alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leseombod

Leseombod er ein som les høgt for og med dei som ikkje orkar å lese sjølv, t.d. fordi dei er funksjonshemma eller sjuke. Leseombodet kan vere frivillig eller tilsett ved ein institusjon. Leseomboda er organisert av såkalla Bok til alle-bibliotek, som får støtte frå Leser søker bok for å kunne formidle bøker til alle som har vanskar med å lese vanlege bøker.

Bakgrunnsstoff 
 Stordal kommune leseombod
 Leser søker bok 

Bibliotek
Lesing
Anne Marit Godal

Anne Marit Godal () er ein norsk statsvitar,  utdanna ved Universitetet i Oslo. 

I 2003 vart Godal dagleg leiar i litteraturorganisasjonen Leser søker bok. Frå januar 2011 til november 2016 var ho tilsett som dagleg leiar for prosjektet Norsk nettleksikon, seinare Foreininga Store norske leksikon, og som sjefredaktør for nettleksikonet Store norske leksikon, inkludert Norsk biografisk leksikon og Store medisinske leksikon. Då ho tok jobben sto leksikona i fare for nedlegging, men i hennar tid som sjefredaktør sikra ho den vidare finansieringa gjennom støtte frå statsbudsjettet og frå universiteta.
Frå 2017 er Godal oppdragsutviklar ved vitensenteret Inspiria i Østfold. I 2018 var ho redaktør for diktantologien Alt skal bli forandra snart. 100 norske dikt om fellesskap og kamp, i lag med Leif Høghaug.  

Godal har hatt ei rekkje verv i frivillige organisasjonar, som AUF, Framfylkingen, Arbeidarpartiet, Nei til EU, Norsk målungdom og Noregs mållag.  

Ho er dotter til Sissel Rønbeck og Bjørn Tore Godal

Kjelder 

 

Norske statsvitarar
Norske organisasjonsleiarar
A las barricadas

«A las barricadas» ('Til barrikadane') var ein av dei mest populære songane til anarkistane under den spanske borgarkrigen 1936-1939. Melodien er frå songen «Warszawjanka» frå 1905, og den spanske teksten er skriven av Valeriano Orobón Fernández.

«La Confederación» som det er referert til i siste vers var den anarkosyndikalistiske fagorganisasjonen CNT (Den nasjonale arbeidarkonføderasjonen), på den tida den største fagorganisasjonen og viktigaste anarkistorganisasjonen i Spania. CNT var ei viktig kraft i kampen mot general Francisco Franco sitt militærkupp mot den spanske republikken.

Tekst 

Det tredje verset er somtid sunge med lina «Alza la bandera revolucionaria, que del triunfo sin cesar nos lleva en pos» ('Reis opp det revolusjonære flagget, som fører oss fram til ustanseleg siger').

Artistar som syng denne songen omfattar 

 Ades
 Dandelion Junk Queens
 Los Dolares
 Pascal Comelade
 Serge Utgé-Royo
 Los Muertos De Cristo
 Victor Manuel
 Asto Pituak
 Juventude Maldita (hardcore band from Brazil)

Kjelder 
Den engelskspråklege wikipediaen, art. med same namnet, som lesen 10. mars 2009.

Bakgrunnsstoff 

 http://anarchismus.at/ - Hosting mp3s of A Las Barricadas

Kampsongar
Spanske songar
Føderalisme

Føderalisme (av latin foedus, foedera, «forbund») er eit organisasjonsprinsipp og ein politisk filosofi. Som organisasjonsprinsipp inneber føderalisme at organisatoriske einingar med ein viss grad av autonomi er bundne saman med ei felles leiing. Mange statar i verda har ein føderal struktur, t.d. Sambandsstatane og Tyskland. Mange meiner òg at EU liknar ein føderalstat.

I ein føderalstat er føderalisme ei politisk retning som vil ha større grad av sentralstyring og tettare integrasjon.

