alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gro Harlem Brundtland

Gro Harlem Brundtland () er ein norsk politikar og lege. Ho var den første kvinnelege statsministeren i Noreg.

Bakgrunn
Ho vart fødd i Bærum ved Oslo som dotter av statsråden og medisinsk professor Gudmund Harlem. Ho tok sjølv medisinsk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1963 og sidan Master of Public Health ved Harvard-universitetet i Sambandsstatane (USA) i 1965.

Karriere
Gro Harlem Brundtland var miljøvernminister frå 1974 til 1979. Ho vart den første kvinnelege norske statsministeren då ho overtok etter Odvar Nordli og danna si første regjering frå februar til oktober 1981. Etter at regjeringa Willoch gjekk av etter eit kabinettspørsmål i mai 1986 danna ho si andre regjering som sat til oktober 1989. Då regjeringa Syse fall den 3. november 1990 danna ho si tredje regjering, som sat til 25. oktober 1996, då ho gjekk av og vart etterfylgd av Thorbjørn Jagland. Ho hadde allereie gått av som leiar av Arbeidarpartiet i 1992. Brundtland gjekk ihuga inn for norske EU-medlemskap, men tapte folkerøystinga om EU i 1994.

I 1998 vart Brundtland vald til generaldirektør for Verdas helseorganisasjon (WHO). Brundtland mottok tittelen som Policy Leader of the Year for koordineringa av arbeidet mot SARS-utbrotet i 2003. Ho gjekk av frå stillinga sommaren 2003. Etterfylgjar vart Jong-Wook Lee. Brundtland lever no eit roleg liv i Frankrike.

Prisar og utmerkingar 

1988 Årets budeie
1988 Årets skandinav
1989 Third world prize
1989 Indira Gandhis pris for fred, nedrustning og utvikling
1988 Det europeiske miljøvernbyrås miljøvernpris
1989 Peace Link Woman of Peace
1990 Beyond War Award
1991 United Nations Association of Spain Peace Prize
1992 The Delphi Prize
1994 Der internationale Karls Preis zu Aachen
1994 Josef Brecht-prisen (Luxemburg) for spreiing av Europatanken om fred og samarbeid
1995 Fredsprisen "Women for peace", Roma
1995 Pris fra Kennedy Selskabet i Danmark, "Profiles of courage"
1997 Årets Peer Gynt
2002 Gøteborgs internasjonale miljøpris
2003 Luther L. Terry Award
2003 Landsforeningen for hjerte- og lungesykes ærespris
2004 Fredrikkeprisen, Norske Kvinners Sanitetsforenings ærespris
2006 Tahiti-prisen (Innsats for å auka kunnskapen om globale tilhøve og utviklingstrekk av tyding for Noreg og nordmenn)
2006 Albert-prisen (for sitt arbeid for berekraftig utvikling. Delt ut av Royal Society for the Encouragement of Arts, Manufactures and Commerce (RSA), London)

Sjå òg
 Regjeringa Brundtland I
 Regjeringa Brundtland II
 Regjeringa Brundtland III

Bakgrunnsstoff 
 

Norske statsministrar
Regjeringa Brundtland I
Regjeringa Brundtland II
Regjeringa Brundtland III
Norske miljøvernministrar
Statsrådar i Regjeringa Bratteli II
Statsrådar i Regjeringa Nordli
Ap-statsrådar
Leiarar for Arbeidarpartiet
Stortingsrepresentantar 1977-1981
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar for Oslo
Generaldirektørar i Verdshelseorganisasjonen
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Kvinner i norsk historie
Første kvinnelege stats- og regjeringsleiarar
Norske legar
Folk frå Bærum
Massemedium

Massemedium eller berre medium er alle typar kommunikasjon som vert brukte for å nå ei stor mengd menneske, typisk innbyggjarane i eit land. Omgrepet vart til på engelsk på 1920-talet, og viser derfor til mange nye eller vidareutvikla former for medium som samfunnet fekk på denne tida. Aviser, blad, radio, fjernsyn og kinofilm er døme på desse, medan andre former som Internett er komne til i nyare tid.

