alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jon Istad

Jon Istad () frå Voss var ein norsk skyttar og skiskyttar. Han vart skyttarkonge på Landsskyttarstemnet på Kongsberg i 1959, og verdsmeister på 20 km under VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen.

Skiskyting
Istad vart beste norske deltakar både under VM i skiskyting 1962 og VM 1963, siste gongen på ein femteplass. I 1966 vart han i Garmisch-Partenkirchen verdsmeister på 20 km, med tida 1.38,21,8 var han knapt minuttet føre sølvmedaljevinnaren Joszef Sobczak frå Polen i mål. Begge trefte på 16 av 20 skot. På stafetten i same meisterskapen gjekk Istad tredjeetappen på det norske laget som VM-gull, dei andre på laget var Ivar Nordkil, Olav Jordet og ankermannen Ragnar Tveiten. Noreg vann VM-gullet på stafetten også året etter, i Altenberg i DDR. Ola Wærhaug gjekk startetappen, elles gjekk Jordet, Istad og Tveiten dei same etappane som året før. Istad vann bronsemedaljen på 20 km i Altenberg, ei tevling som gjekk under vanskelege tilhøve. Han fekk halvtanna minutt svakare sluttid enn verdsmeisteren Viktor Mamatov frå Sovjetunionen.

Både under vinter-OL 1968 i Grenoble og VM i skiskyting 1969 gjekk Istad på norske sølvlag i stafett. I dei olympiske leikane gjekk han sisteetappen, medan han i 1969 gjekk tredjeetappen. Også Magnar Solberg var på begge dei norske stafettlaga, medan Wærhaug og Jordet fekk OL-sølv og Tveiten og Esten Gjelten vann VM-sølv. Begge åra var det Sovjetunionen som vann gullmedaljane.

Istad la opp i 1969.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
1962: Nr 6 på 20 km under VM i Hämäänlinna 
1963: Nr 5 på 20 km under VM i Seefeld
1964: Nr 11 på 20 km under vinter-OL i Innsbruck
1966: Gullmedalje på 20 km og på 4 x 7,5 km stafett under VM i Garmisch-Partenkirchen
1967: Bronsemedalje på 20 km, gullmedalje på 4 x 7,5 km stafett under VM i Altenberg
1968: Nr 11 på 20 km, sølvmedalje på 4 x 7,5 km stafett under vinter-OL i Grenoble
1969: Nr 9 på 20 km, sølvmedalje på 4 x 7,5 km stafett under VM i Zakopane

Notar

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Norske skiskyttarar
Norske skyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Kongepokalvinnarar i skiskyting
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Norske deltakarar under vinter-OL 1960
Skiskyttarar under vinter-OL 1960
Norske deltakarar under vinter-OL 1964
Skiskyttarar under vinter-OL 1964
Medaljevinnarar under vinter-OL 1968
Norske deltakarar under vinter-OL 1968
Skiskyttarar under vinter-OL 1968
Folk frå Voss
Thamos, König in Ägypten

Thamos, konge av Egypt (tysk Thamos, König in Ägypten) er eit skodespel av Tobias Philipp, baron von Gebler, som Wolfgang Amadeus Mozart skreiv musikk til mellom 1773 og 1780, K. 345/336a. Stykket har ein opera-aktig karakter. 

Det er ikkje kjend om musikken Mozart komponerte vart framført med skodespelet medan han levde. Skodespelet hadde premiere i Kärntnertortheater i Wien, truleg den 4. april 1774, då to koralar alt var skrivne. Framføringar i Salzburg i 1776 og 1779-80 kan ha vore med orkestermellomspel og tre koralar. Musikken vart nytta på ny i 1783 i eit anna skodespel, Lanassa, av Karl Martin Plümicke.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Thamos, King of Egypt» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
Holden, Amanda (Ed.), The New Penguin Opera Guide, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-140-29312-4
Warrack, John and West, Ewan, The Oxford Dictionary of Opera New York: OUP: 1992 ISBN 0-19-869164-5''

Bakgrunnsstoff 
 

Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Musikk i 1779
Operaer frå 1700-talet
Préspes

Préspes (gresk Πρέσπες) er ein kommune i periferieininga Flórina i Vest-Makedonía i Hellas. Kommunen ligg vest for Flórina ved Prespasjøen og grensar i vest mot Albania, i nord mot Nord-Makedonia.

Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Krystallopijí
 Préspes
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Préspes 1 560 innbyggjarar, medan kommunaleininga med same namn hadde 1 201 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Prespes
Prespes
Prespes
La finta giardiniera

La finta giardiniera («Den påståtte hagejenta»), K. 196, er ein italiensk opera av Wolfgang Amadeus Mozart. Mozart skreiv han i München i januar 1775 då han var 18 år gammal. Operaen vart først framført den 13. januar i Salvatortheater i München. Det er usikkert kven som skreiv librettoen, men ein trur i dag at han vart skriven av Giuseppe Petrosellini. 

I 1780 gjorde Mozart om operaen til eit tysk syngespel kalla Die Gärtnerin aus Liebe (òg kalla Die verstellte Gärtnerin), der han skreiv om noko av musikken. Fram til ein kopi av den italienske versjonen vart funnen i 1970-åra, var den tyske omsetjinga den einaste kjende komplette partituret.

Roller

Ariar

Akt 1
 "A forza di martelli" - Roberto (Nardo)
 "Appena mi vedon" - Serpetta
 "Che beltà, che leggiadria" - Count Belfiore 
 "Dentro il mio petto" - Don Anchise
 "Geme la tortorella" - Marchioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
 "Noi donne poverine" - Marchioness Bratsjnte Onesti  (Sandrina)
 "Se l'augellin sen fugge" - Ramiro
 "Se promette facilmente" - Arminda 
 "Da sirocco a tramontana" - Count Belfiore 
 "Un marito, o dio, vorresti" - Roberto (Nardo)

Akt 2
 "Una damina, una nipote" - Don Anchise 
 "Una voce sento al core" - Marchioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
 "Vorrei punirti indegno" - Arminda
 "Ah dal pianto" - marsioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
 "Ah non partir...Già divento freddo" - Count Belfiore 
 "Care pupille" - Count Belfiore  
 "Chi vuol godere il mondo" - Serpetta 
 "Con un vezzo all'Italiana" - Roberto (Nardo)
 "Crudeli, fermate" - Marchioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
 "Dolce d'amor compagna" - Ramiro
Akt 3
 "Mio padrone, io dir volevo" - Don Anchise
 "Mirate che constrasto" - Roberto  (Nardo)
 "Va pure ad altri in braccio" - Ramiro

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «La finta giardiniera» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
Amadeus Almanac, accessed 24 juni 2008

Bakgrunnsstoff
 
 La finta giardiniera : Libretto
 The Mozart Project Page: La finta giardiniera , on the mozartproject.org website
 Garden of delights – An early Mozart opera gets a classy, intelligent staging, Stage Review, by Frank Kuznik, The Praha Post, november 5th, 2008 (Dead Link)
 Shared Madness: Mozart's 'La Finta Giardiniera' NPR: World of Opera, by Bruce Scott, juni 24, 2011

Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Italienskspråklege operaer
Musikk i 1775
Operaer frå 1700-talet
Il re pastore

Il re pastore (Gjetarkongen) er ein opera, K. 208, skriven av Wolfgang Amadeus Mozart til ein italiensk libretto av Metastasio, redigert av Gianbattista Varesco. Det er ein opera seria. Operaen vart først framført den 23. april 1775 i Salzburg, på slottet til erkebiskop grev Hieronymus von Colloredo.

I 1775 vart operaen bestilt for eit besøk av erkehertug Maximilian Franz av Austerrike, den yngste sonen til keisarinna Maria Teresia til Salzburg. Mozart brukte seks verker på operaen. Han bestod av to akter og varte omkring 110 minutt.

Metastasio skreiv librettoen i 1751, basert på eit verk av Torquato Tasso kalla Aminta. Librettoen vart plukka opp då Mozart (berre 19 år på den tida) og faren såg ei framsyning med musikk av Felice Giardini – Mozart-versjonen har to akter i staden for Giardini sine tre, og det var fleire store endringar.

