alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Langhus

Sjå òg staden Langhus i Ski

Langhus er eit namn på ein type hus som var vanleg i vikingtida og folkevandringstida. Husa har fått namn etter den langstrekte forma si. Gjerne budde menneska i den eine enden av huset, medan ein i den andre enden hadde husdyr. Slik budde ein nær husdyra, og om vinteren fekk ein noko varme frå dyra. Det var gjerne ein eller fleire eldstadar i huset, med tilhøyrande ljore (røykhol) i taket der røyken kunne sleppa ut. 
Langhusa var gjerne låge og tilpassa landskapet. Ein tenkjer seg at mange av dei var bygd opp med steinmurar og med gras på taket. Særleg på sørvestlandet i Noreg vart det nytta steinmurar, noko som gjev karakteristiske arkeologiske funn.  
På Jernaldergarden på Ullandhaug litt utanfor Stavanger sentrum, er det bygd opp rekonstruerte langhus. Langhusa vert nytta til å formidla korleis livet kunne vera i gamal tid. Eit tilsvarande anlegg finst på Borg i Vestvågøy der det er bygd opp eit langhus med torvveggar. Huset som er bygd opp er 83 meter langt og mellom 7 og 9 meter breitt. Huset blir nytta som museum og opplevingssenter.
På Forsandmoen i Forsand kommune er òg slike hus rekonstruert.

Bakgrunnsstoff 
 Jernaldergarden på Ullandhaug i Stavanger
 Stilhistorie for hus, mellom anna langhus
 Vitskapsmuseet i Trondheim om arkeologiske funn frå Romartida og folkevandringstida 
 Om daglegliv i vikingtida
 Om utgravingsprosjektet på Borg 

Hustypar
Folkevandringstida
Norrøn tid
Barbara

Barbara er eit kvinnenamn av gresk opphav. Det tyder framand, det vil seia ikkje gresk, og har samanheng med ordet barbar. På engelsk finst namnet som Barbra, medan Barbro er ein variant som i Skandinavia er blitt vanlegare enn opphavet.

Namnet er blitt spreidd ved hjelp av heilage Barbara, ein kristen martyr som levde på 300-talet. 

Namnedag i Noreg, Sverige og Danmark er 4. desember.

Kjende namneberarar 
 Heilage Barbara
 Bárbara Heliodora (1759—1819),  brasiliansk diktar
 Barbara Hendrikke Daae Zwilgmeyer (1853-1913), norsk forfattar kjend som Dikken Zwilgmeyer.
 Barbara Cartland (1901-2000), USA-amerikansk forfattar
 Barbara McClintock (1902–1992), USA-amerikansk forskar og nobelprisvinnar
 Barbara Bush (f. 1925), USA-amerikansk presidentkone gift med George H. W. Bush og mor til president George W. Bush
 Barbara Vine er pseudonymet til forfattaren Ruth Rendell (f. 1930)
 Barbra Streisand (f. 1942), USA-amerikansk songar
 Barbara Hendricks (f. 1948), USA-amerikansk songar

Oppdikta personar 
Barbara er hovudperson i den færøyske romanen av same namn, skriven av Jørgen Frantz Jacobsen.

Bakgrunnsstoff 

Kvinnenamn
Førenamn av gresk opphav

ksh:Barbaradaach
Barbro

Barbro er eit skandinavisk kvinnenamn avleia av det greske Barbara, som tyder «utlending». Dette namnet er meir populært enn opphavet, særleg i Sverige, der over 52.000 ber namnet. Namnet blei særleg gjeve på 60- og 70-talet, men er i dag mindre brukt som dåpsnamn.

Barbro har norsk og svensk namnedag den 4. desember.

Kjende Barbroar:
 Barbro Stigsdotter, som hjelpte Gustav Vasa under flukta hans i Dalarna
 Barbro Alving (1909-1987), «Bang», svensk journalist
 Barbro Svensson (f. 1938), «Lill-Babs», svensk songar
 Barbro Lindgren (f. 1937), svensk forfattar
 Barbro Fagerbakk, Farmen-deltakar og programleiar

Utanfor Wikipedia 

Kvinnenamn
Nordiske førenamn
Førenamn av gresk opphav
Teoretisk fysikk

Teoretisk fysikk er ei grein av fysikken som prøver å finna ein modell for røynda som kan forklara og forutsjå fysiske fenomen. Han skil seg frå eksperimentell fysikk, som går ut på å studera fenomen og prøva ut teoriar.

