alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anguilla

Anguilla er ei øy i Karibia som er eit britisk oversjøisk territorium. I tillegg til sjølve øya Anguilla omfattar territoriet òg fleire mykje mindre, ubygde øyar. Arealet er 102 km² og folketalet 13 500 (2006). Den næraste naboøya er den delt fransk-nederlandske øya Saint-Martin.

Øya vart først busett av indianarar frå Sør-Amerika. Nokon seier at Christopher Columbus såg øya i 1493, men dei første europearane som heilt sikkert vitja øya var franskmenn i 1564 eller 1565. Øya vart først kolonisert av engelske nybyggjarar frå Saint Kitts i 1650. Det vart gjort forsøk på å utvikla ein slaveribasert plantasjeøkonomi på øya, men dette vart aldri særleg vellukka grunna jordsmonnet og klimaet på øya. Då Storbritannia avskaffa slaveriet i 1830-åra forlét mange plantasjeeigarar øya. Mesteparten av folkesetnaden som vart igjen var fiskarar og bønder av afrikansk opphav.

Tidleg på 1800-talet vart øya administrativt slått saman med Saint Kitts og Nevis. Misnøye med å bli administrert frå Saint Kitts slo ut i ope opprør i 1967. Då fekk kolonien Saint Kitts-Nevis-Anguilla eit omfattande indre sjølvstyre frå Storbritannia. 30. mai 1967 vart det sanktkittiske politiet kasta ut frå øya, som erklært seg lausriven frå Saint Kitts og Nevis. Forhandlingar med britane førte ikkje til noka løysing og i februar 1969 erklærte øya seg som ein sjølvstendig republikk. Ikkje lenge etterpå intervenerte britiske troppar og politi, offisielt for å «gjenoppretta orden». I 1971 kom ein fram til ein avtale som i praksis separerte Anguilla frå Saint Kitts og Nevis. Separasjonen vart formalisert 19. desember 1980, då Anguilla vart eit eige britisk territorium. Medan Saint Kitts og Nevis fekk fullt sjølvstende i 1983 er Anguilla framleis eit britisk område.

Britiske oversjøiske territorium
Øyar i Karibia
Île-aux-Moines

Île-aux-Moines (Enizenac'h på bretonsk) er den største øya i Morbihanbukta i Bretagne i Frankrike. Øya er òg ein eigen kommune i departementet Morbihan. Ho er ein av to øykommunar i bukta, den andre er Île d'Arz.

Geografi 

Île-aux-Moines ligg i Morhibanbukta. Ho er 7 km lang og 5 km brei, og dekkjer eit areal på 3,2 km². Øya er forma som ein kross, og ingen stader på øya ligg lenger enn 450 meter frå vatnet. 

Det går båtsamband til fastlandet frå Larmor-Baden og Port-Blanc.

Historie 

Île-aux-Moines har vore busett sidan steinalderen, noko steindysser og andre leivningar kan vise til. I 854 gav kongen av Bretagne, Erispoe, ein donasjon til klosteret i Saint-Conwoïon i Redon, som far hans Nominoe hadde oppretta. Dette vart lagerplass for klosteret. 

Etter normannarane invaderte øya på 900-talet vart øya gjeve tilbake til soknet Arradon. I 1453 fekk øya status som eit sokn, og i 1792 vart ho ein eigen kommune.

Monument 
Det er mange megalittiske leivningar på sørsida:
 Dolmen i Kergonan på midten av øya. Steinane er stilt i ring med ein radius på meir enn 70 meter, ei av dei største i Europa. 
 Dolmen i Penhap, 5 km frå den største landsbyen, og er den best bevarte på øya. 
 Krusifiks kan ein finne i Trec'h, Brouel og Le Nioul, i tillegg til på Kerno. 
St. Michel Kapell

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Île-aux-Moines» frå , og «Île-aux-Moines» frå  den 12. april 2007.  
 

