alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
San Diego County

San Diego County er eit fylke lengst sør i den USA-amerikanske delstaten California. Fylket, som ligg langs Stillehavet og i sør grensar mot staten Mexico, har ikring 3,3, millionar ibuarar. Flatevidda er 11 720 km², av dette er 830 km² vatn. 

Fylket vart grunnlagt i 1850 og vert styrt frå byen San Diego.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «San Diego County, California» frå ,  den 4. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

County i California
Skipingar i 1850
Falske vener

Falske vener er ord på ulike språk som likner kvarandre i form, men har ulik tyding. Slike ordpar finn ein gjerne i språk som har språkleg eller kulturell slektskap, slik at mange ord der både er like og har lik tyding, men nokre ord har ulik tyding, til dømes fordi tydinga har utvikla seg ulikt på dei ulike språka, eller fordi dei har ulike lånord. Falske vener kan vera eit problem i samband med språklæring, der ein ikkje har fullstendig oversikt over tydingane til orda på eit andrespråk, tolking og omsetjing, der ein kan oversjå feiltolkingar.

Det finst fleire falske vener på bokmål og nynorsk. Bokmålsordet «uttalelse», som kan visa til ei 'uttrykt meining' eller ein  'resolusjon', kan omsetjast feil til nynorsk som «uttale» der eit ord som «fråsegn» ville vore rettare. Eit døme på falske vener mellom norsk og svensk er svensk glass (lånord frå fransk glace), som tyder 'is(krem)', ikkje 'glas', på norsk.

Svensk grundlag kan minna om norsk «grunnlag», men tyder 'grunnlov'.
Dansk grine tyder 'å le', men på norsk tyder det å grina eller gråta.

Døme på norsk og engelsk kan vera norsk nikkers (lånord frå engelsk knickers eller knickerbockers), som tyder knebukse, og engelsk knickers, som no berre tyder 'underbukse'. 

Eit døme på falske vener på norsk og fransk er «ortofoni», som på norsk viser til skriftspråk tufta på lydrett nedskriving av ord, medan fransk orthophonie viser til 'logopedi'.

Kjelder 

Lingvistikk
Omsetjing
Språklæring
Feil
Verdscupen i alpine greiner 2016/Menn

Verdscupen i alpine greiner for menn i 2016-sesongen tok til 25. oktober 2015 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 20. mars 2016 i St. Moritz i Sveits. Turneringa omfatta 44 individuelle tevlingar og ei tevling for lag. Tevlingane fordelte seg på 10 slalåmrenn, 10 storslalåmrenn, 8 super-g-renn, 11 utforrenn og 3 superkombinasjonstevlingar og 2 parallellrenn. Ei lagtevling for menn/kvinner fann også stad.

Marcel Hirscher frå Austerrike steig til topps i FIS-turneringa for femte året i rad. Norske Henrik Kristoffersen kom på andreplass og franske Alexis Pinturault på tredjeplassen.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Super-g

Utfor

Superkombinasjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 2015/16» frå ,  den 5. januar 2022.  
 

Alpine greiner
Sport i 2016
Orange County i California

Orange County er eit fylke i sørdelen av den USA-amerikanske delstaten California. Fylket, som ligg langs Stillehavet, har ikring 3,2 millionar ibuarar. Flatevidda er 2 460 km², der om lag 410 km² er dekt av vatn.

Fylket vart grunnlagt i 1889. Fylkesadministrasjonen har sete i byen Santa Ana.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Orange County, California» frå ,  den 5. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

County i California
Skipingar i 1889
Los Angeles County

Los Angeles County er eit fylke i sørdelen av den USA-amerikanske delstaten California. Fylket, som ligg langs Stillehavet, er 12 310 km² stort, av dette er 1790 km² dekt av vatn. Med 10,01 millionar ibuarar er fylket det mest folkerike i heile USA.

Fylket vart grunnlagt i 1850. Fylkesadministrasjonen har sete i byen Los Angeles. Palmdale, Pasadena og Santa Monica er større byar i fylket.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Los Angeles County, California» frå ,  den 5. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

County i California
Skipingar i 1850
Kapp Leeuwin

Kapp Leeuwin er det sørvestlegaste punktet i Australia. Det ligg i delstaten Western Australia.

