alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Marcello Malpighi

Marcello Malpighi () var ein italiensk lækjar og naturforskar, professor i medisin i Bologna, Pisa og Messina. I sine siste leveår var han livlækjar for pave Innocens XII i Roma.

Malpighi skapte den mikroskopiske anatomien. Han studerte oppbygginga av dei aller fleste organa i menneskekroppen, undersøkte korleis ein kylling utvikla seg i egget, den indre oppbygginga av silkeormen og talrike andre dyr og plantar.

Størst rolle i vitskapen spelte hans påvising av kapillærane, noko som sluttførte William Harvey si lære om blodsirkulasjonen. Dette funnet vart offentleg kjent gjennom skriftet De pulmonibus observationes, utgitt i 1661. Seinare publiserte han ei rad skildringar av den mikroskopiske strukturen til indre organ. Anatomia plantarum frå 1675–79 er eit grunnleggjande verk om plantene si oppbygging.

Kjelder
Marcello Malpighi i Store norske leksikon

Italienske vitskapsfolk
Auguste Mariette

Auguste Ferdinand-François Mariette () var ein fransk egyptolog frå Boulogne-sur-Mer.

Mariette leidde frå 1850 utgravingane ved Memfis, Abydos og Edfu i Egypt. I 1851 fann han det omfattande gravanlegget over Apis-oksane. Sidan 1858 var han leiar for det arkeologiske arbeidet som egyptiske styresmakter sjølv stod bak.

Samlinga av dei funnsakene som Mariette gjorde, dannar grunnlaget for det store al-Antikhane-museet i Kairo. Mariette skreiv tekstutkastet til Giuseppe Verdi sin opera Aïda, eit verk som vart uroppført i Kairo i 1871.

Mariette døydde i Kairo, nær 60 år gammal.

Kjelder
Store norske leksikon

Franske vitskapsfolk
Egyptologi
Jarnbane frå Kapp til Kairo

Jarnbane frå Kapp til Kairo var eit ufullendt forsøk på å forbinda Afrika frå nord til sør med jernbane. Prosjektet blei lansert av Cecil Rhodes i kolonitida, på slutten av 1800-talet. Bana skulle forbinda dei britiske koloniane og nærast danna ein ubroten korridor gjennom Afrika frå Cape Town i Sør-Afrika til Kairo i Egypt. Medan mesteparten av strekninga til slutt blei bygd, manglar det ein vesentleg del mellom Sudan og Uganda.  I tillegg har mange av delane liten bruk grunna dårleg banetilhøve.

Bakgrunn for planen 
I det såkalla kappløpet om Afrika var den britiske koloniseringa av Afrika nært knytt opp til ein plan om ei samanhengande jarnbane frå Kappkolonien til Kairo. Cecil Rhodes var ein av fleire imperiebyggjarar som sikra dei sørlege statane i kontinentet for den britiske krona. Han såg for seg ein «raud korridor» av britiske dominion frå nord til sør, og ei jarnbane ville vera det viktigaste elementet til å sameina dei britiske besittelsane, både politisk og militært. Men bygginga av banen ville verta ei stor utfordring på grunn av dei topografiske og klimatiske tilhøve og – ikkje minst politisk, og tilhøvet til andre kolonimakter. 

Til bygginga henta britane ei stor mengd arbeidarar, eller «kuliar», frå Britisk India. Desse danna grunnlaget for den indiske folkesetnaden i Afrika.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kapp til Kairo-jernbanen» frå ,  den 78. november 2018.  
 

Denne artikkelen bygger på «Cape to Cairo Railway» frå ,  den 30. mai 2019.

Bakgrunnsstoff 

 Ei ferd frå Cairo til Kenya i 1935
 Kommentarar til eit jarnbanesamband mellom Sudan og Mombasa

Imperialisme
Jarnbane
Afrika
Makadamisering

Makadamisering er ein vegbyggingsmetode der ein bruker pukk (knust stein) til å byggja opp ein godt drenert veg med god bereevne. Metoden har namn etter John Loudon McAdam, som var sentral i utviklinga av prinsippet.

