alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Den olympiske eiden

Den olympiske eiden er eit sentralt olympisk symbol og eit fast rituale ved opningsseremonien ved alle olympiske leikar. Ein utvald utøvar avlegg eiden på vegner av alle idrettsutøvarane, medan ein ein utvald dommar avlegg eiden på vegner av alle funksjonærar og dommarar. Det har vore praksis at ein utøvar og dommar frå arrangørlandet avlegg eiden. 

Det olympiske idealet om god sportsånd står sentralt i den olympiske eiden.

Utøvareiden 
Utøvareiden vert avlagd av ein utøvar frå arrangørlandet, mens han held i eit hjørne av det olympiske flagget. Eiden har ved dei siste leikane oftast vore avlagd på engelsk, men under sommar-OL 2004 i Aten vart han avlagd på gresk. 

In the name of all the competitors I promise that we shall take part in these Olympic Games, respecting and abiding by the rules which govern them, committing ourselves to a sport without doping and without drugs, in the true spirit of sportsmanship, for the glory of sport and the honour of our teams.

 - På vegner av alle deltakarane lover eg at vi vil delta i desse olympiske leikane, respektere og lyde reglane som gjeld, forplikte oss til idrett utan doping og dopingmiddel, i sann sportsånd til ære for idretten og til heider for laget vårt.

Dommareiden 
Dommereiden blir halden av ein dommar frå arrangørlandet, mens han held i eit hjørne av det olympiske flagget. Den første dommareiden vart avlagd under vinter-OL 1972 i Sapporo.

In the name of all the judges and officials, I promise that we shall officiate in these Olympic Games with complete impartiality, respecting and abiding by the rules which govern them in the true spirit of sportsmanship.

 - På vegner av alle dommarar og funksjonærar lover eg at vi vil leie desse olympiske leikane fullstendig upartisk, respektere og lyde reglane som gjeld i sann sportsånd.

Historie 
Ordlyden i den olympiske eiden blir vanlegvis tillagt David O'Connor, andre meiner han er skriven av Ethelbert Talbot. Norges Olympiske Museum skriv derimot på si nettside at Pierre de Coubertin både formulerte og innførte eiden i sommar-OL 1920 i Antverpen.  

Den allsidige belgiske utøvaren, Victor Boin (1886-1974), med medaljar frå både 1908, og 1912 i vasspolo avla den første eiden. 

Heidi Schüller, ein tysk friidrettsutøvar, var den første kvinna som avla utøvareiden. Det gjorde ho under opninga av sommar-OL 1972 i München. Sharon Weber vart den første kvinnelege dommaren til å avleggje eiden, under sommar-OL 1984 i Los Angeles.

Utøvareiden har endra ordlyd nokre gonger gjennom tidene. Den eiden Victor Boin las i 1920 var slik: 

 - Vi sver. Vi vil delta i dei olympiske leikane med verdig ånd, til ære for våre land og til heider for sporten.

Seinare vart ordet swear (sver) erstatta med ordet promise (lover) og country (land) med team (lag). Til eiden avlagd under sommar-OL 2000 vart det lagt til ein bolk om doping.

Eidsavleggarar 
Lista er ei oversikt over utøvarar og dommarar som har avlagt den olympiske eiden.

Utøvareiden

Bakgrunnsstoff 
 Norges olympiske museum om den olympiske eid

Denne artikkelen bygger på «Den olympiske ed» frå ,  den 16. februar 2010.  
 

Eiden
Parts per million

Parts per million eller ppm (engelsk for delar per million) er ei eining for konsentrasjon. En ppm er lik ei eining per million, altså ein milliondel. På norsk blir anten «ppm» eller «delar per million» brukt.

ppm tilsvarar milliliter per kubikkmeter (ml/m³) og er i samband med erosjonsintensitet rekna som ppm = tørrvekt/vekt av prøve. Dette vil seie at delane per million er målt i milliondelar som volumeiningar.