Utvikling 
Utvikling av nye former for medium, som film, og nye kopieringsmåtar ved byrjinga av 1900-talet førte til ein stor auke i det som blei gjeve ut, og måten det blei utgjeve på.

På same tid som medium og medieomgrepet utvikla seg, såg ein det store potensialet massemedium hadde til å påverka massane. Dei kunne brukast til propaganda og reklame, men òg til å kritisera det som var feil i samfunnet. Med eit større nedslagsfelt fekk media større gjennomslagskraft.

Massemedium er blitt kalla den fjerde statsmakta ettersom dei kan påverka opinionen ut frå kva dei skriv om. Ved å vera kritiske skal dei kunna fella regjeringer, og ved å lovprisa skal dei kunna støtta dei. Ei fri og kritisk presse vert derfor rekna som svært viktig i eit verkeleg demokrati. Den uavhengige pressa kan verta truga av sensur både frå myndigheitene si side og frå sterke eigarinteressar eller annonsørar.

Sjå òg: 
 :Kategori:Aviser
 :Kategori:Radio
 :Kategori:Fjernsyn

Kjelder 
 :en:Mass media
Sjøforsvaret

Sjøforsvaret i Noreg er ein del av Det norske forsvaret og er organisert i avdelingane Kysteskadren, Kystvakta og Sjøforsvaret sine skular. I tillegg kjem Saniteten i Sjøforsvaret og prestetenesta.

Kysteskadren inneheld alle KNM-fartøya og er inndelt i Overflateflotiljen, Undervannsbåtflotiljen, Kyststridsflotiljen, Minekrigsflotiljen og Saniteten i Sjøforsvaret. Kysteskadren har ansvaret for styrkeproduksjon av operative einingar i Sjøforsvaret.

Kystvakta er delt inn i Kystvaktskvadron Nord og Kystvaktskvadron Sør. Primæroppgåva til Kystvakta er å hevde norsk suverenitet og suverene rettar i havområde under norsk jurisdiksjon.

Sjøforsvaret sine skular er delt inn i avdelingane Sjøkrigsskulen, KNM Harald Hårfagre, KNM Tordenskjold og Befalsskulen for Sjøforsvaret.
Sjøforsvaret er under omlegging, som resten av forsvaret. I 1989 hadde Sjøforsvaret 90 krigsfartøy.

Sjå òg 
 Den Kongelege Norske Marine.

Kjelder 

 Forsvarsnett

Bakgrunnsstoff 

Den norske marinen
Militære avdelingar i 1814
Overflateflotiljen

Overflateflotiljen er ei eining i den norske marinen. Flotiljen består av tre fregattar, eit skoleskip og eit kongeskip.

Styrke 
 Tre Oslo-klasse fregattar: 
 KNM «Bergen»
 KNM «Trondheim»
 KNM «Narvik»
 Støttefartøyet KNM «Horten»
 Kongeskipet KS «Norge»

Den norske marinen
Undervannsbåtflotiljen

Styrke: Seks Ula-klasse undervassbåtar. Levert av Thyssen Nordsee Werke frå 1989 til 1992, skal bli utfasa i 2020. Alle fartøya i Ula-klassen har namn som byrjar på bokstaven u og er for det meste oppattkalla etter tidlegare undervassbåtar. Den siste undervassbåten av Kobben-klassen vart avhenda til den polske marinen i 2004.

Motto: «På patrulje siden 1909»

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Kyststridsflotiljen

Kyststridsflotiljen er delt inn i Marinejegerkommandoen, Kystjegerkommandoen og MTB-kommandoen. Han har som oppdrag å drifte einingar i Sjøforsvaret som er spesialiserte for operasjonar i kystsona.

