alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Arion

Arion av Methymna var ein legendarisk gresk diktar frå øya Lésvos som levde rundt år 625 f.Kr. Han var særskild dyktig, og har fått æra for å ha utvikla diktforma dithyrambos. Instrumentet hans var ein kithara, ei form for lyre.

Diktaren heldt til ved hoffet til kong Periander av Korint, men ifølgje legenda fekk han ein dag høyra om ein viktig musikkonkurranse på Sicilia som han gjerne ville vera med på. Å vinna den ville gje han både pengar og ære. Arion la i veg, og tok dommarane med storm. Han vann førsteprisen.

Arion seglde heim med pengepremien og fleire gåver frå imponerte sicilianarar. Undervegs blei sjømennene på skipet misunnelege, og dei blei einige om å drepa diktaren og ta rikdommen hans. Dei overmanna han og gav han eit val: Han kunne anten ta livet sitt, slik at han ville bli gravlagd på land, eller hoppa over bord og få havet som grav.

I staden for å ta dette umoglege valet, bad Arion om å få synga ein siste gong, og sjørøvarane, som gjerne ville høyra den vidgjetne songen, gav han lov. Songen hans trollbatt sjømennene, men tiltrekte òg fleire delfinar som byrja å leika rundt båten. Arion song eit siste vers til gudane og kasta seg i sjøen.

Sjømennene var godt nøgde; dei trudde han hadde drukna og reiste tilbake til Korint. Men Arion var blitt redda av ein delfin, som tok diktaren på ryggen og bar han inn til land. Arion kom heim før sjømennene, og fortalde kong Periander kva som hadde skjedd. Kongen trudde ikkje heilt på historia om delfinen, og sette Arion i husarrest. Då sjømennene kom til byen, bad han dei koma til hoffet og spurde kor det var blitt av diktaren. Dei hevda at han var blitt igjen i Tarentum på Sicilia, ettersom folket der sette slik pris på dei. Då tro Arion fram for dei, og sjørøvarane måtte innrømma kva som verkeleg hadde skjedd.

Ei legende om stjernebiletet Delfinen seier at det vart plassert på himmelen av Apollon, som var gud for musikk, til ære for Arion og delfinen.

Greske legender
Greske diktarar
Thor Vilhjálmsson

Thor Vilhjálmsson ()  var ein islandsk forfattar.

Forfattardebuten hans kom i 1950 med Maðurinn er alltaf einn, ei samling kortprosa. I 1988 fekk han Nordisk Råds litteraturpris for romanen Grámosinn glóir (på norsk: Gråmosen gløder) som har handlinga si lagt til 1800-talet på Island og er bygd rundt ei kriminalsak.

Omsetjingar 
Bøkene hans er omsette til norsk, svensk, dansk, italiensk og engelsk. Sjølv har han omsett litteratur av mellom andre Paulo Coelho, Susanna Tamaro, Marguerite Yourcenar, Isabel Allende, Umberto Eco, Eugene O´Neill, André Malraux, Francoise Sagan og John Osborn til islandsk.

Bibliografi 
ikkje uttømande
 1950 Maðurinn er alltaf einn, noveller (Ísafold, Reykjavik)
 1954 Dagar mannsins, noveller (Helgafell, Reykjavik)
 1957 Andlit í spegli dropans, noveller (Heimskringla, Reykjavik)
 1968 Fljótt, fljótt sagði fuglinn, roman (Helgafell, Reykjavik)
 på norsk:
 1983 Fort fort, sa fuglen omsett av Knut Ødegård (Det Norske Samlaget, Oslo}
 1970 Óp bjöllunnar, roman (Helgafell, Reykjavik)
 1972 Folda : þrjár skýrslur, roman (Ísafold, Reykjavik)
 1975 Fuglaskottís, roman (Ísafold, Reykjavik)
 1976 Mánasigð, roman (Ísafold, Reykjavik)
 1977 Skuggar af skýjum, noveller 
 1979 Turnleikhúsið, roman (Ísafold, Reykjavik)
 1986 Grámosinn glóir, roman (Svart á hvítu, Reykjavik)
 på norsk:
 1988 Gråmosen gløder omsett av Ivar Eskeland (Gyldendal norsk forlag)
 1989 Náttvíg, roman (Mál og menning, Reykjavik)
 1994 Tvílýsi : myndir á sýningu, roman (Mál og menning, Reykjavik)
 1998 Morgunþula í stráum, roman (Mál og menning, Reykjavik)
 2002 Sveigur, roman (Mál og menning, Reykjavik)

