alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Oppslagsverk

Eit oppslagsverk er ei integrert samling av grunnleggande og vidtrekkande informasjon om ulike tema. Oppslagsverk skal vera lette å finna fram i, og er tradisjonelt ordna alfabetisk, medan nyare oppslagsverk på datamaskinar er søkbare.

Nokre typar oppslagsverk er:

 almanakkar
 atlas
 handbøker om bestemte tema
 leksika
 ordbøker 
 tabellsamlingar

Bøker
Londonregjeringa

Londonregjeringa eller Londonregjeringen er ei nemning på Johan Nygaardsvold si regjering medan regjeringa sat i London under den andre verdskrigen. 

Regjeringa Nygaardsvold vart utnemnd den 20. mars 1935. Medlemmene i regjeringa måtte reisa frå Noreg den 7. juni 1940 etter at landet hadde kapitulert for Tyskland, og kom ikkje attende til landet før nesten to månader etter frigjeringa. London i Storbritannia vart hovudsetet til regjeringa under den andre verdskrigen. Av hovudsetet London kom namnet «Londonregjeringa». 

I London fekk regjeringa preg av ei samlingsregjering, etter før å ha vore ei rein Arbeidarpartiregjering. Andre politiske parti og Heimefronten kom med i regjeringa.

Ved hjelp av inntekter frå den norske handelsflåten kunne Londonregjeringa betala for den norske krigføringa, hjelpa norske flyktningar i utlandet og samstundes planleggja med tanke på kva Noreg trong etter krigen.

Sjå òg  
 Noreg under den andre verdskrigen
 NORTRASHIP - The Norwegian Shipping and Trade Mission

Noreg under andre verdskrigen
Norske regjeringar
Regjeringa Nygaardsvold

no:London-regjeringen
Gunnar Knudsen

Gunnar Knudsen, fullt namn Aanon Gunerius Knudsen () var ein norsk statsminister, skipsreiar, ingeniør og industribyggjar.

Knudsen vart fødd i Saltrød ved Arendal. Han tok artium i 1866, vart c. philos. i 1867 og ingeniør i 1869 ved Chalmerska Institutet i Göteborg. Knudsen utdanna seg i Kristiania (Oslo) og Sunderland 1870–71. Han var skipsreiar frå 1871, og dreiv omfattande fabrikkdrift frå 1887. Knudsen overtok godset Borgestad i 1882.

I 1891 vart Knudsen, som var venstremann, vald inn til Stortinget. I 1901 vart han minister i den svensk-norske regjeringa. Han var statsminister i to omgangar. Fyrste regjeringsperioden var frå 1908 til -10, andre regjeringsperioden var frå 1913 til -20.

Som politikar gjorde han framlegg om at staten skulle kjøpe inn fossar. Han var sentral i debatten om konsesjonslovene, og ved opprettinga av Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen NVE. I 1885 byrja Laugstol Bruk sitt elektrisitetsverk i Skien å levere straum til abonnentar. Den seinare statsministeren Gunnar Knudsen var initiativtakar til det fyrste elektrisitetsverket i Noreg. Som elektrisitetsverk vert rekna kraftverk som ikkje berre produserer straum til eige bruk, men som sel elektrisitet til abonnentar. Laugstol Bruk var eit vasskraftverk som utnytta høgdeskilnaden mellom nokre vatn i Skien. Føremålet med elektrisitetsverket var i utgangspunktet å skaffa betre og mindre brannfarleg lys i bedrifta.

Knudsen var partileiar i Venstre frå 1909 til 1927.

Sjå òg 
 Norske regjeringar
 Lengst sitjande norske statsministrar
 Gunnar Knudsen si fyrste regjering
 Gunnar Knudsen si andre regjering

Litteratur: 
 Fuglum, Per: Én skute - én skipper: Gunnar Knudsen som statsminister 1908-10 og 1913-20, Trondheim 1989.
 Knudsen, Gunnar:Erindringer 1905-1925 /; bearbeidet og redigert av Harald Bache Bystrøm, Porsgrunn 1998.
 Knudsen, Gunnar: Statsminister Gunnar Knudsens foredrag om koncessionslovene: i Kristiania handelsstands forening., Kristiania 1910.
 Laugstol bruks elektrisitetsværk 1885-1910, 1910.
 Nissen, Bernt A: Gunnar Knudsen, Oslo 1957.

