alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nome i Alaska

Nome er ein by i Alaska med ca. 3 800 innbyggarar i 2017, dei fleste av dei inuittar. 

Byen voks til samband med eit gullrush i 1899–1909.

Namn

Opphavet til namnet er uklart. Ei forklaring er at det blei gjeve av den norske grunnleggjaren til byen, Jafet Lindeberg.

Ei anna forklaring på namnet Nome er at det stammar frå James Cook, som kartla Beringsundet i 1780-åra. Neset litt nord for den seinare byen hadde ikkje noko namn, og Cook skreiv «Name?» i margen på kartet. Seinare las ein dette som «Nome», og trudde det var namnet på staden.

Ei tredje forklaring på namnet er at det oppstod som ei misforståing av det lokale inupiaqordet for 'Kvar?', Naami.

Byen blei gjeve namnet Anvil City i 1898, men det amerikanske postvesenet meinte namnet var for lett å forveksla med Anvik som ligg i same område.

Historie 

Grunnlaget for byen var gullgraving. Nordmannen Jafet Lindeberg fann saman med svenskane Erik Lindblom og John Brynteson gull ved Anvil Creek i 1898. Nyheita om dette spreidde seg raskt, og ein rekna med at i løpet av det første året frå funnet kom det over 10 000 menneske til Nome. Den fyrste folketeljinga var i 1900, då budde det 12 488 menneske der. Hus var mangelvare, og teltbyen strekte seg 48 km langs kysten frå Cape Rodney til Cape Nome.

Under den fyrste verdskrigen drog ein straum av unge menn frå Alaska til skyttargravene i Europa, med følgjande svikt i gullgravinga. Mellom 1916 og 1918 fall produksjonen med to tredelar. Innbyggartalet i Anvil City, gruveleiren i Nome, fall frå rundt 20 000 i 1900 til rundt 850 i 1920.

Spanskesjuka 
Same året blei byen ramma av spanskesjuka. Smitten kom dit med dampskipet «Victoria» i oktober 1920. Fleire passasjar blei sjuke på vegen nordover, og då skipe nådde Nome blei passasjerane nekta å komma i land. Smitten nådde byen likevel, og dei neste dagane blei meir enn 90 % av innbyggarane sjuke. Det gjekk verst ut over inuittane, som ikkje hadde like god immunitet mot influensa som europearar. Av dei 250 inuittane i Nome døydde 200 i løpet av hausten og vinteren. Dei døde blei henta i kjerrer og lempa stivfrosne i haugar, sidan tundraen var botnfrosen. Panikkslagne folk kjempa for å få plass i det siste skipet som forlét Nome for vinteren. Før det rakk ut i rom sjø, var dei fyrste blitt sjuke. Før skipet kom til Seattle, var fire døde og over 150 smitta.

Difteri 

I 1925 blei Nome ramma av difteri. Det fanst lækjemiddel i Nenana, 1000 km unna. 20 hundesledespann frakta serumet gjennom villmarka i Alaska på 5 dagar mellom 27. januar og 1. februar. Nordmennene Leonhard Seppala med leiarhunden Togo og Gunnar Kaasen med leiarhunden Balto gjorde ein formidabel innsats. Sledehundløpet Iditarod blir køyrt kvart år til minne om denne bragda.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nome (Alaska)» frå ,  den 9. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Alaska
Busetnader grunnlagde i 1898
165°W
64°N
Gullalder

Gullalder var i antikken ein idé om ein tapt urtilstand som var karakterisert av lukke og harmoni. Sidan er omgrepet blitt nytta i historieskrivinga om ulike nasjonale og kulturelle stordomstider, som «den nederlandske gullalderen» eller «gullalderen i Hollywood».

Antikke idear
I Hellas i antikken var historia til menneskja delt i fire tidsaldrar, der gullalderen var den fyrste og beste. Etter gullalderen følgde sølvalderen, bronsealderen og til slutt jernalderen, som tilsvarte samtida.  Konseptet opptrer for fyrste gong hjå Hesiod frå rundt 700 f.Kr., der han deler inn verda i dei fire aldrane pluss ein heroisk alder mellom bronsealderen og jernalderen. Firdelinga av tiden slik ho er best kjend i dag stammer frå Ovid.

