alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Miklós Zrinyi

Miklós Zrínyi eller Nikola Zrinski (ungarsk: Zrínyi Miklós, kroatisk: Nikola VII Zrinski),  () var ein kroatisk og ungarsk feltherre, statsmann og diktar.

Han lærte forsvar på grensa mellom Kroatia-Ungarn og Det osmanske riket og vart ein av dei viktigaste kommandantane på denne tida. I 1645, mot slutten av trettiårskrigen, kjempa han mot svenske troppar i Mähren der han ved Szkalec spreidde ein svensk divisjon og tok 2000 fangar. Ved Eger redda han keisar Ferdinand III, som hadde vorte tatt på senga av Carl Gustaf Wrangel. Seinare kjempa han mot sine eigne ungarar i Transilvania. For dette gjorde keisaren han til kaptein i Kroatia.

I 1646 utmerkte han seg mot osmanarane. Under kroninga av Ferdinand IV av Austerrike bar han statssverdet og vart ban og generalkaptein i Kroatia. I 1655 gjorde han eit forsøk på å bli vald til pfalzgreve av Ungarn (nádor), men kongen nominerte Miklós Wesselényi istadenfor.

I 1663 la den tyrkiske armeen ut på ein storoffensiv som enda med omleiringa av Wien. Keisarhæren klarte ikkje å yte særleg motstand, og den tyrkiske armeen vart til slutt stoppa av dårleg vêr. Troppar frå Det tysk-romerske riket vart kalla inn, i tillegg til støtte frå Frankrike. Zrinski og italienaren Raimondo Montecuccoli vart nestkommanderande for den ungarske armeen.

Zrinski reiste 240 km innover i dei tyrkisk-okkuperte områda og øydela den særs strategisk viktige Osijek-brua over Drava. Dei tysk-romerske generalane var derimot motvillige til å støtte han vidare, sidan styresmaktene meinte Zrinski støtta ungarsk sjølvstende frå Det tysk-romerske riket. Han prøvde å ta Kanizsa, den viktigaste tyrkiske festninga i Sør-Ungarn, men klarte det ikkje, då han ikkje fekk støtte frå Montecuccoli. Trass i nederlaget her, gjorde felttoget han kjend og hylla over heile Europa.

Zrinski mista livet i ei jaktulukke, men det gjekk lenge seigliva rykter om at han vart utsett for eit attentat frå habsburgske agentar.

Diktaren
I tillegg til å ver ein førande militær på 1600-talet i Ungarn, er han òg kjend for lyrikken sin. Han var både viktig som epikar og lyrikar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Miklós Zrínyi» frå ,  den 30. mai 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Fotnotar

Kroatisk historie
Banar i Kroatia
Kroatisk adel
Kroatiske krigar
Feltmarskalkar
Fransk adel
Ungarsk adel
Ungarske diktarar
Djoser

Netjerikhet eller Djoser er den mest kjende faraoen i Det tredje dynastiet i Egypt. Han gav funksjonæren sin Imhotep ordre om å byggje den første av pyramidane, ein stegpyramide i Saqqara. Namnet hans vert òg skrive Zoser, Dzoser, Zozer, Dsr, Djeser, Djésèr, Horus-Netjerikhet og Horus-Netjerichet. 

Dateringa av regjeringsperiodane i det gamle kongedømet har vorte mykje omdiskutert, men det tredje dynastiet er som regel plassert på 2600-talet fvt. og regjeringstida til Djoser vert sett til om lag 2635 til 2610 fvt. 

Den måla kalksteinsstatuen av Djoser, som i dag står på Egyptisk Museum i Kairo, er den eldste kjende statuen i lekamsstorleik i Egypt. Statuen vart grave fram i 1924-1925. 

I inskripsjonar frå tida han levde vert han kalla Netjerikhet, som tyder «lekamen til gudane».

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Djoser» frå , den 30. mai 2009. 
 

Faraoar
Egyptisk historie
Anders Zorn

Anders Zorn () var ein svensk kunstnar fødd i Mora i Sverige.

