alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Aslaug Vaa

Aslaug Vaa () var ein norsk lyrikar og dramatikar.

Bakgrunn
Aslaug Vaa var fødd på fjellgarden Nystog i Rauland i noverande Vinje kommune i Telemark som dotter av Tor Aanundsson Vaa (1864–1928) og Anne Marie Roholt (1866–1947). Då ho var fire år gammal flytta familien til Kviteseid der ho vart buande fram til studietida. Ho var syster til bilethoggaren og målaren Dyre Vaa. Gjennom oldemora Signe Jore var ho tremenning til Eivind Groven og Tarjei Vesaas.

Vaa studerte fransk litteratur og kunsthistorie ved universitet i Paris og teaterhistorie ved universitetet i Berlin. Etterpå arbeidde ho ei tid som lærar og journalist. 

Alsaug Vaa var gift med psykologen og filologen Ola Raknes frå 1911 til 1938. Ho var mor til bilethoggaren Anne Raknes og lyrikaren Magli Elster, og mormor til Jon Elster.

Forfattarskap
Vaa debuterte som lyrikar i 1934, 45 år gammal. Den fyrste samlinga heitte Nord i leite. Ho skreiv også skodespel og omsette bøker til nynorsk, blant anna Jungel-boki. 

For den omsetjinga fekk ho Melsom-prisen i 1935. Ho fekk kunstnarløn frå 1955.

Tolkingar
I 2001 framførte Odd Nordstoga og Øyonn Groven Myhren tingingsverket Nivelkinn bygd på Aslaug Vaa sin diktsyklus av same namn frå Nord i leite på Telemarksfestivalen. Oppføringa vart teken opp og gitt ut på plate, og vann Spellemannprisen 2002.

Bibliografi
 1934 Nord i leite, lyrikksamling
 1935 Skuggen og strendan, lyrikksamling
 1936 Villarkonn, lyrikksamling
 1938 Steinguden, skodespel
 1939 På vegakanten, lyrikksamling
 1947 Fotefár, lyrikksamling
 1947 Tjugendagen, skodespel
 1954 Skjenkarsveinens visur, lyrikksamling
 1963 Bustader, lyrikksamling
 1964 Dikt i utval, lyrikksamling
 1965 Honningfuglen og leoparden, skodespel
 1966 Munkeklokka, skodespel
 1989 Dikt i samling  
 1999 Og ordet var..., etterlatne dikt

Kjelder 

 Dagbladets forfatterside
 Om Nivelkinn på Odd Nordstoga si heimeside

Bakgrunnsstoff
 En lyriker - et tema: Aslaug Vaa NRK-program med Aslaug Vaa frå 1964
 «Det lydde eit bod – Om Aslaug Vaa og diktinga hennar» av Leif Mæhle
 «Bygda og verda» av Leif Mæhle i Dag og Tid  (redigert utdrag av artikkelen ovanfor)
 Aslaug Vaa av Leif Mæhle i Norsk biografisk leksikon 1. utg
 Aslaug Vaa av Sigrid Bø Grønstøl på Allkunne
 Digitaliserte bøker av Aslaug Vaa hjå Nasjonalbiblioteket: med namnet Aslaug Raknes, med namnet Aslaug Vaa

nynorskforfattarar
norske forfattarar
folk frå Kviteseid
folk frå Vinje
Vinnarar av Melsom-prisen
Dagny Juel

Dagny Juel () var ein norsk kunstnar, forfattar og dramatikar. Ho vart fødd i Kongsvinger, og var den andre av dei fire døtrene til legen Hans Lemmich Juell og Minda Juell, fødd Blehr. 

Juel vanka på vertshuset «Zum Schwarzen Ferkel» (Under den svarte grisen) i Berlin med August Strindberg og Edvard Munch. Ho var gift med den polske forfattaren Stanislaw Przybyszewski (1868-1927), men han forlét henne for ei anna. Som gift heitte ho Dagny Juel Przybyszewska. 

I 1901 vart Juel skoten og drepen av Wladyslaw Emeryk på eit hotellrom i Tbilisi i Georgia. Det er uklart kvifor Emeryk gjorde dette, men han skal ha vore forelska i Juel.

