alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lucmagnpasset

Lucmagnpasset eller Lukmanierpasset er ein fjellovergang i Sveits som knyter saman kantonane Graubünden og Ticino. Fjellvegen går frå dalen Surselva i Graubünden til Valle di Blenio i Ticino. Lucmagnpasset er den einaste fjellovergangen i Sveits som kryssar hovudkammen i Alpane i ei høgde lågare enn 2 000 meter over havet.

Frå nord tek fjellvegen til i Disentis/Mustér. Vegen går opp gjennom dalen Medel (Lucmagn) og når sitt høgste punkt på 1 972 moh. Sjølve passhøgda ligg litt lenger sør på 1 914 moh. Vegen gå så gjennom Valle di Blenio fram til Biasca.

Soge
Fjellovergangen vart ei viktig ferdselsåre på 800-talet, då klosteret i Disentis vart grunnlagt. Lucmagnpasset var i lang tid eit av dei viktiagste nord–sør-samnbanda gjennom Alpane. Med tida spela det ei mindre rolle, til fordel for Settimo-, Splügen- og Sankt Gotthard-passet.

Køyrevegen over fjellet vart ferdig i 1877, men reiseruta over Lucmagnpasset kom ikkje tilbake til rolla ho hadde i mellomalderen. Mesteparten av nord–sør-trafikken mellom Graubünden og Ticino går sidan 1980 gjennom St. Gotthard-tunnelen.

Bakgrunnsstoff

Fjellovergangar i Sveits
Geografi i Graubünden
Geografi i Ticino

Denne artikkelen bygger på «Lukmanierpass» frå ,  den 17. februar 2012.
Aktiv effekt

Aktiv effekt er den reelle delen av effekten i ein elektrisk krins eller komponent. Når impedansen er kompleks vert straum og spenning faseforskyvd i høve til kvarandre. Omgrepet er mykje nytta i samband med vekselstraum med fast frekvens, som til dømes innan elnettet, men det vert òg nytta for vilkårlege kurveformer, som til dømes den aktive delen av straumen til ein høgtalar frå ein effektforsterkar.

Døme 
Om ein påtrykkjer ei spenning V på ein last med kompleks impedans 
,
der R er reelldelen av impedansen,  og X er den reaktive delen av impedansen (induktiv eller kapasitiv), vil den aktive delen av lasten absorbera ei effekt 

der  er effektivverdien til spenninga. Energien som vert absorbert vert konvertert til termisk energi. Dette er grunnen til at elektrisk motstandar vert varme når det går straum i dei.

Bibliografi 
 Carter, G.W. og Richardson, A., Techniques of circuit analysis, Cambridge Univ. Press, 1972. 
 Clement, P.R. og Johnson, W.C., Electrical engineering science, McGrew-Hill, 1960. 
 Dorf, R.C. og Svoboda, J.A., Introduction to electric circuits, 5. utg., John Wiley & Sons, 2001.
 Edminister, J.A., Electric circuits, 1. utg., McGrew-Hill, 1965.
 Hayt, W.H. og Kemmerley, J.E., 5. utg., McGrew-Hill.1993.
 Ivison, J.M., Electric circuit theory'', Van Norstrand Reinhold Australia, 1977.

Sjå òg 
 Reaktiv effekt
 Elektrisk motstand

Elektrisk effekt
Aktiv straum

Aktiv straum er komponenten av ein tidsvarierande straum som er i fase med spenninga, og som representerer absorbert energi. Dette i motsetnad til reaktiv straum, som er faseforskyvd 90° i forhold til spenninga. Omgrepet er mykje nytta i samband med vekselstraum med fast frekvens, som til dømes innan elnettet, men det vert òg nytta for vilkårlege kurveformer, som til dømes den aktive delen av straumen til ein høgtalar frå ein effektforsterkar.

