alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Osip Mandelstam

Osip Emiljevitsj Mandelstam () var ein russisk, sovjetisk lyrikar, prosaist og barnebokforfattar. Han var fødd i Warszawa og døydde i ein fangeleir nær Vladivostok.

Liv og gjerning
Mandelstam var ein av dei leiande føregangsmennene for den såkalla akmeismen, saman med mellom andre Anna Akhmatova og Nikolaj Gumiljov. Frå byrjinga var han ein sterk tilhengar av den russiske revolusjonen, til liks med mange andre russiske intellektuelle vart han med åra meir og meir desillusjonert. Han vart arrestert første gongen i 1920, noko som innleia eitt omflakkande liv på ulike stader og med få utvegar til arbeid. I 1934 vart han forvist til byen Voronezj, etter å ha publisert eit stalinkritisk dikt. Straks etter at straffa var sona, vart han i 1938 dømd på ny, då til fem års straffarbeid i den fjerne austen av det sovjetiske riket. På den tid hadde han fått kjenning av ein medfødd hjartefeil, som saman med strengt vinterver truleg leia til at han døydde kort tid etter ankomsten til straffarbeidsleiren.

Både som lyrikar og prosaist har Mandelstam sidan 1960-talet, då mange av dei seinare verka byrja kome ut, vorte rekna som ein av dei fremste russiskspråklege forfattarane på 1900-talet. Litteraturvitarar har særleg framheva den ukonvensjonelle reiseskildringa Reisa til Armenia (trykt 1934), eit verk som mellom anna inspirerte Josif Brodskij og Bruce Chatwin. Andre framståande arbeid er essaysamlinga Samtalar om Dante (skriven 1933, posthumt utgitt 1967), og dikta frå dei siste åra i Voronezj, som i ettertid er kjende som Voronezj-dikta.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Osip Mandelstam» frå ,  den 3. februar 2012.  

Russiske forfattarar
Sovjetiske forfattarar
Lobsigensee

Lobsigensee er ein innsjø i Lobsigen i kommunen Seedorf i Bern i Sveits. Han har eit overflateareal på 1,73 ha.

På nordvestbreidda er det restar etter ein busetnad frå steinalderen.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lobsigensee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Geografi i Bern
Kampala

Kampala er hovudstaden og den største byen i Uganda. Folketalet vart i 2010 rekna til knapt 1,6 millionar. Byen, som ligg 1 190 meter over havet, er delt opp i fem kommunar som har ansvar for lokalstyret; Sentral-Kampala, Kawempe, Makindye, Nakawa og Lubaga.

Kampala har vore hovudstad i landet sidan 1962, då han avløyste Entebbe.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kampala» frå , den 3. februar 2012. 

Hovudstader i Afrika
Uganda
Lai Lung

Lai Lung er ein innsjø nær Riom-Parsonz i Graubünden i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lai Lung» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Lung
Innsjøar i Graubünden
Lungerersee

Lungerersee (òg skrive Lungernsee eller Lungerensee) er ein liten naturleg innsjø i Obwalden i Sveits som er kalla opp etter byen Lungern som ligg ved breidda. Han vert nytta som reservoar.

Innsjøen var opphavleg mykje større og dekte ein del stor del av dalen han ligg i. Frå 1836 vart vassnivå senka 36 meter via ein kunstig 380 meter lang dreneringstunnel.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lungerersee» frå ,  den 3. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Sveits
Reservoar i Sveits
Lägh dal Lunghin

Lägh dal Lunghin (tysk Lunghinsee) er ein innsjø som ligg 2484 meter over havet, nedanfor toppen Piz Lunghin i Graubünden i Sveits. Han vert rekna som kjelda til elva Inn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lägh dal Lunghin» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Lunghin
Lunghin
Lac de Lussy

Lac de Lussy er ein innsjø i myra bog ved Châtel-Saint-Denis i kantonen Fribourg i Sveits. Innsjøen og myra er ein del av eit naturreservat.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lac de Lussy» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Lussy
Geografi i Fribourg
Lützelsee

Lützelsee er ein innsjø nord for Hombrechtikon i kantonen Zürich i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,13 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lützelsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Geografi i Zürich
Stausee Mapragg

Stausee Mapragg (Mapragg-reservoaret) ligg i Pfäfers i kantonen St. Gallen i Sveits. Han har eit overflateareal på 26 ha. Reservoaret og Gigerwaldsee vert opererte av Kraftwerke Sarganserwald (NOK-gruppa) for vasskraft.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stausee Mapragg» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
Swissdams: Mapgragg 

Mapgragg
Geografi i St. Gallen
Mapragg
Lai da Marmorera

Lai da Marmorera er eit reservoar i Graubünden i Sveits. Han er ein del av Parc Ela naturpark.

