alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sportsklubben Rollon

Sportsklubben Rollon er eit idrettslag i Ålesund, skipa 20. februar 1914. Laget er aktivt i fotball og har i periodar markert seg i handball. Rollon spelar i blå og kvite drakter.

Rollon er den eldste fotballklubben i Ålesund, fire månader eldre enn meir kjende Aalesunds Fotballklubb. Klubben har namn etter Rollo frå Normandie som ein meiner er identisk med den sunnmørske vikinghovdingen Gange-Rolv, avbilda på den blå-kvite fana til sportsklubben.

Rollon deltok i Noregsmeisterskapen i fotball 1915, som det fyrste laget frå Møre og Romsdal. I tida etter andre verdskrigen veksla Rollon mellom å spele Landsdelsserien og den underliggjande serien. På 1960-talet og fram til 1975 var Rollon fast deltakar i 4. divisjon Sunnmøre. I siste halvpart av 1970-talet spelte Rollon i tredje divisjon, i 1977-sesongen var laget fullt på høgde med AaFK. Harald Thorsen og John Helge Aam var mellom dei fremste Rollon-spelarane i desse åra. Etter å ha vore i 3. divisjon i sesongane 1983-85, vart laget gradvis svekka og i 1995 trekte Rollon A-laget frå serien, men melde seg på att i seriesystemet i 2000. På 2010-talet har Rollon vandra mellom fjerde og femte nivå i seriefotballen.

Rollon reiste i 1924 lagshytta Rollonhytta på Sulafjellet i dåverande Borgund kommune, eit hus som framleis er i klubbens eige. Rollon tok i 1954 bruk ei fotballbane med grusdekke og klubbhus i bydelen «Bakom fjellet» i Ålesund. Bana heldt ikkje internasjonale mål og  eigedomen vart seld. Ei nybygt grasbane og nytt klubbhus i bydelen Larsgarden vart teken i bruk i 1985. Frå 2013 er det kunstdekke på Rollonbana.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «SK Rollon» frå ,  den 5. mai 2016.  
 

Idrettslag i Ålesund
Idrettslag skipa i 1914
Roar Gulbrandsen

Roar Gulbrandsen () er ein norsk kunstmålar og forfattar. Han bur i Førde.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
 Om Roar Gulbrandsen på Publica forlag

Bakgrunnsstoff
 Om Roar Gulbrandsen i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske lyrikarar
Norske novelleforfattarar
Forfattarar frå Førde
Norske målarar
Idar Stegane

Idar Stegane () er ein norsk professor og forfattar som særleg har teke for seg norsk og nordisk litteratur.

Stegane er fødd i Eikefjord i Flora kommune, busett i Bergen, der han tok mellomfag i tysk (1966) og norsk (1967), og grunnfag i allmenn litteraturvitskap (1968) ved universitetet. Same staden tok han magistergraden i litteraturvitskap i 1971, med ei oppgåve om Olav H. Hauge si dikting. I 1993 tok Stegane doktorgraden i nordisk litteraturvitskap, med avhandlinga Det nynorske skriftlivet. Studiar i framvoksteren av ei nynorsk litterær offentlegheit.

Før Stegane byrja det akademiske livet, arbeidde han ein periode på gard, og som skogsarbeidar og sildefiskar. I 1964 var han lærarvikar ved Flora folkeskule. Frå 1971 til 1972 var han lektor ved Firda offentlege landsgymnas på Sandane. Han var vitskapleg assistent ved Universitetet i Bergen i 1977, før han blei stipendiat og seinare førsteamanuensis same staden, mellom 1986 og 1993. Frå 1993 til 2007 var Stegane professor i nordisk litteratur, og han er no professor emeritus.

