alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Missiloppskytarkøyretøy

Missiloppskytarkøyretøy (engelsk: transportar erector launcher forkorta (TEL) er eit køyretøy med ein integrert plattform som kan bera, lyfta til oppskytestilling og startar eitt eller fleire missil. Slike køyretøy finst for både Bakke-til-luft-missil og Bakke-til-bakke-missil. Tidlegare vart slike missil skotne opp frå faste område, og måtte lastast på lastebilar for transport, noko som gjorde dei meir sårbare for angrep under flytting.

Missiloppskytarkøyretøy med radar (engelsk transportar erector launcher and radar, forkorta (TELAR) er den same som TEL, men omfattar òg delar av radarsystem naudsynt for avfyring av bakke-til-luft-missil. Slike køyretøy har evne til å vera autonome, og som i stor grad auka effektiviteten deira. Med denne type system, kan kvart missiloppskytarkøyretøy kjempa sjølvstendig, og treng ikkje støtte frå bataljonen eller andre støttekøyretøy. TEL eller TELAR kan ha ei roterande plattform, som kan brukast til å sikta inn missilane.

Typar 
 Taian TA580/VERT TEKE5380 8×8 Transportar erector launcher (TEL)
 Wanshan WS-51200 16 hjul TLF
 M270 Rakettkastar
 Pinaka rakettkastar
 S-300 TEL med MAZ-7910 8 × 8 hjul lastebil eller MT-T beltetransportkøyretøy
 MAZ-547A/MAZ-7916 - 12 hjul TLF
 MAZ-7917 - 14 hjul TLF
 MZKT-79221 hjul TLF
 ASTROS II 6x6 hjul rakettkastar
 SPYDER

Galleri

Sjå òg 
 Meillerwagen, tt 
 Mobile plattformer
 Rakettanlegg

Referansar 

Militære køyretøy
S-125 Neva

S-125 Neva (NATO-rapporteringsnamn SA-3 Goa eller SA-N-1  Goa) er eit sovjetisk bakke-til-luft-missilsystem utvikla som eit komplement til S-75  «Dvina»

Stridserfaring i Jugoslavia
Det som vekte mest merksemnd var 27. mars 1999, då Serbia skaut ned eit amerikansk F-117 Nighthawk-fly. Det var den første gongen eit stealth-fly vart skote ned. Dette førte til at noko av teknikken rundt stealth vart kjent.

2. mai same året vart ein F-16 Falcon skoten ned av Neva-missil.

Variantar

System
Neva – Bakkebasert system med faste lavettar konstruert for PVO.
Neva-M1 – Modernisert med tyngre 5V27-missil og komplettert med TV-målsøkjar.
Neva-SC – Modernisert system med digital elektronikk som er laga i Polen.
Petjora – Mobilt system for export.
Petjora-2 – Oppgradert med komponentar frå systemet S-300.
Petjora-2M – Oppgradert med digital elektronikk og optisk målsøkjar.
Volna – Maritimt system med automatisk omlading.
Volna-M – Oppgradert eldleiingsradar for å kunne nytta 5V27-missilene med lengre rekkjevidde.
Volna-P – Komplettert med varmekamera for å få bedre motstandskraft frå jamming.

Referansar

Bakke-til-luft-missil
Birkebeinerne

Birkebeinerne er ein norsk historisk dramafilm frå 2016. Filmen var regissert av Nils Gaup og skriven av Ravn Lanesskog. Hovudrollene vert spelte av Jakob Oftebro, Kristofer Hivju, Pål Sverre Valheim Hagen, Benjamin Helstad, Thorbjørn Harr, Stig Henrik Hoff og Nikolaj Lie Kaas. Filmen er basert på den verkelege historia om birkebeinarane sin innsats for å redde kongsonen Håkon Håkonsson i borgarkrigen mellom dei to gruppene baglerane og birkebeinarane i 1206.