Av og til førekjem eininga ppb, parts per billion, altså milliarddel.

Uttrykt i prosent er 1 ppm = 0,0001 %. 

1 000 ppm = 1‰
10 000 ppm = 1%

ppb
ppb er ei forkorting for det engelsk omgrepet parts per billion, altså delar per milliard. 

1 ppb = 1/1 000 000 000.

Tilhøyrande omgrep
Fraksjon eller høvetal (dimensjonslaus)
Prosent (%)
Prosenteining
Promille (‰)
Promilleeining

Kjelder 
Ppb. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/ppb.

Måleiningar for mengd
Fysiske konstantar
Maybe I should have

Maybe I should have er ein islandsk dokumentarfilm frå 2010 av Gunnar Sigurðsson.

Bakgrunnsstoff 
 Vevsida til filmen 

Filmar frå 2010
Islandske filmar
Little Colonsay

Little Colonsay (skotsk-gælisk Colbhasa Beag) er ei busetnadslaus øy vest for øya Mull i Skottland. Ho består av søyleforma basalt, på liknande vis som på naboøya Staffa.

Øya er i dag eigd av Michael Hare, 2. vicomte Blakenham, men har ikkje vore busett sidan 1940-åra.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Little Colonsay» frå ,  den 17. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Geografi i Argyll and Bute
Øyar i Indre Hebridane
Lydsystem

Eit lydsystem er settet av språklydar som eit einskilt språk utnyttar. Det kan i stor grad karakteriserast som eit system, det vil seie ei «gruppe av mindre einingar som lagar ein samordna eller samverkande heilskap». Ein skil mellom anna mellom konsonantsystem (eller konsonantfonemsystem), vokalsystem (eller vokalfonemsystem) og tonemsystem.

Når til dømes konsonantfonema i eit språk blir kalla eit system – og ikkje berre eit inventar – er det nettopp fordi fonema står i særskilde relasjonar til kvarandre. Det kan illustrerast med konsonantsystemet nedanfor, som er vanleg på Søraustlandet:

Legg særskilt merke til dei tjue fonema på grøn bakgrunn:

 Det er fem labiale konsonantar, fem laminale, fem apikale og fem dorsale. Dei fem laminale er skilde frå kvarandre på same måte som dei fem laminale, apikale og dorsale:
 På kvar artikulasjonsstad er det ein ustemd plosiv, ein stemd plosiv, ein nasalm ein frikativ og ein approksimant.

Dette inneber at systemet er symmetrisk og økonomisk:

 Dei tjue konsonantane er skilde frå kvarandre med eit minimalt tal med distinktive trekk, som blir nytta om att over heile systemet:
 Trekk for artilusjonsstader: labial, laminal, apikal, dorsal.
 Trekk for artikulasjonsmåtar: plosiv, nasal, frikativ, approksimant.
 Trekk for fonasjon: ustemd, stemd.

Det er mogeleg å skilje endå fleire fonem frå kvarandre med desse distinktive trekka, sidan skiljet mellom ustemd og stemd berre er distinktivt ved plosivane, men det er ikkje tilfeldig kvar fonasjonstrekka er utnytta. Her er nokre sterke tendensar i språka i verda:

 Skiljet mellom ustemd og stemd er sjeldan distinktivt ved frikativar utan at det òg er distinktivt ved plosivar, men ikkje omvendt.
 Skiljet mellom ustemd og stemd er sjeldan distinktivt ved nasalar utan at det òg er distinktivt ved plosivar og frikativar, men ikkje omvendt.

Fotnotar

Språklydar
Ustemd språklyd

Ein ustemd språklyd er ein språklyd, som regel ein konsonant, som  blir uttala utan vibrasjon i stemmebanda (også kalla stemmelippene). Ein språklyd uttala med stemmebandsvibrasjon er derimot stemd. Det norske ordet språklyd (uttala [²spɾoːkˌlyˑd] mellom anna på Søraustlandet) har dei stemde språklydane [ɾ oː l yˑ d] og dei ustemde språklydane [s p k].

