alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Voitto Hellsten

Voitto Valdemar Hellsten () var ein finsk friidrettsutøvar og politikar frå Pertteli. Han vann på spesialdistansen 400 meter sølvmedaljen ved EM 1954 og bronsemedaljen under Sommar-OL 1956. I tida 1962 til 1970 var han riksdagsmann for sosialdemokrat-partiet (SDP) i Finland.

Friidrett
Hellsten vert i Finland særleg hugsa for sine mange triumfar i landskampane mot Sverige. I 1950-åra deltok han i 33 landskampar og sikra finsk siger i heile 52 tevlingar. Under Sommar-OL 1952 på finsk heimebane i Helsinki tevla han på både på 100 m, 200 m og i 4 x 100 m stafett, utan å utmerke seg. To år seinare vann han sølvmedaljen på 400 m ved europameisterskapen i Bern, einast Ardalion Ignatjev frå Sovjetunionen vart for sterk. I den same meisterskapen syrgde Hellsten som ankermann for finsk bronsemedalje i 4 x 400 m stafett, eitt sekund føre Sverige på fjerdeplass. Under dei olympiske leikane i Melbourne i 1956 gjorde Hellsten i semifinalen sitt livs beste løp på 400 meter, med tida 46,1 sette han ein finsk rekord som stod i 15 år. I finalen fekk han notert 47,0 i sluttid og delte den olympiske bronsemedlajen med Ardalion Ignatjev.

Åra 1952-58 vann Hellsten 13 finske meistertitlar; fire på 100 meter, fem på 200 m og fire på 400 m.

Politikk
Hellsten var frå 1950-åra busett i Turku. Han var aktiv i lokalpolitikken frå 1960, og representerte det sosialdemokratiske partiet (SDP) i bystyret frå 1972. Ved riksdagsvalet i 1962 vart han vald inn i den finske riksdagen for sosialdemokratane, attvald for ein ny fireårsbolk i 1966.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Voitto Hellsten» frå ,  den 4. august 2019.  
 

Finske friidrettsutøvarar
Sprintarar
Musikkgruppa Tintern Abbey

Tintern Abbey var eit britisk psykedelisk rock-band som vart skipa seint i 1966 og som var aktive i 1967 og 1968. Bandet er best hugsa for singelen «Vacuum Cleaner», som har vore med på fleire samlealbum gjennom åra.

Historie
Tintern Abbey vart skipa av Don Smith etter å ha møtt David MacTavish på Overseas Visitors Club i Earl's Court i London. Smith henta inn John Dalton til badet etter eit møte i Cromwellian Club i South Kensington og Mactavish henta inn Stuart Mckay. Smith slutta i bandet etter dei gav ut «Beeside»/«Vacuum Cleaner» og hadde spelt inn songen «Snowman». MacTavish vart seinare medlem av bandet Big Bertha og Velvet Opera, sistnemnde med Paul Brett, som spelte gitar i Tintern Abbey mot slutten.

Bandet gav berre ut ein singel på Deram Records, «Beeside»/«Vacuum Cleaner» (Deram 164), i desember 1967. Singelen var produsert av Jonathan Webber, men selde dårleg. Dei spelte så inn songen «Snowman», som var klar for utgjeving då Smith slutta i gruppa. Paul Brett vart då henta inn som gitarist. I tillegg kom organisten Terry Goldberg, opphavleg frå Mark Leeman Five med i bandet. «How Do I Feel Today»/«Do What You Must» var planlagt for utgjeving i april 1968, men kom aldri ut. Det var òg planar om eit heilt album i august 1968, men innan den tid var banet oppløyst.

Sidan bandet vart oppløyst har singelen «Beeside»/«Vacuum Cleaner» vore ettertrakta blant samlarar (ofte selt for over tusen britiske pund) og har blitt trekt fram som eit av dei beste døma på britisk psykedelia. 

I 2006 vart det gjeve ut ein 7" vinyl-EP med fire songar bandet spelte inn i 1968.