Den norske marinen
Minekrigsflotiljen

Minekrigsflotiljen er ein del av Noregs sjøforsvar.

Styrke 
 1. Mineryddingskvadron som består av fire minejaktfartøy av Oksøy-klassen og fire minesveipfartøy av Alta-klassen. 
 Minedykkarkommandoen som består av fem lag av verva mannskap og befal.
 KNM «Vidar» som er eit kombinert fartøy og fungerer som mineleggar og kommandofarty.
 KNM «Tyr» som er eit minekontrollfartøy.

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Saniteten i Sjøforsvaret

Saniteten i Sjøforsvaret har til oppgåve å sikre at liv og helse i Sjøforsvaret vert teken vare på. Vernepliktige akademisk befal (VAB): legar, tannlegar, veterinærar, farmasøytar og psykologar gjer fyrstegongsteneste i Saniteten i Sjøforsvaret.

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Militærmedisin
Kvitsøy kommune

Kvitsøy er ein kommune, eit kyrkjesokn og ei øygruppe utanfor Stavanger i Rogaland fylke. 

Dei 365 øyar, holmar og skjer er til saman 5,73 kvadratkilometer. Kommunen vert omgjeve av dei ytre delane av Boknafjorden. Mot nord ligg Karmøy og Bokn, mot aust Rennesøy og Randaberg. 

Fire av øyane har fastbuande, opphavleg var her seks gardar med krøtter. Det finst to større busetnader, og dei ligg ved tidlegare fiskehamner: Ystabøhamn i vest og Leiasundet i aust.

Historie 

Kvitsøy ligg midt i skipsleia og ho var tidleg ein viktig møteplass. Erling Skjalgsson og  Olav Haraldsson hadde fredsmøte her i 1016 og gjorde semje om fred. Eit anna fredsmøte hende i 1208 då baglerkongen Filippus Simonsson og birkebeinarleiaren Inge Bårdsson gjorde «kvitsøysemja» om kven som skulle styre i Vika.

Den første kyrkja, St Clemens-kyrkja vart truleg bygd samstundes med Stavanger domkyrkje. I dag er kyrkjeruinane ein låg haug ved Leiasund rett nord for steinkrossen på Krossøy. Ei ny kyrkje i tømmer, Kvitsøy kyrkje vart bygd i 1620. 

Kvitsøy sokn er såleis eldgammal, men den vart eigen kommune først i 1923.

I kommunen kom det ein stor radiosendar i 1982, eit sendeanlegg for sendingar på kortbølgje- og mellombølgje. Radiosendaren vart omtala som «Kvitsøysendaren» eller som «Kvitsøy kringkastar», men er allereie historie ettersom kortbølgje- og mellombølgjesendarane var lagt ned i 2004 høvesvis 2006.

Sendaren er ikkje lagt ned heilt. Det er fortsatt litt drift via sendaren, men i betydeleg mindre grad enn tidlegare.

Næringsliv 
Tidlegare var fangst av sild, mort og hummar viktige levevegar. Hummarfisket hadde stor verdi frå starten på 1800-talet til ca 1955. I dag er mange tilsette i småindustri, på Kvitsøy trafikksentral og i kommunen. Trafikksentralen kom i 2003, erstattar lósstasjonen og syter for tryggleik på havet frå  Ryvarden til Jærens rev.

Kjelder 
 Thomsen Hanne (red.): Rogaland Wigestrand forlag, Stavanger 2003
 Nettside hos Fornminneprosjektet i Rogaland

Bakgrunnsstoff 

 Nettstad hos Kvitsøy kommune

Kommunar i Rogaland
 
Øyar i Rogaland
Sjøforsvaret sine skular

Sjøforsvaret sine skular er delt inn i avdelingane Sjøkrigsskulen, KNM Harald Hårfagre, KNM Tordenskjold og Befalsskulen for Sjøforsvaret. Denne organisasjonen har ansvaret for all utdanning i Sjøforsvaret.

