland Veteranbåtlag for å ha gjort vestlandskulturen kjend, spesielt fjordabåten DS «Oster». I 2001 vann han Gammleng-prisen i klassen veteran.

Bakgrunnsstoff 
 Plateweb med oversyn over plater med Ivar Medaas
 Æresmedlemmar, Nordhordland Veteranbåtlag 

Norske visesongarar
Folk frå Lindås
Norske musikarar
Melodi Grand Prix 1965-deltakarar
Melodi Grand Prix 1967-deltakarar
Sola

Sola er stjerna som ligg i sentrum av solsystemet. Jorda og andre himmellekamar, som planetar, asteroidar, meteoroidar, kometar og støv, går i bane rundt sola. Sola står for meir enn 99 % av massen i solsystemet og energien som ho ståler ut støttar nesten alt liv på jorda gjennom fotosyntese. Varmen frå sola er den drivande krafta i klimaet og vêret på jorda, og ho står for 1/3 av tidvasseffektane, resten står månen for. Gjennom solstrålane er ho hovudkjelda for det meste av energien ein bruker på jorda, og mange kulturar har derfor vyrdt sola som ein guddom.

Sola er sett saman av 74 % hydrogen, 25 % helium, mens resten er spor av tyngre grunnstoff. Sola er ca. 4,6 milliardar (109) år gammal og omtrent midt i hovudserien. Ved fusjon vert omtrent 700 millionar tonn hydrogen gjort om til 695 millionar tonn helium i sekundet, mens 5 millionar tonn vert gjort om til elektromagnetiske bølgjer, i hovudsak gammastråling. Sola vil fortsetje med dette i ca. 5 milliardar år til før ho vert ei raud kjempe, og deretter endar kjernen som ein kvit dverg som gradvis vert kjølt ned over milliardar av år. Samtidig kastast dei ytre laga av som ei planetarisk tåke som vert strødd ut og er synleg i nokre titusen år.

Sola brenn om lag 25 % meir lyssterkt no enn då solsystemet var ungt. (Dette kunne fått store konsekvensar for livet på planeten vår, men takk vere små, eincella skaldyr som foraminifar, som absorberer karbondioksid når regn fører det med seg ut i havet, påverkar ikkje den auka varmestrålinga klimaet på jorda.)

Symbolikk
Det astronomiske symbolet for sola er ein sirkel med ein prikk inni ).

Sjå òg 
 Solstråling
 Solinnstråling
 :Kategori:Solgudar

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Solsystemet

Stjerner
Hovudseriestjerner klasse G
Lyskjelder
Romplasma
Plasmafysikk
Stjerner med eigennamn
Kontra-revolusjonær

Kontrarevolusjonær betyr 'mot-revolusjonær', og kan visa til personar og grupper som er imot ein revolusjon som har skjedd eller er under gjennomføring. Ein kontrarevolusjonær kan vera ein tilhengjar eller støttespelar for ein motrevolusjon eller kontrarevolusjon, men omgrepet kan også visa til det å vera opprørsk mot eit regime som er kome til makta gjennom eit opprør.

Historisk sett er døme på verkeleg kontra-revolusjonære dei som ville gjenopprette det i prinsippet eineveldige monarkiet og makta til adelen og den katolske kyrkja etter den store revolusjonen i Frankrike frå 1789 og frametter, og dei som ville gjenopprette tsarstyret og godseigarmakta etter revolusjonane i 1917 i Russland. Men ekstremistar og maktmisbrukarar i revolusjonære situasjonar og i nye revolusjonære regime har og somtid hatt ein tendens til å kalle kontra-revolusjonære andre revolusjonære som ikkje ville gå like langt eller gå i ei noko anna retning enn dei sjølve. 

Utreinskingr mot folk skulda for å vera kontrarevolusjonære var vanlege under den kinesiske kulturrevolusjonen. Seinare er sjølve kulturrevolusjonen blitt klassifisert som kontrarevolusjonær av det kinesiske kommunistpartiet. Etter opprøret på Himmelfredplassen i 1989 blei mange opposisjonelle sikta for kontrarevolusjonær verksemd.
I 1991 blei den kinesiske dissidenten nobelprisvinnaren Liu Xiaobo dømd for «kontrarevolusjonær propaganda».

