alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Arthur Omre

Arthur Omre () var ein forfattar som først og fremst skreiv såkalla hardkokte romanar.

Liv
Arthur Omre var fødd som Ole Arthur Antonisen i i Brunlanes i Larvik, og drog til sjøs då han var femten år gamal. Han gjekk på teknisk skule og arbeidde som konstruktør i USA, etterpå jobba han som ingeniør i Oslo. Etter å ha gått konkurs dreiv Antonisen med kriminell verksemd og fekk fleire dommar, for smugling, vald mot politiet, svindel og tjuveri. I 1933 blei han separert frå kona.

Verk
I 1935 debuterte han under pseudonymet Arthur Omre med romanen Smuglere. To år seinare skifta han namn til Arthur Omre. I 1938 vart han tildelt Gyldendals legat

Omre var ein litterær nyskapar som innførte den såkalla «hardkokte» stilen i Noreg. Samtida samanlikna  han med Ernest Hemingway og James Cain. Hovudpersonane til Omre var menneskje med eit vanskeleg liv som tøffe utfordringar. Omre hadde sjølv vore i fengsel, og det var vel kjennskapen til dei ulike miljøa som han skreiv om, som gjorde han til ein så unik forfattar.

Omre er gravlagd ved Vestkirken i Porsgrunn.

Verk

Smuglere, 1935, roman
Flukten, 1936, roman
Sukkenes bro, 1937, roman 
Kristinus Bergman, 1938, roman 
Intermesso, 1939, roman 
Det onde øie, 1940, roman 
Harmoni, 1941, roman 
Det hender iblant ..., 1941, noveller 
Mysterium i Rovsøy, 1942, kriminalroman, seinare gjeve ut som Holmgrensaken)
Vertshuset i Syd-Carolina, 1943, føljetong 
Linedansere, 1945, skuespill 
Det femte bud, 1947, skuespill 
Stort sett pent vær, 1948, noveller 
Skiftende bris, 1950, noveller 
Vagabond i Gosen, 1953, roman 
Gullmyntene og andre historier, 1954, noveller 
Mikkelfanten, 1955, roman 
Svarte-Paal, 1956, roman 
Ek & Co., 1957, roman
Hun, den første, 1957, roman
Utvalgte noveller, 1962 
Frydenlund, 1965, roman 
Den røde silkekjolen og andre noveller, 1966
Sølvkruset, 1941, halvbiografisk roman, utgitt 1971
Den magiske kofferten, 1994, noveller

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Arthur Omre» frå ,  den 27. august 2009.  
 

Norske forfattarar
Norske kriminalforfattarar
Psevdonym
Folk frå Larvik
Vinnarar av Gyldendals legat
Gunvor Gjessing

Gunvor Gjessing () er ein norsk journalist, fødd i Saltdal som Gunvor Rusånes. 
Ho er utdanna med mellomfag i engelsk og fransk språk ved Universitetet i Oslo. Ho har vore tilknytt avisa Aftenposten frå 1960, og har arbeidd med kulturstoff, mellom anna som filmkritikar. 
Gjessing har vore styremedlem i Norsk filmkritikerlag. 

Ho har gjeve ut ei bok som tek for seg historia til A/S Rusaanes Snekkerifabrikk. Fabrikken eksisterte frå 1887 til 1972. Føretaket låg ved Rusånes i Saltdal, ein liten stad i Nordland fylke. 

Gunvor Gjessing bur saman med mannen Kjetil Gjessing på Sagene i Oslo.

Verk 
 1999 Møbeleventyret. Historien om en pionerbedrift i Nordland ISBN 82-7631-030-3
 2004 Fra skog og fjell til Akersgata Artikkel i pressehistoriske skrifter nr. 3

Ufullstendig kjeldeliste 
 Leif Gjessing: Grømsted Gjessingene og dets etterkommere i 300 år.

