alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hov kyrkje i Sunndal

Hov kyrkje er ei langkyrkje frå 1887 på Sunndalsøra i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Sakristia er frå 1992. Kyrkja har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Hemneslekt om kyrkja

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Sunndal
Kulturminne i Sunndal
Norske kyrkjer frå 1887
Trekyrkjer
Jacob Wilhelm Nordan
Åsskard kyrkje

Åsskard kyrkje er ei langkyrkje frå 1876 i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 250 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Surnadal
Kulturminne i Surnadal
Norske kyrkjer frå 1876
Jacob Wilhelm Nordan
Trekyrkjer
Todalen kyrkje

Todalen kyrkje er ei langkyrkje frå 1861 i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 250 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Surnadal
Kulturminne i Surnadal
Norske kyrkjer frå 1861
Jacob Wilhelm Nordan
Trekyrkjer
Stangvik kyrkje

Stangvik kyrkje er ei langkyrkje frå 1897 i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Ho vart restaurert i 1932, då ein tok i bruk gamalt inventar frå den tidlegare krosskyrkja på staden. Kyrkja har 530 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja. Prestegarden er like aust for kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Surnadal
Kulturminne i Surnadal
Norske kyrkjer frå 1897
Trekyrkjer
Ranes kyrkje

Ranes kyrkje er ei langkyrkje frå 1869 i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 420 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Surnadal
Kulturminne i Surnadal
Norske kyrkjer frå 1869
Trekyrkjer
Gaetano Donizetti

Domenico Gaetano Maria Donizetti () var ein italiensk toneskapar frå Bergamo i Lombardia. Saman med Gioacchino Rossini og Vincenzo Bellini var han dei fremste skaparane av bel canto-operaer i den fyrste halvdelen av det 19. hundreåret. Gjennom sine verk i bel canto-stil påverka han mange andre toneskaparar, til dømes Giuseppe Verdi. Donizetti laga i alt 70 operaer.

Liv og gjerning

Donizetti fekk allereie i unge år framhjelp frå komponisten Simon Mayr, som ordna det slik at Donizetti fekk stipend til ein skule Mayr dreiv. På denne skulen vart Donizetti grundig lært opp i kunsten å lage ei fuge og kontrapunkt. Mayr spelte også ei viktig rolle då han fekk plass til den unge Donizetti ved akademiet i Bologna. I 1822 slo Donizetti seg ned i Napoli, der han arbeidde for Domenico Barbaja og Teatro di San Carlo. Fram til januar 1844 hadde han husvære i Napoli.

Føre 1830 hadde Donizetti størst suksess med sine komiske operaer. Den fyrste minneverdige suksessen fekk han med ein opera seria, Zoraida di Granata, som hadde premiere i 1822 i Roma. Premieren på Anna Bolena i 1830 fekk stor innverknad både på den italienske og internasjonale operascenen. Suksessen med Anna Bolena gjorde at han kunne lage verk av meir dramatisk karakter, endå om han også skapte nye komediar som L'elisir d'amore (1832) og Don Pasquale (1843). Også store historiske drama som Lucia di Lammermoor i Napoli i 1835 og ei av dei meste vellukka operaene i Napoli, Roberto Devereux frå 1837, vart vel mottekne. Til dess hadde alle operaene hans hatt ein italiensk libretto.

Donizetti kjende seg meir og meir hemja av dei grensene sensuren sette i Italia, særleg i Napoli. Kring 1836 søkte han mot Paris der han kunne velje tema friare. Samstundes som han kunne få større innkomer og prestisje. Frå 1838 arbeidde han mykje ved opéraen i Paris, som bestilte to nye verk. Han laga fleire operaer til fransk språk og fekk sett opp verk frå si tid i Italia.