Prisar og utmerkingar 

 1984 - Kulturprisen frå avisa DV for omsetjinga av André Malraux - La Condition humaine til islandsk
 1987 - Kulturprisen frå avisa DV for Grámosinn glóir
 1988 - Nordisk Råds litteraturpris for romanen Grámosinn glóir
 1989 - Grande Ufficiale del Ordo Merito de la Republica d'Italia
 1992 - Svenska Akademiens nordiske pris
 1998 - Den Islandske litteraturprisen for Morgunþula í stráum

Bakgrunnsstoff 
 Boksafn
 Borgarbókasafn Reykjavíkur

Thor Vilhjálmsson
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Rói Patursson

Rói Reynagarð Patursson () i Torshavn) er ein færøysk forfattar.

Han er utdanna mag. art. i filosofi frå Københavns Universitet. Frå 1970 til 1985 budde han i København, så flytta han heimatt til Torshavn på Færøyane. I 1987 - 1988 underviste han på Skrivekunstakademiet i Bergen. Etter det har han arbeidd på Den færøyske folkehøgskulen i Torshavn. Han fekk Nordisk Råds litteraturpris i 1986 for diktsamlinga Líkasum.

Verk 
 1969 Yrkingar, diktsamling 
 1976 Á alfaravegi, diktsamling 
 1983 Spor í sjónum, plate 
 1985 Líkasum, diktsamling
 på norsk:
 1986 Som om omsett av Jón Sveinbjørn Jónsson (Oktober forlag, Oslo)

På norsk finst han også representert i Færøysk lyrikk : gjendiktingar av færøysk notidslyrikk, gjendikta av Knut Ødegård på Aschehoug forlag frå 1974.

Prisar og utmerkingar 
 1969 Den færøyske litteraturprisen (M.A. Jacobsens Heiðursløn) for diktsamlinga Yrkingar
 1986 Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga Líkasum
 1988 Den færøyske litteraturprisen (M.A. Jacobsens Heiðursløn)

Kjelder 

Patursson, Rói
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Antti Tuuri

Annti Tuuri () er ein finsk forfattar fødd i Kauhava.

Han har skrive mange romanar, noveller og skodespel. Han har også skrive høyrespel og for fjernsynsteater. Fleire av bøkene hans har vorte filmatiserte. I 1985 fekk han Nordisk Råds litteraturpris for romanen Pohjanmaa (på norsk: Skjebnedag i Österbotten).

Bakgrunnsstoff 
 http://web.seinajoki.fi/kirjasto/kirjailijat/tuuri.htm 
 IMDB

Finske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Ole Asbjørn Ness

Ole Asbjørn Ness () er ein norsk forfattar. Han debuterte i 2004 med romanen Det er natt, som han mottok Tarjei Vesaas' debutantpris for.

Ness er utdanna siviløkonom, og har i tillegg studert filosofi. Han har òg gått på forfattarstudiet ved Høgskolen i Telemark - Bø. Han har yrkeserfaring som stuer, journalist, redaksjonssjef, IT-gründer og kraftanalytikar.

Verkliste 
 Det er natt – roman (2004)

Prisar 
 Tarjei Vesaas' debutantpris 2004, for Det er natt

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Ole Asbjørn Ness i BIBSYS Ask

Forfattarar frå Oslo
Bokmålsforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2004
Vinnarar av Tarjei Vesaas' debutantpris
Trude Marstein

Trude Marstein () er ein norsk forfattar, diktar og kritikar.

Marstein er fødd i Lørenskog og oppvaksen på Nøtterøy. Ho debuterte i 1998 med tekstsamlinga Sterk sult, plutselig kvalme som ho mottok Tarjei Vesaas' debutantpris for. Ho har seinare markert seg både som romanforfattar og som ein sterk og tydeleg kritikar.

Utdanning 
Ho har teke på forfattarstudiet i Bø ved Høgskolen i Telemark. I tillegg har ho grunnfag i pedagogikk, psykologi og litteraturvitskap frå Universitetet i Oslo.