Anarkistisk føderalisme

Det føderative organisasjonsprinsippet i anarkismen inneber at ulike grupper samorganiserer seg til ein føderasjon når dei har felles trong for det. Dette medfører at nokre føderasjonar har kort levetid, medan andre har lang levetid. Ikkje alle føderasjonar er geografiske, men er sette saman av folk frå ulike geografiske område som har felles interesse(r). 

Ei gruppe har rett til å stille seg utanfor (derfor blir òg ordet konføderasjon nytta), og ho held på retten til eigne avgjersler innanfor føderasjonen i alle spørsmål med unnatak frå dei som føderasjonen er laga for. Inga gruppe kan handle i strid med avgjersler som er tatt i fellesskap, på ei anna side kan ikkje eit sentralt organ tvinge eller stenge vegen for dei lokale gruppene så lenge dei handlar i eigne saker, under eige ansvar og med eigne ressursar. 

Ein konsekvens av føderalisme er mangel på standardprosessar som passar for avgjersler for kvar type spørsmål, men ein samarbeider i kvar einskild sak med dei som har interesse av nettopp den aktuelle saka.

Ikkje alle saker kan finne ei løysing på lik linje lokalt, i lokale institusjonar og prosessar, i alle kommunar, ─ det finst også nasjonale oppgåver, regionale oppgåver, kommunale oppgåver, grendeoppgåver, bydelsoppgåver, og individuelle oppgåver.

Målet er at menneske og grupper sluttar seg saman kor dei finn det ønskeleg og naturleg, at dei sluttar seg saman i større einingar og delegerer noko av makta si oppover om nødvendig. Det er altså ikkje sentrale organ som delegerer makt til lokale organ, men folk frå lokale organ som kjem saman og delegerer noko av makta si til felles organ; til dømes eit interkommunalt busselskap, eit nasjonalt kredittfond, eit nasjonalt arbeidarråd osb. 

«Anarkiet» er da eit fritt samfunn bygd på samvirke, arbeidarane sin kontroll over produksjonen, føderalisme og desentralisering som middel til å omforme samfunnet, kommunen og arbeidarkollektivet som sentrale sosiale einingar, avskiping av landegrenser og nasjonalstatar.

Kjelder
snl.no
caplex.no
Artikkelen «Anarkisme» på bokmålprosjektet av Wikipedia, slik artikkelen var der 2. september 2007. Han viser vidare til desse kjeldene:
 Frihetlig.org – Norsk nettstad med libertært lesestoff
 Harald Fagerhus, Anarkismen og syndikalismen i Norge gjennom 150 år.

Styresett
Politisk filosofi
Politiske system
Gjensidig hjelp

Gjensidig hjelp er ein term i samfunnsøkonomi bruka om frivillig gjensidig byte av ressursar og tenester til gjensidig nytte. Konseptet er sentralt i libertær sosialisme og/eller anarkisme.

Opphav i mennesket sjølv 

Gjensidig hjelp er så gamalt som mennesket sjølv, ein ibuande del av dei små urfellesskaps-samfunna i den fjerne fortida til menneskeslekta. Frå dei eldste tider og til lenge etter jordbruk var oppfunne, var menneska samlarar og jegerar, og bytte arbeid og ressursar til beste for gruppa eller individet.

Intellektuelt opphav 

Som intellektuell abstraksjon vart gjensidig hjelp utvikla og fremja av Pierre-Joseph Proudhon og Pjotr Kropotkin. Mutualisme var òg eit grunnleggjande omgrep når ein etablerte arbeidarstyrte forsikringssystem, fagorganisasjonar og kooperativ.

Kropotkin 

I boka Gjensidig hjelp: Ein faktor i evolusjonen drøfta Kropotkin kooperasjon som ein overlevingsmekanisme for dyr, dette for å motverke eit evolusjonsbegrep som berre såg konkurranse for å overleve mellom individa, sosialdarwinisme. Kropotkin sine observasjonar av urfolk i Sibir fekk han til å konkludere med at det slett ikkje var alle samfunn som var så konkurranseprega som det industrialiserte Europa. 

