alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Karlfeldtsamfundet

Karlfeldtsamfundet vart skipa i 1966. Det har som føremål å auka interessa for diktinga til Erik Axel Karlfeldt og å halda oppe kunnskapen om arbeida og livet hans.

Samfunnet gjev ut ei årbok, og for å styrkja kontakten med medlemmene vert det også gjeve ut eit medlemsblad, Karlfeldt-Bladet, med fire nummer i året.

Bakgrunnsstoff
Nettstad

Erik Axel Karlfeldt
Svenske litterære selskap
Svenske organisasjonar
Elektrolyse

Elektrolyse er ein metode for å skilje molekyl eller gjere om salt til grunnstoffa dei består av, ved å sende elektrisk straum gjennom dei ved hjelp av to elektrodar; éin negativt ladd, katode, og éin positiv ladd, anode.

Elektrodane tiltrekkjer iona med motsett ladning. Derfor går dei positivt ladde iona til katoden, og dei negativt ladde iona går mot anoden. Ved anoden gjev iona frå seg eit eller fleire elektron, og ved katoden tek dei til seg eit eller fleire elektron. 

For at ei elektrolyse skal gjennomførast, må stoffet ein skal bruke anten vere løyst i eit passande løysemiddel eller smelta slik at dei forskjellige iona ikkje lengre er bundne til kvarandre.

Bruksområde 
Elektrolyse kan brukast for eksempel til å forgylle, forsølve eller fornikle gjenstandar, og blir òg brukt i industrien til å framstille aluminium og litium. Når ein legg sink på jarn (som på bylgjeblekk eller spikar) kallar ein gjerne prosessen for galvanisering.

Aluminium blir framstilt i ein elektrolyse ved hjelp av mineralet bauxitt.

 
Kjemiske prosessar
Elektrokjemi
Hydrogenproduksjon
Industriprosessar
Norsk institutt for vannforskning

Norsk institutt for vannforskning (NIVA) er ein norsk stiftelse som vart oppretta 1. juli 1958. Styret vert utnemnt av Miljøverndepartementet og Norges forskningsråd.

Arbeidsområde 
NIVA er eit nasjonalt kompetansesenter for miljøspørsmål knytte til forvalting av vatn, og driv forsking og utgreiing innan:

 vurdering av tilhøve i elver, innsjøar, grunnvatn, fjordar og kystnære farvatn
 miljøtekniske problemstillingar innan reinsing, industriprosessar og bioteknologi
 deltaking i internasjonale prosjekt, mellom desse i EU og bistandsland (i 2005 over 25 % av aktiviteten)
Over 700 prosjekt vart gjennomførte i 2005.

Organisasjon 
Aktiviteten er organisert i:
 elleve seksjonar med eigne forskingsleiarar: 
-miljøinformatikk 
-vatn, avløp og miljøteknologi
-integrert vassforvalting 
-miljøgifter og forsuring 
-fisk og akvakultur 
-biologisk mangfald (ferskvatn) 
-biologisk mangfald (maritimt) 
-miljøgifter i marint miljø 
-økotoksikologi 
-oseanografi og fjernmåling 
-kjemisk analyse.
 hovudkontor i Oslo
 fire distriktsavdelingar: Sørland (Grimstad), Vestland (Bergen), Østland (Hamar) og Midt-Norge (Trondheim).
 marin forskingsstasjon på Solbergstrand ved Drøbak, etablert 1978

I 2005 var 180 medarbeidarar knytte til NIVA, av desse var 90 forskarar. 

NIVA består i tillegg av utviklingsselskapet NIVA-Tech A/S. 
NIVA vart i 1991 strategisk partnar med, og hovudaksjonær i dotterselskapet Akvaplan-niva som utfører forskings- og rådgjevingoppgåver innanfor akvakultur og marin- og ferskvassbiologi for NIVA i nordområda.

Samarbeid 
NIVA var med i Miljøalliansen frå starten i 2002. Dei samarbeider mellom andre med Havforskningsinstituttet, European Environmental Agency (EEA), NVE, Universitetet for Miljø- og Biovitenskap og Polarmiljøsenteret. I 2006 er NIVA representert i det nye forskingssenteret for miljø og samfunn (CIENS) i Oslo.