Stegane har skrive og har vore redaktør for fleire bøker. Olav H. Hauges dikting (1974) er ein lettare omarbeidd versjon av magisteravhandlinga og eit viktig bidrag til forskinga på Hauge si dikting. I 1983 gav Stegane ut ei bok om den unge forleggjaren og bokhandlaren Mons Litleré, med tittelen Mons Litlerés forlag. I 1995 redigerte han festskriftet Ord om ordkunst. Til Asbjørn Aarseth på 60-årsdagen, saman med Atle Kittang. Han har òg vore medredaktør for antologien Norske tekster. Lyrikk (1998), og saman med Hadle Oftedal Andersen redigerte han Modernisme i nordisk lyrikk i 2005. I 2010 kom artikkelsamlinga Artiklar om litteratur.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

I tidsskrift - eit utval
 Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
Allkunne

Bakgrunnsstoff
 Om Idar Stegane i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Norske sakprosaforfattarar
Forfattarar frå Flora
Norske professorar
Vinnarar av Amboltprisen
Tore Reginiussen

Tore Reginiussen () er ein norsk fotballspelar frå Alta som spelte 21 landskampar i tida 2008-14, og sidan 2012 har vore midtstoppar i Rosenborg Ballklubb.

Klubbspel
Reginiussen spelte på Alta IF i åra 2003-05. Etter at Alta rykte ned på tredje nivå, var han Tromsø-spelar i fire sesongar, 2006-09. Vinteren 2010 skreiv han kontrakt med den tyske storklubben Schalke 04. Han klarte ikkje å spele seg inn på det tyske laget, så våren 2011 var han atter å sjå i Tromsø-drakta.

I juni 2011 signerte Reginiussen for danske Odense Ballklub og eit tilhald som varte eitt år. Den 5. august 2012 vart han overført til Rosenborg BK i Trondheim. Her var han i 2015 med å vinne både serien og cupfinalen.

Landslagspel
Reginiussen debuterte på det norske landslaget 26. mars 2008 mot Montenegro. Fem månader seinare skåra han sitt fyrste landslagsmål i ein privatlandskamp mot Irland som enda 1-1. I sin tiande landskamp vart han matchvinnar då han skåra det einaste målet i kampen mot Thailand i Bangkok, 18. mars 2012. Han var landslagskaptein i sine to siste landskampar, begge spelt i Abu Dhabi i januar 2014 og mot høvesvis Moldova og Polen.

Merittar
Seriemeister: 2015 med Rosenborg BK
Noregsmeister: 2015 med Rosenborg BK

Kjelder
eu-football

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Alta-spelarar
Tromsø-spelarar
Rosenborg-spelarar
Odense-spelarar
Folk frå Alta
Jori Mørkve

Jori Mørkve () er ein norsk idrettsutøvar som er medlem i Voss Skiskyttarlag og IL Eldar.

Mørkve er mest kjend som skiskyttar. I perioden 2001-16 deltok ho i nesten 50 renn i verdscupen i skiskyting, med ein 18. plass på sprinten i Khanty-Mansijsk i 2007 som beste individuelle plassering. Sine beste prestasjonar i verdscupen gjorde ho i stafettar, fyrste gongen med tredjeplassen saman med det norske laget som deltok i Hochfilzen i desember 2006.

Etter nokre gode stafettetappar fekk Mørkve plass på det norske laget i mixstafett under VM i skiskyting 2007 i Antholz. Saman med Tora Berger, Emil Hegle Svendsen og Frode Andresen gjekk ho det norske laget inn til bronsemedalje. I same meisterskapen fekk ho bronse også med det norske kvinnelaget i 4 × 6 km stafett; Tora Berger, Ann Kristin Flatland og Linda Grubben var lagkameratane hennar.

Mørkve har sikra seg to sølvmedaljar på 15 km i NM i skiskyting, fyrste gongen i 2010 og andre gongen i 2013. Ved begge høva møtte ho si overkvinne i Tora Berger. Mørkve har elles NM-bronsar frå 2005 og 2011.

Mørkve har også delteke i langrenn, då på nasjonalt nivå og helst i stafettevlingar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jori Mørkve» frå ,  den 6. mai 2016.  
 

Norske skiskyttarar
Folk frå Voss
Synnøve Thoresen

Synnøve Thoresen () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Simostranda IL som vann eitt verdscuprenn.