Innsjøen har eit overflateareal på 1,41 km² og vart danna då Marmorera-demninga stod ferdig i in 1954. Den gamle landsbyen Marmorera vart då lagt under vatn. Landsbyen vart bygd opp på ny oppfor innsjøen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lai da Marmorera» frå ,  den 3. februar 2012

Bakgrunnsstoff 

Marmorera
Marmorera
Innsjøar i Graubünden
Marscholsee

Marscholsee er ein innsjø ved San Bernardino-passet i Graubünden i Sveits. Innsjøen ligg 2053 meter over havet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Marscholsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Innsjøar i Graubünden
Mattenalpsee

Mattenalpsee er eit reservoar i kommunen Innertkirchen i kantonen Bern i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,186 km². Innsjøen får vatn frå Gaulibreen og vert frå innsjøen kanalisert til Räterichsbodensee.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mattenalpsee» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
Lake Mattenalp

Innsjøar i Sveits
Geografi i Bern
Berner Oberland
Reservoar i Sveits
Mauensee

Mauensee er ein innsjø i kantonen Luzern i Sveits, nær byen Mauensee. Mauensee slott er bygd på ein holme i den 0,55 km² store innsjøen. Det vart bygd i 1605 for familien Pfyffer.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mauensee» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
Mauensee slott

Innsjøar i Sveits
Geografi i Luzern
Melchsee

Melchsee er ein innsjø i kantonen Obwalden i Sveits. Han har gjeve namn til feriestaden Melchsee-Frutt i kommunen Kerns. Innsjøen ligg 1891 moh og har eit overflateareal på 0,54 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Melchsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Reservoar i Sveits
Geografi i Obwalden
N'Djamena

N'Djamena er hovudstad og største byen i Tsjad. Folketalet vart i 2009 rekna til 993 492. Byen ligg ved elva Chari, ei grenseelv mot Kamerun i vest. N'Djamena ligg 298 meter over havet, tvert overfor den kamerunske byen Koussèri, og har samband til denne over ei bru.

N'Djamena er regionalmarknad for omsetning av bufe, salt, dadlar og kornvarer. Viktigaste industriane er basert på kjøt, fisk og bomull. Byen er framleis det leiande økonomiske senteret i landet, trass i vedvarande, valdelege konfliktar.

Historie
N'Djamena vart grunnlagt 29. mai 1900 som Fort-Lamy, av den franske kommandaten Émile Gentil. Byen fekk namn etter ein offiser i hæren, som hadde falle i slaget ved Koussèri få dagar i førevegen. Under 2. verdskrigen spela flyplassen i byen ei viktig rolle for transporten av franske troppar og forsyningar.

Bynamnet vart i 1973 av den dåverande presidenten i Tsjad, François Tombalbaye, endra til N'Djamena. Det nye namnet er etter det arabiske namnet på ein nærliggjande landsby, Niǧāmīnā. Namnebytet vart gjennomført som ein del av ein afrikaniseringspolitikk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «N'Djamena» frå ,  den 3. februar 2012.  

Hovudstader i Afrika
Mettmenhaslisee

Mettmenhaslisee er ein innsjø som ligg mellom Niederhasli og Mettmenhasli i kantonen Zürich i Sveits. Han har eit overflateareal på 2.5 ha.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mettmenhaslisee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Geografi i Zürich
Lej Minor

Lej Minor er eit fjellvatn i Val Minor i kantonen Graubünden i Sveits. Han ligg 2631 meter over havet nær grensa til Italia.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lej Minor» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Minor
Innsjøar i Graubünden
Etang de la Montoie

Étang de la Montoie er eit tjern ved Cornol i kantonen Jura i Sveits. Tjernet har ein storleik på 1,4 hektar.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Etang de la Montoie» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Geografi i Jura
Lac de Montsalvens

Lac de Montsalvens er ein innsjø i kantonen Fribourg i Sveits. Reservoaret har ein kapasitet på 12,6 million m³ og eit overflateareal på 0,74 km². Han ligg langs vegen i Jaunpasset, mellom landsbyane Broc og Charmey.

