alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kristina Šmigun

Kristina Šmigun (), gift Kristina Šmigun-Vähi i 2007, er ein estisk, tidlegare langrennsløpar frå Tartu. Ho vart verdsmeister på 10 km jaktstart i 1999 og olympisk meister både på 10 km og 15 km under vinter-OL 2006. Både faren Anatoli Šmigun og den eldre systera Katrin Šmigun var habile langrennsløparar som i si tid hevda seg godt i internasjonalt langrenn.

Aktiv
Kristina Šmigun fekk sølv på 15 km fristil og bronse på 30 km klassisk stil i VM 1999 i Ramsau. Under VM i 2003 tok ho fire medaljer; gull på 10 km jaktstart, sølv på 10 km og 15 km klassisk, og bronse på 30 km i fristil.
 
Mellom 1999 og 2007 vann Šmigun 16 renn i verdscupen. Sesongane 2000 og 2003 kom ho på andreplass samanlagt i verdscupen.

12. februar 2006 vann Šmigun olympisk gull på 15 km duathlon, og vart dermed den fyrste estiske kvinna som vann ein gullmedalje i eit vinter-OL. Fire dagar seinare fekk ho eit nytt OL-gull då ho sigra i 10 km klassisk stil. Under OL 2010 sikra ho seg ein sølvmedalje på 10 km fristil, bak svenske Charlotte Kalla.

Kjelder
 
 Biografi hos Sports Reference 
Denne artikkelen bygger på «Kristina Šmigun» frå ,  den 20. februar 2013.  
 

Estiske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Olympiske medaljevinnarar i langrenn
Olympiske meistrar for Estland
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Estland
Estiske deltakarar under vinter-OL 1994
Langrennsløparar under vinter-OL 1994
Estiske deltakarar under vinter-OL 1998
Langrennsløparar under vinter-OL 1998
Estiske deltakarar under vinter-OL 2002
Langrennsløparar under vinter-OL 2002
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Estiske deltakarar under vinter-OL 2006
Langrennsløparar under vinter-OL 2006
Medaljevinnarar under vinter-OL 2010
Estiske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Deltakarar under Ski-VM 1995
Deltakarar under Ski-VM 1997
Deltakarar under Ski-VM 1999
Deltakarar under Ski-VM 2001
Deltakarar under Ski-VM 2003
Deltakarar under Ski-VM 2005
Deltakarar under Ski-VM 2007
Fonometri

Fonometri er måling av lydtrykk ved hjelp av eit fonometer. Instrumentet vert særleg nytta til å måle stemmestyrke.

Kjelder
 fonometri. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fonometri

Lydmålingar
Formant

Formant er særskilde tonar og tonegrupper som gjev dei einskilde talelydane karakteren deira og klangfarge, særskild vokalane. Det er formantar som lagar skilnaden på a, e, i, o osv., sjølv om desse vokalane blir uttalt eller blir sunge med same tonehøgd. Nokre formantar er faste, dei formar klangen av til dømes vokalen a sjølv om den lyden blir sunge i ulikt tonehøgd og av ulike røyster. Andre formantar er rørlege og er avhengige av grunntonen i stemma. A, o og å har vesentleg lågfrekvente formantar. E, i og y er rike på høgfrekvente, ljose formantar. 

Nemninga formant brukast òg i samband med klangen frå musikkinstrument.

Kjelder
 formant. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/formant

Røysta
Akustikk
Hundefløyte

Hundefløyte eller galtonpipe er ei pipe eller ei fløyte som skapar både lydar med særs høg frekvens og ultralyd, det vil seie tonar med frekvensar over det høyrbare området (opptil ca 100 000 hertz). Prinsippet er at luft blir blåse gjennom ein ringforma smal spalte mot eit sylindrisk holrom. Lengda av dette kan regulerast ned til under 1 mm og avgjer tonehøgda. 

