alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Newt Gingrich

Newt Gingrich () er ein tidlegare amerikansk politikar i Sambandsstatane. Han var leiar (engelsk speaker) av Representanthuset frå 1995 til 1999. Gingrich representerte republikanarane.

Gingrich vart vald inn i Kongressen i 1978 i eit distrikt sør i delstaten Georgia. Han vart gjenvald ti gonger, dei fleste gongene utan særleg motstand.

Då Dick Cheney vart utnemnd til forsvarsminister i 1989 overtok Gingrich embetet som nestleiar (minortiy whip) for den republikanske minoriteten. 

Før valet i 1994 kom Gingrich med ein «Kontrakt med Amerika». I kontrakten lovde Gingrich mellom anna å reformere velferdssystemet, ei ny og hard linje mot kriminalitet og balanserte statsbudsjett. Kontrakten vart ein suksess, og republikanarane vann fleirtalet i Representantane sitt hus for fyrste gong sidan 1954.

Den 4. januar 1995 overtok Gingrich som leiar av huset. Mange av punkta i kontrakten vart vedtekne, trass sterk kritikk frå president Bill Clinton og demokratane. Resten av presidentperioden til Clinton vart svært vanskeleg for regjeringa, då den republikanske majoriteten i både huset og senatet blokkerte mange budsjettforslag.

Valet i 1998 var skuffande for republikanarane. Gingrich hadde før valet gått hardt ut mot Clinton på grunn av den såkalla Lewinsky-skandalen, og dei fleste trudde på eit republikansk valskred. Då republikanarane faktisk tapte fem sete, vart presset mot Gingrich stort. Han valde difor å trekkje seg både frå stillinga som leiar og frå setet i Representantane sitt hus.

Bakgrunnsstoff
 Brattebo, Douglas M. (2012) "You're a Mean One, Mr. Gingrich: The Inbuilt, Ruinous Incivility of Newt", American Behavioral Scientist (2012) abstract
 Drew, Elizabeth. (1996) Showdown: The Struggle Between the Gingrich Congress and the Clinton White House (Simon and Schuster, 1996)
 
 Gillon, Steven M. (2008) The pact: Bill Clinton, Newt Gingrich, and the rivalry that defined a generation (Oxford UP, 2008).
 Kabaservice, Geoffrey. (2012) Rule and ruin: the downfall of moderation and the destruction of the Republican party, from Eisenhower to the tea party (Oxford University Press, 2012)
 
 McSweeney, Dean and John E. Owens, eds. (1998) The Republican Takeover of Congress (1998).
 Maraniss, David, and Michael Weisskopf. (1996) Tell Newt to shut up!: prizewinning Washington Post journalists reveal how reality gagged the Gingrich revolution (Simon & Schuster, 1996)
 Nagle, John Copeland, and William N. Eskridge. (1995) "Newt Gingrich, Dynamic Statutory Interpreter." University of Pennsylvania Law Review 143: 2209–2250 online
 Rae, Nicol C. (1998) Conservative Reformers: The Republican Freshmen and the Lessons of the 104th Congress (M.E. Sharpe, 1998)
 
 Steely, Mel. (2000) The Gentleman from Georgia: The Biography of Newt Gingrich (Mercer University Press, 2000)

USA-amerikanske politikarar
Folk frå Pennsylvania
Turøy bru

Turøy bru er ei bru mellom Turøy og Toftøy i Øygarden kommune. Brua er ei betongbru bygd etter «fritt fram-metoden». Bruspennet er 164 meter, og seglingshøgda er 16 meter. Turøybrua vart tatt i bruk i 1991, og gav Turøy vegsamband.

Vegbruer i Vestland
Fritt frambygg-bruer
Betongbruer
Vegar i Øygarden
Bruer opna i 1991
1991 i Noreg
Erotikk

Erotikk er sanseleg kjærleik, spesielt kjensler av forventing om seksuell aktivitet. Ordet kjem av guden Eros i gresk mytologi. Han der er gud for kjærleik. Direkte omsett tyder Eros lengt. 

