alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Volturno

Volturno (i antikken Volturnus, frå volvere, «å rulle») er ei elv i sørlege og sentrale delar av Italia.

Elva spring ut frå Appenninane sentralt i Abruzzi, i Samnium nær Rocchetta a Volturno (provinsen Isernia i Molise) og renn søraustover til ho møter Calore nær Caiazzo og renn så sørover til Venafro, før ho snur sørvestover. Etter Capua munnar ho ut i Tyrrenhavet i Castel Volturno, nordvest for Napoli. Elva er 175 km lang. 

Etter om lag 120 km mottar ho Calore, om lag 8 km aust for Caiazzo. Elva renn no sørvestover forbi Capua, der Via Appia kryssa elva over ei bru. Ho renn så ut på Campaniasletta og svingar seg ned mot sjøen.

Historie 
Elva har alltid vore strategisk viktig og kolonien Volturnum (som truleg erstatta ein eldre etruskisk koloni) vart grunnlagd av romarane i 194 f.Kr. ved munningen på sørsida. Byen ligg i dag om lag 1,5 km inne i landet på grunn av avleiringar i elva. Augustus oppretta ein koloni for krigsveteranar her. Via Domitiana frå Sinuessa til Puteoli kryssa elva på denne staden og ruinar av brua er framleis synleg. Elva var frakommeleg heilt til Capua.

I 554 slo den austromerske generalen Narses ein frankisk-almannisk hær ved elva under eit slag under den gotiske krigen.

Etter revolusjonsstyrkane til Giuseppe Garibaldi i 1860 invaderte Sør-Itala, flykta Frans II av Begge Siciliar frå Napoli og forskansa seg ved sørbeidda av Volturno, nær San Maria di Capua Vetere. Piemontesiske troppar i lag med troppane til Garibaldi møtte den napolitanske styrken under eit slag 1. og 2. oktober, noko som førte til Capua sitt fall. 

Volturno gav òg namn til Volturnolinja, ei tysk forsvarslinje i Italia under den andre verdskrigen.

Kjelder 

Elvar i Italia
Molise
Campania
Exa

Exa (symbol E) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 1018 eller 1 000 000 000 000 000 000.

Exa kjem frå gresk ἕξ, som tyder seks (det same som hexa-), fordi det tilsvarer 10006. Det blei godkjend som SI-prefiks av International System of Units (SI) i 1975.

Døme
 1 exasekund er om lag 32 milliardar år
 1 exameter er om lag 110 lysår

Kjelder 

SI-prefiks
Peta

For dyrevernorganisasjonen PETA, sjå People for the Ethical Treatment of Animals
Peta (symbol P) er eit SI-prefiks i  SI-systemet som står for 1015 eller 1 000 000 000 000 000.

Det vart  teke inn i systemet i 1975. Peta kjem frå gresk πέντε, som tyder 'fem', fordi det tilsvarer 10005. 

I EDB kan peta stå for 1 125 899 906 842 624 (10245 eller 250), i staden for 1 000 000 000 000 000 000. Spesielt når det er i bruk som eit prefiks til byte, det vil si petabyte, er denne tydinga vanleg.

Kjelder 
Justervesenet 

SI-prefiks
Greske ord og uttrykk
Tera

Tera (symbol T) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 1012 eller 1 000 000 000 000.

Det vart teke inn i systemet i 1960. Tera kjem frå gresk τέρας, som tyder monster.

I EDB kan tera stå for 1 099 511 627 776 (10244 eller 240), i staden for 1 000 000 000 000.
Spesielt når det er i bruk som eit prefiks til byte, det vil seie terabyte, er denne tydinga vanleg. 

Elles er nemninga vanleg bruka om terawatt og terawattime.

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks

he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#טרה
Giga

For dansen med same namn, sjå dansen giga
Giga (symbol G) er eit SI-prefiks i  SI-systemet som står for 109 eller 1 000 000 000.

Det vart  teke inn i systemet i 1960. Giga kjem frå gresk γίγας, som tyder gigant.

I EDB kan giga referere til 1 073 741 824 (10243 eller 230), i staden for 1 000 000 000. Spesielt når det er i bruk som eit prefiks til byte, det vil seie gigabyte, er denne tydinga vanleg. 

