Nordahl Grieg

Johan Nordahl Brun Grieg () var ein norsk diktar, forfattar og journalist. Han var son av Peter Lexau Grieg (1864–1924), bror av Harald Grieg og ein fjern slektning av Edvard Grieg.

Grieg var fødd i Bergen. Han debuterte i 1922 med Omkring Kap det gode Haab. I 1924 kom Skibet gaar videre.

Idealisme
Grieg var kjend som ein sterkt engasjert motstandar av fascismen og positiv til kommunismen, sjølv om han aldri gjekk inn i Norges Kommunistiske Parti eller støtta den politiske verksemda til partiet. Han reiste til Sovjetunionen i 1933 og vart verande i to år, lenge nok til å kunne få kunnskap om Moskvaprosessane som Stalin sette i verk, og som Grieg forsvarte i artikkelen «Dramaet i Moskva» i tidsskriftet Veien frem i februar 1937. I denne artikkelen gjekk han til åtak på åtte norske forfattarar som kritiserte Moskvaprosessane. Prosessane gav òg grunnlaget for romanen Ung må verden ennu være.

Opphaldet i Sovetunionen styrkte interessa Grieg hadde for politikk, og vart byrjinga til eit sterkt anti-fascistisk engasjement. Men overgrepa som gjekk føre seg i Sovjetunionen medan han var der, endra altså ikkje det positive synet han hadde på kommunistregimet i landet. Borgarkrigen i Spania, då opprøraren Francisco Franco vart støtta av Adolf Hitler og Benito Mussolini utan at dei vestlege demokratia kom den lovleg valde spanske regjeringa til hjelp, har truleg hatt mykje å seie for Griegs haldning. Han kan ha sett det slik at storkrigen i Europa var i kjømda, og at dei vestlege demokratia ville kome til å velje den nazistiske sida i denne konflikten. Sumaren 1937 hadde den lovlege spanske regjeringa invitert til ein internasjonal forfattarkongress, og Grieg var i landet og skreiv seinare om opplevingane sine. I reportasjesamlinga Spansk sommer og dessutan òg i romanen Ung må verden ennu være, tok han soleis opp tema frå den spanske borgarkrigen. I reportasjane skildra han livet attom fronten og brutaliteten som høyrde krigen til, og intervjua med militære og sivile leiarar.

Etter den tyske invasjonen i 1940 av Noreg under den andre verdskrigen, kom han seg over til England. Grieg var med på transporten gullet til Norges Bank ut av Noreg, og var med regjeringa Nygaardsvold til Storbritannia. I England vart han utdanna som offiser, og deltok mellom anna som krigskorrespondent på flytokt over Tyskland. På eitt av desse tokta vart flyet skote ned, og Grieg og heile flymannskapet vart drepne. Grieg vart gravlagd i ei massegrav i Tyskland.

Ettermæle
Etter den andre verdskrigen vart Grieg halden fram som ein krigshelt. Fleire dikt han hadde skrive, vart mykje bruka under krigen og i tida etter. Det nasjonalpatriotiske diktet 17. mai 1940, som Grieg sjølv las over NRK sin radiostasjon i Tromsø på nasjonaldagen i 1940, vart folkeeige . Det tonesette diktet «Til ungdommen» fekk ny aktualitet og vart mykje sunge under minneseremoniar etter terroråtaka i Noreg 22. juli 2011.

Nordahl Grieg-statuen på austsida av teaetret Den Nationale Scene i Bergen vart avduka den 10. november 1957. Nordahl Griegs veg ved heimstaden hans i oppveksten, er kalla opp etter han.

Liste over utgjevingar

 Rundt Kap det gode Håp, 1922 
 Skibet gaar videre, 1924 
 Stene i strømmen, 1925
 Kinesiske dage, 1927
 En ung manns Kjærlighet, 1927  
 Barabbas, 1927
 Norge i våre hjerter, 1929
 Nordahl Grieg, Herman Wildenvey, Tore Ørjasæter, Arnulf Øverland: Dikter, 1930
 Atlanterhavet, 1932
 De unge døde, 1932
 Vår ære og vår makt, 1935 - 
 Men imorgen, 1936 - 
 Spansk sommer, 1937 (Viva la Murte)
 Ung må verden ennu være, 1938 - 
 Nederlaget, 1937 - 
 Dikt i utvalg, 1944
 Friheten, 1945 - 
 Flagget, 1945
 Håbet, 1946
 Samlede verker, 1947 
 Samlede dikt, 1948
 Langveisfra, 1964
 Morgen over Finnmarksvidden, 1967
 Skuespill / Nordahl Grieg, 1975
 Norge, og andre dikt, 1976
 Et varig vennskap, 1981 (redigert av Brikt Jensen)
 Reise gjennom vår egen tid, 1982 (redigert av Martin Nag og Finn Pettersen)
 Større kriger, 1989 (original tittel: Greater wars, omsett av Brikt Jensen)

Litteratur om Nordahl Grieg 
 Edvard Hoem. Til ungdommen : Nordahl Griegs liv. Gyldendal, 1989. ISBN 82-05-29946-3
 Jan Tveita. Om Vår ære og vår makt av Nordahl Grieg. Ad notam Gyldendal, 1999 ISBN 82-417-0864-5 - Boka i digitalisert fulltekst på Nasjonalbiblioteket
 Erling T. Gjelsvik. Nordahl i våre hjerter : en musikal over Nordahl Griegs liv. Eide, 1990 ISBN 82-514-0361-8
 Martin Nag. Ung må Nordahl Grieg ennå være. Solum Forlag, 1989 ISBN 82-560-0655-2
 Martin Nag. Streiflys : Nordahl Grieg på ny : Essays. Ny dag, 1967
 Fredrik J. Haslund. Nordahl Grieg : En dikter og hans tid. Gyldendal, 1962
 Gerd Grieg. Nordahl Grieg - slik jeg kjente ham. Gyldendal, 1957 
 Harald Grieg. Nordahl min bror i En forleggers erindringer. Oslo, 1956
 Kjølv Egeland. Nordahl Grieg. Gyldendal, 1953
 Johan Borgen. Nordahl Grieg. Gyldendal, 1945 (utgjeve fyrst på svensk i Sverige 1944)
 Arvid G. Hansen. Nordahl Grieg. Bokcentralen, 1939.

Referansar 

Grieg, Johan Nordahl Brun
Grieg, Johan Nordahl Brun
Grieg, Johan Nordahl Brun
Nordmenn falne i andre verdskrigen