Utdanning 

Frå dødsboet til faren fekk Anders Zorn 3000 kroner som var brukt opp etter tre år med studiar ved Kunstakademiet i Stockholm, men med det store talentet sitt kunne han raskt fø seg sjølv og familien og flytta inn i eige atelier i Stockholm som 20-åring. Her måla og teikna han portrett og illustrasjonar. Det kunstnariske gjennombrotet hans kom våren 1880, då han deltok i elevutstillinga til Kunstakademiet med akvarellen «I Sorg».

Reiser 
I januar 1881 møtte han Emma Lamm (1860-1942) frå Dalarö nær Stockholm og inngjekk ein hemmeleg truloving same år. Fram til 1889, då Zorngarden i Mora ved sjøen Siljan i Dalarna stod ferdig, gjorde han fleire reiser rundt i Europa, der han levde av å måle portrett. I 1889 gifta han seg så med Emma Lamm. 

Zorn reiste mykje og vitja mellom anna Spania, Nord-Afrika og England. I 1893 reiste han til USA for å vitje Verdsutstillinga og for å måle portrett av kjende politikarar og andre viktige personar. Mest kjend frå denne reisa er portrettet av president Grover Cleveland.

Sommaren 1897 reiste Zorn til Russland der har fekk ein varm velkomst. Han vitja St. Petersburg og Moskva der han vart ven med kunstnarane Ilja Repin og Konstantin Korovin. Under opphaldet budde han stort sett hos Korovin.

Renomme 
Anders Zorn, hans nære ven Bruno Liljefors og Carl Larsson vert rekna for nokre av dei største kunstnarane i Sverige og Anders Zorn meistra oljemåling, akvarellar, etsningar, teikningar og skulpturar, og var ut over portrett kjend for sine nakenstudiar av kvinner ved Dalarö og sjøen Siljan. Zorn og Rembrandt vert rekna som dei to fremste etsarane i verda.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Anders Zorn» frå , den 30. mai 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Zornsamlingane 
 Zorn Gallery

Målarar frå 1800-talet
Svenske målarar
Svenske bilethoggarar
Svenske grafikarar
Zootomi

Zootomi er ei samantrekking av zoologi og anatomi. Ordet syner til dissekering av dyr i motsetnad til planter (fytotomi). Det vert òg nytta til skilnad frå humananatomi eller mennesket sin anatomi. 

Anatomi
Zoonose

Zoonose eller zoonotisk sjukdom er namnet på infeksjonssjukdommar som kan overførast frå menneske til dyr og omvendt. Smitten vert overført direkte, eller via mat, forureining, vatn eller biologisk vektor (som insekt). Smittestoffa er bakteriar, virus, prionar, sopp og parasittar.

Døme på sjukdommar er dei årsaka av salmonella (som salmonellose), bakteriegruppa campylobactar (kam gje diaré), bakterien yersinia entercolitica (kan gje yersiniose), listeria-bakterien (som gjev listeriose), bakterien e.coli.

Tuberkulose, tricinose, kugalskap, rabies og brucellose er òg zoonotisk.

I Noreg har Veterinærinstituttet ansvar for å overvake utviklinga av zoonosar her til lands, og rapporterer årleg til EU, gjennom Zoonoserapporten, som vert laga i samarbeid med Mattilsynet, Folkehelseinstituttet og andre sentrale organ.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zoonose» frå , den 30. mai 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://www.medical-microbiology.de/Dateien/zoo_eng.html
 H. Krauss, A. Weber, M. Appel, B. Enders, A. v. Graevenitz, H. D. Isenberg, H. G. Schiefer, W. Slenczka, H. Zahner: Zoonoses. Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans. 3rd Edition, 456 pages. ASM Press. American Society for Microbiology, Washington DC., USA. 2003. ISBN 1-55581-236-8
 

Dyresjukdommar
Infeksjonssjukdommar
Ankh

Ankh eller hankekross (☥, egyptisk ʿnḫ), er ein hieroglyf og eit symbol frå det gamle Egypt som tyder 'liv'. Ein finn ofte symbolet i framstillingar av gudar og faraoar, i smykke og i namn som Tut-ankh-amon. 