Kjelder

revolusjon

en:Counterrevolutionary
Guden Merkur

Mercurius, kalla Merkur på norsk, var ein romersk gud. Han var særleg viktig for handel og vinning, og namnet hans kjem truleg frå dei latinske orda merx eller mercator, som tyder kjøpmann. Han fekk òg mange av kjenneteikna til den greske guden Hermes, som høg fart og skor med venger. Merkur var ein svært populær gud, og germanarane likna han gjerne med sin gud Wodan, eller Odin.

Eit tempel til Merkur vart bygd i Circus Maximus i 495 f.Kr. Dette passa bra til guden for handel og fart, ettersom ein både dreiv mykje handel her og feira fart ved å halda veddeløp her.

Merkur har mykje til felles Hermes frå gresk mytologi og Turms som etruskarane trudde på. Mange av dei mytologiske skildringane og dikta som er skrive om Merkur kunne like gjerne vore skrivne om, og var truleg mest inspirert av, Hermes. 

Merkur har gitt namn til planeten Merkur, som ligg nærast sola og er liten og rask. På mange språk har han òg gitt namn til kvikksølvet.

Merkur
Kommunar på Færøyane

Sidan 1. januar 2017 er det 29 kommunar på Færøyane:

 Eiðis kommuna
 Eystur kommuna
 Fámjins kommuna
 Fuglafjarðar kommuna
 Fugloyar kommuna
 Hovs kommuna
 Húsavíkar kommuna
 Hvalbiar kommuna
 Hvannasunds kommuna
 Klaksvíkar kommuna
 Kunoyar kommuna
 Kvívíkar kommuna
 Nes kommuna
 Porkeris kommuna
 Runavíkar kommuna
 Sands kommuna
 Sjóvar kommuna
 Skálavíkar kommuna
 Skopunar kommuna
 Skúvoyar kommuna
 Sumbiar kommuna
 Sunda kommuna
 Sørvágs kommuna
 Tórshavnar kommuna
 Tvøroyrar kommuna
 Vága kommuna
 Vágs kommuna
 Vestmanna kommuna
 Viðareiðis kommuna

Tidlegare kommunar 
Kommunesamanslåingar før 2005

 Funnings kommuna(blei 1. august 1948 skild ut frå Gjáar kommuna)
 Argja kommuna og Kaldbaks kommuna(blei 1. januar 1997 lagt saman med Tórshavn kommuna)

Kommunesamanslåingar i 2005

 Bíggjar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Sørvágs kommuna)
 Elduvíkar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Runavíkar kommuna)
 Oyndarfjarðar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Runavíkar kommuna)
 Skála kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Runavíkar kommuna)
 Gjáar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Sunda kommuna)
 Haldarsvíkar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Sunda kommuna)
 Hests kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Tórshavns kommuna)
 Hósvíkar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Sunda kommuna)
 Hvalvíkar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Sunda kommuna)
 Kirkjubøar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Tórshavns kommuna)
 Mikladals kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Klaksvíkar kommuna)
 Mykinesar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Sørvágs kommuna)
 Nólsoyar kommuna(blei 1. januar 2005 lagt saman med Tórshavns kommuna)
 Saksunar kommuna(blei 1. januar lagt 2005 saman med Sunda kommuna)

Kommunesamanslåingar i 2009

 Gøtu kommuna og Leirvíkar kommuna(danna 1. januar 2009 til saman Eysturkommuna)
 Sandavágs kommuna og Miðvágs kommuna(danna 1. januar 2009 til saman Vága Kommuna)
 Svínoyar kommuna(blei 1. januar 2009 lagt saman med Klaksvíkar kommuna)
 Funnings kommuna(blei 1. januar 2009 lagt saman med Runarvíkar kommuna)

Kommunesamanslåing i 2017

 Húsa kommuna(blei 1. januar 2017 lagt saman med Klaksvíkar kommuna)

Kjelder 

 https://kort.foroyakort.fo/kommunur/

Færøysk geografi
Lister
Færøyane
Helheim

Helheim(en), helgard eller ganske enkelt hel er i norrøn mytologi eit dødsrike, heimen til gudinna Hel. Der herskar ho over dei daude som ikkje kjem til Åsgard. Dei som døyr i kamp, og ikkje på sotteseng, kjem til Valhall eller Folkvang hjå æsene.

Mytologisk geografi 
Helheimen ligg i Nivlheim, under den tredje rota til verdstreet Yggdrasil. Nivlheim er ein kald stad og den nedste av alle verdene. Namnet Nivlheim tyder skoddeheimen eller tåkeheimen. I helheimen går dei daude kring som skuggar i skoddeheimen. Vegen til helheimen, helvegen (norrønt helvegr), går nord og ned og over Gjallarbrua.

