alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Schalke 04

{{Infoboks fotballklubb
|klubbnamn = FC Schalke 04
|bilete = FC Schalke 04 Logo.svg
|fullt namn = Fußballclub Gelsenkirchen-Schalke 04 e. V.
|kallenamn = Die Königsblauen «Dei kongeblåe»Die Knappen «Gruvearbeidarane»
|kort namn = S04
|grunnlagd = 4. mai 1904
|heimebane = Veltins Arena
|kapasitet = 62,271
|leiartittel = President
|styreleiar = Clemens Tönnies
|trenartittel = Hovudtrenar
|trenar = David Wagner
|liga = Bundesliga
|sesong = 2018/19
|plassering = 14. plass i Bundesliga
|anna =
|nettstad = schalke04.de
|mønster_va1 = _schalke1920h
|mønster_k1 = _schalke1920h
|mønster_ha1 = _schalke1920h 
|mønster_sh1 = _schalke11920h
|mønster_so1 = _schalke041920hlong
|venstrearm1 = 0E00F7
|kropp1 = 0E00F7
|høgrearm1 = 0E00F7
|shorts1 = FFFFFF
|sokkar1 = 0E00F7
|mønster_va2 = _schalke1920a
|mønster_k2 = _schalke1920a
|mønster_ha2 = _schalke1920a
|mønster_sh2 = _schalke1920a
|mønster_so2 = _schalke1920aLong
|venstrearm2 = DDDDDD
|kropp2 = DDDDDD
|høgrearm2 = DDDDDD
|shorts2 = DDDDDD
|sokkar2 = DDDDDD
}}
Fußballclub Gelsenkirchen-Schalke 04 e. V., til dagleg omtala som Schalke 04 eller Schalke er eit idrettslag i Gelsenkirchen i Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Laget vart, som namnet tyder, stifta i 1904 i Schalke-området av Gelsenkirchen. Idrettslaget Schalke 04 har over 119 000 medlemer, og er det laget i Tyskland med nest flest medlemer.

Fotballklubben Schalke, den mest kjende avdelinga i idrettslaget, spelar i Bundesliga, den øvste divisjonen i tysk fotball. Klubben nådde eit førebels høgdepunkt då det i 1997 vart siger i UEFA-cupen. Etter de to finaleoppgjera stod det 1-1 mellom det tyske laget og Inter, men Schalke sigra i straffeskytinga. FC Schalke hadde si stordomstid i perioden 1934 til 1958, då klubben vann sju tyske/vesttyske seriemeisterskap. Schalke har vunne fem nasjonale cupmeisterskap, det siste i 2011.

Sidan 2001 spelar Schalke heimekampane på Veltins-Arena, med pass til over over 61 600 tilskodarar. Laget spelar i blå trøyer og kvite bukser. Hovudrivalen til Schalke 04 er Borussia Dortmund; kampar mellom dei to Ruhr-klubbane er dei mest omtala lokaloppgjera i tysk fotball og går under nemninga Revierderby.

Medlemer av Schalke 04 er også aktive i idrettsgreiner som basketball, friidrett og handball.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «FC Schalke 04» frå ,  den 25. mai 2013.  
 

Tyske fotballag
Gelsenkirchen
Fotballag skipa i 1904
Werder Bremen

Sportverein Werder Bremen von 1899 e. V. er eit idrettslag i Bremen i Tyskland, skipa 4. februar 1899. Laget har i dag vel 39 100 medlemer. Fotballklubben Werder Bremen, ei avdeling idrettslaget, spelar i Bundesliga, toppdivisjonen i tysk fotball.

Werder har vunne fire seriemeisterskap og seks cupmeisterskap (DFB-pokalen) i fotball. I 2004 sigra laget i begge desse tevlingane og tok ein historisk dobbelsiger. Werder Bremen vann Cupvinnarcupen i 1992 etter 2-0 over Monaco FC, norske Rune Bratseth hadde då ei viktig rolle som midtstoppar for det tyske laget. Werder nådde i 2009 finalen i den aller siste UEFA-cup-turneringa. Her vart det etter ekstraomgangar tap 1-2 for det ukrainske laget Sjakhtar Donetsk.