Litteratur som skildrar erotikk, vert kalla erotisk litteratur.

Sjå òg 
 Erotisk kunst
 Pornografi

Seksualitet
Kaitaia

Kaitaia er ein by i regionen Northland, heilt nord på Nordøya på New Zealand. Byen ligg heilt sør på Aupourihalvøya, om lag 160 km nordvest for Whangarei. Dette er den siste større busetnaden langs hovudvegen nordetter til nesa og havbuktene i den nordlegaste delen av Nordøya. Ahipara Bay, den sørlegaste delen av Ninety Mile Beach, ligg fem kilometer vest for byen.

Den første busetnaden 
Misjonsstasjonen The Kaitaia Mission Station vart grunnlagt i 1834 av misjonærane Joseph Matthews og William Puckey.

Næringsvegar 
Hovudnæringsvegane til byen er skogbruk og turisme. Etter folketeljinga frå 2006 er innbyggjartalet 5202.

Det var planar om å forlengja jarnvegen Okaihau Branch til Kaitaia, og arbeidet vart starta opp i1920-åra, men då linja var nesten bygd ferdig til Rangiahua, viste nye utrekningar i 1936 at sidelinja ikkje ville vera rekningssvarande, så utbygginga vart stansa. Linja enda derfor i Okaihau til ho vart nedlagt 1. november 1987.

Klima 
Kaitaia har subtropisk klima, og regionen region er kjend som «vinterlause norden».

Referansar 
 In the Shadow of Maungataniwha av Olwyn Ramsay ISBN 0-473-07554-7

Bakgrunnsstoff 
 Kaitaia Online.

Busetnader i Northland
Whangarei

Whangarei er det største bymessige (urbane) området i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Inntil 1989 vart staden omtala som ein by, men vert no styrt av Whangarei District Council . Distriktet omfattar både Whangarei og dei nærliggjande områda. Trass i dette, vert Whangarei stort sett sett på som ein by, og vert derfor omtala som den nordlegaste byen på New Zealand.

Whangarei har eit subtropisk klima. Om sommaren vert det sjeldan meir enn 30° C. Nedbørsmengda er stor heile året.

Whangareidistriktet 
Whangareidistriktet omfattar landsbyen Hikurangi og forstadane Kamo, Tikipunga, Whau Valley, Otangarei, Kensington, Regent, Maunu, Morningside, Raumanga, og Onerahi. I tillegg til desse kjem det store landlege område som strendene Ngunguru, sportsfiskesenteret Tutukaka, og mange andre langs kystlinja til Whangarei. 

Distriktet strekkjer seg så langt sør som til Bream Bay, og i nord omfattar det halvøya Cape Brett. I vest ligg skogsområdet Waipoua Forest. Øyene Hen and Chicken Islands og Poor Knights Islands vert òg rekna som ein del av Whangarei.

Kjende personar frå Whangarei 
 Skodespelaren Caleb Ross er frå Whangarei. Han er best kjend i rolla som Lex i TV-serien The Tribe.
 Countrymusikaren Keith Urban vart fødd her, men voks opp i Australia. Han bur no i USA og gifta seg med skodespelaren Nicole Kidman den 25. juni 2006 i Sydney.

Bakgrunnsstoff 
 Whangarei District Council

Byar på New Zealand
Distrikt på New Zealand
San Salvador på Bahamas

San Salvador i Bahamas er ei øy og eit distrikt søraust i staten Bahamas i Det karibiske havet. Øya har eit areal på 94,9 km², er 11,2 km brei aust-vest og 19,25 km lang i nord-sør retninga. Ho er omslutta av korallrev rundt kysten med unnatak frå området i vest der hovudstaden Cockburn Town ligg med god hamnetilhøve. 

Fram til 1925 trudde ein at San Salvador var identisk med Guanahani, øya som Kristoffer Columbus først kom til i «den nye verda». 

I dag bur det om lag 1000 menneske på øya, dei fleste i Cockburn Town. Turisme er vektigaste næringsveg.