I ei anna bok, Erobringa av brødet, foreslo Kropotkin eit økonomisk system basert på gjensidige byte og frivillig kooperasjon. Han meinte knappheit var unødvendig, og at det var mogleg å produsere nok til å stette alle sine grunnleggjande behov med berre fem timars arbeidsdag (så kunne dei som ville bruke resten av dagen til å tilfredsstille eventuelle behov for luksus om dei ønskte det). Han hevda at dårlege økonomiske system hindra slik velstand for alle og hadde ført til ein sosialt ineffektiv allokering av ressursar. Integrert i ein industriell økonomi ville prinsippet om gjensidig hjelp føre til betre kår for alle, meinte Kropotkin. 

Han utvikla desse ideane vidare i verket Åkrar, fabrikkar og verkstader, men utan å gjere fullgodt greie for korleis dette systemet skulle fungere.

Kjelde 
Den engelskspråklege wkipediaen, artikkelen Mutual Aid, som lesen 10. mars 2009.

Organisasjonsteori
Sosialanarkisme
Svartsurbær

Svartsurbær, Aronia melanocarpa, er ein liten, lauvfellande busk i rosefamilien. Han er kjent som ein prydbusk. 

Planten har kvite blomar som kjem i mai-juni. Seinare på sommaren kjem dei svarte bæra. Om hausten har busken vakre haustfarger. Dei dekorative bæra er etande og fulle av antioksidantar. Dei blir nytta i juice, vin, likør, saft, syltetøy eller som naturleg fargestoff.

Sjå og 
 Surbær

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Svartsurbær» frå , den 10. mars 2009.

Bakgrunnsstoff 

Bær
Rosefamilien
Hageplantar
Buskar
Samfunnsøkonomi

Samfunnsøkonomi (òg kalla sosialøkonomi, statsøkonomi, nasjonaløkonomi eller politisk økonomi) er ein vitskap som studerer hushald med knappe ressursar. Utgangspunktet er at alle typar behov ikkje kan tilfredsstillast ved hjelp av tilgjengelege ressursar og at det derfor er nødvendig å velje. 

Samfunnsøkonomi dreiar seg om samfunnsorganisering, produksjon, forbruk og fordeling. 

Dei ulike greinene er mikroøkonomi, der enkeltaktørar såvel på produksjonssida som konsumpsjons-sida blir studert, og makroøkonomi, der ein økonomi som heilskap blir studert, med fokus på produksjon, arbeidsløyse og inflasjon. Dessutan har ein internasjonal økonomi som eit tredje område, der handel og kapitalflyt mellom landa blir studert.

Kjelde 
Den svenskspråklege wikipediaen, art. Nationalekonomi, som lesen 10. mars 2009.

økonomi
Gene Simmons

Gene Simmons fødenamn Chaim Witz () i Haifa, Israel) er bassist og vokalist i heavy metal-bandet Kiss.

Gene kom til USA i 1957 frå Israel, og bytte då namn til Eugene Klein.

Simmons skal etter eige utsagn ha nedlagt over 4000 kvinner. Han har hatt forhold med Diana Ross, Cher og Liv Ullmann. Han har fleire gongar kommentert at han aldri har hatt sex utanfor sitt langvarige forhold med den tidlegare Playboy-bunnyen Shannon Tweed. Han er for tida busett i ein gigantisk villa i Hollywood saman med Shannon og sine to barn Nick og Sophie.

Gene er og har alltid vore fråhaldsmann, og korkje røyker, drikk alkohol eller tar narkotika.

I nyare tid har me sett Gene Simmons i TV-serien Rock School, der han er musikklærar for ein skuleklasse på ein erke-engelsk skole, og lærar dei til å bli «rockarar». TV-serien kulminerer med at skuleklassen varmar opp for Motörhead med stor suksess. Den nyaste serien hans er Gene Simmons Family Jewels, eit virkelighetsdrama om musikaren, investoren og familiemannen Gene. Gene har sagt at Kiss vil arrangere «Kiss idol», fordi Kiss skal vare for «evig».