Werder Bremen spelar heimekampane på Weserstadion, eit stadion med plass til 42 500 tilskodarar. Laget spelar i grøne og kvite drakter.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «SV Werder Bremen» frå ,  den 25. mai 2013.  
 

Tyske fotballag
Fotballag skipa i 1899
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Island

Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Island vart gjort av ein jury av tre personar.

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit skjønnlitterært verk skrive på språket i eit av dei nordiske landa.

Dei nominerte frå Island

Vinnarar utheva med feit skrift.

Kjelder 

Islandsk litteratur
Nordisk råds litteraturpris
Zoohacker

Zoltán Palásti Kovács, kjend som Zoohacker, er ein ungarsk musikar, musikkhistorikar, musikklærar, DJ og produsent.

Eurovision

Eurovision Song Contest 2013
Etter at songaren ByeAlex vann A Dal 2013, den ungarske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013, med den ungarskspråklege songen «Kedvesem» laga Zoohacker ein remiks av songen som fekk tittelen «Kedvesem (Zoohacker Remix)». Saman med Mónika Hoffmann hadde dei òg skrive eit refreng på svensk, men fekk ikkje framføre dette i tevlinga av di tidsfristen gjekk ut før den nye teksten var klår. I Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige deltok Ungarn deltok i den andre semifinalen 16. mai 2013 med remiksen og enda på åttandeplass med 66 poeng; tolv frå Sveits, ti frå Tyskland, åtte frå Finland, sju frå Albania, seks frå Belgia og Romania, fire frå San Marino, tre frå Israel, Georgia og Frankrike og to frå Latvia og Noreg. Landet kvalifiserte seg dimed til finalen 18. mai 2013 der dei enda på tiandeplass med 84 poeng; tolv frå Tyskland, ti frå Finland og Sveits, åtte frå Albania, sju frå Nederland, seks frå San Marino og Bulgaria, fem frå Litauen, fire frå Estland og Kroatia, tre frå Sverige og Italia og to frå Hellas, Noreg og Serbia. Dette var den tredje beste plasseringa til eit ungarsk bidrag og «Kedvesem (Zoohacker Remix)» vart dimed eit av dei mest suksessfulle ungarske bidraga fram til 2013.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hungary in the Eurovision Song Contest 2013» frå ,  den 25. mai 2013.  
 

Ungarske musikarar
Ungarske plateprodusentar
Eurovision Song Contest 2013-låtskrivarar
Ungarske Eurovision Song Contest-låtskrivarar
Eurovision Song Contest 2014-jurymedlemmar
Ungarske Eurovision Song Contest-jurymedlemmar
Horsens Museum

Horsens Museum i Sundvej 1A i Horsens i Østjylland i Danmark er eit kulturhistorisk museum med faste og skiftande utstillingar, og dessutan ei arkeologisk avdeling som står for utgravingar og granskingar av forminne i området. Til museet høyrer òg ei fengselshistorisk avdeling på det nedlagde Statsfængslet i Horsens.

Museet har sitt opphav i Museumsforeningen i Horsens, som vart skipa i mars 1906 av folk i Horsens med formålet «At vække og vedligeholde Sansen for Kunst og historiske Minder». Difor hysa museet både kunst- og kulturhistoriske samlingar i mange år. I dei fyrste åra var samlingane stilt ut i lokale som foreininga leigde på Teknisk Skole i byen. Men etter  å ha fått ei testamentarisk gåve, kunne det byggjast ein eigen museumsbygning i Sundvej, som vart teke i bruk i oktober 1915. Her held no Horsens Museum til, medan kunstsamlinga, som i 1984 vart skild ut som det sjølvstendige Horsens Kunstmuseum, har sine lokale i Pavillon Lunden i Carolinelundsvej 2.