Verket vert ofte ikkje kalla ein opera, men ein serenata, ein slags dramatisk kantate.

Roller

Ariar

Akt 1
 "Intendo, amico rio" – Aminta 
 "Alla selva, al prato" – Elisa 
 "Aer tranquillo e di sereni" – Aminta 
 "Si spande al sole in faccia" – Alessandro 
 "Per me rispondete" – Agenore 
 "Di tante sue procelle" – Tamiri 

Akt 2
 "Barbaro! oh Dio mi vedi" – Elisa 
 "Se vincendo vi rendo felici" – Alessandro 
 "L'amerò, sarò costante" – Aminta 
 "Se tu di me fai dono" – Tamiri 
 "Sol può dir come si trova" – Agenore 
 "Voi che fausti ognor donati" – Alessandro

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Il re pastore» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
Amadeus Almanac (23 april 1775)

Bakgrunnsstoff
 
 Il rè pastore, introduction and synopsis at The Mozart Project 
Complete recording  at Mozart Archiv 
"L'amerò, sarò costante"  at Mozart Archiv
, audio recording by Lucia Popp
"Il Re pastore": Libretto

Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Italienskspråklege operaer
Opera seria
Musikk i 1775
Operaer frå 1700-talet
Amýndeo

Amýndeo (gresk Αμύνταιο) er ein distriktsby og ein kommune i periferieininga Flórina i Vest-Makedonía i Hellas. Kommunen ligg søraust for Flórina og grensar i vest mot periferieininga Kastoriá, i sør mot Kozáni. I aust grensar Amýndeo mot Pélla i Sentral-Makedonía.

Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Amýndeo
 Aetós
 Filótas
 Lékhovo
 Nymféo
 Varikó
Dei seks tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 16 973 innbyggjarar, medan kommunaleininga Amýndeo hadde 7 612 og tettstaden med same namn 3 671 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Amyndeo
Amyndeo
Amyndeo
Amyndeo
Krystallopijí

Krystallopijí (gresk Κρυσταλλοπηγή) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Krystallopijí inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Préspes.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Krystallopijí 359 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 314 innbyggjarar.

Referansar 

Krystallopiji
Krystallopiji
Krystallopiji
Zaide

Zaide (opphavleg Das Serail) er ein uferdig opera, K. 344, skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1780. Keisar Josef II var i 1778 i gang med å setje opp eit operaselskap for å framføre tyske operaer. Eit vilkår for komponisten då han skulle bli med i selskapet var at han skreiv ein komisk opera. I Salzburg i 1779 byrja Mozart arbeidet med ein ny opera, Zaide. Han inneheld talt dialog, som òg klassifiserer stykket som eit syngespel. Berre ariar og ensemblet for dei to første aktene vart komponerte. Mellom anna manglar ein overture og den tredje akta. 

Redningsoperaer vart populære på denne tida sidan muslimske sjørøvarar herja i Middelhavet, og tok slavar til forskjellige føremål. Soga om Zaide handlar om at ho prøver å redde kjærasten, Gomatz.

Mozart skreiv for ein tysk libretto av Johann Andreas Schachtner, sett til Tyrkia. Mozart gav seg med Zaide for å arbeide med Idomeneo, og gjekk aldri attende til prosjektet. Verket var tapt fram til etter han døydde, då Constanze Mozart, kona hans, fann dei spreidde manuskripta i 1799. Fragmenta vart ikkje publiserte før i 1838, og vart først framført i Frankfurt den 27. januar 1866. Zaide har sidan vorte sagt å vere grunnlaget for eit meisterverk og fått mykje god kritikk. Arien «Ruhe sanft, mein holdes Leben» er det einaste nummeret som er noko kjend.