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Gene Simmons» frå , den 10. mars 2009. 
 

Kiss
USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske bassistar
Israelsk-amerikanarar
USA-amerikanske rockeartistar
Mario

Mario (マリオ på japansk) er ein dataspelfigur skapt av Shigeru Miyamoto for Nintendo. Figuren dukka først opp i Donkey Kong, der det offisielle namnet hans var Jumpman. Mario var opphavleg avbilda med todimensjonale strukturar, men i seinare spel er han ein tredimensjonal, polygonal figur. På grunn av den vanlege tilvisinga til at han og broren hans Luigi blir kalla «Mario Brothers» (Mariobrørne), i tillegg til at Luigi har blitt referert til som Luigi Mario, har det blitt spekulert i at hans fulle namn er Mario Mario.

Mario er ein kort, lubben italiensk røyrleggjar som bur i Mushroom Kingdom, der han blir sett på som ein helt av mange. Han er best kjend for å forpurre planane til den vonde Bowser, som er å kidnappe Prinsesse Peach og overta Mushroom Kingdom. Mario er godt kjend for sin modige personlegdom, entusiasme og haldning ovanfor fiendar og for å vere enormt smidig. Han er også kjend for sitt samarbeid med broren Luigi og sitt nære forhold til Prinsesse Peach som han har berga eit utal gonger. Mario har også ein vond dobbeltgjengar som heiter Wario.

Som Nintendo-maskot er Mario ein av de mest gjenkjennelege figurane i videospelhistoria og er synonym med videospel. Han har vore med i over 100 spel, mange av dei bestseljarar. Ved sida av plattformspela som han tradisjonelt er knytt til, har Mario opptredd i videospel i mange ulike sjangrar, mellom anna Mario Kart-serien, mange av Nintendos arkadesportspel (til dømes Mario Tennis- og Mario Golf-serien) og Nintendos serie med Mario-rollespel (RPGar) (mellom anna Super Mario RPG: Legend of the Seven Stars, Paper Mario-serien, Mario & Luigi: Superstar Saga og oppfølgjaren Mario & Luigi: Partners in Time). Ved sida av dei originale spela, TV-seriar, film og teikneserieblad, har han også gitt opphav til ei rekkje andre produkt.

Dataspelfigurar
Marie Cardinal

Marie Cardinal () (eigentleg Simone Odette Marie-Thérèse Cardinal) var ein fransk forfattar. Ho voks opp saman med mora i Alger i Algerie, budde lenge i Canada, før ho kom til Frankrike i 1975.

Verk
(Utval)
 Écoutez la mer (1962)
 La mule de corbillard (1963)
 La Souricière (1966) 
 La Clef sur la porte (1972) ISBN 2-253-00862-1
 Les Mots pour le dire (1976) (norsk Gjennom ordene, Gyldendal, ISBN 82-05-11614-8
 Une vie pour deux (1978) ISBN 2-253-02458-9 (Et liv for to, Gyldendal, ISBN 82-05-13888-5, ISBN 82-574-0163-3
 Au pays de mes racines (1980) 
 Le Passé empiété (1983) (Attersting, Gyldendal, ISBN 82-05-16344-8)
 Les Grands Désordres (1987) ISBN 2-246-39921-1 (pGjennom kaos, Gyldendal, ISBN 82-05-17970-0, ISBN 82-574-0696-1
 Comme si de rien n'était (1990) ISBN 2-253-05918-8
 Les jeudis de Charles et de Lula (1993) ISBN 2-246-45521-9
 Amour-amours (1998) ISBN 2-246-56101-9

Kjelder
 Delar av denne artikkelen bygger på «Marie Cardinal» frå , og «Marie Cardinal» frå  den 10. mars 2009.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 

Cardinal, Marie
Nintendo GameCube

Nintendo GameCube (ニンテンドーゲームキューブ, ofte forkorta til GCN) er ein stasjonær spelkonsoll laga av det japanske føretaket Nintendo. Han er den fjerde i rekkja av stasjonære spelkonsollar frå Nintendo, og er oppfølgjaren til Nintendo 64 og forgjengaren til Wii. GameCube høyrer til same generasjon spelkonsollar som Sony PlayStation 2, Sega Dreamcast og Microsoft Xbox.

