alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Antti Aarne

Antti Amatus Aarne () var ein finsk folklorist og eventyrforskar. Aarne studerte under Julius Krohn og son hans, Kaarle Krohn, og var professor i Helsingfors frå 1922.

Aarne skapte den fyrste versjonen av det internasjonale typeregisteret for folkeeventyr, som kom ut i 1910. I dag heiter det Aarne–Thompson-klassifiseringssystemet (etter at det kom i nye, utvida utgåver av amerikanaren Stith Thompson i 1928 og 1961) og er ein føresetnad for samanliknande eventyrstudium.

Kjelder 

 «Antti Aarne» på Wikipedia på engelsk,  14. august 2009.
 «Antti Amatus Aarne» i Store Norske Leksikon.

Finske folkloristar
Folk frå Björneborg
Kjell Olaf Jensen

Kjell Olaf Jensen () var ein norsk litteraturkritikar, essayist og omsetjar av skjønn- og faglitteratur frå fransk, tysk, engelsk og dei andre skandinaviske språka. Han var utdanna magister i litteraturvitskap. 

Frå 1997 til 2007 var Jensen leiar av Norsk PEN. I åra 1985 til 1990 var han formann i Norsk Litteraturkritikarlag, og frå 1989 til 1993 var han visepresident i Association Internationale des Critiques Littéraires. 

Kjell Olaf Jensenfekk Riksmålsprisen for omsetjingane sine i 1984 og vart årets kritikar i 2001.

Hoffet kunngjorde 22. april 2010 at kongen hadde utnemnt Jensen til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans bidrag for det frie ord.» Det vart samtidig sagt at det var lagt vesentleg vekt på det mangeårige arbeidet og engasjementet hans for ytringsfridommen.

Referansar 

Norske litteraturhistorikarar og kritikarar
Norske omsetjarar
Norske essayistar
St. Olavs Orden
Marielle

Marielle er eit fransk kvinne- og slektsnamn. Det en danna som ei fransk kjæleform av Marie. Marielle har norsk namnedag den 15. august.

Namnet kan òg skrivast Mariell, Marièl og Marjelle .

Namneberarar 
 Marielle Nordmann (f. 1941), fransk harpist
 Marielle Goitschel (f. 1945), fransk alpinist
 Marielle Gallo (f. 1949), fransk europapolitikar
 Marielle Labèque (f. 1950), fransk pianist
 Marielle de Sarnez (f. 1951), fransk europapolitikar

Etternamn 
 Jean-Pierre Marielle (1932–2019), fransk skodespelar

Kvinnenamn
Diminutiv
Franske førenamn
Øystein Rottem

Øystein Rottem () var ein norsk professor og litteraturkritikar med Knut Hamsun, kulturradikalismen og norsk etterkrigstid som spesialfelt.

Han arbeidde i fleire år (1976-1984) ved Universitetet i Tromsø, var tilsett som universitetslektor i norsk ved Københavns universitet i perioden 1985–1991, og var gjesteprofessor ved universitetet i Wien frå 1991 til 1992. Dei siste åra dreiv Rottem ei omfattande pedagogisk og litterær verksemd, som hovudbokmeldar for ny norsk skjønnlitteratur i Dagbladet.

Dei tre binda med etterkrigslitteratur i Norges litteraturhistorie (1995–1998) må reknast som hovudverket til Rottem, men han har også skrive biografiar om Knut Hamsun og Sigurd Hoel.

Øystein Rottem døydde av kreft 5. desember 2004 i København, der han hadde budd med familien sin sidan 1985.

Prisar og utmerkingar 
I 1999 vart han kåra til Årets litteraturkritikar av Norsk kritikerlag.
Han vart utnemnd til statsstipendiat i 2004, men døydde før stipendiatet vart gjeldande.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 «En begeistret kritiker», nekrolog i Dagbladet.

Norske litteraturprofessorar
Norske litteraturhistorikarar og kritikarar
Folk frå Snillfjord
Alter ego

Alter ego er eit uttrykk frå latin som tyder «anna eg», det vil seie ein dobbeltgjengar eller ein annan identitet eller rolle dersom ein lever eit dobbeltliv.