Galtonpipa vart oppfunnen av sir Francis Galton i 1876. Fløyta vert nytta til trening av hundar og kattar. Mennesket kan typisk høyre frekvensar opp til 20 kHz, medan hundar kan høyre heilt opp til 45 kHz og kattar 64 kHz.  Ein trur at hundar og kattar utvikla denne delane av høyrsla for å kunne høyre dei høgfrekvente lydane som byttedyra deira laga, små gnagarar. Dei fleste hundefløyter har ei rekkevidd mellom 23 og 54 kHz, så dei er over det mennesket kan høyre. Alt mennesket kan høyre frå fløyta er ein roleg vislelyd. Fordelen med hundefløyter er at lyden ikkje skapar forstyrrande støy og kan nyttast i nærleiken av folk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dog whistle» frå ,  den 20. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

galtonpipe. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/galtonpipe

Hundeutstyr
Fløyter

cs:Galtonova píšťala
Akustisk gitter

Eit akustisk gitter er eit linjegitter som består av parallelt ordna stenger. Det blir brukt til analyse av lydbølgjer.

Kjelder
gitter – akustisk gitter. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/gitter/akustisk_gitter

Akustikk
Resonans

Resonans, innan akustikk òg kalla gjenklang, er det fenomenet at eit svingedyktig system vil oppta energi og kome i sterke svingingar når det blir påverka av ei periodisk kraft med same frekvens som systemet sin eigen frekvens. 

Fenomenet er særs utbreidd i naturen i dei ulikaste formene. Held ein ein svingande stemmegaffel i nærleiken av ein annan med same svingetal, byrjar den siste å svinge. Maskiner kan kome i resonans ved bestemde turtal, dersom desse tilfeldigvis passar med eigensvinginga for maskina eller fundamenta til maskina. I teknikken kan slik resonans vere årsak til samanbrot av dei delane som kjem i resonans, fordi svingingane går over kva materialen toler. Bruer kan kome i resonans og bryte saman når det marsjerast i takt over dei. Ein har òg døme på at ei hengebru (Tacoma bridge) ved ein bestemd vindstyrke kom i så sterke svingingar at ho gjekk i stykke og fall i elva. 

Ved radio blir resonans brukt til avstemming av ein mottakerkrins på ei innkomande bølgje.

Kjelder
 resonans. (23.12.2012) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/resonans

Antenner
Kontrollteori
Spreiing
Bølgjemekanikk
Grunnsvinging

Ei grunnsvingning er ei sinusforma svinging som svarar til grunnfrekvensen i eit signal. Ei udempa svinging, til dømes ein tone, er vanlegvis samansett av delsvingingar med ulik frekvens. Grunnsvinginga syner til den delsvingninga som har lågast frekvens.

Kjelder
 grunnsvingning. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/grunnsvingning

Akustikk
Helmholtz-resonator

Helmholtz-resonator er ein behaldar med ei opning, det heile forma slik at det oppstår resonans, såkalla Helmholtz-resonans, når behaldaren treffest av ein tone med ein bestemd frekvens eller tonehøgd. Det er dette som skapar lyd når ein bles luft over toppen av ein flasketut. 

Apparatet er kalla opp etter Hermann von Helmholtz då han studerte akustikk i 1850-åra. Det vart nytta til å finne forskjellige frekvensar eller tonehøgder i musikk og andre komplekse lydar.

Kjelder
Helmholtz-resonator. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Helmholtz-resonator
Denne artikkelen bygger på «Helmholtz resonance» frå ,  den 20. februar 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Akustikk
Horace Lamb

Horace Lamb () var ein britisk fysikar og matematikar. Han var ein framståande hydrodynamikar. Boka hans Hydrodynamics (1879) er komen i seks opplag i Storbritannia, og held framleis stillinga som standardverket i klassisk hydrodynamikk. I 1910 gav han ut Dynamical Theory of Sound, og denne er òg framleis i trykk. 

Han var professor i matematikk ved Adelaide universitet frå 1875, og ved Manchester universitet frå 1885.