Over Gjallarbrua kjem ein til jernskogane. Grantrea er endra til svarte metalltre, kvar ei nål er skarp som ein dolk. Etter kvart tek jernskogen slutt, og dei svarte trea i Nivlheim kjem att. Om ei stund kjem ein til byen Valgrind. Valgrind er byen til Hel, vakta av ulven Garm ved hola Gnipa.

Nåstrand, der draken Nidhogg gnagar på rota til Yggdrasil, skal grensa opp til eller vera ein del av helheimen. Nåstrand vert omtala som stranda åt dei daude. Helheimen ligg ved den kalde kjelda eller brunnen Kvergjelme. Elva Gjoll eller Gjall flyt frå Kvergjelme i fjella i Nivlheim og omkrinsar helheimen. Elva Gjoll skal det vera umogleg å kryssa ut av helheimen. Sjølv ikkje gudar kan koma seg ut av helheimen. Inngangen til helheimen er vakta av Garm, ein monsterliknande og stor hund. Modgud, tenestekvinna til Hel, står vakt ved Gjallarbrua. Brua er brulagd med gull og er den einaste vegen inn til helheimen. Vatnet i elva Gjoll er for ein stor del skum og virvelstraumar der det flyt bein. Dei som kjem ut i elva vert snøgt rivne sund mot botnen av elva. 

Den gigantiske Ræsvelg («liketar») sit på enden av verda, og ser ut over helheimen. I form av ei ørn med flagrande venger får han vinden til å blåsa.

Opphav 
Odin kasta Hel ned til Nivlheim, ettersom han var redd for kva Hel og brørne hennar kunne gjera mot æsene. Ho fekk herredømet der og bygde seg eit rike. Helheimen var ikkje eit helvete som ein vart send til som straff for vonde gjerningar, han minna meir om andre gamle europeiske dødsrike, til dømes det greske Hades. Snorre Sturlason seier i sine soger at alle som døyr av elde eller sjukdom hamnar hjå henne, men truleg kom alle som ikkje vart henta av valkyrjene til Åsgard dit. Balder, som vart skoten av ei pil under leik, hamna mellom anna hjå Hel.

Sjå òg 
 Hades
 Helvete

Stader i norrøn mytologi
Dødsrike
Kontrarevolusjon

Kontra-revolusjon betyr mot-revolusjon, og kan brukast både om det dei representerer som kjempar aktivt mot ein pågåande revolusjon og om ei samfunnsmessig endring bort frå viktige delar av det grunnlaget ein revolusjon opphavleg hadde. Det er likevel sjeldan at samfunnet går fullt ut attende til noko som var før, oftare blir endringar av dei etter-revolusjonære samfunna (viss desse regima har vara ei tid) til nye stats- eller samfunnsformer, som verken er fullt restaurerte før-revolusjonære regime eller eit direkte framhald av revolusjonsregimet, men noko nytt som har trekk frå begge. 

Dette kan ein hevde skjedde både i Frankrike nokre år etter den store revolusjonen frå 1789 og framover, og i Russland/Sovjetunionen nokre år etter revolusjonane i 1917. 

I Frankrike blei dei revolusjonære, anten dei var radikale eller moderate, avløyst av general Napoleon Bonaparte, som utropte seg til keisar. Rett nok eit progressivt keisardømme for si tid, med like rettar for statsborgarane, blant anna. Ei tydeleg blanding av arv frå både monarkiet og revolusjonen. 

I Sovjetunionen skjedde noko tilsvarande, da generalsekretær Josef Stalin tok makta i det sovjetiske kommunistpartiet og i landet, og styrte det eineveldig som ein «Raud Tsar». Politikken hans var ei merkeleg blanding av brutal modernisering og den mellomalderske monarkens mistru til alle potensielle konkurrentar, ei blanding av å halde på nokre av revolusjonen sine former (namn på land og parti, raude flagg og -stjerner), men gjeninnføre tsarismen sine former og innhald på andre område, mellom anna distinksjonar og skarpe skilje mellom offiserar og mannskap i hæren. Stalinismen var sjølvsagt verken tradisjonell tsarisme eller opphavleg revolusjonær «sovjetisme», sovjeta hadde inga makt i det heile under Stalin. Stalinismen kan kanskje beskrivast som eit slags totalitært statskapitalistisk moderniseringsregime, verken kapitalistisk i vanleg forstand eller sosialistisk i eigentleg meining.