Bakgrunnsstoff

 Horsens Museum  ved horsenskom.dk

Museum i Danmark
Horsens kommune
Skipingar i 1906
Museum skipa i 1900-åra
1906 i Danmark
Fényeslitke

Fényeslitke er ein landsby i Szabolcs-Szatmár-Bereg megye (fylke) i det nordaustlege Ungarn. Landsbyen dekkjer eit område på 25,15 km² og har rundt 2400 innbyggjarar.

Kjende personar frå Fényeslitke
 ByeAlex, journalist og songar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Fényeslitke» frå ,  den 16. mars 2017.  
 

Landsbyar i Ungarn
Szabolcs-Szatmár-Bereg
Horsens

Horsens er ein by i Østjylland i Danmark, hovudbyen i Horsens kommune i Region Midtjylland. Byen ligg inst i Horsens fjord på den jyske austkysten, og folketalet er 53 253 (2013), det vil seie at byen er den åttande største i Danmark. Byen er den tredje største i Østjylland, nest etter Aarhus og Randers.

Horsens er omtalt for fyrste gong i skriftlege kjelder frå 1100-talet, og var i mellomalderen ein viktig by med fleire kloster og festningsverk. Eldste kjende kjøpstadsrettar er frå 1442.På 1700-talet var Horsens ein kjøpmannsby, slik det går fram av mellom anna hus som Jørgensens Hotel og andre patrisiarhus som er tekne vare på. Jørgensens Hotel er frå 1744 og er freda.

Byen har stor elektronikkindustri og nokre grafiske verksemder. I byen ligg det einaste industrimuset i Danmark. I den nordlege luten av byen, på ein bakketopp, ligg det nedlagde fengselet Horsens Statsfængsel, som mellom anna hyser eit fengselsmuseum som høyrer inn under Horsens Museum.

Kjelder 

Byar i Region Midtjylland
Horsens kommune
10. serierunde i Adeccoligaen 2013

10. serierunde i Adeccoligaen 2013 vart gjennomført med ein kamp laurdag 25. mai, seks kampar søndag 26. mai og ein kamp måndag 27. mai.

Fakta

10
Nokia

Nokia Oyj (Aksjeselskapet Nokia) er ei verksemd med hovudkontor i Esbo i Finland og fabrikkar og kontor i mange land. Verksemda utviklar og produserer telekommunikasjonsutstyrt, framfor alt mobiltelefonar.

Soge 
Opphavleg var Nokia storprodusent av gummistøvlar, bil- og motorsykkeldekk og prosesskontrollutstyr for papirfabrikkar, men har seinare konsentrert seg heilt om mobiltelefonar etter å ha fått innpass på denne marknaden på 1980-talet. I 1991 markerte Nokia seg ved å lansere GSM (groupe spécial mobile), eit digitalt mobiltelefonsystem, ved å ringe i Helsingfors den aller fyrste GSM-samtalen i verda.

Verksemda Nokia hadde si spede byrjing med eit tresliperi som vart oppretta i Tammerfors i 1865 av industriherren Fredrik Idestam. I 1869 flytta Idestam denne verksemda til staden Nokia og utvida til ein papirfabrikk, som vart ein av pionerverksemdene i industrialiseringa av Finland. I 1898 vart verksemda Finska Gummi AB skipa, og i 1912 Finska kabel AB, som seinare òg vart flytta til Nokia, og saman med papirfabrikken kom dei til å dominere denne vesle plassen. Finska Gummi produserte dekk for bilar og syklar, og gummifottøy som støvlar og kalosjar. Allereie i 1937 vart spørsmålet om å slå saman desse verksemdene teke opp for fyrste gong, men samanslåinga skjedde ikkje før tretti år seinare.

Ein av Nokia sine største suksessar var lanseringa av mobiltelefonen Nokia 3310 som kom ut i 2000. I 2017 relanserte Nokia ein 2017-modell av Nokia 3310 med ein del oppgraderingar.