Bakgrunnsstoff 

Regjeringa Knudsen I
Regjeringa Knudsen II
Norske statsministrar
Norske landbruksministrar
Norske finansministrar
Norske revisjonsministrar
Statsrådar i Regjeringa Michelsen
Statsrådar i Regjeringa Blehr I
Statsrådar i Regjeringa Knudsen I
Statsrådar i Regjeringa Knudsen II
Venstrestatsrådar
Norske statsrådar 1884-1905
Leiarar for Venstre
Stortingsrepresentantar 1892-1894
Stortingsrepresentantar 1895-1897
Stortingsrepresentantar 1901-1903
Stortingsrepresentantar 1907-1909
Stortingsrepresentantar 1913-1915
Stortingsrepresentantar 1916-1918
Stortingsrepresentantar 1919-1921
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Folk frå Arendal
Metan

Metan (CH4) er eit organisk molekyl som består av eit karbonatom og fire hydrogenatom, og er dermed det enklaste alkanet. Metan opptrer i gassform under normale tilhøve og blir rekna for å vere ein drivhusgass.

Eigenskapar 
Metangass er ein fargelaus, luktfri og brannfarleg gass som er lettare enn luft. Blanding av metan og luft kan vera eksplosiv og har gjennom historia forårsaka mange alvorlege gruveulukker. 

I motsetnad til dei andre enkle alkana (etan, propan og butan) kan ein ikkje omdanne metan til væske under høgt trykk. Metan blir difor kalla ein tørrgass.

Metan er meir effektiv som drivhusgass enn karbondioksid.

Metanmolekylet har tetraedrisk struktur.

Bruk av metan 

Metan blir brukt som varmekjelde i bustader og til forbrenning i industrien, mellom anna ved energiproduksjon i gasskraftverk. I Noreg er bruken av gass til oppvarming og matlaging i private bustader førebels ikkje så vanleg, men aukar stadig. 

Metan er hovudelement i produksjon av metanol. 

Som ein hovudkomponent i naturgass er metan nyttig som drivstoff. Forbrenning av eit metanmolekyl med oksygen til stades, gir eitt karbondioksidmolekyl (CO2) og to vassmolekyl (H2O):
 CH4 + 2 O2 → CO2 + 2 H2O

Førekomst og danning av metan 

Metan er eit av hovudelementa i jordatmosfæren og spelar ei rolle under danninga av nattskyer. Metan er òg eit hovudelement i atmosfæren rundt andre planetar, til dømes rundt Jupiter, Saturn, Uranus og Neptun. Til tross for det låge kokepunktet på 162 minusgrader, finn ein likevel metan i fast form som is på enkelte månar og planetar i solsystemet.

Metan blir danna i naturen ved at organisk materiale (plante- og dyrerestar) rotnar. Ein får òg danna metan ved nedbryting av søppel og husdyrgjødsel, noko som har ført til eksplosjonsulukker og brannar på gardsbruk og søppelplassar. Som ein kuriositet kan nemnast at ei ku i snitt produserer 500 liter metangass i løpet av ein dag.

Sjå òg 
 Drivhuseffekt

Bakgrunnsstoff 

 
Drivhusgassar
Industrigassar
Brenngassar
Gasstransmitterar
Anaerob melting
Ion

For mannsnamnet Ion sjå Jon

Eit ion er eit atom eller molekyl som har elektrisk ladning. Dersom eit atom mistar eller tek til seg elektron, 
blir det ionisert – altså at det i staden for å vere elektrisk nøytralt, har det fått ein elektrisk ladning som tiltrekk eller fråstøyter andre ion. Ion med motsette ladningar tiltrekk kvarandre og kan danna ionebindingar. 

Ei samling ion som ikkje er i løysing, eller ein gass med eit visst tal ladde partiklar, blir kalla plasma. Dette blir sett på som den fjerde aggregattilstanden fordi han oppfører seg svært ullikt frå andre gassar, væsker eller faste stoff.