Ile-aux-Moines
Ile-aux-Moines
PL Kyodan

PL Kyodan, kort for Perfect Liberty Kyodan (engelsk og japansk, 'fullkomen fridom-kyrkja'), er ei japansk religiøs gruppe som tek utgangspunkt i zen-buddhismen og shintoismen, men som i dag ikkje har nokon band til desse. 
I følgje læra til PL Kyodan er liv kunst, og meininga med livet er å «skapa sann kunst» gjennom å utvikla og uttrykka seg sjølve. Liding kjem frå at ein gløymer Gud, men kan takast bort gjennom bøn. 

PL Kyodan blei grunnlagd i 1946 av Miki Tokuchika. Rørsla bygger på Hito-no-michi kyodan, grunnlagd av far til Tokuchika, og Mitake-kyo Tokumitsu Daikyokai, grunnlagd av Tokumitsu Kanada før det igjen.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad for PL Kyodan

Kjelder 
 Historie ved perfectliberty.ca
 «PL Kyodan.» Encyclopædia Britannica. 2007. Britannica Concise Encyclopedia. 16. apr. 2007 <http://concise.britannica.com/ebc/article-9375458/PL-Kyodan>.
Central Park

Central Park er ein 3,4 km2 stor rektangulær park på Manhattan i byen New York i USA. 

I 1853 vart det vedtatt å opprette Central Park som landskapspark mellom 59. og 109. gate. Ein konkurranse om utforminga vart vunnen av Frederick Law Olmsted og Calvert Vaux. Då parken vart oppretta låg den nordre utkant av byen. Det tok fleire tiår før Central Park vart omkransa av busetjinga. 

Det tok 13 år å lage ferdig Central Park, mellom anna fordi det måtte plantast 500 000 tre og buskar.

Bakgrunnsstoff 

New York City
Manhattan
Parkar i New York City
Disjunkt

Disjunkte mengder er to mengder som ikkje har noko felles element. Dersom mengdene  og  er disjunkte, er .

I sannsynsrekning snakkar ein også om disjunkte hendingar. Då har hendingane ingen felles utfall.

Mengdelære
Mengdefamiliar
Kontinentalkeltiske språk

Kontinentalkeltiske eller fastlandskeltiske språk er ei samlenemning på dei keltiske språka som ikkje er øykeltiske. Dei kontinentalkeltiske språka vart snakka på det europeiske kontinentet, og dei er alle døydd ut. Det eine keltiske språket som i dag blir snakka på fastlandet, bretonsk, er eit øykeltisk språk, det blir snakka av etterkommarar av britar som utvandra til fastlandet, i det fjerde hundreåret. 

Sannsynlegvis var det for to tusen år sidan mange keltiske språk på det europeiske kontinentet. Vi har litt kjennskap til fire kontinentalkeltiske språk:

 Gallisk i Frankrike
 Galatisk i vestlege delar av Tyrkia
 Lepontisk i Norditalia
 Keltiberisk på Pyrenéhalvøya

Keltiske språk
Partialtrykk

Partialtrykk er trykket kvar enkelt gass i ei gassblanding (ideell gass) ville hatt om han aleine okkuperte det same volumet.

I kjemi er partialtrykket til ein gass i ei gassblanding definert som for ein ideell gass. Partialtrykket til ein gass oppløyst i ei væske er partialtrykket gassen hadde hatt i ein gassfase i likevkt med væska ved same temperatur. Partialtrykket til ein gass er eit mål på den termodynamiske aktiviteten til gassmolekyla. Gassar vil alltid strøyme frå området med høgt partialtrykk til område med lågt partialtrykk, og jo større trykkskilnaden er jo raskare vert gasstraumen.

Damptrykk er trykket til ein damp i likevekt med dei andre fasane til stoffet (t.d. væske eller fast stoff). Oftast vert uttrykket brukt til å skildre tendensen ei væske har til å fordampe. Det er eit mål på tendenes molekyl og atom har til å forlate ei væske eller eit fast stoff. Væska sitt kokepunkt er lik punktet der damptrykket er lik det omliggande atmosfæriske trykket.

Gassar vert løyst opp, spreidd eller reagerer i forhold til partialtrykka deira, og ikkje nødvendigvis i forhold til konsentrasjonen i ei gassblanding.