Det finst nokre små øyar og klipper – St. Alouarn-øyane – som går lenger mot sør. Den næraste busetnaden er byen Augusta med rundt 1000 innbyggjarar.

I Australia blir Kapp Leeuwin rekna som punktet der Indiahavet møter Sørishavet, sjølv om dei fleste andre land og Den internasjonale hydrografiske organisasjonen reknar byrjinga av Sørishavet til å først ligga sør for 60°S breiddegrad.

Det fyrste skipet ein kjenner til som vitja området er det nederlandsk skipet «Leeuwin» ('Løvinna'), som kartla kystområdet i 1622. Neset er kalla opp etter dette skipet, av den britiske navigatøren og kartografen Matthew Flinders i 1801. Flinders var den første som segla heile vegen rundt Australia. Bukta austom det vesle neset – Flindersbukta – er kalla opp etter Matthew Flinders sjølv.

Fyrtårnet på neset er bygt av kalkstein og oppført i 1896. Det er 39 m høgt, med ein base 59 m over havnivå. Fyret var betent manuelt fram til 1982.

Området kring fyrtårnet er naturpark og består av heilandskap og tjukt kratt. Det er habitat for eit stort tal plante- og fugleartar.

Sjå òg
Leeuwinstraumen

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kap Leeuwin» frå ,  den 6. januar 2022.  

Nes
Australsk geografi
Stader kalla opp etter skip
Den internasjonale hydrografiske organisasjonen

Den internasjonale hydrografiske organisasjonen (IHO, fransk Organisation hydrographique internationale, engelsk International Hydrographic Organization) er ein mellomstatleg organisasjon som arbeider med hydrografi, sjøkartsaker og marine miljøsaker. Han blei skipa  i 1921 med namnet Det internasjonale hydrografiske byrået og har hovudkontor i Monaco.

Organisasjonen har status som permanent observatør i SN si hovudforsamling.

81 land er med i IHO. Noreg er representert av Kartverket i arbeidet til organisasjonen.

Medlemsland

Algerie
Argentina 
Australia
Bahrain
Bangladesh
Belgia
Brasil
Canada
Chile 
Colombia 
Cuba 
Danmark
Dei sameinte arabiske emirata
Den demokratiske republikken Kongo
Den dominikanske republikken
Ecuador 
Egypt 
Estland
Fiji 
Filippinane
Finland
Frankrike
Guatemala
Hellas
India 
Indonesia 
Iran 
Irland
Island
Italia
Jamaica 
Japan 
Kamerun
Kina
Kroatia
Kuwait 
Kypros
Latvia 
Malaysia 
Marokko
Mauritius 
Mexico 
Monaco 
Mosambik
Myanmar
Nederland
New Zealand 
Nigeria
Nord-Korea
Norge
Oman 
Pakistan 
Papua Ny-Guinea 
Peru 
Polen
Portugal 
Qatar 
Romania 
Russland
Saudi-Arabia 
Serbia 
Singapore 
Slovenia 
Spania
Sri Lanka 
Storbritannia
Surinam 
Sverige
Syria
Sør-Afrika
Sør-Korea
Thailand 
Tonga 
Trinidad og Tobago 
Tunisia 
Tyrkia
Tyskland
Ukraina
Uruguay 
USA
Venezuela

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Den internasjonale hydrografiske organisasjon» frå ,  den 6. januar 2022.

Bakgrunnsstoff
 

Hydrografi
Internasjonale organisasjonar
Permanente observatørar i SN
Skipingar i 1921
Zappa Records

Zappa Records er eit amerikansk plateselskap basert i Los Angeles som blei skipa av Frank Zappa i 1977. Det var hovudsakleg ikkje aktivt på 1980- og 1990-talet, men blei gjort aktivt att i 2006 av Zappa Family Trust.