Gigabyte blir i talemål ofte forkortet til gigg, som i «dette er ein ti-gigg harddisk». Den første g'''en blir som regel uttalt med hard lyd, som i golf, ikkje myk som i giro''. Den same uttalen gjeld på engelsk. 

Elles er nemninga GWh, uttalt «ge-ve-hå», vanleg bruka om energimengder.

Kjelde: 
Justervesenet 

SI-prefiks  

he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#גיגה
Hekto

Hekto (symbol h) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 102 eller 100.

Hekto kjem frå gresk έκατόν, som tyder hundre.

Prefikset hekto vert mellom anna bruka i fiskeindustrien, der fisk vert målt i hektoliter.
Mindre mengder mat, for eksempel pålegg, kan verte målt i hektogram (hg).
I muntleg bruk på norsk vert hektogram uttalt hekto, altså utan -gram.

For eksempel:
 1 hektoliter = 100 liter
 1 hektogram = 100 gram
 1 hektar = 100 ar

Sjå også 
 SI-prefiks

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks
Deka

Deka (symbol da) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 101 eller 10.

Det vart teke inn i systemet i 1960. I Frankrike vart forstavinga teken i bruk allereie i 1795. Deka kjem frå gresk δέκα, som tyder ti.

Forstavinga deka vert mellom anna bruka i dekar (daa).

Kjelder 

 Justervesenet

SI-prefiks
Desi

Desi (symbol d) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−1 eller 1/10. 

Forstavinga har vore i bruk i målesystem sidan 1795. Desi kjem frå latin decimus, som tyder tiande.

Forstavinga er mest kjend i lengemålet desimeter.

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks
Centi

Centi (symbol c) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−2 eller 1/100.

Nemninga har vore bruka sidan 1795. Centi kjem frå latin centum, som tyder hundre.

Mest kjend i praktisk bruk er lengdemålet centimeter.

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks
Milli

Milli (symbol m, latin: kjem frå mille tusen, ordet står for ein tusendel av den etternemnde grunneininga. Som  prefiks i  SI-systemet står det for 10−3 eller 1/1 000. 

Forstavinga har vore i bruk sidan  1795. Milli kjem frå latin mille, som tyder tusen. 

I praktisk bruk er eininga godt kjend frå lengdemålet millimeter (mm), mange kjenner òg vekteininga milligram (mg).

Kjelde: 
Justervesenet 

SI-prefiks  

simple:Milli-
Mikro

Mikro (symbol µ) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−6 eller 1/1 000 000. 

Det vart teke inn i systemet i 1960. Mikro kjem frå gresk μικρός, som tyder liten.

I praktisk bruk er nemninga blant anna kjend frå vekteininga mikrogram.

På ein vanleg PC kan ein skrive teiknet ved å halde inne «alt»-knappen og taste 230 på taltastaturet.

Kjelder 
 Justervesenet

SI-prefiks
Nano

Nano (symbol n) er eit SI-prefiks i  SI-systemet som står for 10−9 eller 1/1 000 000 000.

Det vart teke inn i systemet i 1960. Nano kjem frå gresk νανος, som tyder dverg.

Kjelder 
Justervesenet

SI-prefiks
Greske ord og uttrykk
simple:Nano-
Piko

Piko (symbol p) er eit SI-prefiks i  SI-systemet som står for 10−12 eller 1/1 000 000 000 000. 

Det vart teke inn i systemet i 1960. Piko kjem frå italiensk piccolo, som tyder liten.

Kjelde: 
Justervesenet 
Nynorskordboka 

SI-prefiks
Femto

Femto (symbol f) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−15 eller 1/1 000 000 000 000 000. 

Det vart teke inn i systemet i 1964. Femto kjem frå dansk femten.

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks
Atto

Atto (symbol a) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−18 eller 1/1 000 000 000 000 000 000. 

Det vart teke inn i systemet i 1964. Atto kjem frå dansk atten.

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks
Zepto

Zepto (symbol z) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−21 eller 1/1 000 000 000 000 000 000 000. 