Symbolet er truleg avleidd frå reima på ein sandal, som blei skriven «nkh» på gammalegyptisk, der ein berre skreiv ned konsonantane.

Den koptiske kyrkja brukte ankh som kristenkross eller saman med ein annan kross.

Ankh i moderne tid 

Ankh er blitt brukt som symbol i moderne tid av nokre nyheidningar og som pynt eller symbol av grupper som hippiar og gothar, gjort kjend av musikkartistar som Kiss, Elvis og Earth, Wind and Fire.

Det går også att i populærkultur, mellom anna i elva Ankh og bystaten Ankh-Morpork i det humoristiske fantasiuniverset skapt av Terry Pratchett, i ei rekkje filmar og fjernsynsseriar, som Stargate, Logan's Run og Lost, i teikneseriar som Sandman og Doctor Fate, og video- eller dataspel som Tomb Raider, World of Warcraft og Ankh.

Sjå òg 
 Venus-symbolet, ♀

Kjelder 
 "ankh." Encyclopædia Britannica 2009. Encyclopædia Britannica Online. Vitja 30. mai 2009.
 Delar av denne artikkelen bygger på «Anch» frå , den 30. mai 2009. 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Ankh» frå , den 19. mai 2009.

Bakgrunnsstoff 

Egyptisk mytologi
Gammalegyptiske symbol
Krossar
Sande kyrkje på Sunnmøre

Sande kyrkje ligg på Sandsøya i Sande kommune på Sunnmøre. Ho vart bygd i 1880, og vigsla 30. november det året.

Tidlegare kyrkjer 
Kyrkjesande på Sandsøya har vore kyrkjestad frå mellomalderen. Den tidlegaste kyrkja ein kjenner var ei stavkyrkje. Ho er nemnd i eit skifte frå 1329. I ein tilsynsrapport frå 1709 vert Sande kyrkje nemn som ei stavkyrkje med to tårn. Denne kyrkja vart reven i 1835. Ei ny kyrkje vart reist på om lag same staden. Ho vart vigsla 6. november. Denne kyrkja fekk stormskade både i 1863 og i 1874. Jon Sefland frå Nordfjordeid som vart leigd for å vøle kyrkja, fann at det ikkje kunne gjerast i den stand ho var. Det vart bestemt at kyrkja skulle rivst for å bygge nytt.

Kyrkja frå 1880 
For at ny kyrkje kunne byggast måtte fundamenta utbetrast. Med Sefland som leiar vart kyrkja bygd. Materialane frå den gamle var brukte, og den nye kyrkja fekk same grunnmåla. Ho vart noko høgare enn den gamle, fekk fleire vindauga og nye takkonstruksjonar. Det vart ikkje utarbeidd teikningar til nybygget. Det ser ut som Jon Sefland stod for konstruksjonen. 

Den nye kyrkja fekk og stormskade. I februar 1907 vart spiret rive ned. Sande kyrkje fekk orgel i 1920. Koret vart på 1930-talet måla av Jonas Peson. Desse måleria, som var på kryssfinerplater, vart tekne vekk på 1970-talet etter avtale med Riksantikvaren. I 2008 kom dei på plass att etter påtrykk frå kyrkjelyden.

Inventar frå stavkyrkja 
I Sande kyrkje finn ein eit gamalt altarskap. Det er truleg laga i Lübeck kring 1460. Ein messehakel som har høyrt til kyrkja er og frå 1400-talet. Over koret heng eit gamalt krusefiks. Det stammar frå midt på 1600-talet. Frå den tid er og eit epitafium. Det syner familien til Franz Madsen Kølholt, som gav krusefikset til kyrkja.