I Arbeid og dager skildrar Hesiod gullalderen som ei tid av fred og harmoni. Tidsguden Kronos herska i verda. Det «gylne folket» blei forma frå jord av Promethevs, levde blant gudane og hadde fri omgang med dei. Menneska trengte ikkje arbeida eller dyrka jorda for å brødfø seg sjølv, og levde av det som voks på bakken og i trea. Dei blei svært gamle, og heldt på eit ungdommeleg ytre til dei døydde, noko som skjedde fredeleg i søvne utan smerter.

Ifølgje Plutark endte gullalderen då skogguden Pan døydde. I seinare kristne tradisjonar skal døden til Pan, og dermed også slutten på gullalderen, falla saman med Jesu fødsel eller krossfestinga hans.

Norrøn gullalder
 blir brukt i Gylfaginning om tida etter at verda blei skapt, før tre kvinner kom ut av Jotunheim som er blitt tolka som nornene.

Den danske gullalderen

I dansk samanheng blei omgrepet fyrst brukt innan litteraturen som samnemning for perioden frå Adam Gottlob Oehlenschläger til Georg Brandes blei fødd, ca. 1800 til 1850.

Etter andre verdskrigen har gullalderen meir blitt knytt til den kulturelle blomstringstida frå statsbankerotten og freden i Kiel i 1813-1814 til eineveldet opphøyrde i 1848. Særleg innan biletkunst slo omgrepet gjennom, og er i dag synonymt med kunstnarane som blei utdanna ved Det Kongelige Danske Kunstakademi på 1820-, 1830- og 1840-talet under særleg C.W. Eckersberg.

Sjå òg
Arkadia
Edens hage

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Guldalder» frå , «Gullalderen» frå  og «Golden Age» frå ,  den 9. oktober 2022.  

Kulturhistorie
Metaforar
Per Vidar Kjølmoen

Per Vidar Kjølmoen () er ein politikar frå Inderøy som er medlem i Arbeidarpartiet, sidan 2021 stortingsrepresentant for Møre og Romsdal.

Kjølmoen har perioden 2007-23 vore medlem i Møre og Romsdal fylkesting, der han 2019-21 var fylkesvaraordførar. Sidan 2013 har han vore leiar av Møre og Romsdal Arbeidarparti. Til stortingsvalet 2021 var han partiet sin fyrstekandidat. På stortinget  vart han same hausten vald til andre nestleiar i Næringskomiteen.

Kjømoen er utdanna cand.mag. i statsvitskap ved NTNU i 2000. Han arbeidde så som journalist, var redaktør av Åndalsnes Avis 2002–08 og informasjonssjef i Møre og Romsdal fylkeskommune 2008–13. Han er busett på Åndalsnes.

Kjelder
Stortinget.no

Ap-politikarar i Møre og Romsdal
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Stortingsrepresentantar frå Ap
Stortingsrepresentantar for Møre og Romsdal
Norske politikarar
Folk frå Inderøy
Folk frå Rauma
Uffe Ellemann-Jensen

Uffe Ellemann-Jensen () var ein dansk politikar som frå 1982 til 1993 var Danmark sin utanriksminister, heile tida i regjeringar leia av Poul Schlüter.

Ellemann-Jensen var formann i Venstre frå 1984 til 1998. Han hadde sete i Folketinget for Venstre frå 1977 til 2001. Før han fekk plass i Folketinget, var han journalist. Såleis arbeidde han i Berlingske Aftenavis frå 1967 til 1970. Han vart allment kjend som fjernsynsvert 1970-75 i Danmarks Radio. 1975-76 sjefredaktør i Dagbladet Børsen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Uffe Ellemann-Jensen» frå ,  den 9. oktober 2022.  

Danske politikarar
Danske utanriksministrar
Danske folketingsrepresentantar
Clarksville

Clarksville er ein by nord i Tennessee i USA, nær delstatsgrensa mot Kentucky. Byen, som er fylkessete i Montgomery County, hadde nær 167 000 ibuarar i 2020. Clarksville vart grunnlagd i 1785 og innlemma i staten i 1807.
Han er kalla opp etter militærleiaren George Rogers Clark.