Øyar i Karibia
Gary Neville

Gary Alexander Neville () er ein engelsk tidlegare fotballspelar. Han spelte heile karrieren sin for Manchester United i FA Premier League. Han var kaptein og høgre back på United. Gary er bror til Phil Neville som spelar for Everton FC. Han spelte 85 landskampar for England.

Karriere som spelar (alle turneringar) 
Per 21. januar 2008

Engelske fotballspelarar
Manchester United-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 1996
Spelarar i Fotball-VM 1998
Spelarar i Fotball-EM 2000
Spelarar i Fotball-EM 2004
Spelarar i Fotball-VM 2006
Kharkiv traktorfabrikk

Kharkiv traktorfabrikk (ukrainsk Харківський тракторний завод, russisk Харьковский тракторный завод) er ein traktorfabrikk i byen Kharkiv i Ukraina. Den fyrste traktoren vart produsert i 1931. I dag produserer Kharkiv traktorar med motoreffekt opp til 132 kW (180 hk). Ein av dei best kjente modellane er den rammestyrte firehjulsdrivne traktoren T-150K, som har vore i produksjon frå 1993. Før samanbrotet av Sovjetunionen vart traktorane selde under merkenamnet Belarus (tyder 'Kviterussland').

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Karkov traktorfabrikk 

Traktorprodusentar
Traktorfabrikk
Ukrainske føretak
Tornerosefeltet

Tornerosefeltet er eit naturgassfelt på det området av norsk kontinentalsokkel som ligg nord i Norskehavet. 

Tornerosefeltet ligg kring 60 km aust for Snøhvitfeltet og kring 100 km nordvest for Hammerfest. Statoil fann i 2006 naturgass på feltet. Førebels er det uvisst om funnet er stort nok til at prosessanlegget på Melkøya vert utvida. 

Feltet er oppkalla etter eventyrfiguren Tornerose.

Bakgrunnsstoff 
 Liv i Tornerose på http://www.statoil.com
 Bellona klager SFTs Tornerose-vedtak inn til MD  på http://bellona.no
 Faktaside for utvinningslisens 110 B  på http://www.npd.no (Oljedirektoratet)

Norske naturgassfelt
Olje- og gassfelt i Barentshavet
Kharkiv

Kharkiv (ukrainsk Харків, russisk Ха́рьков, Kharkov) er den nest største byen i Ukraina.

Byen vart grunnlagd i 1654 og var eit stort senter for ukrainsk kultur i Det russiske imperiet. Kharkiv vart den første byen i Ukraina som godtok sovjetisk makt i desember 1917 og vart seinare hovudstad i Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken. Kharkiv var hovudstad i Ukrainske SSR fram til 1934, då hovudstaden vart flytta til Kiev. I dag er han det administrative senteret i Kharkiv oblast og det omliggande Kharkiv rajon, medan byen i seg sjølv har ein spesialstatus i regionen. Byen ligg nordaust i landet. I 2006 hadde byen kring 1,5 millionar innbyggjarar.

Kharkiv er eit stort senter for kultur, vitskap, utdanning, samferdsle og industri i Ukraina med 60 vitskaplege institutt, 30 høgare utdanningsinstitusjonar, seks museum, sju teater og 80 bibliotek. Kharkiv er den næraste storbyen til kolfelta i Donbas. Industrien er hovudsakleg basert på maskineri. Det er hundrevis av industriføretak i byen. Av desse finn ein verdskjende gigantar som Morozov designbyrå og Malysjov stridsvognfabrikk, som har vore leiande i produksjon av stridsvogner sidan 1930-åra; Khartron (elektronikk for romfart og kjernekraft) og produksjon av Turboatom-turbinar. 

Byen har eit tunnelbanesystem (metro) med kring 38,1 km med baner og 29 stasjonar. Eit kjent landemerke i Kharkiv er Fridomsplassen (Maidan Svobody tidlegare kjend som Dzerzjinskyjplassen), som i dag er det sjette største bytorget i Europa og det 12 største i verda. 

