alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Li Bai

Li Bai eller Li Po (李白) () var ein kinesisk diktar som levde under Tang-dynastiet. Han og Du Fu er rekna som dei største diktarane innan kinesisk litteratur. Li Bai er kjend for ei rekkje dikt eller «songar» (yuefu og gexing) med fantasifullt, ofte overdrive innhald. Han er særs kjend for å skriva  om gleda ved å drikka, men også om vennskap, einsemd, naturen og tidas gang.

Liv 
Li Bai blei fødd i Sentral-Asia i ein rik familie som stamma frå Gansu. Som barn fekk han opplæring i kinesiske filosofiar, der taoisme gjorde djupast inntrykk. Som tjuefireåring la han ut på reise langs Changelva (Yangtze) heilt til Weiyang (Yangzhou) og Jinling (Nanjing) nær kysten. Han drakk, naut livet og gav vekk mykje av formuen sin på vegen.

Etter å ha vendt tilbake til sentrale Kina møtte han den tidlegare statsministeren Xu Yushi i Anlu i Hubei og blei gift med dottera hans. Han levde ei tid med svigerfamilien sin, før han igjen la ut på vandring.

I 742 kom Li Bai til den dåverande kinesiske hovudstaden Chang'an, der han ønskte å få ei stilling ved keisarhoffet. Han fekk inga fast stilling, men blei likevel verdsett ved hoffet. I 744 forlet han hoffet igjen, i følgje ei soge etter å ha fornærma ein mektig evnukk. Dette året møtte han meisterdiktaren Du Fu, som skreiv fleire dikt om han—Li Bai skreiv eitt om Du Fu.

Diktaren fekk ei uoffisiell stilling som hoffdiktar for keisarsonen Lin, som leidde eit mindre opprør  under An Shi-opprøret. Som del av opprørarane blei Li Bai halde fengsla ved Jiujiang og deretter forvist til Yelang, men sloppe fri gjennom eit generelt amnesti. Han blei buande hos ein slektning.

I 762 gav endeleg keisar Daizong diktaren ei offisiell stilling, men då sendebodet kom var Li Bai allereie død. Truleg døydde han av alder og sjukdom som følgje av den harde reisa mot eksil. Ei utbreidd soge knytt til dødsfallet hans seier derimot at han drukna  då han, rusa i ein båt, prøvde å omfamna spegelbildet av månen.

Verk 

Det finst over eitt tusen dikt som skal ha blitt skrive av Li Bai, men at han skreiv alle desse er ikkje sikkert. Han er kjend for både eit fantasirikt innhald, som soger, eventyrlege reiser og mytiske vesen, og ein fantasifull bruk av språk og verkemiddel. Han brukte mellom anna dialektord og lange leddsetningar i strid med tradisjonell kinesisk diktarkunst.

Li Bai er særleg kjend for sine yue fu, dikt som etterliknar kinesisk folkesong. Dikta hans har ofte eit intenst og spontant preg. I følgje skildringar dikta han ofte på staden, raskt og utan å trenga retta. Ulikt andre gamle kinesiske diktarar skreiv han enkelt og direkte, utan obskure ord og historiske allusjonar.

Vestleg påverknad 
Li Bai er blitt gjendikta til engelsk ved Arthur Waley og Ezra Pound, tysk ved Hans Bethge og til norsk ved Arne Dørumsgaard, Paal-Helge Haugen og Sigmund Mjelve.

Komponisten Gustav Mahler brukte fire Li Bai-dikt i verket Das Lied von der Erde.

Kjelder 
 
 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Li Bai» frå ,  den 21. november 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Dikt av Li Bai på kinesisk, engelsk og fransk  ved Wengu

Kinesiske forfattarar
Kinesiskspråklege forfattarar
Folk frå 700-talet
Folk frå Tang-dynastiet
Rimpfischhorn

Rimpfischhorn er eit 4 199 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet høyrer med i massivet Mischabel.

Dei fyrste på fjelltoppen var Leslie Stephen, Robert Liveing og fjellførarane Melchior Anderegg og Johann Zumtaugwald. 9. september 1859 kleiv dei til topps over Fluh Alp via Rimpfischwänge.

Vanleg startpunkt for ein tur er Zermatt eller Saas-Fee.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rimpfischhorn» frå ,  den 21. november 2009.