Bakgrunnsstoff 
 Om huset der ekteparet Gjessing bur
 Om boka "Møbeleventyret"

Gjessing, Gunvor
Gjessing, Gunvor
Oksitansk

Oksitansk er eit gallo-romansk språk som blir tala i den sørlege tredelen av Frankrike, pluss Dei oksitanske dalane i Italia og somme grenseområde i Spania. Språket har berre full status som offisielt bruksspråk i Val d'Aran i Catalonia i Spania, medan det i Frankrike berre er fransk som har slik status.

Namnet er avleidd frå det oksitanske ordet for «ja», som er òc, og derfor blir det òg kalla langue d'òc. Frå det sistnemnde kjem òg namnet på regionen Languedoc, som likevel berre er ein del av det oksitanske språkområdet. 

Oksitansk har talrike dialektar, med hovudgruppene nordoksitansk, søroksitansk (med provençalsk i Provence) og det meir ulike gaskogniske (i Gascogne). 

Seinast på 1100-talet begynte språket som hadde danna seg frå folkeleg latin i det området som no er Frankrike å dele seg i to språk. Nord for elva Loire utvikla det seg til forløparen for dagens fransk (langue d'oïl), sør for elva til oksitansk. Det oksitanske språket spela ei viktig rolle som litteraturspråk på 1100-talet og 1200-talet, særleg i trubadurlyrikken. Krosstog og krig enda denne blomstringstida. Under einevaldskongen Ludvik 14. begynte den språklege sentraliseringa, og oksitansk vart avskaffa som undervisningsspråk i offentlege skular og trengt tilbake i kvardagsbruken. Under den franske revolusjonen frå 1789 vart posisjonen til språket enda meir svekt, og sentraliseringa styrkt. 

Det er no 2 til 3 millionar menneske som talar oksitansk, om lag ein tidel av folket i «Oksitania». Det held på å bli viktigare att, framfor alt på grunn av turismen, det blir i somme skular lært jamsides med fransk, og gateskilt blir atter laga tospråklege. Såleis heiter byane Toulouse og Carcassonne, til dømes, på oksitansk Tolosa og Carcassona.

Bibliografi 
 Quint, N., Le Languedocien de poche - Occitan central, Assimil, 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Diccionari general occitan de Cantalausa
 The Occitan ring~L'anèl Occitan
 Planvenguts sus las paginas de Calandreta !
 La Ville Occitane 

Galloromanske språk
Romanske språk
Einskildspråk
Resan till Melonia

Resan till Melonia er ein svensk-norsk teiknefilm frå 1989, basert på William Shakespeare sitt stykke The Tempest (Stormen). Han vart regissert og teikna av Per Åhlin, i Noreg mest kjend for Albert Åberg og Sagan om Karl-Bertil Jonssons julafton (1975).

Bakgrunnsstoff 
 IMDb – Resan till Melonia

Svenske filmar
Norske filmar
Teiknefilmar
Filmar frå 1989
Iddefjorden

Iddefjorden (svensk Idefjorden) er ein grensefjord mellom Noreg og Sverige. Fjorden strekkjer seg frå Halden i nord og 16 km sørover til herregarden Berby. Ved Halden går han over i Ringdalsfjorden. 

Ringdalsfjorden og Iddefjorden utgjer eigentleg berre ein enkelt fjord med ei samla lengd på om lag 25 km. Denne fjorden er igjen ein arm til Singlefjorden, som igjen er ein del av Ytre Oslofjord. Fjorden heiter Ringdalsfjorden inn til Halden, der han skifter namn til Iddefjorden. Årsaka til at namnet på fjorden er todelt er truleg at det er haldensarane som har gjeve fjorden namn, og sett frå Halden kan ein snakke om to fjordar, ein utover mot sjøen (Ringdalsfjorden), og ein innover i landet (Iddefjorden). Dette er gjenspegla i til dømes det svenske språket, der heile fjorden heiter Idefjorden.

Elvane Tista og lakseelva Enningdalselva munnar ut i Iddefjorden. I tillegg til ein del mindre holmar og skjer, så finn ein to større øyar i fjorden, Sauøya med Norske Skogs utskipingshamn, og Brattøya som er naturreservat. Lenger opp i fjorden ligg Skriverøya, ei halvøy med kulturminner frå jernalderen, den store nordiske krigen og steinhoggarane sine glansdagar.

