alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Implisitt og eksplisitt funksjon

Ein implisitt funksjon er i matematikk ein funksjon som er gjeven ved å vere løysinga av ei likning. Det vil ofte vere slik at ei likning  som knyter to storleikar x og y, kan bestemme y som ein funksjon av x. Dette betyr at kvar gong vi set inn ein verdi for x i , så finst det ein verdi y = f(x), slik at vi har

.

Vi seier då at den den eksplisitte funksjonen  er gjeven implisitt ved . Til dømes vil likninga

som bestemmer ein sirkel i planet med radius a, gje to eksplisitte funksjonar for y:

Kjelder

Differensialrekning
Funksjonar
Inverse funksjonar
Matematiske teorem
Multivariat analyse
Differensialtopologi
Funksjonstypar

ar:دالة ضمنية
id:Fungsi implisit
en:Implicit and explicit functions
es:Función implícita
ko:음함수와 양함수
is:Fólgið fall
he:פונקציה סתומה
nl:Impliciete functie
ja:陰関数
pl:Funkcja uwikłana
pt:Funções implícitas e explícitas
zh:隐函数
Johannes Hudde

Johann(es) (van Waveren) Hudde () var ein nederlandsk matematikar og politikar. 

Han var i mange år borgarmeister i Amsterdam. Under den fransk-nederlandske krigen i 1672 leia han oppsynet med flaumane til hjelp for forsvaret. 

Som matematikar er han kjend for ein metode for å avgjere multiple røter i ei likning. To av avhandlingane hans vart trykte som tillegg til La Géométrie av René Descartes, som kom ut i 1659. Han dreiv òg med matematiske formlar for livsforsikring og livrenter, og dessutan med konstruksjon av fysiske og astronomiske instrument.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Nederlandske matematikarar
Folk frå Amsterdam
Nederlandske politikarar
Matematikarar på 1600-talet
Flodørn

Flodørn (Haliaeetus vocifer) er ein fugleart i haukefamilien. Han er ei afrikansk ørn i slekt med havørn. Flodørn er nasjonalfuglen til Zimbabwe og Zambia.

 
Flodørn er ein stor ørneart der hoa (3,2-3,6 kg) er større enn hannen (2-2,5 kg). Hoa har eit vengespenn på rundt 2,4 meter, medan spennet til hannen er omtrent 2 meter. Kroppen er hovudsakleg brun med svarte store venger. Hovudet, brystet og stjerten er kvit og han har gult nebb med ein svart tipp.

Flodørn lever hovudsakleg av fisk, som ho jaktar på frå tre. Ho stupar ned til vatnet, fangar fisken med klørne og et han oppe i treet att. Flodørn lever i Afrika sør for Sahara og er vanleg nær ferskvassjøar og elvar. Fuglen kan også nokre gonger halda til ved kysten ved elvemunningar og lagunar.

Bakgrunnsstoff 

Haukefamilien
Zimbabwe
Zambia
Takson namngjevne av François-Marie Daudin
Søtvierslekta

Søtvierslekta (Solanum) er ei slekt av urter eller buskar i søtvierfamilien (Solanaceae). Dei er utbreidd over heile kloden.
Søtvierane har kvite, blå eller fiolette blomstrar i klasar eller skjerm. Dei er endesitjande og regelmessig femtalige. Frukta er saftige bær.

Dei fleste artane inneheld ei rekke alkaloid, først og fremst solanin, noko som gjer dei særs giftige for menneske.

I Noreg finst ein viltveksande art, slyngsøtvier, Solana dulcamara. Det er òg fleire artar som finst som innført ugras, svartsøtvier (Solanum nigrum) er ganske vanleg. 

Potet og aubergine har alltid vore rekna med til slekta, medan innordninga av tomat har vore kontroversiell. Opphavleg vart den rekna med av Carl von Linné, seinare vart den i lang tid klassifisert som ei eiga slekt. Nyare genetiske undersøkingar tyder likevel på at Linné hadde rett.