Diskografi

Singlar 
 «Beeside»/«Vacuum Cleaner» (Deram DM 164) 1967

EP-ar 
 Do What You Must (Self-released) 2006

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tintern Abbey (band)» frå ,  den 4. august 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Tintern Abbey på Popsike

Engelske psykedeliske rockegrupper
Musikkgrupper skipa i 1967
Musikkgrupper oppløyste i 1968
I See the Rain

«I See the Rain» er ein song frå 1967 av The Marmalade, skriven av sologitaristen William Junior Campbell og vokalisten Dean Ford.

Dette var den tredje singelen deira for CBS Records etter at dei i 1966 endra namn frå Dean Ford and the Gaylords og byta selskap frå Columbia (EMI) til CBS. Singelen kom ut eitt år før den første suksessen deira i Storrbritannia, «Lovin' Things». Den sjølvskrivne innspelinga vart hylla av Jimi Hendrix som «den beste innspelinga i 1967»

Singelen gjekk til topps i Nederland det same året. Graham Nash frå The Hollies bidrog til innspelinga, men singelen gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia. Songen, som har ein typisk psykedelisk stil frå midten av 1960-åra, har sidan blitt ein kultklassikar og har blitt covra av artistar som Susanna Hoffs frå The Bangles og Matthew Sweet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «I See the Rain» frå ,  den 4. august 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1967
Singlar frå 1967
CBS Records-singlar
Marmalade-songar
Songar skrivne av Junior Campbell
Timebox

Timebox var eit engelsk psykedelisk pop-band i 1960-åra. Dei vart skipa i oktober 1965 i Southport i Lancashire.

Karrriere
Bandet heite opphavleg The Take 5 og vart skipa av vibrafonisten og seinare gitaristen Ollie Halsall, pianisten og organisten Chris Holmes, sologitaristen og vokalisten Kevan Fogarty, bassisten Clive Griffths og trommeslagaren Geoff Dean. Bandet flytta til London i oktober 1966 og arbeidde etter kort tid på pakketurnear med The Kinks, The Small Faces, Tommy Quickly og Lou Christie, i tillegg til at dei spelte fast på Whisky A Go Go. Dei fekk så ein amerikansk songar, Richard Henry, og byta namn til Timebox. I februar 1967 fekk dei kontrakt med Piccadilly Records og gav ut debutsingelen «I'll Always Love You» / «Save Your Love».

Etter dette drog Henry attende til USA og Geoff Dean pådrog seg tuberkulose og vart erstatta av Andy Petre. I april det året gav dei ut den instrumentale singelen «Soul Sauce» / «I Wish I Could Jerk Like My Uncle Cyril». Mike Patto kom så inn i bandet og tok ei framståande rolle i bandet som vokalist og låtskrivar. Då Petre slutta tok John Halsey over på trommer. 

Dei spelte inn to singlar for Piccadilly, før dei fekk kontrakt med Deram i 1967. Dei spelte inn fem singlar for Deram mellom 1967 og 1969 og spelte på BBC-program som Noise at Nine, Stuart Henry on Sunday og Jimmy Young. Den einaste hitten deira på UK Singles Chart var ein coverversjon av The Four Seasons-songen «Beggin'», som nådde 38. plassen på lista i juli 1968. Etter den siste singelen deira vart mislukka i 1970, slutta Chris Holmes (han vart seinare med i Babe Ruth), og dei andre medlemmane fortsette under namnet Patto.

Diskografi

Singlar
 «I Will Always Love You» / «Save Your Love» (1967, Piccadilly)
 «Soul Sauce» / «I Wish I Could Jerk Like My Uncle Cyril» (1967, Piccadilly)
 «Don't Make Promises» / «Walking Through the Streets of My Mind» (1967, Deram)
 «Beggin'» / «A Woman That's Waiting» (1968, Deram)
 «Girl Don't Make Me Wait» / «Gone Is the Sad Man» (1968, Deram), som er gjeven ut på Nuggets II
 «You Better Run» (45) (1968, Deram)
 «Baked Jam Roll in Your Eye» / «Poor Little Heartbreaker» (1969, Deram)
 «Yellow Van» / «You've Got the Chance» (1969, Deram)

Album
 The Original Moose on the Loose (1976, Cosmos)
 The Deram Anthology (1998, Deram) (compilation album)
 Beggin' (2008, RPM) (compilation album)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Timebox (band)» frå ,  den 4. august 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