Bakgrunnsstoff 
 

Forsking i Noreg
Miljøvern
Skipingar i 1958
Eintracht Frankfurt

Eintracht Frankfurt er ein tysk fotballklubb som spelar i Bundesliga. Klubben vart stifta i 1899. «Die Adler», som er kallenamnet til Frankfurt, spelar heimekampane sine på Deutsche Bank Park i Frankfurt.

Merittar 

 I 2020 vart laget det første til å vinne alle oppgjera sine i Meisterligaen.
 Europacupen/Cupvinnercupen
 Tapande finalist: 1960
 UEFA Cup / Europa-ligaen vinnar (2): 1980, 2022
 Tysk seriemeister (1): 1959
 Tysk Vizemeister (1): 1932
 DFB-Pokal vinnar (5): 1974, 1975, 1981, 1988, 2018
 DFB-Pokal finalist (3): 1964, 2006, 2017
 Sørtysk meister (2): 1930, 1932

Spelarstall 2022/23-sesongen 
(per 17. september 2022)

Utlånte spelarar 
  Ragnar Ache hos SpVgg Greuther Fürth til juli 2023
  Ali Akman hos Göztepe SK til juli 2023
  Antonio Foti  hos Hannover 96 til juli 2024
  Jens Petter Hauge  hos KAA Gent til juli 2023
  Igor Matanović hos FC St. Pauli til juli 2023

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Tyske fotballag
Frankfurt am Main
Fotballag skipa i 1899
Miljøalliansen

Miljøalliansen AS er eit strategisk samarbeid mellom   forskingsinstitutta: Norsk institutt for luftforskning (NILU), 
Norsk institutt for by- og regionforskning (NIBR), Norsk institutt for kulturminneforskning (NIKU), Norsk institutt for naturforskning (NINA), Norsk institutt for vannforskning (NIVA), Bioforsk (Bioforsk Jord og miljø) og CICERO Senter for klimaforskning.

Arbeidsområde 
Miljøalliansen ønskjer å vera ein viktig premissleverandør i miljøspørsmål, grunnlagt på forskingsresultat frå ulike fagsektorar, og gi løysingar for ei berekraftig utvikling, kunnskaps- og verdiskaping, både nasjonalt og internasjonalt.

Bakgrunnsstoff 
Miljøalliansen sine heimesider

Miljøvern
Forsking i Noreg
Ilseng

Ilseng er ein tettstad som for det meste ligg i Stange kommune i Innlandet. Staden har .

Namnet blei skrive Ihlseng fram til 1877. Ilseng er kjent for arbeidsleiren som ligg der, dessutan treforedlingsbedrifta Impregnor og bustadsprodusenten Hedalm Anebyhus.

Elva Lageråa renn ut i Svartelva ved Ilseng.

Rørosbanen går gjennom staden.

Bakgrunnsstoff 
 Ilseng.net

Geografi i Hamar
Geografi i Stange
Tettstader i Innlandet
Jaguar

Jaguaren (Panthera onca) er eit stort kattedyr som lever i heile Latin-Amerika. Han vert rekna som det amerikanske motstykket til leoparden, men er større og tyngre og manglar evna til å brøla.

Ordet jaguar kjem frå tupi-guarani jaguara, eit namn som opphavleg blei brukt om alle store rovpattedyr.

Skildring 
Jaguaren liknar ein leopard, men er større og tyngre. Han er som regel gulbrun med svarte flekkar, er 110-190 cm lang og veg frå 55 til 120 kg. Heilt svarte jaguarar (pantrar finst òg.

Levevis 
Jaguaren trivst best i tett vegetasjon med lett tilgang til vatn, men ein kan treffa på han i dei fleste biotopar i det store utbreiingsområdet, som går frå Mexico i nord til Patagonia i sør.

Kosthaldet til jaguaren består hovudsakleg av store til mellomstore pattedyr, fuglar og krypdyr. Han er òg flink til å fanga fisk. Jaguarar lever og jaktar åleine, og trass i at dei er dyktige klatrarar, fangar dei helst byttet sitt på bakken.