Fysikkteoriar kan basera seg på observerte fenomen, eller gå vidare utan prov frå den eksperimentelle fysikken. Dersom teorien går for langt i frå det som er observert og utprøvd, kan han gå seg vill. Fysikkeksperiment kan òg plutseleg finna nye fenomen som teorien ikkje forklarer. Då må ein leita etter ein ny teori som forklarer dette.

Ettersom teoretisk fysikk skildrar den fysiske verda kan ein ikkje utleia teorien frå grunnleggjande aksiom, slik ein til dømes kan gjera i matematikken. I staden fortel dei kva ein har observert tidlegare, og gjev spådommar om kva ein vil kunne observera. 

Fysikkteoriar kan oppnå truverde ved at dei gjev spådommar som er korrekte og ikkje forutseier noko som er feil. Teoriar som er enkle blir sett på som betre enn meir innvikla teoriar. Ein føretrekk òg teoriar som forklarar mange ulike fenomen, framfor ei rekkje ulike teoriar som kvar skildrar eitt enkelt fenomen.

 
Fysikkhistorie

de:Physik#Theoretische Physik
Vargtass

Vargtass er ein alkoholdrikk av finsk eller svensk opphav, laga av vodka blanda med tyttebær- eller tranebærsaft. Ein kan òg blanda i knust is eller isbitar.

Det er vanleg å blanda sin eigen drikk, men Koskenkorva Vargtass er no å få ferdigblanda.

Sjå òg 
 Varg

Kjelder

Cocktailar
Svensk drikke
Finsk drikke
Asbjørnsen og Moe

Namneparet Asbjørnsen og Moe er vorte som eit anna ord for norske folkeeventyr. Peter Christen Asbjørnsen og Jørgen Moe var to eventyrsamlarar. Dei leitte opp, skreiv ned, tolka og gav ut eventyr tidleg på attenhundretalet. Resultatet vart ei stor samling av eventyr. Mykje i desse eventyra liknar på andre indoeuropeiske forteljingar, men noko i dei er særskilt for Noreg. 

Dei to trefte kvarandre på Norderhov (gamle) prestegard i 1826. Dei var båe vortne sende dit på eit artiumsførebuande kurs som prosten Støren heldt. Asbjørnsen og Moe oppdaga at dei båe to var interesserte i folkediktinga i landet. I 1830-åra byrja dei å reisa rundt og samla inn stoff. Det meste høyrde dei i innlandsbygdene på Austlandet, men særleg Moe drog òg lenger. Dei klarte å vitja store delar av Sør-Noreg, frå fjorddalar til høgfjellsbygder. 

Dei to kunne reisa saman, men for å dekkja eit så stort område som råd skilde dei oftare lag. Dei hadde òg ulike interessefelt; Asbjørnsen likte best soger og folketru, medan Moe satsa på folkeviser. Men eventyra brann dei for, båe to. Asbjørnsen likte kortare skjemteeventyr betre, medan Moe såg etter undereventyr og kristne legender.
 
Asbjørnsen og Moe var ein del av den norske nasjonalreisinga. Dei leitte etter ein særnorsk kulturskatt, og var særleg interesserte i gamle dialektord og anna som gjorde eventyra dei fann, typisk norske. I utgjevingane deira var likevel eventyra skrivne på dansk, men med mange norske ord som mykje danna folk på den tida såg på som vulgære. Norsk rettskriving på denne tida låg tett opp til dansk. Språket var dermed lite egna til ei eventyrsamling som både var særnorsk i tradisjon, og som hadde kjeldene sine i lokaldialektar som var endå meir ulike og særprega enn i dag. Asbjørnsen og Moe løyste problemet ved å bruka prinsippet til Grimm-brørne: Ein enkel språkstil i staden for dialektane, men dei heldt på den opphavlege forma til forteljingane.