Kjelder 

Finske føretak
InSight

InSight (stutt for Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport) er ein NASA-romsonde på Mars. Han landa på Mars 26. november 2018. InSight nyttar mykje den same utforminga som Phoenix-sonden, men landa ved ekvator på Mars, og ikkje ved polane slik Phoenix gjorde. InSight vart skoten opp 5. mai 2018 frå Vandenberg Air Force Base i California av ein Atlas V-rakett.

Målet med InSight er å undersøkja det indre av Mars for å finna ut korleis terrestriske planetar utviklar seg, og å undersøkja den tektoniske aktiveteten på Mars i dag. Dessutan skal sonden finna ut kor ofte meteorittar slår ned i Mars.

6. april 2019 målte InSight det fyrste stadfeste marsskjelvet nokosinne.

Kjelder

Bakgrunnsstoff  
 Heimeside hjå NASA

Marssondar
Nokia by

Nokia er ein by og ein kommune i landskapet Birkaland sørvest i Finland. Folketalet er 32 361 i 2013. Byen ligg ved elva Nokianvirta, om lag 15 kilometer nordvest for Tammerfors. Før 1938  hadde kommunen namnet Norra Birkala på svensk og Pohjois-Pirkkala på finsk.

Byar i Finland
Kommunar i Birkaland
Kommag

Kommag (av nordsamisk gápmagat, fleirtal av gáma, 'sko/fottøy') er tradisjonelt samisk fottøy av lêr. Dei skil seg frå skallar ved at dei er laga av hårlaust skinn. Kommagar blir hovudsakleg brukt som sommarsko. 

Oversida av skoen er vanlegvis laga av reinskinn og solen av skinn frå ku eller kobbe. Lêret er garva med bjørk.
Ein smører kommagar godt inn med tjøreolje. Velsmurte komagar er vasstette.

Som skallar bruker ein skorne vekselvis på høgre og venstre fot.

Sjå og
skallar
lauparsko

Kjelder

Norsk-nordsamisk ordbok/Dáru-davvisámi sátnegirji, 533.davvi.no
 «kommager» (27.02.2013) i Store norske leksikon.
 «skaller» (27.02.2013) i Store norske leksikon.

Samiske klede
Fottøy
Nærkraft

Ei nærkraft eller kontaktkraft er ei kraft som verkar i kontaktpunktet eller kontaktflata mellom to lekamar, til dømes friksjonskraft og trykk-kreft. 

Kontaktkreftene vert skildra av Newtons rørslelover på lik linje med alle krefter i dynamikken. 

Ein finn kontaktkreftene over alt og står for dei fleste vekselverknadene ein ser mellom lekamar i dagleglivet. Å køyre ein bil opp ein bakke, sparke ein ball eller skubbe ein pult over golvet er alle kvardagslege døme der kontaktkrefter spelar inn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Contact force» frå ,  den 25. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Kraft
Ínakhos

Ínakhos (gresk Ίναχος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Ínakhos inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Amfilokhía.

Referansar 

Inakhos
Inakhos
Néo Khalkiópoulo

Néo Khalkiópoulo (gresk Νέο Χαλκιόπουλο) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Néo Khalkiópoulo var hovudsete i den tidlegare kommunen Ínakhos, som no er ei kommunaleining i kommunen Amfilokhía.

Referansar 

Neo Khalkiopoulo
Menídi i Etoloakarnanía

Menídi (gresk Μενίδι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Menídi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Amfilokhía.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Mitrópoli 2 032 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 852 innbyggjarar.

Referansar 

Menidi
Menidi
Menidi
Normal- og tangentialkomponent

Normalkomponent og tangentialkomponent er komponentar av ein vektor, t.d. av ei kraft eller akselerasjon. 

Normalkomponenten står vinkelrett på ein bane eller kraftkomponenten vinkelrett på ei grenseflate osv. Ein tangentialkomponent er komponenten av langs ei kurve.