Opphavleg blei den grovaste pukksteinen lagt i to lag nedst, med finknust stein oppå som slitedekke. Dette blei kalla makadamisert veg. I moderne vegbygging bruker ein også knust stein i stor utstrekking i berande lag i overbygningen.

Kjelder

Vegar
Skotske oppfinningar
Pukk

Pukk er knust stein eller grus av hard, seig naturstein som granitt, gabbro, gneis og liknande. Pukk har uregelmessig form og skarpe kantar. Kvar bit kan ha ein diameter på 4–120 mm eller meir og blir seld i fraksjonar som 8–16 mm. Det blir brukt i vegdekke, vegfundament, i ballastlaget for jernbaner (jernbanepukk) og som tilslagsmateriale ved framstilling av betong.

Tidlegare blei pukk laga for hand ved at ein knuste stein med sleggje (å pukke stein). No blir pukk laga i mobile eller stasjonære knuseanlegg, pukkverk.

Pukk vert produsert av fast fjell som vert sprengt ut i eigne steinbrot, eller av høvelege steinmasser som vert sprengt ut i tunnelar og fjellskjeringar i traseen under bygging av til dømes veg eller jarnbane. Pukk kan dessutan verte laga av naturstein frå sandtak eller andre førekomstar i område med mykje grov morenemasse. Steinmassane vert sende gjennom knuseverket (pukkverket) for å verte knust og sikta på vibrerande brett med opningar, omknust og sikta att, slik at ein får framstilt pukk i dei ulike fraksjonane (storleikane) ein ynskjer. Pukk som er produsert av ulike bergartar vil kunne ha ulik farge og ulike mekaniske eigenskapar, og såleis kunne ha ulike bruksområde.

Kjelder

Stein
Vegdekkje
Drikkefontene

Drikkefontene er ei innretning som er laga slik at folk kan slokke tyrsta ved å take ei tynn stråle av drikkevatn direkte inn i munnen. Vatnet kan kome ut som ei kontinuerleg stråle, eller ved at ein held open ei kran ved å presse ned ein hendel eller ein trykknapp. Då ingen får munnen i kontakt med anna enn det vatnet vedkomande drikk sjøl, unngår ein uhygieniske tilhøve og sjukdoms-smitte.

Drikkefontener kan vere å finne på plassar der det ferdast mykje folk, og er ofte å sjå på skular, og i nokre høve på gater, på torg og i parkar. Til dømes er det eit par drikkefontener nede ved kaiene på Rådhusplassen i Oslo.

Drikkekar
Drikkevatn
Vasskjelder
Cogito, ergo sum

Cogito ergo sum (latin), på norsk eg tenkjer, altså er eg, er den filosofiske grunnsetninga til René Descartes.  Frasen vart først brukt på fransk i Discours de la Methode (1637), og på latin i Principia philosophiae (1647).

Descartes sitt utgangspunkt var å tvila på absolutt alt, men at det ikkje er rasjonelt å tvila på sin eigen eksistens medan ein tvilar. Descartes meinte at dersom ein demon freista å få ein til å tenkja at ein eksisterer, så må ein eksistera for å kunna lurast av demonen. Utsegna må altså vera sann.

Dubito, ergo cogito, ergo sum, eg tvilar, difor tenkjer eg, difor er eg, er ei anna form, skriven av Antoine Léonard Thomas i eit essay om Descartes i 1765.

Descartes meinte at alt som er medvites eksistens naudsynlegvis må eksistera, og at vi, uavhengig av sansane kan slutta at Gud må eksistera. Dersom Gud ikkje bedreg sansane våra må den skapte og objektive verda eksistera, og innførte den «cartesiske dualismen», eit skilje mellom ånd og materie, og subjekt og objekt.