Bakgrunnsstoff 

Frank Zappa
Skipingar i 1977
USA-amerikanske plateselskap
Kunstløp under Vinter-OL 2006

Kunstløp under Vinter-OL 2006 vart avvikla i dagane frå 11. til 23. februar i hallen Torino Palavela i Torino. 29 kvinner og 30 karar deltok i enkeltløpa, 20 par deltok i parløp og 24 par i isdans. Ingen norske utøvarar var kvalifisert/påmeld.

Kvinner

Karar

Parløp

Isdans

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olympische Winterspiele 2006/Eiskunstlauf» frå ,  den 7. januar 2022.  
 

Sport i 2006
Kunstløp under OL
Idrettstilskipingar i Italia
Palm Beach County

Palm Beach County er eit fylke i den søraustre delen av den USA-amerikanske delstaten Florida.

Fylket, som ligg langs Atlanterhavet, er 6 170 km² stort, av dette er 1070 km² dekt av vatn. I fylket bur om lag 1,5 millionar menneske. Landbruk er hovudnæring i fylket.

Fylket vart grunnlagt i 1909. Fylkesadministrasjonen har sete i byen West Palm Beach.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Palm Beach County, Florida» frå ,  den 7. januar 2022.  
 

County i Florida
Verdscupen i alpine greiner 2017/Menn

Verdscupen i alpine greiner for menn i 2017-sesongen tok til 23. oktober 2016 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 19. mars 2017 i Aspen i USA. Turneringa omfatta 36 individuelle tevlingar og ei tevling for lag. Tevlingane fordelte seg på 10 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 6 super-g-renn, 8 utforrenn og 2 superkombinasjonstevlingar og 2 parallellrenn. Ei lagtevling for menn/kvinner fann også stad.

Marcel Hirscher frå Austerrike steig til topps i FIS-turneringa for sjette året i rad. På plassane bak kom dei norske utøvarane Kjetil Jansrud og Henrik Kristoffersen.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Super-g

Utfor

Superkombinasjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 2016/17» frå ,  den 8. januar 2022.  
 

Alpine greiner
Sport i 2017
Kunstløp under Vinter-OL 2010

Kunstløp under Vinter-OL 2010 vart avvikla i dagane frå 14. til 25. februar i idrettshallen Pacific Coliseum i Vancouver. 30 kvinner og 30 karar deltok i enkeltløpa, 20 par deltok i parløp og 23 par i isdans. Ingen norske utøvarar var kvalifisert/påmeld.

Kvinner

Karar

Parløp

Isdans

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olympische Winterspiele 2010/Eiskunstlauf» frå ,  den 9. januar 2022.  
 

Sport i 2010
Kunstløp under OL
Idrettstilskipingar i Canada
Peoria County

Peoria County er eit fylke i den USA-amerikanske delstaten Illinois. Fylket dekker eit areal på 1630 km². Om lag 180 000 menneske bur i fylket. 

Fylket vart grunnlagt i 1825. Administrasjonssenteret ligg i byen Peoria.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Peoria County, Illinois» frå ,  den 9. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

County i Illinois
Ida Kohlmeyer

Ida Rittenberg Kohlmeyer () var ein amerikansk målar og bilethoggar som budde og verka i Louisiana. Kohlmeyer byrja å måla i 30-åra, og oppnådde vid merksemd for verka sine i kunstmuseum og galleri i heile USA. Det er verk av henne ved National Museum of Women in the Arts, Smithsonian American Art Museum, Ogden Museum of Southern Art og New Orleans Museum of Art. Kohlmeyer var medlem av reformjødedomrørsla, og hadde ei aktiv rolle i det jødiske samfunnet i New Orleans gjennom heile livet. Touro Synagogue i New Orleans stiller ut mange av verka hennar i synagogen og i samfunnshallen sin.

Bakgrunn 
Kohlmeyer, fødd Rittenberg, var dotter av polske innvandrarar til USA. Ho tok graden Bachelor of Arts in English ved Newcomb College, eit tidlegare kvinnecollege ved Tulane University. Etter å ha gått ut frå Newcomb gifta ho seg med Hugh Kohlmeyer, og dei drog på bryllaupsreise til Vera Cruz og Mexico by i Mexico i 1934. Her blei Kohlmeyer inspirert av og fatta interesse for kunst frå Sør- og Sentral- Amerika.

