alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Handball-VM 1993 for kvinner

Verdsmeisterskapen i handball 1993 for kvinner, den 11. i rekka, vart avvikla i tida 24. november til 5. desember 1993 i Noreg. Til saman 16 land deltok i turneringa. Etter ekstraomgangar i finalen vann Tyskland meisterpokalen med sluttsiffera 22-21 mot Danmark.

VM-finalen
Finalen mellom gruppevinnarane i hovudrunda, Danmark og Tyskland, vart spelt i Oslo Spektrum framfor 7 690 tilskodarar. Dei to laga fylgde kvarandre heile kampen, ved pause var stillinga 8-8 og då ordinær tid var ute stod det 17-17 på resultattavla. Ut i andre ekstraomgang leia Danmark 21-20, men Tyskland snudde til siger 22-21. Den tyske rykkromspelaren Bianca Urbanke vart matchvinnar 40 sekundar før kampen vart avblåst.

Dei tyske målskytarane var Bianca Urbanke (6), Heike Axmann (5), Birgit Wagner (4), Karen Heinrich, Renate Zienkiewicz og Sybille Gruner (alle 2), og Gabriele Palme (1 mål). Sabine Adamik vakta det tyske målet. For Danmark skåra Camilla Andersen 7 gongar, Anja Andersen 4, Anette Hoffmann og Janne Kolling 3, Anja B. Hansen 2, Tina Bøttzau og Marianne Florman 1.

Bo Johansson og Bernt Kjellquist frå Sverige dømde finalen. Dei straffa Tyskland med to 2-minuttsutvisingar og Danmark med tre.

Bronsefinalen
Bronsekampen mellom toarane i hovudrunda, Noreg og Romania, fann stad på finalearenan i forkant av sjølve finalen. Kampen enda med norsk bronsemedalje etter siger 20-19, ved pause leia Noreg 11-9. Begge laga vart straffa med tre 2-minuttsutvisingar.

Noreg stilte med målvaktene Cecilie Leganger og Hege Frøseth, rykkromspelarane Tonje Sagstuen (1), Susann Goksør (4), Cathrine Svendsen (6), Siri Eftedal (3), Mette Davidsen, linjespelarane Heidi Sundal (4), Hege K. Kvitsand og kantspelarane Kristine Duvholt, Mona Dahle og Marte Eliasson (2). Karin Pettersen, som spelte mykje i meisterskapen, var influensasjuk og sat på tribunen, saman med Annette Skotvoll og Connie Mathisen.

Plasseringskampar
Femteplass: Russland - Sverige 25-19
Sjuandeplass: Ungarn - Austerrike 16-9
Niandeplass: Tsjekkia - Polen 22-17
Ellevteplass: Sør-Korea - USA 29-21

Laga som ikkje nådde hovudrunda spelte ei eiga plasseringsrunde som enda slik: 13. Litauen, 14. Kina, 15. Spania, 16. Angola.

Kjelder
Sunnmørsposten 6. desember 1993.
Denne artikkelen bygger på «Handball-Weltmeisterschaft der Frauen 1993» frå ,  den 4. oktober 2017.  
 

 
Handball-VM
Øvre Telemark prosti

Øvre Telemark prosti (historisk Øvre Telemarken prosti) er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Seljord.

Prostiet omfattar den historiske regionen Øvre Telemark og enkelte andre område som ligg i Agder og Telemark bispedømme. Historien til prostiet går attende til mellomalderen. Det oppstod att i 2015 som ei samanslåing av Aust-Telemark prosti og Vest-Telemark prosti. Det er satt saman av det historiske Øvre Telemark prosti og av nokre tidlegare prestegjeld i Midt-Telemark som historisk låg i Nedre Telemark prosti.