Bibliografi 
 Carter, G.W. og Richardson, A., Techniques of circuit analysis, Cambridge Univ. Press, 1972. 
 Clement, P.R. og Johnson, W.C., Electrical engineering science, McGrew-Hill, 1960. 
 Dorf, R.C. og Svoboda, J.A., Introduction to electric circuits, 5. utg., John Wiley & Sons, 2001.
 Edminister, J.A., Electric circuits, 1. utg., McGrew-Hill, 1965.
 Hayt, W.H. og Kemmerley, J.E., 5. utg., McGrew-Hill.1993.
 Ivison, J.M., Electric circuit theory'', Van Norstrand Reinhold Australia, 1977.

Sjå òg 
 Reaktiv straum
 Aktiv spenning
 Aktiv effekt
 Aktiv last

Elektrisk straum
Reaktiv straum

Reaktiv straum er den komponenten av ein tidsvarierande straum som er faseforskyvd 90° i forhold til spenninga. Faseforskyninga kan vera positiv (+90°) eller negativ (-90°). Omgrepet er mykje nytta i samband med vekselstraum med fast frekvens, som til dømes innan elnettet, men det vert òg nytta for vilkårlege kurveformer, som til dømes den reaktive delen av straumen til ein høgtalar frå ein effektforsterkar.

Døme 
Straumen I (A) gjennom ein spole ligg 90° etter spenninga:
,
der V er spenninga (Volt),  er impedansen (Ω) til spolen, ,  er vinkelfrekvensen (rad/s) og L er induktansen (H]) til spolen. 

Straumen gjennom ein kondensator ligg 90° føre spenninga:
,
der  er impedansen til kondensatoren og C (F) er kapasitansen til kondensatoren.

Bibliografi 
 Carter, G.W. og Richardson, A., Techniques of circuit analysis, Cambridge Univ. Press, 1972. 
 Clement, P.R. og Johnson, W.C., Electrical engineering science, McGrew-Hill, 1960. 
 Dorf, R.C. og Svoboda, J.A., Introduction to electric circuits, 5. utg., John Wiley & Sons, 2001.
 Edminister, J.A., Electric circuits, 1. utg., McGrew-Hill, 1965.
 Hayt, W.H. og Kemmerley, J.E., Engineering circuit analysis, 5. utg., McGrew-Hill.1993.
 Ivison, J.M., Electric circuit theory, Van Norstrand Reinhold Australia, 1977.

Sjå òg 
 Aktiv straum
 Reaktiv spenning
 Reaktiv effekt
 Reaktiv last

Elektroteknikk
Elektrisk straum
Standing Still

«Standing Still» (engelsk for Stilleståande) var det tyske bidraget til Eurovision Song Contest 2012. Songen vart framført på engelsk av Roman Lob.

Unser Star für Baku
Songen vann Unser Star für Baku med 50,7 % av telefonrøystene og fekk dermed representere Tyskland i Eurovision Song Contest 2012.

Eurovision Song Contest 2012
Songen starta som nummer 20 i finalen, etter Spania med «Quédate conmigo» av Pastora Soler og før Malta med «This Is the Night» av Kurt Calleja. Songen enda på ein åttandeplass med 110 poeng.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Standing Still (Roman Lob song)» frå ,  den 17. februar 2012.  
Poengsum er henta frå eurovision.tv den 27. mai 2012.
 

Eurovision Song Contest 2012-songar
Tyske Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Unser Star für Baku-songar
Col de Granon

Col de Granon (lokalt òg Col du Granon) er eit 2 413 moh. høgt fjellpass i Dei franske Alpane. Passhøgda ligg i Département Hautes-Alpes. I følgje andre kjelder er ikkje passhøgda høgare enn 2 404 moh. 

To vegar fører opp på passet. Frå sør går vegen 234T frå Saint-Chaffrey, strekninga er 11,5 km lang og stigninga i snitt rundt 9 % opp. Frå aust går det ein ikkje-asfaltert militærveg opp til passet som med utgangspunkt i Val-des-Prés stig knapt 7 % i snitt over 15,3 km.

