alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Flesberg stavkyrkje

Flesberg stavkyrkje er ei stavkyrkje som ligg i Flesberg kommune i Numedal. Den eldste delen av kyrkja er rekna å vera frå siste del av 1100-talet eller fyrste del av 1200-talet. Opphavleg var dette ei kyrkje med rektangulært kyrkjeskip og fire frittståande indre stavar som bar eit forhøgd midtparti, omgjeve av ei omgang. I aust hadde kyrkja eit smalare kor og ein apsis, og kring det heile gjekk ei svalgang. I skriftlege kjelder finn ein dei første referansane til kyrkja i 1359.

Etter ei utviding og ombygging i 1735 vart kyrkja ei krosskyrkje. Skipet var forlenga og to tverrskip vart tilbygde i lafteverk. Av den opphavlege stavkyrkja finst berre tre av ytterveggane i skipet, ettersom både koret, austveggen og den indre stolpereisinga vart rivne då kyrkja vart utvida. 

I samanlikning med dei andre stavkyrkjene i dalen er kyrkja naturleg nok sparsamt dekorert innvendig, av di så mange av dei opphavlege delane frå mellomalderen er borte. Vestportalen er av ein velkjend type med to vangeplankar med utskorne drakar og ranker, og med halvsøyler inn mot opninga. Men dei vart skamhogde då kyrkja vart utvida.

Benkane hadde opphavleg dører, men desse vart fjerna omkring 1870. På enden av kvar benk er gardsnamn påført (ca 1802), dei gardane som hadde gitt mest til kyrkja fekk benkar lengst framme. Kyrkjeklokkene fra 1500-talet, den eine støypt om i 1776 etter skade. Kyrkja har to orgel.

Kyrkjegarden er inngjerda med store reiste steinheller. Desse er synleg på måleri frå 1701 (dette er kanskje det eldste eksisterande måleri av ei stavkyrkje). Fleire av steinane har jernringar for tjoring av hestar, kvar bonde han sin faste plass slik innskrift i hellene/ringane viser (den eldste innskrifta frå 1661). Dei frittståande steinhellene utanfor kykrjegarden hadde same funksjon (kalla tjoringssteinar), denne såkalla hestegarden var det gapestokk og rettarstad. Steinhellene vart frakta på vinterføre frå garden Haukeli vest for Lågen. 

Prestegarden med hovudbygning frå 1823 ligg like ved.

Galleri

Kjelder 
 Norges Kirker: «Flesberg kirke» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning

Bakgrunnsstoff 
 Flesberg stavkyrkje, Riksantikvaren
 Flesberg stavkyrkje i Stavkirke.org 
 Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Buskerud» på nettstaden til Arkivverket 

Kyrkjer i Flesberg
Freda bygg i Viken
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Kongsberg prosti
Kulturminne i Flesberg
Hn/Janitsjarkorps

Eit janitsjarkorps er eit musikk-korps som hev både treblåsarar og massingblåsarar i tillegg til perkusjon, i motsetnad til brassband som ikkje hev treblåsarar.

Umgrìpet janitsjarkorps kjem upphavleg frå tyrkisk militærmusikk. Janitsjar kjem frå tyrkisk yeni çeri som tyder ny her. Janitsjarane var osmanske herfolk.

Instrument ein kann finna i janitsjarkorps 
Massingblåsarar:

Pikkolotrompet, trompet, kornett, flygelhorn, valthorn, trombone, eufonium og tuba.

Treblåsarar:

Pikkolofløyta, tverrfløyta, obo, klarinett, altsaksofon, tenorsaksofon, barytonsaksofon, bassklarinett og fagott.

Perkusjon:

Ymse slagverksinstrument so som paukor, xylofon, trommor og cymbalar.
Nerlandsøya

Nerlandsøya er ei øy i Herøy kommune på Sunnmøre.

Nerlandsøya er den tredje største øya i kommunen etter Gurskøya og Leinøya, og ligg nordvest for Skorpa og vest om Bergsøya. Innbyggjartalet per 2005 var 843, fordelt på grunnkrinsane Kopparstad, Kvalsund og Kvalsvika.