Øvre Telemark prosti omfatta ved opprettinga  12 av dagens 18 kommunar i Telemark og meir enn 80 % av arealet i fylket, og er eit av dei arealmessig største prosti i Noreg. Det hadde per 2015 30 sokn, 50 kyrkjer, 23 prestar og rundt 100 tilsette i fellesrådet.  Prost var Asgeir Sele.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Øvre Telemark prosti» frå ,  den 4. oktober 2017, revisjon 17561479

Bakgrunnsstoff 

Prosti i Agder og Telemark bispedømme
Vilhelm Thomsen

Vilhelm Ludwig Peter Thomsen () var ein dansk språkforskar og epigraf. Thomsen er blant anna kjent for arbeidet sitt med å dechiffere dei tyrkiske Orkhon-inskripsjonane frå det 8. århundret i Orkhon-elvedalen i Mongolia. Dette arbeidet vart utført i konkurranse med den russiske språkforskaren Vasilij Radlov (Wilhelm Radloff), som var grunnleggjaren av turkologien. Thomsen vart òg kjent for sina studium av opphavet av dei russiske og dei finske språka.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vilhelm Thomsen» frå ,  den 4. oktober 2017.  
 

Tilsette ved Københavns Universitet
Dannebrogordenen
Danske språkforskarar
Elefantordenen
Medlemmar av Det kongelege danske vitskapsakademiet
Finsk språkforsking
Granatkastar

Granatkastar er eit våpen som kaster ein granat lenger og meir presist enn ein soldat klarer for hand. Granatkastarar finst som separate handvåpen, som tilbehøyr til gevær og som støttevåpen på ulike typar montasjar.

Nokre døme på separate handvåpen er amerikanske enkeltskots M79 og sørafrikanske Milkor MGL. Døme på tilbehøyr til gevær er amerikanske M203 og tyske Heckler & Koch AG36.  Nokre døme på fastmonterte støttevåpen er amerikanske Mk 19 og russiske AGS-30.

Dei vanlegaste kalibera på granatkastarar er 40 mm for vestlege våpen og 30 mm for tidlegare austblokkvåpen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Granatkaster» frå ,  den 4. oktober 2017.

Bakgrunnsstoff
 Modern Firearm: Grenade launchers (engelsk)

Militære våpen
Veldig høg frekvens

Veldig høg frekvens (VHF) er elektromagnetisk stråling i området 30 til 300 MHz.

VHF-området vert brukt til kringkasting og telefoni. Radiosignala har normalt ei rekkjevidde like langt som auga kan sjå (Stråling innan synsvidde), og frekvensområdet er særlig godt eigna i Noreg siden radiosignala kan verta reflekterte av fjell som lys av ein spegel. Radiobølgene kan også «krumme seg rundt» ein skarp fjellkam. Ein radiosendar på ein fjelltopp kan difor ha dekning ned i ein dal, sjølv om det ikkje er innanfor synsvidde.

I VHF-området ligg FM-bandet mellom 87,5 og 108 MHz. Andre bruksområde er flynavigasjon 108-118 MHz, flytelefoni, 118-136 MHz, amatørradioband, sokalla «lukka nett» (politi, brannvesen, Raudekrossen osb.), jaktradio og maritim VHF (mellom skip). Øvre delen av VHF-båndet (200-300MHz) har vore nytta til TV-sendingar, trådlause mikrofonar og medisinsk overvaking.

Bølgelengdea er 1–10 meter.

Referanser

Radioteknologi
Radiospekter
FM-radio

FM-bandet er eit kringkastingsband i VHF-området, frå 87,5 til 108 MHz.

FM-bandet heiter så fordi ein berre sender radiofoni som frekvensmodulasjon (FM) av berebølgja. Radiofoni med frekvensmodulasjon har den fordelen i høve til amplitudemodulasjon (AM), som var kjent som langbølgje-, mellombølgje- og kortbølgjebanda på dei gamle radioapparata, at det vert mindre støy og forvrenging av lyden. Ulempen med FM er at modulasjonsmetoden krev ei større bandbreidd for radiokanalane, og at rekkevidda er mykje mindre.