Dagny, ein polsk-norsk film om Dagny Juel regissert av Haakon Sandøy, blei laga i 1978.

Verk 
 Den sterkere (drama)
 Ravnegård (drama)
 Når solen går ned (drama)
 Synden (drama)
 Rediviva (novelle)

I tillegg: fem prosalyriske tekstar og 14 dikt.

Bakgrunnsstoff 
 Om huset der Dagny voks opp, og som i dag er Kvinnemuseet
 Meir om Dagny Juel, Århundreskiftets femme fatale  Ein polsk nettstad redigert av Aleksandra Sawicka, som skriv på doktorgradsavhandlinga ”Dagny Juel Przybyszewska - fakta og legender” 
 Kvinnemuseet på Kongsvinger, med utstilling om Dagny Juel

 Litteratur 
 Lishaugen, Roar: Dagny Juel : tro, håp og undergang, Oslo 2002. ISBN 82-7694-108-7
 Nag, Martin: Kongsvinger-kvinne og verdensborger; Dagny Juel som dikter og kulturarbeider, Kongsvinger 1987.
 Norseng, Mary Kay: Dagny : Dagny Juel Przybyszewska, the woman and the myth, Seattle : University of Washington Press, c1991. ISBN 0-295-96999-7
 I norsk omsetjing 1992: Dagny Juel : kvinnen og myten. ISBN 82-05-20586-8, ISBN 82-7350-356-9

Norske dramatikarar
Norske forfattarar
Folk frå Kongsvinger
Bjørn Farmann

Bjørn Farmann (Haraldsson) (død om lag 927) var konge i Tunsberg (Tønsberg) og bror av kong Eirik Blodøks (Haraldsson). Han var son av kong Harald Hårfagre (Halvdansson) og Svanhild Øysteinsdotter. Bjørn hadde hovudbølet sitt på kongsgarden Sem i Vestfold. I soga om Harald Hårfagre i Heimskringla fortel Snorre Sturlason at kong Bjørn hadde kjøpskip i fart på andre land. Bjørn var ein klok og omtenkt mann, og såg ut til å bli ein god hovding.

Eirik Blodøks tok livet av Bjørn Farmann. Grunnen skal ha vore at Bjørn ikkje ville gje han dei skattane kong Harald hadde rett på i Vestfold. Kong Bjørn skal vera gravlagd i Farmannshaugen på Sem. 
Gjennom sonen Gudrød vart Bjørn Farmann stamfar til kong Olav II den heilage.

Farmann var ordet for «handelsmann» eller «reisande/sjøfarande handelsmann» i norrøn tid. På Island er ordet «farman» framleis levande og i Sverige finst ordet «farmandsbønder» i bruk om bønder som også er handelsmenn.
Ordet «Farmann» i namnet Bjørn Farmann er såleis ikkje eit eigenamn, men tydde Kong Bjørn «handelsmannen» (farmann) frå Tunsberg.

Seinare bruk av namnet
Før språkreforma av i bokmål av 1959 vart «Farmann» ofte stava på dansk måte som «Farmand».

Bjørn Farmann har gjeve namn til forretningsbladet Farmand, som vart gjeve ut frå 1891 til 1989 og som i 2004 blei relansert med moderne den moderne stavinga Farmann samt rutebilselskapet Farmand (som seinare vart kjøpt opp av Norgesbuss).

Døde i 920-åra
Folk frå vikingtida
Halvor Floden

Halvor Floden () var ein norsk forfattar fødd i Trysil. Han skreiv bøker for born og ungdom.

I 1934 fekk han Melsom-prisen. Han fekk kunstnarløn frå 1950.

Han mottok tredjepremie i Kulturdepartementets premiering av barne- og ungdomslitteratur i 1950 for Vi er vener, og i 1952 fekk han tredjepremie for Trond og venene hans.

Halvor Floden skreiv mellom anna om Kari Trestakk og Frik med fela.

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Halvor Floden hjå Nasjonalbiblioteket
 Red: Bækken, Markvad et al. - Ei bok om Halvor Floden ISBN 82-7104-134-7

Norske forfattarar
Nynorskforfattarar
Folk frå Trysil
Vinnarar av Melsom-prisen
Gabriel Finne

Gabriel Finne () var ein norsk forfattar fødd i Bergen. Finne er rekna å høyra til den litterære retninga naturalismen i den første delen av forfattarskapen, og seinare meir knytt til dekadansetematikk.

