alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Messehakel

Messehakel (av norrønt hakul, som tyder kappe) er ein kappe presten eller biskopen nyttar saman med den liturgisk drakta når han eller ho forrettar altarteneste på høgtidsdagar og under feiring av nattverd. 

Messehakel vert laga av eit lett, mjukt og varig materiale med god lengde og breidde. Messehakelen høyrer til inventaret i kyrkja, medan andre liturgiske klede kan vere i presten sitt eige. Ei kyrkje vil gjerne ha ein messehakel i kvar av dei liturgiske fargane: grøn, kvit, raud og fiolett.
 
Messehakelen har stammar frå antikken og var opphavleg eit ytterplagg med opning berre for hovudet. Av dette kjem det latinske namnet casula, som tyder lite telt. Seinare vart bruken innskrenka til prestar og biskopar i gudstenesta. Frå 1100-talet vart det vanleg å pryde messehakelen med ein kross, sidan òg med andre symbol.

Kjelder 

 Retningsliner om liturgiske klede, kirken.no

Kristen liturgi
Kyrkjeinventar
Kyrkjetekstilar
Kristne klede
Meteoroide

Meteoroidar er små objekt i solsystemet som kan ha storleik i frå eit sandkorn til ein kampestein. Den synlege stigen til ein meteoroide som entrar jordatmosfæren er ein meteor. Fleire meteorittar utgjer til saman ein meteorsverm.

Definisjonar 

Ordet meteor kjem frå det greske ordet meteōros, som betyr høgt i lufta.

Meteoroidar er små objekt i solsystemet som kan ha storleik i frå eit sandkorn til ein kampestein. Lekamar større enn dette vert kalla asteroidar og mindre partiklar vert kalla interplanetarisk støv. Den offisielle definisjonen frå Den Internasjonale Astronomiske Unionen er: «Eit solid objekt i interplanetarisk rom med ein storleik mykje mindre enn ein asteroide og mykje større enn eit atom eller eit molekyl». The Royal Astronomical Society har foreslått ein ny definisjon der meteoroidar er objekt med ein storleik på mellom 100 µm og 10 m på tvers. Nærjordsobjekt (NEO)-definisjonen klassifiserar også større objekt, opp til 50 meter i diameter, som meteoroidar.
Kantonen Schwyz

Schwyz er ein kanton i det sentrale Sveits. Han har eit areal på 908 km² og hadde 144 686 innbyggarar i 2009. Byen Schwyz er hovudstad i kantonen.

Schwyz er ein av dei tre urkantonane som har vore med i det sveitsiske eidsforbundet sidan landet vart danna i 1291. Både namnet og flagget til Sveits stammar frå denne kantonen.

Geografi 
Schwyz grensar i nord mot kantonane Zug og Zürich, i nordaust mot St. Gallen, i aust mot Glarus, i sør mot Uri og i vest mot Luzern. Delar av Vierwaldstättersjøen, Zugsjøen og Zürichsjøen ligg i kantonen.

Landskapet er meir prega av åsar enn fjell. Om lag tre fjerdedelar er produktive landområde, 26% av flatevidda er skogdekt. Høgste fjellet, Bös Fulen på 2 802 moh, ligg på grensa mot Glarus.

Språk og samfunnn 
Skriftspråket i Schwyz er tysk, talemålet høyrer til den sveitsartyske dialekta. 17,2% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. 72% av folket er romersk-katolske, medan 13% soknar til protestantismen.

Distrikt og kommunar 

Schwyz består av 6 distrikt (Bezirke), som er delt opp i til saman 30 kommunar. Dei seks distrikta er: Einsiedeln, Gersau, Höfe, Küssnacht, March og Schwyz.

Historie 

Germanarar vandra inn i området for om lag 1 400 år sidan. Desse var ganske snart omvende til kristen tru. I det 10. hundreåret hadde klosteret i Einsiedeln utvida si makt over heile det omkringliggande landområdet. Handelen over Gotthardpasset var då ein viktig økonomisk faktor i Schwyz.