Kjelder 
 Isak Våge: Sandsøya og Sande kyrkje

Bakgrunnsstoff 
 
 
 

Kyrkjer i Sande i Møre og Romsdal‎
Kyrkjer i Søre Sunnmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Norske kyrkjer frå 1880
Trekyrkjer
Kulturminne i Sande i Møre og Romsdal
Jonas Peson
Ingunn van Etten

Ingunn Margrete van Etten () er ein norsk illustratør og biletkunstnar. Ho har utdanning frå Frankrike, Belgia og Noreg. Som illustratør arbeider ho mest med biletbøker for born, illustrasjonar i skulebøker og bokomslag. Ho har også hatt fleire utstillingar som biletkunstnar.

Ingunn van Etten er oppvaksen og busett på Grimo i Ullensvang herad. Det er også ho som har utforma skulpturen som markerer tusenårsstaden i Ullensvang, nemleg sentrum og kaiområdet på Utne. Skulpturen står på kaia på Utne og vart avduka i 2007.

Eigne barnebøker 

 Trollkjerringa i Hausafjellet (1999)
 Meistersmeden (2002)

Eit utval barnebøker illustrerte av van Etten 

Liv Holmen: Så nær (1980)
Tor Åge Bringsværd: Tordenguden (1988)
Hans Sande: Den dagen det regna kattungar (1988)
Hans Sande: Sprettert og eg (1991)
Gunn Marit Meyer: 4,5,6 heks (1994)

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Ingunn van Etten hjå Nasjonalbiblioteket
 Utgjevingar av Ingunn van Etten i BIBSYS Ask

Folk frå Ullensvang
Norske illustratørar
Norske målarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1999
Nynorskforfattarar
Konsul

Konsul er i moderne språkbruk ein offisiell representant for ein stat i eit anna land. Konsular ser etter interessene til ein stat og borgarane derfrå i ein annan stat, og leiar gjerne eit konsulat. Ein skil mellom fagtenestemenn ved generalkosulat i utanrikstenesta og honorære konsular. Konsular representerer statar ved konsulat.

Dei typiske oppgåvene for ein konsul er å assistere og beskytte borgarane frå staten dei representerer i mottakarstaten, medan dei i liten grad representerer sendarstaten sine styresmakter i forhold til mottakarstaten. Desse oppgåvene blir varetatt av ambassader. Utferding av visum og nødpass har vore blant oppgåvene til konsulat og generalkonsulat.

Tittelen konsul rangerar mellom generalkonsul og visekonsul.

Konsulatvesenet består først og fremst av valde honorære generalkonsular, konsular og visekonsular. Dette er ofte privatpersonar med anna arbeid eller næringsverksemnd, som utfører konsuloppgåvene gratis eller mot eit beskjedent vederlag. Vedkomande blir ikkje diplomat. Tidlegare blei desse også kalla «konsularagent».

Om ein nordmann er i utlandet og ønskjer å stemme ved norsk val, kan dette gjerast ved eit norsk konsulat, men ein bør vere budd på å omsette norske instruksjonar for ein person som er norsk konsul, men som ikkje kan norsk.

Kjelder

Embetstitlar
Diplomati
Latinske ord og uttrykk
Zombie

Zombi er i følgje afro-karibisk voodoo-kult ein «levande død», det vil seie ein død kropp som er gjenoppliva av ei overnaturleg kraft. Zombi-førestillinga kjem frå Haiti, der folketrua påstår at ein trollmann (bokor) kan gjere personar til viljelause reiskapar gjennom svart magi. I følgje enkelte forskarar skal offera ha vorte dømde hemmelege bonderåd og gjeve lammande gift. Dei dømde har dermed vorte feilaktig erklært døde og gravlagd, for så å verte grave opp att og utnytta som apatiske slavar. Mange tviler likevel på at desse sogene er sanne. 

Zombi-førestillinga har inspirert fleire forfattarar og filmskaparar, og zombiar er skildra i mange skrekkfilmar, teikneseriar, dataspel og andre populærkulturelle sjangrar. 

Ordet zombi skal kome frå nzambi, som på kikongo tyder «ånda til ein død person». På norsk kan ordet i overført tyding òg nyttast om ein sløv, robotaktig person eller om eit gjenferd.