Jaguarar søker berre selskapet til artsfrendar i paringstida. Kvar ho føder mellom to og fire ungar, som veg opp mot ein kilo ved fødselen. Dei heldt seg med mora til dei vert kjønnsmogne i toårsalderen.

Kjelder 

 Verdens dyr, Cappelen 1985
 Vår forunderlige verden, Skandinavisk Presse AS 1990
 Engelsk wikipedia

Bakgrunnsstoff 

Kattedyr
Tupianske ord og uttrykk
Ivan Gašparovič

Ivan Gašparovič () er ein slovakisk politikar som var president i Slovakia frå 15. juni 2004 til 15. juni 2014. Han representerer partiet Hnutie za demokraciu (Rørsla for demokrati), som han var med å stifta i 2002, etter å ha forlate tidlegare president Vladimír Mečiar sitt nasjonalistiske parti Hnutie za demokratické Slovensko (Rørsla for eit demokratisk Slovakia). Han vart vald med 59,9 % av røystene med Mečiar som motkandidat i andre runde av presidentvalet, etter å ha kome på andreplass i første runde med 22,3 % av røystene.

Slovakiske presidentar
Alan García

Alan Gabriel Ludwig García Pérez () var ein peruviansk politikar som var presidenten i Peru i to periodar. García var president frå 1985 til 1990, og frå 2006 til 2011. Han var leiar av Alianza Popular Revolucionaria Americana (APRA), og er den einaste frå dette partiet som har vore president. 

García var fødd i Lima.

Kjelder

Folk frå Lima
Peruanske politikarar
Peruanske presidentar
Robert Fico

Robert Fico () er ein slovakisk politikar som var statsminister i Slovakia frå 4. juli 2006 til 8. juli 2010. Han representerer partiet SMER - sociálna demokracia (Retning - Sosialdemokrati), som vart det største partiet, med 29,1 % av røystene, i parlamentsvalet i juni 2006.

Statsministrar i Slovakia
Álvaro Uribe

Álvaro Uribe Vélez () er ein colombiansk politikar og presidenten av Colombia frå 2002 til 2010. 28. mai 2006 vart han gjenvald til ein andre periode frå 2006 til 2010 med 62 % av stemmene.

Uribe Vélez er utdanna advokat frå universitetet i Antioquia med ei spesialisering i administrasjon frå Harvard. I 1998 og 1999 var han tilknytt som professor ved Universitetet i Oxford. Han vart ordførar i Medellin i 1982, og guvernør i Antioquia mellom 1995 og 1997. Då han vart vald til president i Colombia for perioden 2002-2006 for det konservative partiet i landet, var det med slagordet «Eit stort hjarte og ei sterk hand», som viste til den militære lina som det konservative partiet ser som løysinga på valden i landet. Valkampen hadde i stor grad dreidd seg om løysingar på den langvarige og blodige borgarkrigen i Colombia, der den strengt konservative Uribe Vélez valde ei hard, militær line.

Uribe Vélez er gift med Lina Moreno, som han har to ungar med.

Colombianske presidentar
Snøleopard

Snøleopard (Panthera uncia eller Uncia uncia) er eit stort kattedyr som lever i høgfjellsområde i Sentral-Asia. 
Ein reknar med at det finst rundt 4000-6500 individ (tal frå 2003), og snøleopard er dermed rekna som truga av utrydding.

Snøleopard er nasjonaldyr for Afghanistan og nasjonalt arvedyr for Pakistan.

Skildring 
Snøleoparden har gråkvit, tett pels med svarte eller brune flekkar. Han er 120-150 cm lang, og har ei etter måten lang hale i høve til kroppen. Vekta overstig sjeldan 75 kg. Han skil seg frå andre store kattedyr ved å ikkje kunne brøla og å eta byttet sitt i samankropen stilling.

Levevis 

Snøleopard lever i høgfjellet i Altaj, Tianshan, Kunlun, Pamir, Hindukush, Karakoram og Himalaya.

Leoparden er ein nattaktiv, einsleg jeger utanom i paringstida, då dei jaktar i par. Byttet består hovudsakleg av ulike fjellpattedyr som blåsau, sibirsteinbukk, ymse hjortar, smågnagarar og fuglar. Han tek også husdyr.
Som hjå dei fleste andre kattedyr er jakta basert på sniking.