Samlinga Norske folkeeventyr vart gjeven ut i åra frå 1841 til 1844 og vart seinare omsett til fleire språk. Ho vart då, og er framleis, sett på som eit viktig tilskot til komparativ mytologi i Europa.

Etter utgjevinga av Norske folkeeventyr skilde dei to lag. Jørgen Moe blei prest og sidan biskop, medan Asbjørnsen fortsette innsamlinga. 

Eventyra til Asbjørnsen og Moe kom først ut i små hefte. Det første var på 96 sider. Deretter blei dei gjevne ut i ei samling i 1845 og ei anna samling i 1848. I 1870 blei samlinga som er kjend i dag gjeven ut for første gong.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Norske Folkeeventyr» frå ,  den 30. oktober 2019.

Bakgrunnsstoff 
 Asbjørnsen og Moe samla verk, nynorsk på Gullvekta
 Norske folkeeventyr på prosjekt Runeberg

Eventyrsamlarar
Norsk litteratur
Norsk folkedikting
Eventyrsamlar

Eventyrsamlarar er folk som får andre til å fortelja eventyr og anna folkedikting og deretter skriv dei ned. Velkjende eventyrsamlarar er Asbjørnsen og Moe og brørne Grimm.

Nedskriving og bearbeiding 
Etter at eventyra er skrivne ned, ønskjer samlarane som regel å gjeva dei ut. Det er noko ulikt korleis dei gjer dette. Ein kan velja å retta litt på eventyra, eller til og med skriva dei om, slik at dei blir «perfekte». Dette var særleg vanleg for nokre hundreår sidan. Ein av dei tidlege eventyrsamlarane, Charles Perrault, gjorde store endingar i materialet sitt. Også brørne Grimm skal ha skrive om litt på eventyra sine, mellom anna ved å leggja inn moralar der det passa. Asbjørnsen og Moe var meir tru til folketradisjonen, men også dei gjorde mindre endringar, og let vera å gjeva ut eventyr dei meinte kunne vera støytande, til dømes erotiske eventyr. Slike omarbeidde eventyr er blitt folkeskattar, men mange meiner dei har mista mykje av krafta si i og med at dei er blitt gjort om til ufarlege barnehistoriar.

Vitskapleg innsamling 
Ein annan innfallsvinkel er å vera så tru mot forteljaren som råd er. Ein skal ta med munnleg språk, sjølv om det er repeterande og ugrammatisk, ein skal få med dialekten forteljaren bruker og helst ta med så mange detaljar som mogleg rundt sjølve forteljinga av eventyret, til dømes kven som fortalde det, kvar, og kven dei hadde lært det frå. Desse innsamla eventyra får dermed eit meir munnleg og mindre formfullendt preg, men dei er meir tru til tradisjonen dei kom frå. Ein kan dermed bruka dei i forskingsarbeid der ein gjerne vil samanlikna nøyaktig ulike variantar av eventyr. I dag er ein eventyrsamlar gjerne ein antropolog eller ein folkorist.

Eventyrsamlarar 

 800-talet: Duan Chengshi
 1000-talet: Somadeva
 1600-talet: Charles Perrault
 1800-talet: Aleksander Afanasjev, Grimm-brørne, Asbjørnsen og Moe 
 1900-talet: Italo Calvino, AK Ramanujan

Eventyr
Folkloristikk
579



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

579
580



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

580
Statsminister

Ein statsminister (òg kalla premierminister eller ministerpresident) er ein skandinavisk tittel på regjeringsjefen i ein stat. 

I andre land har ordet statsminister ei anna tyding. I Tyskland er statsminister (Staatsminister) den offisielle tittelen på alle medlemmane av regjeringane i delstatane Bayern, Hessen, Rheinland-Pfalz og Sachsen. Det er òg tittelen for enkelte parlamentariske statssekretærar, til dømes statsminister hjå kanslaren.