Filmen hadde kinopremiere i Noreg 12. februar 2016. Rettane til filmen blei selde til ca. 60 land.

Handlinga 
Året er 1204 og Noreg vert herja av borgarkrig. På den eine sidan står dei fattige birkebeinarane, og på den andre sida står baglarane, som er støtta av danskane og den rike pavekyrkja. Når birkebeinarkongen Håkon Sverresson døyr på uforklarleg vis, trur heile kongeriket at blodslinja i kongsætta er blitt broten, at det ikkje finst nokon ny arving. Rett før han døyr avslører kongen at han har ein uekte son, som må bli den neste kongen.

Baglarane får høyre om kongesonen, og no er den viktigaste oppgåva til birkebeinarane å halde guten i live. Med baglarane jagande rett bak, må dei to birkebeinarane Skjervald og Torstein frakte guten til Nidaros i tryggleik. Dette er starten på ei livsfarleg og dramatisk flukt på ski over fjellet. Ein tur som vil endre Noregs historie for alltid.

Rolleliste 
 Jakob Oftebro som Skjervald
 Kristofer Hivju som Torstein
 Pål Sverre Valheim Hagen som Gisle
 Thorbjørn Harr som Inge Bårdsson 
 Benjamin Helstad
 Stig Henrik Hoff
 Nikolaj Lie Kaas
 Ane Ulmoen Øverli som Inga fra Varteig
 Thea Sofie Loch Næss
 Anders Dahlberg som Aslak
 Elg Elgesem som Frikk
 Torkel Dommersnes Soldal
 Adam Nemet som Gisles vakt

Produksjon 
Filmen vart regissert og spelt inn i hovudsak på Ringsaker. Filmen hadde som mål å oppnå ein sterk filmturisme i området.

Historisk korrekt? 
Filmen viser sanninga om den brutale borgarkrigen i Noreg på 1200-talet, mellom dei to rivalene birkebeinarane og baglarane. Samstundes kan ein stille seg kritisk til kampstilen, og ifølgje journalist Odd Hostad er det mange detaljer som er utelatt. Han hevdar også at bodskapen forsvinn i dei dominerande actionscenene, noko som gjer han mindre realistisk. Han klagar også på kampstilen, og seie at settingen ikkje samspelar heilt med røynda.

Utgjeving 
Birkebeinerne hadde premiere på kino 12. februar 2016 i Noreg, og filmen vart utgjeve på Blu-Ray og DVD 6. juni 2016. I USA ble filmen, The Last King, utgjeve 17. juni 2016.

Mottaking 
NRK Filmpolitiet gav filmen terningkast 4, og skreiv at “Det blir kanskje ikke pustet nok liv inn i alle figurene, og selv heltene får litt for lite spillerom, men filmen lever godt når den utvikler seg til å bli noe vi nordmenn er i overkant opptatte av, nemlig et viktig og spennende skiløp!”

Kjelder 

Norske filmar
Filmar frå 2016
Lockheed F-117 Nighthawk

F-117 Nighthawk er eit amerikansk angrepsfly. Flyet var det første luftfartøy i verda som var utvikla for å utnytta stealth-teknologi, som gjer flyet vanskeleg å observera på radar. Utvikling av flyet starta i 1978 og det vart første gong floge i 1981. Først i 1988 vart eksistensen til flyet offentleg kunngjort. Det siste flyet vart overlevert U.S. Air Force (USAF) i 1990. Utfasinga av F-117 vart fullført i 2008.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Lockheed F-117 Nighthawk» frå ,  den 19. desember 2017.

Bakgrunnsstoff 
 F-117 på airforce-technology.com 
 F-117 på U.S. Air Force 

Lockheed Martin
Stealth-teknologi

Stealth-teknologi dekkjer eit breitt spekter av teknikker som vert nytta til å gjera fly, skip og missil mindre synlege på radar, infraraud teknologi eller andre teknologier som er meint å sjå dei.