Den 1. august i 1291 slutta Schwyz seg, saman med kantonane Uri og Unterwalden, til Rütiavtalen, noko som vert rekna for grunnlegginga av Sveits. Schwyz hadde til 1320 ei leiande rolle i samanslutninga, og ei forvansking av namnet på kantonen vart i 1803 namnet på konføderasjonen Sveits. Det sveitsiske flagget er identisk med flagget til Schwyz.

Schwyz sette seg mot reformasjonen. I slaget ved Kappel i 1531 sigra Schwyz-hæren over hæren til reformasjonsleiaren Huldrych Zwingli. Zwingli sjølv var ein av dei som fall i slaget.

Mellom 1798 og 1803 var Schwyz med i republikken Helvetia, danna av Napoleon. I 1845 gjekk kantonen saman med dei andre katolske kantonane i eit Sonderbund, ein utbrytar frå den sveitsiske konføderasjonen. Etter ein kort borgarkrig hausten 1847 vart separatistkantonane slegne, og i 1848 var Schwyz ein av kantonane som gjekk med i den nydanna føderalstaten.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Kanton Schwyz» frå , den 10. august 2011.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

 
Tidlegare land i Europa
Statar i Det tysk-romerske riket
Skipingar i 972
Nedleggingar i 1315
Stola

Ein stola er eit farga, 8-12 cm breitt band som prestar i Den norske kyrkja ber over skuldrene slik stolastolpane heng rett ned. 

Stolaen (latin orariet) var opphavleg ein duk til å leggje på venstre skulder og som vart bruka for å tørke sveitte med. Då keisar Konstantin gjorde biskopane til embetsmenn rundt 320, vart dei utstyrte med ein keisarleg embetsdrakt der det fine orariet høyrde med. Den opphavlege bruken vart gløymd. Men i ettertid fekk stolaen, som mange andre liturgiske klede, ei ny symbolsk tyding; stolaen skulle minne prestane om at dei skulle vere som den gode hyrdingen som gjev livet sitt for sauane. I dag ser prestane stolaen som eit teikn på at beraren innehar Ordets embete. Ved ordinasjon vert den raude stolaen lagt på skuldrene til presten som vert ordinert.

Stolaen vert brukt i dei fire liturgiske fargane kvitt, grønt, raudt og fiolett. Stolaen skal ha ein kross i nakken, dessutan kan han ha enkle symbol nede ein av eller begge stolpane. 
Lengda på prestestolaen skal vere slik at stolpane rekker godt nedpå leggen. Tekstilkunstnarar som vil lage stolaer, kan få teiknar vurdert for godkjenning av biskopen. 

Det er òg utarbeidd stola for diakonar. Diakonar ber stolaen på skrå. I Den norske kyrkja inngår diakonstolaen ikkje blant dei liturgiske kleda.

Sjå òg 
 Tallét
 Pallium
 Romersk stola

Kjelder 

 forbundsleiaren i Det norske diakonforbund
 Retningsliner om liturgiske klede
 Turid Lundby: Kirketekstilenes bruk og bakgrunn

Kristen liturgi
Kyrkjeinventar
Kristne klede
Sjal
Draperte klede
Mera

Mera (Maira i Sveits) er ei elv i Sveits og Italia. Ho har sitt utspring nær Malojapasset i Graubünden i Sveits. Ho renn gjennom Val Bregaglia (Bergell), kryssa den italienske grensa nær Soglio og snur sørover i Chiavenna, like før ho mottar Liro frå høgre ved Prata Camportaccio. Mera munnar ut i Comosjøen nær Sorico.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

Po
Elvar i Italia
Elvar i Sveits
Geografi i Lombardia
Geografi i Graubünden
Internasjonale elvar i Europa
Metauro

Metauro (latin Metaurus eller Mataurus) er ei elv i Italia. Ho har sitt utspring i Appenninane og har ei lengd på 109 km. Ho munnar ut i Adriahavet sør for Fano.

I antikken vart det utkjempa to slag ved breidda av Metauro. 

Det første skjedde i 207 f.Kr. då Hasdrubal Barca, medan han marsjerte for å hjelpe Hannibal, vart slakta ned av ein romersk hær leia av konsulane Marcus Livius Salinator og Gaius Claudius Nero. Slaget ved Metaurus var eit avgjerande slag i den andre punarkrigen. Den eksakte staden til slaget er usikkert, men vanlegvis vert det plassert mellom Fossombrone og Furlopasset, men det skjedde truleg nærare kysten av Adriahavet. 