Sjå òg
 Liste over norske statsministerar

Statsrett
Embetstitlar
Politiske verv

de:Premierminister
es:Primer Ministro
fr:Premier ministre
id:Perdana Menteri
ja:首相
fi:Pääministeri
th:นายกรัฐมนตรี
581



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

581
582



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

582
583



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

583
584



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

584
585



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

585
Motto

Motto, parole, slagord, slogan eller valspråk er ein kort setning eller eit fyndord som har ei viss tyding for ein person, ei slekt eller ei større eining, som ein institusjon eller ein stat. Slike ord kan til dømes uttrykka kva beraren set høgast eller kva som er grunnkarakteren deira. Mange valspråk er skrivne på latin.

Ordsoge 
Ordet «motto» er eit lånord frå italiensk og tyder eigentleg 'ord'. «Parole» tyder det same på fransk. «Valspråk» eller «valord» og «slagord» kjem frå tysk. «Slogan» er eit nyare lånord frå engelsk og kjem opphavleg frå gælisk for 'kamprop'.

Bruk 

«Motto» er i norsk språk gjerne forbunde med ein privatperson sitt syn på livet, gjerne som eit fyndord og ein leveregel, f.eks. «Mitt motto er 'Smil til livet, og det smiler attende'».
Ordet kan også visa til ein setning som står først i ei bok eller eit kapittel for å visa tendensen eller innhaldet.

Ein brukar gjerne ordet «valspråk» om mottoet til ein monark eller andre framståande personar, til dømes riddarane av den danske Elefantordenen og den svenske Serafimerordenen. Nokre slekter har valspråk som dei kan ha vald sjølve og/eller har blitt tildelt ved adling. Somme riddarordenar har eigne valspråk, som for eksempel den engelske Hosebandordenen. Kongelege og nasjonale valspråk kan brukast på myntar og konge- eller riksvåpen. Valspråka til slekter og ordenar kan få plass på våpenskjoldet deira.

Ordet «slagord» blir gjerne brukt i samband med idrettslag og kampanjar, som fotballklubbar, reklamekampanjar og politiske demonstrasjonar. Om sistnemnde kan ein også bruka ordet «parole».

Døme 
Alle dei tre norske kongane etter 1905 har teke valspråket «Alt for Norge», mens dei svenske kongane har teke ulike valspråk. Den noverande svenske kongen Carl XVI Gustav tok som sitt valspråk «För Sverige i tiden».

«Einige og tru til Dovre fell» er den såkalla Eidsvollseiden frå 1814, og denne har blitt kalla Noreg sitt nasjonale motto.

Kjelder 

 

 
Ord og uttrykk
Italienske ord og uttrykk
Sommar-OL 1948

Sommar-OL 1948 vart halde i London i Storbritannia. USA vart beste nasjon, medan Noreg tok 1 gullmedalje.

Medaljestatistikk

Sjå òg
Friidrett under Sommar-OL 1948
Sigling under Sommar-OL 1948

Kjelder

Sommar-OL 1948
Sport i 1948
Historia til London
1948 i Storbritannia
Nad Tatrou sa blýska

«Nad Tatrou sa blýska» ('Lyn over Tatrafjella') er nasjonalsongen til Slovakia. Teksten er skriven av Janko Matúška i 1844 og sett til ein slovakisk folketone, «Kopala studienku».

Songen blei skriven etter at den slovakiske nasjonalisten Ľudovít Štúr blei avsett frå stillinga si ved det evangelisk-lutherske lyceet i Bratislava. I protest forlét fleire studentar den prestisjefylte institusjonen og bestemte seg for å fortsette studia sine i Levoča. Ein av desse var Janko Matúška. Reisa til Levoča tok dei over dei symbolsk viktige Tatrafjella, og her blei dei vitne til lyn og torden. Matúška gav aldri ut songen sin, og den eldste kjende utgåva blei skriven ned av medeleven Viliam Pauliny-Tóth.

«Nad Tatrou sa blýska» blei utbreidd i opprørstida 1848/1849. Han blei spreidd på folkemunne og gjennom handskrivne nedteikningar, og blei første gong trykt i 1851 som «Dobrovoľnícka», utan opphavsmann. Dette gav rom for noko ulike variantar, der den viktigate er om teksten opphavleg sa «zastavme ich» ('lat oss stoppa dei') eller «zastavme sa» ('lat oss stoppa'). Dei eldste nedskriven utgåvene og den offisielle versjonen sidan 1993 har «zastavme ich».