Det vart teke inn i systemet i 1991. Zepto kjem frå fransk sept, som tyder sju, fordi det tilsvarer 1000−7.

Kjelde: 
 Justervesenet

SI-prefiks
Yokto

Yokto (symbol y) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−24 eller 1/1 000 000 000 000 000 000 000 000. 

Merka at ein stor Y står for Yotta, den største nemninga i SI-systemet.

Det vart teke inn i systemet i 1991. Yokto kjem frå gresk όχτώ, som tyder åtte, fordi det tilsvarer 1000−8.

SI-prefiks
Val Brembana

Val Brembana er ein dal i Lombardia nord i Italia. Han er kalla opp etter elva, Brembo som renn gjennom dalen. 

Dei bergamaskiske Alpane utgjer nordsida av dalen, mest kjend Tre Signori og Diavolo di Tenda, medan Bergamosletta ligg i sør. I aust grenser dalen til Valle Seriana og i vest til Valle Imagna.

Dei største busetnadane i dalen er Zogno, San Pellegrino Terme og Piazza Brembana.
Val Brembana er òg kjend for Simone Pianetti-massakeren, der sju mennske vart skoten og drepne i 1914. Pianetti vart aldri tatt for drapa.

Skiområdet 

Valle Brembana er òg namnet på skiområdet som dekkjer Foppolo, Valtorta og Piazzatorre.

Veg 

Hovudvegen i Val Brambana er N 470. Dalen er forbunde til Valtellina via Passo San Marco.

Bakgrunnsstoff 
 Dalmuseumet

Kjelde 

Brembana
Lombardia
Dalar i Alpane
Casentino

Val Brembana er ein dal i Italia som utgjer den øvste delen av elva Arno fram til Subbiano.

Han er ein av fire dalar i provinsen Arezzo. Fjellet Falterona der Arno startar frå er den nordlege grensa til dalen, mellom Casentino og Romagna. Aust for dalen ligg Alpe di Serra og Alpe di Catenaia, som skil Casentino frå dei høgaste delane av Val Tiberina. I vest ligg Pratomagno med Valdarno Superiore på andre sida. Delar av dalen er ein del av Campigna nasjonalpark.

Casention har ein variert topografi og inneheld både sletter og fjell dekte av store skogar. Fjella har trekt til seg mange store helgenar. Det var her St. Romuald eremitasjen ved Camaldoli, og to hundre år tidlegare oppretta Frans av Assisi heilagdomen La Verna her, hovudkvarteret til fransiskanarordenen.

Dei største kommunane i dalen er Bibbiena og Poppi, og av mindre stader finn ein Capolona, Castel Focognano, Castel San Niccolò, Pratovecchio, Stia og Subbiano. 

Casentino er nemnd i songen «Ich hab in Penna einen Liebsten wohnen» frp Italieniches Liederbuch av Hugo Wolf.

Kjelde 

Dalar i Italia
Toscana
Valle di Comino

Valle di Comino er ein dal i provinsen Frosinone sentralt i Italia. Han strekkjer seg frå San Biagio Saracinisco til Vicalvi og grenser opp til Abruzzifjella. 

Namnet på dalen kan sporast tilbake til Cominium i antikken. I verket til Livius om historia til Orma er det fleire referansar til Cominium som åstaden for eit slag med samnittane rundt år 300 f.Kr. Enkelte meiner at byen San Donato er antikkens Cominium, medan andre meiner det var Vicalvi.

Bakgrunnsstoff 
 Titus Livius 
 http://www.valledicomino.it/

Kjelde 

Comino
Lazio
Val di Sole

Val di Sole eller Valle di Sole er ein dal i provinsen Trento i Italia. Dalen går frå aust til vest og den øvre delen av elva Noce renn gjennom han. Av sidedalar finn ein Val di Peio som strekkjer seg mot Ortler. Delen av dalen frå Ossana til Mostizzolo vart kalla Val di Sole, medan resten òg vert kalla Val Vermiglio. 

Av busetnadar i dalen finn ein Vermiglio, Peio, Dimaro, Croviana og Malè (den største byen).