Sprintaren Wilma Rudolph var frå Clarksville.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Clarksville, Tennessee» frå ,  den 9. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Tennessee
Skipingar i 1785
Teppekast

Teppekast er ei handling der fleire personar held eit stort teppe eller lerret stramt og dreg i det slik at det kastar ein person på teppet opp i lufta. Teppet fungerer på liknande vis som ein trampoline, og kan reknast som ein forløpar. Skikken er kjend frå inuittisk kultur i samband med feiringar som nalukataq.

Eit tradisjonelt nalukataq-teppe, mapkuq, kan vera laga av skinnet til fleire kvalrossar eller storkobbar, ugruk, eller i nyare tid av lerret. Det er sydd til ein stor sirkel eller eit kvadrat. Om ein er utandørs strekk ein reip frå kvart hjørne, festar det til fire trepålar (tidlegare kvalbein) og stramar det med taljer, slik at det når omtrent til livet på folk. Men og kvinner held i reip festa til kantane av teppet som dragarar, naluaqtit. Med rytmisk draging stramar dei teppet slik at ein teppedansar, nalukataqtuaq, blir kasta opp i lufta. Teppekastinga kastar gjerne dansaren rundt seks meter opp i lufta, men 12 meter er rekna som mogleg. Målet for dansaren er som eit minimum å landa på føtene, og deretter å gjera dette så mange gonger som mogleg. Dansaren kan også utføra avanserte triks som spark og saltoar.

Under feiringa av nalukataq kan einkvan kastast med teppet, men tradisjonelt er det kapteinane og konene deira som blir kasta fyrst. Opphavleg kasta dei ut varer, som bardar eller tobakk, klede, reiskapar eller mat som ein måte å demonstrera evna si til å støtta samfunnet på. I dag er det vanlegare for kapteinskoner å kasta godteri til barna frå lufta. Dette gjevingsritualet er også kjent som nalluġruq eller nullui. Teppekastinga er høgdepunktet på festivalen, og er også kjend som nalukataq. Ho kan vara i fleire timar. 

Teppekasting blir også vist fram for turistar, og er ei grein i World Eskimo Indian Olympics.
I 2000 blei ishockeyspelaren Scott Gomez kasta 20 fot, eller seks meter, opp i lufta. Den tidlegare teppekast-vinnaren og delstatsrepresentanten for Alaska Reggie Joule, opptredde på  The Tonight Show for å snakka om teppekast.

Teppekast er ei øving for kvinner og menn i World Eskimo Indian Olympics. Eit av måla under desse leikane er å ta i taket på Big Dipper Arena, no kjend som Carlson Center.

Det finst også døme på teppekast i andre kulturar, der det kan ha form som leik eller straff.
Mak i Wakefield Mystery Play, The Second Shepherds' Play, og Sancho Panza i Don Quixote blir begge straffa gjennom slik kasting.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nalukataq» frå ,  den 9. oktober 2022.  

Inuittkultur
Kultur i Alaska
Henriette Sontag

Henriette Gertrude Walpurgis Sontag () var ein tysk operasongar (sopran).

Karriere 
Henriette Sontag var dotter av eit framståande skodespelarpar, og opptredde allereie som barn på scenen. Som elleveåring blei ho elev ved konservatoriet i Praha, og song frå 1822 på dei tyske og italienske operaene i Wien, der ho mellom anna song Carl Maria von Weber sin Euryanthe. Ho hadde likevel dei fyrste større triumfane sine i Leipzig, der ho i 1825 opptredde blant anna som Agatha i Jegerbruden av Weber, og deretter same året blei tilsett ved Königsstädtisches Theater i Berlin. I 1826 hadde ho suksess i Paris som Rosina i Barberen i Sevilla, der ho blei sagt å ha overglansa Angelica Catalani som koloratursongar. I 1827 gjekk ho over til den italienske operaen i Paris.

