Alvar Aalto

Hugo Alvar Henrik Aalto () var ein finsk arkitekt og formgjevar, ein av dei best kjende finske arkitektane gjennom historia.

Livssoge 
Aalto vart fødd i 1898 i Kuortane og døydde i 1976 i Helsingfors. Foreldra hans var landmålar Johan Henrik Aalto og Selly Matilda Aalto (f. Hackstedt). 

Alvar Aalto studerte arkitektur ved Tekniska högskolan i Helsingfors frå 1916 til 1921. Han reiste då attende til Jyväskylä, der han opna sitt fyrste arkitektkontor i 1923. Året etterpå gifta han seg med Aino Marsio, som var arkitekt, interiør-, glas- og møbelformgjevar. Dei heldt saman frå 1924 til 1949. Den andre kona hans var arkitekten Elsa-Kaisa (Elissa) Mäkiniemi.

Arkitektur 

Alvar Aalto er ein av dei mest kjende finske arkitektane gjennom historia, og var banebrytande innan moderne arkitektur. Mellom kjende bygg teikna av Aalto er Finlandiahuset i Helsingfors og eit bustadområde i Seinäjoki. I bustadområdet inngår kyrkje, rådhus, bibliotek, teater og politistasjon. Det meste av arkitekturen hans var nydannande. 

Bygg i utlandet er mellom anna studentbustader ved MIT i Boston, bustader i Zürich og eit kunstmuseum i Shiraz i Iran. I Sverige har han teikna huset til Västmanlands-Dala Nation, ved Sysslomansgatan i Uppsala.

Aalto er kjend som ein funksjonalist som strevar etter enkle, geometriske, vakre og samtidig fungerande bygningar. Funksjonalismen hans har komme i konflikt med det estetiske idealet, valet av marmor som fasademateriale på Finlandiahuset er vakkert, men passar dårleg med det finske klimaet, og har allereie blitt skifta ut ein gong.

Aalto tok til å arbeide med funksjonalismen på 1920-talet, ikkje direkte i Bauhaus-versjonen, men med ein eigen filosofi, der omsynet til dei grunnleggjande behova til menneska stod sentralt.

Typisk for Aalto er at han tar tak i dei reine linene til funksjonalismen, og bryt dei opp i organiske boger, som til dømes i operahuset i Essen.

Formgjeving 

Aalto vart i tillegg vidgjeten som formgjevar. Han arbeidde mykje med formgjeving av glas, eit døme er den såkalla Aalto- vasen. Andre kjende verk er Kulturhuset i Helsingfors, Rovaniemi bibliotek og Viborg bibliotek. Aalto teikna den finske paviljongen på verdsutstillinga i 1939.

Aaltoglas (både av Aino og Alvar) vert produsert av Iittala. Aaltomøblar vert produsert av Artek, eit føretak Aalto var med på å grunnleggja. Mellom anna har Aalto formgjeve fleire stolar. 

Dei mest kjende møblane til Aalto er dei tre- og firbeinte krakkane, stol og lenestol. Krakken er ein av dei mest kopierte møblane til Aalto, spesielt er det mange kopiar av den firbeinte krakken. Mange av møblane sine planla Aalto i samarbeid med Korhonens møbelfabrikk (Korhosen huonekalutehdas).

Produksjon

Viktige bygg 

 1921-1923: Klokketårn, Kauhajärvi, Finland
 1924-1928: Sjukehus, Alajärvi, Finland
 1928-1929, 1930: Turun Sanomat, kontor for avis i Åbo i Finland
 [1928-1929: Tuberkulose-sanatorium i Paimio i Finland
 1931: Universitetssjukehus i Zagreb i Kroatia i det dåverande Kongedømet Jugoslavia
 1933-1935: Viborg bibliotek. I Viborg i dåverande Finland, no Russland
 1934: Corso teater og restaurantinteriør Zürich i Sveits
 1936-1938: Sunila fabrikkområde i Kotka i Finland
 1939: Finsk paviljong til verdsutstillinga i 1939
 1947-1948: Baker House, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge i Massachusetts i USA
 1949-1966: Helsingfors tekniske høgskule, Esbo, Finland
 1952-1958: Kulturhus i Helsingfors, Finland
 1958-1987: Bysenter, Seinäjoki, Finland
 1958-1972: Nord- Jylland kunstmuseum, Aalborg, Danmark
 ?-1965: Rovaniemi bibliotek Regionalt bibliotek for Lappland i Rovaniemi i Finland
 1962-1971: Finlandiahuset i Helsingfors i Finland
 1963-1965: Bygg for Västmanlands-Dala Nation i Uppsala i Sverige
 1962 - Midtbygget i satellittbyen Neue Vahr i Bremen i Tyskland
 1970 - Biblioteket Mount Angel Abbey Library i Mount Angel i Oregon i USA

Bakgrunnsstoff

Arkiv 
 Alvar Aalto-stiftinga 
 Universitetet i Oregon si Aalto- samling 
 Alvar Aalto i Rovaniemi 
 Alvar Aalto-selskapet 
 Alvar Aaltos fødestad

Katalogar 
 artek Aalto møblar, eit føretak grunnlagt av Aalto.
 Formgjeving i glas av Alvar Aalto iittala
 Between Humanism and Materialism Utstilling frå New York Museum of Modern Art]
 Aaltoo.com, møblar og glas

Bygg 
 Mt. Angel Abbey Library 
 Baker House
 North Jutland Museum

Formgjeving 
 Designmuseum om Alvar Aalto

 Alvar Aalto's Savoy Vase (1936)

Finske arkitektar
Finske formgjevarar
Alvar Aalto
Folk frå Kuortane