Roller

Ariar

Akt 1
 «Herr und Freund, wie dank ich dir!» – Gomatz 
 «Nur mutig, mein Herze» – Allazim 
 «Rase, Schicksal» – Gomatz 
 «Ruhe sanft, mein holdes Leben» – Zaide

Akt 2
 «Der stolze Löw' lässt sich zwar zähmen» – Sultan Soliman 
 «Ich bin so bös als gut» – Sultan Soliman 
 «Ihr Mächtigen seht ungerührt» – Allazim 
 «Tiger! Wetze nur die Klauen» – Zaide 
 «Trostlos schluchzet Philomele» – Zaide
 «Wer hungrig bei der Tafel sitzt» – Osmin

Bakgrunnsstoff

Libretto
Article on the background behind Zaide  av Ian Page
Articles on Zaide 

Fragments of the libretto
Zaide: Libretto

Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Tyskspråklege operaer
Operaer frå 1700-talet
Syngespel
Musikk i 1780
Musikk i 1866
Lemós

Lemós (gresk Λαιμός) er hovudsete i kommunen Préspes i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas.

Referansar 

Lemos
Magnar Solberg

Magnar Solberg () er ein norsk tidlegare skiskyttar og politimann. Han var medlem av Trondhjems Skytterlag.

Skiskyting
Solberg tok gull på 20 kilometer under OL 1968 i Grenoble, og forsvarte gullmedaljen under OL 1972 i Sapporo. Han tok bronse på 20 kilometer både under VM 1969 og VM 1971. I fire år på rad, 1968-71, var han på norske stafettlag som vann sølvmedaljar i dei store meisterskapane, fyrst i OL og så i tre VM.

I 1968 blei han tildelt Olavstatuetten og Morgenbladets Gullmedalje.

Solberg bar det norske flagget under opningssermonien under vinter-OL 1972.

Meisterskapsmedaljar

Han la opp som skiskyttar i 1972.

Politi
Magnar Solberg arbeidde som etterforskar ved politikammeret i Trondheim. Han tok del i etterforskinga av Fritz Moen, ei sak som enda med justismord i det som er kjent som Moen-saka. «- Jeg tok del i den store tabben, sammen med mange andre», sa han til VG.

Bakgrunnsstoff
 NRK Trøndelag om Magnar Solberg
Denne artikkelen bygger på «Magnar Solberg» frå ,  den 1. mars 2012.  
 

Norske skiskyttarar
Norske politifolk
Kongepokalvinnarar i skiskyting
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Noregsmeistrar i skiskyting
Vinnarar av Aftenpostens Gullmedalje
Medaljevinnarar under vinter-OL 1968
Norske deltakarar under vinter-OL 1968
Skiskyttarar under vinter-OL 1968
Medaljevinnarar under vinter-OL 1972
Norske deltakarar under vinter-OL 1972
Skiskyttarar under vinter-OL 1972
Folk frå Midtre Gauldal
Idomeneo

Idomeneo, re di Creta ossia Ilia e Idamante (italiensk for Idomeneo, kongen av Kreta, eller Ilia og Idamante; vanlegvis berre kalla Idomeneo, K. 366) er ein italiensk opera av Wolfgang Amadeus Mozart. Librettoen vart tilpassa av Giambattista Varesco frå ein fransk tekst av Antoine Danchet, som vart sett til musikk av André Campra som Idoménée i 1712. Mozart og Varesco vart bestilte i 1780 av Karl Theodor, kurfyrste av Bayern, for hoffkarnevalet hans. Han valde truleg temaet for operaen, men det kan òg ha vore Mozart.

Stilen med koralar, marsjar og ballettar var veldig fransk. Operaen vart først framført i Cuvilliés teater i München Residenz den 29. januar 1781, dirigert av Mozart sjølv. Idomeneo var den første modne operaen til Mozart. Dramatisk høyrer operaen til opera seria-tradisjonen med formell bruk av koralar. Mozart krangla mykje librettisten og kutta mykje og gjorde store endringar, sjølv ned til spesifikke ord og vokalar som songarane mislikte. Idomeneo vart framført tre gonger i München. Ei konsertframføring vart gjeven i 1786 i Palais Auersperg i Wien. For dette skreiv Mozart noko ny musikk, kutta ut noko og endra Idamante frå ein kastrat til ein tenor.

I dag er Idomeneo ein del av standardrepertoaret i opera.