Kunstkarriere 
Kohlmeyer vende tilbake til Newcomb/Tulane i 1950 og fullførte graden Master of Fine Arts i måling i 1956. Deretter studerte ho måling med kunstnaren Hans Hofmann i New York. Hofmann, som er kjend for fargebruken sin, påverka henne mot avgjerda ho etterkvart tok om å gå vekk frå realistisk representasjon og i staden laga abstrakt kunst. Dei tidlege verka hennar var hovudsakleg i ein gestural style påverka av Holfmann og andre abstrakte impresjonistar, som Arshile Gorky og Mark Rothko, som ho møtte i New York.

Ho hadde si fyrste utstilling ved New Orleans Museum of Art i 1957, og si fyrste utstilling i New York ved Ruth White Gallery i 1959.

Inspirert av interessa for søramerikansk kunst og verka til Miró utvikla Kohlmeyer sin eigen stil, «...a distinctive vocabulary of hieroglyphs, shapes, and signs, all organized in a loose grid, that hovered among abstraction, writing and emblem.» Ho utforska denne stilen seinare i livet sitt. Atlanta High Museum of Art hadde ei retrospektiv utstilling av verka hennar i 1972, det same gjorde Mint Museum of Art i Charlotte i Nord-Carolina, som sende utstillinga til sju byar i 1984 og 1985.

Kohlmeyer nådde høgda av karrieren sin seint i livet, då ho fekk fleire større kommisjonar, mellom anna eit prosjekt for Equitable Life Assurance Society-bygningen ved 1515 Poydras Avenue i New Orleans og ein større installasjon av tjue måla metallskulpturar for Audubon Aquarium of the Americas ved breidda av Mississippi med tittelen Aquatic Colonnade. Kohlmeyer døydde i 1997 ved Touro Infirmary i New Orleans.

I 2004 skipa Newcomb Art Gallery ei utstilling, Systems of Color, og ei tilhøyrande bok vigd Kohlmeyer.

New Orleans Museum of Art feira hundreårsjubileet for karrieren til Kohlmeyer i 2012-2013.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ida Kohlmeyer» frå ,  den 9. januar 2022.  

Folk frå New Orleans
USA-amerikanske kunstnarar
Kunstnarar frå 1900-talet
Jødiske kunstnarar
Ekspresjonistiske målarar
Irene Dunne

Irane Marie Dunne () var ein amerikansk teater- og filmskodespelar og songar.

Liv og virke

Bakgrunn 
Dunne var fødd i Louisville i Kentucky. Faren, Joseph Dunn, var statleg dampbåtinspektør, og mora, Adelaide Henry, var ein musikkpedagog frå Newport i Kentucky. I 1909, då Dunne var elleve år gammal, døydde far hennar.

Skodespelar 
Dunne vann eit stipend til Chicago Musical College. Ho turnerte til å byrja med saman med eit selskap og spelte musikalske komediar. Broadwaydebuten hennar kom i 1923 og ho hadde hovudrolla i mange musikalar. Seinare gjekk ho til filmen.

Dunne blei nominert fem gonger til Oscar for beste kvinnelege hovudrolle, for rolletolkingar i filmane Cimarron (1931), Theodora slår sig løs (1936), Hvor har du vært i natt? (1937), Stevnemøte (1939) og Vi kan stole på mamma (1948). Ho blei teken med på International Best Dressed List Hall of Fame i 1958.

I 1957 utnemnde president Dwight D. Eisenhower Dunne til ein av fem alternative amerikanske delegatar til SN som heider for dei mange velgjerande gjerningane hennar og interessa ho hadde for diverse konservative katolske og republikanske føremål. I 1965 blei ho vald inn som styremedlem i Technicolor, som den første kvinna nokonsinne vald inn i dette styret. 

Dunne fekk dottera Mary Frances (fødd Anna Maria Bush) saman med ektemannen Francis Dennis Griffin. Dei adopterte henne i 1938 frå eit sjukehus for hittebarn i New York.

Dunne døydde fredeleg heime i Holmby Hills i Los Angeles i 1990. 