Tidleg i 1840-åra reiste Donizetti jamt og samt mellom Napoli, Roma, Paris og Wien og var alle stadene med i å sette opp eigne og andre komponistar sine operaer. Frå 1843 byrja alvorleg sjukdom å sette grenser for arbeidet hans. Tidleg i 1846 vart han lagd inn på ein institusjon for mentalt sjuke. Siste månadene før han døydde i april 1848 budde han hos vener i Bergamo.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gaetano Donizetti» frå ,  den 23. september 2017.  
 

Italienske komponistar
Operakomponistar
Romantiske komponistar
Folk frå Bergamo
Hana Idrettslag

Hana Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande på Hana i Sandnes kommune, skipa i 1976. Idrettslaget er aktivt med i idrettsgreinene fotball og handball. Hana IL spelar i gule trøyer og blå bukser.

Fotballaget har på sitt beste delteke på nivå tre i seriesystemet.

Kjelder

Idrettslag i Rogaland
Idrettslag i Sandnes
Eiger Fotballklubb

Eiger Fotballklubb er eit idrettslag heimehøyrande i Eigersund, skipa 19. mars 1961. Laget er ein rein fotballklubb, noko som var grunnen til at laget skifta namn frå Idrettslaget Eiger til Eiger FK dagen etter laget fylte 50 år. Eiger spelar i raude trøyer og blå bukser.

Fotballaget har med få unnatak spelt på nivå fire og fem i seriesystemet.

Kjelder  
Nettstaden til Eiger Fotballklubb, vitja  23. september 2017.

Bakgrunnsstoff
Nettstaden til Eiger Fotballklubb

Idrettslag i Rogaland
Idrett i Eigersund
Skipingar i 1961
Averøykameratene

Averøykameratene er eit idrettslag heimehøyrande på Averøya i Averøy kommune, skipa i 1951. AK, som laget ofte vert kalla, er ein rein fotballklubb. Laget spelar heimekampane på Bruhagen stadion. AK spelar i raud- og kvitstripete trøyer og kvite bukser.

A-laget til Averøykameratene har jamnast delteke pånivå fire og fem i seriesystemet. I 1990-åra spelte laget fleire sesongar på nivå tre. Magne Hoseth var AK-spelar 1997 og -98, før han melde overgang til Molde FK.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Averøykameratene» frå ,  den 23. september 2017.  
 

Idrettslag i Møre og Romsdal
Averøy kommune
Skipingar i 1951
Dominion

Dominion (av engelsk, frå latin 'velde, herredøme') var opphavleg eit uttrykk for alle britiske besittelsar, men blei seinare brukt om dei heilt sjølvstyrte delane av Det britiske samveldet, i første rekke Canada. 

Balfour-deklarasjonen av 1926 erklærte dominion som sjølvstyrande samfunn i Det britiske riket. 
Statute of Westminster 1931 gav dei fullt lovgjevande sjølvstende.
I 1947 avgjorde den britiske regjeringa at dominionane skulle kallast Members of the Commonwealth eller Commonwealth Countries, og nemninga dominion er etterkvart gått ut av bruk.

Historie
Frå 1500-talet var det vanleg å omtala eit særskild territorium som «dominion» på engelsk. Det blei brukt om Wales frå 1535 til 1801 og om New England frå 1686 til 1689. Den kanadiske konføderasjonen blei ein dominion i  1867. Etterkvart omfatta dominionane Canada, Australia, New Zealand, Newfoundland, Sør-Afrika og Den irske fristaten. Frå seint på 1940-talet var også India, Pakistan og Ceylon (no Sri Lanka) dominionar under den britiske krona.

Sjå òg
Commonwealth

Merknadar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Dominion» frå ,  den 23. september 2017.  
 
Det britiske imperiet
Engelske ord og uttrykk
Latinske ord og uttrykk
Ålgård Fotballklubb

Ålgård Fotballklubb er eit idrettslag heimehøyrande på Ålgård i Gjesdal kommune, stifta i 1915. Laget er ein rein fotballklubb som spelar i svarte drakter, ispedd litt grønt, og i kvite underdelar. Heimekampane går av stabelen på Ålgård stadion.