Søtvierane har karakteristiske blomstrar med fem spisse kronblader og raude eller svarte bærfrukter som liknar små tomatar. Dei fleste delane av plantene er giftige, bortsett frå rotknollane hos potet, og fruktene hos nokre artar.

Nokre artar

 Solanum americanum, adventivsøtvier
 Solanum carolinense, karolinasøtvier
 Solanum ciliatum, tornsøtvier
 Solanum dulcamara, slyngsøtvier
 Solanum incanum
 Solanum lycopersicum, tomat
 Solanum marginatum, filtsøtvier
 Solanum melongena, aubergine
 Solanum nigrum, svartsøtvier
 Solanum nigrum ssp. nigrum, vanleg svartsøtvier
 Solanum nigrum ssp. schultesii, kjertelsøtvier
 Solanum physalifolium, månelyktsøtvier
 Solanum rostratum, kansassøtvier
 Solanum sarachoides, sarachasøtvier
 Solanum sisymbriifolium, fjørsøtvier
 Solanum sublobatum, dunsøtvier
 Solanum tuberosum, potet
 Solanum villosum
 Solanum villosum ssp. miniatum, vengjesøtvier
 Solanum villosum ssp. villosum, raud søtvier

Bakgrunnsstoff 

Søtvierfamilien
Giftige plantar

ml:ചുണ്ട
Lønsnemndlova

Lønsnemndlova eller Lov om lønsnemnd i arbeidstvistar av 1952 inneheld nærare reglar om bruken av friviljug lønsnemnd, eller skilsdom, (bokmål: voldgift), for å avgjere konfliktar i arbeidslivet.

Rikslønsnemnda arbeider ut frå reglane i denne lova.

Bakgrunnsstoff 

 Lønsnemndlova på Lovdata

Lønsnemnd
Arbeidsrett
Arbeidstvistlova

Arbeidstvistlova av 5. mai 1927 nr. 1 er ei norsk lov som regulerer handsaminga av tvistar mellom partane i arbeidslivet. Den avløyste den første arbeidstvistlova av 6. august 1915, og har sidan den kom til i 1927 blitt endra ei rekkje gongar.

Gjennom arbeidstvistlova av 1915 vart Arbeidsretten og Riksmeklingsmannen skipa, med verknad frå 1. januar 1916. 

Arbeidstvistlova regulerer to typar tvistar:
 Rettstvistar har med tolking av overeinskomstar/avtalar å gjere. Her er Arbeidsretten sentral.
 Interessetvistar gjeld oppretting og fornying av tariffavtale.

Lova gir reglar for saksgang og kven som er representantar på dei ulike trinna i sakshandsaminga. Den legg også ned eit forbod mot streik eller lockout under tariffoppgjer før mekling har skjedd (fredsplikt).

For tilsette i staten gjeld i tillegg ei eiga lov, tenestetvistlova.

Bakgrunnsstoff 

 Arbeidstvistlova hos Lovdata
 Arbeidstvistloven - historie, utvikling og endringer  på Arbeidsretten sin nettstad

Arbeidsrett
Norske lover
Norske arbeidskonfliktar
Raudaugevireo

Raudaugevireo, Vireo olivaceus, er ein liten amerikansk Passeri som liknar songarar (parulaer), men er ikkje nært relatert til artar i parulafamilien. Utbreiingsområdet er tempererte og subtropiske område av Nord-Amerika og tropiske og subtropiske Sør-Amerika, i Nord-Amerika manglar han sørvestre USA og vestlege Mexico. I Mellom-Amerika og Karibia er han generelt i transitt som flyttfugl mellom sør og nord. Han er vanleg over det store utbreiingsområdet, og IUCN reknar han ikkje som trua.