Finne fekk publisert den første forteljinga si, «Tvivleren», i Bergensposten medan han var gymnaselev. I 1889 debuterte han med romanen Filosofen.

Gabriel Finne døydde då han var 33 år gammal, av lungebetennelse.

Utgjevingar 
 Filosofen (1889)
 Doktor Wangs Børn (1890) 
 To damer (1891)
 Uglen (1893)
 Før afskeden (1894)
 I afgrunden (1898)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Finne hjå Nasjonalbiblioteket

Norske forfattarar
Folk frå Bergen
Naturalistiske forfattarar
Vebjørn Sand

Vebjørn Sand () er ein norsk kunstnar.

Sand er utdanna ved Statens Kunstakademi i Oslo, Kunstakademiet i Praha og The Art Students League of New York. Han har vore elev av målarane Walther Aas, Rolf Schønfeldt, Ronald Sherr, Peter Cox og Michael Burban. Han har hatt har gjeve ei rekke utsillingar og er først og fremst kjend som kunstmålar.

Hausten 2012 deltok han i Skal vi danse på TV 2.

Verk
Portrett
Biskop Gunnar Lislerud (Fredrikstad domkirke)
Statsminister Jan P. Syse (Statsministerens kontor)
Skuespiller Knut Wigert (Nationaltheatret)
Universitetsrektor Ole Petter Ottersen (Universitetet i Oslo; 2017)

Installasjonar og utandørsprosjekt
Antarktisekspedisjonene og Trollslottet (1993–1994)
Leonardobroen (1996, ferdigstilt 2001)
Keplerstjernen (1999)
Roseslottet (2020-2021)

Plateomslag
 Jan Gunnar Hoff: Syklus (1993)
 Finn Kalvik: Imellom to evigheter (2000)

Galleri

Kjelder

Folk frå Bærum
Norske målarar
Norske kunstnarar
Norske Skal vi danse-deltakarar
Kunstnarar frå 1900-talet
Kunstnarar frå 2000-talet
Olaug Nilssen

Olaug Nilssen () er ein norsk forfattar. Ho debuterte i 1998 med romanen Innestengt i udyr, og arbeider som bokmeldar og forfattar av skjønnlitteratur og sakprosa.

Nilssen voks opp i Solheimsdalen i Førde kommune og busette seg seinare i Bergen, der ho mellom anna studerte litteraturvitskap. Ho har vore aktiv i tidsskriftet Vagant, og var, saman med Gunnhild Øyehaug, redaktør for det no nedlagde litterære tidsskriftet Kraftsentrum. Ho var leiar for Skrivekunstakademiet i Hordaland frå 2008 til 2010.

Olaug Nilssen er blitt kåra til ein av dei ti viktigaste unge forfattarane i Noreg. Forfattarskapen hennar er allsidig og prega av humor.

Nilssen var festspeldiktar på Dei Nynorske Festspela i 2006.

Få meg på, for faen vart filmatisert i 2011.

Tung tids tale er dramatisert av Riksteatret i samarbeid med Det Norsk Teatret og Kilden Teater og Konserthus.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

Utmerkingar 
 Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond 2004
 Sigmund Skard-stipendet 2004
 Sunnmørsprisen 2005
 Bergensprisen (Natt&Dag) 2005
 Brageprisen 2017 i klassen skjønnlitteratur for voksne for Tung tids tale

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Olaug Nilssen hjå Nasjonalbiblioteket
 Presentasjon av Olaug Nilssen på nettstaden til Bergen Offentlige Bibliotek 
 Presentasjon av Olaug Nilssen på nettstaden til Samlaget 
 Om Olaug Nilssen i Allkunne

 Om Olaug Nilssen i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske romanforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1998
Målfolk
Kvinner frå Sogn og Fjordane
Nynorskforfattarar
Forfattarar frå Førde
Folk frå Førde
Norske barnebokforfattarar
Norske sakprosaforfattarar
Norske dramatikarar
Vinnarar av Brageprisen
Magli Elster

Magli Elster () var ein norsk lyrikar, omsetjar og litteraturkritikar fødd i Oslo. 