Eit fartøy med stealth-teknologi vil typisk vere designa frå byrjinga til å ha ein så liten signatur som mogeleg på radar og infraraude overvakingssystem.

Stealth-teknologi på kampfly 
Mykje av teknikken er at flyet får runde og glatte kantar, slik at radarbølgene vert skubba vekk frå flyet til alle kantar, og ikkje vert reflekter attende til radaren.   
Dersom flyet skal nyttast i kamp, til dømes F-22 og F-35, er det òg montert avkjøling på etterbrennaren, slik at vermesøkjande missil ikkje lett kan låsast fast til flyet som mål.

Referansar

Teknologi
Frikjeldeetterretning

Frikildeetterretning (OSINT) er ein etterretningsdisiplin som baserer seg på informasjon innsamla frå «frie kjelder», dvs. informasjon fritt tilgjengeleg for allmenta.  Frie kjelder kan vera aviser, bøker, Internett, telefonkatalogar, fagtidsskrift, radio- og TV-sendingar med meir.

Referansar

Etterretningsdisiplinar
Christian Münster

Christian Andreas Münster () var ein norsk bergmann frå Brevik i Telemark. Han var ein pioner i elektrisk malmleiting i Noreg , direktør for Båsmo gruver 1897–1910 og Kongsberg Sølvverk 1910–17, der etter teknisk direktør ved Norske Svovelkisgruber A/S.

Liv og gjerning
Etter examen artium 1888 begynte Münster på bergstudiar. I studietida dreiv han feltarbeid for Noregs geologiske undersøking i Kongsberg-traktene og 1889–92 var han amanuensis ved Universitetets metallurgiske laboratorium. Han vart uteksaminert cand.min. i 1892 og arbeidde så som bergproberar ved Kongsberg Sølvverk. Her leia han forsøk med kjemisk utvinning av sølv frå berg med svakt metallinnhald. Kjemisk ekstraksjon av sølv med cyanid vart ein viktig metallurgisk innovasjon på Kongsberg.

I 1897 reiste Münster til Rana som direktør for det belgisk-eigde selskapet Bossmo A/S Gruber. Åra framover arbeidde han med fleire av dei største førekomstane av svovelkis i Noreg, ei sentral grein i den industrielle bergverksdrifta, mellom anna som konsulterande ingeniør for fleire selskap. Han tok såleis del i danninga av A/S Stordø Kisgruber og flytta til Stord i 1907. År 1909 kjøpte han kisgruvene på Varaldsøya, der han starta ei mindre drift. I 1911-12 fann Münster godt med kis i Gjersvik i Grong og han var konsulterande ingeniør ved A/S Grong Gruber 1912–20, styremedlem 1913–19 og styreformann 1917–19.

Frå 1910 til 1917 var Münster tilbake på Kongsberg som direktør for sølvverket. Verket var i full gang med ei omfattande modernisering som Münster førte vidare gjennom bruk av bensinlokomotiv og karbidlykter. I 1917 deltok han i stiftinga av Norske Svovelkisgruber A/S, eit selskap som kjøpte gruvene i Båsmo, Varaldsøy og Mælen. Han fekk jobben som teknisk direktør i selskapet og flytta i 1918 til Kristiania. Münster var styremedlem i Foreningen for Export av kobberfattig Svovlkis frå stiftinga i 1916, formann frå 1919 til han døydde.

Münster var historisk interessert og bidrog til utviklinga av Kongsberg sølvverk sin samlingar. Mellom anna gav han i 1894 ut Kongsberg Ertsdistrikt.

Kjelder
Norsk biografisk leksikon

Norske bergmenn
Folk frå Porsgrunn
Retrovirus

Retrovirus (Retroviridae) er ein familie av enkelttråda RNA-virus som nyttar dobbelttråda DNA som mellomsteg i økslinga. Dei har membranar og positiv RNA-polaritet, og vert delte inn i dei to underfamiliane Orthoretrovirinae og Spumavirinae. DNA-utgåva av genomet til retrovirus har ein storleik på mellom 8 og 12 kilobasar, avhengig av virus. Dei har ryggradsdyr som vertar, inkludert pattedyr, fiskar, fuglar, krypdyr og amfibium.