Bakgrunnsstoff
 Rimpfischhorn på SummitPost
 wiki/view/Rimpfischhorn Rimpfischhorn på Mount Wiki

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Lenzspitze

Lenzspitze er eit 4 294 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjelltoppen er den sørlegaste i fjellrekka Nadelgrat, og ligg nord for fjellet Dom i massivet Mischabel. Lenzspitze reiser seg ovan om turiststaden  Saas-Fee i aust, og dalen Mattertal i vest. 

Lenzspitze vart klive fyrste gongen i august 1870 av Clinton Thomas Dent, fjellføraren Alexander Burgener og Franz Burgener. Dei kom opp nordaustsida til skaret Nadeljoch og fylgde deretter nordvestryggen til toppen av fjellet. Denne ruta vert sjeldan brukt i dag.

Austnordaust-ryggen startar ved Mischabel-hytta. Den ryggen vart fyrste gongen klatra den 3. august 1882 av William Goodman, Ambros Supersaxo og Theodor Andenmatten.

Nordaustsida byr på ein klatretur over bre og is, med mellom anna ein 500 meter høg fjellvegg opp til 56 grader steil. Dietrich von Bethmann-Hollweg, Oskar og Othmar Supersaxo kleiv opp fjellsida den 7. juli 1911. Heini Holzer rann ned denne fjellsida på ski den 22. juli 1972.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Lenzspitze» frå ,  den 21. november 2009.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Skukk

Ein skukk er rommet over betane eller bjelkane i eit uthus. Sjølve rommet vert trekanta. Det vert høgast under mønet. På båe sider skrår taksidene ned mot rafta. Skukken er namnet på golvet i dette rommet. Ein finn skukkar i hus av grind eller bindingsverk, som til dømes i smalefjøs, løer og skytjer. Skukkegolvet har vorte laga av hesjestaur og kornstaur som ikkje er i bruk. Dei vert lagde opp på skukkåsane, som ligg på langs av huset, over betane. For å få større rom på skukken, kan skukkåsane festast i klavar eller kne under betane. 

Skukken har vorte nytta som lagringsplass etter som det var trong til. Han fekk namn etter huset, eller den delen av huset, han var plassert i. I løa kunne ein finne låveskukken over låven og halmskukken over kornstålet. I ei skytje vart skukken kalla skytjeskukken. Her var det vanleg å samle emningsved under vedhogsten.

Nemninga «skukk» vart helst brukt i midtre og sørlege del av Vestlandet. Andre stader kunne rommet over betane til dømes kallast «lem», «staurlem», «hjell» eller «trev».

Kjelder 
 Ola Tveien: «Om skukk og skytja i Hosanger» i Norveg. Folkelivsgransking 7 (Oslo, 1960)

Rom
Gardsbygningar
Skytje

Skytje, sval eller skòt/skott er eit hus eller ein del av eit hus, som har vorte brukt til lagring på ein gard. Ei skytje kan vere bygd inn til endeveggen på eit stovehus eller ei løe. Ho har då skråtak opp mot veggen på huset ho har felles vegg med. På grindløer er skytja rommet mellom stavane og ytterveggen. 

Skytje kan og vere eit heller lite, frittståande hus. Ei skytje er ikkje særleg forseggjort. Skytjer som er bygde inntil andre hus har ofte skukk (skottlem). På skytjeskukken hadde ein ofte lager av emningsved, material til sledar, grev, skaft og andre reiskapar.

Kjelder 
 Ola Tveien, Om skukk og skytja i Hosanger. Norveg. Folkelivsgransking 7 Oslo 1960
 PedGjærder: Vestnorske utløer i stavverk Universitetsforlaget 1977
 Asbjørn Øye: Follestaddalen i farne dagar Stend 1983

Gardsbygningar
Lagerbygningar
Oppvekstnamn

Oppvekstnamn er etternamn bruka under oppveksten, før ein eventuelt skiftar etternamn i samband med eit giftarmål.

Tidleg på 1800-talet vart det vanleg blant borgarskapet i Noreg at jenter skifta etternamn når dei gifta seg. I løpet av hundreåret som følgde, breidde denne skikken seg til alle lag av folket. Etter namnelova av 1923 kunne jenter som fekk mannens etternamn ved giftarmål, halde fram å bruke «pikenamnet» som mellomnamn, utan særskilt løyve. Difor kunne t.d. Gro Harlem Brundtland bruke mellomnamnet Harlem, sjølv om ho i folkeregisteret er registrert med namnet Gro Brundtland.