Storrådet i kantonen Fribourg valde å byggje demninga i mai 1918. I 1920 var demninga ferdig og i 1921 var reservoaret fylt opp for første gong.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lac de Montsalvens» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Montsalvens, Lac de
Montsalvens, Lac de
Geografi i Fribourg
Moossee

Moossee (eller Grosser Moossee) er ein innsjø i kantonen Bern i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,31 km². Innsjøen har gjeve namn til landsbyen Moosseedorf på sørbreidda av innsjøen. Golfbanen Moossee ligg på austsida av innsjøen ved Münchenbuchsee. Urtenen drenerer Chli Moossee før ho renn ut i Grosser Moossee 400 meter lenger ned.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Moossee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Moos
Geografi i Bern
Morgetshofsee

Morgetshofsee er ei daudisgrop i Thayngen i kantonen Schaffhausen i Sveits. Innsjøen og det omliggande området er eit naturreservat.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Morgetshofsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Geografi i Schaffhausen
Innsjøar i Sveits
Verneområde i Sveits
Lac de Moron

Lac de Moron er ein innsjø danna av ei demning i elva Doubs på grensa mellom Frankrike og Sveits. Ein kan nå innsjøen frå Les Planchettes eller Les Brenets i kantonen Neuchâtel (Sveits) og frå Le Barboux i Doubs (Frankrike).

Reservoaret har eit volum på 20,6 million m³ og eit overflateareal på 0,69 km². Kvelvdammen Châtelot stod ferdig i 1953.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lac de Moron» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

Moron
Moron
Moron
Moron
Moron
Geografi i Neuchâtel
Moron
Oberer Murgsee

Oberer Murgsee (eller Ober Murgsee) er ein innsjø i Murgtal i kantonen St. Gallen i Sveits. Han er den høgaste av dei tre Murgseen.

Innsjøen har utsig gjennom Murgbach som munnar ut i Walensee ved Murg (kommunen Quarten).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oberer Murgsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Murgsee, Oberer
Murgsee, Oberer
Murgsee, Oberer
Murgseen

Murgseen er ei gruppe innsjøar i Murgtal i kantonen St. Gallen i Sveits. Dei tre innsjøane vert drenerte av Murgbach, som munnar ut i Walensee ved Murg i kommunen Quarten.

Dei tre innsjøane er: 
Oberer Murgsee 1820 moh; den største, med eit overflateareal på 20 ha. 
Mittlerer Murgsee 1808 moh
Unterer Murgsee 1682 moh

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Murgseen» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Geografi i St. Gallen
Flachsee

Flachsee er ein kunstig innsjø langs elva Reuss i Rottenschwil, sør for Bremgarten i Aargau i Sveits. Reservoaret vart danna etter at det vart bygd ei demning i 1975 ved 1975 at Bremgarten-Zufikon. Innsjøen har eit areal på 0,72 km².

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Flachsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Flachsee
Geografi i Aargau
Flachsee
Basilornis

Basilornis er ei biologisk slekt av starar. Tre av dei fire artane er endemiske til Indonesia. Brudestare er endemisk til Filippinane og nær trua.

Artslista
Basilornis-starar i rekkjefølgjetter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011  med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Sulawesistare, Basilornis celebensis, Sulawesi Myna
Hjelmstare, Basilornis galeatus, Helmeted Myna
Toppstare, Basilornis corythaix, Long-crested Myna
Brudestare, Basilornis mirandus, Apo Myna

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Starefamilien
Fugleslekter
Muttsee

Muttsee er eit reservoar i kantonen Glarus i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,42 km². Han vert nytta som reservoar for Linth–Limmern kraftverka.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Muttsee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Sveits
Reservoar i Sveits
Geografi i Glarus
Lai Nair

Lai Nair er ein liten innsjø oppfor Tarasp i Nedre Engadine i Graubünden i Sveits.