Verk

Romanar 
 2000 Plutselig høre noen åpne en dør 
 2002 Elin og Hans 
 2006 Gjøre godt 
 2009 Ingenting å angre på 
 2012 Hjem til meg

Barnebøker 
 2002 Happy Birthday, illustrert av Eldbjørg Ribe

Andre bøker 
 1998 Sterk sult, plutselig kvalme, tekstsamling 
 2004 Konstruksjon og inderlighet, essaysamling

Omsetjingar 
 2001 Kirsten Hammann: Bannister 
 2001 Helle Helle: Hus og hjem 
 2002 Helle Helle: Biler og dyr 
 2003 Helle Helle: Forestillingen om et ukomplisert liv med en mann 
 2004 Peter Adolphsen: Brummstein

Prisar og utmerkingar 
 1998 - Tarjei Vesaas' debutantpris for Sterk sult, plutselig kvalme
 2002 - Sult-prisen
 2002 - Vestfolds litteraturpris
 2004 - Doblougprisen
 2006 - Kritikarprisen (delt med Kjartan Fløgstad)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Trude Marstein hjå Nasjonalbiblioteket
 Presentasjon av Trude Marstein på nettstaden til Gyldendal Norsk Forlag
 Forfattarside hjå Vestfoldportalen 
 Utgjevingar av Trude Marstein i BIBSYS

Folk frå Nøtterøy
Forfattarar frå Vestfold
Norske romanforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Norske kritikarar
Norske omsetjarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1998
Vinnarar av Kritikerprisen
Vinnarar av Doblougprisen
Vinnarar av Tarjei Vesaas' debutantpris
Bertrand Besigye

Bertrand Besigye () er ein norsk diktar fødd i Uganda. Han debuterte i 1993 med diktsamlinga Og du dør så langsomt at du tror du lever som han mottok Tarjei Vesaas' debutantpris for. Den leikne og vitale samlinga representerte noko nytt i norsk poesi. Boka vart også ein bestseljar, noko som er særs sjeldan for diktsamlingar.

Bibliografi 

 Og du dør så langsomt at du tror du lever (Diktsamling, 1993)
 Krystallisert sollys (Diktsamling, 2003)
 Svastikastjernen (Roman, 2004)
 Og solen tilber ingen andre guder enn sin egen styrke (Diktsamling, 2010)

Bakgrunnsstoff 
 Bøker av Bertrand Besigye digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
 Bertrand Besigye i NRK Forfatter
 Utgjevingar av Bertrand Besigye i BIBSYS Ask

Norske romanforfattarar
Norske lyrikarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1993
Vinnarar av Tarjei Vesaas' debutantpris
Magnetresonanstomografi

Magnetresonanstomografi, eller MR, (engelsk Magnetic Resonance Imaging, MRI) er ein medisinsk teknologi for avbilding av indre organ, basert på at ulike kroppsvev i forskjellig grad lèt seg magnetisera i eit sterkt magnetfelt, og sender ut forskjellig stråling når dei blir påverka av radiobølgjer i eit slikt magnetfelt. Ei MR-maskin inneheld i hovudsak ein svær, ringforma magnet, fleire radiosendarar og radiomottakarar, og datautstyr for tolking av dei mottekne signala i høve til dei utsende signala.

Undersøking med MR kan gje nøyaktige, tredimensjonale bilde av dei indre organa og blodflyten i kroppen, og kan visa om organa har normal eller unormal form og funksjon. Dette kan vera til stor hjelp når ein lege skal stilla ein diagnose, og stadig fleire pasientar blir undersøkte med MR for påvising av brester i bein og bindevev, diagnose av kreft, undersøking av blodåre- og hjartefunksjon, med meir.

MR vert ofte utført med ei MR-maskin åleine, utan hjelp av noko legemiddel. Sidan byrjinga på 1990-talet har ein tatt i bruk ulike kontrastmiddel for å framheva bestemte organ eller vev i magnetresonanstomografi. Desse midla inneheld paramagnetiske metall som gadolinium eller mangan, som påverkar magnetiseringsevna til kroppsvevet og dermed radiostrålinga i MR-maskina. Slike kontrastmiddel følgjer i hovudsak blodet gjennom kroppen slik at organ med unormal blodflyt lett kan identifiserast. Dette kan til dømes vera svulstar som oftast har annleis sirkulasjon enn vevet rundt seg, det kan vera hjerneskader som gjer at blod frå hjartet slepp rett inn i hjernen i staden for å filtrerast gjennom blod-hjernebarrieren, eller innsnevra blodårer som gjer at blodforsyninga er for dårleg i t.d. hjartet ved hjartesjukdom.