Tour de France 
Passhøgda var målgangsstad for ei klatreetappe under Tour de France 1986. Strekninga blei då plassert i Hors catégorie, den hardaste kategorien. Eduardo Chozas vann denne etappen. Col de Granon var lenge den høgastliggande målstaden i Touren inntil Col du Galibier for første gong blei brukt som målgangsstad i 2011.

 1986:  Eduardo Chozas

Galleri

Referansar 

Fjellovergangar i Alpane
Fjellovergangar i Frankrike
Tour de France
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Col de Joux Plane

Col de Joux Plane er eit  høgt fjellpass i Département Haute-Savoie. Ein kløvsti går over det eigentlege passet.

Den smale vegen D 354 passerer rett sør for det høgste punktet og når ei høgd på  . Skiltet ved passhøgda viser ei høgd på .

Vegen knyter saman tuirstsenteret Morzine i nord med Giffredalen og Samoëns i sør. Rett nord for det høgste punktet på vegen ligg Lac du Col de Joux Plane, eit om lag 280 meter langt og grunt vatn med ein stor holme.

Sykkelsport 
Col de la Joux Plane blei første gong sett opp på Tour de France-programmet i 1978, og har sidan vore med 10 gonger. Trass den låge høgda på 1 691 moh. og ei stigning på berre 989 høgdemeter klassifiserer arrangørane stigninga opp som Hors catégorie, dvs. den hardaste kategorien et fjell har i Tour de France. Sørsida har over 11,6 km ei gjennomsnittleg stigning på 8,5. Etappan har vanlegvis målgang i Morzine, på nordsida, slik at Joux Plane har noko av dramaturgien til målgang på slutten av stigningar..

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Col de la Joux Plane på sykkelsidene www.quaeldich.de

Fjellovergangar i Alpane
Fjellovergangar i Frankrike
Rhône-Alpes
Tour de France
Col Agnel

Col Agnel (italiensk Colle dell'Agnello) er eit 2 744 m høgt fjellpass i Dei cottiske Alpane som knyter saman det franske Département Alpes-de-Haute-Provence med italienske Valle Varait i provinsen Cuneo, regionen Piemonte).

Tross si store høgde er passet relativt lite kjent (Agnel er det tredje høgaste alpepasset etter Col de l'Iseran og Stelviopasset, og det høgste grensepasset i Alpane).

I 2008 passerte syklistane i Tour de France over passet på veg til Prato Nevoso og i 2011 blei Col Agnel passert under 18. etappe av rittet det året. Klatringa blei plassert i den høgaste kategorien, HC.

Bakgrunnsstoff 
 4biker.eu 
 Reiseskildring: Col Agnel - Ein fast unbekannter Alpenpass

Fjellovergangar i Alpane
Fjellovergangar i Frankrike
Fjellovergangar i Italia
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Alpes-de-Haute-Provence
Tour de France
Aktivator i fysikk

Ein aktivator innan fysikk er framandatom som vert sett til eit krystallinsk stoff for at det skal fluorescere.

Kjelder
aktivator. (2012-02-17) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/aktivator/fysikk

Fluorescens
Alain Aspect

Alain Aspect () er ein fransk fysikar. 

Han har vore forskingsdirektør ved Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS, Institutt for teoretisk og bruksoptikk), Institut d'Optique Orsay, og professor ved École Polytechnique. Han tok doktorgraden i 1983 ved Orsay med avhandlinga Experimental Tests of Quantum Mechanics by Bell's Inequalities. Her skildrar han det kjende Aspect-eksperimentet. Aspect har òg forska eksperimentelt på kvanteeigenskapane til lyset og gjort eksperiment med laseravkjøling av atom. 

Han har fått mange prisar og er medlem av Det franske vitskapsakademiet frå 1994.