Militær utdanning i Noreg
Den norske marinen
KNM «Tordenskjold»

KNM Tordenskjold er eit utdannings- og kompetansesenter for maritim krigføring. Senteret held kvart år 350 forskjellige kurs for meinige, befal og sivile. 
KNM Tordenskjold er delt inn i følgjande skular: 
 Skule for Våpenteknikk (SVT) 
 Skule for Skipsteknikk og Sikkerhet (SSS) 
 Stridsskulen for Kyst og Amfibieoperasjonar (SSKA) 
 Skule for Maritime operasjonar (SMOPS) 
 Skule for fysisk fostring (SFF) 
 Skule for Vaksenopplæring og Sivil Kompetanse (SVSK) 
 Dykkar og Froskemannskulen (DFS). 

Senteret har òg til dels ansvar for utdanning for Kystvakta , Naval Control and Guidance of Shipping (NCAGS) og Sjøheimevernet (SHV).

KNM Tordenskjold ligg på Haakonsvern Orlogsstasjon utanfor Bergen. Namnet har skulen etter den store norske marinehelten Peter Wessel Tordenskjold (1690-1720)

Bakgrunnsstoff 
Heimesida til KNM Tordenskjold

Kjelder 
 Forsvarsnett

Tordenskjold
KNM «Harald Hårfagre»

KNM Harald Haarfagre (òg kjend som Madlaleiren) er ein felles rekruttskule for Sjøforsvaret og Luftforsvaret i Madla utanfor Stavanger. Rekruttane er på skulen i sju veker før dei vert sendt vidare til andre tenestestader som utskrivne meinige eller flysoldatar. KNM Harald Haarfagre har namnet sitt etter den tidlegare norske kongen Harald Hårfagre.

Ved KNM Harald Haarfagre låg Sjøforsvaret sitt UB-kurs, som var spesielt retta mot å utdanne befal som skal vere instruktørar på rekruttskulen. Sjølve kurset tok seks månadar, og var fylgd av seks ytterlegare månadar som kvartermeister-aspirant og rekruttskuleinstruktør. Ved fullført 12 månadar utdanning vart dei dimmitert som kvartermeister. Sjøforsvarets befalskule vart lagd ned sumaren 2018.

I over 60 år var det ein tradisjon at folkesetnaden i området feira 17.mai i leiren. I 2020 vart det slutt på denne tradisjonen, med grunngjevinga at ein måtte fokusere på å trene og utdanne rekruttar til å verte gode soldatar til forsvar av Noreg.

Kjelder

Harald Hårfagre
Haakonsvern Orlogsstasjon

Haakonsvern Orlogsstasjon er Sjøforsvaret sin hovudbase. Han er òg den største marinebasen i Norden, og ligg i Mathopen, omtrent 15 km frå Bergen.  

Om lag 4000 personar er knytte til basen som vernepliktige eller militært eller sivilt tilsette. Dei fleste avdelingane i Sjøforsvaret er knytte til basen. Haakonsvern har alt som skal til for å gje støtte til norske- og NATO-marineavdelingar. Dette inkluderer vedlikehald, forsyning, brannstasjon, sjukestove, postkontor, kino, symjehall, treningssal, kyrkje, lege- og tannlegekontor. Basen har namn etter H.M. Kong Haakon VII.

Kjelder 
 Forsvarsnett

Bakgrunnsstoff 

 Haakonsvern orlogsstasjon 
 Bergen byleksikon på nett, om Haakonsvern
 Ny luftbase for 334-skvadronen på Haakonsvern

Den norske marinen
Norske orlogsstasjonar
Forsvaret i Bergen
Byggverk i Bergen
Laksevåg
Militære installasjonar i Vestland
Kysteskadren

Kysteskadren inneheld alle KNM-fartøya og er inndelt i Overflateflotiljen, Undervannsbåtflotiljen, Kyststridsflotiljen, Minekrigsflotiljen og Saniteten i Sjøforsvaret. Kysteskadren har ansvaret for styrkeproduksjon av operative einingar i Sjøforsvaret.