Dalton si lov for partialtrykk
Partialtrykket til ein ideell gass i ei blanding er lik trykket gassen ville hatt om han okkuperte det same volumet aleine ved same temperatur. Dette er fordi molekyla i ein ideell gass er så langt frå kvarandre at dei ikkje vekselverkar med kvarandre i det heile tatt. Gassar i den verkelege verda er tilnærma lik ein ideell gass.

Ein konsekvens av dette er at det totale trykket i ei blanding av ideelle gassar er lik summen av kvart partialtrykk til kvar indivduelle gass i blandinga. Dette er utrykt i Dalton si lov Til dømes kan ein ha ei ideell gassblanding av nitrogen (N2), hydrogen (H2) og ammoniakk (NH3):

Ideell gassblanding

Molbrøken til ein individuell gasskomponent i ei ideell gassblanding kan uttrykkast i form av komponenten sitt partialtrykk eller i mol av komponenten:

og partialtrykket til ein individuell gasskomponent i ein ideell gass kan ein få ved hjelp av uttrykket:

Molbrøken av ein gasskomponent i ei gassblanding er lik den volumetriske brøkdelen av komponenten i ei gassblanding.

Sjå òg

 Damp og vassdamp
 Gass, ideell gass og Ideell gasslov 
 Molbrøk og mol
 Dalton si lov
 Henry si lov

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Partial pressure» frå ,  den 13. april 2007.  

Kjemiske eigenskapar
Fysikalsk kjemi
Gasslover
Kjemiteknikk
Gassar
Dykking
Avogadro si lov

Avogadro si lov er ei gasslov kalla opp etter Amedeo Avogadro som i 1811 la fram følgjande hypotese: 
Like volum av gassar ved same temperatur og trykk, inneheld det same talet på partiklar eller molekyl.

Altså er talet på molekyl i eit visst volum av ein gass avhengig av storleiken eller massen til gassmolekyla. Som eit døme vil like volum av molekylært hydrogen og nitrogen innehalde like mange molekyl. 

Denne lova kan matematisk uttrykkast som: 

.

der:
V er volumet til gassen.
n er talet på mol i gassen.
a er ein konstant.

Likninga over er derimot berre triviell, og gjeld for alle homogene substansar, inkludert homogene væsker og faste stoff. Dette forholdet er lett å utleie, og var tenkt ut før Avogadro gjorde sitt arbeid. 

Den viktigaste konsekvensen av Avogadro si lov er at den ideelle gasskonstanten har same verdi for alle gassar. Dette tyder at konstanten

der:
p er trykket til gassen
T er temperaturen til gassen. 

har same verdi for alle gassar, uavhengig av storleiken eller massen til gassmolekyla. Dette uttrykket er ikkje-triviell, og viser Avogadro sitt geniale innsyn i eigenskapane til ideelle gassar. Det tok mange tiår å vise Avogadro si lov basert på gassane sin kinetiske teori.

Ein mol av ein ideell gass tar opp ein plass på 22,4 liter (dm³) ved standard temperatur og trykk. Volumet vert ofte kalla molart volum til ein ideell gass. Verkelege gassar kan avvike frå denne verdien. 

Talet på molekyl i ein mol vert kalla Avogadros tal: om lag 6,022×1023 partiklar per mol. 

Avogadro si lov, i lag med den kombinerte gasslova, dannar den ideelle gasslova

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «en:» frå ,  den 13. april 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Ein engelsk omsetjing av Avogadro sin artikkel frå 1811

Gasslover

it:Volume molare#Legge di Avogadro
Hadsel kyrkje

Hadsel kyrkje ligg på staden Hadsel i Hadsel kommune og sokn i Vesterålen prosti. Kyrkja ligg på sørsida av Hadseløya, mellom Stokmarknes og Melbu. Det er ei åttekanta trekyrkje, bygd med 600 plassar og innvigd i 1824 .

Hadsel har vore kyrkjestad sidan mellomalderen. Dagens kyrkje er minst den fjerde kyrkja på omtrent same stad sidan 1300-talet.

Interiør 

Kyrkja er har ei altertavle frå rundt 1520 og ei lysekrone frå rundt 1200.