Skildring
Vaksne er 13-14 cm i lengd, og er i hovudsak olivengrøne på oversida med lys underside, dei har ein raud iris og ei grå krone med mørk kant. Dei har  ei mørk augestripe og ei brei lys stripe rett over denne. Beina er tjukke, blågråe og nebbet er kraftig. Dei er gulaktige på flankane og på dekkfjørene under halefjørrota, men dette er svakt blant einskilde populasjonar. Denne fuglen blir ikkje alltid sett når han blir høyrt, han kan synge over lange periodar, og synest å kunne gjenta same spurnaden og svaret i det uendelege. Underartar som hekkar i Sør-Amerika har ein enklare song, ein kastanjefarga iris, og ulike remigesproporsjonar. 

Raudaugevireo fangar insekt frå lauvverk, prioriterer sommarfugllarver og bladlus, nokre gonger kan dei stille i lufta medan dei plukkar insekt. I nokre tropiske regionar blir dei ofte observerte i fleirartsflokkar, og beitar då høgare opp i trea enn dei fleste andre i slike flokkar. Dei et òg bær, spesielt før trekket og i vinterkvarteret. Vanlegvis plukkar dei ikkje bær når dei stiller i lufta, men fuglane er elles ofte ganske akrobatisk når dei beitar, og kan jamvel hengje opp ned. Dei vil òg søkje inn i  parkar og hagar.

Reiret er koppforma og plassert i ei forgreining av eit tre. Raudaugevireo blir åtaka av reirparasittisme. I nordlege delar av utbreiingsområdet av brunhovudtrupial (Molothrus ater), og av silketrupial (M. bonariensis) lenger sør.

Trekk 
Det finst tre hovudgrupper av i alt 10 underartar.  Nominatarten har hekkehabitat i opne skogsområde tvers over Canada og austlege og nordvestlege USA. Desse fuglane trekkjer til Amazonasbassenget i Sør-Amerika, kor dei lever i den nordlege vinterperioden. 

Alle andre populasjonar hekkar i Sør-Amerika og finst i nesten alle skogkledde habitat i området. Ei hovudgruppe av sju underartar er standfuglar i nordlege Sør-Amerika og Tobago. Ei siste gruppe hekkar i sørlege delen av Sør-Amerika, og inkluderer mesteparten av bestanden i Argentina, Uruguay, Paraguay og Bolivia. Desse er australmigrantar og trekkjer nordover for overvintring, så langt nord som til Sentral-Amerika.

Denne vireoarten er ein av dei hyppigare amerikanske passerine streiffuglar til Vest-Europa, med meir enn hundre registreringar, hovudsakleg i Irland og Storbritannia. 
Spontant i Noreg
Eit individ av arten blei registrert på Utsira i Rogaland i oktober 2019, som den tredje observasjonen i Noreg.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Red-eyed Vireo» frå , den 19. september 2011

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av raudaugevireo hos Internet Bird Collection 
vireofamilien
Amerikanske sporvefuglar i Noreg
Locarno

Locarno er ein by og ein kommune i kantonen Ticino i det sørlege Sveits. Byen ligg på nordbreidda av Lago Maggiore, 200 meter over havet. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 200 meter over havet. Locarno er hovudstad i distriktet Locarno og er den 74. største byen i Sveits etter folketal og den tredje største i Ticino etter Lugano og Bellinzona. 

Locarno er endestasjon for Centovallibanen, som går til Domodossola i Italia. Årleg kvar august vert filmfestivalen Locarno internasjonale filmfestival arrangert i byen.

Byen var vertskap for forhandlingane som leia fram til Locarnoavtalen i 1925.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Locarno» frå ,  den 19. september 2011.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad
Gamlebyen i Locarno
Bilete 

Byar i Sveits
Kommunar i Ticino
Stader ved Lago Maggiore
Locarnoavtalen

Locarnoavtalen var ein fleirdelt internasjonal avtale, inngått i 1925, som skulle sikre fred mellom dei sju statane som skreiv under på dei til saman sju avtalane det vart forhandla om i den sveitsiske byen Locarno.