Flaggkommandør Trond Grytting er sjef for Kysteskadren. I 2009 vil Kysteskadren ha fem nye fregattar i Fridtjof Nansen-klassen. Desse er under konstruksjon i Spania. Fem nye missiltorpedobåtar i Skjold-klassen er under konstruksjon i Noreg, og vil vere klare i 2010.

Bakgrunnsstoff 
Heimesida til Kysteskadren

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Artiklar med utgått innhald
Grimeton

Grimeton er ein tettstad i Varberg kommune i Sverige som ligg i Hallands län. Grimeton er mest kjend for radiosendaren Grimeton Kringkastar, som stod ferdig i 1924.

Kyrkja i Grimeton stammer frå mellomalderen og blei sist renovert i 1995.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Grimeton» frå ,  den 11. november 2004.  
 

Tettstader i Varbergs kommun
Sjøkrigsskulen

Sjøkrigsskulen er ein utdanningsinstitusjon innan den norske marinen som ligg på Laksevåg utanfor Bergen. Sjøkrigsskulen gjev offisersutdanning over tre år. 

Skulen har tre bransjar: operativ, teknisk og forvalting, og kadettar ved skulen kan bli navigatørar, kystjegarar, våpenteknikarar, maskin- eller elektroffiserar, eller ta ei rein økonomisk/administrativ utdanning. Alle studiane gjev bachelorgrad i militære studiar.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell presentasjon av Sjøkrigsskulen
 Sjøkrigsskulen meir enn militæret  i Studvest

Kjelder 
 http://www.mil.no/sjo/sksk 

Den norske marinen
Utdanning i Bergen
Skipingar i 1817
Befalsskulen for Sjøforsvaret

Befalsskulen for Sjøforsvaret (BSS) ligg på Karljohansvern ved Horten. Skulen gjev grunnleggjande opplæring i leiarskap og bransjeutdanning innanfor fleire fagfelt. Utdanninga tek to år fordelt på eitt år i skule og eitt år i praksis ved ei avdeling.

Den norske marinen
Militær utdanning i Noreg
Horten kommune
Skipingar i 1817
1817 i Noreg
Grimeton kringkastar

Grimeton kringkastar er ein langbølgjesendar for telegrafi og radiokommunikasjon. Kringkastaren ligg i Grimeton i Varberg kommune i Sverige. Anlegget kan verta omtala som «Radiostasjonen Grimeton» eller «Varberg radiostasjon». Anlegget var fram til 2003 eigd av mobiltelefonselskapet Telia Mobile. Etter den tid overtok Grimeton verdsarvstifting eigarskapen. 

I juli 2004 vart anlegget teke med på UNESCO si verdsarvliste for kulturminne. Sendaren er den einaste elektromekaniske langbølgjesendaren i verda som framleis er brukande. På området finst det seks master. Høgda på mastene er 127 meter. I tillegg fanst to 200 kW Alexandersonaggregat. Det eine av desse aggregata vart skrota i 1960.

Bygging og bruk 

Kringkastaren vart bygd i tida frå 1922 til 1924. Riksdagen gjorde i 1921 vedtak om å byggja ein radiosendar for trådlaus telegrafi med Sambandsstatane (USA). I desember 1924 opna det første direkte radiosambandet mellom Sverige og USA. Offisielt vart anlegget opna den 2. juli 1925. Sambandet var eit resultat av samarbeid med det amerikanske firmaet Radio Corporation of America (RCA). Grimeton fungerte som sendarstasjon, medan mottakarstasjonen låg i Kungsbacka.

På den svenske sida stod Grimeton for sambandet. I USA var Radio Central i Long Island ein tilsvarande kringkastar. Anlegget vart planlagd av Ernst Alexanderson, ein svenskfødd sjefsingeniør i RCA. Sendarbygget var teikna av Carl Åkerblad.