Etter gjeldande lovgiving kan både kvinner og menn om dei vil skifte etternamn når dei giftar seg. Nemninga «pikenamn» er difor lite dekkande, og søkt avløyst av nemninga oppvekstnamn.

Kjelder 

 Ivar Utne DIS Hordaland, 19.3.2003
 Ivar Utne: Mellom- og etternamn i andre land

Personnamn
Blomheller haldeplass

Blomheller haldeplass ligg på Blomheller ved garden Melhus i Flåmsdalen i Aurland kommune, og er ein haldeplass på Flåmsbana. Haldeplassen vart opna i 1942 då bana opna for ordinær persontrafikk. Blomheller ligg på 458 moh, 8,4 kilometer frå Myrdal stasjon og 11,8 kilometer frå Flåm stasjon.
For reisande som kjem frå Myrdal er Kjosfossen førre haldeplass og Berekvam neste.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Om Blomheller haldeplass på nettstaden til Jernbaneverket
 Om Blomheller haldeplass i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb

Stasjonar på Flåmsbana
Jarnbanestasjonar opna i 1942
1942 i Noreg
Lofamilien


Lofamilien er ein biologisk familie av loer, boltitar og viper i ordenen vade-, måse- og alkefuglar, Charadriiformes. Totalt er det klassifisert ca. 66 artar.

Dette er små til mellomstore vadefuglar med kompakt kropp, kort, tjukk hals og lange, vanlegvis spisse venger. Dei varierer i storleik frå svartkronelo på 26 gram og 14 cm til maskevipe på opptil 370 gram og 38 cm.

Dei er distribuert på opent land over heile verda, hovudsakleg i habitat nær vatn, sjølv om det er nokre unntak, ørkenboltit, til dømes, føretrekkjer steingrunn i ørkenen i Sentral- og Vest-Australia.

Desse fuglane finn føde med hjelp av synet, heller enn ved å søkje med lange nebb som nokre sniper gjer. Dietten femnar om insekt, makk eller andre virvellause dyr avhengig av type habitat dei lever i. Jaktteknikken er vanlegvis ein springe-og-pause teknikk, snarare enn stadige undersøkingar slik nokre av dei andre gruppene av vadefuglar gjer. I hekketida vernar dei territoria sine med hjelp av sterkt synlege oppvisingar.

Taksonomi 
Generelt har større artar i familien ofte blitt kalla viper, mindre artar loer eller boltitar. Loer, boltitar og viper i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Pluvialis
 Tundralo, Pluvialis squatarola, Black-bellied Plover, LC, Linné, 1758
 Heilo, Pluvialis apricaria, European Golden-Plover, LC, Linné, 1758
 Kanadalo, Pluvialis dominica, American Golden-Plover, LC, Müller, 1776
 Sibirlo, Pluvialis fulva, Pacific Golden-Plover, LC, Gmelin, 1789

Slekt Oreopholus
 Rusthalslo, Oreopholus ruficollis, Tawny-throated Dotterel, LC, Wagler, 1829

Slekt Vanellus
Samlar dei 24 vipeartane som er klassifiserte, inkluderer den palearktiske arten vipe som òg finst i Noreg

Slekt Charadrius
Dette er 31 artar av dei typiske loer, dei fleste er karakteriserte av brystband og krageteikning i fjørdrakta. Boltit høyrer òg inn her.

Slekt Erythrogonys
 Brunsidelo, Erythrogonys cinctus, Red-kneed Dotterel, LC, Gould, 1838

Slekt Thinornis
 Svarthovudlo, Thinornis cucullatus, Hooded Plover, VU, Gmelin, 1789
 Fjærelo, Thinornis novaeseelandiae, Shore Plover, EN, Gmelin, 1789

Slekt Elseyornis
 Brunskulderlo, Elseyornis melanops, Black-fronted Dotterel, LC, Vieillot, 1818

Slekt Peltohyas
 Ørkenboltit, Peltohyas australis, Inland Dotterel, LC, Gould, 1841

Slekt Anarhynchus
 Skeivnebblo, Anarhynchus frontalis, Wrybill, VU, Quoy & Gaimard, 1830

Slekt Phegornis
 Diademlo, Phegornis mitchellii, Diademed Sandpiper-Plover, NT, Fraser, 1845

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Charadriidae» frå , den 21. november 2009

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Charadriidae videoar hos Internet Bird Collection
 Charadriidae lydopptak hos xeno-canto.org

 
Vade-, måse- og alkefuglar
Pavel Tsjistjakov

Pavel Petrovitsj Tsjistjakov () var ein russisk målar og lærar i målekunst. Han var fødd i Tver oblast, og døydde i Detskoje Selo, som i dag er ein del av St. Petersburg.