Geografi 
Nerlandsøya er skilt frå Skorpa av Skorpesundet og frå Bergsøya av Søre Vaulen. Fylkesveg 20 kjem over til Nerlandsøya frå Bergsøya, via Nerlandsøybrua. Denne vegen deler seg og går så vidare mot høvesvis Kopparstad og Kvalsvika (då som fylkesveg 21). På austsida av øya ligg Breidsundet og Holmefjorden, som skil øya frå Remøya.

Topografi 
Øya har fått namnet sitt etter dei låge delane av øya, då særskilt midt mellom fjellmassivet Kvalsundfjellet og det som Mulefjellet er ein del av. Den lågaste delen av dette området har òg fått namnet Nerland. Den høgste toppen, som ligg på Kvalsundfjellet, er Varden og er 430 meter høgt. Søraust på øya, aust om Kvalsundfjellet, er det òg lågt og til ei viss grad mogleg å drive jordbruk. I vest, mellom Kvalsundfjellet og Mulefjellet, ligg Mulevika som siste stoppestad før Atlanterhavet.

Øyar på Sunnmøre
Geografi i Herøy i Møre og Romsdal
Jacob Breda Bull

Jacob Breda Bull () var ein norsk forfattar og teolog frå Rendalen. Han var far til Olaf Bull.

Bull var presteson og voks opp på prestegarden i Øvre Rendal. Han drog frå Rendalen då han var 16. Han tok til å studera i 1872 og var utdanna teologisk kandidat i 1876. Han vitja Roma og busette seg i København

Jacob Bull er hauglagd saman med kona si utanfor Ytre Rendal kyrkje.

Kjelder og peikarar ut
http://www.inre-skandinavia.net/forfatterside_bull.htm 
http://www.dagbladet.no/kultur/2003/12/11/385851.html
http://runeberg.org/authors/bulljako.html
Utdjupande artikkel om Bull på snl.no skriven av Stein-Arne Solberg

Norske forfattarar av folkelivsskildringar
Norske lyrikarar
Norske journalistar
Folk frå Rendalen
Forfattarar frå Hedmark
Eufonium

Eufonium er eit musikkinstrument i massingblåsarfamilien. Det har B eller C (sjeldan) til grunntone - éin oktav under trompeten. Ein eufonium har 3-4 ventilar, og ser ut som ein liten tuba, og kan òg kallast tenortuba. Namnet eufonium kjem frå gresk eufonion som tyder velklang, og instrumentet har ein varm, fyllug klang. Ein person som spelar eufonium kann kallast eufonist.

Eufonium har til liks med tuba konisk boring (røyrdiameteren aukar heile vegen). Motsetnaden er trombone- og trompetfamilien som har sylindrisk boring (diameteren er konstant fram til klokkestykkjet). Dette gjev instrumentet ein heilt annan klang enn trombonen, jamvel om dei spelar i same registeret; eufonium har ein mykje rundare klang.

Bruk 
Eufonium er eit mykje bruka instrument i ulike slag brassband og janitsjarkorps, og får her ofte tilskrive viktige røyster og soloar. I orkesterlitteraturen vert han derimot sjeldnare bruka, og er ikkje eit fast instrument i symfoniorkesteret. Endå vert det nytta av og til, til dømes i Gustav Holsts stykkje Planetene.

Massingblåseinstrument
Minesveipar

Sjå òg dataspelet minesweeper, som er kalla «minesveiper» på norsk

Ein minesveipar er eit skip som uskadeleggjer miner i sjøen. (Dei same skipa blir somme tider brukte til å leggja ut miner.)

Ein minesveipar treng ikkje vite nøyaktig posisjon for minene. Fartøyet drar eit sveip etter båten som aktiviserer miner i nærleiken og dermed uskadeleggjer dei. Sveipet kan anten vere mekanisk eller influensbasert. Moderne influenssveip kan til dømes etterlikne lyd og magnetfelt frå fartøy for å lure minene til å gå av. 

Saman med minejaktfartøy vert minesveiparfartøy under ein fellesnemnar kalla mineryddingsfartøy. Minejaktfartøy nyttar sonar for å finna minene før vert uskadeleggjort individuelt. 

For å unngå å utløysa minene er mineryddingsfartøy mykje meir stillegåande enn vanlege skip. Dei har òg skrog av tre, plast eller lågmagnetisk stål.