Henriette Sontag blei hylla overalt med lovord, og gasjane hennar var uvanleg høge. Ho forlet likevel teateret i 1830, etter at ho i 1828 hadde gifta seg med ein sardinsk diplomat, grev Carlo Rossi. Føre dette var ho blitt adla av kongen av Preussen under namnet von Lauenstein. Ho følgde no mannen sin på oppdraga hans i Haag, Frankfurt og Sankt Petersburg, og lét seg berre av og til høyra som konsertsongar. Ekteskapet med Rossi var lykkeleg, men i 1849 gjorde økonomiske grunnar at ho måtte gå tilbake til å syngja for publikum. Etter store suksessar i Tyskland, Paris og London drog ho i 1852 til Amerika. I 1854 blei ho tilsett ved den italienske operaen i Mexico, men døydde kort tid seinare av kolera.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Henriette Sontag» frå ,  den 9. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

Tyske operasongarar
Songarar frå 1800-talet
Jan Kristian Fjærestad

Jan Kristian Fjærestad () er ein tidlegare fotballspelar frå Sarpsborg. Han vart seriemeister for Moss Fotballklubb i 1987 og deltok 1987-88 i åtte landskampar for Noreg. Fjærestad var angrepsspelar, sterk i hovudduellar.

Karriere

Klubbspel
Fjærestad  var med å ta Hafslund Idrettsforening frå 5. til 3. divisjon. Våren 1984 melde han overgang til Moss FK. Han var litt ut og inn av startellevaren dei fyrste to sesongane i Moss, men etablerte seg under Nils Arne Eggen då laget var innom 2. divisjon i 1986. 
Med 18 mål av Moss sine totalt 44 seriemål vart han i 1987-sesongen toppskårar i 1. divisjon. Han bidrog såleis mykje til at Moss vart norsk seriemeister for fyrste og hittil siste gong. Trass i at han ikkje var særs flink i å skyte, viste Fjærestad seg effektiv i straffefeltet. I 1989 var han plaga av skader på vårparten, og lukkast sidan lite i Moss-laget. 
Han avslutta med spel for 4. divisjonslaget Hafslund åra 1991-93.

Landslagsspel
Fjærestad fekk sin landslagsdebut 12. august 1987 i ein mållaus heimekamp mo Sverige. Han skåra sitt einaste mål i landslagsdrakt 28. oktober 1987 mot Aust-Tyskland. 28. juli 1988 fekk Fjærestad kome på bana i staden for målskårar Jan Åge Fjørtoft då Noreg og Brasil spelte uavgjort 1–1 på Ullevaal stadion. Etter 8 landskampar var landlagstida over.

Merittar
Norsk seriemeister: 1987 for Moss FK

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jan Kristian Fjærestad» frå ,  den 10. oktober 2022.  
eu-football

Norske landslagsspelarar i fotball
Moss-spelarar
Diskos

Diskos er ein idrettsreiskap som blir nytta i friidrettsgreina diskoskast. Ein nytta diskosar i antikken,  og dei kan ha vore utforma basert på eit kastevåpen.

Antikk bruk 
I den greske antikken kunne ein diskos (gresk δίσκος, 'skive') vera av stein eller bronse, og var vanlegvis ein god del større og tyngre enn den som blir brukt i moderne friidrett. Ein nytta han berre som ei grein i olympisk femkamp. Det fanst ingen standard, og alla deltakarane kasta med same diskos. Dei tunge antikke diskosane blei truleg kasta med ei pendelrørsle.

I Iliaden si skildring av gravferda til Patroklos (song 23, vers 826) kastar deltakarane ein diskos av jern under ei diskostevling, og vinnaren fekk behalda reiskapen. Jern var dyrt og ettertrakta. I antikk mytologi blei Hyakinthos drepen av eit feilkast då han lærte Apollon å kasta diskos. I nokre forteljingar var det vindguden Zefyros som endra retning på diskosen av sjalusik. Blodet til Hyakhinthos blei til blomen hyasint.

Det er mogleg av diskoskasting byrja som stridsøvingar, og han kan ha byrja som eit våpen med slipa kantar, jamfør sørasiatisk tsjakram.

Utformninga av den moderne diskosen 

Ei moderne tevlingsskive for men har ein diameter på 22 cm og veg to kilo. For kvinner er diameteren 18,2 cm og vekta eitt kilo. Kantane er som regel av metall og dei flate sidene er av plast, glas- eller karbonfiber og må være glatte. Alle måla på diskosen er strengt standardiserte i dei internasjonale tevlingsreglane, og blir kontrollerte før kva tevling og like etter nasjonale og internasjonale rekordar. Det finst også skiver for nybyrjarar som er heilt av gummi og gjerne blir brukte til trening innandørs i nett.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Diskus» frå ,  den 10. oktober 2022.  