Teiknet for ein ustemd språklyd i Det internasjonale fonetiske alfabetet (IPA) er [].

Språklydar
Fillan kommune

Fillan er ein tidlegare norsk kommune på øya Hitra i tidlegare Sør-Trøndelag fylke. Kommunen var ein del av Hitra formannskapsdistrikt då dette blei oppretta i 1837 og som då omfatta noverande Hitra kommune og Frøya kommune. 1. januar 1877 blei Frøya utskild som eigen kommune. Fillan blei skild ut frå Hitra som eigen kommune med 2 241 innbyggjarar 1. januar 1886.

1. juli 1914 blei Fillan kommune delt. Sandstad kommune, med 947 innbyggjarar blei skild ut som eigen kommune. Fillan hadde 1.543 innbyggjarar etter frådelinga.

1. januar 1964 blei Fillan, som då hadde 1 759 innbyggjarar, slått saman med kommunane Hitra, Kvenvær og Sandstad til den nye Hitra kommune.

Tidlegare kommunar i Sør-Trøndelag
Norske kommunar skipa i 1886
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Hitra
Geografi i Hitra
Laminal språklyd

Ein laminal språklyd er ein konsonant som blir uttala med innsnevring mellom lamina (tungebladet) og munntaket. Eit døme er konsonantane [t̻], [d̻], [n̻] og [s̻] i austnorsk, trøndsk og nordnorsk uttale av ordet student. [ ̻] er det diakritiske teiknet for laminal.

Språklydar
Labial språklyd

Ein labial språklyd blir uttala med innsnevring mellom labium (underleppa) og overleppa eller overtennene. Eit døme er [p] og [f] i det norske ordet paff.

Språklydar
Approksimant

Ein approksimant er ein språklyd som blir uttala med så veik innsnevring mellom to artikulatorar at det ikkje oppstår friksjon som kan høyrast. I fonemsystemet nedanfor står approksimantane på grøn bakgrunn:

Språklydar
Artikulasjonsmåtar
Flikk

Ein flikk er ein konsonant som blir uttala ved at ein nedre, aktiv artikulator slår eitt kortvarig slag mot  ein øvre, passiv artikulator og så blir dregen raskt tilbake. Eit døme er apikal flikk, som blir skriven med IPA-symbolet [ɾ] og som blir uttala ved at apex (tungespissen) slår raskt mot alveoli. [ɾ] er vanleg i norsk «r-lyd», mellom anna i austlandsk og trøndsk og i mange nordnorske dialektar.

Sjå òg
 vibrant

Språklydar
Borgund kommune i Møre og Romsdal

For den tidlegare kommunen i Sogn og Fjordane med same namnet, sjå Borgund i Sogn.

Borgund kommune er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal fylke oppretta som Borgund formannskapsdistrikt i 1837. Området som utgjorde kommunen er no delt mellom Giske, Haram, Sula og Ålesund. Kommunen omfatta fleire øyar, som Ellingsøya, Giske, Humla, Sula og delar av Uksenøya, Hessa og Nørvøya. Namnet «Borgund» er sett saman av borg som tyder 'borg, bygdeborg' og -und, 'rik på'.

Soge 

Arkeologiske utgravingar har vist busetjing på staden frå 1000-talet av, truleg av bymessig art på 1200-talet. Borgund hadde tre, kanskje fire kyrkjer i mellomalderen. Borgund steinkyrkje står framleis. Borgund kaupang ved kyrkja var den viktigaste handelsstaden for Giskeætta. På 1300- og 1400-talet gjekk busetjinga tilbake. 

Borgund kommune blei oppretta i 1837 og delt allereie i 1849 då Skodje kommune med 2 170 innbyggjarar blei skild ut som eigen kommune. Borgund hadde etter dette 4 461 innbyggjarar.