Revolusjon
Midgardsormen

Midgardsormen (norrønt Miðgarðsormr) er i norrøn mytologi ein stor orm som ligg i havet rundt menneska si verd, Midgard, og bit seg sjølv i halen for å skape ein heil ring.

Opphav og mytologi
Ormen er son av Loke og gygra Angerboda.  I Torsdråpa vert Faðir lögseims, (omsett frå norrønt språk far til sjøtråden), nytta som kenning eller kjenning for Loke. Midgardsormen er bror til Fenresulven og Hel. Han er  halvbror til ulvane Vale og Narve, i tillegg til hesten Sleipner. 

Æsene eller gudane såg for seg at Midgardsormen kunne verta farleg om han fekk veksa for mykje. Difor kasta dei han ned i verdshavet som omkransa Utgard. Midgardsormen voks så stor at han kunne omkransa heile verden og bita seg sjølv i halen. Så lenge Midgardsormen ligg i ro, held han verda saman. Snorre Sturlason var den einaste som kalla ormen Midgardsormen, det eigentlege namnet er Jormungand.

Tor og Midgardsormen
Guden Tor var ved eit høve ute på fisketur, og heldt på å fiske opp sjølvaste Midgardsormen. Ved eit anna høve prøvde Tor å løfta ormen som hadde form av ein huskatt hjå Utgards-Loke. Guden greidde såvidt å få katten til å løfta ein pote, noko som var både skremmande og imponerande for dei som visste kva katten eigentleg var.

I kampane ved Ragnarok vil ormen koma opp på land, og ta del i kampane. Tor vil drepa Midgardsormen, men Tor vil sjølv verta drepen av gift frå ormen.

Namn
Eit anna namn på Midgardsormen er Jǫrmungandr, som han skal ha vore namnet opphavleg. Namnet Jǫrmungandr, den veldige staven,  kan verta stava på ymse vis:
 Jormagund
 Jormugand
 Jormangund
 Jormungandr
 Jörmungandr

Bakgrunnsstoff

Kjelder

mytologiske ormar
dyr i norrøn mytologi
monster
Narve

Sjå og Ekstremvêret Narve
Narve er eit namn frå norrøn gudelære. Namnet kjem frå norrønt njörva, å binda, og tyder «den som bind».

Jotunen Narve
Narve,  Norvi eller Njorvi er namnet på ein jotun. Han skal ha vore ein av dei eldste innbyggjarane i Jotunheimen, og i nær slekt med nornene.

Han var far til Nótt, og svigerfar gjennom henne til Naglfari, Onnar og alven Delling. Unnr og Jord var òg borna hans, og han var mellom anna morfar til Dag og Tor. Bortsett frå den mektige slekta hans, veit me lite om denne jotunen.

Lokesonen Narve

Snorre bruker namnet Narve om den eine av sønene til Loke og Sigyn og begge to om kvarandre. Den andre kallar han òg Vale. Dei to hadde begge ei evne til å vera både ulv og menneskeliknande. Dei var halvbrør til Midgardsormen, Hel, Fenrisulven og Sleipner. 

Narve og Vale var lenge vener, men Vale tok livet av broren ei gong dei slost. Æsene hadde fanga både Loke, Narve og Vale. Vale skapa seg om til ein ulv, og tok livet av broren. Æsene nytta tarmane til Narve for å binda Loke. 

Namnet hans kan òg skrivast Narfe eller Norve.

Narve som namn
Narve er nytta som mannsnamn, som rundt 300 menn ber i Noreg i dag (2005). Dette har òg gitt opphav til etternamnet Narvesen.
Nokre namneberarar er:

 Narve Bjørgo (f. 1936), norsk historieprofessor
 Narve Fulsås (f. 1953), norsk historikar
 Saturnmånen Narvi er kalla opp etter Loke sin son.
 Ekstremvêret Narve var eit uvêr som råka Noreg i 2006.

Bakgrunnsstoff

 Artikkel om jotna Narve  (engelsk)

varulvar
norrøne gudar
jotnar
mannsnamn
norrøne førenamn
Fenring

Fenring er eit gamalt namn på øya Askøy ved Bergen. Namnet kan koma av norrønt fen, 'blautlende, myr'.

Eit idrettslag på Askøy heiter «Idrettslaget Fenring».