Kjelder
 

Britiske matematikarar
Britiske fysikarar
Medlemmar av Royal Society
Copleymedaljen
Royal Medal
Væskedynamikarar
Folk frå Stockport
Fysikarar på 1800-talet
Fysikarar på 1900-talet
Høyrenivå

Høyrenivå eller høyrestyrkenivå er styrken av lydar slik han blir subjektivt oppfatta med menneskelege høyrsle, til skilnad frå det objektive lydtrykknivået eller lydintensitetsnivået. Skilnaden mellom høyrenivå og lydtrykknivå skriv seg frå den varierande kjensla øyra har for tonehøgder. Høyrenivået blir målt i phon, det objektive lydtrykknivået blir målt i desibel (dB). Ved 1000 Hz er phonskalaen og desibelskalaen like, men ein basstone med frekvens på til dømes 100 Hz, må ha mykje høgare lydtrykknivå enn ein tone ved 1000 Hz for at dei to tonane skal oppfattast som like sterke.

Kjelder

Høyrsel
Hydrofon

Ein hydrofon er ein slags undervassmikrofon brukt som lytteapparat for å fange lydbølgjer under vatn og til å finne retninga til lydkjelda i vatnet. Lydkjelda kan til dømes vere eit skip eller ein skipspropell. Hydrofonar vert mellom anna nytta til å søke etter ubåtar og til prospektering ved leiting etter petroleum under vatn. 

Ved hjelp av hydrofonar er det påvist at kvalar og mange fiskeartar gjev lydar frå seg.

Sjå òg 
 geofon

Kjelder
 hydrofon. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/hydrofon

Bakgrunnsstoff 
 orcasound.net— Hydrofonopptak av spekkhoggarar
 Passive Acoustic Monitoring— Bruk av hydrofonar til overvaking av undervasslydar

Mikrofonar
Sonar
Infralyd

Infralyd er lydbølgjer med frekvensar som er lågare enn det som kan oppfattast av det menneskelege øyret. Vanlegvis blir infralydar definert til frekvensområdet 0,2 – 15 Hz. Bølgjene kan ha naturlege kjelder, til dømes rørsle av nordlys og vêrfrontar, eller dei kan produserast kunstig, av overlydsfly, maskiner eller ulike former for holromsresonans, som til dømes i bilar og kraftverktunnelar.

Sjølv om infralydar ikkje kan høyrast, vil han kunne følast av den menneskelege organismen, og påverknad ved spesielle frekvensar kan gje kvalme og brekningar, synsforstyrringar og nedsetting av den intellektuelle aktiviteten. Kraftig infralyd kan gje øyresus og nedsett høyrsle.

Kjelder
 infralydar. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/infralydar

Lyd
Akustikk
Klangfigur

Ein klangfigur eller chladnifigur er ein figur som oppstår på ei plate strødd med sand når plata vert utsett for akustiske svingingar. Ein kan vise figurane på ei metallskive som er festa horisontalt i éit punkt og blir stroke på kanten med ein fiolinboge.

Chladnifigurar er kalla opp etter oppdagaren Ernst Chladni.

Kjelder
klangfigur. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/klangfigur

Akustikk
Klirr

Klirr er dei overtonane som oppstår i ein lekam når dette vert påverka av ei rein sinussvinging. I forsterkarar vil klirr skape ei forvrenging av lyden som ein freistar å unngå. Klirrfaktoren for ein forsterkar er definert som tilhøvet mellom energien til overtonane og energien til grunntonen når ein rein tone blir forsterka. For god attgjeving bør klirrfaktoren vere under ein prosent.

Sjå òg 
 forvrenging

Kjelder
 

Støy
Knute i fysikk

Ein knute, knutepunkt, eller node, er eit stilleståande punkt på ein svingande lekam, til dømes på ein streng. På ei plate som utfører akustiske svingingar, til dømes botnen på ein gitar, dannar det seg knutelinjer, det vil sei linjer der plata er i ro.