Det andre slaget fann stad nær elva i 271 då den romerske keisaren Aurelian slo tilbake alemannarane som hadde invadert nordlege delar av Italia året før.

Kjelder 

Elvar i Italia
Marche
Toscana
Cradock Channel

Cradock Channel er eit av tre sund som bind saman Haurakigolfen med Stillehavet nordaust for Auckland på New Zealand. Det er det midtre sundet, og ligg mellom øyene Great Barrier Island i aust og Hauturu/Little Barrier Island i vest.

Dei to andre sunda er Jellicoe Channel og Colville Channel.

Sund på New Zealand
Jellicoe Channel

Jellicoe Channel er eit av tre sund som bind saman Haurakigolfen med Stillehavet nordaust for Auckland på New Zealand. Det er det vestlegaste sundet, og det ligg mellom Cape Rodney på Halvøya North Auckland Peninsula og øya Hauturu/Little Barrier Island.

Dei to andre sunda er Cradock Channel og Colville Channel.

Sund på New Zealand
Colville Channel

Colville Channel er eit av tre sund som bind saman Haurakigolfen med Stillehavet nordaust for Auckland på New Zealand. Det er det austlegaste sundet, og ligg mellom sørenden til øya Great Barrier Island og Cape Colville på nordspissen til halvøya Coromandel Peninsula. Den vesle øya Channel Island ligg midt i sundet.

Dei to andre sunda er Cradock Channel og Jellicoe Channel.

Sund på New Zealand
Rising

Rising vil seia å slå nokon fleire gonger på baken med eit knippe kvistar — eit ris — eller kan visa til å gje juling med berre handflata. «Ris på rumpa» var tidlegare ein vanleg straffemåte for ulydige ungar og noko brukt mot vaksne lovbrytarar. Som anna fysisk avstraffing er det no forbode over store delar av Europa.

Rising påfører sviande smerte, men sjeldan varige mein slik til dømes pisking eller kjepp-pryling kan gjera. I tillegg kan det gje den som blir rist skamkjensle gjennom at bakenden og i nokre tilfelle genitalia blir blotta. 

Å slå eller daska nokon med ris er også blitt brukt i samband med fastelavn og badstuebruk. Det er her snakk om ei godsinna form for rising der ein slår lett over heile kroppen.

Historie 

Rising var lenge ein utbreidd straffemåte i heimar, skular og innan rettssystemet i Europa og europeisk-påverka område. Ris kan lagast på enkelt vis av lett tilgjengelege kvistar. I nokre høve kunne ein del av risestraffa vera å plukka kvistane til riset sjølv — å laga ris til eigen bak. På 1800-talet blei pryling med kjepp noko meir utbreidd, og på 1900-talet blei rising hovudsakleg brukt som straff for uskikkelege unge, medan det tidlegare også hadde vore brukt mot vaksne.

Rising blei avskaffa som ein juridisk straffemåte i 1948 i Storbritannia, men kunne brukast for alvorlege brot på fengseldsdisiplin fram til 1962. Ein heldt også på straffemåten i dei britiske kroneigedommane Jersey, Guernsey og Isle of Man til ut i 1960-åra — på den sistnemnde kunne ein risa ungdomsforbrytarar fram til 1976.

I Trinidad og Tobago er rising i tillegg til pisking frankeus ein mogleg straffemåte for menn. Lågalderen for ei slik straff blei heva frå 16 til 18 år i 2000, då fysisk avstraffing også blei forbode i skular.

Rising i kulturen 
Rising er ein mykje brukt bileteklisje for å framstilla uskikkelege ungar. Ein finn han til dømes ofte i teikneserien Knoll og Tott, der nesten kvar episode ender med at Knoll og Tott eller ein annan person i serien får ris.