Val Vermiglio strekkjer seg til Tonalepasset og på den andre sida av passet byrjar dalen til elva Oglio som renn til Edolo. I nordvest grenser dalen til Ortlergruppa med nasjonalparken Parco Nazionale dello Stelvio, i sørvest til Adamellogruppa med naturreservatet Parco Naturale Adamello Brenta. I sør ligg skisenteret Madonna di Campiglio, like oppfor Campo Carlo Magno, eit pass som fører til Val Rendena.

I aust endar dalen ved Mostizzolo og Val di Non, som strekkjer seg sørover til Adigedalen nord for Trento.

Bakgrunnsstoff 
 http://www.valdisole.net

Kjelde 

Di Sole
Trentino-Alto Adige
Di Sole
Val Gardena

Val Gardena (tysk Gröden; ladinsk Gherdëina) er ein dal i Trentino-Alto Adige nord i Italia. Han er ein av fem dalar i Dolomittane der majoriteten talar ladinsk. Dialekten av ladinsk som vert tala i denne dalen vert kalla gardenese på italiensk, grödnerisch på tysk og Val Gardena på ladinsk.

Val Gardena er ein austleg sidedeal til Isarcodalen og strekkjer seg oppover mot Sella i aust.

Landsbyar 
Det er tre landsbyar i dalen: 
 Urtijëi (it: Ortisei; ty: St. Ulrich)
 Sëlva (it: Selva; ty: Wolkenstein)
 Santa Cristina (it: Santa Christina; ty: St. Christina)

Sport 
Val Gardena har eit ishockey-lag, HC Gherdeina, som spelar i italiensk Serie A2.

Carolina Kostner er ein kjend kunstløpar og søskenbarnet Isolde Kostner er ein kjend alpinkøyrar frå området.

Turisme 
Dalen har stor turisttrafikk både sommar og vinter. Det er rundt 15 000 sengeplassar her og ein finn 84 skiheisar, 176 km med alpintløyper og 98 km med langrennsløyper. Om sommaren er det fjelltur som lokkar turistar til dalen. I 1970 vart alpin-VM arrangert her og det vert årleg arrangert verdscup i alpint.

Bilete

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Val Gherdëina» frå ,  den 27. november 2007.

Bakgrunnsstoff 
 gardenaholidays.com
 Turistside

Gardena
Gardena
Gardena
Giudicarie

Giudicarie (òg kalla Val Giudicarie og Valli Giudicarie) er ein dal aust i Trentino, nord i Italia, som inneheld dei øvre delane av elvene Sarca og Chiese.

Kjelde 

Brembana
Trentino-Alto Adige
Mugello

Mugello er ein dal nord for Firenze i Italia. Mellom Mugello og Santernodalen ligg Futapasset.

I antikken låg dalen i grenseområdet mellom ligurarane (der Magellistamma gav namn til dalen), etruskarane og gallararne. Den romerske koloniseringa etterlet få spor sidan Mugello hovudsakleg var eit jordbruksområde. I mellomalderen vart det bygd mange borger i området, som seinare vart nytta av Republikken Firenze. Fleire familiar i byen bygde villaer her, som Medicifamilien sine Cafaggiolo og Trebbio. I nyare tid har den kunstige innsjøen Bilancino vorte danna på elva Sieve.

Busetnadar 
 Borgo San Lorenzo 
 Scarperia 
 Barberino di Mugello 
 San Piero a Sieve 
 Vicchio 
 San Godenzo

Kjelde 

Dalar i Italia
Toscana
Myrmenn

Myrmenn var eit uttrykk som vart nytta om norske borgarar som på 1800-talet skaffa seg stemmerett ved å kjøpa verdilaus jord, gjerne myr. Årsaka til dette var at den norske grunnlova fram til 1884 berre gav stemmerett til dei som eigde matrikulert jord.

Det var Venstre som tok opp Marcus Thrane sin gamle ide om å kjøpa myrlappar til eigedomslause. I lovverket var det ikkje sett noko krav om kor stor desse myrlappane skulle vera. Arbeidarsamfunnsleiar Andreas Hølaas frå Kristiania var ein av dei som leia arbeidet med å registrera myrmenn. Christian Hornemann Knutsen ein av pionerane i arbeidarrørsla, organiserte for same sak eigne stemmerettstog 17. mai. Denne gongen greidde ikkje juristar å hindre slike oppkjøp og valet vart ein stor siger for Venstre i 1882. Eigedomslause grupper som fekk stemmerett omfatta husmenn, tenestefolk, handverkarar og juristar.