Typar av ion 
I eit nøytralt atom er talet på proton og elektron likt. Dersom eit ion har fleire proton enn elektron har det positiv ladning og er eit kation. Dersom det har fleire elektron enn proton er ladningen negativ og ionet er eit anion. 

Ion kan lagast av eit einskildatom (til dømes klorid, Cl-) eller av fleire saman som samansette ion. For ion danna av eitt atom, er ioneradiusen til anion større enn atomradiusen til grunnstoffet. Ioneradiusen til kation er mindre enn atomradiusen.

Formlar for ion 
I kjemien uttrykker ein ladningen til ion ved hjelp av eit heva pluss- eller minsuteikn etter formelen for ionet, med eit tal framfor dersom ladningen er større enn ein. Det enkle hydrogenionet skriv ein då som
H+, medan sulfat blir skrive SO32-.

Biologisk tyding 
Ion er viktige for alt liv. Til dømes har ion av natrium, kalsium og kalium fleire oppgåver i cellene, særleg i cellemembranen.

Plantar tek opp mineral i ioneform. Ettersom dei må bruka energi for å flytta dei elektrisk lada partiklane inn i rota, har dei ei rekke ionepumper der kation dei treng blir bytta mot positive hydrogenion medan anion blir betalte med negative hydroksidion. Ettersom plantar som regel tek opp fleire kation enn anion, vil jorda rundt rotnettet etter ei tid bli forsura.

Historie 

Michael Faraday var den første som omtalte ion rundt 1830 for å tala om dei delane av molekyl som anten gjekk til ein negativt lada anode eller ein positivt lada katode. Han brukte det greske ordet ἰόν, 'ein som går'. Anion tyder då 'noko som går opp' medan kation tyder 'noko som går ned'.

Det var likevel først i 1884 at mekanismane bak det som skjedde i elektrolysen til Faraday blei forklart av Svante Arrhenius i doktoravhandlinga hans. Då teorien hans til sist blei godteken, blei han tildelt Nobelprisen i kjemi for 1903.

Kjelder 
 Engelsk Wikipedia
 Dansk Wikipedia (om ion i plantar)

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 
Ladningsberarar
Fysikalsk kjemi
Kation

Eit kation er eit positivt lada ion, det vil seie at det er fleire proton enn elektron i partikkelen. Ionet kan vera eit atom eller eit molekyl med færre elektron enn den nøytrale varianten av stoffet.

Ioneradiusen til eit kation er mindre enn atomradiusen til eit nøytralt atom av det same grunnstoffet.

Døme på kation 
H+ = hydrogen-ion (sjå syre)
NH4+ = ammonium-ion
K+ = kalium-ion
Ca++ = kalsium-ion
Mg++ = magnesium-ion
Fe++ = toverdig jern-ion 
Fe+++ = treverdig jern-ion (sjå rust)
Al+++ = aluminium-ion

Det er vanleg å skriva Fe+++ og Mg++ som Fe3+ og Mg2+

Sjå og
anion - det motsette av kation
ionestyrke

Ion
Tyssedal

Tyssedal er ein tettstad i Ullensvang kommune, i Hardanger. Tettstaden ligg 6 km nord for Odda, ved riksveg 13 mot Brimnes og har . Staden ligg mellom Sørfjorden i Hardanger og Hardangervidda.

Tyssedal er ein typisk einsidig industristad, ilmenittsmelteverket Tinfos Titan & Iron (TTI) ligg i Tyssedal. Industrien kom til Tyssedal og Odda på byrjinga av 1900-talet på grunn av lett tilgjengeleg vasskraft. I 1906 starta arbeidet med å byggja Tysso I kraftstasjon i Tyssedal, for å levera straum til fabrikkane i Odda.

Tidlegare låg det eit aluminiumssmelteverk på industritomta. Dokumentarfilmen «Hvem eier Tyssedal?» frå 1975 handlar om arbeidarane sin kamp mot nedlegging av hjørnesteinsbedrifta.

Folketalsutvikling

Bakgrunnsstoff 
 Tyssedal informasjonssider
 Norsk Vasskraft og Industristadmuseum i Tyssedal og Odda
 Tyssefaldene, kraftselskap i Tyssedal
 Tyssedal Hotell 

Busetnader i Ullensvang
Hardanger
Tettstader i Vestland
Anion

Eit anion er eit negativt lada ion, det vil seie at det er fleire elektron enn proton i partikkelen. Sjå også motsetnaden kation.