Området kring innsjøen er verna.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lai Nair» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Nair
Innsjøar i Graubünden
Verneområde i Sveits
Lej Nair i Bernina

Lej Nair er ein liten innsjø veed Berninapasset i kantonen Graubünden i Sveits. Han ligg nær toppen av passet, mellom Lago Bianco og Lej Pitschen. Medan Lago Bianco vert drenert ut i Adriahavet, er Lej Nair og Lej Pitschen ein del av nedslagsfeltet til elva Inn som drenerer ut i Svartehavet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lej Nair (Bernina)» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Nair (Bernina)
Innsjøar i Graubünden
Lej Nair i Silvaplana

Lej Nair er ein innsjø oppfor Silvaplana i Engadindalen i Graubünden i Sveits. 

Det går ein sti frå Lej Marsch til Lej Nair. Hahnensee (Lej dals Chöds) og Lej Zuppo ligg like i nærleiken.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lej Nair (Silvaplana)» frå ,  den 3. februar 2012.  
  

Nair (Silvaplana)
Innsjøar i Graubünden
Lai da Nalps

Lai da Nalps er eit reservoar i kommunen Tujetsch i Graubünden i Sveits. Det har ein kapasitet på 45 million m³ og eit overflateareal på 0,91 km². Reservoaret er knytt til Lai da Sontga Maria og Lai da Curnera i nabodalane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lai da Nalps» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

Nalps
Innsjøar i Graubünden
Nalps
Lai Neir i Alp Flix

Lai Neir er ein liten innsjø på Alp Flix i Graubünden i Sveits. Området kring innsjøen er verna.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lai Neir (Alp Flix)» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Innsjøar i Graubünden
Neir (Alp Flix)
Kanossagang

Kanossagang, eller canossagang, er eit omgrep som stammar frå botsgangen til den bannlyste tysk-romerske keisaren Henrik IV, då han for til Canossa og knelte for pave Gregor VII og bad om heving av bannet han hadde over seg for «overgrep mot den katolske kyrkja». Paven tenkte seg om i tre dagar, frå 25. januar til 28. januar 1077, før han oppheva bannlysinga. 

I moderne tid vert det sagt om nokon som ber om nåde at han «går kanossagang». Omgrepet vert ofte nytta i sarkastisk tyding om til dømes ein politikar som av taktiske grunnar gjer seg til vens med tidlegare politiske motstandarar. 

Uttrykk
Investiturstriden
Niederriedsee

Niederriedsee (eller Stausee Niederried) er eit reservoar danna av Niederried-demninga i elva Aar i kantonen Bern i Sveits. Han er kalla opp etter den nærliggande landsbyen Niederried bei Kallnach.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Niederriedsee» frå ,  den 3. februar 2012.  

Innsjøar i Sveits
Geografi i Bern
Niederried
Ramsarstader i Sveits
Schwarzsee

Schwarzsee (fransk Lac Noir og stundom Lac Domène) er ein liten innsjø i kantonen Fribourg i Sveits med eit areal på 0,47 km². Innsjøen ligg i nærleiken av fjella Schwyberg (1628 moh.) i vest, Les Reccardets (1923 moh.) og Spitzfluh (1951 moh.) i sør og Kaiseregg (2185 moh).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Schwarzsee» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

 Schwarzsee.ch, turistinformasjon

Schwarz
Geografi i Fribourg
Nussbaumersee

Nussbaumersee er ein liten innsjø mellom Nussbaumen og Uerschhausen, begge i kommunen Hüttwilen i kantonen Thurgau i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,252 km². Hüttwilersee og Hasensee ligg i same dalen. 

Nussbaumer See er eller vart òg kalla Werdsee eller Wertsee, Uerschhauser See eller unterer See (nedresjøen). I lag med Hasensee dannar dei Helfenberger Seen eller Ittinger Seen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nussbaumersee» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Stiftung Seebachtal

Innsjøar i Sveits
Geografi i Thurgau
Oberaarsee

Oberaarsee er eit reservoar i Grimsel-området i kommunen Guttannen i Sveits. Oberaarbreen ligg vest for innsjøen. Han har eit overflateareal på 1,47 km². Oberaar-demninga stod ferdig i 1953.

Innsjøen har utløp via Oberaarbach, som renn ut i Grimselsee.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oberaarsee» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
Oberaarsee 

Innsjøar i Sveits
Berner Oberland
Geografi i Bern
Reservoar i Sveits
Oberalpsee

Oberalpsee er ein innsjø like nedanfor Oberalppasset i kantonen Uri i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Oberalpsee» frå ,  den 3. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

Innsjøar i Sveits
Geografi i Uri
Reservoar i Sveits
Oberblegisee

Oberblegisee er ein innsjø i kantonen Glarus i Sveits. Han ligg 1422 moh, oppfor Luchsingen. Han har eit overflateareal på 0,17 km².