Iddefjorden har gjennom mange år vorte sterkt forureina av utslepp frå Saugbrugsforeningen (Norske Skog) i Halden. Fjorden var i 1970-åra biologisk død. Effektive reinsetiltak vart først sett i gang i 1980-åra, og livet har sidan vendt tilbake.

Bakgrunnsstoff
Iddefjorden i Store Norske Leksikon

Fjordar i Viken
Fjordar i Sverige
Geografi i Halden
Bohuslän
Den norsk-svenske riksgrensa
VxWorks

VxWorks er et sanntids operativsystem (OS) laga av verksemda Wind River Systems i USA. Det er mest kjent for å vera operaitivsystemet i fleire av romfarkostane til NASA.

Konkurrentar på marknaden er QNX, LynxOS, VRTX, pSOS (som blei kjøpt opp av Wind River på 2000-talet), Nucleus RTOS, OSE og andre.

Operativsystem
Sanntidsoperativsystem

Eit sanntidsoperativsystem er eit operativsystem som handsamar data i sanntid. Eit sanntidssystem garanterer at resultata av dei ulike operasjonane vert leverte i rett tid, eller innan eit gitt tidsrom, under føresetnad av at det ikkje vert overbelasta (tildelt for mange, eller for arbeidskrevjande, oppgåver).

Hardheit 
Sanntidsystem kan ha ulik grad av «hardheit», der «hardheit» syner til at responsen til systemet avvik lite frå det som vert forventa. At respons kjem i rett til (innan snevre toleransar) vert ofte kalla «hard sanntid». Eit sanntidsoperativsystem som oppfyller krava til «hard sanntid» vert av og til kalla eit «hardsanntidssystem». Når krava til «hard sanntid» ikkje er oppfylte, slik at responsen kan koma litt forsinka og til litt ulike tider (innan ein viss toleranse), talar ein gjerne om «mjuk sanntid». Eit mjuksanntidsoperativsystem misser likevel ikkje data. I nokre høve kan dette føra med seg ei svekking av kvaliteten, til dømes ved lyd- eller videostrauming, men om det er akseptabelt med litt forsinking kan data likevel leverast med faste interval (konstant sampelrate) ved å nytta bufferar for å mellomlagra data. Buffering vert til dømes nytta i samband med lydkort og strauming av lyd og video over internett. I nokre samanhengar kann det føra til katastrofe om responsen er forsinka. Dette gjeld til dømes i kontrollsystem, som vert ustabile om sløyfeforinkinga overstig ein viss verdi. Det finst mange døme på system som er ustabile og må stabiliserast av eit kontrollsystem med mykje snøggare respons enn det som er muleg med manuell styring. Typiske døme er bærerakettar og moderne jagarfly. Om kontrollsystemet som vert nytta ikkje handsamar måledata frå sensorane snøgt nok kan ikkje pådragsorgana aktiverast før det er for seint.

Pålitelegheit 
Mange system, som til dømes kjernekraftverk, set strenge krav til pålitelegheit. 

Døme på sanntidsoperativsystem er VxWorks, QNX, OSE, eCos, pSOS, RTLinux og Windows CE.

Operativsystem
Hn/Sanntidsoperativsystem

Eit sanntidsoperativsystem (Real-Time Operating System, RTOS) er eit operativsystem med dei eigenskapane som trengst til å stydja eit sanntidsystem.

Eit sanntidsystem er eit system som legg avgjerande vekt på at dei logiske resultati frå utreikningane ikkje berre er rette, men jamvel kjem i rett tid. Same kva slags last ein legg på eit sanntidssystem, skal systemet garantera responsar i rett tid.

Sanntidsystem finst i tri utgåvor, hard real time, firm real time og soft real time. I eit soft eller firm real time system kann tapte daudlinor føra med seg ei kvalitetsveikjing (td audiostreaming), i eit hard real time system kann det føra til katastrofe (td kjernekraftverk). 

Døme på sanntidsoperativsystem er VxWorks, QNX, eCos, pSOS og Windows CE.

