alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Transpirasjon

Transpirasjon er fordamping av vatn frå overflaten til plantar. 
Transpirasjon føregår hovudsakleg gjennom spalteopningar i blada, og heldt spalteopningane opne slik at planten kan ta til seg karbondioksid, som blir brukt i fotosyntesen.
Transpirasjonen fører også til at næringsstoff blir trekte opp frå røtene og opp i vekstskota til plantane. Etter kvart som eit vassmolekyl fordampar frå bladet, dreg det til seg nabomolekylet, slik at vatnet flyt kontinuerleg gjennom planten.
Transpirasjon er også med på å kontrollera temperaturen til planten.
Plantar kan sleppa ut heile 97–99,5 % av vatnet dei tek opp i røtene gjennom transpirasjon og guttasjon. 

Det finst to former for transpirasjon: kutikulær transpirasjon (gjennom celleveggar i epidermisceller og kutikula utanfor) og stomatal transpirasjon (gjennom spalteopningar eller stomata i epidermis).
Plantar regulerer transpirasjonsraten gjennom å kontrollera storleiken på spalteopningane. Blada kan også ha ei slik oppbygging at dei reduserer transpirasjonsraten.
Tørkeplantar kan til dømes ha tjukkare kutikula, hårete eller samanrulla blad eller spalteopningar som er senka ned i bladoverflata.

Sjå òg
Evapotranspirasjon

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Transpirasjon» frå  og «Transpiration» frå ,  den 17. februar 2019.  
 

Hydrologi
Plantefysiologi
Guttasjon

Guttasjon (av latin for 'drope') er utskilling av vatn i væskeform frå blad. Nokre døme er vassdropar i spissen av grasblad og på bladtennene til marikåpe og andre plantar om morgonen etter ei kjølig natt med høg luft- og jordfukt. Ein kan også framkalla guttasjon ved å setja slike plantar under ei glasklokke etter å ha vanna dei rikeleg. Under disse forholda er transpirasjonen frå blada sterkt nedsett på grunn av den høge luftfukta.

Årsaken til guttasjon er rottrykket, eit hydrostatisk trykk som oppstår i vedrøyret til leidningsbanene når røtene tek opp vatn utan at det samtidig føregår transpirasjon. Vatnet vil derfor bli pressa oppover i planten og ut av blada der motstanden er minst. Dette skjer gjennom eigne vasspalter, hydatodar, som er små porer i bladoverflata, som oftast langs bladkanten. I motsetnad til spalteopningane kan vasspaltene ikkje opnast og lukkast. Guttasjonsdropar kan forvekslast med dogg. Skilnaden er at dogg er reint vatn danna ved kondensasjon av vassdamp i lufta, medan guttasjonsvæska nesten alltid inneheld små mengder oppløyste stoff, særleg salt og sukker. Dette kan i visse tilfelle visa seg ved avsetning av slike stoff langs bladranden, til dømes kalsiumsalt hos bergfrue og visse andre sildreartar.

Kjelder 

Plantefysiologi
Cressida Cowell

Cressida Cowell ()  er ein engelsk forfattar av barne- og ungdomslitteratur.  Ho er særleg kjend for serien How to Train Your Dragon,  Dragetreneren, som er blitt filmatisert av DreamWorks Animation. Serien har seld i over sju millionar eksemplar over heile verda.
Ho har også samarbeid med illustratøren Neal Layton om barnebokserien om Emily Brow, der den første bok, That Rabbit Belongs to Emily Brown, vann ein Nestlé-barnebokpris.

Cowell vart fødd i London, og voks opp der med fleire sommaropphald på ei lita, folketom øy ved vestkysten av Skottland. Draketrenar-serien hennar skal ha blitt inpirert av desse opphalda i Dei indre Hebridane.

Cowell er utdanna innan litteratur og design. Ho studerte engelsk ved Keble College i Oxford og illstrasjon ved Saint Martin's School of Art og Brighton University.
Ho byrja karrieren som illustratør, men blei etter kvart ein suksessrik forfattar av bilde- og barnebøker.