Kharkiv var vertskapsby for UEFA Euro 2012 og tre kampar vart spelte på Metaliste stadion.

Historie 

Kharkiv vart grunnlagt kring 1654-1655 som ein festningssterk kosakkoloni på eit territorium kontrollert av Moskva, etter at polakkane slo tilbake mot den ukrainske kosakkoppstanden i 1648. Dei ukrainske kosakkane oppretta i områda rundt Kharkiv ei autonom politisk eining under namnet Slobidska Ukraina. I 1765 vart Kharkiv hovudstad i Ukraina, og voks sterkt med industrialiseringa av Donetsbekkenet. Byen vart i løpet av 1800-talet hovudsete for utviklinga av handel og industri austom Dnepr. Folketalet var i 1856 30 600, i 1879 102 100, i 1920 285 200. Byen var 1920–1934 hovudstad i Ukrainske SSR. 1941 inntok tyskarane Kharkiv, som vart sterkt øydelagt under kampane 1942–43. Byen er seinare gjenoppbygd med breie gater, monumentale offentlege bygningar og meir.

Geografi 
Kharkiv ligg nordaust i Ukraina og har historisk sett høyrt til Sloboda Ukraina, der han vart rekna som hovudbyen. Byen ligg ved samløpet mellom elvane Kharkiv, Lopan og Udy, der dei renn inn i vassdraget til Donets.

Klima 
Kharkiv har eit fuktig kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering Dfb), med kalde og snørike vintrar og varme somrar. Temperaturtilhøva er ikkje for kalde om vinteren og ikkje for varme om sommaren: -4,6 °C i januar og 21.3 °C i juli. Årsmiddelnedbøren er 513 mm per år, med mest nedbør i juni og juli.

Kjelder 
<div class="references-small">
 Denne artikkelen bygger på «Kharkiv» frå , den 9. september 2012. 
  oppgav desse kjeldene:

 

 
Byar i Kharkiv oblast
Busetnader grunnlagde i 1650-åra
Kharkov

Kharkov er òg det russiske namnet på den ukrainske byen Kharkiv.

Kharkov (russisk Харьков; ukrainsk Ха́рків - Kharkiv) er ei elv i Ukraina og Russland og ei av sideelvane til Lopan frå venstre.

Elva er 71 km lang med eit nedslagsfelt på 1160 km². Elva har utspring i Krivenkovom Jaru mellom landsbyane Boldyrevka, Saltykovo og byen Oktiabrskij i Belgorod oblast i Russland. Langs elva ligg tettstadane Kharkiv Liptsy og Tsirkuny og elva munnar ut i Lopan ved byen Kharkiv i Ukraina. Ved munningen har elva ei middelvassføring på 2,62 m³/s. Kharkov munnar ut i Lopan 10 km før ho igjen munnar ut i Udy. Kharkov har ei gjennomsnittleg helling på 0,80 meter per kilometer. Breidda på elva varierer frå 2 meter i starten til 20 meter ved munningen, medan djupna varierer frå 0,3 til 0,3 meter. Under vårflaumen stig vassnivået til 2-4 meter. Elva kan derimot tørke heilt inn om sommaren. 

Elva frys til i slutten av november eller tidleg i desember og vert isfri att i starten av mars.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Харьков (река)» frå , den 19. oktober 2008. 
 

Elvar i Russland
Elvar i Belgorod oblast
Elvar i Ukraina
Kharkiv oblast
Internasjonale elvar i Europa
Den russisk-ukrainske grensa
Valhallfeltet

Valhallfeltet er eit oljefelt på norsk sektor i Nordsjøen. Feltet vart oppdaga i 1975. Utvinning tok til i 1982, og vil etter planen halda fram til kring år 2050. Havdjupna i området er kring 70 meter. Operatør for feltet er oljeselskapet BP. 
Feltet er oppkalla etter Valhall i norrøn mytologi.