Den 15. mars 1988 overraska Thoresen ved å vinne 7,5 km sprint i verdscupen i skiskyting i finske Jyväskylä. I 1989 gjekk ho på det norske laget som tok sølvmedaljar i lagtevlinga i verdsmeisterskapen, dei andre på laget var Elin Kristiansen, Anne Elvebakk og Mona Bollerud. Året etter kom ho på sjetteplassen på 15 km under VM i skiskyting 1990 i Minsk, hennar fremste individuelle prestasjon i eit stort internasjonale meisterskap. Under skiskytings-VM  1991 i Lahti tok ho nok ein medalje i lagtevlinga, den gongen saman med Signe Trosten, Hildegunn Fossen og Unni Kristiansen.

I tida 1987-91 sikra Thoresen seg tre sølv- og to bronsemedaljar i noregsmeisterskap i skiskyting. Ho la opp etter 1993-sesongen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Synnøve Thoresen» frå ,  den 6. mai 2016.  
 
Sportboken, aktuelle årgangar.

Norske skiskyttarar
Ragnar Hvidsten

Ragnar Hvidsten () var ein norsk fotballspelar frå Sandar som spelte i angrep på Sandefjord Ballklubb og Skeid i 1940- og 50-åra. Han var med i 22 landskampar i tida 1950-55.

Hvidsten, som «fløt på sin ypperlige teknikk og store hurtighet», var angripsspelar på Sandefjord BK fram til hausten 1951. Åra 1952 og -53 gjorde han teneste i oslolaget Skeid, også det eit lag som deltok i Hovedserien. Frå våren 1954 var han tilbake i Sandefjord-drakta og var med då laget spelte NM-finale i 1957.

Hvidsten debuterte på Noregs landslag i ein vennskapskamp mot Jugoslavia i november 1950. Han skåra sitt fyrste landslagsmål i ein kamp mot Irland i mai 1951 og sitt andre og siste mål mot Island i juli same året. Saman med tidlegare klubbkamerat Thorbjørn Svenssen deltok han i Sommar-OL 1952 i Finland. Hans siste kamp av i alt 22 kampar med flagget på brystet kom under nordisk meisterskap mot Sverige i september 1955.

«Bedre enn de aller fleste norske wingløpere kunne han kunsten å gå til dødølinjen og derfra åpne forsvaret med en fiks sentring like utenfor målmannens rekkevidde», skriv Magnus Breili i Fotballboken.

Merittar
Tapande cupfinalist: 1957 med Sandefjord BK

Referansar

Kjelder
Magnus Breili: Fotballboken, 1967.
eu-football

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Sandefjord-spelarar
Skeid-spelarar
Norske deltakarar under sommar-OL 1952
Fotballspelarar under sommar-OL 1952
Folk frå Sandefjord
Nardo Fotballklubb

Nardo Fotballklubb er eit norsk idrettslag med base i bydelen Nardo i Trondheim, stifta 14. januar 1971. Laget er som namnet seier ein rein fotballklubb. Nardo spelar i rustraude trøyer og elles kvite fargar. I 2015 hadde fotballklubben kring 600 medlemer. A-laget for menn spelar i 2. divisjon avdeling 2 (2020).

Nardo FK vart stifta av tidlegare medlemer i Nidelv Idrettslag. Gjennom 1970- og -80-åra spelte klubben i den lågare lokale divisjonane i seriesystemet. I byrjinga av 1990-åra tok Nardo steget opp på nasjonalt nivå og spelte i åra 1993-96 på nivå to i norsk fotball. Roar Stokke, Arild Nordfjærn og Odd Inge Olsen var spelarar som utmerka seg i desse åra. Sidan 1997 har Nardo veksla mellom å spele på nivå tre og fire i serieordninga.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nardo FK» frå ,  den 7. mai 2016.  
Denne artikkelen bygger på «Nardo FK» frå ,  den 7. mai 2016.

Bakgrunnsstoff
Nettstad

Fotballag i Trondheim
Skipingar i 1971
John Austrheim

John Andersson Austrheim () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Gloppen i Nordfjord. Han var 1967-73 formann i Senterpartiet, og 1972-73 samferdsleminister i Korvald-regjeringa.