Kritikk 
Søren Kierkegaard var kritisk til eg-et i «cogito ergo sum». X tenkjer, og sjølv om eg er X, kan tenkinga gjort av X skiljast frå eksistensen min. Descartes føreset, i følgje Kierkegaard, at det er eg-et som gjer tenking, og at «cogito ergo sum» vert ein type sirkelagrument.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cogito ergo sum» frå ,  den 8. november 2018.

Referansar

Bakgrunnsstoff
Cogito ergo sum i Britannica

Latinske ord og uttrykk
Filosofi
Ski-NM 1991

Noregsmeisterskapen på ski 1991 i nordiske greiner vart avvikla i tida 17. januar til 26. februar 1991. Meisterskapen omfatta tolv øvingar, åtte for menn og fire for kvinner. Langrennstevlingane, kombinertrennet og normalbakkerennet i hopp fann stad i Misvær, Bodø og Rognan i Nordland, medan hopprenn i stor bakke gjekk av stabelen i Bærum i Akershus.

Langrenn menn

15 km klassisk 

Dato: 22. februar
Stad: Misvær

30 km fristil 

Dato: 17. januar
Stad: Misvær

50 km klassisk 

Dato: 24. februar
Stad: Misvær

3 x 10 km stafett 

Dato: 26. februar
Stad: Bodø

Langrenn kvinner

5 km klassisk 

Dato: 22. februar
Stad: Misvær

10 km fristil 

Dato: 17. januar
Stad: Misvær

30 km klassisk 

Dato: 24. februar
Stad: Misvær

3 x 5 km stafett 

Dato: 26. februar
Stad: Bodø

Kombinert 

Dato: 25./26. januar
Stad: Rognan/Misvær

Hopprenn

Normalbakke 

Dato: 26. januar
Stad: Rognan

Storbakke 

Dato: 1. februar
Stad: Skuibakken i Bærum

Noregsmeisterskap i 1991
Noregsmeisterskap på ski
Idrettstilskipingar i Nordland
Idrettstilskipingar i Viken
Idrett i Bodø‎ 
Saltdal kommune
Idrett i Bærum
Den Norske Klub

Den Norske Klub er ein sosial klubb i London. Han vart stifta 17. mai 1887. Medlemmer av klubben er nordmenn busette i London eller britar med tilknyting til eller interesse for Noreg. Klubben er den eldste av sitt slag i Storbritannia, og er framleis ein viktig møteplass for det norske samfunnet i London.

I dag
I 1997 vart Norway House selt, og etter eit par år då klubben delte lokale med den danske klubben i London, flytta Den Norske Klub til Naval & Military Club, også kjent som The In and Out i 2000.

Dei noverende lokala til klubben ligg ved St James's Square, mellom Piccadilly Circus og Pall Mall. Han deler bygning, og har nært samarbeid, med The Naval and Military Club.

Kongeleg beskyttelse

Kong Haakon VII vart den fyrste beskyttaren for klubben. Kong Olav V var ærespresident frå 1957 til han døydde i 1991. Kong Harald V og dottera, prinsesse Märtha Louise, er æresmedlemmer i dag.

Litteratur
 Gabriel Conradi: Den norske klub i London 17. mai 1887 - 17. mai 1937

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Den Norske Klub» frå ,  den 10. november 2018.

Bakgrunnsstoff
Nettstaden til Den norske klubb
London
Skipingar i 1887
Salus aegroti suprema lex

Salus aegroti suprema lex.  Latin. Den sjukes vel er den høgste lov.  Å hjelpa den sjuke går foran alt. Eit uttrykk som skal vere lekjarnas credo.

Devisen er satt opp over hovuddøra tll Haukåsen psykiatriske sykehus, tildligare Haukåsen tuberkulosesykehus, nær Trondheim.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Salus aegroti suprema lex» frå ,  den 8. november 2018.

Bakgrunnsstoff
Leksikalsk definisjon

Latinske ord og uttrykk
Medisin
For Emma, Forever Ago

For Emma, Forever Ago er debutalbumet til den amerikanske musikkgruppa Bon Iver. Det vart utgjeve 8. juli 2007 og spelt inn mellom november 2006 og januar 2007.