Sjå òg 
 Petroleumsverksemd i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 BP Norge om Valhallfeltet
 Valhall i Fakta 2012 Norsk Petroleumsvirksomhet

Norske oljefelt
Olje- og gassfelt i Nordsjøen
Nakji

Nakji (낙지) er ei koreansk delikatesse beståande av blekksprut-tentaklar som serverast ferskt avkappa og dermed er sprell levande. Dei serverast ofte saman med soju, ein type risbrennevin, og sesamolje. Blekkspruten som vert nytta er av typen octopus minor. 

Det vert kvart år rapportert dødsfall pga. at dei sprellande tentaklane set seg fast i halsen og kveler offeret.

Mat
Soju

Soju (koreansk skrift 소주) er ein type koreansk alkohol. Hovudingrediensen er ris, men ofte er det blanda i andre ingrediensar som kveite, bygg, søtpotet eller tapioka. Prosentsatsen av alkohol varierer frå 20 % til 45 %. Den japanske varianten av dette risbrennevinet heiter shochu.

Den mest populære typen soju er produsert av Jinro og heiter chamisul.

Bakgrunnsstoff

Alkoholdrikkar
Risdrikkar
Koreansk mat
Jinro

Jinro (hangul:진로) er eit kjent sørkoreansk destilleri etablert i 1924. Det er verdas leiiande produsent av soju og står for meir enn halvparten av salet innanlands i Sør-Korea. Destilleri finst i Icheon, Cheongwon og Masan. 

Jinro er no eigd av bryggeriet hite.

Drikke
Sør-Korea
Masan

Masan (hangul 마산) er ein by i Sør-Gyeongsang-provinsen i Sør-Korea. Byen ligg om lag 35 km vest for Busan og har eit innbyggjartal på rundt 425 000 (i 2006).

Masan er mest kjend for hamna si, for sine fiskerettar og for fjellet Muhaksan.

Byar i Sør-Korea
Pusan

Pusan, au kalla Busan, er ein by i Sør-Korea, ved Koreastredet. 
Han er den største hamnebyen i Sør-Korea med eit folketal på om lag 3,2 millionar i 2015. Han ligg søraust i landet i Nakdonggangdalen. 
Byen ligg 300 km søraust for Seoul.

Pusan har ei stor konteinarhamn og står for størstedelen av utanrikshandelen og ferjetrafikken i landet. Han har allsidig industri med skipsverft, jernbaneverkstad, tekstil-, bil- og gummivarefabrikkar, kjemisk, tre- og papirindustri og høgteknologisk industri.

Byen har fleire universitet og ei rekkje andre utdanningsinstitusjonar. Han har eit historisk og kulturelt museum og mange krigsminnesmerke, mellom anna eit SN-minnesmerke over dei falne i Koreakrigen. Eit stort buddhisttempel i byen blei grunnlagd i 678 og rekonstruert i 1717.

Hamna blei opna for japansk handel i 1876 og for internasjonal handel  i 1883. Under Koreakrigen var Pusan den viktigaste forsyningshamna for amerikanarane.

I 2002 var byen vert for Asialeikane og ein av vertsbyane for FIFA-verdscupen i fotball same år.

Kjelder

Byar i Sør-Korea
Kim Dae-jung

Kim Dae-jung () var ein sør-koreansk politikar som sat som president i Sør-Korea frå 1998 til 2003. I 2000 mottok han Nobels fredspris for arbeidet sitt andsynes Nord-Korea. 

Han vart fengsla fleire gongar grunna arbeidet sitt i den demokratiske opposisjonen til det diktatoriske styret, mellom anna under styret til Park Chung-hee. 

Som president gjennomførte han fleire økonomiske reformer i tråd med ynskjer frå Verdsbanken då landet var midt i den økonomiske krisa som råka Aust-Asia hardt. Han innførte og ein del forandringar som gjorde at dei store konglomerata, chaebol, vart meir ansvarlege og kutta ned på statlege subsidiar til desse. 