Under utviklinga gjekk GameCube under kodenamn «Dolphin», som kom frå at grafikkchipen blei kalla «flipper». Grafikkchipen blei framstilt av ATI.

Wii kan spele av GameCube-spel og er kompatibel med det meste av utstyr for GameCube, men spel som nyttar internettfunksjonar vil ikkje kunne bruke nettfunksjonane sine på Wii.

 
Spelkonsollar
Nikolaj Jarosjenko

Nikolaj Aleksandrovitsj Jarosjenko (), var ein russisk kunstmålar av ukrainsk opphav.

Liv og gjerning

Militær og målar 
Jarosjenko vart fødd i byen Poltava i Tsar-Russland (no i Ukraina), som son av ein offiser i den russiske armeen. Jarosjenko valde sjølv ei militær løpebane, men studerte også kunst ved Ivan Kramskoj sin teikneskule (1866 og –67) og så vidarestudium ved St. Petersburgs kunstakademi i åra 1874 til –76.

I 1876 var Jarosjenko eit leiande medlem av ei gruppe med russiske målarar som kalla seg for Peredvizjnikij. Han fekk kallenamnet ”Peredvizjnikij sitt samvit” for sin integritet og sine prinsippfaste haldningar.

Reiser. Sjangermålar 
Jarosjenko trekte i 1892 seg tilbake frå ein posisjon som generalmajor. Han la ut på mange reiser, både innanlands og til andre land i Europa, til Midt-austen og den fjerne austen. Han budde sine seinare år i Kislovodsk (no Russland), der han døydde og vart gravlagt.

Jarosjenko måla først fremst mange portrett, sjangermåleri og laga mange teikningar. Hans sjangermåleri skildrar tortur, slit, overlast mot folk, men og frukt og badeskikkar. I dei to siste tiåra av det 19. hundreåret var han ein av dei leiande målarane mellom dei russiske realisme-kunstnarane.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Nikolai Yaroshenko» frå , den 10. mars 2009.

Bakgrunnsstoff 

Målarar frå 1800-talet
Russiske målarar
Peredvizjniki
Harriet

Harriet er eit engelsk kvinnenamn danna av det franske Henriette, ei hokjønnsform av Harry. Opphavet til namnet er det tyske Henrik, med hokjønnsforma Henrikke, sett saman av ord som tyder 'heim' og 'herskar'.

Harriet har namnedag den 22. august i Noreg og svensk namnedag den 10. oktober.

Bruk 
Harriet kom først i bruk på 1600-talet og blei utbreidd i den engelsktalande verda i det neste hundreåret. 

Bruken i USA har gått ned frå rundt 0,3 % rundt 1880 til 0,15 % ved 1900. Han steig til 0,20 % mot slutten av 1910-talet, men har sidan 1920 stort sett gått nedover.

Namnet kom til Skandinavia i byrjinga av 1800-talet. Ved folketeljinga i 1801 var det registrert to som heitte Harriet i Noreg, begge i ein familie i Mandal. Ved teljinga i 1865 var det 28 som heitte Harriet, 10 av dei i Oslo. Ved folketeljinga i 1875 var det 41 som heitte Harriet, 17 i Oslo. I 1900 blei det registret 503 som heitte Harriet, 221 i Oslo. Namnet var mest populært frå 1900 til rundt 1915, då rundt 0,2 % av nyfødde fekk namnet. Deretter har bruken gått jamnt nedover. I 2009 var det 813 norske kvinner som heitte Harriet.