1. januar 1908 blei kommunen igjen delt då Giske kommune med 1 708 innbyggjarar blei skild ut. Borgund hadde 6 734 innbyggjarar etter frådelinga. 1. januar 1916 blei det gjennomført ei grenseregulering som gav Borgund ein del av Skodje kommune med 14 innbyggjarar.

1. juli 1958 blei eit område i Hareid kommune med 68 innbyggjarar overført til Borgund. 1. januar 1965 blei delar av Borgund med 1 191 innbyggjarar, Grytastranda, Søvik og Gamlem med øyane vestanfor, slått saman med det meste av Haram og Vatne kommunar til den nye Haram kommune.

1. januar 1968 blei resten av Borgund med då 20 132 innbyggjarar slått saman med Ålesund kommune. Borgund kommune var på dette tidspunktet den største kommunen i Møre og Romsdal i folketal. Dåverande Ålesund kommune hadde 18 457 innbyggjarar. Den nye storkommunen Ålesund fekk etter samanslåinga 38 589 innbyggjarar.

1. januar 1977 blei øya Sula som tidlegare var ein del av Borgund, og som no hadde eit  folketal på 6 032, delt frå Ålesund og etablert som eigen kommune. Etter delinga hadde Ålesund kommune 34 639 innbyggjarar.

Folketalsutvikling 
I 1963 passerte Borgund kommune Ålesund kommune i folketal, og var dermed den største kommunen i Møre og Romsdal etter folketal ved kommunesamanslåinga i 1968.

Folketalsutvikling for tidlegare Borgund kommune frå 1908 til 1965:

aDette talet omfattar ikkje eit område som var del av Hareid kommune fram til 1958, då det vart overført til Borgund kommune. Dette området hadde då 68 innbyggjarar.

bDette talet omfattar ikkje eit område som var del av Skodje kommune fram til 1916, då det vart overført til Borgund kommune. Dette området hadde då 14 innbyggjarar.

Fotnotar 

Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Historie i Ålesund
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1968
Grytastranda

Grytastranda er ei bygd med ca. 550 innbyggjarar på nordsida av Grytafjorden i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Grytastranda strekkjer seg mellom Hamnsund i vest til Slyngstad i aust og omfattar dei opphavlege gardane Uggedal, Engeset, Gryta, Holmeset, Urkedal, Gjerset, Årset og Krogset.

Grytastranda ligg solvendt og lunt til, og byr dermed på gode tilhøve for gartneri. Her blir dyrka både tomat, agurk og jordbær.

Grytastranda har lange tradisjonar innan fiske, og er i dag eit av dei områda fiskerinæringa står sterkast i Haram kommune. Fleire moderne fiskebåtar som driv fiske i fjerne farvatn høyrer heime her, og dei fleste har sine eigne kaianlegg og sjøbuer langs stranda. Det finst også to fiskeforedlingsanlegg på stranda.
 
Dei fleste som bor på Grytastranda er er likevel pendlarar, med arbeid i nabobygder som Søvik eller lenger unna. 

Grytastranda har eigen barneskule på Gryta med ca. 40 elevar, og her er barnehage på Gjerset.

Idrettslag: Norborg IL

Riksveg 659 kjem austfrå til kryss på Slyngstad der den svingar nordover mot Brattvåg. Fv146 held fram frå Slyngstad utover langs stranda til Hamnsund og vidare til Søvika.

Bakgrunnsstoff 
 Grytastranda barneskoles hjemmeside 
 Grytastranda bygdelag sin hjemmeside 

Geografi i Ålesund
Bygder i Møre og Romsdal
Vigra kommune

Vigra er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal fylke. Kommunen var ein del av Haram kommune fram til 1. januar 1890. Då blei kommunen skild ut som eigen kommune, med namnet Roald herad. Kommunen hadde ved opprettinga 794 innbyggjarar. 1. januar 1919 blei namnet endra til Vigra herad. Kommunen omfatta øya Vigra.