 
Båttypar
Norsk Data

Norsk Data (ND) var ein minimaskinprodusent med hovudkontor i Oslo. Føretaket var til frå 1967 til 1992 og var mest aktiv frå tidleg på 1970-talet til midten av 1980-talet.

Historie 
Opphavet åt ND går attende til utviklinga av digitale datamaskinar ved Forsvarets forskingsinstitutt på Kjeller kor fleire tidlege datamaskinar vart laga, så som SAM og SAM 2 (også kjent som FLINK).

På grunn av framgangen frå denne utviklinga blei A/S Nordata - Norsk Data Elektronikk oppretta 8. august 1967 av Lars Monrad Krohn, Per Bjørge og Rolf Skår.

Selskapet vart ein signifikant leverandør av minimaskinar til mange forskingsprosjekt, og spesielt til CERN i Geneve kor dei blei valt som leverandør til eit partikkelakseleratorprosjekt. ND hadde òg ein stor kontrakt med Singer for ein leveranse av datamaskinar til flysimulatorar som F-16-simulatoren. 

ND var ein stor leverandør til offentleg sektor i Noreg så vel som til universitet og andre innan utdanningssektoren. Men også private verksemder stod på kundelista, til dømes: Det Norske Meteorologiske Institutt, Jonas Øglænd, Kreditkassen, Norsk Tipping, 
Mobil Exploration Norway Inc, Elf Aquitaine, Stavanger Aftenblad og
Kongsberg Våpenfabrikk. 

Etter ei lengre tid med stor suksess starta ND daudspiralen tidleg på 1990-talet, i stor grad på grunn av at dei ikkje hadde sett for seg kva innverknad PC-en ville ha på marknaden og sterkare konkurranse frå unixmaskinar.

Norsk Datas teknologi blei vidareført av Dolphin.

Maskinvare 
Signifikante Norsk Data datamaskinmodellar var:
 Nord-1, 16-bit minimaskin utgjeven i 1968, køyrde TSS (sjå under) frå 1971
 Nord-5, 32-bit supermini utgjeven i 1972
 Nord-9
 Nord-10, 16-bit mini utgjeven i 1973
 Nord-10S
 Nord-50, andre generasjon 32-bit supermini i 1975
 Nord-100, 16-bit, frå 1978
 Nord-100/CE
 ND-100 Compact, siste leveranse 2001
 ND-120CX
 ND-Satellite
 ND-500, tredje generasjon 32-bit supermini i 1981
 ND-505, 28-bit-maskin tillaten gjennom austblokk-embargoen
 ND-510/CX
 ND-520
 ND-540
 ND-570/CX, verdas raskaste 32-bit supermini i 1983, 7.1 Whetstone MIPS
 ND-5000, fjerde generasjon 32-bit supermini i 1987
 ND-5700
 ND-5850, femte generasjon 32-bit supermini i 1987
 ND-5904

Programvare 
Norsk Data tilbaud òg eit utval av system- og brukarprogramvare:
 TSS – Nord tidsdelingssystem frå 1971
 SINTRAN – operativsystem for Nord 10 og seinare modellar, versjon III frå 1973, III/VS i 1974
 SIBAS database i 1975
 Fortran-kompilator
 BASIC-kompilator
 Cobol-kompilator
 Pascal-kompilator utvikla i Kiel, Tyskland
 QED – linjeorientert teksthandsamingsprogram 
 PED – sideorientert teksthandsamingprogram
 NOTIS – integrert teksthandsaming- og databasepakke

Verd å notere: Verdsveven oppstod då Tim Berners-Lee skreiv Enquireprogrammet på ein SINTRAN III minimaskin i CERN.

Bakgrunnsstoff 
 Computer-Archiv - Norsk Data

Konkursråka føretak
Skipingar i 1967
Nedleggingar i 1992
Tidlegare datamaskinprodusentar
Tidlegare føretak i Oslo
Karasjok gamle kyrkje

Karasjok gamle kyrkje er ei krosskyrkje i Karasjok sentrum i Karasjok kommune i Troms og Finnmark. Ho blei bygt i 1807 og er den eldste attståande kyrkja i Finnmark. Ho var eit av dei få trebygga som stod igjen etter at store delar av Finnmark blei brent ned under den andre verdskrigen.