Kultur i gresk antikk
Friidrett
Irving i Texas

Irving er ein by i delstaten Texas i USA. Byen, som høyrer til Dallas County, ligg ikring 20 km nordvest om millionbyen Dallas og er i realiteten ein forstad til denne. Ikring 240 000 menneske bur i Irving.

Texas Stadium, heimebana til amerikansk fotball-laget Dalls Cowboys, ligg i Irving.

Sprintaren Jeremy Wariner er frå Irving.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Irving, Texas» frå ,  den 10. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Byar i Texas
Beiuș

Beiuș (ungarsk Belényes, tysk Binsch) er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Beiuș er ein municipiu (større bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Beiuș» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Beius
Marghita

Marghita (ungarsk Margitta, tysk Margarethen) er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Marghita er ein municipiu (større bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Marghita» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Marghita
Salonta

Salonta (ungarsk Nagyszalonta, Szalonta, tysk Großsalontha) er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Salonta er ein municipiu (større bykommune) med den eine busetnadan:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Salonta» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Salonta
Aleșd

Aleșd (ungarsk Élesd) er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Aleșd er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Aleșd» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Alesd
Nucet

Nucet (ungarsk Diófás) er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Nucet er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Nucet» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Nucet
Săcueni

Săcueni eller Săcuieni, tradisjonelt Podul Săcuilor (ungarsk Székelyhíd, tradisjonelt Podul Secuilor, tysk Zickelhaid, Zeckelheid, Zickelhid), er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Săcueni er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Săcueni» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Sacueni
Varepengar

Varepengar er pengar som har ein verdi ut frå vara dei utgjer. Varepengar består av gjenstandar som har verdi i seg sjølv, i tillegg til ein verdi som betalingsmiddel.

Varepengar (og varer) er den eldste forma for betalingsmiddel og mål av verdi. Nokre døme på varer som har blitt brukt som byttemiddel er blant anna edelmetall som gull og sølv, i tillegg til kopar, som var blant dei best eigna varene ettersom dei hadde ein stabil verdi, og var både haldbare og delbare. I tillegg til edelmetall har salt, peparkorn, te, store steiner (som rai-steinar), tekstilar, dekorerte belte, konkyliar, alkohol, sigarettar, cannabis, godteri, kakaobønner, kauriskjel og bygg hatt funksjon som varepengar gjennom historia.

Døme
Vadmål, ulltekstilar som blei gjevne særskilde verdiar og mål gjennom lovverket, blei brukt som betalingsmiddel på Island frå 1100-talet til inn på 1600-talet.

I Canada, der Hudson's Bay Company og andre føretak som dreiv med pelshandel kontrollerte store delar av landet, fann pelshandlarar raskt ut av lokale folk ikkje var interesserte i å bytta til seg gull og sølv. Dei ville heller ha nyttige varer som våpen og reiskapar. I staden for å driva byttehandel, laga dei eit system som bygde på beverpels (ein såkalla made beaver, frå ein beverhann fanga om vinteren) som standard, og prissette varene etter dette:

 5 pund sukker kosta 1 beverpels
 2 sakser kosta 1 beverpels
 20 fiskekrokar kosta 1 beverpels
 1 par sko kosta 1 beverpels
 1 gevær kosta 12 beverpelsar

Ein konverterte pels frå andre dyr til beverpelsar etter standardiserte verdiar, og skapte slik ein valuta i ein økonomi der ein ikkje verdsette edelmetall. Men handelspostar kunne også bytta beverskinn mot myntar av kopar eller messing med Hudson's Bay Company sitt stempel på.

Sigarettar og bensjun blei brukte som ei form for varepengar i nokre delar av Europa, som Tyskland, Frankrike og Belgia, like etter andre verdskrigen. Sigarettar har halde fram med å brukast i fengsel og i krigsherja område der ein har mangelfull varetilgang eller økonomisk kollaps, som under omleiringa av Sarajevo i 1993 eller i russisk-okkuperte Kherson i 2022.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Varepenger» frå ,  den 10. oktober 2022.  

Delar av denne artikkelen bygger på «Commodity money» frå ,  den 10. oktober 2022.  

Pengar
Økonomi
Ranch

Ranch (uttalt ransj eller rænsj) er ei nemning som er vanleg i USA og Mexico for ein storgard der ein driv med kveg eller annan buskap.