Av nyare utvikling er cine-MR, vising av data som levande film. Tidsoppløysinga er framleis låg.

Sjå òg 
 NMR – nukleærmagnetresonans
 Magnetisme
 Koarktasjon

Elektromagnetisme
Medisinsk teknologi
Medisinsk undersøking
Kystvaktskvadron Sør

Kystvaktskvadron Sør, KV Sør var ein av dei to hovudinndelingane av Kystvakta. Administrasjonen og servicefunksjonar for flåten var lokalisert på Haakonsvern Orlogsstasjon. Skvadronen nedlagt 01.01.12.

Fartøy i Kystvaktskvadron Sør 

Fartøy i Ytre Kystvakt 

 KV Andenes - Nordkapp-klasse 
 KV Ålesund 
 KV Eigun 
 KV Lafjord
 
Fartøy i Indre Kystvakt

 KV Garsøy 
 KV Titran 
 KV Agder

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Kystvaktskvadron Nord

Kystvaktskvadron Nord, KV Nord er ein av dei to hovudeiningane i Kystvakta. Skvadronen har ein eigen base på Sortland i Vesterålen i Nordland fylke. Basen vart offisielt opna av Kong Olav V, 5. september 1984. Basen er svert kompakt, liten og tilpassa behova til Kystvakta. Basen husar staben til KV Nord og servicefunksjonar for fartøy og helikopter.

Fartøy i Kystvaktskvadron Nord 

Fartøy i Ytre Kystvakt

 KV Harstad 
 KV Svalbard
 KV Nordkapp - Nordkapp-klasse
 KV Senja - Nordkapp-klasse
 KV Andenes - Nordkapp-klasse
 KV Barentshav - Barentshavklasse 
 KV Sortland - Barentshavklasse 

Fartøy i Indre Kystvakt

 KV Farm 
 KV Heimdal

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Bruksvakt

Bruksvakta eller Bruksvakttenesta er heilt sivildreven, men er styrt av skvadronsjefane i Kystvakta. Bruksvakta har som hovudoppgåve å kontrollere at reglane vert fylgde på fiskefelta nær kysten. Dei skal spesielt hindre at det vert konfliktar mellom trålarar og fartøy som fiskar med tradisjonelle reiskapar som garn, line og snurrevad. Skipa er i tillegg ein generell kapasitet innan søk, redning, overvaking og rapportering. Dei patruljerer for det meste frå Lofoten til grensa mot Russland.

Fartøy i Bruksvakttjeneste 

 KV Nysleppen 
 KV Thorsteinson 
 KV Kongsøy

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Indre Kystvakt

Indre Kystvakt er nemning på nye oppgåver som Kystvakta blei tilført ved lov av 13 juni 1997 om Kystvakta. I tillegg til fiskerioppsyn er dei viktigaste oppgåvene kystoppsyn, overvaking, kontroll og støtte til Politiet og Tollvesenet. 6 av fartøya i Kystvakta opererer i dei 7 IKV-sonene som er oppretta.

Fartøy i Indre Kystvakt 

 KV Nornen 
 KV Tor 
 KV Njord 
 KV Heimdal
 KV Farm 
 KV Magnus Lagabøte - innleigd frå Remøy Shipping A/S

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
Peter Seeberg

Peter Ejnar Lauritzen Seeberg () var ein dansk forfattar frå Skrydstrup.

Seeberg debuterte som forfattar i 1956. Han skreiv ei rekkje romanar, noveller og barnebøker, i tillegg skreiv han dramatikk for scene og fjernsyn. Hovudtemaet i forfattarskapet hans var erkjenninga av verklegheita og problematikken rundt realisme, både som utfordring i litteraturen og som filosofisk tema. 

Bøkene hans har vorte omsett til engelsk, estisk, finsk, fransk, italiensk, litauisk, norsk, spansk, svensk og tysk.