Vald
Kroppsleg avstraffing
Leigesoldatkrigen

Leigesoldatkrigen (om lag 240–238 f.Kr.), òg kalla den libyske krigen, var eit opprør hos leigesoldathærane til Kartago, som hadde støtta Kartago under den første punarkrigen. Etter at Kartago tapte krigen mot romarane måtte dei betale høge summar som straff til romarane og hadde ikkje råd til å betale leigesoldatane sine. Soldatane gjorde opprør og fekk hjelp frå Libya. 

Sidan store delar av hæren til Kartago bestod av leigesoldatar måtte dei no lage ein ny hær for å slå ned opprøret til den gamle hæren. Etter ein lang og vanskeleg krig klarte kartagarane og slå ned opprøret.

Punarkrigane
Kartagiske krigar
Motmæle

Motmæle er medlemsbladet til Norsk Målungdom, ein ungdomsorganisasjon som arbeider for rettane til nynorskbrukarar over heile landet. I avisa finn ein målpolitiske og organisatoriske nyhende som er aktuelle for organisasjonen, og artiklar og reportasjar knytte til lingvistikk, språkpolitikk og ideologi. Motmæle er ei vidareføring av Eg. Det vert gitt ut fire nummer i året. Kven som sit i bladstyret vert vedteke kvart år av landsstyret.

Bakgrunnsstoff 

 Motmæle si heimeside 

Norske tidsskrift
Nynorske tidsskrift
Norsk Målungdom
Bergen Mekaniske Verksted AS

A/S Bergen Mekaniske Verksted (BMV) var eit selskap som blei stifta i 1855 og låg i Solheimsviken (Årstad). Berre få år etter etableringa var det ei av Bergens største industribedrifter, med 429 tilsette. Seinare fekk BMV også ei avdeling i Laksevåg. For å auke kapasiteten fekk Laksevågavdelinga ein flytedokk i 1933.

BMV Solheimsviken vart i 1985 kjøpt av dei tilsette, før drifta endeleg vart lagt ned i 1991. BMV Laksevåg vart kjøpt av Mjellem & Karlsen i 1991. Mjellem & Karlsen gjekk sjølv konkurs i 2002, men restane vart teke over av eit føretak nydøpt som Bergen Mekaniske Verksted AS. Føretaket endra igjen namn til Bergen Group BMV i løpet av 2007-2008, og er eit dotterføretak av Bergen Group ASA.

Bakgrunnsstoff 
 Historier fra en bydel – Årstad, Bergens Mekaniske Verksted

Skipsverft i Bergen
Skipingar i 1855
Nedleggingar i 1991
Mincio

Mincio (latin: Mincius) er ei elv i Lombardia i Italia. Ho vert kalla Sarca fram til ho når Gardasjøen og frå her renn ho 65 km forbi Mantova og ut i Po.

Tidlegare rann elva direkte ut i Adriahavet nær Adria fram til den store flaumen i 589 då elva endra retning og i staden rann ut i Po.

Kjelder 

 Rubis Zemella: La mia Polesella perduta, printed by his own (1992) and reprinted by A.V.I.S. di Polesella (1998).

Po
Elvar i Italia
Lombardia
E-type-asteroide

E-type-asteroidar er asteroidar som har enstatitt-akondritt-overflatar. Dei utgjer 60 % av asteroidane innover i asteroidebeltet kjende som hungaria-asteroidar, men blir snart sjeldne lengre ut. Det finst også nokon E-typar langt unna den indre delen av beltet, som 64 Angelina. Desse er sannsynlegvis restar etter ein kraftig redusert mantel frå ein tidlegare, differensiert asteroide.

E-typane har ein høg albedo, 0,3 eller høgare, noko som skil 
dei i frå dei meir vanlege M-type-asteroidane. Spektraa er trekklaust flatt til raudt.
E-typane er små; berre tre asteroidar har diameter større enn 50 kilometer, og ingen andre har diameter over 25 km. Dette er sannsynlegvis fordi dei heller stammar frå dei ytre delane av opphavslekamen enn kjernen.

Det er antatt at aubritt-meteorittar stammar frå E-type-asteroidar.
E-typen kan vera relatert til Xe-typen i SMASS-klassifiseringa.