Ordet «ranch» stammar frå det spanske ordet rancho som har grunntyding messe (på eit skip), og har overførte tydingar som fellesmåltid, felleshushold, hytte eller ein stor krøterfarm.

Omgrepet «ranch» blir stort sett berre brukt i Nord-Amerika. I Sør-Amerika viser i staden «rancho» til ein mindre gard, medan storgardar ofte blir kalla for «estancia».

Sjå òg
Cowboy

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ranch» frå ,  den 10. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Gardar
Engelske ord og uttrykk
Spanske ord og uttrykk
Kanadisk kultur
Meksikansk kultur
USA-amerikansk kultur
Kjempekaktus

Kjempekaktus (Carnegiea gigantea) er en treaktig kaktusart som har ein søyleforma vekst med éin stamme og 5-6 greiner. Han kan bli opptil 20 meter høg. Planten blomstrar fyrst etter 50-75 års vekst. Han kan bli opptil 200 år gammal.

Kjempekatus høyrer heime i Mexico, Arizona og California, der han veks i ørkenområde. I USA og spansktalande land er kaktusen også kjend som saguaro.

Skildring 
Alle dei overjordiske delane av planten er ribba. Blada er omdanna til tornar, som vanleg blant kaktusartar. Blomstringa sker i april-juni, då endestilte, kvite blomar opnar seg i løpet av natta og held seg til utpå neste dag. Dei raude fruktene til kaktusen kan etast, og blei rekna som ein delikatesse blant amerikanske urfolk, men i dag er planten freda og ein kan ikkje plukka fruktene.

Rotnettet består av høgtliggande og vidtrekkande røter som dekker eit stort område. Der er difor stor avstand mellom to individ av sjølvsådde kjempekatusar.

Høgd x breidd og årleg tilvekst er 5 x 2 m (10 x 4 cm/år). Den årlege tilveksten er mykje mindre enn dette i dei fyrste leveåra, då planten byggar ut rotnettet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kæmpekaktus» frå ,  den 11. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Kaktusar
Plantar i USA
Plantar i Mexico
Dvergørn

Dvergørn (Hieraaetus pennatus) er ein mellomstor haukefugl.

Ørna hekkar i Sentral-Asia og Sør-Europa, der ho for det meste plasserer reiret i skogkledde lier og bekkedalar. Ho er opp til 47 centimeter lang og har eit vengespenn på 120 cm. Arten er ein nær slektning av den utdøydde kjempeørna (H. moorei), som er den største ørnearten som er skildra vitskapleg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dvergørn» frå ,  den 11. oktober 2022.

Bakgrunnsstoff

Haukefuglar
Ștei

Ștei  (ungarsk Vaskohsziklás), frå 1958 til 1996 Dr. Petru Groza, er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Ștei er ein oraș (mindre bykommune) med den eine busetnadan:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Ștei» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Stei
Valea lui Mihai

Valea lui Mihai  (ungarsk Érmihályfalva, Nagymihályfalva, Mihályfalva), tidlegare Mihaifalău, er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Valea lui Mihai er ein oraș (mindre bykommune) med den eine busetnadan:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Valea lui Mihai» frå , den 11. oktober 2022.

Referansar 

Valea lui Mihai
Vașcău

Vașcău  (ungarsk Vaskoh) er ein by i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Vașcău er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Vașcău» frå , den 10. oktober 2022.

Referansar 

Vascau
Sânmartin i Bihor

Sânmartin (ungarsk Váradszentmárton) er ein kommune i Bihor fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Oradea.

Busetnader 
Sânmartin er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Sânmartin, Bihor» frå , den 11. oktober 2022.

Referansar 

Sanmartin
Tinca

Tinca (ungarsk Tenke) er ein kommune i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Tinca er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Tinca, Bihor» frå , den 11. oktober 2022.

Referansar 

Tinca
Popeşti

Popeşti (ungarsk Papfalva) er ein kommune i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Popeşti er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Popeşti, Bihor» frå , den 11. oktober 2022.

Referansar 

Popesti
Tileagd

Tileagd (ungarsk Mezőtelegd) er ein kommune i Bihor fylke i Romania.

Busetnader 
Tileagd er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Tileagd, Bihor» frå , den 11. oktober 2022.

Referansar 

Tileagd