Døme på anion 
Cl- = klor-ion
NO3- = nitrat-ion
SO4-- = sulfat-ion
CO3-- = karbonat-ion
PO4-- = fosfat-ion

Ion
Romanifolk

Sjå òg tatarar.
Romanifolk er ei fellesnemning for skandinaviske folkegrupper av delvis indisk opphav som tradisjonelt har hatt ein omreisande livsstil med næringsvegar som musikk, handverk (særleg metallarbeid), kolportasje og småhandel. Romanifolka er offisielt definerte som ein nasjonal minoritet både i Noreg og Sverige. Dei har òg ofte blitt kalla reisande eller tatrar.

Grupper 
Norske romanifolk kan delast inn i to hovudgrupper ut frå geografi, språk og kultur — tavringar (tatrar, storvandriar) i aust og småvandriar (splintar, fantar) i vest.

 Tavringane, òg kalla storvandriar, tatrar og stundom fantar, høyrer først og fremst heime på Austlandet, i Trøndelag og i vestlege delar av Sverige. Det tradisjonelle språket åt tavringane er romani rakripa.

Småvandriar, òg kalla splintar eller fantar, høyrer hovudsakleg heime på Sør- og Vestlandet. Språket deira blir kalla rotipa (rodi, rotvelsk) og inneheld mellom anna fleire skandinaviske ord enn romani rakripa. Leveviset åt småvandriane er tradisjonelt mykje knytt til sjøvegen.

Sjå òg 
 Sigøynarar

Bakgrunnsstoff 
http://www.romanifolket.com   RCU - Romani Council Union
 Landsorganisasjonen for Romanifolket 
 Romanifolkets landsforening 
 Romani Posten 
 enemo.net (RCU)
 romaniradet.no
 Barna som forsvant - omtale av utstilling mai 2008
 Bo Hazell: «Resandefolket - från tattare till traveller»  - Referat av föredrag på Gula Villan den 16 september 2002

 
norske urfolk og nasjonale minoritetar
svenske urfolk og nasjonale minoritetar

da:Tatere

nl:Teut (handel)
Suðuroy

Suðuroy (uttalt ['suuri], dansk namn Suderø) er ei øy som er ein del av Færøyane. På norsk kunne øya hatt namnet «Sørøya». Namnet kjem av at øya ligg lengst i sør av Færøyane. Øya har ei flatevidd på 163.7 km² og eit folketal på 5041 (2004). Øya er den fjerde største av Færøyane. Nord for Suðuroy ligg fjorden Suðuroyarfjørður og øyane Stóra Dímun og Lítla Dímun.

Folk frå Suðuroy
Jákup Dahl (1878–1944), prost og bibelomsetjar
Ruth Smith (1913–1958), målar

Bakgrunnsstoff 

 Suðuroy portal 
 Faroestamps.fo - Suðuroy 
 Portal.fo - Webcam i Tvøroyri

Færøyske øyar
Svínoy

Svínoy (IPA: [ˈsvʊinɪ], 'svinøya') er ei av dei 18 øyane som utgjer øygruppa Færøyane. Øya er ei av dei seks færøyske nordøyane. 

Det danske namnet er Svinø.

 Høgaste fjell: Havnartindur, 586 m
 Tal fjell: 7
 Postnummer: FO-765
 Kommune: Svínoyar kommuna 

Kyrkja på Svínoy stammar frå 1878. Ein trur at grava til storbonden Svínoyar-Bjarni (Svinøy-Bjarne) ligg ved kyrkja. Svínoyar-Bjarni levde på øya og er omtala i Færingesogene.

Bakgrunnsstoff 
 Faroeislands.dk: Svínoy (informasjon på engelsk)

Færøyske øyar
Tettstader på Færøyane
Augvald

Augvald er namnet på ein legendarisk konge frå folkevandringstida som namnet til den viktige vikinggarden Avaldsnes på Karmøy i Rogaland fylke kjem av. 