Cressida Cowell bur i London med ektemannen Simon, ein tidlegare leiar for International Save the Children Alliance, døtrene Maisie og Clementine og sonen Alexander.

Verk 
Fleire av bøkene hennar om Dragetreneren er omsette til norsk,  av Sverre Knudsen.

Bøkene om Dragetreneren - How to Train Your Dragon
 2003 Dragetreneren (Engelsk How to Train Your Dragon) 
 2004 Pirathåndboka (How to Be a Pirate)
 2005 Lær å snakke dragonesisk (How to Speak Dragonese)
 2006 Drageforbannelsen (How to Cheat a Dragon's Curse)
 2007 Ikke slukk en drages flamme (How to Twist a Dragon's Tale)
 2008 Dødelige drager (A Hero's Guide to Deadly Dragons)
 2008 Dragestorm (How to Ride a Dragon's Storm)
 2009 How to Break a Dragon's Heart
 2011 How to Steal a Dragon's Sword
 2012 The Day of the Dreader
 2012 How to Seize a Dragon's Jewel
 How to Betray a Dragon's Hero (2013)
 How to Fight a Dragon's Fury (2015)
 The Complete Book of Dragons: A Guide to Dragon Species (2014)
 A Journal for Heroes (2015)

Emily Brown
 That Rabbit Belongs to Emily Brown
 Emily Brown and the Thing
 Emily Brown and the Elephant Emergency
 Cheer Up Your Teddy Bear, Emily Brown!
 Little Bo Peep’s Troublesome Sheep

Andre bøker
 Don’t Do That Kitty Kilroy
 What Shall We Do with the Boo-Hoo Baby
 There's No Such Thing as a Ghostie!
 Daddy on the moon
 Hiccup the Seasick Viking
 How to Train Your Viking, by Toothless the Dragon (2006)

Prisar og utmerkingar
 2006 Nestlé Children’s Book Prize, Gold Award 0–5 years category: That Rabbit Belongs to Emily Brown by Cressida Cowell & Neal Layton (Orchard Books)
 2018 Blue Peter Book Award, Best Story category: The Wizards of Once (Hodder Children's Books)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cressida Cowell» frå  og «Cressida Cowell» frå ,  den 18. februar 2019.  

Britiske barnebokforfattarar
Forfattarar frå London
Fortnite

Fortnite er eit tredjepersons skytespel og overlevingsspel. Grafikken i spelet liknar den i dataspelet Overwatch, og det er eit lysare alternativ til andre skytespel, grunna lite blod og valdelege detaljar. Fortnite er populært hjå yngre spelarar. Det består av to delar. «Save the World» og «Battle Royale». Fortnite kom fyrst ut som eit early access-spel 25. juli 2017, men fullstendig utgjeving kom fyrst i 2018. Aldersgrensa for spelet er 12 år, grunna tunge menyar og kompliserte oppgraderingssystem. Foreldre bør vera obs på at det er mogeleg å kjøpa innhald i spelet for ekte pengar.

Fortnite: Save the World 
Save the World var den fyrste delen av Fortnite som blei gitt ut. Spelet føregår i tida vår, der 98 % av folkesetnaden forsvinn grunna ein verdensomspennande storm. Opptil fire spelarar kan samstundes samarbeida om å fri verda frå zombiar. Her kan ein konstruera våpen, byggja basar og laga feller for å drepa zombiane.

Fortnite Battle Royale 
Battle royale-delen vart lansert i september 2017. Spelet består av at 100 spelarar vert droppa på ei øy. Her må ein finna våpen, skaffa seg resursar og drepa fiendar. Den siste overlevande vinn.