Innhald

Referansar 

Bon Iver-album
Musikkalbum frå 2007
Nikab

Nikab (niqāb) er eit hovudplagg som dekker heile andletet, men ikkje auga. Plagget vert bore av nokre muslimske kvinner som ein del av ein heldekkende hijab. Plagget vert brukt mykje i delar av Midtausten, men kan òg finnast brukt i Nord-Afrika, Søraust-Asia og det Indiske subkontinent. Plagget er mest utbreidd i landa på Den arabiske halvøya.

Opphav 
Det vert av og til hevda at ansiktsløret opphavleg var ein del av kvinna si bekledning i nokon klasser i det bysantinske imperiet, og at det så vart teke inn i muslimsk kultur etter den arabiske erobringa av Midtausten. Likevel, sjølv om bysantinsk kunst før Islam viser kvinner med tilsløra hovud/hår, så viser den aldri kvinner med tilsløra andlet. Den greske geografen Strabo, som skreiv i det første århundret e.Kr. refererer til nokre persiske kvinner som dekte andletet, og den kristne forfattaren Tertullian, som levde i det tredje århundret, refererer i sit verk Tilsløringen av jomfruer til to heidenske kvinner i Arabia som ber eit slør som dekker heile andletet. Desse tidlege kjeldene viser at det fanst bruk av ansiktslør blant kvinner i Arabia og Persia lenge før Islam.

Forbod 
Nytta av ansiktdekkende slør har vore omstridt moderne tid. Spesielt i den vestlege verda der enkelte land har nedlagt forbod mot det. I 2015 fekk Frankrike medhold av Den europeiske menneskerettsdomstolen for eit slikt forbod for offentleg tilsette. Eit tilsvarande forbod mot å dekkja til andletet på offentleg stad fekk støtte frå same domstol i 2014. Fleire andre land har heilt eller delvis forbod eller restriksjonar mot ansiktdekkende slør.

Plagget er òg forbode i fleire muslimske land, blant dem Syria, Tyrkia og Egypt.

Referansar 
Denne artikkelen bygger på «Niqab» frå ,  den 8. november 2018.  
 

Arabiske ord og uttrykk
Hovudplagg
Islam
Interdikt

Interdikt (av latin interdictum, «forbod») er ei religiøs avstraffing innan den katolske kyrkja som går ut på at kyrkja ein viss stad innstiller verksemda si. Ho delar ikkje ut sakrament og avsluttar alle offentlege gudstenester.

Interdikt kan omfatta ei enkeltkyrkje, eit distrikt, ein provins eller eit heilt land. Straffa kom først i bruk i tidlegmellomalderen, og namnet «interdikt» kom først i bruk rundt år 1200. I mellomalderen var interdiktet eit viktig våpen, som pavar ofte nutta med hell i høve til vanskelege fyrstar og land. I seinare tid har han gått mykje ut av bruk, og blir tortsettberre brukt i form av lokale forbod for svær små område. Det finst likevel framleis såkalla interdictum personale, utestenging av enkeltpersonar som ei mildare form av ekskommunikasjon for lekfolk. For geistlege er interdikt ei mildare form for suspensjon.

Kjelder

Katolisisme
Straff
Ragnar Udjus

Ragnar Udjus () er ein norsk politikar og mediamann frå Landvik i Aust-Agder. Han representerte Senterpartiet og Vest-Agder på Stortinget frå 1973 til 1981.

Udjus gjekk Birkeland folkehøgskole 1950-51, og tok befalskurs hos Luftforsvaret i Stavern i 1953. Deretter utdanna han seg 1955-57 til agronom ved Holt landbruksskole. Sidan arbeidde han 1958-60 som kontrollassistent i kommunane kring Grimstad. Frå 1960 til -63 var han formannsskapssekretær og likningsassistent i Landvik kommune. Etterpå var han 1965-68 redaktør i Agder Tidend perioden og 1967-72 tilsett ved NRK-kontoret i Kristiansand.