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Oberblegisee» frå ,  den 3. februar 2012.  
 

Oberblegi 
Geografi i Glarus
Erik Håker

Erik Håker () er ein norsk tidlegare skiidrettsutøvar i alpine greiner. Han var den første norske alpinisten som vann eit verdscuprenn i alpint. Han representerte klubben Oppdal IL.

Håker gjorde seg internasjonalt kjend allereie i VM i 1970 då han som 17-åring kom på 10. plass i storslalåm og 13. plass i utfor. Gjennombrotet i verdseliten kom i sesongen 1971/72. Etter ein svak sesongstart med  33. plass i det første utforrennet i St. Moritz, vann han fire dagar seinare storslalåmrennet i Val-d'Isère med bestetid i begge omgangane. Dermed vart han den første norske utøvaren som nådde ein verdscupsiger. 

I vinter-OL i 1972 i Sapporo kom Håker på 5. plass i utforrennet. Han leia storslalåmrennet etter første omgang. Etter dåtida sine reglar skulle han starte som førstemann dagen etter fordi han var siste startande (altså nr. 15) i pulje 1. Etter 53 sekund, midt i bratthenget, køyrte han ut. Gullmedalja gjekk til italienaren Gustav Thöni. Håker deltok også i vinter-OL i 1976 i Innsbruck og i vinter-OL i 1980 i Lake Placid.

Håker var i verdseliten i storslalåm og utfor gjennom store delar av 1970-talet, og oppnådde totalt 20 pallplasseringar. Han kom på 5. plass samanlagt i verdscupen i alpint i 1975 (sesongen 1974/75). I 1978 fekk han Olavstatuetten og i 1979 Holmenkollmedalja.

Verdscupsigrar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Erik Håker» frå ,  den 3. februar 2012.  

Norske alpinistar
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Kongepokalvinnarar i skiidrett
Norske deltakarar under vinter-OL 1972
Alpinistar under vinter-OL 1972
Norske deltakarar under vinter-OL 1976
Alpinistar under vinter-OL 1976
Norske deltakarar under vinter-OL 1980
Alpinistar under vinter-OL 1980
Folk frå Oppdal
Spreo

Spreo er ei biologisk slekt av afrikanske starar.

Artslista
Spreo-starar i rekkjefølgjetter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011  med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Karoostare, Spreo bicolor, sørlege Afrika
Gråbryststare, Spreo fischeri, austlege Afrika
Oskestare, Spreo unicolor, Kenya og Tanzania
Kvitkronestare, Spreo albicapillus, austlege Afrika

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 

Starefamilien
Philipp Melanchthon

Philipp Melanchthon () (Utt: melˈanchthon) var ein tysk teolog, humanist og reformator, og ein av Martin Luthers næraste medarbeidarar. Humanismen hans har hatt vid påverknad på protestantismen og det økumeniske arbeidet i reformasjonstida.

Melanchthon studerte ved Universitetet i Heidelberg (1509-12) og Universitetet i Tübingen (1512-18), før han blei tilsett i ei stilling ved det nyskipa Universitetet i Wittenberg i 1518. Jamvel om Melanchthon sitt hovudområde var gresk, kom han snart under påverknad av kollegaen Martin Luther, og fatta interesse for teologi. Han var tidleg overtydd om Bibelens autoritet (Sola Scriptura), og dette synspunktet kjem tydleg fram i det verket Melanchthon er best hugsa for, Loci Communes (teologiens hovudpunkter), som kom i si fyrste utgåve i 1521. Boka blei i løpet av fire år trykt 18 gonger. Allereie på dette stadiet arbeidde han med fleire bibelske tema, mellom anna rettferdslæra. Intensjonen hans var å byggje eit system kvar teologien hadde sitt utspring i og blei fastsett ut frå skrifta. Ei oppgåve han meinte mellomalderens teologiske standardverk, Peter Lombards Sententiæ, var for utilstrekkeleg til. I seinare utgåver av Loci Communes understreka han den intellektuelle sida ved trua, viljens tilslutning til frelsa, avviser predestinasjonslæra og gav også etter kvart tradisjonen ei viss stilling. I ei ny utgåve av Den augsburgske vedkjenninga, som var utforma av Melanchthon, endra han også artikkelen om nattverden i retning av kalvinismen.