Kjelder
normalkomponent. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/normalkomponent
tangentialkomponent. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/tangentialkomponent

Differensiell geometri
Normalkraft

Normalkraft er i mekanikken ei kraft eller ein kraftkomponent som verkar vinkelrett på rørsleretninga til ein lekam. Normalkrafta kan ikkje utføre noko arbeid eller tilføre lekamen noko energi, men kan endre rørsleretninga til lekamen. For ein lekam som kan røre seg langs ei flate, forstår ein med normalkraft den krafta som verkar vinkelrett inn mot flata og sørgjer for at lekamen held seg i kontakt med denne. Friksjonen mellom ein lekam og flata han ligg på er proporsjonal med normalkrafta.

Likningar

I eit enkelt tilfelle, der ein lekam ligg i ro på eit bord er normalkrafta på ein lekam lik, men motsett retta tyngdekrafta som verkar på lekamen (eller vekta til lekamen), som er , der m er massen og g er tyngdeakselerasjonen (kring 9.81 Nkg−1 på jorda). Normalkrafta her representerer krafta som bordet utøver på lekamen og som hindrar lekamen frå å trengje gjennom bordet. Dette krev at bordet er solid nok til å kunne utøve normalkrafta utan å bryte saman. 

Når ein lekam ligg i ro på ei hellande flate, er normalkrafta vinkelrett til planet lekamen kviler på. Framleis vil normalkrafta vere så stor som naudsynt for å hindre at lekamen går gjennom flata. Styrken på krafta kan reknast ut ved: 

der N er normalkrafta, m er massen til lekamen, g er tyngdeakselerasjonen og θ er vinkelen mellom den hellande flata og horisontalen. 

Normalkrafta er ei av fleire krefter som verkar på lekamen. I desse enkle døma er dei viktigaste av dei andre kreftene som verkar på lekamen friksjon og tyngdekrafta.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Normal force» frå ,  den 26. mai 2013.  
 

Kraft
Statikk
Nullnivå

Eit nullnivå i mekanikken er eit referansenivå der den potensielle energien til ein lekam vert sett lik null. Ofte vel ein havoverflata som nullnivå for den potensielle energien til ein lekam ved jordoverflata.

Kjelder
 nullnivå. (28.02.2013) I Store norske leksikon. 

Klassisk mekanikk
Nutasjon

Nutasjon (frå latin nutare «nikke») er ei pendlande rørsle som oppstår når ein stiv lekam roterer om ein fri akse under påverknad av ei konstant ytre kraft, t.d. tyngdekrafta. Nutasjon kan ein sjå ved rørsla av ein snurrebass. Når han blir sett i rørsle, roterer han om sin eigen akse. Viss snurrebassen ikkje står nøyaktig loddrett, vil aksen hans røre seg langsamt rundt loddlinja gjennom understøttingspunktet i ein konusforma figur. Rørsla blir kalla presesjon. I tillegg utfører aksen ei hurtig, lita pendelrørsle omkring presesjonsrørsla. Denne blir kalla nutasjon. Ein kan skildre han som riller i presesjonskonusen. Presesjon og nutasjon kjennest mellom anna frå gyroskoprørsler. 

Jorda har òg ei nutasjonsrørsle og periodetida er 18,6 år og amplituden er er 9,2" rettvinkla til ekliptikken og 6,8" parallell til ekliptikken. I tillegg finst ein komponent med amplitude under 1" og kortare periode.

I astronomi 
Retninga til jordaksen i rommet er ikkje konstant. Den største rørsla er presesjon som har ein opningsvinkel på ca. 23,5° og ein periode på ca. 25 780 år. Overlagra denne rørsla ligg den raskare og mykje mindre nutasjonsrørsla. Desse rørslene kjem hovudsakleg frå dreiemomentet til gravitasjonskreftene frå månen og sola på jorda, som har eit svakt elliptisk tverrsnitt. Nutasjon oppstår ved at dreiemomentet ikkje er kostant, men påverkast av banane til sola og månen relativt til jorda i eit periodisk mønster. 