Kyrkja blei etter kvart for lita for kyrkjelyden. I 1974 blei ho erstatta av Karasjok kyrkje, ei større trekyrkje inspirert av samisk byggekunst.

Kjelder 

 Arkitekturguide Nord-Norge og Svalbard om Karasjok gamle kyrkje

Bakgrunnsstoff 
 

Kyrkjer i Karasjok
Bygningar i Finnmark og Nord-Troms frå før 1944
Kulturminne i Karasjok
Norske trekyrkjer
Kyrkjer i Indre Finnmark prosti
Norske kyrkjer frå 1800-åra
Krosskyrkjer i Noreg
1807 i Noreg
Loch

Loch er eit skotsk ord som kan visa til innsjøar, bukter eller fjordar. Ein mindre loch blir kalla ein lochan. 

Namnet er av gælisk opphav og blir òg brukt i Ulster og Nord-Irland, der mange skottar har busett seg. I resten av Irland bruker ein det tilsvarane ordet lough. Den skotske uttalen av loch er [lɒx], og ordet blir ofte brukt til å forklara engelskmenn korleis ein uttaler ein ustemd velar frikativ. På engelsk kan òg siste lyden uttalast som ein k.

Den best kjende lochen er Loch Ness, medan andre store og kjende skotske innsjøar er Loch Awe, Loch Lomond og Loch Tay. Loch Long, Loch Fyne, Loch Linnhe og Loch Eriboll er sjø-lochar, eller skotske fjordar. På same måte som norske fjordar og fjordsjøar er dei fleste lochane blitt skapte av isbrear som skar seg ned i fjellet. Men også nokre nyskapte innsjøar har fått loch-namn, slik som demningsjøane Loch Sloy, Loch Laggan og Loch Treig.

Skottland
Skotske ord og uttrykk
Engelske ord og uttrykk
Innsjøar
Kyst- og havlandformer
Kaupanger stavkyrkje

Kaupanger stavkyrkje, som ligg i bygda Kaupanger i Sogndal kommune, er den største stavkyrkja i Sogn og Fjordane fylke. 
Kyrkja er ei langkyrkje med heva midtrom og vart bygd kring 1140. Kaupanger stavkyrkje er soknekyrkje i Kaupanger sokn i Indre Sogn prosti og er eigd av soknet.
 

Ho står på leivningane etter noko som kan ha vore to tidlegare stolpekyrkjer på staden. 

Historia til den noverande kyrkja har vorte knytt til kampen mellom Kong Magnus og Kong Sverre. Under leiinga av bonden Arntor frå Kvåle, hadde bønder frå distriktet teke livet av sysselmannen Ivar Dape og fleire andre av Sverre sine menn under eit gilde julafta 1183. Som hemn brende Sverre «Lusakaupang» i 1184. 

Ein har tidlegare rekna med at det øvste av brannlaga under dagens kyrkje stammar frå denne brannen, og bygginga av stavkyrkja har difor gjerne vorte tidfest til tida rundt 1190. Myntfunn under brannlaga stadfestar at den har vorte bygd etter 1130, men det eksakte årstalet har vore noko uvisst.

Fortidsminneforeininga, som har driftsansvaret for kyrkja, avdekte i 2005 at materiale til delar av kyrkja var hogge i 1137. Det er soleis mest sansynleg at kyrkja er om lag 50 år eldre enn ein tidlegare har meint. Byggjeåret for noverande kyrkje - forutan forlenginga som skjedde noko seinare - er mest truleg omkring 1140.

Det har skjedd fleire ombyggingingar sidan kyrkja vart reist. I mellomalderen vart ho bygd lengre, og ho er i dag den lengste av stavkyrkjene i landet. Sett vekk frå takstolen, stammar størstedelen av den berande konstruksjonen frå denne ombygginga. Til saman omfattar dette 22 stavar: Åtte stavar på langsidene, tre på kortsidene og fire i koret. 