Namneberarar 
 Harriet Arbuthnot (1793–1834), engelsk dagbokskrivar og sosietetsleiar
 Harriet Martineau (1802–1876), engelsk forfattar og tenkjar
 Harriet Beecher Stowe (1811–1896), amerikansk forfattar kjend for Hytta hans farbror Tom
 Harriet Ann Jacobs (1813-1897), afroamerikansk forfattar kjend for Incidents in the Life of a Slave Girl
 Harriet Tubman (ca. 1820–1913), afroamerikansk slavefrigjerar
 Harriet Lane (1830–1903), førstedame i USA
 Harriet Backer, (1845–1932), norsk kunstmålar
 Harriet Quimby (1875–1912), amerikansk pionerflygar
 Harriet Bosse (1878–1961), norsk-svensk skodespelar
 Harriet Hoctor (1905–1977), USA-amerikansk dansar
 Harriet Andersson (f. 1932), svensk skodespelar
 Harriet Harman (f. 1950), britisk politikar

Annan bruk 
 Hovudbelteasteroiden 1744 Harriet

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Harriet» frå , den 10. mars 2009. 
 

 Folketeljingar i Digitalarkivet

Kvinnenamn
Førenamn av engelsk opphav
Ed

Ed, ed eller ED kan visa til:

 Namnet Ed, som kan vera eit kortnamn for til dømes Edward, Edwin, Edmund og Eddie
 Dataprogrammet ed for Unix

Stader 
 Ed i Sverige, ein tettstad i Dals-Ed i Sverige
 Eds församling i Stockholms stift

Tobokstavsord
Edvin

Edvin og Edwin er engelske mannsnamn med opphav i gammalengelsk Eadwine, tilsvarande norrønt Audvin og nyare norsk Audun. Namneleddet Ed- betyr 'rikdom' og -vin betyr 'ven'.

Edvina og Edwina er hokjønnsformer av namnet. Ein annan skrivemåte er Edwyn.

Edvin har namnedag i Noreg og Sverige den 11. mars.

Bruk 

Namnet blei brukt for rundt 0,2 % av nyfødde gutar frå litt før 1885 til litt før 1925. Bruken gjekk deretter ned, men tok til å veksa igjen på 1990-talet. Det er 1 314 menn som heiter Edvin og 186 som heiter Edwin i Noreg (2009).

Namneberarar 
 Edwin av Northumbria, angelsaksisk konge i Skottland, gav namn til Edinburgh
 Edwin Drake (1819–1880), amerikansk oljepioner
 Edwin Hubble (1889-1953), amerikansk astronom
 Edvin Adolphson (1893-1979), svensk skodespelar
 Edvin Wide (1896-1996), svensk langdistanseløpar
 Edwin «Buzz» Aldrin (f. 1930), amerikansk astronaut og månelandar
 Edvin Öhrström (1906-1994), svensk kunstnar
 Edvin Aamot (f. 1963), norsk skytterkonge
 Edwin van der Sar (f. 1970), nederlandsk fotballmålmann
 Edwyn Collins (f. 1959), skotsk musikar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Edvin» frå , den 10. mars 2009. 
 

Mannsnamn
Førenamn av gammalengelsk opphav
Namnet Tale

Tale og Thale er kvinnenamn av lågtysk opphav, danna av Sünt Ale, ei nemning for den heilage Adelheid. Thale er ein nyare variant av namnet. Det kan òg skrivast Tala, Thala og Tåle.

Tale har namnedag den 11. mars.

Bruk 
Tale og Thale er noko vanlege i Noreg, men er lite brukt i andre land. Det er 462 kvinner som heiter Tale og 547 som heiter Thale i Noreg (2009).

Namneberarar 
 Tale Næss (f. 1969), norsk forfattar 
 Thale Eidheim, norsk scenograf
 Thale Valland, norsk politikar

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tale (navn)» frå , den 10. mars 2009. 
 

Kvinnenamn
Namn knytte til helgenar
Førenamn av lågtysk opphav
Universismen

Universismen er namnet på eit påbyrja, men ufullførd filosofisk bokverk av Vidkun Quisling. 

Quisling hadde arbeidd med verket i over tretti år og let etter seg kring 800 sider tekst då han vart avretta i oktober 1945. Han hadde planlagt at verket skulle ha tre band, og det skulle omhandle ei mengd ulike tema.

