alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den haitiske revolusjonen

Den haitiske revolusjonen (1791–1804) var ein periode med store konfliktar som omfatta det einaste slaveopprøret i Amerika som slavane har gått sigrande ut av. Resultatet vart at Haiti vart oppretta, som den fyrste sjølvstendige republikken som var styrd av ikkje-kvite. I tida før revolusjonen var Haiti ein fransk koloni og heitte Saint-Domingue.

Gjennom revolusjonen frigjorde afrikanarar og personar med afrikansk opphav seg frå fransk kolonisering og slaveri. Sjølv om det fann stad mange slaveopprør på denne tida, var det berre revolusjonen på Saint-Domingue i 1791 og utover som var framgangsrik nok for å frigjere ei heil øy.

Haiti gjekk frå å vere ein fransk koloni til ein sjølvstyrd stat gjennom ein prosess som sette djupe spor etter seg. Systemet som dei franske slaveeigarane etablerte, innebar vald og truslar for å få opp effektiviteten. Dette valdsbaserte systemet overlevde revolusjonen og heldt fram i den nyfødde republikken, ettersom ein kvit elite tok den politiske og økonomiske makta.
 
Historikarar har tradisjonelt rekna ein voodooseremoni i august 1791 med Dutty Boukman som den utløysande årsaka til revolusjonen, men eigentleg var bakgrunnen for opptøyane meir kompleks enn som så.

Kjelder 
 «Haitiska revoutionen» på Wikipedia på svensk, innhenta 23. april 2010.

Referansar 

Revolusjon
Haiti
Slaveopprør
Revolusjonar på 1800-talet
Konfliktar i 1790-åra
Konfliktar i 1800-åra
Den franske revolusjonen
Sjølvstendekrigar
Spanjolar

Spanjolar eller spaniarar (spansk pueblo español) er ei folkegruppe som høyrer heime i Spania på Den iberiske halvøya og diasporaen deira. Omgrepet omfattar dei ulike regionale gruppene i landet, noko som viser igjen i den spanske historia. Spania, slik det geografisk er i dag, omfattar nemleg ei rekkje kongedømme frå slutten av 1400-talet som var resultat av den kristne gjenerobringa og den kastiljanske arvefølgjekrigen.

Det offisielle språket i Spania er spansk (español eller castellano), standardspråket som er basert på mellomalderdialekten til kastiljanarane frå midten av landet, men det er likevel fleire språk i Spania. Alle er iberoromanske utanom det baskiske språket. 

Det finst også svært mange med spansk opphav, som eit resultat av emigrasjon, i andre delar av verda – flesteparten av dei i Latin-Amerika. Størstedelen av desse har blanda opphav, og har difor også røter frå til dømes indianarar, andre europeiske land og Afrika.

Kjelder 
 «Spanish people» på Wikipedia på engelsk, innhenta 19. april 2010.

 
Europeiske folkegrupper
Gunder Aas

Gunder Aas () var ein norsk embetsmann og stortingsmann. Han var amtmann i Stavanger amt 1833–53.

Gunder Aas var frå garden Øyås i Melhus, der far hans var gardbrukar. Han tok norsk juridisk eksamen i 1812 med beste karakter og var prokurator ved underretten i Lister og Mandals amt. Juli 1814 vart han utnemnd til byfut i Vardø, samt garnisonsauditør, magasins- og ammunisjonsforvaltar ved Vardøhus festning. Han gjekk i 1817 av frå desse embeta med vartpengar. Sakførar ved stiftsoverretten i Trondheim i 1818, overrettsprokurator 1821.

Same året, 1821, vart han utnemnd til sorenskrivar i Vestre Råbyggelaget, deretter frå 1829 sorenskrivar i Jæren og Dalane. I 1833 tok han over amtmannsembetet i Stavanger amt og styrte dette til han døydde. «Som embedsmand indla han sig særlig fortjeneste ved at forbedre jurisdiktionsinddelingen i sine embedsdistrikter, saaledes ved at den besværlige uoverensstemmelse mellem den verdslige og geistlige inddeling blev hævet», skriv Tallak Lindstøl.