Uttrykket vert i dag brukt med ei vidare tyding, slik at det tilsvarar alias, AKA (engelsk for Also Known As, «også kjend som»), og for å skildre velutvikla rollefigurar innan revy og teater. Forfattarar sin bruk av pseudonym kjem også inn under dette.

Døme 
 Teikneserie- og filmfiguren Supermann sitt alter ego er Clark Kent.
 Teikneserie- og filmfiguren Batman sitt alter ego er Bruce Wayne. 
 Hannah Montana er fjernsynskjendisen Miley Cyrus sitt alter ego.
 Komikaren Lisa Tønne sitt alter ego er pakistanarguten Ali Reeza.
 Den svenske forfattaren Erik Axel Karlfeldt sitt alter ego var Fridolin i bøkene Fridolins visor (1898) og Fridolins lustgård och Dalmålningar på rim (1901).

Sjå òg 
 Ego
 Dobbeltgjengar
 Avatar
 Imitator

Latinske ord og uttrykk
Margot

Margot er eit fransk kvinnenamn, danna som ei kortform av Marguerite (Margaret). Margot har norsk namnedag den 15. august.

Namnet kan òg skrivast Margo og Margaux. På fransk blir det uttalt med stum t, medan denne blir uttalt på norsk.

Namneberarar 
 Marguerite de Valois (1553-1615), kjend som La Reine Margot, dronning av Frankrike og Navarra
 Margot Bryant (1897–1988), engelsk skodespelar
 Margot Arce de Vázquez (1904-1990), puertorikansk forfattar og akademikar
 Margot Loyola (f. 1918), chilensk musikar og folklorist
 Margot Fonteyn (1919–1991), engelsk ballerina
 Margot Hielscher (f. 1919), tysk songar og skodespelar
 Margot Torp (f. 1944), dansk folketingspolitikar
 Margot Kidder (f. 1948), amerikansk skodespelar
 Margot Wallström (f. 1954), svensk politikar og embetshaldar
 Margaux Hemingway (1955–1996), fødd Margot Louise Hemingway, amerikansk skodespelar og modell
 Margot Abascal (f. 1973), fransk skodespelar

Kvinnenamn
Diminutiv
Franske førenamn
Cand.polit.

Cand.polit. er den latinske nemninga på ein samfunnsvitskapleg embetseksamen av høgare grad som fram til vårsemesteret 2007 vart tildelt ved norske universitet, og som no er erstatta med mastergraden. Cand.polit. er ei forkorting, og heile namnet er candidata rerum politicarum for kvinner, og candidatus rerum politicarum for menn. 

Graden vart oppnådd på grunnlag av eksamenar som omfatta ei normert studietid på minst tolv semester. Han bygde på cand.mag.-graden eller tilsvarande utdanning med tillegg av hovudfagseksamen i eit samfunnsvitskapeleg fag.

Akademiske grader
Kurfyrstedømet Braunschweig-Lüneburg

Kurfyrstedømet Braunschweig-Lüneburg (uformelt Kurfyrstedømet Hannover; tysk Kurfürstentum Braunschweig-Lüneburg) vart det niande kurfyrstedømet i Det tysk-romerske riket i 1692, då den tysk-romerske keisaren Leopold I, opphøgde hertug Ernest Augustus til kurfyrste i Riket som takk for støtta han gav i niårskrigen. Det var protestar mot å innlemme ein ny kurfyrste, og den nye statusen tredde ikkje i kraft før han vart godkjend på riksdagen i 1708.

Historie 
I 1714 vart Georg Ludvig konge av Storbritannia, og Braunschweig-Lüneburg og Storbritannia vart ein del av ein personalunion. Eigedomane til kurfyrstane voks i Tyskland òg då dei arva dei formelt svenske områda Bremen og Verden i 1719, og som ein del av Reichsdeputationshauptschluss frå 1803 fekk kurfyrstedømet fyrstebispedømet Osnabrück. Kurfyrstane heldt seg stort sett i England og direkte kontakt med kurfyrstedømet vart gjort gjennom det tyske kanselliet i St James's Palace i London.