Eit nettverk av liknande kringkastarar vart bygd over heile verda i løpet av 1920-talet. Av desse finst berre Grimeton att som er mogleg å bruka til kringkasting. Heile anlegget er i detalj teke var på i opphavleg stand. Under den andre verdskrigen spela stasjonen ei stor rolle for sambandet med USA då kabeltrafikken vart stogga.

Gradvis vart langbylgje erstatta med sending via kortbølgje. Ein av grunnane til at stasjonen vart vedlikehalden var til bruk for kommunikasjon med ubåtar. 

Radiosendaren vart den 11. oktober 1996 verna etter den svenske kulturminnelova. Området vart vurdert til å ha vera viktig nasjonalt som kulturminne. I 1997 utpeika Svensk Industriminneforening Grimeton kringkastar til «Årets Industriminne». Regeringa nominerte i desember 2002 kringkastaren til UNESCO si liste over verdsarv. I 2004 vart området teke med på verdsarvlista.

Kvart år den 4. juli vert «Alexandersondagen» feira med å senda ut eit morsesignal frå kringkastaren. SAQ er kallenamnet til kringkastaren.

Bakgrunnsstoff 
 Riksantikvarieämbetet - Radiostationen i Grimeton 
 Alexander - Grimeton Veteranradios Vänner
 Tekniska museet si side om Grimeton kringkastar 
 Bygging av radiomaster til radiostasjon ved Grimeton (or Teknisk Tidskrift 1924)

Litteratur 
 Nyström, Britta: Radiostationen Grimeton - en etnologisk studie över verksamhet och vardag., Halmstad 2002. 

Kringkastarar
Verdsarv i Sverige
Skipingar i 1924
Nobelprisen i fysikk

Nobelprisen i fysikk (svensk: Nobelpriset i fysik) er ein av dei opphavlege fem nobelprisane. Han vert utdelt av Det svenske Nobelinstituttet. Det kongelege svenske vitskapsakademiet vedtek kven som har vunne prisen kvart år i byrjinga av oktober.

Vinnarar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Komplett kronologisk liste over fysikkprisen

Nobelprisen
Fysikk
Skipingar i 1901
Nobelprisen i kjemi

Nobelprisen i kjemi er ein av dei fem opphavlege nobelprisane.
Det kongelege svenske vitskapsakademiet vedtek kven som har vunne prisen kvart år i byrjinga av oktober.

Prisvinnarar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Komplett kronologisk liste over kjemiprisen

 
Kjemi
Kjemiprisar
Skipingar i 1901
Nobelprisen i medisin

Nobelprisen i fysiologi eller medisin er ein av de opphavlege fem nobelprisane. Vitskapsprisane blir gjerne rekna som dei høgsthengjande innan kvart sitt fag.

Opptil tre vitskapsfolk kan få prisen for inntil to verk. Prisen er ein pengesum (no 10 000 000 svenske kroner) og ein medalje der Alfred Nobel er avbilda på framsida og personleggjeringa av medisinen med ei bok i fanget fyller vatn i ein bolle til ei tørstande sjuk jente.

Fem komitemedlemmer valde ut av Karolinska Institutet avgjer kven som skal få Nobelprisen i fysiologi eller medisin.

Prisvinnarar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Fullstendig kronologisk liste over medisinprisen

Medisin
Medisinprisar
Skipingar i 1901
Nobelprisen i litteratur

Nobelprisen i litteratur er ein litteraturpris som blir delt ut årleg til éin forfattar som har stått for eit eineståande forfattarskap.

Prisen blir tildelt av ein femmannskomité frå Svenska Akademien, eit råd av respekterte svenske språkfolk som sit på livstid. Dei fleste medlemmene i akademiet er menn, dei fleste over 70 år, og detter har òg prega komitéen, slik at valet deira av vinnarar kan vera noko konservativt.

