alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
St Peter Port

St Peter Port er hovudstaden og den viktigaste hamnebyen på den britiske kanaløya Guernsey. 

St Peter Port ligg ved ei naturleg hamn verna av sjølve Guernsey i vest og øyane Herm og Sark i aust. Hamna har vore i bruk sidan romersk tid. Seinare var hamna base for kaperfart og smugling. I dag tek ho imot passasjertrafikk og varegods, medan St Sampsons i nord hovudsakleg tek imot råvarer.

Bybildet er prega av bygningar i grå og kvit stein i tillegg til fargerikt måla rekkjehus. Castle Cornet frå 1200-talet, som no utgjer ein del av moloen ved St Peter Port, ligg på ei tidlegare tidvassøy. Elizabeth College på Guernsey blei grunnlagd i 1563 av Elisabeth I av England. Hovudbygningen frå 1826 er lett kjennbar i byhorisonten. I St Peter Port ligg også mellom anna Guernsey Museum & Art Gallery, eit maritimt museum, Guernsey Tapestry Gallery med eit biletteppe vigd kulturen til Guernsey, og Hauteville House, bustaden til Victor Hugo under eksilet hans på øya. Elles har ein handelsstader på ein marknad, ein arkade og handlegater.

Bakgrunnsstoff

Kjelder

St Peter Port , visitguernsey.com
Maritime heritaget , visitguernsey.com
St. Peter Port (Guernsey) , cruisecritic.co.uk
About us, guernseyharbours.gov.gg

Guernsey
Bailiwick of Guernsey
Hovudstader i Europa
Antonio del Pollaiolo

Antonio di Jacopo d'Benci, meir kjend som Antonio del Pollaiolo () var ein italiensk målar, bilethoggar, gravør og gullsmed under ungrenessansen. Også broren Piero del Pollaiolo var ein framifrå målar.

Liv og gjerning
Pollaiolo var fødd i Firenze, der faren lærte han opp til gullsmed. Som målar var han truleg elev av Andrea del Castagno. Tidvis gjennom livet delte han verkstad med broren Piero, verka til dei to er sterkt inspirert av antikken. I fylgje Giorgio Vasari utførte dei to brørne disseksjonar for å forstå korleis menneskekroppen er oppbygd, og var på den måten tidlege representantar for den florentinske renessansens kombinasjon av vitskap og biletkunst.

Pollaiolos meisterverk er måleriet Helgenen Sebastians martyrium, måla kring 1473-75. Dette biletet viser ein til dels ny måte å framstille menneskekroppen på, med tydeleg muskulatur. I stikket Strid mellom nakne menn frå omkring 1474, eit verk inspirert av Andrea Mantegna, er handlinga endå meir valdeleg og der muskelstrukturen vert framvist fullt ut. I dei to måleria Apollon og Dafneog Herkules og Antevs har han plassert figurane i eit lyrisk landskap, men det er det kroppslege og ikkje topografien som spelar hovudrolla.

Frå 1484 arbeidde Antonio del Pollaiolo med å utsmykke grava til pave Sixtus IV i Peterskyrkja i Roma. Her arbeidde han med å forme bronsefigurar. Straks før han døydde fullførte han arbeidet med mausoleet over pave Innocens VIII. Måten han utforma dette gravminnet kom til å verte kopiert på mange gravmonument i ettertida.

Pollaiolo døydde i Roma som ein rik mann.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Antonio del Pollaiolo» frå ,  den 9. juni 2013.  
 

Italienske målarar
Italienske bilethoggarar
Giovanni Paolo Pannini

Giovanni Paolo Pannini eller Panini () var ein italiensk målar og arkitekt, vidast kjend som 'vedutista', det vil seie utsiktsmålar eller målar av bylandskap.

Liv og gjerning
Den unge Pannini utdanna seg til scenograf i fødebyen Piacenza. I 1711 flytta han til Roma, der han studerte teikning med Benedetto Luti og vart mykje påverka av Canaletto og hans målarstil og motivval. Pannini vart ein berømt palassdekoratør, og stod for omfattande arbeid i Villa Patrizi (1718–25) og Palazo de Carolis (1720). 
 