Sjå òg  
 Klangfigur

Kjelder
 knute – fysikk. (05.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/knute/fysikk

Akustikk
Vibrasjon
Kombinasjonstone

Ein kombinasjonstone, differenstone eller summasjonstone er eit akustisk fenomen som gjer at ein høyrer ein ekstra tone når to tonar med ulikt svingetal eller frekvens kling samstundes. Dei ekstra tonane har svingetal lik differansen og summen av dei to opphavlege tonane sine svingetal. Slike kombinasjonstonar oppstår i øyret. Viss tre eller fleire tonar kling samstundes, blir det danna ei lang rekkje slike differens- og summasjonstoner i øyret.

Differenstonar blir nytta i orgelbygging der verknaden av store basspiper kan skapast av piper med mindre lengd. Kombinasjonstonar opptrer òg i vanlege elektroniske forsterkarar som klirr.

Kjelder
 kombinasjonstoner. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kombinasjonstoner

Akustikk
Høyrsel
Kundts røyr

Kundts røyr er eit apparat som blir til brukt å måle bølgjelengda for lydar i luft og andre gassar. Apparatet består av eit glasrøyr med litt lett pulver. Ved hjelp av ein tone blir det skapt ei ståande bølgje i gassen i røyret. Då vil pulveret samle seg på stader med minst partikkelrørsle i bølgja, det vil sei i knutepunkta, som ligg i ein halv bølgjelengd avstand frå kvarandre.

Apparatet vart konstruert av den tyske fysikeren August Adolph Eduard Eberhardt Kundt (1839–94) som var professor i Strasbourg i 1872.

Kjelder
 Kundts røyr. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Kundts_r%C3%B8r

Akustikk
Kvanteakustikk

Kvanteakustikk er undersøkingar av kvanteeffektar på forplantning og absorpsjon av lydbølgjer. Generelt vil kvanteeffektar auke med høgare frekvensar og lågare temperaturar.

Kjelder
 kvanteakustikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kvanteakustikk

Kondensert fase-fysikk
Lågtemperaturakustikk

Lågtemperaturakustikk er å nytte akustikk til å undersøkja eigenskapane til kondenserte stoff ved særs låge temperaturar.

Kjelder
 lavtemperaturakustikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/lavtemperaturakustikk

Kondensert fase-fysikk
Akustikk
Olga Zavjalova

Olga Viktorovna Zavjalova, fødd Kornejeva, () er ein russisk tidlegare langrennsløpar frå Leningrad. Ho vart verdsmeister på 30 km i 2003 og på 15 km i 2007. I dei same meisterskapane fekk ho også tre bronsemedaljar.

Aktiv
Olga Kornejeva deltok i Ski-VM 1993 i Falun, der ho vart nummer 18 på 5 km og nummer 16 på den påfylgjande jaktstarten. Midt i desember 1994 oppnådde ho sin fyrste pallplass i verdscupen då ho kom på andreplass på ein 15 km i Sappada i Italia, Jelena Välbe vann rennet framom fire andre russiske utøvarar. Under verdsmeisterskapen i Thunder Bay i mars 1995 vart Kornejeva nummer ni i jaktstarten.

Frå 1997 til 2000 presterte ho som Olga Zavjalova på eit lågare nivå i løypa og ho kom desse åra ikkje med i meisterskapstroppane til Russland. I 2001 fekk ho ein sjanse i ski-VM i Lahti og vart nummer ti på 10 km. Året etter kom ho på ellevteplass på 15 km i vinter-OL i Salt Lake City.

Verdsmeisterskapen i Val di Fiemme i 2003 vart det store høgdepunktet for Zavjalova som langrennsløpar. Her tok ho fire medaljar; gull på 30 km fristil og bronse både på 15 km i klassisk stil, 10 km duathlon og på 4x5 km stafett. To år seinare, i ski-VM 2005 i Oberstdorf deltok i fire tevlingar og fekk ein sjetteplass på 10 km som best. I februar månad vann ho elles sin einaste siger i eit verdscuprenn då ho gjekk til topps på ein 10 km i fristil i Reit im Winkl, på same tid som landskvinna Jevgenija Medvedeva-Arbuzova. 