Noreg
I Noreg er FM-bandet organisert mellom anna i fem landsdekkande løyver til sendingar på dette bandet, kalla FM1 til FM5. Dei tre første vart brukte av NRK P1 til P3 fram til 2017, men då gjekk NRK over til DAB-radio.

I tillegg til dei riksdekkjande løyvene er Noreg òg delt opp i 140 område for lokalradio på FM.

Referanser

Kringkasting
Radioteknologi
Prikkstrupefamilien


Prikkstrupefamilien, Modulatricidae, er ein liten biologisk familie av sporvefuglar med utbreiing avgrensa til Afrika.

Desse artane har vore taksonomiske gåter i fortida, etter å ha vore flytta mellom familiane Muscicapidae, Turdidae og Timaliidae (flugesnapparfamilien, trastefamilien og timalfamilien høvesvis) sensu lato; dei er no kjende for å danna ein systerklade anten til sukkerfuglane eller til fleirtalet i superfamilien Passeroidea.

Artsliste 
Modulatricidae i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:   

Slekt Modulatrix
 Prikkstrupe, Modulatrix stictigula, Spot-throat, Reichenow, 1906, (LC)
Slekt Arcanator
 Flekkbryst, Arcanator orostruthus, Dapple-throat, Vincent, 1933, (VU)
Slekt Kakamega
 Gråbryst, Kakamega poliothorax, Gray-chested Babbler, Reichenow, 1900, (LC)

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Modulatricidae» frå ,  den 4. oktober 2017.

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 
Sporvefuglar
Fuglar i den afrotropiske regionen
Chatham House

Chatham House, eigentleg Royal Institute of International Affairs ('Kongeleg institutt for internasjonale spøsmål'), er ein ideell, ikkje-statleg organisasjon med sete i London. Han har som føremål å analysere og fremje forståing av viktige internasjonale og dagsaktuelle spørsmål.
Instituttet har namn etter bygningen det er basert i, eit verna hus frå 1700-talet ved St. James's Square.
Bygget vart delvis utforma av Henry Flitcroft. Tre britiske statsministrar har butt der, mellom anna William Pitt den eldre, den første jarlen av Chatham.

Chatham House er opphavet til den såkalla «Chatham House-regelen». Dette er ein anonymitetsregel som sier at deltakarar ved møter og seminar i Chatham House fritt kan diskutere informasjon frå slike møte, men dei skal ikkje seie kven dei fekk opplysingane frå eller kva gruppe dei tilhøyrde. Regelen er utvikla for å gjere det lett å vere ærleg og seie kva ein verkeleg meiner om ei sak eller eit spørsmål om kontroversielle eller upopulære tema som vert diskuterte. Alle skal få tale fritt utan fare for å verte siterte utanfor huset. Trass denne regelen er dei fleste møte på Chatham House opne for innsyn.

I 2015 Global Go To Think Tanks Report utforma av University of Pennsylvania vart Chatham House rangert som den andre mest innflytnadsrike tankesmia i verda, etter Brookings Institution, og den mest innflytnadsrike i verda utanfor USA. Også bladet Foreign Policy  rangerte det som den mest innflytnadsrike tankesmia i verda utanfor USA i 2009.

Opphav

Chatham House vart grunnlagd gjennom eit møte skipa av Lionel Curtis for dei amerikanske og britiske utsendingane til fredskonferansen i Paris i 1919. Møtet vart halde den 30. mai 1919. Curtis hadde lenge oppfordra til vitskaplege studiar av internasjonale tilhøve, og tala etter fredskonferansen for at ekspert-analyse og debatt burde fortsetja vidare i form av eit internasjonalt institutt.

Det enda med at dei britiske og amerikanske utsendingane skipa ulike institutt. Amerikanarane skipa Council on Foreign Relations i New York.
Britane skipa det som då vart kalla The British Institute of International Affairs, og heldt det første møtet 5. juli 1920. Lord Robert Cecil, tidlegare utanriksminister Viscount Edward Grey, Arthur J. Balfour og John R. Clynes vart dei første presidentane for instituttet. Curtis og G. M. Gathorne–Hardy vart utnemnde til æres-sekretærar.