Aas representerte Stavanger amt på Stortinget i 1833, der han var sekretær i stortinget. Han var og medlem av komiteen om næringsvegane og sekretær i komiteen om tiendrettar i Finnmark.

Frå 1836 til 1846, med unntak av årene 1840–43, var Aas formann i Stavanger amts landhusholdningsselskab. I 1843 vart han utnemnd til riddar av Nordstjerneordenen.

Han døydde i Stavanger.

Kjelder 
Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1833-1835
Stortingsrepresentantar for Rogaland
Norske sorenskrivarar
Norske amtmenn
Fylkesmenn i Rogaland
Nordstjerneordenen
Folk frå Melhus
Qaumi Tarana

Qaumi Tarana (urdu قومى ترانہ, Qaumī tarāna, 'Nasjonalsong') er nasjonalsongen til Pakistan. 

Melodien er komponert av Ahmed Ghulamali Chagla, og den noverande teksten er skriven av Abu-Al-Asar Hafeez Jullandhuri.

Nasjonalsongar
Pakistan
Fyrstestaten Kalat

Kalat eller Qalat (urdu قلات) er ein tidlegare fyrstestat som låg i dagens Balutsjistan i Pakistan.
Kalat vart styrt av ein khan og vert difor også omtalt som eit khanat. Staten vart grunnlagd i siste halvdel av 1600-talet og eksisterte som vasallstat under afganarkongane i Kandahar, Mogulriket og til sist Britisk India. Det vart innlemma i Pakistan i 1948, etter delinga av Britisk India. 
I 1901 hadde staten ei flatevidd på  km2 og eit folketal på . Byen Kalat var houedstad. 

Kalat-området ligg i dag i midten av Balutsjistan og i Afghanistan.

Historie 
Vasallstaten Kalat vart oppretta i 1638. Grensene for området forandra seg gjennom hundreåra, men vart fastsette etter traktat med den britiske embetsmannen Robert Sandeman seint på 1800-talet. Delar av staten i nord og nordaust vart lånte eller gjevne vekk, og desse områda vart til provinsen Britisk Balutsjistan.

31. mars 1948 gjekk staten inn som ein del av Pakistan, og han vart, saman med tre nabostatar, til Balutsjistan.

Kjelder 
«Kalat (princely state)» på Wikipedia på engelsk, innhenta 23. april 2010.
«Kalat» hjå Caplex, innhenta 23. april 2010.

Kalat
Fyrstestatar i India
Balutsjistan i Pakistan
Hieronymus Heyerdahl

Hieronymus Heyerdahl () var ein norsk prest og stortingsmann.

Liv
Heyerdahl var fødd i Aremark, der far hans var sorenskrivar. Han gjekk på latinskulen i Kristiania, og vart student i 1790. I 1794 fullførte han si teologiske utdanning og vart cand. theol. Året etter personleg kapellan i Ringsaker, frå 1799 i lik stilling i Kongsberg. I 1800 utnemnd til residerande kapellan i Toten. Her var han 1804-08 samstundes styrar for eit lærarseminar, einelærar 1804-07. I 1811 oppheldt han seg i København og søkte på embetsstillingar. I 1812 vart Heyerdahl utnemnd til sokneprest i Stjørdal. I dette embetet vart han verande i 23 år, til han i 1835 vart sokneprest i Gran.

Heyerdahl var utsending frå Nordre Trondhjems amt til riksforsamlinga i 1814. Han slutta seg til sjølvstendepartiet, sat i konstitusjonskomiteen.

Heyerdahl var ein dei fremste opplysningsprestane. Ved sidan av prestegjerninga studerte han mineralogi medan han budde i Kongsberg og botanikk i Stjørdal. Dessutan var han ein flink jordbrukar. Han føretok ei rekke vitskaplege undersøkingar, nokre av desse vart publisert.