Magli var dottera til lyrikaren Aslaug Vaa og psykologen og filologen Ola Raknes, og systera til bilethoggaren Anne Raknes. Ho var gift med forfattaren og  kringkastingssjefen Torolf Elster, og er mor til samfunnsforskaren Jon Elster.

Ho debuterte i 1952 med samlinga «Trikken går i engen», og gjennombrotet kom med dei glødande kjærleiksdikta i den neste boka, «Med hilsen fra natten».

I 1986 vann Magli og Torolf Elster Fritt Ords Pris for deira fantasirike og meningsfulle bruk av det frie ordet i poesi og prosa og for deira brennande engasjement for flyktningane i verda.

Verk

Diktsamlingar 
1952 Trikken går i engen (Gyldendal, Oslo)
1953 Med hilsen fra natten (Gyldendal, Oslo)
1955 Den syngende flåten (Gyldendal, Oslo)
1959 En pike av tre (Gyldendal, Oslo)
1971 Sekundene (Gyldendal, Oslo)

Omsetjingar 
1945 Nevil Shute: Mannen med seljefløytene (Aschehoug, Oslo)
1949 Quentin Patrick under forfattarnamnet Jonathan Stagge: Stjernene spår død, originaltittel: The stars spell death (Cappelen, Oslo)
1959 Tennessee Williams: Orfeus stiger ned, orignialtittel: Orpheus descending
1968 Eventyr fra England, originaltittel: English fairy tales (Tiden Norsk Forlag, Oslo)
1975 Joanne Oppenheim: På den andre siden av elva (Tiden, Oslo)
1975 Benkt-Erik Hedin: Dikt vi har sammen (Tiden, Oslo)

Norske forfattarar
Norske lyrikarar
Norske omsetjarar
Forfattarar frå Oslo
Mottakarar av Fritt Ords Pris
TTA

TTA er ei forkorting for True Audio eller naturtru lyd, er ein omkodar (codec) som lager lydfiler utan tap av informasjon.

Lydomkodarar
Avisa Glåmdalen

Glåmdalen  er ei dagsavis som kjem ut seks dagar i veka i Kongsvinger. Avisa har eit stadfesta nettoopplag på 20 893 (2002). Hovudredaksjonen ligg i Kongsvinger, med distriktskontor i Solør, Skarnes og Nes.

Glåmdalen dekkjer dei sju Glåmdalskommunane Kongsvinger, Eidskog, Grue, Åsnes, Våler, Nord-Odal og Sør-Odal. Alle desse kommunane ligg i Innlandet fylke. I tillegg kjem Nes kommune i Viken fylke. Avisa inneheld eige ungdomsbilag, Peppar, kvar tysdag. Etter å ha hatt vanleg gratis nettavis i nokre år, byrja Glåmdalen i 2004 å òg tilby abonnement på PDF-utgåve av den trykte avisa. Sidan har PDF-avisa òg vorte mogleg å kjøpe einskildvis.

Hovudredaksjonen ligg i Kongsvinger, med distriktskontor i Solør, Skarnes og Nes. Glåmdalen er òg deleigar i lokalradiostasjonen Radio Kongsvinger.

Redaktør 
Sjefredaktør i avisa er Erling Brøndmo (2010). 
Tidlegare redaktørar har vore:
 Johannes Stubberud 1926-1932
 Aksel Zachariassen 1932-1941, 1945-1946
 Rolf Jacobsen 1941-1945
 Rolf Nordberg (2004)

Opplagstal 
 2006: 20 033 
 2007: 19 848 
 2008: 19 370 
 2009: 19 070

Bakgrunnsstoff 
 Glåmdalen på nett

Litteratur 
 Egil Sørli: «Fra småbyavis til distrikts-organ: Glåmdalen 1926-76», 1976.
 Guri Hjeltnes: «Avisoppgjøret etter 1945», 1990.
 Sigurd Høst: «Aviskonkurransen - nye og gamle teorier belyst gjennom A-pressens utvikling», 1996.
 Aksel Zachariassen: «Spennende år: fra krig til krig med ord og penn », 1978.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Glåmdalen (avis)» frå , den 11. desember 2010. 
 