Hn/Operativsystem
Hn/Java 2 Micro Edition

Java 2 Micro Edition (J2ME) er ei utgåva av Java-teknologien som er skreiarsydd for mobiltelefonar, kalkulatorar og annan forbrukarelektronikk i lummeformat. J2ME vart fyrste gongen presentert under ein Java-konferanse i San Francisco sumaren 2000. Samstundes lagde Motorola fram dei fyrste handsetti som styd plattformi.

Kombinasjonen av WAP (Wireless Application Protocol) og Java-teknologi gjev ei ideell løysing for mobilbrukarar som ynskjer interaktive tenestor. I våre dagar hev trådlause tenestor bygt på Java-teknologi vorte teke i bruk yver heile verdi.

J2ME gjev mellom anna høve til å lasta ned tridjeparts applikasjonar på vanlege mobiltelefonar. Soleides fær forbrukarane høve til å uppdatera terminalane jamleg med nye spel eller innhald. Med J2ME hev gamle arkadespelklassikarar som Asteroids og Frogger fenge nytt liv – ikkje i spelehallen, men på mobilterminalen.

Nyttige peikarar 
 java.sun.com/j2me
 www.corej2me.com
 www.microjava.com 

Hn/Programmeringsmål
Java 2 Micro Edition

Java 2 Micro Edition (J2ME) er ei utgåve av Java-teknologien som er skreddarsydd for mobiltelefonar, kalkulatorar og annan forbrukarelektronikk i lommeformat. J2ME vart fyrste gong presentert under ein Java-konferanse i San Francisco sommaren 2000. Samtidig la Motorola fram dei fyrste handsetta som støtta plattforma.

Kombinasjonen av WAP (Wireless Application Protocol) og Java-teknologi gjev ei ideell løysing for mobilbrukarar som ynskjer interaktive tenester. I våre dagar har trådlause tenester bygt på Java-teknologi vorte teke i bruk over heile verda.

J2ME gjev mellom anna høve til å laste ned tredjeparts applikasjonar på vanlege mobiltelefonar. Soleis får forbrukarane høve til å oppdatere terminalane jamleg med nye spel eller innhald. Med J2ME har gamle arkadespelklassikarar som Asteroids og Frogger fått nytt liv – ikkje i spelehallen, men på mobilterminalen.

Bakgrunnsstoff 
 java.sun.com/j2me
 www.corej2me.com
 www.microjava.com 
 J2ME device database and multi-device porting solution

Programmeringsspråk
Retoromansk

Retoromansk høyrer til dei romanske språka. Det blir i dag tala i somme område av den sveitsiske kantonen Graubünden. Ved folketeljinga i 1990 var det 66 356 menneske som sa dei tala retoromansk regelmessig, og 39 632 av desse hadde det som hovudspråk. I 2000 hadde litt færre, 35 100, retoromansk som hovudspråk. 

På grunn av at mange stader og dalar i kantonen var svært avstengde før i tida, utvikla det seg ulike dialektar av språket, og det kan delast i fem undergrupper som går frå vest til aust. Gruppene blir kalla sursilvan, sutsilvan, surmiran, puter og vallader.

Kvar av desse fem idioma har utvikla eigne skriftspråk. Retromansk under eitt er sidan 1938 det fjerde nasjonalspråket i Sveits, men vart lite bruka av det offentlege. I den nye forbundsforfatninga frå 1999 fekk språket rang som landsspråk. Med det har det vorte likeverdig med dei andre språka i landet; tysk, fransk, italiensk og tysksveitsisk teiknspråk. Det har vore fleire freistnader på å lage eitt einskapleg skriftspråk for alle som talar retoromansk, men dei slo lenge feil, fordi ein stor del av brukarane såg ein fare for sitt eige mål i det. 

Det siste forsøket på å lage eit slags standardspråk for alle retoromansktalande kom etter krav frå målrørsla Lia Rumantscha. Tiltaket fekk namnet Rumantsch Grischun, på norsk graubündenromansk etter namnet på kantonen. Sidan 1982 er dette sams skriftspråket offisielt skriftspråk for kommunikasjonen med den retoromansktalande folkesetnaden. I august 2003 vedtok kantonparlamentet at alle læremiddel for retoromanskspråklege primærskular etter kvart skulle gå over til dette samnemnarmålet. Til da hadde skulebøker vorte gitt ut på alle fem variantane. I tillegg vart standardspråket etter det innført som offisielt skulespråk i Müstairdalen (Val Müstair), i Oberhalbstein (Sursès), i Albuladalen, i dei undre Surselva og i Domat/Ems. 