Ålgård FK spelte i den norske Hovudserien 1947-49. I den fyrste sesongen, 1947/48, vart laget nummer fem i A-avdelinga. Året etter enda det på nestsiste plassen i avdelinga og rykte. Store delar sidan den tid har Ålgård FK spelt på nivå tre eller fire i det seriesystemet.

Dagny Mellgren var Ålgård-spelar til og med 1995.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ålgård FK» frå ,  den 23. september 2017.  
 

Idrettslag i Rogaland
Gjesdal kommune
Chenab

Chenab er ei elv i Sør-Asia som er ca. 1000 km lang. Ho spring ut i Himalaya i den indiske delstaten Himachal Pradesh og renn nordvestover og inn i Kashmir. Deretter renn ho sørover og saman med Sutlej i Pakistan. Ho har store irrigasjonsanlegg.

Kjelder

Elvar i India
Elvar i Pakistan
Lur

Lur er eit blåseinstrument av tre eller metall. Det er eit langt naturhorn utan fingerhol der ein former lyden ved hjelp av leppene (embouchure).

Lurar har lang historie. I Norden kan dei førast tilbake til bronsealderen. 
Lurar av bark (t.d. olderlur) eller tre tekka med never (neverlur), eller tæger (tåglur) var nytta i norsk seterdrift heilt til 1900-talet. 

Ein kjenner liknande lurar med lengd på opptil 4–5 meter frå Karpatane, Alpane (alpehorn) og Pyreneane. 

Eit eige lag for lur og bukkehorn, Norsk Lur-og Bukkehornlag, blei skipa i 1996.

Bronsealderlurar
I Noreg er det funne 4 bronselurar og i Danmark, Sverige og Nord-Tyskland omkring 40.  
Lurane er opptil 2 meter lange. Dei er S-forma bronserøyr med konisk mensur og skålforma munnstykke (omtrent som på ein moderne basun). Lydopningen er forsynt med ei ornamentert plate.
Bronselurane er oftast funne to og to saman. Dei er stemd i same tone, men svinga symmetrisk og har sannsynlegvis vore brukt i religiøs kult. Slike lurar er ofte avbilda på helleristingar frå bronsealderen.

Kjelder

Lur: blåseinstrument. (14. juni 2015). I Store norske leksikon. Fri artikkel henta 23. september 2017.

Bakgrunnsstoff
 
 Norsk Lur-og Bukkehornlag
Blåseinstrument
Norske folkemusikkinstrument
Naturhorn
Øye kyrkje i Surnadal

Øye kyrkje er ei langkyrkje frå 1871 på Skei/Surnadalsøra i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Surnadal
Kulturminne i Surnadal
Norske kyrkjer frå 1871
Trekyrkjer
Jacob Wilhelm Nordan
Saga Walli

Saga Walli () var ein svensk biletkunstnar. 

Ho blei fødd i Praha som dotter av operasongaren Johannes Elmblad og kona hans, forfattaren Sigrid Elmblad, fødd Pettersson.
Ho gifta seg med teologen og skulemannen Gustaf Walli. Paret fekk to søner.

Walli har måla altartavler i fleire svenske kyrkjer. Ho har også måla landskap og portrett, illustrert barnbøker og laga postkort. Ho var også verksam som pedagog.

Walli er representert i Göteborgs konstmuseum og i det svenske Nationalmuseumet i Stockholm.

Kyrkjelege utsmykkingar 
 Annedalskyrkja
 Hunnebostrand kyrkje
 Murum kyrkje
 Sankta Birgittas kapell i Göteborg
 Tiarp kyrkje
 Vänersnäs kyrkje
 Älvsborg kyrkje
 Ödsmål kyrkje

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Saga Walli» frå ,  den 23. september 2017.  
 