Førsteverset av songen blei ein del av den tsjekoslovakiske nasjonalsongen 13. desember 1918, der den andre delen blei danna av den tsjekkiske «Kde domov můj». Under andre verdskrigen blei heile songen nasjonalsong for den slovakiske republikken, sjølv om den slovakiske utgåva av den pan-slaviske «Hej, Slováci» blei meir brukt i offisielle funksjonar.

Då Tsjekkoslovakia blei oppløyst i 1993 tok Slovakia i bruk heile «Nad Tatrou sa blýska» som nasjonalsong.  «Hej, Slováci» er framleis ein mykje brukt uoffisiell nasjonalsong.

Tekst

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nad Tatrou sa blýska» frå ,  den 16. juni 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Nasjonalsongen ved nettstaden til den slovakiske presidenten

Nasjonalsongar
Slovakiske nasjonalsymbol
1844
Slovakiske songar
Torgrim Øyre

Torgrim Øyre (), også kjend under artistnamnet «T. Reaper», er ein norsk black metal-musikar og skribent. 

Øyre er fødd i Kvinnherad. Han var vokalist, tildels også gitarist, i bandet Malignant Eternal (M-Eternal) frå 1991 til 2001. Han spelte og bassgitar i Obtained Enslavement frå 1998 til 1999. Vidare var han sesongbassist i det kjende norske bandet Gorgoroth i 1998.

Norske gitaristar
Norske bassistar
Black metal
Norske musikkskribentar
Harald Sæverud

Harald Sigurd Johan Sæverud () var ein norsk komponist. Han er særleg kjend for å ha laga musikk til Peer Gynt frå 1947, Rondo Amoroso og Kjempeviseslåtten, som blei skriven under den andre verdskrigen i sinne mot okkupasjonsmakta. Med ni symfoniar er Sæverud òg ein av dei fremste skandinaviske symfonikarane i det tjuande hundreåret.

Oppvekst og utdanning 

Sæverud blei fødd på Nordnes i Bergen, og budde mange år i Rådal i tidlegare Fana kommune, der eigedommen hans Siljustøl i dag er museum. I 1915 byrja Sæverud ved musikkakademiet i Bergen der han studerte piano. Han fekk òg undervising i musikkteori av Borghild Holmsen, ein anerkjend pianist og komponist med grad frå musikkonservatoriet i Leipzig. Etter fullført kurs i Bergen studerte Sæverud vidare i Berlin (1920–1921) og Paris (1925).

Musikken hans 

Sæveruds musikk kan delast i to klare hovudkategoriar; pianostykke og orkesterverk. I tillegg til dei ny symfoniane hans inneheld orkesterproduksjonen fleire obo-, fiolin-, piano- og fagottkonsertar, og ein del éinsatsverk. 

Sæverud sin musikk til Ibsens Peer Gynt blei ein «antiromantisk» motsetnad til Grieg sine tonemåleri til stykket. Vidare enn dette er det ikkje lett å kategorisera musikken til Sæverud. Han blir ofte rekna som ein atonalist, men mykje av musikken hans er tydeleg tonal. Nokre karakteriserer han som ein komponist av «barbarisk» musikk, men fleire av verka hans speler på lyriske romantiske stemningar. Bruken av dissonanser er kanskje det folk flest kjenner att som det «sæverudske», men dette finst slett ikkje i all musikken hans.

Sjølv oppgav Sæverud ofte Wolfgang Amadeus Mozart og Joseph Haydn som dei viktigaste inspirasjonskjeldene sine.

Prisar og utmerkingar 

I 1957 vart Sæverud utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden, i 1977 vart han forfremja til kommandør. I 1979 vart Sæverud tildelt Norsk kulturråds ærespris, i 1986 fekk han Lindemanprisen og han vart tildelt juryens heiderspris under utdelinga av Spellemannprisen 1988.

Harald Sæverud døydde i Bergen, 94 år gammal.