Dei siste ti åra har retoromansk opplevd ei viss styrking. Det var til dømes viktig at Microsoft Office kom i retoromansk utgåve frå hausten 2005.

Referansar 

Romanske språk
Språk i Sveits
Einskildspråk
Ayllu

Ein ayllu var minste politiske eining i førinkaperioder og i inkatida i dei geografiske områda som inkariket femna om. I det grunnleggjande var dette familiegrupper med frå om lag 50 til mange hundre medlem og dei kunne oppta delar av eller ein heil landsby. 
 
Eininga kunne adoptere nye medlem utanom familien om dei ville arbeide eller delta i mitaen for eininga. Når ei kvinne gifta seg inn i ein ny ayllu heldt ho fram med medlemskap i eininga kor ho var fødd, medan ho sjølv og barna òg kom inn i aylluen åt ektemannen. 

Gruppa kunne tilbe sin eigen huaca og var leidd av ein curacu. Aylluen var sjølvforsynt på alle måtar med unntak i krisar som i El Niño-år kor sentrale forråd kunne takast i bruk. Han gav sosial tryggleik, rett til territorium for jordbruk og busetnad, men òg pliktar ovanfor sentralmakta.

Ordforklaring 
I engelsk og norsk litteratur om inkariket nyttast nokon framandord direkte utan omsetjing: 
 curacu lokal leiar, administrator 
 huaca noko å tilbede, ein hellig relikvie, guddom, ein forfedrar eller eit karaktertrekk 
 mita pliktarbeid for sentralmakta, til dømes i militære eller vegbygging

Bakgrunnsstoff 
 Michael Mosley om ayllu (på engelsk)

Peruansk historie
Ord frå quechua
Sosiale grupper
Soleiefamilien

Soleiefamilien (Ranunculaceae) er ein plantefamilie i ordenen Ranunculales og omfattar ca. 1500 artar fordelt på 50 planteslekter. Soleiefamilien er utbreidd i Noreg. Kjende artar er for eksempel smørblome, blåveis, kvitveis, ballblom, vårkål, trollbær, tyrihjelm og bekkeblom. Mange arter vert dyrka som hageplanter. Nesten alle artane i familien er giftige.

Kjente slekter 

 Helleborus (julerose)
 Eranthis (vinterblom)
 Trollius
 Caltha
 Actaea (trollbærslekta)
 Aconitum (hjelmslekta)
 Delphinium (riddarsporeslekta)
 Consolida (småriddarsporeslekta)
 Anemone (symre)
 Hepatica
 Pulsatilla Clematis (klematis)
 Adonis Ranunculus (soleieslekta)
 Myosurus
 Aquilegia (akeleieslekta)
 Thalictrum (frøstjerne)

Bakgrunnsstoff 

 
Ranunculales
Bekkeblom

Bekkeblom (Caltha palustris), òg kalla soleihov, er ei fleirårig urt i soleiefamilien som veks på fuktige plassar over heile Noreg. Han er umiskjenneleg med tjukke, glatte stenglar, og mørkegrøne, glinsande blad. Blomane er gule, og minner om soleie (Ranuculus), men er større. Blomstringstida er frå april til juni. Til fjells, og langt mot nord finst former med krypande, rotslåande stengel, og mindre blomar. Desse vert ofte rekna som ein eigen underart, men det dreier seg truleg om ei tilpassing til klimaet. Planten har vid utbreiing i tempererte, fuktige strøk på den nordlege halvkule. Han vert òg dyrka i hagar. Det finst hageformer med fylte blomar, og med kvite blomar. Planten er giftig.