 Gustaf Walli i  Vem är det?, 1943
 Gustaf Walli i Vem är vem?, 1948

Fotnotar

Svenske målarar 
Målarar frå 1900-talet
Folk frå Praha
Rindal kyrkje

Rindal kyrkje er ei langkyrkje frå 1874 i Rindal kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja har 420 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk – Rindal kirke
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Rindal
Kulturminne i Rindal
Norske kyrkjer frå 1870-åra
Trekyrkjer
Øvre Rindal kapell

Øvre Rindal kapell er ei langkyrkje frå 1911 i Rindal kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja har 210 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Kyrkjesøk – Øvre Rindal kapell
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Rindal
Kulturminne i Rindal
Norske kyrkjer frå 1911
Trekyrkjer
Valsøyfjord kyrkje

Valsøyfjord kyrkje eller Otnes kyrkje er ei langkyrkje i Heim kommune i Trøndelag fylke. Ho vart oppført i 1863 etter teikningar av Jacob Wilhelm Nordan, og innvigd i 1864.

Kyrkja har 300 sitjeplassar. Alteret har hovudmotiv av Jesus som ber i Getsemane. På kvar side er det to måleri, til saman fire måleri med motiv frå livet til Jesus. Desse er måla av organisten og kunstmålaren Olav Halse. Kyrkja har også ein utskoren og måla preikestol.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Heim
Kulturminne i Heim
Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Norske kyrkjer frå 1860-åra
Trekyrkjer
Jacob Wilhelm Nordan
NM i friidrett 1990

Noregsmeisterskapen i friidrett 1990, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Melløs stadion i Moss dagane 3.-5. august 1990 Moss Idrettslag og Østfold Friidrettsklubb som arrangørar.

Hanne Haugland vart tildelt kongepokal for sitt høgdehopp på 1,90 meter, medan kulestøytaren Georg Andersen fekk kongepokalen for menn.

Menn

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

5 000 m

10 000 m

110 m hekk

400 m hekk

3 000 m hinder

Høgdehopp

Stavhopp

Lengdehopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Diskoskast

Sleggjekast

Spjutkast

Kvinner

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

3 000 m

5 000 m

100 meter hekk

400 m hekk

Høgdehopp

Lengdehopp

Kulestøyt

Diskoskast

Spjutkast

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «NM i friidrett 1990» frå ,  den 23. september 2017.  
 

Noregsmeisterskap i friidrett
Noregsmeisterskap i 1990
Sport i 1990
Idrett i Moss
Gjøra kapell

Gjøra kapell er ei langkyrkje frå 1935 i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 100 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Kyrkjer i Indre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Sunndal
Kulturminne i Sunndal
Norske kyrkjer frå 1935
Trekyrkjer
Botolv Bråtalien

Botolv Bråtalien () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Ål. Han møtte på Stortinget frå Buskerud for Bondepartiet/Senterpartiet frå 1958 til 1965.

Bråtalien var son til ein gardbrukar. Han gjekk amtsskule 1907/08, mellomskule 1908/10 og landbruksskule 1912/13. Frå 1914 til 1943 var han skogvaktar for Statens skoger i Torpo. Han tok over farsgarden i 1932 og dreiv han i lang tid.

Bråtalien var formann 1928-38 i jordstyret i Ål, 1932-34 i Ål kommunale kraftverk og 1942-45 i skogrådet. Han var medlem i Ål heradsstyre frå 1928 til 1940 og frå 1952 til 1959, dei siste fire åra også i formannskapet. Frå 1933 til 1950 var han styreformann i Hallingdal meieri. 

Frå 1954 til -57 var Bråtalien fyrste vararepresentant til Stortinget for Bondepartiet frå Buskerud, og vart partiet sin toppkandidat i 1957 etter at Hans Evju ikkje tok attval. Fire år seinare vart Bråtalien attvald til Tinget med klar margin i 1961. Han var medlem 1958-61 i Sosialkomiteen og 1961-65 i Justiskomiteen.