I 1884 vart reglane for stemmerett endra, slik at borgarar med årleg inntekt over 800 kroner i byane og 500 kroner på landsbygda fekk stemmerett. Vidare vart grunnlova endra same år, slik at jord måtte ha ein verdi over 20 kroner for å bli matrikulert. For jord som var matrikulert hadde lova inga tilbakeverkande kraft.

I 1898 vart lov om allmenn stemmerett for menn vedteke og ordninga med myrmenn mista krafta si. Kvinner måtte venta til 1909 før dei fekk stemmerett og til 1913 før dei fekk allmenn stemmerett ved stortingsval.

På Ekne i Levanger kommune er det reist ein bauta over myrmenn som kjøpte verdilaus grunn her.

Kjelder 
 Bull Edvard: Arbeiderbevegelsens historie i Norge. (Bind 1, 1850.1900). Tiden Norske Forlag.

Norsk arbeidarhistorie
Surrealisme

Surrealisme er ei kunstretning i biletkunsten og litteraturen som oppstod i byrjinga av det 20. hundreåret og var inspirert av det umedvitne, slik dette vert definert i psykoanalysen.

Surrealismen var påverka av Freud og teoriane hans om det undermedvitne. Den teoretiske og ideologiske grunngjevinga for kunstretninga stod frå 1921 fyrst og fremst den franske forfattaren, kunstteoretikaren og kritikaren André Breton for ved at han mellom anna skreiv dei ulike surrealistiske manifesta (les Manifestes du surréalisme). 

Ordet surrealisme tyder over realiteten eller utover realiteten. Retninga freista å framstille det umedvitne ved å nytte som middel forvrenging av røyndomen og framandgjering. Forfattarar, målarar og skulptørar søkte grunnlaget for kunstuttrykka i menneskets eigen røyndom i det umedvitne, nytta inntrykk frå rus og draum som inspirasjonskjelde, freista å utvide medvitet og røynda på globalt nivå og å forkaste alle gjeldande verdiar. Surrealismen inneber difor ei anarkistisk oppfatning av kunsten og av verda.

Surrealistiske biletkunstnarar 
 Hans Arp (1887–1966)
 Leonora Carrington (f. 1917)
 Giorgio de Chirico (1888–1978)
 Salvador Dalí (1904–1989)
 Paul Delvaux (1897–1994)
 Oscar Dominguez (1906–1957)
 Marcel Duchamp (1887–1968) 
 Edgar Ende (1901–1965)
 Max Ernst (1891–1976)
 Alberto Giacometti
 Rudolf Hausner (1914–1996)
 Frida Kahlo (1907–1954)
 René Magritte (1898–1967)
 Robert Matta (1912–2002)
 Joan Miró (1893–1983)
 Richard Oelze (1900–1980)
 Meret Oppenheim (1913–1985)
 Wolfgang Paalen (1905–1959)
 Kay Sage (1898–1963)
 Yves Tanguy (1900–1955)

Surrealistiske forfattarar 
 Antonin Artaud (1896–1948)
 André Breton (1896–1966)
 René Char (1907–1988)
 René Crevel (1900–1935)
 Robert Desnos (1900–1945)
 Paul Eluard (1895–1952)
 Joyce Mansour (1928–1986)
 Octavio Paz (1914–1998)
 Gisèle Prassinos
 Benjamin Péret (1899–1959)
 Raymond Queneau (1903–1976)
 Philippe Soupault (1897–1990)
 Tristan Tzara (1896–1963)
 Boris Vian (1920–1959)

Surrealistiske fotografar 
 Paola Pivi
 Man Ray

Surrealistiske filmskaparar 
 Luis Buñuel (1900–1983)