Franske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Wolfprisen i fysikk
Niels Bohr-medaljen
Albert Abraham Michelson

Albert Abraham Michelson () var ein amerikansk fysikar fødd i dåverande Strelno i Preussen (no Strzelno i Polen)

Han vart utdanna i marinen og var instruktør ved US Naval Academy før han vart tilknytt Nautical Almanac Office til 1883. Tidleg i 1880-åra studerte han ved universiteta i Berlin, Heidelberg og Paris og vart professor i fysikk i Cleveland i Ohio i 1883, i Worcester i Massachusetts i 1890 og ved det nye Chicago University frå 1892. I 1925 slutta han som professor for å arbeide ved Mount Wilson Observatory i Pasadena. Medan han var i Berlin klarte Michelson å måle lyssnøggleiken særs nøyaktig. I 1881 fann han opp eit interferometer og nytta dette i eit forsøk der han viste at lyssnøggleiken målt i forhold til jorda var uavhengig av snøggleiken til jorda. 

Han fekk i oppdrag av Den internasjonale komiteen for mål og vekt i å avgjere lengda av den internasonale meterprototypen i Paris i forhold til bølgjelengda av lys frå kadmium. I 1920 fann han ved hjelp av instrumenta sine diameteren til stjerna Betelgeuse, noko han var den første til å klare nøyaktig. 

I 1907 fekk han Nobelprisen i fysikk for dei optiske presisjonsinstrumenta sine og dei meteorologiske undersøkingane som vart utført ved hjelp av desse. I 1911 vart han aresdoktor ved Universitetet i Oslo.

Prisar (utval) 
 – Royal Astronomical Societys gullmedalje
 – Copleymedaljen
 – Nobelprisen i fysikk

Kjelder 

USA-amerikanske fysikarar
Nobelprisen i fysikk
Jødiske nobelprisvinnarar
Folk frå San Francisco
Eksperimentelle fysikarar
Optiske fysikarar
Copleymedaljen
USA-amerikanske marineoffiserar
Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Jødiske vitskapsfolk
Medlemmar av Royal Society
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
The Voice Noreg

The Voice – Noregs beste stemme er eit programkonsept på TV 2 der fire kjende artistar velgjer fleire ukjende norske songtalenter inn på deire respektive lag. Det er basert på det opphavleg nederlandske fjernsynsprogrammet The Voice of Holland. I 2012-sesongen er dei utvalde artistane Hanne Sørvåg, Sondre Lerche, Magne Furuholmen og Yosef Wolde-Mariam.

Norske fjernsynsseriar
Norske musikktevlingar
Fjernsynsseriar frå 2010-åra
Jo Torkjel Fenne

Jo Torkjel Fenne () er ein norsk forfattar, biletkunstnar og audiopedagog. 

Han debuterte i 2012 med diktsamlinga Statueveltere.

Fenne er utdanna audiopedagog og han har gått forfattarstudiet ved Høgskulen i Telemark og studert ved Kunstakademiet i Oslo.

Han er busett i Trondheim.

Bøker 
 2012 – Statueveltere – Diktsamling

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Jo Torkjel Fenne i BIBSYS Ask

Bokmålsforfattarar
Norske biletkunstnarar
Norske lyrikarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 2012
Port de Larrau

Port de Larrau (spansk: Puerto de Larrau, baskisk: Larraineko mendatea eller Uthurzéhétako-Lépoua i den lokale baskiske dialekten Zuberoa) er eit 1 573 meter høgt fjellpass i de sentrale Pyreneane. Det dannar overgangen mellom den tidlegare provinsen Soule i fransk Baskerland og den spanske Valle de Salazar. Det vil seie at den utgjer forbindelsen mellom département Pyrénées-Atlantiques og regionen Navarra. Over passhøgda ruvar den 2 017 m høge Pic d’Orhy (på spansk Orhi).

Strekning 
Når ein kjem frå nord fører vegen først gjennom dalen Gave de Larrau, deretter opp ein bratt stigning til staden Larrau på 630 moh. Her startar den eigentlege passvegen som over ei lengd på 7,3 km stig drøye 700 høgdemeter til den 1362 m høge Col d’Erroymendi. Utan store høgdeskilnader følgjer vegen deretter den austlege sida til Pic d’Orhy opp til 1424 moh. Dei siste 1,5 km opp til passhøgda er bratt med tre kurver. Den spanske sida er mykje flatare, til landsbyen Ochagavía på 758 moh. er det 19 km. Den øvre strekninga er 10,5 km lang med ein høgdeskilnad på 665 meter.