Zavjalova deltok i tre øvingar under vinterolympiaden 2006 i Torino. Ho opna med ein sjuandeplass på 15 km duathlon, noko som viste seg å verte hennar beste plassering. I februar 2007 gjorde Zavjalova det svært skarpt i ski-VM i Sapporo. Ho vann spurten på 15 km duathlon og vart verdsmeister, eit halvt sekund føre Kateřina Neumannová frå Tsjekkia, med Kristin Størmer Steira på bronseplass. To dagar etter var Zavjalova sjanselaus mot Neumannová på 10 km intervallstart, men sikra seg VM-sølvet på distansen.

Både i 2009 og i 2010 måtte Zavjalova finne seg i meir beskjedne plasseringar i dei store meisterskapane. Ho fekk som best ein 13. plass i ski-VM 2009 i Liberec, og to 12. plassar i vinter-OL 2010. I 2011 fekk ho ikkje plass i VM-troppen som reiste til Oslo, og ho la opp etter å ha tatt to medaljar i den russiske skimeisterskapen i slutten av mars, i sitt 39. år.

VM-medaljar
 2003  Val di Fiemme - gull 30 km fristil
 2007  Sapporo - gull 15 km jaktstart
 2003  Val di Fiemme - bronse 15 km klassisk
 2003  Val di Fiemme - bronse 10 km jaktstart
 2003  Val di Fiemme - bronse 4 x5 km stafett

Bakgrunnsstoff
 
 

Russiske langrennsløparar
Verdsmeistrar i langrenn
Russiske deltakarar under vinter-OL 2002
Langrennsløparar under vinter-OL 2002
Russiske deltakarar under vinter-OL 2006
Langrennsløparar under vinter-OL 2006
Russiske deltakarar under vinter-OL 2010
Langrennsløparar under vinter-OL 2010
Deltakarar under Ski-VM 1993
Deltakarar under Ski-VM 1995
Deltakarar under Ski-VM 2001
Deltakarar under Ski-VM 2003
Deltakarar under Ski-VM 2005
Deltakarar under Ski-VM 2007
Deltakarar under Ski-VM 2009
Lydintensitet

Lydintensitet eller akustisk intensitet er akustisk effekt per flateeining. Akustisk intensitet kan uttrykkast
,
der P er akustisk effekt (W) og S er arealet (m²). Lydintensitet har difor eininga Watt/m². Den augeblikklege intensiteten kan uttrykkast
,
der p(t) er lydtrykket (Pa) og u(t) er partikkelhastigheita (m/s), begge som funksjon av tid. Gjennomsnittsintensiteten vert då
,
der T er tidsintervalet (s) det vert integrert over. 
Akustisk intensitetsvivå er akustisk intensitet målt i dB:
,
der referanseintensiten  er den lågaste akustiske intensiteten, ved 1 kHz, som ein gjennomsnittsperson oppfattar.

Kjelder

Fysiske storleikar
Fundamental akustikk
Lydspektrograf

Ein lydspektrograf er eit elektronisk apparat som analyserer lydsvingingar i lufta etter frekvens og gjev eit visuelt bilete av den akustiske oppbygginga  til lyden. Lydspektrografi spelar ei rolle mellom anna i fonetikken.

Kjelder
 

Lydmålingar
Lydstyrke

Lydstyrke kan vise til lydtrykk eller lydintensitet, som begge er objektivt målbare storleikar. Lydstyrke slik han subjektivt blir oppfatta med høyrsla, blir kalla høyrenivå.

Kjelder
lydstyrke. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/lydstyrke

Styrke
Musikalske aspekt
Fundamental akustikk
Lydtrykk

Lydtrykk er små variasjonar i lufttrykket skapt av lydbølgjer. Bølgjene skapar små fortettingar og fortynningar av lufta opptil mange gonger i sekundet, slik at lufttrykket vil veksle mellom litt over og litt under atmosfæretrykket. Det er desse trykkvariasjonane som set trommehinna i øyra i svingingar. Ved særs sterk lyd er lydtrykket 1/10 000 av atmosfæretrykket, og den svakaste høyrbare lyden er 1/10 000 000 000 av atmosfæretrykket. SI-eininga for lydtrykk er Pa.