Målaren Pannini er mest kjend for sine utsikter over Roma, der han viste særleg interesse for dei antikke byggverka i byen. Mellom hans mest berømte verk er L'interno del Pantheon og hans vedute-måleri av galleri med utsikter frå Roma. Dei fleste av desse arbeida hans, spesielt dei av ruinar, blandar ulike stilar og stilperiodar på ein overdriven, stykkevis måte.

Pannini underviste i Roma både ved Accademia di San Luca og Académie de France. Ved den sistnemnde kunstskulen inspirerte han på sine eldre dagar eleven Jean-Honoré Fragonard I verkstaden hans arbeidde både ein annan fransk målar, Hubert Robert, og hans eigen son, Francesco Pannini. Stilen hans kom til å påverke andre vedutisti, som til dømes eleven Antonio Joli, så vel som Canaletto og Bernardo Bellotto. Pannini laga gjennom åra ein del måleri over store festførestillingar. Han var elles aktiv som portrettmålar. 

Han døydde i Roma.

Bakgrunnsstoff

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Giovanni Paolo Pannini» frå ,  den 9. juni 2013.  
 

Italienske målarar
Italienske arkitektar
Sarpsfossen

Sarpsfossen eller Sarpen er ein 19,5 meter høg foss i Glomma ved Sarpsborg i Viken. Nedbørsfeltet i Glomma ovenfor fossen har eit areal på 41 182 km2. Flaumavleiingskapasiteten i fossen er ca. 3400 m³/ sekund. Over fossen går det jernbane- og vegbru.

Fossen er bygd ut med kraftverka Sarp og Hafslund.

Namnet er i norrønt skrive Sarpr. Same fossenamn finst fleire stader i Noreg. I islandsk betyr sarp «fuglekrås», og ordet har truleg hatt liknande tyding i Noreg.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Sarpsborg Kommune
 Video fra Sarpefossen 1 - 17.09.2015 (Youtube)
 Video fra Sarpefossen 2 - 17.09.2015 (YouTube)

Fossar i Viken
Geografi i Sarpsborg
C/2011 W3 (Lovejoy)

C/2011 W3 (Lovejoy) er ein Kreutz-solstrykande komet. Han vart kjend ved at han overlevde å passera gjennom solkoronaen 16. desember 2011, den fyrste kometen ein har observert gjera dette. Koronaen når temperaturar på fleire millionar gradar.

Lovejoy vart oppdaga i november 2011 av amatørastronomen Terry Lovejoy.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 Some Comets like it Hot - NASA Science

Kreutz-solstrykarar
Solstrykar

Solstrykarar eller solstreifarar er kometar som passerer særs nær sola, og som gjerne vert øydelagde av passeringa. Solstrykarar kan hjelpa vitskapsfolk med å studera solatmosfæren gjennom måten han verkar inn på kometen. Eitt av dei meir kjende døma på ein solstrykar er kometen C/2011 W3 (Lovejoy), som overlevde ei passering gjennom solkoronaen. Dei fleste solstrykarane høyrer til familien Kreutz-solstrykarar, namnsett etter Heinrich Kreutz som oppdaga familien på slutten av 1880-åra og i 1890-åra.

Solstrykarar kan ha vore observerte so langt attende som år 371 før tidsrekninga, der ein komet observert av Aristoteles og Eforos kan ha vore ein Kreutz-solstrykar. Fram til 1979 var likevel berre ni solstrykarar observerte, og det var med dei rombaserte observatoria at oppdaginga av solstrykarar skaut fart.

Kjelder 
 «Comets: 'Sungrazer' comets» - ESA
 «Heliophysics Nugget: Sungrazing Comets as Solar Probes» - NASA
Det tapte paradis

Det tapte paradis (opphavleg tittel Paradise Lost) er eit episk dikt frå andre halvdel av 1600-talet av den engelske diktaren John Milton. Diktet skildrar Satan sitt opprør mot Gud, skapinga av jorda, syndefallet og utdrivinga av menneskja frå paradis. Det er skrive i blankvers, det vil seie jambisk pentameter utan rim.