Han døydde på prestegarden i Gran.

Utmerkingar
I 1811 fekk Heyerdahl riddarkrossen av Dannebrogordenen og same år blei han medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab. I 1825 fekk han Nordstjerneordenen av kong Karl III Johan.

Bibliografi 
 Bidrag til en mineralogisk-geognostisk Beskrivelse over Ringsagers og Totens Præstegjelde, 1811

Kjelder 
 Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 Dansk biografisk leksikon
 Hieronymus Heyerdahl frå Eidsvoll 1814

Bakgrunnsstoff 

Eidsvollmenn
Norske prestar
Dannebrogordenen
Nordstjerneordenen
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Folk frå Aremark
David Silva

David Josué Jiménez Silva () er ein spansk fotballspelar som spelar på Real Sociedad (2020).

I 2014 spela han for Manchester City og det spanske landslaget. Han har vorte seriemeister i England med Manchester City i 2012 og 2014. Med Spania har han vorte europameister to gonger og verdsmeister éin gong. I EM i 2008 spelte han i fem av Spania sine seks kampar då dei vann meisterskapen. I VM i Sør-Afrika i 2010 var han berre på banen i to av kampane, men i EM i 2012 var han igjen fast på laget då Spania vart europameistrar for andre gong på rad.

Spanske fotballspelarar
Valencia-spelarar
Celta Vigo-spelarar
Manchester City-spelarar
Spelarar i Fotball-EM 2008
Spelarar i Fotball-EM 2012
Spelarar i Fotball-EM 2016
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Spelarar i Fotball-VM 2018
Hakke

Hakke (av lågtysk hack(e)) er ein er ein landbruks- og anleggsreiskap som vert nytta for å løysa opp jord og sand, fjerna stein og røter, og liknande arbeid. Reiskapen er laga av stål og har treskaft.

Historie
Hakker kan førast attende til yngre steinalder, då dei til dømes kunne lagast av hjortehorn.

Før mekaniseringa av landbruk og anleggsarbeid var hakker mellom dei viktigaste reiskapane. Til dømes ved grøfting måtte jord og stein hakkast laus før ein kunne kasta opp jorda med spade.

Ulike hakketypar
Flåhakker kan nyttast til å flå av torv
Pigghakker, med minst ein krumma pigg eller ein pigg på kvar side, vert nytta i hard grunn. Tverrhakke er ein variant med eit breiare blad på eine sida.
Ryddehakke, tverrblad på eine sida, «rotøks» på den andre
Potethakke, vinkelbøygd greip med 3–5 tindar som er rundt 20 cm lange
Gjødselhakken, litt større enn potethakke
Grev

Galleri

Kjelder

Landbruksreiskapar
Anleggsreiskapar
Spade

Spade er ein landbruks- og anleggsreiskap som vert nytta for å grava i jord, sand, snø, osb. Ein spade er laga av ei krum stålplate med treskaft. Tidlegare var spaden ein viktig reiskap innan jordbruk og anleggsarbeid. Innan hagebruk og gartnerinæringa er det framleis i bruk. Mange nyttar òg spade i private hagar og anna småarbeid.

Landbruksreiskapar
Anleggsreiskapar
Oppsittar

Oppsittar er ei nemning som særleg vert nytta i juridisk språkbruk om ein person som bur på og driv ein gard eller plass, anten som sjølveigande gardbrukar eller som leiglending. Opphavleg var det berre visse leigarar av landbruksjord (bygselmenn eller leiglendingar) som vart kalla oppsittarar.