Frå 1959 var Undjus engasjert med partiarbeid for Senterpartiet, fylkessekretær i Agder til 1972. Hausten 1972 fekk han jobb som politisk sekretær i Miljøverndepartementet, ein posisjon han hadde til han eitt år seinare vart vald til stortingsrepresentant frå Vest-Agder. Stortingsperioden 1973-77 var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Ved stortingsvalet 1977 stod han på fyrsteplassen på ei fellesliste for Senterpartiet og Det Liberale Folkepartiet. Han kom då innatt på Stortinget gjennom sistemandatet frå Vest-Agder. Dei neste fire åra var han medlem i Kommunal- og miljøvernkomiteen. Udjus var elles medlem i landsstyret til Senterpartiet i 1971-74.

Då han ikkje vart attvald i 1981, tok Udjus initiativ til radiostasjonen Radio Sør. Frå 1982 var han redaktør og leiar av nærradiostasjonen til 1991. Etter den tid arbeidde han som programskapar i lokalradio og TV Sør til år 2000. Udjus var 1984-89 leiar i Norsk Nærradioforbund.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Folk frå Grimstad
Acadia nasjonalpark

Acadia nasjonalpark er ein 191,78 km² stor nasjonalpark i delstaten Maine i USA. Nasjonalparken vernar ein større del av øya Mount Desert Island, og nokre andre mindre øyar og landtunger langs atlanterhavskysten.

Acadia nasjonalpark vart oppretta 8. juli 1916, og er den einaste i det nordaustlege USA.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Acadia National Park» frå ,  den 8. november 2018.  
 

Nasjonalparkar i USA
Maine
Skipingar i 1916
Øyungen i Oslo

Øyungen er eit vatn i Nordmarka i Oslo. Det er 0,75 km² stort, ligg 283 meter over havet, og høyrar til den austre greina av Nordmarksvassdraget.

Vatnet er demma opp med den store Øyungsdammen i søraust, der Skarselva renn ut og ned til Dausjøen, 154 meter over havet, og derfrå er det utløp gjennom Dausjøelva til Maridalsvannet, 149 meter over havet. Øyungen inngår såleis i drikkevassforsyninga for Oslo, men ligg så langt til skogs at vatnet ikkje er underlagt restriksjonar på grunn av dette. Frå Dausjøen og nedetter er det restriksjonar.

Øyungen er er eit veleigna og populært fiskevatn for barnefamiliar og for sportsfiskarar, lett tilgjengeleg frå Skar i Maridalen. Her er det mogleg å få aure, røye og abbor. Folk over 18 år må ha kjøpt fiskekort frå Oslomarkas Fiskeadministrasjon. Det er fine teltplassar ikring dei søndre delane av vatnet. Dessuten ligg ein godkjend bålplass på kvar si side av utløpselva ved Øyungdammen.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 Skiforeningen, markadatabasen om Øyungen 

Innsjøar i Oslo
Tønnes Puntervold

Tønnes Houge Puntervold () var ein norsk handelsmann og skipsreiar frå Eigersund.

Puntervold dreiv omfattande nærinsgverksemd i heimbyen Eigersund frå 1850-åra. Han er i dag særleg kjend for å ha vore den fyrste som oppretta eit regulært redningsstell langs jærkysten.

Kjelder
Norsk biografisk leksikon

Norske næringslivsleiarar
Folk frå Eigersund
Wayne Moss

Wayne Moss () er ein USA-amerikansk gitarist, bassist, plateprousent og låtskrivar mest kjend som studiomusikar i Nashville. Moss var ein av grunnleggjarane av Area Code 615 og Barefoot Jerry, som begge bestod av ei gruppe studiomusikar frå Nashville. 