Liv og gjerning
Tsjistjakov studerte ved St. Petersburgs kunstakademi (1849-61) under Petr Basin. 1860-64 underviste han ved ein teikneskule driven av St. Petersburgs avdeling av Selskapet til framhjelp for kunstnarar. I perioden 1863-70 mottok han stipend og studerte då for det meste ved kunstakademi i Paris og Roma.

Frå 1872 underviste Tsjistjakov ved St. Petersburgs kunstakademi. År 1892 fekk han plass i akademiet sitt råd og vart professor. Han var styrar ved avdelinga for mosaikk-kunst (1890-1912). Frå 1908 til 1910 leidde han kunstverkstaden.

Tsjistjakov sin kunstpedagogikk utvikla seg i ein vedvarande strid mot den strenge akademismen som rådde i russiske kunstakademia i 1860- og 70-åra. Han og hans mange elevar spela ei stor og avgjerande i utviklinga av realisme-stilen i russisk kunst dei siste tiåra av det 19. hundreåret. Mellom Tsjistjakov sine elevar fann ein Viktor Vasnjetsov, Mikhail Vrubel, Vasilij Polenov, Ilja Repin, Valentin Serov og Vasilij Surikov.

Tsjistjakovs hovudmål som kunstlærar var å utvikle dei faglege evnene, profesjonaliteten hos kunstmålaren. Hans pedagogiske metode sikta mot å smelte kunstnaren sin persepsjon og oppleving av naturen i hop med den vitskaplege kunnskapen.

I eiga målargjerning streva Tsjistjakov mot å få fram det dramatiske ved ei historisk hending, og det fortetta, psykologiske i historiske portrett og tradisjonelle portrett (Hovud av ei ciucciara [italiensk jente], 1864, i Russlands Museum i St. Petersburg, og, Bojar, 1876, i Tretjakovgalleriet i Moskva).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pavel Tsjistjakov» frå ,  den 22. november 2009.

Bakgrunnsstoff

 Russiske målarar
 Målarar frå 1800-talet
Grand Cornier

Grand Cornier er eit 3 962 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Toppen ligg to kilometer nord for toppen av Dent Blanche.

Fyrstebestiginga fann stad 16. juni 1865 då Edward Whymper, Christian Almer, Michel Croz og Franz Biner kleiv til topps. Elva Borgne har sine kjelder frå breane Glacier de Ferpècle og Mont Minébreen ved foten av Grand Cornier.

Normalruta til Grand Cornier går frå Moiry-Hütte over den sterkt oppsprukne breen  Moirybreen sørøver mot ein fortopp (3 843 m) og til slutt langs nordvestegga med litt klatring til toppen av fjellet. Turen til fortoppen kan ein også nå med ski i skisesongen. Også Mountet-Hütte er eit vanleg utgangspunkt for ein topptur til Grand Cornier.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grand Cornier» frå ,  den 22. november 2009.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Dürrenhorn

Dürrenhorn (òg Dirruhorn) er eit 4 035 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet høyrer til Mischabel-massivet. Saman med Chli Dirruhorn, (3 890 moh) dannar det endepunkt for den kjende fjellryggen/fjellrekka Nadelgrat. Dalen Mattertal ligg vest for fjellet, Saas Fee i aust.

7. september 1879 stod Albert Mummery, William Penhall og fjellførarane Alexander Burgener og Ferdinand Imseng som dei fyrste menneska på toppen. Dei kleiv til topps langs nordegga.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dürrenhorn» frå ,  den 22. november 2009.

Bakgrunnsstoff
Dürrenhorn på SummitPost 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Balfrin

Balfrin er eit 3 796 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Valais, i området Oberwallis. Balfrin ligg mellom Grächen og Saas-Fee. Fjellet høyrer til massivet Mischabel og ligg seks kilometer frå Dom, høgste toppen i massivet.

Høgvegen 
Høgvegen mellom Saas-Fee og Grächen er ei vandrerute som i selskap går over tregrensa. Vandringa, som ofte vert kalla for høgvegen til Balfrin, tek kring sju timar og er ikkje for dei som lett vert svimle.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Balfrin» frå , den 22. november 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Balfrin på Mount Wiki 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Dent de Perroc

Dent de Perroc er eit 3 676 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg aust for landsbyen Arolla i Evolène i dalen Val d'Herens i kantonen Valais.