Sjå òg 
 Husmann

Landbruk 
Jordbruksyrke
Mikhail Kalatozov

Mikhail Kalatozov, fødd Mikheil Kalatozishvili () var ein georgisk filmregissør. Han studerte økonomi før han starta filmkarrieren sin som skodespelar og seinare klippar og fotograf. Han regisserte fleire dokumentarfilmar, som Sol Svanetii («Salt til Svanetia»), men var tvinga til å trekkje seg tilbake etter at filmen Gvozd v sapoge («Spikar i skoen») vart forboden av stalinistsensorane. Under den andre verdskrigen regisserte han fleire propagandafilmar og arbeidde som kulturattaché på den sovjetiske ambassaden til USA. I 1950-åra regisserte han fleire andre filmar. Han var relativt ukjend før dei fire siste spelefilmane hans, Og tranene flyr, Brevet som ikke ble sendt, Soy Cuba og Det røde telt, kom. Sistnemnde skildra den italienske polfararen Nobile si ferd mot Nordpolen i luftskip, og Sean Connery spela hovudrolla som Roald Amundsen.

Kjelder 
«Mikhail Kalatozov» på Wikipedia på engelsk, innhenta 23. april 2010.
«Mikhail Kalasotov» av Trond Olav Svendsen hjå Store norske leksikon, innhenta 24. april 2010.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Georgiarar
Sovjetiske regissørar
Sovjetiske skodespelarar
Christian Roy Kaldager

Christian Roy Kaldager () var ein norsk flyoffiser.

Han tok eksamen ved Sjøkrigsskulen i 1931 og ved Marinens flygeskule i 1932. Frå 1936 til 1941 var han kaptein i handelsflåten. Frå 1942 var han i Flyvåpenet og tenestegjorde under den andre verdskrigen som leiar for 330-skvadronen.

Han vart forfremja til oberst i 1953 og generalmajor i 1960. Han var generalinspektør i Flyvåpenet frå 1957, og i 1962 vart han leiar for Luftkommando Østlandet og SN sine flystyrkar i Kongo. Frå august 1963 til desember 1963 var han sjef for alle SN-styrkane i Kongo. Han etterfølgde Kebbede Guebre, og vart sjølv etterfølgd av Johnson Aguiyi-Ironsi. Han var konstituert stabssjef i Forsvarets overkommando frå 1964 til 1968, og deretter kommandant på Akershus festning frå 1968 til 1973 og direktør for Forsvarets høgskule frå 1969 til 1970.

Kjelder 
«Christian Roy Kaldager» på Wikipedia på engelsk, innhenta 24. april 2010.
«Christian Roy Kaldager» hjå Store norske leksikon, innhenta 24. april 2010.

Referansar 

Norske offiserar
Folk frå Baltimore
Nordmenn frå andre verdskrigen
Norske flygarar
Kaldbenk

Ein kaldbenk er ein drivbenk som ikkje får tilført kunstig varme, og som difor berre vert varma opp av sola. Viss ein dekkjer til benkevindauget med matter om natta, vil temperaturen halde seg relativt høg og gje plantene betre vekstvilkår. Denne dyrkingsmåten er ikkje lenger utbreidd.

Kjelder 
«Kaldbenk» hjå Store norske leksikon, innhenta 24. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

Hagebruk
Vekselvarm

Vekselvarm (poikiloterm), tidlegare kalla kaldblodig er ei skildring innan biologien som vert brukt på dyr og planter med ein kroppstemperatur som varierer med omgjevnadene. Alle nolevande dyr unnateke pattedyr og fuglar er vekselvarme. Det motsette av vekselvarm er varmblodig (homoterm), som viser til organismar som har ein konstant kroppstemperatur.

Vekselvarme dyr er heilt avhengige av temperaturen rundt seg. Viss det er for varmt i vêret, vert dei overoppheta, og viss det er for kaldt, vil dei fryse i hel. Når temperaturen er kaldare enn ideelt, vil dei vere sløve og trege i rørslene. Fordelen dei vekselvarme dyra har er at det er lite energikrevjande å la omgjevnadene varme seg opp. Dei klarer seg med om lag ein tidel av energien (maten) i høve til eit varmblodig dyr av same storleik.