Roller

Instrumentering

Treblåseinstrument
 2 fløyter
 piccolo
 2 oboar
 2 klarinettar
 2 fagottar

Messingblåseinstrument
 4 Valthorn (i D, i C, i B (alt)/i B (hoch), i G)
 2 trompetar i D
 3 trombonear
Perkusjon
 pauke i D og i A
Strykarar
Continuo i resitativ
 Cembalo og violoncello

Ariar

Akt 1
 "Padre, germani, addio", Ilia
 "Non ho colpa", Idamantes
 "Tutte nel cor vi sento", Electra 
 "Vedrommi intorno", Idomeneo
 "Il padre adorato", Idamantes

Akt 2
 "Se il tuo duol", Arbaces 
 "Se il padre perdei", Ilia
 "Fuor del mar", Idomeneo
 "Idol mio", Electra

Akt 3
 "Zeffiretti lusinghieri", Ilia
 "Se colá ne' fati è scritto", Arbaces 
 "No, la morte", Idamantes 
 "D'Oreste, d'Ajace", Electra 
 "Torna la pace", Idomeneo

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Idomeneo» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 

Synopsis , Metropolitan Opera
San Diego OperaTalk! with Nick Reveles: Mozart's Idomeneo 
Libretto

Italienskspråklege operaer
Opera seria
Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Musikk i 1781
Operaer frå 1700-talet
L'oca del Cairo

L'oca del Cairo er ein opera buffa i tre akter, K. 422, starta av Wolfgang Amadeus Mozart i juli 1783 men gjeven opp i oktober.
Den komplette librettoen i tre akter av Giovanni Battista Varesco finst framleis. Mozart gjorde ferdig sju av ti nummer i føreste akt, samt nokre resitativ, som utgjorde om lag 45 minuttar. 

Tittelen tyder «Gåsa frå Kairo». 

Den første framsyninga vart gjort 6. juni 1867 ved Théâtre des Fantaisies-Parisiennes i Paris.

Roller

Ariar

Akt 1
 "Ogni momento dicon le donne" - Chichibio, Scene 1 
 "Se fosse qui nascono" - Auretta, Scene 1 
 "Siano pronte alle gran nozze" - Don Pippo, Scene 3

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «L'oca del Cairo» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 
David Cairns, Mozart and his Operas, 2006
 Libretto (composed numbers only) and Dramatis Personæ at http://opera.stanford.edu/Mozart/OcaDelCairo/

Oca del Cairo
Italienskspråklege operaer
Opera buffa
Musikk i 1783
Operaer frå 1700-talet
Lo sposo deluso

Lo sposo deluso, ossia La rivalità di tre donne per un solo amante (Den bedradde brudgommen eller rivaliseringa til tre kvinner om ein elskar) er ein opera buffa i to akter, K. 430, komponert av Wolfgang Amadeus Mozart mellom 1783 og 1784. Operaen vart aldri gjort ferdig og berre fragment og totalt 20 minuttar frå Akt 1 finst i dag. 

Mozart hadde opphavleg planlagt at ein trupp av sju italienarar skulle framføre operaen i Wien. Librettoen vart skriven av ein ukjend italiensk diktar for Domenico Cimarosa-operaen Le donne rivali, som han komponerte karnevalet i Roma i 1780.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Lo sposo deluso» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
Anderson, Emily, "An Unpublished Letter of Mozart Wolfgang Amadeus Mozart", Music & Letters (Vol. 18, No. 2, april 1937), pp. 128–133
Bampton Classical Opera's november 2006 performance of Mozart — The Jewel Box — Press reviews
Campana, Alessandra, "Il libretto de Lo sposo deluso", Mozart-Jahrbuch (1988–89), pp. 573–88.
Dell Antonio, Andrew, "Il Compositore Deluso: The Fragments of Mozart's Comic Opera Lo Sposo Deluso (K424a/430)" in Stanley Sadie, (ed.) Wolfgang Amadé Mozart: Essays on His Life and Work, (1996) London: Oxford University Press.
Zaslaw, Neal, "Waiting for Figaro" in Stanley Sadie, (ed.) Wolfgang Amadé Mozart: Essays on His Life and Work, (1996) London: Oxford University Press.
W.A.Mozart,Lo Sposo Deluso K 430-Complete Reconstruction of the opera by Mario-Giuseppe Genesi,Piacenza,P.M. Ed.,2009,pp.620(partition held by Salzburg Mozarteum and the New York Sibley Library,U.S.A.).