Tour de France 
Port de Larrau har så langt stått to gonger på Tour de France-programmet, og er på grunn av den store stigninga klassifisert som Hors catégorie – den hardaste kategorien. I 1996 vann Richard Virenque 17. etappe til Pamplona. I 16. etappe under 2007-Touren nådde Vicente Garcia Acosta passhøgda først, tett følgd av Juan Mauricio Soler som leia forfølgargruppa.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Høgdeprofil, nordsida 
 Høgdeprofil, sørsida 
 16. etappe i Tour de France 2007 (Orthez  Gourette - Col d’Aubisque, 218.5 km)

Fjellovergangar i Frankrike
Fjellovergangar i Pyreneane
Tour de France
Aquitaine
Pyrénées-Atlantiques
Navarra
Strymonikó

Strymonikó (gresk Στρυμονικό) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Sérres i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Strymonikó inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Iráklia.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Strymonikó 3 918 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 619 innbyggjarar.

Referansar 

Strymoniko
Strymoniko
Strymoniko
Port de Pailhères

Port de Pailhères (òg Col de Pailhères) er  eit  høgt fjellpass i den franske delen av Pyreneane. Passet ligg ved vegen D25 i département Ariège. Aust for passet ligg landsbyen Mijanès og i vest Ascou i nærleiken av Ax-les-Thermes.

Frå Mijanes er distansen til Col de Pailhères 10,6 km med ein høgdeskilnad på 871 m, dvs. med eit snitt på 8,2 %. Maksgradienten er 10,2 %. Frå Ax-les-Thermes er det 18,6 km til passhøgda. Høgdeskilnaden er 1 281 m, dvs eit snitt på 6,9%. Maksimum er 10,4 % i nærleiken av toppen.

Tour de France 
Port de Pailhères stod på Tour de France-programmet i 2003, 2005, 2007 og 2010. Klatringa opp er plassert i den hardaste kategorien, Hors catégorie.

Bakgrunnsstoff 
Informasjon for syklistar på climbbybike.com
Le Port de Pailhères dans le Tour de France på ledicodutour.perso.sfr.fr

Fjellovergangar i Pyreneane
Fjellovergangar i Frankrike
Tour de France
Col de la Bonette

Col de la Bonette er eit  høgt fjellpass i dei franske maritime Alpane nær grensa til Italia.

Passhøgda dannar grensa mellom departementa Alpes-de-Haute-Provence og Alpes-Maritimes. Den smale, men gjennomgåande asfalterte vegen SG 3, knyter saman Ubaye-dalen ved Jausiers () med Tinée-dalen ved Saint-Étienne-de-Tinée (). Passet blir danna av toppane Cime de la Bonette (2 860 moh) og Cime des Trois Serrières (2 753 moh).

Historie 
Frå 1890 og framover blei fleire militæranlegg bygd opp, to av dei ligg rett ved vegen. Bunkersanlegg i samband med Maginotlinja vart sett opp i åra 1931–1940. Dagens veg – bygd i 1960–1961 – er i vår tid lite viktig trafikalt.

Tour de France 
Passet har stått på Tour de France-programmet i 1962, 1964, 1993 og 2008.

Galleri

Referansar

Bakgrunnsstoff 
Høgdeprofil nordsida 
Høgdeprofil sørsida 

Fjellovergangar i Alpane
Fjellovergangar i Frankrike
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Albert Fert

Albert Fert () er ein fransk forskar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk for 2007 saman med Peter Grünberg. Dei to fekk prisen for utviklinga av ein teknologi som har ført til at storleiken på harddiskar i datamaskinar er vorte kraftig redusert dei siste åra.