Bakgrunnsstoff 

Soleiefamilien
Giftige plantar
Bekkeblomslekta

Bekkeblomslekta eller soleihovslekta (Caltha) er ei slekt av fleirårige urter i soleiefamilien. Dei 10 artane veks på fuktige stadar i kalde og tempererte strøk over heile verda. Einaste norske og europeiske art er bekkeblom.

Bakgrunnsstoff 

 Phylogeny and biogeography of Caltha (Ranuculaceae)

Soleiefamilien
Jacob Young

Jacob Young () på Lillehammer) er ein norsk jazzgitarist- og komponist.

Han byrja å spele gitar som 12-åring, først sjølvlærd, men etter å ha studert musikk på Universitetet i Oslo fekk han eit stipend til New School for Jazz and Contemporary Music i New York City. Gitarlæraren der var den kjende gitaristen Jim Hall.

Jacob Young vann Gammleng-prisen i klassen jazz i 2003.

Diskografi 
 This is You (NORCD, 1995)
 Pieces of Time (Curling Legs, 1997)
 Glow (Curling Legs, 2001)
 Where Flamingos Fly med Karin Krog (Grappa, 2002)

Bakgrunnsstoff 
 Jacob Young si vevside

Young, Jacob
Folk frå Lillehammer
Norske gitaristar
NORCD

NORCD er eit norsk plateselskap med (2005) meir enn 50 titlar i katalogen.

Selskapet satsar på smal musikk, som folke-, jazz-, improvisasjons- og verdsmusikk.

Mellom artistane finst Nils Petter Molvær, Arve Henriksen og Berit Opheim.

NORCD vert leia av saksofonisten og komponisten Karl Seglem.

Bakgrunnsstoff 
NORCD på nett 

Norske plateselskap
Skipingar i 1991
Frank McCourt

Frank McCourt () var ein irsk-amerikansk lærar og forfattar. 

McCourt vart fødd i Brooklyn i New York, foreldra var irske immigrantar. På grunn av depresjonstidene flytta familien attende til Irland då Frank var fire år gammal, og han voks opp i byen Limerick. 

I nittenårsalderen vende han attende til USA der han livnærte seg med tilfeldig arbeid inntil han vart innrullert i dei militære styrkane i samband med utbrotet av Koreakrigen. Den militære tenesta si hadde han i Tyskland. Etter krigen oppnådde han, delvis gjennom the G.I. Bill (ei særordning for studieplassar for tidlegare militært personell), å verta godteken som student ved New York University, sjølv om han ikkje hadde den formelle grunnutdanninga. Han underviste dei siste 18 åra som lærar i engelsk (creative writing) ved Stuyvesant High School i New York .

McCourt fekk Pulitzerprisen (1997) og National Book Critics Circle Awards (1996) for memoarromanen Angela's Ashes som han gav ut i 1997.

Bror hans, Malachy McCourt, er også forfattar.

Utgjevingar 
 Angela’s Ashes (1997, norsk utgåve: Engelen på det sjuende trinn : en irsk barndom, 2000)
 ’Tis (1999, norsk utgåve: Ja så menn, 2001)
 Teacher Man (2004, norsk utgåve: Lærer’n, 2006)
 Ireland Ever (2004) (medforfattar saman med Jill Freedman og Malachy McCourt)

Bakgrunnsstoff 
 Frank McCourt - biografi/intervju

Irske forfattarar
USA-amerikanske forfattarar
Irsk-amerikanarar
Folk frå New York City
Pulitzerpris-vinnarar
Litauisk

Litauisk er liksom latvisk eit baltisk språk, og det blir tala av 4 millionar menneske, av dei 3 millionar i Litauen. Det blir sett på som eit av dei moderne indoeuropeiske språka som ligg nærast det opphavlege indoeuropeiske språket, særleg når det gjeld intonasjon og aksent. Dette, og det at litauisk i så liten grad har vorte påverka av andre språk, gjer at litauisk har stor verdi innan den samanliknande språkforskinga. 

Det litauiske språket kan sjåast som eit godt døme på at utryddingstrua språk faktisk kan styrkje seg att. For vel hundre år sidan var litauisk på veg å bli borte.