På 1600-talet vart det gjort fleire ombyggingar. Kyrkja fekk vindauge, våpenhus og kyrkjetårn, og ein svalgang rundt kyrkja vart riven. Om lag på same tid vart veggane dekorerte med med ei frise av ein salme, teikna i dåtidas notar - neumar. Preikestolen og alteret som står i dagens kyrkje vart gjeve til kyrkja av futen Gjøde Pedersen på byrjinga av 1600-talet. Også døypefonten er frå denne tida. 

Kyrkja vart modernisert i 1862. Då vart ho måla kvit utanpå og kremgul inni, og nye vindauge vart sett inn. I 1960-åra (1959–1965) vart ho ført tilbake til ein utsjånad som stort sett samsvarar med 1600-talskyrkja.

Sjå òg 
 Slaget ved Fimreite
 Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder 
 Anker, Leif: Middelalder i tre, Stavkirker. (Kirker i Norge; 4), Oslo 2005. ISBN 82-91399-16-6
 Bugge, Gunnar & Mezzanotte, Bernadino: Stavkirker, Oslo 1994, s. 45. ISBN 82-504-2072-1
 Dietrichson, L.: De norske Stavkirker, Kristiania 1892.

Bakgrunnsstoff 
 Kaupanger stavkirke i Stavkirke.org 
 Fortidsminneforeninga, Sogn og Fjordane 
 Fortidsminneforeningen 
 Odin

Freda bygg i Vestland
Kyrkjer i Sogndal
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Norske stavkyrkjer frå mellomalderen
Fortidsminneforeningens eigedommar
Kulturminne i Sogndal
Rosemåla kyrkjer
Kaupanger

Kaupanger er ei bygd, ein tettstad og eit sokn i Sogndal kommune i Vestland. Tettstaden har . 

Kaupanger er mellom anna kjend for Kaupanger stavkyrkje, bygd på midten av 1100-talet. 
På Kaupanger ligg også museet De Heibergske Samlinger og Sogndal lufthamn, Haukåsen. 

Kaupanger vart i mellomalderen ein handelstad, ein kaupang, av dette kjem namnet.

Delområde 
Kaupanger delområde femner austre delen av Sogndal kommune, det vil seie området på austsida av Norefjorden, med unntak av grunnkrinsen Fimreite som høyrer til Norum delområde. Ved folketeljinga i 2001 budde det 2122 personar i delområdet, fordeld på 724 i grunnkrinsen Barsnes/Loftnes/Kjørnes, 562 i grunnkrinsen Valberg/Skogen og 836 i grunnkrinsen Kaupanger. I grunnkrinsen Haukåsen budde det ingen.

Kyrkjesokn 
Kaupanger er òg eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. Kaupanger stavkyrkje er soknekyrkje.

Bakgrunnsstoff 
 Kong Sverre brende Lusakaupang på NRK fylkesleksikon

Kjelder 
SSB: Kart som viser tettstader, delområde og grunnkrinsar i Sogndal kommune

Fotnotar 

Busetnader i Sogndal
Bygder i Vestland
Ferjestader i Vestland
Tettstader i Vestland
Sokn i Indre Sogn prosti
AVR

AVR er namnet på ein 8-bits RISC-basert mikroprosessor som vert produsert hjå elektronikkprodusenten Atmel. AVR vart opphavleg konstruert i Noreg av to studentar ved NTNU. AVR vert mykje nytta i industrien og av folk som syslar med hobbyelektronikk.

Atmel har ei stor utviklingsavdeling utanfor Trondheim som jobbar med utvikling av mikrokontrollerfamilien samt ulike programmvare- og maskinvareverktøy.

Bakgrunnsstoff 

 Ressursside for AVR-utviklarar 
 Atmel Norway 

Mikrokontrollerar
Norske oppfinningar
Hydrogenperoksid

Hydrogenperoksid (H2O2) er ei uorganisk sambinding av oksygen og hydrogen. Hydrogenperoksid er ei fargelaus, sterkt oksiderande væske.

Namnet peroksid viser at oksygen er i oksidasjonstrinn -1 i denne sambindinga.

Hydrogenperoksid verkar bleikande og desinfiserande. Stoffet vert nytta i nokre typar vaskemiddel og i bleikemiddel for hår. 