I 1803 vart kurfyrstedømet okkupert av franskmennene og prøyssiske troppar etter Artlenburg-konvensjonen. I 1806 vart Det tysk-romerske riket avskaffa. Etter Tilsit-traktaten i 1807 vart områda til det tidlegare kurfyrstedømet i lag med områda avstått frå Preussen omgjort til Kongedømet Westfalen, styrt av bror til Napoleon, Jérôme Bonaparte. George III anerkjende derimot ikkje annekteringa til Frankrike og dei hannoverske ministrane heldt fram å arbeide frå London. Regjeringa i Braunschweig-Lüneburg klarte å oppretthalde sine eigne diplomatiske tenester mot Det austerrikske riket og Preussen, som Storbritannia sjølv teknisk sett var i krig mot. Hæren til Braunschweig-Lüneburg var oppløyst, men mange av offiserane og soldatane reiste til England der dei danna den tyske legionen til kongen. Legion var den einaste tyske hæren som kjempa kontinuerleg mot franskmennene i napoleonskrigane.

Franskmennene hadde kontroll over kurfyrstedømet til oktober 1813 då området vart overteke av russiske kosakkar og slaget ved Leipzig same månad vart den endelege slutten på den napolionske klientstaten, samt heile Rhinforbundet, og Huset Hannover tok over styret igjen. Hannover vart eit kongedømet i Wienerkongressen i 1814.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Electorate of Brunswick-Lüneburg» frå , den 15. august 2009.
Orfevs

Orfevs er namnet på ein segngjeten skald i gresk mytologi. Han skulle ha vore son av guden Apollon og musen Kalliope. Han er ofte dregen fram som døme på fager tonekunst. Forteljinga om han er skriven ned av Ovid i  metamorfosar.

Orfevs og Evrydike 

Orfevs var frå Thrakia, og skulle ekte nymfa Evrydike. I dette bryllaupet var det og ein kar som heitte Aristeas, som trådde etter Evrydike. Då ho rømde frå han, vart ho biten av ein slange, og døydde av eiteren. Orfevs bar ikkje tanken på at Evrydike var daud, og fann vegen ned til Hades, der han spela så vent at sjølve dødsguden gav etter og let Evrydike gå, men berre på det vilkåret at Orfevs skulle gå føre og ikkje snu seg før han var oppe i dagen. Dette lova Orfevs, men før han var komen heilt opp, snudde han seg, og Evrydike kvarv. Etter dette spela Orfevs for seg sjølv, til han vart teken av bakkantiske kvende, og riven i filler. Hovudet hans heldt fram med å synge, seier segna.

Seinare utnytting 

Orfevs-segna var mykje fortald og skriven av, både i klassisk tid og i nyare tid. Sjølve det musiske draget i forteljinga gjorde at Orfevstradisjonen vart knytt til ein særleg mysteriekult i seinantikken: Dei orfiske mysteria. Han er vist til mange stader, og då renessansen kom, og Ovid vart lesen på nytt, vart forteljinga om Orfevs utnytta som førelegg for den første Operaen av Claudio Monteverdi - som let forteljinga ende godt. Seinare har fleire andre komponistar og skrive opera over denne soga. 

I Engelsk mellomaldertradisjon er segna fortald slik at Orfeo er vorten ein riddar som berger møya si frå alvekongen i hans land. Sir Orfeo er mellom anna omsett av J. R. R. Tolkien.

I nordisk balladetradisjon er forteljinga om Orfevs mint i songar som Villemann og Magnhild eller Gudmund og Signeliti, der helten spelar jenta fri frå eit vasstroll, ein havmann eller nykken. Desse balladane hallar sterkt mot den engelske tradisjonen.

I nyare tid er stoffet utnytta av Neil Gaiman, som let Orfevs vera son av The Sandman eller Draum av dei evige. I denne versjonen er hovudet hans vakta av eit presteskap, som held han løynd i mange tusen år. Denne teikneserien siterar og Ovid.