Kritikk 
Sidan tildelinga tok til i 1901 har dei fleste prisvinnarane vore europeiske mannlege forfattarar. I dei første åra er dette lett å forstå; det var stort sett berre desse som skreiv og gav ut bøker innan den litteraturtradisjonen komitéen vurderte. Men den same skeivdelinga fortsette også etter at slik litteratur skriven av kvinner og ikkje-europearar blei tilgjengeleg.

Kvinnene som har fått nobelprisen frå 1901 til no er Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Nadine Gordimer, Toni Morrison, Wisława Szymborska, Elfriede Jelinek, Doris Lessing og Herta Müller. Resten er menn.

Den første afrikanaren, Wole Soyinka, fekk prisen i 1986, medan den første svarte kvinna som fekk han var Toni Morrison i 1993. På den andre sida gjekk prisen til ei kvinne, Selma Lagerlöf, allereie i 1909, og den første ikkje-europearen, indiske Rabindranath Tagore, i 1913. Ein har prøvd å retta på ulikskapen i dei seinare åra, men hundre års tradisjon kan vera vanskeleg å venda.

Nobelprisen i litteratur er òg blitt kritisert for ikkje å ha plukka ut forfattarar som seinare er blitt rekna som særs viktige innan verdslitteraturen, til dømes Anna Akhmatova, Jorge Amado, Jorge Luis Borges, Bertolt Brecht, Anton Tsjekhov, Joseph Conrad, Robert Frost, Graham Greene, Aldous Huxley, Henrik Ibsen, James Joyce, Franz Kafka, D.H. Lawrence, William Somerset Maugham, Alberto Moravia, Robert Musil, Vladimir Nabokov, George Orwell, Fernando Pessoa, Ezra Pound, Marcel Proust, J.D. Salinger, Leo Tolstoj, Marina Tsvetajeva, Mark Twain, Tennessee Williams og Virginia Woolf.

Vinnarar av Nobelprisen i litteratur

1900-åra

1910-åra

1920-åra

1930-åra

1940-åra

1950-åra

1960-åra

1970-åra

1980-åra

1990-åra

2000-åra

2010-åra

2020-åra

Bakgrunnsstoff 
 Nobelprisvinnarar ved nobel.se

Nobelprisen
Litteratur
Litteraturprisar
Skipingar i 1901
Nobels fredspris

Nobels Fredspris er ein nobelpris som vert delt ut til personar eller organisasjonar som har arbeidd for fred. Prisstiftaren Alfred Nobel oppgav tre krav som skulle stillast til vinnarar; ein vinnar treng berre oppfylla eitt av dei. Krava er «reduksjon av militærstyrke», «arrangering av fredskongressar» og det vide omgrepet «forbrødring av nasjonar».

Kven som skal få prisen blir avgjort av Den Norske Nobelkomite som har medlemmer valde av Stortinget. 

Komiteen er heilt uavhengig, og tar ikkje mot instruksar eller pålegg frå noko hald i samband med vurderinga av forslaga til prisvinnar. Ikkje noko frå drøftingane i samband med valet av vinnarar til Nobelpris skal omtalast av Nobelkomiteane. 

Det Norske Nobelinstitutt er sekretariat for Den Norske Nobelkomiteen, og Olav Njølstad er direktør for Nobelinstituttet og Nobelkomiteen sin faste sekretær.

Prisutdelinga skjer kvart år i Oslo rådhus 10. desember, som var dødsdagen til Alfred Nobel. Ein held òg ein eigen Nobelkonsert i samband med utdelinga.

Prisvinnarar

1901–1910

1911–1920

1921–1930

1931–1940

1941–1950

1951–1960

1961–1970

1971–1980

1981–1990

1991–2000

2001–2010

2011–2020

2021–2030

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «List of Nobel Peace Prize laureates» frå , den 1. juni 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Den Norske Nobelkomiteen si offisielle heimeside

Nobelprisen
 
Skipingar i 1901
Fredsprisar