Moss har arbeidd i studio for:

 Joan Baez
 Charlie Daniels
 Fats Domino 
 Bob Dylan 
 Everly Brothers
 Lefty Frizzell
 Waylon Jennings
 Leo Kottke
 Kris Kristofferson
 Brenda Lee (som medlem av turnébandet hennar)
 Dennis Linde
 Charlie McCoy
 Moon Mullican
 Mike Nesmith
 Roy Orbison
 Dolly Parton
 Carl Perkins
 Charley Pride
 Linda Ronstadt
 Nancy Sinatra
 Steve Miller Band

Utvald diskografi
 Blonde On Blonde, Bob Dylan,  1966 (gitar på «I Want You» og bass å «Rainy Day Women #12 & 35» #2
 Roy Orbison, «Pretty Woman»  #1
Tommy Roe,  «Sheila»  #1
 Joe Simon, «The Chokin' Kind», #13 og «Yours Love»  #78
Med Kai Winding
Modern Country (Verve, 1964)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wayne Moss» frå ,  den 8. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikarar frå Charleston i Vest-Virginia
Musikarar frå Nashville
USA-amerikanske plateprodusentar
USA-amerikanske studiomusikarar
Joe South

Joe South () var ein USA-amerikansk singer-songwriter, gitarist og plateprodusent. Han er mest kjend som låtskrivar og vann Grammyprisen i 1970 for årets song med «Games People Play» og vart igjen nominert i 1972 for «Rose Garden».

South vart òg mykje nytta som studiomusikar og spelte gitar på Tommy Roe sin «Sheila», Bob Dylan-albumet Blonde on Blonde og den klassiske tremolointroen til Aretha Franklin sin «Chain of Fools».  South spelte elektrisk gitar på det andre albumet til Simon & Garfunkel, Sounds of Silence.

South skreiv songar for Lynn Anderson, Freddy Weller, Jeannie C. Riley og Penny DeHaven, som alle fekk hittar på countrylista i USA med songane, i tillegg til songar for Jerry Lee Lewis, Johnny Cash, Glen Campbell, Loretta Lynn, Carol Burnett, Andy Williams, Kitty Wells, Dottie West, Jim Nabors, Arlen Roth, Liz Anderson, The Georgia Satellites, Waylon Jennings, Dolly Parton, Ike & Tina Turner, Hank Williams Jr., James Taylor, The Tams og k.d. lang.

Diskografi

Album

Singlar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Joe South» frå ,  den 8. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Joe South på Find a Grave

USA-amerikanske countrygitaristar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske låtskrivarar
USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske popsongarar
USA-amerikanske plateprodusentar
USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske rockesongarar
Grammy-vinnarar
Musikarar frå Atlanta
USA-amerikanske studiomusikarar
Flussmiddel

Flussmiddel er tilsetningsstoff ein bruker i metallurgiske prosessar for å overføra eldfaste stoff til lettsmelteleg, flytande slagg. Kalk og kvarts kan verka som flussmiddel ved forslagging av høvesvis sure og basiske oksid. Flusspat (fluoritt) er eit særskild effektivt flussmiddel. Ved framstilling av emalje og glasur for keramiske produkt nyttar ein mellom anna boraks og soda som flussmiddel. Ein bruker også flussmiddel ved sveising av aluminium (fluorid og klorider), ved slaglodding (ofte med flussmiddel på basis av borat), ved lodding og ved forsinking (klorid).

Kjelder

Metallurgi
Mongoljernsporv

Mongoljernsporv (Prunella koslowi) er ein fugl i jernsporvfamilien. Han lever i Mongolia og Kina.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 mongoljernsporv i Encyclopedia of Life
 mongoljernsporv i Global Biodiversity Information Facility 
 mongoljernsporv hos NCBI
 mongoljernsporv hos ITIS
 Prunella koslowi detaljert informasjon på Wikispecies 
 Prunella koslowi i Avibase
 
 Birdlife Species Factsheet: Prunella koslowi. Lest 3. august 2013.
 Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson. 2011. The Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.. Hentet ut 3. august 2013.