Gresk mytologi
Cand.agric.

Cand.agric. eller landbrukskandidat var ein akademisk tittel som vart tildelt av Norges Landbrukshøgskole etter fullført femårig studieprogram. Etter kvalitetsreforma i den høgare utdanninga i Noreg, er graden avløyst av mastergradar i landbruksfag, som mellom anna vert tildelt av Universitetet for miljø og biovitskap i Ås.

Kandidat frå ulike studieretningar på NLH har ofte vore kalla med ulike nemningar, som
 Sivilagronom om kandidatat med hovudfag i husdyrfag og jordbruksfag
 Forstkandidat eller skogbrukskandidat om kandidat med hovudfag i skogbruk
 Jordskiftekandidat om kandidat med hovudfag i jordskiftefag.

Kjelder 
 Stortingsmelding 11 (2001-2002)

Norsk landbruk
Akademiske grader
Britemesse

Britemesse er ein gammal nordisk merkedag som blei feira den 7. oktober. Dagen er merkt på primstaven med ei bok, eit hus, piler, to lyngkvistar eller ein karde. Han blei også kalla kåldagen. Dagen er til minne om heilage Birgitta, som fekk helgenstatus i 1391. Ho grunnla birgittinarordenen og eit kloster på Vadstena. 

I landbruket var dette tida då ein skulle hausta vinterkålen. Karden var rekna som eit teikn på at ein skulle byrja ullkardinga. 

I naturen meinte ein at bjørnen tok til å grava hi og tørka lyng til det. 

Husmerket viser til klosteret, medan boka viser til heilage Birgitta sine openberringar. Karden er ei forvansking av boka. Lyngkvistane er knytte til bjørnehiet.

Kjelder 
 «Britemesse» i Caplex
 «Leksikon:Britemesse» på lokalhistoriewiki.no med stoff frå Norsk historisk leksikon

Primstaven
Oktober
Concordia Bus Norge

Concordia Bus Norge (tidlegare kjend som Ingeniør M.O. Schøyens Bilcentraler AS) er eit føretak som driv kollektivtrafikk i fylka Akershus, Hedmark, Nord- og Sunnhordland, Oppland, Vestfold og Austfold. Concordia Bus Norge er heilegd av svenske Concordia Bus, som med dotterselskapa Concordia, Swebuss og Swebuss express driv kollektivtrafikk i dei skandinaviske landa Sverige, Danmark, Noreg og Finland.

Bakgrunnsstoff 
 Dei norske nettsidene til Concordia Bus 

Norske busselskap
Kollektivtransport i Viken
Kollektivtransport i Vestland
Kollektivtransport i Innlandet
Kollektivtransport i Vestfold og Telemark
Det franske koloniriket

Det franske koloniriket er områda utanfor Europa som var under fransk styre frå 1600-talet til seint i 1960-åra (enkelte ser på det franske styret på stader som Ny-Caledonia som eit framhald av dette koloniriket). På 1800- og 1900-talet var koloniriket til Frankrike det nest største i verda etter Det britiske imperiet. Det franske koloniriket strekte seg over 13 500 000 km² då det var på høgda i 1920- og 1930-åra. I lag med sjølve Frankrike utgjorde dei franske områda 24 000 000 km² på det meste, som er 17,8 % av den totale landoverflata til jorda. 

Frankrike starta å opprette koloniar i Nord-Amerika, Karibia og India, etter at Det spanske riket og Det portugisiske riket hadde oppnådd suksess under oppdagingstida. Frankrike kappast med Storbritannia om å få herredømeover dei nye koloniane. Ei rekkje krigar med Storbritannia på 1700-talet og tidleg på 1800-talet som Frankrike tapte gjorde at dei gav seg med ambisjonane om å halde på koloniar på desse kontinenta, og med det enda det enkelte historikarar kallar et «første» franske koloniriket. På 1800-talet oppretta Frankrike eit nytt rike i Afrika og Søraust-Asia. Somme av desse koloniane eksisterte lenger enn invasjonen og okkuperinga av Frankrike av Nazi-Tyskland under den andre verdskrigen. 