Engelske popgrupper
Engelske rockegrupper
Musikkgrupper skipa i 1967
Musikkgrupper oppløyste i 1970
Psykedeliske popgrupper
Santa Costanza

Santa Costanza er eit antikt romersk mausoleum for eldstedottera til den romerske keisaren Konstantin den store, Constantina, også kjend som Constantia, som blei teke i bruk som kyrkjebygning på 1200-talet. Kyrkja ligg  ved Via Nomentana i distriktet Trieste nordaust i Roma, og høyrer til soknet Sant'Agnese fuori le Mura. Santa Costanza ingår i Complesso monumentale di Sant'Agnese fuori le Mura.

Skildring

Santa Costanza er ein rotundeforma bygning med kuppel og ambulatorium (omgang) med apsis og nisjer. Kuppelen har ein diameter på cirka 22,5 meter. Han er halden opp av tolv parvis stilte granittkolonnar med marmorkapitél i korintisk ordning. Eit vindauge i kuppeltamburen gjev interiøret lys. 

Kvelvet i ambulatoriet er dekorert med svært velbevarte romerske mosaikkar frå 300-talet av. Mosaikkane har mange ulike motiv: Nokre er døme på tidleg kristen kunst, andre er sekulære, og dei viser til dømes geometriske former, vinhaust, tregreiner med frukter, amforaer og eksotiske fuglar.

I apsisen (A) rett imot inngangen står ein kopi av porfyr-sarkofagen der Constantina opphavleg blei gravlagd. Den opphavlege sarkofagen er no  i Vatikanmusea. Han er dekorert med kjerubar, påfuglar og akantusornament. I apsisen til høgre (E) finst det ein 400-talsmosaikk som framstiller Kristus som gjev nøklane til Peter. Dei er omgjevne av festongar og fargerike frukter. I apsisen til venstre (C) er det òg ein mosaikk frå 400-talet. Kristus står her på ein topp som frelsesvatnet flyt ut frå. Fire lam søker seg mot vasskjelda. På kvar side av Kristus står Peter og Paulus. Peter held ein bokrull med orda DOMINVS PACEM DAT, 'Herren gjev fred'. Mosaikken er ramma inn av fruktgirlanderar.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Santa Costanza» frå ,  den 5. august 2019.

Fotnotar

Bibliografi

Bakgrunnsstoff

 Il Mausoleo di S. Costanza

Kyrkjer i Roma
Roma Q. XVII Trieste
Kyrkjer frå 1200-talet
Magnentius

Flavius Magnus Magnentius () var ein romersk keisar eller tronrøvar (usurpator) frå 350 til 351.

Magnentius var fødd i Samarobriva (Amiens) i Gallia. Han var av romersk herkomst og tenstegjorde i den romerske hæren. 
Han var kommandør for keisarvaktene Ioviani og Herculiani under keisar Konstans. Då hæren blei misnøgd med oppførselen til Konstans, utropte han Magnentius til keisar i staden. Utropinga fann stad i Autun den 18. januar 350. Konstans dreiv då jakt ved Pyreneane, borte frå troppane sine, og blei overraska og drepen av styrkane til Magnentius ved Helene (nær Perpignan).

Magnentius blei anerkjend i vestdelen av Romarriket som augustus. Han utnemnde Decentius till cæsar. Han kom i strid med Konstantius II og blei nedkjempa av han i det blodige slaget ved Mursa i 351. I 353 tok han sitt eige liv.

Kona hans, Justina, blei seinare gift med keisar Valentinian.

Kjelder 

 Cameron, Averil, and Peter Garnsey ed., The Cambridge Ancient History, Vol XIII, Cambridge University Press, 1988.

 Pierre Bastien, Le Monnayage de Magnence (350 – 353), Wetteren (Belgium), Édition numismatique romaine, 1983

Denne artikkelen bygger på «Magnentius» frå , og «Magnentius» frå  den 5. august 2019.  
 oppgav desse kjeldene:  

 

Romerske keisarar
Døde i 350-åra
Sandane Turn og Idrettslag

Sandane Turn- og Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande på Sandane i Gloppen kommune. Idrettslaget vart stifta i 1900 og er aktivt med i badminton, fotball, friidrett, handball, tennis og turn. Laga til STIL spelar i blå drakter med kvite bukser.