Prisar og utmerkingar
I 2017 vart spelet nominert for Best Co-op Game av PC Gamer, og for Best Spectator Game av IGN. I 2018 vann spelet prisen for Best Ongoing Game av PC Gamer og IGN. Sistnemnde nominerte det også for Best Nintendo Switch Game, Best Mobile Game og Best Action Game.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Dataspel frå 2017
Macintosh-spel
Nintendo Switch-spel
PlayStation 4-spel
Windows-spel
Xbox One-spel
Golden State Warriors

Golden State Warriors er eit amerikansk basketballag basert i Oakland i California. Dei spelar i proffserien NBA. Laget byrja som Philadelphia Warriors i 1946, flyttet til San Francisco i 1962, for så å heite Golden State Warriors frå 1971. Warriors blei NBA-meistrar i 1956, 1975 og tre gonger mellom 2015 og 2018. For dei fleste blir Golden State Warriors rekna som verdens beste basketballag. 

Dei beste spelarane frå klubben dei siste åra har vore Stephen Curry, Kevin Durant og Draymond Green. Dei har vore viktige under Golden State Warriors dominans dei siste åra.  Kevin Durant vart henta inn frå Oklahoma i 2016, og vart viktig på laget med ein gong.
Golden State Warriors spelar kampane sine på Oracle Arena.
Steph Curry  har vore viktig for Golden State Warriors i mange år og vert sett på som den beste gjennom tidene til å skyta.
Te Araroa Trail

Te Araroa ('Den lange vegen') er ei langdistanse fotturrute på New Zealand. Ruta strekkjer seg langs dei to hovudøyene frå Cape Reinga til Bluff i ei lengde på om lag 3000 km.  Ruta er samansett av ei blanding av eldre ruter og gangvegar og nye stiar og sambandslinjer langs bilvegar.. Det tek vanlegvis frå tre til seks månadar å gå den heile lengda til ruta, og dette er vorte tiltakande populært.

Historie
Tanken om ei nasjonal  turrute går attende til 1970-talet då han vart lagt fram av Federated Mountain Clubs of New Zealand, og i 1975 vart New Zealand Walkways Commission grunnlagd, men dei neste 15 åra vart det berre gjort små framsteg. I 1994 kom journalisten Geoff Chapple med eit framlegg om ei lang turrute på New Zealand, og grunnla Te Araroa Trust. Tilrådingar og forhandlingar om tilgjenge heldt fram, og frå 2006 byrja planar for ruta verta ein del av dei lokale styresmaktene si planlegging.  Den 3000 km (1864 miles) ruta opna offisielt 3. desember 2011 etter 10 års arbeidsinnsats av hundrevis friviljuge. Utbygginga, koordinert av Te Araroa Trust, held fram.

Ruta er sett saman av bortmot 300 delar som varierer mellom vandringar på ein til to timar, til ei om kring ni-dagars rute på Sørøya der dei fleste vandrarane ber med seg store mengder mat og utstyr. Førti prosent av ruta kryssar verna landområde, og styresmaktene sette i 2007 av 3,8 millionar NZ-dollar til utbygging av nye seksjonar av ruta gjennom verna landområde dette året.

Om ruta 

Den rettlinja fråstanden mellomCape Reinga og Bluff er 1475 km, men heile ruta Te Araroa strekkjer seg grovt rekna 3000 km, og varierer i distanse etter som seksjonar vert oppgraderte eller endra på annan måte. Mange delar av ruta er utfordrande. Over desse strekningane er det viktig med nøye planlegging av turen og kryssing av elver, og gode orienteringseigenskapar er tilrådde, så vel som god fysisk form og godt utstyr.

Dei fleste som går heile ruta brukar mellom tre og seks månadar på turen. Den britiske ultra-maratonløparen Jez Bragg fullførte på 53 dagar saman med ei støttegruppe i sesongen 2012-2013.

Med unntak av eit kortare stykke av Queen Charlotte Track ved den nordlege enden av ruta på Sørøya, trengst ikkje noko løyve eller betaling for å gå Te Araoa. Men Te Araroa Trust ber om ein donasjon på 500 dollar frå kvar person som går heile ruta, 250 dollar frå dei som berre går på ei av øyene, og mindre beløp frå dei som går einskilde seksjonar. Dei fleste som går heile ruta betalar berre $92 for eit 6 månaders hyttepass frå DOC, som gjev dei løyve til å overnatta i det utbreidde nettverket av villmarkshytter på  New Zealand.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Te Araroa Trail» frå ,  den 18. februar 2019.