Paringstida finn stad på seinvinteren. Seint på våren vert så ungane fødde, som regel i kull på 2-4. Dei opnar augo etter halvannan veke, og lever i lag med mora det påfølgjande året.

Trugsmål
IUCN reknar med at bestanden av snøleopard har gått ned med mindt 20 % over dei siste to generasjonane, rekna til 16 år. Snøleoparden er truga av habitat- og byttetap grunna auka husdyrhald i leveområda hans, jakt (krypskyting), særleg på grunn av pelsen, men også for å selja levande dyr til dyrehagar og private samlingar og for kroppsdelar til kinesisk medisin. Forfølging frå lokalbefolkningar og militærkonfliktar i store delar av leveområdet dannar også trugsmål mot dyra.

Kjelder 

 Verdens dyr, Cappelen 1985
 Jackson, R., Mallon, D., McCarthy, T., Chundaway, R. A. & Habib, B. Panthera uncia (versjon 2013.2, 2008)

Delar av denne artikkelen bygger på «Snow Leopard» frå ,  den 11. august 2006.

Bakgrunnsstoff 

Kattedyr
Dyr i Afghanistan
Dyr i Bhutan
Dyr i Kina
Dyr i India
Dyr i Kasakhstan
Dyr i Kyrgisistan
Dyr i Mongolia
Dyr i Nepal
Dyr i Pakistan
Pattedyr i Russland
Dyr i Tadsjikistan
Dyr i Usbekistan
Pattedyr i Asia
Fausta Morganti

Fausta Simona Morganti () er ein sanmarinsk politikar og tidlegare regentkaptein i San Marino. Morganti vart vald for seksmånders perioden frå 1. april 2005 til 1. oktober 2005 saman med Cesare Gasperoni.

Morganti er medlem av Partito dei Democratici, demokratpartiet i San Marino.

Sanmarinske politikarar
Regentkapteinar av San Marino
Treleopard

Treleoparden er ei mellomform mellom store og små kattedyr som finst i regnskog i Søraust-Asia. Som namnet seier, lever han stort sett i tre. Arten er særs sky, og ein veit lite om korleis han oppførar seg i vill tilstand.

Skildring 

Treleoparden er slank, men muskuløs. Han har korte bein og lang hale, som hjelper han å halda balansen når han klatrar. Kroppslengda er 60-110 cm, og vekta er ikkje meir enn 15-20 kg.

Levevis 
Ein veit lite om korleis treleopardar lever i naturen. Dei jaktar hovudsakleg på fugl og små pattedyr om morgonen og kvelden i tre. Som jegerar er dei lydlause og fangar byttet ved å slå med dei breie framlabbane. Midt på dagen og natta kviler dei i trekroner.

Det er to-fire ungar i kullet, og dei vert fødde om våren. Dei vert overlatne til seg sjølv ved ni-månadars-alderen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Clouded Leopard» frå ,  den 11. august 2006.  

 Verdens dyr, Cappelen 1985
 Hele verdens dyreliv, LibriArte 1996

Bakgrunnsstoff 

Kattedyr
Dyr i Nepal
Dyr i Thailand
Dyr i Kambodsja
Dyr i Vietnam
Dyr i Laos
Dyr i Kina
Dyr i India
Felinae

Felinae eller små kattedyr er ein underfamilie i kattefamilien. Gruppa omfattar mindre kattar som er kjenneteikna av evna til å mala, men ikkje brøla, fordi dei har eit mindre tungebein.

Felinae er den største av dei tre hovudgruppene, som ellers består av store kattedyr (Pantherinae). 

Gruppa av mindre kattedyr utvikla seg for om lag 11,5 millionar år sidan, då Felinae og Pantherinae truleg skilde lag. Dei ulike slektene i Felinae skilde lag for mellom 10,67 og 4,23 millionar år sidan.

Fylogeni 
Fylogenien til kattedyra etter Johnson m. fl., 2006.