I 1922, etter at medlemstalet hadde gått opp og instituttet trengde meir plass, vart det gjeve bygningen Chatham House i gåve av kanadiske R.W. Leonard.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Chatham House» frå ,  den 7. oktober 2017. 
 oppgav desse kjeldene: 
 

Tankesmier
Britiske organisasjonar
London
Sydneyfredsprisen

Sydneyfredsprisen (engelsk Sydney Peace Prize) er ein australsk fredspris som årleg vert delt ut av Sydneyfredsstiftinga. Prisvinnarar vel ein jury av sju personar frå fleire fagfelt. Første gongen prisen vart delt ut var i 1998. Sydneysfredsprisen er den einaste fredsprisen i Australia.

Prisen er på 50 000 australske dollar og eit glasstrofé.

Mottakarar av Sydneyfredsprisen

Mottakarar av Sydneyfredsprisens gullmedalje

Kjelder

Fredsprisar
Dilemma

Eit dilemma er eit val mellom to moglegheiter som begge vil medføre eit uønskt resultat.

Ordet kjem frå gresk di-, 'to' og lemma, 'setning', og tyder eigentleg 'dobbeltsetning'.

Kjelder

Greske ord og uttrykk
Filosofi
Élie Ducommun

Élie Ducommun () var ein sveitsisk journalist og fredsaktivist, som i 1902 vann Nobels fredspris saman med Charles Albert Gobat.

Fredsprisen vann han for sitt arbeid som uløna generalsekretær for det internasjonale fredsbyrået i Bern frå det vart oppretta i Bern i 1890 til han døydde. Det internasjonale fredsbyrået var bindeledd mellom fredsorganisasjonar i forskjellige land. På fritida førebudde han program til internasjonale fredskongressar, pubilserte resolusjonar og korresponderte med fredsvener, i tillegg til å gje ut ei rekke skrifter.

Kjelder
 
 

Vinnarar av Nobels fredspris
Sveitsiske nobelprisvinnarar
Jorma Koivulehto

Jorma Juhani Koivulehto () var ein finsk språkforskar som var professor i germansk filologi ved Helsingfors universitet. Det sentrale forskingstemaet for Koivulehto var lånord i finsk og samisk, og han høyrde til dei mest sentrale finske etymologane.

Jorma Koivulehto forska på kontakten mellom på den eine sida finsk, samisk og andre uralske språk og på den andre sida  indoeuropeiske språk. Koivulehto tok doktorgraden ved Helsingfors universitet i 1971 på germansk ordgeografi, men skifta snart til lånordsforsking. Han publiserte over hundre artiklar innafor dette temaet.

Koivulehto si forsking har endra synet på stratifiseringa av det finske og det samiske ordforrådet. Han viste at dei germanske lånorda i finsk og samisk var langt eldre enn det som tidlegare var det dominerande synet, og han viste at det i dei finsk-ugriske språka finst eit lag med iranske lånord. Han forska også på lånord frå baltisk, indoiransk og ur-indoeuropeisk. Forskinga hans har hatt innverknad på synet på den finske forhistoria. Koivulehto har også brukt laryngalteorien i arbeidet sitt, og vist at laryngalane Saussure la fram teorien om faktisk finst i visse finsk-ugriske lån.

Koivulehto var onkelen til redaktør av Ruijan Kaiku, Liisa Koivulehto.