Zombiar i film 

I skrekkfilmar vert zombiar gjerne framstilt som halvråtne og kan mangle lemmer eller andre kroppsdelar. De flyttar seg stivt og hakkete, er apatiske, sløve og likegyldige utan annan vilje enn å drepe andre menneske. Dei opptrer ikkje sjeldan i flokk og kan «marsjere» i store mengder mot offera. I nyare filmar har zombiar vorte framstilt som raskarar og smartarar for å skape fart og spenning. Zombiar må ofte «drepast» (for godt) ved å stanse aktiviteten i hjernen eller forhindre hjernen frå å sende signal til kroppen. Ein vanleg metode for å få til dette i filma, bøker og spel er ofte å kutte av eller skyte dei i hovudet.

Det er laget mange zombifilmar gjennom filmhistoria. Her er eit lite utval: 

 Night of the Living Dead (1968)
 Dawn of the Dead (1978)
 Day of the Dead (1984)
 Evil Dead trilogien (1981), (1987) og (1993)
 Shaun of the Dead (2004)
 Land of the Dead (2005)
 Diary of the Dead (2008)
 Død snø (2009), norsk zombifilm

Det er ikkje alltid zombifilmar berre dreiar seg skrekk. Personar som George Romero nyttar zombiane for å få fram ein metafor, for å vise den verkelege faren. Slik som i Night of the Living Dead, der zombiane mellom anna vert nytta for å vise kor dårleg menneske samarbeider i slike stunder.

Zombiar i data- og videospel 
I spel som Resident Evil er det ein sjukdom som vekker dei døde eller snarare forvandlar levande menneske til zombiar. Også i TimeSplitters-trilogien medverkar zombiar aktivt. I dette spelet medverkar dei i mange forskjellige roller. 

 Left 4 Dead (2008)
 Dead Rising (2006)
 DOOM-serien
 Eternal Darkness: Sanity's Requiem (2002)
 Resident Evil-serien
 TimeSplitters-serien
 Call of Duty 5 World At War

Sjå òg 
 Voodoo
 Gjenferd
 Stallo

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zombie» frå , den 31. mai 2009.

Bakgrunnsstoff

Vandøde
Filmsjangrar
Voodoo
Daudingar
Émile Zola

Émile Édouard Charles Antoine Zola () var ein viktig fransk forfattar og poet, ein av dei viktigaste innanfor naturalismen, og ei viktig drivkraft i den politiske liberaliseringa av Frankrike.

Émile Zola skreiv det verdskjende opne brevet: J'accuse (Eg anklagar) om Dreyfus-saka, som dreidde seg om ein dom for spionasje av ein uskuldig fransk offiser. Brevet var retta mot den franske presidenten og vart offentleggjort i avisa L'Aurore den 13. januar 1898. Zola innser i brevet at ytringa hans er eit lovbrot (injurie), men skriv det likevel som ei samvitshandling. Han vart då òg dømd til fengsel for det, men brevet var i høg grad medverkande til at saka mot den dømde offiseren vart teke opp att og til at den uskuldige fekk oppreising.

Biografi 
Zola starta utdanninga si i Aix-en-Provence, der far hans, ingeniør Francois Zola, ein italienar, var busett og døydde i 1847. Mora, som var fransk, flytta med sonen sin til Paris, der han 1858 starta på Lycée Saint-Louis. Han hadde planar om å verte advokat, men fall gjennom i eksamen 1859 og søkte arbeid som kontorist, men forlet plassen etter to månader. Han levde i mars 1860 til februar 1862 eit bohemliv til han fekk plass i Hachette & co:s forlagsbokhandel. Etter nokre år hadde han skrive vers som var meir som etterklangar (Musset m. fl.) og fann ikkje forleggjarar. 1864 fekk han likevel gjeve ut nokre dikt i L'académie des jeux floraux i Toulouse og same år kom debuten hans, novellesamlinga Contes à Ninon, naive små skildringar, satiriske eventyr, fantasiar, heilt ulikt hans seinare verk. Han skreiv så avisartiklar, spesielt kritikk av kunst og litteratur i Figaro og L'événement, som fekk merksemd av fagfolket og det interesserte Manet, den enno ukjende målaren, og dei realistiske tendensane. Dei samla seg i Mes haines, causeries littéraires et artistiques (1866), der mellom anna Mon solon finst.