Stoffet kan dekomponera spontant til vatn og oksygengass etter reaksjonslikninga:

2H2O2 → 2H2O + O2

Bakgrunnsstoff 

 
Lysfølsame kjemikal
Øyremiddel
Antiseptika
Bleikemiddel
Rakettoksidantar
Oksidasjonsmiddel
Desinfeksjonsmiddel
Hushaldskjemikal
Stord lufthamn, Sørstokken

Stord lufthamn, Sørstokken er ein kortbaneflyplass som ligg på vestsida av øya Stord. Flyplassen vert nytta av folk frå heile Sunnhordland, og er eigd av Stord kommune og Hordaland Fylkeskommune.

Rullebanen på Stord lufthamn er 1460 meter lang.

Frå Stord har det sidan flyplassen vart opna i 1985 gått fly til Oslo fleire gonger i veka. I periodar har det òg gått ruter til andre stader. På midten av 2000-talet hadde flyplassen ein stor auke i trafikken, først og fremst på grunn av trafikken som Aker Kværner Stord hadde med prosjekta Snøhvit og Ormen Lange. Desse turane gjekk med charterfly frå Atlantic Airways. Flya frå Atlantic er dei einaste jetflya som har vore i bruk på flyplassen. I 2006 gjekk det passasjerfly frå Stord til Oslo, Molde, Alta, Stavanger England og Færøyane. Etter ulukka i 2006 slutta Aker Kværner å senda fly via Stord. I dag går det ruter til Oslo og Gdansk. Flyplassen hadde i 2007 eit passasjertal på 26 373.

I 2002 fekk Stord lufthamn Stord kommune sin målpris.

Stord lufthamn er truga av økonomiske vanskar, etter at flyplassen mista charterturane for Aker Kværner Stord, og i tillegg fekk strengare krav frå luftfartsstyresmaktene. Luftfartstilsynet krev at flyplassen skal byggja ny brannstasjon og nytt kontrolltårn. Det har ikkje lukkast lokalpolitikarane og flyplassleiinga å få Stortinget til å løyva midlar til dette. Styret for lufthamna vedtok bygging av ny brannstasjon i desember 2007. Etter at Coast Air gjekk konkurs og innstilte drifta, er framtida for flyplassen enno meir uviss.

Den 12. oktober 1998 styrta eit fly ved Stord lufthamn. I flyet var det ni personar, alle omkom. Åtte år seinare, 10. oktober 2006 glei eit Atlantic Airways-fly av rullebanen ved landing og fire av dei 16 som var om bord omkom. Båe ulukkesflya frakta arbeidarar som skulle jobba for Aker Kværner Stord.

Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Stord lufthamn
 Lokal kamp for løyvingar til naudsynte utbetringar 
 Ulukka i oktober 2006

Samferdsle i Stord
Flyplassar i Vestland
Skipingar i 1985
Byggverk i Stord
Valthorn

Valthorn (etter tysk Waldhorn, skogshorn) eller berre horn er eit musikkinstrument i massingblåsarfamilien som er utvikla frå ventillause signal- og posthorn. Valthornet har konisk boring, traktforma munnstykkje, stort sjallstykkje og tre ventilar. Attåt ventilane kan hornisten òg skifta tone ved å føra handi inn i sjallstykkjet. Valthornet har oftast grunntonen F. Ein nyare konstruksjon, dobbelthorn, har ein ekstra ventil som stytter instrumentrøyret, so at hornet høgjer grunntone til B.

Valthornet høyrer til vanleg med i symfoniorkester og janitsjarkorps.

Massingblåseinstrument
Seltin

Seltin er eit mineralsalt, som i tillegg til natriumklorid inneheld kaliumklorid og magnesiumsulfat.

salt
Dobbelthorn

Dobbelthorn er eit slag valthorn med ein fjorde ventil som stytter instrumentrøyret, so at hornet høgjer grunntone frå F til B.

Massingblåseinstrument
Mulefjellet

Mulefjellet vert nytta om delar av massivet på vestsida av Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.

Heile fjellet strekkjer seg frå Mulen til Gållanes, men berre den høgste delen som omfattar Muletua og Barmen vert omtala som Mulefjellet. Av desse to toppane er Barmen det høgaste med 278 meter over havet.