Bibliografi 
(ikkje uttømande)
 1956 Bipersonerne, roman (Gyldendal forlag, København) 
 1957 Fugls Føde, roman (Gyldendal forlag, København)
På norsk:
1957 Fugls føde, (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1962 Eftersøgningen, noveller (Arena forlag) 
 1970 Ferai, skodespel (Arena forlag)
 1974 Dinosaurusens sene eftermiddag, noveller (Arena forlag) 	
 1976 Argumenter for benåding, noveller (Arkiv for ny Litteratur)
 1977 På selve dagen, skodespel (Forlaget Drama)
 1978 Ved havet, roman (Arena forlag)
På norsk:
1979: Ved havet, omsett av Ole Jacob Bull (Kolon Forlag, Oslo)
 1979 Hyrder, roman (Arena forlag)	
 1981 Om fjorten dage, noveller (Arena forlag)
På norsk:
1983 Om fjorten dager omsett av Ole Jacob Bull (Gyldendal Norsk Forlag, Oslo)
 1985 Uden et navn, roman (Gyldendal forlag, København) 	
 1986 Værkfører Thomsens endelige hengivelse, noveller (Brøndum forlag)	
 1987 Roland kommer til verden, roman (Gyldendal forlag, København) 	
 1989 Den sovende dreng, roman (Gyldendal forlag, København)	
 1989 Frosten hjælper, roman, (Gyldendal forlag, København)	
 1990 Rejsen til Ribe, noveller (Samlerens Forlag)	
 1994 Udvalgte noveller, noveller (Samlerens Forlag) 	
 1997 Halvdelen af natten, noveller (Gyldendal forlag, København) 
 2001 En enkelt afbrydelse, noveller (Gyldendal forlag, København)

Prisar og utmerkingar 
 1963 Louisiana-Prisen
 1970 Den danske kritikarprisen for romanen Hyrder
 1977 Det Danske Akademis Store Pris
 1981 Läkerols Kulturpris
 1983 Blicherprisen
 1983 Nordisk Råds litteraturpris for novellesamlinga Om fjorten dage
 1990 Weekendavisens Litteraturpris for romanen Reijsen til Ribe
 1991 De Gyldne Laurbær
 1991 Limfjordsegnens Litteraturpris: Johannes Buchholtz-prisen
 1991 Den Austerrikske barnebokprisen
 1992 Henrich Steffens-prisen
 1997 Lis Jacobsen-Prisen

Bakgrunnsstoff 
 

Danske forfattarar
Vinnarar av Nordisk råds litteraturpris
Det Danske Akademis Store Pris
De Gyldne Laurbær

Boghandlernes gyldne Laurbær eller berre De Gyldne Laurbær er ein dansk litterær pris. Prisen vert utdelt av Den danske boghandlerklubben.

Vinnarar 
 2021 – Thomas Korsgaard for Man skulle nok have været der
 2020 – Stine Pilgaard for Meter i sekundet
 2019 – Sara Omar for Skyggedanseren
 2018 – Leonora Christina Skov for Den, der lever stille
 2017 – Jesper Wung-Sung for En anden gren
 2016 – Merete Pryds Helle for Folkets skønhed
 2015 - Jesper Stein for Aisha
 2014 - Sara Blædel for Kvinden de meldte savnet
 2013 – Anne-Cathrine Riebnitzsky for Forbandede yngel
 2012 - Kim Leine for romanen Profeterne i Evighedsfjorden
 2011 - Helle Helle for romanen Dette burde skrives i nutid
 2010 - Jussi Adler-Olsen for romanen Journal 64
 2009 - Ida Jessen for romanen Børnene
 2008 - Hanne-Vibeke Holst for Dronningeofret
 2007 - Jens Smærup Sørensen for Mærkedage
 2006 - Knud Romer Jørgensen for Den som blinker er bange for døden
 2005 - Morten Ramsland for Hundehoved
 2004 - Christian Jungersen for Undtagelsen
 2003 - Jette A. Kaarsbøl for Den lukkede bog
 2002 - Jakob Ejersbo for Nordkraft
 2001 - Hans Edvard Nørregård-Nielsen for Riber Ret
 2000 - Anne Marie Løn for Kærlighedens rum
 1999 - Svend Åge Madsen for Genspejlet
 1998 - Jens Christian Grøndahl for Lucca
 1997 - Jane Aamund for Colorado drømme
 1996 - Carsten Jensen for Jeg har set verden begynde
 1995 - Henrik Nordbrandt for Ormene ved himlens port
 1994 - Jørn Riel
 1993 - Peter Høeg
 1992 - Lise Nørgaard
 1991 - Leif Davidsen for Den sidste spion
 1990 - Peter Seeberg
 1989 - Ib Michael for Kilroy, Kilroy
 1988 - Bjarne Reuter
 1987 - Martha Christensen for Dansen med Regitze
 1986 - Paul Hammerich for Lysmageren 1985 - Helle Stangerup for Christine 1984 - Cecil Bødker for Marias Barn. Drengen og Marias Barn. Manden 1983 - Dorrit Willumsen
 1982 - Kirsten Thorup
 1981 - Suzanne Brøgger for Tone 1980 - Tage Skou-Hansen
 1979 - Johannes Møllehave
 1978 - Vita Andersen for Hold kæft og vær smuk 1977 - Ebbe Kløvedal Reich
 1976 - Dea Trier Mørch
 1975 - Bo Bramsen
 1974 - Benny Andersen
 1973 - Anna Ladegaard
 1972 - Christian Kampmann
 1971 - Henrik Stangerup for Løgn over løgn 1970 - Leif Panduro
 1969 - Inger Christensen for Det (digte)''
 1968 - Anders Bodelsen 
 1967 - Jens Kruuse
 1966 - Klaus Rifbjerg
 1965 - Thorkild Hansen
 1964 - Erik Aalbæk Jensen
 1963 - Jakob Bech Nygaard
 1962 - Poul Ørum
 1961 - Marcus Lauesen
 1960 - Palle Lauring
 1959 - Willy-August Linnemann
 1958 - Frank Jæger
 1957 - Halfdan Rasmussen
 1956 - Karl Bjarnhof
 1955 - Tove Ditlevsen
 1954 - Tom Kristensen
 1953 - Aage Dons
 1952 - Karen Blixen
 1951 - Jacob Paludan
 1950 - H.C. Branner
 1949 - Martin A. Hansen