Fotballaget til Sandane spelte ein periode i 1980-åra i 3. divisjon i seriesystemet. Etter den perioden har Sandane TIL halde til på nivå fire eller fem.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sandane TIL» frå ,  den 5. august 2019.  
 

Idrettslag i Vestland
Idrett i Gloppen
Lyngdal Idrettslag

Lyngdal Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrde i Lyngdal, stifta 17. juli 1934. Idrettslaget er aktivt med i fotball, friidrett, handball, orientering, volleyball og klatring. Laga til Lyngdal spelar i raude drakter.

Sleggjekastaren Richard Olsen, sprintløparen Jens A. Johannessen og fotballspelaren Ingvild Stensland er dei mest kjende Lyngdal-utøvarane.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lyngdal IL» frå ,  den 5. august 2019.  
 

Idrettslag i Agder
Lyngdal kommune
Idrettslag skipa i 1934
Bernard Lagat

Bernard Kipchirchir Lagat () er ein tidlegare mellom- og langdistanseløpar som representerte heimlandet Kenya til 2004, sidan 2005 USA. Han vart dobbelt verdsmeister under VM i friidrett 2007 i Osaka, der han spurta inn til siger både på 1500-meteren og på 5 000 meter. Lagat har elles teke OL-bronse 2000, VM-sølv 2001 og OL-sølv 2004 som Kenya-løpar, alle på 1500 meter, og sølvmedaljar på 5 000 meter både i VM 2009 og VM 2011, samt bronse på 1500 m i VM 2009, alle desse som USA-løpar. Lagat sin personlege rekord på 3.26,3 er kenyansk rekord på 1500 m, noko som per 2019 òg gav han andreplass på verdsstatistikken. Han har også den USA-amerikanske rekorden på distansen med 3.29,3, så vel som på 5 000 meter med 12.53,6.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bernard Lagat» frå ,  den 5. august 2019.  

Kenyanske mellomdistanseløparar
Mellomdistanseløparar frå USA
Langdistanseløparar frå USA
Verdsmeistrar i friidrett
Muromarar

Muromarane var eit folk som snakka det finsk-ugriske språket muroma, men som vart assimilert inn i den russiske folkesetnaden for omtrent 1000 år sidan.

Dei eldste nedteikningane om muromarane stammar frå 551. Krønikeskrivaren Jordanes omtalar eit av folka som var underlagt den gotiske kongen som mordens. Både muromarane og busetjingsområdet deira blir skldra nærare i Nestorkrønika, som nyttar namnet murom. 

Av skildringa i Nestorskrøniken fremgår ganske eksakt kvar muromarane budde: 

Längs floden Oka, där den faller in i Volga bor muroma, som är ett eget folk. (Nestorskrönikan, s. 22)

Ein går ut ifrå at muromarane vart kolonisert av russarane utover på 900-talet og til slutt forsvann heilt som eit eige folk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Muromere» frå ,  den 6. august 2019. 
 oppgav desse kjeldene:  
 
 Nestorskrönikan  (1998)
 Uibopuu, Valev, Finnougrierna och deras språk (1988)

Litteratur 

 Nestorskrönikan  (1998)
 Uibopuu, Valev, Finnougrierna och deras språk (1988)

Russisk historie
Uralsk språkhistorie
Finsk-ugriske folk
Muroma

Muroma var eit uralsk språk i den samisk-austersjøfinsk-mordvinske språkgruppa som vart snakka i Vladimir oblast og langs breidda til Oka i det noverende Russland. Språket utgjorde i lag med merja (og kanskje også andre språk) språka mellom dei austersjøfinske språka og dei mordvinske språka. Det vart snakka av muromarane. Det er referert til både folket og språket i fleire russiske kjelder, særleg i Nestorkrønika. Språket døydde sannsynlegvis ut mellom 1100-talet og 1500-talet, som resultat av eit språkskifte til austslavisk.