I 2006 vart det gjeve ut ei redigert utgåve av manuskriptet på Juritzen Forlag. Utgåva var redigert av Arve Juritzen og Anne Kristin Strøm.

Professor Else M. Barth, som har forska på det filosofiske innhaldet i Quisling-manuskriptet og utgjeve boka Gud, det er meg om emnet, omtala Quislings ufullførde verk slik: «Ellers er han absolutt ikke original. Det meste av det han sier, har han lånt her og der og gjentar det i svulmende ordelag. Tittelen på boken Gud, det er meg, er et sitat.»

Referansar

Litteratur
Else Margarete Barth. 1996. Gud, det er meg : Vidkun Quisling som politisk filosof .  Oslo: Pax Forlag A/S. ISBN 82-530-1803-7
Else Margarete Barth. 2003. A Nazi interior : Quisling's hidden philosophy  (revidert og utvida engelsk versjon  av boka Gud, det er meg, utgjeve av Pax Forlag A/S Oslo i 1996).  Frankfurt am Main: Lang.  ISBN 3-631-50816-6  -  ISBN 0-8204-6431-7

Norske bøker
Vidkun Quisling
Bøker frå 2006
Nyttårsaftan

Nyttårsaftan (òg nyårsaftan, nyttårseftan eller nyårseftan) er feiringa av den siste kvelden i året i den gregorianske kalenderen, den 31. desember. Feiringa blir i dag markert over heile verda, typisk med fyrverkeri og festlege lag. Dagen etter nyttårsaftan, den 1. januar, er nyårsdagen.

I norsk katolsk tradisjon er denne dagen kalla Sylvesteraften eller Sylfestkvelden.

Historisk
Tradisjonelt var nyttårsaftan del av den norske julefeiringa. Dagen var markert på primstaven med eit hjul eller eit timeglas. Denne kvelden var trollskap ute, og ein skaut over husa for å halda det vekke.

Europeisk namnetradisjon 
I Europa nyttar ein ulike namn på årets siste kveld. Namna kan omsettast til norsk med m.a. nyttårsaften, den gamle natt eller Silvester. 

Mannsnamnet Silvester (norsk: frå skogane, av latinsk silva, (skog)) blir nytta i ei rekke europeiske språkområde som namn på årets siste dag. Opphavet til namnet går tilbake til 1582 då den gregorianske kalenderen vart lagt om slik at årets siste dag vart flytt frå 24. desember til 31. desember. Denne dagen var identisk med dødsdagen til pave Sylvester I i 335. Den liturgiske kalender syner frå 813 denne dagen som hans namnedag.

Offisiell markering
Nyttårsaftan er offisiell fridag i nokre land, mellom anna Australia, Argentina, Brasil, Frankrike, Mexico, Filippinane og Venezuela.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nyttårsaften» frå ,  den 11. mars 2009.  
 

Desember
Nyttår
Sommarfestar

pt:Noite de São Silvestre
ru:День Святого Сильвестра
1981-dataspelet Donkey Kong

Dataspelet  er eit plattformspel utvikla av Nintendo og utgjeve i 1981. I spelet må helten Jumpman, no kjent som Mario, berge ei kvinne som er blitt teken til fange av Donkey Kong, ei diger ape. Helten og apa skulle seinare vise seg å bli to av dei mest populære figurane til Nintendo.

Oppsett 
I spelet styrer ein Jumpman som må koma seg frå botn til toppen av ei bane for å vinne. På toppen ventar Donkey Kong og kvinna han har fanga, og apa kastar tønner frå toppen for å gjere det vanskelegare for Jumpman å nå til topps. Helten kan hoppe og klatre i stigar, og finn han ein hammar kan han få has på mindre fiendar undervegs. Det er til saman fire nivå i spelet; 25m, 50m, 75m og 100m.

Bakgrunnsstoff 
Donkey Kong  på Nintendo.no

Dataspel frå 1981
Arkadespel
Nintendo Entertainment System-spel
Game Boy Advance-spel
Virtual Console-spel