Askøy kommune
Norske stadnamn
Sigyn

Sigyn er i den norrøne mytologien gift med Loke. Saman fekk dei sønene Narve og Vale. Trass i Loke sine mange ugjerningar, merka Sigyn seg ut ved å vera trufast mot Loke. 

Loke stod bak at Balder døydde. I tillegg fornærma han alle gudane på Ægir sin fest. For desse og andre ugjerningar straffa æsene Loke. Straffa var at Loke vart bunden fast til ein stein med tarmane til Narve. Ein eiterorm heng over hovudet, slik at etsande gift dryp ned på hovudet hans. Sigyn prøver å samla opp gifta i eit beger. Kvar gong ho må tømma begeret, dryp det gift ned i augo på Loke. Då skjelv jorda. Slik skal Loke liggja til Ragnarok.

Jotnar
Vale

Vale er i den norrøne gudelæra son av Loke og Sigyn. Loke og Sigyn fekk to søner, Vale og Narve.  

Dei var halvbrør til Midgardsormen, Hel, Fenrisulven og Sleipner. Narve og Vale hadde begge ei evne til å vera både ulv og menneskeliknande. 

Narve og Vale var lenge vener, men Vale tok livet av broren ei gong dei slost. Æsene hadde fanga både Loke, Narve og Vale. Vale skapa seg om til ein ulv, og tok livet av broren. Æsene nytta tarmane til Narve for å binda Loke.

Anna tyding
 Vale eller Våle er i tillegg namnet på ein son av guden Odin og jotna Rind

Jotnar
Våle

Våle, Váli eller Vale er i den norrøne gudelæra son av Odin og Rind. Våle vart fødd for å ta livet av Hod som hemn for at Balder døydde. Det er fortald at Våle ein dag gamal tok livet av Hod. 

Våle overlever Ragnarok. Han er modig og ein sikker skyttar. Snorre Sturlason kallar Våle for Bo. 

Våle sin bustad i Åsgard heiter Vålaskjalv. Hallen vert i tillegg omtala som Odin sin hall. Hallen er bygd kring Lindskjalv og taket er tekka med sylv.

Våle er òg 
 Ein tidlegare norsk kommune, Våle i Vestfold
 Namn på ein av Loke sine søner, sjå Vale

Norrøne gudar
Nivlheim

Nivlheim eller Niflheim (gamalnorsk Niflheimr) er den kalde sida av verda i norrøn mytologi. Namnet tyder skoddeheimen, og her fanst berre is og skodde. Det var likevel ein bit av dette isaudet som smelta og blei til kjempa Yme og kua Audhumla. 
Niflheim finst langt mot nord. I Niflheim lever Rimtussane. Helheim vart etter kvart ein del av Niflheim. I Nivlheim låg kjelda Kvargjelme, og frå kjelda rann elvane Elivåger mot sør. Slik vart Ginnungagap fylt av rimfrost og is. Frå elden i Muspelheim i sør spruta det gneistar og glør mot nord. Av smeltevatnet vart det liv, det tvekjønna urvesenet Yme og kua Audhumla. Yme vart det fyrste vesenet. Av mjølka frå jura til Audhumla livnærte Yme seg.

Muspelheim, som ligg i sør, er motstykket til Niflheim. I Muspelheim er det ljos og varme.

Midt mellom dei to verdene finst det tomme Ginnungagapet. Her var det leveleg, og Audhumla og Yme levde der. 

Stader i norrøn mytologi
Muspelheim

Muspelheim eller berre Muspel er den brennande delen av verda i norrøn mytologi. Namnet tyder flammeheimen. Muspelfolket, som under Ragnarok skal kjempa mot æsane, bur her. Flammar frå Muspelheim smelta noko av den kalde isen i Niflheim, noko som førte til at verda vår vart til i Ginnungagap. Muspelheim skapa òg kometar, planetar og stjerner ved å senda ut gneistar.

Stader i norrøn mytologi
Ty

Ty er ein krigsgud frå den norrøne gudelæra. Han rådde over kven som skulle vinna i strid. Truleg er han gud for rettferd og tingskipnaden. Han er i tillegg gud for kveg. I eldre tid kan Ty ha hatt vørdnaden til Odin, som guden over alle gudar. 

I Snorre si den yngre Edda kan ein lesa at då æsene skulle binda Fenresulven, kravde ulven at nokon la handa si i munnen til ulven. Fenresulven var stor og sterk og avskrekkande, til og med for dei modige æsene. 