Fjell i Herøy i Møre og Romsdal
Fjell på Sunnmøre
Naturleg hamn

Ei naturleg hamn er eit uttrykk ein nyttar for å skildre hamner som først og fremst har vorte til fordi landskapet har vore forma slik at ein har kunna laga trygge hamner med minimalt med arbeid.

Naturlege hamner har vore senter for busetjing, fiske og handel, og har òg vore strategisk viktige. Mange store byar har vakse opp rundt dei, og den naturlege hamna i Sydney er verdas største.

I Noreg er det vanleg at vikar har fungert som naturlege hamner, og då særskilt dersom holmar og skjer har fungert som ekstra vern mot naturkreftene. Hamna i Fosnavåg på Sunnmøre vert sett på som den største naturlege hamna i Noreg.

I tempererte soner med korallvekst, til dømes i Stillehavet og rundt Australia, har det oppstått naturlege hamner av korallrev. Lagunar er ei form for naturleg hamn skapt hovudsakleg av korallrev.

Andre store naturlege hamner
Rio de Janeiro i Brasil
Halifax i Canada
Falmouth i Storbritannia
Poole i i Storbritannia
Cork på Irland
Hampton Roads i USA
Freetown i Sierra Leone

Hamner
Sjøfart
Oktav

Ein oktav er avstanden mellom to tonar der den eine har dobbelt så høg frekvens som hin. Ein tone på 400 Hz ligg éin oktav over ein tone på 200 Hz, medan ein tone på 800 Hz ligg to oktavar over 200 Hz.

Ein oktav er det nest enklaste intervallet i musikken. Eit utrena øyra vil som regel taka dei to ulike tonane for den same. Av denne grunnen blir tonar i oktavhøve til einannan gjevne det same namnet i vestleg musikkteori; tonen oktaven over eller under ein A heiter òg A.

Namnet kjem av det italienske ordet ottava, som tyder åtte. Dette kjem av at det i mesta alle skalaer ligg ein oktav på det åttande steget over grunntonen i skalaen.

Innan telekommunikasjon og akustikk vert oktav nytta om ei fordobling eller halvering av frekvensen. Frekvensen 1000 Hz ligg til dømes ein oktav over frekvensen 500 Hz og frekvensen 500 Hz ligg ein oktav under frekvensen 1000 Hz. Det er òg vanleg å måle eit frekvensinterval i oktavar. Til dømes dekkjer den menneskelege høyrselen grovt sett frekvensintervalet 20 Hz til 20 kHz, som svarar til om lag 10 octavar.

Ordet «oktav» kan òg brukast om andre ting som går på åtte, til dømes ein åttedagarsbolk. Hjå romerane var det vanleg at om det 8. barnet var ein son vart han kalla Octavius, som tyder 'den åttande'.

Sjå òg 
 Gaius Octavius Thurinus
 Octave (programvare)
 Octet (8 bit på fransk og romensk)

Intervall
Talet 8
Logaritmiske skalaer
Holmefjorden

Holmefjorden er ein fjord i Herøy kommune på Sunnmøre. Namnet vert nytta om det sjøområdet som ligg mellom øyane Nerlandsøya, Bergsøya, Leinøya og Remøya. Holmefjorden er delvis verna mot Norskehavet av holmane i Breidsundet, som òg har gjeve fjorden namnet sitt. Fjorden har ei lengd på 5 km frå nordvest til søraust. På det djupaste er fjorden 90 m.

Opninga til hamna i Fosnavåg ligg i Holmefjorden, der det er mogleg å kome seg vidare i 4 retningar.
 I sørvest er Søre Vaulen, ei renne mellom Bergsøya og Nerlandsøya, utgravd og bygd bru over på 1960-talet.
 I nordaust ligg Nøre Vaulen, ei renne mellom Remøya og Leinøya, utgravd og bygd bru over samstundes som Søre Vaulen.
 I nordvest kan større skip som ikkje kjem seg gjennom vaulane, gå gjennom Breidsundet mellom Nerlandsøya og Remøya og vidare forbi Runde.
 I søraust kan ein gå mellom Leinøya og Bergsøya berre med mindre båtar, då Straumsbrua vart erstatta av ei som ikkje kan opnast i 1990-åra.

Geografi i Herøy i Møre og Romsdal
Fjordar på Sunnmøre