Diktet viser til ei rekkje klassiske diktverk, som Homer og Vergil frå antikken og Edmund Spenser frå tidlegare engelsk litteratur. Den første utgåva av verket frå 1667 er organisert i 10 kapittel. Den reviderte utgåva frå 1674 har 12 kapittel (som Æneiden av Vergil). Diktet blei omsett til dansk ved I.H. Schønheyder så tidleg som i 1790 og til norsk av Arthur Olav Sandved i 1993 og 2005.

Kjelder 

Søk i bibsys.no
Paradise Lost (27.02.2013) i Store norske leksikon.

Delar av denne artikkelen bygger på «Paradise Lost» frå ,  den 9. juni 2013.

Bakgrunnsstoff 

 Ressursar på nettet om Paradise Lost 
 Librivox-innspelingar av Paradise Lost (mp3/ogg)

Utgåver på nettet
Paradise Lost , versjon i formatet XHTML hos Dartmouths Miltons leserom
Project Gutenberg tekstversjon 1
Project Gutenberg tekstversjon 2
Paradise Lost.org, omfattande ressursnettstad med fullstendig kommentert tekst.

 Litteratur
 Patrides, C. A. (1966): Milton and the Christian Tradition, Oxford, ISBN 0208018212
 Patrides, C. A. (1968): Approaches to Paradise Lost: The York Tercentenary Lectures, University of Toronto, ISBN 0802015778
 Patrides, C. A. (1971): Bright Essence: Studies in Milton's Theology, University of Utah, ISBN 0835743829
 Patrides, C. A. (1980): The Age of Milton: Backgrounds to Seventeenth-century Literature, Manchester University, ISBN 0719007704 

Epos
Engelsk litteratur
Litteratur frå 1600-talet
Politisk filosofi

Politisk filosofi er ei grein av filosofien som tek for seg problem og førestillingar knytt til menneska sine samfunn. Filosofien tek særleg for seg statsomgrepet og teoriar rundt staten sin framvekst, maktfordeling og oppgåver. Politisk filosofi kan vera deskriptiv, det vil seia leggja fram kjensgjerningar og prøva å forstå dei, eller normativ, det vil seia leggja fram mønster eller ideal for statsforfatningar eller politikarar. Dei viktigaste tenkjarane innan politisk filosofi er:  

 Platon
 Aristoteles
 Augustin
 Niccolò Machiavelli
 Thomas Hobbes
 John Locke
 John Stuart Mill
 Charles Montesquieu
 Jean-Jacques Rousseau
 Georg Wilhelm Friedrich Hegel
 Karl Marx
 Isaiah Berlin
 John Rawls
 Robert Nozick
 Gerald Cohen

Kjelder
politisk filosofi (27.02.2013) i Store norske leksikon. 

Politikk
Filosofi
Statsvitskap
Raufoss Fotball

Raufoss Fotball er eit fotballag frå Raufoss i Vestre Toten. Klubben spelar denne sesongen i . 

Laget spelte på øvste nivå i 1964, 1973 og 1974 og har spelt i mange år på nest øvste nivå, mellom anna i perioden 1998 til 2004. Laget kom på fjerdeplass både i 2000 og 2003, på femteplass i 2001 og på sjetteplass i 2002. I 2004 rykte klubben ned til andre divisjon. I 2006 rykte klubben opp igjen til Adeccoligaen, der dei i 2007 enda på 11. plass. Dei fekk derimot ikkje fornya lisensen for sesongen 2008, og vart dermed det første norske laget som vart tvangsdegradert frå Adeccoligaen til 2. divisjon.

Laget kom til semifinale i cupen i 1977. I kvartfinalen spelte laget uavgjort mot Moss både på heime- og bortebane, før det vart siger 2-1 på nøytral bane på Ullevaal stadion. I semifinalen vart det heimetap 1-3 mot Lillestrøm, som vann cupen det året. Seinare har Raufoss spelt kvartfinale i både 1999 og 2003, begge gangane vart det bortetap mot . I 2006 måtte  ha ekstraomgangar for å slå laget på Lerkendal i 3. runde i cupen. 