Kjelder 
 Byggjer i utganspunktet på Wikipedia på bokmål, versjonen av 27.11.07

Bakgrunnsstoff 
 Teksten til det surrealistiske manifestet.
 André Breton. Manifestes du surréalisme. [Paris] 1985: Gallimard; Folio/essais 5. ISBN 978-2-07-032279-4 ISBN 2-07-032279-3 

 
Kunsthistorie
Litteratursjangrar
Dimnøya

Dimnøya er ei øy i Ulstein kommune. Dimnøya vert ofte brukt som namn på øya for å skilje mellom øya og krinsen. Det er to grunnkrinsar på øya: Sundgota med 1024 innbyggjarar (2014) og Dimna med 288 innbyggjarar (2014). På Sundgota finn vi daglegvarebutikk (SPAR Straumane), Hasund skule og Sundgot bedehus. Krinsen Dimna, som ligg på den vestlege delen av øya, hadde tidlegare eigen skule. Av hussamlingar elles kan nemnast Røyra, Ertesvågane, Gjerdsbakkane, Kleiva, Dimnasund, Åsen, Kjerringhaugane, Sundgotmarka og Skjerva. 

Øya er knytt saman med bru til Hareidlandet. Dei austlege delane av øya er definert av SSB til å vere ein del av tettstaden Ulsteinvik. 

På øya finn ein også skipsverftet Kleven Verft som mellom anna har levert fleire hurtigruter. 

Øya har to idrettslag, Dimna IL ( friidrett) og Hasundgot IL (fotball). 

Fylkesveg 26 i Møre og Romsdal går frå krysset med Riksveg 61 ved Hasund til Dimnasund og deretter rundt øya. Køyreturen tek cirka 15 minutt.

Bakgrunnsstoff 

 Kleven Maritime 
 Dimna IL
 Hasundgot IL

Geografi i Ulstein
Øyar på Sunnmøre
Marsden Point

Marsden Point er eit nes i Whangarei Harbour, nær Whangarei på New Zealand, nær nordspissen til havbukta Bream Bay. Det er også eit større industriområde der det einaste oljeraffineriet i landet, Marsden Point Oil Refinery ligg. To store, nedlagde kraftverk, Marsden A og Marsden B, ligg også her.

Plan om jarnvegsutbygging 
Heilt frå 1970-åra har det kome framlegg om å byggja ei sidelinje, Marsden Point Branch, frå jarnvegslinja North Auckland Line for å yta transporttenester til verksemdene i Marsden Point-området, så vel som til ei djupvasshamn det er framlegg om å byggja. No i 2007, er arbeidet med å sikra byggjegrunn for ei linje i gang.

Referansar 

Nes på New Zealand
Maurslukar

Maurslukarar (Myrmecophagidae) er ein familie på fire gomlarar som er kjend for å eta maur og termittar. Saman med dovendyr høyrer til dei ordenen Pilosa.

Maurslukargruppa omfattar:

Bakgrunnsstoff 

Gomlarar
Val Müstair

Val Müstair (tysk Münstertal, italiensk Val Monastero) er ein kommune og ein dal i distriktet Inn i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . 

Dalen strekkjer seg inn i Italia og grensar til Fuornpasset, (2 149 moh) med Sør-Tyrol på andre sida og Vinschgau-Val Venosta (914 moh). 

Kommunen vart skapt 1. januar 2009 då Tschierv, Fuldera, Lü, Valchava, Santa Maria Val Müstair og Müstair vart slått saman.

Benediktinarklosteret St. Johannes ved Müstair er ein verdsarvstad som truleg vart grunnlagd av Karl den store. 

Dei viktigaste landsbyane i Val Müstair er Tschierv (1660 meter), Valchava (1412 meter), Santa Maria (1375 meter), Müstair (1247 meter) (i Sveits) og Taufers im Münstertal i Sør-Tyrol. Ingen av sidedalane er busette, men vegen over Umbrailpasset (og Stelviopasset) går via Santa Maria.

Største delen av dalen ligg i kantonen Graubünden i Sveits. Ein liten del ligg i regionen Trentino-Alto Adige (Sør-Tyrol) i Italia. Grensa går i om lag 1 245 meter høgd mellom Müstair og Taufers-Tubre på 1240 meter.

Elva som renn gjennom dalen er Ram (Il Rom eller Rombach).