HIV-viruset er eit døme på eit retrovirus.

Øksling 
Under økslinga nyttar retrovirus enzymet revers transkriptase (oppdaga i 1970) til å laga eit DNA-mellomsteg. Ein integrase vert deretter nytta til å lima inn mellomsteget i genomet til sella som vert infisert, og lagar slik eit provirus. Denne prosessen lagar brot i DNA-molekylet proviruset vart sett inn i og som truleg lyt vølast av protein frå vertssella. Etter innsetjinga i vertssellegenomet kan proviruset styra avskriving av DNA.

Retroviruspartiklar knoppar seg ut av sellemembranen til ei vertsselle i ei umogen form. Fleire steg katalyserte av virusproteasar gjer partikkelen mogen slik at han kan gå inn i nye vertsseller.

Alle retrovirus har dei tre gena gag, pro, pol og env. gag kodar for strukturelle protein. pro kodar for virusproteasen. pol kodar for revers transkriptase og integrase. env kodar for glykoprotein i virusmembranen som gjer det mogeleg for viruset å gå inn i ei vertsselle.

Indre retrovirus 
Om sella retroviruset infiserer er ei kjønnsselle, kan det innsette virusgenomet gå i arv over fleire generasjon. Slike sekvendar vert kalla indre (endogene) retrovirus. Det er vanleg at genoma til ryggradsdyr inneheld hundretusenvis av uverksame DNA-sekvensar frå retrovirusgenom. Det er rekna at 5 til  av menneskegenomet er slike restar etter genoma til retrovirus.

Kjelder
Flosshatt

Flosshatt eller berre floss er ein hatt med høg, sylindrisk pull og smal brem. Han blei hovudsakleg brukt som mannshatt frå slutten av 1700-talet. Fram til ca. 1830 blei hatten laga av ullfilt med flossa overflate, deretter brukte ein silkefloss. Frå midten av 1800-talet blei det vanlegast å bruka svart flosshatt.

Kjelder

Hattar
Mote på 1800-talet
Klede frå 1700-talet
Klede frå 1800-talet
RNA-virus

RNA-virus er virus som nyttar RNA som arvestoff. Dei nyttar organismar frå alle dei biologiske rika som vertar. RNA-virus kan vera både dobbelttråda og enkelttråda. Dei enkelttråda RNA-virusa kan ha både positiv og negativ RNA-polaritet. RNA-virus er den vanlegaste klassen av virus som valdar sjukdom hjå menneske. RNA-virus har småe og tette genom.

RNA-virus nyttar RNA-avhengig RNA-polymerase eller revers transkriptase til å kopiera genoma sine. Desse enzyma saknar korrekturlesing, og mutasjonar i genoma til RNA-virus vert slik lettare førte vidare. Dette fører til at RNA-virus utviklar seg mykje snøggare enn dobbelttråda DNA-virus, som nyttar DNA-polymerasar som kan byta ut range basar i det nye DNA-molekylet. Av ein ukjend grunn utviklar derimot enkelttråda DNA-virus seg like snøgt som RNA-virus, sjølv om dei nyttar DNA-polymerasar frå verten.

Enkelttråda RNA-virus har ulike måtar å øksla seg på avhengig av polaritet. Dei med positiv polaritet kan setja om RNA-molekylet sitt direkte til protein, medan dei med negativ polaritet fyrst lyt skriva det av til bodberar-RNA før dei kan setja det om til protein.

Kjelder
Johannes Klæbo

Johannes Høsflot Klæbo () er ein norsk langrennar. Han vann bronsemedaljen i sprintøvinga under Ski-VM 2017 og vart same sesongen norsk meister i same øvinga.