Forhandlingane mellom dei fem statane Belgia, Frankrike, Italia, Storbritannia og Tyskland gjekk føre seg i Locarno i Sveits i perioden 5. oktober–16. oktober 1925. Den formelle underskrivinga av avtalane fann stad i London 1. desember same året.

Locarnoavtalen kom i stand for å sikre freden i Europa. Avtalen garantererte at grenselinjene mellom Tyskland og dei to grannelanda Belgia og Frankrike skulle halde fram å vere slik dei vart fastlagde ved fredsslutninga i Versailles i 1919. Locarnotavtalen garanterte også at Rhinland skulle vere ei demilitarisert sone. Dei to landa, Storbritannia og Italia, gjekk inn som garantistar for avtalen. Alle statane som skreiv under lova å hjelpa den parten som fekk krenkt grensene sine, utan omsyn til kven som braut avtalen.

På same tid vart det inngått skilsdomsavtalar mellom Tyskland på den eine sida og kvart av grannelanda Belgia, Frankrike, Polen og Tsjekkoslovakia. Frankrike, som var alliert med både Polen og Tsjekkoslovakia, nya opp att allianseavtalane med desse to landa. 

I 1925 vart Nobels fredspris gjeven til ein av initiativtakarane til avtalen, Austen Chamberlain. I 1926 vart prisen gjeven til to andre nøkkelpersonar i avtalen; Gustav Stresemann og Aristide Briand.

Avtalen sikra stabilitet mellom avtalelanda fram til 1936. 7. mars 1936 braut Tyskland avtalen då Adolf Hitler, utan varsel, sende militære styrkar inn i dei tyske områda vest for Rhinen. Grannelanda protesterte på det sterkaste, men ingen av avtalepartane etterlevde avtaleteksta.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Internasjonale avtalar
Hendingar i 1925
Etterverknader av fyrste verdskrigen
Locarno
Bulle i Sveits

Bulle er ein kommunar i distriktet Gruyère i kantonen Fribourg i Sveits. Han har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 771 meter over havet og kommunen er hovudstaden i distriktet. Han ligg omtrent 23 kilometer sørvest for Fribourg, hovudstaden i kantonen, på venstresida av elva Trême.

Bulle omfattar òg den tidlegare sjølvstendige landsbyen og kommunen La Tour-de-Trême. Bulle sine nabokommunar er Riaz, Echarlens, Morlon, Broc, Gruyères, Le Pâquier og Vuadens.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bulle» frå ,  den 19. september 2011.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Fribourg
Byar i Sveits
Delémont

Delémont (tysk Delsberg) er hovudstaden i den sveitsiske kantonen Jura. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 435 meter over havet. 

Kommunen ligg i ein dal mellom låge fjelltoppar. I kring 43 % av arealet er skog, 38 % er landbruksområde og 18 % er bebygt.

Delémont ligg 30 km sørvest for Basel, om lag halvvegs mellom Basel og Biel/Bienne. Han strekkjer seg på begge sider av elva Sorne, kort tid før ho munnar ut i Birs på nordsida av Delémontdalen i Jurafjella.

Byane Les Rondez og Les Vorbourgs er ein del av kommunen. Dei omliggande kommunane er Develier, Courtételle, Rossemaison, Courrendlin, Courroux, Soyhières, Mettembert, og Bourrignon.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Delémont» frå ,  den 31. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kommunar i Jura
Byar i Sveits
Slyngsøtvier

Slyngsøtvier (Solanum dulcamara ) er ei fleirårig plante i søtvierslekta i søtvierfamilien (Solanaceae). Ho kan bli 20-200 cm lang, og har ein treaktig bakkestengel som ligg eller slynger seg, og ein øvre plantestengel som er opprett. Heile planta er 
giftig.

Slyngsøtvier har ein klatrande eller liggande, forveda jordstengel, medan øvre del av stengelen er mjuk og raud-lilla. Blada er pilforma eller trekantforma, med inntil fire flikar (pilspisshorn) nærast bladfestet. 