Ho vart gravlagd på Calvary Cemetery i East Los Angeles i California. Dei personlege papira hennar blir tekne vare på ved University of Southern California. Dunne blei tildelt ei stjerne ved Hollywood Walk of Fame ved 6440 Hollywood Boulevard.

Filmar 
(utval)

 1931 – Cimarron
 1935 – Roberta
 1936 – Show Boat
 1936 – Theodora slår sig løs
 1937 – Hvor har du vært i natt?
 1938 – Fryd dig ved livet!
 1939 – Stevnemøte
 1939 – Da morgenen kom
 1940 – Min favoritthustru
 1941 – Flirt og alvor
 1941 – Bare to
 1942 – Lady in a Jam
 1943 – Helter dør aldri
 1944 – Dovers hvite klipper
 1944 – Hun ga seg til slutt
 1946 – Eventyr i Siam
 1947 – Far og vi andre
 1948 – Vi kan stole på mamma
 1950 – Verdensdame vandrer vest
 1950 – Han ville se dronningen

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Irene Dunne» frå ,  den 9. januar 2022. 
 oppgav desse kjeldene:

Bibliografi

Bakgrunnsstoff

Hollywood Walk of Fame
USA-amerikanske skodespelarar frå 1900-talet
Folk frå Louisville i Kentucky
Kunstløp under Vinter-OL 2014

Kunstløp under Vinter-OL 2014 vart avvikla i dagane frå 6. til 20. februar i idrettshallen Isfjellet i Sotsji. 30 kvinner og 29 karar deltok i enkeltløpa, 20 par deltok i parløp og 23 par i isdans. 

Noregs Anne Line Gjersem vart nummer 23 i kvinneløpet.

Kvinner

Karar

Parløp

Isdans

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olympische Winterspiele 2014/Eiskunstlauf» frå ,  den 10. januar 2022.  
 

Sport i 2014
Kunstløp under OL
Idrettstilskipingar i Russland
Moore County i Nord-Carolina

Moore County er eit fylke sentralt i den USA-amerikanske delstaten Nord-Carolina. Fylket dekker eit areal på 1830 km². I kring 100 000 menneske bur i fylket.

Fylket vart grunnlagt i 1784. Fylkessetet er i landsbyen Carthage.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Moore County, North Carolina» frå ,  den 10. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

County i Nord-Carolina
Skipingar i 1784
Marshall County i Vest-Virginia

Marshall County er eit fylke nord i den USA-amerikanske delstaten Vest-Virginia. Fylket dekker eit areal på 810 km². Folketalet er kring 30 000, og minkande.

Fylket vart grunnlagt i 1835. Fylkesadministrasjonen held hus i småbyen Moundsville.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Marshall County, West Virginia» frå ,  den 10. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

County i Vest-Virginia
Skipingar i 1835
Åsta i Åmot

Åsta er ei bygd i Åmot kommune i Innlandet. Ho ligg ca. 7 km sør for Rena i Østerdalen og er sentrert om elva Åsta sitt utløp i Glomma frå vest. Busetnaden ligg på begge sider av Glomma, med størst konsentrasjon langs Vidar Sandbecks veg på sørsida av Åstaelva. Dei to sidene av Glomma er bundne saman av Glomstadfoss bru. Dette er ei smal hengebru med ei vektavgrensing på halvtanna tonn. Riksveg 3 kryssar Åsta på Åsta bru. Den fyrste brua kom i 1903, medan den noverande  brua er frå 2014. Den tidlegare bruagår parallelt med riksvei 3 og blir brukt til lokaltrafikk.

Det var kampar ved Åsta i aprildagane 1940.

I tidlegare tider blei det drive tømmerfløyting i Åsta, men fløytinga i sideelvene til Glomma blei praktisk talt avvikla tidleg på 1970-talet.

Åsta var 4. januar 2000 åstad for Åsta-ulukka, ein jarnbanekollisjon som tok 19 menneskeliv. Den tidlegare stasjonen ligg nord for Åsta-elva og aust for riksveg 3. Det står eit minnesmerke over ulukka ved ein rasteplass ved avkjøringa til stasjonen, og like ved sida av dette er eit krigsminnesmerke.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Åsta» frå ,  den 10. januar 2022.