Lingvistisk låg muroma og merja mellom austersjøfinsk og mordvinsk. Dei samtidige kjeldene seier ingen ting om språket, men det er til ein viss grad dokumentert gjennom hydronym (namn på elvar og sjøar) i det muromiske språkområdet. Lingvisten Pauli Rahkonen set området for muroma frå og med der Oka og Volga møtest og oppover langs Oka, via byen Murom og opp til elva Moksja og langs Oka nesten til Rjazan.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff

Janse, Mark; Sijmen Tol, Vincent Hendriks (2000). Language Death and Language Maintenance. John Benjamins Publishing Company. pp. A108. ISBN 9789027247520.
 Rahkonen, Pauli 2013: The South-Eastern Contact Area of Finnic Languages in the Light of Onomastics. Phd. avh. Helsingin yliopisto, humanistinen tiedekunta, suomen kielen, suomalais-ugrilaisten ja pohjoismaisten kielten ja kirjallisuuksien laitos.
Taagepera, Rein (1999). The Finno-Ugric Republics and the Russian State. Routledge. p. 51. ISBN 9780415919777.
Uibopuu, Valev; Herbert, Lagman (1988). Finnougrierna och deras språk. Studentlitteratur. ISBN 9789144254111.

Einskildspråk
Uralske språk
Utdøydde språk i Europa
Tim Lobinger

Tim Lobinger () er ein tysk tidlegare stavhoppar frå Rheinbach i Nordrhein-Westfalen. Han vann innandørs-EM 1998 og 2002, innandørs-VM 2003, og tok medalje i tre friidretts-EM på rad; sølv i 1998, bronse i 2002 og sølv i 2006.

Aktiv
Lobinger presterte personbeste den 24. august 1997, med di han i Köln svinga seg over 6,00 meter, ein prestasjon han gjorde om att i 1999-sesongen. I mellomtida vann han han med 5,80 m innandørs-EM 1998 i Valencia, med eitt færre riv enn landsmannen Michael Stolle, og han vart andremann med 5,81 m i Friidretts-EM 1998 i Budapest, her tapte han gullstriden mot Maksim Tarasov med tre fleire mislukka hopp enn den russiske utøvaren.

I året 2002 vann Lobinger innandørs-EM i Wien ved å gå over 5,75 m i sitt fyrste forsøk,toaren og trearen i tevlinga trong høvesvis to og tre forsøk på same høgda. Under EM i friidrett 2002 i München enda dei same tre utøvarane opp med 5,80 m i sluttprotokollen, Lobinger fekk der bronsen, landsmannen Lars Börgeling sølvmedaljen og svenske Patrik Kristiansson vart nummer fire, Aleksandr Averbukh som representerte Israel vart europameister med 5,85 m.

Lobinger var den einaste som klarte 5,80 m då innandørs-VM 2003 fann stad i Birmingham. Han heldt i 2005 og 2006 fram med å sanke medaljar i innandørs-meisterskap; ein EM-bronse i Madrid i 2005 og VM-bronse i Moskva året etter. Under europameisterskapen 2006 i Göteborg tok Lobinger seg over 5,50 m og 5,65 m i fyrste forsøk, det same gjorde Romain Mesnil frå Frankrike. I kraftig regnver heldt det til sølvmedaljar, gullet gjekk til Averbukh på 5,70 m.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalfiseringa (5,35 m=nr 32)
EM 1994 i Helsinki: Utslått i kvalfiseringa (5,40 m=nr 21)
VM 1995 i Göteborg: Nr 11 – 5,40 m
OL 1996 i Atlanta: Nr 7 – 5,80 m
VM 1997 i Aten: Nr 4 – 5,80 m
EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje – 5,81 m
VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 5,70 m
OL 2000 i Sydney: Nr 13 – 5,50 m
EM 2002 i München: Bronsemedalje – 5,80 m
VM 2003 i Paris: Nr 5 – 5,80 m 
OL 2004 i Aten: Nr 11 – 5,55 m
VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 5.50 m
EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 5,65 m
VM 2007 i Osaka: Nr 8 – 5.81 m
OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalfiseringa (5,55 m=nr 16)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tim Lobinger» frå ,  den 6. august 2019.  
Denne artikkelen bygger på «Tim Lobinger» frå ,  den 6. august 2019.  