Etter krigen starta anti-kolonirørsler å utfordre dei franske styresmaktene. Frankrike kjempa bitre krigar i 1950- og 1960-åra i Vietnam og Algerie for å halde på koloniane. Mot slutten av 1960-åra hadde dei fleste franske koloniane fått sjølvstende, bortsett frå ei rekkje øyar og øygrupper som i dag er ein del av dei oversjøiske områda til Frankrike. Desse dekkjer totalt 123 150 km², som berre utgjer om lag 1 % av det franske koloniriket frå før 1939. I 2009 hadde desse områda 2 624 505 innbyggjarar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «French colonial empire» frå , den 15. august 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 C. M. Andrew; A. S. Kanya-Forstner French Business and the French Colonialists. The Historical Journal, Vol. 19, No. 4 (Dec., 1976), s. 981–1000
 Vincent Confer French Colonial Ideas before 1789. French Historical Studies, Vol. 3, No. 3. (Spring, 1964), pp. 338–359

Bakgrunnsstoff 
 L'Afrique francophone

 
Kolonialisme
Oversjøiske imperium
Fransk Louisiana

Louisiana (fransk La Louisiane, La Louisiane française) eller Fransk Louisiana var namnet på eit administrativt område i Ny-Frankrike. Under den franske kontrollen frå 1682-1763 og 1800-1803 var området kalla opp etter Ludvig XIV av Frankrike (fransk Louis) av den franske utforskaren René-Robert Cavelier, Sieur de la Salle. Det dekte opphavleg eit område som inkluderte det meste av nedslagsfeltet til Mississippielva og strekte seg frå Dei store sjøane til Mexicogolfen og frå Appalachane til Rocky Mountains. Louisiana var r delt i to regionar, Øvre Louisiana (fransk: Haute-Louisiane), som starta nord for Arkansaselva og Nedre Louisiana (fransk: Basse-Louisiane). Den amerikanske staten Louisiana i dag er kalla opp etter denne historiske regionen, men dekkjer eit langt mindre område enn det opphavlege franske Louisiana gjorde.

Den franske utforskringa av området starta under regjeringstida til Ludvig XIV av Frankrike. Fransk Louisiana var ikkje særleg utvikla på grunn av få folk i område og mangel på økonomiske ressursar. Det franske nederlaget i sjuårskrigen enda med at Frankrike måtte gje frå seg den austlege delen av område i 1763 til sigerherrane Storbritannia, og dei vestlege områda vart gjeven til Spania som kompensasjon for at dei hadde tapt Florida. Frankrike fekk tilbake styret over det vestlege område med den hemmelege San Ildefonso-traktaten i 1800. Napoleon Bonaparte valde å selje område til USA i 1803, og Frankrike var dermed ute av Louisiana for godt. 

Ein del av dette området vart seinare avstått til Storbritannia i Traktaten av 1818. Denne delen ligg nord for den 49. breiddegraden i eit område som i dag utgjer Alberta og Saskatchewan.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Louisiana (New France)» frå , den 15. august 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Louisiana
Ny-Frankrike
Tidlegare franske koloniar
Brynjulf

Brynjulf og Brynjolf er mannsnamn av norrønt opphav. Brynjulf har namnedag den 16. august i Noreg, medan den svenske forma Brynolf har svensk namnedag same dagen.

Det norrøne Brynjolfr er sett saman av brynja, 'brynje', og ulfr, 'ulv'.

Brynjólfur er den islandske forma av namnet, med Binni som ei kortform.