Aktiv
Vinteren 2016 vann Klæbo tre av tevlingane då juniorverdsmeisterskapen i nordiske greiner fann stad i Râșnov i Romania, to individuelle og ei i stafett. Førjulssesongen 2016 overraska han med pallplassar i verdscuprenn i både Ruka og på Lillehammer. Under noregsmeisterskapen 2017 i Gran kommune vann han sprinttevlinga og tok sølvmedaljen på 15 km, slått einast av Didrik Tønseth. Den 18. februar tok han for fyrste gong steget til topps i eit verdscuprenn då han vann sprintrennet i Otepää i Estland. Like etterpå deltok han i Ski-VM 2017 i Lahtis og vann VM-bronsen i sprint, medan det vart fjerdeplass i lagsprinten ettersom lagkamerat Emil Iversen fall litt før målgang. 18. mars 2017 spurta han inn siger i 15 km fellesstart i Quebec i Canada og dagen etter vann han nok ein spurt i sjølve verdscupavslutninga. Dermed stod han som vinnar av langrennsturneringa i Canada og vinnar av sprintverdscupen 2017. I Verdscupen 2017 enda han på fjerdeplassen.

Gjennom november-desember 2017 viste Klæbo seg som den klart beste langrennaren i verda. I løpet av fire veker sanka han ikkje mindre enn sju sigrar i verdscuprenn; tre tevlingar i Ruka-turneringa, begge renna på Lillehammer, sprintøvinga i Davos og ein 15 km jaktstart i Toblach.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Johannes Høsflot Klæbo» frå ,  den 19. desember 2017.  
 

Norske langrennsløparar
Folk frå Trondheim
Olympiske meistrar for Noreg
Trygve Sverdrup

Trygve Sverdrup () var ein norsk marineoffiser og Høgre-politikar som var ordførar i Tønsberg og stortingsmann for kjøpstadene i Vestfold.

Sverdrup var son til ein ingeniør busett i Kristiania. Sjølv utdanna han seg til sjøoffiser i 1908, premierløytnant frå 1911. I 1911-12 fekk han stipend for å kunne studere motorteknikk og elektroteknikk ved Charlottenburg techn. Hochschule i Tyskland. Frå 1913 til -20 var han i undervassbåtteneste i Marinen. Etter ein treårsperiode som havarisjef i Jac. O. Lyngaas & Co. var han tilbake i Marinen frå 1923 som kaptein. Perioden 1923-34 var han ubåtsjef. Forfremja til kommandørkaptein 1. desember 1937.

Sverdrup var medlem av bystyret i Tønsberg frå 1923, varaordførar 1934-36 og ordførar 1936-37. Han var i si tid 
formann i kommunikasjonskomiteen i byen, og styreformann 1928-37 i De kommunale kinematografers styre i Tønsberg. Hausten 1933 vart han vald til stortingsrepresentant frå valkrinsen med dei fire kjøpstadene i Vestfold, vald for partiet Høgre. Etter attval i 1936 var han tingmann 1937-45. Alle sesjonane på Stortinget var han medlem i Militærkomiteen.

Under andre verdskrigen vart Sverdrup arrestert av okkupasjonsmakta. Frå 12. januar 1942 sat han fengsla på Grini til 6. februar 1942. Sidan var han krigsfange i Tyskland, kom heim 28. mai 1945.

Kjelder
Stortingsbiografi 

Norske militære
Stortingsrepresentantar 1934-1936
Stortingsrepresentantar 1937-1945
Niels Johan Nielsen

Niels Johan Nielsen () var ein norsk skulemann frå Bergen, stortingsmann 1877-79.