Få klatrarar prøver å nå til topps på Dent de Perroc. Vanleg rute går langs den kvasse vestegga med til dels krevjande klatring.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dent de Perroc» frå ,  den 22. november 2009.

Bakgrunnsstoff
http://www.summitpost.org/mountain/rock/154829/Dent-de-Perroc.html

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Evolène
Berekvam stasjon

Berekvam stasjon ligg på Berekvam i Flåmsdalen i Aurland kommune, og er ein stasjon på Flåmsbana. Stasjonen vart opna 1. august 1940 då det vart starta opp med mellombels godstrafikk på bana. Bana har to spor ved Berekvam og det er her toga kryssar kvarandre på sommaren når det er tog i begge retningar på bana samstundes. Stasjonen er manna av Jernbaneverket i sommarsesongen for togkryssing. Sjølv om det er to spor er det berre plattform ved det eine, og om sommaren er det difor berre råd å gå av og på toget ved Berekvam for tog i spor 1, det vil seie alle toga mot Flåm, og det fyrste og det siste toget mot Myrdal.

Berekvam stasjon ligg på 343 moh, 10,51 kilometer frå Myrdal stasjon og 9,69 kilometer frå Flåm stasjon.
For reisande frå Myrdal er Blomheller førre haldeplass og Dalsbotn neste.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Svein Sæbø si nettside om Berekvam stasjon
 Om Berekvam stasjon på nettstaden til Jernbaneverket
 Om Berekvam stasjon i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb

Stasjonar på Flåmsbana
Jarnbanestasjonar opna i 1940
1940 i Noreg
Bella Tola

Bella Tola er eit 3 025 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet ligg på fjellryggen mellom Val d'Anniviers og Turtmanntal i kantonen Valais, ryggen som samstundes dannar språkgrense. Toppane på same ryggen lenger mot sør har såleis både tyske og franske namn. Turtmannspitze og Meidspitz heiter på fransk høvesvis Pointe de Turtmagne og Aiguilles du Maiden.

Bella Tola er den nordlegaste 3000-meterstoppen i denne fjellrekka, som over ei strekning på 10 kilometer frå Les Diablons knapt ligg lågare enn 2800 meter. På nordsida av Bella Tola ligg ein mindre bre, Bella-Tola-Gletscher.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Bella Tola» frå , den 22. november 2009. 
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Strahlhorn

Strahlhorn er eit 4 190 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i nærleiken av Saas-Fee, i kantonen Valais, berre få kilometer frå grensa mot Italia.

Strahlhorn ligg mellom fjellmassiva Mischabel og Monte Rosa. Britanniahütte på 3 030 meter over havet er eit vanleg utgangspunkt for ein tur til toppen av fjellet.

15. august 1854 kleiv Christopher Smyth, Ulrich Lauener, Edmund J. Grenville og Franz Andenmatten til topps på Strahlhorn, som dei aller fyrste.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Strahlhorn» frå ,  den 22. november 2009.  
 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Mellomnamn

Mellomnamn er ekstra fornamn av etternamntype.

Norsk historie
Skikken med ekstra fornamn av etternamntype kom til Noreg frå Danmark på 1700-talet. Som mellomnamnvart det då gjerne bruka eit etternamn frå tidlegare slektsledd, eller ein kunne bruke ettrnamn frå andre familiar, då ofte som eit oppkallingsnamn.

Mellomnamn som var oppkalling etter framtredande pesonar, vart ofte kalla «tittelnamn». Slik namnebruk vart i stor grad stoppa av namnelova av 1923.

Når det i andre halvdelen av 1800-talet vart vanleg for jenter å skifte etternamn ved giftarmål, valde mange av dei å halde på oppvekstnamnet som mellomnamn. Namnelova av 1923 opna for slik mellomnamnebruk utan vidare. 

Etter kvart som det vart vanleglegare å bruke gardsnamn som etternamn, heldt mange på patronymet—farsnamnet—som mellomnamn.
 
Den nye namnelova frå 2003 har opna for meir bruk av mellomnamn.  Til dømes kan både mann og kvinne ta etternamnet til ektefellen som mellomnamn.