Kjelder
Stortingsbiografi

Stortingsrepresentantar 1958-1961
Stortingsrepresentantar 1961-1965
Folk frå Ål
Gullstein kyrkje

Gullstein kyrkje er ei langkyrkje frå 1869 i Aure kommune i Møre og Romsdal. Ho har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Kyrkjer i Ytre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Aure
Kulturminne i Aure
Norske kyrkjer frå 1869
Trekyrkjer
Sør-Tustna kapell

Sør-Tustna kapell er ei langkyrkje i Aure kommune i Møre og Romsdal. Ho har 75 sitjeplassar. Bygget vart oppført som bedehus i 1907 og påbygd til kapell i 1952.

Det er ikkje kyrkjegard ved kapellet.

Fotnotar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Kyrkjer i Ytre Nordmøre prosti
Langkyrkjer i Møre bispedømme
Kyrkjer i Aure
Kulturminne i Aure
Norske kyrkjer frå 1952
Trekyrkjer
Vippetangen

Vippetangen er den heilt yste spissen, sørspissen, av Akersneset i Oslo, det neset mellom Pipervika og Bjørvika som mellom anna Akershus festning ligg på. Namnet skal ha opphav i eit vippefyr som stod her i gamal tid, det vil seie eit fyr som var laga som ei jarnkorg til å elda opp i, festa til ei mast som kunne vippast opp i lufta som ei vektstang, og ned att når det var naudsynt med påfyll av brenne.

Vippetangen vart frå byrjinga av 1900-talet ein part av hamna kring Akersneset, med kaiene Vippetangkaia og utstikkar I, II og III. Utbygginga av kaiene tok til i 1899. På austsida av Vippetangen er det ferjekai for bil- og passasjerferjer til Danmark på plassen der utstikkar I låg. denne utstikkaren vart bygd i 1922, rive i 1981, og i si tid terminal for «amerikabåtane» til reiarlaget Den Norske Amerikalinje i USA-ruta. På vestsida var det fiskehamn med fiskehall, og det er framleis fiskehall her. Sør på Vippetangen er det importhamn for korn. Tidlegare stod det to kornsiloar her som tok mot kornet som vart lossa, for seinare å verte frakta med korntrikkar på det ordinære trikkenettet gjennom byen til møllene på Nedre Foss og på Bjølsen på den austre breidda av Akerselva. Den eldste siloen frå 1903 vart rive på slutten av 1970-talet etter ein eksplosjon, men den yngste er framleis i bruk. Etter at mølla på Nedre Foss vart lagt ned, og korntrikken vart lagt ned i 1967, vert kornet frakta med spesialbil til mølla på Bjølsen.

På midten av 1800-talet var det steinhoggeri på Vippetangen for straffangar på Akershus landsfengsel, som hadde tilhald på Akershus festning. På steinhoggeriet vart det hogd steinsoklar til monumenta som skulle setjast opp i byen. Dei to steinfigurane av løver som er sett opp på Løvebakken framfor Stortinget, vart hogde her, og det same vart søylene og trappene til Trefoldighetskirken og til basarhallane på Youngstorget (Nytorget). Her låg òg det militære badehuset, studentbadehuset Sjølyst, det private herrebadet Hygea og det kommunale kvinnebadehuset Iduna. Alt dette vart med tida borte etter at kommunen kjøpte stranda kring neset i 1897 for å byggje kaier.

Kong Haakon 7 gjekk i land på Vippetangen då han kom til landet 25. november i 1905 som konge av Noreg. For å gje han ein verdig velkomst, var det bygd ein større paviljong attmed fiskehamna.

Av dei 771 jødane som vart tvangssende til Tyskland under andre verdskrigen, vart 736 sende med skipa «Donau» og «Gotenland» i 1942 og 1943 frå utstikkar I aust på Vippetangen, etter å ha vorte arresterte av det sivile norske politiet. Berre 32 overlevde.