Jernsporvfamilien
Songen John Wesley Harding

«John Wesley Harding» er ein song av Bob Dylan på albumet med same namn frå 1967. Han handlar om ein lovlaus, Robin Hood-aktig mann i Amerika.

Låtskriving og innspeling
Dylan fortalte Jann Wenner i eit intervju i Rolling Stone i 1969 at songen «byrja som ein lang ballade. Eg skulle skrive ein ballade om ein av desse gamle cowboyane...ein verkeleg lang ballade. Men i midten av andre verset gjekk eg lei. Eg hadde ein melodi, og eg ønskte ikkje å kaste bort melodien, det var ein fin, liten melodi, så eg skreiv eit raskt tredjevers og spelte han inn sånn.» Biografiforfattaren Clinton Heylin sa at Dylan hadde ei godt dokumentert interesse for fredlause cowboyar, inkludert Jesse James og Billy the Kid, og tidlegare hadde Dylan sagt at favorittfolkevisa hans var «John Hardy», om ein mann som i røynda tok livet av ein annan mann i 1893 over eit terningspel. John Wesley Hardin var ein annan fredlaus på slutten av 1800-talet. Dylan har sagt at han valde John Wesley Hardin som hovudperson fordi namnet hans «passa betre med tempoet» i songen. Dylan stava namnet til Hardin feil med ein g på slutten.

Songen vart selt inn på to forsøk den 6. november 1967 i Studio A i Columbia Music Row Studios i Nashville. Begge vart vurderte for albumet, men dei landa til slutt på det andre opptaket.

Tema
Dylan har sagt at han ikkje har ei klår meining om kva songen handlar om. Han sa til Cameron Crowe i 1985 at etter innspelinga av John Wesley Harding «visste han ikkje kva han skulle tru om det. Så eg fant ut at det beste å gjere var å gje ut albumet så raskt som mogeleg, kalla det John Wesley Harding fordi det var ein song eg ikkje hadde noko aning om kva han handla om, kvifor han var på albumet. Så eg tenkte eg skulle kalle albumet dette, rette fokuset på denne songen, gjere han til noko spesielt.»

Andre versjonar
«John Wesley Harding» har blitt spelt av McKendree Spring i 1969, Tom Russell og Wesley Willis.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Songen John Wesley Harding» frå ,  den 8. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Teksten ved bobdylan.com

Songar frå 1967
Songar skrivne av Bob Dylan
Bob Dylan-songar
Songar produserte av Bob Johnston
Mikael Wiehe-songar
Romanen Quo vadis

Quo vadis er ein historisk roman av den polske forfattaren Henryk Sienkiewicz, første gong gjeven ut i 1896.

Tittelen er latin og tyder «Kor går du hen?» Det tyder til Johannesevangeliet kapittel 13, vers 36, såvel som legenda frå dei Dei apokryfe skriftene Peters gjerningar der apostelen Peter under ei flukt frå Roma, i eit syn ser Jesus og spør han: «Quo vadis, Domine?» (Kor går du hen, Herre?).

Romanen til Sienkiewicz føregår i Roma under keisar Nero sine forfølgingar av den spreidde kristne forsamlinga. Han skildrar kjærleiken mellom den unge kristne kvinna Lygia og den romerske offiseren Marcus Vinicius, som nyleg er komen sigrande tilbake frå England. Konfrontert med det enkle, kristne levesettet og den åndelege krafta, samanlikna med den romerske verdslege dekadente luksusen, vel Marcus Vinicius kristendomen.

Henryk Sienkiewicz vart tildelt Nobelprisen i litteratur i 1905, vesentleg på bakgrunn av boka.

Film 
Romanen er filmatisert minst sju gonger. Den meste kjende versjonen er Quo Vadis (1951) med Robert Taylor som Marcus Vinicius og Deborah Kerr som Lygia.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Quo vadis» frå ,  den 9. november 2018.

Bakgrunnsstoff 
 Quo vadis?  (på polsk)

Historiske romanar
Polske romanar
Bøker frå 1896

Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang