alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bodø og omegns Turistforening

Bodø og Omegns Turistforening er eit lokallag av Den Norske Turistforening (DNT).

Laget har 14 hytter i Salten og Saltfjellet.

Bodø og Omegns Turistforening har den lågast liggjande turistforeiningshytta i Noreg med Egnarbua på Gjælentunet; ho ligg 2 meter over havet.

Hytter

Bakgrunnsstoff: 
 Bodø og Omegns Turistforening

Den Norske Turistforening
Bodø kommune
Saltfjellet
Friluftsliv i Nordland
Asker Turlag

Asker Turlag er eit lokallag av Den Norske Turistforening. Asker Turlag vart stifta 29. mars 2006 på Venskaben i Asker som det fyrste av dei lokale turlaga i Den Norske Turistforening (DNT), Oslo og Omegn. Alle medlemmane i DNT Oslo og Omegn er automatisk medlem i Asker Turlag dersom de bur i Asker kommune og ikkje reserverer seg mot å vere medlem i turlaget. Asker Turlag har 5259 medlemar (2016). 

Til liks med Den Norske Turistforening (DNT) Oslo og Omegn, har Asker Turlag som eit sentralt mål å få så mange som mogleg ut på tur i naturen, og tek sikte på å skape miljø for eit enkelt friluftsliv der born, ungdom og vaksne kan trivast. Laget legg til rette for dette ved å etablere, halde ved like og skilte blåmerkte turstigar i sitt område av Oslomarka, som er dei to skogs- og utmarksområda Vestmarka og Kjekstadmarka, og har dessuten lagt mykje arbeid i etableringa av ein kyststig (gang- og sykkeltrasé) langs Oslofjordkysten av Asker kommune. Dessutan tek turlaget seg av drift og vedlikehald av dei to hyttene DNT Oslo og Omegn eig i Asker kommune, Hovdehytta og Småvannsbu, og bruker dei til ulike arrangement. Turlaget er òg med på å arrangere den årlege turorienteringa Askeladden, som Asker Skiklubb sette i gang med i 1966. Og ikkje minst skipar laget til fellesturar i lokalområda og utanfor, framfor alt i slike område som kan nåast innan ein times reise frå Asker.

Bakgrunnsstoff 
Internettsida for Asker Turlag

Den Norske Turistforening
Organisasjonar i Asker
Skipingar i 2006
Friluftsliv i Akershus
Alta og omegn Turlag

Alta og Omegn Turlag er eit lokallag av Den Norske Turistforening (DNT). Alta og Omegn Turlag driv fleire hytter, blant andre Reinbukkelvhytta og DNTs austlegaste hytte, Bojobeaskihytta.

Den Norske Turistforening
Reiseliv i Alta
Friluftsliv i Troms og Finnmark
Riksveg 52

Riksveg 52 (Rv52) går mellom Borlaug i Lærdal og Gol og er stamveg. Vegen har ei lengd på 79,2 km, av dette 17,2 km i Sogn og Fjordane og 62 km i Buskerud. Rv 52 omfattar fjellovergangen Hemsedalsfjellet. Stortinget vedtok i 1839 å byggje køyreveg over fjellet, men vegen vart ikkje vinterbrøyta før på 1970-talet.

Kommunar og knutepunkt

Borlaug
  Det høgaste punktet på vegen, Eldrevatn, 1137 moh.

Bjøberg fjellstove
 Tuv
 Privat  bomveg Fanitullveien frå Holle til Vats i Ål, vidare til 
  frå Skogstad til Moen bru (5,8 km)
  frå Ullsåk til Engebretgarden → privat  bomveg Panoramaveien til Vestre Slidre → 
  Moen bru
  frå Myte til  Langehaug (2,1 km)

  frå Robru til  Båste i Hemsedal
  frå Spildra til  Rotneim
  Tuppeskogvegen, Heslasvingen
  Hesla
  Glitremoen

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Riksvegar
Vegar i Viken
Vegar i Vestland
Vegar i Lærdal
Vegar i Hemsedal
Vegar i Gol
Barbromesse

Barbromesse eller Barbrodøgeret (lat. festum Barbare virginis) er ein merkedag på primstaven for den 4. desember. Han kan ha ein kross (gjerne med to ringar), lenkjer, ringar, sol, tårn, slede, sverd, rokk eller ein B som teikn.

Barbro eller Barbarar 
Dagen er til minne om den heilage Barbara frå Nikomedia, som skal ha døydd tidleg på 300-talet. Sogene seier at ho blei innestengd i eit tårn eller ei hole av den heidenske faren sin, som melde henne til dei romerske styresmaktene då han fann ut at ho var blitt kristen. Ho blei torturert til slutt halshogd av faren, som straks blei treft av lynet og brend til oske. Den heilage Barbara blei teken ut av den katolske helgenkalenderen i 1989, då ein ikkje fann prov for at ho hadde levd.

Markering og tru knytt til dagen 
Ettersom Barbara er knytt til smell gjennom lynet er ho kjend som helgen for skyttarar og fyrverkerimakarar. Dagen hennar blir dermed markert av mange artilleriregiment, mellom anna i Noreg.

Denne dagen skulle ein tradisjonelt byrja å spinna til jule- og vinterklede.

Ein sa gjerne at sola forsvann denne dagen og kom tilbake lussinatta den 13. desember.

Kjelder 
 Barbromesse ved Vi Vest.no
 Barbromesse i Caplex
 Barbromesse  ved koordinatoren.com
 Barbromesse ved Lokalhistoriewiki, henta frå Norsk historisk leksikon (2004)
 Dagen i dag om den heilage Barbara

Primstaven
Marlene

Marlene, Marleen og Marlen er kvinnenamn danna som ei samanskriving av Maria og Magdalene, og viser dermed til Maria Magdalena frå det bibelske Nytestamentet. Liknande og nærskylde namnm er Malena og Malene. Namnet blei truleg først brukt, og i alle høve gjort verdskjend, av Marlene Dietrich, som var døypt Maria Magdalene Dietrich.

Marlene har namnedag den 8. desember i Noreg og 4. april i Sverige.
I Noreg var det 962 kvinner som heitte Marlene, 455 som heitte Marlen og nær 30 som heitte Marleen i 2008.

Varianten Marlen kan også vera eit mannsnamn.

Kjende namneberarar 
 Marlene Dietrich (1901–1992), tysk-amerikansk songar og skodespelar
 Marlen Haushofer (1920-1970), austerriksk forfattar
 Marlene Hagge (f. 1934), amerikansk golfspelar
 Marleen Gorris (f. 1948), nederlandsk filmskapar
 Marlene Jennings (f. 1951), kanadisk politikar
 Marlene Dumas (f. 1953), sørafrikansk målar
 Marlene van Niekerk (f. 1954), sørafrikansk forfattar
 Marleen Vanderpoorten (f. 1954), belgisk politikar
 Marlen Angelidou (f. 1978), gresk songar
 Marlene Gulbæk Engan (f. 1987), norsk motorsportutøvar

Kjelder 

 Marlene i Caplex
 behindthename.com

Kvinnenamn
Førenamn av tysk opphav
Namn knytte til kristendommen
Marlen

For kvinnenamnet Marlen, sjå Marlene

Marlen (russ. Марлен) er eit russisk mannsnamn danna som ei samanskriving av Marx og Lenin. Namnet var eit kommunistisk alternativ til tradisjonelle namn som var knytte til etnisitet eller religion.

Kjende namneberarar 
 Marlen Khutsijev (f. 1925), georgisk filmskapar

Kjelder 
 Behind the name
 soviet-empire.com 

Mannsnamn
Russiske namn
Sovjetisk kultur
Kvinnenamn
Diagnostisk likning

Ei diagnostisk likning eller ein diagnostisk modell er ei likning eller ein modell som lenkjer verdiane til variablane i ei likning eller ein modell til kvarandre samstundes, anten fordi likninga eller modellen er tidssjølvstendig, eller fordi alle variablane viser til verdiane dei har ved same tidspunkt. Dette er det motsette av ei prognostisk likning.

Til dømes vil tilstandsvariablane i den ideell gasslova (PV = nRT) i klassisk termodynamikk alle verte estimert samstundes. Det er gjeve at kvar og ein av desse variablane kan endre seg med tida, men forholdet dei i mellom vil verre oppfylt for alle tidspunkt. Det vil sei at den eine variabelen ikkje kan endre verdi utan at ein eller fleire av dei andre variablane vert endra samstundes.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Diagnostic equation» frå , den 4. desember 2008. 
  oppgav desse kjeldene: 
 James R. Holton (2004) An Introduction to Dynamic Meteorology, Academic Press, International Geophysics Series Volume 88, 4. utg, 535 s., ISBN-10: 0123540151, ISBN-13: 978-0123540157.
 

Numerisk vêrvarsling
Likningar
Riksveg 150

Riksveg 150 (Rv150), på trafikkskilta kalla Ring 3, går mellom vegkrysset Ulvekrysset med vegen Ulvensplitten på Ulven i Bydel Bjerke i Oslo og Lysaker i Bærum på grensa til Oslo. Ring 3 dannar eit samband mellom Europaveg 18 og Europaveg 6 utanom bykjerna, og er ein sterkt trafikkert stamveg med to gjennomgåande felt i kvar retning. Tidlegare vart Ring 3/riksveg 150 rekna heilt frå Ryenkrysset på Ryen i Oslo, der Europaveg 6 gjekk over i Ring 3, men strekninga mellom Ryen og vegsystemet Ulvensplitten er no vorte ei strekning av Europaveg 6 i staden. Denne strekninga av tidlegare ring 3 er ein naturleg del av Eurpaveg 6, til liks med sjølve Ulvensplitten, ved at Europaveg 6 sør og nord for Oslo vert knytt saman over denne strekninga.

Rikveg 150 er berre skilta som Ring 3, ikkje med riksveg-skilt med riksvegnummeret. Ofte vert vegen berre kalla Store ringvei i daglegtale, som var namnet på vegen før ringvegane i Oslo vart nummererte. No er Ring 1 den ringvegen som går som gjennomfartsåre i sjølve bykjerna, med Ring 2 som den neste og Ring 3 lengst utanfor. Alle desse tre ringvegane dannar eigenleg bogar kring bykjerna, ikkje i ringar.

Sjølv om ring 3 er ein samanhengande veg, er han likevel samansett av strekningar som har fått sine eigne namn. Heile traséen frå Ryenkrysset, inklusive den parten som no er Europaveg 6: Adolf Hedins vei - Hjalmar Brantings vei - Lørentunnelen - Storoveien - Rolf Wickstrøms vei - Tåsentunnelen - Kaj Munks vei - Torgny Segerstedts vei - Viggo Hansteens vei - Ullernchausséen - Granfosstunnelen.

Stekninga frå Lysaker og Fornebu til Ryen

Tjernsmyr (Lysakerkrysset)
Granfosstunnelene
 Granfosstunnelen vest (1019 m)

Mustadkrysset
 Granfosstunnelen aust (1179 m)

 Ullern (berre vestgåande)
  Arm til  Vækerøveien
 Bekkefaret, Ullern

  Smestadkrysset /  Smestadtunnelen (501 m)
 Slemdalsveien, berre frå aust
 Bomstasjon Store Ringvei v/Gaustad, berre i austleg retning

 Universitetskrysset

 Sognsveien

 Bergkrysset, berre frå vest
 Tåsentunnelen (1284 m)
 Maridalsveien, berre frå aust
 Nydalsbrua (ca. 110 m)
 Betzy Kjelsbergs vei/Sandakerveien, Nydalen

 Storokrysset /  Storotunnelen (136 m)
Lørentunnelen
   Sinsenkrysset
 Sinsenveien, Løren
Hjalmar Brantings vei
  Økernkrysset
  Hovin (Ulvenkrysset)
 Rv150 sluttar nær Valle Hovin, Ring 3 langs E6 vidare til Ryen

Adolf Hedins vei
  Teisenkrysset (berre austgåande)
 Tvetenveien
 Østensjøveien (berre vestgåande)
 Brynstunnelen (240 m)
  Ryen (Ring 3 er skiltet til Ryen og deler trasé med E6 frå Ulven)

Bakgrunnsstoff 

Riksvegar
Vegar i Viken
Vegar i Bærum
Ringvegar i Oslo

en:Streets in Oslo#Ring 3 (Oslo)
Isildur

Isildur er ein litterær skikkelse frå J.R.R. Tolkien si verd. Han var son av Elendil, og var hærføraren til menneska i slaget ved Orodruin (dommedagsberget) i slutten av den andre heimsæva. Far hans, Elendil, blei drepen av Sauron, og sverdet hans, Narsil, braut under han. Isildur tok det brotne sverdet og skar fingeren av Sauron si hand som bar den eine ringen, herskarringen. 