Reptil, insekt, amfibium og fisk er døme på vekselvarme dyr, men ikkje utan unntak. Enkelte store og aktive fisk, til dømes makrellstørje, får ein kroppstemperatur som er ein god del høgare enn i vatnet han sym i. Og på kjølige sommarkveldar må enkelte store insekt, til dømes tussmørksvermarar, varme opp flygemusklane før dei kan fly.

Kjelder 
 «Vekselvarm» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 24. april 2010.
 «Poikilotherm» , innhenta 24. april 2010.
 «Vekselvarme dyr – zoologi» hjå Store norske leksikon, innhenta 24. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

Biologi
Zoologi
Kaldblodshest

Kaldblodshest er ei gruppenemning på dei hesterasane som er minst i slekt med den orientalske hesten. Gruppa er karakterisert ved grov kroppsbygnad og grove bein, store hovar med velutvikla hovskjegg, kraftig muskulatur og roleg temperament. Rasane har typisk lang, rektangulær kroppsbygnad. Alle dei fire nasjonale hesterasane i Noreg (dølahest, norsk kaldblodstravar, fjordhest og lyngshest/nordlandshest) høyrer til i denne gruppa saman med dei tyngre trekkhestrasane i Europa. Ardennarhest er ein kjend og utbreidd kaldblodshest; andre typar er islandshest, percheron, shirehest, dølahest, finsk hest, clydesdale og suffolk punch.

Sjå òg
Arbeidshest
Varmblodshest
Fullblodshest
Halvblodshest
Ponny

Kjelder 

«Kaldblodshest» hjå Store norske leksikon, innhenta 24. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

Hestar
Kalfaktor

Kalfaktor (av latin calefacere, «varme opp») er ei tysk nemning for fyrbøtar og også oppvartar og tenar. I tysk fengselsspråk er kalfaktor ei nemning på ein fange som hjelper fengselspersonalet med reingjering og utdeling av mat. I Noreg vert dette kalla ganggut.

Kjelde 
«Kalfaktor» hjå Store norske leksikon, innhenta 24. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

Tyske ord og uttrykk
Sjåfør

Sjåfør (av fr. chauffeur) er ein person som arbeider som motorvognførar. Det franske order chauffeur tydde opphavleg fyrbøtar (oppvarmar), men då det kom bilar med stempelmotorar med innvendig forbrenning heldt ein fram med å nytta same ordet og det skifta etter kvart meining til førar av motorvogn. På norsk vert sjåfør fyrst og fremst nytta om yrkesførarar av motorvogn, som drosjesjåfør, bussjåfør og lastebilsjåfør.

Sjå òg 
 Førarkort
 Fyrbøtar

Transportyrke
Tenesteyrke
Krikkand

Krikkand (Anas crecca) er ein fugl som høyrer til gruppa grasender i underfamilien ender.

Utbreiing og taksonomi 
Krikkand finst i storparten av Europa, i den tempererte delen av Asia og i Nord-Amerika. Spørsmålet om amerikakrikkand (Anas (crecca) carolensia) er same art, er omdiskutert. Tidlegare var taksonet lista som ein art, og det har fått artsnamn på norsk. I Clementslista versjon 6.6 frå august 2011 er taksonet endra til underart og Anas andium, med utbreiing i nordlege Andes, er endra frå underart til art. Underartar av krikkand, etter Clementslista versjon 6.6:
 Anas crecca crecca, nominatforma i Eurasia
 Anas crecca nimia, Aleutane
 Anas crecca carolinensis, amerikakrikkand, hekkefugl i Nord-Amerika overvintrar i Karibia og Mexico.

Førekomst i Noreg 
Truleg kan den norske hekkebestanden vere kring 30 000 – 50 000 par. Krikkanda trivst best i grunne næringsrike ferskvatn med rik kantvegetasjon, men hekkar ved dei fleste typar innsjøar og stilleflytande elvar. Arten er utbreidd over heile landet, men er vanlegast ved lågtliggande innsjøar i Sør-Noreg. Krikkanda er den av grasendene som hekkar høgast til fjells, på Hardangervidda finst ho på gunstige lokalitetar 1200-1300 m.o.h.