Slekter og artar 
I dag rekner ein desse slektene og artane til Felinae:

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Felinae» frå ,  den 5. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

 
Kattedyr
Ozelot

Ozeloten (Leopardus pardalis, tidlegare Felis pardalis) er eit kattedyr som lever i skog og på steppar i Sør- og Mellomamerika. Han er spesielt kjend for den fine pelsen sin, og vart av den grunn tidlegare rekna som ein sårbar art, men bestanden er no rekna som livskraftig.

Kjenneteikn 
Ozeloten er gul eller gråaktig avhengig av kor tørr biotopen er. Pelsen er kledd med svarte flekkar og strekar, og vert rekna som særs fin. Kroppslengda er som på ein stor huskatt (65-100 cm), og vekta ligg i overkant av 10 kg.

Levevis 
Ozelotar lever åleine eller parvis i skogar og på steppar frå Mexico til nord i Argentina. Dei jaktar om natta, hovudsakleg på små pattedyr, fugl og krypdyr. Dei sym og klatrar godt, og fangar gjerne byttet sitt i trea.

Kullstorleiken er på 2-4 ungar, som vert fødde om hausten etter at hoa har gått drektig i litt over to månadar.

Kjelder 

Verdens dyr, Cappelen 1985

Kattedyr
Pattedyr i Nord-Amerika
Pattedyr i Sør-Amerika
Pattedyr i Argentina
Pattedyr i Bolivia
Pattedyr i Brasil
Pattedyr i Colombia 
Pattedyr i Ecuador
Pattedyr i Fransk Guiana
Pattedyr i Guyana
Pattedyr i Mexico 
Pattedyr i Paraguay
Pattedyr i Peru
Pattedyr i Surinam
Pattedyr i Trinidad og Tobago
Pattedyr i Uruguay
Pattedyr i Venezuela
Pattedyr i USA
Dyrehage

Dyrehage, dyrepark, zoologisk hage eller zoo er eit anlegg der vitjande kan sjå ymse levande dyr. Dyra blir i dag ofte haldne i innhegningar som helst skal likna dyret sin naturlege biotop. 

Det finst dyreparkar i dei fleste land, og mange av dei er populære turistattraksjonar. I Noreg er Kristiansand Dyrepark den mest kjende.

Bakgrunnsstoff 
 Zoo i Europa

 
Dyrehald
Underhaldning
Akvariet i Bergen

Akvariet i Bergen er eit akvarium som ligg på Nordnes i Bergen. Då det opna 27. august 1960 var det det største av sitt slag i Nord-Europa. Det vart finansiert av ein lokal innsamlingsaksjon som eit folkeopplysningsprosjekt. Det vert òg brukt ein del i forsking og undervisning.

I anlegget er det meir enn 60 akvarium og tre utandørsdammar med sjøløver, oterar, pingvinar og eit større med lokale fiskar og skaldyr. Det har òg ei tropisk avdeling med krypdyr og apar. Akvariet har fått fleire rekordar for avl og oppdrett av ymse fiskeslag, og har vorte omtala som Noregs beste pleieheim sidan så få fisk døyr av andre årsaker enn alderdom.

Til saltvasskummane vert det brukt meir enn 3 millionar liter vatn i døgnet. Dette heldt 6-7 gradar C, og vert pumpa opp frå om lag 130 meters djupn i Byfjorden.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Kultur i Bergen
Akvarium i Noreg
Dyreparkar i Noreg
Skipingar i 1960
Turistmål i Bergen
Akvarium

Eit akvarium er ein gjennomsiktig glastank med vatn og levande dyr og/eller plantar i, vanlegvis fisk. Omgrepet vert òg nytta om bygningar med mange akvarier i, t.d. Akvariet i Bergen og Akvariet i Ålesund.

Historie 
Akvarietradisjonen stammar sannsynlegvis frå den tradisjonelle japanske karpeoppdretten, som spreidde seg til Europa via munkar. Det var i Kina akvaria tok steget inn i private heimar, der det var vanleg med enkle vassbehaldarar med paradisfisk i husa til rike folk. I moderne tid har hobbien utvikla seg til eit folkefenomen, og per i dag kan alle heimar med innlagd straum og vatn få seg vakre og spanande undervatnsmiljø frå kvar som helst i verda.