Namnet til Augvald på norrønt språk var Ogvaldr. Namnet hans kan tyda «Den som held folk i age» eller rett og slett «Kystvaktaren» (av ogd, 'kyststrekning'). Staden han budde fekk namn etter kongen, Augvaldsnes som seinare vart til Avaldsnes.

Kong Augvald kjempa mot kong Ferking på Ferkingstad. I det siste slaget på Stavasletta vart kong Augvald drepen. Døtrene hans, som skal ha vore med og kjempa som skjoldmøyer, hoppa i Stolsåna og drukna. Over kvar av gravene deira vart det reist ein bautastein. Desse vert i dag kalla Skjoldmøyane.

Bakgrunnsstoff 
 Om kong Augvald
 Glemte kongeslekter

Karmøy kommune
Folk frå vikingtida
Tórshavn

Tórshavn er hovudstaden på Færøyane og den største byen. Byen ligg sør på øya Streymoy. Tettstaden voks fram kring tingstaden på halvøya Tinganes. I meir enn 1 000 år har Tórshavn vore det naturlege møtepunktet for folkesetnaden og tilreisande. Likevel fanst det ikkje vitnemål om ei fast busetjing her før etter reformasjonen. Tinganes er framleis sete for det færøyske Lagtinget. I dag har byen om lag 20 000 innbyggjarar. 

I gamlebyen finst mange hus frå 1500-talet og 1600-talet.

Namn 
Namnet er sett saman av Tor, som er ein norrøn gud, i tillegg til hamn. Tórshavn vert også berre kalla for Havnin (Hamna) av den lokale folkesetnaden.

Soge

Vikingtida (850–1050) 
Ifylgje Færøyinganes saga byrja bønder å busetja seg i område kring Tórshavn i ca.850-930. Det var ved halvøya Tinganes tettstaden voks fram. Eit tinghus vart seinare bygd i Tinganes der færøyingane kunne avgjera tvistar mellom seg og ratifisera lover. Det var her det vart vedteke at alle færøyingane skulle kristnast. Som konsekvens av tinghusets plassering voks det fram ein marknad i nærleiken, og Tórshavn vart ein fast handelsstad og sentrum for færøyingane.

Mellomalderen (1050-1600) 
Færøyane var eit norsk skattland fram til 1523 då det vart teke over av danskane. Det voks fram nye verksemder ved hamna, kvar folk lærte seg å salta sild og at turka klippfisk.

1800-årene til i dag 
Då den nye danske grunnlova vart laga i 1849 vart nye amter og kommunar laga i det danske riket, og den 16. februar 1866 kom lova om Thorshavns kommunale Forfatning. Den gjorde at Tórshavn vart ein særskild kommune, som omfatta sjølve byen og områda utanfor, Húsagarður og Álaker. Til å driva kommunen vart det valt fem borgarar til innbyggjarrådet.

Det kongelege handelsmonopolet sto lenge i vegen for Tórshavns utvikling. Då handelsmonopolet vart avskaffa i 1856, utvikla det seg raskt ein eksportorientert kommersiell fiskeindustri på Færøyane. Opprettinga av frihandel var vesentleg for færøyinganes veksande markedsøkonomi og populasjonsvekst.

Hamna vart gjort til ein kjøpstad den 1. januar 1909.

Venskapsbyar 
  Asker
  Birkerød
  Eslöv
  Garðabær
  Jakobstad
  Mariehamn

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 faroeislands.dk
 Torshavn.fo - Official Homepage (på færøysk og engelsk)
 Smyril-Line.fo - Ferja Danmark-Tórshavn (norsk)

 
Busetnader på Færøyane
Hovudstader i Europa
Biologi

Biologi er læra om organismar og den levande naturen. Det er ein empirisk naturvitskap som undersøker struktur, funksjon, vekst, opphav, evolusjon og utbreiing av liv i no- og fortid. Ein biolog er ein som jobbar med faget biologi.

Historie 

Allereie Aristoteles organiserte kunnskap om dyr, plantar og leveviset deira. Teoriane hans heldt seg ganske uendra i fleire hundre år.