Elrond førte Isildur til toppen av Orodruin der ringen var blitt smidd og der han òg måtte øydeleggjast. Isildur nekta å gje frå seg ringen og kravde han i staden som mannebot for far sin. Orkar tok seinare Isildur i bakhald og drap han. Ringen sokk so til botn i elva Langlilja, som renn ut i den større elva Anduin. 
Gollum fann ringen seinare og tok den med seg til tåkefjella. Arvingen til Isildur og Gondor er Aragorn, son av Arathorn.

Romanfigurar
J.R.R. Tolkien
Maria sin tempelgang

Maria sin tempelgang eller Jomfru Maria si framstilling i tempelet (latinsk In praesentatione Beatae Mariae Virginis) er ein minnefestdag i den katolske og ortodokse kyrkja halde den 21. november (4. desember i den julianske kalenderen). Soga om hendinga står i ikkje i Bibelen, men har opphav i den apokryfe forteljinga «Jakobs Protoevangelium» frå 100-talet. 

I følgje desse skriftene skjedde det slik at foreldra til Maria, Joakim og Anna, bad Gud om å lækje dei for barnløyse. Dei lova at om dei fekk eit barn, skulle det då tene Gud. Då Jomfru Maria flyte tre år ville foreldra hennar fullføre lovnaden. Dei samla alle slektningar og kledde Maria i flotte klede. Med kyrkjesongar og lys i hendene vart ho ført inn i Tempelet i Jerusalem. Der vart ho teke imot av ypparstepresten og mange andre prestar. Det var ei lang trapp som førte inn i kyrkja, og det virka som om vesle Maria ikkje ville klare å kome opp trappa. Likevel klarte Maria med Guds hjelp å gå raskt opp så snart ho tok det første trinnet

Ypparstepresten tok så Jomfru Maria med seg til alteret, sjølv om det berre var ypparstepresten som kunne kome hit, og hit kom han i tillegg berre ein gong i året med offerblod. Alle som var til stades vart overraska over denne gjerninga. 

Joakim og Anna gjekk heim etter å ha gjeve barnet sitt til Herren. Maria heldt til i eit rom for jomfruer i nærleiken av kyrkja. I følgje Bibelen (2 Mos 38; 1 Sam 1, 28; Luk 2, 37) og historikaren Josefus var det fleire bustader der for dei tente Gud. 

Livet til Maria frå barndommen av og fram til ho vart teken opp til himmelen er eit mysterium. Det var òg livet hennar i tempelet. Hieronymus sa «Om nokon ville spørje meg om korleis Maria heldt ungdomstida si ville eg svare: det veit berre Gud og vaktaren hennar, erkeengelen Gabriel»

I kyrkjehistoria finst det framleis informasjon om at medan Jomfru Maria var i Jerusalem, vart ho lagt merke til samfunnet av fromme jomfruer. Her las ho Bibelen, dreiv handarbeid, var alltid i bøn og voks opp i kjærleik til Gud. 

Historiske palestinske kjelder tyder på at minnefestedagen vart feira alt dei første hundreåra av kristendomen. Her står det om den heilage keisarinna Helena som bygde kyrkja til ære for Maria sin tempelgang. 

St. Gregor av Nyssa nemnde denne høgtida på 400-talet. Preike på denne dagen vart halde på 800-talet av dei heilage Konstantinopel-patriarkane Herman og Tarasij.
Maria sin tempelgang er ei av dei tolv store høgtidene i den ortodokse kyrkja.

Høgtida er eit teikn på Guds nåde mot menneske, preike om frelse og lovnad om Jesus skal vende tilbake.