Austrheim var odelsgut til eitt av bruka på matrikkelgarden Austrheim vest for Sandane, kommunesenteret i Gloppen. Skuleåret 1932/33 gjekk han Nordfjord ungdomsskule, før han i si tid tok over farsgarden på Austrheim.

I 1945 vart Austrheim medlem av kommunestyret i Gloppen kommune, eit verv han hadde til 1951. Ved kommunevalet 1955 kom han innatt i kommunestyret, og vart vald til ordførar. Han var ordførar frå 1956 til 1962.

Hausten 1961 fekk Austrheim stortings-plass frå Sogn og Fjordane, vald for Senterpartiet. I sine 16 år som tingmann var han 1961-65 medlem i Sosialkomiteen, 1965-69 i Kommunalkomiteen, 1969-71 i Utanrikskomiteen, sesjonen 1971/72 på ny i Sosialkomiteen, og 1973-77 i Industrikomiteen.

Då mangeårig Senterparti-formann, og dåverande statsminister Per Borten, i 1967 sa nei til å halde fram som partiformann, vart Austrheim vald til ny formann i Senterpartiet. I perioden frå oktober 1969 til mars 1971 var han også parlamentarisk leiar i Senterpartiet.

Då Lars Korvald skipa regjering i oktober 1972, fekk Austrheim posten som samferdsleminister, ein post han hadde til Korvald-regjeringa gjekk av i oktober 1973. Ved landsmøtet i Senterpartiet i 1973 overlet Austrheim formannsvervet til Dagfinn Vårvik.

Kjelder 
 

Norske samferdsleministrar
Statsrådar i Regjeringa Korvald
Senterpartistatsrådar
Leiarar for Senterpartiet
Stortingsrepresentantar 1961-1965
Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar for Sogn og Fjordane
Ordførarar i Gloppen
Sp-ordførarar i Sogn og Fjordane
Folk frå Gloppen
Alfred Thommesen

Alfred Thommesen () var ein norsk sjømann, skipsreiar og politikar frå Flosta i Aust-Agder. Han representerte Aust-Agder og partiet Høgre på Stortinget i tida 1958-73.

Thommesen var sjømann frå 1929 til 1939. Han tok skipsførareksamen i 1935, og var dei neste fire åra styrmann og skipper. I 1939 starta han eit eige reiarlag, og var elles 1951-62 styremedlem og medeigar i Froland Verk AS. 1951-56 var han formann i Aust-Agder rederiforening.

Thommesen var medlem i Flosta kommunestyre 1945–47 og sidan varaordførar i kommunen 1952–57. Hausten 1957 vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder, og vart attvald tre gongar. På Stortinget var han medlem 1958-61 og nestformann 1961–65 i Kommunalkomiteen, deretter medlem 1965-69 i Finanskomiteen og 1969-73 i Administrasjonskomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1958-1961
Stortingsrepresentantar 1961-1965
Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1969-1973
Folk frå Arendal
Trikken i Oslo

Trikken i Oslo  er eit kollektivt persontransportsystem i Oslo som aksjeselskapet Sporveien Trikken AS har ansvaret for. Sporveien Trikken AS, som tidlegare var organisert i selskapa Oslotrikken AS og Oslo Sporvognsdrift AS, er eigd av Oslo kommune som dotterselskap av aksjeselskapet Sporveien, som òg eig dotterselskapet Sporveien T-banen AS, som har ansvaret for T-banen i Oslo. Såleis er det aksjeselskapet Sporveien som står attom køyringa av all trikk og T-bane i Oslo og Akershus. 

Sporveien Trikken AS har sams administrasjon med Sporveien T-banen. Til liks med dei andre selskapa som driv kollektivtrafikk i Oslo og Akershus, opererer Sporveien Trikken AS under kontrakt med Ruter AS, som er det offentlege selskapet som står for administrasjonen av kollektivtrafikken i Oslo og Akershus.

Sporveien Trikken AS rår over 40 toledds-vogner av typen SL79 (SL tydar «Sporvogn Ledd»), produsert av Duewag i Düsseldorf i Tyskland og Strømmens Verksted på Strømmen i Skedsmo kommune, levert mellom 1982 og 1989, og 32 treledds-vogner, SL95, produsert av italienske Ansaldo, og levert frå 1995. Vognparken er ikkje eigd av Sporveien Trikken AS, men fullt og heilt av Oslo Vognselskap AS.