Opp gjennom åra har mange kjente fotballspelarar teke på seg den gule og svarte drakta. Sommaren 2011 hadde ein ei større avstemming om kven som er dei aller største. Topp 25-lista vart som følgjer, frå nr 1 og nedover: Svein Grøndalen, Bente Nordby, Roy Strandbakke, Knut Dahlen, Espen Haug, Dag Oppjordsmoen, Svein Bredo Østlien, Erik Østeng, Tom Løkken, Christian Johnsen, Stein Kollshaugen, Kai Breiskallbakken, Bjørnar Ottesen, John Mair, Kai Erik Moen, Petter Senstad, Johan Arneng, Tommy Fyhn, Erik Langedal, Torfinn Østeng, Knut Befring, Pål Strand, Helge Magne Øvstetun, Jarl Andre Storbæk og Rickard Claesson.

Andre kjende spelarar er mellom andre: Dime Jankolowski, John Anders Bjørkøy, Remond Mendy, Christian Hemberg, Adem Güven, Marino Rahmberg, Andreas Anderson, Mathias Andersson, Jesper Ljung, Haralddur Ingolfsson og Aljoša Vojnovic.

Følgjande Raufosspelarar har landskampar: Knut Dahlen, Svein Bredo Østlien, Roy Strandbakke, Svein Grøndalen, Bente Nordby, Pål Strand og Jarl Andrè Storbæk.

Spelarstall 
Oppdatert 1. juli 2020

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Raufoss Fotball» frå ,  den 9. juni 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Fotballag i Innlandet
Idrettslag i Vestre Toten
Fotballag skipa i 1918
1918 i Noreg
Lisa Marie Gamlem

Lisa Marie Gamlem () er ein norsk regissør. Ho var tidlegare programleiar for «U» på NRK fjernsyn. Gamlem har regissert fjernsynsserien «Ping-Pong» (Emmy-nominert 2008), og kortfilmen «Kjøttsår» (nominert til Gullpalmen ved Cannes filmfestival i 2011). Ho har også regissert episodar av fjernsynsseriane «Lilyhammer» og «Hvaler».

Kjelder

Norske filmregissørar
Norske TV-regissørar
Thomas Cole

Thomas Cole () var ein britisk-amerikansk målar. Han vert rekna som grunnleggjaren av den såkalla Hudson River-skulen, ei kunstrørsle som hadde blomstringstid i USA kring midten av 1800-talet.

Liv og gjerning

Cole vart fødd i Bolton i Lancashire i England og var son til ein tekstilfabrikant. Då Cole var 17 år gammal emigrerte familien til USA og busette seg i Steubenville i delstaten Ohio. Han lærde seg det grunnleggjande i oljemåling av ein kringreisande portrettmålar. I 1823 byrja han studere ved Philadelphia Acadamy of Art, der han utvikla sin eigen unike stil som han seinare nytta i alle sine framtidige landskapsmåleri. 

Cole fekk snøgt suksess med sine røyndomsnære og detaljerte framstillingar av den nord-amerikanske villmarka. Bileta hans vart varmt mottekne i New York, der han fekk selt dei til rike kunstsamlarar. År 1829 reiste Cole til Europa og vart der verande dei neste tre åra. I London møtte han mellom andre målarane John Constable, Thomas Lawrence og William Turner. Ved den tid vart Cole halde for å vere den fremste landskapsmålaren i USA. Han oppheldt seg også i Italia i lengre tid.

Då  Cole vende tilbake til USA måla han ein allegorisk serie med historisk tema; Rikets mål (The Course of Empire). Han laga også det allegoriske verket The Voyage of Life, men dei økonomiske støttespelarane hans tykte betre om måleria med natur og landskap. Cole byrja då alt meir å måle bilete med større innslag av mystiske og religiøse uttrykk.

Frå sommaren 1841 reiste Cole eitt år i Europa. Han perfeksjonerte då måleteknikken, særleg bruken av fargar og attgjevinga av himmel og skyer. I Europa møtte han den unge Frederic Church som i åra 1844-46 gjekk i lære hos Cole. Cole drog også ut på ferder i USA, der han oppsøkte ulike slag natur og naturfenomen.