1. januar 1964 vart herada Vigra og Giske slått saman til Giske kommune. Vigra kommune hadde ved samanslåinga 1.569 innbyggjarar.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Vigra kommune frå 1890 til 1964:

Fotnotar 

Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Giske kommune

no:Vigra
Longay

Longay (skotsk-gælisk Longaigh) er ei lita folketom øy i Skottland, like utanfor kysten av Isle of Skye, nord for Pabay og aust for Scalpay.

I 1971 gjekk postbåten «Loch Seaforth» på grunn ved øya, men fekk berre minimal skade.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Longay» frå ,  den 17. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Indre Hebridane
MacCormaig Isles

MacCormaig Isles er nokre småøyar sør for Danna i Indre Hebridane i Skottland.

MacCormaig-øyane ligg ved innløpet til Loch Sween og den kraftige tidvasstraumen i Sound of Jura. I lag med Ulva og Danna dannar dei eit Site of Special Scientific Interest (SSSI, stad av særskild vitskapleg interesse). Øyar i øygruppa er: 
 Carraig an Daimh 
 Corr Eilean
 Eilean Gamhna
 Liath Eilean
 Eilean Mòr
 Sgeir Bun an Locha
 Sgeir Dhonncha
 Dubh Sgeir

Eilean Mòr er eigd av Scottish National Party. Kapellet frå 1100-talet som står på øya er tileigna St. Cormac (d.640).

Øyane er eit populært område for kajakkpadling.

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «MacCormaig Isles» frå ,  den 17. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Indre Hebridane
Eresfjord og Vistdal

Eresfjord og Vistdal kommune er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal, som i dag er del av Nesset kommune. Bygdene Eresfjord og Vistdal ligg ved Langfjorden og Eresfjorden i Romsdal. Fylkesveg 660 går gjennom begge bygdene.

Kommunen blei oppretta 1. januar 1890 då Nesset kommune blei delt i to. Kommunen hadde ved etableringa 2155 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei Eresfjord og Vistdal kommune igjen slått saman med Nesset kommune. Eresfjord og Vistdal hadde ved samanslåinga 1289 innbyggjarar.

Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Eresfjord og Vistdal kommune frå 1890 til 1964:

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 Historiske arkiv etter Molde kommune, Bolsøy kommune, Eresfjord og Vistdal kommune og Nesset kommune på Arkivportalen

Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Norske kommunar skipa i 1890
Norske kommunar nedlagde i 1964
Historie i Molde
Jan Bos

Jan Bos ()  er ein nederlandsk skøyteløpar og syklist. I 1998 vart han verdsmeister  i sprint under VM på skøyter i Berlin, samstundes som han hamna på andre plass på 1000 meter under Vinter-OL I Nagano. Fire år seinare vann han nok ei gong sølv på same distansen, bak landsmannen Gerard van Velde.

I 2004 deltok Jan Bos i lagsprint under Sommar-OL i Athen saman med broren Theo Bos, som fekk sølv på den individuelle sprinten. Brørne hamna på ein sjette plass, etter å ha bli slått av Japan.

Bakgrunnsstoff 
 

Nederlandske skeiseløparar
Nederlandske syklistar
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Sprint
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Enkeltdistanse
Olympiske sølvmedaljevinnarar i lengdeløp på skeiser
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Nederland
Deltakarar i både vinter-OL og sommar-OL
Medaljevinnarar under vinter-OL 1998
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 1998
Skeiseløparar under vinter-OL 1998
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2002 
Skeiseløparar under vinter-OL 2002
Nederlandske deltakarar under sommar-OL 2004
Syklistar under sommar-OL 2004
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2006
Skeiseløparar under vinter-OL 2010
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2010
Skeiseløparar under vinter-OL 2010
Renate Groenewold

Renate Groenewold () er ein nederlandsk skøyteløpar. Groenewold vann sølv på 3000 meter under Vinter-OL i Salt Lake City i 2002, og oppnådde same plasseringa på distansen fire år seinare i Torino.