Hovuddelen av nutasjonen endrar retninga på jordaksen med ein amplitude på ca 9,2" rettvinkla på ekliptikken og 6,8" parallell med ekliptikken med ein periode på 18,6 år. Rørsla kjem av ei langsam forskyving av månebanen som vinklar ca 5,1° med ekliptikken og som har ein baneplanknute som dreier seg 360° i løpet av 18,6 år.

Ein nutasjonsperiode varer nøyaktig 18,61296 julianske år eller  6798,3835 dagar (gyldig for epoken J2000.0).

I tillegg til denne hovuddelen av nutasjonen finst òg fleire bidrag med kortare periode, heilt ned til ein halv månad. Disse rørslene er små.

Historie 
Nutasjonseffekten vart først oppdaga i 1728 av James Bradley då han utførte nøyaktige analysar av stjernekoordinatar. Årsaka fann ein derimot først 20 år seinare. Nutasjon er av same storleiksorden som aberrasjon ein annan effekt som òg vart oppdaga av Bradley.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nutasjon» frå ,  den 26. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene: 
 Wolfgang Vollmann. Wandelgestirnörter. In: Hermann Mucke (Hrsg.): Moderne astronomische Phänomenologie. 20. Sternfreunde-Seminar, 1992/93. Zeiss Planetarium der Stadt Wien und Österreichischer Astronomischer Verein 1992, S. 55–102 (weblink, 27. Juli 2010)
 
 nutasjon. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/nutasjon

Bakgrunnsstoff 
 Presesjon og nutasjon med ein luftputegyro – Simulering av rørsla til jorda* Presesjon og nutasjon – Skildring og grafikk

Maskinteknikk
Astrometri
Presesjon
Pendel

Pendel er ei mekanisk innretning som rører seg periodisk. Den mekaniske energien i ein pendel er bevart og vert omdanna mellom potensiell energi og rørsleenergi.

Den vanlegaste varianten er tyngdependelen. Perioden til ein slik er berre avhengig av to faktorar – tyngdeakselerasjonen og avstanden mellom festepunktet og massesenteret til pendelen. Denne pendelen vart oppfunnen av Galileo Galilei på 1500-talet og er framfor alt blitt brukt i urverk. Ein annan variant er torsjonspendelen, der ein deformerbar kropp vert vridd fram og tilbake av sin eigen rørsleenergi.

Sidan pendelen utfører ei harmonisk svinging, er han særs regelmessig, og har derfor gjennom tidene blitt brukt både praktisk og eksperimentelt. Ein pendel som består av ein punktforma masse som er opphengt i ein uelastisk tråd vert rekna som ein matematisk pendel. Med denne kan svingningstida T, for små vinklar, utleiast til å berre vere avhengig av lengda l til tråden og tyngdeakselerasjonen g:
 
Sidan lengda på tråden og svingetida er målbare, kan ein dermed eksperimentelt måle tyngdeakselerasjonen. 

I somme delar av verda, særleg i Sør-Europa, har pendelen fått tillagt overnaturlege eigenskapar, og har blitt brukt på same måte som ein «ønskekvist», til dømes for å finne vasskjelder.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pendel» frå ,  den 26. mai 2013.  
 

 
Horologi
Tidsmåling
Periode i fysikk

Periode er i fysikk tida mellom kvar gjentaking av eit fenomen som gjentar seg med jamne mellomrom, eit periodisk fenomen. For ein lekam som flyttar seg i ein gjeven bane, er periode det same same omløpstid. For ein pendel eller ei bølgjerørsle er periode det same som svingetid, som er den tida som går frå ei ytterstilling og attende til same ytterstilling. 

Periode er den inverse av frekvens: 

Ein periodevisar er eit instrument som viser periodetal, det vil sei mengder svingingar per sekund.