Tyske stavhopparar
Tyske deltakarar under sommar-OL 1996
Tyske deltakarar under sommar-OL 2000
Tyske deltakarar under sommar-OL 2004
Tyske deltakarar under sommar-OL 2008
Butch Reynolds

Harry Lee Reynolds, kjend som Butch Reynolds, () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som var verdsrekordhaldar på 400 meter i perioden 1988-99 med tida 43,29 sekundar. Han vann i åra 1987-93 OL-sølv, to VM-sølv og ein VM-bronse på 400 m, og var med om å vinne gullmedaljen i 4 x 400 m stafett i VM 1987, Sommar-OL 1988, VM 1991 og VM 1993.

Aktiv
Reynolds kom på tredjeplass på 400 meter i verdsmeisterskapen 1987, før han som ankermann sprang USA inn til ein klar siger i 4 x 400 m stafett. Den 17. august 1988 i Zürich forbetra han den 20 år gamle verdsrekorden på 400 meter med heile 0,57 sekund til 43,29 sekundar, ein rekord som skulle stå til landsmannen Michael Johnson slo den under VM i friidrett 1999. Under dei olympiske sommarleikane i Seoul seks veker seinare vart Reynolds med tida 43,93 nummer to på 400 m, 0,06 sekund bakom landsmannen Steve Lewis. Reynolds fekk så gleda med å springe USA inn til gull og verdsrekord i 4 x 400 m stafett, heile 4 sekund føre sølvlaget frå Jamaica.

Ein toårsperiode i 1990-92 var Reynolds grunna dopingstraff borte frå friidrettsbana. Han kvalifiserte seg til verdsmeisterskapen 1993 i Stuttgart, der han vann sølv på 400 m og gull i 4 x 400 m stafett. I 400-meterfinalen var han sjanselaus mot Michael Johnson, medan han saman med Andrew Valmon, Quincy Watts og Johnson forbetra verdsrekorden til 2.54,29, ein rekord som framleis gjeld i 2019. To år seinare kopierte Reynolds i Göteborg-VM medaljehausten frå Stuttgart, med sølv på 400-meteren og gull i stafetten.

Reynolds tok seg til semifinale på 400 m under Sommar-OL 1996 i Atlanta, eit løp han braut. Han la deretter opp.

Doping
I 1990 testa Lewis positivt i ein dopingkontroll, og Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) stengde han ute frå idretten i to år.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1987 i Roma: Bronse på 400 m – 44,80. Gull i 4 x 400 m stafett (2.57,2)
OL 1988 i Seoul: Sølv på 400 m – 43,93. Gull i 4 x 400 m stafett (2.56,1)
VM 1993 i Stuttgart: Sølv på 400 m – 44,13. Gull i 4 x 400 m stafett (2.54,2)
VM 1995 i Göteborg: Sølv på 400 m – 44.22. Gull i 4 x 400 m stafett (2.57,3)
OL 1996 i Atlanta: Braut semifinalen (=nr 16)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Butch Reynolds» frå ,  den 6. august 2019.  
 

Sprintarar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Deltakarar under sommar-OL 1988
Deltakarar under sommar-OL 1996
Skjellakk

Skjellakk er eit stoff laga av eit harpiksliknande stoff som blir skild ut frå lakkskjoldlusa (Coccus lacca).

Bruk

Tidlegare
 Segllakk
 Ferniss
 Politur
 Kitt
 Slipesteinar
 Limerstatting i hattefabrikasjon
 Oppløyst i boraks (vassferniss) blei skjellakk brukt som haldbart blekk
 Grammofonplater blei tidlegare laga av skjellakk (kjende som «steinkaker»).
 Teikningfiksativ (2 % i alkohol)

I dag
 Møbelpleie, ved restaurering av barokk- og biedermeiermøblar (skjellakkpolitur)
 Næringsmiddelsadditiv med kjenneteiknet E 904, for eksempel for sjokoladedrasjear
 For å laga lakk for musikkinstrument, særleg fiolinar og plukkeinstrument
 Gule bengalske lys
 Som elektrisk isolasjonslakk på viklingar og som kitt mellom glaskolben og metallsokkelen i glødelampar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Skjellakk» frå ,  den 6. august 2019.  
 