Kjelder 
 Russisk-ortodoks kalender

Kristne høgtider
Jomfru Maria
Bodhidagen

Bodhidagen er ei buddhistisk høgtid som særleg blir feira i japansk tradisjon, som regel den 8. desember. Markeringa er til minne om Buddha si oppvakning (bodhi på pali og sanskrit). Ein ser gjerne på dagen som ei påminning om at alle kan oppnå oppvakning. Bodhidagen er også kjend som jōdō-e (japansk 成道会), eller rohatsu (臘八, 'åttande i tolvte') blant zen-buddhistar.

Det er særleg zen- og shin-buddhistar som markerer dagen. Zen-munkar og ikkje-ordinerte kan vaka og meditera heile natta før bodhidagen, medan ein gjerne held sesshin, intensiv meditasjon og søking, på sjølve dagen. Vanlege folk kan pynta heimane sine med bodhitre, treet Buddha sat under då han blei opplyst, eller med lys i ulike fargar, som viser til opplysing som ein kan oppnå på mange ulike måtar. Lysa blir først tende på bodhidagen og deretter i tretti dagar. Også treet kan få slike lys på seg, eller også perler eller tre skinande pynteting som står for «dei tre juvelane», Buddha, dharma (læra hans) og sangha (dei som følgjer han).

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bodhi Day» frå , den 5. desember 2008. 
 Alden Smith, Bodhi day på doityourself.com
 

Buddhistiske høgtider
Desember
Slåttekrins

Ein Slåttekrins tyder ei gruppe av slåttar med sams motivgrunnlag, innanfor eit tradisjonsområde eller over eit større område. Ordet er laga av Eivind Groven, og nytta som kategoriseringsverkty i Hardingfeleverket. Slåttekrinsane kan vera små, med to eller tre slåttar, eller store, med opp til 20 skyldte slåttar eller meir (Vandreslåttar).

Eivind Groven skjøna tidleg at slåttar kunne henge saman i grupper, og han hadde eit musikalsk instinkt for å skipa til desse gruppene. To slåttar med same tematiske opphav eller struktur vart sette i same krinsen. Dei kunne syne seg å koma frå same kjelda, utvikla i kvar si lei av ulike spelemenn. Slik gjev slåttekrinsane verdefull informasjon om korleis slåttane har vokse fram og endra seg over tid.

Norske slåttar
Sinterklaas

Sinterklaas er ein nederlandsk julenissefigur som bygger på den heilage Nikolas av Myra (Sint-Nicolaas på nederlandsk). Han blir feira 5.-6. desember med opptog, gåvegjeving og godteri. 

Sinterklaas har gjeve namn til den nordamerikanske julenissen Santa Claus gjennom dei nederlandske innvandrarane til Nord-Amerika på 1600- og 1700-talet.

Bakgrunnsstoff

Julenissen
Juletradisjonar
Belgisk kultur
Nederlandsk kultur
Nederlandsk-amerikansk kultur
Kristne folkeminne
Nederlandske ord og uttrykk
Insidens

Insidens er eit omgrep innan epidemiologi og er definert som kor mange nye tilfelle av ein sjukdom ein får i ein populasjon innanfor ein definert tidsperiode. Populasjonen er som regel den delen av folkesetnaden som har ein risiko for å få sjukdommen, t.d. kvinner over ein viss alder om ein ser på livmorhalskreft.

Insidensraten er definert som insidensen delt på oppfølgingstida (personår).

For å få gode tal for insidensen av ein del sjukdommar er det i Noreg meldeplikt, legar og laboratorie må melde frå til Folkehelseinstituttet om nye tilfelle av desse sjukdommane.

Gode tal på variasjon av insidens er avhengig av korrekt diagnostikk. Eit døme på kva dette tyder ser ein på insidensen av medfødde hjartefeil til ulike tider. Tidlegare var denne rekna til 0,6-0,7 % av alle nyfødde. Nyare tal er på rundt 1%. Skilnaden skuldast truleg ikkje reell auke, men skuldast betre undersøkingsmetodar som finn fleire små feil.

Bakgrunnsstoff 
 Om meldingssystemet for smittsame sjukdommar  hos Folkehelseinstituttet

Kjelder 

Epidemiologi
Statistikk
Judit

Judit eller Judith er eit kvinnenamn av hebraisk opphav som tyder 'jødinne' . Ei sideform av namnet er Juditte, med kortforma  Jutta

Judit har i Noreg namnedag 10. desember.