Eit viktig neste steg var å finna ut at biologiske vesen var bygde opp av celler. Desse kunne ein først studera på 1600-talet med oppfinninga av mikroskop, men det var først i 1839 at
Theodor Schwann og Matthias Jakob Schleiden utvikla celleteorien som sa at celler er grunnsteinen til alt biologisk liv.

På 1800-talet utvikla Darwin utviklingslæra, om korleis ulike organismar har utvikla seg frå ein felles stamart tilpassa miljøet dei lever i. 

Oppdaginga av DNA på 1900-talet førte til eit nytt kvantesprang for biologien. Ho gjorde at ein kunne forstå og påverka arv og utvikling mykje betre.

Retningar innan biologi

Kjende biologar 
 Charles Darwin
 Carl von Linné



Bakgrunnsstoff 

Vitskapar
Plutonium

Plutonium er eit radioaktivt grunnstoff med atomsymbol Pu og atomnummer 94. I rein form er det eit sølv-kvitt metall. Plutonium høyrer til actinoida og er eit transuran som blir fremstillt med bestråling av 238U i atomreaktorar. Det blir nytta som reaktorbrensel og i atombomber.

Plutonium blir rekna for å vera det farlegaste kjente grunnstoffet. Det er ekstremt giftig kjemisk sett, i tillegg til at det er radioaktivt. Det samlar seg i beinmargen og er svært kreftframkallande. Isotopen 239Pu har ei halveringstid på 24 200 år.

Plutonium er kalla opp etter planeten Pluto, ettersom det blei oppdaga like etter stoffet neptunium. Namnet passar særs godt for det dødelege stoffet, ettersom planeten igjen er kalla opp etter den romerske guden Pluto, som herska over dødsriket.

Sjå og 
 Periodesystemet
 Isotoptabell
 Grunnstoffliste

 
Aktinid
Karsinogen
Kjernemateriale
Manhattanprosjektet
Syntetiske grunnstoff
Grunnstoff
Lítla Dímun

Lítla Dímun (uttale på færøysk ['luitla 'duimun], dansk Lille Dimon) er den minste av dei 18 øyane som utgjer Færøyane. Øya har ikkje fast busetnad.

 Flatevidd: 0,8 km²
 Innbyggjarar: 0
 Fjell: Rávan, 414 m

Lítla Dímun høyrer historisk og geografisk saman med naboøya Stóra Dímun. Adminstrativt høyrer øya til kommunen Hvalba på Suðuroy.

Namnet Dímun kjem truleg frå eit keltisk språk. Tydinga var to haugar, med tanke på dei to Dimun- øyane.

Lítla Dímun har truleg aldri vore fast busett av menneske. På øya finn ein mange lundefuglar og sauar. Sauehaldet er omtala alt i Færingesogene.

Bakgrunnsstoff 
 NGS.fo - Planteliste Lítla Dímun  (færøysk - botanisk)

Færøyske øyar
Dei sameinte nasjonane

Dei sameinte nasjonane (avstytta SN eller FN (etter bokmål De forente nasjoner)) er ein internasjonal organisasjon som har som mål å få alle landa i verda til å samarbeida. Det er om lag 193 sjølvstendige anerkjende statar som er medlem av SN. Vatikanstaten og Palestina er ikkje medlem, men er observatørar. I tillegg har organisasjonen ein stor administrasjonsstab som blir leidd av ein generalsekretær. 

Organisasjonen har ei generalforsamling der representantar frå alle medlemslanda sit. Tryggingsrådet er eit mindre organ med ein handfull land som har moglegheit til å handla raskare. Generalforsamlinga og administrasjonen til SN ligg i New York. SN har òg dotterorganisasjonar som konsentrer seg om ulike felt, som UNICEF (barn), UNESCO (kultur), WHO (helse), UNHCR (flyktningar) og UNHCHR (menneskerettar). Organisasjonen har seks offisielle språk; engelsk, fransk, spansk, russisk, arabisk og kinesisk (mandarin).

SN fekk Nobels fredspris for 2001.

Historie 
SN er ein etterfølgjar av det eldre Folkeforbundet. SN blei til etter Den andre verdskrigen, på ein konferanse i San Francisco der femti statar var med. 24. oktober 1945 hadde dei fleste landa som var med ratifisert avtalen, og dette vert derfor rekna som grunnleggjingsdagen. 