Lydtrykknivå 
I staden for absolutt lydtrykk nyttar ein ofte lydtrykknivå, definert som 
,
der  μPa, som er det minste lydtrykknivået ein gjennomsnittsperson oppfattar.

Døme på lydtrykknivå 
Tabellen gjev omtrentlege verdiar for forskjellige lydkjelder

Bibliografi 
 Howard, D.M. og Angus, J., Acoustics and psychoacoustics, 3. utg., Focal Presss, 1996.

Fundamental akustikk
PNdB

PNdB (forkorting for engelske Perceived Noise desibel) er ei nemning til tal som gjev styrken på på «følt støy». Støystyrke kan ikkje målast direkte i PNdB, men målingane av den fysiske støyen, gjeve i desibel (dB), blir korrigert så talgjevinga passar betre med den subjektive oppfatninga.

Kjelder
 PNdB. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/PNdB

Støy
Lydmålingar
Sirene

Ei sirene er eit apparat til å skape kraftige tonar, som regel brukt for å alarmere, til dømes luftvernssirener eller sirener på utrykkingskøyretøy som ambulansar, politibilar eller brannbilar.

Det finst fleire typar sirener. Ein av dei første vart funne opp av Cagniard de Latour i 1819, og består av eit blåserøyr for luft og føre opninga av dette ei skive med hol. Når skiva roterer, blir blåserøret vekselvis lukka og opna slik at den utstrøymande lufta kjem støytvis og med det skapar fortettingar og fortynningar i lufta omkring, det vil seie lyd. Ein meir brukt og sterkare sirene består av ei vifte med vinkelskovler som roterer inne i eit sirenehus med like mange opningar som vinkelskovler.

Nemninga blir òg brukt om kraftige lydgjevarar der ein metallmembran blir sett i svingingar av ein vekselstraumselektromagnet eller trykkluft, ein såkalla tyfon. 

Sirener er òg nytta som musikkinstrument, som i Edgard Varese sine verk Hyperprism (1924), Ionisation (1931) og Poème électronique (1958).

Kjelder

 
Denne artikkelen bygger på «Sirene (alarm)» frå ,  den 20. februar 2013.  

Alarmar
Aerofonar
Lyd
Skotske oppfinningar
Oppfinningar frå 1800-talet
Svevning

Svevning er eit akustisk fenomen som opptrer når to tonar med nesten same frekvens eller tonehøgd kling samstundes, og høyrest som ei periodisk veksling i lydstyrken. Dette blir utnytta ved stemming av to strengar til same tone: vekslingane blir langsamare og opphøyrer heilt når strengane har fått nøyaktig same frekvens.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Javaprogram, MIT

Akustikk
Oscillasjon
Interferens
Tone i akustikk

For andre tydingar, sjå tone.
Ein tone er regelmessige lydsvingingar karakterisert ved lydstyrke, høgd og klangfarge.

Styrken (høyrestyrken) vert gjeven i phon. Frekvensen vert gjeven i svingingar per sekund (hertz, Hz), og viss tonen inneheld fleire frekvenskomponentar, er tonen som regel avgjort av den lågaste av desse (grunntonen). Klangfargen er avgjort av kor mange overtonar det er og amplituden av desse i høve til amplituden til grunnkomponenten. Viss tonen inneheld berre éin frekvens, blir tonen kalla rein eller enkel. Med fleire frekvensar blir tonen kalla samansett. Den lågaste tonen kallar ein grunntonen, dei andre overtonar. Viss frekvensen til overtonane eit heiltal gonger frekvensen til grunntonen, blir overtonane kalla overharmoniske av grunntonen. Tonen i blåseinstrument og strengeinstrument er bygd opp av harmoniske overtonar. Tonar i kyrkjeklokker har ikkje-harmoniske overtonar. Klangfarga til eit instrument avheng òg av kor snøgt grunntonen og dei ulike overtonane bygger seg opp og døyr ut. Nokre instrument, som til dømes fiolin, har små variasjonar i frekvensane til grunntonen og dei overharmoniske komponentane.