Bakgrunnsstoff 

 Siljustøl museum

Norske komponistar
Folk frå Bergen
Vinnarar av Norsk kulturråds ærespris
Vinnarar av Spellemannprisen
St. Olavs Orden
Vigdis Hjorth

Vigdis Hjorth () er ein norsk forfattar fødd i Oslo. Ho debuterte 24 år gammal, og har skrive både barnebøker, litteratur for vaksne, og sakprosa. 

Hjorth har cand.mag. sett saman av idéhistorie, statsvitskap og litteraturvitskap, og byrja ein magistergrad i litteraturhistorie. Ho har arbeidd i NRK Barneradioen og var redaktør for Barnetimeboka (1989 og 1991).

Bøkene hennar er omsett til dansk, islandsk, russisk, svensk, tysk og ukrainsk.

Hjorth er trebarnsmor, busett på Nesøya i Asker, og har tidlegare budd i København, Bergen, Sveits og Frankrike. Hjorth skriv på bokmål.

Verkliste
1983: Pelle-Ragnar i den gule gården, barnebok
1984: Jørgen + Anne er sant, barnebok
1985: Råtne Rikard, barnebok
1986: Gjennom skogen, roman
1987: Drama med Hilde, roman
1987: På hjørnet - om kvelden, barnebok
1989: Med hånden på hjertet, roman
1990: Et dikt til mormor, roman
1990: Tungekysset og Drømmen, to noveller
1992: Fransk åpning, roman
1995: Død sheriff, roman
1995: Ubehaget i kulturen (roman saman med Arild Linneberg)
1996: Hysj, roman
1998: Takk, ganske bra, roman
1999: En erotisk forfatters bekjennelser1999: Kan røde hunder få ørebetennelse?, legebok for unge og foreldre,  saman med Cecilie Arentz-Hansen
1999: Den første gangen, ungdomsroman
2000: Hva er det med mor?2001: Om bare, roman
2002: Lesebok for levende, barnebok saman med Lillian Hjorth
2003: 17.15 til Tønsberg, roman
2005: Fordeler og ulemper ved å være til, roman
2006: Mor Betaler! lettlest bok
2007: Hjulskift, roman
2008: Tredje person entall, roman
2010: Snakk til meg, roman
2011: Tredve dager i Sandefjord, roman
2012: Leve posthornet!, roman
2014: Et norsk hus, roman 
2016: Arv og miljø, roman
2018: Lærerinnens sang, roman
2019: Henrik Falk, roman
2020  Er mor død, roman

Prisar og utmerkingar
1983: Kulturdepartementets debutantpris
1984: Kritikarprisen for barne- og ungdomslitteratur for Jørgen + Anne = sant1989: Cappelenprisen
2006: Ordknappen for Mor betaler!2010: Gyldendalprisen
2011: Edvard-prisen for librettoen til Med kniven på strupen2012: Kritikarprisen for Leve posthornet!2014: Amalie Skram-prisen 
2014: Brageprisen sin heiderspris 
2015: Aschehougprisen
2016: Kritikarprisen (Beste skjønnlitterære verk for vaksne) for Arv og miljø''
2016: Bokhandlarprisen

2018 Doblougprisen

Referansar

Bakgrunnsstoff
Forfattarpresentasjon på Cappelen 
Store Norske Leksikon om Vigdis Hjorth.
Utgjevingar av Vigdis Hjorth i BIBSYS

Kjelder
Denne artikkelen inneheld stoff frå  «Vigdis Hjorth» frå ,  den 23. mars 2011.  
 

Bokmålsforfattarar
Norske barnebokforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske novelleforfattarar
Vinnarar av Amalie Skram-prisen
Vinnarar av Aschehougprisen
Vinnarar av Kritikerprisen
Norske ungdomsbokforfattarar
Norske skjønnlitterære debutantar i 1983
Forfattarar frå Oslo
Folk frå Asker
Vinnarar av Cappelenprisen
Vinnarar av Bokhandlarprisen
Fagbokforlaget

Fagbokforlaget er eit forlag som gjev ut læremiddel og faglitteratur for alle nivåa av utdanning, frå barnehage til høgre utdanning og kursverksemd. Forlaget har hovudsetet sitt i Bergen og avdelingskontor i Oslo og Gdansk.

