Arne Skouen

Arne Skouen () var ein norsk journalist, filmskapar og forfattar frå Oslo.

Biografi

Unge år 

Arne Skouen voks opp i Oslo, der han tok artium ved Hegdehaugen skole i 1933. Allereie før artium hadde han debutert som romanforfattar med Gymnasiast (1932). Dette vart den fyrste av ei lang rekkje romanar frå Skouen. Etter eitt år på sjøen vart han tilsett som journalist i Dagbladet allereie i 1935, opphavleg som rettsreferent, deretter sportsredaktør. Her dekte han m.a. sommar-OL og vinter-OL 1936 i Tyskland som yngste registrerte medarbeidar. Allereie i 1939 debuterte han som dramatikar med skodespelet Ansikt mot ansikt.

Krigsutbrotet gjorde at Skouen måtte forlata jobben i Dagbladet. Frå 1941-43 jobba han som forlagskonsulent hjå Aschehoug i tillegg til å vera involvert i motstandsarbeid. Åra 1943-45 jobba Skouen innan presse og media både i Stockholm, London (for NRK) og New York. I New York studerte han også journalistikk, og han dreiv med informasjon for den norske regjeringa saman med Sigrid Undset.

Arne Skouen vendte heim att til Noreg i 1946, og gifte seg same året med Kari Øksnevad, dotter til radiomannen Toralv Øksnevad. Skouen jobba fyrst i Dagbladet, der han føreslo for redaktøren Einar Skavlan å byta til tabloidformat slik New York Post hadde gjort. Skavlan avslo dette, og Skouen skifte deretter arbeidsplass til Verdens Gang, der han var tilsett frå 1947-1957 som sports- og kulturjournalist. Frå tida i VG vart Skouen den som fyrst lanserte idéen om å nytta terningkast i film- og bokmeldingar i norsk presse.

Filmskapar 

I 1948 gav Skouen ut romanen Gategutter, som i 1949 blei til hans debut som filmregissør. Filmen Gategutter handla om kriminelle gategutar i Oslo på 1920-talet, og var dels sjølvopplevd av Skouen. Karakterane brukar utprega vikamål frå austkanten av Oslo. I rollene var mellom anna Svein Byhring, Pål Bang-Hansen, Tom Tellefsen og Ella Hval. Filmen vart ein stor suksess som Skouen fekk Filmkritikarprisen for i 1950 saman med Ulf Greber. Skouen og Greber var dei fyrste som tok imot denne prisen.

I løpet av 1950- og 1960-talet regisserte Skouen heile seksten filmar (i tillegg til Gategutter), mellom anna den Oscarnominerte krigsfilmen Ni liv (1957) med Jack Fjeldstad i hovudrolla. Skouen hadde ei dotter med autisme, og dette forma også tematikken i filmane hans. Trilogien Om Tilla (1963), Vaktpostene (1965) og Reisen til havet (1966) handlar alle om born med psykiske vanskar. Han regisserte også komediar, til dømes Bussen (1961), og fleire av filmane hans var filmatiseringar av hans eigne bøker. Den siste filmen han laga var filmen om An-Magritt, basert på romanfiguren til Johan Falkberget.

Eldre år 

Arne Skouen var aktiv i VG også etter at han slutta, m.a. i 1963, då avisa gjekk over til tabloidformat. På slutten av 1960-talet skreiv han for Dagbladet att, sjølv om han ikkje vart fast tilsett som kulturjournalist før 1971. Her han vart kjend for å skriva mange samfunnsengasjerte artiklar under spalta «Ytring». Sjangerforma hadde han i stor grad lært av Samuel Grafton i New York Post. Særleg var Skouen engasjert i saka for funksjonshemma born, og han kritiserte ofte spesialskulane som han meinte var øydeleggjande for borna. I alt skreiv Skouen over 2.400 artiklar i «Ytring». 