Kjelder:
Rettleiing frå Justisdepartementet
Ivar Utne DIS Hordaland, 19.3.2003 (PDF)

Personnamn
Nachikufien

Nachikufien er ei arkeologisk nemning for ein sørafrikansk mikrolittindustri som truleg byrja for rundt 16 000 år sidan nord i noverande Zambia. Nachikufien-industrien laga steinverktøy som ofte blei brukt i samband med, eller til å laga, verktøy av tre.

Industrien hadde tre fasar. I den første fasen blei det laga mange kverne- og gjennomhola reiskapar. I den andre fasen, frå rundt 8 000 år sidan, laga ein polert steinverktøy. Den tredje fasen, som tok til rundt år 0 og truleg varte til 1800-talet, har etterlate seg pottemakeri, reiskapar med smådelar og nokre jerndelar, det siste truleg som resultat av handel.

Ein delvis overlappande mikrolittradisjon var wiltonien, medan tshitolien er rekna som ein ulik tradisjon.

Kjelder 
 
 
 

Afrikansk historie
Steinalderen
Slirenebbar

Slirenebbar (Chionidae) er ein familie av fuglar som er knytt til Antarktis. Familien er klassifisert som vadefuglar i orden Charadriiformes og inneheld berre ei slekt, Chionis, med berre to artar. Dei to artane er antarktisslirenebb, Chionis albus, og maskeslirenebb, Chionis minor. Namnet «slirenebb» kjem av at fuglane har eit slireforma, hornaktig deksel som dels dekkjer overnebbet.

Slirenebbane hekkar på sub-antarktiske øyar og på Den antarktiske halvøya. Antarktisslirenebb migrerer til Falklandsøyane og kystnære sørlege Sør-Amerika i den sørlege vinteren. Slirenebbane er dei einaste fuglefamilien som er endemisk hekkefugl i Antarktis-regionen. Dette er òg dei einaste fuglane i Antarktis som ikkje har symjehud på føtene.

Slirenebbane har kvit, tjukk fjørdrakt. Dei ser klumpete og dueaktige ut, ein antar dei liknar felles forfedrar til moderne måsar og terner.  Huda rundt auga er naken. Huda over nebbet er òg naken og har vorteliknande utvekstar. Ulikskapane mellom dei to artane inkluderer ulik farge på beina og på den nakne ansikthuda. Antarktisslirenebb er 40-42 cm i kroppslengd. Utbreiingsområdet inkluderer i tillegg til Antarktis-kontinentet òg  Scotia Arc, Sør-Orknøyane og Sør-Georgia. Maskeslirenebb er 1-2 cm kortare og har svart nebb. Distribusjonen inkluderer Prince Edwardøyane, Crozetøyane, Kerguelen og Heardøya.

Dei spaserer på bakken, omtrent som rikser, og flyg berre når dei er skremt opp eller under migrasjon. I flukt liknar dei duer.

Slirenebbane  er opportunistiske matsøkjarar, dei tar virvellause dyr, avføring, og et av kadaver, av fødselsetterbyrd frå selar og daudfødte selunger i flomålet. Dei vil òg forsyne seg av ungar og egg frå skarvar og pingvinar.
Under hekkesesongen, som fell saman med hekkesesongen til pingvinar, vil slirenebbpar forsvare revir innanfor pingvinkoloniar, store nok til å dekkje ei rekkje pingvinreir. Slirenebbparet vil ofte arbeide saman for å trakassere vaksne pingvinar, motstå pingvinane sine freistnader på å hakke, inntil dei får tilgang på egg eller ungar eller kan stele kril som vaksne pingvinar gulpar opp for å mate ungane sine. Nær dei få menneskelege busetjingane i regionen, tar dei frimodig for seg av avfall. På grunn av denne dietten, brukar dei mykje tid på vask og å reinske fjørdrakta.

Dei legg 2 eller 3 kvite, flekka egg i sprekker eller hòler i fjellet. Reiret er uryddig fora med tang, steinar, fjør, guano, bein, og inn i mellom plastsøppel. Sjølv daude ungar vert ikkje fjerna frå reirplassen. Rugetida varer frå 28 til 32 dagar, og ungane blir flygedyktige etter 50 til 60 dagar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på artiklane «Sheathbill», «Snowy Sheathbill» og «Black-faced Sheathbill» frå , den 22. november 2009

Bakgrunnsstoff 
 Videoar med slirenebbar hos Internet Bird Collection
 Lydopptak av slirenebbar hos xeno-canto.org

Vade-, måse- og alkefuglar