Private akvarium 
I private heimar vert akvarium gjerne innreidd med undervassplantar og tropisk fisk, som regel med eit botnlag av grus og/eller sand. Stein, røter og diverse pyntegjenstandar er òg vanleg. Dei fleste akvarier har òg eit system av filter, termostatar, luftinnsprøytarar, kraftige lys og liknande for å halda innbyggjarane friske og raske.

Offentlege akvarium 
Offentlege akvarium er dyreparkar med vasslevande dyr, og finst i mange byar. Desse har som regel store samlingar med mindre akvarium, i tillegg til ein del verkeleg store med t.d. sel, hai, pingvinar eller delfinar.
Det første offentlege akvariet vart opna i London i 1853. I Noreg var Akvariet i Bergen først ute, i 1960.

Sjå òg 
 Akvariefisk

Kjelder 
 All the information you need about aquariums 
 Engelsk Wikipedia
 Bokmål Wikipedia

Bakgrunnsstoff 

Biologi
 
 
Byggverk for dyr
Atlanterhavsparken

Atlanterhavsparken er eit akvariumanlegg i Ålesund, og eit av dei største saltvassakvariuma i Nord-Europa. Akvariet ligg på Tueneset ved Skarbøvika, heilt ut mot havet i bydelen Hessa, omlag tre km frå Ålesund sentrum. 

Atlanterhavsparken vart opna 15. juni 1998 av det norske kongeparet under 150-årsjubileet til Ålesund. Byggjekostnadane vart kalkulerte til 65,5 millionar kroner. Over 140 000 menneske vitja det nye akvariet i opningsåret. Etter fleire år med dårlege vitjingstal, var talet igjen oppe i 140 000 i 2017.  

I tillegg til fleire landskapsakvarium med vindauge på omlag sju og ni meter i breidde, har Atlanterhavsparken ein 36 meter lang og 17 meter brei akvarietank. Vatnet til tanken er ufiltrert og vert pumpa direkte frå sjøen like utanfor akvariet, på 45 meters djup. Åpninga på vindauget i tanken er 18 meter breitt og 4 meter høgt. Atlanterhavsparken har òg oterbasseng, selbasseng med steinkobbar og pingvinanlegg med humboltpingvinar. 

Atlanterhavsparken, NTNU og Møreforsking signerte i 2018 ein samarbeidsavtale som skal gjere akvariet til Noregs nasjonale akvarium og marint vitesenter.

Referanser 

Dyreparkar i Noreg
Akvarium i Noreg
Byggverk i Ålesund
Reiseliv i Møre og Romsdal
Skipingar i 1998
Puma

Pumaen (Puma concolor, tidlegare Felis concolor) er eit amerikansk kattedyr som høyrer med mellom dei mest tilpasningsdyktige pattedyra i verda. Sjølv om han liknar dei store kattedyra i storleik er han nærare i slekt med dei små kattane.

Skildring 

Pumaen finst i mange fargevariantar, frå lys gråbrun til nesten heilt svart. Nyfødde ungar har mørke flekkar. Storleiken varierer òg, kroppslengda kan vera frå 100-195 cm og vekta 36-103 kg. Dette har å gjera med det store utbreiingsområdet, det finst ei ulike underartar som alle er tilpassa sine miljø.

Levevis 

Pumaen er ein einsam jeger som jaktar i kveldinga og tidleg om morgonen. I spesielt aude område (utan menneske) jagar dei òg på dagtid. Som hjå dei fleste andre kattedyr er jakten basert på sniking, men den kan òg sprinta over korte avstandar. Dei et mykje hjort, men dei aller fleste pattedyr står på menyen.

Dyret hevdar store revir, der dei ulike kjønna sine kan overlappa. Dette fører til at hannen får oversikt over når hoa er i brunst. Då dannar dei par og lever saman i to veker. Kullet er på 2-6 ungar og vert fødd i bortgjemte hi fora med mose og lyng. Dei vert verande med mora i om lag to år.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Puma» frå ,  den 11. august 2006.  
 
 Vår fantastiske verden, Skandinavisk presse AS 1990

Bakgrunnsstoff 

Kattedyr
Takson namngjevne av Carl von Linné
Prærieulv

Prærieulven eller coyoten (Canis latrans) er eit mellomstort hundedyr som lever i heile Nord-Amerika. Han er kanskje framfor alt kjend for hylet sitt, som er ein viktig stemningsskapar i westernfilm.