Sjå òg 

 Asteroidespektralklassar

Bakgrunnsstoff 

Litt om klassifisering og meteorittar hjå Washington State University

Asteroidespektralklassar
Treeiningssundag

Treeiningssundag markerer i kristen liturgi at Faderen, Sonen og Heilaganden er eitt i treeininga. Etter eit «festhalvår» med markering av inkarnasjonen av Gud i jula, Jesu oppstode i påska og Heilagandens komme i pinsa, følgjer eit «arbeidshalvår» med andeleg vekst som tema i kyrkja. Det vert symbolisert ved at den liturgiske fargen for treeiningstida er grøn.

Treeiningssundagen har opphav i gamal feiring av pinsa, som voks som høgtid i oldkyrkja, og etter kvart fekk sin eigen oktav, ein åtte dagars pinsefeiring som vart avslutta med treeiningssundagen.

Sundagane som følgjer frå treening og ut november månad var tidlegare nummerert som fyrste til 26. sundag etter treeining (tidlegare etter trefoldighet, etter trefoldighed eller etter trinitas). No får sundagane i andre halvdelen av kyrkjeåret, treeiningstida, nummeret rekna etter pinsa.

Kristne høgtider
Kyrkjeåret
V-type-asteroide

V-type-asteroidar eller vestoidar er asteroidar med like spektrum til 4 Vesta, den langt største asteroiden i klassen og som er opphavet til namnet.

Ein stor del av asteroidane har baneelement like til dei av Vesta, enten nære nok til å vera ein del av Vesta-familien, eller med like eksentrisitetar og inklinasjonar men med ein store halvakse mellom ca. 2,18 AE og Kirkwoodgapet ved 2,50 AE. Dette hintar til at dei fleste eller alle av dei har sitt opphav som bitar av Vesta si overflate, kanskje blåste av som følgje av eit einaste kjempekraftig nedslag ei viss tid i historia. Det enorme nedslagskrateret på Vestas sørlege halvkule er hovudkandidat for nedslagsplass.

V-typane er moderat-lyse og like på den meir vanlege S-typen, som består av stein-jernasteroidar og ordinære kondrittar. Den relativt sjeldne V-typen inneheld meir pyroksen enn S-typen.

Spekteret til V-typen har eit kraftig absorpsjonstrekk opp mot 0,75 μm , eit rundt 1 μm og er veldig raud ned mot 0,7 μm. I dei synlege bølgjelengdene er spektruma til V-typane, inkludert Vesta sjølv, like spektruma til basalte akondritt HED-meteorittar.

Ein J-type har blitt føreslått for asteroidar med eit særs kraftig 1 μm absorpsjonstrekk likt det av diogenittmeteorittar. Desse kjem sannsynlegvis frå djupare delar av Vestas jordskorpe.

Fordeling

Dei aller fleste av V-type-asteroidane er medlemmar av Vesta-familien i lag med Vesta sjølv. Det er nokre marskryssarar som 9969 Braille, og nokre nærjordsobjekt som 3908 Nyx.

Det er også ei spreidd gruppe av objekt i nærleiken av Vesta-familien, men som ikkje er ein del av den. Desse inkluderer:

809 Lundia - har bane innanfor Flora-familie-regionen
956 Elisa
1459 Magnya - går i bane i det ytre av hovudbeltet 
2113 Ehrdni
2442 Corbett
2566 Kirghizia
2579 Spartacus - inneheld ein større del olivin, som kan bety at den kjem i frå ein djupare del av Vesta enn andre V-typar 
2640 Hallstrom
2653 Principia
2704 Julian Loewe
2763 Jeans
2795 Lepage
2851 Harbin
2912 Lapalma
3849 Incidentia
3850 Peltier - går i bane innanfor Flora-familie-regionen
3869 Norton
4188 Kitezh
4278 Harvey - går i bane innanfor Flora-familie-regionen 
4434 Nikulin
4796 Lewis
4977 Rauthgundis
5379 Abehiroshi

Asteroidespektrumlklassar
Montone

Montone er ei elv i Romagna i Italia. Ho er den første av elvane med utspring i Appenninane frå nord som ikkje er ei av sideelvane til Po, men i staden munnar ut i sjøen. 