Norske aviser etter namn
Aviser i Innlandet
Kongsvinger kommune
Aviser skipa i 1926
A-pressen
Mannsåker

Mannsåker er ei grend i Ullensvang kommune i Hardanger i Vestland fylke. 
Mannsåker i Odda G nr 55. Garden grensar til Vasstun i sør og til Hjøllo i nord, i vest dannar elva Opo naturleg grense og mot aust har Mannsåker rettar like til høgfjellet.

Kort gardshistorie 
Namnet Mannsåker er samansett av man dvs. fleire trælar og åker, som gjev tydinga: staden der trælane fekk bryta seg åker. Garden er fyrste gong nemnd i Bergen Kalvskinn. i 1340.
Gjennom heile mellomalderen var garden eitt bruk, men i 1612 skifter Oddmund garden i to.

I jordboka for 1626 er det sagt om garden at han har ei medels jord til åker og eng. Garden har gjennom tidene vorte hardt råka av ulukker. Tre gonger har det kome jordskreder, dei gav m.a. lågare skatt på garden, og i 1675 og 1858 brann dei fleste husa på garden ned.

Prestæker var ein stor åker på garden som kyrkja, dvs. prestebordet i Ullensvang, hadde part i. Desse partane vart innløyst av garden i 1856-97.

Garden vert delt 
I 1723 er det to bruk og to tun på Mannsåker: Neditun, (samandrege i uttalen til Nitun) og Oppitun. I 1781 vart Oppitun delt likt mellom ein bror og ei syster, Nitun vart i 1811 delt likt mellom 2 brør. Frå 1891 er det 5 bruk på Mannsåker. Det femte bruket vart til ved oppkjøp av parsellar frå dei andre bruka.

Utskifting 
I 1901 var det jordskifte på Mannsåker. I åra 1904 til 1908. vart det bygd nye løer og våningshus på dei fleste bruka. Bruk 1, Nitun, fekk sitja att i det gamle tunet. Ved folketeljinga 1900 var det 56 menneske på garden.

Etter kvart som driftsmåtar vart rasjonaliserte og mindre arbeidskrevjande, minka folketalet. I 1950-åra var det om lag 25 menneske på garden. Det at gardane kunne drivast som små einingar fram mot vår tid, heng klart saman med tilgang på arbeid utanom gardsdrifta, t.d. var det fleire som fekk arbeid i industrien i Odda, som var Odda Smelteverk. I 2009 er det drift på dei fleste bruka på Mannsåker, innmarka vert slått og det er sauehald som dominerer i drifta.

Litteratur 
 Olav Kolltveit: Odda, Ullensvang og Kinsarvik i gamal og ny tid, Band I-III, Odda 1962-1967.
 Jon Låte: Kultursti Mannsåker Hjøllo tekst tavle om Mannsåker 1995-2007. 

I tillegg til å vera eit gardsnamn er namnet nytta som eit etternamn.

Personar med Mannsåker som etternamn 
 Jon Mannsåker (1880-1964) Prest og folkehøgskulerektor.
 Dagfinn Mannsåker (1916—1994), historikar og riksarkivar. 
 Marianne Mannsåker (f. 1951) - Biletkunstnar og teiknar 
 Frank Ove Mannsåker (f. 1972) - Bilkunstnar og teknikar

Gardsnamn
Slektsnamn
Norske slektsnamn
Bygder i Vestland
Geografi i Ullensvang
Bleie i Hardanger

Bleie er ei grend på vestsida av Sørfjorden i Ullensvang kommune, Hardanger. Ungane frå Bleie går barneskuleåra sine på Vikebygd skule.
Bleie er eit gardsnamn, namnet vert nytta som etternamn. 

Bygder i Vestland
Busetnader i Ullensvang
Gardsnamn
Vetrhus i Odda

Vetrhus er ein gard og eit etternamn i Oddadalen i Hardanger.

Sjå òg
Vetrhus Bluesband

Bakgrunnsstoff 
 Miljølære.no - Områdeskildring for Vetrhus.

Gardar i Ullensvang
Utne

Utne er ei grend i Ullensvang kommune i Hardanger. Utne ligg på nordenden av Folgefonnhalvøya, på sørsida av Utnefjorden, vest for innlaupet til Sørfjorden.