Blomstrane er blålilla, har 5 kronblad som ofte er bakoverbøygd, og ein sterkt gul fruktstand med griffel. Bæra opptrer ofte samstundes med blomstringa, og er eggrunde og om lag 5-10 mm lange. Dei går frå grøne til sterkt raude i løpet av midtsommaren.

Blomstringa skjer juni-august, ofte med førekomst av unge skott, fullblomstra kronblad, og bær av ulik mogningsgrad samstundes på same plante.
Slyngsøtvier trivst på karrig grunn, fuktig, nitrogenhaldig eller kalkhaldig jord, og kan vekse frå sprekker på berg langs havet. Den trivst òg på sumpmark, i oresump, grøfter, dammar, rundt gardsbruk, og på rullesteinsstrand.

I Norden veks slyngsøtvier langs kysten og i låglandet nord til Nord-Trøndelag og indre Bottenvika.

Bakgrunnsstoff 

Søtvierfamilien
Giftige plantar
Kriens

Kriens er ein kommune i distriktet Luzern i kantonen Luzern i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 490 meter over havet.

Kommunen ligg ved foten av fjellet Pilatus og er ein vestleg forstad til Luzern.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kriens» frå ,  den 19. september 2011.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (tysk)
 
 

Kommunar i Luzern
Byar i Sveits
Kaprifolfamilien

Kaprifolfamilien (latin Caprifoliaceae) er ein klade som inneheld om lag 800 tofrøblada blomsterplantar, med nær kosmopolitisk utbreiing. Ein finn diversitetssenter aust i Nord-Amerika og i Aust-Asia, medan dei er fråverande i den tropiske og sørlege delen av Afrika. Dei best kjente artane i familien er kaprifol og vivendel.

Plantar i kaprifoliumfamilien er oftast buskar og slyngplantar, og nokre av dei blir brukt som hageplantar i tempererte regionar. Blada er som regel motsette utan stipula (utvekst på basen av ein bladstilk eller petiolus), og dei kan vere anten eviggrøne eller bladfellande. Blomsten er røyraktig traktforma eller bjølleliknande, oftast med fem spreiande foldar eller punkt, og er ofte fragrant. Som oftast dannar dei eit beger med små dekkblad. Frukta er i dei fleste tilfelle eit bær eller ei steinfrukt. Slektene Diervilla og Weigela har kapselfrukt.

Taksonomi
(med tilnærma tal på artar)

Caprifoliaceae
Heptacodium: 1 art
Leycesteria: 6 artar
Lonicera (Leddved): 180 artar
Symphoricarpos (Snøbær): 17 artar
Triosteum: 6 artar

To av dei kjente medlemmene i Dipsacales som tidlegare var rekna med til kaprifoliumfamilien, elderbær (Sambucus) og viburnum, er blitt flytta til Adoxaceae, saman med nokre andre slekter.

Referansar
«Caprifoliaceae» ved Angiosperm Phylogeny Website
Denne artikkelen bygger på «Caprifoliaceae» frå ,  den 19. september 2011.  
Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene:
Flowering Plants of the World, 1987, Vernon H. Heywood,  Andromeda Oxford Ltd., ISBN 90-5210-165-5
Botanica,  Gordon Cheers, Random House Australia, ISBN 3-8290-1953-X

Bakgrunnsstoff

Caprifoliaceae in Topwalks
Caprifoliaceae  i L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.  http://delta-intkey.com 
Species account : Caprifoliaceae

Plantefamiliar
Horw

Horw (sveitsartysk Horb) er ein kommune i distriktet Luzern i kantonen Luzern i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 441 meter over havet.

Horw, som er ein forstad til byen Luzern, ligg ved vestbreidda til Vierwaldstättersjøen, og ved foten til fjellet Pilatus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Horw» frå ,  den 19. september 2011.