Thomas Cole døydde 47 år gammal i Catskills i New York.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Thomas Cole» frå ,  den 9. juni 2013.

Bakgrunnsstoff

USA-amerikanske målarar
Ílida

Ílida (gresk Ήλιδα) er ein kommune i periferieininga Ilía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Ílida ligg nord for Pýrgos og grensar i nordaust mot periferieininga Akhaía. I vest ligg Det joniske havet.

Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Amaliáda
 Pinía
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Ilida
Ilida
Morten Espeland

Morten Espeland  () er ein norsk skodespelar. Han er utdanna ved Statens teaterhøgskole, og debuterte i 1998 som Peter i Anne Franks Dagbok på Den Nationale Scene. I 2008 mottok han Heddaprisen i klassen «Beste mannlege birolle» for Peter Karpati i Den arabiske natta. Han var i mange år på Det norske teatret.

Folk frå Stord
Norske skodespelarar
Britisk historie

Britisk historie omfattar historia til dei britiske øyane, særleg i tida då dei har vore del av kongeriket Storbritannia.

Det sameinte kongedømet av Storbritannia og (Nord)-Irland blei danna gjennom fleire erobringar og unionar. England oppstod frå Wessex, det sigrande av fleire mindre rike i mellomalderen, som gradvis tok kontroll over rike som Cornwall, Wales, Northumbria og øya Irland. England og Skottland kom i personalunion i 1603 og inngjekk ein unionsavtale i 1707 (underskriven 1706). Endå ei  unionsforordning i 1800 la kongedømet Irland inn under unionen og danna Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland.

Periodar

Førhistorisk Britannia (frem til 43 f.Kr.)
Romersk Britannia (43 f.Kr.–ca. 410)
Britannia i mellomalderen (ca. 410–ca. 1500)
Angelsaksisk tid (til 1066)
Normannisk tid (fra 1066)
Tidleg moderne tid
Tudortida
Den engelske renessansen
Elizabethansk tid
Jakobeisk tid
Restaurasjonen
Den skotske opplysningstida
Georgiansk tid
Moderne tid
Regency-tida
Viktoriansk tid
Edvardiansk tid

Geografisk inndeling

Engelsk historie
Historia til London
Irsk historie
Skotsk historie
Walisisk historie

Det britiske imperiet
Det britiske samveldet

Monarkar

Britiske monarkar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 
Europeisk historie
Raufoss Storhall

Raufoss Storhall er ein fleirbrukshall som ligg på Raufoss i nærleiken av Raufoss stadion. Hallen er ein overtrykkshall  som vert halde oppe av luft. 

Halen var ferdigbygd våren 1999 og kosta kring 16 millionar kroner. Hallen var den andre i sitt slag då han vart bygd. Hallen vert eigd og driven av Raufoss Fotball. Hallen heitte tidlegare Hydrohallen og Økokrafthallen. 

Banen fekk nytt dekke i 2009.

Kjelder
 Raufoss Fotball

Idrett i Vestre Toten
Idrettsanlegg i Innlandet
Fotballstadion i Innlandet
Idrettshallar i Noreg
8. serierunde i Oddsenligaen avdeling 1 2013

8. serierunde i Oddsenligaen avdeling 1 2013 vart gjennomført med fem kampar laurdag 1. juni, ein kamp søndag 2. juni og ein kamp måndag 3. juni.

Kampfakta

Kjelder
 Fotball

8
9. serierunde i Oddsenligaen avdeling 1 2013

9. serierunde i Oddsenligaen avdeling 1 2013 vart gjennomført med ein kamp laurdag 8. juni, fem kampar søndag 9. juni og ein kamp måndag 10. juni. 

 gjekk på det første tapet denne runden, etter å ha vunne dei første åtte kampane, då dei tapte borte mot .  kneip inn på tetlaga med bortesigeren sin over  og gjekk opp til tredjeplass på tabellen.  slo  og kraup over nedrykksstreken, medan  hamna under streken med tap for .