Frå 1967 til 1972 var Skouen styreleiar for Norske Dramatikeres Forbund. På 1970-talet hadde Skouen gitt seg som filmskapar, men var aktiv både som forfattar og journalist. Frå midten av 1970-åra var han særleg engasjert i «Gro-saka». Dagbladet avslørte her i ein serie reportasjar ekstreme tvangstiltak mot psykisk utviklingshemma. Skouen skreiv også om dette i suksess-skodespelet Ballerina (1976). På 1980- og 1990-talet fekk han ei rekkje prisar, mellom anna Amandas Ærespris (1986), Norsk kulturråds ærespris (1988) og Fritt Ords Pris (1996).

Arne Skouen var også ein engasjert sportsjournalist. Under Vinter-OL 1994 var han eldste registrerte medarbeidar som journalist. Han var aktiv som forfattar heilt til det siste, og gav i 1996 ut sjølvbiografien En journalists erindringer. Den siste boka hans kom ut i 2002. 

Arne Skouen døydde i Bærum i 2003, 89 år gamal. Ei av døtrene hans er komponisten Synne Skouen.

Bibliografi (utval) 

 Gymnasiast, roman, 1932
 Jeg er sjømann og sytten år, roman, 1935
 Nå skulde Ruth sett mig!, roman, 1937
 Ansikt mot ansikt, skodespel, 1939
 Barn av solen, skodespel, 1941
 Gullstolen, skodespel, 1942
 66 Skinnbrev fra Oslo, Stockholm og København 1943
 Fest i Port des Galets, roman, 1947
 Gategutter, roman, 1948
 Pappa tar gull, roman, 1962 (skodespel 1963)
 Pappas dans, roman, 1964
 Pappa blir voksen, roman, 1966
 Rettferd for de handicappede, sakprosa, 1966
 Alle elsket enken, kriminalroman, 1970
 Farlig weekend, kriminalroman, 1971
 Ytringer, artikkelsamling, 1973, 1976 og 1980
 Ballerina, skodespel, 1976
 Sigrid Undset skriver hjem, biografi, 1982
 Bess, skodespel, 1982
 En journalists erindringer, sjølvbiografi, 1996

Filmografi 

 Gategutter (1949)
 Nødlanding (1952)
 Cirkus Fandango (1954)
 Barn av solen (1955)
 Det brenner i natt! (1955)
 Ni liv (1957)
 Pastor Jarman kommer hjem (1958)
 Herren og hans tjenere (1959)
 Omringet (1960)
 Bussen (1961)
 Kalde spor (1962)
 Om Tilla (1963)
 Pappa tar gull (1964)
 Vaktpostene (1965)
 Reisen til havet (1966)
 Musikanter (1967)
 An-Magritt (1969)

Prisar og utmerkingar 

 Hirschfeldt-prisen
 Filmkritikarprisen 1950 for Gategutter, saman med Ulf Greber.
 Aamot-statuetten 1957
 Narvesen-prisen 1980 for journalistikk.
 Oslo bys kulturpris 1983
 Ibsenprisen 1986 «for samla dramatisk forfattarskap».
 Amandas ærespris 1986
 Jonas-prisen frå Institutt for spesialpedagogikk 1988
 Norsk kulturråds ærespris 1988
 Oslo Byes Vels ærespris 1993
 Fritt Ord-prisen 1996 «for hans årvakne, uredde journalistiske og kunstnariske verksemd».
 I 2005 vart Arne Skouen posthumt kåra til «beste norske filmskapar gjennom hundre år».
 Arne Skouen var æresmedlem i Norske Dramatikeres Forbund og Norsk Filmforbund.

Kjelder 

Denne artikkelen byggjer på «Arne Skouen» frå ,  den 30. november 2011.  
 NBL-artikkel om Arne Skouen, skriven av Gudleiv Forr
 Profil på Filmfront.no
 Profil på imdb.com

Bakgrunnsstoff 

 Dagbladet, 22.07.08: Rettighetsforkjemperen

Norske forfattarar
Norske manusforfattarar
Norske regissørar
Norske journalistar
NRK-journalistar
Vinnarar av Amandaprisen
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
Mottakarar av Fritt Ords Pris
Folk frå Oslo
Norske dramatikarar
Forfattarar frå Oslo
Vinnarar av Ibsenprisen