Kjelder
Oslo byleksikon, femte utgåva

Bakgrunnsstoff

Strøk i Oslo
Skoltesamisk syntaks

Skoltesamisk syntaks er setningslæra for skoltesamisk.

Ordstilling
Skoltesamisk har relativ fri ordstilling, men det er ein tendens til å ha SOV som umarkert ordstilling. Intransitive setningar har nesten alltid ordstillinga SV, mens subjektlause setningar typisk har OV.

Det finitte verbet kongruerer med subjektet, og både subjektet og objektet er merka for kasus (nominativ og genitiv).

Litteratur 
 Feist, Tim: A grammar of Skolt Saami. Manchester, 2010.

Skoltesamisk språk
Syntaks for einskildspråk
Samisk grammatikk
Rist

Rist er ein reiskap med gitterverk av metall, tre eller kunststoff som har eit visst føremål.
Rister kan brukast til varme og matlaging, som vern eller filter.

Mat og varme

Rist er ein utbreidd måte å varma mat over eld på, anten ved å steika han direkte på rista eller ved å bruka henne som eit underlag for gryter, panner, takker og liknande. 
Ei slik rist eller brannjern er typisk laga av jern med små føter slik at ho kan stå i elden utan å ta skade, og utan å sløkka elden.
Andre rister kan ha handtak slik at ein kan halda dei over varmen utan å brenna seg.

Primitive grillar er gjerne berre ei stor rist lagt over ein eldstad.
I moderne grillar kan ein ha rister til å leggja maten på og som varmeberarar.
Ei omnsrist er ei liknande rist til bruk i ein varmluftsomn. Ho slepp varmen til det som skal steikast frå alle kantar.

Ein kan bruka rister til matlaging der ein vil dampa, frityrsteika eller koka mat over lang tid utan å brenna han.

Etter steiking kan ein også bruka rist til å kjøla ned bakverk.
Dette gjev ventilasjon, slik at ekstra fukt slepp unna.

Skilje

Rister kan brukast til å skilja område frå kvarandre eller til å filtrera stoff slik at noko går gjennom dei og andre ikkje.

Brannrist er ein type rist som slepp gjennom luft, men hindrar flammar frå å spreia seg ved brann.

Ei dørrist blir lagt ved ei ytterdør, men kan fanga opp skit og fukt frå fottøy. Det blir samla nedi rista og ikkje liggjande oppå, som med ei dørmatte.

Rundt bytre kan ein montera ei trerist som gjev ein solid bakke i staden for laus jord, men samstundes slepp inn vatn.

På gater, fortau og liknande kan ein bruka rister for å sleppa gjennom lys eller vatn utan å fanga opp større ting eller laga farlege hol i bakken. 
Desse kan brukast i samband med avløp, ventilasjon eller lyskassar til kjellarvindauge.
Ei dreneringsrist kan til dømes ha små hol som fottøy ikkje set seg fast i. Avløpskummar kan ha ristlok eller kuppelrister over. 

Ferist er ei rist med større hol som blir installert i vegar slik at menneske og køyretøy kan passera, men beitande bufe frykter å falla oppi og derfor held seg på si side av rista.

Rist i kulturen
Den heilage Laurentius er ein kristen helgen som har ei rist som symbol av di kan vart teke langsamt av dage ved å steikast på ei jarnrist over glødande kol. Larsok til minne om han er markert på primstaven med ei rist.

Kirkeristen i Oslo har namn etter ei ferist ved kyrkjegarden til Oslo domkyrkje.

Kjelder

Reiskapar
Kjøkenutstyr
42. strategiske missildivisjon

42. strategiske missildivisjon med hovudkvarter i Svobodnyj i Sverdlovsk oblast er ein av missildivisjonane i 31. strategiske rakettarmé i Det russiske forsvaret.
Divisjonen hadde 18 bererakettar av tyepen SS-29 i midten av 2017.
Divisjonen har dessutan ei rekkje støtteelement, mellom anna ein bataljon for etterretning og vakthald.