Bruken av namnet i Noreg 
Populariteten til namnet var den første delen av 1900-talet med ein topp i mellomkrigstida.
 I folketeljinga frå 1801 var det 66 som hadde namnet i formene Judit, Judith, dei fleste i Nord-Trøndelag og Nordland
 I 1900 var 306 personar som var listeførte med namneformene  Judidt, Judidth, Judihdt, Judiht, Judit, Judith, Juditt, no flest i fylka rundt Oslofjorden. 
 I 2008 var det 2049 med Judith 200 til første fornamn, 322 heitte Judit

Judit som bibelsk namn 
Judit (Judits bok) er ei av Dei deuterokanoniske skriftene . Boka handlar om Judit – ei gudfryktig enkje i Betylua. Etter henne har vi Judits lovsong.

Kjende namneberarar 
 Judith Butler (f. 1956), USA-amerikansk sosiolog, filosof og kjønnsforskar
 Tove Judit Næverdal (f. 1957), norsk biletkunstnar
 Judit Polgár (f. 1976), ungarsk sjakkspelar

Kjelder 
 Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

  Folketeljingar i Digitalarkivet

Kvinnenamn
Førenamn av hebraisk opphav
Namn knytte til jødedommen
Namn knytte til kristendommen

fr:Judith#Sens et origine du nom
Prevalens

Prevalens, frå latin praevalens gjeldande, med overtak, er eit omgrep innan epidemiologi som tyder kor stor del av ein populasjon som på eit tidspunkt har ein særskild sjukdom. For at omgrepet skal ha meining må ein altså vita kva undersøkelsestidspunktet er og kva for undersøkingspopulasjon det er snakk om. Prevalensen blir vanlegvis talt opp ein særskild dato eller avgrensa tidsrom, men kan òg vera relatert til ei hending, t.d. fødsel eller død. Det er som regel er det underforstått at undersøkingspopulasjonen er alle dei som er i fåre for sjukdommen eller tilstanden, t.d. berre kvinner om ein skriv om livmorhalskreft. Andre grupper blir det gjerne gjort spesielt greie for.

Eit døme på prevalensmåling er Folkehelseinstituttet sine to årlege dagar kor ein tel opp talet på dei som er råka av sjukehusinfeksjonar på helseinstitusjonar i Noreg. Hausten 2007 var dette 24. oktober og av 10 167 pasientar denne dagen hadde 639 sjukehusinfeksjon. Dette gjer ein prevalens på . Av desse var 188 postoperative sårinfeksjonar. Om ein reknar prevalensen av alle pasientar blir han 1,8%. Reknar ein han av berre dei 2 524 nyopererte, blir han 7,4%.

Prevalensen er avhengig av kor lenge sjukdommen varer og kor ofte han oppstår. Om pasientane etter kort tid er anten daude eller friske vil ein prevalensmåling gje få tilfelle. Om det er mange nye tilfelle (høg insidens) kan dette gje ein høg prevalens.

I praksis er det ofte vanskeleg å finne den verkelege prevalensen. M.a. er det berre diagnostiserte tilfelle som kjem med. Og for mange sjukdommar kan det gå lang tid frå dei oppstår til dei blir diagnostisert.

Kjelder 

Epidemiologi
Statistikk
Tibetansk

Tibetansk er eit språk som hovudsakleg blir snakka av det tibetanske folket som lever spreidd over eit stort område av austre Sentral-Asia og Sør-Asia, i tillegg til mange utvandra tibetanarar over heile verda. Fleire ulike variantar av tibetansk blir også snakka av folkeslag i nordlege Pakistan og i India i område som Baltistan og Ladakh, som begge ligg i eller rundt Kashmir. Språket finn vi i klassisk skrive form for det meste i lokal litteratur; særleg buddhist-litteratur.

Sjølv om klassisk tibetansk opphavleg ikkje er eit tonespråk, har nokre dialektar utvikla tonar. Dette gjeld sørleg Sentral- og Kham-dialektar, mens Amdo-dialekten og visse andre, vestlege dialektar er utan tonar.  Tibetansk morfologi kan generelt beskrivast som agglutinerande.