Kjenneteikn 

Prærieulven har grå pels med tonar av gult og brunt. Han er svært sjeldan over ein meter lang, og veg mellom 9 og 22 kg. Han skil seg frå andre liknande hundedyr ved å vera mindre og ikkje minst slankare; han treng ikkje vera i fare for å sjå undervektig ut.

Utbreiing 

Prærieulven finst i heile Nord-Amerika, bortsett frå heilt aust i Canada. Denne store utbreiinga kjem i store trekk av at menneske har utrydja ulv og raudulv frå store område. Ein finn prærieulv i dei fleste landskapstyper, men han likar seg best når han har buskas å luska i.

Hundefamilien
Bokkveite

Bokkveite (Fagopyrum esculentum Moench el. F. sagittatum Gil.) er ein eittårig om lag 40 cm høg urt i slireknefamilien. Planten har kvite eller bleikraude blomstrar og svart nøtt med jamne kantar.

Trass i namnet, er bokkveite ikkje nært i slekt med kveite. Faktisk er det ikkje eit kornslag i det heile, men ei nøtt, og dessutan ein fjern slektning av rabarbra.

Gryna (frøa) vert brukte i matlaging, anten heile eller som mjøl. Heil bokkveite kan kokast som ris eller graut. Korna får ein grautliknande konsistens under kokinga. Den bør dekstrinerast før den vert kokt som ris. Bokkveitemjøl vert m.a. brukt i galettar (bretonske matpannekaker) som gjerne vert servert med speilegg og litt ost og skinke på.

I Noreg veks bokkveita nord til Sør-Trøndelag, elles spreidd i Korgen, Fauske og Vågan; i Sverige veks ho frå Skåne til Dalarna og Medelpad. Den har eit høgt innhald av aminosyra lysin og mykje organisk bunde kalsium, jern, kalium, magnesium, kisel og fluor. Bokkveite er lett fordøyeleg og veleigna som diettmat. Bokkveite inneheld ikkje gluten.

Ein del menneske er allergiske mot fargestoffet fagopyrin, som finst i ytterskalet til bokkveiten. Ein kan fjerne fagopyrinen ved å skylle bokkveiten med kokt vatn.

Kjelder 

Urter
Nytteplantar
Slireknefamilien
Stavanger Kunstmuseum

Stavanger kunstmuseum (tidlegare Rogaland kunstmuseum) er eit museum for biletkunst som ligg i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Stavanger Museum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.

Stiftinga Stavanger faste galleri skifta i 1990 namn til Rogaland Kunstmuseum. Museet opna i 1992 i nybygd lokale i Mosvannsparken. Museet har ei stor samling av Lars Hertervig-arbeid, i tillegg til arbeid av andre kunstnarar frå Rogaland og Noreg elles. Den permanente skulpturutstillinga Broken Column av Antony Gormley, som er spreidd ute i byen, høyrer også til Stavanger kunstmuseum.

Kjernen i samlingane kjem frå Stavanger faste galleri, som fekk starten sin i 1865 då Stavanger Kunstforening vart stifta. Attåt å vise utstillingar av bilete som skulle loddast ut var det formålet til Kunstforeninga å byggje opp ei fast samling, og det skjedde ved at nokre kunstverk vart haldne att frå kvar utlodding. 

I tillegg til samlinga frå Kunstforeninga og skulpturprosjektet Broken Column av Antony Gormley, rommer museet Samling Halvdan Hafsten og Jan Groths samling og arkiv.

Kjelder 

 Nettstaden til Stavanger kunstmuseum. 
 Kulturnett om Stavanger kunstmuseum.

Bakgrunnsstoff 
 

Museum i Stavanger
Skipingar i 1990
Kunstmuseum i Noreg
Den fjerde regelen

Den fjerde regelen (engelsk originaltittel The Rule of Four) er ein roman frå 2004. Boka er skriven av Ian Caldwell og Dustin Thomason. Ho har fått svært gode kritikkar.

Bøker frå 2004
Romanar frå USA