Bibliografi 

 1867 - Thérèse Raquin
 1871-1893 - Les Rougon-Macquart 
 1871 - La Fortune des Rougon
 1872 - La Curée
 1873 - Le Ventre de Paris
 1875 - La Faute de l'Abbé Mouret 
 1876 - Son Excellence Eugène Rougon 
 1877 - L'Assommoir
 1880 - Nana
 1880 - Le Roman expérimental 
 1882 - Pot-bouille
 1883 - Au Bonheur des dames
 1885 - Germinal
 1886 - L'Œuvre
 1887 - La Terre
 1891 - L'Argent
 1892 - La Débâcle
 1901 - Le garcon

Bakgrunnsstoff 

 J'accuse - på fransk - og omsett til engelsk 
 Arbeidet til Zola

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Émile Zola» frå , den 31. mai 2009. 
 

Franske forfattarar
Folk frå Paris
Folk frå Den tredje franske republikken
Zoisitt

Zoisitt er eit kalsiumaluminiumhydroksidsorosilikat som høyrer til mineralgruppa epidot. Den kjemiske formelen er Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH). Zoisitt er kalla opp etter den slovenske vitskapsmannen Baron Sigmund Zois von Edelstein (Žiga Zois), som forstod at dette var eit ukjend mineral, då mineralforhandlaren Simon Prešern viste han mineralet. Han hadde oppdaga det i Saualpefjella (Svinška planina) i Kärnten i 1805. Zoisitt vart først kjend som saualpitt, etter staden han vart funnen første gongen. Transparente material vert forma til edelsteinar, medan ugjennomsiktige vanlegvis vert nytta til skulpturar. 

Zoisitt framstår som ein prismeaktig, ortorombisk (2/m 2/m 2/m) krystall eller i massiv form, og er funne i metamorfe bergartar eller pegmatitt. Zoisitt kan vere blå til blådraud, grøn, brun, lilla, gul, grå eller fargelaus. Han har glasaktig glans og musleg til ujamn oppsprekking. Når dei er idiomorge er zoisittkrystallar stripete langs hovudaksen (c-aksen). Parallelt til hovudaksen finn ein fullkomne kløfter. Zoisitt har ein hardleik på litt over 6 og den spesifikke vekta er mellom 3,10 og 3,38, etter kva variant det er snakk om. Strekfargen til zoisittar er kvit, og dei er sagt å vere skjøre. 

Ein finn zoisittar i Tanzania (tanzanitt), Kenya (anyolitt), Noreg (thulitt), Sveits, Austerrike, India, Pakistan og Washington i USA.

Sjå òg 
 Edelstein

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Zoisite» frå , den 31. mai 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., ISBN 0-471-80580-7
 Mineral Handbook, 2001, Mineral Data Publishing
 Webmineral data
 Mindat.org

Bakgrunnsstoff 

Kalsiummineral
Aluminiummineral
Hydroksidmineral
Sorosilikatar
Ortorombiske mineral
Krystallform

Krystallform er den ytre forma krystallar kan ha. Krystallforma er ofte gjenspegla i krystallstrukturen til mineralet. Det ytre til ein krystall kjem til uttrykk i dei 32 krystallklassane, og av dei ulike vekstsnøggleikane til krystallflatene.

Dei krystallflatene som er symmetrisk ekvivalente ut frå symmetrien til krystallklassen, blir kalla ei form og blir symbolisert ved Miller-indeksar i klammer {hkl}. Ein krystall kan bestå av éin eller fleire former. «Lukka» former er til dømes bipyramide og terning, «opne» former til dømes prisme, pyramide og pinakoid (to parallelle flater).

Kjelder
Krystallform: krystalls ytre form. (29. april 2009). I Store norske leksikon. Henta 20. november 2013.
Krystallform: symmetrisk ekvivalente krystallflater. (29. april 2009). I Store norske leksikon. Henta 20. november 2013. 