Bakgrunnsstoff 
 

Nederlandske skeiseløparar
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Allround
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Enkeltdistanse
Olympiske sølvmedaljevinnarar i lengdeløp på skeiser
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Nederland
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2002 
Skeiseløparar under vinter-OL 2002
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2006
Skeiseløparar under vinter-OL 2006
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2010
Skeiseløparar under vinter-OL 2010
Jochem Uytdehaage

Jochem Simon Uytdehaage () er ein nederlandsk skøyteløpar som under Vinter-OL i Salt Lake vart olympisk meister både på 5000 m og 10000 m, i tillegg til at han fekk sølv på 1500 m. Same året vart han tildelt Oscarstatuetten av Oslo Skøiteklub.

Nederlandske skeiseløparar
Olympiske meistrar for Nederland
Olympiske meistrar i lengdeløp på skeiser
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Allround
Verdsmeistrar i lengdeløp på skeiser – Enkeltdistanse
Europameistrar i lengdeløp på skeiser – Allround
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Nederlandske deltakarar under vinter-OL 2002
Skeiseløparar under vinter-OL 2002
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Nederland
Olympiske sølvmedaljevinnarar i lengdeløp på skeiser
Vinnarar av Oscarstatuetten
RS «Andreas Aarø»

RS 36 «Andreas Aarø» var den første norske redningsskøyta med motor. Ho vart bygd hjå K. Christensen & co. i Risør. Båtbyggaren tilpassa Colin Archer sine teikningar av russiske redningsskøyter frå 1902 og motorteikningar Archer gjorde under planlegging av RS «Vardø» (RS 22) til bygginga av den nye skøyta. Skroget vart gjort fyldigare og jernkjølen trekt noko lenger fram enn på dei tidlegare skøytene. Det vart innsett ein 50/80 HK Wichman semidiselmotor. Den toblada propellen kunne stillast i nøytral stilling når skøyta segla.

RS 36 fekk namn etter Andreas Aarø frå Oslo. Han var opphavleg frå Molde. Han stod bak finansieringa 

Motoriseringa av «Andreas Aarø» var så vellukka at det etter dette berre vart bygd skøyter med motor. Det synte seg likevel at ho vart liggande noko tungt i vatnet. Dei neste skøytene vart bygd etter andre teikningar. 

RS «Andreas Aarø» vart seld av Redningsselskapet i 1965.

Kjelder 
 Bjørn Fossen: Hundre år med redningsskøyta. Grøndahl og Dreyers Forlag 1994

Norske redningsskøyter
Skip frå 1930
Mingay

Mingay er ei lita øy i Indre Hebridane utanfor Skye og Isay.

I lag med Isay og Loch Dunvegan har ho status som Special Area of Conservation (særskild verneområde) på grunn av sel som ynglar her. 

Øya består av basalttisk lava med skiver og kvarts.

Mingay ligg aust i Loch Dunvegan. Ho ligg sør for Ardmore Point og vest for Waternish, begge på Skye. 

Øyanamnet har norrønt opphav, som mange av stadnamna på Skye og Isay.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mingay» frå ,  den 18. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Indre Hebridane
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Muck i Skottland

Muck (skotsk gælisk Eilean nam Muc) er ei øy i Hebridane på vestkysten av Skottland. Muck er den minste av dei fire større øyane i øygruppa Small Isles, med eit areal på 5,59 km². Øya ligg sørvest for Eigg, nordvest for halvøya Ardnamurchan og nordaust for Coll. Det høgaste punktet på øya er Beinn Airein sørvest på øya, 137 meter over havet.

Ved folketeljinga i 2001 var det registrert 30 fastbuande på øya. Dei aller fleste av desse budde i landsbyen Port Mòr søraust på øya. Det er òg ein busett gard ved Gallanach nord på øya. Muck har dagleg ferjesamband til Mallaig på fastlandet og dei andre busette øyane i Small Isles: Eigg, Rùm og Canna/Sanday. I sommarsesongen er det òg båtsamband til Arisaig på fastlandet.