Riksveg 550 går om Utne til Odda og Jondal, og det er ferjesamband frå Utne til Kinsarvik og Kvanndal. Sommarstid går det snøggbåt mellom Norheimsund, Utne, Lofthus, Kinsarvik, Eidfjord og Ulvik. Det var eige postkontor på Utne til for nokre få år sidan, og no er det post i butikk. Utne har framleis eige postnummer, 5778 Utne.

På Utne ligg hovudavdelinga til Hardanger Folkemuseum.

Utne Hotel opna som gjestgjevargard i 1722 og er framleis i drift, hotellet og den tilhøyrande Tingstova og eit naust vart freda av Riksantikvaren sommaren 2006. 

I 2004 stod eit av dei største fruktlagra i Noreg ferdig i Sletthagen på Utne. Anlegget er eigd av Hardanger Fjordfrukt. Ullensvang herad driv lækjarkontor, barnehage, bibliotekfilial og alders- og sjukeheimen Utneheimen. 

Ungane frå Utne går no på Hauso skule etter at Vines skule vart lagd ned. Dei næraste vidaregåande skulane er i Odda, på Voss og i Øystese. 

I 1895 stod Utne kyrkje ferdig, tidlegare hadde utningane sokna til Kinsarvik kyrkje.

Biletgalleri

Bakgrunnsstoff 

 Gamle fotografi frå Utne i Galleri NOR

Bygder i Vestland
Busetnader i Ullensvang
Rafael del Riego

Rafael del Riego y Flórez () var ein spansk general og liberal politikar.

Del Riego vart fødd i Santa María de Tuñas i Asturia. Han gjekk ut frå universitetet i Oviedo i 1807, og flytta sidan til Madrid, der han gjekk inn i militæret. I 1808 vart han teken til fange av franske styrkar under den spanske krigen for sjølvstende og halden i Escorial, som han sidan klarte å flykta frå.

10. november var Riego med i slaget ved Espinosa de los Monteros, der han igjen vart teken til fange. Tre dagar seinare vart han send til Frankrike, der han til slutt vart sett fri. Han reiste rundt i England og dei tyske statane før han drog tilbake til Spania igjen i 1814 og slutta seg til hæren igjen med grada oberstløytnant.

Under dei seks åra med kongeleg einevelde støtta han frimurarane og liberalarane som konspirerte mot kong Ferdinand VII. I 1819 forma kongen ti bataljonar for å slå dei sør-amerikanske motstandsrørslene, og Riego vart sett til å kommandera Asturia-bataljonen. Men 1. januar 1820, då han var komen til Cádiz, starta han saman med andre offiserar eit opprør der dei forlangte å få grunnloven av 1812 tilbake. Denne konflikten er seinare blitt kalla Den spanske borgarkrigen frå 1820 til 1823.

Riego sine troppar marsjerte gjennom byar i Andalusia i håp om å starta eit folkeopprør mot kongen, men dei lokale innbyggjarane var stort sett likeglade. I Galicia byrja likevel eit opprør, som så spreidde seg raskt til resten av Spania. 7. mars 1820 vart slottet i Madrid omringa av soldatar kommandert av general Ballesteros, og 10. mars gjekk kongen med på å atterinnføra grunnloven.

Den nye progressive regjeringa gav Riego grada feltmarskalk og gjorde han til capitán general av Galicia. Han fekk makta ved ein seremoni i Aragon den 8. januar 1821, og flytta til Zaragoza. 18. juni same året gifta han seg med kusina si, Maria Teresa del Riego y Bustillos. 

Etter eit republikansk kuppforsøk den 4. september 1821 vart Riego skylda for å vera involvert og arrestert. Men han var blitt godt likt av folket, som mellom anna gjekk i demonstrasjonstog i Madrid der dei kravde å få han lauslaten. I mars 1822 vart han vald inn i den spanske nasjonalforsamlinga, Cortes Generales, og sloppen ut av fengselet.