Berre Ty hadde mot til å møta kravet. Han la høgrehanda si i ulvekjeften. Lekkja heldt Fenresulven fast, og æsene nekta å sleppa han fri. Ty var etter dette einhendt. Ty var kjend for å vera den einaste som torde å mata Fenresulven. 

Ty har ei rolle i Hymeskvadet i den eldre Edda. Ty hjelper Tor med å skaffa eit bryggjekar som er stort nok til at det kan bryggjast øl til alle gudane i ein omgang.

I den yngre Edda er Ty son av Odin. I Hymeskvadet er han son av jotnen Hyme.

Ty døyr under Ragnarok, då han kjempar mot hunden Garm, vaktarhunden framfor Helheim. Dei to tek livet av kvarandre.

Tysdagen er oppkalla etter guden Ty. Det same er Tysnes.
På latin er tysdag krigsguden Mars sin dag, Martis dies.

Namn på Ty 
 Týr eller Tívar (norrønt)
 Tyr (svensk, dansk, engelsk, tysk)
 Tyz (gotisk)
 Ti (gamalsvensk)
 Tiw, Tiu eller Tew (gamalengelsk)
 Ziu (gamalhøgtysk)

Æser
Stridsgudar
Tobokstavsord
Ginnungagap

Ginnungagap (det vidopne gapet) er i norrøn mytologi den djupe kløfta som strekkjer seg mellom Niflheim og Muspelheim. Liv vert skapt ved at kjempa Yme og urkua Audhumbla vart skapt av dropar frå smeltevatn av isaudet i Niflheim. I Ginnungagap var det leveleg temperatur, og det var her at Odin og brørne Ve og Vilje seinare skapar verda av Yme sin daude kropp.

Stader i norrøn mytologi
Republikk

Ordet republikk kjem frå uttrykket res publica på latin. Det betyr noko slikt som «samfunnssaker». Ein republikk er eit styresett der statsoverhovudet på ein eller annan måte er vald av folket, i motsetning til eit monarki, der det å vere statsoverhovud, altså staten sin formelt øvste leiar, er eit verv som går i arv. Det fanst republikkar alt i antikken, både bystaten Athen og romarriket var republikkar ei tid. I nyare tid er republikanisme* i høg grad knytt til demokratiseringa av samfunnet sidan 1700-talet. Så lenge monarkane og andre (adel) hadde medfødde særrettar (privelegium) som gav makt over samfunnet, er det klart at dette stod i vegen for demokratiseringa. Dei konstitusjonelle monarkia har prøvd å løyse det paradokset monarkiet er i eit moderne demokratisk samfunn ved å gjere monarken til eit symbol utan (mykje) makt. I republikkane har dei valde presidentane alt frå ei vesentleg grad av utøvande makt (Frankrike, USA, Russland), til delt makt med statsminister og folkevalt parlament (Frankrike), til mesta berre symbolsk funksjon (Island, Tyskland). Nokre presidentar er valde direkte av folket, andre indirekte av folkevalde organ.

Republikanisme 

Republikanisme er det å vere republikanar det vil seie å gå inn for republikk i staden for monarki som statsform. Men i somme land har republikanisme og det å vere republikanar, fått spesielle tydingar: Såleis til dømes i USA, der Republikanarane er namnet på høgrepartiet, og i Nord-Irland, der ein republikanar er ein som som går inn for gjenforeining med Republikken Irland, i staden for framleis union med Det Sameinte Kongedømmet, Storbritannia (UK).

Styresett
John Munroe Longyear

John Munroe Longyear () frå Michigan i USA er mest kjend som grunnleggjaren av Longyearbyen på Svalbard. 

I 1906 grunnla han Longyear city, men frå 1925 vart namnet Longyearbyen nytta. John Munroe Longyear var den største eigaren av Arctic Coal Company med hovudkontor i Boston i Sambandsstatane. Longyear kom til Svalbard i 1901, og kjøpte etter kvart opp rettane til Tronhjem Spitsbergen Kulkompani. 

Store Norske Spitsbergen Kulkompani vart starta som privat selskap i 1916, og same år kjøpte dei opp eigedomane til Longyear. Seinare kjøpte dei området ved Sveagruva frå eit svensk selskap og fleire andre område.

Bakgrunnsstoff 
Om Longyear og Longyearbyen i Aftenposten

USA-amerikanske forretningsfolk
Longyearbyen
Folk tilknytt Svalbard
Folk frå Michigan