Utsjånad og læte 

Krikkand er ei lita and med ei lengd på 34-38 cm og eit vengespenn på 53 - 59 cm, og dette gjer arten til den minste anda i Noreg. Vengespegelen er grøn på begge kjønn på oversida medan undersida er svart. Hannen har to ulike fjørdrakter gjennom året. Frå hausten fram til juni er hovud og hals raudbrune. Langs sidene på hovudet går eit mørkegrønt band. Fremste delen av ryggen saman med halsen og sidene er spraglete i svart og kvitt. Resten av ryggen saman med overgumpen er brungrå, undergumpen er kvit. Resten av sommaren liknar hannen hoa. Hoa er brunsvart med rustbrune fjørkantar på oversida, medan undersida er brungul med mørke flekkar.

Hannen har eit karakteristisk oppatteke vislande læte som kan høyrast om våren og som kan skrivast som «kriikk».

Hekking 

Hekkinga går føre seg i april-juni. Paret bygg reir ved tjern eller vassdrag, gjerne nær vasskanten, men somme gongar langt frå innsjøen som vert brukt til næringssøk. Reiret ligg godt gøymt under lyng, vier eller einer. Hoa legg 8-12 grønaktige egg. Rugetida tek 25 dagar, og i denne perioden dreg hannen frå hoa og reiret. Hoa passar ungane, som vert flygedyktige etter 60 døgn.

Føde 
Kosten er sett saman av ulike plantedelar som fuglen beiter på når han dukkar framdelen ned slik at han når botnen med nebben. Anda et også insekt, blautdyr og mark.

Trekktilhøve 
Norske krikkender overvintrar ved dei sørlege nordsjølanda, saman med krikkender frå Sverige, Finland, Baltikum og nordlege delar av Russland. Om våren kan ein somme stader sjå mykje krikkender som ventar på at vatna til fjells skal bli isfrie.

Namn 
Det norske og latinske namnet etterliknar fuglen si læte.

Referansar

Noter

Kjelder 
 Svensk Wikipedia.
 Norsk Fugleatlas, 1994.
 Artikkelen andfåglar i Nordisk familiebok 1904
 Krickente i tyskspråkleg Wikipedia 4 august 2005

Bakgrunnsstoff 
 Sveriges Radio: P2-fågeln - Kricka - Läte
 Dansk ornitologisk forening

Fuglar i Noreg
Andefamilien
Knivslipar

Knivslipar er eit yrke der utøvaren reiser rundt med ein slipestein på ei tralle eller trillebår og sliper knivar, sakser og anna skarpt verktøy for folk. Omreisande knivsliparar fanst i Noreg fram til 1970-talet, men er i dag blitt mykje mindre vanlege i Europa. Knivsliparyrket finst framleis ein del andre stader, som i Asia.

Bakgrunnsstoff
Yrke
Knivar
Motorvogn

Motorvogn kan syna til:

 Motorvogn på skjener, sporvogn eller jernbanevogn med eigen motor
 Skjenebuss, motorvogn på skjener
 Motorvogn som ikkje går på skjener, av Statens vegvesen definert som:
 Personbil (klasse A)
 Lastebil (klasse C), lett lastebil (klasse C1)
 Buss (klasse D), minibuss (klasse D1)
 Traktor og motorreiskap (klasse T)
 Motorsykkel (klasse A), lett motorsykkel (klasse A1)
 Moped (klasse M)
 Beltemotorsykkel, vanlegvis kalla snøskuter (klasse S)

Kjelder
Hjelmslekta

Hjelmslekta (Aconitum) er ei planteslekt av høge, fleirårige urter i soleiefamilien. I Noreg veks ein art vilt, tyrihjelm. Sjølv om hjelmar er mellom dei giftigaste plantene, vert dei dyrka i hagar på grunn av dei vakre blomane. Gifta heiter akonitin og vart tidlegare brukt som legemiddel.