Litteratur 
 

Busetnader i Åmot
Deset

Deset er ei grend nord i Åmot kommune i Innlandet.

Deset ligg ca. 25 km nordaust for kommunesenteret Rena langs fylkesveg 237. Det ligg ein aldersheim her og ein todelt barneskule - Deset oppvekstsenter, med barnehage i sokkeletasjen. Etter at kommunen la ned drifta av Deset skole, tok Åmot Montessori over drifta i privat regi. Bygda hadde i mange år ein butikk, ein filial av samvirkelaget på Rena. Denne opna tidleg i januar 1936, og stengde dørene i oktober 2005. 

Gjennom grenda renn elva Rena som er ei kjend fiskeelv. Deset kyrkje ligg på eit høgdedrag over grenda.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Deset» frå ,  den 10. januar 2022.  
 

Busetnader i Åmot
Fylkesveg 1470

Fylkesveg 1470 i Viken går mellom Finstadbru og Aursmoen i Aurskog-Høland.

Strekninga blei fastlagd 2019, og er ei delstrekning av den tidlegare fylkesveg 237 i Akershus.

Kommunar og knutepunkt

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fylkesvei 1470» frå ,  den 10. januar 2022.

Bakgrunnsstoff 
 Vegvesenets vegkart 
 

Fylkesvegar i Viken
Vegar i Aurskog-Høland
Fylkesveg 1471

Fylkesveg 1471 i Viken går mellom Lokshaug og Nordby i Aurskog-Høland.

Strekninga blei fastlagd i 2019, og er ei delstrekning av tidlegare fylkesveg 237 i Akershus.

Kommunar og knutepunkt

 Åsnes bru (Lierelva, 18,3 m)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fylkesvei 1471» frå ,  den 10. januar 2022.

Bakgrunnsstoff 
 Vegvesenets vegkart 
 

Fylkesvegar i Viken
Vegar i Aurskog-Høland
Hanske

Hanske (norrønt hanzki, lågtysk hantscho, hantsche, tyder eigentleg 'handsko') er eit klesplagg til å ha på handa som har eige rom til kvar av fingrane, til skilnad frå vottar. Hanskar som er laga i eit tynnare stoff kan ein kalla vantar.

Hanskar til vern 

Det finst hanskar av ulike slag og til ulike føremål. Det er vanlegast å bruka dei til vern mot kulde. Materialar kan vera ull, bomull, skinn, pels, tekstilar og ulike kunststoff.

Vernehanskar er ofte av lêr. Hanskar til riding og til å bruk på motorsyklar er langskafta og skal òg verna underarmen. Ein finn egne vatterte hansketypar i fleire idrettar, særleg for å stoppa ein hard ball eller puck. Til rustningar i riddartida brukte ein vanlegvis jernhanskar, anten av ringbrynje eller lêrhanskar dekka med ledda jernplater.

Hanskar til formell bruk 
Menn kan bruka hanskar ved visse høve, gjerne saman med livkjole eller andre særleg formelle antrekk. Slike hanskar skal vera små og kortskafta, gjerne i eit tynt og fint stoff. Vanlegvis skal hanskane vera svarte, men til galla (kjole og kvitt eller gallauniform) skal herrehanskar vera kvite. 

Kvinner kan bruka lange hanskar i sateng, særleg saman med ballkjole eller selskapskjole. Slike hanskar kan vera i mange ulike fargar eller i same farge som kjolen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hansker» frå ,  den 10. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

Klede for armar og hender
Vinterklede
Ord frå norrønt
Muffe

Muffe er eit klesplagg til å stikke hendene inn i for å halda dei varme når det er kaldt ute. Plagget blei særleg brukt før, til tider også innandørs som elegant motetilbehøyr for kvinner. Muffer kunne ha ulike fasonger, men var vanlegvis sylinderforma med opningar til hendene i kvar ende. Dei kunne vera laga av skinn, fjører eller tekstil, ofte med vattering innvendig. Muffer er kjende frå renessansen, og blei på 1600- og 1700-talet brukt av både kvinner og menn. Seinare blei plagget berre brukt av kvinner. På byrjinga av 1900-tallet gjekk populariteten tilbake, men bruken fekk eit lite oppsving sist på 1940- og inn på 1950-talet.