Namneberarar 
 Brynolf Algotsson (før 1248–1317), svensk biskop
 Brynjólfur Sveinsson (1605-1675), islandsk biskop
 Brynjulf Larsen Bergslien (1830–1898), norsk bilethoggar 
 Sverre Brynjulf Larsson (1881–1920), norsk kunstnar
 Brynjulf Jakob Hovde (1896–1954), norsk-amerikansk historikar
 Brynjulf Friis Bull (1906–1993), norsk jurist og politikar
 Brynjulf Alver (1924–2009), norsk folklorist
 Brynjulf Bjørklid (f. 1946), norsk forfattar og videoprodusent
 Brynjulf Jung Tjønn (f. 1980), norsk forfattar

Annan bruk 
Henrik Ibsen brukte Brynjolf Bjarme som løyndenamn då han gav ut det første skodespelet sitt, Catilina.

Kjelder 
 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Brynjólfur» frå , den 15. august 2009. 
 

Norrøne førenamn
Namn knytte til dyr
Namn knytte til vern
Kölnerdomen

Kölnerdomen (eigentleg Hohe Domkirche St. Peter und Maria) er ein romersk-katolsk katedral i Köln og eit av byens mest kjente arkitektoniske landemerke. Kyrkja er katedralen til erkebispedømmet av Köln. Bygginga vart påbegynt 1248 og vart ikkje avslutta før 1880. Kyrkja vart bomba under Den andre verdskrigen og gjenopna 1956. Kölnerdomen er det kyrkjebygget i verda med størst fasade og er verdas nest-høgste gotiske bygning.

Kyrkjer i Tyskland
Köln
Ole Brumm

Ole Brumm, på originalspråket Winnie-the-Pooh, er hovudfiguren i ei eventyrverd dikta av den engelske forfattaren Alan Alexander Milne. Den første boka, Winnie-the-Pooh, vart utgjeven i 1926. Oppfølgjaren The House at Pooh Corner kom ut i 1928. Bøkene er blitt omsett til ei rekkje språk, fleire gonger til norsk.

I 1961 kjøpte Disney-konsernet rettar til Ole Brumm, og dei har gjeve ut ei rad med teiknebøker og filmar frå Ole Brumm si eventyrverd.
Forteljingnane i dei to bøkene er òg gjevne ut som biletbøker.

Figurane 
Ole Brumm er ein tøybamse som høyrer til den vesle guten Kristoffer Robin. Kristoffer Robin ber far sin fortelje ei historie for Ole Brumm. Og Ole Brumm liker best å høyre om seg sjølv. Og så får vi høyre om Ole Brumm, kaninen Petter Sprett, grisen Nasse Nøff, eselet Tussi, Ugla, Kengu, Kengubarnet og Tigergutt og dei andre vennene hans i Hundremeterskogen.

Mykje av det som står i bøkene er inspirert av røyndommen. Guten i forteljingane fekk namn etter sonen til Milne, Christopher Robin, og dyrefigurane bygde på kosedyra hans. Hundremeterskogen, eller Hundred Acre Wood som han heiter på engelsk, og andre stader i forteljingane byggjer på Ashdown-skogen i Sussex.

Norske utgåver
Den første boka om Ole Brumm vart utgjeven i Noreg i 1932, omsett av Rikka Bjølgerud Deinboll, under namnet Ole Brumm. Oppfølgjaren frå 1928, The House at Pooh Corner, kom på norsk som Ole Brumm og vennene hans, mellom anna i 1947 omsett av Mathilde Oftedal. Ole Brumm-bøkene har sidan komme i mange utgåver. I 1974 og 1975 vart dei to bøkene fyrste gongen utgjevne i Thorbjørn Egner si omsetjing.

Ole Brumm i ein vidare kontekst
Ole Brumm har inspirert fleire bøker brukt til å forklara filosofi. Benjamin Hoff illustrerte idear i taoisme med figurane i The Tao of Pooh og The Te of Piglet. John T. Williams brukte Ole Brumm som bakteppe til filosofiane til Descartes, Kant, Platon og Nietzsche i Pooh and the Philosophers. Frederick Crews skreiv dei satiriske Postmodern Pooh og The Pooh Perplex der dei gjenfortalde Ole Brumm-forteljingane blei brukt til å gjera narr av tung akademisk sjargong.