Bakgrunnsstoff  
 Mottakarar av De Gyldne Laurbær
Danske litteraturprisar
Ytre Kystvakt

Ytre Kystvakt har ansvar for området som ligg utanfor fire nautiske mil frå kysten av fastlandet i tillegg til dei arktiske områda. Det er her ein finn dei store, spesialiserte, havgåande skipa; nokre med helikopterkapasitet. Desse er særs viktige for å oppretthalde norsk kontroll i dei store havområda under norsk jurisdiksjon. Dei er òg viktige for vernebuinga innanfor søk, berging og oljevern. Nokre av fartøya er heileigde kystvakta, medan andre er eigde av private reiarlag og har noko sivilt mannskap. Alle skipa er uansett drivne av Kystvakta og under total operativ kontroll av skvadronsjefane.

Fartøy i Ytre Kystvakt

KV Nord 

 KV Harstad - òg med i slepebåtberedskapen
 KV Svalbard
 KV Nordkapp - Nordkapp-klasse
 KV Senja - Nordkapp-klasse
 KV Andenes - Nordkapp-klasse 
 KV Tromsø 
 KV Malene Østervold 
 KV Nordsjøbas

KV Sør 

 KV Ålesund 
 KV Eigun 
 KV Lafjord

Kjelder 
 Forsvarsnett

Den norske marinen
KV «Svalbard»

KV «Svalbard» er det største fartøyet i Kystvakta og Sjøforsvaret. Ho har eit mannskap på 40 befal og 42 vernepliktige fordelt på to besetningar. Fartøyet er ein havgåande isbrytar med kapasitet til å ta skip opp til 100 000 tonn på slep. Fartøyet er utstyrt med ABC-vernekapasitet og kan «stenge ned» ventilasjonen for å operere over lengre tid i område som er ureina av kjernefysisk våpenbruk. Hovudoperasjonsområdet til fartøyet er det nordlege Barentshavet og ho høyrer til Ytre Kystvakt ved Kystvaktskvadron Nord.

Fakta 
 Besetning fartøy: 20 befal og 28 vernepliktige (avvik frå tala over kan skuldast andre turnusordningar for meinige)
 Besetning helikopter: 4 stk 
 Lengd over alt: 103,7 m 
 Største breidd: 19,1 m 
 Deplasement: 6500 t 
 Største djuptgåande: 6,5 m 
 Maks fart: 17 knop 
 Marsjfart: 12 knop

Historie 
Det var ein lang prosess å få bygd KV «Svalbard», og fartøyet byggjer på lang erfaring og mykje utvikling innanfor Kystvakta.