Bakgrunnsstoff 

 Te Araroa Trust
 Trail Journals: Te Araroa - the New Zealand Trail
 Te Araroa Trail Stories 
 Te Araroa Trail Wiki 
  Te Araroa Trail Angels
 Tramping New Zealand - Te Araroa Trail, South Island
 Te Araroa Trail South Island Guide: Northbound

Turstiar på New Zealand
FA-cupfinalen i fotball 2018

FA-cupfinalen i fotball 2018 fann stad på Wembley stadion i London 19. mai 2018, med 87 647 tilskodarar på tribunane. London-laget Chelsea FC vann pokalen, etter å han slått Manchester United med 1-0.

Kampen 
I ein heller sjansefattig kamp var Chelsea FC det førande laget. Eden Hazard vart matchvinnar då han i det 22. minutt skåra kampens einaste mål frå straffemerket, etter han sjølv vart ureglementert takla av United-stopparen Phil Jones.

Chelsea sitt vinnarlag bestod av:  Thibaut Courtois, César Azpilicueta, Gary Cahill (kaptein), Antonio Rüdiger, Victor Moses, Tiémoué Bakayoko, N'Golo Kanté, Cesc Fàbregas, Marcos Alonso, Eden Hazard og  Olivier Giroud. I sluttminuttane fekk Álvaro Morata og Willian Borges da Silva sleppe inn på bana, ut gjekk Giroud og Hazard.

Manchester United stilte med: David de Gea, Antonio Valencia (kaptein), Chris Smalling, Phil Jones, Ashley Young, Ander Herrera, Nemanja Matić, Paul Pogba, Jesse Lingard, Marcus Rashford og Alexis Sánchez. Romelu Lukaku og Anthony Martial kom på bana i det 73. minutt, ut fór Lingard og Rashford. Juan Mata spelte dei siste fem minuttane i staden for Jones.

Dommaren heitte Michael Oliver.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «2018 FA Cup Final» frå ,  den 18. februar 2019.  
 

Fotball i 2018
Manchester United
FA-cupfinalar
Marja Mortensson

Marja Helena Fjellheim Mortensson () er ein norsk musikar frå Svahken sijte i Engerdal. Ho er sørsame og bruker sørsamisk joik i musikken sin.

Ho fekk Hedmark fylkeskommunes kulturpris‎ for 2013, og Engerdal kommunes kulturpris for 2017. I 2017 gav ho ut debutalbumet Aarehgïjre («tidlig-vår»). For det andre albumet sitt, Mojhtestasse - Cultural Heirlooms, vart ho nominert til Nordic Music Prize 2018 og til Spellemannprisen 2018 i klassa folkemusikk/tradisjonsmusikk.

Diskografi 
 Aarehgïjre - Early Spring (2017, Vuelie)
 Mojhtestasse - Cultural Heirlooms (2018, Vuelie)
 Lååje - Dawn (2019, Vuelie)
 Raajroe – The Reindeer Caravan (2021, Veadta)

Prisar og utmerkingar
Spellemannprisen 2018 i klassa folkemusikk og tradisjonsmusikk
Áillohaš musikkpris 2021
Spellemannprisen 2021 i klassa tradisjonsmusikk

Referansar 

Denne artikkelen er basert på Marja Mortensson frå  den 19.2.2019.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Samiske musikarar
Folk frå Engerdal
Sørsamar
Stockerau

Stockerau er ein by og ein kommune i distriktet Korneuburg i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 37 km² og i kring 17 000 ibuarar. Byen ligg 23 km nordvest om Wien, 176 meter over havet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Stockerau» frå ,  den 19. februar 2019.  
 

Byar i Austerrike
Kommunar i Niederösterreich
Sunnmørsbadet

Sunnmørsbadet er eit badeanlegg i Fosnavåg på Sunnmøre, opna i mars 2015. Anlegget er på 6400 kvadratmeter fordelt på totalt fem basseng. Badeanlegget hadde 100 000 vitjande i 2017.