I norsk samfunnsliv har det vore vanleg å snakka om «Ole Brumm-politikk» der ein i staden for å velja mellom to gode vil ha begge. Dette stammer frå svaret «'Ja takk, begge delar'» når Ole Brumm blir spurt om han vil ha mjølk eller honning til brødet. Resten av sitatet, som ofte blir utelate i denne samanhengen, er at «'det er ikkje så viktig med brødet'».

Forlaget Gyldendal Tiden delar ut Ole Brumm-prisen og forfattaren Tor Åge Bringsværd har gjeve ut fleire Ole Brumm-årbøker.

Britisk barnelitteratur
Barnebøker
Hollywood Walk of Fame
Oppdikta bjørnar

be:Віні-Пух
he:פו הדוב
Ionemotor

Ein ionemotor er ein elektrisk dreven framdriftsmotor, som støyter ut ion igjennom ei dyse. Den er per i dag einast brukt til romfart. Ein finn han i elektrostatisk eller elektromagnetisk type. 

Ved å akselerere eitt stoff, som Xenon-atom, igjennom eit elektrisk felt, oppnår ein å kunne skilje ut ion. Desse støyter maskina ifrå seg igjennom ei dyse, ikkje ulikt ein rakett.
Motoren er avhengig av å arbeida i eit miljø med svakt gravitasjonsfelt og låg iontettleik, som i verdsrommet. Ein farkost basert på dette systemet vil vere avhengig av å bli bygd i verdsrommet eller å bli transportert dit med eit anna framdriftsystem, som til dømes ein kjemisk rakettmotor.

Skyvekrafta til ionemotoren er svak, så eit romskip med ein slik motor vil ha liten akselerasjon, men på grunn av at motoren vert nytta over lang tid kan ein likevel koma opp i stor fart. Sjølve energieffektiviteten er i dag 10 gonger større enn hos kjemiske romrakettar, noko som gjev eit mindre drivstoff-forbruk. Ein elektrisk motor kan i tillegg hente inn solenergi undervegs i rommet.
På lengre distansar gjev forskjellen i effektivitet store utslag. Der dagens kjemiske rakettar ville bruke seks månader på ein tur imellom Tellus og Mars, vil ein tenkt framtidig ionemotor klare det på mindre enn 40 døger. 

Denne forma for ionemotor som er skildra her, må ikkje forvekslast med ein atomelektrisk rakett eller det meir urealistiske fantasikonseptet ionekanon.

Fotnoter 

Motorar
Romfart
Sjørøveri

Sjørøveri er overfall på sjøfarande for å ta skip, varer eller menneske. Ein som driv med sjørøveri blir kalla sjørøvar eller pirat. Sjørøveri kan føregå frå eigne skip, ved at sjørøvarar gøymer seg ombord eller gjennom mytteri. Sjørøveri har truleg føregått så lenge det har vore sjøfart, og er kjend som eit problem frå antikken til moderne tid. Ei form for sanksjonert sjørøveri er kaperfart.

Historie 

Sjørøveri har funne stad til alle tider og på mange ulike hav. Romarriket førte sjøkriger mot sjørøvarar i Middelhavet og vann ein definitiv siger i 67 f.Kr. I mellomalderen dreiv vikingar sjørøveri i store delar av Europa, og seinare var maurarar frå Barbareskkysten aktive i Middelhavet og buccaneers i Det karibiske havet.
På 1800- og 1900-talet minka sjørøveri på verdshava, men var likevel lenge eit problem i mellom anna Søraust-Asia og Guineabukta. Malakkasundet hadde mange åtak tidleg i 2000-åra, og i andre halvdel av tiåret voks talet og omfanget på sjørøvaråtak utanfor Somalia kraftig.

Lov og rett 
Etter folkeretten er sjørøveri eit internasjonalt brotsverk. Ein kvar stat har rett til å kjempa mot sjørøveri på ope hav utan omsyn til kva land sjørøvarskipet høyrer heime i. Genèvekonvensjon av 1958 om det frie hav og SN sin havrettstraktat frå 1982 slår fast at alle statar skal samarbeida for kjempa mot sjørøveri på ope hav.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 
Sjøfart
Kriminalitet