Luthers bannlysing frå Den katolske kyrkja gjorde at Melanchthon var den som måtte reise rundt utanfor Sachsen for å spreie reformasjonens bodskap. Etter Luthers død i 1546 stod han fram som Luthers naturlege arvtakar, men greidde ikkje å halde på denne posisjonen. Han heldt fast på prinsippet om at ein kunne tolerere teologisk usemje på ein del område (Adiaphora). Dette blei eit viktig stridsspørsmål etter at reformasjonen i kjølvatnet av Luthers død opplevde ei rad militære og politiske svekkjingar. Melanchthons pragmatiske haldning som sikta på å halde fast ved mest mogleg av arven frå Luther, blei sett på som liketydande med forræderi mellom mange reformatorar, og etter Leipzig-interimets kompromiss med Roma i 1548 blei han ståande som førar for ein fraksjon (philippistane).

Kjelder 
Mcgrath, Alister E.: Reformation thought: an introduction. 3rd edt. Oxford. Blackwell, 1999. ISBN 978-0-6312-1521-9

tyske teologar
tyske humanistar
tyske reformatorar
tyske akademikarar
Fødde i 1497
Sophie av Mecklenburg

Sophie av Mecklenburg () var dotter av hertug Ulrik III av Mecklenburg-Güstrow og Elisabeth av Danmark og dronning av Danmark-Noreg gjennom ekteskapet med Fredrik II av Danmark-Noreg. Fredrik var syskenbarnet hennar og 23 år eldre. Dei gifta seg 20. juli 1572.

Sophie var frå Wismar i Mecklenburg, ein plass i Nord-Tyskland. Mor hennar var dotter av Fredrik I
og hans andre ektefelle Sophie av Pommern.

Ein kjenner ikkje til noko om oppveksten hennar og det er først då ho gifta seg med Fredrik at ho blir omtala. Ekteskapet var arrangert og pressa gjennom av Riksrådet som ville ha ein ende på Fredriks ungkarsliv. Ekteskapet blei likevel harmonisk og i dagboksnotata sine omtalar Fredrik ektefellen som «min Soffye». Ho var med han på reiser rundt i landet, men blanda seg aldri inn i regjeringssaker. Ho samla på folkeviser og oppmuntra Anders Sørensen Vedel til å gje ut Danske Viser. 

Sophie blei enkje 31 år gamal. Sonen Kristian var berre 11 år og for ung til å ta over trona. Det blei difor sett inn ei formyndarregjering. Etter at Fredrik II døydde blanda Sophie seg inn i politikken og prøvde å skaffe dei yngre sønene sine del i hertugdømma. I 1594 blei ho tvinga til å trekkje seg attende til sitt livgeding på Nykøbing slott på Falster. Dei økonomiske evnene hennar som godseigar gjorde at ho etterlet seg ein stor formue. Sophie er gravlagd i Roskilde domkyrkje.

Fredrik og Sophie fekk sju born; Elisabeth (1573), Anna (1574), Kristian (1577), Ulrik (1578), Augusta (1580), Hedevig (1581) og Hans (1583). Dottera Anna gifta seg med Jakob VI av Skottland og I av England.

Referansar 

Norske dronningar
Danske dronningar
Gravlagde i Roskilde domkyrkje
Ole Gjerdrum

Ole Eliassøn Gjerdrum () var ein norsk jurist, embetsmann og forretningsmann. Han var i København 1811-1814 og tok der mellom anna juridisk eksamen. Han vart byråsjef i Finansdepartementet frå 1817, politimester i Christiania frå 1823 og fut i Aker og Follo frå 1831. Han skipa saman med mellom anna Adam Hiorth Nydalens Compagnie. Gjerdrum var gift med Mette Alette Krohn, dotter av offiseren Johan Jørgen Krohn. Sonen Jørgen Gjerdrum var ein foregangsmann i norsk forsikring mellom anna som leiar av Storebrand og Idun.

Som politimester var han innblanda i det såkalla Torgslaget i 1829.

Referansar 

Norske embets- og tenestefolk