Namnet «United Nations» er likevel eldre. Det blei først foreslått av den amerikanske presidenten Franklin D. Roosevelt og brukt i 1942 om landa som allierte seg mot aksemaktene under andre verdskrigen.

Galleri

Kjelder 

Sameinte nasjonane
 
Skipingar i 1945
Vinnarar av Nobels fredspris
Etterverknader av andre verdskrigen
SN

SN, Sn eller sn, er ei forkorting som kan syne til: 
 Dei sameinte nasjonane
Samskipnaden Standard Norge
Det kjemiske symbolet for grunnstoffet tinn
IATA-koden til flyselskapet Brussels Airlines
IATA-koden til flyselskapet Sabena
ISO-landskoden til Senegal
.sn, toppdomenet til Senegal
Supernova
Sogn Avis

Sogn Avis er ei dagsavis som kjem i Leikanger i Sogn og Fjordane. Avisa vart skipa i 1993 då dei to avisene Sogningen/Sogns Avis (S/SA) og Sogn og Fjordane vart slegne saman.

Hovudredaksjonen ligg på Leikanger. Avisa har òg avdelingskontor på Årdalstangen.

Redaktørane i avisa har vore Gerhard Haugland (1993-2000), Jan Inge Fardal (2000-2001, konstituert), Kai Aage Pedersen (2001-2004), Rune Timberlid (2004-2005) og Jan Inge Fardal (2005-2019), Eli Grotle (2020, konstituert) og Arve Uglum (frå 2020). Opplagstala har dei siste åra vore fallande, men var på nytt stigande i 2020 etter at avisa la om til digital publisering som hovudstrategi.

Avisa vert utgjeven av aksjeselskapet Sogningen/Sogns Avis, som sidan 14. oktober 2019 er heileigd av Amedia. Fram til då var eigarskapen i hovudsak lokal, med Husabø-familien som hovudeigar (81,5 prosent), medan A-pressen sat med 10,5 prosent av aksjane etter at utgjevarselskapet kjøpte deira Årdal og Lærdal Avis i 1999.

Sogn Avis er Sogn og Fjordane si nest største avis etter Firda. Avisa vart i 2015 kåra til årets lokalavis av Landslaget for lokalaviser.

Papiravisa 
Frå starten kom Sogn Avis ut med fem utgåver i veka. Fram til 14. oktober 1994 var det måndag som var avisfri dag, men då vart denne flytt til fredag, slik at avisa heretter kom ut måndag-torsdag og laurdag. Sommaren 2019 køyrde avisa mellombels redusert frekvens med tre utgåver i veka (tysdag, torsdag og laurdag), noko som vart gjenteke sommaren 2020. Etter 14. april 2021 vert denne frekvensen gjort permanent.

Sogn Avis vart trykt på Ingvald Husabø Prenteverk på Leikanger fram til hausten 2006, då trykkinga vart flytt til Sogn og Fjordane Avistrykk i Førde, som utgjevarselskapet eig 25 prosent av.

Nettavisa 
Sogn Avis kom på nett i 2001, og lanserte e-avis og utvida nettavisa hausten 2014. Frå 28. januar 2020 har nettavisa vore hovudproduktet til Sogn Avis, etter dei omleggingane som kom i kjølvatnet av Amedia-oppkjøpet.

Opplagstal

Bakgrunnsstoff 
 Sogn Avis si nettutgåve 
 NRK om Sogn Avis

Fotnotar 

Aviser i Vestland
Norske lokalaviser
Norske aviser etter namn
Leikanger kommune
Skipingar i 1992
Natriumklorid

Natriumklorid (NaCl), salt, bordsalt eller koksalt er det saltet ein vanlegvis bruker som salt i maten. Det blir også brukt som vegsalt.

Natriumklorid finst i store mengder i sjøvatn saman med mange andre mineral. Ein måte å utvinna natriumklorid på, er å fordampa sjøvatn ved hjelp av solenergi. Denne prosessen er ikkje lønsam i dag. Natriumklorid vert for det meste utvunne frå underjordiske avsetningar.

Natriumsambindingar