Trikken i Oslo trafikkerer seks liner, og av desse går ei line over Skøyen fram til Bekkestua i grannekommunen Bærum, der trikken nytter same line som T-banelina Kolsåsbanen på strekninga mellom Jar på kommunegrensa og Bekkestua.

Det vart gjort til saman 55 millionar einskildreiser med trikken i Oslo i 2015, ei monaleg auking dei siste ti åra, frå 30 millionar einskildreiser i 2005.

Dei seks trikkelinene i Oslo
Line 11 Majorstuen–Kjelsås
Line 12 Majorstuen–Kjelsås
Line 13 Bekkestua i Bærum–Grefsen jarnbanestasjon
Line 17 Rikshospitalet–Grefsen stasjon
Line 18 Rikshospitalet–Ljabru
Line 19 Majorstuen–Ljabru

Kjelder
Oslotrikken

Sporvogn i Oslo
Norske transportselskap
Samferdsle i Oslo
Samferdsle i Bærum
Trikk i Noreg
Karin Boye

Karin Maria Boye () var ein svensk forfattar. Ho er best kjend som lyrikar, men har også skrive fleire romanar og essay.

Biografi 
Karin Maria Boye var fødd i Göteborg den 26. oktober 1900 av foreldre Signe og Carl Fredrik Boye. Familien flytta til Stockholm i 1909, og til forstaden Huddinge sørvest for Stockholm i 1915.

Boye avla «studentexamen» i 1920 og «folkskollärarinneexamen» 1921. Så studerte ho gresk, nordiske språk og litteraturhistorie ved Universitetet i Uppsala. I 1928 tok ho filosofisk embetseksamen ved Stockholms högskola.

I 1927 blei Boye medlem av redaksjonen til det svenske sosialistiske tidsskriftet Clarté.

Ho var ei tid gift med Leif Björk, men ekteskapet blei oppløst i 1933. Etter dette stod Boye relativt ope fram som homofil, og levde saman med den tyske kjærasten sin Margot Hanel resten av livet. På denne tida var homoseksualitet framleis forbode etter svensk lov.

Karin Boye døyde etter å ha tatt ein overdose med sovepiller om kvelden 23. april 1941. Deretter gjekk ho tynnkledd ut og sette seg for å venta på døden. Ho blei funnen neste dag. Halldis Moren Vesaas skreiv diktet «Karin Boye funnen død» etter at dødsfallet blei kjend. Her hetier det mellom anna «...den frosne har frose i hel».

Forfattarskap 
Karin Boye debuterte i 1922 med diktsamlinga Moln. Seinare følgde samlingane Gömda land, Härdarna, För trädets skull og, etter at ho hadde døydd i 1941, De sju dödssynderna och andra dikter. Innhaldet i dikta hennar er prega av ein indre personlegdomskamp, ei spenning mellom pliktkjensle, drift og skam. Mange dikt inneheld bibelske referanser, og desse og andre vitnar om ei uforsona gudslengsle. I form varierer dikta frå det klassisk enkle til det surrealistiske. Av kjende dikt kan nemnast «Ja, visst gör det ont när knoppar brister» (frå För trädets skull og «I rörelse» (frå Härdarna).

Romanen Kris frå 1934 er rekna av mange for å ha sjølvbiografiske. Romanen Kallocain frå 1940 er ein skrekkvisjon om ein framtidig politistat, og er eit av dei tidlegaste skandinaviske arbeida innanfor dystopi-sjangeren.

Boye omsette også verk av Thomas Mann og T.S. Eliot.

Annet  

Det er gitt ut mange svenske plater med tonesettingar av dikta til Karin Boye. I 2004 gav den norske jazz-songaren Eldbjørg Raknes ut plata Många röstar talar der ho syng nokre av Boye sine dikt.