Referansar

Missildivisjonar i Det russiske forsvaret
Eggedelar

Eggedelar er ein kjøkkenreiskap som kan dela eit skrella hardkokt egg i jamstore delar. Egget kan delast i skiver eller båtar.

Ein eggedelar har ei grop ein kan plassera i og som skjerereiskapane kan gå gjennom. Dei skjerande delane kan vera metallstrengar eller blad. Dei sit på ei plate som er festa til botne med hengsler og blir lukka for å dela egget.

Eggedelaren blei skapa på byrjinga av 1900-talet av den tyske oppfinnaren Willy Abel (1875-1951), som også fann opp brødskjeraren og vaffeljern med hjarte. Dei første eggedelarane blei laga i Berlin-Lichtenberg.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Egg
Kjøkenutstyr
Tyske oppfinningar
Kongsberg stasjon

Kongsberg stasjon er ein jarnbanestasjon i Kongsberg sentrum, 99,37 kilometer frå Oslo. Stasjonen ligg 161,9 moh. 
Kongsberg ligg på Sørlandsbanen og er endestasjon for lokaltog Kongsberg-Eidsvoll.

Den opphavelege stasjonen vart opna i 1871 da sidelinja til Randsfjordbanen Hokksund–Kongsberg stod ferdig. 

Ny stasjon med noverande plassering vart bygt etter teikningar av Gudmund Hoel og Niels Winge Grimnes og teken i bruk i 1917 i samband med bygginga av Sørlandsbanen.

Stasjonen og bygningane på området vart freda av Riksantikvaren i 1997.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kongsberg stasjon» frå ,  den 24. september 2017, revisjon 17475209

Bakgrunnsstoff 

 

Jarnbanestasjonar på Sørlandsbanen
Jarnbanestasjonar på Numedalsbanen
Kulturminne i Kongsberg
Byggverk i Kongsberg
Jarnbanestasjonar opna i 1871
1871 i Noreg
Freda bygg i Viken
Tjelle-skredet

«Tjelle-skredet» var eit fjellskred som fann stad den 22. februar 1756. 15 million kubikkmeter stein rasa ut frå Tjellafjellet ved Tjelle i Nesset kommune i Møre og Romsdal fylke.  Dette er truleg det største steinraset i Noreg, og det vert sagt til å vera eit av dei største steinskreda i Nord-Europa målt i volum rasmasse. Under rasulukka i Loen i 1936 rasa det, til samanlikning, ein million kubikkmeter rasmasse.

Raset ved Tjelle laga tre bølgjer som nådde opptil «50 skritt» over normalt flomål og som gjekk «200 skritt» innover land, der dei slo inn på andre sida av Langfjorden og vidare inn i  Eresfjorden. Ifølgje Noregs Geotekniske Institutt merkte ein 25 km unna (på Veøy i Molde) seg at bølgja slo «20 skritt» høgare enn normalt flomål.

32 menneske omkom i raset og dei tre påfølgjande flodbølgene.

Det finst ei oppslagstavle i området der skredet gjekk som forbireisende kan lesa. Her er det òg sett ut benk for å nyta naturen rundt om i den austlege delen til raset. Det har no vorte sett opp ein bauta med informasjon om raset. Den 22. februar 2006 var det 250 år sidan raset gjekk, noko som vart markert med ei samling på Tjellefonna der fleire hundre menneske møtte opp.

Sjå òg 
 Norske katastrofar og store ulukker

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tjelle-skredet» frå ,  den 24. september 2017.

Bakgrunnsstoff 
 Fjellskredprosjektet ved Fylkesmannen i Møre og Romsdal
 Nye Molde sjukehus: Vurdering av oppskyllingshøyder 18. mai 2005
 Bygda vår Tjelle

Hendingar i 1756
Nesset kommune
Norsk geologi
Ras i Noreg