Nielsen var son til ein bøkkarmeister. Sjølv vart han student i 1851 og studerte teologi, cand.theol. 1856. Han var dei neste åra lærar ved privatskular i Bergen, frå 1864 til 1890 adjunkt ved Bergens katedralskole. Attåt lærargjerninga var han aktiv i religions-arbeid, mellom anna som ordførar i hovudstyret for Foreningen til evangeliets forkyndelse for skandinaviske sjømænd i fremmede havne i 21 år (1868-89) og medhjelpar i Korskirken sokn 1878-88.

Nielsen var medlem av formannskapet i Bergen 1873-76, varaordførar 1876. Sidan var han bystyremedlem 1877-88. På valtinget 1876 vart han vald til 1. representant frå Bergen til Stortinget og møtte 1877-79 på Tinget, der han var medlem i Kyrkjekomiteen.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske skulefolk
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Folk frå Bergen
Thorvald Olsen

Thorvald Olsen () var ein norsk jurist og embetsmann frå Bergen, stortingsmann 1851 og 1877-79. Andreas Olsen var far hans og Rolf Olsen ein eldre bror.

Thorvald Olsen vart student frå Skien skule i 1838 og var ferdig utdanna cand.jur. i 1843. Der etter var han fullmektig hos byfuten i Larvik i fire år og sidan på Bratsberg amtskontor i Porsgrunn i seks år. Frå 1853 til 1873 var han underrettssakførar i Larvik. I 1873 fekk han stillinga som sorenskrivar og byfut i Flekkefjord. Frå 1880 var han sorenskrivar i Nes i Akershus, døydde på sorenskrivargarden i Ullensaker allereie to år etter han kom dit.

Olsen var Porsgrunn by sin representant på Stortinget i 1851 og kjøpstaden Flekkefjord sin representant perioden 1877-79. I 1851 var han sekretær i Lagtinget og medlem i Justiskomite nr 1 og i Lovkomiteen, medan han 1877-79 var medlem i Lagtinget og i Budsjettkomiteen.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1851-1853
Stortingsrepresentantar 1877-1879
Norske sorenskrivarar
Svend Olaus Stray

Svend Olaus Stray () var ein norsk handelsmann frå Kristiansand som representerte byen på stortinga 1851 og 1859-60.

Stray var son til ein kjøpmann. Sjølv var han handelsfullmektig i over 40 år. Han var medlem av bystyret i Kristiansand frå 1845, forlikskommissær, styremedlem i sparebanken frå 1855 og Noregs Bank si avdeling i Kristiansand frå 1863. Frå 1838 og livet ut var han kasserar for pensjonsselskapet «De gamle og efterladtes venner».

Gjennom heile 1850-talet var Stray ein av dei fremste kandidatane ved valtinga for Kristiansand. Til stortinget 1851 vart han såleis vald til 1. representant og til 1859-60-tinget til 3. representant. Han var i 1851 medlem i Næringskomite nr 1 og i Jarnbanekomiteen, i 1859-60 i Næringskomite nr 2.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1851-1853
Stortingsrepresentantar 1859-1861
Folk frå Kristiansand
Nils Tambs

Nils Fredrik Severin Tambs () var ein norsk jurist og embetsmann frå Skjeberg, stortingsmann 1859-60.

Tambs var son til ein offiser i det militære. Sjølv vart han student frå Fredrikshalds skule i 1831. Mange år seinare tok han i 1845 cand.jur.-graden ved universitetet i hovudstaden. Han arbeidde så som kopist i fire år, til dess han byrja arbeide som sakførar i Stavanger i 1849. I 1861 fekk han stillinga som sorenskrivar i Søre Sunnmøre, busett i Volda. Han flytta i 1879 over til same stillinga i Hardanger og Voss, døydde på Vossevangen seks år seinare.

Tambs representerte Stavanger by på stortinget 1859-60, der han var medlem i Protokollkomiteen. Også då han budde på Sunnmøre var han mellom dei fremste kandidatane på to valting, men enda på 3. varamannsplass.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Norske sorenskrivarar
Stortingsrepresentantar 1859-1861
Ragnhild Haga

Ragnhild Haga () er ein norsk langrennar frå Holter i Nannestad kommune. Ho vart olympisk meister på 15 km og i 4 x 10 km stafett under Vinter-OL 2018. Haga har elles vunne ein verdscupsiger i finske Ruka  der ho 26.11.2017 hadde beste tid i 15 km punktstart.