Krystallografi
Mineralogi
Zog I av Albania

Ahmet Zogu, fødd Ahmet Zogolli og seinare Kong Zog I av Albania () var ein albansk politikar og konge i Albania frå 1928 til 1939. 

Han var statsminister i landet i 1922 til 1925, president i 1925 til 1928 og konge i 1928 til 1939. Han samarbeidde lenge med Mussolini i Italia, men måtte flykte frå landet då italienarane okkuperte Albania i 1939. 

Zog døydde i Paris i 1961.  

Sonen hans Leka er enno pretendent til den forsvunne trona, men ei folkeavstemming i 1997 avviste gjenopprettinga av monarkiet. 

Albanske politikarar
Albanske monarkar
Albanske kongelege
Feltmarskalkar
Albanske presidentar
Albanske statsministrar
Dino Zoff

Dino Zoff () er ein italiensk tidlegare fotballkeeper og -trenar. Han var kaptein for Italia då landet under VM i fotball 1982 vann sin tredje VM-tittel.

Karriere som spelar 
Zoff spelte 112 landskampar og deltok i fire verdsmeisterskap. I 1982 krona han den 22-årige karrieren som 40-åring ved å vinne VM i Spania. Han er den eldste fotballspelaren som er blitt verdsmeister (per 2009).

Zoff sette fleire rekordar i løpet av karrieren, mellom anna spelte han i perioden frå 20. september 1972 og 15. juni 1974 heile 1143 minutt på landslaget utan å sleppe inn mål. For klubben Juventus spelte han kvar einaste seriekamp 330 serierundar på rad. Han spelte i alt 570 Serie A-kampar.

Trenarkarriere 
Som trenar vann Dino Zoff UEFA-cupen 1989/90 med Juventus. Seinare trente han Lazio og Fiorentina. Etter VM 1998 overtok han treneransvaret for det italienske landslaget etter [Cesare Maldini, og to år seinare tok Italia sølv i EM. Etter tapet (1-2) mot Frankrike på Golden Goal trekte han seg som landslagstrenar same kveld. Etterfølgjaren til Zoff vart Giovanni Trapattoni.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Dino Zoff» frå , den 31. mai 2009. 
 

Italienske fotballspelarar
Italienske fotballtrenarar
Udinese-spelarar
Mantova-spelarar
Napoli-spelarar
Juventus-spelarar
Målvakter i fotball
Spelarar i Fotball-EM 1968
Spelarar i Fotball-VM 1970
Spelarar i Fotball-VM 1974
Spelarar i Fotball-VM 1978
Spelarar i Fotball-EM 1980
Spelarar i Fotball-VM 1982
Zodiakallys

Zodiakalyset er ei svak, nesten trekanta lyskjegle på nattehimmelen som dukkar opp nær sola langs ekliptikken eller zodiakalen (Dyrekrinsen). På midtre og nordlege breiddegrader, er zodikallyset best synleg på vesthimmelen om våren etter at skumringa er over, eller på austhimmelen om hausten like før daggry. I tropane er zodiakallyset synleg året rundt. 

Lyset kjem av sollys reflektert av interplanetarisk støv i ekliptikkplanet eller zodiaken. 
Zodiakallyset er så svakt at det vert heilt tilslørt av månelys eller lysforureining. Zodiakallyset minkar i intensitet med avstanden frå sola, men på særs mørke netter er det blitt observert i eit band langs heile ekliptikken. Faktisk utgjer zodiakallyset 60 % av himmellyset på ein månelaus natt. Det finst òg eit særs svakt ovalt lys midt imot sola kalla gegenschein.

Fenomenet vart først utforska av astronomen Giovanni Domenico Cassini i 1683 og først forklart av Nicolas Fatio de Duillier i 1684.

Bakgrunnsstoff 
 Ei kort historie om observasjonar 
 «Zodiacal Light and the Gegenschein», eit essay av J. E. Littleton 
 APOD for 25. september 2007

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Zodiacal light» frå , den 31. mai 2009. 
 

Solsystemet
Lyskjelder
Observasjonsastronomi