Andre kyrkjer i Hadsel 
 Grønning kyrkje
 Hanøy kyrkje
 Innlandet kyrkje
 Melbu kyrkje
 Sand kyrkje

Sjå òg: 
 Prost og sokneprest Mogens Petterson Teleman (1599-1664), portrettet hans heng i kyrkja

Bakgrunnsstoff 
 
 Arkitekturguide: Hadsel kyrkje
 Om Hadsel kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
 Den norske kyrkja i Hadsel
 
 Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Hadsel
Kyrkjer i Vesterålen prosti
Norske kyrkjer frå 1824
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Kulturminne i Hadsel
Rekdal

Rekdal er ei grend i Vestnes kommune i Romsdal. Staden ligg på sørsida av Midfjorden og riksveg 661 går gjennom grenda.

Geografi i Vestnes
Bygder i Møre og Romsdal
Halsa kyrkje i Nordland

Halsa kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1960 i Meløy kommune og sokn i Bodø domprosti .

Kyrja er bygd i tre og ho er bygd med  400 plassar. Stilen er funksjonalistisk. Arkitekt for kyrkja var Kirsten Flugel Knutssøn.

Bakgrunnsstoff 
 Halsa kyrkje Meløy  frå Kyrkjsøk

Kyrkjer i Meløy
Kyrkjer i Bodø Domprosti
Norske kyrkjer frå 1960
Arbeidskyrkjer
Kulturminne i Meløy
Hamarøy kyrkje

Hamarøy kyrkje ligg i Hamarøy kommune og sokn i Ofoten prosti. Det er ei arbeidskyrkje, bygd i 1974 i betong med 300 plassar.

Arkitekt for bygget var Nils Toft. Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Historie 
Hamarøy høyrde frå gamalt av til Salten fogderi.

Hamarøy var i 1589 eit residerande kapellani under Steigen prestegjeld. Hamarøy var truleg eit av dei kapellania som vart eigne pastorat eller soknekall som følgje av eit reskript 1. april 1740. 

Ved kongeleg resolusjon 28. oktober 1882 vart det bestemt å rive Hamarøy gamle kyrkje og byggje ei ny kyrkje med 700 sitteplassar. Til ny kyrkjetomt og til utviding av kyrkjegarden skulle det fråskiljast rundt 20 ar frå prestegarden. 

Ved kongeleg resolusjon 19. september 1885 vart det tillate å flytte Hamarøy gamle kyrkje til garden Karlsøy som eit kapell for Sagfjorden. I Sagfjord kapell skulle dei halde sju gudstenester årleg, og det skulle leggjast gravplass ved kapellet. Ved kongeleg resolusjon 11. januar 1909 vart det årlege gudstenestetalet for Sagfjorden kapell auka til tolv. Grensa mellom Hamarøy og Nordfold sokn er beskriven i kongeleg resolusjon 16. februar 1933. Tømmerneset kapell vart oppført i 1952.

Lofotpresten Hans Egede 
Hans Egede, «Grønlands apostel», kom til presten Niels Schielderup i Hamarøy omkring 1700. Han gav guten innføring i gresk, hebraisk, latin og teologi. Eksamen tok han med framifrå karakterar, og det var kanskje på grunn av denne grundige opplæringa at han vart uteksaminert frå Universitetet i København i 1705 med vitnemål påført vurderinga «stor flid og hurtighed» etter berre eitt og eit halvt års studium.

Referansar

Litteratur 
 Nicolaissen O.; 1921: Kirker i Nord- Norge XVII Hamarøy kirke. XVIII Salfjordens kirke.XIX Lyngens kirke. s, 1-23.

Bakgrunnsstoff 
 Fotografi av gamlekyrkja på Presteid.
 Hamarøy kirke Kyrkjesøk 
 

Kyrkjer i Hamarøy
Kyrkjer i Ofoten prosti
Nils Toft
Kulturminne i Hamarøy
Arbeidskyrkjer
Norske kyrkjer frå 1974
Fiksdal

Fiksdal er ein tettstad i Vestnes kommune i Romsdal i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg på vestsida av Tomrefjorden, ved utlaupet av Fiksdalselva, og har .