Han fekk Nobelprisen for solskinspolitikken, eit forsøk på å betre det bitre forholdet mellom Nord- og Sør-Korea. Mange meiner no at denne politikken har slått feil. Konservative i Sør-Korea kritiserer Kim Dae-jung for solskinspolitikken so vel som for undergangen av fleire chaebol etter reformene hans.

Sørkoreanske presidentar
Vinnarar av Nobels fredspris
Sørkoreanske nobelprisvinnarar
Botne

Botne er ein tidlegare kommune i Vestfold fylke. Den blei oppretta som Botne formannskapsdistrikt i 1837 og slått saman med Holmestrand 1. januar 1964.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Historiske arkiv etter Botne kommune på Arkivportalen

Tidlegare kommunar i Vestfold
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Holmestrand
Geografi i Holmestrand
Flemsøya

Flemsøya, også kalla Skuløya, er ei av Nordøyane i Ålesund kommune på Sunnmøre. Flemsøya ligg mellom Haramsøya og Fjørtoft og har brusamband til Haramsøya, derfrå er det ferjesamband til fastlandet. Der er og snøggbåtsamband med dei andre nordøyane, og Ålesund 

Øya har eit areal på 14,3 km² og det høgaste punktet er Skulen på 493 meter over havet. Sør for øya ligg Longvafjorden og Haramsøya, medan Nogvafjorden og Fjørtoft ligg på nordsida.

Øyar i Ålesund
Øyar på Sunnmøre
Mesoskala konvektivt system

Eit mesoskala konvektivt system er ei rekkje med torebyer, som er organisert på større skala enn individuelle torebyer, og vanlegvis varer dei fleire timar. Desse systema kan ha rund form eller danna seg i linjer, og inneheld system som tropiske syklonar, bygelinjer og mesoskala konvektive samansettingar. Systema vert ofte brukt om samlingar av torebyer som ikkje er innfor storleiken, forma eller varigskapen til mesoskala konvektive samansettingar.

Sjå òg 
 Supercelle

Mesoskala meteorologi
Uvêr
Krakk

Krakk eller knakk er eit møbel til å sitja på. Han har sete for éin og er forma som ein liten stol utan ryggstø eller armlene. Krakkar tek liten plass og kan brukast på fleire ulike måtar, til dømes til arbeid. Dei gjev derimot ikkje like mykje støtte og kvile som ein stol.

Andre ord for krakk er skammel, som viser til ein låg krakk, taburett, som kan visa til ein trommeliknane krakk.

Praktisk bruk 
Krakkar har oftast tre eller fire bein, men kan også ha andre typar sokkel. Krakkar med tre bein står stødig på ujamn grunn og har tradisjonelt ofte vore bruka til mjølking av kyr og anna utandørs arbeide, som legging av brustein. Dei kan også nyttast av musikarar som skal rekka over store eller fleire instrument, som slagverk eller tangentinstrument. 

Krakkar tek opp mindre plass og er lettare å bruka i eit fullt lokale enn stolar, og kan brukast på serveringsstader som pubar, kaféar og barar. Høge barkrakkar kan brukast ved barar, høge bord, spelebord og liknande.

Sosial bruk 
Krakkar kan også brukast til fleksible sitjeplassar for mange; dei kan lett flyttast og ein kan snu seg i dei. Høge barkrakkar er blitt vanleg i mange barar og andre serveringsstader, der dei tek liten plass og gjev ein særprega atmosfære. Høgda på barkrakkane fører til at dei som sit har andletet i om lag same høgt som dei som står, slik at det vert lettare å tala saman. 

I europeisk mellomalder sat ofte berre husbonden og husfrua på stolar, medan andre brukte krakkar og benkar. Ved det franske hoffet utvikla det seg ein skikk i renessansen der visse personar hadde rett til å sitja på firbeinte trommeforma krakkar, taburettar. Skikken med at statsrådar sat på taburettar blei overført til Storbritannia og Sverige, der han blei halden i hevd under opninga av riksdagen fram til 1970-talet.