Sunnmørsbadet har utgangspunkt i Herøy Fritidsbad som opna i 2004. Behov for renovering av det gamle badeanlegget la grunnlag for planar om å utvida badeanlegget til å verta eitt regionalt anlegg. Totalkostnaden enda på 243 millionar kroner og ei budsjettoverskriding på 63 millionar kroner. Trass i dette kunne Sunnmørsbadet melda om overskot allereie i første driftsår. I 2018 vart Sunnmørsbadet òg nominert til Dagens Næringsliv sin Årets gasellebedrift-pris.

Herøy kommune, Herøy Sanitetsforening, Herøy Revmatikerforening, Olympic Shipping og Havila AS er eigarar av Sunnmørsbadet og drifta skjer utan offentleg støtte.

Referansar

Bakgrunnsstoff

Herøy kommune i Møre og Romsdal
Skipingar i 2015
Symjeanlegg i Noreg
Jan Egil Fimreite

Jan Egil Fimreite () er ein norsk journalist. Han er frå Årdal. Fimreite har arbeidd i nesten 10 år som produksjonsarbeidar ved Årdal Verk. Etter å ha fullført kurs i journalistikk var han fungerande redaktør i Indre Sogn avis i perioden 1983-1985. Frå 1985-1995 var Fimreite lokal korrespondent i Årdal for Sogn Dagblad. Då byrja han i Sogns Avis.

Bibliografi

Bøker

Kjelder

Oria

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Årdal
Nynorskforfattarar
VM i alpine greiner 2019

Den 44. verdsmeisterskapen i alpine greiner vart avvikla i tida 5. til 17. februar 2019 i Åre i Sverige. Det vart tevla i 11 øvingar; fem for menn og tilsvarande mange for kvinner. Dessutan vart arrangert ei mannskapsøving, ei utslagstevling i paralellslalåm, med to menn og to kvinner på kvart av laga. 471 deltakarar frå 76 land var pålmeldt til meisterskapen, den tredje alpine verdsmeisterskapen som fann stad i Åre.

Menn

Slalåm 

Dato: 17. februar 2019
Høgdeskilnad: 219 m

Storslalåm 

Dato: 15. februar 2019
Høgdeskilnad: 416 m

Super-G 

Dato: 6. februar 2019 
Løypelengd: 2172 m, høgdeskilnad: 637 m

Utfor 

Dato: 9. februar 2019
Løypelengd: 3122 m, høgdeskilnad: 871 m

Kombinasjon 

Dato: 11. februar 2019
Utfor: løypelengd: 1801 m, høgdeskilnad: 538 m
Slalåm: høgdeskilnad: 150 m

Kvinner

Slalåm 

Dato: 16. februar 2019
Høgdeskilnad: 186 m

Storslalåm 

Dato: 14. februar 2019
Høgdeskilnad: 400 m

Super-G 

Dato: 5. februar 2019
Løypelengd: 1670 m, høgdeskilnad: 502 m

Utfor 

Dato: 10. februar 2019
Løypelengd: 1670 m, høgdeskilnad: 502 m

Kombinasjon 

Dato: 8. februar 2019
Utfor: løypelengd: 2236 m, høgdeskilnad: 644 m
Slalåm: høgdeskilnad: 170 m

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alpine Skiweltmeisterschaft 2019» frå ,  den 20. februar 2019.  
 

Alpint
Verdsmeisterskapar
Sport i 2019
2019 i Sverige
Jig

Jig er ein type turdans dansa av eit ensemble, truleg av engelsk eller keltisk opphav. Han blir dansa som folkedans i Irland og Skottland med livlege hinkesteg i 3/8 eller 6/8 takt. Jig var forløpar for selskapsdansen gigue, som i perioden 1650–1750 danna siste sats i musikalske suiter.