Bakgrunnsstoff
 
Libretto

Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Italienskspråklege operaer
Opera buffa
Musikk i 1783
Operaer frå 1700-talet
Der Schauspieldirektor

Der Schauspieldirektor (Teaterdirektøren), K. 486, er eit komisk syngespel skrive av Wolfgang Amadeus Mozart til ein tysk libretto av Gottlieb Stephanie, ein austerriksk Schauspieldirektor.

Mozart skreiv operaen som bidraget sitt i ein konkurranse som den tysk-romerske keisaren Josef II utlyste den 7. februar 1786 ved Schönbrunn slott i Wien. Konkurransen var meint å setje eit tysk syngespel opp mot ein italiensk opera. Den italienske operaen, ein opera buffa kalla Prima la musica, poi le parole (Fyrst musikken, så orda), var laga av Antonio Salieri.

Roller

Ariar
 «Bester Jüngling» — Mademoiselle Silberklang
 «Da schlägt des Abschieds Stunde» — Madame Herz

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Der Schauspieldirektor» frå ,  den 1. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 
Holden, Amanda (Ed.), The New Penguin Opera Guide, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-140-29312-4

Bakgrunnsstoff
 
Synopsis from Stanford University
Libretto

Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Tyskspråklege operaer
Operaer frå 1700-talet
Musikk i 1786
Per Jonassen

Per Jonassen () er ein norsk lyrikar. 

Han debuterte i 1998 med diktsamlinga Nattlamper.

Han er busett i Egersund, og har tidlegare arbeidd som sjømann og bryggearbeidar.

Bøker 
 1998 – Nattlamper – diktsamling
 2000 – Petroleum og forvirring – diktsamling
 2002 – Natt i et ødeland – diktsamling
 2005 – Trenselstider – diktsamling
 2008 – Lange dager – diktsamling
 2011 – Alt som ikke fins – diktsamling

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Per Jonassen i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Forfattarar frå Oslo
Norske lyrikarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1998
Così fan tutte

Così fan tutte, ossia La scuola degli amanti (Slik gjer alle kvinner, eller skule for elskarar) K. 588, er ein opera buffa av Wolfgang Amadeus Mozart frå 1790. Librettoen vart skriven av Lorenzo Da Ponte.

Così fan tutte er ein av tre Mozart-operaer Da Ponte skreiv librettoen for. Dei to andre var Figaros bryllup og Don Giovanni.

Sjølv om det er allment akseptert at Così fan tutte vart skriven og komponert etter forslag frå Josef II, støttar ikkje nyare forsking denne ideen. Det er bevis for at Mozart sin samtidig, Antonio Salieri, prøvde å setje musikk til librettoen men ikkje gjorde han ferdig.

Framsyningar
Den første framsyningar fann stad i Burgtheater i Wien den 26. januar 1790. Det vart berre fem framsyningar før det vart stoppa då keisar Josef II døydde og hoffet gjekk inn i ein sørgeperiode. 

Temaet i operaen uroa ikkje Wien på denne tida, men utover 1800- og tidleg på 1900-talet vart han rekna som for vågal. Operaen vart sjeldan framført. 

Etter andre verdskrigen fann han igjen ein stad i standardrepertoaret i operaen og er i dag den 11. mest spelte operaen verda over i følgje lista til Operabase.

Roller

Samandrag
To vener kler seg ut som «albanarar» og kurtiserer kvarandre sine trulova for å teste truskapen deira. Til slutt avslører venene identiteten sin, alt vert tilgjeve, og dei fire syng om det prisverdige i å kunne akseptere både medgang og motgang i livet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Così fan tutte» frå ,  den 2. mars 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 
 Samandrag av Così fan tutte  frå English Touring Opera.
 Komplett libretto
 Notar
 "Mozart at the Met" , Time, 7 januar 1952
 San Diego OperaTalk! med Nick Reveles: Così fan tutte
 Così fan tutte opera 

Italienskspråklege operaer
Opera buffa
Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart
Musikk i 1790
Operaer frå 1700-talet