Bibliografi 

Romanar:
 Astarte, 1931
 Merit vaknar, 1933
 Kris, 1934
 För lite, 1936
 Kallocain, 1940

Diktsamlingar:
 Moln, 1922
 Gömda land, 1924
 Härdarna, 1927
 För trädets skull, 1935
 De sju dödssynderna och andra dikter, 1941 (gjeven ut posthumt av Hjalmar Gullberg)

 Samlade skrifter I-X, 1948-50, gjeven ut av Margit Abenius

Omsetjingar:
 Bergtagen av Thomas Mann, 1929
 Det öde landet (The Waste Land) av T.S. Eliot – saman med Erik Mesterton, i tidsskriftet Spektrum 1932.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Karin Boye» frå ,  den 8. mai 2016.

Bakgrunnsstoff 
 Karin Boyesällskapet
 Alle verk av Karin Boye på Litteraturbanken.se

Svenske forfattarar
Svenske lyrikarar
Svenske sciencefictionforfattarar
Døde ved sjølvmord
Folk frå Göteborg
Folk frå Stockholm
Folk frå Huddinge
Svenske salmediktarar
Løft

Løft er ei kraft som påverkar ein lekam når eit fluid strøymer forbi overflata av lekamen. Løftet er den komponenten av den totale overflatekrafta som er vinkelrett på den motgåande retninga på straumdraget. Det står i kontrast til drag, motstandskrafta, som er den komponenten av overflatekrafta som verkar parallelt med retninga på straumdraget. Om fluidet er luft, vert krafta kalla ei aerodynamisk kraft. I vatn er ho nemnt ei hydrodynamisk kraft.

Oversyn 
Løft er oftast assosiert med den faste vengen på eit fly, sjølv om løftekrafta òg blir generert av propellar, helikopterrotorar, ror, segl og kjøl på seglbåtar, hydrofoilar, venger på racerbilar, vindturbinar, og andre straumlinjeforma objekt. Løft blir òg utnytta i dyreverda, og jamvel i planteverda av frø av somme tre. Medan den vanlege tydinga av ordet 'løft' føreset at løftekrafta er motset gravitasjonskrafta, kan omgrepet løft generelt vere i kva som helst retning i høve til tyngdekrafta, sidan løftekrafta er definert med omsyn til retninga på straumdraget i staden for til retninga på tyngdekrafta. Når eit fly flyg horisontalt er mesteparten av løftet motset tyngdekrafta. Men når eit fly klatrar, taper høgd, eller legg seg over i ein sving, har retninga på løftekrafta ein vinkel i høve til vertikallinja. Løft kan òg i stor grad verke horisontalt, til dømes på seglet på ein seglbåt.

Aerodynamisk løft skil seg frå andre typar løft i fluid. Aerodynamisk løft krev relativ rørsle av fluidet som skil den frå aerostatisk løft og oppdrift som vert utnytta av ballongar og luftskip. Aerodynamisk løft viser vanlegvis til situasjonar der lekamen er fullt omgjeve av fluidet, og skil såleis seg frå planande løft som vert brukt av motorbåtar, surfebrett, og vasski, der berre nedre partiet av lekamen er omslutta av fluidstraumen.

Forenkla fysiske forklaringar på løftet på ein vengprofil 

Ein flyveng er ein straumlinjeforma lekam som er i stand til å generere betydeleg meir løft enn drag. Ei flat plate kan generere løft, men ikkje så mykje som ein straumlinjeforma vengprofil, med noko høgare drag.

Det er fleire måtar å forklare korleis ein flyveng genererer løft. Nokre er meir komplisert eller meir matematisk strenge enn andre; nokon har vist seg å vere feil. Dømer på forklaringar er dei baserte direkte på Newtons rørslelover og forklaringar baserte på Bernoulli-prinsippet. Begge kan brukast til å forklare løft.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lift (force)» frå ,  den 8. mai 2016.  
 