Kjelder

Britisk dans
Irsk dans
Skotsk dans
Irsk folkemusikk
Skotsk folkemusikk
Are Næss

Are Næss () er ein norsk medisinar og politikar frå Bergen. Han var professor ved Haukeland sjukehus og i tida 1993-2001 stortingsrepresentant frå Hordaland for Kristeleg Folkeparti.

Næss var son til ein lektor. Sjølv utdanna han seg i medisin og vart 1972 cand.med. og 1981 dr.med. Etter eitt år som turnuskandidat i Bergen og Radøy, arbeidde han 1974-75 som assistentlege på den nevrologiske avdelinga ved Haukeland sjukehus, før han i 1975-77 hadde sitt virke på den medisinske avdelinga på Diakonissehjemmet sjukehus i Bergen. Frå 1977 til-79 var han NAVF-stipendiat. Sidan arbeidde Næss frå 1979 på ny ved Haukeland sjukehus, frå 1983 som spesialist i indremedisin og frå 1986 som spesialist i infeksjonssjukdomar. Perioden 1985-91 var han førsteamanuensis ved Haukeland sjukehus, deretter professor same staden. Gjennom åra fekk Næss prenta mange engelskspråklege artiklar om og frå fagfelt sitt.

Næss engasjerte seg partipolitisk for Kristeleg Folkeparti. I tida 1990-97 var han landsstyremedlem i partiet, medan han i perioden 1993-97 representerte partiet og Hordaland på Stortinget. Som tingmann var han dei fire fyrste åra sekretær i Forsvarskomitéen, dessutan visesekretær i Odelstinget. Tingbolken 1997–2001 var han sekretær i Sosialkomitéen. Elles var Næss 1994-2001 styremedlem i Avholdsfolkets Landsråd.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Norske medisinprofessorar
Folk frå Bergen
Götzens

Götzens er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 9,62 km² og i kring 4 000 ibuarar. Landsbyen Götzens ligg på ei terrasse i dalsida sør om Inndalen, 868 meter over havet. Til hovudstaden i forbundslandet, Innsbruck, er det 7 kilometer. 

Før 1960 var Götzens ei bondebygd. I samband med Vinter-OL 1964 voks staden mykje, og er i dag for ein stor del å rekne som ein forstad til Innsbruck, dit ibuarane reiser til arbeid.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Götzens» frå ,  den 21. februar 2019.

Bakgrunnsstoff

Kommunar i Tirol
Sefyros

Sefyros eller Zefyros (gresk , Zephyros, latin Zephyrus) var guddommen for vestavinden i gresk mytologi. Sefyros var son av Eos, gudinna for morgonrauden, og titanen Astraios. Han var ein av dei fire vindgudane, anemoi, og brørne hans var Boreas, Notos og Euros. Den romerske tilsvarande guden var Favonius.

I Iliaden er Sefyros far til Akhillevs sine udøyelege hestar.

Sefyros har gjeve opphav til ordet sefyr, eit omgrep for vestavind og for lette klede.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Greske gudar
Vindgudar
Personifikasjonar
Missourielva

Missourielva, engelsk Missouri River, er den lengste elva i Nord-Amerika. Kjeldene til elva er i Rocky Mountains, vest i delstaten Montana. Derifrå renn ho austover og sidan sørover i 3 767 kilometer, før ho renn ut i Mississippielva nord om St. Louis i delstaten Missouri. Elva får tilførsle frå eit tynt folkesett steppelandskap på om lag 1 300 000 km2, eit nedslagsfelt som omfattar delar av ti delstatar i USA og to provinsar i Canada. Saman med nedre delen av Mississippielva dannar Missourielva verdas fjerde lengste elvesystem.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Missouri River» frå ,  den 22. februar 2019.  
 

Elvar i Nord-Amerika
Elvar i Canada
Elvar i USA
Pudding

Pudding er ein matrett av halvfast masse som er kokt eller steikt i ei form. Det er ein tradisjonell dessert som er meir kompakt enn til dømes fromasj.

Det finst fleire variantar av puddingar, til dømes sjokoladepudding, karamellpudding, fiskepudding og blodpudding.