Kjelder
 periode – fysikk, teknikk. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/periode/fysikk%2C_teknikk 

Fysiske storleikar
Bølgjemekanikk
Reaksjon i fysikk

Ein reaksjon er i fysikken ein kvar og ein verknad som blir utløyst av ein fysikalsk årsak. I mekanikken blir reaksjon brukt i tydinga tilbakeverknad, noko som har ført til uheldig bruk av ordet i samband med Newtons 3. lov.

Kjelder
 reaksjon – fysikk. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/reaksjon/fysikk

Klassisk mekanikk
Kraft
Referansesystem

Eit referansesystem er i fysikk eit system ein skildrar rørsle i forhold til. Eit ikkje-akselerert og ikkje-roterande system i dynamikken til Isaac Newton og i den spesielle relativitetsteorien vert kalla eit tregleikssystem eller intertialsystem. For eit slikt system gjeld Newtons rørslelover. I roterande referansesystem får ein derimot tregleikskrefter som sentrifugalkrafta og corioliskrafta, og dei har ingen motkraft, noko som bryt med den tredje lova til Newton.

Kjelder
 referansesystem. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/referansesystem

 
Relativitet
Geodesi
Navigasjon
Landmåling
Regulator

Ein regulator er eit automatisk verkande apparat som tener til å utlikne ikkje-periodiske (tilfeldige, uregelmessige) svingingar i gongen eller tilstanden til ei maskin eller eit maskinanlegg.

 Ved kraftmaskinar held hastigheitsregulatoren fast på omdreiingstalet til maskina ved endringar i belastning ved å forandre den tilførte energien. 
 Trykkregulator eller barostat held fast på trykket i pumpeanlegg for vatn, luft, gass, ved forandring av transportmengda, anten ved å forandre omdreiingstalet til maskina eller motstanden i røyrleidninga. Ved større dampkjelar blir trykksvingingane i hovuddampleidninga brukt til regulering av fyringa (brennstoffmengd, forbrenningsluftmengd og røykgassamansetnad). 
 Vasstand blir halde konstant ved ein vasstandsregulator, som verkar på matepumpa. 
 Temperaturregulator, termostat, held temperaturen konstant ved å regulere forbrenning, kople ut og inn elektrisk varmeelement eller liknande. 

Ved kombinasjon av ulike regulatoranordningar er ein i stand til å utstyre store anlegg med ei fullt automatisk regulering og utlikning av belastningssvingingar. Regulatorar blir dessutan brukt om alle apparat som tener til å regulere gongen til ei maskin, utstrøyming av væske eller gass, straumstyrken i ein krins osv.

Sjå òg  
 Automatisering

Kjelder
 

Styringsteknikk
Relativrørsle

Relativrørsle er rørsla til ein lekam i forhold til ein annan lekam. All rørsle kan seiast å vere relativrørsle og absolutt rørsle ein illusjon.

Kjelder
 relativbevegelse. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/relativbevegelse

Relativitet
Kinematikk
Relativistisk fart

Relativistisk fart er fart som er så stor at ein må ta omsyn til relativistiske effektar som følgjer av relativitetsteorien. Kva for ei grense ein skal setje mellom relativistisk fart og ikkje-relativistisk fart, avheng av med kva for ein nøyaktigheit ein aktar å gjennomføre berekningane sine. Ein kan med god tilnærming rekne fartar under 1 % av lysfarten som ikkje-relativistiske fartar.

Ein partikkel som flyttar seg med relativistisk fart vert kalla ein relativistisk partikkel.

Kjelder
 relativistisk fart. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/relativistisk_hastighet

Spesiell relativitet
Fart
Thérmo

Thérmo (gresk Θέρμο) er ein distriktsby og ein kommune i periferieininga Etoloakarnanía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Thérmo ligg aust for Agrínio, og grensar i nord mot periferieininga Evrytanía i Sentral-Hellas.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Thérmo 8 242 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 716 innbyggjarar.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Referansar 

Thermo
Thermo
Thermo