Bibliografi (utval) 
 »Jäten« in deutschen Mundarten: Wortgeographisch-etymologische Untersuchungen. Diss. Helsinki, Suomalainen Tiedeakatemia 1971. Suomalaisen tiedeakatemian toimituksia, B 170. 
 Uralische Evidenz für die Laryngaltheorie. Veröffentlichungen der Kommission für Linguistik und Kommunikationforschung. Nr. 24. Wien 1991.
 Verba mutuata: Quae vestigia antiquissimi cum Germanis aliisque Indo-Europaeis contactus in linguis Fennicis reliquerint. Toimittanut Klaas Ruppel. Suomalais-Ugrilaisen Seuran toimituksia, 237. Helsinki 1999. ISBN 952-5150-36-4
 Koivulehto, Jorma 2002: Contact with non-Germanic languages II: Relations to the East. – Oskar Bandle et al. (red.): The Nordic Languages. An International Handbook of the History of the North Germanic Languages, s. 583–594. Berlin – New York: Walter de Gruyter.

Kjelder

Referansar

Finske språkforskarar
Finsk språkforsking
Samisk språkforsking
IISS

IISS, Internasjonalt Institutt for Strategiske Studier (engelsk International Institute for Strategic Studies) er eit britisk forskingsinstitutt og tankesmie i området internasjonale relasjoner og liknande saker. Hovudkvarteret har sidan 1997 vore i Arundel House i London. I 2016 vart IISS rangert som den trettande beste tankesmie i verda.

Skiping
IISS vart skipa i 1958 med fokus på rustingskontroll og kjernefysisk nedrusting. Instituttet har gode samband med etablerte politikarar, særleg i USA og Storbritannia, og hadde stor innverknad på den intellektuelle strukturen under Den kalde krigen.

Referansar

Tankesmier
Det russiske kriseministeriet

Det russiske kriseministeriet (russisk Министерство Российской Федерации по делам гражданской обороны, чрезвычайным ситуациия и ликвидации последствий стихийных бедствий, Ministerstvo Rossiyskoy Federatsii po delam grazhdanskoy oborony, chrezvychaynym situatsiiya i likvidatsii posledstviy stikhiynykh bedstviy (forkorta MtsjS), omsett 'Den russiske føderasjonen sitt ministerium for sivilforsvar, naudsituasjoner og eliminering av fylgjer av naturkatastrofar') er eit føderalt organ i Russland.

Organisasjon

Føderalt nivå
 Nasjonalt senter for krisehandtering i Moskva, med operativ og administrativ leiing av eit system for å førebygge katastrofar og koordinere innsatsar ved katastrofesituasjonar. 
 Den sentrale flyredningstenesta
 Sjøredningstenesta
 Redningsflyet - (ei helikoptereining og ein kombinert flydivisjon)
 Senter for innsats ved særs høg risiko 
 Statens inspeksjon for småbåtstrygging

Regionalt nivå
 Sju regionale spesialeiningar for sløkking av storbrann

Redningsstyrkar
 
Sivilforsvaret i den russiske føderasjonen er direkte underlagt MtsjS.

Referensar

Russiske føderale organ
Sivilforsvar
Redningsteneste i Russland
Rosentanagar

Rosentanagar (Rhodinocichla rosea) er  ein fugleart i den for tida monotypiske biologiske slekta Rhodinocichla. Han var tidlegare lista innanfor familien Thraupidae, tanagarar, og vart nyleg sett på som usikkert plassert. Ein molekylærstudie i 2015 plasserer han nærast lappsporvfamilien, Calcariidae. Leveområde finst i Sentral-Amerika og i nordlegaste Sør-Amerika.

Skildring 
Rosentanagaren er ca. 20 cm lang og 43–52 gram i kroppsvekt. Hannen er ein iaugefallande fugl med lang, bøygd stripe frå nebbrota, over auget og ned mot nakken, rosa over auget og gradvis kvit bakover. Dei øvre delane av fjørdrakta er mørke, nær svarte, flankane er mørkegrå og undersida er magenta, samt framkanten av vengene. Hoa er generelt lik hannar, men rosa-magentafarga er erstatta av ei djup okerfarge. Nebbet er langt og svakt bøygd, liknande nebbet hos ein spottefugl.