Tettstaden har grunnskule og daglegvarebutikk. Sør for bygda står Fiksdal kyrkje, ei langkyrkje i tre frå 1866.

Nedskriven historie for Fiksdal spenner attende til 1600-talet. Ifølgje Rekdal har folketalet stige jamnt frå om lag 60 i år 1600, til 216 i år 1840. Seinare steig folketalet raskare, og låg på 650 personar i 1900. I 1960 var folketalet 707 personar.

Bilete frå Fiksdal

Kjelder 

Tettstader i Møre og Romsdal
Geografi i Vestnes
Handnesøya kapell

Handnesøya kapell er eit kapell frå 1969 på Handnesøya i Nesna kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.

Byggverket er i tre og skal ha 70 plassar.

Litteratur
 Alf Henry Rasmussen (red.): Våre kirker - norsk kirkeleksikon, Vanebo forlag 1993, side 180, ISBN 82-75-27022-7

Bakgrunnsstoff 
 

Kyrkjer i Nesna
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1969
Kulturminne i Nesna
Gjelstein

Gjelstein er ei grend i Vestnes kommune i Romsdal. Staden ligg mellom Rekdal og Fiksdal, på vestsida av Tomrefjorden. 

Geografi i Vestnes
Bygder i Møre og Romsdal
Hattfjelldal kyrkje

Hattfjelldal kyrkje er ei langkyrkje frå 1868 i Hattfjelldal kommune og sokn i Indre Helgeland prosti. 

Kyrkja er lafta av tømmer og har 200 sitjeplassar.

Kyrkja har truleg den første kyrkjeklokka av stål som er laga i Noreg (1869).

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 Kyrkjesøk
 
 Om Hattfjelldal kyrkje på nettstaden til Den norske kyrkja i Hattfjelldal
 Eldre fotografi på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Hattfjelldal
Kyrkjer i Indre Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1868
Kulturminne i Hattfjelldal
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Drag/Helland kyrkje

Drag/Helland kyrkje (lulesamisk: Ájluovta/Ájlátte girkko), tidlegare Drag/Helland kapell, er ei langkyrkje frå 1972 i Drag/Helland sokn i Hamarøy kommune i Ofoten prosti.

Byggverket er i tre og skal ha 100 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Hamarøy
Kyrkjer i Ofoten prosti
Kulturminne i Hamarøy
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Norske kyrkjer frå 1972
Hemnes kyrkje

Hemnes kyrkje er ei åttekanta kyrkje frå 1872 i Hemnes kommune og sokn i Indre Helgeland prosti. Kyrkja ligg på Hemnesberget i Ranfjorden.

Kyrkja er tømra, og ho er bygd med 800 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 Om Hemne kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
 Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 

Kyrkjer i Hemnes
Kyrkjer i Indre Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1872
Åttekanta kyrkjer i Noreg
Niels Stockfleth Darre Eckhoff
Kulturminne i Hemnes
Innlandet kyrkje

Innlandet kyrkje, tidlegare Hennes, er ei langkyrkje frå 1992 på Hennes i Hadsel kommune og sokn i Vesterålen prosti.

Kyrkja er i tre, og ho er bygd med 100 plassar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Om Hadsel sokn

Kyrkjer i Hadsel
Kyrkjer i Vesterålen prosti
Norske kyrkjer frå 1992
Henningsvær kyrkje

Henningsvær kyrkje ligg på Heimøya i Vågan kommune og sokn i Lofoten prosti. Kyrkja er ei langkyrkje i tre. Ho vart vigsla i 1974 og er bygd med 250 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 
 Fotografi av den førre kyrkja i Henningsvær på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kyrkjer i Vågan
Kyrkjer i Lofoten prosti
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Kulturminne i Vågan
Norske kyrkjer frå 1974
Herøy kyrkje på Helgeland

Herøy kyrkje er ei steinkyrkje på øya Sør-Herøy i Herøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. Ho er frå 1100-talet og den største av dei såkalla «triangelkyrkjene» i området med romansk utforming; dei to andre er Dønnes kyrkje og Alstahaug kyrkje. Ho skil seg frå dei to andre ved at Herøy kyrkje er bygd med apsis (halvrunda kvelva tak), og utan laukkuppel.