 Åra 1989–1993: Forstudie. 
 1. august 1993: Starta formelt som eige prosjekt i Sjøforsvarets Forsyningskommando (SFK). 
 28. september 1994: Namnet KV «Svalbard» bestemt. 
 15. desember 1999: Inngåing av kontrakt. 
 5. mai 2000: Brennestart av stålplater. 
 9. august 2000: Start av kjølstrekkjing. 
 17. februar 2001: Skroget vart sjøsett. 
 20. februar 2001: Skroget kom til Langsten, sør av Molde. 
 15. desember 2001: Overtaking og dåp.

Helikopter 
KV «Svalbard» har hangar til to helikopter og helikopterdekk. Helikopteret er av typen Lynx og høyrer til 337-skvadronen stasjonert på Bardufoss. Helikopterparken vil bli erstattet med nye NH90 i perioden 2009-2012

Bakgrunnsstoff 
Forsvarsnett om KV «Svalbard»

Kjelder 
 Forsvarsnett

Svalbard
Skip frå 2001
Jette A. Kaarsbøl

Jette Anne Kaarsbøl ()  er ein dansk forfattar. Ho debuterte i 2003 med romanen Den lukkede bog, som ho fekk litteraturprisen De Gyldne Laurbær for.

Bibliografi 
 2003 Den lukkede bog, roman (Gyldendal forlag, København)
På norsk:
2004 Den lukkede bok, omsett av Erik Johannes Krogstad (J.W. Cappelens Forlag, Oslo)
 2009 Din næstes hus, roman (Gyldendal forlag, København)

Prisar og utmerkingar 
 2004 De Gyldne Laurbær for romanen Den lukkede bog
 2004 Den danske Læsernes Bogpris for romanen Den lukkede bog

Bakgrunnsstoff 
Litteratursiden.dk 
Jette Kaarsbøl frå litteraturpriser.dk

Danske romanforfattarar
Folk frå Hillerød
Kjernemagnetisk resonans

Kjernemagnetisk resonans eller NMR (forkorting for nuclear magnetic resonance) er det at partiklar (atom, atomkjernar, elektron) med magnetisk moment som varierer periodisk, kan absorbere energi ved bestemde resonansfrekvensar når dei finn seg i eit oscillerande magnetisk felt.

I kjemien er NMR-spektroskopi ein mykje brukt metode for å måla eigenskapar til molekyl.

Verkemåte

Som i andre spektroskopiske metodar vert stoff påverka av elektromagnetiske bølgjer. I NMR er det atomkjernar som vert påverka av radiobølgjer. Atomkjernane må i tillegg vera utsette for eit sterkt magnetfelt. Slik kan ein studera kjernespinn.

Mange atomkjernar har spinn. Både elektron, nøytron og proton har spinn på &;1/2. Ein atomkjerne med upara nukleon vil derfor ha spinn. Desse vil vera magnetiske og vil, dersom dei vert plassert i eit sterkt magnetfelt, orientera seg med eller mot dette. Visse frekvensar av elektromagnetisk stråling vil få spinn til å skifta retning. Energi vert absorbert.

Når to atom av same grunnstoff er i ulike kjemiske miljø, vil dei oppleva litt ulikt magnetfelt. Dette fører til at dei gjev ulike signal. Slik kan ein til dømes skilja hydrogenatom i eit alkan og hydrogenatom i ei aromatisk gruppe. Dette gjev kjemisk skift.

Bruk

Det same prinsippet vert brukt i medisinen, men som MR eller MRI (magnetic resonance imaging).

Innan kjemien vert NMR mellom anna brukt for å finna struktur og samansetning av eit molekyl. For å få gode spekter er eit sterkt og stabilt magnetfelt nødvendig. Systemet vert som regel kjølt med flytande helium.

Sjå òg
MR

Kjernemagnetisk resonans 
Vitskapsteknikkar

sq:Leximi i mendjes
KV «Andenes»

KV «Andenes» er eit norsk kystvaktskip av Nordkapp-klassen. Det høyrer til i Ytre Kystvakt Nord. «Andenes» gjorde teneste i  Persiabukta under Golfkrigen frå september 1990. Fartøyet tok del i blokkadeoperasjonar mot Irak. Ho skulle ikkje ta del i, og tok heller ikkje del i, kamphandlingar. Deltakinga skapte likevel mykje politisk debatt i Noreg.
KV «Andenes» har òg hatt to tokt til Antarktis

Andenes
Skip frå 1981