Elva renn gjennom San Benedetto in Alpe, Portico di Romagna, Bocconi, Rocca San Casciano, Dovadola, Castrocaro, Terra del Sole, Forlì og etter å ha mottatt vatn frå Rabbi renn ho mot Ravenna med namnet Fiumi Uniti («Samla elvar»).

Slaget ved Ravenna vart utkjempa nær staden der elva renn saman med Ronco i 1512. Ei anna sideelv er Acquacheta som er kjend sidan Dante Alighieri nemnde ho i Den guddommelege komedie.

Kjelder 

Emilia-Romagna
Elvar i Italia
Nera i Italia

Nera er ei 116 km lang elv i Italia. Det meste av elva renn gjennom Umbria. Ho er ei av sideelvane til Tiber og har sitt utspring i Sibillinifjella, aust for Foligno. Ho renn sørover gjennom Terni og Narni og munnar ut i Tiber nær Orte.

Kjelder 

Elvar i Italia
Marche
Lazio
Umbria
Numicus

Numicus var ei elv i det antikke Latium som rann ut i sjøen mellom byane Lavinium og Ardea i Italia. I følgje mytologien til Livus vart Aeneas gravlagd ved breidda av elva. 

Elva er òg skildra i antikke tekstar som ein elvegud kalla Numicius (gresk Nomikios). I følgje Ovid, reinser Numicus Aeanas for alle sine dødelege delar slik at han kan verte ein gud etter Venus si befaling. Guden vart kalla Indiges.

Fotnotar

Kjelder 

Lazio
Elvar i Italia
Nure

Nure er ei elv i provinsen Piacenza i Emilia-Romagna i Italia. Elva har utspring på nordsida av Monte Nero og etter om lag 75 km munnar ho ut i Po 10 km aust for Piacenza, i nærleiken av Roncarolo, ein del av kommunen Caorso, på grensa til kommunen Caselle Landi i Lombardia.

Den øvre delen av dalen er noko påverka av havluft og det vert derfor sjeldan tåke og kraftig vind her. I denne dalen ligg det 79 forskjellige festningsverk. 

Dei største landsbyane langs elva er Ferriere, Bosconure, Cantoniera, Farini d'Olmo, Bettola, Ponte dell'Olio, Vigolzone, Grazzano Visconti og Podenzano.

Kjelder 

Po
Elvar i Italia
Emilia-Romagna
Ofanto

Ofanto, i antikken kalla Aufidus, er ei 170 km lang elv sør i Italia som renn gjennom regionane Campania, Basilicata og Apulia og ut i Adriahavet nær Barletta.

Kjelder 

Elvar i Italia
Campania
Basilicata
Puglia
Seksfotingar

Seksfotingar (Hexapoda) er ei under-rekkje leddyr som vert kjenneteikna av å ha seks unirame bein. Gruppa vert tradisjonelt delt inn i to klassar etter korleis munndelane sit; insekta Insecta har munndelane på utsida av munnen, medan klassen Entognatha har dei på innsida. Insekta er den største grupperinga seksfotingar, med godt over ein million registrerte artar.

Bakgrunnsstoff

Leddyr
Oglio

Oglio er ei elv i Lombardia i Italia og ei av sideelvane til Po frå venstre med ei lengd på 280 km. 

Oglio oppstår der dei to fjellelvane Narcanello frå Presenabreen og Frigidolfo frå Ercavallosjøen i Stelvio nasjonalpark renn saman. Desse to elvane har sine kjelder ved Corno dei Tre Signori i ei høgd 2 600 meter over havet. Elva renn saman nær Pezzo di Ponte di Legno.

Ogilo renn sørvestover gjennom Valcamonica og så Iseosjøen. Ho munnar ut i Po etter å ha passert fleire morener ved Torredoglio, ikkje langt frå Cesole og Scorzarolo i provinsen Mantua. Ho har eit nedslagsfelt på 6 649 km². Ho er ein del av det større Po-Adige-flodområde.

Kjelder 

Po
Elvar i Italia
Lombardia
Olona

Olona er ei 131 km lang elv i Lombardia i Italia som renn gjennom provinsane Varese, Milano og Pavia.