Dyreprodukt
Bergens Stiftstidende

Bergens Stiftstidende var ei norsk avis som kom ut i Bergen.

Bergens Stiftstidende kom ut første gong i 1840, men gjekk inn allereie i  1855. Redaktørar var Hans Holmboe og presten Peter Albert Sagen, frå 1848 August Theodor Brömel.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bergens Stiftstidende» frå ,  den 7. august 2019.

Bakgrunnsstoff
Bergens Stiftstidende ve Nasjonalbiblioteket (nb.no)

Tidlegare aviser i Hordaland
Skipingar i 1840
Nedleggingar i 1855
Johan Wissman

Johan Lukas Wissman () er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Helsingborg. Han vann sølvmedaljen på 200 meter under EM i friidrett 2006 i Göteborg og sigra på 400 meter ved innandørs-EM 2009 i Torino.

Aktiv
Wissman vart andremann på 200 meter i innandørs-VM 2004 med tida 20,72 sekundar, 0,06 sekund attom vinnaren Dominic Demeritte frå Bahamas. Under europameisterskapen 2006 i Göteborg forbetra Wissman i semifinalen den svenske rekorden på 200 meter til 20,38. I finalen tangerte han rekorden og sikra seg sølvmedaljen, einast Francis Obikwelu som representerte Portugal sprang fortare.

Frå 2007 satsa Wissman mest på 400-meteren. Under verdsmeisterskapen 2007 sette han nordisk rekord på distansen med 44,56 sekundar, før han i finalen sprang i mål på 44,72 og vart sjuandemann. Fire veker etter VM forbetra Wissman den svenske 200-meterrekorden til 20,30 sekundar då IAAF-finalane fann stad i Stuttgart. I Sommar-OL 2008 tok Wissman seg til 400- meterfinalen på ny, der enda han på åttande og sisteplass.

I mars 2009 sprang Wissman inn til siger på 400 meter ved innandørs-EM i Torino. Perioden 2002-14 vart han svensk meister 14 gongar; ein gong på 100 m, 8 på 200 m og 5 på 400 m.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2001 i Edmonton: Utslått i 4 x 400 m stafett (3.04,0=nr 16)
EM 2002 i München: Utslått i semifinalane på 200 m (=nr 23)
VM 2003 i Paris: Utslått i semifinalane på 200 m (20,66=nr 14)
OL 2004 i Aten: Utslått i kvartfinalane på 200 m (20,74=nr 21)
VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvartfinalane på 200 m (21,16=nr 17). Utslått 4 x 400 m stafett (3.03,6=nr 12)
EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje på 200 m – 20,38, bakom Francis Obikwelu (20,01)
VM 2007 i Osaka: Nr 7 på 400 m – 44,72
OL 2008 i Beijing: Nr 8 på 400 m – 45,39
VM 2009 i Berlin: Utslått i semifinalane på 400 m (=nr 24)
EM 2010 i Barcelona: Utslått i semifinalane på 200 m (20,77=nr 9)
EM 2012 i Helsinki: Utslått i semifinalane på 400 m (46,35=nr 10)
EM 2014 i Zürich: Utslått i forsøka på 200 m (20,82=nr 18) og på 400 m (46,93=nr 33)
EM 2016 i Amsterdam: Utslått i semifinalane på 200 m (=nr 24) og i 4 x 100 m stafett (39,37=nr 11)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Johan Wissman» frå ,  den 7. august 2019.  
 

Svenske sprintarar
Varhaug Idrettslag

Varhaug Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande på Varhaug i Hå kommune. Idrettslaget vart stifta 1. august 1932 og er aktivt med i fotball, friidrett, handball, turn, volleyball og klatring. Laga til Varhaug IL spelar i heilgrøne drakter.

Lars Gaute Bø er den mest kjende fotballspelaren i Varhaug-drakt.

Kjelder
heimeside

Idrettslag i Rogaland
Hå kommune