Kjelde

Bakgrunnsstoff 
 Turissem Val Müstair -- Turistside
 St. Johannes- kloster
 Kart
 
 
 
 
 
 
 

Kommunar i Graubünden
Verdsarv i Sveits
Vintersportstader i Sveits
Mustair
Mustair
Mustair
Dalar i Graubünden
Trentino-Alto Adige
Ossola

Ossola (italiensk Val d'Ossola, tysk Eschental) er eit dalføre i Italia nord for Lago Maggiore som er ein del av provinsen Verbano-Cusio-Ossola.

Det består av hovuddalen (sjølve Ossola) og sju sidedalar: Anzasca, Antrona, Bognanco, Divedro, Antigorio-Formazza, Isorno og Vigezzo. I tillegg består han av Val Grande, som er ein nasjonalpark.

I 1944 gjorde den italienske motstandsrørsla under den andre verdskrigen oppstand bak dei tysk linje, leia av Komiteen for Nasjonal Frigjering i Øvre Italia. Dette opprøret førte til at det vart oppretta fleire midlertidige partisanstyre i Nord-Italia, der Republikken Ossola var den viktigaste. Han vart anerkjend av Sveits og av allierte konsulat i Sveits. I løpet av få månader hadde tyskarane slått ned opprøret og området vart ikkje frigjort før dei siste åtaka i 1945. Ein av dei største busetnadane i Ossola er Domodossola.

Kjelde 

Piemonte
Dalar i Italia
Stegaberg

Stegaberg er eit gardsbruk på austsida av Førresfjorden i Tysvær kommune i Rogaland. Garden har gjeve namn til Stegaberg skulekrins og Stegaberg grunnkrins.

Sjå òg 
 Stegaberg idrettslag

Tysvær kommune
Honoratus Halling

Honoratus Halling (), også omtalt som Honoratius, var ein norsk prest, redaktør og indremisjonær og avhaldsmann. Han grunnla Indremisjonen i Kristiania, som i dag heiter Kirkens Bymisjon, og var den første redaktøren av det oppbyggelege bladet For fattig og rik.

Honoratus Halling var fødd i Nord-Odal.

Han var garnisonsprest og seinare sokneprest i Horten, der han var den første ordføraren, og var pådrivar og seinare formann i forstandarskapet for realskulen der, som blei oppretta i 1857.

Ved midten av 1800-talet verka han ved Enerhaugen i Kristiania (no Oslo) der han danna eit kristeleg arbeidarsamfunn som motvekt til den radikale Thrane-rørsla, organiserte ei sparingsordning for arbeidarar som seinare blei til Spareskillingsbanken, og starta bladet For Fattig og Rik, som kom ut for første gong i 1848 og nådde opplag på 30 000. Bladet blei seinare organ for Det norske lutherske indremisjonsselskap, og gjekk først inn i 2001, då det blei erstatta av Agenda 3:16. 

Halling var gift to gonger, først med Fredrikke Petrine Weiergang som han gifta seg med i 1844 i Mandal. Den andre kona hans var Marie Henriette Bomhoff.

Frå 1864 og fram til 1875 var Honoratus Halling sokneprest i Lom kommune i Gudbrandsdalen. I 1875 vart Halling utnemnd til sokneprest for Østre Aker, og familien flytte dit. Saman med kona Marie stifta han Østre Akers Børnehjem i 1882. Han døydde i 1886 på Ljan i Kristiania. 

Fleire gater er kalla opp etter han, mellom anna Prestegaten og Hallingsgate i Horten og Prost Hallings vei på Bryn i Oslo.

Sjå òg 
 Julius Bruun
 Lars Oftedal
 Gjendine Slålien

Kjelder 

 Trygve Wyller: «STAT OG OMSORG - AUTENSITET OG KALL» (PDF) - Noen momenter til en kritisk belysning av diakoni i det moderne samfunnet
 Borre Historielag, Borreminneredaksjonen: «Gatenavn og deres opprinnelse» 
 Utdjupande artikkel om Halling i NBL, skriven av Åsmund Svendsen.

Norske prestar
Indremisjon
Folk frå Nord-Odal