Ordet muffe (på engelsk, tysk og svensk muff) kjem truleg opphavleg frå det gamle franske moufle som tyder 'tjukk hanske eller vante'.

Galleri

Sjå òg 

 Hanskar
 Vottar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Muffe (klesplagg)» frå ,  den 10. januar 2022.

Bakgrunnsstoff

Historiske klede
Klede for armar og hender
Vinterklede
Verdscupen i alpine greiner 2018/Menn

Verdscupen i alpine greiner for menn i 2018-sesongen tok til 12. november 2017 i Levi i Finland og vart avslutta 17. mars 2018 i Åre i Sverige. Turneringa omfatta 36 individuelle tevlingar og ei tevling for lag. Tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn, 6 super-g-renn, 9 utforrenn og 2 superkombinasjonstevlingar og 3 parallellrenn. Ei lagtevling for menn/kvinner fann også stad.

Marcel Hirscher frå Austerrike steig til topps i FIS-turneringa for sjuande året i rad. På plassane bak kom dei norske utøvarane Henrik Kristoffersen, Aksel Lund Svindal og Kjetil Jansrud.

Samanlagt

Slalåm

Storslalåm

Super-g

Utfor

Superkombinasjon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alpiner Skiweltcup 2017/18» frå ,  den 11. januar 2022.  
 

Alpine greiner
Sport i 2018
Magdalena Andersson

Eva Magdalena Andersson () er ein svensk økonom og politikar frå Uppsala. Ho var den fyrste kvinnelege statsministeren i Sverige, og regjerte frå 30. november 2021 til 18. oktober 2022. Tidlegare var ho finansminister frå 2014 til 2021.

Bakgrunn 
Andersson er utdanna i økonomi ved Handelshögskolan i Stockholm og busett i byen. Perioden frå 1996 til 2004 var ho tilsett i det sentrale statsapparatet. Frå 2004 var ho i to år statssekretær i Finansdepartementet og deretter rådgjevar for leiaren av Sosialdemokraterna. Frå 2009 til 2012 var Andersson övedirektör i Skatteverket.

Ved riksdagsvalet 2014 vart ho vald inn i Riksdagen frå Stockholms län. Då Stefan Löfven danna regjering 3. oktober 2014 vart Andersson finansminister. 

Den 4. november 2021 vart ho vald til partileiar for Sosialdemokratane, etter at Stefan Löfven gjekk av som partileiar. Andersson vart dernest vald til statsminister den 30. november 2021, og leia ei rein sosialdemokratisk mindretals-regjering.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Magdalena Andersson» frå ,  den 11. januar 2022.  

Svenske statsministrar
Svenske politikarar
Vitalij Kryvytskyj

Vitalij Kryvytskyj () er sidan 30. april 2017 katolsk biskop for bispedømet Kiev–Zjytomyr, som omfattar den ukrainske hovudstaden og tilgrensande område.

Familien hans er av polsk opphav, men har i generasjonar vore heimehøyrande i Odessa i Sør-Ukraina.

Kryvytskyj starta arbeidet sitt i den katolske ordenen Salesianarane av Don Bosco i 1989. Han byrja i teneste for Den katolske kyrkja i 1991 og blei ordinert til prest i 1997 etter utdanning ved katolske seminar i Kviterussland og Polen (Hrodna, Kraków, Lublin). Same året vende han tilbake til Ukraina og heldt fram med arbeidet innan Salesianar-ordenen, mellom anna med teneste som ungdomsprest i Odessa, Zjytomyr og Lviv.

30. april 2017 blei Kryvytskyj utnemnd som biskop av Kiev-Zjytomyr av pave Frans. 24. juni same året blei han ordinert til denne tenesta av erkebiskop Claudio Gugerotti.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Catholic-Hierarchy.org
Katolske biskopar