Muck er kjent for den store bestanden av sel. I farvatna rundt Muck er det mange niser.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Muck (Skottland)» frå ,  den 18. februar 2010.

Bakgrunnsstoff
 Isle of Muck
 http://www.islemuck.com/history.htm Historia til Isle of Muck

Øyar i Indre Hebridane
Geografi i Highland
Lunga i Firth of Lorn

Sjå òg Lunga i Treshnish Isles
Lunga (norrønt Langaey) er ei øy i øygruppa Slate Islands i Indre Hebridane på vestkysten av Skottland. Ho er den vestlegste av dei større øyane i Slate Islands og ligg i Firth of Lorn like nord for Scarba og vest for Luing. Vest for Lunga ligg holmane Garvellachs.

Namnet Lunga kjem av det norrøne Langaey, som kan tyda langskip-øya. Andre stadnamn på øya har gælisk opphav.

Øya er 2,54 km² og den fjerde største av Slateøyane etter Luing, Seil og Shuna. Med til reknar ein òg holmane Fiola an Droma, Eilean Iosal, Fiona Meadhonach og Rubha Fiola, sjølv om desse er tidvassøyar ved høgvatn. Det høgaste punktet på Lunga er Bidean na h-Iolaire (gælisk for «Ørnetoppen») som er 98 meter over havet. Rundt Lunga ligg fleire mindre holmar og skjer, mellom dei Belnahua, Eilean Dubh Mor og Fladda i nordvest og  Guirasdeal i sørvest. Det ureine farvatnet og sterk tidvasstraum gjer farvatnet rundt Lunga vanskeleg å navigere i. Mellom Lunga og Scarba går den sterke tidvasstraumen Bealach a' Choin Ghlais (den gråe hunden-passet), der straumen kan nå ein styrke på opp mot åtte knop. Straumen vert òg kalla vesle Corryvreckan'' etter den større malstraumen Corryvreckan mellom Scarba og Jura.

Det er busetnad både på austsida av sjølve Lunga og på Rubha Fiola, den einaste faste busetnaden er knyt ttil eit aktivitetssenter på Rubha Fiola. Det høgaste folketalet som er registrert på øya er 29 innbyggjarar i 1794, folketalet gjekk ned utover 1800-talet og øya hadde ikkje fast busetnad på 1960- og 1970-talet. Ved folketeljinga i 2001 var det registrert 7 innbyggjarar på Lunga.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lunga (Firth of Lorn)» frå ,  den 18. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Indre Hebridane
Geografi i Argyll and Bute
Stadnamn av norrønt opphav i Skottland
Gunnar Fant

Carl Gunnar Michael Fant () var ein svensk lingvist, sivilingeniør og professor ved Kungliga tekniska högskolan i Stockholm.

Fant blei verdskjend for forskinga si på talesyntese og sambandet mellom artikulatorisk fonetikk og akustisk fonetikk.

Gunnar Fant tok sivilingeniøreksamen i elektroteknikk 1945. Eksamensarbeidet hans galdt akustikken til menneskerøysta. Etter eksamen heldt han fram med dette arbeidet, fyrst ved Ericsson, seinare ved Massachusetts Institute of Technology (MIT). Han var med og skapte talekommunikasjonsinstituttet ved Kungliga tekniska högskolan (den noverande Institutionen för Tal, Musik och Hörsel), den gongen eitt av svært få i sitt slag i verda. Han var professor i taleoverføring ved Kungliga tekniska högskolan i åra 1966-1987 og deretter professor emeritus.

Arbeidet til Fant førte til ein ny æra i talesynteseen. I 1952 publiserte han, i lag med Roman Jakobson og Morris Halle, ei bok der teorien om fonetiske særdrag blei lagde fram for fyrste gong.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
Nettstad for Gunnar Fant
Lydklypp frå Dennis Klatt: Review of text-to-speech conversion for English 

Svenske språkforskarar
Svenske ingeniørar