Andre stader kunne ein forseggjort krakk derimot ha status som ei trone for ein herskar, eller ei religiøs tyding. Dette gjeld mellom anna dei vestafrikanske asjantiane, som lenge har brukt utskorne krakkar som sete for sjela til kongelege. I 1900 kjempa asjantiar og britar ein krig, på engelsk kalla War of the Golden Stool, om retten til å sitja på den gylne kongetrona.

Sjå òg 
 Sagkrakk
 Fjøskrakk

Kjelder 
 
 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Taburett» frå , den 5. august 2009. 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Asante royal thrones» frå , den 5. august 2009. 
 

Sete
Siesta

Ein siesta er ei kort middagskvil tidleg på ettermiddagen, ofte etter middagsmåltidet. Ein slik periode med søvn er ein vanleg tradisjon i somme land med varmt vêr (som Spania og Mexico). Der er det vanleg at butikkar og kontor held stengt to–tre timar under siestaen. Siestaen er lagt til det varmaste av dagen - altså tidleg ettermiddag.   Ordet siesta er eit lånord frå spansk. Dit kom ordet frå latin hora sexta – «den sjette timen (av dagen)».

Kjelder

Spanske ord og uttrykk
Søvn
Skrapelodd

Skrapelodd er eit lodd i form av ein pappbit der ein skrapar fram gøymde felt og kan vinne pengar eller andre premiar. I Noreg vert desse selde av mellom anna Norsk tipping.

Bakgrunnsstoff 

Lotteri
Mesoskala konvektiv samansetting

Ei mesoskala konvektiv samansetting er eit stort mesoskala konvektivt system, og er bygd opp av fleire torebyer. Samansettinga har ofte ei rund eller oval form, og er som regel på sitt sterkaste om natta. Definisjonen av ei mesoskala konvektiv samansetting inneheld spesielle vilkår for storleik, varigskap og eksentrisitet (t.d. kor «rundt» systemet er) basert på skymassen ein kan sjå på infraraude satellittbilete: 

 Storleik: Området av skytoppen som er -32 °C eller mindre skal vere 100 000 km² eller meir, og området av skytoppen som er -52 °C eller mindre må vere 50 000 km² eller meir
 Varigskap: Storleiksvilkåret må oppretthaldast i minst 6 timar. 
 Eksentrisitet: Forholdet mellom den litle aksen og hovudaksen må vere minst 0,7. 

Mesoskala konvektive samansettingar oppstår vanlegvis om ettermiddagen og kvelden i form av fleire isolerte torebyer, som utvidar seg kraftig i høgda. Tidleg i livssyklusen er faren størst for alvorleg uvêr. Når systemet vert eldre vil eit lagdelt skydekke med kraftig regn oppstå i bakkant av systemet, og dette har innimellom ført til flaum. 

På eit meteorologisk analysekart kan ein sjå systemet som eit område med store trykkfall i framkant og store trykkstigingar i bakkant.

Sjå òg 
 Supercelle
 Mesoskala konvektivt system

Uvêr
Mesoskala meteorologi
Stormbane

Ein stormbane er ei relativ smal sone i Atlanterhavet og Stillehavet der dei aller fleste ekstratropiske syklonar går. Stormbanen byrjar i den vestlegaste delen av Atlanteren og Stillehavet, der ein har store temperaturkontrastar mellom hav og land. Desse temperaturskilnadane er med på å danne desse lågtrykka, særleg om vinteren då temperaturskilnaden er størst. Friksjon frå landoverflata gjer at lågtrykka som regel raskt døyr ut når dei går innover land i den austlege enden av havbassenga. Den austlege enden av stormbanen i Atlanterhavet er området rundt Storbritannia og Noreg. 

Eit anna døme på ein stormbane er den cirkumpolare stormbanen rundt Antarktis, men her spelar ikkje temperaturskilnaden mellom land og hav noko rolle. 

Innanfor eit gjeve geopotensielt høgdefelt kan ein finne stormbanen ved teikne konturar av det midla standardavviket etter at ein har bandpassfiltrert.

Syklonar