Kjelder 

Dessertar
Karamell

Karamell er ein masse av sukker som er varma opp til 160–200 °C og kjølt ned att. Denne prosessen er kalla for karamellisering. Karamellen er mørkebrun i fargen, og kan variera frå seig til sprø i konsistensen. Det kan tilsetjast ulike ingrediensar som fløyte, nøtter og frukt. Karamellar kan også vera fylte, eller fungera som ingrediens i andre matvarer, som sjokolade, kaker og liknande.

Karamell er også namnet på eit fargestoff som kan brukast i næringsmiddelindustrien.

Kjelder 

Søtmat
Olav Nesheim

Olav Olsson Nesheim () var ein lærar frå Granvin i Hordaland.

Bondesonen Nesheim tok eksamen ved lærarskulen på Stord i 1883. Der etter var han eitt år lærar i Helleland og i fire år lærar og klokkar i Tolga i Ryfylke. Sidan underviste han i seks år i skulen i Skudeneshavn, før han heldt fram lærargjerninga i folkeskulen i Ålesund by. Frå 1900 til 1932 var han folkeskulelærar i Trondheim. I 1904 var Nesheim mellom skiparane av Bondeungdomslaget i Nidaros, eit lag han var formann for dei tre fyrste åra til laget.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Norske skulefolk, 1934

Norske lærarar
Folk frå Granvin
Karl Lyche

Karl Jacob Castrén Lyche () var ein nynorsk kringkastingsmann.

Han var fødd i Helsinki. Då han tidleg vart morlaus, voks Lyche opp hos fosterforeldre i Valdres. I 1920 tok han examen artium og tolv år seinare filologisk embetseksamen. Same året som han fullførte studiane, søkte det nyoppretta Norsk rikskringkasting etter nynorsk hallomann, ei stilling Lyche så hadde i fem år. I åra fram mot 2. verdskrigen vart han utsett for mykje støy og gnål frå folk i og nær riksmålsrørsla. Frå 1937 arbeidde han i Dagsnytt-redaksjonen og i 1946 vart han programredaktør for nyheitsavdelinga.

Karl Lyche var i lang tid gift med Ingeborg Aas.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

Norske journalistar
Norske radiojournalistar
Norske radiostemmer
Jyllandsslaget

Jyllandsslaget er nemninga på det største sjøstridsslaget under den 1. verdskrigen. Slaget fann stad 31. mai til 1. juni 1916, om lag 60 nautiske mil vest av Jylland i Danmark. Slaget stod mellom marinefartøy frå Tyskland og Storbritannia.

Rundt 250 skip tok del i slaget, som var på sitt mest intense frå 18-tida 31. mai. Det stod på til den tyske flåten ei stund etter midnatt 1. juni, i skodde og mørke, braut av og returnerte til hamner i Tyskland. 14 britiske skip og 11 tyske gjekk til ned. Til saman 9 000 mann omkom i slaget.

Sjølv om Tyskland kom best frå slaget, vart dei største tyske krigsskipa liggjande i hamn resten av krigen.

Kjelder
Store norske leksikon

Slag under fyrste verdskrigen
Inzing

Inzing er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 19,4 km² og i kring 3 800 ibuarar. Landsbyen Inzing ligg i Inndalen på sørbreidda av elva Inn, 616 meter over havet.

Nadine Beiler er frå Inzing.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Inzing» frå ,  den 22. februar 2019.  
 

Kommunar i Tirol
Nordsamisk fonologi

Nordsamisk fonologi er fonologien til nordsamisk, eitt av 9 samiske språk.

Nordsamisk har eit stort konsonantsystem, og eit komplekst system for konsonantlengde, med stadieveksling over tre lengdegradar, preaspirasjon og svarabhaktivokalar. Vokalsystemet er enklare, med i utgangspunktet fem vokalar som kan vere korte eller lange,  men der ein av dei er

Fonem

Konsonantar 

Nordsamisk har eit stort konsonantsystem.

Fonologi
Fonologi etter språk
Samisk grammatikk