Fagbokforlaget vart starta av dei to studentane Arno Vigmostad og Arnstein Bjørke i 1992. 

Forlaget gjev i tillegg til bøker også ut ei rekkje tidsskrift og distribuerer bøker for fleire mindre forlag. 

Fagbokforlaget gjev ut «almenne» bøker, norsk og omsett skjønnlitteratur og krim, under etiketten Vigmostad & Bjørke.

Bakgrunnsstoff 
 Nettstad
 Norskkurs på nett - CampusOnline.no

Norske forlag
Skipingar i 1992
Rune

Om du leitar etter ein artikkel om norrøne skriftteikn lyt du vitje runeskrift.

Rune er eit mannsnamn med nordisk utsprang. Både Rune og den kvinnelege forma Runa er kortformar av eldre namn som byrja med Run-, t.d. Rúnolfr. Run tyder løyndom.

Namnet er kjend som førenamn tilbake til 1390 og truleg i forledd til fleire gardsnamn. Bruken av namnet fekk ein opptur på 1900-talet, og kulminerte rundt 1960. Namnet er framleis vanleg i bruk.

Kjende berarar av namnet 
 Rune Andréasson (1925-1999), svensk teikneserieskapar (Bamse og Pellefant)
 Rune Slagstad (f. 1945), norsk sosiologiprofessor
 Rune Gerhardsen (f. 1946), Arbeiderparti-politikar
 Rune Larsen (f. 1948), norsk musikar og programleiar
 Rune Timberlid (f. 1950), norsk journalist og forfattar
 Rune Belsvik (f. 1956), norsk forfattar
 Rune Bjerke (f. 1960), norsk økonom og politikar (Ap)
 Rune Bratseth (f. 1961), tidlegare landslagsspelar i fotball for Noreg
 Rune Rudberg (f. 1961), norsk musikar
 Rune Andersen (f. 1962), norsk komikar og imitator
 Rune Hagestrand (f. 1964), ordførar i Gjerstad
 Rune Olijnyk (f. 1968), norsk skihoppar
 Rune Djurhuus (f. 1970), norsk sjakkspelar
 Rune Skarsfjord (f. 1970), norsk fotballtrenar
 Rune Holta (f. 1973), norsk motorsportutøvar
 Rune Sæter (f. 1976), norsk songar og skodespelar
 Rune Lange (f. 1977), norsk fotballspelar
 Rune Solheim (f. 1978), norsk trommeslagar frå Kaizers Orchestra
 Rune Bolseth (f. 1980), norsk fotballspelar
 Rune F. Hjemås (f. 1982), norsk forfattar
 Rune Jarstein (f. 1984), norsk fotballmålvakt
 Rune Nilsson, programleiar m.a. kjend frå Kaliber i Petre

Bakgrunnsstoff 

Mannsnamn
Norrøne førenamn
Ministerpresident

Ministerpresident (tysk språk Ministerpräsident) er ein tittel som tilsvarar statsminister eller premierminister, og vert nytta av regjeringssjefane i nokre av delstatene i Tyskland. På tysk vert nemninga Ministerpräsident òg nytta om statsministar i andre land, til dømes Spanias (presidente del gobierno) og Italias (Presidente del Consiglio [dei Ministri]). Den britiske Prime Minister vert på tysk i regelen omtala som Premierminister. Den franske (premier ministre) kan omtalast som Ministerpräsident eller Premierminister.
Den tyske regjeringssjefen vert ikkje kalla Ministerpräsident, men kanslar (Forbundskanslar; Bundeskanzler).

I Noreg fekk Vidkun Quisling tittelen ministerpresident ved statsakten på Akershus den 1. februar 1942 som leiar for Regjeringa Quisling II. Som representant for den tyske okkupasjonsmakta tildelte Josef Terboven, Reichskommissar für die besetzten norwegischen Gebiete, Quisling denne tittelen.

Tyskland
Embetstitlar
Politiske verv
Noreg under andre verdskrigen