Olona har utspring frå seks kjelder. Tre kjelder renn ned Rasadalen og dei tre andre i Valganna dalen. Olona renn gjennom Olonadalen til Legnano. Vidare renn ho gjennom Milano og sørover før ho munnar ut i Po i San Zenone al Po.

Olona har 39 sideelvar og dei viktigaste av desse er Vellone, Bevera Varesino, Lanza (eller Gaggiolo), Rile-Tenore, Bozzente, Lura, Merlata og Mussa.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olona» frå ,  den 23. november 2007.  

Po
Elvar i Italia
Lombardia

scn:Lona
Ombrone

Ombrone er ei elv i Toscana i Italia med ei lengd på 161 km. Ho renn frå Colline del Chianti og gjennom byen Grosseto før ho renn ut i Tyrrenhavet.

Kjelder 

Toscana
Elvar i Italia
Orba

Orba er ei elv nord i Italia med ei lengd på om lag 70 km. Ho renn nordover gjennom Piemonte frå utspringet i Appenninane til ho munnar ut i Bormida, ei av sideelvane til Po frå høgre. Orba renn gjennom Tiglieto og Molare og kjem så til Monferratoåsane. 

Ovada er den største byen i Orbadalen, medan andre landsbyar i omegnen er Rocca Grimalda, Tagliolo, Cremolino, Silvano d'Orba, Carpeneto, Castelletto d'Orba og Predosa 

Det vert produsert vin i dalsidene som Dolcetto di Ovada, Barbera del Monferrato, Cortese di Gavi som vert seld på det internasjonale markedet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Orba» frå ,  den 23. november 2007.  
 

Po
Elvar i Italia
Piemonte
Liguria
Orco

Orco (piemontesisk Eva d'òr) er ei elv i Piemonte i Italia. Elva har utspring ved brean i Gran Paradiso og etter om lag 100 km munnar ho ut i Po nær Chivasso. Nedslagsfeltet hennar inneheld eit av dei viktigaste vasskraftsystema i Piemonte og består av fem reservoar: Agnel, Serrù, Ceresole, Piantonetto og Valsoera.

Orco er kjend for å innehalde gull, som det vart vaska etter alt i antikken. Sjølv i dag er det ein viss aktivitet på amatør nivå i leiting etter gull.

Kjelder 

Po
Elvar i Italia
Piemonte
Panaro

Panaro er ei elv i Emilia-Romagna i Italia og ei av side siste sidelvane til Po frå høgre, om ein ser bort i frå kanalen Cavo Napoleonico. Elva renn nordaustover gjennom heile Emilia-Romagna frå kjelda nær vasskiljet i Appenninane og grensa til Toscana til munningen i Po ved grensa til Veneto.

Panaro er 148 km lang med eit nedslagsfelt på 2 292 km².

Hovudkjelda til elva er Rio delle Tagliole ved Foce a Giovo i Monte Rondinaio, om lag 12 km sørvest for den høgaste toppen i Toscana og Emilia-Romagna, Monte Cimone (2 165 m). Ved Pievepelago (i provinsen Modena) endra ho namn til Scoltenna. Nær Modena møter ho Naviglio de Modena og vert framkommeleg fram til munningen i Po, like vest for Ferrara. Ho renn gjennom Vignola, Finale Emilia og Bondeno.

Ved Olina går det ei bru over elva som vart bygd i 1522. Ho ligg i kommunen Pavullo nel Frignano.

Kjelder 

Po
Elvar i Italia
Emilia-Romagna
Passirio

Passirio (tysk Passer) er ei 42,6 km lang elv nord i Italia og ei av sideelvane til Adige frå venstre. Heile elva ligg innanfor provinsen Bolzano. Ho har sitt utspring i Alpane ved ein fjellovergang mellom Italia og Austerrike kalla Timmelsjoch, og renn gjennom Passeierdalen der den viktigaste landsbyen er St. Leonhard in Passeier. Elva munnar ut i Adige ved Merano der ho er ein populær stad for kanopadling.

Bakgrunnsstoff 
 Passirio på heimesida til provinsen Bolzano

Kjelder 

Trentino-Alto Adige
Elvar i Italia