Det finst to større litauiske dialektar, kalla augstaitiskan og zemaitiskan (den sistnemnde i nordvest-Litauen). Den førstnemnde ligg til grunn for skriftspråket. Denne dialektkløyvinga skal ha skjedd alt på 1400-talet.

Litauisk brukar det latinske alfabetet, med nokre tillegg av diakritiske teikn. Litauisk har to grammatikalske kjønn, manglar artiklar, og har åtte kasus (fall). På grunn av alle kasusa, har ordstillinga ikkje noko å seie for meininga, og kan variere mykje. 

Litauisk vart eit skriftspråk først på 1500-talet, derfor er den tidlege historia lite kjend. Syntaksen skal vere påverka av latin og polsk. I dag kan nær alle litauarar lesa og skriva.

Eit fenomen i litauisk namneskikk er dét at familienamnet til kvinnene får ulik form slik: Ugifte kvinner har familienamn på -aite, -yte, -iute, som utgår frå etternamnet til faren, og gifte kvinner har familienamn på -iene, som utgår frå etternamnet til ektemannen.

Kjelder 

Baltiske språk

Språk i Litauen
Einskildspråk
OpenOffice.org Writer

OpenOffice.org Writer er teksthandsamaren i kontorsystemet OpenOffice.org.

Fri programvare
Open kjeldekode
Kontorsystem
Nynorsk programvare
OpenOffice.org Math

OpenOffice.org Math er et verktøy i kontorsystemet OpenOffice.org.

Med Math kan du laga og redigere vitskaplege formlar og uttrykk.

Fri programvare
Open kjeldekode
Kontorsystem
Nynorsk programvare
OpenOffice.org Calc

OpenOffice.org Calc er reknearket i kontorsystemet OpenOffice.org.

Med Calc kan du gjera utrekningar, analysera informasjon og handtera lister i rekneark. Som rekneark er Calc særs likt Microsoft Excel. Dersom du treng meir avanserte statistiske og andre funksjonar, manglar Calc mykje av det beste i Excel. Calc er rekna for å vera den minst fullgode delen av OpenOffice.

Fri programvare
Open kjeldekode
Kontorsystem
Nynorsk programvare
OpenOffice.org Impress

OpenOffice.org Impress er presentasjonsverktøyet i kontorsystemet OpenOffice.org.

Med Impress kan du lage enkle presentasjonar for framvisningar, møte og nettstader.

Fri programvare
Open kjeldekode
Kontorsystem
Nynorsk programvare
OpenOffice.org Base

OpenOffice.org Base er databaseprogrammet i kontorsystemet OpenOffice.org.

Med Base kan ein lage databaser, handtere spørjingar og rapportar for å spore opp tilgjengeleg databaseinformasjon.

Fri programvare
Open kjeldekode
Kontorsystem
Nynorsk programvare

de:Apache OpenOffice#Base
OpenOffice.org Draw

OpenOffice.org Draw er eit enkelt teikneprogram i kontorsystemet OpenOffice.org.

Med Draw kan ein lage og redigere teikningar,flytdiagram og logoar.

Fri programvare
Open kjeldekode
Kontorsystem
Nynorsk programvare
Dronte

Dronten (Raphus cucullatus) er ein utdøydd fugleart i den biologiske ordenen duefuglar, Columbiformes. Fuglane kunne vega innpå 20-25 kg. Arten levde berre på øya Mauritius. Den siste av denne arten vart drepen i 1681.

Drontane var store fuglar som ikkje kunne flyge. Drontene var ein del av Columbiformes, duefuglane, men hadde elles ikkje særlege likskapar med duer av i dag. Dei var helst klumpete å sjå til og vanta både venger og naturleg frykt for menneske. Såleis vart dei hjelpelause i møte med dei europeiske sjøfararane, som kunne fanga dei med berre nevane. Dyr europearane tok med seg, som t.d. rotter, katter og hundar, gjorde òg sitt for å få ned bestanden.

Bakgrunnsstoff 

Duefuglar
Utdøydde fuglar
Mauritius
Artar som har vorte utrydda som følgje av menneskeleg verksemd
Takson namngjevne av Carl von Linné