Tibetanske skriftteikn 

Tibetansk blir skrive med eit eige skriftsystem, tibetansk skrift. Tibetansk skrift er eit stavingsalfabet. det er beslekta med devanagari, og har ingen ting å gjere med kinesisk skrift. Kolonnen Wylie i tabellen nedanfor refererer til ein vanleg transkripsjonsstandard.

Grammatikk 

Tibetansk er eit ergativt språk.

Lydlære 

Tibetansk har fem vokalar, a, i, e, u, o.

Formlære

Substantiv 

Klassisk tibetansk har ni kasus:

 Absolutiv (umarkert)
 Genitiv (-gi, -gyi, -kyi, -’i, -yi)
 Ergativ/Instrumental (-gis, -gyis, -kyis, -’is, -yis)
 Lokativ (-na)
 Allativ (-la)
 Terminativ (-ru, -su, -tu, -du, -r)
 Komitativ (-dang)
 Ablativ (-nas)
 Elativ (-las)

Bakgrunnsstoff 

 Tibetansk dialektprosjekt 
 Ordbok over tibetanske dialektar 
 Språk på det tibetanske platået og i Himalaya  — Nicolas Tournadre 
 Lyd med enkle frasar 
 Det tibetanske alfabetet
 Gratis tibetansk grammatikk- og frasebok
 Rangjung Yeshe tibetansk-engelsk Dharma ordbok 
 GB18030 Støttepakke for Windows 2000/XP, inkludert kinesisk, tibetansk, yi, mongolsk og thai av Microsoft
 Lær tibetansk på nettet
 Klassisk tibetansk språk-blokk
 internasjonalt buddhist-akademi  Katmandu, Nepal
 Online tastatur for tibetansk

Sinotibetanske språk
Språk i India
Språk i Kina
Språk i Nepal
Einskildspråk
Liturgiske språk

bn:তিব্বতি ভাষা
Terminaltraktor

Terminaltraktor er eit spesialkjøretøy som vert nytta for å flytta fly på flyplassar. Opphavleg nytta ein industriversjonar av landbrukstraktorar for å flytta fly, noko som framleis vert gjort visse stader, men i dag er det vanlegare å nytta spesialbygde maskinar. Desse utvikla seg gradvis frå dei fyrste industritraktorane og sjølv om moderne terminaltraktorar har like mykje til felles med trekkvogner som traktorar heng namnet «terminaltraktor» att.

Produsentar 
 Dalian Longseen
 JAC Wanfa
 Kalmar
 Terberg

Traktorar
Flyplassinfrastruktur
Industritraktor

Industritraktor er ein kraftig dimensjonert traktor, ofte ein forsterka versjon av ein landbrukstraktor. Dei fyrste industritraktorane var mynta på transport og dukka opp sist på 1920-talet. Spesielt i Tyskland var det vanleg å produsera både ein landbruksversjon med jarnhjul og ein «verkehr-versjon» (transportversjon). Dei fyrste transporttraktorane hadde heilgummihjul, men ut på 1930-talet vart dei leverte med luftfylte dekk. Desse var ofte utstyrte med ljos, store skjermar og førarhus og vart nytta til transport både på offentleg veg og innan industriområde. 

På 1960-talet laga mange traktorprodusentar forsterka versjonar av landbrukstraktorar. Desse vart nytta til transport, kommunaltraktorar og ymse arbeid innan industrien. Som dei fleste anleggsmaskinane var industritraktorane gule av farge. Dei var òg populære som utgangspunkt for traktorgravarar, mobilkraner, skogsmaskinar osv . Mange dumparar og baklastarar var òg bygde med ein industritraktor som stamme. I dei nordiske landa var spesielt BM Volvo og Ford populære som grunneining for skogs- og anleggsmaskinar. Men International Harvester, John Deere og Massey Ferguson produserte òg industritraktor som dei nytta som grunnstamme for traktorgravarar. Etter kvart utvikla desse spesialmaskinane seg til sjølvstendige produkt og salet av industritraktorar gjekk tilbake.

Kjelder

Sjå òg 
 Traktor
 Anleggstraktor
 Kommunalmaskin
 Anleggsmaskin
 Terminaltraktor

 * *

Traktorar
Kommunalmaskinar
Anleggsmaskinar