Funn frå jernalderen tyder på at kyrkjas område tidlegare har vore eit gudehov.
Ei tid låg futegarden for Helgeland på Herøy.
Eit krusifiks frå 1300-talet som har høyrd til kyrkja er no ved Historisk museum i Bergen. Under restaureringa vart det funne mange gamle myntar heilt i frå kong Sverres tid. 

Den største lysekrona vart i 1655 gjeven av Margrethe Pedersdotter og Jesper Hansen, og ei mindre i 1715 av Rasmus Angell. Presten Petter Dass var frå Herøy sokn. Han har gjeve kyrkjesølv, altarkalk, disk og brødeske til kyrkja. Altertavla og preikestolen frå 1764 er måla av Gottfried Ezekiel.

Skip, våpenhus og tårn vart endra ved påbygging i 1880.
Døypefonten i tre vart teken i bruk i 1914, han er skoren av Andreas Nilsskog, med motiv frå Jesu liv og norrøn mytologi. Ei restaurering vart gjennomført i 1960, med nytt orgel bygd av Brødrene Torkilsens Orgelbyggeri (15 stemmer, to manual med elektrisk traktur).

Kyrkjejubileet i 1999 feira dei tre mellomalderkyrkjene på Helgeland.

Kjelder 
 Herøy kommune
 Turid Følling Eilertsen: Talende murer - Nordnorske middelalderkirker «Herøy kirke» s. 24–34

Bakgrunnsstoff 
 Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
 Herøy kyrkje  frå Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Herøy i Nordland
Norske steinkyrkjer frå mellomalderen
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Freda bygg i Nordland
Andreas Nilsskog
Norske kyrkjer frå 1100-talet
Kulturminne i Herøy i Nordland
Hol kyrkje i Vestvågøy

Hol kyrkje ligg på Hol ved Fygle i Vestvågøy kommune i Nordland. Kyrkja er ei krosskyrkje i tre, bygd med 300 plassar. Ho vart bygd i 1806 og vølt om i 1860.

Ei kyrkje i Hol er nemnd i skriftlege kjelder allereie på midten av 1300-talet. Orgelet i Hol kyrkje er frå 1986.

Andre kyrkjer i Vestvågøy 
 Borge kyrkje
 Buksnes kyrkje
 Knutstad kapell
 Stamsund kyrkje
 Valberg kyrkje

Kjelder 
 Den norske kyrkja i Vestvågøy
 Den norske kyrkja i Vestvågøy - om Hol kyrkje

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Vestvågøy
Kyrkjer i Lofoten prosti
Norske kyrkjer frå 1806
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Vestvågøy
Valkyrkjer i 1814
Husby kapell

Husby kapell er ei langkyrkje frå 1905 i Nesna kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. Kapellet er bygd som eit privat kapell på den gamle storgarden Husby på Tomma, ein gong senter for eit jordegods på Helgeland. 

Kyrkja er bygd i tre og skal ha 100 plassar.

Ved kongeleg resolusjon 16. januar 1905 vart det tillate å vigsle eit bedehus oppført på Husby, den gongen i Dønnes sokn, til kyrkjelege handlingar. Husby kapell skulle ha minst 4 gudstenester for året, og kapellet fekk eige kyrkjetilsyn. Uklare retningslinjer for den kyrkjelege bruken av det private kapellet gjorde av biskopen i Sør-Hålogaland stengde kapellet som gudstenestestad på slutten av 1980-talet. Sidan var det i fleire år berre brukt til gravferder, og nokre få andre kyrkjelege handlingar etter særleg løyve frå biskopen. I 2005 vart kapellet igjen teke i bruk som fast gudstenestestad for kyrkjelyden på Tomma. Det er forordna seks årlege gudstenester i kapellet.

Kjelder 
 DIS-Norge

Bakgrunnsstoff 
 Fotografi frå vigslingdagen
 

Kyrkjer i Nesna
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1905
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Kulturminne i Nesna
Husvær bedehuskapell

Husvær bedehuskapell er ei langkyrkje frå 1936 i Herøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.