Utbreiinga i Mellom-Amerika og nordlege Sør-Amerika inkluderer ei stripe langs vestlege Mexico, delar av Panama og litt inn i Costa Rica, nordvestlege Venezuela og avgrensa område i sentrale og nordlegaste Colombia. Typisk habitat er tjukk undervekst i lauvskogar, sekundær skog, tjukk krattskog. Dei finst hyppigast i nedste skråningar mot fjellsider ved høgder varierande mellom 500 og 1500 moh.

Rosentanagarar lever vanlegvis einskildvis eller parvis. Dei spring snøgt blant låg undervekst eller hoppar nede på bakken, og snur på nedfallslauv med nebbet. Dette er ein skjerr, ganske lite synleg fugl, og vanskeleg å observere, men det svarar godt viss ein speler av lydopptak av songen. Songen er ei fyldig følgje av klåre tonar, somme gonger i duett, to fuglar vekslar i lætet. Kosthaldet er ei blanding av animalsk og vegetabilsk material. Hekkinga finn stad i juli i Mexico og mellom januar og september i Costa Rica.

Populasjonen er estimert til å ligge mellom 20 000 og 50 000 individ og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Rosy Thrush-Tanager» frå ,  den 5. oktober 2017.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

sporvefuglar
Tankesmia CNA

CNA, før kjent som CNA Corporation, er ei tankesmie basert i Arlington County i Virginia i USA. Ho har 625 tilsette (2015).

Basisinformasjon
CNA opererer:

Senter for marin analyse (Center for Naval Analyses).
Institutt for offentleg forskning (Institute for Public Research).
Militært rådgjevarstyre (Military Advisory Board).

Referansar

Tankesmier
International Campaign to Abolish Nuclear Weapons

The International Campaign to Abolish Nuclear Weapons, (ICAN) er ein global kampanje som arbeider for å mobilisere folk i alle land til å inspirere, overtale og presse regjeringane til å støtte forhandlingar om ein traktat som forbyr kjernefysiske våpen. Ein slik traktat mot atomvåpen vart vedteke av eit stor fleirtal av medlemsnasjonane i Dei sameinte nasjonane 7. juli 2017. Noreg og andre medlemsnasjonar i NATO var av dei som røysta mot denne traktaten. 

ICAN vart skipa  i 2007 og har meir enn 270 partnerorganisasjonar i 60 land. Hovudkontoret ligg i Genève i Sveits.

I 2017 vann kampanjen Nobels fredspris for «sitt arbeid med å påpeke de katastrofale humanitære konsekvensene av enhver bruk av atomvåpen og for sin banebrytende innsats for å få til et traktatfestet forbud mot slike våpen».

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Internettsidene til The International Campaign to Abolish Nuclear Weapons

Internasjonale organisasjonar
Vinnarar av Nobels fredspris
Amplitudemodulasjon

Amplitudemodulasjon (AM) er ein modulasjonsteknikk der amplituden til ei berebølgje varierer direkte proporsjonalt med signalet som vert modulert.

Ved AM vert det sendt ei berebølge som er ein rein radiofrekvens. Når berebølgja vert modulert med lyd, vert det danna radiosignal til sida for berebølgja som ein kallar sideband. Ein tone på 1000Hz dannar eit radiosignal i sidebanda 1000Hz over og under frekvensen til berebølgja. Begge sidebanda inneheld all lydinformasjon, så det er mogeleg å dempa bErebølgja og det eine sidebandet. Då vert signalet enkelt sidebandmodulering (engelsk Single Sideband, forkorta SSB).

Ved amplitudemodulasjon vil støy som lyn og gneistar høyrast godt i mottakaren, medan slik støy vert dempa ved frekvensmodulasjon.

Amplitudemodulasjon var tidlegare mykje brukt som modulasjonsteknikk for mellom anna kringkasting på kort-, mellom- og langbølgje. Over heile verda er det ein tendens til at AM-sendarane på mellombølgje vert erstatta av FM på VHF og nyare digitale radioformat som DAB+ og nettradio.