Haga var i 2009-sesongen med på IL Heming sitt stafettlag som vann NM-stafetten på Gjøvik, med saman med Tuva Toftdahl og Astrid Jacobsen. Fem år seinare gjentok dei same tre utøvarane prestasjonen under NM 2014 på Lillehammer. Vinteren 2011 vann Haga 5-kilometeren då junior-VM fann stad i estiske Otepää. Ho byrja nærja nærme seg verdstoppen i langrenn i 2015-sesongen, ein sesong der ho vart nummer fire i Tour de ski.

Haga debuterte i verdsmeisterskap på ski den 4. mars 2017 og vart nummer fire på tremila, einast slått av landskvinnene Marit Bjørgen, Heidi Weng og Astrid Jacobsen. 26. november 2017 vann Haga den innlagde punktstarten då Ruka-turneringa i Finland vart avslutta med 15 km jaktstart.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ragnhild Haga» frå ,  den 20. desember 2017.  

Norske langrennsløparar
Noregsmeistrar i langrenn
Olympiske meistrar for Noreg
Medaljevinnarar under vinter-OL 2018
Norske deltakarar under vinter-OL 2018
Langrennsløparar under vinter-OL 2018
Norske deltakarar under vinter-OL 2022
Langrennsløparar under vinter-OL 2022
Folk frå Nannestad
Eliot Higgins

Eliot Higgins (fødd 1979), som tidlegare brukte tidlegare pseudonymet Brown Moses i bloggane sine, er ein britisk statsborgar, journalist og bloggar. Han er kjend for å bruka opne kjelder og sosiale medium til å undersøkja den Syriske borgarkrigen, og russisk militær støtte til russisktalande separatistar i Ukraina med neskyting av Malaysia Airlines Flight 17. Han fekk første gongen merksemda til media ved å identifisera våpen i opplasta videoar frå den Syriske konflikten.

Referansar 

Fødde i 1979
Stefan Kraft

Stefan Kraft () er ein skihoppar frå Schwarzach im Pongau i Austerrike. Han vann i 2017-sesongen både verdscupen og begge dei individuelle hopprenna under Ski-VM 2017 i Lahti. Tidlegare sikra han seg sigeren i den tysk-austerrikske hoppveka 2015, samt fleire VM-medaljar. Den 18. mars 2017 sette han verdsrekord i skiflyging med eit 253,5 meter langt svev i Planica.

Verdscupsigrar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stefan Kraft» frå ,  den 20. desember 2017.  
 

Austerrikske skihopparar
Mandrill

Mandrillen (Mandrillus sphinx) er ein primat i dyreapefamilien.

Han har ein kraftig kropp med blåe til purpurraude seteputer hjå vaksne hannar, med ein noko mattare farga hjå hoer. Pelsen er spragla olivenbrun på oversida og er noko lysare på undersida. Hannane har kraftige fargar i andletet, ein raud og lang nase, blåe kinn med fòrer og  gult skjegg. Ungdyr og hoer har liknande men mattare fargar. Kroppslengda er , halen er  lang, vekta  hjå hannar og kring  hjå hoer.

Mandrillen lever i større flokkar i ope skoglende og et frukter, frø, sopp, røter, insekt og småe pattedyr. Arten finst i Vest-Afrika og i Kamerun, Gabon, Kongo og Ekvatorial-Guinea. Han er utrydningstruga.

Mandrillen er den mest kjønnsdimorfe primaten og ein av dei mest kjønnsdimorfe pattedyra. Vaksne hannar er 3,4 gonger so tunge som vaksne hoer.

Kjelder 

Primatar