 Clancy, L.J. (1975), Aerodynamics, Longman Scientific and Technical
 Kulfan, B. M. (2010), Paleoaerodynamic Explorations Part I: Evolution of Biological and Technical Flight, AIAA 2010-154.
Referansar

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
Hvordan skaper en flyvinge løft?  www.hvafor.no

Aerodynamikk
Sporveismuseet Vognhall 5

Sporveismuseet Vognhall 5 er eit museum på Majorstua i Oslo som vert drive av Lokaltrafikkhistorisk forening i samarbeid med kollektivtransport-selskapet for Oslo og Akershus, Ruter AS. Muset ligg i ein nedlagd vognhall bygd i 1913 for  Kristiania Elektriske Sporvei, teikna av arkitekt Paul Armin Due, som  Lokaltrafikkhistorisk forening fekk ta i bruk som sitt lokale i 1983. Foreininga, som òg restaurerer gamalt vognmateriell, opna museum der i 1985. I åra  1995 – 1996 vart bygningen pussa opp, og heile utstillinga vart bygd opp på nytt.

Museet hadde i 2016 over 7.000 besøkande. Inngangsprisen er kr. 50 for vaksne / kr. 25 for barn (2017)

Utstillinga
Utstillinga skildrar soga om kollektivtransporten i Oslo ved å syne døme på vognparken frå alle epokane. Her er det om lag 25 sporvogner og 10 bussar, og dessutan andre kjøretøy, mellom anna ei hestesporvogn frå 1875, Holmenkolbanevogn frå 1897, tidlegare tiders Ekebergbane- og Kolsåsbanevogner, A-vogn, trikkar av typen «Gullfisk», «Kylling», mange toaksla trikkar, og ei av dei tidlegare, raudmåla T-banevognene. Av gamle bussar finst mellom anna «Justerbussen» som i si tid var eigd av Ekebergbanen og seinare nytta i ein norsk filmkomedie frå 1961 med Leif Juster i hovudrolla, ein av Oslos tidlegare trolleybussar (elektrisk buss), bensinbuss frå 1939 og dieselbussar av merka Leyland Worldmaster og Büssing. I tillegg er det utstilling av fotografi med opplysningar, døme på gamle skilt på haldeplassar, kart og anna  med relasjon til kollektivtrafikken i Oslo gjennom tidene, og dessutan eit utsal for bøker og liknande.

Frå museet går det kjørbar trikkeline ut til det ordinære sporvegsnettet på Majorstua, slik at det kan kjørast veterantrikk gjennom byen ved ulike høve.

Bakgrunnsstoff
 Internettsidene til  Sporveismuseet Vognhall 5

Museum i Oslo
Skipingar i 1985
Sporvogn i Oslo
T-banen i Oslo
Transportmuseum i Noreg
Museum skipa i 1980-åra
1985 i Noreg
Morten Vinje

Morten Vinje () er ein tidlegare fotballspelar frå Langesund som vart noregsmeister med Moss Fotballklubb i 1983 og som spelte 15 landskampar i 1979-80. 

Vinje spelte i yngre år på Larvik Turn. Etter at oslolaget Skeid rykte opp frå 2. divisjon i 1977-sesongen, og Larvik Turn samstundes rykte ned frå same divisjon og avdeling, melde han seg inn i Skeid, der han på midtstopparplass spelte 132 kampar. Då Skeid måtte tole nedrykk i 1980, reiste Vinje vidare til Moss FK. Med Moss spelte han NM-finale både i 1981 og 1983, i fyrste forsøk vart det tap mot Lillestrøm SK, to år seinare vart det siger mot Vålerenga.

I 1979-sesongen deltok Vinje i 11 landskampar for Noreg. Den ellevte siste kampen for året enda med siger over Vest-Tyskland sitt amatørlag i Baunatal, ein triumf som gjorde at Noreg var kvalifisert til Sommar-OL 1980. Etter som Norges Idrettsforbund valde å boikotte Moskva-leikane, måtte dei norske landslagsspelarane halde seg heime. Vinje fekk i staden fire kampar i den norske landslagsdrakta i 1980, i hans siste landskamp var han med å vinne 2-1 over Sveits i ein VM-kvalifiseringskamp på bortebane. Han kom aldri på skåringslista på landslaget, og sjeldan i klubbkampar.

Merittar
Noregsmeister: 1983 med Moss FK
Tapande cupfinalist: 1981 md Moss FK

Kjelder
eu-fooball

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Larvik Turn-spelarar
Moss-spelarar
Skeid-spelarar
Folk frå Bamble