Kampfakta

Kjelder
 Fotball

9
Follo Museum

Follo Museum er regionsmuseum for kommunane i distriktet Follo i Akershus. Det omfattar Friluftsmuseet, som syner fram ei samling bygningar henta frå fleire stader i Follo, og ligg på Seiersten i nærleiken av Drøbak. Frå årsskiftet 2010/2011 gjekk museet inn som ei eining i det konsoliderte Akershusmuseet, som har hovudkontor på Strømmen i Skedsmo kommune.

Follo Museum kan tilby publikum å vitje:
Friluftsmuseet på Seiersten, som har tilhald på eit område som tidlegare var hestehage for Seiersten prestegård, femner om soga knytt til Korsegården skysstasjon, landevegssmia, skulen, garden og husmannsplassen. I administrasjonsbygningen på museet er det kafé og lokalhistorisk bokhandel.
Uranienborg på Svartskog i Oppegård kommune, som var Roald Amundsens heim ved Bunnefjorden frå 1908 til han døydde i 1928. Huset er ein sveitservilla frå 1898, og står uendra slik det var då Amundsen drog av garde med flyet Latham for å freiste kome general Nobile og ekspedisjonen hans til hjelp.  Frå 1935 har Uranienborg vore museum, og i 2003 tok Follo Museum over forvaltingsansvaret.
Tåkeklokka på Elle sør for Drøbak, oppretta i 1911 og teke ut or drift i 1983. Klokketårnet er i tre, bygd i sveitserstil, og både klokka og drivverk er intakt. Klokka klemta samanhengande når tåka låg, drive av eit urverk som måtte dragast opp med jamne mellomrom.
Drøbak hjelpefengsel
O. B. Hansens Trykkerisamling er ei samling trykkjeriutstyr etablert i lokala til Drøbak Båtforenings Maritime Samlinger i eit samarbeid mellom familien O. B. Hansen, Drøbak Båtforening og Follo Museum. O. B. Hansens Boktrykkeri var ei familieverksemd med aksidenstrykkjeri og papirhandel, og stod for utgjevinga av lokalavisa Akershus Amtstidende.
Riktig Restaurering Akershus, som skipar til møte og kurs om rett restaurering, og slik tryggje og vidareutvikle eldre handverkstradisjonar, har sine lokale på Follo Museum.

Avistegnernes Hus i Drøbak er eit kunstgalleri som frå 2010 vart ei avdeling beinveges under Akershusmuseet etter å ha vorte konsolidert med Follo Museum frå 1. januar 2009. Son Kystkultursenter, med mellom anna ei samling gamle bruks- og fritidsbåtar, låg òg tidlegare under Follo Museum, men er no ei avdeling under Oslofjordmuseet i Vollen i Asker, som likeeins er ei avdeling under Akershusmuseet.

Bakgrunnsstoff
 

Museum i Viken
Kultur i Frogn
Friluftsmuseum i Noreg
Oslofjordmuseet

Oslofjordmuseet er eit kystskulturmuseum i Vollen i Asker kommune. Museet vart opna 7. juni 2013 som ei eining under Akershusmuseet, og tek for seg dei sidene ved kystkulturen i Indre Oslofjord som har med friluftslivet og bruken av fritidsbåtar å gjere. Oslofjordmuseet rår over ei samling båtar som tidlegare har vore å sjå på Follo Museum og på Son Kystkultursenter i Son i Vestby kommune, som tidlegare låg under Follo Museum. Son Kystkultursenter er no ei avdeling under Oslofjordmuseet.

Oslofjordmuseet har ei stor samling av lystbåtar og fritidsbåtar. For at publikum skal kunne få sjå flest mogleg av dei, vert utstillinga stendig endra. I tillegg til båtutstillinga har museet utstillingane Seglloftet og Fjord og friluftsliv med mellom anna ein robåt-simulator som publikum kan få prøve seg på. Utstillinga En renere fjord gjer greie for korleis avløpsvatnet (kloakkvatnet) frå dei folkerike og tettbygde områda kring Indre Oslofjord vert teke hand om for ikkje å ureine fjorden.

Avdelinga Son Kystkultursenter har ei eiga museumshamn, og eit av hovudmåla for senteret er å byggje opp ei representativ samling av søraust-norske trebåtar.