Nokre kjende artar:
 Oktoberhjelm (A. carmichaelii) 
 Prakthjelm (A. × cammarum)
 Storhjelm eller venusvogn (A. napellus) 
 Tyrihjelm (A. lycoctonum)
 Ulvehjelm eller gulhjelm (A. lycoctonum subsp. vulparia)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Hjelmer» frå ,  den 24. april 2010.  
 
 caplex.no

Bakgrunnsstoff

Soleiefamilien
Giftige plantar
Hjelm

Hjelm (norrønt hjalmr) er eit vernande hovudplagg av hardt og/eller absorberande materiale. Ein hjelm kan verna hovudet mot slag, støyt og andre skadar eller farer. Typiske bruksområdet er i militær samanheng, som verneutstyr for arbeid, til ein del idrett og anna rørsle eller transport. Nokre hjelmar kan hovudsakleg ha seremoniell eller utkledande funksjon, og kan ha ei utforming som ber preg av dette.

Historisk laga ein hjelmar av lêr, metall, tekstilar og tidvis bein. Sidan 1900-talet har ein også teke i bruk kunststoff som epoxy og kevlar.

Kulturell tyding
Ein hjelm kan vera eit teikn på ein mektig krigar, og er blitt brukt i framstillingar av krigargudar som Ares, Atene, Bellona og Mars, erobrarar som Aleksander den store, vikingar eller conquistadorar.

Ein del germanske namn som Hjalmar, Anselm, Vilhelm er avleidde av «hjelm», medan namn som Kjetil og Kjell kan vera knytte til hovudplagget.

Sjå og
Sykkelhjelm

Kjelder

«hjelm» (27.02.2013) i Store norske leksikon
 «Hjelm», Aschehougs leksikon (1906–13), attgjeve i Store norske leksikon

Hovudplagg
Verneklede
Olaus Michael Schmidt

Olaus Michael Schmidt () var ein norsk jurist, stortingsrepresentant og statsråd.

Schmidt var fødd i Trondheim, der faren var kjøpmann. Han vart student frå katedralskulen i fødebyen i 1801, og cand. theol. i 1806. Adjunkt ved borgarskulen i Trondheim 1806-10. Han reiste så til København for å studere vidare, og tok juridisk embetseksamen i 1812.

Same året, 1812, vart han auditør og regimentskvartermeister ved sønnafjellske dragonregiment. Frå 1817 var han assessor ved stiftsoverretten i Kristiansand, justitiarius ved same retten i 1828. År 1829 vart han høgsterettsassessor.

Schmidt sat på Stortinget i 1827 og på det overordentlege storting 1828 som 1. representant frå Kristiansand. På begge tingsamlingane var han sekretær i Lagtinget, og mellom anna medlem av fullmaktskomiteen. Han var med i riksrett både 1827 og i 1836, siste gongen i eigenskap av høgsterettsassessor.

År 1828 var Schmidt formann i ein kongeleg kommisjon om havarivesenet.
 
I perioden 1838–48 hadde Schmidt sete i statsrådet. 22. januar 1838 vart han sjef for Justisdepartementet, og styrte dette i fleire bolkar. 1846-47 var han leiar av Finansdepartementet. I tre periodar var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm. Han tok avskjed 19. april 1848.

Schmidt døydde i Teplitz under ein ferietur (ei såkalla badereise). Broren Peter Schmidt var medlem av riksforsamlinga i 1814.

Kjelder
 Lindstøl, Tallak:Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 

Norske statsrådar 1814-1884
Norske finansministrar
Norske justisministrar
Stortingsrepresentantar 1827-1829
Stortingsrepresentantar for Kristiansand
Norske høgsterettsdommarar
Folk frå Trondheim