Biografi 

Fert tok eksamen ved École normale supérieure i Paris i 1962. Han tok ein mastergrad i 1963 på Université Paris IV - Sorbonne, og tok doktorgraden sin i 1970 på Université Paris-Sud. I 1988 oppdaga Fert den kvantemekaniske gigantmagnetoresistanseffekten (GMR), som samstundes og heilt uavhengig vart oppdaga av Peter Grünberg frå Forschungszentrum Jülich.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Albert Fert» frå ,  den 18. februar 2012.  

Franske fysikarar
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Carcassonne
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Wolfprisen i fysikk
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Aleksandr Prokhorov

Aleksandr Mikhajlovitsj Prokhorov (russisk: Александр Михайлович Прохоров) () var ein sovjetisk fysikar.

Prokhorov utvikla saman med Nikolaj G. Basov teknikken for forsterkning av elektromagnetiske bølgjer ved stimulert emisjon som ligg til grunn for oppfinninga av masaren og laseren. For dette mottok han i 1964 Nobelprisen i fysikk saman med Basov og Charles H. Townes. 

Han vart forskar i 1939 ved Lebedevinstituttet for fysikk i Moskva og frå 1954 var han laboratoriesjef der. Frå 1972 vart han visedirektør ved instituttet. Sidan 1958 vart han òg professor ved Universitetet i Moskva.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aleksandr Prokhorov» frå ,  den 18. februar 2012.  

Sovjetiske fysikarar
Russiske fysikarar
Russiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Leninprisen
Den sovjetiske statsprisen
Eksperimentelle fysikarar
Optiske fysikarar
Russiske oppfinnarar
Sovjetarar i andre verdskrigen
Fysikarar på 1900-talet
Sovjetiske nobelprisvinnarar
Paul Accola

Paul Accola () frå Davos er ein sveitsisk, tidlegare skirennar som i 1992 vann verdscupen i alpine greiner. I den sesongen vann han både super-G-cupen og kombinasjonscupen og vart nummer to i slalåmcupen. Gjennom si tid som aktiv vann han fire meisterskapsmedaljar i kombinasjonsøvinga, ein sølv og tre bronser. Første medaljen fekk han under OL 1988, den siste i VM 2001. Han deltok i verdscupen i tida 1988-2005, der han vann sju enkeltrenn og stod på sigerspallen 26 gongar, siste gongen i 2000. Alle sigrane i verdscuprenn kom i 1991/92-sesongen.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
1988: Bronsemedalje i den alpine kombinasjonen under vinter-OL i Calgary
1989: Sølvmedalje i den alpine kombinasjonen og nr 4 i slalåm under VM i alpint i Vail
1991: Nr 4 i kombinasjonen og nr 11 i slalåm under VM i alpint i Saalbach-Hinterglemm
1992: Nr 4 i storslalåm og nr 10 i super-G under vinter-OL i Albertville
1993: Nr 5 i slalåm under VM i alpint i Morioka
1994: Nr 6 i kombinasjonen og nr 14 i super-G under vinter-OL på Lillehammer
1996: Nr 11 i kombinasjonen og nr 13 i storslalåm under VM i alpint i Sierra Nevada
1997: Nr 5 i storslalåm og nr 6 i kombinasjonen under VM i alpint i Sestriere
1998: Nr 7 i storslalåm under vinter-OL i Nagano
1999: Bronsemedalje i den alpine kombinasjonen, nr 4 i storslalåm og nr 5 i super-G under VM i alpint i Vail
2001: Bronsemedalje i den alpine kombinasjonen og nr 8 i storslalåm under VM i alpint i St. Anton
2002: Nr 6 i kombinasjonen og nr 10 i super-G under vinter-OL i Salt Lake City

Verdscupsigrar

Accola la opp som alpinist i 2005.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Paul Accola» frå ,  den 18. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 
 
Offisiell nettside

Sveitsiske alpinistar
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1988
Alpinistar under vinter-OL 1988
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1992
Alpinistar under vinter-OL 1992
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1994
Alpinistar under vinter-OL 1994
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 1998
Alpinistar under vinter-OL 1998
Sveitsiske deltakarar under vinter-OL 2002
Alpinistar under vinter-OL 2002
Sustenpasset

Sustenpasset er ein fjellovergang i dei sveitsiske Alpane, mellom kantonane Bern og Uri. Sjølve fjellskardet er på 2 264 meter over havet, medan fjellvegen gjennom Sustenpasset går i ein 300 meter lang tunnel, i opp til 2 224 meter over havet. Fjellvegen, som knyter saman Innertkirchen i kantonen Bern med Wassen i Uri, stod ferdig i 1946, etter åtte års arbeid.