Bakgrunnsstoff
 Internettsidene til Oslofjordmuseet
 Internettsidene til Son Kystkultursenter

Museum i Asker
Kulturhistoriske museum i Noreg
Museum skipa i 2013
2013 i Noreg
Bartholomeos I av Konstantinopel

Bartholomos I () er den 270. økumeniske patriarken av Konstantinopel, og med det primus inter pares innan den ortodokse kyrkja.

Bartholomeos I  er tyrkisk statsborgar, men høyrer til den greske minoriteten i landet. Han tok namnet Bartholomeos da han vart vigd til diakon 13. august 1961. Han vart prestevigd 19. oktober 1969. Frå 1974 har han vore med i den heilage synoden.  22. oktober 1991 vart Bartholomeos vald til patriark av Konstantinopel, og tiltredde 2. november.

Som økumenisk patriark har han engasjert seg i gjenoppbygginga av kyrkjene i den tidlegare austblokka etter kommunismen sitt fall i 1990. Han har ført vidare arbeidet til sine forgjengarar med forsoning med den katolske kyrkja gjennom dialog. Han har også dialog med andre kristne, muslimske og jødiske grupper.

Patriarken har engasjert seg for miljøvern, og har difor fått kallenamnet «den grøne patriarken». I 2002 var han i Noreg for å ta imot Sofieprisen for miljøengasjementet sitt.

I 2008 vart Bartholomos tatt med i tidsskriftet Time si liste over dei 100 mektigaste menneska i verda.

Kjelder 

Offisiell nettstad
Biografi på heimesida 
Juryen si grunngjeving for tildeling av Sofieprisen
Time 100: Bartholomew I Rowan Williams om Bartholomos i høve Time si liste.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Tyrkiske biskopar
Økumeniske patriarkar
Akershusmuseet

MiA – Museene i Akershus, eller MiA - Musea i Akershus, er nytt namn på Akershusmuseet som vart skipa i 1983.

MiA – Musea i Akershus, er eit kompetansesenter for musea i Akershus for å hjelpe til med konserveringstenester, vedlikehaldsplanar, fototenester, utvikling av utstillingar og pedagogiske opplegg, marknadsføringstiltak, felles meldingsblad for kulturminnevernet i fylket, og dessutan hjelp til arkivering og registrering. Dei 19 musea, 34 besøkssteda og to kompetansesentra ikring i Akershus inngår i MiA - Musea i Akershus som konsoliderte einingar, og er i dag Akershus fylke sin største kulturinstitusjon. Hovudadministrasjon held til i det tidlegare rådhuset til Skedsmo kommune, i Strømsveien 74 på Strømmen i Skedsmo.

Museumsavdelingar  
Asker Museum, Valstads samlinger, Akershus bygningsvernsenter, Aurskog-Høland bygdetun, Avistegnernes hus, Eidsvoll museum, Fetsund Lenser, Besøksenter våtmark Nordre Øyeren, Follo museum, Gamle Hvam museum, Grinimuseet,  Hurdal historielags samlinger, Linderud gård på Linderud i Oslo, Lommedalsbanen (ei tillaga museumsjarnbane i Bærum), Lørenskog Bygdemuseum, Nes Samlinger, Oslofjordmuseet i Vollen i Asker,  Skedsmo bygdemuseum,  Museumsfabrikken Strømmen, Ullensaker museum, Urskog–Hølandsbanen (Tertitten), ei strekning av ei nedlagd smalspora jarnbane.

Bakgrunnsstoff
 Internettsida til MiA - Musea i Akershus

Museum i Viken
Skipingar i 1983
Museum skipa i 1980-åra
1983 i Noreg
9. serierunde i Oddsenligaen avdeling 2 2013

9.  serierunde i Oddsenligaen avdeling 2 2013 vart gjennomført med tre kampar laurdag 8. juni og fire kampar søndag 9. juni. 

 tok sin niande strake siger for sesongen, med ei straffeskåring på bortebane i toppkampen mot . Alta leia på dette tidspunktet med åtte poeng ned til Raufoss på andreplass.

Kampfakta

Kjelder
 Fotball

9