Referansar

Sjå òg
Frekvensmodulasjon

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Amplitudemodulasjon» frå ,  den 6. oktober 2017.  
 

Radioteknologi
Kringkasting
Modulasjon
Mitrospingus


Mitrospingus er ei biologisk slekt som tidlegare var medlem av tanagarfamilien, Thraupidae, men frå 2017 er sett inn i sin eigen familie olivenkronefamilien, Mitrospingidae.

Artslista
Mitrospingus i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:     
 Maskeolivenkrone, Mitrospingus cassinii, Dusky-faced Tanagerlangs atlanterhavskysten av Sentral-Amerika og ned langs stillehavskysten av Colombia til Ecuador
 Tepuiolivenkrone, Mitrospingus oleagineus, Olive-backed Tanagertepui-området i grensetrakta Venezuela, Brasil og Guyana.

Kjelder

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Mitrospingidae
sporvefuglar
Fugleslekter
Gulbrystparula

Gulbrystparula (Icteria virens) er ein  mellomstor sporvefugl som lever i Nord-Amerika. Plasseringa i taksonomien er ikkje definitivt løyst. Som artsnamnet ymtar om, har arten vore rekna som ein parula, ein amerikansk songar, men American Ornithologists' Union tok arten ut frå parulafamilien i 2017 og definerte ein ny familie for arten med vitskapleg namn Icteriidae.

Skildring 

Kroppslengda til gulbrystparula er rundt 19 centimeter og massen kan variere frå 20,2 til 33,8 gram. Han er større enn alle (andre) artar i parulafamilien. Desse fuglane har fjørdrakt med olivenfarga overside, klår gulfarge på strupe og bryst, samt kvit buk og undergump. Andletet har ei karakteristisk teikning med kvit augering, svart tygel med kvite strek over og under. Nebbet er svart og relativt kraftig. Viss denne arten blir observert i felt, er han enkel å identifisere ut frå kjenneteikna.

Sommarstid er han funnen tvers over Nord-Amerika frå sørlege sletteland i Canada, gjennom USA til  sentrale Mexico, men trekker til Mexico og Mellom-Amerika, sjølv om nokre kan overvintre i kystområde i nord. Denne arten finst i område kor tett buskvekst er vanleg. I dag består habitata ofte av forlate jordbruksland og andre landlige område der overgrodd vegetasjon spreier seg.

Gulbrystparula er ein skjerr fugl, ofte berre høyrt, men ikkje sett. Hekkeområda til denne arten er karakterisert av tett, låg vegetasjon, gjerne i utkanten av lauvskog og opp til 1200 moh. Kullet er på 3 til 5 kremkvite egg med raudbrune flekker. Hofuglen rugar i 11 til 12 dagar. Begge foreldra matar ungane, som flyktar ut av reiret etter ca. 8 til 11 dagar. Hekkefuglar i er ei viss mon polygame.

Gulbrystparulaer er altetande fuglar, og søkjer føde i tett vegetasjon. For det meste beitar denne arten på insekt og bær, inkludert amerikanske bjørnebær og ville druer. Animalsk føde  er insekt av opp til moderate storleikar, inkludert grashoppar, biller, bier, kvefs, maur, møll og døgnfluger. Dei tar òg andre virvellause dyr, inkludert edderkoppar. Unikt for ein sporvefugl av denne storleiken, grip gulbrystparulaer iblant føda med føtene før han et.

Songen av denne fuglen er ei merkeleg varierande blanding av kakling, klokketonar, fløytetonar og tuting. 

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert, men trudd å vere robust. Sjølv om han er mindre sårbar enn andre artar som hekkar i tre, er gulbrystparula nokon gonger utsett for reirparasittisme frå brunhovudtrupialar. Likevel er arten enno vidt utbreidd og er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Yellow-breasted Chat» frå ,  den 7. oktober 2017.  
 
Referansar

Bakgrunnsstoff 

sporvefuglar