Reeferansar

Kjelder

«tone» i Store norske leksikon.

 
Persepsjon 
Mentale prosessar
Høyrsel
Psykoakustikk
Audiofrekvens

Audiofrekvens eller tonefrekvens er frekvensar innanfor høyrbare området. 

Det generelt aksepterte standardområdet for høyrbare frekvensar er frå 20 til 20 000 Hz, men det varierer frå person til person. Frekvensar under 20 Hz vert generelt kjend i staden for høyrt, så lenge lydtrykket overstig eit visst nivå. Frekvensar over 20 000 Hz kan stundom høyrast av unge menneske. Høge frekvensar er dei første som forsvinn ved høyrselstap på grunn av alder eller langvarig eksponering for høge lydtrykk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Audio frequency» frå ,  den 20. februar 2013.  
 

Lydteknikk
Bølgjer
Tone
Tonespektrum

Tonespektrum eller klangspektrum er eit spektrum som gjev styrkeforholdet mellom dei deltonane ein tone er samansett av.

Sjå òg 
 klanganalyse

Kjelder
 tonespektrum. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/tonespektrum

Akustikk
Tone
Gro Marie Svidal

Gro Marie Svidal () er ein norsk folkemusikar frå Jølster i Sogn og Fjordane. Svidal spelar hardingfele. Ho er utdanna frå Ole Bull Akademiet på Voss, og ved Norges Musikkhøgskole. I 2010 leverte ho masteroppgåva Ve'dunderlæ: perspektiv på den munnlege kommentaren i hardingfelekonserten. Svidal er hardingfelespelar, komponist, dansar og produsent. Ho spelar særleg tradisjonsmateriale frå Sunnfjord, Sogn og Voss.

Prisar og stipend 
 2014: 1. plass, spel hardingfele, klasse A (Landskappleiken, Geilo)
 2013: 1. plass, spel hardingfele, klasse A (Vestlandskappleiken, Førde)
 2013: 4. plass, spel hardingfele, klasse A (Landskappleiken, Røros)
 2013: Statens kunstnerstipend for yngre/nyetablerte kunstnere, folkekunst (1. år)
 2012: Jølster 2012 nominert til Folkelarmprisen i solo-klassen
 2011: 2. plass i Fanitulltevlinga
 2009: 2. plass i NM i folkemusikk
 2009: Hardingfele nominert til Folkelarmprisen i solo-klassen
 2009: Nominert til NRK Sogn og Fjordane sin Lutt-pris 
 2008: Tiltaksmidlar frå Rådet for folkemusikk og folkedans
 2003: Ungdommens musikkstipend frå Sparebanken Sogn og Fjordane
 1998: Gunnar Smaadals musikkpris 
 1997: Gullharpa for beste solist på hardingfele i klassen for junior (Landskappleiken, Ål i Hallingdal)

Diskografi 
 Jølster 2012 (med Erlend Apneseth, Synnøve S. Bjørset og Sigmund Eikås) (ta:lik 2012)
 Hardingfele (soloutgjeving) (Etnisk musikklubb 2009) 
 Det hev ei rose sprunge (Helene Bøksle si juleplate frå 2009. Gro Marie Svidal spelar hardingfele på melodien Lys Til Nattsvart Jord)
 Sommarkveld  (solo og samspel, med Indre Sunnfjord Spelemannslag) (Etnisk Musikklubb 2003)
 Surfing in the air (Christine Guldbrandsen si utgjeving frå 2003. Gro Marie Svidal spelar hardingfele)

Bakgrunnsstoff
 Gro Marie Svidal  Folkemusikk.no sin utøvarkatalog 
 Fylkesleksikonet i NRK
 Lydopptak av Gro Marie Svidal kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga. 

Folk frå Jølster
Norske folkemusikarar