Bakgrunnsstoff
Horw si offisielle webside
 

Byar i Sveits
Kommunar i Luzern
Stader ved Vierwaldstättersjøen
Ebikon

Ebikon er ein kommune i distriktet Luzern i kantonen Luzern i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 420 meter over havet.

Ebikon er ein forstad til byen Luzern, og ligg om lag fire kilometer nordaust for byen. Kommunen ligg langs den gamle hovudvegen mellom Luzern og Zürich. Han består av gatelandsbyen Ebikon og ein større del av Rotsee, øvre Rondalen (Rontal) og bydelen av Rathausen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ebikon» frå ,  den 19. september 2011.

Bakgrunnsstoff

Byar i Sveits
Kommunar i Luzern
Diamond Harbour på New Zealand

Diamond Harbour er ein liten busetnad på Bankshalvøya i Canterbury-regionen på New Zealand. Han ligg på nordsida av halvøya, på den sørlege breidda til Lyttelton Harbour, og er administrativt ein del av byen Christchurch.

Namnet vert brukt ikkje berre på sjølve Diamond Harbour, men òg på dei nærliggjande busetnadane Church Bay, Charteris Bay og Purau. Ved folketeljinga i 2006 hadde området eit innbyggjartal like under 1 400.

Ei ferje bind Diamond Harbour saman med Lyttelton, på nordsida av hamna. Saman med bussar frå Lyttelton til Christchurch tillèt ho innbyggjarar i Diamond Bay å pendla til byen.

Enno står den originale hytta og det seinare gardshuset til Mark Stoddart, den tidlege nybyggjaren som namngav bukta etter glitringa av solskinet i vatnet.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Diamond Harbour, New Zealand» frå ,  den 19. september 2011.

Bakgrunnsstoff 

Offisiell vevside til Diamond Harbour lokalsamfunn
The Original Diamond Harbour website 

Forstadar til Christchurch
Canterbury på New Zealand
Tettstader på New Zealand
Arbeidsretten

Arbeidsretten er ein særdomstol i Noreg som handsamar tvistar som knyter seg til tariffavtalar. Tariffavtalar er avtalar mellom ei fagforeining og ein arbeidsgjevar eller ei arbeidsgjevarforeining om løns- og arbeidsvilkår. 

Arbeidsretten blei oppretta ved arbeidstvistlova av 1915, med verknad frå 1. januar 1916. Arbeidsretten blir i dag regulert av arbeidstvistlova av 1927. 

Retten er i den einskilde saka sett saman av ein fast dommar og seks tilkalla meddommarar. Tre av dei sju er juristar. Fire er lekdommarar. To av desse er oppnemnde etter forslag frå LO. To er oppnemnde etter forslag frå NHO. 

Arbeidsretten sitt verkeområde er hovudsakleg følgjande sakstyper:

 tvistar om tariffavtalar: om dei eksisterer, er gyldige og korleis dei skal forståast
 tvistar om brot på fredsplikta i arbeidslivet 
 tvistar om erstatningsansvar i samband med tariffbrot og ulovleg arbeidsstans (streik)

Spesielt for Arbeidsretten er at dommane som hovudregel ikkje kan påankast. Årsaka til dette er at tariffavtalen etter ein gitt periode skal reforhandlast under tariffoppgjeret. partane vil dermed få høve til å endre avtalen, dersom dei er usamde i retten si tolking av den gjeldande tariffavtalen. 

Arbeidsretten sine avgjerder blir samla i domssamlinga Dommer og kjennelser av Arbeidsretten (ARD).

Tvistar om individuelle arbeidsavtaler (så som avskil og oppseiing) blir handsama i dei vanlege domstolane.

Bakgrunnsstoff 
 Arbeidsretten si heimeside, vitja 20. september 2011
 Arbeidstvistlova hos Lovdata

Domstolar i Noreg
Arbeidsliv i Noreg
Norske arbeidskonfliktar
Arbeidsrett
Skipingar i 1916
Fredsplikt

Fredsplikt er at partane i arbeidslivet ikkje har høve til å sette i verk arbeidskamp.