På kongressen i Verona i 1822 vart den heilage alliansen einige om at eit republikansk Spania truga stabiliteten i Europa, og at Frankrike skulle atterinnføra absolutt monarki i landet. I april 1823 gjekk den franske hæren over grensa. Riego leia den tredje arméen, og kjempa mot både invasjonsstyrkane og lokale styrkar som var lojale til kongen. 15. september vart han sviken og teken til fange i landsbyen Anquillas i Jaén og deretter ført til Madrid. Trass i at ein hadde annonsert eit generelt amnesti vart Riego funnen skuldig i landssvik, ettersom han var eit av parlamentsmedlemmene som hadde stemt for å ta makta frå kongen. 7. november 1823 vart Rafael del Riego hengd på Cebada-plassen i Madrid.

Himno de Riego, ein song skriven til ære for han, var nasjonalsongen til Den andre spanske republikken (1931-1939). Eit portrett av Riego heng no i Cortes Generales.

Spanske generalar
Spanske politikarar
Agatunet

Agatunet i Hardanger er eit friluftsmuseum med ca 30 freda hus. Tunet ligg på garden Aga i Ullensvang kommune  i Vestland fylke. Det eldste bygget er lagmannsstova frå om lag 1250, eit unikt tymrahus på høge kjellarmurar. Agatunet er særskilt av di det er eit originalt klyngjetun, ikkje tilflytta hus. Agatunet ligg under det høge Tveitaberget som vernar tunet mot snøskred. I sommarhalvåret er det omvising i tunet, open kafé, kunstutstillingar i tillegg til konsertar. 
Museet vert drive av Stiftinga Agatunet. Stiftinga samarbeider med Hardanger Folkemuseum. Saman er dei frå 2006 del av Hardanger og Voss museum. 

Agatunet vart freda i 1938.

Historie 

Aga var i gamal tid eit høvdingsete, og fleire gamle gravhaugar tyder på svært tidleg busetnad. Garden var ein av dei største i Hardanger gjennom mellomalderen, og har hatt tett tilknyting til fleire vestlandske adelsætter.

På slutten av 1200-talet var heile Aga ein stormannsgard. Seinare vart han delt opp mellom etterkommarane. Fram til 1940 budde det ni sjølveigande bønder i tunet. Totalt var det 80 – 90 bygningar i tunet. 

Garden har tidlegare vore delt i «Øvstatun» og «Nedstatun». Ulik eigedomsrett til desse to delane kan sporast attende til 1300-talet, der Øvstatunet vart pantsett til riddar Gaute Eiriksson Galtung av Greip Ivarsson av Melsætta, og seinare gjekk inn i Losnagodset. Dokument knytte til Aga er blant dei eldste norske skriftlege dokument i offentleg eige.

Gardsnamnet er tidlegast dokumentert i eit diplom frå kring 1220. Fleire teoriar om tydinga av namnet er fremja, mellom anna «stikke seg fram (agge)». Andre teoriar går på at 'Aga' kjem av ordet 'age', som tyder respekt. Det er truleg at førsteleddet Aga peikar på ei anna landskapseining enn dagens tun. 

Det eldste bygget som står att er Lagmannsstova frå om lag 1250, eit unikt tømmerhus på høge kjellarmurar. Det er bygd av tømmer frå Varaldsøy i Kvinnherad) av lagmann, riddar og riksråd Sigurd Brynjolfsson – ein av rådgjevarane til kong Eirik Magnusson. Dette er den eldste mellomalderbygningen i landet der det opphavlege framleis står.

Agatunet er også særskilt fordi det er eit originalt klyngetun, ikkje tilflytta hus. Rett opp for tunet ligg den 1506 m høge, bratte Aganuten, som det har gått fleire farlege skred frå.

Planar om jordskiftesenter 
Dagleg leiar Guttorm Rogdaberg vart i 2005 utnemnd til statsstipendiat, mellom anna for å arbeida vidare med planane om eit Jordskiftesenter ved Agatunet.

Biletgalleri

Sjå òg 
 Teigblanding
 Jordskifte

Bakgrunnsstoff 

 Olavsrosa.no om Agatunet 
 Kulturnett.no om Agatunet
 Norway.com om Agatunet 
 Bilete frå Agatunet
 Aga-diplomet frå 1293

Museum i Vestland
Friluftsmuseum i Noreg
Tun
Freda bygg i Vestland
Olavsrosa
Kulturminne i Ullensvang
Byggverk i Ullensvang