Ordet «sust» tyder handel eller varelager. Over Sustenpasset gjekk allereie i mellomalderen ei reiserute for handelsfolk.

Reiseruta over Sustenpasset er populær mellom turistar, særleg for utsynet mot isbreen Steingletscher på sørsida av passet.

Den 45 km lange fjellvegen over Sustenpasset er vinterstengd frå november til mai.

Bakgrunnsstoff

Fjellovergangar i Sveits
Geografi i Bern
Geografi i Uri

Denne artikkelen bygger på «Sustenpass» frå ,  den 18. februar 2012.
Aleksej Abrikosov

Aleksej Aleksejevitsj Abrikosov () var ein russisk fysikar med viktige bidrag innanfor faststoffysikk.

Han tok doktorgraden i fysikk i 1951 ved Det fysiske instituttet i Moskva, og var seinare tilsett ved Landau-instituttet for teoretisk fysikk i Moskva. Frå 1991 har han vore tilsett ved Argonne National Laboratory i Illinois i USA. Abrikosov har særleg arbeidd innanfor faststoffysikk og oppdaga type-II superleiarar.

Abrikosov vart tildelt Leninprisen i 1966, Fritz Londons minnepris i 1972 og Den sovjetiske statsprisen i 1982. I 1989 mottok han Landauprisen frå Det russiske vitskapsakademiet. To år seinare, i 1991, vart Abrikosov tildelt Sony Corporation's John Bardeen Award.

Abrikosov er òg medlem av Royal Academy i London, og er medlem av American Physical Society, og i 2000 vart han vald til den prestisjefylte National Academy of Sciences. Han var ein av mottakarane av Nobelprisen i fysikk i 2003 saman med Vitalij Ginzburg og Anthony James Leggett, for teoriane sine om korleis ting kan oppføre seg ved ekstremt låge temperaturar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aleksej Abrikosov» frå ,  den 18. februar 2012.  

Russiske fysikarar
Russiske nobelprisvinnarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Leninprisen
Den sovjetiske statsprisen
Sovjetiske fysikarar
Teoretiske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Umbrailpasset

Umbrailpasset er ein fjellovergang gjennom Ortleralpane i Sveits og Italia. Fjellvegen knyter saman dalane Val Müstair i kantonen Graubünden med Valtellina i regionen Lombardia i Italia Italia. Med sine 2 501meter over havet er fjellovergangen den høgstliggjande i Sveits.

På nordsida er nesten heile vegstrekninga grusveg. På sørsida går vegen allereie etter 200 meter saman med sørvestoppstigninga til Stelviopasset.

Vegen over Umbrailpasset er vinterstengd frå november til mai.

Soge
I mellomalderen vart fjellovergangen nytta til å frakte korn og vin nordover, medan salt frå saltgruvene i 'Hall in Tirol' vart frakta sørover. Køyrevegen var ferdigbygd i 1901.

Bakgrunnsstoff

Fjellovergangar i Sveits
Fjellovergangar i Italia
Geografi i Graubünden
Lombardia

Denne artikkelen bygger på «Umbrailpasset» frå ,  den 18. februar 2012.
Bahar

Bahar, baar, behar, bhar, bhara eller bokard var ei masseeining som tidlegare vart nytta i arabiske land, og særskild for krydder i India og Indonesia. Storleiken varierer mellom 180 og 400 kg. I Arabia var ein bahar (òg kalla bokard) lik 204 kg; i britiske område 254 kg (der òg kalla candy).

Kjelder
bahar. (2012-02-18) I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/bahar

Måleiningar for masse
Gamle måleiningar