Kyrkja er bygd i tre med 80 plassar.

Kjelder 
 

Kyrkjer i Herøy i Nordland
Kyrkjer i Nord-Helgeland prosti
Norske kyrkjer frå 1936
Bedehuskapell i Nordland
Kulturminne i Herøy i Nordland
Håkvik kapell

Håkvik kapell er ei langkyrkje frå 1980 i Narvik kommune og sokn i Ofoten prosti . 

Kyrkja er bygd i tre med 180 plassar.

Bakgrunnsstoff 
 Håkvik kapell frå Kyrkjesøk

Kyrkjer i Narvik
Kyrkjer i Ofoten prosti
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Norske kyrkjer frå 1980
Høyforsmoen kapell

Høyforsmoen kapell ligg i Beiarn kommune i Nordland og vart vigsla i 1960. Kapellet vart bygd på dugnad. Kyrkjestaden har hatt kyrkjegard sidan 1916. Før kyrkja vart bygd stod det eit lite gravkapell der.

Bakgrunnsstoff 
 
 Kyrkjesøk
 Den norske kyrkja i Beiarn
 

Kyrkjer i Beiarn
Kyrkjer i Salten prosti
Norske kyrkjer frå 1960
Kulturminne i Beiarn
Langkyrkjer i Sør-Hålogaland bispedømme
Cookøyane

Cookøyane er ei øygruppe i Stillehavet som utgjer ein sjølvstyrt stat i fri assosiasjon med New Zealand. Øygruppa omfattar 15 øyar. Arealet er 240 km² og folketalet 18 700 (2006). 

Cookøyane vart først folkesett av polynesiske folk. Dei første nedskrivne vitnesbyrda om øyane kjem frå eit spansk skip frå 1595. Spanjolar gjekk i land på øya Rakahanga i 1606. Den britiske sjøfararen James Cook kom til øyane i 1773 og 1779. Han gav dei namnet Herveyøyane. Namnet Cookøyane er først kjent frå eit russisk kart frå 1880-åra.

Cookøyane vart eit britisk protektorat i 1888. Dei vart overførte til New Zealand i 1901. Dei var eit newzealandsk protektorat til 1965 då dei fekk sjølvstyre i fri assosiasjon med New Zealand.

Statusen som fri assosiert stat inneber at øyane har fullt sjølvstyre i interne saker. New Zealand har noko av ansvaret for internasjonale tilhøve og forsvar, i samråd med Cookøyane. Dronninga av New Zealand, som er den same som dronninga av Storbritannia, er statsoverhovud og er representert på øyane av sin Queen's Representative. Øyane er eit parlamentarisk demokrati og regjeringa vert leia av ein statsminister.

Usjølvstendige område
Øyar i Stillehavet
Cookøyane
Van de Graaff-generator

Van de Graaff-generatoren er ein konstruksjon for tilverking av statisk elektrisitet.

Funksjon 
Prinsippet er at eit ikkje-leiande band av silke eller liknande materiale blir spent over to rullar, der ein rull blir omgjeven av ein metallklode. Når bandet blir sett i rørsle blir kloden ladd opp med positive ladningar gjennom friksjonen til bandet mot ein elektrode som er kopla til kloden. Ein andre elektrode er kopla til den andre rullen og når den statiske oppladinga blir tilstrekkeleg stor skjer eit overslag frå den positivt ladde kloden til den negativt ladde kloden i form av eit lyn.

Utviking 
Van de Graaff-generatoren vart utvikla av fysikaren Robert Van de Graaff og vart vist opp i oktober 1929 ved Princeton university. I løpet av nokre år vart det bygd ein generator som kunne produsere spenningar opp til 1 megavolt. Den var 180 cm høg og hadde to metallklodar på 60 cm i diameter per stykk.

Bruksområde 
Generatoren gjev moglegheit til å gjere høgspenningseksperiment men med ein relativt låg straum. Han er vanleg innanfor skolefysikken og finst også i modifiserte versjonar til forsking rundt til dømes tore og isoleringseigenskapar.

Elektriske generatorar
Elektrostatikk