Lovheimel 
Både arbeidstvistlova og hovudavtalane slår fast at det ikkje er tillate å streike eller sette i verk lockout i den perioden ein tariffavtale gjeld (tariffperioden) for å oppnå endringar i tariffavtalen, eller fremme krav som har tilknyting til tariffavtalen.

Lovleg tariffstreik eller lockout kan berre gjennomførast i to situasjonar:
 I samband med tariffoppgjer – og då først etter at den gamle tariffavtalen har gått ut - og i praksis alltid etter at mekling er forsøkt.
 I samband med krav om oppretting av tariffavtale. Også i slike situasjonar skal i praksis mekling alltid forsøkast før ein går til streik.

Arbeidsliv
Karl Egil Aubert

Karl Egil Aubert () var ein norsk matematikar og bror av Vilhelm Aubert. Aubert arbeidde først og fremst med algebra, spesielt idealteori. Karl Egil Aubert var professor i matematikk ved Universitetet i Oslo i nesten 30 år og spelte ei avgjerande rolle for det faglege miljø.

Han har doktorgrad frå Universitetet i Paris i 1957 og var Institute for Advanced Study i Princeton frå 1958 til 1960. Han var dosent i matematikk i 1960 og professor ved Universitetet i Oslo 1962–1990. Han var formann i Norsk Matematisk Forening 1960–1967. 

Aubert av formann i juryen som leia Abel-konkurransen og gjennomgjekk oppgåvene til finalistane etter konkurransen. 

Han gjennomførte fleire store klatreturar i Alpane, Amerika og Noreg saman med gode vener og saman med broren Vilhelm som han heile livet var nært knytt til.

Kjelder

Norske matematikarar
Norske matematikkprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Matematikarar på 1900-talet
Lars Hörmander

Lars Valter Hörmander () er ein svensk matematikar som har blitt kalla «den fremste bidragsytar til den moderne teori for lineære partielle differensiallikningar». Han fekk Fieldsmedaljen i 1962 og Wolfprisen i 1988. Hans Analyse av lineærpartielldifferensielle operatører I–IV, blir sett på som et standardverk innan temaet lineærpartielldifferensielle operatørar.

Hörmander fullførte hans Doctor of Philosophy i 1955 ved Lunds universitet. Hörmander jobba då ved Stockholms universitet, ved Stanford University og ved The Institute for Advanced Study in Princeton. Han vendte tilbake til Lunds universitet som professor frå 1968 til 1996, så prøvde igjen under tittelen professor emeritus.

Han fekk så Leroy P. Steele-prisen i 2006.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lars Hörmander» frå ,  den 20. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Svenske matematikarar
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Lund universitet
Wolfprisen i matematikk
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Matematikarar på 1900-talet
Matematikarar på 2000-talet
Maria Gaetana Agnesi

Maria Gaetana Agnesi () var ein italiensk matematikar og filosof. 

Ho fekk først undervisning av far sin. Den første boka hennar i filosofien, Propositiones philosophicae, kom ut då ho var 20 år gammal. Den mest kjende boka hennar er det matematiske oversiktsverket hennar Instituzioni analitiche (1748) som vart omsett til fransk og engelsk. Ho fekk tilbodet om eit professorat ved universitetet i Bologna, men avslo og gjekk seinare inn i ein nonneorden.

Ho er kjend for ei kurve som vert kalla Agnesis heks. På italiensk heiter denne kurva la versiera di Agnesi som tyder «kurva til Agnesi». Frå tidleg av vart dette lese av professoren John Colson som «l'avversiera di Agnesi», der «avversiera» tyder «kvinne som set seg i mot Gud», som då vart identifisert som «heks», og feilomsetjinga vart hengande ved.

Kjelder

Italienske matematikarar
Italienske filosofar
Folk frå Milano
Matematikarar på 1700-talet
Kvinner på 1700-talet